Hoofdportaal:Lijst van auteurs

<mediawiki xmlns="http://www.mediawiki.org/xml/export-0.11/" xmlns:xsi="http://www.w3.org/2001/XMLSchema-instance" xsi:schemaLocation="http://www.mediawiki.org/xml/export-0.11/ http://www.mediawiki.org/xml/export-0.11.xsd" version="0.11" xml:lang="nl">
  <siteinfo>
    <sitename>Wikisource</sitename>
    <dbname>nlwikisource</dbname>
    <base>https://nl.wikisource.org/wiki/Hoofdpagina</base>
    <generator>MediaWiki 1.47.0-wmf.23</generator>
    <case>first-letter</case>
    <namespaces>
      <namespace key="-2" case="first-letter">Media</namespace>
      <namespace key="-1" case="first-letter">Speciaal</namespace>
      <namespace key="0" case="first-letter" />
      <namespace key="1" case="first-letter">Overleg</namespace>
      <namespace key="2" case="first-letter">Gebruiker</namespace>
      <namespace key="3" case="first-letter">Overleg gebruiker</namespace>
      <namespace key="4" case="first-letter">Wikisource</namespace>
      <namespace key="5" case="first-letter">Overleg Wikisource</namespace>
      <namespace key="6" case="first-letter">Bestand</namespace>
      <namespace key="7" case="first-letter">Overleg bestand</namespace>
      <namespace key="8" case="first-letter">MediaWiki</namespace>
      <namespace key="9" case="first-letter">Overleg MediaWiki</namespace>
      <namespace key="10" case="first-letter">Sjabloon</namespace>
      <namespace key="11" case="first-letter">Overleg sjabloon</namespace>
      <namespace key="12" case="first-letter">Help</namespace>
      <namespace key="13" case="first-letter">Overleg help</namespace>
      <namespace key="14" case="first-letter">Categorie</namespace>
      <namespace key="15" case="first-letter">Overleg categorie</namespace>
      <namespace key="100" case="first-letter">Hoofdportaal</namespace>
      <namespace key="101" case="first-letter">Overleg hoofdportaal</namespace>
      <namespace key="102" case="first-letter">Auteur</namespace>
      <namespace key="103" case="first-letter">Overleg auteur</namespace>
      <namespace key="104" case="first-letter">Pagina</namespace>
      <namespace key="105" case="first-letter">Overleg pagina</namespace>
      <namespace key="106" case="first-letter">Index</namespace>
      <namespace key="107" case="first-letter">Overleg index</namespace>
      <namespace key="710" case="first-letter">TimedText</namespace>
      <namespace key="711" case="first-letter">TimedText talk</namespace>
      <namespace key="828" case="first-letter">Module</namespace>
      <namespace key="829" case="first-letter">Overleg module</namespace>
      <namespace key="1728" case="first-letter">Event</namespace>
      <namespace key="1729" case="first-letter">Event talk</namespace>
    </namespaces>
  </siteinfo>
  <page>
    <title>Hoofdportaal:Lijst van auteurs</title>
    <ns>100</ns>
    <id>1598</id>
    <revision>
      <id>227998</id>
      <parentid>208907</parentid>
      <timestamp>2026-10-10T20:47:47Z</timestamp>
      <contributor>
        <username>Pslits</username>
        <id>6287</id>
      </contributor>
      <comment>/* O */</comment>
      <origin>227998</origin>
      <model>wikitext</model>
      <format>text/x-wiki</format>
      <text bytes="15180" sha1="f9jd4e1psotkccsusngy3q7ftdswn2y" xml:space="preserve">{{Portaal auteurs}}
{{Infobox hoofdportaal
| afbeelding = Nuvola apps kdmconfig.png
| informatie = Dit is een lijst met aanwezige auteurs op Wikisource. Het is niet de bedoeling hier auteurs neer te zetten, die nog geen artikel hebben. Voor een overzicht dat geordend is op land van herkomst, kun je de [[:Categorie:Bronnen naar auteur|categorie bronnen naar auteur]] raadplegen. De Romeinse schrijvers zijn gesorteerd op hun ''nomina gentilia'' (d.i. het tweede deel van hun naam), omdat dit het Romeins equivalent is van onze familienaam. Dus ''Julius Caesar'' onder de ''J''.
}}
{{abc2}}

=== A ===
* [[Auteur:Carel Steven Adama van Scheltema|Carel Steven '''Adama van Scheltema''']] (1877–1924)
* [[Auteur:Alcaeus|'''Alcaeus''']] (ca. 600 v.C.)
* [[Auteur:Alcman|'''Alcman''']] (7e eeuw v.C.)
* [[Auteur:Hieronymus van Alphen|Hieronymus van '''Alphen''']] (1746–1803)
* [[Auteur:Roald Amundsen|Roald '''Amundsen''']] (1872–1928)
* [[Auteur:Johan Frederik Ankersmit| Johan Frederik '''Ankersmit''']] (1871–1942)
* [[Auteur:Appianus|'''Appianus''']] (c.95-c.165)

=== B ===
* [[Auteur:Robert Baden-Powell|Robert '''Baden-Powell''']] (1857–1941)
* [[Auteur:Hugo Ball|Hugo '''Ball''']] (1886–1927)
* [[Auteur:Charles Baudelaire|Charles '''Baudelaire''']] (1821-1867)
* [[Auteur:Willem Bauer|Willem '''Bauer''']] (1862-1904)
* [[Auteur:Eduard Hendrik von Baumhauer|Eduard Hendrik von '''Baumhauer''']] (1820–1885)
* [[Auteur:Karel de Bazel|Karel de '''Bazel''']] (1869-1923)
* [[Beatrijs|'''Beatrijs''']] (14e eeuw)
* [[Auteur:Beda|'''Beda''']] (637–735)
* [[Auteur:Nicolaas Beets|Nicolaas '''Beets''']] (1814–1903)
* [[Auteur:Willem Bernardus Bergsma|Willem Bernardus '''Bergsma''']] (1826–1900)
* [[Auteur:Hendrik Petrus Berlage|Hendrik Petrus '''Berlage''']] (1856–1934)
* [[Auteur:David Bierens de Haan|David '''Bierens de Haan''']] (1822-1895)
* [[Auteur:Willem Bilderdijk|Willem '''Bilderdijk''']] (1756–1831)
* [[Auteur:I.K. Bonset|I.K. '''Bonset''']], pseudoniem van [[Theo van Doesburg]] (1883–1931)
* [[Auteur:Jan Philip de Bordes|Jan Philip de '''Bordes''']] (1817-1899)
* [[Auteur:Anna Louisa Geertruida Bosboom-Toussaint|Anna Louisa Geertruida '''Bosboom'''-Toussaint]] (1812–1886)
* [[Auteur:Herman Bouman|Herman '''Bouman''']] (1822–1899)
* [[Auteur:Pieter Cornelis Boutens|Pieter Cornelis '''Boutens''']] (1870–1943)
* [[Auteur:Gerbrand Adriaensz. Bredero|Gerbrand Adriaensz. '''Bredero''']] (1585–1618)
* [[Auteur:Alfred Edmund Brehm|Alfred Edmund '''Brehm''']] (1829–1884)
* [[Auteur:Gerrit Anton Brouwer|Gerrit Anton '''Brouwer''']] (1898–1981)
* [[Auteur:Willem Coenraad Brouwer|Willem Coenraad '''Brouwer''']] (1877–1933)
* [[Auteur:Carry van Bruggen|Carry van '''Bruggen''']] (1881-1932)
* [[Auteur:Jacob Burckhardt|Jacob '''Burckhardt''']] (1818–1897)
* [[Auteur:Pieter van der Burg|Pieter van der '''Burg''']] (1801–1889)
* [[Auteur:Conrad Busken Huet|Conrad '''Busken Huet''']] (1826–1886)
* [[Auteur:Lord Byron|George Gordon '''Byron''']] (1788-1824)

=== C ===
* [[Auteur:Aldo Camini|Aldo '''Camini''']], pseudoniem van [[Auteur:Theo van Doesburg|Theo van Doesburg]] (1883-1931)
* [[Auteur:Lucius Cassius Dio|Lucius '''Cassius''' Dio]] (ca. 155-na 229)
* [[Auteur:Pietro Leone Casella|Pietro Leone '''Casella''']] (ca. 1540-ca. 1620)
* [[Auteur:Giovanni Zaratino Castellini|Giovanni Zaratino '''Castellini''']] (1570-1641)
* [[Auteur:Gaius Valerius Catullus|'''Catullus''']] (c. 84-54/47 v.C.)
* [[Auteur:Jacob Cats|Jacob '''Cats''']] (1577-1660)
* [[Auteur:Jan Frederik Willem Conrad|Jan Frederik Willem '''Conrad''']] (1825-1902)
* [[Auteur:Hendrik Conscience|Hendrik '''Conscience''']] (1812-1883)
* [[Auteur:Dirck Volkertsz. Coornhert|Dirck Volkertsz. '''Coornhert''']] (1522-1590)
* [[Auteur:Samuel Senior Coronel|Samuel Senior '''Coronel''']] (1827-1892)
* [[Auteur:Isaäc da Costa|Isaäc da '''Costa''']] (1798-1860)
* [[Auteur:Louis Couperus|Louis '''Couperus''']] (1863-1923)
* [[Auteur:Joseph Cuypers|Joseph '''Cuypers''']] (1861-1949)

=== D ===
* [[Auteur:Ignazio Danti|Ignazio '''Danti''']] (1536-1586)
* [[Auteur:Dares Phrygius|'''Dares Phrygius''']]
* [[Auteur:Eduard Douwes Dekker|Eduard '''Douwes Dekker''']] (1820-1887)
* Pipifox le '''Diable''' (pseudoniem van ''[[Auteur:Theo van Doesburg|Theo van Doesburg]]'')
* [[Auteur:Alphons Diepenbrock|Alphons '''Diepenbrock''']] (1862-1921)
* [[Auteur:Theo van Doesburg|Theo van '''Doesburg''']] (1883-1931)

=== E ===
* [[Auteur:Frederik van Eeden|Frederik van '''Eeden''']] (1860–1932)
* [[Auteur:Frederik Willem van Eeden|Frederik Willem van '''Eeden''']] (1829–1901)
* [[Auteur:Cornelis van Eesteren|Cornelis van '''Eesteren''']] (1897–1988)
* [[Auteur:Justus van Effen|Justus van '''Effen''']] (1684–1735)
* [[Auteur:Johannes Hinderikus Egenberger|Johannes Hinderikus '''Egenberger''']] (1822–1897)
* [[Auteur:Jan Adriaan van Eijk|Jan Adriaan van '''Eijk''']] (1808-1887)
* [[Auteur:Marcellus Emants|Marcellus '''Emants''']] (1848–1923)
* [[Auteur:Friedrich Engels|Friedrich '''Engels''']] (1820–1895)
* [[Auteur:Desiderius Erasmus|Desiderius '''Erasmus''']] (1466–1536)
* [[Auteur:Aaldert Willem van Erkel|Aaldert Willem van '''Erkel''']] (1839–1877)
* [[Auteur:Euripides|'''Euripides''']] (ca. 480 v.C.–406 v.C.)
* [[Auteur:Henri Evers|Henri '''Evers''']] (1855–1929)

=== F ===
* [[Auteur:AF|A.'''F.''']] (''fl''. 1916-1918)
* [[Auteur:Agnita Feis|Agnita '''Feis''']] (1881-1944)

=== G ===
* [[Auteur:Jaap van Gelderen|Jaap van '''Gelderen''']] (1887–1943)
* [[Auteur:Adolf Daniël Nicolaas van Gendt|Adolf Daniël Nicolaas van '''Gendt''']] (1870–1932)
* [[Auteur:Johan Godart van Gendt jr.|Johan Godart van '''Gendt''' jr.]] (1833–1880)
* [[Auteur:Petrus Augustus de Génestet|Petrus Augustus de '''Génestet''']] (1829–1861)
* [[Auteur:Guido Gezelle|Guido '''Gezelle''']] (1830–1899)
* [[Auteur:Wolfert Abraham Johannes van Geuns|Wolfert Abraham Johannes van '''Geuns''']] (1828–1898)
* [[Auteur:Willem Gleuns, Jr|Willem '''Gleuns''', Jr]] (1808-1881)
* [[Auteur:Johann Wolfgang von Goethe|Johann Wolfgang von '''Goethe''']] (1749–1832)
* [[Auteur:Herman Gorter|Herman '''Gorter''']] (1864–1927)
* [[Auteur:Roelof Hendrik Graadt Jonckers|Roelof Hendrik '''Graadt Jonckers''']] (1805–1866)
* [[Auteur:Theodorus Martinus Maria van Grieken|Theodorus Martinus Maria van '''Grieken''']] (1842–1914)
* [[Auteur:Peter Dietrich Grothe|Peter Dietrich '''Grothe''']] (1806–1887)

=== H ===
* [[Auteur:David Bierens de Haan|David Bierens de '''Haan''']] (1822-1895)  (zie '''Bierens''')
* [[Auteur:Pieter Anne Haaxman|Pieter Anne '''Haaxman''']] (1847–1935)
* [[Auteur:Herman Christiaan van Hall|Herman Christiaan van '''Hall''']] (1801–1874)
* [[Auteur:Hendrik Jacobus Hamaker|Hendrik Jacobus '''Hamaker''']] (1844–1911)
* [[Auteur:Stephanus Hanewinkel|Stephanus '''Hanewinkel''']] (1766–1856)
* [[Auteur:Pieter Harting (1812-1885)|Pieter '''Harting''']] (1812–1885)
* [[Auteur:Alexander Willem Michiel van Hasselt|Alexander Willem Michiel van '''Hasselt''']] (1814–1902)
* [[Auteur:Willem Arnoldus Hazeu|Willem Arnoldus '''Hazeu''']] (1823-1897)
* [[Auteur:Georg Wilhelm Friedrich Hegel|Georg Wilhelm Friedrich '''Hegel''']] (1770–1831)
* [[Auteur:Ottho Gerhard Heldring|Ottho Gerhard '''Heldring''']] (1804–1876)
* [[Auteur:Herodotos|'''Herodotos''']] (ca. 485vC–ts425/420vC)
* [[Auteur:Jan Pieter Heije|Jan Pieter '''Heije''']] (1809–1876)
* [[Auteur:Nicolaas Beets|'''Hildebrand''']] (pseudoniem van ''Nicolaas Beets'') (1814–1903)
* [[Auteur:Cornelis Pruijs van der Hoeven|Cornelis (Pruijs) van der '''Hoeven''']] (1792–1871)
* [[Auteur:Jan van der Hoeven|Jan van der '''Hoeven''']] (1801-1868)
* [[Auteur:Homerus|'''Homerus''']] (ca. 800–750vC)
* [[Auteur:Cornelis Gerardus 't Hooft|Cornelis Gerardus 't '''Hooft''']] (1866–1936)
* [[Auteur:Pieter Cornelisz. Hooft|Pieter Cornelisz. '''Hooft''']] (1581–1647)
* [[Auteur:Arnold Houbraken|Arnold '''Houbraken''']] (1660–1719)
* [[Auteur:William Dean Howells|William Dean '''Howells''']] (1837–1920)
* [[Auteur:Horatius|'''Horatius''']] (65–8vC)
* [[Auteur:Johan Huizinga|Johan '''Huizinga''']] (1872–1945)

=== I ===
* '''[[Auteur:Ibycus|Ibycus]]''' (''fl''. 6e eeuw v.C.)

=== J ===
* [[Auteur:Johnny &amp; Jones|'''Johnny &amp; Jones''']] (''fl''. 1934-1944)
* [[Auteur:Cornelius Marius de Jong van Rodenburgh|Cornelius Marius de '''Jong van Rodenburgh''']] (1816–1899)
* [[Auteur:Julius Caesar|'''Julius''' Caesar]] (100–44 v.C.)

=== K ===
* [[Auteur:Karl Kautsky|Karl '''Kautsky''']] (1854-1938)
* [[Auteur:Frederik Kaiser|Frederik '''Kaiser''']] (1808-1872)
* [[Auteur:John Gerrard Keulemans|John Gerrard '''Keulemans''']] (1842–1912)
* [[Auteur:Alexander Lange Kielland|Alexander Lange '''Kielland''']] (1849–1906)
* [[Auteur:Marinus Adrianus Koekkoek (1873-1944)|Marinus Adrianus '''Koekkoek''']] (1873-1944)
* [[Auteur:Gerard Krekelberg|Gerard '''Krekelberg''']] (1864–1937)

=== L ===
* [[Auteur:Petrus Franciscus Laarman|Petrus Franciscus '''Laarman''']] (1842–1914)
* [[Auteur:Mathieu Lauweriks|Mathieu '''Lauweriks''']] (1864–1932)
* [[Auteur:Klaas van Leeuwen|Klaas van '''Leeuwen''']] (1867–1935)
* [[Auteur:Cornelis Lekkerkerker|Cornelis '''Lekkerkerker''']] (1869-1942)
* [[Auteur:Jan Leliman|Jan '''Leliman''']] (1828–1910)
* [[Auteur:Jan Ligthart|Jan '''Ligthart''']] (1859–1916)
* [[Auteur:Hendrik Linse|Hendrik '''Linse''']] (1825–1905)
* [[Auteur:Titus Livius|Titus '''Livius''']] (59 v.C.–17 na C.)
* [[Auteur:Wilhelmus Martinus Logeman|Wilhelmus Martinus '''Logeman''']] (1821–1894)
* [[Auteur:Douwe Lubach|Douwe '''Lubach''']] (1815–1902)

=== M ===
* [[Auteur:Jacob van Maerlant|Jacob van '''Maerlant''']] (ca. 1225–1300)
* [[Auteur:Hector Malot|Hector '''Malot''']] (1830–1907)
* [[Auteur:Christopher Marlowe|Christopher '''Marlowe''']] (1564–1593)
* [[Auteur:Karl Marx|Karl '''Marx''']] (1818–1883)
* [[Auteur:Justus van Maurik jr.|Justus van '''Maurik''']] (1846–1904)
* [[Auteur:John McCrae|John '''McCrae''']] (1872–1918)
* [[Auteur:Johan Metzelaar|Johan '''Metzelaar''']] (1818–1897)
* [[Auteur:John Milton|John '''Milton''']] (1608–1674)
* [[Auteur:Piet Mondriaan|Piet '''Mondriaan''']] (1872–1944)
* [[Auteur:Michel de Montaigne|Michel '''de Montaigne''']] (1533-1592)
* [[Auteur:Claas Mulder|Claas '''Mulder''']] (1796–1867)
* [[Auteur:Eduard Douwes Dekker|'''Multatuli''']] (pseudoniem van Eduard Douwes Dekker, 1820–1887)

=== N ===
* [[Auteur:Jan Frederik Niermeyer|Jan Frederik '''Niermeyer''']] (1866–1923)
* [[Auteur:Christian Wilhelm Nijhoff|Christian Wilhelm '''Nijhoff''']] (1861–1916)

=== O ===
* [[Auteur:Eduard Daniël van Oort|Eduard Daniël van '''Oort''']] (1876-1933)
* [[Auteur:Jacobus Johannes Pieter Oud|Jacobus Johannes Pieter '''Oud''']] (1890-1963)
* [[Auteur:Jacobus van Oudenhoven|Jacobus van '''Oudenhoven''']] (1601-1690)

=== P ===
* [[Auteur:Clément Pansaers|Clément '''Pansaers''']] (1885–1922)
* [[Auteur:Francesco Petrarca|Francesco '''Petrarca''']] (1304-1374)
* [[Auteur:Leopold Pfaundler|Leopold '''Pfaundler''']] (1839–1920)
* [[Auteur:Plato|'''Plato''']] (ca. 427 v.C.–347 v.Chr.)
* [[Gaius Plinius Caecilius Secundus minor]]
* [[Auteur:Plutarchus|'''Plutarchus''']] (ca. 46 n.C.–na 120 n.C.)
* [[Auteur:Henri Polak|Henri '''Polak''']] (1868–1943)

=== R ===
* [[Auteur:Anne Tjittes Reitsma|Anne Tjittes '''Reitsma''']] (1806-1880)
* [[Auteur:Johannes Gottlieb Hendrik Reudler|Johannes Gottlieb Hendrik '''Reudler''']]
* [[Auteur:Cesare Ripa|Cesare '''Ripa''']] (1555-1622)
* [[Auteur:Henriette Roland Holst|Henriette '''Roland Holst''']] (1869–1952)
* [[Auteur:Sicco Ernst Willem Roorda van Eysinga|Sicco Ernst Willem '''Roorda van Eysinga''']]

=== S ===
* [[Auteur:Gaius Sallustius Crispus|Gaius '''Sallustius''' Crispus]] (86–35 v. C.)
* [[Auteur:Sappho|'''Sappho''']] (ca. 630–ca. 575 v.C.)
* [[Auteur:Petrus Herman Scheltema|Petrus Herman '''Scheltema''']] (1856-1923)
* [[Auteur:Friedrich von Schiller|Friedrich von '''Schiller''']] (1759–1805)
* [[Auteur:William Shakespeare|William '''Shakespeare''']] (1564–1616)
* [[Auteur:Carl Wilhelm Siemens|Carl Wilhelm '''Siemens''']] (1823–1883)
* [[Auteur:Jan Baptist Sivré|Jan Baptist '''Sivré''']] (1818–1889)
* [[Auteur:Sophokles|'''Sophokles''']] (496–406 v.C.)
* [[Auteur:Koos Speenhoff|Koos '''Speenhoff''']] (1869–1945)
* [[Auteur:Herbert Spencer|Herbert '''Spencer''']] (1820–1903)
* [[Auteur:Baruch Spinoza|Baruch '''Spinoza''']] (1632–1677)
* [[Auteur:John Gabriël Stedman|John Gabriël '''Stedman''']] (1744–1797)
* [[Auteur:Gaius Suetonius Tranquillus|Gaius '''Suetonius''' Tranquillus]] (69/70–140 n.C.)

=== T ===
* [[Auteur:Publius Cornelius Tacitus|'''Tacitus''']]
* [[Auteur:Tertullianus|'''Tertullianus''']] (ca. 160-ca. 220)
* [[Auteur:Jan Tideman|Jan '''Tideman''']] (1821-1901)
* [[Auteur:Cornelis Petrus Tiele|Cornelis Petrus Tiele]]
* [[Marcus Tullius Cicero]]
* [[Mark Twain]]

=== U ===
* [[Auteur:Frederike van Uildriks|Frederike van '''Uildriks''']]

=== V ===
* [[Auteur:Prudens Van Duyse|Prudens '''Van Duyse''']] (1804–1859)
* [[Auteur:Marcus Velleius Paterculus|Marcus '''Velleius Paterculus''']]  (ca. 19 v.Chr.–31 n.Chr.)
* [[Auteur:Giuseppe Verdi|Giuseppe '''Verdi''']] (1813–1901)
* [[Auteur:Publius Vergilius Maro|Publius '''Vergilius Maro''']] (70–19 v.Chr.)
* [[Auteur:Quirijn Maurits Rudolph Ver Huell|Quirijn Maurits Rudolp '''Verhuell''']] (1787–1860)
* [[Auteur:Paul Verlaine|Paul '''Verlaine''']] (1844-1896)
* [[Auteur:Coenraad Alexander Verrijn Stuart|Coenraad Alexander '''Verrijn Stuart''']] (1865–1947)
* [[Auteur:Maria Viola|Maria '''Viola''']] (1871-1951)
* [[Auteur:Eugène Viollet-le-Duc|Eugène '''Viollet-le-Duc''']] (1814-1879)
* [[Auteur:Johannes van Vloten|Johannes van '''Vloten''']] (1818-1883)
* [[Auteur:Hugo Pieter Vogel|Hugo Pieter '''Vogel''']] (1833–1886)
* [[Auteur:Joost van den Vondel|Joost van den '''Vondel''']] (1587–1679)
* [[Auteur:Hugo de Vries|Hugo de '''Vries''']] (1848–1935)
* [[Auteur:Willem Hendrik de Vriese|Willem Hendrik de '''Vriese''']] (1806–1862)

=== W ===
* [[Auteur:Adriaan Willem Weissman|Adriaan Willem '''Weissman''']]
* [[Auteur:Herman Wesstra| Herman '''Wesstra''']]
* [[Auteur:Volkert Simon Maarten van der Willigen|Volkert Simon Maarten van der '''Willigen''']]
* [[Auteur:Paul Windhausen (junior)|Paul '''Windhausen''' (junior)]]
* [[Auteur:Manna de Wijs-Mouton|Manna de '''Wijs-Mouton''']]
* [[Auteur:Wilhelmina der Nederlanden|'''Wilhelmina der Nederlanden''']]
* [[Auteur:Michaël Willemsen|Michaël '''Willemsen''']]
* [[Auteur:Jan Wils|Jan '''Wils''']]
* [[Auteur:Tiberius Cornelis Winkler|Tiberius Cornelis '''Winkler''']]

=== X ===
* [[Auteur:Xenophon|'''Xenophon''']] (ca. 430-355 v.Chr.)

=== Z ===
* [[Auteur:August Zinsmeister|August '''Zinsmeister''']] (1867-1941)
* [[Auteur:Émile Zola|Émile '''Zola''']] (1840-1902)

{{hoofdportalen}}

[[Categorie:Wikisource:Lijsten|A]]
[[Categorie:Bronnen naar auteur| Auteurs]]

[[da:Wikisource:Forfattere]]
[[en:Wikisource:Authors]]
[[fr:Index des auteurs]]
[[it:Portale:Autori]]
[[pt:Portal:Autores]]
[[zh:Wikisource:作者]]</text>
      <sha1>f9jd4e1psotkccsusngy3q7ftdswn2y</sha1>
    </revision>
  </page>
  <page>
    <title>Overleg gebruiker:Pslits</title>
    <ns>3</ns>
    <id>20307</id>
    <revision>
      <id>227925</id>
      <parentid>227897</parentid>
      <timestamp>2026-10-10T17:27:18Z</timestamp>
      <contributor>
        <username>Pslits</username>
        <id>6287</id>
      </contributor>
      <comment>/* Paragrafen */ Reactie</comment>
      <origin>227925</origin>
      <model>wikitext</model>
      <format>text/x-wiki</format>
      <text bytes="24958" sha1="fs2bsz8rmaxs60youb8ywqs9um23ex5" xml:space="preserve">{{Welkom}}
== Welkom ==
Welkom Pslits op Wikisource. Fijn dat je wil bijdragen.

Ik zag dat je een 2 nieuwe indexen hebt aangemaakt. Ik geloof dat degene die eindigt op /7 fout was en hierbij meld ik even dat ik die heb verwijdert. Als je nog verdere vragen hebt staat het je vrij om deze te vragen. Dat kan op deze pagina of [[Wikisource:De kroeg|hier]]. [[Gebruiker:WillemBK|WillemBK]] ([[Overleg gebruiker:WillemBK|overleg]]) 7 okt 2016 21:59 (CEST)

== Welkom! ==

Dag,

fijn om te zien dat je bijdraagt aan nl-wikisource! Welkom. Als je iets te vragen hebt, aarzel dan niet. We zullen je graag helpen. 

Een kleinigheidje:  misschien wil je je bewerkingen standaard even voorzien van een korte bewerkingssamenvatting. Dat houdt de [[Speciaal:RecenteWijzigingen|lijst met recente wijzigingen]] wat overzichtelijk. Als je geen bewerkingssamenvatting geeft, verschijnt in de lijst automatisch een heel verhaal, nl. het begin van de aangemaakte pagina. 

Hartelijke groet,

--[[Gebruiker:Dick Bos|Dick Bos]] ([[Overleg gebruiker:Dick Bos|overleg]]) 15 okt 2016 16:55 (CEST)

== tools ==

Dag,

als ik het me goed herinner, is de &quot;cleanup OCR&quot; tool een onderdeel van de tool die ik [[Gebruiker:Dick_Bos/Proefleeshulp|hier]] heb beschreven. Maar ik weet het eerlijk gezegd niet meer helemaal zeker (ik vermoed dat ik het op nl-ws in 2015 heb geïnstalleerd; ik had het al eerder op de Engelse in gebruik, waarschijnlijk omdat een collega daar me erop wees). De tool verschijnt alleen in de linkerbalk onderaan als je in de edit mode bent (Brontekst bewerken, als de VE is ingeschakeld; anders wrsch. gewoon bewerken). Het is een groep onder de titel &quot;Page Tools&quot; en een linkje verwijst naar [[Speciaal:TemplateScript|deze pagina]]. Zou je het eens willen uitproberen? En dan is een volgende stap natuurlijk om te bekijken hoe het &quot;gelokaliseerd&quot; zou kunnen worden. 

De manier waarop ik de tool gebruik is als volgt:
* een nieuwe pagina, bijv. [[Pagina:Land_en_volk_van_Sumatra_(1916).djvu/161]]:
** eerst de header maken (sorry: Koptekst)
** in dit geval ook even de &quot;hwe&quot;
** alinea's indelen en tussenkopje
** dan gebruik ik: &quot;Cleanup OCR&quot;; belangrijkste functie is dat daarmee in één keer voor de hele pagina de harde returns worden opgeruimd. Maar goed. de tool doet ook nog een aantal andere dingen: eventuele afbreekstreepjes worden opgeruimd, en er wordt dus ook gerommeld aan de gedachte(n)streepjes, als die in de tekst zitten. En er zullen nog wel wat meer dingen worden gedaan, die ik nu even niet paraat heb.
** ik ruim ook nog altijd meteen de &quot;references&quot;-tag in de voettekst op (als die niet nodig is; in andere gevallen vervang ik die door [[:Sjabloon:References|12px]] (omdat ik dat mooier vind) en als ik zo bij het &quot;bekijken&quot; van de edit foutjes zie, doe ik die ook meteen.
(Ik lees in ieder geval de pagina niet helemaal door in dit stadium).

Dan sla ik de pagina op, met omschrijving: cleanup ocr etc.

&quot;Land en volk van Sumatra&quot; is een aardig voorbeeld. Als je tijd hebt, zou je het eens even moeten proberen. 

Tot zover even, hartelijke groet, --[[Gebruiker:Dick Bos|Dick Bos]] ([[Overleg gebruiker:Dick Bos|overleg]]) 11 nov 2016 09:24 (CET)

:Ik heb gezien dat het script nu niet beschikbaar is op de Nederlandse wikisource. Ik heb niet de rechten om het te kopieren, dus heb ik het maar even naar een persoonlijke sub-pagina gekopieerd. Ik heb gezien dat het proofreading script specifiek voor het Engels is ontworpen. Wat ik kan doen, is het geschikt maken voor het Nederlands, maar dan moeten er wel keuzes gemaakt worden betreffende stijl. Verder kunnen er ook correcties in opgenomen worden van fouten die vaak voorkomen en specifiek met het Nederlands te maken hebben. Is het mogelijk, omdat samen met u te doen? Als testversie kan dan voorlopig gebruik gemaakt worden van mijn persoonlijk script, totdat we deze goed genoeg vinden. Als start heb ik iets aangemaakt op mijn gebruikerspagina. Vriendelijke groeten --[[Gebruiker:Pslits|Pslits]] ([[Overleg gebruiker:Pslits|overleg]]) 12 nov 2016 12:05 (CET)

== Mooi werk! ==
Dag,

mag ik voorstellen dat we elkaar tutoyeren? Dat is toch wel een beetje gebruik op Wikipedia en de andere projecten. Verder: fantastisch dat je al zo enthousiast met de &quot;cleanup OCR&quot; tools aan de slag bent gegaan! Er blijken allerlei dingen in schuil te gaan, waarvan ik werkelijk niet vermoedde dat die erin zaten. Natuurlijk wil ik graag behulpzaam zijn om hier een mooie tool van te maken, die aangepast is aan de Nederlandse situatie. Eén van de dingen die zouden kunnen worden aangepast is dus bijv. de kwestie van de gedachtenstreepjes! Verder zal ik alle dingen de komende tijd doorlopen. Leg mij voor de zekerheid nog even uit hoe ik het test-script kan gebruiken (en hoe ik eventueel het oude -&quot;Engelse&quot; - script weer kan terugzetten als ik dat nodig heb. 

Verder: ik zit momenteel midden in een verhuizing, dus ik heb niet zoveel tijd. Het kleine beetje tijd dat ik beschikbaar heb, besteed ik voor een deel ook aan een klus op en-ws waar ik druk mee ben op het moment. Dus het kan wel even duren. Maar laat je daar niet door weerhouden! Het ziet er allemaal al heel goed uit. En ik heb er alle vertrouwen in dat dit een mooi ding gaat worden. Helaas zijn er niet zoveel mensen die met de proofread-extensie werken op nl-ws, tot nu toe. Ik hoop natuurlijk dat dat gaat veranderen. Eén andere actieve bewerker ken ik heel goed (dat is mijn partner). Zij zal ook zeker hieraan mee willen doen. Tot gauw, --[[Gebruiker:Dick Bos|Dick Bos]] ([[Overleg gebruiker:Dick Bos|overleg]]) 15 nov 2016 19:32 (CET)

== Share your experience and feedback as a Wikimedian in this global survey ==

&lt;div class=&quot;plainlinks mw-content-ltr&quot; lang=&quot;en&quot; dir=&quot;ltr&quot;&gt;
Hello! The Wikimedia Foundation is asking for your feedback in a survey. We want to know how well we are supporting your work on and off wiki, and how we can change or improve things in the future.&lt;ref group=survey&gt;This survey is primarily meant to get feedback on the Wikimedia Foundation's current work, not long-term strategy.&lt;/ref&gt; The opinions you share will directly affect the current and future work of the Wikimedia Foundation. You have been randomly selected to take this survey as we would like to hear from your Wikimedia community. To say thank you for your time, we are giving away 20 Wikimedia T-shirts to randomly selected people who take the survey.&lt;ref group=survey&gt;Legal stuff: No purchase necessary.  Must be the age of majority to participate. Sponsored by the Wikimedia Foundation located at 149 New Montgomery, San Francisco, CA, USA, 94105. Ends January 31, 2017. Void where prohibited. [[m:Community Engagement Insights/2016 contest rules|Click here for contest rules]].&lt;/ref&gt; The survey is available in various languages and will take between 20 and 40 minutes.


&lt;big&gt;'''[https://wikimedia.qualtrics.com/SE/?SID=SV_6mTVlPf6O06r3mt&amp;Aud=VAE&amp;Src=57VAEOP Take the survey now!]'''&lt;/big&gt;


You can find more information about [[m:Community_Engagement_Insights/About_CE_Insights|this project]]. This survey is hosted by a third-party service and governed by this [[:foundation:Community_Engagement_Insights_2016_Survey_Privacy_Statement|privacy statement]]. Please visit our [[m:Community_Engagement_Insights/Frequently_asked_questions|frequently asked questions page]] to find more information about this survey. If you need additional help, or if you wish to opt-out of future communications about this survey, send an email to surveys@wikimedia.org.

Thank you!
--[[:m:User:EGalvez (WMF)|EGalvez (WMF)]]  ([[:m:User talk:EGalvez (WMF)|talk]]) 13 jan 2017 23:25 (CET)
&lt;/div&gt;
&lt;!-- Bericht verzonden door User:EGalvez (WMF)@metawiki via de lijst op de pagina https://meta.wikimedia.org/w/index.php?title=Community_Engagement_Insights/MassMessages/Lists/2016/57-VAEOP&amp;oldid=16205400 --&gt;
&lt;references group=survey /&gt;

== djvu ==

Dag,
Wat fijn dat je weer even terug bent op Wikisource. Dat stimuleert mij ook weer om wat op te pakken. Ik heb nog wel een vraag. Je hebt verleden jaar twee boeken geupload, Reize door de Majorei... en Tweede reize door .....
Nu is dat Reize door de Majorei in het djvu formaat. Hoe kom jij daar aan? Kan jij die zelf aanmaken? Daar ben ik erg nieuwsgierig naar.
Groet Wilma [[Gebruiker:WeeJeeVee|WeeJeeVee]] ([[Overleg gebruiker:WeeJeeVee|overleg]]) 9 sep 2017 10:55 (CEST)

:Dag Wilma,
:Ja, ik ben idd weer eens terug. Dat gaat zo met seizoenen bij mij ;) Houd me hiernaast ook bezig met genealogie, waarbij ik ook originele archieven digitaliseer. Is weer een andere tak van sport. Mijn interesse ligt in ieder geval bij geschiedkunde. Vandaar de keuze voor de boeken die ik nu digitaliseer. Het djvu-bestand heb ik vorig jaar eerst plaatje per plaatje gedownload als jpg's en heb ze daarna met ABBYY Finereader OCR gegevens toegevoegd en geëxporteerd als djvu. Ik moet wel zeggen dat de standaard OCR cleanup die door verschillende mensen gebruikt wordt niet werkte op deze OCR en heb ik daar een aanpassing op gemaakt. Op mijn persoonlijke site staat een beschrijving hoe je mijn versie kunt gebruiken.

:Als je iets hebt wat je wilt omzetten naar djvu, dan laat het gerust weten. Dan kunnen we het meteen ook documenteren welke stappen er dan doorlopen moeten worden, zodat anderen dat kunnen hergebruiken.--[[Gebruiker:Pslits|Pslits]] ([[Overleg gebruiker:Pslits|overleg]]) 9 sep 2017 15:04 (CEST)

::Dank voor je antwoord en je aanbod! Er komt regelmatig iets op mijn pad waarvan ik eigenlijk een djvu zou willen hebben. Nu even niets paraat, ook ik ben af en toe meer met andere dingen bezig dan met wikisource. Maar kom altijd wel weer terug. Zo gauw ik iets heb, kom ik er mee. En natuurlijk is het een heel goed plan om dan de stappen te documenteren. Voor mezelf, maar ook voor anderen.
Groet Wilma [[Gebruiker:WeeJeeVee|WeeJeeVee]] ([[Overleg gebruiker:WeeJeeVee|overleg]]) 9 sep 2017 19:27 (CEST)

:::Dag Pslits, Inmiddels heb ik een projectje waar ik graag een djvu van zou willen hebben. Het is een klein boekje van 32 pagina's. Deze 32 pagina's hebben we in PNG formaat. Graag wil ik die omzetten naar djvu. Hoe zullen we dat aanpakken? [[Gebruiker:WeeJeeVee|WeeJeeVee]] ([[Overleg gebruiker:WeeJeeVee|overleg]]) 13 sep 2017 16:19 (CEST)

::::Dag Wilma, Hebben jullie al eens met WeTransfer gewerkt? Hiermee kun je grotere bestanden met elkaar uitwisselen. Dit is gratis tot 2 GB, maar daar zal dit boekje wel in passen. Omdat we via wikisource niet kunnen mailen stel ik het volgende voor: ga naar http://www.wetransfer.com en upload de png bestanden en laat de download link naar je eigen email adres sturen. In de mail die je ontvangt kun je de download link kopiëren in hier op de overlegpagina plakken. Dan kan ik, als het goed is, de bestanden ook downloaden. Als ik alles verwerkt heb tot een djvu bestand, dan zal ik het omgekeerde doen. Gaat dan lukken denk je? Groeten, Paul --[[Gebruiker:Pslits|Pslits]] ([[Overleg gebruiker:Pslits|overleg]]) 13 sep 2017 20:09 (CEST)

:::::Ja, dat gaat lukken! [[Gebruiker:WeeJeeVee|WeeJeeVee]] ([[Overleg gebruiker:WeeJeeVee|overleg]]) 13 sep 2017 20:20 (CEST) 

::::::Hier is de link, succes ermee. Als de OCR niet erg goed is, is dat in dit geval niet erg. We hebben al een getranscribeerde tekst.         [https://wetransfer.com/downloads/366ab376dd8db09fa89b427d155b27aa20170913182529/4d5c277f01239b7964feb26c634c65f420170913182529/b13799|link]   [[Gebruiker:WeeJeeVee|WeeJeeVee]] ([[Overleg gebruiker:WeeJeeVee|overleg]]) 14 sep 2017 12:25 (CEST)

:::::::Hallo Wilma, ik ben nog bezig met het onderzoeken welke methode ik het beste kan gebruiken. Finereader is een nogal prijzig alternatief, maar er zijn ook andere oplossingen. Er is wat scripting die gebruikt kan worden, maar dat vereist helaas wel heel wat kennis. Ben nu aan het kijken wat ik met het internet archive kan doen. Ik houd je op de hoogte... --[[Gebruiker:Pslits|Pslits]] ([[Overleg gebruiker:Pslits|overleg]]) 17 sep 2017 21:25 (CEST)

== Inhoudsopgave eerst ==
Dag Pslits , kun jhe eerst de inhoudsopgave maken, voordat je de hoofdstukjartikelen aanmaakt, dan kan de ''magic header'' alles automatisch doen. Ik ben ermee begonnen, zie pag 258. --[[Gebruiker:Havang(nl)|Havang(nl)]] ([[Overleg gebruiker:Havang(nl)|overleg]]) 28 sep 2026 09:18 (CEST)

:Beste Havang, ik ben momenteel bezig om een agentic proces te schrijven die de transcriptie van een boek kan uitvoeren. Op dit moment is de status dat ik lokaal alle pagina's zijn voorbereid met html bestanden die het kopieer en plakwerk vereenvoudigen. Hierbij wil ik zoveel mogelijk de regels van wikisource volgen, dus uw feedback is zeer welkom. Echter ben ik niet bekend met het concept ''magic headers'' en waar dit verwacht wordt in de hoofdstukartikelen. Kun je mij meer achtergrond geven?
:Een volgende stap als ik het transcriptie en voorbereiding goed heb werken zou kunnen zijn om een automatische upload te doen, maar dat zou dan moeten gaan werken als een bot. Voordat ik daarmee ga experimenteren heb ik uiteraard graag eerst overleg met de beheerders van de Nederlandse wikisource. Hoort u daar ook bij? [[Gebruiker:Pslits|Pslits]] ([[Overleg gebruiker:Pslits|overleg]]) 28 sep 2026 11:02 (CEST)
::Dag [[Gebruiker:Pslits|Pslits]].  @[[Gebruiker:Vincent Steenberg]] is momenteel de enige beheerder; ik ben geen beheerder, maar help met onderhoud.
::De magic header zet in de de artikeltitels de ''prev'', ''current'' en ''next'' voertitels automatisch op de volgorde waarin zij op de indexpagina als blauwe links in de inhoud staan. Daarom eerst een pagina met de inhoud maken, zoals ik voor de eerste items al gedaan heb. Daarbij kiest men voor ieder  hoofdstuk een korte (eventueel genummerde) linktitel, en een voertitel. Dus voor bijv. ..../II-1|Der Stadts van 's Hertoghen-bossche plaetse ende ghelegentheyt is [[..../II-1]] de korte linktitel, en Der Stadts van 's Hertoghen-bossche plaetse ende ghelegentheyt de weergegeven voertitel in de artikelen. (Mijn keuze voor de wijze van nummeren is arbritrair, je zou die kunnen veranderen)  
::De eerste sectie binnen één pagina begint bovenaan, die hoort nog bij het voorafgaande item. Men kan de secties binnen een pagina nummeren met s1, s2 en eventueel s3 etc. Men kan voor iedere  pagina met secties steeds opnieuw s1, s2 etc. gebruiken. In de ''pages tag'' sluit s1 de vorige sectie af en opent s2 de volgende sectie, zie hoe ik gedaan heb bij [[..../II-1]] en [[..../II-2]].
::Heb je vragen, stel ze gerust. Gebruik daarbij @ met mijn gebruikersnaam [[Gebruiker:Havang(nl)|Havang(nl)]] ([[Overleg gebruiker:Havang(nl)|overleg]]) 28 sep 2026 12:17 (CEST)
:::@[[Gebruiker:Havang(nl)|Havang(nl)]], ik heb de inhoudsopgave verplaatst naar de opmerkingen in de indexpagina. Dit omdat het boek zelf geen index heeft en dat je volgens de transcriptieregels de je aan de tekst van het boek zou moeten houden. De magic headers werken ook op deze manier. [[Gebruiker:Pslits|Pslits]] ([[Overleg gebruiker:Pslits|overleg]]) 7 okt 2026 20:19 (CEST)
::::Inderdaad, wat in de Index inhoud verschijnt, is de basis voor de magic header. Maar het is juist de opzet de inhoud niet in de index te zetten, maar in een blanco pagina of verspreid over enige blanco pagina's die dan automatisch opgeroepen wordt/worden in de Index; wijzigingen kunnen dan gebeuren in pagina's, en gebeuren dan niet in de Index. Met de toevoeging erbij is er geen twijfel over dat de inhoud niet in het boek staat. Dat botst niet met de transcriptieregel die je noemt. Ook een toegevoegde inhoud wordt gewoonlijk in een pagelistpagina geplaatst, maar als je er op staat, kan die ook in het indexinhoudvenster blijven staan.       
::::NB. Dat je de hoofdstuknummering vooraf weglaat, heeft ook mijn voorkeur; ik had het erin gezet als mogelijkheid, en ook de paginering, zodat je zelf de juiste vorm kon kiezen, wat je gedaan hebt. Het gebruik van sjabloon:dotlist is simpeler dan een tabel opzetten, &lt;nowiki&gt;{{dotlist|Hstnr.|Hoofdstuktitel|pgnr.}}&lt;/nowiki&gt; Het gebruik van sjabloon pli geeft het boekpaginanummer gelinkt naar de pdf-genummerde pagina, dat kan overigens ook in de door jouw gekozen tabelvorm: boekpagina 1 is pdfpagina 19, de 1 kan vervangen worden door &lt;nowiki&gt;{{pli|1|18}}&lt;/nowiki&gt; als link naar de pagelistpagina. Zonder hoofdstuknummer vooraf wordt het format dan: &lt;nowiki&gt;{{dotlist||Hoofdstuktitel|{{pli|1|18}}}}&lt;/nowiki&gt; wat geeft: {{dotlist||Hoofdstuktitel|{{pli|1|18}}}} [[Gebruiker:Havang(nl)|Havang(nl)]] ([[Overleg gebruiker:Havang(nl)|overleg]]) 8 okt 2026 13:42 (CEST)
:::::@[[Gebruiker:Havang(nl)|Havang(nl)]]: Bedankt voor de feedback! Ik heb je voorstellen voor verbeteringen aan de inhoud generatie toegevoegd. Wat betreft waar de index moet staan ingeval deze niet in het boek staat heb je gelijk dat daar niet echt een transcriptieregel bestaat. Ik begrijp enerzijds wel dat het handiger is om de &lt;s&gt;index&lt;/s&gt; inhoud op een pagina bij te houden i.p.v. op de index pagina. Is iets handiger. Omdat ik het proces met AI heb geautomatiseerd maakt het eigenlijk niet zoveel uit. Ik laat het even zo tenzij we hier een vaste regel voor introduceren. [[Gebruiker:Pslits|Pslits]] ([[Overleg gebruiker:Pslits|overleg]]) 8 okt 2026 14:25 (CEST)

== Automatische upload ==
Dag Pslits, er bestaat een automatische upload match en split (samenvoegen en opsplitsen), die schijnt in de Nederlkandse wikisource nog niet gebruikt te zijn. Ik weet dus niet of die op s:nl ook werkt, maar het moet wel kunnen. Voor de beschrijving verwijs ik naar de franse wikisource [[s:fr:Aide:Match_et_Split]]. Misschien heb je er wat aan.
Overigens ben ik benieuwd naar je vorderingen met de transcriptie. [[Gebruiker:Havang(nl)|Havang(nl)]] ([[Overleg gebruiker:Havang(nl)|overleg]]) 5 okt 2026 14:58 (CEST)

:@[[Gebruiker:Havang(nl)|Havang(nl)]] Bedankt voor de info! Ik zal er eens naar kijken. [[Gebruiker:Pslits|Pslits]] ([[Overleg gebruiker:Pslits|overleg]]) 7 okt 2026 19:10 (CEST)
::Je vordert snel, je aanpak werkt. Me dunkt, dat je de paginastatus als ''proefgelezen'' geel kunt aanmerken: spelling en opmaak lijken mij oké. [[Gebruiker:Havang(nl)|Havang(nl)]] ([[Overleg gebruiker:Havang(nl)|overleg]]) 8 okt 2026 13:49 (CEST)
:::@[[Gebruiker:Havang(nl)|Havang(nl)]] Ja, ik heb wel getwijfeld om het al op proefgelezen te zetten. Op dit moment doe ik het even zo, zodat een mens nog altijd even de pagina's moet nalopen en dan pas op proefgelezen zet. AI maakt altijd nog fouten, al verbaas ik mij eerlijk gezegd over de kwaliteit die uit de transcriptie is gekomen. Ik hoop op nog wat meer feedback uit de wikisource community. Misschien moet ik ditzelfde eens op de Engelse wikisource uitvoeren. [[Gebruiker:Pslits|Pslits]] ([[Overleg gebruiker:Pslits|overleg]]) 8 okt 2026 14:29 (CEST)
::::O, je leest dus niet eerst de AI-transcriptie na, dan is het niet proefgelezen. Op s:nl zijn zo weinig actieve deelnemers, dat je waarschijnlijk geen andere feedback krijgt. IK heb veel ervaring opgedaan op de Franse wikisoure, en besloot toen onderhoud op de nl wikisource te gaan doen - zonder administrateursrechten. De Engelse wikisource heeft gemengde werkwijzen, ouder en nieuwer, en ik krijg daar weinig feedback, ze zijn daar minder ver dan de Franse, die sinds een jaar uitsluitend teksten met scan toestaat. De Franse wikisource heeft een actieve ''communauté''; je zou daar veel feedback kunnen verwachten, al is er ook weerstand tegen AI-gebruik. [[Gebruiker:Havang(nl)|Havang(nl)]] ([[Overleg gebruiker:Havang(nl)|overleg]]) 8 okt 2026 19:38 (CEST)
:::::Zie bijv. discussies op [[s:fr:Wikisource:Intelligence artificielle]], maar ook metawiki richtlijnen: [[https://meta.wikimedia.org/wiki/Artificial_intelligence/Guidelines]] [[Gebruiker:Havang(nl)|Havang(nl)]] ([[Overleg gebruiker:Havang(nl)|overleg]]) 8 okt 2026 19:51 (CEST)
::::::@[[Gebruiker:Havang(nl)|Havang(nl)]] Ik zie dat die discussies plaats vonden in 2024. Wat betreft AI is dat een eeuwigheid geleden :D Wat ik aan het opzetten ben staat wat dat betreft veel verder. Het is echter niet geintegreerd met wikisource, maar een lokale oplossing op mijn PC die voor mij de hele wikisource upload voorbereid en waarbij ik nog op wat knoppen moet klikken om een vooraf ingevulde pagina te krijgen die ik vervolgens kan opslaan. Hiervoor moet je wel een abonnement hebben voor een LLM. Ik werk op dit moment met Claude. Ik werk overigens ook op mijn werk en hobby met AI met agentic processen, precies wat ik hier ook probeer te doen. [[Gebruiker:Pslits|Pslits]] ([[Overleg gebruiker:Pslits|overleg]]) 8 okt 2026 20:19 (CEST)
:::::::Er zijn op s:fr latere discussies geweest, niet één-twee-drie terug te vinden: o.a. met bijdragen van mijzelf: [[s:fr:Wikisource:Scriptorium/Ao%C3%BBt_2026#Traduction ancien français avec AI]] en [[s:fr:Wikisource:Scriptorium/Ao%C3%BBt_2026#LLM sur Wikisource et démotivation]]. Voor jou kan met name de metawikirichtlijn nuttig. Jou agentic proces gaat verder dan mijn eenvoudige vertaalprompt. Succes daarmee, maar ga de discussie aan op s:fr, en/of s:en. [[Gebruiker:Havang(nl)|Havang(nl)]] ([[Overleg gebruiker:Havang(nl)|overleg]]) 8 okt 2026 20:53 (CEST)

== Paragrafen ==
Dag Pslits, het is niet nodig voor elke paragraaf een artikel aan te maken, bijv. de serie eden kunnen onder het artikel Beschryvinghe van de Administratie van de Justitie binnen de Stadt van 's Hertogen-bossche vallen, dan zou &lt;br&gt;&lt;nowiki&gt;{{dotlist||[[Beschryvinge der Stadt ende Meyerye van 's Hertogen-Bossche/II-32|Den Eedt die de Schepenen nae de Reductie doen]]|{{pli|77|18}}}} &lt;/nowiki&gt;&lt;br&gt;verkort kunnen worden tot&lt;br&gt; &lt;nowiki&gt; {{dotlist||{{gap}}Den Eedt die de Schepenen nae de Reductie doen|{{pli|77|18}}}}&lt;/nowiki&gt;&lt;br&gt;en zo voor de volgende eden, zodat al die eden in hetzelfde artikel staan. Dan moet natuurlijk de hoofdstuknummering aangepast worden. Idem eventuele andere groeperingen, zoals (pg 9-13) de items over vergroting van de stad. (ik ben wat laat met deze opmerking, want je hebt al een serie aangemaakt). De keus is aan jou. [[Gebruiker:Havang(nl)|Havang(nl)]] ([[Overleg gebruiker:Havang(nl)|overleg]]) 9 okt 2026 12:25 (CEST)

:@[[Gebruiker:Havang(nl)|Havang(nl)]] Dank voor het meedenken, en geen probleem dat het wat later kwam. Ik heb je voorstel serieus uitgezocht voordat ik besloot, en wil graag laten zien hoe ik tot mijn keus ben gekomen.
::'''Wat ik geprobeerd heb.''' Ik ben alle 93 koppen van het boek langsgegaan op zoek naar groepen zoals jij voorstelt, en heb daarbij gezocht naar een regel die ik voor elk boek kan toepassen, niet alleen voor dit boek. Mijn eerste idee was: koppen samenvoegen als het boek zelf aangeeft dat ze bij elkaar horen. Daarvoor vond ik ook goede aanwijzingen:
::* Het Tafel-register heeft één ingang voor alle eden (&quot;Verscheyde soorten van Eeden … voor de Reductie gebruyckelijck. 78/ꝛc.&quot;) en één voor de vergrotingen (&quot;Stadts Vergrootinge. 11 ende 12&quot;).
::* De eerste eed (Den Eedt die de Schepenen nae de Reductie doen) eindigt met een aankondiging: &quot;Wy sullen hier by voeghen verscheyde formen van Eeden …&quot;.
::* Het stuk over alle de Cloosteren kondigt de mans- en vrouwenkloosters aan (&quot;beginnende eerst vande Mans-Cloosters&quot;), en de Reformatie vande Meyerye loopt over in de ingevoegde stukken (&quot;uyt 't volgende Extract&quot;).
::'''Waar het spaak liep.''' Bij het uitwerken bleek steeds dat er een keus nodig was die het boek zelf niet maakt:
::* Waar horen de eden bij? Inhoudelijk past de eerste eed bij de Administratie van de Justitie, maar de tekst van dat hoofdstuk verwijst er niet naar. De aankondiging staat juist in de eerste eed zelf, en de oude eden daarna gaan grotendeels over andere ambten (wachtmeester, ambachten, keurmeesters, scherprechter).
::* Het boek is één doorlopend verhaal. Veel hoofdstukken beginnen met een terugverwijzing (&quot;Op desen tijdt …&quot;, &quot;Op dese twee huysen …&quot;, &quot;De Gemeynte en heeft desen last …&quot;, &quot;door dese voorsz Sectarissen …&quot;). Telt zo'n verbinding mee, dan groeien de groepen uit tot hele reeksen hoofdstukken. Telt ze niet mee, dan moet ik per geval kiezen.
::* Ook een tussenweg heb ik overwogen: alleen in de inhoudsopgave laten inspringen, zonder artikelen samen te voegen. Maar ook dan moet ik per groep een grens trekken.
::Elke groep wordt zo een eigen redactionele keuze, en die zou ik voor elke groep moeten onderbouwen.
::'''Mijn conclusie.''' De koppen zijn van Oudenhoven zelf. Als ik één artikel per kop maak, komt elke grens uit het boek en niet van mij. De hoofdstukpagina's zijn bovendien alleen een leeslaag: in de Pagina-naamruimte blijft het boek heel, en met vorige/volgende leest het toch als één geheel. Daarom houd ik één artikel per kop, ook voor de korte eden. De nummering blijft zoals ze is: II-29 en verder gaan door zoals gepland, en aan de bestaande pagina's verandert niets.
::Mocht er op nl.wikisource een richtlijn of vaste gewoonte zijn die ik over het hoofd zie, dan hoor ik dat graag. Nogmaals dank! [[Gebruiker:Pslits|Pslits]] ([[Overleg gebruiker:Pslits|overleg]]) 10 okt 2026 19:27 (CEST)</text>
      <sha1>fs2bsz8rmaxs60youb8ywqs9um23ex5</sha1>
    </revision>
    <revision>
      <id>228001</id>
      <parentid>227925</parentid>
      <timestamp>2026-10-11T08:36:57Z</timestamp>
      <contributor>
        <username>Havang(nl)</username>
        <id>4330</id>
      </contributor>
      <comment>/* Paragrafen */ Reactie</comment>
      <origin>228001</origin>
      <model>wikitext</model>
      <format>text/x-wiki</format>
      <text bytes="25528" sha1="i93pdjrzbip2g4cl8tmtcs9tvzrl1iv" xml:space="preserve">{{Welkom}}
== Welkom ==
Welkom Pslits op Wikisource. Fijn dat je wil bijdragen.

Ik zag dat je een 2 nieuwe indexen hebt aangemaakt. Ik geloof dat degene die eindigt op /7 fout was en hierbij meld ik even dat ik die heb verwijdert. Als je nog verdere vragen hebt staat het je vrij om deze te vragen. Dat kan op deze pagina of [[Wikisource:De kroeg|hier]]. [[Gebruiker:WillemBK|WillemBK]] ([[Overleg gebruiker:WillemBK|overleg]]) 7 okt 2016 21:59 (CEST)

== Welkom! ==

Dag,

fijn om te zien dat je bijdraagt aan nl-wikisource! Welkom. Als je iets te vragen hebt, aarzel dan niet. We zullen je graag helpen. 

Een kleinigheidje:  misschien wil je je bewerkingen standaard even voorzien van een korte bewerkingssamenvatting. Dat houdt de [[Speciaal:RecenteWijzigingen|lijst met recente wijzigingen]] wat overzichtelijk. Als je geen bewerkingssamenvatting geeft, verschijnt in de lijst automatisch een heel verhaal, nl. het begin van de aangemaakte pagina. 

Hartelijke groet,

--[[Gebruiker:Dick Bos|Dick Bos]] ([[Overleg gebruiker:Dick Bos|overleg]]) 15 okt 2016 16:55 (CEST)

== tools ==

Dag,

als ik het me goed herinner, is de &quot;cleanup OCR&quot; tool een onderdeel van de tool die ik [[Gebruiker:Dick_Bos/Proefleeshulp|hier]] heb beschreven. Maar ik weet het eerlijk gezegd niet meer helemaal zeker (ik vermoed dat ik het op nl-ws in 2015 heb geïnstalleerd; ik had het al eerder op de Engelse in gebruik, waarschijnlijk omdat een collega daar me erop wees). De tool verschijnt alleen in de linkerbalk onderaan als je in de edit mode bent (Brontekst bewerken, als de VE is ingeschakeld; anders wrsch. gewoon bewerken). Het is een groep onder de titel &quot;Page Tools&quot; en een linkje verwijst naar [[Speciaal:TemplateScript|deze pagina]]. Zou je het eens willen uitproberen? En dan is een volgende stap natuurlijk om te bekijken hoe het &quot;gelokaliseerd&quot; zou kunnen worden. 

De manier waarop ik de tool gebruik is als volgt:
* een nieuwe pagina, bijv. [[Pagina:Land_en_volk_van_Sumatra_(1916).djvu/161]]:
** eerst de header maken (sorry: Koptekst)
** in dit geval ook even de &quot;hwe&quot;
** alinea's indelen en tussenkopje
** dan gebruik ik: &quot;Cleanup OCR&quot;; belangrijkste functie is dat daarmee in één keer voor de hele pagina de harde returns worden opgeruimd. Maar goed. de tool doet ook nog een aantal andere dingen: eventuele afbreekstreepjes worden opgeruimd, en er wordt dus ook gerommeld aan de gedachte(n)streepjes, als die in de tekst zitten. En er zullen nog wel wat meer dingen worden gedaan, die ik nu even niet paraat heb.
** ik ruim ook nog altijd meteen de &quot;references&quot;-tag in de voettekst op (als die niet nodig is; in andere gevallen vervang ik die door [[:Sjabloon:References|12px]] (omdat ik dat mooier vind) en als ik zo bij het &quot;bekijken&quot; van de edit foutjes zie, doe ik die ook meteen.
(Ik lees in ieder geval de pagina niet helemaal door in dit stadium).

Dan sla ik de pagina op, met omschrijving: cleanup ocr etc.

&quot;Land en volk van Sumatra&quot; is een aardig voorbeeld. Als je tijd hebt, zou je het eens even moeten proberen. 

Tot zover even, hartelijke groet, --[[Gebruiker:Dick Bos|Dick Bos]] ([[Overleg gebruiker:Dick Bos|overleg]]) 11 nov 2016 09:24 (CET)

:Ik heb gezien dat het script nu niet beschikbaar is op de Nederlandse wikisource. Ik heb niet de rechten om het te kopieren, dus heb ik het maar even naar een persoonlijke sub-pagina gekopieerd. Ik heb gezien dat het proofreading script specifiek voor het Engels is ontworpen. Wat ik kan doen, is het geschikt maken voor het Nederlands, maar dan moeten er wel keuzes gemaakt worden betreffende stijl. Verder kunnen er ook correcties in opgenomen worden van fouten die vaak voorkomen en specifiek met het Nederlands te maken hebben. Is het mogelijk, omdat samen met u te doen? Als testversie kan dan voorlopig gebruik gemaakt worden van mijn persoonlijk script, totdat we deze goed genoeg vinden. Als start heb ik iets aangemaakt op mijn gebruikerspagina. Vriendelijke groeten --[[Gebruiker:Pslits|Pslits]] ([[Overleg gebruiker:Pslits|overleg]]) 12 nov 2016 12:05 (CET)

== Mooi werk! ==
Dag,

mag ik voorstellen dat we elkaar tutoyeren? Dat is toch wel een beetje gebruik op Wikipedia en de andere projecten. Verder: fantastisch dat je al zo enthousiast met de &quot;cleanup OCR&quot; tools aan de slag bent gegaan! Er blijken allerlei dingen in schuil te gaan, waarvan ik werkelijk niet vermoedde dat die erin zaten. Natuurlijk wil ik graag behulpzaam zijn om hier een mooie tool van te maken, die aangepast is aan de Nederlandse situatie. Eén van de dingen die zouden kunnen worden aangepast is dus bijv. de kwestie van de gedachtenstreepjes! Verder zal ik alle dingen de komende tijd doorlopen. Leg mij voor de zekerheid nog even uit hoe ik het test-script kan gebruiken (en hoe ik eventueel het oude -&quot;Engelse&quot; - script weer kan terugzetten als ik dat nodig heb. 

Verder: ik zit momenteel midden in een verhuizing, dus ik heb niet zoveel tijd. Het kleine beetje tijd dat ik beschikbaar heb, besteed ik voor een deel ook aan een klus op en-ws waar ik druk mee ben op het moment. Dus het kan wel even duren. Maar laat je daar niet door weerhouden! Het ziet er allemaal al heel goed uit. En ik heb er alle vertrouwen in dat dit een mooi ding gaat worden. Helaas zijn er niet zoveel mensen die met de proofread-extensie werken op nl-ws, tot nu toe. Ik hoop natuurlijk dat dat gaat veranderen. Eén andere actieve bewerker ken ik heel goed (dat is mijn partner). Zij zal ook zeker hieraan mee willen doen. Tot gauw, --[[Gebruiker:Dick Bos|Dick Bos]] ([[Overleg gebruiker:Dick Bos|overleg]]) 15 nov 2016 19:32 (CET)

== Share your experience and feedback as a Wikimedian in this global survey ==

&lt;div class=&quot;plainlinks mw-content-ltr&quot; lang=&quot;en&quot; dir=&quot;ltr&quot;&gt;
Hello! The Wikimedia Foundation is asking for your feedback in a survey. We want to know how well we are supporting your work on and off wiki, and how we can change or improve things in the future.&lt;ref group=survey&gt;This survey is primarily meant to get feedback on the Wikimedia Foundation's current work, not long-term strategy.&lt;/ref&gt; The opinions you share will directly affect the current and future work of the Wikimedia Foundation. You have been randomly selected to take this survey as we would like to hear from your Wikimedia community. To say thank you for your time, we are giving away 20 Wikimedia T-shirts to randomly selected people who take the survey.&lt;ref group=survey&gt;Legal stuff: No purchase necessary.  Must be the age of majority to participate. Sponsored by the Wikimedia Foundation located at 149 New Montgomery, San Francisco, CA, USA, 94105. Ends January 31, 2017. Void where prohibited. [[m:Community Engagement Insights/2016 contest rules|Click here for contest rules]].&lt;/ref&gt; The survey is available in various languages and will take between 20 and 40 minutes.


&lt;big&gt;'''[https://wikimedia.qualtrics.com/SE/?SID=SV_6mTVlPf6O06r3mt&amp;Aud=VAE&amp;Src=57VAEOP Take the survey now!]'''&lt;/big&gt;


You can find more information about [[m:Community_Engagement_Insights/About_CE_Insights|this project]]. This survey is hosted by a third-party service and governed by this [[:foundation:Community_Engagement_Insights_2016_Survey_Privacy_Statement|privacy statement]]. Please visit our [[m:Community_Engagement_Insights/Frequently_asked_questions|frequently asked questions page]] to find more information about this survey. If you need additional help, or if you wish to opt-out of future communications about this survey, send an email to surveys@wikimedia.org.

Thank you!
--[[:m:User:EGalvez (WMF)|EGalvez (WMF)]]  ([[:m:User talk:EGalvez (WMF)|talk]]) 13 jan 2017 23:25 (CET)
&lt;/div&gt;
&lt;!-- Bericht verzonden door User:EGalvez (WMF)@metawiki via de lijst op de pagina https://meta.wikimedia.org/w/index.php?title=Community_Engagement_Insights/MassMessages/Lists/2016/57-VAEOP&amp;oldid=16205400 --&gt;
&lt;references group=survey /&gt;

== djvu ==

Dag,
Wat fijn dat je weer even terug bent op Wikisource. Dat stimuleert mij ook weer om wat op te pakken. Ik heb nog wel een vraag. Je hebt verleden jaar twee boeken geupload, Reize door de Majorei... en Tweede reize door .....
Nu is dat Reize door de Majorei in het djvu formaat. Hoe kom jij daar aan? Kan jij die zelf aanmaken? Daar ben ik erg nieuwsgierig naar.
Groet Wilma [[Gebruiker:WeeJeeVee|WeeJeeVee]] ([[Overleg gebruiker:WeeJeeVee|overleg]]) 9 sep 2017 10:55 (CEST)

:Dag Wilma,
:Ja, ik ben idd weer eens terug. Dat gaat zo met seizoenen bij mij ;) Houd me hiernaast ook bezig met genealogie, waarbij ik ook originele archieven digitaliseer. Is weer een andere tak van sport. Mijn interesse ligt in ieder geval bij geschiedkunde. Vandaar de keuze voor de boeken die ik nu digitaliseer. Het djvu-bestand heb ik vorig jaar eerst plaatje per plaatje gedownload als jpg's en heb ze daarna met ABBYY Finereader OCR gegevens toegevoegd en geëxporteerd als djvu. Ik moet wel zeggen dat de standaard OCR cleanup die door verschillende mensen gebruikt wordt niet werkte op deze OCR en heb ik daar een aanpassing op gemaakt. Op mijn persoonlijke site staat een beschrijving hoe je mijn versie kunt gebruiken.

:Als je iets hebt wat je wilt omzetten naar djvu, dan laat het gerust weten. Dan kunnen we het meteen ook documenteren welke stappen er dan doorlopen moeten worden, zodat anderen dat kunnen hergebruiken.--[[Gebruiker:Pslits|Pslits]] ([[Overleg gebruiker:Pslits|overleg]]) 9 sep 2017 15:04 (CEST)

::Dank voor je antwoord en je aanbod! Er komt regelmatig iets op mijn pad waarvan ik eigenlijk een djvu zou willen hebben. Nu even niets paraat, ook ik ben af en toe meer met andere dingen bezig dan met wikisource. Maar kom altijd wel weer terug. Zo gauw ik iets heb, kom ik er mee. En natuurlijk is het een heel goed plan om dan de stappen te documenteren. Voor mezelf, maar ook voor anderen.
Groet Wilma [[Gebruiker:WeeJeeVee|WeeJeeVee]] ([[Overleg gebruiker:WeeJeeVee|overleg]]) 9 sep 2017 19:27 (CEST)

:::Dag Pslits, Inmiddels heb ik een projectje waar ik graag een djvu van zou willen hebben. Het is een klein boekje van 32 pagina's. Deze 32 pagina's hebben we in PNG formaat. Graag wil ik die omzetten naar djvu. Hoe zullen we dat aanpakken? [[Gebruiker:WeeJeeVee|WeeJeeVee]] ([[Overleg gebruiker:WeeJeeVee|overleg]]) 13 sep 2017 16:19 (CEST)

::::Dag Wilma, Hebben jullie al eens met WeTransfer gewerkt? Hiermee kun je grotere bestanden met elkaar uitwisselen. Dit is gratis tot 2 GB, maar daar zal dit boekje wel in passen. Omdat we via wikisource niet kunnen mailen stel ik het volgende voor: ga naar http://www.wetransfer.com en upload de png bestanden en laat de download link naar je eigen email adres sturen. In de mail die je ontvangt kun je de download link kopiëren in hier op de overlegpagina plakken. Dan kan ik, als het goed is, de bestanden ook downloaden. Als ik alles verwerkt heb tot een djvu bestand, dan zal ik het omgekeerde doen. Gaat dan lukken denk je? Groeten, Paul --[[Gebruiker:Pslits|Pslits]] ([[Overleg gebruiker:Pslits|overleg]]) 13 sep 2017 20:09 (CEST)

:::::Ja, dat gaat lukken! [[Gebruiker:WeeJeeVee|WeeJeeVee]] ([[Overleg gebruiker:WeeJeeVee|overleg]]) 13 sep 2017 20:20 (CEST) 

::::::Hier is de link, succes ermee. Als de OCR niet erg goed is, is dat in dit geval niet erg. We hebben al een getranscribeerde tekst.         [https://wetransfer.com/downloads/366ab376dd8db09fa89b427d155b27aa20170913182529/4d5c277f01239b7964feb26c634c65f420170913182529/b13799|link]   [[Gebruiker:WeeJeeVee|WeeJeeVee]] ([[Overleg gebruiker:WeeJeeVee|overleg]]) 14 sep 2017 12:25 (CEST)

:::::::Hallo Wilma, ik ben nog bezig met het onderzoeken welke methode ik het beste kan gebruiken. Finereader is een nogal prijzig alternatief, maar er zijn ook andere oplossingen. Er is wat scripting die gebruikt kan worden, maar dat vereist helaas wel heel wat kennis. Ben nu aan het kijken wat ik met het internet archive kan doen. Ik houd je op de hoogte... --[[Gebruiker:Pslits|Pslits]] ([[Overleg gebruiker:Pslits|overleg]]) 17 sep 2017 21:25 (CEST)

== Inhoudsopgave eerst ==
Dag Pslits , kun jhe eerst de inhoudsopgave maken, voordat je de hoofdstukjartikelen aanmaakt, dan kan de ''magic header'' alles automatisch doen. Ik ben ermee begonnen, zie pag 258. --[[Gebruiker:Havang(nl)|Havang(nl)]] ([[Overleg gebruiker:Havang(nl)|overleg]]) 28 sep 2026 09:18 (CEST)

:Beste Havang, ik ben momenteel bezig om een agentic proces te schrijven die de transcriptie van een boek kan uitvoeren. Op dit moment is de status dat ik lokaal alle pagina's zijn voorbereid met html bestanden die het kopieer en plakwerk vereenvoudigen. Hierbij wil ik zoveel mogelijk de regels van wikisource volgen, dus uw feedback is zeer welkom. Echter ben ik niet bekend met het concept ''magic headers'' en waar dit verwacht wordt in de hoofdstukartikelen. Kun je mij meer achtergrond geven?
:Een volgende stap als ik het transcriptie en voorbereiding goed heb werken zou kunnen zijn om een automatische upload te doen, maar dat zou dan moeten gaan werken als een bot. Voordat ik daarmee ga experimenteren heb ik uiteraard graag eerst overleg met de beheerders van de Nederlandse wikisource. Hoort u daar ook bij? [[Gebruiker:Pslits|Pslits]] ([[Overleg gebruiker:Pslits|overleg]]) 28 sep 2026 11:02 (CEST)
::Dag [[Gebruiker:Pslits|Pslits]].  @[[Gebruiker:Vincent Steenberg]] is momenteel de enige beheerder; ik ben geen beheerder, maar help met onderhoud.
::De magic header zet in de de artikeltitels de ''prev'', ''current'' en ''next'' voertitels automatisch op de volgorde waarin zij op de indexpagina als blauwe links in de inhoud staan. Daarom eerst een pagina met de inhoud maken, zoals ik voor de eerste items al gedaan heb. Daarbij kiest men voor ieder  hoofdstuk een korte (eventueel genummerde) linktitel, en een voertitel. Dus voor bijv. ..../II-1|Der Stadts van 's Hertoghen-bossche plaetse ende ghelegentheyt is [[..../II-1]] de korte linktitel, en Der Stadts van 's Hertoghen-bossche plaetse ende ghelegentheyt de weergegeven voertitel in de artikelen. (Mijn keuze voor de wijze van nummeren is arbritrair, je zou die kunnen veranderen)  
::De eerste sectie binnen één pagina begint bovenaan, die hoort nog bij het voorafgaande item. Men kan de secties binnen een pagina nummeren met s1, s2 en eventueel s3 etc. Men kan voor iedere  pagina met secties steeds opnieuw s1, s2 etc. gebruiken. In de ''pages tag'' sluit s1 de vorige sectie af en opent s2 de volgende sectie, zie hoe ik gedaan heb bij [[..../II-1]] en [[..../II-2]].
::Heb je vragen, stel ze gerust. Gebruik daarbij @ met mijn gebruikersnaam [[Gebruiker:Havang(nl)|Havang(nl)]] ([[Overleg gebruiker:Havang(nl)|overleg]]) 28 sep 2026 12:17 (CEST)
:::@[[Gebruiker:Havang(nl)|Havang(nl)]], ik heb de inhoudsopgave verplaatst naar de opmerkingen in de indexpagina. Dit omdat het boek zelf geen index heeft en dat je volgens de transcriptieregels de je aan de tekst van het boek zou moeten houden. De magic headers werken ook op deze manier. [[Gebruiker:Pslits|Pslits]] ([[Overleg gebruiker:Pslits|overleg]]) 7 okt 2026 20:19 (CEST)
::::Inderdaad, wat in de Index inhoud verschijnt, is de basis voor de magic header. Maar het is juist de opzet de inhoud niet in de index te zetten, maar in een blanco pagina of verspreid over enige blanco pagina's die dan automatisch opgeroepen wordt/worden in de Index; wijzigingen kunnen dan gebeuren in pagina's, en gebeuren dan niet in de Index. Met de toevoeging erbij is er geen twijfel over dat de inhoud niet in het boek staat. Dat botst niet met de transcriptieregel die je noemt. Ook een toegevoegde inhoud wordt gewoonlijk in een pagelistpagina geplaatst, maar als je er op staat, kan die ook in het indexinhoudvenster blijven staan.       
::::NB. Dat je de hoofdstuknummering vooraf weglaat, heeft ook mijn voorkeur; ik had het erin gezet als mogelijkheid, en ook de paginering, zodat je zelf de juiste vorm kon kiezen, wat je gedaan hebt. Het gebruik van sjabloon:dotlist is simpeler dan een tabel opzetten, &lt;nowiki&gt;{{dotlist|Hstnr.|Hoofdstuktitel|pgnr.}}&lt;/nowiki&gt; Het gebruik van sjabloon pli geeft het boekpaginanummer gelinkt naar de pdf-genummerde pagina, dat kan overigens ook in de door jouw gekozen tabelvorm: boekpagina 1 is pdfpagina 19, de 1 kan vervangen worden door &lt;nowiki&gt;{{pli|1|18}}&lt;/nowiki&gt; als link naar de pagelistpagina. Zonder hoofdstuknummer vooraf wordt het format dan: &lt;nowiki&gt;{{dotlist||Hoofdstuktitel|{{pli|1|18}}}}&lt;/nowiki&gt; wat geeft: {{dotlist||Hoofdstuktitel|{{pli|1|18}}}} [[Gebruiker:Havang(nl)|Havang(nl)]] ([[Overleg gebruiker:Havang(nl)|overleg]]) 8 okt 2026 13:42 (CEST)
:::::@[[Gebruiker:Havang(nl)|Havang(nl)]]: Bedankt voor de feedback! Ik heb je voorstellen voor verbeteringen aan de inhoud generatie toegevoegd. Wat betreft waar de index moet staan ingeval deze niet in het boek staat heb je gelijk dat daar niet echt een transcriptieregel bestaat. Ik begrijp enerzijds wel dat het handiger is om de &lt;s&gt;index&lt;/s&gt; inhoud op een pagina bij te houden i.p.v. op de index pagina. Is iets handiger. Omdat ik het proces met AI heb geautomatiseerd maakt het eigenlijk niet zoveel uit. Ik laat het even zo tenzij we hier een vaste regel voor introduceren. [[Gebruiker:Pslits|Pslits]] ([[Overleg gebruiker:Pslits|overleg]]) 8 okt 2026 14:25 (CEST)

== Automatische upload ==
Dag Pslits, er bestaat een automatische upload match en split (samenvoegen en opsplitsen), die schijnt in de Nederlkandse wikisource nog niet gebruikt te zijn. Ik weet dus niet of die op s:nl ook werkt, maar het moet wel kunnen. Voor de beschrijving verwijs ik naar de franse wikisource [[s:fr:Aide:Match_et_Split]]. Misschien heb je er wat aan.
Overigens ben ik benieuwd naar je vorderingen met de transcriptie. [[Gebruiker:Havang(nl)|Havang(nl)]] ([[Overleg gebruiker:Havang(nl)|overleg]]) 5 okt 2026 14:58 (CEST)

:@[[Gebruiker:Havang(nl)|Havang(nl)]] Bedankt voor de info! Ik zal er eens naar kijken. [[Gebruiker:Pslits|Pslits]] ([[Overleg gebruiker:Pslits|overleg]]) 7 okt 2026 19:10 (CEST)
::Je vordert snel, je aanpak werkt. Me dunkt, dat je de paginastatus als ''proefgelezen'' geel kunt aanmerken: spelling en opmaak lijken mij oké. [[Gebruiker:Havang(nl)|Havang(nl)]] ([[Overleg gebruiker:Havang(nl)|overleg]]) 8 okt 2026 13:49 (CEST)
:::@[[Gebruiker:Havang(nl)|Havang(nl)]] Ja, ik heb wel getwijfeld om het al op proefgelezen te zetten. Op dit moment doe ik het even zo, zodat een mens nog altijd even de pagina's moet nalopen en dan pas op proefgelezen zet. AI maakt altijd nog fouten, al verbaas ik mij eerlijk gezegd over de kwaliteit die uit de transcriptie is gekomen. Ik hoop op nog wat meer feedback uit de wikisource community. Misschien moet ik ditzelfde eens op de Engelse wikisource uitvoeren. [[Gebruiker:Pslits|Pslits]] ([[Overleg gebruiker:Pslits|overleg]]) 8 okt 2026 14:29 (CEST)
::::O, je leest dus niet eerst de AI-transcriptie na, dan is het niet proefgelezen. Op s:nl zijn zo weinig actieve deelnemers, dat je waarschijnlijk geen andere feedback krijgt. IK heb veel ervaring opgedaan op de Franse wikisoure, en besloot toen onderhoud op de nl wikisource te gaan doen - zonder administrateursrechten. De Engelse wikisource heeft gemengde werkwijzen, ouder en nieuwer, en ik krijg daar weinig feedback, ze zijn daar minder ver dan de Franse, die sinds een jaar uitsluitend teksten met scan toestaat. De Franse wikisource heeft een actieve ''communauté''; je zou daar veel feedback kunnen verwachten, al is er ook weerstand tegen AI-gebruik. [[Gebruiker:Havang(nl)|Havang(nl)]] ([[Overleg gebruiker:Havang(nl)|overleg]]) 8 okt 2026 19:38 (CEST)
:::::Zie bijv. discussies op [[s:fr:Wikisource:Intelligence artificielle]], maar ook metawiki richtlijnen: [[https://meta.wikimedia.org/wiki/Artificial_intelligence/Guidelines]] [[Gebruiker:Havang(nl)|Havang(nl)]] ([[Overleg gebruiker:Havang(nl)|overleg]]) 8 okt 2026 19:51 (CEST)
::::::@[[Gebruiker:Havang(nl)|Havang(nl)]] Ik zie dat die discussies plaats vonden in 2024. Wat betreft AI is dat een eeuwigheid geleden :D Wat ik aan het opzetten ben staat wat dat betreft veel verder. Het is echter niet geintegreerd met wikisource, maar een lokale oplossing op mijn PC die voor mij de hele wikisource upload voorbereid en waarbij ik nog op wat knoppen moet klikken om een vooraf ingevulde pagina te krijgen die ik vervolgens kan opslaan. Hiervoor moet je wel een abonnement hebben voor een LLM. Ik werk op dit moment met Claude. Ik werk overigens ook op mijn werk en hobby met AI met agentic processen, precies wat ik hier ook probeer te doen. [[Gebruiker:Pslits|Pslits]] ([[Overleg gebruiker:Pslits|overleg]]) 8 okt 2026 20:19 (CEST)
:::::::Er zijn op s:fr latere discussies geweest, niet één-twee-drie terug te vinden: o.a. met bijdragen van mijzelf: [[s:fr:Wikisource:Scriptorium/Ao%C3%BBt_2026#Traduction ancien français avec AI]] en [[s:fr:Wikisource:Scriptorium/Ao%C3%BBt_2026#LLM sur Wikisource et démotivation]]. Voor jou kan met name de metawikirichtlijn nuttig. Jou agentic proces gaat verder dan mijn eenvoudige vertaalprompt. Succes daarmee, maar ga de discussie aan op s:fr, en/of s:en. [[Gebruiker:Havang(nl)|Havang(nl)]] ([[Overleg gebruiker:Havang(nl)|overleg]]) 8 okt 2026 20:53 (CEST)

== Paragrafen ==
Dag Pslits, het is niet nodig voor elke paragraaf een artikel aan te maken, bijv. de serie eden kunnen onder het artikel Beschryvinghe van de Administratie van de Justitie binnen de Stadt van 's Hertogen-bossche vallen, dan zou &lt;br&gt;&lt;nowiki&gt;{{dotlist||[[Beschryvinge der Stadt ende Meyerye van 's Hertogen-Bossche/II-32|Den Eedt die de Schepenen nae de Reductie doen]]|{{pli|77|18}}}} &lt;/nowiki&gt;&lt;br&gt;verkort kunnen worden tot&lt;br&gt; &lt;nowiki&gt; {{dotlist||{{gap}}Den Eedt die de Schepenen nae de Reductie doen|{{pli|77|18}}}}&lt;/nowiki&gt;&lt;br&gt;en zo voor de volgende eden, zodat al die eden in hetzelfde artikel staan. Dan moet natuurlijk de hoofdstuknummering aangepast worden. Idem eventuele andere groeperingen, zoals (pg 9-13) de items over vergroting van de stad. (ik ben wat laat met deze opmerking, want je hebt al een serie aangemaakt). De keus is aan jou. [[Gebruiker:Havang(nl)|Havang(nl)]] ([[Overleg gebruiker:Havang(nl)|overleg]]) 9 okt 2026 12:25 (CEST)

:@[[Gebruiker:Havang(nl)|Havang(nl)]] Dank voor het meedenken, en geen probleem dat het wat later kwam. Ik heb je voorstel serieus uitgezocht voordat ik besloot, en wil graag laten zien hoe ik tot mijn keus ben gekomen.
::'''Wat ik geprobeerd heb.''' Ik ben alle 93 koppen van het boek langsgegaan op zoek naar groepen zoals jij voorstelt, en heb daarbij gezocht naar een regel die ik voor elk boek kan toepassen, niet alleen voor dit boek. Mijn eerste idee was: koppen samenvoegen als het boek zelf aangeeft dat ze bij elkaar horen. Daarvoor vond ik ook goede aanwijzingen:
::* Het Tafel-register heeft één ingang voor alle eden (&quot;Verscheyde soorten van Eeden … voor de Reductie gebruyckelijck. 78/ꝛc.&quot;) en één voor de vergrotingen (&quot;Stadts Vergrootinge. 11 ende 12&quot;).
::* De eerste eed (Den Eedt die de Schepenen nae de Reductie doen) eindigt met een aankondiging: &quot;Wy sullen hier by voeghen verscheyde formen van Eeden …&quot;.
::* Het stuk over alle de Cloosteren kondigt de mans- en vrouwenkloosters aan (&quot;beginnende eerst vande Mans-Cloosters&quot;), en de Reformatie vande Meyerye loopt over in de ingevoegde stukken (&quot;uyt 't volgende Extract&quot;).
::'''Waar het spaak liep.''' Bij het uitwerken bleek steeds dat er een keus nodig was die het boek zelf niet maakt:
::* Waar horen de eden bij? Inhoudelijk past de eerste eed bij de Administratie van de Justitie, maar de tekst van dat hoofdstuk verwijst er niet naar. De aankondiging staat juist in de eerste eed zelf, en de oude eden daarna gaan grotendeels over andere ambten (wachtmeester, ambachten, keurmeesters, scherprechter).
::* Het boek is één doorlopend verhaal. Veel hoofdstukken beginnen met een terugverwijzing (&quot;Op desen tijdt …&quot;, &quot;Op dese twee huysen …&quot;, &quot;De Gemeynte en heeft desen last …&quot;, &quot;door dese voorsz Sectarissen …&quot;). Telt zo'n verbinding mee, dan groeien de groepen uit tot hele reeksen hoofdstukken. Telt ze niet mee, dan moet ik per geval kiezen.
::* Ook een tussenweg heb ik overwogen: alleen in de inhoudsopgave laten inspringen, zonder artikelen samen te voegen. Maar ook dan moet ik per groep een grens trekken.
::Elke groep wordt zo een eigen redactionele keuze, en die zou ik voor elke groep moeten onderbouwen.
::'''Mijn conclusie.''' De koppen zijn van Oudenhoven zelf. Als ik één artikel per kop maak, komt elke grens uit het boek en niet van mij. De hoofdstukpagina's zijn bovendien alleen een leeslaag: in de Pagina-naamruimte blijft het boek heel, en met vorige/volgende leest het toch als één geheel. Daarom houd ik één artikel per kop, ook voor de korte eden. De nummering blijft zoals ze is: II-29 en verder gaan door zoals gepland, en aan de bestaande pagina's verandert niets.
::Mocht er op nl.wikisource een richtlijn of vaste gewoonte zijn die ik over het hoofd zie, dan hoor ik dat graag. Nogmaals dank! [[Gebruiker:Pslits|Pslits]] ([[Overleg gebruiker:Pslits|overleg]]) 10 okt 2026 19:27 (CEST)
::No problem. Er is ooit op wikisource gewaarschuwd teksten niet te veel op te delen bij het maken van artikelen. Daarnaast is het prettig vergelijkbare items in één artikel te hebben. Het is inderdaad een keuze. Ik ben voorstander van niet te veel kleine artikelen aan te maken, @[[Gebruiker:Vincent Steenberg]] daarentegen maakt heel veel kleine artikelen aan. Hier is een onderindeling inderdaad niet evident, voor toekomstige bijdragen kan dat anderws liggen. [[Gebruiker:Havang(nl)|Havang(nl)]] ([[Overleg gebruiker:Havang(nl)|overleg]]) 11 okt 2026 10:36 (CEST)</text>
      <sha1>i93pdjrzbip2g4cl8tmtcs9tvzrl1iv</sha1>
    </revision>
    <revision>
      <id>228002</id>
      <parentid>228001</parentid>
      <timestamp>2026-10-11T09:30:11Z</timestamp>
      <contributor>
        <username>Havang(nl)</username>
        <id>4330</id>
      </contributor>
      <comment>/* Sjablonen */ nieuwe subkop</comment>
      <origin>228002</origin>
      <model>wikitext</model>
      <format>text/x-wiki</format>
      <text bytes="26845" sha1="ot2tkeu83yefekgktkst0tfzsr99sxb" xml:space="preserve">{{Welkom}}
== Welkom ==
Welkom Pslits op Wikisource. Fijn dat je wil bijdragen.

Ik zag dat je een 2 nieuwe indexen hebt aangemaakt. Ik geloof dat degene die eindigt op /7 fout was en hierbij meld ik even dat ik die heb verwijdert. Als je nog verdere vragen hebt staat het je vrij om deze te vragen. Dat kan op deze pagina of [[Wikisource:De kroeg|hier]]. [[Gebruiker:WillemBK|WillemBK]] ([[Overleg gebruiker:WillemBK|overleg]]) 7 okt 2016 21:59 (CEST)

== Welkom! ==

Dag,

fijn om te zien dat je bijdraagt aan nl-wikisource! Welkom. Als je iets te vragen hebt, aarzel dan niet. We zullen je graag helpen. 

Een kleinigheidje:  misschien wil je je bewerkingen standaard even voorzien van een korte bewerkingssamenvatting. Dat houdt de [[Speciaal:RecenteWijzigingen|lijst met recente wijzigingen]] wat overzichtelijk. Als je geen bewerkingssamenvatting geeft, verschijnt in de lijst automatisch een heel verhaal, nl. het begin van de aangemaakte pagina. 

Hartelijke groet,

--[[Gebruiker:Dick Bos|Dick Bos]] ([[Overleg gebruiker:Dick Bos|overleg]]) 15 okt 2016 16:55 (CEST)

== tools ==

Dag,

als ik het me goed herinner, is de &quot;cleanup OCR&quot; tool een onderdeel van de tool die ik [[Gebruiker:Dick_Bos/Proefleeshulp|hier]] heb beschreven. Maar ik weet het eerlijk gezegd niet meer helemaal zeker (ik vermoed dat ik het op nl-ws in 2015 heb geïnstalleerd; ik had het al eerder op de Engelse in gebruik, waarschijnlijk omdat een collega daar me erop wees). De tool verschijnt alleen in de linkerbalk onderaan als je in de edit mode bent (Brontekst bewerken, als de VE is ingeschakeld; anders wrsch. gewoon bewerken). Het is een groep onder de titel &quot;Page Tools&quot; en een linkje verwijst naar [[Speciaal:TemplateScript|deze pagina]]. Zou je het eens willen uitproberen? En dan is een volgende stap natuurlijk om te bekijken hoe het &quot;gelokaliseerd&quot; zou kunnen worden. 

De manier waarop ik de tool gebruik is als volgt:
* een nieuwe pagina, bijv. [[Pagina:Land_en_volk_van_Sumatra_(1916).djvu/161]]:
** eerst de header maken (sorry: Koptekst)
** in dit geval ook even de &quot;hwe&quot;
** alinea's indelen en tussenkopje
** dan gebruik ik: &quot;Cleanup OCR&quot;; belangrijkste functie is dat daarmee in één keer voor de hele pagina de harde returns worden opgeruimd. Maar goed. de tool doet ook nog een aantal andere dingen: eventuele afbreekstreepjes worden opgeruimd, en er wordt dus ook gerommeld aan de gedachte(n)streepjes, als die in de tekst zitten. En er zullen nog wel wat meer dingen worden gedaan, die ik nu even niet paraat heb.
** ik ruim ook nog altijd meteen de &quot;references&quot;-tag in de voettekst op (als die niet nodig is; in andere gevallen vervang ik die door [[:Sjabloon:References|12px]] (omdat ik dat mooier vind) en als ik zo bij het &quot;bekijken&quot; van de edit foutjes zie, doe ik die ook meteen.
(Ik lees in ieder geval de pagina niet helemaal door in dit stadium).

Dan sla ik de pagina op, met omschrijving: cleanup ocr etc.

&quot;Land en volk van Sumatra&quot; is een aardig voorbeeld. Als je tijd hebt, zou je het eens even moeten proberen. 

Tot zover even, hartelijke groet, --[[Gebruiker:Dick Bos|Dick Bos]] ([[Overleg gebruiker:Dick Bos|overleg]]) 11 nov 2016 09:24 (CET)

:Ik heb gezien dat het script nu niet beschikbaar is op de Nederlandse wikisource. Ik heb niet de rechten om het te kopieren, dus heb ik het maar even naar een persoonlijke sub-pagina gekopieerd. Ik heb gezien dat het proofreading script specifiek voor het Engels is ontworpen. Wat ik kan doen, is het geschikt maken voor het Nederlands, maar dan moeten er wel keuzes gemaakt worden betreffende stijl. Verder kunnen er ook correcties in opgenomen worden van fouten die vaak voorkomen en specifiek met het Nederlands te maken hebben. Is het mogelijk, omdat samen met u te doen? Als testversie kan dan voorlopig gebruik gemaakt worden van mijn persoonlijk script, totdat we deze goed genoeg vinden. Als start heb ik iets aangemaakt op mijn gebruikerspagina. Vriendelijke groeten --[[Gebruiker:Pslits|Pslits]] ([[Overleg gebruiker:Pslits|overleg]]) 12 nov 2016 12:05 (CET)

== Mooi werk! ==
Dag,

mag ik voorstellen dat we elkaar tutoyeren? Dat is toch wel een beetje gebruik op Wikipedia en de andere projecten. Verder: fantastisch dat je al zo enthousiast met de &quot;cleanup OCR&quot; tools aan de slag bent gegaan! Er blijken allerlei dingen in schuil te gaan, waarvan ik werkelijk niet vermoedde dat die erin zaten. Natuurlijk wil ik graag behulpzaam zijn om hier een mooie tool van te maken, die aangepast is aan de Nederlandse situatie. Eén van de dingen die zouden kunnen worden aangepast is dus bijv. de kwestie van de gedachtenstreepjes! Verder zal ik alle dingen de komende tijd doorlopen. Leg mij voor de zekerheid nog even uit hoe ik het test-script kan gebruiken (en hoe ik eventueel het oude -&quot;Engelse&quot; - script weer kan terugzetten als ik dat nodig heb. 

Verder: ik zit momenteel midden in een verhuizing, dus ik heb niet zoveel tijd. Het kleine beetje tijd dat ik beschikbaar heb, besteed ik voor een deel ook aan een klus op en-ws waar ik druk mee ben op het moment. Dus het kan wel even duren. Maar laat je daar niet door weerhouden! Het ziet er allemaal al heel goed uit. En ik heb er alle vertrouwen in dat dit een mooi ding gaat worden. Helaas zijn er niet zoveel mensen die met de proofread-extensie werken op nl-ws, tot nu toe. Ik hoop natuurlijk dat dat gaat veranderen. Eén andere actieve bewerker ken ik heel goed (dat is mijn partner). Zij zal ook zeker hieraan mee willen doen. Tot gauw, --[[Gebruiker:Dick Bos|Dick Bos]] ([[Overleg gebruiker:Dick Bos|overleg]]) 15 nov 2016 19:32 (CET)

== Share your experience and feedback as a Wikimedian in this global survey ==

&lt;div class=&quot;plainlinks mw-content-ltr&quot; lang=&quot;en&quot; dir=&quot;ltr&quot;&gt;
Hello! The Wikimedia Foundation is asking for your feedback in a survey. We want to know how well we are supporting your work on and off wiki, and how we can change or improve things in the future.&lt;ref group=survey&gt;This survey is primarily meant to get feedback on the Wikimedia Foundation's current work, not long-term strategy.&lt;/ref&gt; The opinions you share will directly affect the current and future work of the Wikimedia Foundation. You have been randomly selected to take this survey as we would like to hear from your Wikimedia community. To say thank you for your time, we are giving away 20 Wikimedia T-shirts to randomly selected people who take the survey.&lt;ref group=survey&gt;Legal stuff: No purchase necessary.  Must be the age of majority to participate. Sponsored by the Wikimedia Foundation located at 149 New Montgomery, San Francisco, CA, USA, 94105. Ends January 31, 2017. Void where prohibited. [[m:Community Engagement Insights/2016 contest rules|Click here for contest rules]].&lt;/ref&gt; The survey is available in various languages and will take between 20 and 40 minutes.


&lt;big&gt;'''[https://wikimedia.qualtrics.com/SE/?SID=SV_6mTVlPf6O06r3mt&amp;Aud=VAE&amp;Src=57VAEOP Take the survey now!]'''&lt;/big&gt;


You can find more information about [[m:Community_Engagement_Insights/About_CE_Insights|this project]]. This survey is hosted by a third-party service and governed by this [[:foundation:Community_Engagement_Insights_2016_Survey_Privacy_Statement|privacy statement]]. Please visit our [[m:Community_Engagement_Insights/Frequently_asked_questions|frequently asked questions page]] to find more information about this survey. If you need additional help, or if you wish to opt-out of future communications about this survey, send an email to surveys@wikimedia.org.

Thank you!
--[[:m:User:EGalvez (WMF)|EGalvez (WMF)]]  ([[:m:User talk:EGalvez (WMF)|talk]]) 13 jan 2017 23:25 (CET)
&lt;/div&gt;
&lt;!-- Bericht verzonden door User:EGalvez (WMF)@metawiki via de lijst op de pagina https://meta.wikimedia.org/w/index.php?title=Community_Engagement_Insights/MassMessages/Lists/2016/57-VAEOP&amp;oldid=16205400 --&gt;
&lt;references group=survey /&gt;

== djvu ==

Dag,
Wat fijn dat je weer even terug bent op Wikisource. Dat stimuleert mij ook weer om wat op te pakken. Ik heb nog wel een vraag. Je hebt verleden jaar twee boeken geupload, Reize door de Majorei... en Tweede reize door .....
Nu is dat Reize door de Majorei in het djvu formaat. Hoe kom jij daar aan? Kan jij die zelf aanmaken? Daar ben ik erg nieuwsgierig naar.
Groet Wilma [[Gebruiker:WeeJeeVee|WeeJeeVee]] ([[Overleg gebruiker:WeeJeeVee|overleg]]) 9 sep 2017 10:55 (CEST)

:Dag Wilma,
:Ja, ik ben idd weer eens terug. Dat gaat zo met seizoenen bij mij ;) Houd me hiernaast ook bezig met genealogie, waarbij ik ook originele archieven digitaliseer. Is weer een andere tak van sport. Mijn interesse ligt in ieder geval bij geschiedkunde. Vandaar de keuze voor de boeken die ik nu digitaliseer. Het djvu-bestand heb ik vorig jaar eerst plaatje per plaatje gedownload als jpg's en heb ze daarna met ABBYY Finereader OCR gegevens toegevoegd en geëxporteerd als djvu. Ik moet wel zeggen dat de standaard OCR cleanup die door verschillende mensen gebruikt wordt niet werkte op deze OCR en heb ik daar een aanpassing op gemaakt. Op mijn persoonlijke site staat een beschrijving hoe je mijn versie kunt gebruiken.

:Als je iets hebt wat je wilt omzetten naar djvu, dan laat het gerust weten. Dan kunnen we het meteen ook documenteren welke stappen er dan doorlopen moeten worden, zodat anderen dat kunnen hergebruiken.--[[Gebruiker:Pslits|Pslits]] ([[Overleg gebruiker:Pslits|overleg]]) 9 sep 2017 15:04 (CEST)

::Dank voor je antwoord en je aanbod! Er komt regelmatig iets op mijn pad waarvan ik eigenlijk een djvu zou willen hebben. Nu even niets paraat, ook ik ben af en toe meer met andere dingen bezig dan met wikisource. Maar kom altijd wel weer terug. Zo gauw ik iets heb, kom ik er mee. En natuurlijk is het een heel goed plan om dan de stappen te documenteren. Voor mezelf, maar ook voor anderen.
Groet Wilma [[Gebruiker:WeeJeeVee|WeeJeeVee]] ([[Overleg gebruiker:WeeJeeVee|overleg]]) 9 sep 2017 19:27 (CEST)

:::Dag Pslits, Inmiddels heb ik een projectje waar ik graag een djvu van zou willen hebben. Het is een klein boekje van 32 pagina's. Deze 32 pagina's hebben we in PNG formaat. Graag wil ik die omzetten naar djvu. Hoe zullen we dat aanpakken? [[Gebruiker:WeeJeeVee|WeeJeeVee]] ([[Overleg gebruiker:WeeJeeVee|overleg]]) 13 sep 2017 16:19 (CEST)

::::Dag Wilma, Hebben jullie al eens met WeTransfer gewerkt? Hiermee kun je grotere bestanden met elkaar uitwisselen. Dit is gratis tot 2 GB, maar daar zal dit boekje wel in passen. Omdat we via wikisource niet kunnen mailen stel ik het volgende voor: ga naar http://www.wetransfer.com en upload de png bestanden en laat de download link naar je eigen email adres sturen. In de mail die je ontvangt kun je de download link kopiëren in hier op de overlegpagina plakken. Dan kan ik, als het goed is, de bestanden ook downloaden. Als ik alles verwerkt heb tot een djvu bestand, dan zal ik het omgekeerde doen. Gaat dan lukken denk je? Groeten, Paul --[[Gebruiker:Pslits|Pslits]] ([[Overleg gebruiker:Pslits|overleg]]) 13 sep 2017 20:09 (CEST)

:::::Ja, dat gaat lukken! [[Gebruiker:WeeJeeVee|WeeJeeVee]] ([[Overleg gebruiker:WeeJeeVee|overleg]]) 13 sep 2017 20:20 (CEST) 

::::::Hier is de link, succes ermee. Als de OCR niet erg goed is, is dat in dit geval niet erg. We hebben al een getranscribeerde tekst.         [https://wetransfer.com/downloads/366ab376dd8db09fa89b427d155b27aa20170913182529/4d5c277f01239b7964feb26c634c65f420170913182529/b13799|link]   [[Gebruiker:WeeJeeVee|WeeJeeVee]] ([[Overleg gebruiker:WeeJeeVee|overleg]]) 14 sep 2017 12:25 (CEST)

:::::::Hallo Wilma, ik ben nog bezig met het onderzoeken welke methode ik het beste kan gebruiken. Finereader is een nogal prijzig alternatief, maar er zijn ook andere oplossingen. Er is wat scripting die gebruikt kan worden, maar dat vereist helaas wel heel wat kennis. Ben nu aan het kijken wat ik met het internet archive kan doen. Ik houd je op de hoogte... --[[Gebruiker:Pslits|Pslits]] ([[Overleg gebruiker:Pslits|overleg]]) 17 sep 2017 21:25 (CEST)

== Inhoudsopgave eerst ==
Dag Pslits , kun jhe eerst de inhoudsopgave maken, voordat je de hoofdstukjartikelen aanmaakt, dan kan de ''magic header'' alles automatisch doen. Ik ben ermee begonnen, zie pag 258. --[[Gebruiker:Havang(nl)|Havang(nl)]] ([[Overleg gebruiker:Havang(nl)|overleg]]) 28 sep 2026 09:18 (CEST)

:Beste Havang, ik ben momenteel bezig om een agentic proces te schrijven die de transcriptie van een boek kan uitvoeren. Op dit moment is de status dat ik lokaal alle pagina's zijn voorbereid met html bestanden die het kopieer en plakwerk vereenvoudigen. Hierbij wil ik zoveel mogelijk de regels van wikisource volgen, dus uw feedback is zeer welkom. Echter ben ik niet bekend met het concept ''magic headers'' en waar dit verwacht wordt in de hoofdstukartikelen. Kun je mij meer achtergrond geven?
:Een volgende stap als ik het transcriptie en voorbereiding goed heb werken zou kunnen zijn om een automatische upload te doen, maar dat zou dan moeten gaan werken als een bot. Voordat ik daarmee ga experimenteren heb ik uiteraard graag eerst overleg met de beheerders van de Nederlandse wikisource. Hoort u daar ook bij? [[Gebruiker:Pslits|Pslits]] ([[Overleg gebruiker:Pslits|overleg]]) 28 sep 2026 11:02 (CEST)
::Dag [[Gebruiker:Pslits|Pslits]].  @[[Gebruiker:Vincent Steenberg]] is momenteel de enige beheerder; ik ben geen beheerder, maar help met onderhoud.
::De magic header zet in de de artikeltitels de ''prev'', ''current'' en ''next'' voertitels automatisch op de volgorde waarin zij op de indexpagina als blauwe links in de inhoud staan. Daarom eerst een pagina met de inhoud maken, zoals ik voor de eerste items al gedaan heb. Daarbij kiest men voor ieder  hoofdstuk een korte (eventueel genummerde) linktitel, en een voertitel. Dus voor bijv. ..../II-1|Der Stadts van 's Hertoghen-bossche plaetse ende ghelegentheyt is [[..../II-1]] de korte linktitel, en Der Stadts van 's Hertoghen-bossche plaetse ende ghelegentheyt de weergegeven voertitel in de artikelen. (Mijn keuze voor de wijze van nummeren is arbritrair, je zou die kunnen veranderen)  
::De eerste sectie binnen één pagina begint bovenaan, die hoort nog bij het voorafgaande item. Men kan de secties binnen een pagina nummeren met s1, s2 en eventueel s3 etc. Men kan voor iedere  pagina met secties steeds opnieuw s1, s2 etc. gebruiken. In de ''pages tag'' sluit s1 de vorige sectie af en opent s2 de volgende sectie, zie hoe ik gedaan heb bij [[..../II-1]] en [[..../II-2]].
::Heb je vragen, stel ze gerust. Gebruik daarbij @ met mijn gebruikersnaam [[Gebruiker:Havang(nl)|Havang(nl)]] ([[Overleg gebruiker:Havang(nl)|overleg]]) 28 sep 2026 12:17 (CEST)
:::@[[Gebruiker:Havang(nl)|Havang(nl)]], ik heb de inhoudsopgave verplaatst naar de opmerkingen in de indexpagina. Dit omdat het boek zelf geen index heeft en dat je volgens de transcriptieregels de je aan de tekst van het boek zou moeten houden. De magic headers werken ook op deze manier. [[Gebruiker:Pslits|Pslits]] ([[Overleg gebruiker:Pslits|overleg]]) 7 okt 2026 20:19 (CEST)
::::Inderdaad, wat in de Index inhoud verschijnt, is de basis voor de magic header. Maar het is juist de opzet de inhoud niet in de index te zetten, maar in een blanco pagina of verspreid over enige blanco pagina's die dan automatisch opgeroepen wordt/worden in de Index; wijzigingen kunnen dan gebeuren in pagina's, en gebeuren dan niet in de Index. Met de toevoeging erbij is er geen twijfel over dat de inhoud niet in het boek staat. Dat botst niet met de transcriptieregel die je noemt. Ook een toegevoegde inhoud wordt gewoonlijk in een pagelistpagina geplaatst, maar als je er op staat, kan die ook in het indexinhoudvenster blijven staan.       
::::NB. Dat je de hoofdstuknummering vooraf weglaat, heeft ook mijn voorkeur; ik had het erin gezet als mogelijkheid, en ook de paginering, zodat je zelf de juiste vorm kon kiezen, wat je gedaan hebt. Het gebruik van sjabloon:dotlist is simpeler dan een tabel opzetten, &lt;nowiki&gt;{{dotlist|Hstnr.|Hoofdstuktitel|pgnr.}}&lt;/nowiki&gt; Het gebruik van sjabloon pli geeft het boekpaginanummer gelinkt naar de pdf-genummerde pagina, dat kan overigens ook in de door jouw gekozen tabelvorm: boekpagina 1 is pdfpagina 19, de 1 kan vervangen worden door &lt;nowiki&gt;{{pli|1|18}}&lt;/nowiki&gt; als link naar de pagelistpagina. Zonder hoofdstuknummer vooraf wordt het format dan: &lt;nowiki&gt;{{dotlist||Hoofdstuktitel|{{pli|1|18}}}}&lt;/nowiki&gt; wat geeft: {{dotlist||Hoofdstuktitel|{{pli|1|18}}}} [[Gebruiker:Havang(nl)|Havang(nl)]] ([[Overleg gebruiker:Havang(nl)|overleg]]) 8 okt 2026 13:42 (CEST)
:::::@[[Gebruiker:Havang(nl)|Havang(nl)]]: Bedankt voor de feedback! Ik heb je voorstellen voor verbeteringen aan de inhoud generatie toegevoegd. Wat betreft waar de index moet staan ingeval deze niet in het boek staat heb je gelijk dat daar niet echt een transcriptieregel bestaat. Ik begrijp enerzijds wel dat het handiger is om de &lt;s&gt;index&lt;/s&gt; inhoud op een pagina bij te houden i.p.v. op de index pagina. Is iets handiger. Omdat ik het proces met AI heb geautomatiseerd maakt het eigenlijk niet zoveel uit. Ik laat het even zo tenzij we hier een vaste regel voor introduceren. [[Gebruiker:Pslits|Pslits]] ([[Overleg gebruiker:Pslits|overleg]]) 8 okt 2026 14:25 (CEST)

== Automatische upload ==
Dag Pslits, er bestaat een automatische upload match en split (samenvoegen en opsplitsen), die schijnt in de Nederlkandse wikisource nog niet gebruikt te zijn. Ik weet dus niet of die op s:nl ook werkt, maar het moet wel kunnen. Voor de beschrijving verwijs ik naar de franse wikisource [[s:fr:Aide:Match_et_Split]]. Misschien heb je er wat aan.
Overigens ben ik benieuwd naar je vorderingen met de transcriptie. [[Gebruiker:Havang(nl)|Havang(nl)]] ([[Overleg gebruiker:Havang(nl)|overleg]]) 5 okt 2026 14:58 (CEST)

:@[[Gebruiker:Havang(nl)|Havang(nl)]] Bedankt voor de info! Ik zal er eens naar kijken. [[Gebruiker:Pslits|Pslits]] ([[Overleg gebruiker:Pslits|overleg]]) 7 okt 2026 19:10 (CEST)
::Je vordert snel, je aanpak werkt. Me dunkt, dat je de paginastatus als ''proefgelezen'' geel kunt aanmerken: spelling en opmaak lijken mij oké. [[Gebruiker:Havang(nl)|Havang(nl)]] ([[Overleg gebruiker:Havang(nl)|overleg]]) 8 okt 2026 13:49 (CEST)
:::@[[Gebruiker:Havang(nl)|Havang(nl)]] Ja, ik heb wel getwijfeld om het al op proefgelezen te zetten. Op dit moment doe ik het even zo, zodat een mens nog altijd even de pagina's moet nalopen en dan pas op proefgelezen zet. AI maakt altijd nog fouten, al verbaas ik mij eerlijk gezegd over de kwaliteit die uit de transcriptie is gekomen. Ik hoop op nog wat meer feedback uit de wikisource community. Misschien moet ik ditzelfde eens op de Engelse wikisource uitvoeren. [[Gebruiker:Pslits|Pslits]] ([[Overleg gebruiker:Pslits|overleg]]) 8 okt 2026 14:29 (CEST)
::::O, je leest dus niet eerst de AI-transcriptie na, dan is het niet proefgelezen. Op s:nl zijn zo weinig actieve deelnemers, dat je waarschijnlijk geen andere feedback krijgt. IK heb veel ervaring opgedaan op de Franse wikisoure, en besloot toen onderhoud op de nl wikisource te gaan doen - zonder administrateursrechten. De Engelse wikisource heeft gemengde werkwijzen, ouder en nieuwer, en ik krijg daar weinig feedback, ze zijn daar minder ver dan de Franse, die sinds een jaar uitsluitend teksten met scan toestaat. De Franse wikisource heeft een actieve ''communauté''; je zou daar veel feedback kunnen verwachten, al is er ook weerstand tegen AI-gebruik. [[Gebruiker:Havang(nl)|Havang(nl)]] ([[Overleg gebruiker:Havang(nl)|overleg]]) 8 okt 2026 19:38 (CEST)
:::::Zie bijv. discussies op [[s:fr:Wikisource:Intelligence artificielle]], maar ook metawiki richtlijnen: [[https://meta.wikimedia.org/wiki/Artificial_intelligence/Guidelines]] [[Gebruiker:Havang(nl)|Havang(nl)]] ([[Overleg gebruiker:Havang(nl)|overleg]]) 8 okt 2026 19:51 (CEST)
::::::@[[Gebruiker:Havang(nl)|Havang(nl)]] Ik zie dat die discussies plaats vonden in 2024. Wat betreft AI is dat een eeuwigheid geleden :D Wat ik aan het opzetten ben staat wat dat betreft veel verder. Het is echter niet geintegreerd met wikisource, maar een lokale oplossing op mijn PC die voor mij de hele wikisource upload voorbereid en waarbij ik nog op wat knoppen moet klikken om een vooraf ingevulde pagina te krijgen die ik vervolgens kan opslaan. Hiervoor moet je wel een abonnement hebben voor een LLM. Ik werk op dit moment met Claude. Ik werk overigens ook op mijn werk en hobby met AI met agentic processen, precies wat ik hier ook probeer te doen. [[Gebruiker:Pslits|Pslits]] ([[Overleg gebruiker:Pslits|overleg]]) 8 okt 2026 20:19 (CEST)
:::::::Er zijn op s:fr latere discussies geweest, niet één-twee-drie terug te vinden: o.a. met bijdragen van mijzelf: [[s:fr:Wikisource:Scriptorium/Ao%C3%BBt_2026#Traduction ancien français avec AI]] en [[s:fr:Wikisource:Scriptorium/Ao%C3%BBt_2026#LLM sur Wikisource et démotivation]]. Voor jou kan met name de metawikirichtlijn nuttig. Jou agentic proces gaat verder dan mijn eenvoudige vertaalprompt. Succes daarmee, maar ga de discussie aan op s:fr, en/of s:en. [[Gebruiker:Havang(nl)|Havang(nl)]] ([[Overleg gebruiker:Havang(nl)|overleg]]) 8 okt 2026 20:53 (CEST)

== Paragrafen ==
Dag Pslits, het is niet nodig voor elke paragraaf een artikel aan te maken, bijv. de serie eden kunnen onder het artikel Beschryvinghe van de Administratie van de Justitie binnen de Stadt van 's Hertogen-bossche vallen, dan zou &lt;br&gt;&lt;nowiki&gt;{{dotlist||[[Beschryvinge der Stadt ende Meyerye van 's Hertogen-Bossche/II-32|Den Eedt die de Schepenen nae de Reductie doen]]|{{pli|77|18}}}} &lt;/nowiki&gt;&lt;br&gt;verkort kunnen worden tot&lt;br&gt; &lt;nowiki&gt; {{dotlist||{{gap}}Den Eedt die de Schepenen nae de Reductie doen|{{pli|77|18}}}}&lt;/nowiki&gt;&lt;br&gt;en zo voor de volgende eden, zodat al die eden in hetzelfde artikel staan. Dan moet natuurlijk de hoofdstuknummering aangepast worden. Idem eventuele andere groeperingen, zoals (pg 9-13) de items over vergroting van de stad. (ik ben wat laat met deze opmerking, want je hebt al een serie aangemaakt). De keus is aan jou. [[Gebruiker:Havang(nl)|Havang(nl)]] ([[Overleg gebruiker:Havang(nl)|overleg]]) 9 okt 2026 12:25 (CEST)

:@[[Gebruiker:Havang(nl)|Havang(nl)]] Dank voor het meedenken, en geen probleem dat het wat later kwam. Ik heb je voorstel serieus uitgezocht voordat ik besloot, en wil graag laten zien hoe ik tot mijn keus ben gekomen.
::'''Wat ik geprobeerd heb.''' Ik ben alle 93 koppen van het boek langsgegaan op zoek naar groepen zoals jij voorstelt, en heb daarbij gezocht naar een regel die ik voor elk boek kan toepassen, niet alleen voor dit boek. Mijn eerste idee was: koppen samenvoegen als het boek zelf aangeeft dat ze bij elkaar horen. Daarvoor vond ik ook goede aanwijzingen:
::* Het Tafel-register heeft één ingang voor alle eden (&quot;Verscheyde soorten van Eeden … voor de Reductie gebruyckelijck. 78/ꝛc.&quot;) en één voor de vergrotingen (&quot;Stadts Vergrootinge. 11 ende 12&quot;).
::* De eerste eed (Den Eedt die de Schepenen nae de Reductie doen) eindigt met een aankondiging: &quot;Wy sullen hier by voeghen verscheyde formen van Eeden …&quot;.
::* Het stuk over alle de Cloosteren kondigt de mans- en vrouwenkloosters aan (&quot;beginnende eerst vande Mans-Cloosters&quot;), en de Reformatie vande Meyerye loopt over in de ingevoegde stukken (&quot;uyt 't volgende Extract&quot;).
::'''Waar het spaak liep.''' Bij het uitwerken bleek steeds dat er een keus nodig was die het boek zelf niet maakt:
::* Waar horen de eden bij? Inhoudelijk past de eerste eed bij de Administratie van de Justitie, maar de tekst van dat hoofdstuk verwijst er niet naar. De aankondiging staat juist in de eerste eed zelf, en de oude eden daarna gaan grotendeels over andere ambten (wachtmeester, ambachten, keurmeesters, scherprechter).
::* Het boek is één doorlopend verhaal. Veel hoofdstukken beginnen met een terugverwijzing (&quot;Op desen tijdt …&quot;, &quot;Op dese twee huysen …&quot;, &quot;De Gemeynte en heeft desen last …&quot;, &quot;door dese voorsz Sectarissen …&quot;). Telt zo'n verbinding mee, dan groeien de groepen uit tot hele reeksen hoofdstukken. Telt ze niet mee, dan moet ik per geval kiezen.
::* Ook een tussenweg heb ik overwogen: alleen in de inhoudsopgave laten inspringen, zonder artikelen samen te voegen. Maar ook dan moet ik per groep een grens trekken.
::Elke groep wordt zo een eigen redactionele keuze, en die zou ik voor elke groep moeten onderbouwen.
::'''Mijn conclusie.''' De koppen zijn van Oudenhoven zelf. Als ik één artikel per kop maak, komt elke grens uit het boek en niet van mij. De hoofdstukpagina's zijn bovendien alleen een leeslaag: in de Pagina-naamruimte blijft het boek heel, en met vorige/volgende leest het toch als één geheel. Daarom houd ik één artikel per kop, ook voor de korte eden. De nummering blijft zoals ze is: II-29 en verder gaan door zoals gepland, en aan de bestaande pagina's verandert niets.
::Mocht er op nl.wikisource een richtlijn of vaste gewoonte zijn die ik over het hoofd zie, dan hoor ik dat graag. Nogmaals dank! [[Gebruiker:Pslits|Pslits]] ([[Overleg gebruiker:Pslits|overleg]]) 10 okt 2026 19:27 (CEST)
::No problem. Er is ooit op wikisource gewaarschuwd teksten niet te veel op te delen bij het maken van artikelen. Daarnaast is het prettig vergelijkbare items in één artikel te hebben. Het is inderdaad een keuze. Ik ben voorstander van niet te veel kleine artikelen aan te maken, @[[Gebruiker:Vincent Steenberg]] daarentegen maakt heel veel kleine artikelen aan. Hier is een onderindeling inderdaad niet evident, voor toekomstige bijdragen kan dat anderws liggen. [[Gebruiker:Havang(nl)|Havang(nl)]] ([[Overleg gebruiker:Havang(nl)|overleg]]) 11 okt 2026 10:36 (CEST)

== Sjablonen ==
Dag Pslits, over sjablonen: &lt;br&gt;
[[Sjabloon:SIC]] verdraagt geen inclusie van een ander sjabloon, zie bijv. &lt;nowiki&gt;{{SIC|fuæ|{{ls}}uæ}}&lt;/nowiki&gt; {{SIC|fuæ|{{ls}}uæ}} op pdfpag.18., en pdfpag. 34&lt;br&gt;  
Hetzelfde voor [[Sjabloon:Hws]], zie bijv. pdfpag. 63; overigens is [[sjaboon:Hws]] niet meer nodig voor een afbreekstreep aan het einde van een pagina, dit is sinds 2018 geintegreerd in wikisource.&lt;br&gt;
[[Sjabloon:verkeerd-om inspringen]] heeft een inadequate naam, want het sjabloon werkt voor iedere vorm van alinea inspringen, je kunt [[Sjabloon:Alinea]] gebruiken die naar dat sjabloon verwijst.&lt;br&gt; 
OP s:fr is een voor jou interessant sjabloon: [[s:fr:Notedemarge]] (overigens met diverse varianten)
die in dit boek nuttig zou kunnen zijn. Misschien ben je handig genoeg om die over te nemen in de nederlasndse wikiusource.
&lt;br&gt;Kun je ook eens kijken naar [[sjabloon:vnr]] dat nuttig kan zijn bij getallen of jaartallen in de rechterkantlijn. zie mijn test, pdfpag 111. Ik heb dat sjabloon gekopieerd van de franse wikisource [[s:fr:modèle:nvd]], maar ik kan het sjabloon niet modificeren, jij ben beter in programmeren, misschien kun jij eventuele gewenste aanpassingen aanbrengen. [[Gebruiker:Havang(nl)|Havang(nl)]] ([[Overleg gebruiker:Havang(nl)|overleg]]) 11 okt 2026 11:30 (CEST)</text>
      <sha1>ot2tkeu83yefekgktkst0tfzsr99sxb</sha1>
    </revision>
    <revision>
      <id>228003</id>
      <parentid>228002</parentid>
      <timestamp>2026-10-11T10:04:21Z</timestamp>
      <contributor>
        <username>Havang(nl)</username>
        <id>4330</id>
      </contributor>
      <comment>/* Sjablonen */</comment>
      <origin>228003</origin>
      <model>wikitext</model>
      <format>text/x-wiki</format>
      <text bytes="26853" sha1="l09uwqyx3rk9stxi6nlzah4h34gf3sd" xml:space="preserve">{{Welkom}}
== Welkom ==
Welkom Pslits op Wikisource. Fijn dat je wil bijdragen.

Ik zag dat je een 2 nieuwe indexen hebt aangemaakt. Ik geloof dat degene die eindigt op /7 fout was en hierbij meld ik even dat ik die heb verwijdert. Als je nog verdere vragen hebt staat het je vrij om deze te vragen. Dat kan op deze pagina of [[Wikisource:De kroeg|hier]]. [[Gebruiker:WillemBK|WillemBK]] ([[Overleg gebruiker:WillemBK|overleg]]) 7 okt 2016 21:59 (CEST)

== Welkom! ==

Dag,

fijn om te zien dat je bijdraagt aan nl-wikisource! Welkom. Als je iets te vragen hebt, aarzel dan niet. We zullen je graag helpen. 

Een kleinigheidje:  misschien wil je je bewerkingen standaard even voorzien van een korte bewerkingssamenvatting. Dat houdt de [[Speciaal:RecenteWijzigingen|lijst met recente wijzigingen]] wat overzichtelijk. Als je geen bewerkingssamenvatting geeft, verschijnt in de lijst automatisch een heel verhaal, nl. het begin van de aangemaakte pagina. 

Hartelijke groet,

--[[Gebruiker:Dick Bos|Dick Bos]] ([[Overleg gebruiker:Dick Bos|overleg]]) 15 okt 2016 16:55 (CEST)

== tools ==

Dag,

als ik het me goed herinner, is de &quot;cleanup OCR&quot; tool een onderdeel van de tool die ik [[Gebruiker:Dick_Bos/Proefleeshulp|hier]] heb beschreven. Maar ik weet het eerlijk gezegd niet meer helemaal zeker (ik vermoed dat ik het op nl-ws in 2015 heb geïnstalleerd; ik had het al eerder op de Engelse in gebruik, waarschijnlijk omdat een collega daar me erop wees). De tool verschijnt alleen in de linkerbalk onderaan als je in de edit mode bent (Brontekst bewerken, als de VE is ingeschakeld; anders wrsch. gewoon bewerken). Het is een groep onder de titel &quot;Page Tools&quot; en een linkje verwijst naar [[Speciaal:TemplateScript|deze pagina]]. Zou je het eens willen uitproberen? En dan is een volgende stap natuurlijk om te bekijken hoe het &quot;gelokaliseerd&quot; zou kunnen worden. 

De manier waarop ik de tool gebruik is als volgt:
* een nieuwe pagina, bijv. [[Pagina:Land_en_volk_van_Sumatra_(1916).djvu/161]]:
** eerst de header maken (sorry: Koptekst)
** in dit geval ook even de &quot;hwe&quot;
** alinea's indelen en tussenkopje
** dan gebruik ik: &quot;Cleanup OCR&quot;; belangrijkste functie is dat daarmee in één keer voor de hele pagina de harde returns worden opgeruimd. Maar goed. de tool doet ook nog een aantal andere dingen: eventuele afbreekstreepjes worden opgeruimd, en er wordt dus ook gerommeld aan de gedachte(n)streepjes, als die in de tekst zitten. En er zullen nog wel wat meer dingen worden gedaan, die ik nu even niet paraat heb.
** ik ruim ook nog altijd meteen de &quot;references&quot;-tag in de voettekst op (als die niet nodig is; in andere gevallen vervang ik die door [[:Sjabloon:References|12px]] (omdat ik dat mooier vind) en als ik zo bij het &quot;bekijken&quot; van de edit foutjes zie, doe ik die ook meteen.
(Ik lees in ieder geval de pagina niet helemaal door in dit stadium).

Dan sla ik de pagina op, met omschrijving: cleanup ocr etc.

&quot;Land en volk van Sumatra&quot; is een aardig voorbeeld. Als je tijd hebt, zou je het eens even moeten proberen. 

Tot zover even, hartelijke groet, --[[Gebruiker:Dick Bos|Dick Bos]] ([[Overleg gebruiker:Dick Bos|overleg]]) 11 nov 2016 09:24 (CET)

:Ik heb gezien dat het script nu niet beschikbaar is op de Nederlandse wikisource. Ik heb niet de rechten om het te kopieren, dus heb ik het maar even naar een persoonlijke sub-pagina gekopieerd. Ik heb gezien dat het proofreading script specifiek voor het Engels is ontworpen. Wat ik kan doen, is het geschikt maken voor het Nederlands, maar dan moeten er wel keuzes gemaakt worden betreffende stijl. Verder kunnen er ook correcties in opgenomen worden van fouten die vaak voorkomen en specifiek met het Nederlands te maken hebben. Is het mogelijk, omdat samen met u te doen? Als testversie kan dan voorlopig gebruik gemaakt worden van mijn persoonlijk script, totdat we deze goed genoeg vinden. Als start heb ik iets aangemaakt op mijn gebruikerspagina. Vriendelijke groeten --[[Gebruiker:Pslits|Pslits]] ([[Overleg gebruiker:Pslits|overleg]]) 12 nov 2016 12:05 (CET)

== Mooi werk! ==
Dag,

mag ik voorstellen dat we elkaar tutoyeren? Dat is toch wel een beetje gebruik op Wikipedia en de andere projecten. Verder: fantastisch dat je al zo enthousiast met de &quot;cleanup OCR&quot; tools aan de slag bent gegaan! Er blijken allerlei dingen in schuil te gaan, waarvan ik werkelijk niet vermoedde dat die erin zaten. Natuurlijk wil ik graag behulpzaam zijn om hier een mooie tool van te maken, die aangepast is aan de Nederlandse situatie. Eén van de dingen die zouden kunnen worden aangepast is dus bijv. de kwestie van de gedachtenstreepjes! Verder zal ik alle dingen de komende tijd doorlopen. Leg mij voor de zekerheid nog even uit hoe ik het test-script kan gebruiken (en hoe ik eventueel het oude -&quot;Engelse&quot; - script weer kan terugzetten als ik dat nodig heb. 

Verder: ik zit momenteel midden in een verhuizing, dus ik heb niet zoveel tijd. Het kleine beetje tijd dat ik beschikbaar heb, besteed ik voor een deel ook aan een klus op en-ws waar ik druk mee ben op het moment. Dus het kan wel even duren. Maar laat je daar niet door weerhouden! Het ziet er allemaal al heel goed uit. En ik heb er alle vertrouwen in dat dit een mooi ding gaat worden. Helaas zijn er niet zoveel mensen die met de proofread-extensie werken op nl-ws, tot nu toe. Ik hoop natuurlijk dat dat gaat veranderen. Eén andere actieve bewerker ken ik heel goed (dat is mijn partner). Zij zal ook zeker hieraan mee willen doen. Tot gauw, --[[Gebruiker:Dick Bos|Dick Bos]] ([[Overleg gebruiker:Dick Bos|overleg]]) 15 nov 2016 19:32 (CET)

== Share your experience and feedback as a Wikimedian in this global survey ==

&lt;div class=&quot;plainlinks mw-content-ltr&quot; lang=&quot;en&quot; dir=&quot;ltr&quot;&gt;
Hello! The Wikimedia Foundation is asking for your feedback in a survey. We want to know how well we are supporting your work on and off wiki, and how we can change or improve things in the future.&lt;ref group=survey&gt;This survey is primarily meant to get feedback on the Wikimedia Foundation's current work, not long-term strategy.&lt;/ref&gt; The opinions you share will directly affect the current and future work of the Wikimedia Foundation. You have been randomly selected to take this survey as we would like to hear from your Wikimedia community. To say thank you for your time, we are giving away 20 Wikimedia T-shirts to randomly selected people who take the survey.&lt;ref group=survey&gt;Legal stuff: No purchase necessary.  Must be the age of majority to participate. Sponsored by the Wikimedia Foundation located at 149 New Montgomery, San Francisco, CA, USA, 94105. Ends January 31, 2017. Void where prohibited. [[m:Community Engagement Insights/2016 contest rules|Click here for contest rules]].&lt;/ref&gt; The survey is available in various languages and will take between 20 and 40 minutes.


&lt;big&gt;'''[https://wikimedia.qualtrics.com/SE/?SID=SV_6mTVlPf6O06r3mt&amp;Aud=VAE&amp;Src=57VAEOP Take the survey now!]'''&lt;/big&gt;


You can find more information about [[m:Community_Engagement_Insights/About_CE_Insights|this project]]. This survey is hosted by a third-party service and governed by this [[:foundation:Community_Engagement_Insights_2016_Survey_Privacy_Statement|privacy statement]]. Please visit our [[m:Community_Engagement_Insights/Frequently_asked_questions|frequently asked questions page]] to find more information about this survey. If you need additional help, or if you wish to opt-out of future communications about this survey, send an email to surveys@wikimedia.org.

Thank you!
--[[:m:User:EGalvez (WMF)|EGalvez (WMF)]]  ([[:m:User talk:EGalvez (WMF)|talk]]) 13 jan 2017 23:25 (CET)
&lt;/div&gt;
&lt;!-- Bericht verzonden door User:EGalvez (WMF)@metawiki via de lijst op de pagina https://meta.wikimedia.org/w/index.php?title=Community_Engagement_Insights/MassMessages/Lists/2016/57-VAEOP&amp;oldid=16205400 --&gt;
&lt;references group=survey /&gt;

== djvu ==

Dag,
Wat fijn dat je weer even terug bent op Wikisource. Dat stimuleert mij ook weer om wat op te pakken. Ik heb nog wel een vraag. Je hebt verleden jaar twee boeken geupload, Reize door de Majorei... en Tweede reize door .....
Nu is dat Reize door de Majorei in het djvu formaat. Hoe kom jij daar aan? Kan jij die zelf aanmaken? Daar ben ik erg nieuwsgierig naar.
Groet Wilma [[Gebruiker:WeeJeeVee|WeeJeeVee]] ([[Overleg gebruiker:WeeJeeVee|overleg]]) 9 sep 2017 10:55 (CEST)

:Dag Wilma,
:Ja, ik ben idd weer eens terug. Dat gaat zo met seizoenen bij mij ;) Houd me hiernaast ook bezig met genealogie, waarbij ik ook originele archieven digitaliseer. Is weer een andere tak van sport. Mijn interesse ligt in ieder geval bij geschiedkunde. Vandaar de keuze voor de boeken die ik nu digitaliseer. Het djvu-bestand heb ik vorig jaar eerst plaatje per plaatje gedownload als jpg's en heb ze daarna met ABBYY Finereader OCR gegevens toegevoegd en geëxporteerd als djvu. Ik moet wel zeggen dat de standaard OCR cleanup die door verschillende mensen gebruikt wordt niet werkte op deze OCR en heb ik daar een aanpassing op gemaakt. Op mijn persoonlijke site staat een beschrijving hoe je mijn versie kunt gebruiken.

:Als je iets hebt wat je wilt omzetten naar djvu, dan laat het gerust weten. Dan kunnen we het meteen ook documenteren welke stappen er dan doorlopen moeten worden, zodat anderen dat kunnen hergebruiken.--[[Gebruiker:Pslits|Pslits]] ([[Overleg gebruiker:Pslits|overleg]]) 9 sep 2017 15:04 (CEST)

::Dank voor je antwoord en je aanbod! Er komt regelmatig iets op mijn pad waarvan ik eigenlijk een djvu zou willen hebben. Nu even niets paraat, ook ik ben af en toe meer met andere dingen bezig dan met wikisource. Maar kom altijd wel weer terug. Zo gauw ik iets heb, kom ik er mee. En natuurlijk is het een heel goed plan om dan de stappen te documenteren. Voor mezelf, maar ook voor anderen.
Groet Wilma [[Gebruiker:WeeJeeVee|WeeJeeVee]] ([[Overleg gebruiker:WeeJeeVee|overleg]]) 9 sep 2017 19:27 (CEST)

:::Dag Pslits, Inmiddels heb ik een projectje waar ik graag een djvu van zou willen hebben. Het is een klein boekje van 32 pagina's. Deze 32 pagina's hebben we in PNG formaat. Graag wil ik die omzetten naar djvu. Hoe zullen we dat aanpakken? [[Gebruiker:WeeJeeVee|WeeJeeVee]] ([[Overleg gebruiker:WeeJeeVee|overleg]]) 13 sep 2017 16:19 (CEST)

::::Dag Wilma, Hebben jullie al eens met WeTransfer gewerkt? Hiermee kun je grotere bestanden met elkaar uitwisselen. Dit is gratis tot 2 GB, maar daar zal dit boekje wel in passen. Omdat we via wikisource niet kunnen mailen stel ik het volgende voor: ga naar http://www.wetransfer.com en upload de png bestanden en laat de download link naar je eigen email adres sturen. In de mail die je ontvangt kun je de download link kopiëren in hier op de overlegpagina plakken. Dan kan ik, als het goed is, de bestanden ook downloaden. Als ik alles verwerkt heb tot een djvu bestand, dan zal ik het omgekeerde doen. Gaat dan lukken denk je? Groeten, Paul --[[Gebruiker:Pslits|Pslits]] ([[Overleg gebruiker:Pslits|overleg]]) 13 sep 2017 20:09 (CEST)

:::::Ja, dat gaat lukken! [[Gebruiker:WeeJeeVee|WeeJeeVee]] ([[Overleg gebruiker:WeeJeeVee|overleg]]) 13 sep 2017 20:20 (CEST) 

::::::Hier is de link, succes ermee. Als de OCR niet erg goed is, is dat in dit geval niet erg. We hebben al een getranscribeerde tekst.         [https://wetransfer.com/downloads/366ab376dd8db09fa89b427d155b27aa20170913182529/4d5c277f01239b7964feb26c634c65f420170913182529/b13799|link]   [[Gebruiker:WeeJeeVee|WeeJeeVee]] ([[Overleg gebruiker:WeeJeeVee|overleg]]) 14 sep 2017 12:25 (CEST)

:::::::Hallo Wilma, ik ben nog bezig met het onderzoeken welke methode ik het beste kan gebruiken. Finereader is een nogal prijzig alternatief, maar er zijn ook andere oplossingen. Er is wat scripting die gebruikt kan worden, maar dat vereist helaas wel heel wat kennis. Ben nu aan het kijken wat ik met het internet archive kan doen. Ik houd je op de hoogte... --[[Gebruiker:Pslits|Pslits]] ([[Overleg gebruiker:Pslits|overleg]]) 17 sep 2017 21:25 (CEST)

== Inhoudsopgave eerst ==
Dag Pslits , kun jhe eerst de inhoudsopgave maken, voordat je de hoofdstukjartikelen aanmaakt, dan kan de ''magic header'' alles automatisch doen. Ik ben ermee begonnen, zie pag 258. --[[Gebruiker:Havang(nl)|Havang(nl)]] ([[Overleg gebruiker:Havang(nl)|overleg]]) 28 sep 2026 09:18 (CEST)

:Beste Havang, ik ben momenteel bezig om een agentic proces te schrijven die de transcriptie van een boek kan uitvoeren. Op dit moment is de status dat ik lokaal alle pagina's zijn voorbereid met html bestanden die het kopieer en plakwerk vereenvoudigen. Hierbij wil ik zoveel mogelijk de regels van wikisource volgen, dus uw feedback is zeer welkom. Echter ben ik niet bekend met het concept ''magic headers'' en waar dit verwacht wordt in de hoofdstukartikelen. Kun je mij meer achtergrond geven?
:Een volgende stap als ik het transcriptie en voorbereiding goed heb werken zou kunnen zijn om een automatische upload te doen, maar dat zou dan moeten gaan werken als een bot. Voordat ik daarmee ga experimenteren heb ik uiteraard graag eerst overleg met de beheerders van de Nederlandse wikisource. Hoort u daar ook bij? [[Gebruiker:Pslits|Pslits]] ([[Overleg gebruiker:Pslits|overleg]]) 28 sep 2026 11:02 (CEST)
::Dag [[Gebruiker:Pslits|Pslits]].  @[[Gebruiker:Vincent Steenberg]] is momenteel de enige beheerder; ik ben geen beheerder, maar help met onderhoud.
::De magic header zet in de de artikeltitels de ''prev'', ''current'' en ''next'' voertitels automatisch op de volgorde waarin zij op de indexpagina als blauwe links in de inhoud staan. Daarom eerst een pagina met de inhoud maken, zoals ik voor de eerste items al gedaan heb. Daarbij kiest men voor ieder  hoofdstuk een korte (eventueel genummerde) linktitel, en een voertitel. Dus voor bijv. ..../II-1|Der Stadts van 's Hertoghen-bossche plaetse ende ghelegentheyt is [[..../II-1]] de korte linktitel, en Der Stadts van 's Hertoghen-bossche plaetse ende ghelegentheyt de weergegeven voertitel in de artikelen. (Mijn keuze voor de wijze van nummeren is arbritrair, je zou die kunnen veranderen)  
::De eerste sectie binnen één pagina begint bovenaan, die hoort nog bij het voorafgaande item. Men kan de secties binnen een pagina nummeren met s1, s2 en eventueel s3 etc. Men kan voor iedere  pagina met secties steeds opnieuw s1, s2 etc. gebruiken. In de ''pages tag'' sluit s1 de vorige sectie af en opent s2 de volgende sectie, zie hoe ik gedaan heb bij [[..../II-1]] en [[..../II-2]].
::Heb je vragen, stel ze gerust. Gebruik daarbij @ met mijn gebruikersnaam [[Gebruiker:Havang(nl)|Havang(nl)]] ([[Overleg gebruiker:Havang(nl)|overleg]]) 28 sep 2026 12:17 (CEST)
:::@[[Gebruiker:Havang(nl)|Havang(nl)]], ik heb de inhoudsopgave verplaatst naar de opmerkingen in de indexpagina. Dit omdat het boek zelf geen index heeft en dat je volgens de transcriptieregels de je aan de tekst van het boek zou moeten houden. De magic headers werken ook op deze manier. [[Gebruiker:Pslits|Pslits]] ([[Overleg gebruiker:Pslits|overleg]]) 7 okt 2026 20:19 (CEST)
::::Inderdaad, wat in de Index inhoud verschijnt, is de basis voor de magic header. Maar het is juist de opzet de inhoud niet in de index te zetten, maar in een blanco pagina of verspreid over enige blanco pagina's die dan automatisch opgeroepen wordt/worden in de Index; wijzigingen kunnen dan gebeuren in pagina's, en gebeuren dan niet in de Index. Met de toevoeging erbij is er geen twijfel over dat de inhoud niet in het boek staat. Dat botst niet met de transcriptieregel die je noemt. Ook een toegevoegde inhoud wordt gewoonlijk in een pagelistpagina geplaatst, maar als je er op staat, kan die ook in het indexinhoudvenster blijven staan.       
::::NB. Dat je de hoofdstuknummering vooraf weglaat, heeft ook mijn voorkeur; ik had het erin gezet als mogelijkheid, en ook de paginering, zodat je zelf de juiste vorm kon kiezen, wat je gedaan hebt. Het gebruik van sjabloon:dotlist is simpeler dan een tabel opzetten, &lt;nowiki&gt;{{dotlist|Hstnr.|Hoofdstuktitel|pgnr.}}&lt;/nowiki&gt; Het gebruik van sjabloon pli geeft het boekpaginanummer gelinkt naar de pdf-genummerde pagina, dat kan overigens ook in de door jouw gekozen tabelvorm: boekpagina 1 is pdfpagina 19, de 1 kan vervangen worden door &lt;nowiki&gt;{{pli|1|18}}&lt;/nowiki&gt; als link naar de pagelistpagina. Zonder hoofdstuknummer vooraf wordt het format dan: &lt;nowiki&gt;{{dotlist||Hoofdstuktitel|{{pli|1|18}}}}&lt;/nowiki&gt; wat geeft: {{dotlist||Hoofdstuktitel|{{pli|1|18}}}} [[Gebruiker:Havang(nl)|Havang(nl)]] ([[Overleg gebruiker:Havang(nl)|overleg]]) 8 okt 2026 13:42 (CEST)
:::::@[[Gebruiker:Havang(nl)|Havang(nl)]]: Bedankt voor de feedback! Ik heb je voorstellen voor verbeteringen aan de inhoud generatie toegevoegd. Wat betreft waar de index moet staan ingeval deze niet in het boek staat heb je gelijk dat daar niet echt een transcriptieregel bestaat. Ik begrijp enerzijds wel dat het handiger is om de &lt;s&gt;index&lt;/s&gt; inhoud op een pagina bij te houden i.p.v. op de index pagina. Is iets handiger. Omdat ik het proces met AI heb geautomatiseerd maakt het eigenlijk niet zoveel uit. Ik laat het even zo tenzij we hier een vaste regel voor introduceren. [[Gebruiker:Pslits|Pslits]] ([[Overleg gebruiker:Pslits|overleg]]) 8 okt 2026 14:25 (CEST)

== Automatische upload ==
Dag Pslits, er bestaat een automatische upload match en split (samenvoegen en opsplitsen), die schijnt in de Nederlkandse wikisource nog niet gebruikt te zijn. Ik weet dus niet of die op s:nl ook werkt, maar het moet wel kunnen. Voor de beschrijving verwijs ik naar de franse wikisource [[s:fr:Aide:Match_et_Split]]. Misschien heb je er wat aan.
Overigens ben ik benieuwd naar je vorderingen met de transcriptie. [[Gebruiker:Havang(nl)|Havang(nl)]] ([[Overleg gebruiker:Havang(nl)|overleg]]) 5 okt 2026 14:58 (CEST)

:@[[Gebruiker:Havang(nl)|Havang(nl)]] Bedankt voor de info! Ik zal er eens naar kijken. [[Gebruiker:Pslits|Pslits]] ([[Overleg gebruiker:Pslits|overleg]]) 7 okt 2026 19:10 (CEST)
::Je vordert snel, je aanpak werkt. Me dunkt, dat je de paginastatus als ''proefgelezen'' geel kunt aanmerken: spelling en opmaak lijken mij oké. [[Gebruiker:Havang(nl)|Havang(nl)]] ([[Overleg gebruiker:Havang(nl)|overleg]]) 8 okt 2026 13:49 (CEST)
:::@[[Gebruiker:Havang(nl)|Havang(nl)]] Ja, ik heb wel getwijfeld om het al op proefgelezen te zetten. Op dit moment doe ik het even zo, zodat een mens nog altijd even de pagina's moet nalopen en dan pas op proefgelezen zet. AI maakt altijd nog fouten, al verbaas ik mij eerlijk gezegd over de kwaliteit die uit de transcriptie is gekomen. Ik hoop op nog wat meer feedback uit de wikisource community. Misschien moet ik ditzelfde eens op de Engelse wikisource uitvoeren. [[Gebruiker:Pslits|Pslits]] ([[Overleg gebruiker:Pslits|overleg]]) 8 okt 2026 14:29 (CEST)
::::O, je leest dus niet eerst de AI-transcriptie na, dan is het niet proefgelezen. Op s:nl zijn zo weinig actieve deelnemers, dat je waarschijnlijk geen andere feedback krijgt. IK heb veel ervaring opgedaan op de Franse wikisoure, en besloot toen onderhoud op de nl wikisource te gaan doen - zonder administrateursrechten. De Engelse wikisource heeft gemengde werkwijzen, ouder en nieuwer, en ik krijg daar weinig feedback, ze zijn daar minder ver dan de Franse, die sinds een jaar uitsluitend teksten met scan toestaat. De Franse wikisource heeft een actieve ''communauté''; je zou daar veel feedback kunnen verwachten, al is er ook weerstand tegen AI-gebruik. [[Gebruiker:Havang(nl)|Havang(nl)]] ([[Overleg gebruiker:Havang(nl)|overleg]]) 8 okt 2026 19:38 (CEST)
:::::Zie bijv. discussies op [[s:fr:Wikisource:Intelligence artificielle]], maar ook metawiki richtlijnen: [[https://meta.wikimedia.org/wiki/Artificial_intelligence/Guidelines]] [[Gebruiker:Havang(nl)|Havang(nl)]] ([[Overleg gebruiker:Havang(nl)|overleg]]) 8 okt 2026 19:51 (CEST)
::::::@[[Gebruiker:Havang(nl)|Havang(nl)]] Ik zie dat die discussies plaats vonden in 2024. Wat betreft AI is dat een eeuwigheid geleden :D Wat ik aan het opzetten ben staat wat dat betreft veel verder. Het is echter niet geintegreerd met wikisource, maar een lokale oplossing op mijn PC die voor mij de hele wikisource upload voorbereid en waarbij ik nog op wat knoppen moet klikken om een vooraf ingevulde pagina te krijgen die ik vervolgens kan opslaan. Hiervoor moet je wel een abonnement hebben voor een LLM. Ik werk op dit moment met Claude. Ik werk overigens ook op mijn werk en hobby met AI met agentic processen, precies wat ik hier ook probeer te doen. [[Gebruiker:Pslits|Pslits]] ([[Overleg gebruiker:Pslits|overleg]]) 8 okt 2026 20:19 (CEST)
:::::::Er zijn op s:fr latere discussies geweest, niet één-twee-drie terug te vinden: o.a. met bijdragen van mijzelf: [[s:fr:Wikisource:Scriptorium/Ao%C3%BBt_2026#Traduction ancien français avec AI]] en [[s:fr:Wikisource:Scriptorium/Ao%C3%BBt_2026#LLM sur Wikisource et démotivation]]. Voor jou kan met name de metawikirichtlijn nuttig. Jou agentic proces gaat verder dan mijn eenvoudige vertaalprompt. Succes daarmee, maar ga de discussie aan op s:fr, en/of s:en. [[Gebruiker:Havang(nl)|Havang(nl)]] ([[Overleg gebruiker:Havang(nl)|overleg]]) 8 okt 2026 20:53 (CEST)

== Paragrafen ==
Dag Pslits, het is niet nodig voor elke paragraaf een artikel aan te maken, bijv. de serie eden kunnen onder het artikel Beschryvinghe van de Administratie van de Justitie binnen de Stadt van 's Hertogen-bossche vallen, dan zou &lt;br&gt;&lt;nowiki&gt;{{dotlist||[[Beschryvinge der Stadt ende Meyerye van 's Hertogen-Bossche/II-32|Den Eedt die de Schepenen nae de Reductie doen]]|{{pli|77|18}}}} &lt;/nowiki&gt;&lt;br&gt;verkort kunnen worden tot&lt;br&gt; &lt;nowiki&gt; {{dotlist||{{gap}}Den Eedt die de Schepenen nae de Reductie doen|{{pli|77|18}}}}&lt;/nowiki&gt;&lt;br&gt;en zo voor de volgende eden, zodat al die eden in hetzelfde artikel staan. Dan moet natuurlijk de hoofdstuknummering aangepast worden. Idem eventuele andere groeperingen, zoals (pg 9-13) de items over vergroting van de stad. (ik ben wat laat met deze opmerking, want je hebt al een serie aangemaakt). De keus is aan jou. [[Gebruiker:Havang(nl)|Havang(nl)]] ([[Overleg gebruiker:Havang(nl)|overleg]]) 9 okt 2026 12:25 (CEST)

:@[[Gebruiker:Havang(nl)|Havang(nl)]] Dank voor het meedenken, en geen probleem dat het wat later kwam. Ik heb je voorstel serieus uitgezocht voordat ik besloot, en wil graag laten zien hoe ik tot mijn keus ben gekomen.
::'''Wat ik geprobeerd heb.''' Ik ben alle 93 koppen van het boek langsgegaan op zoek naar groepen zoals jij voorstelt, en heb daarbij gezocht naar een regel die ik voor elk boek kan toepassen, niet alleen voor dit boek. Mijn eerste idee was: koppen samenvoegen als het boek zelf aangeeft dat ze bij elkaar horen. Daarvoor vond ik ook goede aanwijzingen:
::* Het Tafel-register heeft één ingang voor alle eden (&quot;Verscheyde soorten van Eeden … voor de Reductie gebruyckelijck. 78/ꝛc.&quot;) en één voor de vergrotingen (&quot;Stadts Vergrootinge. 11 ende 12&quot;).
::* De eerste eed (Den Eedt die de Schepenen nae de Reductie doen) eindigt met een aankondiging: &quot;Wy sullen hier by voeghen verscheyde formen van Eeden …&quot;.
::* Het stuk over alle de Cloosteren kondigt de mans- en vrouwenkloosters aan (&quot;beginnende eerst vande Mans-Cloosters&quot;), en de Reformatie vande Meyerye loopt over in de ingevoegde stukken (&quot;uyt 't volgende Extract&quot;).
::'''Waar het spaak liep.''' Bij het uitwerken bleek steeds dat er een keus nodig was die het boek zelf niet maakt:
::* Waar horen de eden bij? Inhoudelijk past de eerste eed bij de Administratie van de Justitie, maar de tekst van dat hoofdstuk verwijst er niet naar. De aankondiging staat juist in de eerste eed zelf, en de oude eden daarna gaan grotendeels over andere ambten (wachtmeester, ambachten, keurmeesters, scherprechter).
::* Het boek is één doorlopend verhaal. Veel hoofdstukken beginnen met een terugverwijzing (&quot;Op desen tijdt …&quot;, &quot;Op dese twee huysen …&quot;, &quot;De Gemeynte en heeft desen last …&quot;, &quot;door dese voorsz Sectarissen …&quot;). Telt zo'n verbinding mee, dan groeien de groepen uit tot hele reeksen hoofdstukken. Telt ze niet mee, dan moet ik per geval kiezen.
::* Ook een tussenweg heb ik overwogen: alleen in de inhoudsopgave laten inspringen, zonder artikelen samen te voegen. Maar ook dan moet ik per groep een grens trekken.
::Elke groep wordt zo een eigen redactionele keuze, en die zou ik voor elke groep moeten onderbouwen.
::'''Mijn conclusie.''' De koppen zijn van Oudenhoven zelf. Als ik één artikel per kop maak, komt elke grens uit het boek en niet van mij. De hoofdstukpagina's zijn bovendien alleen een leeslaag: in de Pagina-naamruimte blijft het boek heel, en met vorige/volgende leest het toch als één geheel. Daarom houd ik één artikel per kop, ook voor de korte eden. De nummering blijft zoals ze is: II-29 en verder gaan door zoals gepland, en aan de bestaande pagina's verandert niets.
::Mocht er op nl.wikisource een richtlijn of vaste gewoonte zijn die ik over het hoofd zie, dan hoor ik dat graag. Nogmaals dank! [[Gebruiker:Pslits|Pslits]] ([[Overleg gebruiker:Pslits|overleg]]) 10 okt 2026 19:27 (CEST)
::No problem. Er is ooit op wikisource gewaarschuwd teksten niet te veel op te delen bij het maken van artikelen. Daarnaast is het prettig vergelijkbare items in één artikel te hebben. Het is inderdaad een keuze. Ik ben voorstander van niet te veel kleine artikelen aan te maken, @[[Gebruiker:Vincent Steenberg]] daarentegen maakt heel veel kleine artikelen aan. Hier is een onderindeling inderdaad niet evident, voor toekomstige bijdragen kan dat anderws liggen. [[Gebruiker:Havang(nl)|Havang(nl)]] ([[Overleg gebruiker:Havang(nl)|overleg]]) 11 okt 2026 10:36 (CEST)

== Sjablonen ==
Dag Pslits, over sjablonen: &lt;br&gt;
[[Sjabloon:SIC]] verdraagt geen inclusie van een ander sjabloon, zie bijv. &lt;nowiki&gt;{{SIC|fuæ|{{ls}}uæ}}&lt;/nowiki&gt; {{SIC|fuæ|{{ls}}uæ}} op pdfpag.18., en pdfpag. 34&lt;br&gt;  
Hetzelfde voor [[Sjabloon:Hws]], zie bijv. pdfpag. 63; overigens is [[sjaboon:Hws]] niet meer nodig voor een afbreekstreep aan het einde van een pagina, dit is sinds 2018 geintegreerd in wikisource.&lt;br&gt;
[[Sjabloon:verkeerd-om inspringen]] heeft een inadequate naam, want het sjabloon werkt voor iedere vorm van alinea inspringen, je kunt [[Sjabloon:Alinea]] gebruiken die naar dat sjabloon verwijst.&lt;br&gt; 
OP s:fr is een voor jou interessant sjabloon: [[s:fr:Modèle:Notedemarge]] (overigens met diverse varianten)
die in dit boek nuttig zou kunnen zijn. Misschien ben je handig genoeg om die over te nemen in de nederlasndse wikiusource.
&lt;br&gt;Kun je ook eens kijken naar [[sjabloon:vnr]] dat nuttig kan zijn bij getallen of jaartallen in de rechterkantlijn. zie mijn test, pdfpag 111. Ik heb dat sjabloon gekopieerd van de franse wikisource [[s:fr:modèle:nvd]], maar ik kan het sjabloon niet modificeren, jij ben beter in programmeren, misschien kun jij eventuele gewenste aanpassingen aanbrengen. [[Gebruiker:Havang(nl)|Havang(nl)]] ([[Overleg gebruiker:Havang(nl)|overleg]]) 11 okt 2026 11:30 (CEST)</text>
      <sha1>l09uwqyx3rk9stxi6nlzah4h34gf3sd</sha1>
    </revision>
  </page>
  <page>
    <title>Hoofdportaal:Beeldende kunst/Schilderkunst/Nederland/Jan Steen</title>
    <ns>100</ns>
    <id>39967</id>
    <revision>
      <id>228022</id>
      <parentid>227375</parentid>
      <timestamp>2026-10-11T11:55:09Z</timestamp>
      <contributor>
        <username>Vincent Steenberg</username>
        <id>280</id>
      </contributor>
      <comment>+bron</comment>
      <origin>228022</origin>
      <model>wikitext</model>
      <format>text/x-wiki</format>
      <text bytes="11857" sha1="bc19zzkwxmd7qsvwot52l6in1hcvku1" xml:space="preserve">{{Infobox thema
| naam                = Jan Steen
| afbeelding          = 1670 Jan Havicksz. Steen - zelfportret.jpg
| alt                 = Zelfportret uit omstreeks 1670
| beschrijving        = Bronnen bij de Noord-Nederlandse schilder [[w:nl:Jan Steen|Jan Steen]].
}}
== Algemeen ==

== Verzamelen - Musea - Tentoonstellingen ==
=== Kunsthandel ===
*J.W. (12 april 1937) [[Arnhemsche Courant/Jaargang 124/Nummer 15586/Kunstzaal Fa. D. Katz te Dieren|‘Kunstzaal Fa. D. Katz te Dieren. Wederom aanwinsten’]], ''Arnhemsche Courant'', tweede blad, p.&amp;nbsp;3.

=== Veilingen ===
;1697
*Anoniem (11 mei 1697) [[Oprechte Haerlemsche Courant/Jaargang 1697/Nummer 19/Men is van meeninge, op Vrydag, den 17 Mey, 1697, by openbare Opveylinge te verkopen|‘Men is van meeninge, op Vrydag, den 17 Mey, 1697, by openbare Opveylinge te verkopen […] [advertentie]’]], ''Oprechte Haerlemsche Courant'', [p.&amp;nbsp;2].

;1767
*Anoniem (10 maart 1767) [[Amsterdamsche Courant/1767/Nummer 30/De Heeren Executeurs|‘De Heeren Executeurs van den Testamente van wyle Mejuffrouw Elisabeth van der Sterre […] zyn van mening op Maandag den 23 Maart 1767 […] te Rotterdam […] te verkopen, […] [advertentie]’]], ''Amsterdamsche Dingsdagsche Courant'', [p.&amp;nbsp;2].

;1783
*''Catalogus van een uitmuntend kabinet met konstige schilderyen, door de beste Italiaansche, Fransche, Brabandsche en Nederlandsche meesters. Alles in veele jaaren by een verzameld en nagelaaten door wylen den Wel Ed. Heer Pieter Locquet'', Philippus van der Schley, Jan de Bosch, Jeronsz., Cornelis Ploos van Amstel, Jbs. Csz., Hendrik de Winter, en Jan Yver, Amsterdam, 22 september 1783 [''sqq.''], p.&amp;nbsp;127-129, lotnr. 346-349.

;1867
*''Catalogue de la collection de dessins anciens et modernes, galeries, livres à figures et sur les arts et première partie des gravures et eaux-fortes de toutes les écoles de feu m. Herman de Kat (van Oost- en West-Barendrecht et Carnisse)'', Dirk A. en A.J. Lamme, Hôtel des Notaires, Rotterdam, 4-8 maart 1867.&lt;br&gt;Aankondigingen en opbrengst:
**Anoniem (9 maart 1867) [[Nieuwe Rotterdamsche Courant/1867/Nummer 68/De belangrijke veiling|‘De belangrijke veiling van prenten en teekeningen, […] nagelaten door den heer H. de Kat van Oost- en West-Barendrecht en Carnisse, […]’]], ''Nieuwe Rotterdamsche Courant'', [p.&amp;nbsp;2].
[[Bestand:Rotterdamsche Courant vol 1867 no 024 advertisement A. J. &amp; Dirk A. Lamme.jpg|thumb|Advertentie uit de ''Rotterdamsche Courant'', 27 januari 1867]]
*''Tableaux anciens'' […], A.J. en Dirk A. Lamme, Rotterdam, 8 maart 1867 [''sqq''.].

;1878
[[Bestand:Het Nieuws van den Dag 1878 no 2447 advertisement Belangrijke Verkooping van schilderijen door oude meesters.jpg|thumb|Advertentie uit ''Het Nieuws van den Dag'', 21 februari 1878.]]
*''Catalogue de douze tableaux anciens provenant de la célèbre galerie de tableaux de feu Madame la douairière Van Loon-van Winter, à Amsterdam, et d’autres tableaux anciens provenant de la famille Druyvesteyn, de Haarlem, de feu Monsieur Ed. Croese, d’Amsterdam, et d’autres successions'' […], C.F. Roos en C.F. Roos Jr., Amsterdam, 26 februari 1878.

;1886
*''Catalogus der oude schilderijen en der antieke meubelen nagelaten door wijlen Mejonkvrouwe M. M. Snouck van Loosen te Enkhuizen'', Frederik Muller &amp; Co., van Pappelendam &amp; Schouten, Enkhuizen, 29 april 1886.&lt;br&gt;Aankondigingen en opbrengst:
**Anoniem (1 mei 1886) [[Dagblad van Zuidholland en 's Gravenhage/Jaargang 220/Nummer 102/Uit Enkhuizen|‘Uit Enkhuizen ontvingen wij het volgende bericht omtrent den verkoop […] van de oude schilderijen en antieke meubelen, nagelaten door mejonkvrouwe M. M. Snouck van Loosen: […]’]], ''Dagblad van Zuid-Holland en ’s-Gravenhage'', tweede blad, [p.&amp;nbsp;685].

;1920
*''Quatre tableaux de la collection Six qui sera vendus par ordre de M. Jonkheer J. W. Six van Vromade'', Frederik Muller &amp; Cie. (Ant.W.M. Mensing), Amsterdam, 29 juni 1920, nr. III.&lt;br&gt;Aankondigingen en opbrengst:
**Anoniem (19 juni 1920) [[De Telegraaf/Jaargang 28/Nummer 10870/Avondblad/Veilingen|‘Veilingen. Frederik Muller’]], ''De Telegraaf'', Avondblad, derde blad, p.&amp;nbsp;9.

;1921
*''Catalogue tableaux anciens, porcelaines diverses, beau meuble Boulle - collection du Baron Liphart-Rathshoff à Dorpat; argenterie interessante, chales, tapis persans, porcelaines emaillées, meubles - provenances diverses'', A. Mak, Amsterdam, 11-13 oktober 1921.&lt;br&gt;Aankondigingen en opbrengsten:
**Anoniem (29 september 1921) [[Nieuwe Rotterdamsche Courant/Jaargang 78/Nummer 270/Avondblad/De firma A. Mak te Amsterdam zendt ons den catalogus van de kunstveiling, welke 11 en 13 October in het gebouw „De Roos” zal worden gehouden|‘De firma A. Mak te Amsterdam zendt ons den catalogus van de kunstveiling, welke 11 en 13 October in het gebouw „De Roos” zal worden gehouden [...]’]], ''Nieuwe Rotterdamsche Courant'', Avondblad, B, p.&amp;nbsp;1.

;1927
*Anoniem (3 december 1927) [[Nieuwe Rotterdamsche Courant/Jaargang 84/Nummer 334/Avondblad/Veilingen|‘Veilingen’]], ''Nieuwe Rotterdamsche Courant'', Avondblad, B, p.&amp;nbsp;1.

=== Musea ===
;Mauritshuis
*Anoniem ([ca. 1900]) [[Anoniem/Mauritshuis 's-Gravenhage|''Mauritshuis The Hague Holland. Mauritshuis ’s-Gravenhage'']], ’s-Gravenhage: De Groot &amp; Dijkhoff.

;Rijksmuseum Amsterdam
*Anoniem (1809) ''[[Catalogus der schilderijen, oudheden enz. op het Koninklijk Museum te Amsterdam]]'', Amsterdam: Gebroeders van Cleeff, p.&amp;nbsp;66-69.
*Anoniem (1830) ''[[Aanwijzing der schilderijen, berustende op 's Rijks Museum, te Amsterdam (1830)|Aanwijzing der schilderijen, berustende op 's Rijks Museum, te Amsterdam]]'', [s.l.: s.n.], p.&amp;nbsp;64-67.
*Anoniem (13 juli 1885) [[Het Nieuws van den Dag/Nummer 4724/De Opening van het Rijks-Museum|‘De Opening van het Rijks-Museum’]], ''Het Nieuws van den Dag'', Derde Blad, [p.&amp;nbsp;1].
*Dubourcq, P.L. (1858) ''[[Beschrijving der schilderijen op 's Rijks Museum te Amsterdam|Beschrijving der schilderijen op ’s Rijks Museum te Amsterdam met Fac Simile der Naamteekens]]'', Amsterdam: Frans Buffa &amp; Zonen, p.&amp;nbsp;132-137.

=== Tentoonstellingen ===
;1872
*''Tentoonstelling van zeldzame en belangrijke schilderijen van oude meesters. In de kunstzalen der Maatschappij „Arti et Amicitiae.” Ten behoeve van het Weduwen- en Wezenfonds'', Arti et Amicitiae, Amsterdam, 12 april 1872-....&lt;br&gt;Aankondigingen en recensies:
**Anoniem (14-15 april 1872) [[Dagblad van Zuidholland en 's Gravenhage/Jaargang 205/Nummer 89/Amsterdam, 12 April|‘Amsterdam, 12 April’]], ''Dagblad van Zuidholland en 's Gravenhage'', bijvoegsel, [p.&amp;nbsp;1].

;1881
*''Tentoonstelling van schilderijen van oude meesters in de zalen van het Gothische Paleis in het Noordeinde te ’s Gravenhage ten behoeve der watersnoodlijdenden'' […], Paleis Noordeinde, Den Haag, 20 maart-30 april 1881.&lt;br&gt;Aankondigingen en recensies:
**Anoniem (26 april 1881) [[Dagblad van Zuidholland en 's Gravenhage/Jaargang 215/Nummer 97/De tentoonstelling|‘De tentoonstelling van kunstvoorwerpen van oude meesters, te ’s Gravenhage, ten behoeve der Watersnoodlijdenden, onder de Hooge Bescherming van HH. MM. de Koning en de Koningin. VII. Figuur- en stilleven-schilders’]], ''Dagblad van Zuidholland en 's Gravenhage'', [p.&amp;nbsp;581].

;1890
*''Schilderijenkabinet van F. H. Wente'', loods op het Damrak, Amsterdam, februari 1890.&lt;br&gt;Aankondigingen en recensies:
**Anoniem (25 februari 1890) [[Algemeen Handelsblad/Jaargang 63/Nummer 19093/Avondblad/Schilderijen-verzamelingen/Onze stadgenoot, de heer F. H. Wente|‘Onze stadgenoot, de heer F. H. Wente, heeft zijn kostbare verzameling schilderijen in de loods op het Damrak ter bezichtiging gesteld. […]’]], ''Algemeen Handelsblad'', Avondblad, Tweede Blad, [p.&amp;nbsp;2].

;1894
*''Catalogus der tentoonstelling van oude schilderkunst te Utrecht'', Gebouw voor Kunsten en Wetenschappen, Utrecht, 20 augustus-1 oktober 1894.&lt;br&gt;Aankondigingen en recensies:
**Graaf, J.J. (17 september 1894) [[De Tijd/Nummer 14327/De Tentoonstelling van Oude Schilderkunst te Utrecht|‘De Tentoonstelling van Oude Schilderkunst te Utrecht’]], ''De Tijd'', Tweede Blad, [p.&amp;nbsp;1-2].

;1917
*''Collectie Goudstikker'', Pulchri Studio, Den Haag, oktober 1917, oktober-november 1917.&lt;br&gt;Aankondigingen en recensies:
**Ω (12 oktober 1917) [[Algemeen Handelsblad/Jaargang 90/Nummer 28937/Ochtendblad/Kunst in Den Haag|‘Kunst in Den Haag. Konijnenburg bij Kleykamp. – De verzameling-Goudstikker. – Groepen in Pulchri’]], ''Algemeen Handelsblad'', Ochtendblad, tweede blad, p.&amp;nbsp;5.

;1922
*''Tentoonstelling collectie Goudstikker'', Pulchri Studio, ’s-Gravenhage, 4-30 november 1922.&lt;br&gt;Aankondigingen en recensies:
**Anoniem (10 november 1922) [[Haagsche Courant/1922/Nummer 12190/Tentoonstelling collectie-Goudstikker|‘Tentoonstelling collectie-Goudstikker’]], ''Haagsche Courant'', Eerste blad, p.&amp;nbsp;2.

;1935
*''Tentoonstelling van kunstwerken uit Antwerpsche verzamelingen. Catalogus'', Stedelijke Feestzaal, Antwerpen, 20 april-19 mei en 10 augustus-22 september 1935.&lt;br /&gt;Aankondigingen en recensies:
**Anoniem (18 april 1935) [[Anoniem/Kunsttentoonstelling te Antwerpen|‘Kunsttentoonstelling te Antwerpen’]], ''De Tijd'', Avondblad, [p. 5].
*''Vermeer. Oorsprong en invloed Fabritius, De Hooch, De Witte'', Museum Boymans, Rotterdam, 9 juli-9 oktober 1935.&lt;br&gt;Aankondigingen en recensies:
**Anoniem (9 juli 1935) [[De Gooi- en Eemlander/Jaargang 64/Nummer 159/Schilderkunst|‘Schilderkunst. De Vermeer-tentoonstelling in Boymans’]], ''De Gooi- en Eemlander'', eerste blad, p.&amp;nbsp;3.

;1937
*Anoniem (12 januari 1937) [[Anoniem/Rembrandts te Eindhoven|‘Rembrandts te Eindhoven’]], ''De Tijd'', Avondblad, [p.&amp;nbsp;10].

;1939
*''Tentoonstelling van oude schilderijen der Collectie N.V. Kunsthandel P. de Boer, Amsterdam'', Koninklijke kunstzaal Kleykamp, 's-Gravenhage, 8 juni-3 juli 1939.&lt;br&gt;Recensies en aankondigingen:
**Anoniem (8 juni 1939) [[Het Vaderland/Jaargang 71/8 juni 1939/Avondblad/Oude kunst|‘Oude kunst’]], ''Het Vaderland'', [Avondblad B, p.&amp;nbsp;1].
**Anoniem (23 juni 1939) [[Haagsche Courant/Nummer 17294/Tentoonstelling van oude schilderijen|‘Tentoonstelling van oude schilderijen’]], ''Haagsche Courant'', tweede blad, p.&amp;nbsp;3.
*''Tentoonstelling Bijbelsche Kunst'', Rijksmuseum, Amsterdam, 8 juli-8 oktober 1939.&lt;br&gt;Aankondigingen en recensies:
**M.V. (27 juli 1939) ‘Bijbelsche kunst in het Rijksmuseum’, ''Algemeen Handelsblad'', Avondblad, derde blad, p.&amp;nbsp;9.

;1940
*''Paaschtentoonstelling van oude schilderijen collectie N.V. Kunsthandel P. de Boer, waarbij o.a. geëxposeerd Titiaan-allegorie'', Rotterdamsche Kunstkring, Rotterdam, 21 maart-8 april 1940.&lt;br&gt;Aankondigingen en recensies:
**Anoniem (23 maart 1940) [[Rotterdamsch Nieuwsblad/Jaargang 62/Nummer 19017/Paaschtentoonstelling in den Kunstkring|‘Paaschtentoonstelling in den Kunstkring. Oude schilderijen uit de collectie P. de Boer’]], ''Rotterdamsch Nieuwsblad'', vijfde blad, p.&amp;nbsp;3.
*''Verzameling Lanz. Verkorte catalogus'', Rijksmuseum, Amsterdam, juni-augustus 1940.&lt;br&gt;Aankondigingen en recensies:
** M.V. (12 juni 1940) [[MV/Tentoonstelling in het Rijksmuseum|‘Tentoonstelling in het Rijksmuseum’]], ''Algemeen Handelsblad'', Avondblad, Derde blad, p. 5.

== Werken ==
;De dorpsbruiloft (Museum Boijmans Van Beuningen, inventarisnummer 2314 (OK))
*''Quatre tableaux de la collection Six qui sera vendus par ordre de M. Jonkheer J. W. Six van Vromade'', Frederik Muller &amp; Cie. (Ant.W.M. Mensing), Amsterdam, 29 juni 1920, nr. III.&lt;br&gt;Aankondigingen en opbrengst:
**Anoniem (19 juni 1920) [[De Telegraaf/Jaargang 28/Nummer 10870/Avondblad/Veilingen|‘Veilingen. Frederik Muller’]], ''De Telegraaf'', Avondblad, derde blad, p.&amp;nbsp;9.

[[Categorie:Wikisource:Hoofdportaal beeldende kunst]]</text>
      <sha1>bc19zzkwxmd7qsvwot52l6in1hcvku1</sha1>
    </revision>
  </page>
  <page>
    <title>Wikisource:GUS2Wiki</title>
    <ns>4</ns>
    <id>40181</id>
    <revision>
      <id>227999</id>
      <parentid>227602</parentid>
      <timestamp>2026-10-10T22:06:14Z</timestamp>
      <contributor>
        <username>Alexis Jazz</username>
        <id>11203</id>
      </contributor>
      <comment>Updating gadget usage statistics from [[Special:GadgetUsage]] ([[phab:T121049]])</comment>
      <origin>227999</origin>
      <model>wikitext</model>
      <format>text/x-wiki</format>
      <text bytes="916" sha1="qqfwsyaggvt6voww60zbdv336fityqt" xml:space="preserve">{{#ifexist:Project:GUS2Wiki/top|{{/top}}|This page provides a historical record of [[Special:GadgetUsage]] through its page history. To get the data in CSV format, see wikitext. To customize this message or add categories, create [[/top]].}}
Deze gegevens komen uit een cache die voor het laatst is bijgewerkt op 2026-10-10 om 07:55:55Z. Er {{PLURAL:5000|is maximaal één resultaat|zijn maximaal 5000 resultaten}} beschikbaar in de cache.
{| class=&quot;sortable wikitable&quot;
! Gadget !! data-sort-type=&quot;number&quot; | Aantal gebruikers !! data-sort-type=&quot;number&quot; | Actieve gebruikers
|-
|HideFundraiser || 9 || 0
|-
|HotCat || 24 || 3
|-
|LocalLiveClock || 4 || 1
|-
|PageCleanUp || 7 || 3
|-
|RTRC || 5 || 1
|-
|UTCLiveClock || 2 || 0
|}
* [[Speciaal:Gadgetgebruik]]
* [[m:Meta:GUS2Wiki/Script|GUS2Wiki]]
&lt;!-- data in CSV format:
HideFundraiser,9,0
HotCat,24,3
LocalLiveClock,4,1
PageCleanUp,7,3
RTRC,5,1
UTCLiveClock,2,0
--&gt;</text>
      <sha1>qqfwsyaggvt6voww60zbdv336fityqt</sha1>
    </revision>
  </page>
  <page>
    <title>Hoofdportaal:Beeldende kunst/Schilderkunst/Nederland/Barok en Rococo/Isaac van Ostade</title>
    <ns>100</ns>
    <id>58353</id>
    <revision>
      <id>228023</id>
      <parentid>227021</parentid>
      <timestamp>2026-10-11T11:56:27Z</timestamp>
      <contributor>
        <username>Vincent Steenberg</username>
        <id>280</id>
      </contributor>
      <comment>+bron</comment>
      <origin>228023</origin>
      <model>wikitext</model>
      <format>text/x-wiki</format>
      <text bytes="3989" sha1="1tglc5i0cqxk5pq1vla3407bdggioqn" xml:space="preserve">{{Infobox thema
| naam                = Isaac van Ostade
| afbeelding          = Selfportrait (Isaack van Ostade) - Nationalmuseum - 17560.tif
| alt                 = Zelfportret, 1641
| beschrijving        = Bronnen bij de Noord-Nederlandse schilder, tekenaar en prentkunstenaar [[w:nl:Isaac van Ostade|Isaac van Ostade]].
| artikelwikipedia    = 
}}
== Algemeen ==

==  Inleidingen - Hand- en leerboeken ==
*Houbraken, Arn. (1718) [[De Groote Schouburgh der Nederlantsche konstschilders en schilderessen/Deel 1/Adriaan en Izaak van Ostade|&quot;Adriaan en Izaak van Ostade&quot;]], in: Arn. Houbraken (1718-1721) ''De Groote Schouburgh der Nederlantsche konstschilders en schilderessen'', Amsterdam: [s.n.], deel I, p.&amp;nbsp;347-349.

== Verzamelen - Musea - Tentoonstellingen ==
=== Verzamelen ===
==== Veilingen ====
;1837
*Anoniem (14 april 1837) [[Leydse Courant/1837/Nummer 45/Frankrijk|‘Frankrijk’, alinea 2]], ''Leydsche Courant'', [p.&amp;nbsp;2].

;1889
*''Katalog der Gemälde-Galerie des verstorbenen Herrn Geh. Commercienrath Fedor Zschille in Dresden: Gemälde niederländischer, italienischer und deutscher Meister des XV. bis XVIII. Jahrhunderts'', J. M. Heberle (H. Lempertz' Söhne), 27-28 mei 1889, p.&amp;nbsp;19, lotnr. 79.

;1920
*''Quatre tableaux de la collection Six qui sera vendus par ordre de M. Jonkheer J. W. Six van Vromade'', Frederik Muller &amp; Cie. (Ant.W.M. Mensing), Amsterdam, 29 juni 1920, nr. IV.&lt;br&gt;Aankondigingen en opbrengst:
**Anoniem (19 juni 1920) [[De Telegraaf/Jaargang 28/Nummer 10870/Avondblad/Veilingen|‘Veilingen. Frederik Muller’]], ''De Telegraaf'', Avondblad, derde blad, p.&amp;nbsp;9.

=== Musea ===
*Anoniem (1809) ''[[Catalogus der schilderijen, oudheden enz. op het Koninklijk Museum te Amsterdam]]'', Amsterdam: Gebroeders van Cleeff, p.&amp;nbsp;53.
*Anoniem (1830) ''[[Aanwijzing der schilderijen, berustende op 's Rijks Museum, te Amsterdam (1830)|Aanwijzing der schilderijen, berustende op 's Rijks Museum, te Amsterdam]]'', [s.l.]: [s.n.], p.&amp;nbsp;51.
*Dubourcq, P.L. (1858) ''[[Beschrijving der schilderijen op 's Rijks Museum te Amsterdam|Beschrijving der schilderijen op ’s Rijks Museum te Amsterdam met Fac Simile der Naamteekens]]'', Amsterdam: Frans Buffa &amp; Zonen, p.&amp;nbsp;104.

=== Tentoonstellingen ===
;1890
*''Schilderijenkabinet van F. H. Wente'', loods op het Damrak, Amsterdam, februari 1890.&lt;br&gt;Aankondigingen en recensies:
**Anoniem (25 februari 1890) [[Algemeen Handelsblad/Jaargang 63/Nummer 19093/Avondblad/Schilderijen-verzamelingen/Onze stadgenoot, de heer F. H. Wente|‘Onze stadgenoot, de heer F. H. Wente, heeft zijn kostbare verzameling schilderijen in de loods op het Damrak ter bezichtiging gesteld. […]’]], ''Algemeen Handelsblad'', Avondblad, Tweede Blad, [p.&amp;nbsp;2].

;1917
*''Collectie Goudstikker'', Pulchri Studio, Den Haag, oktober 1917, oktober-november 1917.&lt;br&gt;Aankondigingen en recensies:
**Ω (12 oktober 1917) [[Algemeen Handelsblad/Jaargang 90/Nummer 28937/Ochtendblad/Kunst in Den Haag|‘Kunst in Den Haag. Konijnenburg bij Kleykamp. – De verzameling-Goudstikker. – Groepen in Pulchri’]], ''Algemeen Handelsblad'', Ochtendblad, tweede blad, p.&amp;nbsp;5.

;1922
*''Tentoonstelling collectie Goudstikker'', Pulchri Studio, ’s-Gravenhage, 4-30 november 1922.&lt;br&gt;Aankondigingen en recensies:
**Anoniem (10 november 1922) [[Haagsche Courant/1922/Nummer 12190/Tentoonstelling collectie-Goudstikker|‘Tentoonstelling collectie-Goudstikker’]], ''Haagsche Courant'', Eerste blad, p.&amp;nbsp;2.

== Werken ==
;IJsvermaak (Mauritshuis, inventarisnummer 864)
*''Quatre tableaux de la collection Six qui sera vendus par ordre de M. Jonkheer J. W. Six van Vromade'', Frederik Muller &amp; Cie. (Ant.W.M. Mensing), Amsterdam, 29 juni 1920, nr. IV.&lt;br&gt;Aankondigingen en opbrengst:
**Anoniem (19 juni 1920) [[De Telegraaf/Jaargang 28/Nummer 10870/Avondblad/Veilingen|‘Veilingen. Frederik Muller’]], ''De Telegraaf'', Avondblad, derde blad, p.&amp;nbsp;9.

[[Categorie:Wikisource:Hoofdportaal beeldende kunst]]</text>
      <sha1>1tglc5i0cqxk5pq1vla3407bdggioqn</sha1>
    </revision>
  </page>
  <page>
    <title>Hoofdportaal:Beeldende kunst/Schilderkunst/Nederland/Barok en Rococo/Rembrandt</title>
    <ns>100</ns>
    <id>59541</id>
    <revision>
      <id>228021</id>
      <parentid>226307</parentid>
      <timestamp>2026-10-11T11:53:10Z</timestamp>
      <contributor>
        <username>Vincent Steenberg</username>
        <id>280</id>
      </contributor>
      <comment>+bronnen</comment>
      <origin>228021</origin>
      <model>wikitext</model>
      <format>text/x-wiki</format>
      <text bytes="14223" sha1="48ghisrcep3xgi9ccxl4ifrp3qbuv0q" xml:space="preserve">{{Infobox thema
| naam                = Rembrandt
| afbeelding          = Rembrandt Self-portrait (Kenwood).jpg
| alt                 = Zelfportret met twee cirkels, ca. 1665-1669
| beschrijving        = Bronnen bij de Noord-Nederlandse schilder, etser en tekenaar [[w:nl:Rembrandt van Rijn|Rembrandt van Rijn]].
| artikelwikipedia    = 
}}
== Algemeen ==
=== Bibliografieën - Bronnenonderzoek ===
*Bredius, A. (10 juni 1910) ‘An Max Lautner’, ''Kunstchronik'', Neue Folge, jrg. 21, nr. 30, [p.&amp;nbsp;481-482].&lt;br&gt;Aankondigingen en recensies:
**Anoniem (26 juli 1910) [[De Preanger-bode/Jaargang 15/Nummer 203/Ochtend-editie/Rembrandt en Bol|‘Rembrandt en Bol’]], ''De Preanger-bode'', Ochtend-editie, [p.&amp;nbsp;2].

==  Inleidingen - Hand- en leerboeken ==
== Verzamelen - Musea - Tentoonstellingen ==
=== Verzamelen ===
==== Kunsthandel ====
*J.W. (12 april 1937) [[Arnhemsche Courant/Jaargang 124/Nummer 15586/Kunstzaal Fa. D. Katz te Dieren|‘Kunstzaal Fa. D. Katz te Dieren. Wederom aanwinsten’]], ''Arnhemsche Courant'', tweede blad, p.&amp;nbsp;3.

==== Veilingen ====
;1758
*''Catalogue de Tableaux, de Cabinet de feu Monsieur Martin Robyns; qui se Vendront publiquement en Argent de change'', Brussel, 22 mei 1758 ''sqq''.&lt;br&gt;Aankondigingen en opbrengst:
**Anoniem (4 mei 1758) [[:s:fr:Avis au Public le 22 May 1758, et jours suivants on vendra à Bruxelles (…)|‘Avis au Public le 22 May 1758, et jours suivants on vendra à Bruxelles […]’]], ''Amsterdamse Donderdagse Courant'', [p.&amp;nbsp;2].

;1867
*''Catalogue de la collection de dessins anciens et modernes, galeries, livres à figures et sur les arts et première partie des gravures et eaux-fortes de toutes les écoles de feu m. Herman de Kat (van Oost- en West-Barendrecht et Carnisse)'', Dirk A. en A.J. Lamme, Hôtel des Notaires, Rotterdam, 4-8 maart 1867.&lt;br&gt;Aankondigingen en opbrengst:
**Anoniem (9 maart 1867) [[Nieuwe Rotterdamsche Courant/1867/Nummer 68/De belangrijke veiling|‘De belangrijke veiling van prenten en teekeningen, […] nagelaten door den heer H. de Kat van Oost- en West-Barendrecht en Carnisse, […]’]], ''Nieuwe Rotterdamsche Courant'', [p.&amp;nbsp;2].

;1914
*''Catalogue des tableaux anciens des écoles allemande, anglaise, espagnole, flamande, française, hollandaise, italienne, suisse des XVe, XVIe, XVIIe, XVIIIe siècles composant la collection de Son Excellence feu Paul Delaroff, conseiller privé de Sa Majesté l'Empereur de Russie'', F. Lair-Dubreuil, Parijs, 23-24 april 1914.&lt;br&gt;Aankondigingen en opbrengsten:
**Anoniem (25 april 1914) [[Algemeen Handelsblad/Jaargang 87/Nummer 27675/Avondblad/Veiling-Delaroff|‘Veiling-Delaroff’]], ''Algemeen Handelsblad'', Avondblad, Tweede blad, p.&amp;nbsp;7.

;1920
*''Quatre tableaux de la collection Six qui sera vendus par ordre de M. Jonkheer J. W. Six van Vromade'', Frederik Muller &amp; Cie. (Ant.W.M. Mensing), Amsterdam, 29 juni 1920.&lt;br&gt;Aankondigingen en opbrengst:
**Anoniem (19 juni 1920) [[De Telegraaf/Jaargang 28/Nummer 10870/Avondblad/Veilingen|‘Veilingen. Frederik Muller’]], ''De Telegraaf'', Avondblad, derde blad, p.&amp;nbsp;9.
*''Tableaux anciens. Quatre tableaux de la collection Six, tableaux et aquarelles modernes, antiquités et objets d’art'', Frederik Muller &amp; Cie. (Ant.W.M. Mensing), Amsterdam, 29 juni-2 juli 1920.&lt;br&gt;Aankondigingen en opbrengst:
**Anoniem (19 juni 1920) [[De Telegraaf/Jaargang 28/Nummer 10870/Avondblad/Veilingen|‘Veilingen. Frederik Muller’]], ''De Telegraaf'', Avondblad, derde blad, p.&amp;nbsp;9.

;1925
*''Ancient and Modern Pictures from the Collection of Henry Weigall'', Christie's, Londen, 6 juli 1925.&lt;br&gt;Aankondigingen en opbrengsten:
**Anoniem (3 juli 1925) [[Nieuwe Rotterdamsche Courant/Jaargang 82/Nummer 182/Avondblad/Veilingen|‘Veilingen’]], ''Nieuwe Rotterdamsche Courant'', Avondblad C, p.&amp;nbsp;1.

;1927
*''Collections de Feu le Baron Léon de Pitteurs Hugaerts d'Ordange et Autres Provenances'', Galerie Fievez, Brussel, 14-17 december 1927.&lt;br&gt;Aankondigingen en opbrengsten:
**Anoniem (3 december 1927) [[Nieuwe Rotterdamsche Courant/Jaargang 84/Nummer 334/Avondblad/Veilingen|‘Veilingen’]], ''Nieuwe Rotterdamsche Courant'', Avondblad, B, p. 1.

;1931
*''Seltene frühe deutsche und Italienische Graphik des XV. Jahrhunderts'', C.G. Boerner, Berlijn, 27-28 april 1931.&lt;br&gt;Aankondigingen en opbrengst:
**Anoniem (26 maart 1931) [[Het Vaderland/Jaargang 62/26 maart 1931/Avondblad/Op 27 en 28 April|‘Op 27 en 28 April zal Boerner te Leipzig een veiling houden van Grafiek uit de Eremitage te Leningrad. […]’]], ''Het Vaderland'', Avondblad C, [p.&amp;nbsp;1].
*''Collections Marczell von Nemes. Catalogue des tableaux'', Mensing &amp; Fils, Paul Cassirer en Hugo Helbing, München, 16-19 juni 1931.&lt;br&gt;Aankondigingen en opbrengst:
**Anoniem (29 mei 1931) [[De Telegraaf/jaargang 39/nummer 14629/De a.s. Von Nemes-veiling|‘De a.s. Von Nemes-veiling’]], ''De Telegraaf'', Avondblad, Derde Blad, p. 9.

;1936
*''Collection Antoon van Welie. Tableaux anciens de l'école italienne, français, allemande, espagnole, flamande et hollandaise. Quelques objets divers'', S.J. Mak van Waay, Amsterdam, 7 april 1936.&lt;br&gt;Aankondigingen en opbrengst:
**Anoniem (16 maart 1936) [[Het Vaderland/Jaargang 67/16 maart 1936/Avondblad/Veiling collectie Antoon van Welie|‘Veiling collectie Antoon van Welie’]], ''Het Vaderland'', Avondblad C, p.&amp;nbsp;1.

=== Musea ===
;Groninger Museum, Groningen
*Anoniem (31 maart 1915) [[Nieuwsblad van het Noorden/Jaargang 76/Nummer 28/Het geschenk van dr. P. Hofstede de Groot|‘Het geschenk van dr. P. Hofstede de Groot’]], ''Nieuwsblad van het Noorden'', [eerste blad, p.&amp;nbsp;2].

;Holburne Museum, Bath
*Anoniem (12 januari 1907) [[De Preanger-bode/Jaargang 12/Nummer 10/Holbbourne Art Museum|‘Tot voor kort was het Holbbourne Art Museum te Bath in Engeland zeer rijk aan werken van de beroemdste schilders. […]’]], ''De Preanger-bode'', tweede blad, [p.&amp;nbsp;2].

;Mauritshuis, Den Haag
*Anoniem ([ca. 1900]) [[Anoniem/Mauritshuis 's-Gravenhage|''Mauritshuis The Hague Holland. Mauritshuis ’s-Gravenhage'']], ’s-Gravenhage: De Groot &amp; Dijkhoff.

;Musée du Louvre, Parijs
*Anoniem (1834) ''Notice des tableaux exposés dans le Musée Royal'', Paris: Vinchon, fils et successeur de mme. ve. Ballard, p.&amp;nbsp;107-109, cat.nrs. 656-672.&lt;br&gt;Aankondigingen en recencies:
**Anoniem (21 augustus 1834) [[Bredasche Courant/1834/Nummer 198/Frankrijk|‘Frankrijk’]], ''Bredasche Courant'', [p.&amp;nbsp;3].

;Rijksmuseum Amsterdam
*Anoniem (1809) ''[[Catalogus der schilderijen, oudheden enz. op het Koninklijk Museum te Amsterdam]]'', Amsterdam: Gebroeders van Cleeff, p.&amp;nbsp;57-60.
*Dubourcq, P.L. (1858) ''[[Beschrijving der schilderijen op 's Rijks Museum te Amsterdam|Beschrijving der schilderijen op ’s Rijks Museum te Amsterdam met Fac Simile der Naamteekens]]'', Amsterdam: Frans Buffa &amp; Zonen, p.&amp;nbsp;122-125.

=== Tentoonstellingen ===
;1872
*''Tentoonstelling van zeldzame en belangrijke schilderijen van oude meesters. In de kunstzalen der Maatschappij „Arti et Amicitiae.” Ten behoeve van het Weduwen- en Wezenfonds'', Arti et Amicitiae, Amsterdam, 12 april 1872-....&lt;br&gt;Aankondigingen en recensies:
**Anoniem (14-15 april 1872) [[Dagblad van Zuidholland en 's Gravenhage/Jaargang 205/Nummer 89/Amsterdam, 12 April|‘Amsterdam, 12 April’]], ''Dagblad van Zuidholland en 's Gravenhage'', bijvoegsel, [p.&amp;nbsp;1].

;1890
*''Schilderijenkabinet van F. H. Wente'', loods op het Damrak, Amsterdam, februari 1890.&lt;br&gt;Aankondigingen en recensies:
**Anoniem (25 februari 1890) [[Algemeen Handelsblad/Jaargang 63/Nummer 19093/Avondblad/Schilderijen-verzamelingen/Onze stadgenoot, de heer F. H. Wente|‘Onze stadgenoot, de heer F. H. Wente, heeft zijn kostbare verzameling schilderijen in de loods op het Damrak ter bezichtiging gesteld. […]’]], ''Algemeen Handelsblad'', Avondblad, Tweede Blad, [p.&amp;nbsp;2].

;1894
*''Catalogus der tentoonstelling van oude schilderkunst te Utrecht'', Gebouw voor Kunsten en Wetenschappen, Utrecht, 20 augustus-1 oktober 1894.&lt;br&gt;Aankondigingen en recensies:
**Graaf, J.J. (17 september 1894) [[De Tijd/Nummer 14327/De Tentoonstelling van Oude Schilderkunst te Utrecht|‘De Tentoonstelling van Oude Schilderkunst te Utrecht’]], ''De Tijd'', Tweede Blad, [p.&amp;nbsp;1-2].

;1926
*''Tentoonstelling oude kunst in particulier bezit te Haarlem'', Frans Hals Museum, Haarlem, 18 december 1926-15 januari 1927.&lt;br&gt;Aankondigingen en recensies:
**Anoniem (20 december 1926) [[De Tijd/Jaargang 82/Nummer 24268/Oude Kunst te Haarlem|‘Oude Kunst te Haarlem’]], ''De Tijd'', p.&amp;nbsp;8.

;1927
*''Catalogue de la collection Goudstikker d'Amsterdam'', Rotterdamsche Kunstkring, Rotterdam, 11-26 juni 1927.&lt;br&gt;Aankondigingen en recensies:
**Anoniem (10 juni 1927) [[Algemeen Handelsblad/Jaargang 100/Nummer 32427/Avondblad/Collectie Goudstikker|‘Collectie Goudstikker. Nieuwe catalogus’]], ''Algemeen Handelsblad'', Avondblad, p.&amp;nbsp;9.

;1932
*''Kaarten, profielen en panorama’s van Amsterdam'', Museum Fodor, Amsterdam, 10 september-27 november 1932.&lt;br&gt;Aankondigingen en recensies:
**Anoniem (1 oktober 1932) [[De Locomotief/Jaargang 81/Nummer 228/Amsterdam in Vroeger Eeuwen|‘Amsterdam in Vroeger Eeuwen. Eene belangwekkende tentoonstelling’]], ''De Locomotief'', Vijfde Blad, [p.&amp;nbsp;2].
*''Catalogus van de kersttentoonstelling in het Museum Boymans'', Museum Boymans, Rotterdam, 23 december 1932-7 januari 1933.&lt;br&gt;Aankondigingen en recensies:
**P.K.-n. (24 december 1932) [[Algemeen Handelsblad/Jaargang 105/Nummer 34436/Avondblad/Kersttentoonstelling in het Museum Boymans|‘Kersttentoonstelling in het Museum Boymans’]], ''Algemeen Handelsblad'', Avondblad, derde blad, p.&amp;nbsp;9.

;1937
*''Catalogus van eenige schilderijen en kunstvoorwerpen uit de collectie van de Heer en Mevrouw Dr. A. F. Philips-de Jongh'', Stedelijk Van Abbemuseum, Eindhoven, 21 januari-8 februari 1937.&lt;br&gt;Recensies en aankondigingen:
**Anoniem (12 januari 1937) [[De Tijd/Jaargang 92/Nummer 29191/Avondblad/Kunst van heden|‘Kunst van heden’]], ''De Tijd'', Avondblad, [p.&amp;nbsp;10].

;1939
*''Tentoonstelling van oude schilderijen der Collectie N.V. Kunsthandel P. de Boer, Amsterdam'', Koninklijke kunstzaal Kleykamp, 's-Gravenhage, 8 juni-3 juli 1939.&lt;br&gt;Recensies en aankondigingen:
**Anoniem (8 juni 1939) [[Het Vaderland/Jaargang 71/8 juni 1939/Avondblad/Oude kunst|‘Oude kunst’]], ''Het Vaderland'', [Avondblad B, p.&amp;nbsp;1].
**Anoniem (23 juni 1939) [[Haagsche Courant/Nummer 17294/Tentoonstelling van oude schilderijen|‘Tentoonstelling van oude schilderijen’]], ''Haagsche Courant'', tweede blad, p.&amp;nbsp;3.
*''Tentoonstelling Bijbelsche Kunst'', Rijksmuseum, Amsterdam, 8 juli-8 oktober 1939.&lt;br&gt;Aankondigingen en recensies:
**M.V. (27 juli 1939) ‘Bijbelsche kunst in het Rijksmuseum’, ''Algemeen Handelsblad'', Avondblad, derde blad, p.&amp;nbsp;9.

;1940
*''Verzameling Lanz. Verkorte catalogus'', Rijksmuseum, Amsterdam, juni-augustus 1940.&lt;br&gt;Aankondigingen en recensies:
** M.V. (12 juni 1940) [[Algemeen Handelsblad/Jaargang 113/Nummer 37136/Avondblad/Tentoonstelling in het Rijksmuseum|‘Tentoonstelling in het Rijksmuseum’]], ''Algemeen Handelsblad'', Avondblad, Derde blad, p. 5.

== Werken ==
=== Schilderkunst ===
;Borststuk van een oude vrouw, ca. 1628 (The Leiden Collection, New York)
*Anoniem (24 april 1912) [[Nieuwe Rotterdamsche Courant/Jaargang 69/Nummer 113/Ochtendblad/Rembrandt’s Moeder|‘Rembrandt’s Moeder’]], ''Nieuwe Rotterdamsche Courant'', Ochtendblad, A, p.&amp;nbsp;1.

;Jozef vertelt zijn dromen aan zijn ouders en zijn broers (Rijksmuseum Amsterdam, inventarisnummer SK-A-3477)
*''Quatre tableaux de la collection Six qui sera vendus par ordre de M. Jonkheer J. W. Six van Vromade'', Frederik Muller &amp; Cie. (Ant.W.M. Mensing), Amsterdam, 29 juni 1920, nr. II.&lt;br&gt;Aankondigingen en opbrengst:
**Anoniem (19 juni 1920) [[De Telegraaf/Jaargang 28/Nummer 10870/Avondblad/Veilingen|‘Veilingen. Frederik Muller’]], ''De Telegraaf'', Avondblad, derde blad, p.&amp;nbsp;9.

;De Nachtwacht
*Anoniem (13 augustus 1898) [[De Opmerker/Jaargang 33/Nummer 33/De Nachtwacht|‘De Nachtwacht’]], ''De Opmerker'', jrg. 33, nr. 33, p. 261.

;Portret van de zus van de schilder
*Anoniem (12 april 1889) [[De Tijd/1889/Nummer 2688/Naar de N. Rott. Ct verneemt|‘Naar de N. Rott. Ct verneemt, […]’]], ''De Tijd'', [eerste blad], [p.&amp;nbsp;2].

;Portret van een man, waarschijnlijk Ephraïm Bueni (Rijksmuseum Amsterdam, inventarisnummer SK-A-3982)
*''Quatre tableaux de la collection Six qui sera vendus par ordre de M. Jonkheer J. W. Six van Vromade'', Frederik Muller &amp; Cie. (Ant.W.M. Mensing), Amsterdam, 29 juni 1920, nr. I.&lt;br&gt;Aankondigingen en opbrengst:
**Anoniem (19 juni 1920) [[De Telegraaf/Jaargang 28/Nummer 10870/Avondblad/Veilingen|‘Veilingen. Frederik Muller’]], ''De Telegraaf'', Avondblad, derde blad, p.&amp;nbsp;9.

=== Grafische kunst ===
;De predikende Christus (De Honderdguldenprent), ca. 1647-1649
*Anoniem ([augustus] 1867) [[De Katholieke Illustratie/Jaargang 1/Nummer 1/Eene kostbare kopergravuur|‘Eene kostbare kopergravuur’]], ''De Katholieke Illustratie'', jrg. 1, nr. 1, p.&amp;nbsp;8.

== Bijzondere onderwerpen ==
;Rembrandt en zijn tijd
*Loon, Hendrik Willem van (1931) ''R. v. R. Zijnde een relaas van de laatste jaren en den dood van een zekeren Rembrandt Harmenszoon van Rijn, schilder en etser van eenige bekendheid die leefde en werkte'' […] ''in de stad Amsterdam'' […] ''en stierf in algemeene vergetelheid en moeilijke omstandigheden op den vierden October van het jaar des Heeren 1669'' […] ''en die in zijn ziekte en leed werd bijgestaan door Joannis van Loon, doctor medicinae en chirurgijnsmeester'' […] ''die'' […] ''den tijd vond deze persoonlijke herinneringen aan den beroemdsten van zijn medeburgers neer te schrijven welke nu voor het eerst worden gepubliceerd '' [historische roman], Leyden: Sijthoff.&lt;br&gt;Aankondigingen en recensies:
**Anoniem (26 maart 1932) [[Algemeen Handelsblad/Jaargang 105/Nummer 34165/Avondblad/Nieuwe Nederlandsche boeken|‘Nieuwe Nederlandsche boeken’]], ''Algemeen Handelsblad'', Avondblad, bijvoegsel, p.&amp;nbsp;2.

[[Categorie:Wikisource:Hoofdportaal beeldende kunst]]</text>
      <sha1>48ghisrcep3xgi9ccxl4ifrp3qbuv0q</sha1>
    </revision>
  </page>
  <page>
    <title>Hoofdportaal:Beeldende kunst/Schilderkunst/België/Barok en Rococo</title>
    <ns>100</ns>
    <id>65780</id>
    <revision>
      <id>228015</id>
      <parentid>227398</parentid>
      <timestamp>2026-10-11T11:18:35Z</timestamp>
      <contributor>
        <username>Vincent Steenberg</username>
        <id>280</id>
      </contributor>
      <comment>clean up</comment>
      <origin>228015</origin>
      <model>wikitext</model>
      <format>text/x-wiki</format>
      <text bytes="32067" sha1="83npndjpu79xj88uekxdt4xiqd7g2c1" xml:space="preserve">{{Infobox thema
| naam                = Belgische schilderkunst;&lt;br&gt;Barok en Rococo&lt;br&gt;(ca. 1600-ca. 1750)
| afbeelding          = Peter Paul Rubens - The Rape of the Daughters of Leucippus.jpg
| alt                 = De schaking van Leucippus' dochters door Rubens
| beschrijving        = Dit is een overzicht van alle op [[Wikisource:Over Wikisource|Wikisource]] beschikbare bronnen over Belgische schilderkunst uit de periode ca. 1600 tot ca. 1750.
}}
== Algemeen ==
;Tentoonstellingen
*[''Brueghel-tentoonstelling''], Rijksmuseum Twenthe, Enschede, oktober 1934, geen catalogus.&lt;br&gt;Aankondigingen en recensies:
**De W. (20 oktober 1934) [[Twentsch Dagblad Tubantia en Enschedesche Courant/Jaargang 63/Nummer 248/Brueghel-tentoonstelling|‘Brueghel-tentoonstelling’]], ''Twentsch Dagblad Tubantia en Enschedesche Courant'', derde blad, p.&amp;nbsp;1.

== Bijzondere onderwerpen ==
;Adriaenssen, Alexander (1587-1661)
*Houbraken, Arnold (1719) [[De Groote Schouburgh der Nederlantsche konstschilders en schilderessen/Deel 2/Alexander Adriaansen|“Alexander Adriaansen”]], in: Arnold Houbraken (1718-1721) ''De Groote Schouburgh der Nederlantsche konstschilders en schilderessen'', Amsterdam: [s.n.], deel II, p.&amp;nbsp;144.

;Andriessen, Hendrick (1607-1655)
*''Catalogus van de kersttentoonstelling in het Museum Boymans'', Museum Boymans, Rotterdam, 23 december 1932-7 januari 1933.&lt;br&gt;Aankondigingen en recensies:
**P.K.-n. (24 december 1932) [[Algemeen Handelsblad/Jaargang 105/Nummer 34436/Avondblad/Kersttentoonstelling in het Museum Boymans|‘Kersttentoonstelling in het Museum Boymans’]], ''Algemeen Handelsblad'', Avondblad, derde blad, p.&amp;nbsp;9.

;Biset, Charles Emmanuel (1633-1707)
*Houbraken, Arnold (1719) [[De Groote Schouburgh der Nederlantsche konstschilders en schilderessen/Deel 2/Karel Emanuel Biset|“Karel Emanuel Biset”]], in: Arnold Houbraken (1718-1721) ''De Groote Schouburgh der Nederlantsche konstschilders en schilderessen'', Amsterdam: [s.n.], deel II, p.&amp;nbsp;292.

;Bloemen, Norbert van (1670-1746)
*''Tentoonstelling van schilderijen van oude meesters in de zalen van het Gothische Paleis in het Noordeinde te ’s Gravenhage ten behoeve der watersnoodlijdenden'' […], Paleis Noordeinde, Den Haag, 20 maart-30 april 1881.&lt;br&gt;Aankondigingen en recensies:
**Anoniem (26 april 1881) [[Dagblad van Zuidholland en 's Gravenhage/Jaargang 215/Nummer 97/De tentoonstelling|‘De tentoonstelling van kunstvoorwerpen van oude meesters, te ’s Gravenhage, ten behoeve der Watersnoodlijdenden, onder de Hooge Bescherming van HH. MM. de Koning en de Koningin. VII. Figuur- en stilleven-schilders’]], ''Dagblad van Zuidholland en 's Gravenhage'', [p.&amp;nbsp;581].

;Bol, Hans
*''Kunsthandel Dorus Hermsen N.V.'', Den Haag, december 1933.&lt;br&gt;Aankondigingen en recensies:
**Gio. [=Jan Kalff] (16 december 1933) ‘Kunst in Den Haag’, ''Algemeen Handelsblad'', Avondblad, derde blad, p.&amp;nbsp;10.

;Borcht, Pieter van der (II) (1591-1662)
*Houbraken, Arnold (1719) [[De Groote Schouburgh der Nederlantsche konstschilders en schilderessen/Deel 2/Alexander Adriaansen|“Alexander Adriaansen”]], in: Arnold Houbraken (1718-1721) ''De Groote Schouburgh der Nederlantsche konstschilders en schilderessen'', Amsterdam: [s.n.], deel II, p.&amp;nbsp;144.

;Bout, Pieter
*''Tableaux anciens et antiquités. Cabinet de m. S. B. Bos de Harlingue'', Frederik Muller &amp; Cie. et Van Pappelendam &amp; Schouten, 21 februari 1888.&lt;br&gt;Aankondigingen en opbrengsten:
**Anoniem (22 februari 1888) [[Opregte Haarlemsche Courant/1888/Nummer 45/Op de heden door de heeren Fr. Muller &amp; Co. en Van Pappelendam &amp; Schouten in den Brakken Grond te Amsterdam gehouden veiling|‘Op de heden door de heeren Fr. Muller &amp; Co. en Van Pappelendam &amp; Schouten in den Brakken Grond te Amsterdam gehouden veiling […]’]], ''Oprechte Haarlemsche Courant'', [p.&amp;nbsp;2].

;Bredael, Alexander van (1663-1720)
*''Oude kunst'', Kunstzaal Bennewitz, Den Haag, ....-23 mei 1936, geen catalogus.&lt;br&gt;Aankondigingen en recensies:
**Anoniem (14 mei 1936) [[Het Vaderland/Jaargang 68/14 mei 1936/Avondblad/Oude kunst|‘Oude kunst’]], ''Het Vaderland'', Avondblad C, p.&amp;nbsp;1.

;Bredael, Peeter van (1629-1719)
*Houbraken, Arnold (1719) [[De Groote Schouburgh der Nederlantsche konstschilders en schilderessen/Deel 2/Peter van Breda|“Peter van Breda”]], in: Arnold Houbraken (1718-1721) ''De Groote Schouburgh der Nederlantsche konstschilders en schilderessen'', Amsterdam: [s.n.], deel II, p.&amp;nbsp;223-224.

;Brueghel, Jan (II) (1601-1678)
*''Tentoonstelling collectie Goudstikker'', Pulchri Studio, ’s-Gravenhage, 4-30 november 1922.&lt;br&gt;Aankondigingen en recensies:
**Anoniem (10 november 1922) [[Haagsche Courant/1922/Nummer 12190/Tentoonstelling collectie-Goudstikker|‘Tentoonstelling collectie-Goudstikker’]], ''Haagsche Courant'', Eerste blad, p.&amp;nbsp;2.

;Claes, Gilles (''fl''. 1607)
*Alex. Pinchart (1858) [[s:fr:Archives des arts, des sciences et des lettres|‘Archives des arts, des sciences et des lettres’]], ''Messager des sciences historiques ou archives des arts et de la bibliographie de Belgique'', Année 1858, p.&amp;nbsp;154-182, met name 174-175.

;Clerck, Hendrik de
*Houbraken, Arnold (1718) [[De Groote Schouburgh der Nederlantsche konstschilders en schilderessen/Deel 1/Hendrik de Klerk|“Hendrik de Klerk”]], in: Arnold Houbraken (1718-1721) ''De Groote Schouburgh der Nederlantsche konstschilders en schilderessen'', Amsterdam: [s.n.], deel I (1718), p.&amp;nbsp;221.

;Coxie, Raphael (ca. 1540-1616)
*Alex. Pinchart (1858) [[s:fr:Archives des arts, des sciences et des lettres|‘Archives des arts, des sciences et des lettres’]], ''Messager des sciences historiques ou archives des arts et de la bibliographie de Belgique'', Année 1858, p.&amp;nbsp;154-182, met name 172-174.

;Deynum, Guilliam van
*Mautner, W. (1941) [[Oud-Holland/Jaargang 58/Onbekende Meesters - Onbekende Werken|‘Onbekende Meesters — Onbekende Werken’]], ''Oud-Holland'', jrg. 58, p.&amp;nbsp;38-48.

;Deynum, Jan Baptist van (1620-1668)
*Houbraken, Arnold (1719) [[De Groote Schouburgh der Nederlantsche konstschilders en schilderessen/Deel 2/Jan Baptist van Duinen|“Jan Baptist van Duinen”]], in: Arnold Houbraken (1718-1721) ''De Groote Schouburgh der Nederlantsche konstschilders en schilderessen'', Amsterdam: [s.n.], deel II, p.&amp;nbsp;57.

;Diest, Johannes Baptist (''fl''. 1675-1702)
*Alex. Pinchart (1858) [[s:fr:Archives des arts, des sciences et des lettres|‘Archives des arts, des sciences et des lettres’]], ''Messager des sciences historiques ou archives des arts et de la bibliographie de Belgique'', Année 1858, p.&amp;nbsp;154-182, met name 181.

;Egmont, Justus van (1602-1674)
*Houbraken, Arnold (1719) [[De Groote Schouburgh der Nederlantsche konstschilders en schilderessen/Deel 2/Gysbrecht Thys|“Gysbrecht Thys”]], in: Arnold Houbraken (1718-1721) ''De Groote Schouburgh der Nederlantsche konstschilders en schilderessen'', Amsterdam: [s.n.], deel II, p.&amp;nbsp;144-145.

;Eyck, Casper van (1613-1674)
*Houbraken, Arnold (1719) [[De Groote Schouburgh der Nederlantsche konstschilders en schilderessen/Deel 2/Joannes van Heck|“Joannes van Heck”]], in: Arnold Houbraken (1718-1721) ''De Groote Schouburgh der Nederlantsche konstschilders en schilderessen'', Amsterdam: [s.n.], deel II, p.&amp;nbsp;141-142.

;Eyck, Nicolaas van (1617-1679)
*Houbraken, Arnold (1719) [[De Groote Schouburgh der Nederlantsche konstschilders en schilderessen/Deel 2/Joannes van Heck|“Joannes van Heck”]], in: Arnold Houbraken (1718-1721) ''De Groote Schouburgh der Nederlantsche konstschilders en schilderessen'', Amsterdam: [s.n.], deel II, p.&amp;nbsp;141-142.

;Flémal, Bertholet (1614-1675)
*Alex. Pinchart (1858) [[s:fr:Archives des arts, des sciences et des lettres|‘Archives des arts, des sciences et des lettres’]], ''Messager des sciences historiques ou archives des arts et de la bibliographie de Belgique'', Année 1858, p.&amp;nbsp;154-182, met name 177.

;Franchoys, Lucas (I) (1574-1643)
*Houbraken, Arnold (1718) [[De Groote Schouburgh der Nederlantsche konstschilders en schilderessen/Deel 1/Lucas Francoois|“Lucas Francoois”]], in: Arnold Houbraken (1718-1721) ''De Groote Schouburgh der Nederlantsche konstschilders en schilderessen'', Amsterdam: [s.n.], deel I, p.&amp;nbsp;55.

;Franchoys, Lucas (II) (1616-1681)
*Houbraken, Arnold (1719) [[De Groote Schouburgh der Nederlantsche konstschilders en schilderessen/Deel 2/Lucas Francois de Jonge|“Lucas Francois de Jonge”]], in: Arnold Houbraken (1718-1721) ''De Groote Schouburgh der Nederlantsche konstschilders en schilderessen'', Amsterdam: [s.n.], deel II, p.&amp;nbsp;14-15.

;Franchoys, Peter (1606-1654)
*''Collectie Goudstikker'', Pulchri Studio, Den Haag, oktober 1917, oktober-november 1917.&lt;br&gt;Aankondigingen en recensies:
**Ω (12 oktober 1917) [[Algemeen Handelsblad/Jaargang 90/Nummer 28937/Ochtendblad/Kunst in Den Haag|‘Kunst in Den Haag. Konijnenburg bij Kleykamp. – De verzameling-Goudstikker. – Groepen in Pulchri’]], ''Algemeen Handelsblad'', Ochtendblad, tweede blad, p.&amp;nbsp;5.

;Fruytiers, Philip (1610-1666)
*Houbraken, Arnold (1719) [[De Groote Schouburgh der Nederlantsche konstschilders en schilderessen/Deel 2/Philippus Fruytiers|“Philippus Fruytiers”]], in: Arnold Houbraken (1718-1721) ''De Groote Schouburgh der Nederlantsche konstschilders en schilderessen'', Amsterdam: [s.n.], deel II, p.&amp;nbsp;142.

;Gabron, Guiliam (II) (1619-1678)
*Houbraken, Arnold (1719) [[De Groote Schouburgh der Nederlantsche konstschilders en schilderessen/Deel 2/Gysbrecht Thys|“Gysbrecht Thys”]], in: Arnold Houbraken (1718-1721) ''De Groote Schouburgh der Nederlantsche konstschilders en schilderessen'', Amsterdam: [s.n.], deel II, p.&amp;nbsp;144-145.

;Gijsels, Peeter
*Anoniem (22 juli 1905) [[Algemeen Handelsblad/Jaargang 78/Nummer 24505/Avondblad/&quot;Rembrandt&quot;|‘„Rembrandt”’]], ''Algemeen Handelsblad'', Avondblad, Eerste Blad, [p.&amp;nbsp;1].

;Goubau, Anton (1616-1698)
*Houbraken, Arnold (1719) [[De Groote Schouburgh der Nederlantsche konstschilders en schilderessen/Deel 2/Antonius Goebouw en Franciscus de Neve|“Antonius Goebouw en Franciscus de Neve”]], in: Arnold Houbraken (1718-1721) ''De Groote Schouburgh der Nederlantsche konstschilders en schilderessen'', Amsterdam: [s.n.], deel II, p.&amp;nbsp;142.

;Grimmer, Jacob
*[''Brueghel-tentoonstelling''], Rijksmuseum Twenthe, Enschede, oktober 1934, geen catalogus.&lt;br&gt;Aankondigingen en recensies:
**De W. (20 oktober 1934) [[Twentsch Dagblad Tubantia en Enschedesche Courant/Jaargang 63/Nummer 248/Brueghel-tentoonstelling|‘Brueghel-tentoonstelling’]], ''Twentsch Dagblad Tubantia en Enschedesche Courant'', derde blad, p.&amp;nbsp;1.

;Hecke, Jan van den (1620-1684)
*Houbraken, Arnold (1719) [[De Groote Schouburgh der Nederlantsche konstschilders en schilderessen/Deel 2/Joannes van Heck|“Joannes van Heck”]], in: Arnold Houbraken (1718-1721) ''De Groote Schouburgh der Nederlantsche konstschilders en schilderessen'', Amsterdam: [s.n.], deel II, p.&amp;nbsp;141-142.

;Hoecke, Jan van (1611-1651)
*Houbraken, Arnold (1719) [[De Groote Schouburgh der Nederlantsche konstschilders en schilderessen/Deel 2/Jan van Hoeck|“Jan van Hoeck”]], in: Arnold Houbraken (1718-1721) ''De Groote Schouburgh der Nederlantsche konstschilders en schilderessen'', Amsterdam: [s.n.], deel II, p.&amp;nbsp;344.

;Hoecke, Robert van den (1622-1668)
*Houbraken, Arnold (1719) [[De Groote Schouburgh der Nederlantsche konstschilders en schilderessen/Deel 2/Robert van Hoeck|“Robert van Hoeck”]], in: Arnold Houbraken (1718-1721) ''De Groote Schouburgh der Nederlantsche konstschilders en schilderessen'', Amsterdam: [s.n.], deel II, p.&amp;nbsp;50.

;Hoefnagel, Jacob (1573-1632/1633)
*Anoniem (27 maart 1621) [[Tijdinghe uyt verscheyde Quartieren/1621/27 maart/Wt Praghe den 9. Martij|‘Wt Praghe den 9. Martij’]], [''Tijdinghe uyt verscheyde Quartieren''], [p.&amp;nbsp;1-2].

;Hondecoeter, Gillis Claesz. de (ca. 1575-1638)
*''Tentoonstelling collectie Goudstikker'', Pulchri Studio, ’s-Gravenhage, 4-30 november 1922.&lt;br&gt;Aankondigingen en recensies:
**Anoniem (10 november 1922) [[Haagsche Courant/1922/Nummer 12190/Tentoonstelling collectie-Goudstikker|‘Tentoonstelling collectie-Goudstikker’]], ''Haagsche Courant'', Eerste blad, p.&amp;nbsp;2.

;Hoochstadt, Geeraert van (1591-1675)
*Houbraken, Arnold (1719) [[De Groote Schouburgh der Nederlantsche konstschilders en schilderessen/Deel 2/Gerrit van Hoochstadt|“Gerrit van Hoochstadt”]], in: Arnold Houbraken (1718-1721) ''De Groote Schouburgh der Nederlantsche konstschilders en schilderessen'', Amsterdam: [s.n.], deel II, p.&amp;nbsp;144.

;Jordaens, Hans III (1590-1643)
*Anoniem (24 november 1785) [[Rotterdamsche Courant/1785/Nummer 141/Henricus Jacobus Doorschodt|‘Henricus Jacobus Doorschodt, Vendumeester van ’s Gravenhage, zal op Maandag den 5 December 1785 en volgende dagen, ten zynen Huize, verkoopen, allerhande Meubilen en Huiscieraden, […] [advertentie]’]], ''Rotterdamsche Courant'', [p.&amp;nbsp;2].

;Keirincx, Alexander (1600-1652)
*Houbraken, Arn. (1718) [[De Groote Schouburgh der Nederlantsche konstschilders en schilderessen/Deel 1/Alexander Kierings|“Alexander Kierings”]], in: Arn. Houbraken (1718-1721) ''De Groote Schouburgh der Nederlantsche konstschilders en schilderessen'', Amsterdam: [s.n.], deel I, p.&amp;nbsp;130.

;Lamen, Christoffel van der
*Houbraken, Arn. (1718) [[De Groote Schouburgh der Nederlantsche konstschilders en schilderessen/Deel 1/Kristoffel en Jakob vander Lanen|“Kristoffel en Jakob vander Lanen”]], in: Arn. Houbraken (1718-1721) ''De Groote Schouburgh der Nederlantsche konstschilders en schilderessen'', Amsterdam: [s.n.], deel I (1718), p.&amp;nbsp;221.

;Lamen, Jacob van der
*Houbraken, Arn. (1718) [[De Groote Schouburgh der Nederlantsche konstschilders en schilderessen/Deel 1/Kristoffel en Jakob vander Lanen|“Kristoffel en Jakob vander Lanen”]], in: Arn. Houbraken (1718-1721) ''De Groote Schouburgh der Nederlantsche konstschilders en schilderessen'', Amsterdam: [s.n.], deel I (1718), p.&amp;nbsp;221.

;Loyer, Nicholas (1625-na 1681)
*Houbraken, Arnold (1719) [[De Groote Schouburgh der Nederlantsche konstschilders en schilderessen/Deel 2/Gysbrecht Thys|“Gysbrecht Thys”]], in: Arnold Houbraken (1718-1721) ''De Groote Schouburgh der Nederlantsche konstschilders en schilderessen'', Amsterdam: [s.n.], deel II, p.&amp;nbsp;144-145.

;Luyckx, Frans (1604-1668)
*Houbraken, Arnold (1719) [[De Groote Schouburgh der Nederlantsche konstschilders en schilderessen/Deel 2/Ossenbek|“Ossenbek”]], in: Arnold Houbraken (1718-1721) ''De Groote Schouburgh der Nederlantsche konstschilders en schilderessen'', Amsterdam: [s.n.], deel II, p.&amp;nbsp;170-171 (vermeld als ‘Luix’).

;Mahu, Guilliam
*Houbraken, Arn. (1718) [[De Groote Schouburgh der Nederlantsche konstschilders en schilderessen/Deel 1/Anthoni Salart en Guliam Mahue|“Anthoni Salart en Guliam Mahue”]], in: Arn. Houbraken (1718-1721) ''De Groote Schouburgh der Nederlantsche konstschilders en schilderessen'', Amsterdam: [s.n.], deel I (1718), p.&amp;nbsp;221.

;Meert, Pieter (1618-1669)
*Houbraken, Arnold (1719) [[De Groote Schouburgh der Nederlantsche konstschilders en schilderessen/Deel 2/Peeter Meert|“Peeter Meert”]], in: Arnold Houbraken (1718-1721) ''De Groote Schouburgh der Nederlantsche konstschilders en schilderessen'', Amsterdam: [s.n.], deel II, p.&amp;nbsp;50.

;Meulen, Adam Frans van der (1632-1690)
*Houbraken, Arnold (1719) [[De Groote Schouburgh der Nederlantsche konstschilders en schilderessen/Deel 2/Antoine Francois vander Meulen|“Antoine Francois vander Meulen”]], in: Arnold Houbraken (1718-1721) ''De Groote Schouburgh der Nederlantsche konstschilders en schilderessen'', Amsterdam: [s.n.], deel II, p.&amp;nbsp;329-331.

;Meulen, Pieter van der (1638-na 1681)
*Houbraken, Arnold (1719) [[De Groote Schouburgh der Nederlantsche konstschilders en schilderessen/Deel 2/Antoine Francois vander Meulen|“Antoine Francois vander Meulen”]], in: Arnold Houbraken (1718-1721) ''De Groote Schouburgh der Nederlantsche konstschilders en schilderessen'', Amsterdam: [s.n.], deel II, p.&amp;nbsp;329-331, met name 331.

;Miel, Jan (1599-1664)
*Houbraken, Arnold (1719) [[De Groote Schouburgh der Nederlantsche konstschilders en schilderessen/Deel 2/Alexander Adriaansen|“Alexander Adriaansen”]], in: Arnold Houbraken (1718-1721) ''De Groote Schouburgh der Nederlantsche konstschilders en schilderessen'', Amsterdam: [s.n.], deel II, p.&amp;nbsp;144.

;Momper, Frans de
*[''Stadsgezichten en genretaferelen''], Centraal Museum, Utrecht, ....-15 juli 1934, geen catalogus.&lt;br&gt;Aankondigingen en recensies:
**H. de Jonge (12 juni 1934) ‘Centraal museum Utrecht. Stadsgezichten en genretafereelen’, ''De Tijd'', Avondblad, [p.&amp;nbsp;5].

;Momper, Joost (II)
*[''Brueghel-tentoonstelling''], Rijksmuseum Twenthe, Enschede, oktober 1934, geen catalogus.&lt;br&gt;Aankondigingen en recensies:
**De W. (20 oktober 1934) [[Twentsch Dagblad Tubantia en Enschedesche Courant/Jaargang 63/Nummer 248/Brueghel-tentoonstelling|‘Brueghel-tentoonstelling’]], ''Twentsch Dagblad Tubantia en Enschedesche Courant'', derde blad, p.&amp;nbsp;1.

;Neve, Franciscus de (I) (1606-1681/1688)
*Houbraken, Arnold (1719) [[De Groote Schouburgh der Nederlantsche konstschilders en schilderessen/Deel 2/Antonius Goebouw en Franciscus de Neve|“Antonius Goebouw en Franciscus de Neve”]], in: Arnold Houbraken (1718-1721) ''De Groote Schouburgh der Nederlantsche konstschilders en schilderessen'', Amsterdam: [s.n.], deel II, p.&amp;nbsp;142.

;Peeters, Bonaventura (I) (1614-1652)
*Houbraken, Arnold (1719) [[De Groote Schouburgh der Nederlantsche konstschilders en schilderessen/Deel 2/Bonaventuur Peeters|“Bonaventuur Peeters”]], in: Arnold Houbraken (1718-1721) ''De Groote Schouburgh der Nederlantsche konstschilders en schilderessen'', Amsterdam: [s.n.], deel II, p.&amp;nbsp;12-13.

;Peeters, Jan (I) (1624-1678)
*Houbraken, Arnold (1719) [[De Groote Schouburgh der Nederlantsche konstschilders en schilderessen/Deel 2/Johannes Peeters|“Johannes Peeters”]], in: Arnold Houbraken (1718-1721) ''De Groote Schouburgh der Nederlantsche konstschilders en schilderessen'', Amsterdam: [s.n.], deel II, p.&amp;nbsp;140-141.

;Rijckaert, David (III) (1612-1661)
*Houbraken, Arnold (1719) [[De Groote Schouburgh der Nederlantsche konstschilders en schilderessen/Deel 2/David Rykaert|“David Rykaert”]], in: Arnold Houbraken (1718-1721) ''De Groote Schouburgh der Nederlantsche konstschilders en schilderessen'', Amsterdam: [s.n.], deel II, p.&amp;nbsp;14.

;Sallaert, Antoon
*Houbraken, Arn. (1718) [[De Groote Schouburgh der Nederlantsche konstschilders en schilderessen/Deel 1/Anthoni Salart en Guliam Mahue|“Anthoni Salart en Guliam Mahue”]], in: Arn. Houbraken (1718-1721) ''De Groote Schouburgh der Nederlantsche konstschilders en schilderessen'', Amsterdam: [s.n.], deel I (1718), p.&amp;nbsp;221.

;Savoyen, Carel van (1618-1665)
*Houbraken, Arnold (1719) [[De Groote Schouburgh der Nederlantsche konstschilders en schilderessen/Deel 2/Karel van Savoyen|“Karel van Savoyen”]], in: Arnold Houbraken (1718-1721) ''De Groote Schouburgh der Nederlantsche konstschilders en schilderessen'', Amsterdam: [s.n.], deel II, p.&amp;nbsp;53.

;Seghers, Daniël
*''Kunsthandel Dorus Hermsen N.V.'', Den Haag, december 1933.&lt;br&gt;Aankondigingen en recensies:
**Gio. [=Jan Kalff] (16 december 1933) ‘Kunst in Den Haag’, ''Algemeen Handelsblad'', Avondblad, derde blad, p.&amp;nbsp;10.

;Sibrechts, Jan (1627-1703)
*Houbraken, Arnold (1719) [[De Groote Schouburgh der Nederlantsche konstschilders en schilderessen/Deel 2/Joannes van Heck|“Joannes van Heck”]], in: Arnold Houbraken (1718-1721) ''De Groote Schouburgh der Nederlantsche konstschilders en schilderessen'', Amsterdam: [s.n.], deel II, p.&amp;nbsp;141-142.

;Sion, Peeter
*Mautner, W. (1941) [[Oud-Holland/Jaargang 58/Onbekende Meesters - Onbekende Werken|‘Onbekende Meesters — Onbekende Werken’]], ''Oud-Holland'', jrg. 58, p.&amp;nbsp;38-48.

;Snayers, Peter (1592-1667)
*''Catalogue des tableaux anciens des écoles allemande, anglaise, espagnole, flamande, française, hollandaise, italienne, suisse des XVe, XVIe, XVIIe, XVIIIe siècles composant la collection de Son Excellence feu Paul Delaroff, conseiller privé de Sa Majesté l'Empereur de Russie'', F. Lair-Dubreuil, Parijs, 23-24 april 1914.&lt;br&gt;Aankondigingen en opbrengsten:
**Anoniem (25 april 1914) [[Algemeen Handelsblad/Jaargang 87/Nummer 27675/Avondblad/Veiling-Delaroff|‘Veiling-Delaroff’]], ''Algemeen Handelsblad'', Avondblad, Tweede blad, p.&amp;nbsp;7.

;Snellinck, Jan (1548-1638)
*Houbraken, Arnold (1718) [[De Groote Schouburgh der Nederlantsche konstschilders en schilderessen/Deel 1/Johannes Snellinks|“Johannes Snellinks”]], in: Arnold Houbraken (1718-1721) ''De Groote Schouburgh der Nederlantsche konstschilders en schilderessen'', Amsterdam: [s.n.], deel I (1718), p.&amp;nbsp;35-36.

;Snijders, Frans (1579-1657)
*''Tentoonstelling collectie Goudstikker'', Pulchri Studio, ’s-Gravenhage, 4-30 november 1922.&lt;br&gt;Aankondigingen en recensies:
**Anoniem (10 november 1922) [[Haagsche Courant/1922/Nummer 12190/Tentoonstelling collectie-Goudstikker|‘Tentoonstelling collectie-Goudstikker’]], ''Haagsche Courant'', Eerste blad, p.&amp;nbsp;2.

;Teniers, David (I)
*''Tableaux anciens et antiquités. Cabinet de m. S. B. Bos de Harlingue'', Frederik Muller &amp; Cie. et Van Pappelendam &amp; Schouten, 21 februari 1888.&lt;br&gt;Aankondigingen en opbrengsten:
**Anoniem (22 februari 1888) [[Opregte Haarlemsche Courant/1888/Nummer 45/Op de heden door de heeren Fr. Muller &amp; Co. en Van Pappelendam &amp; Schouten in den Brakken Grond te Amsterdam gehouden veiling|‘Op de heden door de heeren Fr. Muller &amp; Co. en Van Pappelendam &amp; Schouten in den Brakken Grond te Amsterdam gehouden veiling […]’]], ''Oprechte Haarlemsche Courant'', [p.&amp;nbsp;2].

;Thielen, Anna Maria van (1642-na 1664)
*Houbraken, Arnold (1719) [[De Groote Schouburgh der Nederlantsche konstschilders en schilderessen/Deel 2/Jan Philip van Thielen|“Jan Philip van Thielen”]], in: Arnold Houbraken (1718-1721) ''De Groote Schouburgh der Nederlantsche konstschilders en schilderessen'', Amsterdam: [s.n.], deel II, p.&amp;nbsp;52.

;Thielen, Francisca Catharina van (1645-na 1681)
*Houbraken, Arnold (1719) [[De Groote Schouburgh der Nederlantsche konstschilders en schilderessen/Deel 2/Jan Philip van Thielen|“Jan Philip van Thielen”]], in: Arnold Houbraken (1718-1721) ''De Groote Schouburgh der Nederlantsche konstschilders en schilderessen'', Amsterdam: [s.n.], deel II, p.&amp;nbsp;52.

;Thielen, Jan Philip van (1618-1667)
*Houbraken, Arnold (1719) [[De Groote Schouburgh der Nederlantsche konstschilders en schilderessen/Deel 2/Jan Philip van Thielen|“Jan Philip van Thielen”]], in: Arnold Houbraken (1718-1721) ''De Groote Schouburgh der Nederlantsche konstschilders en schilderessen'', Amsterdam: [s.n.], deel II, p.&amp;nbsp;52.

;Thielen, Maria Theresia van (1640-1706)
*Houbraken, Arnold (1719) [[De Groote Schouburgh der Nederlantsche konstschilders en schilderessen/Deel 2/Jan Philip van Thielen|“Jan Philip van Thielen”]], in: Arnold Houbraken (1718-1721) ''De Groote Schouburgh der Nederlantsche konstschilders en schilderessen'', Amsterdam: [s.n.], deel II, p.&amp;nbsp;52.

;Thijs, Gijsbrecht (I) (1617-1662)
*Houbraken, Arnold (1719) [[De Groote Schouburgh der Nederlantsche konstschilders en schilderessen/Deel 2/Gysbrecht Thys|“Gysbrecht Thys”]], in: Arnold Houbraken (1718-1721) ''De Groote Schouburgh der Nederlantsche konstschilders en schilderessen'', Amsterdam: [s.n.], deel II, p.&amp;nbsp;144-145.

;Thijs, Peter (1624-1677)
*Houbraken, Arnold (1719) [[De Groote Schouburgh der Nederlantsche konstschilders en schilderessen/Deel 2/Peeter Tysens|“Peeter Tysens”]], in: Arnold Houbraken (1718-1721) ''De Groote Schouburgh der Nederlantsche konstschilders en schilderessen'', Amsterdam: [s.n.], deel II, p.&amp;nbsp;143.

;Thulden, Theodoor van
*Anoniem (24 september 1902) [[De Zuid-Willemsvaart/Jaargang 22/Nummer 76/Veiling Heeswijk|‘Veiling Heeswijk’]], ''De Zuid-Willemsvaart'', [p.&amp;nbsp;2].

;Uden, Lucas van (1595-ca. 1672)
*''Collection Antoon van Welie. Tableaux anciens de l'école italienne, français, allemande, espagnole, flamande et hollandaise. Quelques objets divers'', S.J. Mak van Waay, Amsterdam, 7 april 1936, lotnr. 69.&lt;br&gt;Aankondigingen en opbrengst:
**Anoniem (16 maart 1936) [[Het Vaderland/Jaargang 67/16 maart 1936/Avondblad/Veiling collectie Antoon van Welie|‘Veiling collectie Antoon van Welie’]], ''Het Vaderland'', Avondblad C, p.&amp;nbsp;1.

;Utrecht, Adriaen van
*''Schilderijenkabinet van F. H. Wente'', loods op het Damrak, Amsterdam, februari 1890.&lt;br&gt;Aankondigingen en recensies:
**Anoniem (25 februari 1890) [[Algemeen Handelsblad/Jaargang 63/Nummer 19093/Avondblad/Schilderijen-verzamelingen/Onze stadgenoot, de heer F. H. Wente|‘Onze stadgenoot, de heer F. H. Wente, heeft zijn kostbare verzameling schilderijen in de loods op het Damrak ter bezichtiging gesteld. […]’]], ''Algemeen Handelsblad'', Avondblad, Tweede Blad, [p.&amp;nbsp;2].

;Vadder, Lodewijk de (1605-1655)
*''Tentoonstelling collectie Goudstikker'', Pulchri Studio, ’s-Gravenhage, 4-30 november 1922.&lt;br&gt;Aankondigingen en recensies:
**Anoniem (10 november 1922) [[Haagsche Courant/1922/Nummer 12190/Tentoonstelling collectie-Goudstikker|‘Tentoonstelling collectie-Goudstikker’]], ''Haagsche Courant'', Eerste blad, p.&amp;nbsp;2.

;Vaillant, Wallerant
*''Tableaux anciens et antiquités. Cabinet de m. S. B. Bos de Harlingue'', Frederik Muller &amp; Cie. et Van Pappelendam &amp; Schouten, 21 februari 1888.&lt;br&gt;Aankondigingen en opbrengsten:
**Anoniem (22 februari 1888) [[Opregte Haarlemsche Courant/1888/Nummer 45/Op de heden door de heeren Fr. Muller &amp; Co. en Van Pappelendam &amp; Schouten in den Brakken Grond te Amsterdam gehouden veiling|‘Op de heden door de heeren Fr. Muller &amp; Co. en Van Pappelendam &amp; Schouten in den Brakken Grond te Amsterdam gehouden veiling […]’]], ''Oprechte Haarlemsche Courant'', [p.&amp;nbsp;2].

;Veen, Gijsbert van (ca. 1562-1628)
*Alex. Pinchart (1858) [[s:fr:Archives des arts, des sciences et des lettres|‘Archives des arts, des sciences et des lettres’]], ''Messager des sciences historiques ou archives des arts et de la bibliographie de Belgique'', Année 1858, p.&amp;nbsp;154-182, met name 172-174.

;Vinckboons, David (1576-ca. 1632)
*''Paaschtentoonstelling van oude schilderijen collectie N.V. Kunsthandel P. de Boer, waarbij o.a. geëxposeerd Titiaan-allegorie'', Rotterdamsche Kunstkring, Rotterdam, 21 maart-8 april 1940.&lt;br&gt;Aankondigingen en recensies:
**Anoniem (23 maart 1940) [[Rotterdamsch Nieuwsblad/Jaargang 62/Nummer 19017/Paaschtentoonstelling in den Kunstkring|‘Paaschtentoonstelling in den Kunstkring. Oude schilderijen uit de collectie P. de Boer’]], ''Rotterdamsch Nieuwsblad'', vijfde blad, p.&amp;nbsp;3.

;Voort, Cornelis van der
*Anoniem (24 september 1902) [[De Zuid-Willemsvaart/Jaargang 22/Nummer 76/Veiling Heeswijk|‘Veiling Heeswijk’]], ''De Zuid-Willemsvaart'', [p.&amp;nbsp;2].

;Vos, Simon de (1603-1676)
*''Collection Antoon van Welie. Tableaux anciens de l'école italienne, français, allemande, espagnole, flamande et hollandaise. Quelques objets divers'', S.J. Mak van Waay, Amsterdam, 7 april 1936, lotnr. 69.&lt;br&gt;Aankondigingen en opbrengst:
**Anoniem (16 maart 1936) [[Het Vaderland/Jaargang 67/16 maart 1936/Avondblad/Veiling collectie Antoon van Welie|‘Veiling collectie Antoon van Welie’]], ''Het Vaderland'', Avondblad C, p.&amp;nbsp;1.

;Vrancx, Sebastiaen (1573-1647)
*Houbraken, Arnold (1718) [[De Groote Schouburgh der Nederlantsche konstschilders en schilderessen/Deel 1/Sebastiaan Franks|“Sebastiaan Franks”]], in: Arnold Houbraken (1718-1721) ''De Groote Schouburgh der Nederlantsche konstschilders en schilderessen'', Amsterdam: [s.n.], deel I, p.&amp;nbsp;51-52.
*[''Brueghel-tentoonstelling''], Rijksmuseum Twenthe, Enschede, oktober 1934, geen catalogus.&lt;br&gt;Aankondigingen en recensies:
**De W. (20 oktober 1934) [[Twentsch Dagblad Tubantia en Enschedesche Courant/Jaargang 63/Nummer 248/Brueghel-tentoonstelling|‘Brueghel-tentoonstelling’]], ''Twentsch Dagblad Tubantia en Enschedesche Courant'', derde blad, p.&amp;nbsp;1.

;Witte, Peter de (III) (1617-1667)
*Houbraken, Arnold (1719) [[De Groote Schouburgh der Nederlantsche konstschilders en schilderessen/Deel 2/Alexander Adriaansen|“Alexander Adriaansen”]], in: Arnold Houbraken (1718-1721) ''De Groote Schouburgh der Nederlantsche konstschilders en schilderessen'', Amsterdam: [s.n.], deel II, p.&amp;nbsp;144.

;Wolffort, Artus (1581-1640/1641)
*Houbraken, Arnold (1719) [[De Groote Schouburgh der Nederlantsche konstschilders en schilderessen/Deel 2/Gysbrecht Thys|“Gysbrecht Thys”]], in: Arnold Houbraken (1718-1721) ''De Groote Schouburgh der Nederlantsche konstschilders en schilderessen'', Amsterdam: [s.n.], deel II, p.&amp;nbsp;144-145.

;Wouters, Frans (1612-1659)
*Houbraken, Arnold (1719) [[De Groote Schouburgh der Nederlantsche konstschilders en schilderessen/Deel 2/Franciscus Wouters|“Franciscus Wouters”]], in: Arnold Houbraken (1718-1721) ''De Groote Schouburgh der Nederlantsche konstschilders en schilderessen'', Amsterdam: [s.n.], deel II, p.&amp;nbsp;13-14.

;Ykens, Frans (1601-1693)
*Houbraken, Arnold (1719) [[De Groote Schouburgh der Nederlantsche konstschilders en schilderessen/Deel 2/Alexander Adriaansen|“Alexander Adriaansen”]], in: Arnold Houbraken (1718-1721) ''De Groote Schouburgh der Nederlantsche konstschilders en schilderessen'', Amsterdam: [s.n.], deel II, p.&amp;nbsp;144.

;Ykens, Johannes (1613-1680)
*Houbraken, Arnold (1719) [[De Groote Schouburgh der Nederlantsche konstschilders en schilderessen/Deel 2/Alexander Adriaansen|“Alexander Adriaansen”]], in: Arnold Houbraken (1718-1721) ''De Groote Schouburgh der Nederlantsche konstschilders en schilderessen'', Amsterdam: [s.n.], deel II, p.&amp;nbsp;144.

;Overige onderwerpen
* [[Hoofdportaal:Beeldende kunst/Schilderkunst/België/Barok en Rococo/Pieter Boel|Pieter Boel]]
* [[Hoofdportaal:Beeldende kunst/Schilderkunst/België/Barok en Rococo/Adriaen Brouwer|Adriaen Brouwer]]
* [[Hoofdportaal:Beeldende kunst/Schilderkunst/België/Jan Brueghel (I)|Jan Brueghel (I)]]
* [[Hoofdportaal:Beeldende kunst/Schilderkunst/België/Pieter Brueghel (II)|Pieter Brueghel (II)]]
* [[Hoofdportaal:Beeldende kunst/Schilderkunst/België/Barok en Rococo/Pieter Claesz.|Pieter Claesz.]]
* [[Hoofdportaal:Beeldende kunst/Schilderkunst/België/Barok en Rococo/David de Coninck|David de Coninck]]
* [[Hoofdportaal:Beeldende kunst/Schilderkunst/België/Barok en Rococo/Gonzales Coques|Gonzales Coques]]
* [[Hoofdportaal:Beeldende kunst/Schilderkunst/België/Barok en Rococo/Anthony van Dyck|Anthony van Dyck]]
* [[Hoofdportaal:Beeldende kunst/Schilderkunst/België/Barok en Rococo/Jan Fijt|Jan Fijt]]
* [[Hoofdportaal:Beeldende kunst/Schilderkunst/Nederland/Barok en Rococo/Frans Hals|Frans Hals]]
* [[Hoofdportaal:Beeldende kunst/Schilderkunst/Nederland/Barok en Rococo/Cornelis de Heem|Cornelis de Heem]]
* [[Hoofdportaal:Beeldende kunst/Schilderkunst/Nederland/Barok en Rococo/Jan Davidsz. de Heem|Jan Davidsz. de Heem]]
* [[Hoofdportaal:Beeldende kunst/Schilderkunst/België/Barok en Rococo/Jacob Jordaens|Jacob Jordaens]]
* [[Hoofdportaal:Beeldende kunst/Schilderkunst/België/Barok en Rococo/Jan van Kessel (I)|Jan van Kessel (I)]]
* [[Hoofdportaal:Beeldende kunst/Schilderkunst/Nederland/Barok en Rococo/Gerard de Lairesse|Gerard de Lairesse]]
* [[Hoofdportaal:Beeldende kunst/Schilderkunst/België/Barok en Rococo/Pieter Neefs (I)|Pieter Neefs (I)]]
* [[Hoofdportaal:Beeldende kunst/Schilderkunst/België/Barok en Rococo/Peter Paul Rubens|Peter Paul Rubens]]
* [[Hoofdportaal:Beeldende kunst/Schilderkunst/België/Roelant Savery|Roelant Savery]]
* [[Hoofdportaal:Beeldende kunst/Schilderkunst/België/Barok en Rococo/Joris van Son|Joris van Son]]
* [[Hoofdportaal:Beeldende kunst/Schilderkunst/België/Barok en Rococo/David Teniers (II)|David Teniers (II)]]

[[Categorie:Wikisource:Hoofdportaal beeldende kunst]]</text>
      <sha1>83npndjpu79xj88uekxdt4xiqd7g2c1</sha1>
    </revision>
  </page>
  <page>
    <title>Hoofdportaal:Beeldende kunst/Schilderkunst/Nederland/ca. 1850-ca. 1914/Théophile de Bock</title>
    <ns>100</ns>
    <id>84621</id>
    <revision>
      <id>228024</id>
      <parentid>225555</parentid>
      <timestamp>2026-10-11T11:57:45Z</timestamp>
      <contributor>
        <username>Vincent Steenberg</username>
        <id>280</id>
      </contributor>
      <comment>+bron</comment>
      <origin>228024</origin>
      <model>wikitext</model>
      <format>text/x-wiki</format>
      <text bytes="4642" sha1="gdmkt9t5f28w10o2n6ohruau7mw61vc" xml:space="preserve">{{Infobox thema
| naam                = Théophile de Bock
| afbeelding          = Theophile de Bock.jpg
| alt                 = Théophile de Bock omstreeks 1886
| beschrijving        = Bronnen bij de Nederlandse schilder, tekenaar, aquarellist, etser en lithograaf [[w:nl:Théophile de Bock|Théophile de Bock]]
}}
== Algemeen ==
=== Ziekte en overlijden ===
*Anoniem (2 april 1904) [[De Nieuwe Courant/Jaargang 4/Nummer 93/Avondblad/Naar wij vernemen|‘Naar wij vernemen […]’]], ''De Nieuwe Courant'', Avondblad, [p.&amp;nbsp;2].

== Verzamelen - Musea - Tentoonstellingen ==
=== Verzamelen ===
==== Kunsthandel ====
*Anoniem (2 april 1904) [[De Nieuwe Courant/Jaargang 4/Nummer 93/Avondblad/Bij Preyer|‘Bij Preyer’]], ''De Nieuwe Courant'', Avondblad, [p.&amp;nbsp;2].

==== Veilingen ====
;1890
*''Catalogue des tableaux modernes formant le cabinet de feu M. Abel Langerhuizen d'Amsterdam. Réuni aux tableaux des successions de m. J. van der Chijs, à Delft et de madame la veuve Schiffer van Bleiswijk à La Haye'', Frederik Muller &amp; Co., Amsterdam, 25 februari 1890.&lt;br&gt;Aankondigingen en opbrengsten:
**Anoniem (25 februari 1890) [[Algemeen Handelsblad/Jaargang 63/Nummer 19093/Avondblad/Schilderijen-verzamelingen/In De Brakke Grond|‘In De Brakke Grond waren heden de kabinetten ten toon gesteld, nagelaten door den welbekenden Amsterdamschen makelaar Abel Langerhuizen, van mevrouw de Wed. Schiffer van Bleiswijk te ’s-Hage en van den heer J. van der Chijs te Delft. […]’]], ''Algemeen Handelsblad'', Avondblad, Tweede Blad, [p.&amp;nbsp;2].

;1920
*''Tableaux anciens. Quatre tableaux de la collection Six, tableaux et aquarelles modernes, antiquités et objets d’art'', Frederik Muller &amp; Cie. (Ant.W.M. Mensing), Amsterdam, 29 juni-2 juli 1920.&lt;br&gt;Aankondigingen en opbrengst:
**Anoniem (19 juni 1920) [[De Telegraaf/Jaargang 28/Nummer 10870/Avondblad/Veilingen|‘Veilingen. Frederik Muller’]], ''De Telegraaf'', Avondblad, derde blad, p.&amp;nbsp;9.

;1927
*''Tableaux anciens et modernes. Collection W.F.E. à Amsterdam'', Ant.W.M. Mensing, Amsterdam, 13-15 december 1927.&lt;br&gt;Aankondigingen en opbrengsten:
**Anoniem (3 december 1927) [[Nieuwe Rotterdamsche Courant/Jaargang 84/Nummer 334/Avondblad/Veilingen|‘Veilingen’]], ''Nieuwe Rotterdamsche Courant'', Avondblad, B, p.&amp;nbsp;1.
*''Antiquités, objets d'art. Tableaux anciens et modernes, porcelaines de la Chine et du Japon, faïence de Delft, meubles, pendules, argenteries, bijoux, bronzes, verreries'', Frederik Muller &amp; Co., Amsterdam, 13-15 december 1927.&lt;br&gt;Aankondigingen en opbrengsten:
**Anoniem (3 december 1927) [[Nieuwe Rotterdamsche Courant/Jaargang 84/Nummer 334/Avondblad/Veilingen|‘Veilingen’]], ''Nieuwe Rotterdamsche Courant'', Avondblad, B, p.&amp;nbsp;1.

;1928
*''Catalogus van moderne en demi-moderne schilderijen en aquarellen, antiuquiteiten'', Van Marle &amp; De Sille, Rotterdam, 18 december 1928.&lt;br&gt;Aankondigingen en opbrengsten:
**Anoniem (14 december 1928) [[Nieuwe Rotterdamsche Courant/Jaargang 85/Nummer 347/Avondblad/Veilingen|‘Veilingen’]], ''Nieuwe Rotterdamsche Courant'', Avondblad, B, p.&amp;nbsp;1.

=== Musea ===
;Kunstmuseum Den Haag
*Anoniem (9 oktober 1936) [[Het Vaderland/Jaargang 68/9 oktober 1936/Avondblad/Ons Gemeentemuseum|‘Ons Gemeentemuseum’]], ''Het Vaderland'', Avondblad, z.p.

=== Tentoonstellingen ===
;1885
*''Catalogus van de tentoonstelling der kunstwerken van levende meesters bestemd voor de tentoonstelling te Antwerpen'', Arti et Amicitiae, Amsterdam, april-mei 1885.&lt;br&gt;Aankondigingen en recensies:
**Anoniem (9 april 1885) [[Opregte Haarlemsche Courant/1885/Nummer 82/Omtrent de in de kunstzalen der Maatschappij &quot;Arti et Amicitiae&quot; te Amsterdam tentoongestelde kunstwerken|‘Omtrent de in de kunstzalen der Maatschappij „Arti et Amicitiae” te Amsterdam tentoongestelde kunstwerken van levende meesters, […]’]], ''Opregte Haarlemsche Courant'', [p.&amp;nbsp;2].
**Anoniem (9 april 1885) [[Dagblad van Zuidholland en 's Gravenhage/Jaargang 219/Nummer 83/In Arti|‘In Arti’]], ''Dagblad van Zuid-Holland en 's-Gravenhage'', p.&amp;nbsp;537-538.
*''Exposition universelle des beaux-arts. Catalogue général. Hollande'', Antwerpen, [2 mei 1885-2 november] 1885.&lt;br&gt;Aankondigingen en recensies:
**Anoniem (21 mei 1885) [[Het Vaderland/Jaargang 17/Nummer 118/De Wereldtentoonstelling te Antwerpen|‘De Wereldtentoonstelling te Antwerpen. VI’]], ''Het Vaderland'', eerste blad, [p.&amp;nbsp;2].

;1890
*''[[Tentoonstelling van kunstwerken van levende meesters te 's-Gravenhage]]'', [Koninklijke] Academie, Den Haag, 1890, p.&amp;nbsp;9, cat.nr. 42.

[[Categorie:Wikisource:Hoofdportaal beeldende kunst]]</text>
      <sha1>gdmkt9t5f28w10o2n6ohruau7mw61vc</sha1>
    </revision>
  </page>
  <page>
    <title>Hoofdportaal:Kunst/Algemeen/Kunsthandel</title>
    <ns>100</ns>
    <id>86229</id>
    <revision>
      <id>228016</id>
      <parentid>224781</parentid>
      <timestamp>2026-10-11T11:25:57Z</timestamp>
      <contributor>
        <username>Vincent Steenberg</username>
        <id>280</id>
      </contributor>
      <comment>+bronnen</comment>
      <origin>228016</origin>
      <model>wikitext</model>
      <format>text/x-wiki</format>
      <text bytes="20191" sha1="b3r210kua9621k9xj65qfo3f5r00ydw" xml:space="preserve">{{Infobox thema
| naam                = Kunsthandel
| afbeelding          = Microcosm of London Plate 006 - Auction Room, Christie's (edited).jpg
| alt                 = veiling bij Christie in Londen, 1808
| beschrijving        = Dit is een overzicht van alle op [[Wikisource:Over Wikisource|Wikisource]] aanwezige bronnen over de kunsthandel.
}}
*Anoniem (15 september 1828) [[Rotterdamsche Courant/1828/Nummer 82/Men is van meening te doen veilen en verkoopen|‘Men is van meening […] te doen veilen en verkoopen, op Maandag den 14 Julij 1828 en volgende dagen, […] ten Sterfhuize van wijlen den Wel Ed. Geboren Heer Johannes Verkolje […] te Rijnzaterwoude, […] Een deftige en zindelijke inboedel, […] [advertentie]’]], ''Rotterdamsche Courant'', [p.&amp;nbsp;3].
*Anoniem (21 oktober 1903) [[De Telegraaf/Jaargang 11/Nummer 4036/Avondblad/Veiling te Den Haag|‘Veiling te Den Haag’]], ''De Telegraaf'', Avondblad, [p.&amp;nbsp;1].
*''Catalogue tableaux anciens, porcelaines diverses, beau meuble Boulle - collection du Baron Liphart-Rathshoff à Dorpat; argenterie interessante, chales, tapis persans, porcelaines emaillées, meubles - provenances diverses'' [veilingcat.], A. Mak, Amsterdam, 11-13 oktober 1921.&lt;br&gt;Aankondigingen:
**Anoniem (29 september 1921) [[Nieuwe Rotterdamsche Courant/Jaargang 78/Nummer 270/Avondblad/De firma A. Mak te Amsterdam zendt ons den catalogus van de kunstveiling, welke 11 en 13 October in het gebouw „De Roos” zal worden gehouden|‘De firma A. Mak te Amsterdam zendt ons den catalogus van de kunstveiling, welke 11 en 13 October in het gebouw „De Roos” zal worden gehouden [...]’]], ''Nieuwe Rotterdamsche Courant'', Avondblad, B, p.&amp;nbsp;1.
*Anoniem (10 juni 1927) [[Anoniem/Collectie Goudstikker|‘Collectie Goudstikker’]], ''Algemeen Handelsblad'', Avondblad, p. 9.

;Ball &amp; Graupe, Berlijn
*''Kunstwerke aus dem Besitz Baron Albert von Goldschmidt-Rothschild. Schloss Grüneburg, Frankfurt a. Main. Möbel, Bronzen, Bijoux, Möbel, Porzellan, Tapisserien'', Hermann Ball &amp; Paul Graupe, Berlijn, 14 maart 1933.&lt;br&gt;Aankondigingen en opbrengst:
**Anoniem (24 december 1932) [[Algemeen Handelsblad/Jaargang 105/Nummer 34436/Avondblad/Veilingnieuws|‘Veilingnieuws. De familieschatten van de Frankfortsche Rothschild’s onder den hamer’]], ''Algemeen Handelsblad'', Avondblad, derde blad, p.&amp;nbsp;9.

;Kunsthandel P. de Boer
*Gruyter, Jos. de (27 juni 1939) ‘Oude schilderijen uit de collectie P. de Boer’, ''Het Vaderland'', Avondblad C, p. 1.
*''Paaschtentoonstelling van oude schilderijen collectie N.V. Kunsthandel P. de Boer, waarbij o.a. geëxposeerd Titiaan-allegorie'', Rotterdamsche Kunstkring, Rotterdam, 21 maart-8 april 1940.&lt;br&gt;Aankondigingen en recensies:
**Anoniem (23 maart 1940) [[Rotterdamsch Nieuwsblad/Jaargang 62/Nummer 19017/Paaschtentoonstelling in den Kunstkring|‘Paaschtentoonstelling in den Kunstkring. Oude schilderijen uit de collectie P. de Boer’]], ''Rotterdamsch Nieuwsblad'', vijfde blad, p.&amp;nbsp;3.

;Cassirer, Berlijn
*Anoniem (1 oktober 1930) [[Nieuwe Tilburgsche Courant/Jaargang 52/Nummer 10885/Op de veiling van de verzameling Figdor|‘Op de veiling van de verzameling Figdor te Berlijn [...]’]], ''Nieuwe Tilburgsche Courant'', Derde blad, [p. 4].

;Christie's
*''Ancient and Modern Pictures from the Collection of Henry Weigall'', Christie's, Londen, 6 juli 1925.&lt;br&gt;Aankondigingen en opbrengsten:
**Anoniem (3 juli 1925) [[Nieuwe Rotterdamsche Courant/Jaargang 82/Nummer 182/Avondblad/Veilingen|‘Veilingen’]], ''Nieuwe Rotterdamsche Courant'', Avondblad C, p.&amp;nbsp;1.
*Anoniem (4 juni 1930) [[De Telegraaf/Jaargang 38/Nummer 14271/Avondblad/Hooge prijzen bij Christie|‘Hooge prijzen bij Christie’]], ''De Telegraaf'', Avondblad, derde blad, p.&amp;nbsp;9.

;Galérie Charpentier, Parijs
*''Catalogue des tableaux anciens. Œuvres des écoles primitives et de la Renaissance par Bartolomeo Veneto, Corneille de Lyon, Lucas Cranach, Adriaen Isenbrant'' […] ''Objets d’art et de haute curiosité des époques gothique et Renaissance, faiences italiennes, haut-relief en terre'' […] ''composant la collection de Mrs. E. Bayer, Comtesse Sala'', Galérie Charpentier, Parijs, 19 mei 1933.&lt;br&gt;Aankondigingen en opbrengst:
**Anoniem (23 mei 1933) [[Het Vaderland/Jaargang 65/23 mei 1933/Avondblad/De zestig nummers|‘De zestig nummers van de verzameling van mevrouw Bayer gravin Sala, in de Galerie Jean Charpentier te Parijs geveild, […]’]], ''Het Vaderland'', Avondblad C, p.&amp;nbsp;1.
*''Salon des Réalistes Nouvelles, Renaissance plastique. 1re exposition (2me série). Oeuvres des artistes étrangers'', Galerie Charpentier, Parijs, 30 juni-15 juli 1939.&lt;br&gt;Aankondigingen en recensies:
**Anoniem (19 juni 1939) [[Het Vaderland/Jaargang 71/19 juni 1939/Avondblad/Abstracte schilders te Parijs|‘Abstracte schilders te Parijs’]], ''Het Vaderland'', Avondblad C, p.&amp;nbsp;1.

;Galerie Fischer Auktionen AG, Luzern
*''Gemälde und Plastiken moderner Meister aus deutschen Museen. Braque, Chagall, Derain, Ensor, Gauguin, van Gogh, Laurencin, Modigliani, Matisse, Pacin, Picasso, Vlaminck, Marc, Nolde, Klee, Hofer, Rohlfs, Dix, Kokoscka, Beckmann, Pechstein, Kirchner, Heckel, Grosz, Schmidt-Rottluff, Müller, Modersohn, Macke, Corinth, Liebermann, Amiet, Baraud, Feiniger, Levy, Legmbruck, Mataré, Marcks, Archipenko, Barlach'', Galerie Fischer, Luzern, 30 juni 1939.&lt;br&gt;Aankondigingen en opbrengst:
**Anoniem (14 juni 1939) [[Haagsche Courant/1939/Nummer 17286/Duitschland exporteert ontaarde kunst|‘Duitschland exporteert ontaarde kunst. Ook Vincent van Gogh uit de gratie’]], ''Haagsche Courant'', tweede blad, p.&amp;nbsp;3.

;Galerie J &amp; A Leroy Frères, Brussel
*''Collection de Mme Jean Cardon. Tableaux modernes &amp; anciens, dessins, aquarelles, objets d’art, meubles'', Galerie J. et A. Le Roy, frères, Brussel, 24-25 april 1912.&lt;br&gt;Aankondigingen en opbrengst:
**Anoniem (24 april 1912) [[Nieuwe Rotterdamsche Courant/Jaargang 69/Nummer 113/Ochtendblad/Men schrijft ons uit Brussel|‘Men schrijft ons uit Brussel: […]’]], ''Nieuwe Rotterdamsche Courant'', Ochtendblad, A, p.&amp;nbsp;1.

;Kunsthandel Frans Buffa &amp; Zonen, Amsterdam
*Anoniem (26 maart 1931) [[Het Vaderland/Jaargang 62/26 maart 1931/Avondblad/Van 28 Maart tot 15 April|‘Van 28 Maart tot 15 April […]’]], ''Het Vaderland'', Avondblad C, [p.&amp;nbsp;1].

;Cassirer, Paul (1871-1926)
*Bois, J.H. de (13 januari 1926) [[De Avondpost/Jaargang 41/Nummer 12967/Avondeditie/Kunstkroniek|‘Kunstkroniek’]], ''De Avondpost'', Avondeditie, Tweede blad, p.&amp;nbsp;1.

;Kunsthandel J. Goudstikker, Amsterdam
*''Collectie Goudstikker'', Pulchri Studio, Den Haag, oktober 1917, oktober-november 1917.&lt;br&gt;Aankondigingen en recensies:
**Ω (12 oktober 1917) [[Algemeen Handelsblad/Jaargang 90/Nummer 28937/Ochtendblad/Kunst in Den Haag|‘Kunst in Den Haag. Konijnenburg bij Kleykamp. – De verzameling-Goudstikker. – Groepen in Pulchri’]], ''Algemeen Handelsblad'', Ochtendblad, tweede blad, p.&amp;nbsp;5.
[[Bestand:Poster Collectie Goudstikker Pulchri Studion 2-30 November 1919.jpg|thumb|Affiche voor de tentoonstelling ''Collectie Goudstikker'', Pulchri Studio, 2-30 november 1919]]
*''Tentoonstelling collectie Goudstikker'', Pulchri Studio, ’s-Gravenhage, 4-30 november 1922.&lt;br&gt;Aankondigingen en recensies:
**Anoniem (10 november 1922) [[Haagsche Courant/1922/Nummer 12190/Tentoonstelling collectie-Goudstikker|‘Tentoonstelling collectie-Goudstikker’]], ''Haagsche Courant'', Eerste blad, p.&amp;nbsp;2.
*''Catalogue des nouvelles acquisitions de la collection Goudstikker'', Kunsthandel J. Goudstikker, Amsterdam, 8 oktober-november 1928.&lt;br&gt;Aankondigingen en recensies:
**Anoniem (7 oktober 1928) [[Algemeen Handelsblad/Jaargang 101/Nummer 32909/Agenda|‘Agenda’]], ''Algemeen Handelsblad'', Ochtendblad, derde blad, p.&amp;nbsp;10.

;Maurer, Friedrich (1812-1906)
*[Nederlandse Meesters], Hôtel Maréchal de Turenne, Den Haag, 9-17 februari 1840, geen catalogus.&lt;br&gt;Aankondigingen en recensies:
**Anoniem (12 februari 1840) [[Algemeen Handelsblad/1840/Nummer 2580/Berigt aan Kunstvrienden|‘Berigt aan Kunstvrienden [advertentie]’]], ''Algemeen Handelsblad'', [p.&amp;nbsp;3].

;Frederik Muller &amp; Co. - Mensing &amp; Zoon
*''Tableaux anciens et antiquités. Cabinet de m. S. B. Bos de Harlingue'', Frederik Muller &amp; Cie. et Van Pappelendam &amp; Schouten, 21 februari 1888.&lt;br&gt;Aankondigingen en opbrengsten:
**Anoniem (22 februari 1888) [[Opregte Haarlemsche Courant/1888/Nummer 45/Op de heden door de heeren Fr. Muller &amp; Co. en Van Pappelendam &amp; Schouten in den Brakken Grond te Amsterdam gehouden veiling|‘Op de heden door de heeren Fr. Muller &amp; Co. en Van Pappelendam &amp; Schouten in den Brakken Grond te Amsterdam gehouden veiling […]’]], ''Oprechte Haarlemsche Courant'', [p.&amp;nbsp;2].
*''Eenige nagelaten schilderstukken en teekeningen van Wally Moes'', Frederik Muller &amp; Co., Amsterdam, 20 mei 1919.&lt;br&gt;Aankondigingen en opbrengsten:
**Anoniem (18 mei 1919) [[De Telegraaf/Jaargang 27/Nummer 10477/Veiling Frederik Muller|‘Veiling Frederik Muller’]], ''De Telegraaf'', eerste blad, p.&amp;nbsp;3.
*''Quatre tableaux de la collection Six qui sera vendus par ordre de M. Jonkheer J. W. Six van Vromade'', Frederik Muller &amp; Cie. (Ant.W.M. Mensing), Amsterdam, 29 juni 1920.&lt;br&gt;Aankondigingen en opbrengst:
**Anoniem (19 juni 1920) [[De Telegraaf/Jaargang 28/Nummer 10870/Avondblad/Veilingen|‘Veilingen. Frederik Muller’]], ''De Telegraaf'', Avondblad, derde blad, p.&amp;nbsp;9.
*''Tableaux anciens. Quatre tableaux de la collection Six, tableaux et aquarelles modernes, antiquités et objets d’art'', Frederik Muller &amp; Cie. (Ant.W.M. Mensing), Amsterdam, 29 juni-2 juli 1920.&lt;br&gt;Aankondigingen en opbrengst:
**Anoniem (19 juni 1920) [[De Telegraaf/Jaargang 28/Nummer 10870/Avondblad/Veilingen|‘Veilingen. Frederik Muller’]], ''De Telegraaf'', Avondblad, derde blad, p.&amp;nbsp;9.
*Anoniem (25 mei 1921) [[De Maasbode/Jaargang 53/Nummer 17538/Avondblad/Veiling Frederik Muller &amp; Co.|‘Veiling Frederik Muller &amp; Co.’]], ''De Maasbode'', Avondblad, derde blad, p.&amp;nbsp;2.
*''Tableaux anciens, antiquités, gravures, dessins, aquarelles, meubles, tapisseries, étoffes, tapis persans, émaux de Limoges, ivoires, argenterie, miniatures, objets de vitrine, cuir ciselé, sculptures, porcelaines de la Chine et du Japon, faïence de Delft, verrerie, faïences persanes, etc.'', Mensing &amp; Zoon, Amsterdam, 17-19 november 1936.&lt;br&gt;Aankondiging en opbrengst:
**Anoniem (7 november 1936) [[De Telegraaf/Jaargang 44/Nummer 16601/Avondblad/Veilingen te Amsterdam|‘Veilingen te Amsterdam’]], ''De Telegraaf'', Avondblad, Vijfde Blad, p.&amp;nbsp;9.
*Hs. R. (1 december 1953) ‘Omvangrijke veiling bij Frederik Muller’, ''Algemeen Handelsblad'', p.&amp;nbsp;5.

;Kunsthandel M.J. Citroen, Amsterdam
*Anoniem (28 mei 1922) [[De Telegraaf/Jaargang 30/Nummer 11570/Memorandum|‘Memorandum’]], ''De Telegraaf'', p.&amp;nbsp;9.

;Kunsthandel Esher Surrey, Den Haag
*[Cornelis Kuypers], Kunsthandel Esher Surrey, Den Haag, oktober 1917, geen catalogus.&lt;br&gt;Aankondigingen en recensies:
**Ω (12 oktober 1917) [[Algemeen Handelsblad/Jaargang 90/Nummer 28937/Ochtendblad/Kunst in Den Haag|‘Kunst in Den Haag. Konijnenburg bij Kleykamp. – De verzameling-Goudstikker. – Groepen in Pulchri’]], ''Algemeen Handelsblad'', Ochtendblad, tweede blad, p.&amp;nbsp;5.

;Kunsthandel Everts, Rotterdam
*''Het oude boek'', Kunsthandel Everts, Rotterdam, 18 oktober-7 november 1924, geen catalogus.&lt;br&gt;Aankondigingen en recensies:
**Anoniem (18 oktober 1924) [[Nieuwe Rotterdamsche Courant/Jaargang 81/Nummer 289/Avondblad/Kunsthandel Everts|‘Kunsthandel Everts’]], ''Nieuwe Rotterdamsche Courant'', Avondblad, B, p.&amp;nbsp;1.
*Anoniem (18 oktober 1924) [[Nieuwe Rotterdamsche Courant/Jaargang 81/Nummer 289/Avondblad/In den kunsthandel Everts|‘In den kunsthandel Everts […]’]], ''Nieuwe Rotterdamsche Courant'', Avondblad, B, p.&amp;nbsp;1.

;Kunsthandel Fetter, Amsterdam
*''Jan Poortenaar'', Kunsthandel Fetter, Amsterdam, oktober 1924, geen catalogus.&lt;br&gt;Aankondigingen en recensies:
*Anoniem (18 oktober 1924) [[Nieuwe Rotterdamsche Courant/Jaargang 81/Nummer 289/Kunsthandel Fetter|‘Kunsthandel Fetter’]], ''Nieuwe Rotterdamsche Courant'', Avondblad, B, p.&amp;nbsp;1.

;Kunsthandel Gebr. Douwes, Amsterdam
*Anoniem (18 oktober 1924) [[Nieuwe Rotterdamsche Courant/Jaargang 81/Nummer 289/Avondblad/Kunsthandel Gebr. Douwes|‘Kunsthandel Gebr. Douwes’]], ''Nieuwe Rotterdamsche Courant'', Avondblad, B, p.&amp;nbsp;1.

;Kunsthandel D. Katz, Dieren
*J.W. (12 april 1937) [[Arnhemsche Courant/Jaargang 124/Nummer 15586/Kunstzaal Fa. D. Katz te Dieren|‘Kunstzaal Fa. D. Katz te Dieren. Wederom aanwinsten’]], ''Arnhemsche Courant'', tweede blad, p.&amp;nbsp;3.

;Kunsthandel J.H. de Bois, Haarlem
*Anoniem (30 september 1916) [[Nieuwe Haarlemsche Courant/Jaargang 41/Nummer 9151/Over moderne schilderkunst|‘Over moderne schilderkunst’]], ''Nieuwe Haarlemsche Courant'', Tweede Blad, [p.&amp;nbsp;2].
*Anoniem (3 oktober 1916) [[Nieuwe Haarlemsche Courant/Jaargang 41/Nummer 9153/Kunst|‘Kunst. Moderne schilderkunst’]], ''Nieuwe Haarlemsche Courant'', eerste blad, [p.&amp;nbsp;2].
*Anoniem (17 november 1916) [[Nieuwe Rotterdamsche Courant/Jaargang 73/Nummer 322/Avondblad/In den Kunsthandel J.H. de Bois te Haarlem (...)|‘In den Kunsthandel J.H. de Bois te Haarlem […]’]], ''Nieuwe Rotterdamsche Courant'', Avondblad, A, p.&amp;nbsp;1.
*Anoniem (18 oktober 1924) [[Nieuwe Rotterdamsche Courant/Jaargang 81/Nummer 289/In J. H. de Bois' Kunsthandel|‘In J. H. de Bois’ Kunsthandel te Haarlem […]’]], ''Nieuwe Rotterdamsche Courant'', Avondblad, B, p.&amp;nbsp;1.

;Kunsthandel Santee Landweer, Amsterdam
*Anoniem (27 juli 1934) [[Algemeen Handelsblad/Jaargang 107/Nummer 35008/Avondblad/Verluchte manuscripten|‘Verluchte manuscripten’]], ''Algemeen Handelsblad'', Avondblad, derde blad, p.&amp;nbsp;9.

;Kunsthandel Van der Heyden, Eindhoven
*[schilderijen, aquarellen, tekeningen en etsen van P. Pennissen], Kunsthandel Van der Heyden, Eindhoven, 6-14 oktober 1928, geen catalogus.&lt;br&gt;Aankondigingen en recensies:
**Anoniem (7 oktober 1928) [[Algemeen Handelsblad/Jaargang 101/Nummer 32909/Agenda|‘Agenda’]], ''Algemeen Handelsblad'', Ochtendblad, derde blad, p.&amp;nbsp;10.

;Kunsthandel Walrecht, Den Haag
*[tekeningen van J. Teixeira de Mattos], Kunsthandel Walrecht, Den Haag, oktober 1917, geen catalogus.&lt;br&gt;Aankondigingen en recensies:
**Ω (12 oktober 1917) [[Algemeen Handelsblad/Jaargang 90/Nummer 28937/Ochtendblad/Kunst in Den Haag|‘Kunst in Den Haag. Konijnenburg bij Kleykamp. – De verzameling-Goudstikker. – Groepen in Pulchri’]], ''Algemeen Handelsblad'', Ochtendblad, tweede blad, p.&amp;nbsp;5.

;Kunstzaal Kleykamp, Den Haag
*''Catalogus tentoonstelling van werken van W. A. van Konijnenburg'', Kunstzaal Kleykamp, Den Haag, oktober-november 1917.&lt;br&gt;Aankondigingen en recensies:
**Ω (12 oktober 1917) [[Algemeen Handelsblad/Jaargang 90/Nummer 28937/Ochtendblad/Kunst in Den Haag|‘Kunst in Den Haag. Konijnenburg bij Kleykamp. – De verzameling-Goudstikker. – Groepen in Pulchri’]], ''Algemeen Handelsblad'', Ochtendblad, tweede blad, p.&amp;nbsp;5.

;Kunstzaal Manteau, Brussel
*Anoniem (1 februari 1937) [[Het Vaderland/Jaargang 68/1 februari 1937/Avondblad/Tytgat en Portugal|‘Tytgat en Portugal. De schilder keert onveranderd van zijn reis terug’]], ''Het Vaderland'', Avondblad C, p.&amp;nbsp;1.

;Kunstzalen d'Audretsch, Den Haag
*[De Anderen]. ''Catalogus der eerste tentoonstelling van kunstwerken der leden in de kunstzalen d'Audretsch'', Den Haag, 7 mei-7 juni 1916 (verlengd tot tweede helft juni).&lt;br /&gt;Aankondigingen en recensies:
**Anoniem (4 mei 1916) [[Leidsch Dagblad/Nummer 17235/&quot;De Anderen&quot;|‘„De Anderen”’]], ''Leidsch Dagblad'', Eerste Blad, [p.&amp;nbsp;1].
**Anoniem (5 mei 1916) [[Nieuwe Apeldoornsche Courant/Jaargang 13/Nummer 4216/Moderne Kunst|‘Moderne Kunst’]], ''Nieuwe Apeldoornsche Courant'', tweede blad, [p.&amp;nbsp;1].
**B. (11 mei 1916) [[De Avondpost/1916/Nummer 9512/Avond-editie/Kunstzaal d’Audretsch|‘Kunstzaal d’Audretsch. „De Anderen”’]], ''De Avondpost'', Avond-editie, p.&amp;nbsp;A 2.
**Ω (12 mei 1916) [[Algemeen Handelsblad/Jaargang 89/Nummer 28423/Avondblad/Kunst in Den Haag|‘Kunst in Den Haag’]], ''Algemeen Handelsblad'', Avondblad, [p.&amp;nbsp;6].
**Anoniem en Theo van Doesburg (13 mei 1916) [[De Kunst/Jaargang 8/Nummer 433/Grappenmakers|‘Grappenmakers’]], ''De Kunst'', jrg. 8, nr. 433, [p. 369].
**Henri Borel (19 mei 1916) [[De Telegraaf/Jaargang 24/Nummer 9392/Avondblad/&quot;De Anderen&quot;|‘„De Anderen”’]], ''De Telegraaf'', Avondblad, p. 9.
**B. van Hasselt (20 mei 1916) [[Provinciale Overijsselsche en Zwolsche Courant/Jaargang 1916/Nummer 118/Kunst in de Hofstad|‘Kunst in de Hofstad’]], ''Provinciale Overijsselsche en Zwolsche Courant'', Derde Blad, [p.&amp;nbsp;2].
**U. (25 mei 1916) [[Dagblad van Zuid-Holland en 's-Gravenhage/Jaargang 245/Nummer 123/De Anderen|‘De Anderen’]], ''Dagblad van Zuid-Holland en 's-Gravenhage'', eerste blad, [p.&amp;nbsp;1].
*Havelaar, Just (23 december 1929) [[Het Vaderland/Jaargang 61/23 december 1929/Avondblad/Maurice Sijs|‘Maurice Sijs bij d’Audretsch’]], ''Het Vaderland'', Avondblad C, [p.&amp;nbsp;1].

;Nationale Kunsthandel, Amsterdam
*[ikatdoeken], Nationale Kunsthandel, Amsterdam, 8-31 oktober 1928, geen catalogus.&lt;br&gt;Aankondigingen en recensies:
**Anoniem (7 oktober 1928) [[Algemeen Handelsblad/Jaargang 101/Nummer 32909/Agenda|‘Agenda’]], ''Algemeen Handelsblad'', Ochtendblad, derde blad, p.&amp;nbsp;10.

;D. Sala &amp; Zonen, Leiden/Den Haag
*Anoniem (23 december 1929) [[Het Vaderland/Jaargang 61/23 december 1929/Avondblad/In den kunsthandel D. Sala &amp; Zn.|‘In den kunsthandel D. Sala &amp; Zn. te Leiden […]’]], ''Het Vaderland'', Avondblad C, [p.&amp;nbsp;1].
*[''werken van George Hendrik Breitner''], D. Sala &amp; Zonen, Den Haag, juni-15 juli 1939, geen catalogus.&lt;br&gt;Aankondigingen en recensies:
**Anoniem (14 juni 1939) [[Haagsche Courant/1939/Nummer 17286/Kunsthandel Sala en Zonen|‘Kunsthandel Sala en Zonen’]], ''Haagsche Courant'', tweede blad, p.&amp;nbsp;3.

;Galerie Sedelmeyer, Parijs
*Anoniem (12 januari 1907) [[De Preanger-bode/Jaargang 12/Nummer 10/Huldschinsky|‘Huldschinsky, een berlijnsch schilderijenliefhebber, heeft […] gekocht een […] schilderij van Rafaël […]’]], ''De Preanger-bode'', tweede blad, [p.&amp;nbsp;2].

;Uylenburgh, Gerrit (II) (ca. 1625-1679), kunsthandelaar en schilder
*Houbraken, Arnold (1719) [[De Groote Schouburgh der Nederlantsche konstschilders en schilderessen/Deel 2/Gerard Uilenburg|“Gerard Uilenburg”]], in: Arnold Houbraken (1718-1721) ''De Groote Schouburgh der Nederlantsche konstschilders en schilderessen'', Amsterdam: [s.n.], deel II, p.&amp;nbsp;293-303.

;Veilinghuis A. Mak B.V.
*''Antiquiteiten'', A. Mak, Dordrecht, 24-26 oktober 1916.&lt;br&gt;Aankondigingen en opbrengst:
**Anoniem (26 oktober 1916) [[Nieuwe Rotterdamsche Courant/Jaargang 73/Nummer 300/Avondblad/Op de gisteren voortgezette veiling|‘Op de gisteren voortgezette veiling van antiquiteiten enz., door de fa. A. Mak te Dordrecht, zijn nog de volgende prijzen besteed: […]’]], ''Nieuwe Rotterdamsche Courant'', Avondblad, A, p.&amp;nbsp;1.

;Vries, R.W.P. de
*Anoniem (2 augustus 1930) [[Algemeen Handelsblad/Jaargang 103/Nummer 33567/Avondblad/Een oude Bosschenaar in de hoofdstad|‘Een oude Bosschenaar in de hoofdstad’]], ''Algemeen Handelsblad'', Avondblad, p.&amp;nbsp;4.
*A. Stheeman ([september] 1930) [[Elsevier's Geïllustreerd Maandschrift/Jaargang 40/Deel 80/Een Jheronymus Bosch bij R. W. P. de Vries|‘Een Jheronymus Bosch bij R.W.P. de Vries’]], ''Elsevier's geïllustreerd maandschrift'', jrg. 40, deel 80, p.&amp;nbsp;284-286.

;E.J. van Wisselingh &amp; Co.
*''Catalogus der tentoonstelling van schilderijen enz.'', E.J. van Wisselingh, Panorama Mesdag, Den Haag, oktober-november 1916.&lt;br&gt;Aankondigingen en recensies:
**Anoniem (26 oktober 1916) [[Nieuwe Rotterdamsche Courant/Jaargang 73/Nummer 300/Avondblad/E. J. v. Wisselingh|‘E. J. v. Wisselingh. (Slot.) Gebouw Panorama Mesdag’]], ''Nieuwe Rotterdamsche Courant'', Avondblad, A, p.&amp;nbsp;1.

[[Categorie:Wikisource:Hoofdportaal kunst]]</text>
      <sha1>b3r210kua9621k9xj65qfo3f5r00ydw</sha1>
    </revision>
  </page>
  <page>
    <title>Pagina:Oudenhoven - Beschryvinge der Stadt ende Meyerye van 's Hertogen-Bossche (1649).djvu/2</title>
    <ns>104</ns>
    <id>89487</id>
    <revision>
      <id>227926</id>
      <parentid>227415</parentid>
      <timestamp>2026-10-10T17:55:23Z</timestamp>
      <contributor>
        <username>Pslits</username>
        <id>6287</id>
      </contributor>
      <comment>AI-transcriptie, zie overleg index</comment>
      <origin>227926</origin>
      <model>proofread-page</model>
      <format>text/x-wiki</format>
      <text bytes="374" sha1="ohj0sl0o18t3k20upg73l4vb2ewbabh" xml:space="preserve">&lt;noinclude&gt;&lt;pagequality level=&quot;1&quot; user=&quot;Pslits&quot; /&gt;&lt;/noinclude&gt;{{dhr|17em}} [[Bestand:Oudenhoven - Beschryvinge der Stadt ende Meyerye van 's Hertogen-Bossche (1649) ex libris C. van Hulthem.png|alt=Ex libris van C. van Hulthem: krans van korenaren, bloemen en vruchten rond de tekst EX LIBRIS C. VAN HULTHEM, SOC. R. AGRIC. ET BOTAN. GAND. PRAESIDIS. Nihil est agricultura melius, nihil homine, nihil libero dignius. Cic.|260px|center]]&lt;noinclude&gt;&lt;/noinclude&gt;</text>
      <sha1>ohj0sl0o18t3k20upg73l4vb2ewbabh</sha1>
    </revision>
    <revision>
      <id>227929</id>
      <parentid>227926</parentid>
      <timestamp>2026-10-10T17:57:05Z</timestamp>
      <contributor>
        <username>Pslits</username>
        <id>6287</id>
      </contributor>
      <comment>/* Proefgelezen */</comment>
      <origin>227929</origin>
      <model>proofread-page</model>
      <format>text/x-wiki</format>
      <text bytes="374" sha1="9bm9zdbupzyek2h2hl8t9z1qcr81e3x" xml:space="preserve">&lt;noinclude&gt;&lt;pagequality level=&quot;3&quot; user=&quot;Pslits&quot; /&gt;&lt;/noinclude&gt;{{dhr|17em}} [[Bestand:Oudenhoven - Beschryvinge der Stadt ende Meyerye van 's Hertogen-Bossche (1649) ex libris C. van Hulthem.png|alt=Ex libris van C. van Hulthem: krans van korenaren, bloemen en vruchten rond de tekst EX LIBRIS C. VAN HULTHEM, SOC. R. AGRIC. ET BOTAN. GAND. PRAESIDIS. Nihil est agricultura melius, nihil homine, nihil libero dignius. Cic.|260px|center]]&lt;noinclude&gt;&lt;/noinclude&gt;</text>
      <sha1>9bm9zdbupzyek2h2hl8t9z1qcr81e3x</sha1>
    </revision>
  </page>
  <page>
    <title>Pagina:Oudenhoven - Beschryvinge der Stadt ende Meyerye van 's Hertogen-Bossche (1649).djvu/3</title>
    <ns>104</ns>
    <id>89489</id>
    <revision>
      <id>227927</id>
      <parentid>227418</parentid>
      <timestamp>2026-10-10T17:55:59Z</timestamp>
      <contributor>
        <username>Pslits</username>
        <id>6287</id>
      </contributor>
      <comment>AI-transcriptie, zie overleg index</comment>
      <origin>227927</origin>
      <model>proofread-page</model>
      <format>text/x-wiki</format>
      <text bytes="193" sha1="ifgngfmd8zife4jyzh7se4sk96iyygl" xml:space="preserve">&lt;noinclude&gt;&lt;pagequality level=&quot;1&quot; user=&quot;Pslits&quot; /&gt;&lt;/noinclude&gt;{{dhr|19em}} {{c|{{x-larger|{{sp|''BESCHRYVINGE''}}}}&lt;br /&gt; {{sp|DER}}&lt;br /&gt; {{x-larger|{{sp|STADT}} ende {{sp|MEYERYE}}}}&lt;br /&gt; {{sp|''VAN''}}&lt;br /&gt; {{xx-larger|'s HERTOGEN-{{sp|BOSSCHE.}}}}}}&lt;noinclude&gt;&lt;/noinclude&gt;</text>
      <sha1>ifgngfmd8zife4jyzh7se4sk96iyygl</sha1>
    </revision>
    <revision>
      <id>227928</id>
      <parentid>227927</parentid>
      <timestamp>2026-10-10T17:56:40Z</timestamp>
      <contributor>
        <username>Pslits</username>
        <id>6287</id>
      </contributor>
      <comment>/* Proefgelezen */</comment>
      <origin>227928</origin>
      <model>proofread-page</model>
      <format>text/x-wiki</format>
      <text bytes="193" sha1="fw99illy7ymqvrxxqwdq2kly0fza5q5" xml:space="preserve">&lt;noinclude&gt;&lt;pagequality level=&quot;3&quot; user=&quot;Pslits&quot; /&gt;&lt;/noinclude&gt;{{dhr|19em}} {{c|{{x-larger|{{sp|''BESCHRYVINGE''}}}}&lt;br /&gt; {{sp|DER}}&lt;br /&gt; {{x-larger|{{sp|STADT}} ende {{sp|MEYERYE}}}}&lt;br /&gt; {{sp|''VAN''}}&lt;br /&gt; {{xx-larger|'s HERTOGEN-{{sp|BOSSCHE.}}}}}}&lt;noinclude&gt;&lt;/noinclude&gt;</text>
      <sha1>fw99illy7ymqvrxxqwdq2kly0fza5q5</sha1>
    </revision>
  </page>
  <page>
    <title>Pagina:Oudenhoven - Beschryvinge der Stadt ende Meyerye van 's Hertogen-Bossche (1649).djvu/13</title>
    <ns>104</ns>
    <id>89499</id>
    <revision>
      <id>227931</id>
      <parentid>227431</parentid>
      <timestamp>2026-10-10T18:18:23Z</timestamp>
      <contributor>
        <username>Pslits</username>
        <id>6287</id>
      </contributor>
      <comment>Initiaal afbeelding toegevoegd</comment>
      <origin>227931</origin>
      <model>proofread-page</model>
      <format>text/x-wiki</format>
      <text bytes="2331" sha1="cyaji9ci8p80rvz3asqey8c3pkipvis" xml:space="preserve">&lt;noinclude&gt;&lt;pagequality level=&quot;1&quot; user=&quot;Pslits&quot; /&gt;{{RH|||}}&lt;/noinclude&gt;{{c|Aen de Edele, Erentfe{{ls}}te, Achtbare, Wel-geleerde,&lt;br /&gt;{{smaller|Wij{{ls}}e ende Voor{{ls}}ienige Heeren}}&lt;br /&gt;{{larger|''Den Hoogh-Schout'', ''Pre{{ls}}ident ende Schepenen'' der}}&lt;br /&gt;wijt-beroemde ''Stadt'' van ''&amp;#39;s Hertogen-bo{{ls}}{{ls}}che.''}}

{{Initiaal|M|afbeelding=Oudenhoven - Beschryvinge der Stadt ende Meyerye van 's Hertogen-Bossche (1649) initiaal M (scan 13).png|afbgrootte=135px}}{{sp|YN HEEREN:}}

In den redelijcken men{{ls}}ch is eenen natuerlijcken treck ende als een in-gheboren genegentheyt tot {{ls}}ijn Vaderlant, den welcken de vermaerde Poët ''P. Ovidius'' 1. ''de Pont: Eleg:'' 4.

{{Taalblok|la|{{block center|&lt;poem&gt;''Ne{{ls}}cio quâ natale {{ls}}olum dulcedine cunctos''
{{gap}}''Ducit, &amp; immemores non {{ls}}init e{{ls}}{{ls}}e {{ls}}ui.''&lt;/poem&gt;}}}}

{{block center|&lt;poem&gt;''&amp;#39;k En weet niet hoe in ons {{ls}}oo {{ls}}tercke liefd kan woonen''&lt;!-- geen apostrof zichtbaar na &quot;liefd&quot;, alleen een spatie --&gt;
''Tot ons geboorte plaets, en {{ls}}oo haer yver toonen,''
{{gap}}''En kracht in on{{ls}}e ziel, dat haer geheugenis''
{{gap}}''Schier nimmer uyt ons hert noch ons gedachten is.''&lt;/poem&gt;}}

Ick hebbe dan oock ghedacht mynen natuerlicken plicht te we{{ls}}en, mijn Vaderlandt dien dien{{ls}}t te doen die ick konde, want gelijck de Mee{{ls}}ter ende Vader der Room{{ls}}cher wel{{ls}}prekentheyt ''Cicero lib.'' 1. ''Offic.'' uyt den ouden Philo{{ls}}ooph ''Plato'' aenteeckent: {{taal|la|''Non nobis {{ls}}olum nati {{ls}}umus, ortu{{ls}}que no{{ls}}tri partem Patria vendicat, partem Amici.''}} Dat is: ''Wy en zijn niet voor ons {{ls}}elven alleen geboren, maer het Vaderlant, ende alle de Vrienden hebben oock haer deel daer aen.'' Ende hebbe tot dien eynde in myner Jeucht uyt trouwe {{ls}}ucht tot het {{ls}}elve een rouwe Be{{ls}}chryvinghe van het {{ls}}elve, datmaels naer myne krachten, tot haren Lof ontworpen, en̄ dat ontwerp door lanckheyt des tijdts, uyt vele ghedruckte Boecken, ende metter handen ge{{ls}}chreven oude Boecken, tot dit {{ls}}ijn we{{ls}}en ghebracht.

In dit mijn werck hebbe ick vele ghebruyckt ''Taxandria I. B. Gramaye.'' Ende dat om twee redenen: Ten eer{{ls}}ten, om dat my een Copye uyt Uwer Ed: AA. Re{{ls}}olutie-Boeck ter hant ge{{ls}}telt is, waer uyt het blijckt, dat Uwer Ed: AA. Voor{{ls}}aten eenighen&lt;noinclude&gt;{{RH||** 2|uyt}}&lt;/noinclude&gt;</text>
      <sha1>cyaji9ci8p80rvz3asqey8c3pkipvis</sha1>
    </revision>
  </page>
  <page>
    <title>Pagina:Oudenhoven - Beschryvinge der Stadt ende Meyerye van 's Hertogen-Bossche (1649).djvu/17</title>
    <ns>104</ns>
    <id>89505</id>
    <revision>
      <id>227932</id>
      <parentid>227439</parentid>
      <timestamp>2026-10-10T18:19:13Z</timestamp>
      <contributor>
        <username>Pslits</username>
        <id>6287</id>
      </contributor>
      <comment>Initiaal afbeelding toegevoegd</comment>
      <origin>227932</origin>
      <model>proofread-page</model>
      <format>text/x-wiki</format>
      <text bytes="1765" sha1="8di50xr7m6otmo49gisxd5fl3ssbvnt" xml:space="preserve">&lt;noinclude&gt;&lt;pagequality level=&quot;1&quot; user=&quot;Pslits&quot; /&gt;{{RH|||}}&lt;/noinclude&gt;{{c|{{taal|la|{{larger|{{sp|PATRIÆ SUÆ}}}}&lt;br /&gt;{{larger|''à reverendo viro''}}&lt;br /&gt;{{x-larger|''{{sp|D. JACOBO OLTHOVIO}}''}}&lt;br /&gt;{{larger|luculenter de{{ls}}criptæ.}}}}}}

{{Taalblok|la|{{block center|&lt;poem&gt;{{Initiaal|E|afbeelding=Oudenhoven - Beschryvinge der Stadt ende Meyerye van 's Hertogen-Bossche (1649) initiaal E (scan 17).png|afbgrootte=130px}}''X hoc cive tuam {{SIC|Toxandrie|Toxandriæ}} di{{ls}}ce parentem.''
{{gap}}''Hoc illum pietas {{ls}}cribere ju{{ls}}{{ls}}it opus.''
''Invenies hîc unde {{ls}}itim tuus expleat ardor,''
{{gap}}''Dum ne{{ls}}cire nihil te {{ls}}init ille tui.''
''Sed juvet hinc potius nova di{{ls}}cere munera cœli:''
{{gap}}''Queis nunc ante alias terra beata tua e{{ls}}t.''
''Scilicet auricomam tantùm hîc mirabere pacem:''
{{gap}}''{{SIC|Manus|Munus}} at hîc pacis munere majus habes.''
''Pax hæc {{ls}}acra tibi, pacem tibi {{ls}}acra dederunt.''
{{gap}}''Pax placet; at placeant hæc quoque {{ls}}acra tibi.''
''Sis ferus atque tuæ licet indignere {{ls}}aluti;''
{{gap}}''Et {{ls}}is roboribus durior ip{{ls}}e tuis:''
''Pectoribus {{ls}}ilices ferrumque {{SIC|adam antáque|adamantaque}} ge{{ls}}tes:''
{{gap}}''Intonet ore gravi præco {{ls}}tatuta Dei;''
''In lachrymas gemitu{{ls}}que pios tua pectora {{ls}}olves.''
{{gap}}''A{{ls}}pice, quæ{{ls}}o, tuum dure colone {{ls}}olum.''
''I{{ls}}ta fuit quondam rudis infœcundaque tellus,''
{{gap}}''Inque paludo{{ls}}o {{ls}}egnis arena {{ls}}inu.''
''Nunc bona pars fruges homini cum fœnore reddit:''
{{gap}}''Et pecori dives pabula præbet humus.''
''Hoc hominum potuere manus, bos, ra{{ls}}tra, ligones.''
{{gap}}''Et tua non poterit corda domare Deus?''&lt;/poem&gt;}}}}

{{c|''Gratulabundus cecinit''}}

{{c|{{sp|GUIL. SUREDONCIUS.}}}}&lt;noinclude&gt;{{RH|||}}&lt;/noinclude&gt;</text>
      <sha1>8di50xr7m6otmo49gisxd5fl3ssbvnt</sha1>
    </revision>
  </page>
  <page>
    <title>Pagina:Oudenhoven - Beschryvinge der Stadt ende Meyerye van 's Hertogen-Bossche (1649).djvu/18</title>
    <ns>104</ns>
    <id>89506</id>
    <revision>
      <id>227933</id>
      <parentid>227440</parentid>
      <timestamp>2026-10-10T18:19:39Z</timestamp>
      <contributor>
        <username>Pslits</username>
        <id>6287</id>
      </contributor>
      <comment>Initiaal afbeelding toegevoegd</comment>
      <origin>227933</origin>
      <model>proofread-page</model>
      <format>text/x-wiki</format>
      <text bytes="867" sha1="fod26z5ajrp10qpdow408rvd4olvtaw" xml:space="preserve">&lt;noinclude&gt;&lt;pagequality level=&quot;1&quot; user=&quot;Pslits&quot; /&gt;{{RH|||}}&lt;/noinclude&gt;{{c|{{taal|la|{{larger|''{{sp|EIDEM.}}''}}}}}}

{{Taalblok|la|{{block center|&lt;poem&gt;{{Initiaal|Q|afbeelding=Oudenhoven - Beschryvinge der Stadt ende Meyerye van 's Hertogen-Bossche (1649) initiaal Q (scan 18).png|afbgrootte=80px}}Uam celebrat magno {{ls}}criptor temerarius au{{ls}}u,
{{gap}}Non oculo a{{ls}}pexit, non pede trivit humum.
Multaque de terris creduntur fal{{ls}}a remotis,
{{gap}}Quæ peregrina fides vel vaga fama tulit.
Non hac, Olthovi, tua pagina parte laborat.
{{gap}}Auribus atque oculis vis merui{{ls}}{{ls}}e fidem.
Huc te dulcis amor Patriæ telluris adegit.
{{gap}}Patria {{ls}}ic plures tangat amore {{ls}}ui !
Hæc tibi terra dedit, tu reddis vivere terræ.
{{gap}}Sic {{ls}}oboles matri grata {{ls}}it u{{ls}}que {{SIC|fuæ|{{ls}}uæ}} !&lt;/poem&gt;}}}}

{{c|Succinuit}}

{{right|''Andreas G. F. Suredoncius.''}}&lt;noinclude&gt;{{RH|||{{sp|BESCHRY-}}}}&lt;/noinclude&gt;</text>
      <sha1>fod26z5ajrp10qpdow408rvd4olvtaw</sha1>
    </revision>
  </page>
  <page>
    <title>Pagina:Oudenhoven - Beschryvinge der Stadt ende Meyerye van 's Hertogen-Bossche (1649).djvu/19</title>
    <ns>104</ns>
    <id>89508</id>
    <revision>
      <id>227934</id>
      <parentid>227443</parentid>
      <timestamp>2026-10-10T18:20:17Z</timestamp>
      <contributor>
        <username>Pslits</username>
        <id>6287</id>
      </contributor>
      <comment>Initiaal afbeelding toegevoegd</comment>
      <origin>227934</origin>
      <model>proofread-page</model>
      <format>text/x-wiki</format>
      <text bytes="2254" sha1="5p9yrh50te5cl0bzr0yu7bhzf7u03iq" xml:space="preserve">&lt;noinclude&gt;&lt;pagequality level=&quot;1&quot; user=&quot;Pslits&quot; /&gt;{{RH|||1}}&lt;/noinclude&gt;{{c|{{x-larger|{{sp|BESCHRYVINGE}}}}&lt;br /&gt;{{x-larger|der Stadt van}}&lt;br /&gt;{{x-larger|'s {{sp|HERTOGEN-BOSSCHE.}}}}}}

{{c|{{x-larger|Der Stadts van 's Hertoghen-bo{{ls}}{{ls}}che plaet{{ls}}e&lt;br /&gt;ende ghelegentheyt.}}}}

{{float right|{{smaller|Plaets ende gelegentheydt der Stad van 's Hertogen-bo{{ls}}{{ls}}che.}}|style=width:9em;}}{{Initiaal|D|afbeelding=Oudenhoven - Beschryvinge der Stadt ende Meyerye van 's Hertogen-Bossche (1649) initiaal D (scan 19).png|afbgrootte=140px}}E Stadt van 's Hertogen-bo{{ls}}{{ls}}che is een vande vermaert{{ls}}te ende voor-treffelijck{{ls}}te Steden van 't geheel Hertochdom van Brabant / ende is een vande vier Hooft-Steden van Brabant / hebbende onder de Hooft-Steden den vierden ende den laet{{ls}}ten graedt / niet / om dat de{{ls}}e Stadt de min{{ls}}te / maer / om dat {{ls}}y de jongh{{ls}}te Stadt onder de vier Brabant{{ls}}che Hooft-Steden is. Ende is de Hooft-Stadt vande Meyerye van 's Hertogen-bo{{ls}}{{ls}}che.

De Stadt van 's Hertogen-bo{{ls}}{{ls}}che leyt op de uyter{{ls}}te Frontieren van Brabant / niet veel meer als een ure gaens van 't Hertoghdom van Gelderlant / ende minder als een half ure gaens van 't Graef{{ls}}chap van Hollandt / drie ghemeyne mijlen van Bommel / ende wat minder van Heu{{ls}}den / vier van Rave{{ls}}teyn / {{ls}}es van de Grave / ende {{ls}}e{{ls}}thien van Antwerpen / ende leydt ter plaet{{ls}}e daer twee propre {{ls}}troomkens / het eene genaemt de Dommel / het andere de Aa / in den anderen loopen / ende maken daer t'{{ls}}amen de Dij{{ls}}e / de welcke een ure gaens vande Stadt / by het Dorp Engelen / in de Reviere de Ma{{ls}}e hare uytlo{{ls}}{{ls}}inghe heeft / ende is een bequame Reviere om met Schepen ende Schuyten / {{ls}}oo wel des Somers / als des Winters / bevaren te worden.

De Stadt van 's Hertoghen-bo{{ls}}{{ls}}che leydt {{ls}}eer play{{ls}}antich / ront{{ls}}omme inde laghe Weyden / die met het op-water vande Ma{{ls}}e onder het water {{ls}}taen / ende door de vettigheyt van 't {{ls}}elve {{ls}}eer vruchtbaer gemaeckt worden. De hooge Landen daer ontrent gelegen / zijn {{ls}}eer bequame Teel ende Zaey-landen. Dat de{{ls}}e Stadt in eenen vruchtbaren ende bequamen hoeck Lants leyt / kanmen oock wel af-nemen&lt;noinclude&gt;{{RH||A|uyt}}&lt;/noinclude&gt;</text>
      <sha1>5p9yrh50te5cl0bzr0yu7bhzf7u03iq</sha1>
    </revision>
  </page>
  <page>
    <title>Pagina:Album der Natuur 1864.djvu/377</title>
    <ns>104</ns>
    <id>89806</id>
    <revision>
      <id>227918</id>
      <timestamp>2026-10-10T13:51:18Z</timestamp>
      <contributor>
        <username>WeeJeeVee</username>
        <id>2844</id>
      </contributor>
      <comment>/* Niet proefgelezen */</comment>
      <origin>227918</origin>
      <model>proofread-page</model>
      <format>text/x-wiki</format>
      <text bytes="2406" sha1="kqf0huutgl1zredi1tryor5c39hfzyx" xml:space="preserve">&lt;noinclude&gt;&lt;pagequality level=&quot;1&quot; user=&quot;WeeJeeVee&quot; /&gt;{{rh|342|OVER DE VOLMAAKBAARHEID DER LAGERE|}}&lt;/noinclude&gt;tusschen den Kaukasier en den Chinees in dit opzigt nog veel grooter is, — dan is het geene zoo vreemde en daarentegen eene allezins te verwachten zaak, dat de aanleg des negers, die in elk opzigt nog veel meer van den Europeër verschilt dan de Chinees dit doet, ook van die des Europeërs zeer verschillen moet.

Volgt hieruit, dat de neger voor ontwikkeling ontvatbaar is? Zeker nog volstrekt niet! Wat men er uit afleiden kan en moet, is alleen dit, dat, zoo hij zich ontwikkelt, zijne ontwikkeling zeer stellig eene andere rigting nemen zal en moet dan die des Europeërs, en dat zijne beschaving, die van die ontwikkeling het gevolg zal zijn, even stellig eene beschaving ''sui generis'', eene andere beschaving zal worden; even als de beschaving der Chinezen ook eene andere is dan die van ons, Daarom is het ook, dat het feit — en een feit Schijnt het te zijn — dat de verstandelijke ontwikkeling der negerkinderen op Europesche scholen tot het 12° of 13° jaar uitnemend goed is, doch dan stilstaat, niet noodzakelijk bewijst, dat het negerkind na dien ouderdom niet verder ontwikkelbaar is, maar ook zeer goed zóó verklaard kan worden, dat het op dien leeftijd, waarop bij alle rassen de eigenaardigheden zoowel van het ras als van het individu zich krachtig en zelfstandig beginnen te doen gelden, behoefte krijgt aan de voor zijn ras geschikte speciale opleiding, welke op die scholen, geheel op Europeschen trant ingerigt, natuurlijk ontbreekt.

Zoo dit alles althans kan worden ''verondersteld'', dan is het toch waarlijk geen wonder, indien de onder den invloed van Europeërs levende negers zich ''niet'' ontwikkelen en niet zelfstandig beschaven, — en dat de schijnbare beschaving, die zij nog erlangen, slechts eene dressuur, eene naäping is, die slechts zóó lang duurt, als de impulsie van buiten en het exempel dáár zijn, maar die verloren gaat zoodra deze ontbreken. Juist de hem vreemde en niet voor hem geschikte beschaving, te midden waarvan de neger leeft, onderdrukt de ontwikkeling van zijn natuurlijken aanleg. Voegen wij daarbij, wat reeds zoo vaak gezegd is, dat het niet eerlijk is, om den neger de vatbaarheid voor zelfstandige ontwikkeling te ontzeggen, omdat hij zich niet zelfstandig ontwikkelt in landen, waar hij òf slaaf is, òf tot eene verachte en vaak onderdrukte kaste behoort, òf leeft te midden van&lt;noinclude&gt;&lt;/noinclude&gt;</text>
      <sha1>kqf0huutgl1zredi1tryor5c39hfzyx</sha1>
    </revision>
  </page>
  <page>
    <title>Pagina:Album der Natuur 1864.djvu/378</title>
    <ns>104</ns>
    <id>89807</id>
    <revision>
      <id>227919</id>
      <timestamp>2026-10-10T13:53:45Z</timestamp>
      <contributor>
        <username>WeeJeeVee</username>
        <id>2844</id>
      </contributor>
      <comment>/* Niet proefgelezen */</comment>
      <origin>227919</origin>
      <model>proofread-page</model>
      <format>text/x-wiki</format>
      <text bytes="2317" sha1="1hm5tichpcf4j45h07ri0669oebpo3e" xml:space="preserve">&lt;noinclude&gt;&lt;pagequality level=&quot;1&quot; user=&quot;WeeJeeVee&quot; /&gt;{{rh||MENSCHENRASSEN, BIJZONDER DER NEGERS.|343}}&lt;/noinclude&gt;Europeanen, van wie hij wel veel kwaad, maar zeer weinig goed overnemen kan, — dan geloof ik, dat de bewijzen voor de onvatbaarheid des negers voor ontwikkeling, die men trekt uit zijn toestand in Amerika, geacht moeten worden niet veel te beteekenen, vooral wanneer men daarbij bedenkt, dat door de beschaafde Europeërs voor zijne ontwikkeling zeer weinig en dat weinige nog op zeer onverstandige en onmenschkundige wijze gedaan is.

Erger wordt het voor den neger, wanneer wij hem gadeslaan in zijn eigen land, in Afrika. Dáár, zal men zeggen, had hij, even als andere volken, die zich tot een zekeren trap van beschaving hebben weten te verheffen, tot datzelfde de gelegenheid, — en hij heeft het niet gedaan. Het is waar: hij heeft het niet gedaan. Want ofschoon men spreekt van zekere sporen van eene oude, ten onder gegane beschaving in Midden-Afrika, zoo zijn die toch zoo flaauw en twijfelachtig, dat ik er niet bij zal vertoeven. Ik neem het dus gaaf aan: de neger heeft tot dus ver geene blijken van zelfontwikkeling gegeven; hij is gebleven wat hij was voor duizende jaren.

Ik waag het echter tegen de gevolgen, die men daaruit trekt, deze bedenkingen in te brengen.

Eene beschaving kan zich bij een tot dus ver barbaarsch volk ontwikkelen ten gevolge van een innerlijken aandrang, zonder hulp van buiten, — maar zij kan ook ontstaan ten gevolge van eene van elders komende impulsie, waardoor de sluimerende kiem wordt opgewekt en tot ontwikkeling gebragt. In beide gevallen is de alzoo ontstane beschaving eene eigene, eene zelfstandige; want ook in het laatste geval vormt het aldus op de baan van vooruitgang gebragte volk de ontwikkelings-elementen, die het van anderen ontving, naar zijn eigen geest en aanleg om en eigent ze zich toe. De negers nu hebben zich zel ven niet ontwikkeld. Maar bij hoevele andere volken is die inwendige beweging ontstaan zonder een aanstoot van buiten? Men spreekt van de Grieken; ik geloof er niets van en houd het met diegenen, die meenen, dat de Grieken, die tot zelfs de namen hunner letters van Oostersche volken ontleenden, wel degelijk door ingevoerde vreemde elementen op den weg tot ontwikkeling gebragt zijn. Hunne beschaving was zeker hunne eigene; de impulsie er toe kwam echter van elders. {{nop}}&lt;noinclude&gt;&lt;/noinclude&gt;</text>
      <sha1>1hm5tichpcf4j45h07ri0669oebpo3e</sha1>
    </revision>
  </page>
  <page>
    <title>Pagina:Album der Natuur 1864.djvu/379</title>
    <ns>104</ns>
    <id>89808</id>
    <revision>
      <id>227920</id>
      <timestamp>2026-10-10T13:58:04Z</timestamp>
      <contributor>
        <username>WeeJeeVee</username>
        <id>2844</id>
      </contributor>
      <comment>/* Niet proefgelezen */</comment>
      <origin>227920</origin>
      <model>proofread-page</model>
      <format>text/x-wiki</format>
      <text bytes="2376" sha1="9etw4u88s1fc8znnha3hip8msdtlq6o" xml:space="preserve">&lt;noinclude&gt;&lt;pagequality level=&quot;1&quot; user=&quot;WeeJeeVee&quot; /&gt;{{rh|344|OVER DE VOLMAAKBAARHEID DER LAGERE|}}&lt;/noinclude&gt;Maar laten wij de Grieken daar en vragen wij: hebben onze eigene Germaansche voorouders zich zelven, zonder eenigen aanstoot van andere beschaafde volken, enkel door den onweerstaanbaren aandrang van hunne natuur uit den staat van barbaarschheid losgemaakt en ontwikkeld tot wat zij zijn? Ik geloof niet, dat men dit in vollen ernst zal durven beweren en nog minder, dat men het zal kunnen bewijzen. Maar het kan, zegt men, den negers aan zulk eene impulsie niet hebben ontbroken, daar zij  — ik gebruik hier de woorden, die men in dit geval bezigt, — &quot;het voorregt hebben gehad om achtereenvolgens voordeel te kunnen trekken van de kultuur der Egyptenaren, der Carthagers, der Romeinen, der latere Europeanen,&quot; — en zij hebben het niet gedaan. Maar hoe is het met dat voorregt eigenlijk gelegen? De Negerlanden zelve waren steeds vrij ver verwijderd van de zetels der oude beschaving van Egypte, van Carthago en van de Romeinsche bezittingen in Afrika. De negers kwamen met de Egyptenaren, de Carthagers en de Romeinen slechts in directe of indirecte aanraking door middel van onbeschaafde en ruwe handelaars, vooral slavenkoopers, of wel door middel van roovende en menschenstelende krijgsbenden. Van deze was evenmin iets voor de beschaving der negers te verwachten als dat de Pruissische soldaten, die in 1788 hier den hoon, de vrouw van Willem V aangedaan, kwamen wreken, in ons land de eerste kiemen der beschaving zouden hebben kunnen invoeren, gelijk ik in een Duitsch boekje in vollen ernst beweerd heb gevonden. Men erkent, dat de negers bij de oude Egyptenaren, de Carthagers, de Romeinen steeds voorkomen in het karakter van slaven, en gebruikt dat feit om te bewijzen, dat de negers eigenlijk van oudsher beschouwd zijn als wezens, die door de natuur tot slaven bestemd waren. En nu wil men uit die soort van betrekking tusschen de negers en de beschaafde volken der oudheid afleiden, dat de negers in hun eigen, van dat hunner eeuwigdurende bestrijders ver verwijderd land zich door het voorbeeld dier laatsten hadden moeten ontwikkelen! En wat nu de aanraking der negers met de Europeanen uit den lateren tijd aangaat, ik behoef naauwelijks te zeggen, van welken aard die steeds geweest is. Wat is er te verwachten van de gemeenschap met slavenhalers, zeelieden en allerlei personen, die om geene andere reden&lt;noinclude&gt;&lt;/noinclude&gt;</text>
      <sha1>9etw4u88s1fc8znnha3hip8msdtlq6o</sha1>
    </revision>
  </page>
  <page>
    <title>Pagina:Album der Natuur 1864.djvu/380</title>
    <ns>104</ns>
    <id>89809</id>
    <revision>
      <id>227921</id>
      <timestamp>2026-10-10T14:00:47Z</timestamp>
      <contributor>
        <username>WeeJeeVee</username>
        <id>2844</id>
      </contributor>
      <comment>/* Niet proefgelezen */</comment>
      <origin>227921</origin>
      <model>proofread-page</model>
      <format>text/x-wiki</format>
      <text bytes="2368" sha1="tlj0a40gecu1gr40m7oaa4wyuik4q4d" xml:space="preserve">&lt;noinclude&gt;&lt;pagequality level=&quot;1&quot; user=&quot;WeeJeeVee&quot; /&gt;{{rh||MENSCHENRASSEN, BIJZONDER DER NEGERS.|345}}&lt;/noinclude&gt;de negerlanden bezochten, dan om winstbejag? De tijd, sedert welken men begonnen is inderdaad pogingen aan te wenden om beschavend op de negers in hun eigen land te werken, en sedert welken ook Europeanen van beter allooi zich daar gevestigd hebben, is nog veel te kort, dan dat men over den uitslag dier pogingen iets met grond beslissen mag. En om de waarheid te zeggen, geloof ik ook niet, dat er veel goeds van te verwachten is, omdat men, even als altijd, het er weder op schijnt toe te leggen om van de negers eene soort van Engelschen te maken, 't geen eene volstrekte onmogelijkheid is. Ook laten de Engelschen — want. van dezen is hier vooral sprake, — veel te veel over aan den invloed der zendelingen, thans zeker ver verheven boven de vroegere, die in vele gevallen het uitschot der natie waren, maar toch over 't geheel zeer onkundige en voor hunne taak niet berekende, ofschoon welmeenende menschen.

Laten wij nu eens een blik werpen op den gang der Europesche beschaving zelve. Toen de Grieken zich eerst uit de boeijen der baarbaarschheid begonnen te ontwikkelen, waren de Egyptenaren stellig reeds 9 à 10 eeuwen in het bezit geweest van eene zeer hooge kultuur. Wat hebben de Grieken voor dien tijd toch gedaan? — Hoe het toen stond met de volken van Italië, door een van welk vijf eeuwen later Rome gesticht werd, is niet zeker; zij hebben echter stellig niet hooger gestaan dan hunne Grieksche tijdgenooten en hebben zich nog veel later beschaafd. — Wat deden onze voorouders in dien tijd; er zullen toen toch wel voorouders van ons geleefd hebben! Zij, onze voorouders, werden later door de Grieken en de Romeinen ontdekt; zij waren toen barbaren, andere barbaren dan de negers, maar eigenlijk op sommige punten lager staande dan deze. Sedert de veldtogten van {{sc|caesar}} in 63 tot 54 v. C. kwamen die voorouders van ons, de Germanen, met de Romeinen in nadere betrekking, welke sedert niet afgebroken en gaande weg veelvuldiger en naauwer werd. En het was eene betrekking, ja van heerschers tot overwonnelingen, zoo men wil, maar toch tusschen vrijen en vrijen. De Romeinen bragten hunne beschaving hier heen, zooals zij altijd en overal deden. En wat namen de Germanen er van over? Van het stoffelijke een weinig, van het geestelijke niets. Zij bleven wat zij waren, nog eeuwen lang.&lt;noinclude&gt;&lt;/noinclude&gt;</text>
      <sha1>tlj0a40gecu1gr40m7oaa4wyuik4q4d</sha1>
    </revision>
  </page>
  <page>
    <title>Pagina:Album der Natuur 1864.djvu/381</title>
    <ns>104</ns>
    <id>89810</id>
    <revision>
      <id>227922</id>
      <timestamp>2026-10-10T14:03:39Z</timestamp>
      <contributor>
        <username>WeeJeeVee</username>
        <id>2844</id>
      </contributor>
      <comment>/* Niet proefgelezen */</comment>
      <origin>227922</origin>
      <model>proofread-page</model>
      <format>text/x-wiki</format>
      <text bytes="2372" sha1="gmqu4lkl59nm3tz288t4usmfj9oze3a" xml:space="preserve">&lt;noinclude&gt;&lt;pagequality level=&quot;1&quot; user=&quot;WeeJeeVee&quot; /&gt;{{rh|346|OVER DE VOLMAAKBAARHEID DER LAGERE|}}&lt;/noinclude&gt;Keizer {{sc|julianus}}, de afvallige bijgenaamd, kende de Galliërs en de Germanen, de voorvaderen der Franschen, Duitschers en Nederlanders, door eigen ondervinding; hij had onder hen geleefd, met hen omgegaan, meer dan een Engelsch gouverneur op de westkust met de negers omgaat. En hij heeft gezegd, dat die volken voor alle hoogere ontwikkeling onvatbaar waren, — en die bewering berustte bij hem op denzelfden grond, waarop men thans beweert, dat de negers het zijn, te weten, daarop, dat zij, na reeds vier eeuwen lang met de Romeinsche en Grieksche beschaving in aanraking te zijn geweest, zich nog niet uit hun staat van barbaarschheid hadden verheven, nog geen dichter, wijsgeer enz. hadden voortgebragt. Eenige eeuwen meer of min doen hier niets af. Bovendien zijn de negers nooit zóó met de Europeanen in aanraking geweest als de Galliërs en Germanen vóór {{sc|julianus}} met de Romeinen. Welke Europesche vorsten, omgeven van een tal der meest ontwikkelden hunner natie, hebben zich ooit te midden van het negerland gevestigd?

Bij dit alles komt nu nog het volgende. Ik heb den toestand der negercivilisatie in Afrika geschetst naar de opgaven van hen, die zich daarvan willen bedienen om de onontwikkelbaarheid der negers te bewijzen. Intusschen, ofschoon ik vrij vele reizen in de negerlanden gelezen heb en vele der aangevoerde feiten daarin heb verhaald gevonden, zoo moet ik toch zeggen, dat de geheele indruk, dien de berigten der geloofwaardigste reizigers op mij hebben gemaakt, bij lange na niet zóó ongunstig is. En weinige dier reizigers, van {{sc|mungo park}} tot op de lateren, zouden, ik ben er van overtuigd, zulk een treurig attest van de barbaarschheid der negers zonder voorbehoud onderteekenen. Het tafereel is gechargeerd, duidelijk reeds met het oog op de daaruit te trekken conclusiën. Van eenig belang is het, dat de Mohamedaansche negers — en het aantal van dezen neemt hoe langer zoo meer toe, — in beschaving en in zedelijkheid ver boven de heidensche negers staan. Het is waar, dat ook die beschaving nog op lagen trap staat; maar de leermeesters dier Mohamedaansche negers, de Arabieren, ofschoon behoorende tot een ras, welks ontwikkelbaarheid met het oog op de geschiedenis niet te betwijfelen valt, zijn zelve nog zeer weinig beschaafd. Het is zeer gemakkelijk ook dit&lt;noinclude&gt;&lt;/noinclude&gt;</text>
      <sha1>gmqu4lkl59nm3tz288t4usmfj9oze3a</sha1>
    </revision>
  </page>
  <page>
    <title>Pagina:Album der Natuur 1864.djvu/382</title>
    <ns>104</ns>
    <id>89811</id>
    <revision>
      <id>227923</id>
      <timestamp>2026-10-10T14:05:34Z</timestamp>
      <contributor>
        <username>WeeJeeVee</username>
        <id>2844</id>
      </contributor>
      <comment>/* Niet proefgelezen */</comment>
      <origin>227923</origin>
      <model>proofread-page</model>
      <format>text/x-wiki</format>
      <text bytes="2337" sha1="bsffasn91qn7unxndnh8hiwap7vqj8p" xml:space="preserve">&lt;noinclude&gt;&lt;pagequality level=&quot;1&quot; user=&quot;WeeJeeVee&quot; /&gt;{{rh||MENSCHENRASSEN, BIJZONDER DER NEGERS.|347}}&lt;/noinclude&gt;begin van beschaving voor dressuur en een bloot resultaat van het nabootsingtalent der negers uit te maken, doch daartegen staat over de opinie van eenige reizigers, die, terwijl zij de onvatbaarheid der negers voor Europesche beschaving ten stelligste ontkennen, in de aanvankelijke ontwikkeling der negers van het Oosten en Noorden uit door de Arabieren juist de voor den neger geschikte impulsie zien om hem eindelijk ook de eerste schreden te doen zetten op den weg der ontwikkeling. Een in zich zelf minder lofwaardige, maar hier, de omstandigheden in aanmerking genomen, iets goeds aanduidende trek der Mohamedaansche negers is, dat sommige stammen van hen fanatiek en onverdraagzaam geworden zijn. Dezen trek hebben zij trouwens gemeen met alle volken, bij wie de godsdienst meer dan een uitwendig vernis, eene zaak des gemoeds, eene levenskwestie is, maar die zich tevens nog op een lagen trap van verstandelijke ontwikkeling bevinden of hoogstens half beschaafd zijn. Juist dat fanatisme, die onverdraagzaamheid bewijst hier, dat het Islamisme in het geheele wezen der negers wortel heeft geschoten, en, voor zoo ver die godsdienst, zoowel van hare leerstellige als van hare zedelijke zijde oneindig hooger staat dan de oorspronkelijke negergodsdiensten, mag men dit verschijnsel als een zeer stellig teeken van ontwikkeling aanmerken.

Niettegenstaande eindelijk door sommigen beweerd wordt, dat alle voorbeelden, die men aanvoert van buitengewone ontwikkeling bij negers, niet dezen, maar mulatten, quarterons enz. gelden, zoo kan men hier tegenover stellen het getuigenis van verscheidene met negers in en buiten hun land wel bekende anthropologen, die wel is waar de ontwikkelbaarheid der negers als ras ontkennen, maar toch toegeven, dat enkele individu's eene uitzondering maken. Zoodra men echter dit aanneemt, en daarbij in het oog houdt de voor zelfontwikkeling allerongunstigste omstandigheden, waaronder het negerras geplaatst is, dan wordt de stelling: de negers zijn imperfectibel, inderdaad bijna onhoudbaar. Wanneer toch, niettegenstaande die zoo ongunstige, alle aandrift tot zelfontwikkeling neêrdrukkende en tegenwerkende omstandigheden, desniettemin hier en daar een neger zich door eene hooge mate van ontwikkeling onderscheidt, dan moeten er meer wezen, die&lt;noinclude&gt;&lt;/noinclude&gt;</text>
      <sha1>bsffasn91qn7unxndnh8hiwap7vqj8p</sha1>
    </revision>
  </page>
  <page>
    <title>Pagina:Album der Natuur 1864.djvu/383</title>
    <ns>104</ns>
    <id>89812</id>
    <revision>
      <id>227924</id>
      <timestamp>2026-10-10T14:08:30Z</timestamp>
      <contributor>
        <username>WeeJeeVee</username>
        <id>2844</id>
      </contributor>
      <comment>/* Niet proefgelezen */</comment>
      <origin>227924</origin>
      <model>proofread-page</model>
      <format>text/x-wiki</format>
      <text bytes="1878" sha1="leogbnncnflz7n3y6dxlnmoqq7nvk7k" xml:space="preserve">&lt;noinclude&gt;&lt;pagequality level=&quot;1&quot; user=&quot;WeeJeeVee&quot; /&gt;{{rh|348|OVER DE VOLMAAKBAARH. D. LAGERE MENSCHENR., ENZ,|}}&lt;/noinclude&gt;voor dergelijke ontwikkeling vatbaar zijn, ofschoon het er bij hen nooit toe komt. Is ook bij ons ras de volksontwikkeling, op de keper beschouwd, wel inderdaad eene ontwikkeling der ''massa's'', en niet veeleer die van een grooter of kleiner aantal ''individuën'', die de wezenlijk ontwikkelde en waarlijk beschaafde kern der Europesche natiën uitmaken, terwijl de beschaving der overigen, even zoo goed als bij de groote massa der zoogenaamde beschaafde negers, slechts op navolging en dressuur berust?

Al het gezegde kan overigens niet dienen om de perfectibiliteit des negers te bewijzen. Alleen de ervaring zal hier misschien eenmaal uitspraak kunnen doen, maar ik geloof, dat het genoeg is om tot het besluit te komen, dat de ervaring ons ten minste nog geen regt geeft die perfectibiliteit te loochenen. En wat nu andere, nog lager dan de negers staande volken aanbelangt, zoo zal ook alleen dezelfde ervaring omtrent deze kunnen beslissen. Wel is waar wordt hier de kwestie gecompliceerd door de soms niet zonder eenige aanleiding gedane vraag: of eenige dier uiterst laag staande, tevens niet talrijke en in zielental gestadig afnemende volkjes niet gedeterioreerde, ten gevolge van ligehamelijken en verstandelijken teruggang tot uitsterving gedoemde rassen zijn. Maar boe dit zijn moge, zoo is mij, voor zoo ver ik mij op de hoogte heb gehouden van de discussiën over dit punt, nog niets bekend, dat ons het regt zou geven, de niet-perfectibiliteit van eenig menschenras, ik zeg niet te vermoeden, maar als een wetenschappelijk bewezen feit voor te stellen. En zoo lang die niet-perfectibiliteit niet bewezen is, is het, dunkt mij, verstandig, voorzigtig en tevens menschelijk om, zij het ook onder verbetering, de perfectibiliteit van alle menschenrassen te blijven aannemen.
{{dhr}}{{lijn|5em}}{{dhr}}&lt;noinclude&gt;&lt;/noinclude&gt;</text>
      <sha1>leogbnncnflz7n3y6dxlnmoqq7nvk7k</sha1>
    </revision>
  </page>
  <page>
    <title>Pagina:De Groote Schouburgh Der Nederlantsche Konstschilders En Schilderessen 1719 vol 2.djvu/399</title>
    <ns>104</ns>
    <id>89813</id>
    <revision>
      <id>227930</id>
      <timestamp>2026-10-10T18:00:28Z</timestamp>
      <contributor>
        <username>Vincent Steenberg</username>
        <id>280</id>
      </contributor>
      <comment>/* Proefgelezen */</comment>
      <origin>227930</origin>
      <model>proofread-page</model>
      <format>text/x-wiki</format>
      <text bytes="1689" sha1="k1vp218blyrmx65z0ka1w0a4nla4f1o" xml:space="preserve">&lt;noinclude&gt;&lt;pagequality level=&quot;3&quot; user=&quot;Vincent Steenberg&quot; /&gt;{{RH|360|''Schouburgh der''|}}
{{Block center/s}}&lt;/noinclude&gt;&lt;ref follow=noot1&gt;{{fine|''Asselyn'' Amsterdammers.}}&lt;/ref&gt;&lt;br&gt;{{gap}}&lt;ref&gt;{{fine|''Gillis vander Meren.''}}&lt;/ref&gt; ''Voordewint'' zet alles by&lt;br&gt;Om zyn woning te bezeilen,&lt;br&gt;Dog hy ploft, vergist in ’t peilen,&lt;br&gt;{{gap}}Als een &lt;ref&gt;{{fine|''Alberto Clovet.''}}&lt;/ref&gt; ''Zantzak'' op den grond.&lt;br&gt;{{gap}}Maar &lt;ref&gt;{{fine|''Robbert du Val'' Hagenaar.}}&lt;/ref&gt; ''Fortuin'' die zig verstond&lt;br&gt;’T zeil met voordeel te beheeren&lt;br&gt;En het lings, en rechts te keeren,&lt;br&gt;{{gap}}Op de streken van ’t kompas,&lt;br&gt;{{gap}}’T eerst in veil’ge haven was.&lt;br&gt;En schoon &lt;ref&gt;{{fine|''Kasper van Wittel'' Miniatuur sch. van Amesfoort.}}&lt;/ref&gt; ''Piktoors'' en &lt;ref&gt;{{fine|''Jan Baptist d’Assenie'' Hist. sc. van Doornik.}}&lt;/ref&gt; ''Lantaren'',&lt;br&gt;’T hunnen dienst tot Leidstar waren,&lt;br&gt;{{gap}}Stiet hun volgeladen Schip,&lt;br&gt;{{gap}}Dikwerf tegen zand, en klip:&lt;br&gt;Doch wyl zy geen rampen leden,&lt;br&gt;Na dees Benttocht &lt;ref&gt;{{fine|''Dominicus Schaft'', eerst beelde en pourtretschild. naderhand Wayersch.; om dat zyn hand beroerd werd.}}&lt;/ref&gt; ''Wel te Vreden''.{{Block center/e}}
{{References}}

{{gap}}Vele myner Konstgenooten, welker Bentnamen hier ingeweeven zyn, noch in leven zynde, hebben deeze bywoningen voor een uitspanning in de dagen hunner jongelingschap gehouden, en naderhant zig zoo gedragen, dat alle brave luiden achting voor hun hebben. ''ô Hoe gelukkig zynze'' (zeit meergemelde Hoogstraten in zyn Schilderboek op pag. 207) ''dien dit ten goede gedyt! en die als de verjongde Ram van Medea, uit den Bentketel springen, daar zoo menige Pelias in versmoort blyft: Ja overgelukkig zynze, die hun dwaasheden''&lt;noinclude&gt;{{rechts|''over''-}}&lt;/noinclude&gt;</text>
      <sha1>k1vp218blyrmx65z0ka1w0a4nla4f1o</sha1>
    </revision>
  </page>
  <page>
    <title>Pagina:Oudenhoven - Beschryvinge der Stadt ende Meyerye van 's Hertogen-Bossche (1649).djvu/81</title>
    <ns>104</ns>
    <id>89814</id>
    <revision>
      <id>227935</id>
      <timestamp>2026-10-10T18:22:39Z</timestamp>
      <contributor>
        <username>Pslits</username>
        <id>6287</id>
      </contributor>
      <comment>AI-transcriptie, zie overleg index</comment>
      <origin>227935</origin>
      <model>proofread-page</model>
      <format>text/x-wiki</format>
      <text bytes="2777" sha1="21x8hbc6epi46kg2g7zxi1nybsfup61" xml:space="preserve">&lt;noinclude&gt;&lt;pagequality level=&quot;1&quot; user=&quot;Pslits&quot; /&gt;{{RH||''der Stadt van 's Hertogen-bo{{ls}}{{ls}}che.''|63}}&lt;/noinclude&gt;1. Gheboren Poorters ofte Burghers.

2. Gheworden Poorters ofte Burghers.

Van de eer{{ls}}te {{ls}}oorte zijn

1. Die binnen de Stadt van 's Hertogen-bo{{ls}}{{ls}}che geboren zijn.

2. Die binnen de Stadt 't heylich Sacrament des Doop{{ls}}els ontfangen hebben / want die plachten mede onder de geboren Poorters gherekent te worden.

Een geboren Poorter / en verlie{{ls}}t nimmermeer {{ls}}ijn Poorter-recht / hoe lange dat hy uyt de Stadt is / maer als hy weder komt / {{ls}}oo gheniet hy de Privilegien van de {{ls}}elve Stadt.

Belanghende 't worden van Poorters / {{ls}}oo {{ls}}taet te weten / dat niemandt een Poorter van de{{ls}}e Stadt en mach worden / ten zy dat hy twee jaren / of als {{ls}}ommighe willen / drie jaren / te voren continuelijck {{ls}}ijne wooninghe binnen de Stadt va{{ls}}t ghehouden heeft / midts betalende de gherechticheydt daer toe {{ls}}taende tot profijt van den Heere ende der Stadt. Ende wil hy dan voorts {{ls}}ijn Poorter-recht ghenieten / {{ls}}oo moet hy aldaer houden {{ls}}ijn Domicilie / ende mach uytter Stadt varen 's jaers drie {{ls}}es weecken / ten ware dat hy buyten de Stadt ware in 's Heeren dien{{ls}}te / Pelgrimagie ofte Coopman{{ls}}chappe / ende al{{ls}}oo langher dan de voor{{ls}}z {{ls}}es weken uyt ware.

{{float right|{{smaller|Privilegien ende Vryheden der Poorteren ofte Burgeren.}}|style=width:9em;}}Elck volck heeft {{ls}}ijn recht / elcke Stadt {{ls}}ijn Privilegie. De Privilegien der ouder Romeynen maeckte / dat oock Luyden van andere Landen {{ls}}ochten met groot gelt 't Burger{{ls}}chap van Roomen te koopen / als wy {{ls}}ien Act. 22.28. De Burgers van de Stadt van 's Hertogen-bo{{ls}}{{ls}}che zijn vande Princen van den Landen oock met groote Privilegien ende Vryheyt begifticht / om vele anderen daer door aen te locken / ende de{{ls}}e Stadt een volck-rijcke Stadt te maken / ende {{ls}}ullen die oock / voor {{ls}}oo veel wy die hebben konnen uyt vinden / hier op 't pampier brenghen / ende {{ls}}ullen de eer{{ls}}te plaets gheven / die elcken Poorter / in 't by{{ls}}onder mee{{ls}}t ende nae{{ls}}t raken / ende daer nae die allen den Poorteren wat meer ghemeyn zijn.

De Poorteren de{{ls}}er Stadt behooren met haren lijve ende goeden alleen te recht voor Schepenen der Stadt van 's Hertogen-bo{{ls}}{{ls}}che / ende en mach niemandt der Poorteren lijve / ofte hare goederen buyten de voor{{ls}}z Stadt inde Meyerye der {{ls}}elver arre{{ls}}teren ofte bekommeren / maer {{ls}}oo wie op eenige Poorteren / ofte hare goederen yet ey{{ls}}{{ls}}chen of {{ls}}preken wil / die moet {{ls}}ulcx doen voor Schouteth ende Schepenen der voor{{ls}}z Stadt.

Een Poorter van de{{ls}}er Stadt en mach om geenderhande mi{{ls}}daet&lt;noinclude&gt;{{RH|||uytter}}&lt;/noinclude&gt;</text>
      <sha1>21x8hbc6epi46kg2g7zxi1nybsfup61</sha1>
    </revision>
  </page>
  <page>
    <title>Pagina:Oudenhoven - Beschryvinge der Stadt ende Meyerye van 's Hertogen-Bossche (1649).djvu/82</title>
    <ns>104</ns>
    <id>89815</id>
    <revision>
      <id>227936</id>
      <timestamp>2026-10-10T18:23:22Z</timestamp>
      <contributor>
        <username>Pslits</username>
        <id>6287</id>
      </contributor>
      <comment>AI-transcriptie, zie overleg index</comment>
      <origin>227936</origin>
      <model>proofread-page</model>
      <format>text/x-wiki</format>
      <text bytes="2695" sha1="f6tshfv5d2i2znkr9ps44gb1e7v5sn7" xml:space="preserve">&lt;noinclude&gt;&lt;pagequality level=&quot;1&quot; user=&quot;Pslits&quot; /&gt;{{RH|64|''Be{{ls}}chryvinge''|}}&lt;/noinclude&gt;uytter Stadt / ofte Vryheyt ghevoert worden / maer {{ls}}al alleen hebben vonni{{ls}}{{ls}}e der Schepenen van 's Hertogen-bo{{ls}}{{ls}}che.

Inden jare 1318 heeft Hertoge ''Johan'' den Poorters van 's Hertogen-bo{{ls}}{{ls}}che vergunt / dat {{ls}}y in hare Huy{{ls}}en {{ls}}oo vry zijn als of {{ls}}y in de Kercke / ofte andere ghewijde plaet{{ls}}en waren / ende als de deure ende ven{{ls}}ter nae{{ls}}t de deure ge{{ls}}loten zijn / {{ls}}oo mach de Schouteth den {{ls}}elven Poorter in {{ls}}ijnen Huy{{ls}}e noch vanghen / noch {{ls}}pannen / of yemant uyt den Huy{{ls}}e gheweldelijck halen / dan by con{{ls}}ent ende tegenwoordigheyt van het mee{{ls}}tendeel der Schepenen.

De eene Poorter en mach den anderen Poorter niet doen arre{{ls}}teren / ofte in rechte betrecken om eenighe {{ls}}aken buyten de Stadt van 's Hertogen-bo{{ls}}{{ls}}che / ten ware dat {{ls}}ulcke per{{ls}}oon fugitijf ware ofte {{ls}}u{{ls}}pect.

Alle de goeden / ten platten Lande gheleghen / toe-behoorende den Poorteren van 's Hertoghen-bo{{ls}}{{ls}}che / ende verkreghen by den {{ls}}elven voor den jare veerthien hondert tachtentich / zijn ende blijven vry / {{ls}}onder met den {{ls}}elven platten Lande te gelden inder Beden / ofte oock in eenighen anderen onraedt.

Alwaert dat eenighe Poorters goeden binnen de Meyerije ten platten Lande gelegen / toe-behoorende den Poorteren der Stad van 's Hertogen-bo{{ls}}{{ls}}che / ende die van oudts zijn vry gewee{{ls}}t inder Bede met den platten Lande te gelden / uyt dien {{ls}}y inder Stadts kommer ende la{{ls}}ten contribueren / aen eenighe onvrye per{{ls}}oonen / gheen Poorters zijnde / verkocht waren / quamen {{ls}}ulcke oude Poorters goederen aen Poorters als vrye per{{ls}}oonen / behooren hare Vryheydt te ghenieten.

Of eenige Poorteren / ofte gevrijde per{{ls}}oonen zedert den jare veerthien hondert ende tachtentich verkreghen hadden teghens eenighe Poorteren / ofte gevrijde per{{ls}}oonen eenige goeden van oudts vry ge{{ls}}telt zijnde / blijven de {{ls}}elve goeden vry / {{ls}}oo langhe als {{ls}}y in der ghevrijder handt zijn.

Inden jare 1196 heeft de Key{{ls}}er ''Henrick de VI.'' ter begeerten des Hertogen van Brabant / den Inge{{ls}}etenen vande nieuwe Stadt van 's Hertogen-bo{{ls}}{{ls}}che Tol vry ghemaeckt met haer goedt ende Coopman{{ls}}chap langhs den Rijn opwaerts rey{{ls}}ende.

Dit Privilegie heeft beve{{ls}}ticht de Key{{ls}}er ''Henrick'', de Soon van ''Fredrick den tweeden'' inden jare 1233 en̄ ''Carolus de IV.'' indē jare 1349.

Inden jare 1204 heeft de Key{{ls}}er ''Philippus de II.'' haer voorders vry ghemaeckt door het gheheele Room{{ls}}che Rijck.{{nop}}&lt;noinclude&gt;{{RH|||Her-}}&lt;/noinclude&gt;</text>
      <sha1>f6tshfv5d2i2znkr9ps44gb1e7v5sn7</sha1>
    </revision>
  </page>
  <page>
    <title>Pagina:Oudenhoven - Beschryvinge der Stadt ende Meyerye van 's Hertogen-Bossche (1649).djvu/83</title>
    <ns>104</ns>
    <id>89816</id>
    <revision>
      <id>227937</id>
      <timestamp>2026-10-10T18:23:33Z</timestamp>
      <contributor>
        <username>Pslits</username>
        <id>6287</id>
      </contributor>
      <comment>AI-transcriptie, zie overleg index</comment>
      <origin>227937</origin>
      <model>proofread-page</model>
      <format>text/x-wiki</format>
      <text bytes="2312" sha1="t5469i5n4cuxjfdn2h892piwfck1o08" xml:space="preserve">&lt;noinclude&gt;&lt;pagequality level=&quot;1&quot; user=&quot;Pslits&quot; /&gt;{{RH||''der Stadt van 's Hertogen-bo{{ls}}{{ls}}che.''|65}}&lt;/noinclude&gt;Hertoge ''Hendrick de I.'' ende naer hem Hertoge ''Johan'' in den jare 1282 heeft haer Tol-vry ghemaeckt met alle hare goeden door gheheel Brabandt.

Inden jare 1203 heeft ''Otto'' Grave van Gelderlant / den Poorteren van 's Hertogen-bo{{ls}}{{ls}}che Tol-vry ghemaeckt in geheel Gelderlandt.

Inden jare 1418 heeft Hertoghe ''Johan'' ende Vrouwe ''Jacoba'', Gravinne van Hollant ende Zeelandt den Poorteren van 's Hertogen-bo{{ls}}{{ls}}che Tol-vry ghemaeckt door gheheel Hollant ende Zeelant / ende heeft Hertoghe ''Maximiliaen'' in den jare 1480 't {{ls}}elve gheconfirmeert / daer by doende een Declaratie hoemen die vryheyt {{ls}}al ghebruycken.

''Johan'', Heer der Stede ende des Landts van Heu{{ls}}den / heeft de {{ls}}elve vryheyt in {{ls}}ijn Landt ende Stadt vergunt.

''Jacob, Grave van Hoorn'', Heere van Wodrichem ende den Lande van Altena / heeft haer die vryheydt mede binnen de Stede van Wodrichem ende tot Gie{{ls}}{{ls}}en in den Lande van Altena inden jare 1480 vergunt.

''Jacob van Bronckhor{{ls}}t'', Heere van Batenborch / heeft den {{ls}}elven gelijcke vryheyt in de Stadt ende Landen van Batenborch inden jare 1481 vergunt.

Inden jare 1563 heeft ''Philippus den II.'' van dien naem Coninck van Spagnien / als Hertoghe van Brabant / haer Tol-vry gemaeckt tot Oyen ende Diedden.

In 't Stift van Wtrecht ende tot Zon{{ls}}t gheven {{ls}}y op de Tollen maer eenen kleynen penning / uytwij{{ls}}ende de Brieven daer van zijnde van den jare 1489 ende 1484.

Inden jare 1355 heeft Vrouwe ''Johanna'' de Stadt van 's Hertoghen-bo{{ls}}{{ls}}che vergunt te moghen voeren in Stadts Wapenen vier Leeuwen met den Boom.

Inden jare 1356 heeft Hertoghe ''Wence{{ls}}laus'' den Poorteren van 's Hertogen-bo{{ls}}{{ls}}che van den Hout-{{ls}}chat vry ghemaeckt.

Inden jare 1403 is die van 's Hertoghen-bo{{ls}}{{ls}}che vergunt 't Privilegium van der Signet.

Ver{{ls}}cheyde andere Privilegien heeft Hertoghe ''Hendrick'' de eer{{ls}}te van dien naem de Stadt van 's Hertoghen-bo{{ls}}{{ls}}che ende den Poorters der {{ls}}elver vergunt / die Hertoghe ''Johan'' de eer{{ls}}te in den jare 1329 ende andere Hertoghen van Brabandt naerderhant gheconfirmeert ende gheaugmenteert hebben / te langhe om hier al te verhalen.{{nop}}&lt;noinclude&gt;{{RH||I|Be-}}&lt;/noinclude&gt;</text>
      <sha1>t5469i5n4cuxjfdn2h892piwfck1o08</sha1>
    </revision>
  </page>
  <page>
    <title>Pagina:Oudenhoven - Beschryvinge der Stadt ende Meyerye van 's Hertogen-Bossche (1649).djvu/84</title>
    <ns>104</ns>
    <id>89817</id>
    <revision>
      <id>227938</id>
      <timestamp>2026-10-10T18:23:43Z</timestamp>
      <contributor>
        <username>Pslits</username>
        <id>6287</id>
      </contributor>
      <comment>AI-transcriptie, zie overleg index</comment>
      <origin>227938</origin>
      <model>proofread-page</model>
      <format>text/x-wiki</format>
      <text bytes="2625" sha1="lch9os462hbbb28cc4rvx14ppfwpyu6" xml:space="preserve">&lt;noinclude&gt;&lt;pagequality level=&quot;1&quot; user=&quot;Pslits&quot; /&gt;{{RH|66|''Be{{ls}}chryvinge''|}}&lt;/noinclude&gt;{{c|{{x-larger|Be{{ls}}chryvinghe vande Regeeringe der Stadt}}&lt;br /&gt;{{larger|van 's Hertogen-bo{{ls}}{{ls}}che.}}}}

{{Initiaal|G}}Odt heeft den men{{ls}}che ge{{ls}}chapen nae {{ls}}ijn Even-beelt in volkomen heerlijckheyt / gherechticheyt / heylicheyt ende wij{{ls}}heyt / {{ls}}oo dat alle men{{ls}}chen / ende een yegelijck in hem {{ls}}elven / ten aen{{ls}}ien vande eer{{ls}}te Scheppinghe / repre{{ls}}enteerde een Conincklijcke Maje{{ls}}teyt / eene Goddelijcke gerechticheyt / heylicheyt ende wij{{ls}}heyt heeft / nae het welcke dan een yegelijck hem {{ls}}elven konde / ende wilde regeeren: Maer nu de men{{ls}}che door onghehoor{{ls}}aemheydt uyt de{{ls}}en volmaeckten {{ls}}taet hem ver{{ls}}tooten heeft / {{ls}}oo ey{{ls}}cht den hooghen noodt / dat daer Overheden ende Machten van God ge{{ls}}et worden / die door hare autoriteyt / ende wij{{ls}}heydt / onder den men{{ls}}chen gherechticheyt ende heylicheyt in vrede ende eenicheyt moghen onderhouden / want ander{{ls}}ints alles in confu{{ls}}ie / ende ten verderve {{ls}}oude loopen.

Daerom be{{ls}}chreven hebbende de Poorters ende Burghers de{{ls}}er Stede / {{ls}}ullen wy over gaen tot de Be{{ls}}chrijvinge vande Overicheyt der {{ls}}elver / ende de wij{{ls}}e ofte maniere van hare Regeeringhe.

Binnen de{{ls}}e Stadt van 's Hertogen-bo{{ls}}{{ls}}che zijn twee Officieren.

{{float left|{{smaller|Hooch Schouteth.}}|style=width:9em;}}De eer{{ls}}te Officier is de hooch Schouteth.

{{float left|{{smaller|Leegh Schouteth.}}|style=width:9em;}}De andere de leech Schouteth.

De ''hooch Schouteth'' is ge{{ls}}telt om alle criminele {{ls}}aken / die {{SIC|gheperpreteert|gheperpetreert}} worden in de voor{{ls}}z Stadt / ofte hare Meyerije / te corrigeren / volghens de vonni{{ls}}{{ls}}en der Schepenen de{{ls}}er Stede / ghelijck dat verklaert wordt by den Princen vanden Landen in den jare 1336 / 1371 / 1394 / ende op andere tijden meer.

De ''leech Schouteth'' is bevolen kenni{{ls}}{{ls}}e te nemen van alle civile {{ls}}aken / de welcke ghebeuren binnen de voor{{ls}}z Stadt ende haren Vrydomme.

De{{ls}}e twee Officien zijn altijdts by twee by{{ls}}ondere per{{ls}}oonen bedient ghewee{{ls}}t tot den jare 1535 / ende naer dien tijdt by een per{{ls}}oon alleen / ende dat mee{{ls}}tendeel by goede Edelluyden / ofte by de aen{{ls}}ienlijck{{ls}}ten van de Stadt.

Naem-Regi{{ls}}ter vande hooghe ende leeghe Schoutethen van den jare 1191 tot nu toe / voor {{ls}}oo veel als ick in oude ge{{ls}}chreven Memorien die hebbe konnen vinden.

&lt;poem&gt;
:1191 ''Wouter Togaert.'' Hooch Schouteth.
&lt;/poem&gt;&lt;noinclude&gt;{{RH|||Dirck}}&lt;/noinclude&gt;</text>
      <sha1>lch9os462hbbb28cc4rvx14ppfwpyu6</sha1>
    </revision>
  </page>
  <page>
    <title>Pagina:Oudenhoven - Beschryvinge der Stadt ende Meyerye van 's Hertogen-Bossche (1649).djvu/85</title>
    <ns>104</ns>
    <id>89818</id>
    <revision>
      <id>227939</id>
      <timestamp>2026-10-10T18:24:15Z</timestamp>
      <contributor>
        <username>Pslits</username>
        <id>6287</id>
      </contributor>
      <comment>AI-transcriptie, zie overleg index</comment>
      <origin>227939</origin>
      <model>proofread-page</model>
      <format>text/x-wiki</format>
      <text bytes="2118" sha1="dns1erh3n9h97kskcglmisrxkdgyov8" xml:space="preserve">&lt;noinclude&gt;&lt;pagequality level=&quot;2&quot; user=&quot;Pslits&quot; /&gt;{{RH||''der Stadt van 's Hertogen-bo{{ls}}{{ls}}che.''|67}}&lt;/noinclude&gt;&lt;poem&gt;
:1192 ''Dirck de Roevere.'' Hooch Schouteth.
:1192 ''Jan van Zon.'' Leech Schouteth.
:1234 ''Bernardijn N.'' Hooch Schouteth.
:1261 ''Jan Dickbier.'' Hoogh Schouteth.
:1266 ''Rudolf Roe{{ls}}mont.'' Leegh Schouteth.
:1352 ''Jan Dickbier'', Ridder / Hoogh Schouteth.
:1378 ''Rijckhout Cock'', Leegh Schouteth.
:1382 ''Leon van Erp'', Leegh Schouteth.
:1386 ''Paulus van Hae{{ls}}tricht'', Hoogh Schouteth.
:1390 ''Jan van Gemert'', Leegh Schouteth.
:1396 ''Jan van Megen'', Hoogh Schouteth.
:1404 ''Jan van Grimberghen'', Ridder / Heere van A{{ls}}{{ls}}che. Hooch
Schouteth.
:1417 ''Goo{{ls}}{{ls}}en Model'', Leegh Schouteth.
:1423 ''Niclaes van Geel'', Leegh Schouteth.
:1425 ''Rudolf van Hae{{ls}}tricht'', Hooch Schouteth.
:1425 ''Bertold die Luw'', Leegh Schouteth.
:1431 ''Niclaes Loenman'', Hoogh Schouteth.
:1435 ''Aert Heym'', Hoogh Schouteth.
:1438 ''Ywan van Mol'', Ridder. Hoogh Schouteth.
:1438 ''Jan van Arckel'', Leegh Schouteth.
:1443 ''Willem Dickbier'', Hoogh Schouteth.
:1449 ''Jan Dickbier'', Hoogh Schouteth.
:1471 ''Pieter van Vertam'', Ridder / Heere tot Hee{{ls}}wijck / Ge{{ls}}tel / A{{ls}}ten
ende Dinter. Hoogh Schouteth.
&lt;/poem&gt;

{{c|{{sp|NOTA.}}}}

De{{ls}}en Heer ''Pieter van Vertam'' dede den 7 Meert de{{ls}}es jaers 1471 {{ls}}ijnen behoorlijcken Eedt op 't Officie van 't Hoogh Schouteth Ampt / ende gheloofden mede voor Notaris ende Getuygen binnen acht dagen / doen nae{{ls}}t-komende / wettelijck te doceren een gheboren Brabander te we{{ls}}en / ende of hy des niet en dede / {{ls}}oude den voor{{ls}}z Eedt nul we{{ls}}en / daer op oock den voor{{ls}}z Eedt genomen wierdt / hoewel hy brieven van Commi{{ls}}{{ls}}ie hadde.

&lt;poem&gt;
:1473 ''Jan Monnincx''&lt;!-- onzekere lezing --&gt;, Hoogh Schouteth.
:1477 ''Jan van Arckel'', Leegh Schouteth.
:{{SIC|1580|1480}} ''Henrick Dickbier'', Hoogh Schouteth.
:1492 ''Henrick van Ron{{ls}}t'', Ridder / Heere tot Bortel / Ke{{ls}}{{ls}}el ꝛc.
Raedt ende Camerlingh van den Hertoghe. Hoogh Schouteth.
:1496 ''Philips Hinckart'', Leegh Schouteth.
&lt;/poem&gt;&lt;noinclude&gt;{{RH||I 2|''An-''}}&lt;/noinclude&gt;</text>
      <sha1>dns1erh3n9h97kskcglmisrxkdgyov8</sha1>
    </revision>
  </page>
  <page>
    <title>Pagina:Oudenhoven - Beschryvinge der Stadt ende Meyerye van 's Hertogen-Bossche (1649).djvu/86</title>
    <ns>104</ns>
    <id>89819</id>
    <revision>
      <id>227940</id>
      <timestamp>2026-10-10T18:25:01Z</timestamp>
      <contributor>
        <username>Pslits</username>
        <id>6287</id>
      </contributor>
      <comment>AI-transcriptie, zie overleg index</comment>
      <origin>227940</origin>
      <model>proofread-page</model>
      <format>text/x-wiki</format>
      <text bytes="2305" sha1="c6ge5r95liah0d4ue0dswbu4yeu5r4f" xml:space="preserve">&lt;noinclude&gt;&lt;pagequality level=&quot;1&quot; user=&quot;Pslits&quot; /&gt;{{RH|68|''Be{{ls}}chryvinge''|}}&lt;/noinclude&gt;&lt;poem&gt;
:1497 ''Anthonis Hinckart'', Leegh Schouteth.
:1504 ''Jan Heym'', Hoogh Schouteth.
:1505 ''Jan Baecx van Schoonvor{{ls}}t'', Ridder. Leegh Schouteth.
:1509 ''Jan vanden Wijngaert'', Ridder. Hoogh Schouteth.
&lt;/poem&gt;

{{c|{{sp|NOTA.}}}}

Nae de{{ls}}en ''Jan vanden Wijngaerden'' vinde ick de{{ls}}e volghende {{ls}}onder aen-teeckeninghe van het jaer haerder bedieninghe.

&lt;poem&gt;
:''Jan van Erp, ghe{{ls}}eyt van Berze.''
:''N. Wijngardt.''
:''Huygh'', de natuerlijcke Soon van den Heere van Sevenbergen in
plaets van ''Maximiliaen'' Heere van Sevenberghen.
:1524 ''Henrick Dach-verlies'', Hoogh Schouteth.
:1527 ''Aert Heym'', Hoogh Schouteth.
:1529 ''Jan van Ke{{ls}}{{ls}}el'', Hoogh Schouteth.
:1531 ''Jan van Broegel'', Hoogh Schouteth.
&lt;/poem&gt;

{{c|{{sp|NOTA.}}}}

Naer dat de Leeghe Schouteth ''Johan Baecx van Schoonvor{{ls}}t'', Ridder / den vierden Januarij des jaers 1529 overleden was / {{ls}}oo is dat Ampt alleen niet wederom vergeven / maer tot de{{ls}}en tijdt toe open ghebleven / ende hebben de volghende Schoutethen t'{{ls}}amen beyde de Ampten van Hoogh ende Leeghe Schouteth bedient.

&lt;poem&gt;
:1535 ''Jan van Brecht'', Ridder / Hoogh ende Leegh Schouteth.
:1558 ''Jacob van Brecht'', Ridder / Heere van Hagoort / Hoogh ende
Leegh Schouteth.
:1599 ''Philips van Brecht'', Heere van Hagoort / Hoogh ende Leegh
Schouteth.
&lt;/poem&gt;

{{c|Nae de Reductie.}}

&lt;poem&gt;
:1630 ''Henrick van Bergaingne'', Hoogh ende Leegh Schouteth.
&lt;/poem&gt;

{{float left|{{smaller|De Regeeringe be{{ls}}taet uyt drie Leden.}}|style=width:9em;}}De Regeeringhe van de Stadt van 's Hertoghen-bo{{ls}}{{ls}}che be{{ls}}taet uyt drie Leden.

Het eer{{ls}}te Lidt vande Regeeringhe maecken de Schepenen ende Ghe{{ls}}woorens.

Het tweede Lidt be{{ls}}taet uyt de Raden der Stadt.

Het derde Lidt formeeren de Dekens ende Ghe{{ls}}woorens vande Ambachten.

{{float left|{{smaller|Seven Schepenen der Stadt van 's Hertogen-bo{{ls}}{{ls}}che.}}|style=width:9em;}}Inden jare 1200 zijn in de{{ls}}e Stadt uyt de aen{{ls}}ienlijck{{ls}}te ende ghequalificeer{{ls}}te Burghers ghenomen {{ls}}even Mannen ende ghemaeckt Schepenen de{{ls}}er Stadt / met macht om 't Bami{{ls}}{{ls}}e 's jaers daer aen volgende {{ls}}even anderen in haer plaets te moghen {{ls}}tellen. Hier op is&lt;noinclude&gt;{{RH|||de}}&lt;/noinclude&gt;</text>
      <sha1>c6ge5r95liah0d4ue0dswbu4yeu5r4f</sha1>
    </revision>
  </page>
  <page>
    <title>Pagina:Oudenhoven - Beschryvinge der Stadt ende Meyerye van 's Hertogen-Bossche (1649).djvu/87</title>
    <ns>104</ns>
    <id>89820</id>
    <revision>
      <id>227941</id>
      <timestamp>2026-10-10T18:25:29Z</timestamp>
      <contributor>
        <username>Pslits</username>
        <id>6287</id>
      </contributor>
      <comment>AI-transcriptie, zie overleg index</comment>
      <origin>227941</origin>
      <model>proofread-page</model>
      <format>text/x-wiki</format>
      <text bytes="2930" sha1="7gixmuq2zf6itqeitufwhm8pki59b8v" xml:space="preserve">&lt;noinclude&gt;&lt;pagequality level=&quot;1&quot; user=&quot;Pslits&quot; /&gt;{{RH||''der Stadt van 's Hertogen-bo{{ls}}{{ls}}che.''|69}}&lt;/noinclude&gt;de jaerlijck{{ls}}che veranderinge van den Schepen{{ls}}toel op dien voet gevolcht tot den jare 1336 / wanneer de Schepenen door Burgherlijcke oneenicheydt met malkanderen in de Electie niet konnende over een komen / het {{ls}}tellen vande Schepenen den Prince vanden Lande hebben op-gedraghen / die daer nae jaerlijcx den Schepen{{ls}}toel binnen de Octaven van Bami{{ls}}{{ls}}e verandert heeft / als blijckt uyt des Hertoge Brieven van den jare 1350 ende volgende.

Indien de Prince van den Lande binnen de Octaven van Bami{{ls}}{{ls}}e den Schepen{{ls}}toel niet en verandert / {{ls}}oo moghen de oude Schepenen / uyt kracht van {{ls}}ekere Privilegie van den 18 Meert des jaers 1387 haer van Vrouwe ''Johanna'' vergunt / ende oude u{{ls}}antie / andere nieuwe Schepenen {{ls}}tellen / ghelijck {{ls}}ulcx in voorlede jaren menichmael ghe{{ls}}chiedt is.

{{float right|{{smaller|'t Getal der Schepenen wordt vergroot / ende gebrocht op neghen.}}|style=width:9em;}}Op de{{ls}}er wij{{ls}}e is den Schepen{{ls}}toel bedient ghewee{{ls}}t tot den jare 1525 / wanneer Key{{ls}}er ''Carolus de V.'' op den 12 Augu{{ls}}ti het getal der Schepenen vermeerdert heeft / ten aen{{ls}}ien vande grootheyt der {{ls}}elver Stadt / ende van de menichte vande Inghe{{ls}}etenen / ende verordonneert / dat tot vorderinge van Ju{{ls}}titie / in {{ls}}tede van {{ls}}even Schepenen / die altijdts daer ghewee{{ls}}t zijn vande rijck{{ls}}te / notabel{{ls}}te ende nuttelijcx{{ls}}te Mannen / diemen daer toe vinden koude / neghen Schepenen ordineren ende {{ls}}tellen {{ls}}al.

Daer de 7 Schepenen te voren ghelijckelijck af-gongen / ende alle jaer den geheelen Schepen{{ls}}toel vernieuwt wierde / heeft de ghemelde Key{{ls}}er met eenen verordonneert tot informatie van de nieuwe Schepenen in hare aenkom{{ls}}te in 't Schependom van des Stadts {{ls}}aecken ende affairen / datmen jaerlijcx in 't vernieuwen vande voor{{ls}}z Wethouders / twee vande out{{ls}}te ende ver{{ls}}tandich{{ls}}te Schepenen continueren {{ls}}al voor een jaer / {{ls}}onder meer.

Om te verhoeden ende voor te komen / dat tegens het veranderen van de Wet binnen de{{ls}}er Stede geene inadvertentie / ofte contraventie en {{ls}}oude werden ghecommitteert teghens de Privilegien of oudt herkomen der {{ls}}elver Stadt; Soo heeft ''Alexander'', Prince van Parma ende van Play{{ls}}ance / als Stad-houder van {{ls}}ijner Co: Maj: in Brabant / in den jare 1582 aen de Wet-houders van 's Hertogen-bo{{ls}}{{ls}}che ge{{ls}}chreven / ende goedt gevonden: Datmen voor het expireren vande voor{{ls}}z Wet / te Hove van alles {{ls}}oude over{{ls}}enden particuliere informatie / omme tijdelijck daer op ghenomen te worden behoorlijck regard / ende is van dien tijt af gepracti{{ls}}eert gewee{{ls}}t / dat by den Wethouderen wort over ge{{ls}}onden eene particuliere Lij{{ls}}te van per{{ls}}oonen /&lt;noinclude&gt;{{RH||I 3|om}}&lt;/noinclude&gt;</text>
      <sha1>7gixmuq2zf6itqeitufwhm8pki59b8v</sha1>
    </revision>
  </page>
  <page>
    <title>Pagina:Oudenhoven - Beschryvinge der Stadt ende Meyerye van 's Hertogen-Bossche (1649).djvu/88</title>
    <ns>104</ns>
    <id>89821</id>
    <revision>
      <id>227942</id>
      <timestamp>2026-10-10T18:25:39Z</timestamp>
      <contributor>
        <username>Pslits</username>
        <id>6287</id>
      </contributor>
      <comment>AI-transcriptie, zie overleg index</comment>
      <origin>227942</origin>
      <model>proofread-page</model>
      <format>text/x-wiki</format>
      <text bytes="2475" sha1="1ncvc1075pe8o7bihlpcblja4e0mvnx" xml:space="preserve">&lt;noinclude&gt;&lt;pagequality level=&quot;1&quot; user=&quot;Pslits&quot; /&gt;{{RH|70|''Be{{ls}}chryvinge''|}}&lt;/noinclude&gt;om daer uyt by den Prince van den Lande gheordonneert te worden de nieuwe Wet.

De Schepenen zijn ghehouden / gheduerende haren Schependom / met de mee{{ls}}te menichte van hare Huy{{ls}}ghe{{ls}}inne / hare principale re{{ls}}identie te houden in de voor{{ls}}z Stadt / volgens de voor{{ls}}z geciteerde Ordonnantie van den Key{{ls}}er ''Carolus de V.''

Inden jare 1334 den 18 Junij heeft Hertoge ''Johan'' geordonneert / dat de Schepenen die af gaen het jaer daer aen Ghe{{ls}}woorens {{ls}}ullen we{{ls}}en.

Inden jare 1336 heeft Hertoghe ''Johan'' van Brabandt de Stadt van 's Hertogen-bo{{ls}}{{ls}}che verleent; {{ls}}oo wie Schepen is / dat hy geen Schepen worden en mach / voor dattet twee jaren gheleden {{ls}}al we{{ls}}en / dat hy af-ghegaen is.

De{{ls}}en Schepen{{ls}}toel is bevolen d'admini{{ls}}tratie vander Ju{{ls}}titie in criminele ende civile {{ls}}aken binnen de Stad ende hare Vrydomme.

Ten ver{{ls}}oecke vande Partijen moghen de{{ls}}e Schepenen kenni{{ls}}{{ls}}e nemen van hunne Poorteren ende Poortere{{ls}}{{ls}}en.

Item / vande goeden den Poorteren ende Poortere{{ls}}{{ls}}en toe-behoorende.

Item / vande goeden verkreghen onder ghetuygeni{{ls}}{{ls}}e van Schepenen binnen de{{ls}}e Stadt.

Item / of yemandt inder Beden te hooch ghe{{ls}}et is.

Item / verleenen hare Be{{ls}}chrijf-brieven by weygeringe van Ju{{ls}}titie vande {{ls}}ubalterne / ofte onder Rechts-bancken.

Item / moghen de Schepenen Compul{{ls}}orie brieven verleenen / om ghetuygeni{{ls}}{{ls}}e te hooren.

Item / Brieven van {{taal|la|''Juris Sub{{ls}}idie''}} op de Officieren der Va{{ls}}alen in de Meyerije van 's Hertogen-bo{{ls}}{{ls}}che ghe{{ls}}eten / om ghewe{{ls}}ene Vonni{{ls}}{{ls}}en ter executien ghe{{ls}}telt te worden.

Item / voor mi{{ls}}erabele per{{ls}}oonen / als voor Weduwen / Wee{{ls}}en / ende andere men{{ls}}chen / om de {{ls}}elve tot korter expeditie te helpen.

Item / van {{ls}}impele contumacien op de Dorpen inde voor{{ls}}z Meyerije tegens Partijen gheobtineert / om de {{ls}}elve wederom in recht ontfanghen te worden / als het blijckt vande onwetentheyt / midts betalende de ko{{ls}}ten van retardatien.

Volgens {{ls}}ekere Privilegien de voor{{ls}}z Stadt gegeven / ende ouden herkomen / appelleren partijen van alle Vonni{{ls}}{{ls}}en by de Schepenen inde Meyerije uyt-ghe{{ls}}proken / aen de Schepenen van 's Hertogen-bo{{ls}}{{ls}}che / als hen immediaet Over-hooft.{{nop}}&lt;noinclude&gt;{{RH|||Inden}}&lt;/noinclude&gt;</text>
      <sha1>1ncvc1075pe8o7bihlpcblja4e0mvnx</sha1>
    </revision>
  </page>
  <page>
    <title>Pagina:Oudenhoven - Beschryvinge der Stadt ende Meyerye van 's Hertogen-Bossche (1649).djvu/89</title>
    <ns>104</ns>
    <id>89822</id>
    <revision>
      <id>227943</id>
      <timestamp>2026-10-10T18:25:49Z</timestamp>
      <contributor>
        <username>Pslits</username>
        <id>6287</id>
      </contributor>
      <comment>AI-transcriptie, zie overleg index</comment>
      <origin>227943</origin>
      <model>proofread-page</model>
      <format>text/x-wiki</format>
      <text bytes="3092" sha1="5rwpwu07muah7mr9orixj566bl4ex73" xml:space="preserve">&lt;noinclude&gt;&lt;pagequality level=&quot;1&quot; user=&quot;Pslits&quot; /&gt;{{RH||''der Stadt van 's Hertogen-bo{{ls}}{{ls}}che.''|71}}&lt;/noinclude&gt;Inden jare 1531 heeft de Key{{ls}}er ''Carolus V.'' geordonneert / dat geen va{{ls}}te goederen inde Meyerije van 's Hertogen-bo{{ls}}{{ls}}che en moghen be{{ls}}waert ofte veralieneert worden / dan voor de Schepenen van 's Hertogen-bo{{ls}}{{ls}}che / ofte voor de Vier{{ls}}chare binnens bandts daer de {{ls}}elve goeden ghelegen zijn.

Eenige plaet{{ls}}en buyten de Meyerije voor{{ls}}z gelegen / hebben oock haer Appel voor de Schepenen van 's Hertoghen-bo{{ls}}{{ls}}che / als Landen / de out{{ls}}te Stadt van Brabandt / Dormalen / ꝛc.

De Stadt van Vianen plachte oock hare ghe{{ls}}tede Vonni{{ls}}{{ls}}en by de{{ls}}e Schepenen van 's Hertogen-bo{{ls}}{{ls}}che te halen.

Ende al{{ls}}oo de{{ls}}en Schepen{{ls}}toel mee{{ls}}t altijdts is bekleedt gewee{{ls}}t met vele Rechts-geleerden / {{ls}}o is het een oude u{{ls}}antie / dat geen Schepenen / Secretari{{ls}}{{ls}}en ende Griffiers eenige Advy{{ls}}en en mogen gheven inde Proce{{ls}}{{ls}}en / voor Schepens hangende / noch raden van 't gene {{ls}}y te doen hebben / ende indien de Schepenen eenige Advy{{ls}}en voor 't begin{{ls}}el van 't Proce{{ls}}{{ls}}e ghegeven hebben / {{ls}}oo zijn {{ls}}y {{ls}}chuldich hun te ab{{ls}}enteren / al{{ls}}men die {{ls}}al vi{{ls}}iteren.

By dit Collegie der Schepenen be{{ls}}taet oock de admini{{ls}}tratie van de Politie ofte Burgherlijcke {{ls}}aecken / de welcke binnen de{{ls}}e Stadt ende hare Vrydomme voor vallen / {{ls}}oo dat dit Collegie die twee Ampten alleen bedient / die in andere Steden de Burghemee{{ls}}ters ende Schepenen t'{{ls}}amen bedienen / ende is de eer{{ls}}te Schepen van dit aen{{ls}}ienlijck Collegie Præ{{ls}}ident / ofte Voor-Schepen / ende in groot{{ls}}ten aen{{ls}}ien / ende hebben haer veel Edelen ende aen{{ls}}ienlijcke per{{ls}}oonen van oudts tot bedieninghe van dit Schepen-Ampt laten ghebruycken.

{{float right|{{smaller|Schepenen ende Ge{{ls}}worens maecken 't eer{{ls}}te Lidt.}}|style=width:9em;}}Inde Regeeringe zijn de{{ls}}e Schepenen by gevoecht de Ghe{{ls}}woorens / ende zijn dat die in het voorgaende jaer het Schepen-Ampt bedient hebben / ende maken t'{{ls}}amen het eer{{ls}}te Lidt vande Regeeringe de{{ls}}er Stede.

{{float right|{{smaller|d'Raden maken 't tweede Lidt.}}|style=width:9em;}}Al{{ls}}oo niemandt in den Schepen{{ls}}toel en wordt ghenomen / ofte hy moet met de mee{{ls}}te menichte van {{ls}}ijn Huy{{ls}}ge{{ls}}in {{ls}}ijne principale re{{ls}}identie houden binnen de Stadt van 's Hertogen-bo{{ls}}{{ls}}che / ende twee jaren {{ls}}til {{ls}}itten eer dat {{ls}}y wederom tot den Schepen{{ls}}toel worden gea{{ls}}{{ls}}umeert; {{ls}}oo worden de af-gegaen Schepenen / naer dat{{ls}}e een jaer Ge{{ls}}woorens gewee{{ls}}t zijn / Raden van de Stadt / ende blijven in dat Ampt haer leven langh / ende zijn in effect / dat de Vroet{{ls}}chappen in Hollant zijn; ende de{{ls}}e Raden maken het tweede Lidt van de Regeeringhe van de{{ls}}e Stadt / ende worden by de{{ls}}e twee Ledenen de {{ls}}aecken van Politie verhandelt.{{nop}}&lt;noinclude&gt;{{RH|||Het}}&lt;/noinclude&gt;</text>
      <sha1>5rwpwu07muah7mr9orixj566bl4ex73</sha1>
    </revision>
  </page>
  <page>
    <title>Pagina:Oudenhoven - Beschryvinge der Stadt ende Meyerye van 's Hertogen-Bossche (1649).djvu/90</title>
    <ns>104</ns>
    <id>89823</id>
    <revision>
      <id>227944</id>
      <timestamp>2026-10-10T18:26:02Z</timestamp>
      <contributor>
        <username>Pslits</username>
        <id>6287</id>
      </contributor>
      <comment>AI-transcriptie, zie overleg index</comment>
      <origin>227944</origin>
      <model>proofread-page</model>
      <format>text/x-wiki</format>
      <text bytes="3126" sha1="qvib904410mxd8rg3tgu4rn4qd2uztm" xml:space="preserve">&lt;noinclude&gt;&lt;pagequality level=&quot;1&quot; user=&quot;Pslits&quot; /&gt;{{RH|72|''Be{{ls}}chryvinge''|}}&lt;/noinclude&gt;{{float left|{{smaller|Dekens ende Ge{{ls}}woorens vande Ambachten maken het derde Lidt vande Regeeringhe.}}|style=width:9em;}}Het derde Lidt van de Regeeringe de{{ls}}er Stede maken de Dekens ende Ghe{{ls}}woorens vande Ambachten / als blijckt uyt de Brieven vanden Hertoge van den jare 1408 van den 22 Decembris.

Maer al{{ls}}oo daer van gheen {{ls}}eker ghetal en plachte te we{{ls}}en / {{ls}}oo heeft de Key{{ls}}er ''Carolus V.'' den 12 Augu{{ls}}ti des jaers 1525 haer op een {{ls}}eker getal ge{{ls}}telt / ende ghebrocht tot 52 Dekens / ende 177 Ghe{{ls}}woorens / maeckende te {{ls}}amen 229 per{{ls}}oonen / ghelijck wy dat inde Be{{ls}}chryvinge van de Neeringen ende Ambachten de{{ls}}er Stede hebben aen-gheteeckent.

Maer al{{ls}}oo de experientie daer nae bewees / dat dit groot ghetal van de voor{{ls}}z Dekens ende Ge{{ls}}woorens als ander{{ls}}ints / uyt de maniere diemen was ghebruyckende in het maken vande opinien / in het {{ls}}tuck van de con{{ls}}enten den Prince ende Staten des Landts ende Hertochdoms van Brabant aengaende / op gekomen zijn ver{{ls}}cheyde abuy{{ls}}en / belet{{ls}}elen ende inconvenienten in de{{ls}}e Stadt / tot merckelijcken ondien{{ls}}t ende ongheryf van het Landt van Brabandt: Soo hebben de Eerts-hertogen den 29 dach van Martio des jaers 1610 by forme van additie ende declaratie op de voor-gheciteerde Ordinantie van Key{{ls}}er ''Carolus V.'' 't getal der {{ls}}elver {{ls}}eer vermindert / ende voorders geordineert ende ge{{ls}}tatueert; dat de Dekens {{ls}}ullen gehouden we{{ls}}en te rade te komen op {{ls}}ulcke plaet{{ls}}en als hen geordineert {{ls}}al worden met de andere twee Leden / als {{ls}}y by den Magi{{ls}}traet aldaer {{ls}}ullen geroepen we{{ls}}en / {{ls}}onder ordre van den welcken {{ls}}y niet en {{ls}}ullen moghen vergaderen / om wat oor{{ls}}ake dat het zy / ꝛc. Item / datmen voortaen niet en {{ls}}al ghehouden we{{ls}}en te vergaderen die van 't voor{{ls}}z derde Lidt / ten zy om {{ls}}aken rakende de Beden / ofte la{{ls}}ten van on{{ls}}e voor{{ls}}z Stadt / ofte de gemeynte der {{ls}}elver excederende de {{ls}}omme van duy{{ls}}ent guldens eens. Dat de voor{{ls}}z Dekens / hebbende doen roepen hare Ge{{ls}}woorens / ghehouden {{ls}}ullen we{{ls}}en / al eer {{ls}}y vraghen de opinien vande {{ls}}elve / eer{{ls}}t ende voor al te maken de hare / om als dan by de voor{{ls}}z Ghe{{ls}}woorens by pluraliteyt van {{ls}}temmen te maken een conforme opinie / ende de {{ls}}elve te raporteren aen de twee eer{{ls}}te Leden / ende dat by ge{{ls}}chrifte / om geregi{{ls}}treert te worden: Wel ver{{ls}}taende / dat over-brengende hare voor{{ls}}z opinien niet toe-gelaten en {{ls}}al we{{ls}}en aen de voor{{ls}}z Dekens daer inne te {{ls}}tellen eenighe andere {{ls}}aken niet rakende 't ghene hen voor gehouden is gewee{{ls}}t; maer hebbende yet anders / dat van importantie is / {{ls}}ullen 't {{ls}}elve moghen aen-gheven ende vertoonen aen die vande Magi{{ls}}traet apart ende in hun Collegie. Ende {{ls}}ullen oock niet mogen ge-exhibeert worden inde {{hws|vergade|vergaderinge}}&lt;noinclude&gt;{{RH|||ringe}}&lt;/noinclude&gt;</text>
      <sha1>qvib904410mxd8rg3tgu4rn4qd2uztm</sha1>
    </revision>
  </page>
  <page>
    <title>Pagina:Oudenhoven - Beschryvinge der Stadt ende Meyerye van 's Hertogen-Bossche (1649).djvu/91</title>
    <ns>104</ns>
    <id>89824</id>
    <revision>
      <id>227945</id>
      <timestamp>2026-10-10T18:27:10Z</timestamp>
      <contributor>
        <username>Pslits</username>
        <id>6287</id>
      </contributor>
      <comment>AI-transcriptie, zie overleg index</comment>
      <origin>227945</origin>
      <model>proofread-page</model>
      <format>text/x-wiki</format>
      <text bytes="3007" sha1="fojwnqnwpepy3a4rj9lfvge4fg8tie2" xml:space="preserve">&lt;noinclude&gt;&lt;pagequality level=&quot;1&quot; user=&quot;Pslits&quot; /&gt;{{RH||''der Stadt van 's Hertogen-bo{{ls}}{{ls}}che.''|73}}&lt;/noinclude&gt;{{hwe|ringe|vergaderinge}} vande voor{{ls}}z drie Ledenen eenige Reque{{ls}}ten oft Remon{{ls}}trantien / maer {{ls}}ullen de {{ls}}elve eer{{ls}}t ende voor de voor{{ls}}z Vergaderinge ghe{{ls}}telt worden in handen van den voornoemden Magi{{ls}}traet: Ende {{ls}}oo wanneer de voor{{ls}}z Dekens gheroepen {{ls}}ullen we{{ls}}en by den voornoemden Magi{{ls}}traet om eenighe andere redenen / {{ls}}ullen ghehouden we{{ls}}en daer op te {{ls}}temmen ende re{{ls}}olveren {{ls}}onder te nemen achter-raedt op hare Ghe{{ls}}woorens / 't zy dat de opinien vande twee eer{{ls}}te Ledenen over een komen ofte niet.

Ende wort in de {{ls}}elve Ordinantie by den Magi{{ls}}traet de{{ls}}er Stede ghe{{ls}}et / om doen voor de eer{{ls}}te rey{{ls}}e te kie{{ls}}en de Dekens ende Ghe{{ls}}woorens uyt 't Corpus vande Ambachten / {{ls}}ulcke als {{ls}}y mee{{ls}}t bequaem vinden {{ls}}ullen.

{{float right|{{smaller|Burgemee{{ls}}teren.}}|style=width:9em;}}In eenighe oude ghe{{ls}}chreven Memorien van den jare 1400 {{ls}}taet; Dat in den jare 1494 in de maent van December by de Commi{{ls}}{{ls}}ari{{ls}}{{ls}}en van den Room{{ls}}chen Coninck ende Hertoge ''Philips'' ghe{{ls}}et zijn twee Burgemee{{ls}}teren / te weten / Heer ''Jan Back'' ende ''Goo{{ls}}{{ls}}en van Brecht'', ende zijn mede ghe{{ls}}et Raets-luyden van den Ambachten / die te Rade {{ls}}ouden komen / ende haren raedt houden {{ls}}ouden met die Ambachten te vergaderen / ende dat de Dekens niet meer te Rade en {{ls}}ouden komen.

In de {{ls}}elve Memorien {{ls}}taet mede / dat in den jare 1498 in September de Burgemee{{ls}}teren wederom af-ge{{ls}}et / ende is wederom gheordineert / dat die Dekens vanden Ambachten / met {{ls}}ekere conditien van ghetal / te rade {{ls}}oude komen.

{{float right|{{smaller|Pen{{ls}}ionari{{ls}}{{ls}}en.}}|style=width:9em;}}De Magi{{ls}}traet vande Stadt van 's Hertogen-bo{{ls}}{{ls}}che heeft twee Raedt Pen{{ls}}ionari{{ls}}{{ls}}en / ende dienen haer in alle Burgerlijcke {{ls}}aken ende Rechten met Raedt ende Advijs / ende bedienen teghenwoordelijck dat Ampt ''Mʳ. Chri{{ls}}tiaen van Bere{{ls}}teyn. Mʳ. Otto Copes.''

{{float right|{{smaller|Secretari{{ls}}{{ls}}en.}}|style=width:9em;}}Ende beneffens de {{ls}}elve plachten hier drie Secretari{{ls}}{{ls}}en te we{{ls}}en / maer zijn daer nu twee Secretari{{ls}}{{ls}}en / die alle {{ls}}aken / de Politijcque regeeringen aengaende / {{ls}}chryven ende depe{{ls}}cheeren / ende zijn tegenwoordelijck de{{ls}}ers Stadts Secretari{{ls}}{{ls}}en ''Mʳ. Laurens van Ke{{ls}}{{ls}}el'', ende ''Mʳ. Johan vander Meulen.''

De Stadt heeft twee Rentmee{{ls}}ters / ende bedienen dat Ampt teghenwoordelijck / ''Johan van Zutphen'' ende ''Johan van den Berghe'', alle beyde Raden de{{ls}}er Stede.

Inden jare 1499 zijnder {{ls}}es Ghedeputeerden de{{ls}}er Stede ghenomineert ende ghe-eligeert.

Inden jare 1525 twee Repareer-mee{{ls}}ters / ofte Bouw-mee{{ls}}ters.{{nop}}&lt;noinclude&gt;{{RH||K|Inden}}&lt;/noinclude&gt;</text>
      <sha1>fojwnqnwpepy3a4rj9lfvge4fg8tie2</sha1>
    </revision>
  </page>
  <page>
    <title>Pagina:Oudenhoven - Beschryvinge der Stadt ende Meyerye van 's Hertogen-Bossche (1649).djvu/92</title>
    <ns>104</ns>
    <id>89825</id>
    <revision>
      <id>227946</id>
      <timestamp>2026-10-10T18:27:25Z</timestamp>
      <contributor>
        <username>Pslits</username>
        <id>6287</id>
      </contributor>
      <comment>AI-transcriptie, zie overleg index</comment>
      <origin>227946</origin>
      <model>proofread-page</model>
      <format>text/x-wiki</format>
      <text bytes="2553" sha1="8paeiymekznhdqlb3nx1kra2b5eyq9a" xml:space="preserve">&lt;noinclude&gt;&lt;pagequality level=&quot;1&quot; user=&quot;Pslits&quot; /&gt;{{RH|74|''Be{{ls}}chryvinge''|}}&lt;/noinclude&gt;&lt;section begin=&quot;s1&quot;/&gt;Inden jare 1578 zijn hier Politie-mee{{ls}}ters ghe{{ls}}telt.

De Prince van den Lande heeft den Magi{{ls}}traet van 's Hertogen-bo{{ls}}{{ls}}che groote Privilegien ende Vryheden vergunt.

Inden jare 1318 is haer vergunt de Stadts Ve{{ls}}ten / Mueren ende Ghebouwen te onderhouden ende te verbeteren.

Inden jare 1387 den 9 September heeft Vrouwe ''Johanna'' haer geauthori{{ls}}eert om de luyden uyt de Meyerije te moghen op ontbieden / om de{{ls}}e Stadt te helpen {{ls}}tercken / graven ende ve{{ls}}ten / als het haer {{ls}}al noodt duncken / ghelijck dat te voren is aen-gheteeckent.

Inden jare 1335 is haer vergunt / met kenni{{ls}}{{ls}}e van den Schouteth / Keuren te maken / ende Gelt-boeten tegen de Moet-willighers te {{ls}}tellen / ende naer ghelegentheyt der {{ls}}aken die te verminderen ende vermeerderen.

Inden jare 1379 den 13 Meert is haer gecon{{ls}}enteert Accy{{ls}}en op te {{ls}}tellen.

Veel andere {{ls}}aken meer zijn haer ghecon{{ls}}enteert tot wel{{ls}}tant van hare Stadt.
&lt;section end=&quot;s1&quot;/&gt;
&lt;section begin=&quot;s2&quot;/&gt;{{c|{{x-larger|Be{{ls}}chryvinghe van de Admini{{ls}}tratie van de}}&lt;br /&gt;{{larger|Ju{{ls}}titie binnen de Stadt van 's Hertogen-bo{{ls}}{{ls}}che.}}}}

{{float left|{{smaller|d'Admini{{ls}}tratie vande Ju{{ls}}titie.}}|style=width:9em;}}{{Initiaal|D}}E Ju{{ls}}titie wort binnen de{{ls}}er Stede in alle {{ls}}aken / {{ls}}oo crimineel / als civiel / beleydt naer volghende de nieuwe Ordonnantie des Key{{ls}}ers ''Caroli V.'' op de admini{{ls}}tratie vande Ju{{ls}}titie den 2 Junij des jaers 1530 ghemaeckt / ende de Reformatie van hunne Hoogheden den 22 Novembris des jaers 1599 / ende dat {{ls}}o aengaende de proceduren op de ordinari{{ls}}{{ls}}e Rolle / als ten communicatoren bedinght.

Tot bevoorderinghe vande Ju{{ls}}titie zijn hier binnen de{{ls}}er Stede de{{ls}}e volghende {{ls}}es Gherechts-daghen.

{{float left|{{smaller|Gerecht-daghen.}}|style=width:9em;}}1. In October / ende komt {{ls}}omwylen acht daghen vroegher ofte later / naer dat de Schepen{{ls}}toel in {{ls}}taet is.

2. Den eer{{ls}}ten Dijn{{ls}}dach nae drie Coninghen.

3. Den eer{{ls}}ten Dijn{{ls}}dach in de Va{{ls}}ten.

4. Den eer{{ls}}ten Dijn{{ls}}dach naer beloocken Pae{{ls}}{{ls}}chen.

5. Den eer{{ls}}ten Dijn{{ls}}dach naer beloocken Pincx{{ls}}teren.

6. Den tweeden Dijn{{ls}}dach naer Bo{{ls}}ch-kermis.

{{float left|{{smaller|Griffier.}}|style=width:9em;}}Inden jare 1537 den 9 October op S. Denijs dach wierde een&lt;section end=&quot;s2&quot;/&gt;&lt;noinclude&gt;{{RH|||nieuwe}}&lt;/noinclude&gt;</text>
      <sha1>8paeiymekznhdqlb3nx1kra2b5eyq9a</sha1>
    </revision>
  </page>
  <page>
    <title>Pagina:Oudenhoven - Beschryvinge der Stadt ende Meyerye van 's Hertogen-Bossche (1649).djvu/93</title>
    <ns>104</ns>
    <id>89826</id>
    <revision>
      <id>227947</id>
      <timestamp>2026-10-10T18:27:42Z</timestamp>
      <contributor>
        <username>Pslits</username>
        <id>6287</id>
      </contributor>
      <comment>AI-transcriptie, zie overleg index</comment>
      <origin>227947</origin>
      <model>proofread-page</model>
      <format>text/x-wiki</format>
      <text bytes="2867" sha1="lkiu96dtb164z11srmgof7eqwv3mycz" xml:space="preserve">&lt;noinclude&gt;&lt;pagequality level=&quot;1&quot; user=&quot;Pslits&quot; /&gt;{{RH||''der Stadt van 's Hertogen-bo{{ls}}{{ls}}che.''|75}}&lt;/noinclude&gt;nieuwe Ordinantie gepubliceert hoemen dingen {{ls}}al met eenen Griffier / ende wierde doen gemaeckt eenen Griffier / die het Hooft van de Griffie {{ls}}oude we{{ls}}en / alwaer alle {{ls}}aken de civile ende criminele regeeringe / ende de rechts-voorderinghe aengaende / ghe{{ls}}chreven ende af-gheveerdicht worden / ende is de eer{{ls}}te Griffier ghewee{{ls}}t Mʳ. ''Marten die Grave.'' Sub{{ls}}tituyt / ''Symon Baxs'', ende bedient dat Ampt van Griffier{{ls}}chap teghenwoordelijck {{ls}}eer loffelijck de Hooch-gheleerde Mʳ. ''Anthonis van Out-Heu{{ls}}den'', Doctoor in de Rechten / ende Raedt de{{ls}}er Stede.

Inden {{ls}}elven jare op den 24 Octobris heeftmen binnen de{{ls}}er Stede eer{{ls}}t beginnen te dinghen op de Rolle.

{{float right|{{smaller|Dienaers vande groene Roede.}}|style=width:9em;}}Tot bevoorderinge vande Ju{{ls}}titie zijn hier drie Gerechts-boden / die ghenoemt worden ''Dienaers vande groene Roede'', ende draghen den naem van de groene Roede die {{ls}}y in haer handt dragen als {{ls}}y zijn in actuele functie van haer Ampt.

't Ampt van de{{ls}}e Dienaers van de groene Roede is volghens de Privilegien van den jare 1371 ende 1463 de overwonnenen voor de Schepenen / ende ten ver{{ls}}oecke vande Crediteuren / hare Schuldenaers te arre{{ls}}teren ende detineeren. Doch en moghen niemanden van {{ls}}ijn arre{{ls}}t ofte detentie ont{{ls}}laen / als onder cautie van Borghtocht / ofte kenni{{ls}}{{ls}}e van den Schouteth.

{{float right|{{smaller|'t Recht van Ingebodt.}}|style=width:9em;}}Maer al{{ls}}oo de{{ls}}e Stadt ''&amp;#39;t Recht van In-gebodt'' heeft / dat {{ls}}elfs verre buyten de palen vande Meyerije van 's Hertogen-bo{{ls}}{{ls}}che gaet / ende de macht vande groen Roeden binnen de palen van de Stadt ende hare Vryheyt bepaelt is; Soo zijn hier / tot bevoorderinghe van dit {{float right|{{smaller|Ingebieders.}}|style=width:9em;}}recht van In-gebodt / oock ''Ingebieders'', die den naem van haer Ampt draghen / ende hebben macht partijen ten ver{{ls}}oecke van partijen in te ghebieden / ende voor Schepenen van 's Hertogen-bo{{ls}}{{ls}}che te dachveerden.

't Recht ende Ampt van Inghebieden ende Inghebieders is een {{ls}}eer oudt recht ende Ampt / niet veel jonger als de Stadt van 's Hertogen-bo{{ls}}{{ls}}che / want volgens de Privilegien van den jare 1283 / ver{{ls}}terckt in den jare 1323 ende op andere tijden meer / {{ls}}oo moghen de Ingebieders voor de Vier{{ls}}chare van de Stadt van 's Hertoghen-bo{{ls}}{{ls}}che citeren ende indaghen alle die ghenen / uyt de Meyerije van 's Hertogen-bo{{ls}}{{ls}}che / die hen {{ls}}elven / ofte hun goeden voor Schepens verbonden hadden.

Inden jare 1328 heeft de derde Hertoge ''Johan'' van Brabant verklaert / dat dit Recht van Ingebod de Stad vandē Bo{{ls}}{{ls}}che toe komt&lt;noinclude&gt;{{RH||K 2|over}}&lt;/noinclude&gt;</text>
      <sha1>lkiu96dtb164z11srmgof7eqwv3mycz</sha1>
    </revision>
  </page>
  <page>
    <title>Pagina:Oudenhoven - Beschryvinge der Stadt ende Meyerye van 's Hertogen-Bossche (1649).djvu/94</title>
    <ns>104</ns>
    <id>89827</id>
    <revision>
      <id>227948</id>
      <timestamp>2026-10-10T18:27:53Z</timestamp>
      <contributor>
        <username>Pslits</username>
        <id>6287</id>
      </contributor>
      <comment>AI-transcriptie, zie overleg index</comment>
      <origin>227948</origin>
      <model>proofread-page</model>
      <format>text/x-wiki</format>
      <text bytes="2927" sha1="t5xf4dtg5hxczdtisr16cffu0ag8lqf" xml:space="preserve">&lt;noinclude&gt;&lt;pagequality level=&quot;1&quot; user=&quot;Pslits&quot; /&gt;{{RH|76|''Be{{ls}}chryvinge''|}}&lt;/noinclude&gt;over de Heerlijckheyt van Herpen ende Rave{{ls}}teyn / dat ''Walraven van Valckenburgh'', Heer van die plaet{{ls}}en / inden jare 1345 haer oock toe-{{ls}}taet.

{{float left|{{smaller|Die van 's Hertogen-bo{{ls}}{{ls}}che executeren haer Privilegie van 't Ingebodt.}}|style=width:9em;}}Inden jare 1544 zijn Schout / Schepenen / Raet{{ls}}heeren / Dekenen ende veel vande Schutteryen in den avondt ontrent tien uren / met acht Wagens ende ontrent vijftich Peerden uyt de Stadt ghereden in het Landt van Rave{{ls}}teyn tot Herpen / ende hebben daer van den bedde gehaelt eenen genaemt Carel Brunen / ende eenen Op{{ls}}chayck / we{{ls}}ende onwillighe per{{ls}}oonen / aengaende den Ingebodt / ende hebben{{ls}}e beyde op de Ghevangen-Poort ghebracht.

{{float left|{{smaller|Co{{ls}}tuymen ende Landt-rechten der Stadt van 's Hertogen-bo{{ls}}{{ls}}che.}}|style=width:9em;}}De Stadt van 's Hertogen-bo{{ls}}{{ls}}che heeft vele {{ls}}choone Co{{ls}}tuymen ende Lant rechten / ende hebben de Eerts-Hertogen inden jare 1605 by be{{ls}}lotene brieven van den Rade van Brabant geordonneert ende bevolen den Hoogh Schouteth / Schepenen ende Rade der Stadt van 's Hertoghen-bo{{ls}}{{ls}}che over te {{ls}}enden al{{ls}}ulcke Co{{ls}}tuymen ende Lant-rechten / als de voor{{ls}}z Stadt was hebbende ende gebruyckende / ofte voor Co{{ls}}tuymen houdende. Welcke voor{{ls}}z Brieven in de Vergaderinghe der drie Leden der voor{{ls}}z Stadt ghele{{ls}}en / ende hun voor ghehouden zijnde / hadden de {{ls}}elve drie Leden den 30 Octobris des jaers 1605 de{{ls}}e volgende Commi{{ls}}{{ls}}ari{{ls}}{{ls}}en ghecommitteert:

{| class=&quot;wikitable&quot;
|''Mʳ. Jacob van Balen.''
|rowspan=&quot;2&quot;|Schepenen.
|-
|''Mʳ. Dirck van Vechel.''
|-
|''Henrick Fran{{ls}}{{ls}}en van Ge{{ls}}tel.''
|rowspan=&quot;3&quot;|Ge{{ls}}woorens.
|-
|''Mʳ. Rutger van Grie{{ls}}veen.''
|-
|''Mʳ. Gerardt van Someren.''
|-
|''Mʳ. Pieter Pelgrom.''
|rowspan=&quot;2&quot;|Raet{{ls}}heeren.
|-
|''Mʳ. Jan van Broegel.''
|}

Met den Pen{{ls}}ionaris ende Griffier / om achter-volgens de voor{{ls}}z Ordonnantien ende bevelen hun te informeren / {{ls}}oo uyt de Privilegien / Ordonnantien / Statuten / Co{{ls}}tuymen / U{{ls}}antien ende herkomen / by on{{ls}}e genadich{{ls}}te Heeren ende Princen / Hertogen ende Hertoginnen van Brabandt de voor{{ls}}z Stadt verleent ende gheconfirmeert / als uyt den ouden Regi{{ls}}teren / Depo{{ls}}itien ende Ghetuygeni{{ls}}{{ls}}en by maniere van Turbe over veel jaren daer op gheproduceert / ende in ge{{ls}}chrifte achter gelaten / hoe ende in welcke manieren die tot noch toe her-gebrocht / achtervolcht ende geob{{ls}}erveert zijn ghewee{{ls}}t / ende van alles aen de drie Leden te doen rapport / ende dien volgende de Commi{{ls}}{{ls}}ari{{ls}}{{ls}}en voor{{ls}}z de Privilegien / Ordonnantien / Statuten / Co{{ls}}tuymen / U{{ls}}antien / Hercomen / Regi{{ls}}teren / Depo{{ls}}itien ende&lt;noinclude&gt;{{RH|||Getuy-}}&lt;/noinclude&gt;</text>
      <sha1>t5xf4dtg5hxczdtisr16cffu0ag8lqf</sha1>
    </revision>
  </page>
  <page>
    <title>Pagina:Oudenhoven - Beschryvinge der Stadt ende Meyerye van 's Hertogen-Bossche (1649).djvu/95</title>
    <ns>104</ns>
    <id>89828</id>
    <revision>
      <id>227949</id>
      <timestamp>2026-10-10T18:28:02Z</timestamp>
      <contributor>
        <username>Pslits</username>
        <id>6287</id>
      </contributor>
      <comment>AI-transcriptie, zie overleg index</comment>
      <origin>227949</origin>
      <model>proofread-page</model>
      <format>text/x-wiki</format>
      <text bytes="2750" sha1="9sj3u2yg4lxzx7evpfm2jpzlai52p9x" xml:space="preserve">&lt;noinclude&gt;&lt;pagequality level=&quot;1&quot; user=&quot;Pslits&quot; /&gt;{{RH||''der Stadt van 's Hertogen-bo{{ls}}{{ls}}che.''|77}}&lt;/noinclude&gt;&lt;section begin=&quot;s1&quot;/&gt;Ghetuygeni{{ls}}{{ls}}en voor al eer{{ls}}t ghevisiteert / ende het ghene die voor{{ls}}z Stadt voor Co{{ls}}tuyme ende Lant-recht is houdende ende ghebruyckende daer uyt by ordre in ghe{{ls}}chrifte ghe{{ls}}telt hebbende / hebben daer af den 22 Decembris des {{ls}}elven jaers aen de drie Leden rapport gedaen: Soo i{{ls}}t dat de Hoogh Schouteth / Schepenen / ende Raedt der Stadt van 's Hertogen-bo{{ls}}{{ls}}che / daer op alder-eer{{ls}}t rijpelijck ghelet / ende bevonden 't gene by rapport der voor{{ls}}z Commi{{ls}}{{ls}}ari{{ls}}{{ls}}en is over-gelevert / altijdt binnen de voor{{ls}}z Stadt voor Co{{ls}}tuyme ende Landt-rechte te zijn geob{{ls}}erveert / hebben ghere{{ls}}olveert in conformiteyt van de voor{{ls}}z Brieven ende Ordonnantien aen den Rade van Brabant over te {{ls}}enden / de Co{{ls}}tuymen ende Lant-rechten der {{ls}}elver Stadt / het welck oock ghe{{ls}}chiedt is.

De{{ls}}e Co{{ls}}tuymen en Lant-rechten vande Stadt van 's Hertogen-bo{{ls}}{{ls}}che zijn groot ghenoech om apart ghedruckt te worden / dat den Achtbaren Magi{{ls}}traet aldaer oock ghe{{ls}}int is metter tijdt te laten doen / {{ls}}ouden anders de {{ls}}elve / ofte eenige extracten uyt de {{ls}}elve hier by ghevoecht hebben.
&lt;section end=&quot;s1&quot;/&gt;
&lt;section begin=&quot;s2&quot;/&gt;{{c|{{x-larger|Den Eedt die de Schepenen nae de}}&lt;br /&gt;{{larger|Reductie doen.}}}}

{{Initiaal|I}}Ck belove ende {{ls}}weere de Heeren Staten Generael der geunieerde Provintien / ende {{ls}}ijn Excellentie den Heere Prince van Orange / gehouw ende getrouw te zijn / ende der {{ls}}elver / mit{{ls}}gaders de{{ls}}er Stadts nadeel te weeren / ende als ick in den Schepen{{ls}}toel ghe{{ls}}taen ende ge{{ls}}eten {{ls}}al zijn / ende my gemaent {{ls}}al hebben die van rechts wegen my {{ls}}chuldich is te manen / ick als dan recht Vonni{{ls}}{{ls}}e gheven {{ls}}al tu{{ls}}{{ls}}chen partijen tael gerechte ghetuygeni{{ls}}{{ls}}e dragen {{ls}}al / der Heeren Staten Generael ende {{ls}}ijn Excellentie den Prince van Orangien Hoogheyt ende Heerlijckheyt / ende de{{ls}}er Stadts welvaren / Rechten ende Privilegien volghens de Capitulatie / mit{{ls}}gaders oock de nieuwe Ordonnantie op het bedienen vande Ju{{ls}}titie binnen de{{ls}}er Stede gepubliceert / wel ende ghetrouwelijck onderhouden {{ls}}al / dat en {{ls}}al ick niet laten om Vader noch om Moeder / om Su{{ls}}ter noch om Broeder / om Nicht noch om Neve / noch om geenderhande noodt / noch om vree{{ls}}e vande doodt. Soo waerachtich helpe my Godt Almachtich.

Wy {{ls}}ullen hier by voeghen ver{{ls}}cheyde formen van Eeden / diemen van oudts ghewoon is te doen by de Officieren / Wet-houderen ende&lt;section end=&quot;s2&quot;/&gt;&lt;noinclude&gt;{{RH||K 3|per-}}&lt;/noinclude&gt;</text>
      <sha1>9sj3u2yg4lxzx7evpfm2jpzlai52p9x</sha1>
    </revision>
  </page>
  <page>
    <title>Pagina:Oudenhoven - Beschryvinge der Stadt ende Meyerye van 's Hertogen-Bossche (1649).djvu/96</title>
    <ns>104</ns>
    <id>89829</id>
    <revision>
      <id>227950</id>
      <timestamp>2026-10-10T18:28:17Z</timestamp>
      <contributor>
        <username>Pslits</username>
        <id>6287</id>
      </contributor>
      <comment>AI-transcriptie, zie overleg index</comment>
      <origin>227950</origin>
      <model>proofread-page</model>
      <format>text/x-wiki</format>
      <text bytes="2289" sha1="n2qouipx64ky4v49vz6cc68i2325cf7" xml:space="preserve">&lt;noinclude&gt;&lt;pagequality level=&quot;1&quot; user=&quot;Pslits&quot; /&gt;{{RH|78|''Be{{ls}}chryvinge''|}}&lt;/noinclude&gt;&lt;section begin=&quot;s1&quot;/&gt;per{{ls}}oonen die inden Eedt vande Stadt 's Hertogen-bo{{ls}}{{ls}}che waren / ten tijden als de{{ls}}e Stadt noch was onder den Coninck van Spaengnien / of de Eerts-Hertoghen / ende tot de Reductie van de{{ls}}e Stadt ghebruyckt zijn ghewee{{ls}}t.
&lt;section end=&quot;s1&quot;/&gt;
&lt;section begin=&quot;s2&quot;/&gt;{{c|{{x-larger|Eedt van den Leegen Schouteth.}}}}

{{Initiaal|D}}At ghy mijns genadichs Heeren Hoogheyt ende de{{ls}}er Stadts Rechten wel ende ghetrouwelijck onderhouden {{ls}}ult. Soo moet u Godt helpen ende {{ls}}ijne Heylighen.
&lt;section end=&quot;s2&quot;/&gt;
&lt;section begin=&quot;s3&quot;/&gt;{{c|{{x-larger|Eedt die de Heeren Schepenen doen}}&lt;br /&gt;{{larger|inde Raet-kamer.}}}}

{{Initiaal|D}}At ghy om 't Borgermee{{ls}}ter{{ls}}chap / Schependom oft Raet{{ls}}chap de{{ls}}er Stadt / goet / ghelt / gifte ofte mede gheenderhande dien{{ls}}te / noch goedt doen / ghegeven / gelooft noch geboden en hebt / noch doen geloven / gheven noch bieden yemandt van uwen weghen / noch oock daeromme ghebeden / noch doen bidden in geenre manieren.
&lt;section end=&quot;s3&quot;/&gt;
&lt;section begin=&quot;s4&quot;/&gt;{{c|{{x-larger|Eedt die de Schepenen doen op 't S. Cruys}}&lt;br /&gt;{{larger|voor inden Zadel vanden Stadt-huy{{ls}}e.}}}}

{{Initiaal|I}}Ck {{ls}}weere inden eer{{ls}}ten / dat ick ben ende begeere te blijven inde Catholijcque / Apo{{ls}}tolijcque Room{{ls}}che Religie / ende de {{ls}}elve {{ls}}al voor{{ls}}taen nae mijn be{{ls}}t vermoghen / ende {{ls}}weere noch / dat als ick inden Schepen{{ls}}toel ge{{ls}}taen ende ge{{ls}}eten {{ls}}al zijn / ende my ghemaent {{ls}}al hebben / die van rechts weghen my {{ls}}chuldich is te manen / ick als dan Vonni{{ls}}{{ls}}e geven {{ls}}al tu{{ls}}{{ls}}chen partijen tael / gherechte getuygeni{{ls}}{{ls}}e draghen {{ls}}al: ons ghenadichs Heeren Hoocheydt ende Heerlijckheyt ende de{{ls}}er Stadts Rechten / met oock de nieuwe Ordinantien op 't bedienen vande Ju{{ls}}titie binnen de{{ls}}er Stadt ghepubliceert / wel ende ghetrouwelijck onderhouden {{ls}}al: Dat en {{ls}}al ick niet laten om Vader / noch om Moeder / om Su{{ls}}ter / noch om Broeder / om Nicht / noch om Neve / noch om geenderhande noodt / noch om vree{{ls}}e vande doot. Soo waerlijck helpe my Godt ende {{ls}}ijne Heylighen.{{nop}}&lt;section end=&quot;s4&quot;/&gt;&lt;noinclude&gt;{{RH|||''Den''}}&lt;/noinclude&gt;</text>
      <sha1>n2qouipx64ky4v49vz6cc68i2325cf7</sha1>
    </revision>
  </page>
  <page>
    <title>Pagina:Oudenhoven - Beschryvinge der Stadt ende Meyerye van 's Hertogen-Bossche (1649).djvu/97</title>
    <ns>104</ns>
    <id>89830</id>
    <revision>
      <id>227951</id>
      <timestamp>2026-10-10T18:28:31Z</timestamp>
      <contributor>
        <username>Pslits</username>
        <id>6287</id>
      </contributor>
      <comment>AI-transcriptie, zie overleg index</comment>
      <origin>227951</origin>
      <model>proofread-page</model>
      <format>text/x-wiki</format>
      <text bytes="2481" sha1="pf4uixx7o5n9k4557pujrzk6hzxq320" xml:space="preserve">&lt;noinclude&gt;&lt;pagequality level=&quot;1&quot; user=&quot;Pslits&quot; /&gt;{{RH||''der Stadt van 's Hertogen-bo{{ls}}{{ls}}che.''|79}}&lt;/noinclude&gt;&lt;section begin=&quot;s1&quot;/&gt;{{c|{{x-larger|Den Eedt vande Secretari{{ls}}{{ls}}en.}}}}

{{Initiaal|D}}At ghy de{{ls}}e Stadt in haren {{ls}}aken goedt ende ghetrouwe {{ls}}ult we{{ls}}en / ende de{{ls}}er Stadt noch der Schepenen Raet niet melden / dat ghy de Contracten ende Voorwaerden vande goeden luyden deuchtelijck nae uwen be{{ls}}ten ver{{ls}}tant ende vijf {{ls}}innen ontfangen / die brieven daer af gemaeckt / ghetrouwelijck ende rechtveerdelijck uyt-reycken / die getuycheni{{ls}}{{ls}}e tu{{ls}}{{ls}}chen partijen rechtveerdelijck {{ls}}chryven / ende uwen dien{{ls}}t vande Secretari{{ls}}chappen getrouwelijck ende wel bewaren {{ls}}ult / ende voorts doen alles dat een getrouwe Secretaris {{ls}}chuldich is te doen. Soo help my Godt ende alle {{ls}}ijne Heylighen.
&lt;section end=&quot;s1&quot;/&gt;
&lt;section begin=&quot;s2&quot;/&gt;{{c|{{x-larger|Den Eedt die de Groene Roeden doen, ende}}&lt;br /&gt;{{larger|hoe {{ls}}y wierden aen-genomen.}}}}

{{Initiaal|D}}''E Groene Roeden'' doen den behoorlijcken Eedt aen den Schouteth / ofte {{ls}}ijnen Stadt-houdere / op het onderhouden vande le{{ls}}te In{{ls}}tructie van het bedienen van 't {{ls}}elve Officie / dat hen dan wierde voor-ghele{{ls}}en / ende voorts op al{{ls}}ulcke andere In{{ls}}tructie / als mijn Heeren Schepenen nae gelegentheyt des tijdts {{ls}}ouden moghen ramen. Ende wierden dan aen de {{ls}}elve over-gelevert een lange / ende een korte Groen-roeden / met vier {{ls}}lotelen / ende wierden de {{ls}}elve daer mede by de Heeren Schepenen inde po{{ls}}{{ls}}e{{ls}}{{ls}}ie van 't voor{{ls}}z Groen-roede{{ls}}chap ghe{{ls}}telt.
&lt;section end=&quot;s2&quot;/&gt;
&lt;section begin=&quot;s3&quot;/&gt;{{c|{{x-larger|Eedt vanden Wachtmee{{ls}}ter.}}}}

{{Initiaal|I}}Ck N. ghelove Godt Almachtich / Maria zijnder ghebenedyder Moeder / allen lieven Godts Heyligen / on{{ls}}e genadigen Heere {{ls}}ijne Coninclijcke Maje{{ls}}teyt van Hi{{ls}}panien / als Hertoghe van Brabant / {{ls}}ijnen rechten oore ende erf-genamen / de{{ls}}er Stadt van 's Hertogen-bo{{ls}}{{ls}}che / ende allen den Inge{{ls}}etenen der {{ls}}elver / {{ls}}oo Gee{{ls}}telijck / als Wereltlijck / houw ende getrouw te we{{ls}}en / ende den {{ls}}elven / mit{{ls}}gaders de Heylighe Catholijcke Apo{{ls}}toli{{ls}}che Room{{ls}}che Religie nae mijnen be{{ls}}ten vermoghen ende verey{{ls}}ch mijns Officie van alle ghewelt ende oppre{{ls}}{{ls}}ien te helpen defenderen ende voor{{ls}}taen / 't welck&lt;section end=&quot;s3&quot;/&gt;&lt;noinclude&gt;{{RH|||ick}}&lt;/noinclude&gt;</text>
      <sha1>pf4uixx7o5n9k4557pujrzk6hzxq320</sha1>
    </revision>
  </page>
  <page>
    <title>Pagina:Oudenhoven - Beschryvinge der Stadt ende Meyerye van 's Hertogen-Bossche (1649).djvu/98</title>
    <ns>104</ns>
    <id>89831</id>
    <revision>
      <id>227952</id>
      <timestamp>2026-10-10T18:28:46Z</timestamp>
      <contributor>
        <username>Pslits</username>
        <id>6287</id>
      </contributor>
      <comment>AI-transcriptie, zie overleg index</comment>
      <origin>227952</origin>
      <model>proofread-page</model>
      <format>text/x-wiki</format>
      <text bytes="2090" sha1="frktp468z18zbn7t3aevzexyz38v4w0" xml:space="preserve">&lt;noinclude&gt;&lt;pagequality level=&quot;1&quot; user=&quot;Pslits&quot; /&gt;{{RH|80|''Be{{ls}}chryvinge''|}}&lt;/noinclude&gt;&lt;section begin=&quot;s1&quot;/&gt;ick niet laten en {{ls}}al om gelt oft om goedt / om Vader noch om Moeder / om Vrienden / noch om Magen / noch om geenderhande andere {{ls}}aken / noch om vree{{ls}}e vande doodt. Soo moet my Godt helpen / ende alle {{ls}}ijne Heylighen.
&lt;section end=&quot;s1&quot;/&gt;
&lt;section begin=&quot;s2&quot;/&gt;{{c|{{x-larger|Eedt vande Dekens vande}}&lt;br /&gt;{{larger|Ambachten.}}}}

{{Initiaal|D}}At ghy tot allen tijden als ghy vande Schepenen tot haren Raedt geroepen ende ontboden wordt / willichlijck compareren {{ls}}ult / ende getrouwelicken nae uwen be{{ls}}ten ver{{ls}}tande helpen raden / in alle {{ls}}aecken die u vande Schepenen voor-ghehouden ende te kennen ghegeven {{ls}}ullen worden / ter eeren van {{ls}}ijn Conincklijcke Maje{{ls}}teyt van {{SIC|Spangieu|Spangien}} / als Hertoghe van Brabandt / tot profijt ende welvaren de{{ls}}er Stadt ende der gemeyne Landen / naer inhoudt der nieuwer Ordonnantie / dat en {{ls}}ult ghy niet laten om gifte / haet / of nijdt / om Vrienden of Magen / noch om geenderhande {{ls}}aken / ende dat ghy alle Keuren / Boeten ende Breucken aen {{ls}}ult brengen / al nae inhoudt van uwer Kaerten. Soo moet my Godt helpen / ende alle {{ls}}ijne Heylighen.
&lt;section end=&quot;s2&quot;/&gt;
&lt;section begin=&quot;s3&quot;/&gt;{{c|{{x-larger|Den Eedt vande Ghe{{ls}}woorens vande}}&lt;br /&gt;{{larger|Ambachten.}}}}

{{Initiaal|D}}At ghy tot allen tijden / als ghy van uwe Dekens tot haren Raedt gheroepen ende ontboden wordt / willichlijck compareren {{ls}}ult / ende ghetrouwelijck nae uwen be{{ls}}ten ver{{ls}}tande helpen raden in allen {{ls}}aken die u vande voor{{ls}}z Dekens voor ghehouden ende te kennen ghegeven {{ls}}ullen worden / ter eeren van {{ls}}ijn Conincklijcke Maje{{ls}}teyt van Spaengien / als Hertoghe van Brabandt / tot profijt ende welvaren de{{ls}}er Stadt ende den ghemeynen Lande naer inhoudt der nieuwer Ordonnantie / dat en {{ls}}ult ghy niet laten om giften / haet ofte nijdt / om Vrienden / oft Maghen / om geenderhande {{ls}}aken. Soo moet my Godt helpen / ende alle {{ls}}ijne Heylighen.&lt;section end=&quot;s3&quot;/&gt;&lt;noinclude&gt;{{RH|||''Den''}}&lt;/noinclude&gt;</text>
      <sha1>frktp468z18zbn7t3aevzexyz38v4w0</sha1>
    </revision>
  </page>
  <page>
    <title>Pagina:Oudenhoven - Beschryvinge der Stadt ende Meyerye van 's Hertogen-Bossche (1649).djvu/99</title>
    <ns>104</ns>
    <id>89832</id>
    <revision>
      <id>227953</id>
      <timestamp>2026-10-10T18:28:56Z</timestamp>
      <contributor>
        <username>Pslits</username>
        <id>6287</id>
      </contributor>
      <comment>AI-transcriptie, zie overleg index</comment>
      <origin>227953</origin>
      <model>proofread-page</model>
      <format>text/x-wiki</format>
      <text bytes="2256" sha1="qhnuu7hbi763lbxf4g37anf0ye0tyy1" xml:space="preserve">&lt;noinclude&gt;&lt;pagequality level=&quot;1&quot; user=&quot;Pslits&quot; /&gt;{{RH||''der Stadt van 's Hertogen-bo{{ls}}{{ls}}che.''|81}}&lt;/noinclude&gt;&lt;section begin=&quot;s1&quot;/&gt;{{c|{{x-larger|Den Eedt vande Kie{{ls}}ers ende Zegelers}}&lt;br /&gt;{{larger|ende Com-zegelaers.}}}}

{{Initiaal|D}}E Schouteth / of {{ls}}ijnen Stadthouder {{ls}}preeckt haer aldus aen: Des men u van mijns ghenadichs Heeren weghen / ende des zijnre Stadts weghen bevelen {{ls}}al / dat {{ls}}uldy nae uwen be{{ls}}ten ver{{ls}}tant ende vijf {{ls}}innen wel ende getrouwelijck doen / als een goedt man {{ls}}chuldich is te doen / ende dat en {{ls}}uldy niet nae laten om Vader noch om Moeder / om Su{{ls}}ter noch om Broeder / om Neve noch om Nichte / om Mye / noch om gifte / om haet noch om nijdt / om gun{{ls}}te noch ongun{{ls}}te / om geenderhande noot / noch om vree{{ls}}e vander doot. Soo wil u Godt helpe / ende {{ls}}ijne Heylighen.
&lt;section end=&quot;s1&quot;/&gt;
&lt;section begin=&quot;s2&quot;/&gt;{{c|{{x-larger|Den Eedt vande vier Keur-Mee{{ls}}ters.}}}}

{{Initiaal|D}}At ghy om dit Officie / gelt / goedt / gifte / dien{{ls}}te / noch eenigherhande goet doen / geboden / gelooft / noch ghegeven en hebt / noch doen bieden / geloven / noch geven by yemanden in uwen naem / ende dat ghy in 't bedienen van het Officie van Keur-Mee{{ls}}ter van den Vi{{ls}}ch / Harinck / ende branden vanden Harinck / midt{{ls}}gaders in het {{ls}}etten vande Merckt vande Rogge ende Terwe u getrouwelijck {{ls}}ult quyten {{ls}}onder eenige gun{{ls}}t / haet / oft di{{ls}}{{ls}}imulatie. Soo moet ons Godt helpen ende alle {{ls}}ijne lieve Heylighen.
&lt;section end=&quot;s2&quot;/&gt;
&lt;section begin=&quot;s3&quot;/&gt;{{c|{{x-larger|Den Eedt vande onder-Weechmee{{ls}}ters.}}}}

{{Initiaal|D}}At {{ls}}y niemanden en {{ls}}ullen waer{{ls}}chouwen wanneer {{ls}}y omme gaen {{ls}}ullen / ende dat de{{ls}}e Weech-mee{{ls}}ters gheene Wegghen en {{ls}}ullen halen in eenighe {{ls}}terf-huy{{ls}}en.
&lt;section end=&quot;s3&quot;/&gt;
&lt;section begin=&quot;s4&quot;/&gt;{{c|{{x-larger|Den Eedt die gedaen, ende by den Schouteth}}&lt;br /&gt;{{larger|ge{{ls}}taeft wort aen de gekochte Poorters de{{ls}}er Stadt.}}}}

{{Initiaal|I}}Ck N. {{ls}}weere ende ghelove Godt Almachtich mijnen Schepper ende Verlo{{ls}}{{ls}}er / Maria {{ls}}ijne ghebenedijde Moeder ende Maghet / ende alle Godts lieve Heylighen altijdt te eeren / de Catholijcke&lt;section end=&quot;s4&quot;/&gt;&lt;noinclude&gt;{{RH||L|Apo-}}&lt;/noinclude&gt;</text>
      <sha1>qhnuu7hbi763lbxf4g37anf0ye0tyy1</sha1>
    </revision>
  </page>
  <page>
    <title>Pagina:Oudenhoven - Beschryvinge der Stadt ende Meyerye van 's Hertogen-Bossche (1649).djvu/100</title>
    <ns>104</ns>
    <id>89833</id>
    <revision>
      <id>227954</id>
      <timestamp>2026-10-10T18:29:22Z</timestamp>
      <contributor>
        <username>Pslits</username>
        <id>6287</id>
      </contributor>
      <comment>AI-transcriptie, zie overleg index</comment>
      <origin>227954</origin>
      <model>proofread-page</model>
      <format>text/x-wiki</format>
      <text bytes="2705" sha1="qnl0ohtd2e65jw3gw18rw5rbodx6vga" xml:space="preserve">&lt;noinclude&gt;&lt;pagequality level=&quot;1&quot; user=&quot;Pslits&quot; /&gt;{{RH|82|''Be{{ls}}chryvinge''|}}&lt;/noinclude&gt;&lt;section begin=&quot;s1&quot;/&gt;Apo{{ls}}tolijcke Room{{ls}}che Religie voor te {{ls}}taen met goedt ende bloedt. De{{ls}}e Stadt van 's Hertoghen-bo{{ls}}{{ls}}che mijne mede-Poorters ende Poortere{{ls}}{{ls}}en / {{ls}}oo Ghee{{ls}}telijck als Wereldtlijck / altijdts houwe ende getrouwe te blyven tot der doodt toe. Soo moet my Godt helpen / ende alle {{ls}}ijne Heylighen.
&lt;section end=&quot;s1&quot;/&gt;
&lt;section begin=&quot;s2&quot;/&gt;{{c|{{x-larger|Den Eedt die de Procureurs ende andere}}&lt;br /&gt;{{larger|willende po{{ls}}tilleren, gehouden waren te doen.}}}}

{{Initiaal|I}}Ck N. gelove / {{ls}}ekere ende {{ls}}weere / dat ick dragen ende bewij{{ls}}en {{ls}}al den Heere van de{{ls}}en Gherechte alle eere / reverentie ende weerdigheyt inder Bancken ende Gherichten van Ju{{ls}}titien {{ls}}ittende / ende oock daer buyten. Dat ick niet dienen en {{ls}}al in eenighe {{ls}}aken die ick weet onrechtveerdigh te zijn / noch oock daer in eenige partyen directelijck noch indirectelijck {{ls}}tercken / het {{ls}}y my vande onrechtveerdigheydt blijcke in 't begin{{ls}}ele / oft naer dien de {{ls}}ake begon{{ls}}t is / maer {{ls}}oo wanneer 't {{ls}}elve tot mijner kenni{{ls}}{{ls}}e komen {{ls}}al / {{ls}}oo {{ls}}al ick my der {{ls}}elver {{ls}}aken verdraghen. Dat ick mijne Mee{{ls}}teren / my te werck als Procureur {{ls}}tellende / ghetrouwelijck dienen {{ls}}al naer mijnen ver{{ls}}tande / kenni{{ls}}{{ls}}e ende vermogen / ende my te vreden houden met redelicken {{ls}}alaris / ende met al{{ls}}ulcken loon als op 't {{ls}}tuck vande Proceduren ende de{{ls}}e reformatie gemaeckt / getaxeert ende geordineert is: Item / dat ick geen onbehoorlijck vertreck oft uyt{{ls}}et en {{ls}}al {{ls}}oecken om mijn wederpartye te prejudicieren. Dat ick met gheene partyen eenighe Conventien / ofte Voorwaerden maken en {{ls}}al / om te hebben eenich part ofte deel vander {{ls}}ake oft querelle daer inne ick dienen {{ls}}al. Item / dat ick niet dienen en {{ls}}al in eenighe {{ls}}aken / die by mijnen wel-weten zijn tegen die Privilegien ende Rechten der voor{{ls}}z Stad van 's Hertogen-bo{{ls}}{{ls}}che / noch daer toe raedt oft daet geven. Dat ick de nieuwe Ordinantie vanden jare 1530 / ende de{{ls}}e reformatie na mijnen be{{ls}}ten vermoghen ende wetentheyt in alle hare poincten ende articulen / {{ls}}oo verre die my oft mijne Mee{{ls}}teren eenich{{ls}}ints aengaen / {{ls}}al onderhouden ende achter-volghen. Ende voorts generalicken in ende van al my dragen ende voegen {{ls}}al / gelijck den {{ls}}taet van eenen goeden eerlijcken ende ghetrouwen Procureur ende Voor{{ls}}prake toe behoort. Soo moet my Godt helpen / ende alle {{ls}}ijne Heylighen.&lt;section end=&quot;s2&quot;/&gt;&lt;noinclude&gt;{{RH|||''Den''}}&lt;/noinclude&gt;</text>
      <sha1>qnl0ohtd2e65jw3gw18rw5rbodx6vga</sha1>
    </revision>
  </page>
  <page>
    <title>Pagina:Album der Natuur 1864.djvu/384</title>
    <ns>104</ns>
    <id>89834</id>
    <revision>
      <id>227955</id>
      <timestamp>2026-10-10T18:39:35Z</timestamp>
      <contributor>
        <username>WeeJeeVee</username>
        <id>2844</id>
      </contributor>
      <comment>/* Niet proefgelezen */</comment>
      <origin>227955</origin>
      <model>proofread-page</model>
      <format>text/x-wiki</format>
      <text bytes="2138" sha1="btge8ufdwfezwkrwy6to6qxfkpcr5zt" xml:space="preserve">&lt;noinclude&gt;&lt;pagequality level=&quot;1&quot; user=&quot;WeeJeeVee&quot; /&gt;&lt;/noinclude&gt;{{dhr}}
{{c|{{larger|SNELHEID DER VLUGT VAN ROOFVOGELS.|}}}}
{{dhr}}{{lijn|5em}}{{dhr}}
Dr. {{sc|r.th. simmler}} deelt in de ''Ann, der Phys. u Chem.'', Bd. cxxr, p. 331, een geval mede, waarin hij gelegenheid had met tamelijke zekerheid de snelheid van de vlugt van een lammergier of arend te bepalen. Toen hij namelijk in 1861 den Hochkärpf in het kanton Glarus besteeg, maakten zijne gidsen hem opmerkzaam op zulk eenen vogel, die juist van den Erbserstöckli was opgevlogen en nu in wijde kringen naar boven steeg om, toen hij de hoogte van den Hausstock had bereikt, plotselijk zich naar het noordwesten te wenden; daarop vloog hij met buitengewone snelheid over het Sernfdal en daalde weder neder in de omstreek van den Gulderstok, waar hij verdween. S. telde op zijn horologie, van het oogenblik af waarop de vogel, bijna boven zijn hoofd, de noordoostelijke rigting insloeg tot aan het tijdstip, waarop hij nederdaalde, 6 minuten.

Meet men den afstand der beide punten op de kaart, dan vindt men daarvoor 2½ uur gaans of 40000 Zwitsersche voeten, hetgeen beantwoordt aan 111 voet of 33,3 Ned. el per sekonde.

Bij die gelegenheid maakte S. opmerkzaam op eene mededeeling in de ''Neuer Zürcher Zeitung'' van 28 Augustus 1863. Aldaar leest men het volgende: Een gezelschap deed van Chur uit een uitstap naar den nabij gelegenen 2570 ellen hoogen Stützerhorn. Van de spits van dezen zagen zij eenen grooten arend (lammergier?), die van Calanda, aan de overzijde van den Rijn, opvloog en weldra de rigting naar den Stützerhorn insloeg, doch toen zich naar den Rothhorn wendde. De weg in regte lijn gedurende de vlugt afgelegd werd geschat op 2 uren en de duur op 5 minuten, hetgeen eene snelheid van 35,6 el per seconde geeft. S. merkt echter op, dat de afstand van Calanda tot aan den Stützerhorn minstens 3 uren is, hetgeen — verondersteld namelijk dat de vogel zoover vloog en de tijdsbepaling juist was, — 53 el zoude geven.

Voorbeelden der snelle vlugt van roofvogels zijn trouwens reeds herhaaldelijk medegedeeld. De vlugt van een sperwer is geschat op 150 E. mijlen of 43 uren gaans in het uur, d.i. op 66 ellen per&lt;noinclude&gt;&lt;/noinclude&gt;</text>
      <sha1>btge8ufdwfezwkrwy6to6qxfkpcr5zt</sha1>
    </revision>
  </page>
  <page>
    <title>Pagina:Album der Natuur 1864.djvu/385</title>
    <ns>104</ns>
    <id>89835</id>
    <revision>
      <id>227956</id>
      <timestamp>2026-10-10T18:46:40Z</timestamp>
      <contributor>
        <username>WeeJeeVee</username>
        <id>2844</id>
      </contributor>
      <comment>/* Niet proefgelezen */</comment>
      <origin>227956</origin>
      <model>proofread-page</model>
      <format>text/x-wiki</format>
      <text bytes="2299" sha1="1fizxypup5apvfqp6hckx9ine8ub8qe" xml:space="preserve">&lt;noinclude&gt;&lt;pagequality level=&quot;1&quot; user=&quot;WeeJeeVee&quot; /&gt;{{rh|350|SCHEIK. EN MIKROSK. TER ONTDEKKING VAN VERVALSCHT SCHRIFT.|}}&lt;/noinclude&gt;&lt;section begin=&quot;vlucht&quot;/&gt;seconde. Een te Fontainebleau bij eene jagt weggevlogen valk werd den volgenden dag op Malta terug gevangen, hetgeen, de afstand op 400 uren gesteld en aangenomen zijnde, dat de vogel 24 uren lang gevlogen heeft, eene gemiddelde snelheid van 26 ellen in de seconde zoude geven, hetgeen wel is waar geringer dan in de vorige gevallen, maar, de lange duur van de vlugt in aanmerking genomen, toch een voorbeeld van buitengewoon snelle verplaatsing over verren afstand is.
{{r|[[Auteur:Pieter Harting (1812-1885)|{{sc|Hg}}]]{{gap|5em}}}}
{{dhr}}{{lijn|5em}}{{dhr}}
&lt;section end=&quot;vlucht&quot;/&gt;
&lt;section begin=&quot;scheikunde&quot;/&gt;{{dhr}}
{{c|{{larger|SCHEIKUNDE EN MIKROSKOOP TER ONT-&lt;/br&gt;
DEKKING VAN VERVALSCHT SCHRIFT.}}}}
{{dhr}}{{lijn|5em}}{{dhr}}
Onlangs kwam in Duitschland een geval voor, dat iemand op eene quitantie tweemaal uit het cijfer 1 het cijfer 4 had gemaakt. Toen de persoon, ten wiens nadeele dit bedrog was gepleegd, zulks ontdekte en de zaak voor het geregt bragt, werd aan een aantal schriftgeleerden, d.i. schrijfmeesters, steendrukkers, schrijvers enz. de taak opgedragen om het al of niet bestaan der vervalsching uit te maken, doch te vergeefs. De inkt was overal gelijkmatig zwart, en van eenen verschillenden druk met de pen was ook niets te bespeuren.

De heer {{sc|vorwerk}} onderzocht nu de zaak langs den scheikundigen weg en wel op de volgende wijze:

De aanklager gebruikte slechts galnooten-inkt. Tijdens het proces bezigde de aangeklaagde deze ook. Hij had namelijk zorg gedragen bij tijds van inkt te verwisselen. Een vroeger door hem geschreven adres bleek echter geschreven te zijn met campechehout-inkt. Deze laatste nu heeft de eigenschap, dat daarmede geschreven letters eerst rood worden en vervolgens verdwijnen, wanneer het papier gedurende eenige seconden in water gelegd wordt, waarbij eenige droppels salpeterzuur gevoegd zijn. Galnooten-inkt biedt daarentegen langer weerstand en wordt bij dezelfde proef niet veranderd.

Toen nu de quitantie door het aangezuurde water werd gehaald, werden de beide haakjes, waardoor de 1 in een 4 was veranderd, eerst schaamrood en verdwenen daarop geheel, terwijl de oorspronkelijke 1 achterbleef. {{nop}}
&lt;section end=&quot;scheikunde&quot;/&gt;&lt;noinclude&gt;&lt;/noinclude&gt;</text>
      <sha1>1fizxypup5apvfqp6hckx9ine8ub8qe</sha1>
    </revision>
  </page>
  <page>
    <title>Pagina:Album der Natuur 1864.djvu/386</title>
    <ns>104</ns>
    <id>89836</id>
    <revision>
      <id>227957</id>
      <timestamp>2026-10-10T18:55:34Z</timestamp>
      <contributor>
        <username>WeeJeeVee</username>
        <id>2844</id>
      </contributor>
      <comment>/* Niet proefgelezen */</comment>
      <origin>227957</origin>
      <model>proofread-page</model>
      <format>text/x-wiki</format>
      <text bytes="2187" sha1="1amcx1tpwhdi4ilvvfxo8v5695udxhd" xml:space="preserve">&lt;noinclude&gt;&lt;pagequality level=&quot;1&quot; user=&quot;WeeJeeVee&quot; /&gt;{{rh||SALEP.|351}}&lt;/noinclude&gt;&lt;section begin=&quot;scheikunde&quot;/&gt;Hiermede was de vervalsching bewezen.

Bij dezelfde gelegenheid onderzocht ook {{sc|Vorwerk}} schrift met eene derde soort van inkt, die tegenwoordig veel in gebruik is, t.w. de zoogenaamde alizarine-inkt, waarin indigo voorkomt. Hij bezigde daarbij het mikroskoop.

Het bleek hem daarbij, dat letters, geschreven met elk der drie inktsoorten, zich bij eene 7Omalige vergrooting verschillend vertoonden, inzonderheid na de behandeling met het aangezuurde water. Wat bepaaldelijk de alizarine-inkt aanbelangt, zoo waren alsdan in de overgebleven sporen der letters duidelijk indigo-deeltjes te erkennen (''Neues Jahrb. f, Pharm''., März 1864).
{{r|[[Auteur:Pieter Harting (1812-1885)|{{sc|Hg}}]]{{gap|5em}}}}
{{dhr}}{{lijn|5em}}{{dhr}}
&lt;section end=&quot;scheikunde&quot;/&gt;
&lt;section begin=&quot;salep&quot;/&gt;{{dhr}}
{{c|{{larger|SALEP.}}}}
{{dhr}}{{lijn|5em}}{{dhr}}
De ''salep'', als verzachtend middel bij ziekten van borst en ingewanden van zoo algemeen en nuttig gebruik in de geneeskunde, wordt verkregen van de langwerpig-ronde knollen van soorten van standelkruid (''Orchis''), gewassen, die om de zonderlinge, soms grillige gedaante hunner fraai gekleurde bloemen bij vele plantenlief hebbers in de laatste jaren meer en meer in den smaak zijn gekomen. Dit voortbrengsel komt meest uit Klein-Azië en aangrenzende streken en uit het zuiden en oosten van Europa tot ons. Volgens {{sc|von heldreich}}, die ''Nutzpflanzen Griechenlands'', p. 9, zijn het ten minste 5 soorten van Orchis, welker gedroogde knollen uit Thessaliën en Epirus onder den naam van salep (''Salépi'' in het hedendaagsch Grieksch) in den handel komen. Uit hun meel, met water en honig gekookt, wordt een in het oosten zeer beminde morgendrank bereid, die in alle steden van Turkije en Griekenland warm gebruikt wordt. In alle straten hoort men de verkoopers 's morgens met ''Salépi'' roepen, dikwijls in plaats van honig met een afkooksel van gedroogde vijgen bereid en, bij het gebruik, met een geurig poeder, vooral van gedroogde gember, overstrooid.
{{r|[[Auteur:Alexander Willem Michiel van Hasselt|{{sc|v. H.}}]]{{gap|6em}}}}
{{dhr}}{{lijn|5em}}{{dhr}}&lt;section end=&quot;salep&quot;/&gt;&lt;noinclude&gt;&lt;/noinclude&gt;</text>
      <sha1>1amcx1tpwhdi4ilvvfxo8v5695udxhd</sha1>
    </revision>
  </page>
  <page>
    <title>Pagina:Oudenhoven - Beschryvinge der Stadt ende Meyerye van 's Hertogen-Bossche (1649).djvu/101</title>
    <ns>104</ns>
    <id>89837</id>
    <revision>
      <id>227958</id>
      <timestamp>2026-10-10T20:07:25Z</timestamp>
      <contributor>
        <username>Pslits</username>
        <id>6287</id>
      </contributor>
      <comment>AI-transcriptie, zie overleg index</comment>
      <origin>227958</origin>
      <model>proofread-page</model>
      <format>text/x-wiki</format>
      <text bytes="2281" sha1="5kcbbttnawtiov6826z2mog3glvcalh" xml:space="preserve">&lt;noinclude&gt;&lt;pagequality level=&quot;1&quot; user=&quot;Pslits&quot; /&gt;{{RH||''der Stadt van 's Hertogen-bo{{ls}}{{ls}}che.''|83}}&lt;/noinclude&gt;&lt;section begin=&quot;s1&quot;/&gt;{{Verkeerd-om inspringen|2em|-2em|{{x-larger|Den Eedt die gehouden waren te doen de}}&lt;br /&gt;{{larger|per{{ls}}oonen die met behoorlijcke con{{ls}}ent binnen de{{ls}}e}}&lt;br /&gt;{{larger|Stadt re{{ls}}identie ghepermitteert wierde.}}}}

{{Initiaal|I}}Ck {{ls}}weere ende ghelove / dat ick {{ls}}al draghen ende bewij{{ls}}en behoorlijcke ghetrouwicheydt / aen hare doorluchtich{{ls}}te Hoogheden / als Hertoch ende Hertoginne van Brabandt / ende met ghewoonlijcke eere / reverentie ende onderdanigheyt helpen maintineren / defenderen ende verantwoorden met alle mijne kracht ende macht die Heylighe Catholijcque ende Apo{{ls}}tolijcque Room{{ls}}che Religie / ende daer toe de{{ls}}er Stadt met allen d'Inghe{{ls}}etenen der {{ls}}elver / {{ls}}oo Gee{{ls}}telijck als Wereltlijck gehouw ende trouw blyven totter doodt toe. Soo moet my Godt helpen / ende alle {{ls}}ijne Heylighen.
&lt;section end=&quot;s1&quot;/&gt;
&lt;section begin=&quot;s2&quot;/&gt;{{c|{{x-larger|Den Eedt vande Hellebardiers ende}}&lt;br /&gt;{{larger|Dienaers vande Iu{{ls}}titie.}}}}

{{Initiaal|D}}At ghy de Heylighe Catholijcke Apo{{ls}}toli{{ls}}che Room{{ls}}che Religie / hunne doorluchtigh{{ls}}te Hoogheden altijdt houw ende ghetrouw {{ls}}ult blyven totter doodt toe / van ghelijcken mijn Heer de Hoogh ende Leegh Schouteth de{{ls}}er Stadt ende Meyerije van 's Hertogen-bo{{ls}}{{ls}}che / ende {{ls}}ijnen Stadthoudere / ende u altijts gereet houden inden dien{{ls}}te ende exploicten van Ju{{ls}}titie / ende in 't ghene daer toe ghy by de {{ls}}elve {{ls}}ult worden ver{{ls}}ocht ende ghecommandeert / ende voorts de Heeren vanden Magi{{ls}}traet behoorlijcke eere ende re{{ls}}pect draghen. Oock alle Keuren ende Breucken / ende wes u eenich{{ls}}ints tot kenni{{ls}}{{ls}}e {{ls}}al komen / daer toe 't voor{{ls}}z Officie eenich recht oft actie {{ls}}oude moghen competeren / ter{{ls}}tont aen den voor{{ls}}z Heer Schouteth / ofte {{ls}}ijnen Stadthouder aen te brengen / ende partyen getrouwelijck dienen op behoorlijcken {{ls}}alaris / ende voorts u in alles dragen ende quyten / gelijck een vroom ende ghetrouw Dienaer van de Ju{{ls}}titie {{ls}}chuldigh is. Soo helpe my Godt / ende alle {{ls}}ijne Heylighen.&lt;section end=&quot;s2&quot;/&gt;&lt;noinclude&gt;{{RH||L 2|''Den''}}&lt;/noinclude&gt;</text>
      <sha1>5kcbbttnawtiov6826z2mog3glvcalh</sha1>
    </revision>
  </page>
  <page>
    <title>Pagina:Oudenhoven - Beschryvinge der Stadt ende Meyerye van 's Hertogen-Bossche (1649).djvu/102</title>
    <ns>104</ns>
    <id>89838</id>
    <revision>
      <id>227959</id>
      <timestamp>2026-10-10T20:07:40Z</timestamp>
      <contributor>
        <username>Pslits</username>
        <id>6287</id>
      </contributor>
      <comment>AI-transcriptie, zie overleg index</comment>
      <origin>227959</origin>
      <model>proofread-page</model>
      <format>text/x-wiki</format>
      <text bytes="2443" sha1="ef3bn7otrdt5dtw8johfjmci8eihec6" xml:space="preserve">&lt;noinclude&gt;&lt;pagequality level=&quot;1&quot; user=&quot;Pslits&quot; /&gt;{{RH|84|''Be{{ls}}chryvinge''|}}&lt;/noinclude&gt;&lt;section begin=&quot;s1&quot;/&gt;{{c|{{x-larger|Den Eedt vanden Scherp-rechter.}}}}

{{Initiaal|D}}At ghy de{{ls}}e Stadt van 's Hertogen-bo{{ls}}{{ls}}che houw ende trouw {{ls}}ult zijn / d'executie admini{{ls}}treren met bermhertigheydt binnen de{{ls}}er Stadt ende haerder Meyerye op den loon daer toe {{ls}}taende / ꝛc.
&lt;section end=&quot;s1&quot;/&gt;
&lt;section begin=&quot;s2&quot;/&gt;{{c|{{x-larger|Be{{ls}}chryvinge van de{{ls}}es Stadts Vrydom.}}}}

{{float left|{{smaller|'t Vrydom der Stad van 's Hertogen-bo{{ls}}{{ls}}che.}}|style=width:9em;}}{{Initiaal|O}}Nder de{{ls}}es Stadts Vrydom hebben van oudts behoort de{{ls}}e volgende plaet{{ls}}en.

&lt;poem&gt;
:''I. Orten.''
:''II. Hinthem.''
:''III. Dungen.''
:''IV. 't Reut.''
&lt;/poem&gt;

{{float left|{{smaller|Orten.}}|style=width:9em;}}''Orten'', of ''Ortduynen'' heeft {{ls}}ijnen naem van {{ls}}ijn cituatie / het leyt op 't Oort ofte 't eyndt van de Brabant{{ls}}che Duynen / ende draecht daer van den naem van Ort ofte Oort Duynen. De{{ls}}e plaets wordt ghehouden de laet{{ls}}te Brabandt{{ls}}che Zee-plaets ghewee{{ls}}t te zijn / naer dat de Zee uyt Brabandt begon te wijcken / ende den gront daer te hoogen ende verlanden. Het is een oude traditie / dat een {{ls}}eker Dro{{ls}}{{ls}}aert in onweer op Zee beloofden een Kerck te {{ls}}ullen timmeren / daer hy eer{{ls}}t {{ls}}oude Landen / ende dat die tot Orten {{ls}}oude gelant zijn / ende {{ls}}ijn belofte volbracht ende de Kerck aldaer {{ls}}oude getimmert hebben. De Kerck van Orten / ghelijck wy in de be{{ls}}chryvinghe vande Stadt hebben aen-gheteeckent / heeft langhe des Stadts Parochie-Kercke ghewee{{ls}}t.

{{float left|{{smaller|Hinthem.}}|style=width:9em;}}''Hinthem'', oft ''Hintham'' meynen {{ls}}ommighe dat {{ls}}ijnen naem draeght van den Heym / of wooninge der Hunnen / maer 't is waer{{ls}}chijnlijcker / dat de naem Hinthem komt van Heynen / om dat Hinthem eertijdts een beheynde plaets was / gelegen dicht by des Hertoge groot Bo{{ls}}{{ls}}che / voor het wildt Gedierte / daer {{ls}}ulcke plaet{{ls}}en onbeheynt anders voor open ligghen.

{{float left|{{smaller|Dungen.}}|style=width:9em;}}De ''Dungen'' is een wel bewoonde plaets / ende is daer goet Landt / op het welck veel Hop wordt gheteelt / ende geeft boven alle plaet{{ls}}en daer ontrent vroeghe ende vele Ker{{ls}}{{ls}}en.

De Kerck van den Dunghen is in den jare 1569 een Parochie-Kerck gheworden.{{nop}}&lt;section end=&quot;s2&quot;/&gt;&lt;noinclude&gt;{{RH|||S. An-}}&lt;/noinclude&gt;</text>
      <sha1>ef3bn7otrdt5dtw8johfjmci8eihec6</sha1>
    </revision>
  </page>
  <page>
    <title>Pagina:Oudenhoven - Beschryvinge der Stadt ende Meyerye van 's Hertogen-Bossche (1649).djvu/103</title>
    <ns>104</ns>
    <id>89839</id>
    <revision>
      <id>227960</id>
      <timestamp>2026-10-10T20:07:49Z</timestamp>
      <contributor>
        <username>Pslits</username>
        <id>6287</id>
      </contributor>
      <comment>AI-transcriptie, zie overleg index</comment>
      <origin>227960</origin>
      <model>proofread-page</model>
      <format>text/x-wiki</format>
      <text bytes="2808" sha1="krmaf2h84k2tiu6h7yjed7vyq3uw2xf" xml:space="preserve">&lt;noinclude&gt;&lt;pagequality level=&quot;1&quot; user=&quot;Pslits&quot; /&gt;{{RH||''der Stadt van 's Hertogen-bo{{ls}}{{ls}}che.''|85}}&lt;/noinclude&gt;S. Anthonis Poort / by den Oorloghe verlaten / plachte te liggen op den wech naer de Dunghen.

{{float right|{{smaller|'t Reut.}}|style=width:9em;}}''&amp;#39;t Reut'' leyt daer nu 't Fort I{{ls}}abella leyt.

De{{ls}}e Stadts Vryheyt plachte {{ls}}eer dicht betimmert te we{{ls}}en / ende waren die plaet{{ls}}en als voor Steden vande Stad / maer by den Oorloghe zijn de Huy{{ls}}en ten mee{{ls}}tendeel verde{{ls}}trueert.

Inden jare 1543 / naer het vertreck van ''Marten van Ro{{ls}}{{ls}}em'', worden door bevel vanden Hove alle die Huy{{ls}}en buyten rout{{ls}}omme die Stadt buyten alle die Poorten af-ghebroken 2500 voeten vander Stadt. Ende zijn in de volgende Belegeringhen ten meerderen-deel al voorts verde{{ls}}trueert.

Inden jare 1415 heeft ''Johan'' Hertoge van Lottharingen en Brabant / ꝛc. des Stadts Vrydom buyten de Vuchter-poort in een {{ls}}eker Privilegie de Stadt van 's Hertoghen-bo{{ls}}{{ls}}che den 4 Augu{{ls}}ti vergunt / vergroot / volgens dit volgende Extract uyt 't {{ls}}elve Privilegie.

{{c|{{x-larger|Extract.}}}}

{{Initiaal|N}}Och con{{ls}}enteren wy ende verleenen on{{ls}}e Stadt van den Bo{{ls}}{{ls}}che, want alderhande per{{ls}}oonen hare wooninghe begrepen hebben, ende dagelijcks doen buyten on{{ls}}e Stadt vanden Bo{{ls}}ch op den Vuchteren Dijck, om hare Neeringe te hanteren, daer mede die Neeringe uyt on{{ls}}e Stadt van den Bo{{ls}}{{ls}}che {{ls}}eer getogen wert, als on{{ls}}e Stadt vanden Bo{{ls}}{{ls}}che ons getoont heeft, aen{{ls}}iende de groote {{ls}}chade van branden, die on{{ls}}e Inghe{{ls}}etenen ende Poorteren van den Bo{{ls}}{{ls}}che nu gheleden hebben, dat die {{ls}}elve Dijck voort tot He{{ls}}{{ls}}els Molenaers Hof-{{ls}}tadt toe, omgaende des Ga{{ls}}thuys goedt der Leger-{{ls}}traten toe, aen die Ma{{ls}}e liggende, voortaen we{{ls}}en ende blyven {{ls}}al binnen de Vryheden de{{ls}}er Stadt van den Bo{{ls}}{{ls}}che, al{{ls}}oo dat die gene, die daer binnen woonen, ende woonen {{ls}}ullen, metter {{ls}}elver on{{ls}}er Stad te {{ls}}chote ende te lote {{ls}}taen {{ls}}ullen, ꝛc.

De Inwoonders van des Stadts Vryheyt plachten ghenoemt te worden buyten-Burghers.

{{float right|{{smaller|S. Jan / Patroon van 's Hertogen-bo{{ls}}{{ls}}che.}}|style=width:9em;}}S. Jan is Patroon ende Be{{ls}}cherm-Heer van de Stadt van 's Hertogen-bo{{ls}}{{ls}}che / ende hebben t'{{ls}}ijner eeren / om haer vertrouwen / dat {{ls}}y op de{{ls}}en haren Patroon {{ls}}tellen / uyt te drucken / dit Dicht / op de Poort naer haren Patroon ghenaemt S. Jans Poort / ghe{{ls}}telt:

{{block center|&lt;poem&gt;{{taal|la|''Hanc portam, cive{{ls}}que tuos, ara{{ls}}que, foco{{ls}}que.''}}
{{gap}}{{taal|la|''Cu{{ls}}todi dilecte Deo Patrone Joannes.''}}&lt;/poem&gt;}}&lt;noinclude&gt;{{RH||L 3|''Hi{{ls}}to-''}}&lt;/noinclude&gt;</text>
      <sha1>krmaf2h84k2tiu6h7yjed7vyq3uw2xf</sha1>
    </revision>
  </page>
  <page>
    <title>Pagina:Oudenhoven - Beschryvinge der Stadt ende Meyerye van 's Hertogen-Bossche (1649).djvu/104</title>
    <ns>104</ns>
    <id>89840</id>
    <revision>
      <id>227961</id>
      <timestamp>2026-10-10T20:08:04Z</timestamp>
      <contributor>
        <username>Pslits</username>
        <id>6287</id>
      </contributor>
      <comment>AI-transcriptie, zie overleg index</comment>
      <origin>227961</origin>
      <model>proofread-page</model>
      <format>text/x-wiki</format>
      <text bytes="2340" sha1="5rjnvpz8ok1nudapmm7distxcdv2jjo" xml:space="preserve">&lt;noinclude&gt;&lt;pagequality level=&quot;1&quot; user=&quot;Pslits&quot; /&gt;{{RH|86|''Be{{ls}}chryvinge''|}}&lt;/noinclude&gt;&lt;section begin=&quot;s1&quot;/&gt;{{c|{{x-larger|Hi{{ls}}tori{{ls}}ch verhael van ver{{ls}}cheyde gedenckweerdige}}&lt;br /&gt;{{larger|Ge{{ls}}chiedeni{{ls}}{{ls}}en de{{ls}}e Stadt rakende.}}}}

{{Initiaal|D}}E Be{{ls}}chryvinghe der Stadt van 's Hertogen-bo{{ls}}{{ls}}che ten eynden gebrocht hebbende / {{ls}}ullen wy daer by voegen eenighe notabele Ghe{{ls}}chiedeni{{ls}}{{ls}}en de{{ls}}e Stadt rakende / ende dat elcke {{ls}}oorte onder {{ls}}ijnen Tytel.
&lt;section end=&quot;s1&quot;/&gt;
&lt;section begin=&quot;s2&quot;/&gt;{{Verkeerd-om inspringen|2em|-2em|{{x-larger|Verhael van ver{{ls}}cheyde Hertoghen ende}}&lt;br /&gt;{{larger|Hertoginnen van Brabandt, die binnen de{{ls}}e Stadt van&lt;br /&gt;'s Hertogen-bo{{ls}}{{ls}}che ofte Ghehult, ofte ghewee{{ls}}t zijn,&lt;br /&gt;met eenige notabele Ge{{ls}}chiedeni{{ls}}{{ls}}en daer uyt re{{ls}}ulterende.}}}}

{{Initiaal|D}}E Hertoghe van Brabant en heeft niet alleen de{{ls}}e Stadt naer {{ls}}ijnen naem 's Hertogen-bo{{ls}}{{ls}}che laten noemen / om dat de Hertoge in 't begin de{{ls}}e Stadt {{ls}}eer beminde / maer heeft de {{ls}}ucht tot de{{ls}}e Stadt by alle de Hertoghen {{ls}}oo {{ls}}eer toe-ghenomen / dat {{ls}}y de{{ls}}e Stadt tot een Hooft-Stadt van Brabandt verheven hebben / ende zijn ver{{ls}}cheyde Hertoghen daer in Ghehult gheworden.

Inden jare 1406 wiert Hertoge ''Anthonis'' binnen de{{ls}}e Stede Ghehult als Hertoghe van Brabandt.

Inden jare 1477 op den laet{{ls}}ten Decembris wierde binnen de{{ls}}e Stadt Gehult Vrouwe ''Maria'' van Bourgoindie / getrout zijnde met ''Maximiliaen'' Eerts-hertoge van Oo{{ls}}tenrijck / de Soon van den Key{{ls}}er ''Fredrick''.

Inden jare 1481 heeft Hertoge ''Maximiliaen'' binnen de{{ls}}e Stadt gehouden 't Fee{{ls}}t vande Ordre van 't gulden Vlie{{ls}}ch / ende daer wierden Ridders ghemaeckt ''Johan'' Baender-Heere van Ligne. ''{{SIC|Glaude|Claude}}'' Heere van Thoulion. ''Pieter'' Heere van Bo{{ls}}{{ls}}u. ''Boudewijn'' Heere van Molembays. ''Willem van Baulmo'' Heere van Arlandt. ''Jan van'' ''Berghen'' Heere van Waillaing. ''Marten'' Heere van Polhelm. Ende Heer ''Adolph van Rave{{ls}}teyn'' heeft door bevel des Hertogen ''Maximiliaen'' den jongen Prince ''Philips'', oudt we{{ls}}ende drie jaren / Ridder gemaeckt in S. Jans Kercke voor den hoogen Autaer. Dit ge{{ls}}chiet we{{ls}}ende / &lt;section end=&quot;s2&quot;/&gt;&lt;noinclude&gt;{{RH|||wierdt}}&lt;/noinclude&gt;</text>
      <sha1>5rjnvpz8ok1nudapmm7distxcdv2jjo</sha1>
    </revision>
  </page>
  <page>
    <title>Pagina:Oudenhoven - Beschryvinge der Stadt ende Meyerye van 's Hertogen-Bossche (1649).djvu/105</title>
    <ns>104</ns>
    <id>89841</id>
    <revision>
      <id>227962</id>
      <timestamp>2026-10-10T20:08:19Z</timestamp>
      <contributor>
        <username>Pslits</username>
        <id>6287</id>
      </contributor>
      <comment>AI-transcriptie, zie overleg index</comment>
      <origin>227962</origin>
      <model>proofread-page</model>
      <format>text/x-wiki</format>
      <text bytes="2628" sha1="as3er2f9dhs776kwv7m46ld94z4t0p5" xml:space="preserve">&lt;noinclude&gt;&lt;pagequality level=&quot;1&quot; user=&quot;Pslits&quot; /&gt;{{RH||''der Stadt van 's Hertogen-bo{{ls}}{{ls}}che.''|87}}&lt;/noinclude&gt;wierdt hy mede aen-ghenomen onder de Ridders vande Ordre van den gulden Vlie{{ls}}e. Geduerende dit Fee{{ls}}t wierde hier groote triumphe van Tournoyen ende andere Ridderlijcke Spelen ghehouden ende vreughde bedreven.

Inden jare 1496 den 15 October ontrent te neghen uren voor den middagh / wierdt Hertoghe ''Philips'' Ghehuldt binnen de{{ls}}e Stadt van 's Hertoghen-bo{{ls}}{{ls}}che / ende ''Jan Heym'', als opper{{ls}}te Burgemee{{ls}}ter / {{ls}}taef den hem den Eedt.

Inden jare 1507 den 26 Julij quam Key{{ls}}er ''Maximiliaen'' binnen de{{ls}}e Stadt / ende de Stadt {{ls}}chonck hem xij Amen Wijns / ende xij Malderen Haver.

In den jare 1514 den 15 Julij wierdt ''Carolus'' Eerts-hertoge van Oo{{ls}}tenrijck binnen de{{ls}}e Stadt als Hertoge van Brabant Ghehult.

Inden jare 1539 den 11 Julij / quam Vrouwe ''Maria'', des Key{{ls}}ers ''Caroli V.'' Su{{ls}}ter / Gouvernante vande Nederlanden / met groote Staet binnen 's Hertogen-bo{{ls}}{{ls}}che / ende hadde by haer den Bi{{ls}}{{ls}}chop van Palermen / den Marck-graef van Bergen / Hertoge ''Philips'' van Ar{{ls}}chot / den Cancelier Heer ''Adolph vander Noot'' met {{ls}}ijn Huy{{ls}}vrouwe / den Grave van E{{ls}}pinoch / den Prince van Chimey / den Hertoge van Milanen / den jonghen Heer van Egmont / de Amba{{ls}}{{ls}}adeurs van Vranckrijck ende Engelandt / den Heere van Molenbays / den Abt van S. Geertruyden / den Abt van Viles / den Abt van Tongerlo / den Abt van Bern / den Abt van S. Bernaerts / den Abt van Perck / den Commandeur van Gemert / den Archidiaken van Luyck ende vele anderen. De Stad be{{ls}}chonck Vrouwe ''Maria'' met een Beur{{ls}}e met duy{{ls}}ent guldens ende een voeder Wijns / ende elcken Heer van de Ordre van den gulden Vlie{{ls}}e met een Ame Wijns / ende die van het platte Landt elck een Ame.

Inden jare 1539 den 21 Augu{{ls}}ti Saterdach naer middach quam Key{{ls}}er ''Carolus de V.'' door S. Jans Poort in de Stadt / ende wierdt Fee{{ls}}telijck inghehaelt. De Schouteth / Schepenen met de Raedts-heeren zijn hem tegen ghereden tot by Vlymen met ontrent 40 Peerden / pre{{ls}}enterende hem die Roede ende de Sleutelen van de Stadt / ende hem waren teghen ghetrocken by de 1400 Burgeren al ru{{ls}}tich in 't Harnas / met vier Vanen ende vier Hooft-luyden te Peerde / ende buyten die Poorte {{ls}}tonden 6 Slangē / diemen twee rey{{ls}}en los {{ls}}choot. Die van de Stadt be{{ls}}choncken hem met twee voeder Wijns / hondert Malderen Haver ende twee vette O{{ls}}{{ls}}en.

Inden jare 1545 den 4 Decembris quam Key{{ls}}er ''Carolus de V.''&lt;noinclude&gt;{{RH|||wederom}}&lt;/noinclude&gt;</text>
      <sha1>as3er2f9dhs776kwv7m46ld94z4t0p5</sha1>
    </revision>
  </page>
  <page>
    <title>Pagina:Oudenhoven - Beschryvinge der Stadt ende Meyerye van 's Hertogen-Bossche (1649).djvu/106</title>
    <ns>104</ns>
    <id>89842</id>
    <revision>
      <id>227963</id>
      <timestamp>2026-10-10T20:08:29Z</timestamp>
      <contributor>
        <username>Pslits</username>
        <id>6287</id>
      </contributor>
      <comment>AI-transcriptie, zie overleg index</comment>
      <origin>227963</origin>
      <model>proofread-page</model>
      <format>text/x-wiki</format>
      <text bytes="2769" sha1="p4m5jsx1nfzvg6m7b4yo9zz1g76kdtv" xml:space="preserve">&lt;noinclude&gt;&lt;pagequality level=&quot;1&quot; user=&quot;Pslits&quot; /&gt;{{RH|88|''Be{{ls}}chryvinge''|}}&lt;/noinclude&gt;wederom met eenen {{ls}}eer groote Suyte van ver{{ls}}cheyde Hertoghen / Princen / Graven ende Bi{{ls}}{{ls}}choppen / ende 2000 Peerden / ende meer dan 200 gelade Muylen met Bagagie binnen 's Hertogen-bo{{ls}}{{ls}}che / ende bleef daer tot den 28 der {{ls}}elver Maent.

Inden jare 1548 den 22 September / we{{ls}}ende Sondach / is ''Philippus'' de Sone van Key{{ls}}er Caerle ghekomen binnen 's Hertogen-bo{{ls}}{{ls}}che / ende wierde vande Burgeren inghehaelt in hare wapenen met {{SIC|raode|roode}} Sluyers ende Velt-teeckenen / ontrent 2200 in 't ghetal / ende 160 Ruyters te Peerde / ende alle de Burgers / die boven de 60 jaren waren / hadde elck een toort{{ls}}e in de handen / ende die van Orten / Hintem / Dungen ende 't Neut de{{ls}}gelijcks / ende {{ls}}tonden daer mede vande Vuchter-poort af tot de Huy{{ls}}inghe van ''Henrick van Deventer'' toe / zijnde nu de Huy{{ls}}inghe van Jᵒʳ. ''Henrick de Bergaingne'' Hooch ende Leeghe Schouteth der Stadt ende Meyerije van 's Hertogen-bo{{ls}}{{ls}}che / daer Prins ''Philippus'' logeerden. Oock waren daer mede de Ghee{{ls}}telijcke Heeren van den Capittele / de Heeren van den Ba{{ls}}eldonck / de Minnebroers / Preeckers / Cruy{{ls}}broers / Bomgarden / ende alle de Bagijnen met hare witte Falien / ende op den 23 / zijnde Maendach / wiert hy openbaer voor 't Raet-huys voor toe komende Hertoge van Brabant gehult / ende wiert vande Heeren van de{{ls}}e Stadt be{{ls}}choncken met {{ls}}es voederen Rijn{{ls}}chen Wijns / twee hondert Malder Haver / ende twee groote {{ls}}choone O{{ls}}{{ls}}en met {{ls}}ilvere Hoornen.

Inden jare 1569 den 19 Augu{{ls}}ti ontrent te 5 uren naer den middach / is de Prince{{ls}}{{ls}}e ''Anna van Oo{{ls}}tenrijck'' des Key{{ls}}ers Maximiliaens Dochter / die Philippus Coninck van Spaengien tot een Huy{{ls}}vrouwe {{ls}}oude hebben / binnen de{{ls}}e Stadt ghekomen / met {{ls}}eer treffelijcken Adel / ende met hare twee Broeders / te weten / ''Albrecht'' ende ''Wencelaus'', Eerts-hertoghen van Oo{{ls}}tenrijck / ende een Su{{ls}}ter / die met haer trocken naer Spaengien / ende wierde vande Ghee{{ls}}telijckheydt met Proce{{ls}}{{ls}}ie inghehaelt / ende van den Magi{{ls}}traet met brandende toort{{ls}}en / ende eer{{ls}}t geleyt in S. Jans kerck / daer {{ls}}y voor 't Sacrament eenen voet-val dede met den Hertoghe van Alba ende veel andere groote Heeren. Ende wierdt daer nae ghebracht inde Huy{{ls}}inghe van ''Wouter Bouwens''.

Des anderen daeghs ontrent te {{ls}}even uren hoorden de{{ls}}e Prince{{ls}}{{ls}}e de Mi{{ls}}{{ls}}e in S. Joris Capelle / alwaer de Heeren vande Stadt mede quamen / haer be{{ls}}chenckende met een Kofferken met vier {{ls}}tucken van 't alderfijn{{ls}}te Lijnwaet.{{nop}}&lt;noinclude&gt;{{RH|||''Ver-''}}&lt;/noinclude&gt;</text>
      <sha1>p4m5jsx1nfzvg6m7b4yo9zz1g76kdtv</sha1>
    </revision>
  </page>
  <page>
    <title>Pagina:Oudenhoven - Beschryvinge der Stadt ende Meyerye van 's Hertogen-Bossche (1649).djvu/107</title>
    <ns>104</ns>
    <id>89843</id>
    <revision>
      <id>227964</id>
      <timestamp>2026-10-10T20:08:43Z</timestamp>
      <contributor>
        <username>Pslits</username>
        <id>6287</id>
      </contributor>
      <comment>AI-transcriptie, zie overleg index</comment>
      <origin>227964</origin>
      <model>proofread-page</model>
      <format>text/x-wiki</format>
      <text bytes="2844" sha1="oghgnf1nydbp530z03o310obe7w2b82" xml:space="preserve">&lt;noinclude&gt;&lt;pagequality level=&quot;1&quot; user=&quot;Pslits&quot; /&gt;{{RH||''der Stadt van 's Hertogen-bo{{ls}}{{ls}}che.''|89}}&lt;/noinclude&gt;{{Verkeerd-om inspringen|2em|-2em|{{x-larger|Verhael van Brant, hooch Water, dieren tijdt}}&lt;br /&gt;{{larger|ende groote {{ls}}terfte in voor-tyden ghewee{{ls}}t binnen de&lt;br /&gt;Stadt van 's Hertogen-bo{{ls}}{{ls}}che.}}}}

{{float right|{{smaller|Brant. 1419.}}|style=width:9em;}}{{Initiaal|I}}Nden jare 1419 op den Mey-avont / komende op eenen Sondagh / was binnen de{{ls}}e Stadt eenen {{ls}}eer grooten brandt / ende ginck eer{{ls}}t op inden Valck / inde Hintemer-{{ls}}traet / ende op den Maendach daer nae / doen {{ls}}oo brandent weder / ende dede de mee{{ls}}te {{ls}}chade / ende branden de Hintemer-{{ls}}traet gant{{ls}}ch af / met het dack van S. Jans Kerck / met den Heylighen Ghee{{ls}}t / het Preeck-heeren Cloo{{ls}}ter / het groot Bagijn-Hof / het groot Ga{{ls}}thuys / ende alle de Huy{{ls}}en op de Merckt / behalven het eenich Huys inden Hont. In de{{ls}}en brant zijn 112 men{{ls}}chen doodt ghebleven.

{{float right|{{smaller|1463.}}|style=width:9em;}}Inden jare 1463 op den 13 Junij / op den Heu{{ls}}den{{ls}}chen kermis / was eenen grooten brandt inde Stadt / ende ont{{ls}}tack inde Verwer{{ls}}traet ontrent de Bogarden / in 't Huys van den Ketel / door ver{{ls}}uymeni{{ls}}{{ls}}e van eenen Verwer / ende branden doen af 's Heeren Huys met de Schrijf-kamer / ende alle de Protocollen ende Brieven verbranden / ende meer dan vier hondert Huy{{ls}}en / met veel Kleederen / Kleynnodien ende Bee{{ls}}ten / ende wierde de {{ls}}chade van de{{ls}}en brandt ghe{{ls}}chat op vijf tonnen Gouts. Veel men{{ls}}chen zijn in de{{ls}}en brandt oock ghebleven. De Stadt wierde allen{{ls}}kens wederom op-ghetimmert met {{ls}}choone Huy{{ls}}en / die mee{{ls}}t al met hart dack wierden ghemaeckt / die te voren met {{ls}}troo waren gedeckt / ende de Neeringe nam {{ls}}eer toe / ende wonnen vele in korten tijdt weder / dat {{ls}}y by den brandt verloren hadden.

{{float right|{{smaller|Hooch Water. 1445.}}|style=width:9em;}}Inden jare 1445 was binnen de{{ls}}e Stadt van 's Hertogen-bo{{ls}}{{ls}}che {{ls}}oo grooten Op-water / dat alle de {{ls}}traten vol water {{ls}}tonden / ende men voer met {{ls}}chuyten nae S. Jans kerck.

{{float right|{{smaller|1466.}}|style=width:9em;}}Inden jare 1466 was het {{ls}}eer groot Water / ende duerden tot uytgaende Mey.

{{float right|{{smaller|1552.}}|style=width:9em;}}Inden jare 1552 den 12 Januarij / was een groot tempee{{ls}}t van Donder / Blixem ende Wint den gheheelen dach ende nacht / dat veel Huy{{ls}}en omwaeyden / ende het water {{ls}}oo hooch / dat{{ls}}e met het water wech dreven / ende men moe{{ls}}t op de mee{{ls}}te plaet{{ls}}en vande Stadt met {{ls}}chuyten varen.

{{float right|{{smaller|1568.}}|style=width:9em;}}Inden jare 1568 den 22 Februarij / was het water hier {{ls}}oo hooch /&lt;noinclude&gt;{{RH||M|datmen}}&lt;/noinclude&gt;</text>
      <sha1>oghgnf1nydbp530z03o310obe7w2b82</sha1>
    </revision>
  </page>
  <page>
    <title>Pagina:Oudenhoven - Beschryvinge der Stadt ende Meyerye van 's Hertogen-Bossche (1649).djvu/108</title>
    <ns>104</ns>
    <id>89844</id>
    <revision>
      <id>227965</id>
      <timestamp>2026-10-10T20:08:58Z</timestamp>
      <contributor>
        <username>Pslits</username>
        <id>6287</id>
      </contributor>
      <comment>AI-transcriptie, zie overleg index</comment>
      <origin>227965</origin>
      <model>proofread-page</model>
      <format>text/x-wiki</format>
      <text bytes="3002" sha1="3edzv5w59brcxqyhx3w75g34tlufjzr" xml:space="preserve">&lt;noinclude&gt;&lt;pagequality level=&quot;1&quot; user=&quot;Pslits&quot; /&gt;{{RH|90|''Be{{ls}}chryvinge''|}}&lt;/noinclude&gt;datmen ront{{ls}}omme S. Jacobs Capelle met Schuyten heeft ghevaren / ende {{ls}}tonden doen in het water de Vuchteren-dijck / S. Joris-{{ls}}traet / de Wevers-plaets / 't Hintemer-eyndt / de Wintmolenberghs-{{ls}}traet / de Diep-{{ls}}traet / achter de Mandemakers ende meer andere Straten / ende dreef met dat hooch water af de lange Brugghe voor Orten / met de voor{{ls}}te Brugghe aen het Rondeel vande Hintemer-Poort / met een deel van het {{ls}}elve Rondeel.

{{float left|{{smaller|1573.}}|style=width:9em;}}Inden jare 1573 tu{{ls}}{{ls}}chen den 13 ende 14 Januarij / op S. Pontianus avont ende dach / was het groot{{ls}}te water in de{{ls}}e Stadt / dat eenighe oude Luyden doen beleeft hadden.

Eenighe jaren herwaerts zijn rechte water-jaren ghewee{{ls}}t / in de welcke de hooge wateren {{ls}}eer hooch ende dickmaels ghekomen zijn / maer en doen in de{{ls}}e tyden {{ls}}oo groote {{ls}}chade niet als in voorgaende tyden / naer dien de {{ls}}traten verhoocht zijn / de Stad met {{ls}}ware Mueren ver{{ls}}terckt / ende de Huy{{ls}}en daer nae ghetimmert.

{{float left|{{smaller|1453.}}|style=width:9em;}}Tot een be{{ls}}luyt van de groote {{ls}}chade by hooch water binnen de{{ls}}e Stadt geleden / {{ls}}ullen wy voegen; dat inden jare 1453 een {{ls}}oo {{ls}}choonen Kooren gewas was / als het in 40 jaren gewee{{ls}}t was / ende doen men het Kooren {{ls}}oude in-halen begon het te regenen / ende 't regende by de acht weken langh / {{ls}}oo dat alle 't Kooren met groote myten van het Landt af-vloeyden ende wech dreef / ende de Maes-dijcken braken in ende vele Men{{ls}}chen ende Bee{{ls}}ten verdroncken / ende doen {{ls}}tont het hier oock ront{{ls}}omme in het water midden in den Somer.

{{float left|{{smaller|Dieren tijdt. 1436.}}|style=width:9em;}}Inden jare 1436 was {{ls}}oo een groote dierte van Kooren binnen 's Hertogen-bo{{ls}}{{ls}}che / datter veel Volcks bedorf ende {{ls}}torf van hongher.

{{float left|{{smaller|1522.}}|style=width:9em;}}Inden jare 1522 was het eenen dieren tijdt in den Rogge / datmen een Mudde Rogghe kochte tu{{ls}}{{ls}}chen 6 ende 7 guldens / ende datmen een broot kochte om drie {{ls}}tuyvers ende een oordt.

{{float left|{{smaller|1524.}}|style=width:9em;}}Inden jare 1524 in Augu{{ls}}to heeft eenen {{ls}}ack zouts in de{{ls}}e Stadt ghegolden neghen gulden twaelf {{ls}}tuyvers / ende in de Slachtmaent kochtmen eenen {{ls}}ack zouts om twee guldens ende thien {{ls}}tuyvers.

{{float left|{{smaller|1531.}}|style=width:9em;}}Inden jare 1531 voor den Omganck des Donderdachs goldt een Mudde Roggen {{ls}}even guldens vier {{ls}}tuyvers / ende langen tijdt daer na {{ls}}es guldens.

Item / des Donderdachs voor den derthienden dach goldt een Mudde Somer-gar{{ls}}te twee gulden eenen {{ls}}tuyver.

Donderdachs daer nae vier en dertich {{ls}}tuyvers / ende de Rogge 6 guldens / ende daer nae 5 gulden 5 {{ls}}tuyvers. Ende de{{ls}}en dieren tijdt heeft geduert tot het nieuwe gewas.{{nop}}&lt;noinclude&gt;{{RH|||Inden}}&lt;/noinclude&gt;</text>
      <sha1>3edzv5w59brcxqyhx3w75g34tlufjzr</sha1>
    </revision>
  </page>
  <page>
    <title>Pagina:Oudenhoven - Beschryvinge der Stadt ende Meyerye van 's Hertogen-Bossche (1649).djvu/109</title>
    <ns>104</ns>
    <id>89845</id>
    <revision>
      <id>227966</id>
      <timestamp>2026-10-10T20:09:07Z</timestamp>
      <contributor>
        <username>Pslits</username>
        <id>6287</id>
      </contributor>
      <comment>AI-transcriptie, zie overleg index</comment>
      <origin>227966</origin>
      <model>proofread-page</model>
      <format>text/x-wiki</format>
      <text bytes="3079" sha1="7bg00epxlatn9zdmx6gwbf7ufwwe0ro" xml:space="preserve">&lt;noinclude&gt;&lt;pagequality level=&quot;1&quot; user=&quot;Pslits&quot; /&gt;{{RH||''der Stadt van 's Hertogen-bo{{ls}}{{ls}}che.''|91}}&lt;/noinclude&gt;&lt;section begin=&quot;s1&quot;/&gt;{{float right|{{smaller|1556.}}|style=width:9em;}}Inden jare 1556 is binnen 's Hertoghen-bo{{ls}}{{ls}}che ende de omliggende plaet{{ls}}en {{ls}}oo eenen dieren tijdt gewee{{ls}}t / dat een Mudde Rogghe goldt 20 Carolus guldens ende meer. Een Mudde Geer{{ls}}te 10 gelijcke guldens ende 10 {{ls}}tuyvers. Een Mudde Boeckweyt 9 Carolus guldens ende 10 {{ls}}tuyvers / ende {{ls}}torven vele arme luyden van hongher.

{{float right|{{smaller|Groote {{ls}}terfte. 1439.}}|style=width:9em;}}Inden jare 1439 was binnen de Stadt van 's Hertogen-bo{{ls}}{{ls}}che een groote {{ls}}terfte van Pe{{ls}}te / ende duerden van het een jaer tot het ander / ende de {{ls}}terfte was {{ls}}oo groot / dat die Stadt {{ls}}oo ledich {{ls}}tont dat het gras op de {{ls}}traten wies / ghelijck in de Campen ende Beemden.

{{float right|{{smaller|1529.}}|style=width:9em;}}Inden jare 1529 was binnen de{{ls}}e Stadt ende 't gant{{ls}}che Landt door een {{ls}}ware {{ls}}terfte van de {{ls}}weetende Sieckte / ende {{ls}}torven daer van een groote menichte van men{{ls}}chen / die binnen 24 uren ghe{{ls}}ont ende doodt waren.

{{float right|{{smaller|1530 ende 1540.}}|style=width:9em;}}Inden jare 1530 ende 40 {{ls}}torven hier vele men{{ls}}chen van 't root Meli{{ls}}oen.

{{float right|{{smaller|1540.}}|style=width:9em;}}Inden jare 1540 is 't Oog{{ls}}t ghewee{{ls}}t voor S. Jan Bapti{{ls}}ten-dach / dat noyt man beleeft en hadde / en̄ heeft in den Oog{{ls}}t {{ls}}o groote hitte gewee{{ls}}t en̄ droochte / dat veel men{{ls}}chen van dor{{ls}}t ende hitte ge{{ls}}torven zijn / ende oock veel Bee{{ls}}ten / want men konde nergens water krijghen / ende en heeft als noyt gheregent inden Somer / {{ls}}oo dat het Kooren {{ls}}oo drooghe was al{{ls}}men 't maeyden / dat het veel op 't veldt bleef ende uyt-rees / ende ginck in Augu{{ls}}to {{ls}}oo dick op als of het gezaeyt hadde ghewee{{ls}}t / ende volgende op de{{ls}}e groote hitte in 't {{ls}}elve jaer een groote {{ls}}terfte / ende {{ls}}torven {{ls}}eer vele men{{ls}}chen van de heete Cort{{ls}}e / die maer 8 ofte 9 dagen ten mee{{ls}}tendeel {{ls}}ieck en waren.

Inden jare 1558 {{ls}}tierf het {{ls}}eer in de{{ls}}e Stadt vande Pe{{ls}}te / ende men hielt daer voor / datter meer als vijfthien duy{{ls}}ent men{{ls}}chen {{ls}}torven / {{ls}}oo Mannen / Vrouwen ende Kinderen.
&lt;section end=&quot;s1&quot;/&gt;
&lt;section begin=&quot;s2&quot;/&gt;{{Verkeerd-om inspringen|2em|-2em|{{x-larger|Verhael van eenige Oploopen ende Rumoeren}}&lt;br /&gt;{{larger|gevallen binnen de Stadt van 's Hertogen-bo{{ls}}{{ls}}che.}}}}

{{float right|{{smaller|Oploop ende Rumoer vande Burgerye.}}|style=width:9em;}}{{Initiaal|D}}E eer{{ls}}ten Oploop ende Rumoer binnen de{{ls}}e Stadt is gewee{{ls}}t tu{{ls}}{{ls}}chen de ''Coptiten'' ende ''Berckerdynen'', inde Be{{ls}}chryvinge van de Stadt van 's Hertogen-bo{{ls}}{{ls}}che be{{ls}}chreven.

{{float right|{{smaller|1476.}}|style=width:9em;}}Den tweeden Oploop ende Rumoer is gevallen inden jare 1476&lt;section end=&quot;s2&quot;/&gt;&lt;noinclude&gt;{{RH||M 2|onder}}&lt;/noinclude&gt;</text>
      <sha1>7bg00epxlatn9zdmx6gwbf7ufwwe0ro</sha1>
    </revision>
  </page>
  <page>
    <title>Pagina:Oudenhoven - Beschryvinge der Stadt ende Meyerye van 's Hertogen-Bossche (1649).djvu/110</title>
    <ns>104</ns>
    <id>89846</id>
    <revision>
      <id>227967</id>
      <timestamp>2026-10-10T20:09:18Z</timestamp>
      <contributor>
        <username>Pslits</username>
        <id>6287</id>
      </contributor>
      <comment>AI-transcriptie, zie overleg index</comment>
      <origin>227967</origin>
      <model>proofread-page</model>
      <format>text/x-wiki</format>
      <text bytes="2486" sha1="a9rx11ddajmrrntkctkq7qadiemt1ml" xml:space="preserve">&lt;noinclude&gt;&lt;pagequality level=&quot;1&quot; user=&quot;Pslits&quot; /&gt;{{RH|92|''Be{{ls}}chryvinge''|}}&lt;/noinclude&gt;onder de Burghers den 18 Martij / ende duerden tot den 26 Mey. Daer wierden in dien Oploop veel Heeren ghevanghen ende qualijck ghetracteert / namentlijck:

&lt;poem&gt;
:''Willem van Gent.''
:''Jan van Berckel.''
:''Jan van Erp.''
:''Ludolph Buc.''
:''Symon van Geel.''
:''Goo{{ls}}{{ls}}en van Hee{{ls}}acker.''
:''Reynier van den Hoevel.''
&lt;/poem&gt;

Tegens de {{ls}}elve wierde by de Burgerye {{ls}}eer hart gheprocedeert / ende wilden de {{ls}}elve om het leven brenghen; maer quamen noch los door behendicheyt van de Heeren van 't Hof / ende die Burgers / die de Oproerders tot de{{ls}}en oproer waren ghewee{{ls}}t / wierden daer nae metter doodt ge{{ls}}traft / ende de re{{ls}}te by Vrouwe ''Maria'' van Bourgondien den 20 Junij des jaers 1477 ghepardonneert.

{{float left|{{smaller|1525.}}|style=width:9em;}}Inden jare 1525 den 19 Junij was binnen de{{ls}}e Stadt wederom eenen grooten Oploop onder de Burgerije / ende hebben de gemeyne Burgeren ghewapender handt den Magi{{ls}}traet gedwongen {{ls}}ekere Accy{{ls}}en af te {{ls}}tellen / ende hebben boven dien groote moetwilligheyt ghepleecht in ver{{ls}}cheyde Cloo{{ls}}teren / als tot de Heeren van den Ba{{ls}}eldonck / {{SIC|Cathuy{{ls}}ers|Carthuy{{ls}}ers}} / Preeck-heeren ende elders / ende hebben de Dekens van de Ambachten / die ten Hove ontboden waren / niet laten trecken.

In Julio daer aen volgende / is daer op Heer ''Floris van Y{{ls}}el{{ls}}teyn'', Grave tot Bueren / Stadt-houder van den Key{{ls}}er / met den Heere d'Audiencier ''Montmarancy'', met meer andere Heeren van den Hove / by hem hebbende Peerden ende Voet-volck / inden name des Key{{ls}}ers ende Vrouwe ''Margriet'', gekomen tot Vucht / om te arre{{ls}}teren alle Poorters goeden / komende van Antwerpen / ende andere goeden de Burgers toe-behoorende te be{{ls}}chryven ende te confi{{ls}}queren.

Dies is de Ghemeente {{ls}}eer ont{{ls}}telt ghewee{{ls}}t / ende hebben groote mompelinghe ghemaeckt by dage ende by nachte / dat {{ls}}eer {{ls}}orgelijck was / want {{ls}}y die Poorten toe hielen / ende namen die Sleutelen van de Stadt / ende en vraeghden nae de Heeren niet / maer ontboden de Heeren by hen lieden / al{{ls}}t hen geliefden / dwingende een ygelijck by hen-lieden te komen met haer gheweer / op verbeurte van haer lijf ende goet / ende en mocht niemandt uyt de Stadt.

Alle de goeden wierden gearre{{ls}}teert in Hollant / Zeelant ende tot Antwerpen / de Burghers toe-behoorende.{{nop}}&lt;noinclude&gt;{{RH|||Dus}}&lt;/noinclude&gt;</text>
      <sha1>a9rx11ddajmrrntkctkq7qadiemt1ml</sha1>
    </revision>
  </page>
  <page>
    <title>Pagina:Oudenhoven - Beschryvinge der Stadt ende Meyerye van 's Hertogen-Bossche (1649).djvu/111</title>
    <ns>104</ns>
    <id>89847</id>
    <revision>
      <id>227968</id>
      <timestamp>2026-10-10T20:09:29Z</timestamp>
      <contributor>
        <username>Pslits</username>
        <id>6287</id>
      </contributor>
      <comment>AI-transcriptie, zie overleg index</comment>
      <origin>227968</origin>
      <model>proofread-page</model>
      <format>text/x-wiki</format>
      <text bytes="2719" sha1="p9mhshd5yogawyzpz3mcdyontwqogzf" xml:space="preserve">&lt;noinclude&gt;&lt;pagequality level=&quot;2&quot; user=&quot;Pslits&quot; /&gt;{{RH||''der Stadt van 's Hertogen-bo{{ls}}{{ls}}che.''|93}}&lt;/noinclude&gt;&lt;section begin=&quot;s1&quot;/&gt;Dus is Vrouwe ''Margariet'' Stadthouder{{ls}}{{ls}}e van den Key{{ls}}er ''Carel'', tot Heu{{ls}}den komen liggen / ende zijn daer nae met bewillinge vande Burgers de Heeren vander Stadt tot Vucht gegaen / met {{ls}}ommige Dekens ende den Secretaris / ende oock tot ver{{ls}}cheyde rey{{ls}}en naer Heu{{ls}}den gherey{{ls}}t&lt;!-- onzekere lezing --&gt; / om den Peys te maken tu{{ls}}{{ls}}chen de Vrouwe ''Margariet'' ende de Burgers / ende wierdt het accoort ghemaeckt door tu{{ls}}{{ls}}chen-{{ls}}preken van den Grave van Bueren / ende den Præ{{ls}}ident van Mechelen / ende den voor{{ls}}z Audiencier.

Den 5 Augu{{ls}}ti / we{{ls}}ende Vrydach / {{ls}}oo moe{{ls}}ten alle de Dekens vande Ambachten / ende de oude Schepenen / ende voorts die het te lote viel / tot 150 toe / alle ghekleedt met {{ls}}warte Tabbarden / ende elck een brandende tort{{ls}}e in {{ls}}ijn handt / komen metten Heeren vanden Raedt buyten de Vuchter-poort / tot den laet{{ls}}ten boom toe van den Vuchteren-dijck / alwaer de voor{{ls}}z Vrouwe ''Margereta'' met de gemelde Heeren gekomen was / ende daer vielen de Heeren met de Burgeren op hare knien / houdende de brandende tort{{ls}}en in haer hant / ende bleven daer {{ls}}oo liggen / tot dat de Vrouwe ''Margareta'' een teecken gaf / dat {{ls}}y op{{ls}}taen {{ls}}ouden.

Opge{{ls}}taen we{{ls}}ende / leyden {{ls}}y Vrouwe ''Margareta'' met brandende tort{{ls}}en binnen de Stadt in haer Logijs / ende van daer voorts die brandende tort{{ls}}en brengende in S. Jans Kerck voor 't Sacrament / ende die daer latende.

Boven dien moe{{ls}}ten {{ls}}y tot een Amende gheven twaelf duy{{ls}}ent Rijns-guldens / ende die voor af-koop van twaelf Burgeren / die Vrouwe ''Margereta'' wilde hebben ende kie{{ls}}en uyt de Burgeren / om de {{ls}}elve te {{ls}}traffen naer haer believen.
&lt;section end=&quot;s1&quot;/&gt;
&lt;section begin=&quot;s2&quot;/&gt;{{c|{{x-larger|Verhael vande geluckige ende ongeluckige}}&lt;br /&gt;{{larger|Oorlogen, by die van 's Hertogen-bo{{ls}}{{ls}}che gevoert.}}}}

{{Initiaal|D}}Je van 's Hertogen-bo{{ls}}{{ls}}che hebben altijdts kloeck ten Oorloghe ghewee{{ls}}t / ende veel Romeyn{{ls}}che {{ls}}tucken uyt-ghericht / daer van wy oock eenige tot haren lof hier {{ls}}ullen aen teeckenen.

{{float right|{{smaller|1480.}}|style=width:9em;}}Inden jare 1480 hadden die van 's Hertoghen-bo{{ls}}{{ls}}che de Grave beleghert.

{{float right|{{smaller|1497.}}|style=width:9em;}}Inden jare 1497 zijn die van 's Hertogen-bo{{ls}}{{ls}}che met den Hertoge van Saxen ghetrocken in het Landt van Gelre / ende hebben het gheheele platte Landt in 't verdingh ghebrocht / ende de Stadt van&lt;section end=&quot;s2&quot;/&gt;&lt;noinclude&gt;{{RH||M 3|Ba-}}&lt;/noinclude&gt;</text>
      <sha1>p9mhshd5yogawyzpz3mcdyontwqogzf</sha1>
    </revision>
    <revision>
      <id>228000</id>
      <parentid>227968</parentid>
      <timestamp>2026-10-11T08:33:13Z</timestamp>
      <contributor>
        <username>Havang(nl)</username>
        <id>4330</id>
      </contributor>
      <comment>test</comment>
      <origin>228000</origin>
      <model>proofread-page</model>
      <format>text/x-wiki</format>
      <text bytes="2643" sha1="qff3j5mkqby7jtpxnu7p6s2xrllm1l7" xml:space="preserve">&lt;noinclude&gt;&lt;pagequality level=&quot;2&quot; user=&quot;Pslits&quot; /&gt;{{RH||''der Stadt van 's Hertogen-bo{{ls}}{{ls}}che.''|93}}&lt;/noinclude&gt;&lt;section begin=&quot;s1&quot;/&gt;Dus is Vrouwe ''Margariet'' Stadthouder{{ls}}{{ls}}e van den Key{{ls}}er ''Carel'', tot Heu{{ls}}den komen liggen / ende zijn daer nae met bewillinge vande Burgers de Heeren vander Stadt tot Vucht gegaen / met {{ls}}ommige Dekens ende den Secretaris / ende oock tot ver{{ls}}cheyde rey{{ls}}en naer Heu{{ls}}den gherey{{ls}}t&lt;!-- onzekere lezing --&gt; / om den Peys te maken tu{{ls}}{{ls}}chen de Vrouwe ''Margariet'' ende de Burgers / ende wierdt het accoort ghemaeckt door tu{{ls}}{{ls}}chen-{{ls}}preken van den Grave van Bueren / ende den Præ{{ls}}ident van Mechelen / ende den voor{{ls}}z Audiencier.

Den 5 Augu{{ls}}ti / we{{ls}}ende Vrydach / {{ls}}oo moe{{ls}}ten alle de Dekens vande Ambachten / ende de oude Schepenen / ende voorts die het te lote viel / tot 150 toe / alle ghekleedt met {{ls}}warte Tabbarden / ende elck een brandende tort{{ls}}e in {{ls}}ijn handt / komen metten Heeren vanden Raedt buyten de Vuchter-poort / tot den laet{{ls}}ten boom toe van den Vuchteren-dijck / alwaer de voor{{ls}}z Vrouwe ''Margereta'' met de gemelde Heeren gekomen was / ende daer vielen de Heeren met de Burgeren op hare knien / houdende de brandende tort{{ls}}en in haer hant / ende bleven daer {{ls}}oo liggen / tot dat de Vrouwe ''Margareta'' een teecken gaf / dat {{ls}}y op{{ls}}taen {{ls}}ouden.

Opge{{ls}}taen we{{ls}}ende / leyden {{ls}}y Vrouwe ''Margareta'' met brandende tort{{ls}}en binnen de Stadt in haer Logijs / ende van daer voorts die brandende tort{{ls}}en brengende in S. Jans Kerck voor 't Sacrament / ende die daer latende.

Boven dien moe{{ls}}ten {{ls}}y tot een Amende gheven twaelf duy{{ls}}ent Rijns-guldens / ende die voor af-koop van twaelf Burgeren / die Vrouwe ''Margereta'' wilde hebben ende kie{{ls}}en uyt de Burgeren / om de {{ls}}elve te {{ls}}traffen naer haer believen.
&lt;section end=&quot;s1&quot;/&gt;
&lt;section begin=&quot;s2&quot;/&gt;{{c|{{x-larger|Verhael vande geluckige ende ongeluckige}}&lt;br /&gt;{{larger|Oorlogen, by die van 's Hertogen-bo{{ls}}{{ls}}che gevoert.}}}}

{{Initiaal|D}}Je van 's Hertogen-bo{{ls}}{{ls}}che hebben altijdts kloeck ten Oorloghe ghewee{{ls}}t / ende veel Romeyn{{ls}}che {{ls}}tucken uyt-ghericht / daer van wy oock eenige tot haren lof hier {{ls}}ullen aen teeckenen.

{{vnr|1480.}}Inden jare 1480 hadden die van 's Hertoghen-bo{{ls}}{{ls}}che de Grave beleghert.
{{vnr|1497}}Inden jare 1497 zijn die van 's Hertogen-bo{{ls}}{{ls}}che met den Hertoge van Saxen ghetrocken in het Landt van Gelre / ende hebben het gheheele platte Landt in 't verdingh ghebrocht / ende de Stadt van&lt;section end=&quot;s2&quot;/&gt;&lt;noinclude&gt;{{RH||M 3|Ba-}}&lt;/noinclude&gt;</text>
      <sha1>qff3j5mkqby7jtpxnu7p6s2xrllm1l7</sha1>
    </revision>
  </page>
  <page>
    <title>Pagina:Oudenhoven - Beschryvinge der Stadt ende Meyerye van 's Hertogen-Bossche (1649).djvu/112</title>
    <ns>104</ns>
    <id>89848</id>
    <revision>
      <id>227969</id>
      <timestamp>2026-10-10T20:09:40Z</timestamp>
      <contributor>
        <username>Pslits</username>
        <id>6287</id>
      </contributor>
      <comment>AI-transcriptie, zie overleg index</comment>
      <origin>227969</origin>
      <model>proofread-page</model>
      <format>text/x-wiki</format>
      <text bytes="2990" sha1="66ghffxe77e055l43dtgojz0q122l06" xml:space="preserve">&lt;noinclude&gt;&lt;pagequality level=&quot;1&quot; user=&quot;Pslits&quot; /&gt;{{RH|94|''Be{{ls}}chryvinge''|}}&lt;/noinclude&gt;Batenborch ghewonnen / ende hebben veel Dorpen ontrent Venloo ende Roermonde verbrant / in weder-wrake / om dat de Gelder{{ls}}che eer{{ls}}t inde Meyerije van 's Hertogen-bo{{ls}}{{ls}}che gebrant hadden.

Inden jare 1507 heeft Heer Jan van Egmont / tot ko{{ls}}ten van de Hollanders ende Bo{{ls}}{{ls}}enaers belegert het {{ls}}tercke ende wel gefortificeerde Huys te Poederoyen / gheleghen inde Bommeler-weert / daer Capiteyn ende Bewaerder van was ''Sneeuwindt'', Mar{{ls}}chalck des Landts van Gelre / ende lagh dit Huys op de Ma{{ls}}e / op de pa{{ls}}{{ls}}agie van den Bo{{ls}}{{ls}}che naer Hollant / die dit Guarni{{ls}}oen voor de Coopluyden gant{{ls}}ch onveylich maeckten / maer het {{ls}}tercke teghen-weer van die van 't voor{{ls}}z Huys / als om dat den roep ginck / dat de Gelder{{ls}}che in aentocht waren om dit Huys te ont{{ls}}etten / is Heer Jan van Egmont met de Hollanders / {{ls}}onder yets uyt te rechten / daer af ghetrocken.

{{float left|{{smaller|1508.}}|style=width:9em;}}Inden jare 1508 hebben die van 's Hertogen-bo{{ls}}{{ls}}che {{ls}}elver / onder het beleyt van den Grave van Anholt / het Huys van Poederoyen belegert / met groote ko{{ls}}ten ende moeyten / al{{ls}}oo 't {{ls}}eer {{ls}}terck ghefortificeert was / ende al{{ls}}oo haer den hoogen Ma{{ls}}e-dijck in het approceren {{ls}}eer hinderlijck was / hebben {{ls}}y daer eenen Mortier voor ghebracht / ende worpen in het Huys eenighe Bommen ofte Granaten / waer van de trap van het {{ls}}elve Huys om-viel / ende in het vallen den Gouverneur ''Sneeuwint'' {{ls}}oo quet{{ls}}te / dat hy daer van {{ls}}tierf / het welck {{ls}}oo een ver{{ls}}lagentheyt onder 't Guarni{{ls}}oen veroor{{ls}}aeckten / dat{{ls}}e {{ls}}onder langer belech te derven uyt{{ls}}taen / accordeerden / ende zijn alle uytgetrocken / behalven 12 die de Grave van Anholt daer dede hangen. Die van 's Hertogen-bo{{ls}}{{ls}}che braken het voor{{ls}}z Huys af ende {{ls}}lechten de Wallen / ende trocken met die Victorie wederom naer huys.

{{float left|{{smaller|1510.}}|style=width:9em;}}Inden jare 1510 ontrent S. Jans-mi{{ls}}{{ls}}e wonnen die van 's Hertogen-bo{{ls}}{{ls}}che het {{ls}}tercke Borcht of Slot tot Oyen / ende worpen het om verre ende verde{{ls}}trueerdent.

{{float left|{{smaller|1512.}}|style=width:9em;}}Inden jare 1512 op Lichtmis abondt / zijn die van 's Hertoghen-bo{{ls}}{{ls}}che gekomen / brandende ende roovende inde Bommeler-waert / ende daer teghen is gekomen de Grave van Serberen met Michiel van Poëmeren met eenighe Gelder{{ls}}en / ende quamen tot Ro{{ls}}{{ls}}em aen malkanderen / ende ver{{ls}}loeghen ende vinghen veel Bo{{ls}}{{ls}}enaers / ende brochten de Ghevangenen binnen Bommel. De Bo{{ls}}{{ls}}enaers willende haer leet wreken / zijn getogen voor Bommel / daer {{ls}}y niet veel en bedreven.

{{float left|{{smaller|1528.}}|style=width:9em;}}Inden jare 1528 be{{ls}}prongen de Bo{{ls}}{{ls}}enaers met den Heere ''Dierich''&lt;noinclude&gt;{{RH|||''van''}}&lt;/noinclude&gt;</text>
      <sha1>66ghffxe77e055l43dtgojz0q122l06</sha1>
    </revision>
  </page>
  <page>
    <title>Pagina:Oudenhoven - Beschryvinge der Stadt ende Meyerye van 's Hertogen-Bossche (1649).djvu/113</title>
    <ns>104</ns>
    <id>89849</id>
    <revision>
      <id>227970</id>
      <timestamp>2026-10-10T20:09:50Z</timestamp>
      <contributor>
        <username>Pslits</username>
        <id>6287</id>
      </contributor>
      <comment>AI-transcriptie, zie overleg index</comment>
      <origin>227970</origin>
      <model>proofread-page</model>
      <format>text/x-wiki</format>
      <text bytes="2931" sha1="1chrvc9juejajb7kqd4v15cjxuip5xa" xml:space="preserve">&lt;noinclude&gt;&lt;pagequality level=&quot;1&quot; user=&quot;Pslits&quot; /&gt;{{RH||''der Stadt van 's Hertogen-bo{{ls}}{{ls}}che.''|95}}&lt;/noinclude&gt;''van Batenborch'' de Gelder{{ls}}che op den Pincxterdach / als {{ls}}y ghekomen waren uyt Roermonde ende Venloo over de Ma{{ls}}e om het Landt te brant{{ls}}chatten / ende ver{{ls}}laende de {{ls}}elve / ende vervolghden{{ls}}e tot de Ma{{ls}}e toe / eenen grooten buyt binnen de Stadt van 's Hertoghen-bo{{ls}}{{ls}}che brengende.

{{float right|{{smaller|1570.}}|style=width:9em;}}Inden jare 1570 / op den acht{{ls}}ten dach van December / heeft ''Herman de Ruyter'', geboren van 's Hertogen-bo{{ls}}{{ls}}che ({{ls}}ekere be{{ls}}tellinghe hebbende van den Grave van Bergen / uyt den name van den Prince van Orangien / om den Hertoghe van Alba af-breuck te moghen doen) eenen aen{{ls}}lach gemaeckt op het Ca{{ls}}teel van Loeve{{ls}}teyn / gelegen by de Bommeler-weert / op den hoeck daer de Maes ende Wale in malkanderen loopen / ende heeft het met a{{ls}}{{ls}}i{{ls}}tentie van eenighe meer Burgeren van 's Hertoghen-bo{{ls}}{{ls}}che / die om de Religie uyt de Stadt waren gebannen / in-genomen: Maer de Hertoge van Alba heeft ter{{ls}}tont den 12 Decembris dat wederom van 300 Spangiaerden met ge{{ls}}chut laten belegeren / daer eenige aengenomene Sackendraghers tot Gorichem ende Wodrichem aen-genomen / met eenighe anderen by-gevoecht wierden / die 't voor{{ls}}z Ca{{ls}}teel {{ls}}terck bevochten. Die van binnen niet meer als 24 per{{ls}}oonen {{ls}}terck zijnde / weerden haer wacker als oude Bo{{ls}}{{ls}}enaers. ''Herman de Ruyter'' voerde een {{ls}}lach-{{ls}}weert / ende al{{ls}}oo daer een bre{{ls}}{{ls}}e ghe{{ls}}choten was / {{ls}}telden hem in de bre{{ls}}{{ls}}e / alwaer hem de beenen wierden af-ge{{ls}}choten / ende {{ls}}telden hem neder / om in 't zant ofte aerde vande Walle het bloeyen te {{ls}}tulpen / ende keerden den Vyant met het {{ls}}lach-{{ls}}weert noch kloeckmoedich af / ende ver{{ls}}loeger veel / ende daer {{ls}}tierf dien wackeren Crijchs-helt al{{ls}}oo met grooter eeren. De andere weerden haer oock kloeckelijck / maer als {{ls}}y {{ls}}eer {{ls}}wack van volck wierden / ende de Spaengiaerden op de doodt van ''Herman de Ruyter'' Mee{{ls}}ter vande Bre{{ls}}{{ls}}e ende Walle wierden / werden {{ls}}y overvallen / ende weecken in een Camer / daer {{ls}}y den toeganck met Bus-poeder be{{ls}}troyt hadden / het welck {{ls}}y aen{{ls}}taken / om tot den laet{{ls}}ten toe hare Vyanden af te keeren / maer wierde evenwel het Ca{{ls}}teel vande Spaengiaerden in-gekregen / ende 17 Burgers daer op gekregen / daer {{ls}}y {{ls}}eer tyranni{{ls}}ch / op {{ls}}ijn Spaens / mede gheleeft hebben: Het Hooft van Herman de Ruyter hebben {{ls}}y tot 's Hertogen-bo{{ls}}{{ls}}che op de Galghe ghe{{ls}}et.

{{float right|{{smaller|1578.}}|style=width:9em;}}In den jare 1578 hebben die van 's Hertoghen-bo{{ls}}{{ls}}che het {{ls}}terck Huys tot Hedel / inde Bommeler-weert / beleghert ende in-ghenomen.{{nop}}&lt;noinclude&gt;{{RH|||''Ver-''}}&lt;/noinclude&gt;</text>
      <sha1>1chrvc9juejajb7kqd4v15cjxuip5xa</sha1>
    </revision>
  </page>
  <page>
    <title>Pagina:Oudenhoven - Beschryvinge der Stadt ende Meyerye van 's Hertogen-Bossche (1649).djvu/114</title>
    <ns>104</ns>
    <id>89850</id>
    <revision>
      <id>227971</id>
      <timestamp>2026-10-10T20:09:59Z</timestamp>
      <contributor>
        <username>Pslits</username>
        <id>6287</id>
      </contributor>
      <comment>AI-transcriptie, zie overleg index</comment>
      <origin>227971</origin>
      <model>proofread-page</model>
      <format>text/x-wiki</format>
      <text bytes="2704" sha1="4qwk9fu4lq0gdfmn0nkynlqr216hr2g" xml:space="preserve">&lt;noinclude&gt;&lt;pagequality level=&quot;1&quot; user=&quot;Pslits&quot; /&gt;{{RH|96|''Be{{ls}}chryvinge''|}}&lt;/noinclude&gt;{{Verkeerd-om inspringen|2em|-2em|{{x-larger|Verhael van de eer{{ls}}te begin{{ls}}elen, aenwas ende}}&lt;br /&gt;{{larger|vervolginge van de Gereformeerde Religie binnen&lt;br /&gt;de Stadt van 's Hertogen-bo{{ls}}{{ls}}che, Beelde-{{ls}}tormen ende&lt;br /&gt;andere gedenckweerdighe ghe{{ls}}chiedeni{{ls}}{{ls}}en by die&lt;br /&gt;occa{{ls}}ie daer ghevallen.}}}}

{{Initiaal|N}}Aer dat inden jare 1516 de Euangeli{{ls}}che waerheydt in Swit{{ls}}erlant / ende daer nae in Oo{{ls}}t-Vrie{{ls}}lant / Duyt{{ls}}chlandt / ende in andere Landen ront{{ls}}omme Nederlant ghelegen / wierden aenghenomen / ende met publijcque Schriften ende Boecken verdedicht / in welcke Landen die van 's Hertogen-bo{{ls}}{{ls}}che doen ter tijdt {{ls}}terck trafijckeerden / ende hare Coopman{{ls}}chap dreven; Soo is by die occa{{ls}}ie 't licht der waerheydt hier oock ont{{ls}}teken gheworden / ende vele van de voor{{ls}}z Boecken ghebrocht.

Die vande Room{{ls}}che Kerck hebben haer ter{{ls}}tont hier tegens ge{{ls}}telt / ende dit ont{{ls}}teken licht {{ls}}oecken uyt te blu{{ls}}{{ls}}chen / ende de{{ls}}e kleyne voncxkens te {{ls}}mooren / op dat daer geenen grooten brandt af en quame.

{{float left|{{smaller|1526. Eer{{ls}}te vervolginghe der Gereformeerden binnen 's Hertogen-bo{{ls}}{{ls}}che.}}|style=width:9em;}}Inden jare 1526 op den 7 Octobris / zijn binnen de{{ls}}e Stadt ghekomen twee Commi{{ls}}{{ls}}ari{{ls}}{{ls}}en van 't Hof / met twee Heeren vander Stadt / by den Hove mede gecommitteert / om {{ls}}ommige vande Gereformeerde Religie / diemen doen Luteranen noemden / te corrigeren. De{{ls}}e hebben 14 dagen langh negen per{{ls}}oonen / die daer van befaemt waren / dach op dach gheexamineert op den Papen-hul{{ls}}t / ten huy{{ls}}e genaemt den ouden Heeren Kelder / in pre{{ls}}entie van den hoogen ende leegen Schouteth / twee Raets-heeren vander Stadt / ende den Notaris van 't Capittel / ende hebben de{{ls}}e neghen per{{ls}}oonen / met namen Mee{{ls}}ter ''Willem Gla{{ls}}emaker, Jan de Molder, Willem den Orgelmaker,'' ''Jan van Roye'' Speldemaker / ''Ancem Michiel{{ls}}z van Hemert, Janneken'' ''Wed: Lamberts van den Kerckhove, Yda Willems Dochter van den Grave,'' ''Heylken Henrick Snoecx Dochter,'' Bagijn ende ''Alidt Bul Jan{{ls}}z Dochter,'' Bagijn / ghecondemneert in de{{ls}}e correctie: Dat {{ls}}y {{ls}}oude moeten komen in per{{ls}}oon (ghelijck {{ls}}y deden) in pre{{ls}}entie van alle de Heeren {{ls}}oo Ghee{{ls}}telijck als Wereltlijck in S. Jans Kerck op het Oxael / in maniere van een Schavot / voor de Proce{{ls}}{{ls}}ie / die doen aldaer ghereet {{ls}}tont om uyt te gaen / ende als {{ls}}y daer een wijle tot een {{ls}}pectakel voor&lt;noinclude&gt;{{RH|||alle}}&lt;/noinclude&gt;</text>
      <sha1>4qwk9fu4lq0gdfmn0nkynlqr216hr2g</sha1>
    </revision>
  </page>
  <page>
    <title>Pagina:Oudenhoven - Beschryvinge der Stadt ende Meyerye van 's Hertogen-Bossche (1649).djvu/115</title>
    <ns>104</ns>
    <id>89851</id>
    <revision>
      <id>227972</id>
      <timestamp>2026-10-10T20:10:28Z</timestamp>
      <contributor>
        <username>Pslits</username>
        <id>6287</id>
      </contributor>
      <comment>AI-transcriptie, zie overleg index</comment>
      <origin>227972</origin>
      <model>proofread-page</model>
      <format>text/x-wiki</format>
      <text bytes="3018" sha1="88ozrhxpr2xwn5rzxt69j0xj138v0uu" xml:space="preserve">&lt;noinclude&gt;&lt;pagequality level=&quot;1&quot; user=&quot;Pslits&quot; /&gt;{{RH||''der Stadt van 's Hertogen-bo{{ls}}{{ls}}che.''|97}}&lt;/noinclude&gt;alle man ghe{{ls}}taen hadden / zijn {{ls}}y haer Gheloove af-ghegaen / ende 't Room{{ls}}ch Geloove aen-gegaen / belovende aldaer voor alle de Heeren ende Om{{ls}}tanders / op het Euangelie-boeck / dat hun voor-geleyt wierdt / ende op pene van metten vyere geexecuteert te worden / nemmermeer haer leef-dagen 't Luters geloove wederom aen te nemen. Alle 't welck {{ls}}y oock in een Cedulle hebben doen {{ls}}chryven / ende met hunne eygen handen onderteeckent. Sy moe{{ls}}ten doen oock voorders gaen in de Proce{{ls}}{{ls}}ie met een brandende Wa{{ls}}{{ls}}e-keer{{ls}}{{ls}}e voor 't Sacrament / gaende daer mede om 't Ghewant-huys / ende komende voor 's Heeren Huys / wierde de Proce{{ls}}{{ls}}ie daer {{ls}}til ghehouden / ende daer wierden gebracht alle hare Luter{{ls}}che Boecken / ende wierden in pre{{ls}}entie vande Heeren ende alle die in de Proce{{ls}}{{ls}}ie waren openbaerlijck door des Stadts Beul / daer de{{ls}}e 9 per{{ls}}oonen by {{ls}}tonden ende dat aen{{ls}}agen / verbrant. Hier-en-boven moe{{ls}}ten die 5 Mans per{{ls}}oonen op haer opper{{ls}}te kleedt een jaer langh draghen een geel Cruys / ende de 4 Vrouwen een geel Cruys een half jaer langh / ende moe{{ls}}ten haer verbinden binnen een jaer haer per{{ls}}oon ofte goeden niet te verporren om uyt de Stadt te trecken ofte wijcken; maer oock te komen in alle groote Proce{{ls}}{{ls}}ien / ende daer te draghen een Wa{{ls}}{{ls}}e brandende toort{{ls}}e voor haer Sacrament.

{{float right|{{smaller|1533.}}|style=width:9em;}}Inden jare 1533 / 's maendachs naer Pae{{ls}}{{ls}}chen / waren tu{{ls}}{{ls}}chen Vucht ende Herlaer meer als 200 per{{ls}}oonen by malkanderen vergadert / ende daer was een jonck ghe{{ls}}elle / een Drooch-{{ls}}cheerder van {{ls}}ijn Ambacht / die las daer een Euangelie / het welck hy uytleyde.

De Hooch Schouteth dit vernemende / heefter eenige doen in rechte roepen / van die daer ghewee{{ls}}t waren. Ende daer quamen Commi{{ls}}{{ls}}ari{{ls}}{{ls}}en van den Hove met den Procureur Generael / om haer te informeren op de voor{{ls}}z Vergaderinge / ende wierden daer {{ls}}ommige gevangen / {{ls}}ommige gingen loopen / ende die wierden ingedaecht om in per{{ls}}oon te compareren op verbeurte van lijf ende goet ten eeuwighen dagen gebannen te worden uyt Brabant ende de Landen van over Ma{{ls}}e / ende {{ls}}oo {{ls}}y niet en compareerden / {{ls}}oo wierden daer nae ghebannen de{{ls}}e volgende per{{ls}}oonen: ''Gerrit Goort{{ls}}z,'' Hant{{ls}}choenmaker. ''Henrick Lepper,'' Koorn-kooper. ''Willem inden name Je{{ls}}us. Arent'' ''in 't gulde aenghe{{ls}}icht. Daniel Goo{{ls}}{{ls}}en{{ls}}z,'' Stoel-maker. Mee{{ls}}ter ''Willem'' ''Gla{{ls}}emaker. Reynier de Lepper,'' tot Herlaer / ende ''Claes inden Spieghel.''

In 't {{ls}}elve jaer zijn by den Hove geordonneert neghen per{{ls}}oonen / {{ls}}o Schepenen / als Raets-heeren ende Ge{{ls}}worens van 's {{hws|Hertogen|Hertogen-bo{{ls}}{{ls}}che}}&lt;noinclude&gt;{{RH||N|bo{{ls}}{{ls}}che /}}&lt;/noinclude&gt;</text>
      <sha1>88ozrhxpr2xwn5rzxt69j0xj138v0uu</sha1>
    </revision>
  </page>
  <page>
    <title>Pagina:Oudenhoven - Beschryvinge der Stadt ende Meyerye van 's Hertogen-Bossche (1649).djvu/116</title>
    <ns>104</ns>
    <id>89852</id>
    <revision>
      <id>227973</id>
      <timestamp>2026-10-10T20:10:39Z</timestamp>
      <contributor>
        <username>Pslits</username>
        <id>6287</id>
      </contributor>
      <comment>AI-transcriptie, zie overleg index</comment>
      <origin>227973</origin>
      <model>proofread-page</model>
      <format>text/x-wiki</format>
      <text bytes="2881" sha1="law1j6r7o1rfaug0ac4ej24h6cflo5q" xml:space="preserve">&lt;noinclude&gt;&lt;pagequality level=&quot;1&quot; user=&quot;Pslits&quot; /&gt;{{RH|98|''Be{{ls}}chryvinge''|}}&lt;/noinclude&gt;{{hwe|bo{{ls}}{{ls}}che|Hertogen-bo{{ls}}{{ls}}che}} / om mette voor{{ls}}z Commi{{ls}}{{ls}}ari{{ls}}{{ls}}en te be{{ls}}oingneren over die gene die binnen de{{ls}}e Stadt in 't {{ls}}tuck vande Luteranen befaemt waren / ende waren de{{ls}}e volghende Heeren: ''Adriaen van Eyndthouts'' ende ''Willem Pijnappel,'' Schepenen. Mʳ. ''Dirck die Borchgrave, Willem van'' ''Os, Mathijs Stoeters'' ende ''Gij{{ls}}bert Pels,'' Ge{{ls}}woorens. ''Jan van Erp, van'' ''Berze, Goyart Symons, Henrick Dach-verlies'' ende ''Aert Heym,'' Raets-heeren. De{{ls}}e t'{{ls}}amen met den Commi{{ls}}{{ls}}ari{{ls}}{{ls}}en hebben {{ls}}ommige verwe{{ls}}en ten vyere ende ten {{ls}}weerde.

Den 3 July wiert ''Joo{{ls}}t Gerrit{{ls}}z Leppers,'' om dat hy van {{ls}}ijn Religie niet en wilde veranderen / onthooft.

''Pieter Hors,'' Wever tot Vucht / wierde oock ter{{ls}}tont daer nae aen eenen {{ls}}taeck op de Merckt geworcht / ende daer nae geheel verbrant.

Donderdaghs nae S. Catherijn / wiert ''Emont de Snyder'' onthooft / ende Mʳ. ''Willem Gla{{ls}}emaker'' eer{{ls}}t geworcht ende daer nae ghebrant.

{{float left|{{smaller|1534.}}|style=width:9em;}}Donderdachs nae Lichtmi{{ls}}{{ls}}e in den jare 1534 wierdt ''Joo{{ls}}t de Potbacker,'' tot Vucht woonende / op de Merckt binnen de{{ls}}er Stede onthooft / naer dat hy ontrent drie vierendeel jaers wel {{ls}}waer gevangen ge{{ls}}eten hadde. Hy {{ls}}eyde: hy en hadde nieuwers mede om-gegaen / als met Godts Woort.

Vele {{ls}}wacken / die uyt vree{{ls}}e des doodts haer geloove af-ginghen / wierden verwe{{ls}}en tot ver{{ls}}cheyde penitentien / als op 't Schavot te {{ls}}taen / een Kruys op haer aenge{{ls}}icht te branden / een toort{{ls}}e te dragen voor 't Sacrament van des 's Heeren Huys tot binnen S. Jans Kerck / te gaen hooren predicken / {{ls}}ekeren tijdt met roode Roeden in haer handt / andere een toort{{ls}}e / in haer kleederen te draghen een geel kruys een vierendeel langh / andere tot gelt te geven / ende tot de voorgaende penitentie moe{{ls}}ten {{ls}}y alle noch gelt toe geven / d'eene twaelf / d'andere vijf-en-twintich / vijftich / tachtentich guldens / ende eenige meer / naer dat {{ls}}y rijck waren.

{{float left|{{smaller|1542.}}|style=width:9em;}}In den jare 1542 op den eer{{ls}}ten April des Woen{{ls}}dachs in de goede weeck / worden tot Vucht twee Vrouwen ende eenen Man levendich ghebrant / ende noch een Man ghericht ende een Vrouwe levendich ghedolven / waren woonachtich ghewee{{ls}}t by Valencijn / ende vluchten naer We{{ls}}el metter woon / {{ls}}y en konden gheen Duyt{{ls}}ch / en moe{{ls}}ten {{ls}}terven om dat {{ls}}y 't Sacrament wilden ontfanghen onder twee {{ls}}pecien / gelijckmen in {{ls}}ommige plaet{{ls}}en in Duyt{{ls}}chlant ende in Oo{{ls}}tlant dat ghebruyckte. Sy gaven haer gewillich ter doodt met vreughden.{{nop}}&lt;noinclude&gt;{{RH|||''Dit''}}&lt;/noinclude&gt;</text>
      <sha1>law1j6r7o1rfaug0ac4ej24h6cflo5q</sha1>
    </revision>
  </page>
  <page>
    <title>Pagina:Oudenhoven - Beschryvinge der Stadt ende Meyerye van 's Hertogen-Bossche (1649).djvu/117</title>
    <ns>104</ns>
    <id>89853</id>
    <revision>
      <id>227974</id>
      <timestamp>2026-10-10T20:10:50Z</timestamp>
      <contributor>
        <username>Pslits</username>
        <id>6287</id>
      </contributor>
      <comment>AI-transcriptie, zie overleg index</comment>
      <origin>227974</origin>
      <model>proofread-page</model>
      <format>text/x-wiki</format>
      <text bytes="2756" sha1="6stebgslvpqp2jqu3m6oa56f46eh0k6" xml:space="preserve">&lt;noinclude&gt;&lt;pagequality level=&quot;1&quot; user=&quot;Pslits&quot; /&gt;{{RH||''der Stadt van 's Hertogen-bo{{ls}}{{ls}}che.''|99}}&lt;/noinclude&gt;{{Verkeerd-om inspringen|2em|-2em|{{x-larger|Dit volgende is getrocken uyt een oudt ghe{{ls}}chreven}}&lt;br /&gt;{{larger|Boeck, binnen de Stadt van 's Hertogen-bo{{ls}}{{ls}}che,&lt;br /&gt;by eenen Vrouwen Broeder, ende eenen van de&lt;br /&gt;yver{{ls}}te Room{{ls}}ch-ghe{{ls}}inden, ende daerom niet {{ls}}onder&lt;br /&gt;pa{{ls}}{{ls}}ie ghe{{ls}}chreven, ende moet derhalven by di{{ls}}cretie&lt;br /&gt;oock aen-genomen worden.}}}}

{{Initiaal|O}}M van on{{ls}}e Stadt oock van hare oneyndelijcke {{ls}}chade ende verlies van hare loffelijcke Name ende heerlijcke Fame / daer {{ls}}y door de{{ls}}e voor{{ls}}z Sectari{{ls}}{{ls}}en in is gekomen / een weynich te verhalen {{float right|{{smaller|1566. De eer{{ls}}te Predicatie van Gereformeerde ghedaen buyten den Bo{{ls}}ch.}}|style=width:9em;}}ende te {{ls}}chryven. Soo is te weten / dat des Sondaeghs voor Sinte Marien Magdalenen dach / we{{ls}}ende den 21 July Anno 1566 voor{{ls}}z / heeft een vreemt Predikant genoemt ''Cornelis van Die{{ls}}t'' bego{{ls}}t te predicken in 't Bo{{ls}}ch-velt op den hoogen Camp / by de Bo{{ls}}{{ls}}cher-{{ls}}loot / daer vele Burghers vanden Bo{{ls}}{{ls}}che / van Gorcum / Heu{{ls}}den / Bommel / ende van alle kanten zijn komen hooren predicken / welcke Predicatien op alle Sondaghen / ende Heylich-daghen daer nae / hy heeft ghecontinueert des morgens ende des afternoens / ende de Predicatie uytwe{{ls}}ende / hebben de Predicanten met {{ls}}es of {{ls}}even Bo{{ls}}{{ls}}chen inder Schuyten geleyt ende met hem gevaren tot Hedel / daer hy by den Pa{{ls}}toor was gelogeert / welcke Pa{{ls}}toor wel een jaer oft meer te vorens / tegens de Room{{ls}}che Kercke ende haer Doctrinæ ende Ceremonie hadde ghepreeckt / daer on{{ls}}e Burghers met 10 a 12 ende meer Schuyten alle dagen henen voeren om hem te hooren predicken / daer door on{{ls}}e Burgers {{ls}}eer geinficieert wierden. Ende omme de Predicatie vanden voor{{ls}}z ''Cornelis'' te beletten / {{ls}}oo heeft on{{ls}}e Schouteth / Heer ''Jacob van Brecht'' Ridder aen de Stadt ver{{ls}}ocht / datmen hem uyt elcke Schutterye 60 mannen doen {{ls}}oude / omme de Predicatie te beletten ende den Predicant te verjaghen / oft vanghen / maer is hem {{ls}}ulcx by den derden Lede geweygert / {{ls}}eggende / dat den Schouth met den Bi{{ls}}{{ls}}chop ende Gee{{ls}}telijckheyt / met de ghene die hem in-gehaelt hadden / den Predicant verjagen oft vangen {{ls}}oude / het en waer haer werck niet {{ls}}ulcx te doen / ende dat af-ge{{ls}}lagen zijnde / hebben de twee eer{{ls}}te Leden ver{{ls}}ocht / dat een yegelijck / die daer ginck hooren predicken / verbeuren {{ls}}oude {{ls}}es gulden; maer is haer {{ls}}ulcx oock af-ge{{ls}}lagen&lt;noinclude&gt;{{RH||N 2|gewee{{ls}}t /}}&lt;/noinclude&gt;</text>
      <sha1>6stebgslvpqp2jqu3m6oa56f46eh0k6</sha1>
    </revision>
  </page>
  <page>
    <title>Pagina:Oudenhoven - Beschryvinge der Stadt ende Meyerye van 's Hertogen-Bossche (1649).djvu/118</title>
    <ns>104</ns>
    <id>89854</id>
    <revision>
      <id>227975</id>
      <timestamp>2026-10-10T20:11:14Z</timestamp>
      <contributor>
        <username>Pslits</username>
        <id>6287</id>
      </contributor>
      <comment>AI-transcriptie, zie overleg index</comment>
      <origin>227975</origin>
      <model>proofread-page</model>
      <format>text/x-wiki</format>
      <text bytes="2919" sha1="0ojartnwvxa3t0ulgs4oz1jo4lqxwms" xml:space="preserve">&lt;noinclude&gt;&lt;pagequality level=&quot;1&quot; user=&quot;Pslits&quot; /&gt;{{RH|100|''Be{{ls}}chryvinge''|}}&lt;/noinclude&gt;gewee{{ls}}t / al{{ls}}oo dat een yeghelijck willende den Predicant hooren predicken / daer nae heeft vryelijcken ghehoort / {{ls}}onder eenige op-{{ls}}praeck oft Calengieringe. Ende heeft die Predicant aldaer in 't Velt / kinderen ghedoopt. Item op Laurentij Martiris dach heeft die voor{{ls}}z Predicant hem ver{{ls}}tout / ende heeft bego{{ls}}t te predicken doen by de Stadt op 't Deuteren / ende nae den Sermoen hebben hem {{ls}}ijn Auditeurs door Sᵗ. Jans Poorte geleyt met vele ghe{{ls}}chuts / ende door de Po{{ls}}tel-{{ls}}trate hem ghebrocht opten Vuchteren-dijck ten huy{{ls}}e van Dirck van Thiel / {{ls}}taende doen by de Vuchter-poorte. Ende des Sondaeghs daer nae den 18 Augu{{ls}}ti hebben twee Predicanten op Deuteren ghepreeckt / ende hebben hen Auditeurs haer Predicanten wederomme met ge{{ls}}chut inde voor{{ls}}z Stadt ten huy{{ls}}e voor{{ls}}z gheleyt.

{{float left|{{smaller|Beelde-{{ls}}tormerye binnen de Stadt van 's Hertogen-bo{{ls}}{{ls}}che.}}|style=width:9em;}}Item daer na den 22 Augu{{ls}}ti ontrent den avont zijn in Sᵗ. Jans Kercke vergadert gewee{{ls}}t ver{{ls}}cheyden Sectari{{ls}}{{ls}}en ende quaetdoenders / ende hebben voor den Oxael ghe{{ls}}ongen eenen P{{ls}}alm / ende dat gedaen we{{ls}}ende / hebben bego{{ls}}t de Autharen te breken ende de Beelden af te werpen / ende in {{ls}}tucken te {{ls}}laen / tot ontrent thien uren dat de Schutters binnen de{{ls}}e Stadt de voor{{ls}}z quaetdoenders hebben uyt-ghejaeght.

Item des anderen daeghs den 23 Augu{{ls}}ti heeftmen de Kercke voor{{ls}}z toe-gehouden / datmen geene dien{{ls}}t en heeft gedaen / ende heeft als doen de{{ls}}e Stadt haer Privilegie ende Secreten / de Kerck-mee{{ls}}ters / de Broer{{ls}}chappe van ons L. Vrouw / ende andere Autaer-mee{{ls}}ters ende Capittelari{{ls}}{{ls}}en / haer Brieven / Ornamenten / en̄ Cleynodien uytter Kercken gehaelt ende gevoert / ende hebben de Schutters de deure vande Kercke bewaert / ter tijdt toe {{ls}}ulcx ghedaen ende gheruymt was / ende dat gedaen we{{ls}}ende / zijn die Schutters van de Kercke elck getogen ende ghegaen naer huys / ende hebben de Kercke laten open {{ls}}taen / ende is het gemeyn volckje met groote menichte als doen inder Kercke geloopen / ende hebben alle de Autaren / Beelden / het Metael-werck dat rontomme buyten ende binnen 't hooghe Choor {{ls}}tont / al vernielt ende aen {{ls}}tucken ge{{ls}}lagen / uyt-genomen den metalen Moy{{ls}}es ende David midden in 't Choor {{ls}}taende / al{{ls}}oo datter niet een Autaer met den cieraden geheel is ghebleven / uyt-genomen 't Choor van on{{ls}}e lieve Vrouwe boven / dat hebbe ick Dominicus Beyens van on{{ls}}e L. Vrouw met {{ls}}es Soldaten gehouden / datter geen {{ls}}chade en ge{{ls}}chieden tot op den 26 Augu{{ls}}ti toe / als doen hebben de Sectari{{ls}}{{ls}}en al{{ls}}ulcken commotie op-gheroert / dattet niet veel en&lt;noinclude&gt;{{RH|||{{ls}}childe}}&lt;/noinclude&gt;</text>
      <sha1>0ojartnwvxa3t0ulgs4oz1jo4lqxwms</sha1>
    </revision>
  </page>
  <page>
    <title>Pagina:Oudenhoven - Beschryvinge der Stadt ende Meyerye van 's Hertogen-Bossche (1649).djvu/119</title>
    <ns>104</ns>
    <id>89855</id>
    <revision>
      <id>227976</id>
      <timestamp>2026-10-10T20:11:25Z</timestamp>
      <contributor>
        <username>Pslits</username>
        <id>6287</id>
      </contributor>
      <comment>AI-transcriptie, zie overleg index</comment>
      <origin>227976</origin>
      <model>proofread-page</model>
      <format>text/x-wiki</format>
      <text bytes="2985" sha1="lhajw841utqhlm874iyc85xajhcyfa8" xml:space="preserve">&lt;noinclude&gt;&lt;pagequality level=&quot;1&quot; user=&quot;Pslits&quot; /&gt;{{RH||''der Stadt van 's Hertogen-bo{{ls}}{{ls}}che.''|101}}&lt;/noinclude&gt;{{ls}}childe de Burgers ende de Heeren {{ls}}ouden malkanderen ghe{{ls}}lagen hebben. Ende des anderen daeghs hebbe ick met {{ls}}ommighe vande Broers / omme alle commotie te verhoeden / het Autaer van on{{ls}}e L. Vrouw af laten nemen / ende de Beelden rontomme de Pileerne van der Capellen {{ls}}taende / af-ghewonnen ende wech doen voeren mettet Metael-werck inden voor{{ls}}z Choore {{ls}}taende. Ende hebben als doen de nieuwe Religie met haer adherenten de voor{{ls}}z Kercke van alle Beelden ende andere cieraden / datter over-ghebleven was / voorts vernielt ende in {{ls}}tucken ghe{{ls}}lagen / uyt-genomen de Preeck-{{ls}}toel / het {{ls}}pel van 't Oordeel / het groot Orgene ende Vonte.

Ende nae dien {{ls}}y de voor{{ls}}z Sᵗ. Jans Kercke op den 31 Augu{{ls}}ti hadden ge{{ls}}polieert ende vernielt / {{ls}}oo zijn {{ls}}y op den {{ls}}elven dach in de Cloo{{ls}}ters / te weten / op de Ba{{ls}}elaers / Minne-broeders / Prekers / Cruys-broederen / Bogarden / ende inde Vrouwe-Cloo{{ls}}teren binnen ende buyten de{{ls}}er Stadt / rontomme gheloopen als verwoede honden / ende hebben in{{ls}}gelijcx de Kercken ende de Cloo{{ls}}teren binnen {{ls}}eer jammerlijck verde{{ls}}trueert / berooft / ende vernielt / alle Autaren / Beelden / Secreten / ende al wat {{ls}}y vonden / berooft ende ghe{{ls}}tolen / ende hebben inden nacht de Poorte ende Mueren vande Minne-broederen Kerck-hof / aen de Merckt / af-ghebroken ende af-geworpen / ende hebben de Vrouwe-Cloo{{ls}}teren rontomme open ghe{{ls}}et / dat een yegelijck daer uyt mochte gaen dien 't beliefde / ghelijck oock vele Su{{ls}}teren geprofe{{ls}}{{ls}}ijt ende ongeprofe{{ls}}{{ls}}ijt hebben ghedaen.

{{float right|{{smaller|Eer{{ls}}te Predicatie vande Gereformeerde binnen de Stad gedaen.}}|style=width:9em;}}Daer nae op Bartholomeus dach / ende Sondaechs daer nae / we{{ls}}ende den 24 ende 25 dach Augu{{ls}}ti heeft de voor{{ls}}z ''Cornelis van'' ''Die{{ls}}t'' Predicant ghepreeckt in S. Jans Kercke / ende heeft de Mi{{ls}}{{ls}}e des Autaers {{ls}}chandeloo{{ls}}elijcken van {{ls}}tuck tot {{ls}}tuck uyt-geleyt / ghelijckende de {{ls}}elve by Apen oft Guychel{{ls}}pel / ende by eenen Quack{{ls}}alver / die Salve te verkoopen heeft voor alle ghebreken / met meer andere abominabele ende ignominieu{{ls}}e woorden / die hy op de Mi{{ls}}{{ls}}e voort-{{ls}}tellende was / ende heeft als doen twee of drie Kinderen voor den Predick{{ls}}toel gedoopt. Ende daer nae hebben ver{{ls}}cheyden Predicanten gepreeckt in S. Jacobs / S. Pieters / ende S. Cornelis / ende noch daghelijcx ter weken tweemael inder voor{{ls}}z Capellen prekende zijn / ende in S. Annen Capelle haer abondt ende morghen Collatie alle daghen doende zijn / ende daer {{ls}}y oock haer Kinderen Doopen ende Trouwen.

Den tweeden Septembris Anno 1566 / heeftmen alhier binnen den Bo{{ls}}{{ls}}che / een Placcaet van den Hove ter Puyen af gepubliceert /&lt;noinclude&gt;{{RH||N 3|datmen}}&lt;/noinclude&gt;</text>
      <sha1>lhajw841utqhlm874iyc85xajhcyfa8</sha1>
    </revision>
  </page>
  <page>
    <title>Pagina:Oudenhoven - Beschryvinge der Stadt ende Meyerye van 's Hertogen-Bossche (1649).djvu/120</title>
    <ns>104</ns>
    <id>89856</id>
    <revision>
      <id>227977</id>
      <timestamp>2026-10-10T20:11:36Z</timestamp>
      <contributor>
        <username>Pslits</username>
        <id>6287</id>
      </contributor>
      <comment>AI-transcriptie, zie overleg index</comment>
      <origin>227977</origin>
      <model>proofread-page</model>
      <format>text/x-wiki</format>
      <text bytes="2859" sha1="9zagl6tpv9cozwmpo5w4df8jnxh0gmg" xml:space="preserve">&lt;noinclude&gt;&lt;pagequality level=&quot;1&quot; user=&quot;Pslits&quot; /&gt;{{RH|102|''Be{{ls}}chryvinge''|}}&lt;/noinclude&gt;datmen alle Kerck-roovers / Pilgierders ende De{{ls}}trueerders {{ls}}al moeten {{ls}}traffen metter Coorden ende Galge / en die{{ls}}e doot {{ls}}laet en {{ls}}al daer af niet ghe{{ls}}traft / maer vry ende quijt van Soenen ghehouden worden / ende i{{ls}}t dat die gemeente / of die Heeren / die niet en {{ls}}traft / oft helpen {{ls}}traffen / op privatie van hare Privilegien naerder blijckende by den {{ls}}elven Placcaten daer af de Copye autentijcq {{ls}}taet ghe{{ls}}chreven in 't Boeck van Accoorde onder den Klercken de{{ls}}er Stadt beru{{ls}}tende.

Vanden 22 Augu{{ls}}ti totten elf{{ls}}ten Septembris daer naer en heeftmen in S. Jans Kercke / noch in Cloo{{ls}}ters / gheen Mi{{ls}}{{ls}}en / Predicatien oft dien{{ls}}ten gedaen / dan zijn die al ge{{ls}}loten ghebleven tot op den elf{{ls}}ten Septembris / als doen heeftmen 's morghens in S. Jans Kercke een Sermoen ghedaen / ende in ons Lieve Vrouwe Choor een {{ls}}olemnele {{ls}}ingende Mi{{ls}}{{ls}}e gedaen / ende heeftmen daer na inde voor{{ls}}z Kercke ende Cloo{{ls}}teren Mi{{ls}}{{ls}}e ende Sermonen wederomme gedaen totten thienden Octobris daer nae.

Op den 20 September voor{{ls}}z heeft de{{ls}}e Stadt met Accoorde van de drie Leden ter Puyen af doen publiceren / om voortaen ende achter-volgende met malkanderen te leven / dat die vande oude Religie / noch vande nieuwe Religie / malkanderen in haer affairen oft dien{{ls}}ten / niet {{ls}}ullen moghen met woorden oft met wercken mi{{ls}}{{ls}}eggen oft mi{{ls}}doen / op arbitrale correctie / noch eenige quade tydinge voort-{{ls}}eggen / oft onder het Volck te zaeyen / ten ware een ygelijck {{ls}}ijnen Seggher ko{{ls}}te noemen.

Op den 9 Octobris daer nae / is onder den Sectari{{ls}}{{ls}}en een nieuwe commotie op-ghe{{ls}}taen / door dien dat {{ls}}y {{ls}}eyden / dat Mee{{ls}}ter ''Dirck'' ''Noppen,'' ende Mʳ. ''Claes vander Stegen,'' Raden van Brabant / een heymelijcke Inqui{{ls}}itie inde Stadt wilden brengen / mits dien {{ls}}y onder{{ls}}oecken wilden / wie vande nieuwe / oft vande oude Religie was / ende welcke partye een yder {{ls}}u{{ls}}tineren wilde / door welcke commotie des anderen daechs den 10 Octobris de{{ls}}e Stad ter Puyen af dede publiceren / dat niemandt van d'een of d'ander Religie {{ls}}ouden malkanderen mi{{ls}}{{ls}}eggen oft mi{{ls}}doen als voor / ende dat niemant hem vervoorderen en {{ls}}oude / eenige Cloo{{ls}}teren / Godts-huy{{ls}}en / oft Kercken te {{ls}}polieren / berooven / oft de{{ls}}trueren op lijf-{{ls}}traffinge / ende {{ls}}ouden de Dekens / Ghe{{ls}}woorens / ende vier Schutteryen behulpelijck we{{ls}}en om de {{ls}}elve Quaetdoenders te helpen {{ls}}traffen / ende als het voor{{ls}}z Edict ghele{{ls}}en was / {{ls}}oo riepen de Quaetdoenders in ver{{ls}}madinghe van 't voor{{ls}}z Edict / Hu. Hu. Hu.{{nop}}&lt;noinclude&gt;{{RH|||Op}}&lt;/noinclude&gt;</text>
      <sha1>9zagl6tpv9cozwmpo5w4df8jnxh0gmg</sha1>
    </revision>
  </page>
  <page>
    <title>Pagina:Oudenhoven - Beschryvinge der Stadt ende Meyerye van 's Hertogen-Bossche (1649).djvu/121</title>
    <ns>104</ns>
    <id>89857</id>
    <revision>
      <id>227978</id>
      <timestamp>2026-10-10T20:13:46Z</timestamp>
      <contributor>
        <username>Pslits</username>
        <id>6287</id>
      </contributor>
      <comment>AI-transcriptie, zie overleg index</comment>
      <origin>227978</origin>
      <model>proofread-page</model>
      <format>text/x-wiki</format>
      <text bytes="3076" sha1="bzoz8np36h71cxh7bdc1j55tetllxgy" xml:space="preserve">&lt;noinclude&gt;&lt;pagequality level=&quot;1&quot; user=&quot;Pslits&quot; /&gt;{{RH||''der Stadt van 's Hertogen-bo{{ls}}{{ls}}che.''|103}}&lt;/noinclude&gt;Op den 10 Octobris voor{{ls}}z des abondts ontrent vijf uren zijn de voor{{ls}}z Sectari{{ls}}{{ls}}en wederomme in 't Ba{{ls}}elaers Cloo{{ls}}ter in-ghebroken / ende de Heeren / Schouteth ende Schepenen / met {{ls}}ommighe Schutters dat hoorende / zijn al ghewapent ghetrocken nae 't voor{{ls}}z Cloo{{ls}}ter om voorder {{ls}}chade te beletten / ende over S. Jacobs Kerck-hof treckende / hebben aldaer ghevonden eenen grooten hoop Sectari{{ls}}{{ls}}en / ende Quaedtdoenders / ende on{{ls}}en Schouteth met {{ls}}ommighe Schepenen / ende Raets-heeren / ende haer Dienaers over den Roo{{ls}}ter vanden Kerck-hof treckende / ende na de Ba{{ls}}elaers loopende / hebben geroepen {{ls}}laet doot / midts latende los drie oft vier {{ls}}inck-roeren / {{ls}}oo hebben die voor{{ls}}z Sectari{{ls}}{{ls}}en ter{{ls}}tont aen-gevallen / ende de Dienaers vanden Schouteth ter aerden geworpen / ghe{{ls}}lagen / ende haer gheweer ghenomen / ende zijn de Schouteth / Schepenen ende Raets-heeren / ende die by hun waren t'{{ls}}amen gheweken in 't voor{{ls}}z Cloo{{ls}}ter / ende aldaer zijnde / zijn {{ls}}y al{{ls}}oo berent vande Sectari{{ls}}{{ls}}en / in 't Cloo{{ls}}ter zijnde / dat {{ls}}y t'{{ls}}amen achter moe{{ls}}ten wijcken door den Boogardt / door den doren Hegge / over 't Water / op de Walle vande Stadts Mueren / ende {{ls}}oo een yegelijck tot haren huy{{ls}}e gheweken / ende terwylen dat die Schouteth met den genen die hy by hem hadde over den Roo{{ls}}ter nae 't Cloo{{ls}}ter liepen / {{ls}}oo zijn die andere Raets-heeren / Dekens / ende Schutters voor den Roo{{ls}}ter ghe{{ls}}chut gewee{{ls}}t dat {{ls}}y de andere niet te hulp en ko{{ls}}ten komen / ende {{ls}}y {{ls}}ulcx {{ls}}iende / zijn wederomme te rugh getogen nae S. Jacobs-{{ls}}traet om nae huys te trecken / ende hebben in 't af-wijcken {{ls}}ommighe Schutters oock haer gheweer ghenomen / ende de Raets-heeren met de Ge{{ls}}woorens {{ls}}eer {{ls}}chandelijck nae geroepen ende oock violentelijcken gevolcht; maer niemant van d'een oft d'ander zijde en is doodt ghebleven / dan {{ls}}ommighe Dienaers vanden Schouteth zijn wat ghequet{{ls}}t ghewee{{ls}}t.

Door welcke Victorie de Sectari{{ls}}{{ls}}en met haren aenhanck {{ls}}eer ver{{ls}}terckt zijn ghewee{{ls}}t / ende hebben het voor{{ls}}z Ba{{ls}}elaers Cloo{{ls}}ter als doen t'{{ls}}amen vernielt / van Gla{{ls}}en / van Ven{{ls}}teren / Deuren ende alle 't Hout-werck datter binnen het Cloo{{ls}}ter {{ls}}tont / ende hebben t'{{ls}}amen ghepilgeert ende berooft / datter niet en is blyven {{ls}}taen dan de bloote Mueren ende Dack. Daer nae zijn die voor{{ls}}z Sectari{{ls}}{{ls}}en t'{{ls}}amen vergadert op de Merckt / ende hebben die in-ghenomen ende bewaert / al{{ls}}oo datter door de gheheele Stadt geen wachten en wierden ge{{ls}}telt / ende hebben als doen op de Merckt malkanderen eenen Eedt gedaen / gehouw ende getrouw te we{{ls}}en / om alle de Cloo{{ls}}teren binnen de voor{{ls}}z Stadt t'{{ls}}amen te vernielen / ende de Monicken ende&lt;noinclude&gt;{{RH|||Nonnen}}&lt;/noinclude&gt;</text>
      <sha1>bzoz8np36h71cxh7bdc1j55tetllxgy</sha1>
    </revision>
  </page>
  <page>
    <title>Pagina:Oudenhoven - Beschryvinge der Stadt ende Meyerye van 's Hertogen-Bossche (1649).djvu/122</title>
    <ns>104</ns>
    <id>89858</id>
    <revision>
      <id>227979</id>
      <timestamp>2026-10-10T20:14:25Z</timestamp>
      <contributor>
        <username>Pslits</username>
        <id>6287</id>
      </contributor>
      <comment>AI-transcriptie, zie overleg index</comment>
      <origin>227979</origin>
      <model>proofread-page</model>
      <format>text/x-wiki</format>
      <text bytes="2978" sha1="s7imedfv4l3qs459g96fuwj09ifkbot" xml:space="preserve">&lt;noinclude&gt;&lt;pagequality level=&quot;1&quot; user=&quot;Pslits&quot; /&gt;{{RH|104|''Be{{ls}}chryvinge''|}}&lt;/noinclude&gt;Nonnen uyt te jaghen / behoudelijck dien / dat{{ls}}e dien nacht in gheen Vrouwe-Cloo{{ls}}ters in breken en {{ls}}ouden / ende zijn eenen grooten hoop op de Merckt ghebleven / die de Merckt bewaerden / ende d'andere menichte zijn gheloopen na de Prekers / Minnebroeders ende andere Mans-Cloo{{ls}}teren / ende hebben dien nacht anders niet ghedaen / dan de{{ls}}trueren / rooven / {{ls}}telen ende vernielen / datter binnen de Cloo{{ls}}ters niet geheel en is ghebleven / dan alleen de bloote Mueren en het Dack / jae dat{{ls}}e oock die Orgenen niet ge{{ls}}paert en hebben / dan gheheel en al vernielt.

Des anderen daeghs zijn {{ls}}y in de Vrouwe-Cloo{{ls}}ters oock geloopen / ende hebben daer oock al vernielt / berooft ende in {{ls}}tucken ge{{ls}}lagen dat{{ls}}e vonden / ende in S. Jans Kercke zijn {{ls}}y oock inden voor{{ls}}z nacht met gewelt in-gebroken / ende hebben in on{{ls}}e L. Vrouwe Choor de Orgene t'{{ls}}amen in {{ls}}tucken ghe{{ls}}lagen / ghe{{ls}}tolen ende vernielt / met allen den Sittens ende Houtwercke onder d'Orgene {{ls}}taende / ende de Sit-plaet{{ls}}e neffens den Autaer ende de Sit-bancke rontomme {{ls}}taende / met twee Metale Le{{ls}}{{ls}}enaren / midden in 't Choor {{ls}}taende / daer de Sangers ende Inthonerders haer Boecken op leyden / ende noch {{ls}}ommige Pilaerkens in {{ls}}tucken ge{{ls}}lagen / {{ls}}taende inden metalen Thuyn aen de Trouw-deure / van ghelijcken hebben {{ls}}y de Oxale boven 't middel{{ls}}te uyt{{ls}}teck in {{ls}}tucken ge{{ls}}lagen / met alle 't ghe{{ls}}toelte inden hoogen Choore {{ls}}taende / ende den Autaer-{{ls}}teen / rontomme de kanten af-ge{{ls}}laghen / ghelijck {{ls}}y oock in on{{ls}}e Lieve Vrouwen Choor ghedaen hebben / noch hebben {{ls}}y het Crucifix op d'Oxael {{ls}}taende van boven vanden Choore af-geworpen / ende verbrant / ende de metalen Vonte in drie {{ls}}tucken ge{{ls}}laghen ende ter aerden gheworpen.

Daer nae zijn {{ls}}y geloopen inde buyten Cloo{{ls}}teren / als de {{SIC|Cathuy{{ls}}ers|Carthuy{{ls}}ers}} / S. Annenborgh / Eyckendonck / Couwater / ende hebben aldaer van ghelijcke pilgeringe / beroovinghe / ende&lt;!-- punt of accent boven de tweede e --&gt; de{{ls}}tructie ghedaen / ende heeft de{{ls}}e de{{ls}}tructie ende roovinghe gheduert tot op den 15 October {{ls}}onder ce{{ls}}{{ls}}eren / als doen zijn by de Stadt rontomme inde voor{{ls}}z binnen Cloo{{ls}}teren wachten gheleyt / anders {{ls}}ouden {{ls}}y de voor{{ls}}z Cloo{{ls}}teren tot inden gront af-gheworpen hebben.

Op den 16 October hebben de Heeren Schepenen ende Raedt{{ls}}mannen / Dekenen vande Ambachten / de hondert{{ls}}te Mannen metten Leegh-luyden / malkanderen by Eede ghe{{ls}}woren ende belooft / de Burghers ende Gee{{ls}}telijckheyt van alle overla{{ls}}t / die hen {{ls}}oude moghen overkomen / aen haer per{{ls}}oon ende hare goederen / metter daedt by te {{ls}}taen ende te helpen defenderen / daer na d'Ambachtē geroepen&lt;noinclude&gt;{{RH|||zijnde/}}&lt;/noinclude&gt;</text>
      <sha1>s7imedfv4l3qs459g96fuwj09ifkbot</sha1>
    </revision>
  </page>
  <page>
    <title>Pagina:Oudenhoven - Beschryvinge der Stadt ende Meyerye van 's Hertogen-Bossche (1649).djvu/123</title>
    <ns>104</ns>
    <id>89859</id>
    <revision>
      <id>227980</id>
      <timestamp>2026-10-10T20:14:37Z</timestamp>
      <contributor>
        <username>Pslits</username>
        <id>6287</id>
      </contributor>
      <comment>AI-transcriptie, zie overleg index</comment>
      <origin>227980</origin>
      <model>proofread-page</model>
      <format>text/x-wiki</format>
      <text bytes="3003" sha1="1ceylnvlrf7l031cuaih5wkvf9scy78" xml:space="preserve">&lt;noinclude&gt;&lt;pagequality level=&quot;1&quot; user=&quot;Pslits&quot; /&gt;{{RH||''der Stadt van 's Hertogen-bo{{ls}}{{ls}}che.''|105}}&lt;/noinclude&gt;zijnde / {{ls}}oo van gelijcken Eedt te doen / {{ls}}oo hebben {{ls}}y den voor{{ls}}z Eedt door ingeven vande voor{{ls}}z Sectari{{ls}}{{ls}}en niet willen doen / dan daer by voegende 't mee{{ls}}tendeel vande voor{{ls}}z Ambachten / datmen de ghede{{ls}}trueerde Cloo{{ls}}teren ende Godts-huy{{ls}}en niet wederomme {{ls}}oude optimmeren oft met{{ls}}en / noch egheen Mi{{ls}}{{ls}}e oft Dien{{ls}}t van inkomen te doen / noch eenige Schellen oft Bellen op der {{ls}}traten meer te roeren / ter tijdt ende wylen toe / de Staten van den Lande anders gheordineert {{ls}}ouden hebben / maer datmen de voor{{ls}}z Cloo{{ls}}ters toe palen oft met{{ls}}en {{ls}}oude / ende dat van gelijcken de Gee{{ls}}telijckheyt de Borgeren den Eedt van ghetrouwicheyt {{ls}}ouden doen; Dien achtervolgende hebben die voor{{ls}}z Ambachten haer Eeden ghedaen / van ghelijcken hebben de Canonicken ende {{SIC|Benefiaten|Beneficiaten}} inder Stadt zijnde / oock onder de voorgaende conditien ende re{{ls}}trictie Eedt ghedaen / op den achtien{{ls}}ten October nae{{ls}}t-volgende / te weten dat {{ls}}y geen dien{{ls}}te van Mi{{ls}}{{ls}}en en {{ls}}ouden doen / noch Schellen oft Bellen / ter tijt toe anders {{ls}}oude worden als voor gheordineert. ''Dus verre het voor ghealligeerde'' ''ge{{ls}}chreven Boeck.''

In 't laet{{ls}}te van de{{ls}}e Maent van October / heeft die Hertoginne van Parma / Gouvernante vande Nederlanden / binnen 's Hertogen-bo{{ls}}{{ls}}che ghe{{ls}}onden Heer ''Jan Scheyf'', Ridder / Heere van S. Aechten-roode / Cancelier van Brabandt / ende den Baenre-Heere van Merode / Heere van Peter{{ls}}em / met brieven van den 20 Octobris / inhoudende / dat {{ls}}y de voornoemde Heeren aldaer {{ls}}ondt / om de Stadt ende Burgeren wederom in ru{{ls}}te / vrede ende eenigheyt te brenghen / begeerende dat {{ls}}y luyden (de Magi{{ls}}traet) hen lieden gheloove {{ls}}oude gheven / ende haer lieden gehoor{{ls}}amentlijck toonen / ende de {{ls}}elve alle mogelijcke hulpe / by{{ls}}tant ende a{{ls}}{{ls}}i{{ls}}tentie doen {{ls}}ouden.

De Fame binnen de{{ls}}e Stadt ghekomen zijnde / dat de voor{{ls}}z Gouvernante den Grave van Megen commi{{ls}}{{ls}}ie ghegeven hadde / om 10 Vaendelen voet-knechten aen te nemen / om die in de{{ls}}e Stadt te brengen: Namen die van den Bo{{ls}}ch oock vier Vaendelen voet knechten aen / waer van Capiteynen waren / ''Jan Mae{{ls}}{{ls}}en, Pieter de Gruyter, Middelaer'' ende ''Willem Cloet.''

{{float right|{{smaller|1567.}}|style=width:9em;}}In Februario des jaers 1567 / quam de voor{{ls}}z Grave met {{ls}}ijn aengenomen volck tot Vucht / ende heeft de Stadt beleghert.

Herman de Ruyter wierde ge{{ls}}onden van die vande Gereformeerde Religie / die daer {{ls}}eer {{ls}}terck waren / naer Antwerpen by den Heere van Bredenrode / die binnen 's Hertogen-bo{{ls}}{{ls}}che {{ls}}ondt eenen ''Anthonis'' ''van Bomberghen'', zijnde een ver{{ls}}tandigh ende kloeck Edelman /&lt;noinclude&gt;{{RH||O|dewelcke}}&lt;/noinclude&gt;</text>
      <sha1>1ceylnvlrf7l031cuaih5wkvf9scy78</sha1>
    </revision>
  </page>
  <page>
    <title>Pagina:Oudenhoven - Beschryvinge der Stadt ende Meyerye van 's Hertogen-Bossche (1649).djvu/124</title>
    <ns>104</ns>
    <id>89860</id>
    <revision>
      <id>227981</id>
      <timestamp>2026-10-10T20:14:48Z</timestamp>
      <contributor>
        <username>Pslits</username>
        <id>6287</id>
      </contributor>
      <comment>AI-transcriptie, zie overleg index</comment>
      <origin>227981</origin>
      <model>proofread-page</model>
      <format>text/x-wiki</format>
      <text bytes="3283" sha1="bfz53x2inmmgw239csicox75xaq9ni9" xml:space="preserve">&lt;noinclude&gt;&lt;pagequality level=&quot;1&quot; user=&quot;Pslits&quot; /&gt;{{RH|106|''Be{{ls}}chryvinge''|}}&lt;/noinclude&gt;&lt;section begin=&quot;s1&quot;/&gt;dewelcke aldaer ghekomen zijnde / maeckten die van den Bo{{ls}}ch Capiteyn generael ende Gouverneur vander Stadt / ende namen noch een Vaendel Burgeren aen / die ter liefde / {{ls}}onder gagie dienden / ende was daer Capiteyn over Steven van Ceulen.

''Anthonis van Bombergen'' nam 't Gouvernement vander Stad aen / ende {{ls}}telden op alles ordre / ende arre{{ls}}teerden den Cancelier ende Merode / ende liet haer met Burgeren vande Religie bewaren.

Als nu de Grave van Megen ontrent de 14 dagen voor de Stadt geleghen hadde / {{ls}}onder daer binnen met {{ls}}ijn volck te konnen komen / noch de voor{{ls}}z gearre{{ls}}teerde Heeren uyt de Stadt konden kryghen / wat practijcke hy met {{ls}}ijne toe-ghedane daer binnen hadde ghe{{ls}}ocht by der handt te nemen / is hy op-ghebroken / ende met {{ls}}ijn volck vertrocken nae Wtrecht.

De Gouvernante hier over op die van 's Hertoghen-bo{{ls}}{{ls}}che {{ls}}eer ver{{ls}}toort zijnde / heeft teghens de {{ls}}elve op des Conincks naem laten uytgaen dit volghende Placcaet.
&lt;section end=&quot;s1&quot;/&gt;
&lt;section begin=&quot;s2&quot;/&gt;{{c|{{x-larger|Placcaet tegens die van 's Hertogen-bo{{ls}}{{ls}}che.}}&lt;br /&gt;{{larger|By den Coningh.}}}}

{{Initiaal|A}}''L{{ls}}oo eenen genaemt Anthonis van Bombergen, gheboren tot Antwerpen, {{ls}}eggende la{{ls}}t te hebben, Commis ende Ghedeputeerde des Heeren van Brederode te we{{ls}}en, hem onlancx binnen on{{ls}}er Stadt van 's Hertogen-bo{{ls}}{{ls}}che gevonden ende geintrudeert heeft, hebbende de Gemeente aldaer, ende {{ls}}onderlinge de Sectari{{ls}}en verweckt, verleyt ende ge{{ls}}olliciteert teghen ons op te {{ls}}taen, ende groote menichte van dien aen ge{{ls}}chreven hebbende, oock de Artillerye, Munitie ende Ghe{{ls}}chut, midt{{ls}}gaders de {{ls}}leutelen ende Poorten der {{ls}}elver Stadt in {{ls}}ijn handen genomen, ende hem oock gevordert aldaer te gebieden ende bevelen in den Name ende van wegen des voornoemden Heere van Brederode {{ls}}ynen Mee{{ls}}ter, al{{ls}}oo hy {{ls}}eyt, we{{ls}}ende daer-en-boven de {{ls}}elve van Bombergen met {{ls}}ynen aenhangeren {{ls}}oo verre gheweken vande ghetrouwigheyt ende onderdanigheyt, die {{ls}}y ons als natuerlijcke ende geboren Onder{{ls}}aten {{ls}}chuldich zijn, {{ls}}ulcx dat hy hem niet ont{{ls}}ien en heeft te arre{{ls}}teren ende gevangen te houden, onder de Wacht oft Guarde vande Inge{{ls}}etenen der voornoemde Stadt, daer toe gheordonneert ende ghe{{ls}}telt, on{{ls}}en Cancelier van Brabant, Hooft vande Ju{{ls}}titie, ende bewaerder van on{{ls}}en Zegele des {{ls}}elfs Landts, ende den Baender-Heere van Merode, Peter{{ls}}{{ls}}em &amp;c. Beyde van on{{ls}}en wegen gedeputeert, gecommitteert ende ge{{ls}}chickt, omme in de {{ls}}elve Stadt de beroerten ende commotien daer te voren aldaer ghere{{ls}}en, neder te legghen ende te pacificeren. Jae dat meer is, al i{{ls}}t {{ls}}oo, dat die van on{{ls}}e voornoemde Stadt van 's Hertogen-bo{{ls}}{{ls}}che van on{{ls}}ent wegen {{ls}}chriftelijck gela{{ls}}t ende ghe{{ls}}ommeert zijn ghewee{{ls}}t, dat {{ls}}y niet alleenlijck de per{{ls}}oonen van on{{ls}}en voor{{ls}}z Cancelier ende van den Heere van Merode met haren Dienaers ende goeden ter{{ls}}tont ende binnen'' 24&lt;section end=&quot;s2&quot;/&gt;&lt;noinclude&gt;{{RH|||''uren''}}&lt;/noinclude&gt;</text>
      <sha1>bfz53x2inmmgw239csicox75xaq9ni9</sha1>
    </revision>
  </page>
  <page>
    <title>Pagina:Oudenhoven - Beschryvinge der Stadt ende Meyerye van 's Hertogen-Bossche (1649).djvu/125</title>
    <ns>104</ns>
    <id>89861</id>
    <revision>
      <id>227982</id>
      <timestamp>2026-10-10T20:15:05Z</timestamp>
      <contributor>
        <username>Pslits</username>
        <id>6287</id>
      </contributor>
      <comment>AI-transcriptie, zie overleg index</comment>
      <origin>227982</origin>
      <model>proofread-page</model>
      <format>text/x-wiki</format>
      <text bytes="4572" sha1="s68c1lms55jyuywv6km6ilvai1q3qep" xml:space="preserve">&lt;noinclude&gt;&lt;pagequality level=&quot;1&quot; user=&quot;Pslits&quot; /&gt;{{RH||''der Stadt van 's Hertogen-bo{{ls}}{{ls}}che.''|107}}&lt;/noinclude&gt;''uren {{ls}}laecken, ende tot volkomen vryheyt ende liberteyt {{ls}}tellen {{ls}}ouden, maer oock de {{ls}}elve tracteren, re{{ls}}pecteren ende eeren, nae den ey{{ls}}ch van haren {{ls}}taet ende qualiteyt, ende die in ver{{ls}}ekerde plaet{{ls}}en doen {{ls}}tellen, ten eynde dat hen gheen inconvenient, overla{{ls}}t, oft ongerief aengedaen en {{ls}}oude werden, en hebben {{ls}}y ons nochtans daer inne niet willen obedieren oft gehoor{{ls}}aem we{{ls}}en, maer ter contrarie tot haren aen{{ls}}ien ende weten{{ls}}chap lyden ende gedoogen, dat die voornoemde van Bombergen ende {{ls}}yne aenhangeren, Burgeren ende Inwoonders der {{ls}}elver Stadt, den voornoemden Cancelier ende Heere van Merode met openbare Wacht ende Guarde aldaer houden. Daer mede {{ls}}y niet alleenlijck den {{ls}}elven Ghedeputeerden ende Commi{{ls}}{{ls}}ari{{ls}}en, maer by con{{ls}}equentie on{{ls}}en eyghen per{{ls}}oon doen groot ongelijck ende injurie, ende {{ls}}ulcx hen zijn dragende als ongehoor{{ls}}ame, ongetrouwe ende weder{{ls}}pannighe Onder{{ls}}aten. Waeromme {{ls}}oo i{{ls}}t: dat wy 't {{ls}}elve aen-gemerckt, ende niet willende {{ls}}ulcken overdadigh, moetwilligh ende af-grij{{ls}}{{ls}}elijck feyt ende mi{{ls}}daet lyden, onder di{{ls}}{{ls}}imulatie. Ende hier op ghehadt advijs van die van on{{ls}}en Rade in Brabant, hebben by deliberatie ende advy{{ls}}e van on{{ls}}e {{ls}}eer lieve ende {{ls}}eer beminde Su{{ls}}ter de Hertoginne van Parma ende van Play{{ls}}ance, voor ons Regente ende Gouvernante in on{{ls}}e Landen van herwaerts-over, ende van on{{ls}}en {{ls}}eer lieven ende getrouwen, die Luyden van on{{ls}}en Rade van Staten, neffens haer we{{ls}}ende, ghewilt ende gheordonneert, willen ende ordonneren wel ern{{ls}}telijck by de{{ls}}en, dat alle per{{ls}}oonen, Poorters, Burgers, Koopluyden ende Inge{{ls}}etenen on{{ls}}er voornoemde Stadt van 's Hertogen-bo{{ls}}{{ls}}che, tot wat plaet{{ls}}en de {{ls}}elve binnen on{{ls}}en voor{{ls}}chreven Lande van herwaerts-over bevonden {{ls}}ullen worden, mit{{ls}}gaders hunne goeden roerende ende onroerende, actien ende {{ls}}chulden, ter{{ls}}tont ende {{ls}}onder vertreck, onder on{{ls}}e hant ge{{ls}}telt, gehouden ende gearre{{ls}}teert {{ls}}ullen worden, ende daer-en-boven hebben wy ge{{ls}}chor{{ls}}t ende ge{{ls}}u{{ls}}pendeert, {{ls}}chor{{ls}}{{ls}}en ende {{ls}}u{{ls}}penderen by de{{ls}}en, alle Privilegien, vrydom van Tolle, ende andere exemptien ende Vryheden, die {{ls}}y in eenighe plaet{{ls}}en van on{{ls}}e voor{{ls}}chreve Landen moghen hebben, hoedanich de {{ls}}elve {{ls}}oude mogen we{{ls}}en, ende in{{ls}}gelijcx alle Gratien, Octroyen, Uyt{{ls}}tellen of Atterminatien van betalinge van hare {{ls}}chulden ende achterheden, wien {{ls}}y de {{ls}}elve {{ls}}chuldich moghen zijn: Ordonnerende ende bevelende voorts meer on{{ls}}en Procureur {{SIC|Geuerael|Generael}} van Brabant tegens de voornoemde van 's Hertogen-bo{{ls}}{{ls}}che te procederen, {{ls}}o wel in het generael als particulier, ende namentlijck tegens den genen die hem van on{{ls}}ent weghen beteyckent zijnde, ghenoemt {{ls}}ullen worden, {{ls}}oo nae recht ende reden behooren {{ls}}al. Ende op dat van on{{ls}}e jegenwoordighe Ordonnantie niemandt ignorantie en {{ls}}oude moghen pretenderen, {{ls}}oo ontbieden ende bevelen wy u, dat ghy de {{ls}}elve ter{{ls}}tont ende {{ls}}onder vertreck, kundight, uyt-roept ende publiceert, of doet kundighen, uyt-roepen en publiceren alomme binnen den bevryden ende limiten van uwer Officie, daermen gewoonlijck is uyt-roepinge ende Publicatien te doene, ende van on{{ls}}ent wegen gebieden ende ordonneren allen on{{ls}}en ende on{{ls}}er Va{{ls}}{{ls}}alen ende Smalre-Heeren, Rechteren, Ju{{ls}}ticieren, Officieren ende Onder{{ls}}aten, dien dit aengaen {{ls}}al, dat {{ls}}y aenta{{ls}}ten, vanghen, ende arre{{ls}}teren alle de Poorters, Burghers, Koopluyden ende Inge{{ls}}etenen on{{ls}}er voornoemde Stadt van 's Hertogen-bo{{ls}}{{ls}}che, hare Huy{{ls}}vrouwen ende Kinderen, ende die Landen, Erven, goeden ende incomen, roerende ende onroerende, actien ende {{ls}}chulden, den {{ls}}elven toe-behoorende, van wat natuer oft hoedanigh die mogen we{{ls}}en, in on{{ls}}e handen {{ls}}tellen ende houden, {{ls}}oo lange ende tot ter tijdt toe, dat on{{ls}}e Commi{{ls}}{{ls}}ari{{ls}}{{ls}}en ende Gedeputeerde boven genoemt, uytte voor{{ls}}chreven {{SIC|gheyanckeni{{ls}}{{ls}}e|ghevanckeni{{ls}}{{ls}}e}} en̄ detentie, daer inne {{ls}}y jegenwoordich''&lt;noinclude&gt;{{RH||O 2|''binnen''}}&lt;/noinclude&gt;</text>
      <sha1>s68c1lms55jyuywv6km6ilvai1q3qep</sha1>
    </revision>
  </page>
  <page>
    <title>Pagina:Oudenhoven - Beschryvinge der Stadt ende Meyerye van 's Hertogen-Bossche (1649).djvu/126</title>
    <ns>104</ns>
    <id>89862</id>
    <revision>
      <id>227983</id>
      <timestamp>2026-10-10T20:15:29Z</timestamp>
      <contributor>
        <username>Pslits</username>
        <id>6287</id>
      </contributor>
      <comment>AI-transcriptie, zie overleg index</comment>
      <origin>227983</origin>
      <model>proofread-page</model>
      <format>text/x-wiki</format>
      <text bytes="3293" sha1="7irid0hojkifm2kxx1gnustaeco3l8v" xml:space="preserve">&lt;noinclude&gt;&lt;pagequality level=&quot;2&quot; user=&quot;Pslits&quot; /&gt;{{RH|108|''Be{{ls}}chryvinge''|}}&lt;/noinclude&gt;''binnen on{{ls}}e voornoemde Stadt van 's Hertoghen-bo{{ls}}{{ls}}che zijn, gant{{ls}}chelijcken ende volkomelijcken gelo{{ls}}t, vry ende ont{{ls}}lagen, ende in goede ver{{ls}}ekerde plaet{{ls}}en ge{{ls}}telt {{ls}}ullen zijn, daermen vryelijcken ende onbekommert toe gaen, komen ende wederkeeren mach, ende dat daer inne anders by ons gheordonneert {{ls}}al we{{ls}}en, doende oock alomme publiceren ende kundighen die {{ls}}u{{ls}}pentie ende {{ls}}chor{{ls}}{{ls}}inghe vande Privilegien, exemptien, atterminatie, ende van alle andere gratien {{ls}}oo voor{{ls}}chreven is, tot onderhoudeni{{ls}}{{ls}}e ende {{SIC|ob{{ls}}ervarie|ob{{ls}}ervatie}} vande {{ls}}elve on{{ls}}e Ordonnantie, bevel ende gebodt, procedeert ende doet procederen {{ls}}onder eenighe gun{{ls}}te, di{{ls}}{{ls}}imulatie oft verdrach. Op pene van 't {{ls}}elve te verhalen opte genen die des in ghebreke bevonden {{ls}}ullen we{{ls}}en in haren eygen naem, ende 't gene des voor{{ls}}chreven is, te doene met die{{ls}}er aenkleeft, geven wy u ende de voornoemde Rechters ende Officiers volkomen macht ende authoriteyt, ende {{ls}}onderlinge bevel: Ontbiedende ende bevelende voorts eenen yegelijcken, dat {{ls}}y u ende hen, {{ls}}ulcx doende, ern{{ls}}telijck ver{{ls}}taen ende obedieren, want ons al{{ls}}oo ghelieft. Gegeven in on{{ls}}er Stadt van Bru{{ls}}{{ls}}el onder on{{ls}}en Contre-zegel hier op ghedruckt in Placcate den'' 18 ''dagh van Meerte, in 't jaer'' 1566 ''(dat is nae de ghemeene {{ls}}tijl'' 1567) Onderge{{ls}}chreven ''by den Coningh,'' Geteeckent ''J. Defacuwetz''&lt;!-- onzekere lezing --&gt;.

Dit Placcaet wierde den eer{{ls}}ten April binnen Antwerpen gepubliceert / ende voorts alomme / uyt-ghenomen binnen Am{{ls}}telredam / daer de Heere van Bredenrode den 28 February te voren binnē was ghekomen / ende en dor{{ls}}ten 't de Magi{{ls}}traet daer uyt vree{{ls}}e van oproer niet publiceeren / maer excu{{ls}}eerden haer met Brieven by de Gouvernante.

Naer de Publicatie van dit Placcaet heeft de Gouvernante de{{ls}}e Stadt van 's Hertoghen-bo{{ls}}{{ls}}che {{ls}}eer doen benauwen / {{ls}}oo dat daer gheen victualie binnen en konde komen.

Als daer op de tydinghe binnen de{{ls}}e Stadt quam / dat de Heere van Beauvoys met den Dro{{ls}}{{ls}}aert van Brabandt de Soldaten ver{{ls}}laghen hadden / die de Heere van Tholou{{ls}}e tot Au{{ls}}terveel / ontrent een ure gaens van Antwerpen / voor die van de Religie vergadert hadde / ende dat de Hertoginne de wapenen inde hant genomen hadde / veroor{{ls}}aeckte dat een groote ver{{ls}}lagentheyt aldaer / ende vree{{ls}}den die vanden Bo{{ls}}ch / dat 't met haer oock niet wel en mochte afloopen / te meer / al{{ls}}oo het voor die vande Ghereformeerde Religie te vree{{ls}}en {{ls}}tont / dat de Heeren ende het mee{{ls}}tendeel vande Room{{ls}}ch-ge{{ls}}inde / in tyden van {{ls}}waricheydt / haer niet veel gheloofs en {{ls}}ouden houden / maer haer Vyanden toe-vallen ende hare partye worden / ende zijn op den 7 April / voor noen / de Ghedeputeerde vande Schutterye ende van die vande Gereformeerde Religie in notabel ghetal / met de drie Leden van de Stadt by den anderen vergadert / ende eendrachtelijck geaccordeert / datmen uyt den naem vande ghemeyne Stadt / {{ls}}oo wel&lt;noinclude&gt;{{RH|||van}}&lt;/noinclude&gt;</text>
      <sha1>7irid0hojkifm2kxx1gnustaeco3l8v</sha1>
    </revision>
  </page>
  <page>
    <title>Pagina:Oudenhoven - Beschryvinge der Stadt ende Meyerye van 's Hertogen-Bossche (1649).djvu/127</title>
    <ns>104</ns>
    <id>89863</id>
    <revision>
      <id>227984</id>
      <timestamp>2026-10-10T20:15:44Z</timestamp>
      <contributor>
        <username>Pslits</username>
        <id>6287</id>
      </contributor>
      <comment>AI-transcriptie, zie overleg index</comment>
      <origin>227984</origin>
      <model>proofread-page</model>
      <format>text/x-wiki</format>
      <text bytes="2761" sha1="jiixs4sxo63xwyln6mj4cb3adn3gq5i" xml:space="preserve">&lt;noinclude&gt;&lt;pagequality level=&quot;1&quot; user=&quot;Pslits&quot; /&gt;{{RH||''der Stadt van 's Hertogen-bo{{ls}}{{ls}}che.''|109}}&lt;/noinclude&gt;van de eene als de andere Religie aen de Gouvernante {{ls}}ouden {{ls}}olliciteren om generael Pardon van 't gene eenich{{ls}}ints ghecommitteert was / des {{ls}}ouden hun die vande nieuwe Religie / {{ls}}oo {{ls}}y de Ghereformeerde Religie noemden / ghehouden zijn hun te reguleren in alle behoorlijcke {{ls}}aken als goede Onder{{ls}}aten van {{ls}}ijn Maje{{ls}}teyt / ende dat oock die ghene / die daer niet en wilden blyven / met hare goederen vryelijck {{ls}}ouden moghen vertrecken / ende dat middeler tijdt / datmen 't Pardon {{ls}}oude {{ls}}olliciteren / niemandt eenighe {{ls}}editie / commotie ofte beroerte binnen der {{ls}}elver Stadt maken en {{ls}}oude.

Van dit Accoort {{ls}}ouden twee Acten ghemaeckt worden / een voor die van de Room{{ls}}che / ende een voor die vande Ghereformeerde Religie.

Dit Accoort ghetroffen zijnde / hebben haer die vande Religie ten mee{{ls}}tendeel ghereet ghemaeckt om met hare goederen te vertrecken.

Op den 11 April trocken de Predikanten ende het mee{{ls}}tendeel vande Ghereformeerde Religie met hunne ghereet{{ls}}te goederen uyt 's Hertogen-bo{{ls}}{{ls}}che naer 't Lant van Cleef / met de voor{{ls}}z vier vaendelen Soldaten / ende de Schepenen / Ghe{{ls}}woorens / Raets-heeren / Dekenen van den Ambachten / met eenige vande vier Schutteryen / gaven haer Acte van Certificatie / dat{{ls}}e niet vertrocken uyt der Stadt / uyt oor{{ls}}ake van dat{{ls}}e eenighe {{ls}}editie ofte ongehoor{{ls}}aemheydt aldaer hadden ghepleecht; maer dat{{ls}}e binnen de {{ls}}elve Stadt haer hadden ghedragen als goede ende ghetrouwe Onder{{ls}}aten van den Coningh van Spaengien / als Hertoge van Brabant / ende datmen{{ls}}e over {{ls}}ulcx over al vryelijck ende onverhindert met hare goederen {{ls}}oude laten pa{{ls}}{{ls}}eren ende repa{{ls}}{{ls}}eren. Welcke Acten met 't Zegel ad Legate bezegelt / ende ter ordonnantie van de drie Leden gheteeckent by ''H. Goo{{ls}}wijn'', elcx ghegeven wierde.

De Cancelier met den Heere van Merode / wierden op hare vrye voeten ge{{ls}}telt / ende van den Magi{{ls}}traet wel onthaelt / die hare excu{{ls}}e deden over haer voorgaende detentie / die {{ls}}y {{ls}}eyden / teghens haren wille ghe{{ls}}chiedt te zijn / de welcke {{ls}}y hebben aen-ghenomen / ende zijn met goedt genoeghen vertrocken.

Op den eer{{ls}}ten Mey heeft de Gouvernante voor{{ls}}z vier Vaendelen Duyt{{ls}}che voet-knechten / elck Vaendel {{ls}}terck drie hondert ende vijftich man / onder den Over{{ls}}ten ''Bernhart van Schouberch'' binnen de Stadt van 's Hertoghen-bo{{ls}}{{ls}}che voor Guarni{{ls}}oen gheleyt / ende zijn daer nae noch twee Vaendelen / van ghelijcke {{ls}}terckte / daer by ghe{{ls}}onden.{{nop}}&lt;noinclude&gt;{{RH||O 3|Op}}&lt;/noinclude&gt;</text>
      <sha1>jiixs4sxo63xwyln6mj4cb3adn3gq5i</sha1>
    </revision>
  </page>
  <page>
    <title>Pagina:Oudenhoven - Beschryvinge der Stadt ende Meyerye van 's Hertogen-Bossche (1649).djvu/128</title>
    <ns>104</ns>
    <id>89864</id>
    <revision>
      <id>227985</id>
      <timestamp>2026-10-10T20:16:31Z</timestamp>
      <contributor>
        <username>Pslits</username>
        <id>6287</id>
      </contributor>
      <comment>AI-transcriptie, zie overleg index</comment>
      <origin>227985</origin>
      <model>proofread-page</model>
      <format>text/x-wiki</format>
      <text bytes="3506" sha1="9nuj8afxb4eypylfwe5g2so47x9h07u" xml:space="preserve">&lt;noinclude&gt;&lt;pagequality level=&quot;1&quot; user=&quot;Pslits&quot; /&gt;{{RH|110|''Be{{ls}}chryvinge''|}}&lt;/noinclude&gt;Op den laet{{ls}}ten Mey heeft de Gouvernante een ander Placcaet laten uytgaen / daer by verklarende / dat al{{ls}}oo die vande Stadt van 's Hertogen-bo{{ls}}{{ls}}che de Commi{{ls}}{{ls}}ari{{ls}}{{ls}}en in haer Placcaet van Arre{{ls}}t teghens die van 's Hertogen-bo{{ls}}{{ls}}che ghementioneert / volgens haer bevel van haer Arre{{ls}}t hadden ont{{ls}}laghen / ende op haer vrye voeten ge{{ls}}telt / het vorige Placcaet van Arre{{ls}}t op de per{{ls}}oonen ende goederen van die van 's Hertogen-bo{{ls}}{{ls}}che gerevoceert ende te niet gedaen wierde / ende dat {{ls}}y van 't {{ls}}elve Arre{{ls}}t ont{{ls}}lagen werden. Ende was dit Placcaet gegeven binnen Antwerpen onder 't Conter-zegel des Conincks / onderteeckent / ''Boote.''

In den eer{{ls}}ten van Junio zijn twee Commi{{ls}}{{ls}}ari{{ls}}{{ls}}en van 't Hof van Brabant binnen de Stadt van 's Hertogen-bo{{ls}}{{ls}}che ghekomen / om informatie te nemen van alle het ghene dat binnen de{{ls}}e Stadt in de voor{{ls}}z trouble ghe{{ls}}chiedt was.

Als de Hertoginne van Parma nu ver{{ls}}tont het groot vertreck vande Nederlanders tot groote nadeel der Nederlanden / ende gheen middel {{ls}}iende om het {{ls}}elve met ghewelt te verhinderen / {{ls}}oo heeft {{ls}}y met haren Raedt goedt ghevonden om het voorder vluchten voor te komen / ende het volck tot {{ls}}tilte te brenghen / den volghende Brief te {{ls}}chryven ende door de Nederlant{{ls}}che Provincien te {{ls}}enden / ende heeft den 3 July den {{ls}}elven mede ghe{{ls}}onden aen de voor{{ls}}z Commi{{ls}}{{ls}}ari{{ls}}{{ls}}en van den Hove tot 's Hertogen-bo{{ls}}{{ls}}che we{{ls}}ende.

''Lieve ende beminde. Al{{ls}}oo wy onlanghs metten Heere van Billy ontfanghen hebben brieven van on{{ls}}en Heere den Coninck, by den welcken {{ls}}yne Maje{{ls}}teyt ons ontbiedt, dat na dien de {{ls}}elve niet {{ls}}oo geringhe herwaerts-over en heeft konnen komen, als hy verhoopt ende wel begeert hadde, omme den noodt ende 't gebreck die alhier is van {{ls}}yne jegenwoordigheyt, omme op d'affairen van herwaerts over een oprecht va{{ls}}t ende bequame remedie te {{ls}}tellen, {{ls}}yne voor{{ls}}chreven Maje{{ls}}teyt niet laten en {{ls}}oude metter hulpe Godts binnen de{{ls}}e Landen te komen ten alder-eer{{ls}}ten, dat het {{ls}}elve moghelijck {{ls}}oude we{{ls}}en, ende dat noch voor 't eynde van de{{ls}}en Somer, daer van wy ons wel ver{{ls}}ekert moghen houden, ende want wy wel dencken dat de{{ls}}e groote ende goede tydinghe ende nieuwe maren alle goede ende getrouwe Onder{{ls}}aten van {{ls}}yne Maje{{ls}}teyt groote blijdt{{ls}}chap ende genoegen geven {{ls}}ullen, {{ls}}o en hebben wy niet willen onderlaten u daer van te verwittigen by de{{ls}}en, ende met eenen weghe te vermanen ende ver{{ls}}oecken dat ghy particuliere ende generale oft gemeene bedingen doen wilt, ende oock doen doen, voor de goede ende voor{{ls}}poedige rey{{ls}}e van {{ls}}yne Maje{{ls}}teyt, {{ls}}oo wanneer de {{ls}}elve veerdich we{{ls}}en {{ls}}al die aen te nemen, ende te Zeyle te gaen om herwaerts over te komen, ten eynde dat {{ls}}yne voor{{ls}}chreven Maje{{ls}}teyt alhier we{{ls}}ende, op alles {{ls}}ulcken goeden ordene ende remedie {{ls}}tellen mach, als ter eeren Godts, tot onderhoudeni{{ls}}{{ls}}e ende con{{ls}}ervatie van on{{ls}}en ouden Catholijck{{ls}}chen ende Chri{{ls}}ten Geloove, ende omme den gheheelen ende univer{{ls}}elen {{ls}}taet van de{{ls}}e voor{{ls}}chreven Landen te handt-houden,''&lt;noinclude&gt;{{RH|||''behoo-''}}&lt;/noinclude&gt;</text>
      <sha1>9nuj8afxb4eypylfwe5g2so47x9h07u</sha1>
    </revision>
  </page>
  <page>
    <title>Pagina:Oudenhoven - Beschryvinge der Stadt ende Meyerye van 's Hertogen-Bossche (1649).djvu/129</title>
    <ns>104</ns>
    <id>89865</id>
    <revision>
      <id>227986</id>
      <timestamp>2026-10-10T20:16:41Z</timestamp>
      <contributor>
        <username>Pslits</username>
        <id>6287</id>
      </contributor>
      <comment>AI-transcriptie, zie overleg index</comment>
      <origin>227986</origin>
      <model>proofread-page</model>
      <format>text/x-wiki</format>
      <text bytes="3958" sha1="e7npq2crd9xr71e3hz9878t9v6eomc8" xml:space="preserve">&lt;noinclude&gt;&lt;pagequality level=&quot;1&quot; user=&quot;Pslits&quot; /&gt;{{RH||''der Stadt van 's Hertogen-bo{{ls}}{{ls}}che.''|111}}&lt;/noinclude&gt;''behooren {{ls}}al, ende dat met alle goedertierentheyt, ende genade, daer van {{ls}}ijn Maje{{ls}}teyt ons alle hope geeft te willen ghebruycken na {{ls}}ijne natuerlijcke inclinatie ende genegentheyt, gelijck de {{ls}}elve ons alreede tot ver{{ls}}cheyde {{ls}}tonden {{ls}}ulcx ge{{ls}}chreven heeft, daer by voeghende dat hem ongelijck ghe{{ls}}chieden {{ls}}oude, indienmen andere opinie, oft bemoedeni{{ls}}{{ls}}e van hem hadde, gemerckt dat {{ls}}yne Maje{{ls}}teyt niet en komt om {{ls}}yne Steden ende Onder{{ls}}aten te bederven, maer om die te bewaren ende be{{ls}}chermen, 't welck de {{ls}}elve ons bela{{ls}}t heeft {{ls}}chriftelijck te kennen te gheven ende laten weten daer ende al{{ls}}oo 't behoort, {{ls}}onderlinge ten eynde dat de Onder{{ls}}aten hen wederomme {{ls}}tellen ende voeghen {{ls}}ouden in hun gewoonlijcke Ambachten, Hantwercken, Coopman{{ls}}chappen ende Traffijcken te doen ende te continueren, hen betrouwende op {{ls}}yne Maje{{ls}}teyts goetheyt ende genade, daer van ghy oock de Burghers, Poorters ende Inge{{ls}}etenen van uwe Stede berichten ende adverteren {{ls}}ult, nemende {{ls}}orchvuldige toe{{ls}}icht op den ghenen die hen van daer {{ls}}oude willen vertrecken, den {{ls}}elven voor-houdende, dat {{ls}}oo verre men hem op de gratie van {{ls}}yne voor{{ls}}z Maje{{ls}}teyt niet betrouwen en wilde, men {{ls}}ulcke noteren {{ls}}al, ende {{ls}}ullen die der {{ls}}elver gratie ende pardon gant{{ls}}chelijc onweerdigh zijn, op dat daer van niemant ignorantie en {{ls}}oude moghen pretenderen, bevelende u 't {{ls}}elve al{{ls}}oo te doen ende notitie te houden van den ghenen die vertrocken zijn, oft als noch {{ls}}ouden willen vertrecken, {{ls}}onder des in ghebreke te we{{ls}}en, ende ten eynde dat {{ls}}yne voor{{ls}}chreven Maje{{ls}}teyt des te meer genegen {{ls}}oude we{{ls}}en, om {{ls}}yne voor{{ls}}z genade te ghebruycken tegens den genen die hen ontgaen, ende de ongehoor{{ls}}aemheden, {{ls}}chandalen ende ongerechticheden die zedert een jaer herwaerts ghe{{ls}}chiedt zijn, aenge{{ls}}telt ende ghecommitteert hebben, daer door ons Heere Godt grootelijcx vertoornt ende geoffendeert, alle goede Chri{{ls}}tenen men{{ls}}chen die tot {{ls}}ijnder eere affectie ende liefde dragen, ghe{{ls}}chandali{{ls}}eert, ende {{ls}}yne voor{{ls}}z Conincklijcke Maje{{ls}}teyt met goede redenen tot gram{{ls}}chap verweckt zijn gewee{{ls}}t, {{ls}}o hebben wy u wel willen waer{{ls}}chouwen ende verwittighen, dat van nooden ende billijck is, dat die verdoolden tot den rechten wech keeren, ende hen eer{{ls}}t aen Godt ver{{ls}}oenen, hen totte Heylige Catholijck{{ls}}che Kercke gevende ende onderworpende, ende der voor{{ls}}z Coninckl: Maje{{ls}}t: {{ls}}ynen Officieren ende Wethouderen alle gehoor{{ls}}aemheyt betoonende, oock dat de gevioleerde ende de ge{{ls}}chende Kercken, gebroken Altaren ende Beelden, ende alle gewyde ende gecon{{ls}}acreerde dingen, by hen geprofaneert, gerepareert ende in haren eer{{ls}}ten ende behoorlijcken {{ls}}taet ge{{ls}}telt wierden, 't welck zijn de oprechte middelen om de gram{{ls}}chap Godts, ende van {{ls}}yne Conincklijcke Maje{{ls}}teyt te paeyen, ende des te lichtelijcker vande voorleden mi{{ls}}bruycken ende mi{{ls}}daden gratie ende pardon te verwerven. Lieve beminde, on{{ls}}e Heere Godt zy met u. Ghe{{ls}}chreven t'Antwerpen den derden dach van Julio Anno'' 1567. Onderteyckent ''Margrieta.''

De Gereformeerde hebben hier van Copye gekregen / ende hebben hier teghens een ghe{{ls}}chrifte laten uytgaen / het welck {{ls}}ommarie was van de{{ls}}en inhouden:

Nademael men veel eenvoudighe ende oprechte men{{ls}}chen vint / de welcke alleen {{ls}}oeckende de eere Godts ende hare {{ls}}alicheydt / niet en zijn begaeft / om verder van hen te {{ls}}ien / dan 't ghene dat voor ooghen {{ls}}chijnt / waer door de {{ls}}elve eenvoudelijck betrouwende / dickmaels in&lt;noinclude&gt;{{RH|||groote}}&lt;/noinclude&gt;</text>
      <sha1>e7npq2crd9xr71e3hz9878t9v6eomc8</sha1>
    </revision>
  </page>
  <page>
    <title>Pagina:Oudenhoven - Beschryvinge der Stadt ende Meyerye van 's Hertogen-Bossche (1649).djvu/130</title>
    <ns>104</ns>
    <id>89866</id>
    <revision>
      <id>227987</id>
      <timestamp>2026-10-10T20:28:28Z</timestamp>
      <contributor>
        <username>Pslits</username>
        <id>6287</id>
      </contributor>
      <comment>AI-transcriptie, zie overleg index</comment>
      <origin>227987</origin>
      <model>proofread-page</model>
      <format>text/x-wiki</format>
      <text bytes="3078" sha1="1eecm17irvthso80bh9k5v9fgwgk4yn" xml:space="preserve">&lt;noinclude&gt;&lt;pagequality level=&quot;2&quot; user=&quot;Pslits&quot; /&gt;{{RH|112|''Be{{ls}}chryvinge''|}}&lt;/noinclude&gt;groote perijckelen van lijf ende goet wierden gebracht: Soo en hebben wy door Broederlijcke liefde niet konnen laten al{{ls}}ulcke eenvoudighe men{{ls}}chen een weynich te waer{{ls}}chouwen / ende haer te ontdecken de li{{ls}}tige / loo{{ls}}e ende Duyvel{{ls}}che practijcken vande Hertoginne van Parma / Regente vande Nederlanden / gepleeght inde voor{{ls}}z Mi{{ls}}{{ls}}ive / want wel aen-ghemerckt hebbende alle de om{{ls}}tandigheden de{{ls}}es briefs / {{ls}}oo en vinden wy in de {{ls}}elve niet dan alle li{{ls}}ticheyt ende bedroch / waer door de Regente {{ls}}oeckt de eenvoudige Godtvruchtige men{{ls}}chen aen lijf ende goederen te be{{ls}}chadigen / den loop haerder {{ls}}alicheyt te verhinderen / d'Evangeli{{ls}}che waerheyt te weder{{ls}}taen / ende 't Rijcke des Satans te be{{ls}}chermen ende te vermeerderen: want op de gratie / goedertierentheydt ende jon{{ls}}te des Conincx ende {{ls}}ynes Raedts / die {{ls}}y in hare Mi{{ls}}{{ls}}ive {{ls}}oo hoochlijck {{ls}}oeckt hen luyden aen te prij{{ls}}en / en is niet op te achten / noch geloof te gheven; aenge{{ls}}ien de Regente {{ls}}oo weynich heeft gehouden / 't gene {{ls}}y eertijdts toe gelaten heeft / {{ls}}oo men mocht {{ls}}ien uyt de bittere Placcaten / die {{ls}}y naer dier tijt heeft uyt-gegeven / ende door de welcke {{ls}}oo vele vrome ende Godvruchtighe men{{ls}}chen uyt de Nederlanden verdreven / ghevlucht ende verloopen zijn / om de bloedt, ende goet-gierighe executie te ontgaen / ende lijf ende goederen te behouden. Al 't welck ge{{ls}}chiet is tot groot verderf der Nederlanden / die nu alreede gekomen waren in onwaerdeerlijcke {{ls}}chade / door 't voor{{ls}}z vertreck van {{ls}}oo groote menichte des Adels / Burgeren / Koopluyden / Ambachts-luyden / ende andere goede wel-ge{{ls}}telde per{{ls}}oonen / die met hare goederen daer uyt gevloden zijn: Soo dat de {{ls}}elve Landen {{ls}}eer bloot geworden zijn / ende daghelijcx noch blooter worden {{ls}}ullen van veel goede men{{ls}}chen / geldt / goet / neeringhe ende welvaren / waer door de Regente / berooft zijnde vande hope die{{ls}}e hadde totte confi{{ls}}catie der goederen / (aenge{{ls}}ien de ghevluchte niet alleen haer meubelen / gelt ende anders mede hebben ghenomen / maer hebben oock gepracti{{ls}}eert het mee{{ls}}tendeel van haer Erf-goederen al{{ls}}oo met {{ls}}chulden te bela{{ls}}ten / dat{{ls}}e daer weynich profijt af {{ls}}oude konnen trecken / by{{ls}}onder nu daer {{ls}}oo weynich welvaren ende kleyne Neeringhe inde Landen is / ) is ghenoot{{ls}}aeckt by andere middelen te verhinderen 't vorder verloop vande andere goede ende eenvoudige men{{ls}}chen; ende oock andere / die alreede vertrocken zijn / weder te doen komen / om de{{ls}}elve namaels al t'{{ls}}amen {{ls}}ubytelijck&lt;!-- onzekere lezing --&gt; te overvallen / ende met haer goedt ende bloedt haren onver{{ls}}adelijcken goedt ende bloet-dor{{ls}}t te blu{{ls}}{{ls}}chen / waer toe alleen hare Mi{{ls}}{{ls}}ive is {{ls}}treckende. Aengaende de kom{{ls}}te des Conincx voor het eynde van&lt;noinclude&gt;{{RH|||den}}&lt;/noinclude&gt;</text>
      <sha1>1eecm17irvthso80bh9k5v9fgwgk4yn</sha1>
    </revision>
  </page>
  <page>
    <title>Pagina:Oudenhoven - Beschryvinge der Stadt ende Meyerye van 's Hertogen-Bossche (1649).djvu/131</title>
    <ns>104</ns>
    <id>89867</id>
    <revision>
      <id>227988</id>
      <timestamp>2026-10-10T20:28:39Z</timestamp>
      <contributor>
        <username>Pslits</username>
        <id>6287</id>
      </contributor>
      <comment>AI-transcriptie, zie overleg index</comment>
      <origin>227988</origin>
      <model>proofread-page</model>
      <format>text/x-wiki</format>
      <text bytes="3100" sha1="lbzumr4k9tfozezmk9qj14yp89i17jf" xml:space="preserve">&lt;noinclude&gt;&lt;pagequality level=&quot;1&quot; user=&quot;Pslits&quot; /&gt;{{RH||''der Stadt van 's Hertogen-bo{{ls}}{{ls}}che.''|113}}&lt;/noinclude&gt;den Somer / en is maer een lichtveerdich oft li{{ls}}tich voor{{ls}}tellen vande Regente / 't welck ontrent de twee jaren heeft gheduert / {{ls}}onder dat daer yets naer gevolcht is / ende dat in Spaengien in 't min{{ls}}te daer toe geen ghereet{{ls}}chappe en wierde ghemaeckt. Ende dat{{ls}}e {{ls}}eyt / dat {{ls}}yne Maje{{ls}}teyt alle goede hope gheeft van goedertierentheydt ende ghenade teghens {{ls}}ijn Onder{{ls}}aten / {{ls}}oo hy aen haer {{ls}}oude hebben ghe{{ls}}chreven / daer mede betoont {{ls}}y / oft dat{{ls}}e uyt is om d'onnoo{{ls}}ele te bedriegen / oft dat {{ls}}y teghens 't {{ls}}chryven vanden Coninck inde Maenden van April / Mey ende Junio / {{ls}}oo rigoreu{{ls}}e / bittere ende bloedige Placcaten hadde uyt-ghegeven / ende men moet oock in{{ls}}ien tot wat eynde de Coninck uyt Spaengien over-komen {{ls}}oude / te weten / {{ls}}oo de Mi{{ls}}{{ls}}ive klaerlijck uytdruckt / om op de affairen vande Nederlanden te {{ls}}tellen ende ordonneren een {{ls}}eer oprecht / va{{ls}}te ende bequame remedie tot groot welvaren der voor{{ls}}eyde Landen: waer uyt con{{ls}}equentelijck volcht / ende genoech wort te kennen gegeven / dat alle middelen ende remedien by de Regente ende haren Raedt ghepracti{{ls}}eert ende geordonneert / val{{ls}}ch / bedriegelijck / on{{ls}}eker ende onbequaem zijn gewee{{ls}}t / alleenlijck uyt-gegeven om de onnoo{{ls}}ele ende eenvoudighe men{{ls}}chen te bedrieghen ende t'achter-halen / {{ls}}oo de Regente oock wel heeft betoont daer inne / dat {{ls}}y gheen contract en heeft gehouden van die {{ls}}y met den Adel ende particuliere Steden op 't {{ls}}tuck der Religie heeft gemaeckt ghehadt. Ten anderen / {{ls}}oude de Conincklijcke Maje{{ls}}teyt komen / om te onderhouden ende con{{ls}}erveren het oude Catholijcke Gheloove. Dat is / {{ls}}oo {{ls}}y 't ver{{ls}}taet / het Pau{{ls}}dom met alle de Babel{{ls}}che ende verbloeckte Super{{ls}}titien / daer 't {{ls}}elve op gefondeert is / ende con{{ls}}equentelijck uyt te roeyen / vernielen / ende de{{ls}}trueren de oprechte ende {{ls}}uyvere Leere des Evangeliums / met allen den genen die 't {{ls}}elve toe{{ls}}taen ende belyden / het welck oock klaerlijck te {{ls}}ien is uyt de conclu{{ls}}ie der {{ls}}elver Mi{{ls}}{{ls}}ive / daer de Regente opentlijck verklaert: de middelen / waer door de Coninck {{ls}}oude beweecht worden om genade te doen / te weten / dat de men{{ls}}chen / verlatende den oprechten dien{{ls}}t Godts / ende de {{ls}}uyvere Leere van {{ls}}ynen Heylighen Evangelio verloochende / hun wederom keeren ende begeven {{ls}}ouden totte Catholijck{{ls}}che / dat is / Antichri{{ls}}ti{{ls}}che Religie / ende in alles der {{ls}}elver hun onderworpen. Alwaer de Regente oock verhaelt {{ls}}ekere middelen om des Conincx gratie / jon{{ls}}te oft pardon te verwerven / te weten / datmen de Kercken / Altaren / Beelden ende diergelijcke van Godt verbodene dien{{ls}}ten / weder {{ls}}oude oprichten / 't welck de oprechte middelen zijn / om de gram{{ls}}chap Godts ende des Conincks naer&lt;noinclude&gt;{{RH||P|haer}}&lt;/noinclude&gt;</text>
      <sha1>lbzumr4k9tfozezmk9qj14yp89i17jf</sha1>
    </revision>
  </page>
  <page>
    <title>Pagina:Oudenhoven - Beschryvinge der Stadt ende Meyerye van 's Hertogen-Bossche (1649).djvu/132</title>
    <ns>104</ns>
    <id>89868</id>
    <revision>
      <id>227989</id>
      <timestamp>2026-10-10T20:28:49Z</timestamp>
      <contributor>
        <username>Pslits</username>
        <id>6287</id>
      </contributor>
      <comment>AI-transcriptie, zie overleg index</comment>
      <origin>227989</origin>
      <model>proofread-page</model>
      <format>text/x-wiki</format>
      <text bytes="3237" sha1="o482ts4ik6h2szg0wo4a1bhyqiejh4c" xml:space="preserve">&lt;noinclude&gt;&lt;pagequality level=&quot;1&quot; user=&quot;Pslits&quot; /&gt;{{RH|114|''Be{{ls}}chryvinge''|}}&lt;/noinclude&gt;haer {{ls}}eggen te paeyen / ende al{{ls}}oo lichter pardon / gratie / ende vergevinge te verkrygen. Hier uyt {{ls}}ietmen klaerlijck genoech / dat{{ls}}e geen gratie / genade noch pardon en hebben te verwachten / ({{ls}}oo {{ls}}y die anders te verwachten {{ls}}ouden mogen hebben / als neen) ten zy dat {{ls}}y teghens hare con{{ls}}cientien ende eyghen gewi{{ls}}{{ls}}en de bekende waerheyt ende dē reyne Leere des Heyligen Euangeliums verloochenen / ende haer wederom begeven tot de leugenen ende den val{{ls}}chen dien{{ls}}t des Antichri{{ls}}ts ende des Duyvels / raden daer omme alle eenvoudighe / oprechte ende Geloovighe men{{ls}}chen / die de eere Godts ende hare {{ls}}alicheyt {{ls}}oecken / dat {{ls}}y haer niet en vertrouwen op de li{{ls}}tige / bedriegelijcke ende {{ls}}choon-{{ls}}chynende woorden der Regente ende haren Rade / maer hoe eer hoe liever hae{{ls}}ten te ontvlieden de menichvuldighe {{ls}}tricken die om haer verderf gheleyt ende uyt-ge{{ls}}preyt werden / ende dat {{ls}}y haer {{ls}}oude begeven op al{{ls}}ulcke plaet{{ls}}en daer {{ls}}y haer Gheloof ende Con{{ls}}cientie vry mogen beleven / totter tijdt toe / dat Godt / die de herten der Coningen in {{ls}}ijn handt heeft / des Conincx herte veranderende / {{ls}}ulcke middelen {{ls}}chicken mach / dat {{ls}}y wederom in haer Vaderlant mogen komen / ende aldaer van gelijcken moghen doen / ende dat {{ls}}y middeler-tijdt willen hare zielen in lijt{{ls}}aemheyt be{{ls}}itten.

In de{{ls}}e Maent van Julio / heeft ''Bernhardt van Schouberch'', de Burgers van 's Hertogen-bo{{ls}}{{ls}}che ontbloot van haer gheweer ende wapenen.

De Gouvernante ver{{ls}}taende datter daghelijcx meer ende meer Volcx uyt het Landt vertrock / door vree{{ls}}e vande kom{{ls}}te des Hertogen van Alba ende der Spaengiaerden / diemen wi{{ls}}t op den wech te zijn / heeft den 18 Septembris de{{ls}}es jaers 1567 / doen verkondighen {{ls}}eker Placcaet op des Conincx name / inhoudende in {{ls}}ub{{ls}}tantie als volght:

''Al{{ls}}oo de Conincklijcke Maje{{ls}}teyt by ver{{ls}}cheyden brieven verklaert ende te kennen gegeven hadde, dat {{ls}}yne meeninge niet en was te willen gebruycken {{ls}}trengicheyt ende rigeur, met of tegens {{ls}}yne Onder{{ls}}aten, die gheduerende de voorleden troubelen ende beroerten teghens hem mi{{ls}}daen {{ls}}oude moghen hebben; maer ter contrarie alle {{ls}}oeticheyt ende genade naer {{ls}}yne natuerlijcke genegentheyt, {{ls}}onderlinge met den genen die hen der {{ls}}elver ghenade niet onweerdich en {{ls}}ouden maken, principalijck compa{{ls}}{{ls}}ie ende medelyden hebbende met het {{ls}}chamel {{ls}}impel volck, Ambachts-luyden ende andere verleyt ende verdoolt we{{ls}}ende. Ende al wa{{ls}}t {{ls}}oo, dat de {{ls}}elve {{ls}}yne Onder{{ls}}aten wel {{ls}}ouden behooren hebben hen te betrouwen ende {{ls}}yne Maje{{ls}}teyts genade te verwachten: des niet-te-min was {{ls}}ijn Maje{{ls}}teyt onderricht dat vele van dien, van alle {{ls}}taten, conditien, ende qualiteyt, ende namentlijck de voor{{ls}}chreven {{ls}}chamele Ambachts-luyden ende 't {{ls}}impel volck, d'welcke door de quaetheydt van andere ervaren ende door-trocken op-ghemaeckt zijnde, die van''&lt;noinclude&gt;{{RH|||''alle''}}&lt;/noinclude&gt;</text>
      <sha1>o482ts4ik6h2szg0wo4a1bhyqiejh4c</sha1>
    </revision>
  </page>
  <page>
    <title>Pagina:Oudenhoven - Beschryvinge der Stadt ende Meyerye van 's Hertogen-Bossche (1649).djvu/133</title>
    <ns>104</ns>
    <id>89869</id>
    <revision>
      <id>227990</id>
      <timestamp>2026-10-10T20:29:14Z</timestamp>
      <contributor>
        <username>Pslits</username>
        <id>6287</id>
      </contributor>
      <comment>AI-transcriptie, zie overleg index</comment>
      <origin>227990</origin>
      <model>proofread-page</model>
      <format>text/x-wiki</format>
      <text bytes="4375" sha1="klfgh1ba8nbl4dzofqfqi6rhn09j5zl" xml:space="preserve">&lt;noinclude&gt;&lt;pagequality level=&quot;1&quot; user=&quot;Pslits&quot; /&gt;{{RH||''der Stadt van 's Hertogen-bo{{ls}}{{ls}}che.''|115}}&lt;/noinclude&gt;''alle alteratien ende commotien {{ls}}oo wel in de Religie als ander{{ls}}ints Hoofden ende Autheurs ghewee{{ls}}t hadden, hen mi{{ls}}trouwende van {{ls}}ijn gratie ende goedertierentheyt, dagelijcx verloopen ende hen voor-vluchtigh maken, hun goet ende Huy{{ls}}ge{{ls}}in uyt-voerende ende tran{{ls}}porterende, verlatende hun Lant, ende by con{{ls}}equentie hun {{ls}}elven bedervende ende ruynerende, ghelijck {{ls}}y oock diver{{ls}}che hun Crediteuren daer door defrauderen ende ontruymen. Soo i{{ls}}t dat {{ls}}ijn Maje{{ls}}teyt, begeerende {{ls}}ijn verdoolde Onder{{ls}}aten op den rechten wech te brenghen, ende wederom te roepen, op dat de {{ls}}elve in de devotie vande oude Catholijck{{ls}}che Religie, ende in {{ls}}ynen dien{{ls}}te ende onderdanicheyt {{ls}}ouden continueren ende blyven, onderhoudende haer Coopman{{ls}}chappen, Neeringen, Ambachten ende Hant-wercken, naer hare vocatie ende qualiteyt, willende oock ordre {{ls}}tellen dat {{ls}}y hen {{ls}}elven {{ls}}oo veel quaedts ende ongelijcks niet en {{ls}}ouden doen, als {{ls}}y door haer vlucht ende willighen ban doende waren. Waeromme {{ls}}yne Maje{{ls}}teyt by advy{{ls}}e ende deliberatie vande Regente, ende den Rade van Staten ende Secreten neffens haer we{{ls}}ende, verboden ende geinterdiceert heeft alle {{ls}}yne Onder{{ls}}aten, {{ls}}oo wel de ghene die in de {{ls}}elve Landen geboren, als andere die aldaer va{{ls}}te woon{{ls}}tede gehouden hebben, van wat {{ls}}tate, qualiteyt ofte conditie die moghen we{{ls}}en, uyt de {{ls}}elve Landen te vertrecken, 't zy alleen, oft met haer Huy{{ls}}ge{{ls}}in ende Familie, in 't heymelijck oft in 't openbaer, noch oock haren Huy{{ls}}raedt, Meubelen, Katheylen, Goeden, Waren oft Koopman{{ls}}chappen uyt te voeren ofte te tran{{ls}}porteren te Water oft te Lande, in meeninghe van hen te ab{{ls}}enteren, ende uyt de voor{{ls}}chreven Landen te vertrecken. Op pene van gehouden te worden voor culpabel, immers ten min{{ls}}ten voor {{ls}}u{{ls}}pect vande voorledene beroerten ende ongeregeltheden aldaer gebeurt, ende over-{{ls}}ulcx aen-geta{{ls}}t ende vervolcht te werden, mit{{ls}}gaders van confi{{ls}}catie vande uytgevoerde goederen, ofte geladen om uytghevoert te werden. Verbiedende alle Schippers, Veer-luyden, Wagen-luyden, Voer-luyden ende andere die voor{{ls}}chreven vluchten ende uytvoeringen te helpen doen, ofte daer toe a{{ls}}{{ls}}i{{ls}}teren, maer indien {{ls}}y eenige vernemen ofte gewaer worden, die {{ls}}oude willen vluchten oft vertrecken, oft hun goedt ende meubelen uytvoeren, dat {{ls}}y daer van wete {{ls}}ouden moeten doen aen den Officier vander plaet{{ls}}en, op pene van {{ls}}elfs ghehouden te werden voor {{ls}}u{{ls}}pect, ende ge{{ls}}traft te werden naer ghelegentheyt vande mi{{ls}}daet, mit{{ls}}gaders van confi{{ls}}catie vande Schepen, Schuyten, Waghen, Karren ende Paerden, daer mede het uytvoeren ghedaen {{ls}}oude worden, ende ten eynde datmen niet dencken en {{ls}}oude, dat {{ls}}ijn Maje{{ls}}teyt onder 't deck{{ls}}el van dit verbodt, 't welck ghedaen werdt om de welvaert ende {{ls}}alicheyt van de Onder{{ls}}aten, den {{ls}}elven oft anderen {{ls}}oude willen benemen die vryheydt van hare woon{{ls}}teden te mogen veranderen als hem 't {{ls}}elve {{ls}}oude gelieven, om eerlijcke ende wettelijcke redenen. Soo heeft {{ls}}yne Maje{{ls}}teyt ge{{ls}}tatueert ende geordonneert, op datmen de oor{{ls}}aken van een ygelijcx vertreck {{ls}}oude moghen weten, ende dat de oprechte Crediteurs van hare {{ls}}chulden ende creditie niet ghefraudeert {{ls}}oude werden, dat {{ls}}oo wanneer yemant om eenige apparente redenen hen uyt eenighe Steden, Plaet{{ls}}en of Landen {{ls}}ouden willen vertrecken, dat de {{ls}}elve ghehouden {{ls}}oude we{{ls}}en 't {{ls}}elve een Maendt te voren te kennen te gheven den Officiers ende Wet-houders vander Stadt daer uyt {{ls}}y {{ls}}oude willen trecken, ende in gevalle hy op 't platte Lant woonachtich ware, {{ls}}oude daer van de weet moeten doen {{ls}}es weken te voren aen den Gouverneur, oft Stadt-houder, Dro{{ls}}{{ls}}aert, Balju, Meyere, Schouteth, ofte principale Officier, onder wiens Juri{{ls}}dictie hy ge{{ls}}eten is, ende daer van brengen ende toonen goedt deuchdelijck bewijs, onder den Zeghele vander Stadt, Plaet{{ls}}e, ofte''&lt;noinclude&gt;{{RH||P 2|''Juri{{ls}}-''}}&lt;/noinclude&gt;</text>
      <sha1>klfgh1ba8nbl4dzofqfqi6rhn09j5zl</sha1>
    </revision>
  </page>
  <page>
    <title>Pagina:Oudenhoven - Beschryvinge der Stadt ende Meyerye van 's Hertogen-Bossche (1649).djvu/134</title>
    <ns>104</ns>
    <id>89870</id>
    <revision>
      <id>227991</id>
      <timestamp>2026-10-10T20:31:07Z</timestamp>
      <contributor>
        <username>Pslits</username>
        <id>6287</id>
      </contributor>
      <comment>AI-transcriptie, zie overleg index</comment>
      <origin>227991</origin>
      <model>proofread-page</model>
      <format>text/x-wiki</format>
      <text bytes="3628" sha1="l23l5e6xmptrxove64e2achsr0bxcxp" xml:space="preserve">&lt;noinclude&gt;&lt;pagequality level=&quot;1&quot; user=&quot;Pslits&quot; /&gt;{{RH|116|''Be{{ls}}chryvinge''|}}&lt;/noinclude&gt;''Juri{{ls}}dictie waer uyt hy treckt, opte pene als boven: Bela{{ls}}tende ende bevelende allen Rechteren, Ju{{ls}}tificieren, Officieren, Ampt-luyden, Capiteynen, Hopluyden, Krijghs-luyden ende Onder{{ls}}aten, dat {{ls}}y {{ls}}ullen {{ls}}cherpe vi{{ls}}itatie doen ende toe{{ls}}icht nemen, dat niemant van {{ls}}yne woon{{ls}}tede of re{{ls}}identie en vertrecke: Bevelende in{{ls}}ghelijcks allen wachten vanden Frontieren, Havenen, Poorten, Pa{{ls}}{{ls}}agien, Veeren, Brugghen ende Uytganghen, 't zy ter Zee, te Lande of op de {{ls}}oete Wateren ende Revieren, daer toe {{ls}}orchvuldige toe{{ls}}icht te nemen, de{{ls}}elve op te houden, arre{{ls}}teren ende tegens den overtreders te procederen {{ls}}onder gun{{ls}}te, di{{ls}}{{ls}}imulatie oft verdrach, op pene van 't {{ls}}elve op hen te verhalen, als Fauteurs ende mede-plichtige. Ordonnerende ende bevelende oock alle Tollenaren, Pachters ende Collecteurs van de Tol-rechten, dat {{ls}}y geen Schepen, Schuyten, Wagenen oft Peerden, gheladen we{{ls}}ende, laten deur varen, ryden oft pa{{ls}}{{ls}}eren, {{ls}}onder het {{ls}}elve eer{{ls}}t neer{{ls}}telijck te vi{{ls}}iteren, ende weten wat die voeren oft geladen hebben. Verbiedende alle Schippers, Veer-luyden, Wagen-luyden, ofte Voer-luyden uyt Havenen, Frontieren, oft Palen vanden Lande, te voeren, ofte ryden, ten ware dat {{ls}}y den Officieren, Wachten, ofte Ghecommitteerde vande voor{{ls}}z pa{{ls}}{{ls}}agien, al voren hadden laten weten 't ghene {{ls}}y gheladen hebben, ofte wech voeren, op pene van ghelijcke confi{{ls}}catie als boven. Sonder dat de Officieren, Wachten, ofte Ghecommitteerden vande {{ls}}elve Vi{{ls}}itatie eenich loon ofte {{ls}}alaris {{ls}}ouden moghen nemen, &amp;c.''

{{float left|{{smaller|De tweede vervolginghe vande Gereformeerde Religie binnen 's Hertoghen-bo{{ls}}{{ls}}che.}}|style=width:9em;}}Den 14 Augu{{ls}}ti ghe{{ls}}chiede de eer{{ls}}te apprehen{{ls}}ie van die vande Gereformeerde Religie binnen 's Hertogen-bo{{ls}}{{ls}}che inder nacht / {{ls}}oo wanneer vele Burgers / die haer op 't voor{{ls}}z {{ls}}chryven vande Hertoginne van Parma betrouwt hadden / ende daer op inde Stadt ghebleven waren / van haer bedde wierden gehaelt / tu{{ls}}{{ls}}chen den Woen{{ls}}dach ende Donderdach 's nachts.

Op den derden Novembris / zijn acht Vaendelen Spaenjaerts binnen de{{ls}}e Stadt ghekomen / daer Over{{ls}}te van was Don ''{{SIC|Gon{{ls}}ala|Gon{{ls}}alo}} Braquemont'', ende zijn daer in Guarni{{ls}}oen ghebleven.

{{float left|{{smaller|1568.}}|style=width:9em;}}Inden jare 1568 den 24 Marty is by Klock-ghe{{ls}}lach binnen de{{ls}}e Stadt af-ghele{{ls}}en / dat alle die ghene die eenighe per{{ls}}oonen die voorvluchtich waren ter {{ls}}ake van troublen / ofte die inghedaeght waren / yet {{ls}}chuldich mochten we{{ls}}en / het waren Renten / Chijn{{ls}}en / Pachten ofte anders / 't {{ls}}elve binnen acht daghen by {{ls}}pecificatie {{ls}}ouden aenbrenghen aen de Commi{{ls}}{{ls}}ari{{ls}}{{ls}}en des Conincx / ghelogeert ten Huy{{ls}}e van ''Jacob Bacx'', Rentmee{{ls}}ter vande Staten des Landts van Brabant / woonende inde Verwer-{{ls}}traet / ende geen betalinge aen de {{ls}}elve doen op pene van andermael te betalen / ende arbitrale correctie / ende ghehouden te worden als faulteurs ende onderhouders der {{ls}}elver per{{ls}}oonen / ꝛc.

Ten {{ls}}elven daghe zijn by Vonni{{ls}}{{ls}}e van de voor{{ls}}z Commi{{ls}}{{ls}}ari{{ls}}{{ls}}en ende Schepenen van 's Hertoghen-bo{{ls}}{{ls}}che vijf-ende-vijftich Burghers ende Poorters van de{{ls}}e Stadt / om de Religie ende voorleden&lt;noinclude&gt;{{RH|||trouble}}&lt;/noinclude&gt;</text>
      <sha1>l23l5e6xmptrxove64e2achsr0bxcxp</sha1>
    </revision>
  </page>
  <page>
    <title>Pagina:Oudenhoven - Beschryvinge der Stadt ende Meyerye van 's Hertogen-Bossche (1649).djvu/135</title>
    <ns>104</ns>
    <id>89871</id>
    <revision>
      <id>227992</id>
      <timestamp>2026-10-10T20:31:15Z</timestamp>
      <contributor>
        <username>Pslits</username>
        <id>6287</id>
      </contributor>
      <comment>AI-transcriptie, zie overleg index</comment>
      <origin>227992</origin>
      <model>proofread-page</model>
      <format>text/x-wiki</format>
      <text bytes="2893" sha1="7dg14o7bpyl6rxxxekq48x20ocx85vw" xml:space="preserve">&lt;noinclude&gt;&lt;pagequality level=&quot;1&quot; user=&quot;Pslits&quot; /&gt;{{RH||''der Stadt van 's Hertogen-bo{{ls}}{{ls}}che.''|117}}&lt;/noinclude&gt;trouble wille uyt Brabandt ende den Landen van over Ma{{ls}}e ghebannen / ende hare goederen geconfi{{ls}}queert / ten behoeve van {{ls}}ijn Conincklijcke Maje{{ls}}teyt.

Noch zijn ten {{ls}}elven dage over de veertich Burgers in-gemaent / ende al{{ls}}oo {{ls}}y niet en compareerden / is daer teghens d'eer{{ls}}te default ver{{ls}}ocht / ende toe ghe{{ls}}taen.

Ten {{ls}}elven daghe is ''Michiel Rombouts'', een oudt aen{{ls}}ienlijck ende wel bemint Burger / gewee{{ls}}t zijnde Diaken vande Ghereformeerde Ghemeynte aldaer / zijnde den 14 Augu{{ls}}ti 's nachts mede van {{ls}}ijn bedde ghehaelt / ende hebbende beneffens vele anderen vande Ghereformeerde Religie van dien tijdt af gevangen ghe{{ls}}eten / in een {{ls}}ware ghevanckeni{{ls}}{{ls}}e / ter {{ls}}cherper examen ghewe{{ls}}en.

Den 16 July wierden alhier binnen de{{ls}}e Stadt vier Burghers vande Gereformeerde Religie ghehangen / met namen de{{ls}}e: ''Schaepken {{ls}}onder Wol, Antonis Herman{{ls}}z, Laurens'' in 't {{ls}}even ge{{ls}}terte / Herbergier / ende noch eenen Sacken-dragher.

Den 20 July zijn ''Jan Mae{{ls}}{{ls}}en'' ende ''Pieter de Gruyter'' op 't Schavot onthooft / ende de Lichamen de Vrouwen t'huys ghe{{ls}}onden / ende ten {{ls}}elven daghe wierdt de voor{{ls}}z ''Michiel Rombouts'' voor het 's Heeren Huys ghehangen / met ''Joris Koenen'' Wever.

Ende al{{ls}}oo de Jongers {{ls}}eer liepen om de executie te {{ls}}ien doen / {{ls}}oo hebben de Duyt{{ls}}chen / die daer de Wacht hadden / de Jonghers ghe{{ls}}tooten / ge{{ls}}lagen ende met {{ls}}teenen gheworpen / {{ls}}oo datter veel van de {{ls}}elve Jongers ghequet{{ls}}t wierden; waer door eenen grooten oploop ende gedrangh gekomen is / in welck ghedrangh ''Arent Antoni{{ls}}{{ls}}z Verwer'' doodt ghedrongen is / die men {{ls}}eyt / den voor{{ls}}z ''Michiel Rombouts'', van de ghevangen-Poort komende / qualijck toe-ghe{{ls}}proken / ende de doodt / als een Ketter wel verdient hebbende / toe-ghewen{{ls}}cht te hebben. Als de{{ls}}en ''Michiel Rombouts'' voor de executie {{ls}}ijn Ghebedt tot Godt gedaen hadde / ende op de Galge-ladder {{ls}}oude treden / badt hy / dat Godt ({{ls}}oo het hem gheliefden) een teecken {{ls}}oude gheven van {{ls}}ijn ont{{ls}}chuldt voor het volck / ende hy was naulijcks van den Scherprechter af-ge{{ls}}tooten / of daer quam {{ls}}ulck een duy{{ls}}terheyt ende onweder van Wint / Haghel / Donder ende Blixem / dat de duy{{ls}}terni{{ls}}{{ls}}e den Aertbodem gant{{ls}}ch verdonckerden / ende datmen de ven{{ls}}teren van weghen het onweder niet en konden toe kryghen / de Kerren op de {{ls}}traet worden om verre geworpen / ende eenen wagen met Hoy geladen / {{ls}}taende {{ls}}onder Peerden op de {{ls}}traten / worden ter Poorten uyt-ghedreven / ende en ver{{ls}}preyden {{ls}}ich dat onweder over een ure gaens&lt;noinclude&gt;{{RH||P 3|in 't}}&lt;/noinclude&gt;</text>
      <sha1>7dg14o7bpyl6rxxxekq48x20ocx85vw</sha1>
    </revision>
  </page>
  <page>
    <title>Pagina:Oudenhoven - Beschryvinge der Stadt ende Meyerye van 's Hertogen-Bossche (1649).djvu/136</title>
    <ns>104</ns>
    <id>89872</id>
    <revision>
      <id>227993</id>
      <timestamp>2026-10-10T20:31:28Z</timestamp>
      <contributor>
        <username>Pslits</username>
        <id>6287</id>
      </contributor>
      <comment>AI-transcriptie, zie overleg index</comment>
      <origin>227993</origin>
      <model>proofread-page</model>
      <format>text/x-wiki</format>
      <text bytes="2539" sha1="orc9u9c188tdcf47pjzjqb41djmrmar" xml:space="preserve">&lt;noinclude&gt;&lt;pagequality level=&quot;2&quot; user=&quot;Pslits&quot; /&gt;{{RH|118|''Be{{ls}}chryvinge''|}}&lt;/noinclude&gt;in 't ronde niet. Ende was het voor ende in de executie {{ls}}eer lieffelijck weder / {{ls}}onder datmen eenighe op-gekomende Wolcken aen de Locht {{ls}}agh.

Als dit onweer gece{{ls}}{{ls}}eert was / hebben de Vrienden van ''Jan Mae{{ls}}{{ls}}en'', ende ''Pieter de Gruyter'' de Lichamen der {{ls}}elver eerlijck doen begraven.

Den 14 Augu{{ls}}ti zijn noch twee Burgers vande Religie / met namen / ''Gij{{ls}}bert Clae{{ls}}{{ls}}en'' inden witten voet / ende de Knecht vande Vi{{ls}}koopers / ghehangen.

Den 28 Augu{{ls}}ti des morgens vroech / ontrent 6 uren / is ghehangen ''Jan Joo{{ls}}ten Trijts'' ende ''Adriaen Gommert{{ls}}z'', ende ''Govert van Bulken'' onthooft / ende daer nae onder {{ls}}ijn armen op-ge{{ls}}chort / ende mede gehanghen binnen de Stadt.

Ten voor{{ls}}z dage zijn van 's Heeren Huys by Klock-ge{{ls}}lach ingedaecht de{{ls}}e volghende per{{ls}}oonen / om binnen 3 weken te compareren voor den Hertoge van Alba / of {{ls}}ynen Ghecommitteerden / om te verantwoorden 't ghene hen te la{{ls}}te gheleyt {{ls}}oude worden.

{{c|{{x-larger|De Namen vande inghedaeghde per{{ls}}oonen,}}&lt;br /&gt;{{larger|van de Gereformeerde Religie.}}}}

&lt;poem&gt;
{{Initiaal|A}}''Driaen'' Timmerman inden Hamer.
''Antonis Neyts.''
''Aert Thij{{ls}}{{ls}}z'' tot Orten.
''Antonis van Zeel{{ls}}t,'' Wever.
''Aert vande Steen.''
''Alexander Te{{ls}}maker.''
''Anna Marcelis.''
''Abraham Peter Lenaer{{ls}}{{ls}}z.''
''Andries Francken,'' Spelmaker.
''Antonis Francken'' tot Orten.
''Buy{{ls}}er,'' Weert inde Kroon.
''Barbara Buy{{ls}}en.''
''Blom van Erp.''
''Baltazar'' de Schoenlapper.
''Cornelis Geldens,'' Spelmaker.
''Chri{{ls}}tiaen'' Beelt-{{ls}}nyder.
''Cornelis'' het Schoenlapperken.
''Cornelis van Thorn.''
''Cornelis Corneli{{ls}}{{ls}}z van Beeck.''
Den Valen ''Adriaen'' Wever.
''Dionijs'' Scherm-mee{{ls}}ter.
''Dirck den Bult.''
''Daniel'' de Met{{ls}}elaer.
''Dirck Ongael.''
''Dirck Dirck{{ls}}z,'' Vel-blutter.
''Dirck'' van Nimmegen.
''Daniel de Hert-dragher.''
''Dirck den ouden Sprenaert.''
''Dirck'' den Leydecker.
''Eygrom Michiel{{ls}}z.''
''Frans Flori{{ls}}{{ls}}z.''
''Frans'' de Kordenwagen-kruyer.
''Gillis Henrick{{ls}}z'' Snyder.
''Gerardt'' de Kolder-maker.
''Gillis Kangieter,'' Loyer&lt;!-- onzekere lezing --&gt;.
''Gerrit'' genaemt Lapperken {{ls}}onder Leer.
''Gerrit'' Hoedemaker.
''Goyaert'' in den gulden Salm / Snyder.
''Gerrit Klae{{ls}}{{ls}}z.''
''Goyaert van Spoerdonck.''
''Goyaert Strijck.''
''Gij{{ls}}brecht van Nimmegen.''
&lt;/poem&gt;&lt;noinclude&gt;{{RH|||''Gij{{ls}}-''}}&lt;/noinclude&gt;</text>
      <sha1>orc9u9c188tdcf47pjzjqb41djmrmar</sha1>
    </revision>
  </page>
  <page>
    <title>Pagina:Oudenhoven - Beschryvinge der Stadt ende Meyerye van 's Hertogen-Bossche (1649).djvu/137</title>
    <ns>104</ns>
    <id>89873</id>
    <revision>
      <id>227994</id>
      <timestamp>2026-10-10T20:31:47Z</timestamp>
      <contributor>
        <username>Pslits</username>
        <id>6287</id>
      </contributor>
      <comment>AI-transcriptie, zie overleg index</comment>
      <origin>227994</origin>
      <model>proofread-page</model>
      <format>text/x-wiki</format>
      <text bytes="2687" sha1="to5nvgkcr6ffdq91k6vc8q3suzerzt2" xml:space="preserve">&lt;noinclude&gt;&lt;pagequality level=&quot;2&quot; user=&quot;Pslits&quot; /&gt;{{RH||''der Stadt van 's Hertogen-bo{{ls}}{{ls}}che.''|119}}&lt;/noinclude&gt;&lt;poem&gt;
''Gij{{ls}}brecht den Dapper.''
''Gerardt van Thulden.''
''Gij{{ls}}brecht de Boye.''
''Goyart'' de Schoenmaker&lt;!-- onzekere lezing --&gt;.
''Han{{ls}}ken'' van Bueren.
''Henrick'' de Snyder.
''Henrick van Thulden.''
''Henrick'' inde Olymolen.
''Henrick Schoelwenckel.''
''Hans van Herentals.''
''Hubert'' de Schoenlapper.
''Henrick van Rijn.''
''Henrick Mannekens.''
''Han{{ls}}ken van Helvoort.''
''Henrick Lambert{{ls}}z.''
''Henrick Loeckermans.''
''Iacob Kloot Ioachim{{ls}}z.''
''Ian'' in 't Vyer-{{ls}}tael.
''Ian Strijck.''
''Ian'' de Koldermaker.
''Ian Hoedt.''
''Ian Somnans.''
''Ian Frederick{{ls}}z'' Kuyper.
''Ian Herlincx,'' Wever.
''Ian van Goch,'' Kramer.
''Ian van Heel,'' Kordewagen-kruyer.
''Ioo{{ls}}t'' diemen noemt quade Lijs.
''Ian Mae{{ls}}{{ls}}en'' Spelmaker.
''Ienneken Buy{{ls}}en.''
''Ian'' de Hoef-{{ls}}mit.
''Ian de Kort.''
''Ioo{{ls}}t'' in 't Schaeps-hooft.
''Ian Kloet,'' Spelmaker.
''Iacob Kolen'' inden Pantoffel.
''Ian Reynen'' Spelmaker.
''Ian'' de Leydecker.
''Ioo{{ls}}t'' de Lintwercker.
''Ian van Achten.''
''Ian de Richterhoone.''
''Ian van Wamel.''
''Iacob de Po{{ls}}t,'' Sack-drager.
''Iacob de Ketaer.''
''Iacob van Mynen.''
''Ian van Os, alias Blocxken.''
''Ioo{{ls}}t'' den langhen Timmerman.
''Lambert de Smit.''
''Lambert Beyens.''
''Laurens Ian{{ls}}{{ls}}z.''
''Laurens van S. Truyen.''
''Marten'' de Schrijnwercker.
''Matthijs'' Slootmaker in het gulde Slot.
''Marten'' den langhen Met{{ls}}er.
''Paulus Ian{{ls}}z.''
''Paulus van Cleef'' Sack-dragher.
''Peter Mathij{{ls}}{{ls}}z.''
''Peter Dirck{{ls}}z.''
''Peter Ceris'' Kuyper.
''Peter Pinxten.''
''Peter Geerlincx.''
''Peter'' op 't Orter-eyndt.
''Ruth Mʳ. Dirck{{ls}}z.''
''Sil Ver{{ls}}choon.''
''Sobert Ian{{ls}}z alias Muynen.''
''Thomas Boes.''
''Thomas Morie.''
''Thijs Peter{{ls}}z'' Met{{ls}}er.
''Willem Remmen.''
''Wouter Kielinck.''
''Willem Ys-voghel.''
''Willem de Leyter, alias den grooten Mee{{ls}}ter.''
''Wouter'' de Linnewever.
''Wouter'' de Leydecker.
''Willem'' de Dragher.
''Willem'' de Zeel-draeyer.
''Willem Peters, alias Mu{{ls}}ken.''
''Willem Ploecxken.''
''Willem de Hayr-wa{{ls}}{{ls}}er'' met {{ls}}ijn Broeder.
&lt;/poem&gt;

{{float right|{{smaller|1569.}}|style=width:9em;}}Inden jare 1569 is binnen de{{ls}}e Stadt een Pot-backer van Orten om de Religie ghehangen.

Tu{{ls}}{{ls}}chen den 6 ende 12 Augu{{ls}}ti als de Prince{{ls}}{{ls}}e Anna / Dochter van Key{{ls}}er Maximiliaen / die de Coninck van Spaengien tot een Huy{{ls}}vrouwe {{ls}}oude hebben / tot 's Hertogen-bo{{ls}}{{ls}}che quam / om voorders naer Spaengien te trecken / zijn hier vele Burghers / die langhe&lt;noinclude&gt;{{RH|||om}}&lt;/noinclude&gt;</text>
      <sha1>to5nvgkcr6ffdq91k6vc8q3suzerzt2</sha1>
    </revision>
  </page>
  <page>
    <title>Pagina:Oudenhoven - Beschryvinge der Stadt ende Meyerye van 's Hertogen-Bossche (1649).djvu/138</title>
    <ns>104</ns>
    <id>89874</id>
    <revision>
      <id>227995</id>
      <timestamp>2026-10-10T20:32:10Z</timestamp>
      <contributor>
        <username>Pslits</username>
        <id>6287</id>
      </contributor>
      <comment>AI-transcriptie, zie overleg index</comment>
      <origin>227995</origin>
      <model>proofread-page</model>
      <format>text/x-wiki</format>
      <text bytes="3000" sha1="3ze2ynnzi1latn25yijkn8y521ofbcr" xml:space="preserve">&lt;noinclude&gt;&lt;pagequality level=&quot;1&quot; user=&quot;Pslits&quot; /&gt;{{RH|120|''Be{{ls}}chryvinge''|}}&lt;/noinclude&gt;om de Religie hadden gevangen ghe{{ls}}eten / door gun{{ls}}te vande voor{{ls}}z Coninginne af-ghelaten / als ''Willem Michiel{{ls}}{{ls}}oon, Jeronimus Gevers, Thomas Lootgieter, Jacob in 't Schaeps-hooft, Thomas Goyart{{ls}}z'', ende meer anderen.

{{float left|{{smaller|Vervolginghe van de {{SIC|Memoni{{ls}}ten|Mennoni{{ls}}ten}} binnen 's Hertogen-bo{{ls}}{{ls}}che.}}|style=width:9em;}}Ver{{ls}}cheyde Mennoniten / ofte Herdoopers / zijn binnen 's Hertogen-bo{{ls}}{{ls}}che om haer gheloove / oock verwe{{ls}}en ende ghedoodt.

Inden jare 1538 in Augu{{ls}}to / worden daer ghevanghen 16 of 17 Mannen en̄ Vrouwen / alle {{ls}}chamele Luyden / als Wevers / Schoenlappers ende Me{{ls}}{{ls}}emakers / ende daer was eenen Gout{{ls}}mit onder / ghenaemt ''Paulus van Drunen'', diemen {{ls}}eyde / dat Bi{{ls}}{{ls}}chop was / de{{ls}}e ''Paulus'' wierde tot Vucht met noch drie Mans-per{{ls}}oonen op een Schavot levendich gheworcht ende voorts verbrant op den 19 September / de andere drie waren ghenoemt / ''Michiel Steven{{ls}}z van Oo{{ls}}terhout'', Potbacker / ''Jan Block van Gent'' Linne-wever / ende ''Adriaen van 's Graven-hage'', Linne-wever / men had{{ls}}e elck een zeel ofte tou / met eenen knoop / in den mondt ghebonden / om dat{{ls}}e niet luyde {{ls}}preken / of roepen en {{ls}}ouden. Daer waren twee Minnebroers ende twee Prekers by / die haer veel {{ls}}egghen wilden / ende toonden haer een houten Crucifix / dan {{ls}}y en wilden 't niet aen{{ls}}ien / maer {{ls}}eyden / dat {{ls}}y Godt in 't herte hadden / wilden Hout noch Steen aenbidden / oock baden {{ls}}y voor die ghene die haer de doodt aen deden / {{ls}}eyden / de Knecht en waer niet beter als de Mee{{ls}}ter / ende in {{ls}}ijnen naem {{ls}}torven {{ls}}y gewillich / wilden nae de Monicken niet hooren.

Dit dede eenen Commi{{ls}}{{ls}}aris vanden Hove / met namen Mʳ. ''Adriaen van Grave'', Licentiaet in beyde de Rechten / die hadde by hem een Mans-per{{ls}}oon van de{{ls}}elve Secte / die Pardon hadde / ende die wees hem waer dat {{ls}}y woonden. By de{{ls}}en Commi{{ls}}{{ls}}aris worden 7 Schepenen ghevoecht / die de{{ls}}e t'{{ls}}amen veroordeelden.

Den 11 Septembris worden ter plaet{{ls}}e voor{{ls}}z / drie Vrouwen geworcht ende een Man / die oock gehouden wierden van de{{ls}}elve Secte te we{{ls}}en / daer van de eene was Paulus des voor{{ls}}z Bi{{ls}}{{ls}}chops Huy{{ls}}vrouwe / daer waren oock Monicken by. De{{ls}}e {{ls}}eyde: o Heere wilt doch de oogen verlichten van die ons dit doen / op dat{{ls}}e moghen {{ls}}ien wat {{ls}}y doen, Ick dancke u Godt dat ghy my weerdich kent / te lyden om uwes naems wille. De Preecker {{ls}}eyde tot een andere Vrouwe: en blijft ghy niet by de Kercke? Sy {{ls}}eyde: Ick blyve by Godt en is dat niet Kercke ghenoech? De Preecker {{ls}}eyde tot den Mans-per{{ls}}oon / ghenaemt ''Jan van Capelle'': Bidt Godt dat hy u vergeve / dat ghy anderen quaedt exempel ghegeven hebt. Hy antwoorde / ick en&lt;noinclude&gt;{{RH|||hebbe}}&lt;/noinclude&gt;</text>
      <sha1>3ze2ynnzi1latn25yijkn8y521ofbcr</sha1>
    </revision>
  </page>
  <page>
    <title>Pagina:Oudenhoven - Beschryvinge der Stadt ende Meyerye van 's Hertogen-Bossche (1649).djvu/139</title>
    <ns>104</ns>
    <id>89875</id>
    <revision>
      <id>227996</id>
      <timestamp>2026-10-10T20:32:52Z</timestamp>
      <contributor>
        <username>Pslits</username>
        <id>6287</id>
      </contributor>
      <comment>AI-transcriptie, zie overleg index</comment>
      <origin>227996</origin>
      <model>proofread-page</model>
      <format>text/x-wiki</format>
      <text bytes="2868" sha1="ia3whnarsoqf6nwb9uchvoyjts2kp3k" xml:space="preserve">&lt;noinclude&gt;&lt;pagequality level=&quot;2&quot; user=&quot;Pslits&quot; /&gt;{{RH||''der Stadt van 's Hertogen-bo{{ls}}{{ls}}che.''|121}}&lt;/noinclude&gt;&lt;section begin=&quot;s1&quot;/&gt;hebbe niet ghedoolt / maer met Godts Woort om ghegaen / het is my leedt / dat ick {{ls}}oo langhe in duy{{ls}}terni{{ls}}{{ls}}e ghewee{{ls}}t hebbe. Ick bidde u Burghers wilt doch het Euangelie le{{ls}}en / ende daer nae leven / wilt u droncken drincken / boeverye / vloecken ende kyven laten. De derde Vrouwe {{ls}}eyde: Godt almachtich en wilt my niet meer op-legghen / als ick verdraghen mach / ende {{ls}}torven al{{ls}}oo blydelijck.

Inden jare 1569 den 26 April wierde binnen de{{ls}}e Stadt de Munt-mee{{ls}}ter van Nimmeghen / als zijnde een van de{{ls}}e Secte / tot pulver verbrandt / ende was eer{{ls}}t met eenen gloeyenden priem door {{ls}}ijn tonge ge{{ls}}teken / ende {{ls}}ynen mondt was met dweylen toe-ge{{ls}}topt / op dat hy niet en {{ls}}oude {{ls}}preken.
&lt;section end=&quot;s1&quot;/&gt;
&lt;section begin=&quot;s2&quot;/&gt;{{Verkeerd-om inspringen|2em|-2em|{{x-larger|Verhael vande ghedenckweerdigh{{ls}}te Ghe{{ls}}chiedeni{{ls}}{{ls}}en,}}&lt;br /&gt;{{larger|in de Schermers tyden ende daer na, hier&lt;br /&gt;voor-gevallen, als de{{ls}}e Stadt de partye der Staten verliet,&lt;br /&gt;ende haer met den Coningh reconcilieerden.}}}}

{{float right|{{smaller|1577.}}|style=width:9em;}}{{Initiaal|I}}Nden jare 1577 ten tyden van ''Don Johan'' van Oo{{ls}}tenrijck / waren die van 's Hertoghen-bo{{ls}}{{ls}}che met Hooch-duyt{{ls}}ch Guarni{{ls}}oen be{{ls}}waert / waer over de Staten Generael {{ls}}onden naer 's Hertogen-bo{{ls}}{{ls}}che den Heere van Schampangny / met den Grave van Hohenlo. De{{ls}}e komende tot Vucht voor den Bo{{ls}}ch / pre{{ls}}enteren de Hoochduyt{{ls}}chen af-rekeninge te doen ende eenighe betalinge. Maer al{{ls}}oo ''Don Jan'', vyantlijcker wy{{ls}}e / de Stadt ende 't Ca{{ls}}teel van Namen inghenomen hadde / ende de Spaenjaerden uyt den Lande vertrocken waren / heymelijcke corre{{ls}}pondentie hieldt met dit Hooch-duyt{{ls}}ch&lt;!-- onzekere lezing --&gt; Guarni{{ls}}oen / het welck be{{ls}}tont uyt vier {{ls}}tercke Compagnien Hooch-duyt{{ls}}chen / onder den ''Grave van Over{{ls}}teyn'', en hebben {{ls}}y naer de{{ls}}e pre{{ls}}entatie niet willen hooren / maer hebben {{ls}}ecretelijck een van haer Vendrichs / met eenen Schryver / aen ''Don Jan'' ghe{{ls}}onden / hem te kennen ghevende hare gelegentheyt / en pre{{ls}}enterende hem haren dien{{ls}}t. Hy gaf{{ls}}e ghehoor / ende beloofde{{ls}}e in korten tijdt te betalen ende te ont{{ls}}etten. Als de{{ls}}e hare Af-ge{{ls}}ondene met dit be{{ls}}cheyt binnen de{{ls}}e Stadt weder ghekomen waren / {{ls}}oo en wilden {{ls}}y de Stadt niet ruymen / ende als {{ls}}y {{ls}}agen / datmen hen wilde dwingen / bol-werckten {{ls}}y de Poorten toe / hielen {{ls}}cherpe Wachten / ende deden ghe{{ls}}tadich Ronden / om dat {{ls}}y den Burgeren niet en betrouden. Ende om haer meer&lt;section end=&quot;s2&quot;/&gt;&lt;noinclude&gt;{{RH||Q|ende}}&lt;/noinclude&gt;</text>
      <sha1>ia3whnarsoqf6nwb9uchvoyjts2kp3k</sha1>
    </revision>
  </page>
  <page>
    <title>Pagina:Oudenhoven - Beschryvinge der Stadt ende Meyerye van 's Hertogen-Bossche (1649).djvu/140</title>
    <ns>104</ns>
    <id>89876</id>
    <revision>
      <id>227997</id>
      <timestamp>2026-10-10T20:33:03Z</timestamp>
      <contributor>
        <username>Pslits</username>
        <id>6287</id>
      </contributor>
      <comment>AI-transcriptie, zie overleg index</comment>
      <origin>227997</origin>
      <model>proofread-page</model>
      <format>text/x-wiki</format>
      <text bytes="2891" sha1="dj63bbtm1s4tz90dp0ykc75l6ysn9c2" xml:space="preserve">&lt;noinclude&gt;&lt;pagequality level=&quot;1&quot; user=&quot;Pslits&quot; /&gt;{{RH|122|''Be{{ls}}chryvinge''|}}&lt;/noinclude&gt;ende meer te ver{{ls}}ekeren / ende een fortificatie-werck te hebben naer hare macht / die in den grooten Circkel vande Stadt te {{ls}}eer wierden ver{{ls}}tropt / ofte verbreydt / ende daer door ver{{ls}}wackt / hebben {{ls}}y haer binnen beginnen te {{ls}}tercken / ende groeven ront{{ls}}om de Merckt op / met Graften van 10 voeten wijt / ende van 't ghene {{ls}}y uyt-groeven maeckten {{ls}}y hare Bor{{ls}}tweringen / vijf voeten hooch ende vijf voeten dick / ende alle de Keyen vander {{ls}}traten daer in ghe{{ls}}et ende ghemet{{ls}}t / ende die Bor{{ls}}tweringe be{{ls}}et met Haeck-bu{{ls}}{{ls}}en / vande Gildens ende Collegien van den Ambachten / wel gheladen. De{{ls}}gelijcks deden {{ls}}y oock de principale Straten.

Den 9 Septembris / 's morghens ontrent te vier uren / zijn alle de Soldaten in haer gheweer ghewee{{ls}}t / ende hebben hare Capiteynen ende principale Officieren gevangen ge{{ls}}telt / ende op de Merckt met goede wacht be{{ls}}et / ende be{{ls}}etten oock alle de Stadts Poorten ende principale Straten ende Hoeck-huy{{ls}}en met {{ls}}tercke wachten. Daer nae hebben {{ls}}y ten huy{{ls}}e vanden Rentmee{{ls}}ter ''Bax'', inde Po{{ls}}tel-{{ls}}traet / de deure van den Huy{{ls}}e op-geloopen / ende het geweer uyt den Huy{{ls}}e gehaelt / ende met meer andere dingen uyt den Huy{{ls}}e voor{{ls}}z mede genomen: Ende dit deden {{ls}}y oock in alle de Huy{{ls}}en / daer {{ls}}y {{ls}}u{{ls}}picie op hadden dat{{ls}}e haer niet toe-ghedaen en waren / doende den Burgeren groot ghewelt met {{ls}}laen ende {{ls}}tooten / ghelijck of {{ls}}y{{ls}}e hadden willen ombrenghen / ver{{ls}}choonende de Gee{{ls}}telijcken ende alle die {{ls}}y hielden voor hare Vrienden.

Komende in S. Joris-{{ls}}traet in de oude Schutters Boogaert / wierpen {{ls}}y de Bogen / Pylen ende Pijl-koockers buytens Huys op de {{ls}}trate / de {{ls}}elve ont{{ls}}tucken {{ls}}laende / ende namen de Vaendels ende {{ls}}telden die op de Ve{{ls}}ten / in welcke fort{{ls}}e ende ghewelt 3 Burghers doodt bleven / ende wel 300 ghequet{{ls}}t.

Den 11 Septembris worden ghe{{ls}}eyt / dat de{{ls}}e Soldaten der Burgeren Huy{{ls}}en op {{ls}}ijn Antwerps wilde plonderen / maer wierde noch belet / ende begon de{{ls}}e Furie wat te ce{{ls}}{{ls}}eren / ende heeftmen daeghs daer aen / zijnde den 12 Sept: met dit Guarni{{ls}}oen beginnen te handelen / ende is het {{ls}}elve naer lange onderhandelinge den 21 Septembris tot groote blijdt{{ls}}chap der Burgeren daer uyt ghetrocken.

Daeghs voor 't uyt-trecken van 't Guarni{{ls}}oen / dede de Heere van Schampangny / onder dreyghemente dat 't Guarni{{ls}}oen anders niet en {{ls}}oude uyt-trecken / door {{ls}}ynen Secretaris ende des Stadts Pen{{ls}}ionaris / buyten weten van den Grave van Hohenlo / alle de Collegien ende Ambachten der Stadt onderteeckenen / een {{ls}}eeckere / by&lt;noinclude&gt;{{RH|||wey-}}&lt;/noinclude&gt;</text>
      <sha1>dj63bbtm1s4tz90dp0ykc75l6ysn9c2</sha1>
    </revision>
  </page>
  <page>
    <title>Index:De Telegraaf vol 028 no 10870 Avondblad KUNST EN LETTEREN.pdf</title>
    <ns>106</ns>
    <id>89877</id>
    <revision>
      <id>228004</id>
      <timestamp>2026-10-11T10:27:14Z</timestamp>
      <contributor>
        <username>Vincent Steenberg</username>
        <id>280</id>
      </contributor>
      <comment>nieuw</comment>
      <origin>228004</origin>
      <model>proofread-index</model>
      <format>text/x-wiki</format>
      <text bytes="108" sha1="gx96artwdit0355moxg2adpi9i9u2g3" xml:space="preserve">{{:MediaWiki:Proofreadpage_index_template
|Type=tijdschrift
|Taal=nl
|wikidata=
|Titel=De Telegraaf
|Ondertitel=
|Deel=
|Auteur=
|Vertaler=
|Redacteur=
|Illustrator=
|Stroming=
|Jaar=1920
|Uitgever=
|Plaats=
|Druk=
|OorspronkelijkeUitgave=
|Key=
|doe_wikidata=
|ISBN=
|OCLC=
|LCCN=
|BNF_ARK=
|DBNL=
|Bron=pdf
|Afbeelding=
|Voortgang=V
|Delen=
|Pagina's=&lt;pagelist 1=9 /&gt;
|Opmerkingen=Zie [[:Categorie:De Telegraaf, Jaargang 028, Nummer 10870]]
|NestedInhoud=
|Breedte=
|Css=
|Header=
|Footer=
}}</text>
      <sha1>gx96artwdit0355moxg2adpi9i9u2g3</sha1>
    </revision>
    <revision>
      <id>228005</id>
      <parentid>228004</parentid>
      <timestamp>2026-10-11T10:27:32Z</timestamp>
      <contributor>
        <username>Vincent Steenberg</username>
        <id>280</id>
      </contributor>
      <origin>228005</origin>
      <model>proofread-index</model>
      <format>text/x-wiki</format>
      <text bytes="109" sha1="csiqvh22tg8ajy9jiew4papfxfgmsz6" xml:space="preserve">{{:MediaWiki:Proofreadpage_index_template
|Type=tijdschrift
|Taal=nl
|wikidata=
|Titel=De Telegraaf
|Ondertitel=
|Deel=
|Auteur=
|Vertaler=
|Redacteur=
|Illustrator=
|Stroming=
|Jaar=1920
|Uitgever=
|Plaats=
|Druk=
|OorspronkelijkeUitgave=
|Key=
|doe_wikidata=
|ISBN=
|OCLC=
|LCCN=
|BNF_ARK=
|DBNL=
|Bron=pdf
|Afbeelding=1
|Voortgang=V
|Delen=
|Pagina's=&lt;pagelist 1=9 /&gt;
|Opmerkingen=Zie [[:Categorie:De Telegraaf, Jaargang 028, Nummer 10870]]
|NestedInhoud=
|Breedte=
|Css=
|Header=
|Footer=
}}</text>
      <sha1>csiqvh22tg8ajy9jiew4papfxfgmsz6</sha1>
    </revision>
  </page>
  <page>
    <title>Pagina:De Telegraaf vol 028 no 10870 Avondblad KUNST EN LETTEREN.pdf/1</title>
    <ns>104</ns>
    <id>89878</id>
    <revision>
      <id>228006</id>
      <timestamp>2026-10-11T10:28:26Z</timestamp>
      <contributor>
        <username>Vincent Steenberg</username>
        <id>280</id>
      </contributor>
      <comment>/* Proefgelezen */</comment>
      <origin>228006</origin>
      <model>proofread-page</model>
      <format>text/x-wiki</format>
      <text bytes="11413" sha1="h77506olvcxnk59wq5olfrvzr3zyoje" xml:space="preserve">&lt;noinclude&gt;&lt;pagequality level=&quot;3&quot; user=&quot;Vincent Steenberg&quot; /&gt;&lt;/noinclude&gt;&lt;section begin=&quot;s1&quot;/&gt;{{c|{{x-larger|KUNST EN LETTEREN.}}}}
{{lijn|4em}}
&lt;section end=&quot;s1&quot;/&gt;
&lt;section begin=&quot;s2&quot;/&gt;{{c|{{larger|MUZIEK TE SCHEVENINGEN.}}}}
{{rechts|{{sp|Symphoni}}e-{{sp|Concer}}t.}}
{{gap}}Het programma vermeldde twee „eerste uitroeringen in Nederland”: een van een Indiaansche Suite van den taaien Amerikaan Mac Dowell, de andere van de Piemonteesche Dansen van den vroolijken Italiaan Leone Sinigaglia.
&lt;br&gt;{{gap}}Als de eerstgenoemde première achterwege was gebleven, zou Nederland er in muzikaal opzicht op het oogenblik niet armer om zijn. Evenals in de meeste van zijn pianostukken, die ik ken, betracht Mac Dowell in de dezen avond door het Residentie-Orkest behoedzaam en koel-correct gespeelde Indiaansche Suite een breedsprakigheid, die niet imponeeren kan, omdat zij geesteloos en zonder eenige fantaisie met een loome keurigheid wordt toegepast Mac Dowell toont zich ook hier een componist, die heel het muzikaal-constructieve handwerk in de puntjes verstaat, vooral aan de goede vormen nauwgezette zorg besteedt en helder, doch kleurloos instrumenteert. Wat er aan de Suite Indiaansch is, ben ik niet te weten kunnen komen. Iets van bijzondere rhytmische, harmonische of melodische colorieten bezit de Suite niet. Zij is degelijk, buiten merkbare inspiratie om vervaardigde muziek, zooals iedere deugdelijk onderlegde muziekmeester ze maken kan en zooals er bij hoopen gemaakt is door Duitsche en Nederlandsche conservatorium-professoren; en spoedig ingemaakt, of liever afgemaakt, door het publiek, dat aan de Indiaansche Suite zelfs bijna geheel de toch gebruikelijke toejuichingen onthield.
&lt;br&gt;{{gap}}De Piemonteesche Dansen van Sinigaglia maakten meer indruk. Wat begrijpelijk is. Het is pittige muziek op volksliedachtige thema’s, kleurig en onderhoudend in de instrumentale verf gezet, contrapuntisch niet mishandeld, zoodat het populair karakter in deszelfs eenvoud blijft gehandhaafd, en voortgestuwd door pikante, warmbloedige rhytmen.
&lt;br&gt;{{gap}}Maar na de eerste afdeeling, die de Groote Leonore-Ouverture en de Eroica omvatte, werd de tweede door de Suite van Mac Dowell en trots de Dansen van Sinigaglia toch niet meer dan een toetje, dat in een concert, dat aan den naam Symphonie-concert eenige pretentie van artistieke voornaamheid wilde ontleenen, eigenlijk geen plaats mocht vinden.
{{rechts|R.|2em}}
{{lijn|4em}}
&lt;section end=&quot;s2&quot;/&gt;
&lt;section begin=&quot;s3&quot;/&gt;{{c|{{larger|EEN OUD-NEDERLANDSCHE OPERA}}}}

{{gap}}ARNHEM, 18 Juni. — Te Arnhem wil de vereeniging „J. S. Bach” aldaar in het boschtheater van het Openlucht-Museum, o£ bij niet gunstig weer in den schouwburg, een opvoering geven van de oudste Nederlandsche Opera, tevens het eenige werk dat met niet te fragmentarisch bewaarde muziek het inheemsche streven naar eigen kunst op dit terrein vóór de negentiend’ eeuwsche pogingen vertegenwoordigt: „De triomfeerende Min”, gedicht door Diederik Buysero, gecomponeerd door Carolus Hacquart, tot viering van den Nijmeegschen vrede, 1678.
&lt;br&gt;{{gap}}Dit stuk bestaat uit een voorspel en een spel in één bedrijf. Het voorspel is een allegorische zangscène, die eindigt in een dans van woudgeesten. Het spel begint met mythologischen opzet, dan wordt het, onder samenkomst van goden en allerlei herders en herderinnen, een paar koloniale Mooriaantjes en veel Hollandsche boerinnetjes en boertjes een zang- en dansfeest, met verrassingen en een bekroning door Vrede’s intocht, heilverkondiging aan Nederland en huldiging van Oranje.
&lt;br&gt;{{gap}}Hacquart’s compositie, door Heije „waarlijk karakteristiek” genoemd, moest worden aangevuld met begeleidingen, dansen, een paar illustratietjes en een bescheiden ouverture (naar het eerste grondbasmotief). Maar volledig hebben wij ’t geheele vocale deel, het voorspel en de „zangnummers” van het spel: zes solo’s, drie duo’s, een trio, twee kwartetten en vijf koren, alles met hier en daar becijferden „continuo”, bovendien twee proeven der instrumentale bewerking, een zeer mooi trompetten-duo bij het koor der Oranje-hulde, praeludjum en octaaf-verdubbeling der alten en tenoren, een stemmend fiuiten-duo dat zelfstandig een lied van Apollo vergezelt. Het behoudene doet den toondichter kennen als een meester die vóór Bach het levende der oude polyphone kunst en der jonge homophone verbond, veelzijdig warmgevoelig, krachtig, bevallig en geestig melodist en teekenaar was en, blijkbaar met bewustheid Italiaanschen invloed ondergaand, zijn eigen nationaliteitsuiting sterk hield door steun op onze volkswijs.
{{lijn|4em}}
&lt;section end=&quot;s3&quot;/&gt;
&lt;section begin=&quot;s4&quot;/&gt;{{c|'''De begrafenis van Réjane.'''}}
{{c|(Van onzen correspondent.)}}
{{gap}}PARIJS, 18 Juni. — Heden had de plechtige ter-aarde-bestelling plaats van Madame Réjane op het kerkhof te Passy, waar een groot aantal belangstellenden zich verzameld had. Er werden redevoeringen uitgesproken door de ministers van onderwijs cn schoone kunsten Honorat door Robert Deflair en door den bekenden tooneelspeler Lucien Guitry.
&lt;section end=&quot;s4&quot;/&gt;
&lt;section begin=&quot;s5&quot;/&gt;{{c|'''Een Belgisch geschenk aan Venetië.'''}}
{{c|(Van onzen correspondent.)}}
{{gap}}BRUSSEL, 18 Juni. — Minister Destrée zal binnenkort een wetsontwerp indienen, waarbij hij de Kamer verzoekt hem te machtigen het schliderij van Veronese, voorstellende Juno, haar schatten over de stad Venetië uitstortend, aan Venetië terug te geven.
&lt;br&gt;{{gap}}Het schilderij werd indertijd door Napoleon uit Italië naar het Louvre overgebracht en in {{SIC|1911|1811}} naar het museum te Brussel gezonden.
&lt;section end=&quot;s5&quot;/&gt;
&lt;section begin=&quot;s6&quot;/&gt;{{c|'''VEILINGEN.'''}}
{{c|'''Frederik Muller.'''}}
{{gap}}Vier doeken uit de collectie Six komen 29 Juni bij Frederik Muller onder den hamer. Het zijn Rembrandt’s „Portret van Ephraim Bueno” dat omstreeks 1647 geschilderd werd en vroeger bekend was onder den naam van „Het doctoortje”. Naast dit kleine paneel van twintig bij vijftien c.M., staat een „Joseph, zijn droomen verhalende”, dat voluit onderteekend is en omstreeks 1633 geschilderd. Beide stukken waren in 1734 in de collectie W. Six, daarna in binnen- en buitenland in andere handen en sinds 1833 weer in de collectie M. Six.
&lt;br&gt;{{gap}}De beide andere doeken zijn Jan Steen’s „Jodenbruidje” en een wintersch riviergezicht van Isaac van Ostade.
&lt;br&gt;{{gap}}Verder worden geveild: een kleine dertig etsen van Rembrandt, een collectie boeken en gravures en van verschillende collecties afkomstige moderne schilderijen van Th. de Bock, Mesdag, Allebé, Bosboom en oude van Berckenheyde, Breughel, Callot, Van Goyen, Gabriel Metsu (?), Claas Molenaer, Pieter de Neyn, Palamedesz, Pijnacker, Ruysch, Rychaert, Segers, David Teniers, Esaias van de Velde, Philips de Koninck, Caapar Netscher, {{SIC|Andriaen|Adriaen}} Brouwer, Fragonard, Gerard van Honthorst, Judith Leyster, Nicolaas Maes, Aart van der Neer, Poussin, Cornelis Troost, W. v. de Velde, Weenix, Adriaen van der Werff e.a.
&lt;br&gt;{{gap}}Ten slotte een uitgebreide verzameling antiquiteiten en kunstvoorwerpen, meubelen, porcelein, tapijtwerk etc. Kijkdagen van 26 tot 28 Juni.
{{lijn|8em}}{{lijn|4em}}
&lt;section end=&quot;s6&quot;/&gt;
&lt;section begin=&quot;s7&quot;/&gt;{{c|{{x-larger|WETENSCHAPPEN.}}}}
{{lijn|4em}}
&lt;section end=&quot;s7&quot;/&gt;
&lt;section begin=&quot;s8&quot;/&gt;{{c|'''Natuurkundig Gezelschap te Leiden.'''}}

{{gap}}LEIDEN, 19 Juni. — Ter gelegenheid van het 50-jarig bestaan van het Natuurkundig Gezelschap heeft heden in de societeit Amicitia prof. dr. K. Martin, hoogleeraar in de aard- en delfstofkunde, de paleontologie en de cristallografie aan de Leidsche universiteit een voordracht gehouden over bodembewegingen in Oost- en West-Indië.
&lt;br&gt;{{gap}}De voorzitter, dr. Æ. B. Drooglever Fortuin, lector in de histologie, opende de bijeenkomst met een woord van welkom tot de leden, waarbij hij het gouden jubileum van het Gezelschap in herinnering bracht. Hierna gaf hij het woord aan prof. Martin.
&lt;br&gt;{{gap}}Spreker ving aan met op te merken, dat de aarde voortdurend in beweging is, maar dat tal van bewegingen slechts met moeite te constateeren zijn. Het best is dit mogelijk aan rotsachtige kusten door de verschuivingen van den zeespiegel, ten opzichte van het land vast te stellen. In onze koloniën hebben wij daarvan uitstekende voorbeelden, welke vooral aan de hand van opgeheven koraalriffen kunnen worden bestudeerd.
&lt;br&gt;{{gap}}Het levende koraalrif, zoo buitengewoon mooi van vorm en kleuren, verandert bij opheffing uit de zee spoedig in een onschijnbaar grijs kalkgesteente. Op de West-Indische eilanden zien wij dergelijke kalksteenen gordelvorming langs de kusten. Zij zijn trapsgewijze opgeheven, op Curaçao tot 218 meter hoog. De werking van de zee heeft daarin tal van holten gevormd, waarin phosphorieten voorkomen.
&lt;br&gt;{{gap}}Aan de kust van Suriname vinden we geen koraal-kalken, omdat daar de levensvoorwaarden voor deze dieren ongunstig zijn. Maar langs de kust loopen opgeheven schelprotsen, rijk aan schelpen enz., waarop ook een gedeelte van Paramaribo rust.
&lt;br&gt;{{gap}}In de Molukken vinden wij, aldus spreker, geheel analoge toestanden. De opgeheven terrassen van koraalkalk bereiken op Ambon een hoogte van meer dan 500 meter en tal van oude strandlijnen zijn niet alleen op Ambon, maar ook op de naburige eilanden waar te nemen.
&lt;br&gt;{{gap}}Het westelijk gedeelte van den Indischen Archipel heeft wel is waar ook koraaleilanden, maar jonge opgeheven koraalkalken treden hier toch op den achtergrond, omdat ook hier de voorwaarden voor de vorming er van ongunstig waren. Daarentegen vindt men weer heel jong opgeheven schelpbanken verspreid, bijv. in het Oosten van Java, op Biliton en Celebes.
&lt;br&gt;{{gap}}Er bestaat dus, zoo concludeerde prof. Martin, een groote analogie tusschen de pas opgeheven afzetting van Oost- en West-Indië en de genoemde opheffingen staan in nauw verband met de instortingen van den aardschors, waarvan de Caraïbische Zee, in het westen en de Banda-zee in het oosten een duidelijk voorbeeld vormen.
&lt;br&gt;{{gap}}Hierna heeft de heer Felix Driessen eenige interessante mededeelingen gedaan omtrent ’t Natuurkundig Gezelschap. Daarna was er receptie en tot slot een maaltijd in huize Bruyns.
&lt;section end=&quot;s8&quot;/&gt;
&lt;section begin=&quot;s9&quot;/&gt;{{c|'''Het jubileum der briefkaart.'''}}

{{gap}}In den loop der volgende week kan men het gouden jubileum van de briefkaart vieren.
&lt;br&gt;{{gap}}Den 25en Juni 1870 toch werden te Berlijn, op initiatief van den toenmaiigen directeur van de Noordduitsche Bondspost {{sp|Stepha}}n, de eerste briefkaarten uitgegeven. Er was aanstonds veel animo voor dit handige correspondentiemiddel: den eersten dag van de verkrijgbaarstelling werden bijna 50.000 exemplaren verkocht.
&lt;br&gt;{{gap}}„Unter dem Zeichen des Verkehrs”, het interessante werk dat o.m. de historie der ontwikkeling van het Europeesche postwezen beschrijft, vertelt van het enorme gebruik dat tijdens den Fransch-Duitschen oorlog van de „Korrespondenz-Karten” door de troepen werd gemaakt. Voor ’71. had het aantal gebruikte legerbriefkaarten de 10 millioen reeds overschreden.
&lt;br&gt;{{gap}}Wij kunnen ons het postverkeer niet meer zonder de briefkaart en haar met de populariseering der fotografie in gebruik geraakte variant, de „Ansichtskarte”, voorstellen. Vijf jaren vóór haar invoering echter kon Stephan ter Karlsbader Postconferentie de autoriteiten nog niet van het practisch nut zijner idee overtuigen.&lt;section end=&quot;s9&quot;/&gt;&lt;noinclude&gt;&lt;/noinclude&gt;</text>
      <sha1>h77506olvcxnk59wq5olfrvzr3zyoje</sha1>
    </revision>
  </page>
  <page>
    <title>De Telegraaf/Jaargang 28/Nummer 10870/Avondblad/Muziek te Scheveningen</title>
    <ns>0</ns>
    <id>89879</id>
    <revision>
      <id>228007</id>
      <timestamp>2026-10-11T10:32:10Z</timestamp>
      <contributor>
        <username>Vincent Steenberg</username>
        <id>280</id>
      </contributor>
      <comment>nieuw</comment>
      <origin>228007</origin>
      <model>wikitext</model>
      <format>text/x-wiki</format>
      <text bytes="571" sha1="egvmpgvdkbd4yhbfm3s7ye2ni7vtq2s" xml:space="preserve">{{Koptekst
| Titel       = ‘Muziek te Scheveningen. Symphonie-Concert’
| Schrijver   = |Override_schrijver = R.
| Vertaler    = |Override_vertaler = 
| Sectie      = 
| Vorige      = 
| Volgende    = 
| Jaar        = 
| Opmerkingen = Afkomstig uit ''De Telegraaf'', zaterdag 19 juni 1920, Avondblad, derde blad, p.&amp;nbsp;9. [[Wikisource:Publiek domein|Publiek domein]].
}}
&lt;pages index=&quot;De Telegraaf vol 028 no 10870 Avondblad KUNST EN LETTEREN.pdf&quot; from=1 to=1 fromsection=s2 tosection=s2/&gt;

[[Categorie:De Telegraaf, Jaargang 028, Nummer 10870]]
[[Categorie:Muziek]]</text>
      <sha1>egvmpgvdkbd4yhbfm3s7ye2ni7vtq2s</sha1>
    </revision>
  </page>
  <page>
    <title>Categorie:De Telegraaf, Jaargang 028, Nummer 10870</title>
    <ns>14</ns>
    <id>89880</id>
    <revision>
      <id>228008</id>
      <timestamp>2026-10-11T10:32:31Z</timestamp>
      <contributor>
        <username>Vincent Steenberg</username>
        <id>280</id>
      </contributor>
      <comment>nieuw</comment>
      <origin>228008</origin>
      <model>wikitext</model>
      <format>text/x-wiki</format>
      <text bytes="40" sha1="ali6su2dqm03atm37tvsfb9z3fliaya" xml:space="preserve">[[Categorie:De Telegraaf, Jaargang 028]]</text>
      <sha1>ali6su2dqm03atm37tvsfb9z3fliaya</sha1>
    </revision>
  </page>
  <page>
    <title>Categorie:De Telegraaf, Jaargang 028</title>
    <ns>14</ns>
    <id>89881</id>
    <revision>
      <id>228009</id>
      <timestamp>2026-10-11T10:32:46Z</timestamp>
      <contributor>
        <username>Vincent Steenberg</username>
        <id>280</id>
      </contributor>
      <comment>nieuw</comment>
      <origin>228009</origin>
      <model>wikitext</model>
      <format>text/x-wiki</format>
      <text bytes="26" sha1="efpsre8n16odyi72ymvbbpfsglbailb" xml:space="preserve">[[Categorie:De Telegraaf]]</text>
      <sha1>efpsre8n16odyi72ymvbbpfsglbailb</sha1>
    </revision>
  </page>
  <page>
    <title>De Telegraaf/Jaargang 28/Nummer 10870/Avondblad/Een oud-Nederlandsche opera</title>
    <ns>0</ns>
    <id>89882</id>
    <revision>
      <id>228010</id>
      <timestamp>2026-10-11T10:36:29Z</timestamp>
      <contributor>
        <username>Vincent Steenberg</username>
        <id>280</id>
      </contributor>
      <comment>nieuw</comment>
      <origin>228010</origin>
      <model>wikitext</model>
      <format>text/x-wiki</format>
      <text bytes="577" sha1="k1l7olsjajohqhbsw38l0k3j8fafejw" xml:space="preserve">{{Koptekst
| Titel       = ‘Een oud-Nederlandsche opera’
| Schrijver   = |Override_schrijver = een anonieme schrijver
| Vertaler    = |Override_vertaler = 
| Sectie      = 
| Vorige      = 
| Volgende    = 
| Jaar        = 
| Opmerkingen = Afkomstig uit ''De Telegraaf'', zaterdag 19 juni 1920, Avondblad, derde blad, p.&amp;nbsp;9. [[Wikisource:Publiek domein|Publiek domein]].
}}
&lt;pages index=&quot;De Telegraaf vol 028 no 10870 Avondblad KUNST EN LETTEREN.pdf&quot; from=1 to=1 fromsection=s3 tosection=s3/&gt;

[[Categorie:De Telegraaf, Jaargang 028, Nummer 10870]]
[[Categorie:Muziek]]</text>
      <sha1>k1l7olsjajohqhbsw38l0k3j8fafejw</sha1>
    </revision>
  </page>
  <page>
    <title>De Telegraaf/Jaargang 28/Nummer 10870/Avondblad/De begrafenis van Réjane</title>
    <ns>0</ns>
    <id>89883</id>
    <revision>
      <id>228011</id>
      <timestamp>2026-10-11T10:40:17Z</timestamp>
      <contributor>
        <username>Vincent Steenberg</username>
        <id>280</id>
      </contributor>
      <comment>nieuw</comment>
      <origin>228011</origin>
      <model>wikitext</model>
      <format>text/x-wiki</format>
      <text bytes="575" sha1="sayhr6kzstws59rktlqg6g1mitku617" xml:space="preserve">{{Koptekst
| Titel       = ‘De begrafenis van Réjane’
| Schrijver   = |Override_schrijver = een anonieme schrijver
| Vertaler    = |Override_vertaler = 
| Sectie      = 
| Vorige      = 
| Volgende    = 
| Jaar        = 
| Opmerkingen = Afkomstig uit ''De Telegraaf'', zaterdag 19 juni 1920, Avondblad, derde blad, p.&amp;nbsp;9. [[Wikisource:Publiek domein|Publiek domein]].
}}
&lt;pages index=&quot;De Telegraaf vol 028 no 10870 Avondblad KUNST EN LETTEREN.pdf&quot; from=1 to=1 fromsection=s4 tosection=s4/&gt;

[[Categorie:De Telegraaf, Jaargang 028, Nummer 10870]]
[[Categorie:Toneel]]</text>
      <sha1>sayhr6kzstws59rktlqg6g1mitku617</sha1>
    </revision>
  </page>
  <page>
    <title>De Telegraaf/Jaargang 28/Nummer 10870/Avondblad/Een Belgisch geschenk aan Venetië</title>
    <ns>0</ns>
    <id>89884</id>
    <revision>
      <id>228012</id>
      <timestamp>2026-10-11T10:43:54Z</timestamp>
      <contributor>
        <username>Vincent Steenberg</username>
        <id>280</id>
      </contributor>
      <comment>nieuw</comment>
      <origin>228012</origin>
      <model>wikitext</model>
      <format>text/x-wiki</format>
      <text bytes="591" sha1="qvq7ld4y9dsgtti0l9dmlkeyad03yu3" xml:space="preserve">{{Koptekst
| Titel       = ‘Een Belgisch geschenk aan Venetië’
| Schrijver   = |Override_schrijver = een anonieme schrijver
| Vertaler    = |Override_vertaler = 
| Sectie      = 
| Vorige      = 
| Volgende    = 
| Jaar        = 
| Opmerkingen = Afkomstig uit ''De Telegraaf'', zaterdag 19 juni 1920, Avondblad, derde blad, p.&amp;nbsp;9. [[Wikisource:Publiek domein|Publiek domein]].
}}
&lt;pages index=&quot;De Telegraaf vol 028 no 10870 Avondblad KUNST EN LETTEREN.pdf&quot; from=1 to=1 fromsection=s5 tosection=s5/&gt;

[[Categorie:De Telegraaf, Jaargang 028, Nummer 10870]]
[[Categorie:Schilderkunst]]</text>
      <sha1>qvq7ld4y9dsgtti0l9dmlkeyad03yu3</sha1>
    </revision>
  </page>
  <page>
    <title>De Telegraaf/Jaargang 28/Nummer 10870/Avondblad/Veilingen</title>
    <ns>0</ns>
    <id>89885</id>
    <revision>
      <id>228013</id>
      <timestamp>2026-10-11T11:01:20Z</timestamp>
      <contributor>
        <username>Vincent Steenberg</username>
        <id>280</id>
      </contributor>
      <comment>nieuw</comment>
      <origin>228013</origin>
      <model>wikitext</model>
      <format>text/x-wiki</format>
      <text bytes="555" sha1="s56sjhzhu844wau7htjtgxby63i5v0o" xml:space="preserve">{{Koptekst
| Titel       = ‘Veilingen. Frederik Muller’
| Schrijver   = |Override_schrijver = een anonieme schrijver
| Vertaler    = |Override_vertaler = 
| Sectie      = 
| Vorige      = 
| Volgende    = 
| Jaar        = 
| Opmerkingen = Afkomstig uit ''De Telegraaf'', zaterdag 19 juni 1920, Avondblad, derde blad, p.&amp;nbsp;9. [[Wikisource:Publiek domein|Publiek domein]].
}}
&lt;pages index=&quot;De Telegraaf vol 028 no 10870 Avondblad KUNST EN LETTEREN.pdf&quot; from=1 to=1 fromsection=s6 tosection=s6/&gt;

[[Categorie:De Telegraaf, Jaargang 028, Nummer 10870]]</text>
      <sha1>s56sjhzhu844wau7htjtgxby63i5v0o</sha1>
    </revision>
  </page>
  <page>
    <title>Pagina:Henri Ernest Moltzer, De Middelnederlandsche dramatische poëzie (1875).pdf/204</title>
    <ns>104</ns>
    <id>89886</id>
    <revision>
      <id>228014</id>
      <timestamp>2026-10-11T11:12:45Z</timestamp>
      <contributor>
        <username>Havang(nl)</username>
        <id>4330</id>
      </contributor>
      <comment>/* Proefgelezen */</comment>
      <origin>228014</origin>
      <model>proofread-page</model>
      <format>text/x-wiki</format>
      <text bytes="2349" sha1="dz8aoiuovce3k4as164cb1bare49k4f" xml:space="preserve">&lt;noinclude&gt;&lt;pagequality level=&quot;3&quot; user=&quot;Havang(nl)&quot; /&gt;{{c|134}}&lt;/noinclude&gt;&lt;poem&gt;

{{gap|2em}}{{sp|Die ierste man, haer man}}.

Ic hore wel, u en leter niet aen,
Al es mijn anschijn aldus verkeert.
{{sup|150}}Goede ghebuer, goede Gheert,
Hoe salics quite moghen werden ?

{{gap|3em}}{{sp|Gheert, sijn ghebuer}}.

Men sal uw anscijn met seiken eerden&lt;ref&gt;''Seiken'' van ''seike'' d. i. ''pis''.&lt;br&gt;''Eerden. ''Eerden:'' aldus in het Handschrift, maar even onverklaarbaar als ''eren'' van {{asc|HOFFMANN}}. D{{asc|E VRIES}} stelt voor te lezen ''terden'', hetgeen dubbel aanbevelenswaard is zoowel om 't voorgaande ''werden'' als om de duidelijkheid van den zin: bovendien is de verandering ''eerden'' in ''terden'' handschriftelijk zoo gering, dat zij geen 't minste bezwaar kan opleveren. Met
''seiken terden'' d. i. ''m. s. treden'', dus ''met pis trappen'', gelijk de vollers het
laken doen. Verder wijst hij op vs. 155 met ''stilder seiken'' d. i. met ''rotte pis'', dus datgene, waarmede juist de vollers plegen te werken, en haalt daarbij aan {{asc|KUYPER}} ''Technologie'' II bl. 440, die over deze zaak breedvoerig handelt. Is het uit een en ander niet twijfelachtig, waaraan de beeldspraak is ontleend, de lezing ''terden'' voor ''eerden'' zal wel meer dan eene gissing, veeleer
eene evidente verbetering mogen heeten. Wat betreft ''terden'' voor ''treden'', dat dit eene gewone omzetting is, zal wel geen lang betoog behoeven: verg. o. a. ''L. Sp. Gloss.''&lt;/ref&gt;
Ende met ander dinghen die daer toe hoeren.

{{gap|2em}}{{sp|Die ierste man, haer man}}.

Hulpe, hulpe ! soe salic versmoren,
{{sup|155}}Gheet met mi met stilder seiken toe&lt;ref&gt;''Gheet—toe'' van ''toegaen'' d. i. ''naderen'', hier ''op het lijf komen: St. Christ.'' vs. 579:
{{gap|4em}}Ende als hi haerre scenen ''toe ginc'',&lt;br&gt;
waarbij {{asc|BORMANS}} bl. 182 : ''toe ginc'' d. i. ''naderde, de hand er aen zetten''; ''Rijmb.'' vs. 24908:{{gedicht|Dat keerde sulc (sommigen) in quader dinc,
Dat hi enen sondare toe ghinc,}}hetgeen Luc. XIX vs. 7 luidt : Murmurabant dicentes quod ad hominem peccatorem ''divertisset''.&lt;br&gt;
''Stilder seiken'' van ''stille s.'' d. i. ''oude pis, rotte pis:'' verg. {{asc|KIL.}} in voce ''stel, stel bier'' en ''stele pisse''.
&lt;/ref&gt;.

{{gap|5em}}{{sp|Sijn wijf}}.

Ic woude ic tgheelt hadde van mijnder coe,
Dat ghi dus wel hebt bestaet,
Ende ghi in enen scijtputie haet gebaet,
Vul ondier keitijf !
&lt;/poem&gt;&lt;noinclude&gt;&lt;/noinclude&gt;</text>
      <sha1>dz8aoiuovce3k4as164cb1bare49k4f</sha1>
    </revision>
  </page>
  <page>
    <title>Pagina:Henri Ernest Moltzer, De Middelnederlandsche dramatische poëzie (1875).pdf/205</title>
    <ns>104</ns>
    <id>89887</id>
    <revision>
      <id>228017</id>
      <timestamp>2026-10-11T11:28:03Z</timestamp>
      <contributor>
        <username>Havang(nl)</username>
        <id>4330</id>
      </contributor>
      <comment>/* Proefgelezen */</comment>
      <origin>228017</origin>
      <model>proofread-page</model>
      <format>text/x-wiki</format>
      <text bytes="2117" sha1="ozlstnty4kj8bosi3rjyze0r3dl115i" xml:space="preserve">&lt;noinclude&gt;&lt;pagequality level=&quot;3&quot; user=&quot;Havang(nl)&quot; /&gt;{{c|135}}&lt;/noinclude&gt;&lt;poem&gt;

{{gap|2em}}{{sp|Die ierste man, haer man}}.

{{sp|160}}Al waerdi noch alsoe quaden wijf
Ende ghi noch alsoe vele daer toe sout seggen,
Ie salder tgheelt van onser soch&lt;ref&gt;''Soch'' d. i. ''zeug''.&lt;/ref&gt; anleggen,
Of io saels werden quijt.

{{gap|5em}}{{sp|Sijn wijf}}.

Keren, nu siet dit scoen abijt,
{{sup|165}}Dat mijn man heeft ontfaen!

{{gap|2em}}{{sp|Die ierste man, haer man}}.

Wat, die lodder&lt;ref&gt;''Lodder'' d. i. ''gemeene kerel, schavuit:'' {{asc|KIL.}} heeft o. a. ''scortator,'' verg.
beneden vs. 188.&lt;/ref&gt; gaf mi te verstaen,
Dat ic soude scoen werden ende wel singen,
Ende jone soude werden ende verre springen,
Ende dat ic u al te wel soude ghenoeghen.

{{gap|4em}}{{sp|Gheert ghebuer}}.

{{sup|170}}Bi gode, men moet in dbeste voeghen&lt;ref&gt;''In dbeste voeghen'' d. i. ''er de beste uitlegging aan geven.''&lt;/ref&gt;:
Hi hevet ghedaen om beters wille.

{{gap|5em}}{{sp|Sijn wijf}}.

Keren, goede ghebuer, swijcht al stille!
Ghi sout mi oec verscoven maken.
Hi ware weert, dat icken smete&lt;ref&gt;''Smete'' van ''smiten'' d. i. ''slaan'' verg. vs. 204. Zie ''War.'' bl. 144 en ''Wb. Bred.'' in voce ''smijten'' en de daar aangehaalde plaatsen.&lt;/ref&gt; onder sijn kaken.
{{sup|175}}Ende hi nemmeer in mijn huus en quame.

{{gap|2em}}{{sp|Die ierste man, haer man}}.

Keren, in leeds&lt;ref&gt;''Leeds:'' zie op ''Esm.'' vs. 31.&lt;/ref&gt; duvels name,
Aldus vele en seidicker niet toe,
Doen ghi tgheelt van onser goeder blaren&lt;ref&gt;''Blaren'' van ''blaer'' d. i. ''met een blaar, met eene kale plek:'' {{asc|KIL.}} ''blaere,
vacca nigra, sed fronte alba.''&lt;/ref&gt; coe
Verseerdet&lt;ref&gt;''Verseerdet:'' een basterdvorm van ''vercieren'' d. i. ''verbrassen,'' zooals {{asc|DE JAGER}} ''Lat. Versch.'' bl. 197 vertaalt. Elders staat ''hem verchieren'' d. i. ''zich aan een kostbaar en weelderig leven overgeven.'' Ook komt voor ''siere maken,''
b. v. Drie daghe Here vs. 280:&lt;br&gt;{{gap|4em}}Bette, nu maeet ons blide ''siere'',&lt;br&gt;blijkbaar ons ''goede sier maken, faire bonne chère''.&lt;/ref&gt; ane broeder lollaert&lt;ref name=lol&gt;''Broeder lollaert:'' andere naam voor de broeders van de orde der Alexi-&lt;/ref&gt;,
&lt;/poem&gt;&lt;noinclude&gt;&lt;/noinclude&gt;</text>
      <sha1>ozlstnty4kj8bosi3rjyze0r3dl115i</sha1>
    </revision>
  </page>
  <page>
    <title>Pagina:Henri Ernest Moltzer, De Middelnederlandsche dramatische poëzie (1875).pdf/206</title>
    <ns>104</ns>
    <id>89888</id>
    <revision>
      <id>228018</id>
      <timestamp>2026-10-11T11:37:01Z</timestamp>
      <contributor>
        <username>Havang(nl)</username>
        <id>4330</id>
      </contributor>
      <comment>/* Proefgelezen */</comment>
      <origin>228018</origin>
      <model>proofread-page</model>
      <format>text/x-wiki</format>
      <text bytes="1763" sha1="ii2vdnhxl3r81n3vgmsrulmpiw5eegd" xml:space="preserve">&lt;noinclude&gt;&lt;pagequality level=&quot;3&quot; user=&quot;Havang(nl)&quot; /&gt;186&lt;/noinclude&gt;&lt;poem&gt;&lt;ref follow=lol&gt;ani of Fatres Cellitac, ten jare 1300 ongeveer in Antwerpen gesticht. Oorspronkelijk geen scheldwoord als afkomstig van Walter Lollard, 1322 te Keulen om ketterij verbrand, is lollaert evenals lolle-broeder, broeder lollaerd zulks allengs geworden in den mond des volks, en dit &quot;mochte wol guten
Grund dazu haben, wenn es häufig darunter nur liederliche und scheinheilige Müssiggänger verstand&quot;: verg. b. v. ''De Truwanten'' vs. 74:{{gedicht|Maer suesters, baghinen, ''lollaerde'',
Si sijn alsoe loei van nerde,
Datse qualije pinen (''werken'') moghen,
Maer si droilen wel grote toghen
Als sire counen ane gheraken.}}Zie ''Hor. Belg.'' VI bl. 232 vlg.&lt;/ref&gt;
{{sup|180}}Ende minen goeden grauwen tabbaert&lt;ref&gt;''Tabbaert'' zie de afbeelding bij {{asc|VAN WIJN}} ''Histor. en Letterk. Avondstonden'' II bl. 140 n°. 9.&lt;/ref&gt;
Lietti voer sijn ghelach te pande:
Ie saelt u segghen, al cest scande,
Ende makent al mine gheburen cont.

{{gap|4em}}{{sp|Gheert ghebuer}}.

Keren, ghebuer, hout uwen mont,
{{sup|185}}Ghi sout u wijf al te scanden maken.

{{gap|5em}}{{sp|Sijn wijf}}.

God gheve hem ramp in sijn kaken,
Hoe condi dit van mi ghesegghen?

{{gap|2em}}{{sp|Die ierste man, haer man}}.

Ic sach den lodder op u legghen,
Oec hinc sijn flesschelkijn op den eers,
{{sup|190}}Ende oec lach hi lanchs, hi en lach niet dweers:
Ic sach herde wel, wat ghi deet.
Ic en was noit sint te bat ghevreet&lt;ref&gt;''Ghevreet'' van ''vrijen, vrijden'' d. i. ''beminnen, liefhebben.''&lt;/ref&gt;,
Dat ic u sach metten bloeten knien.&quot;

{{gap|5em}}{{sp|Sijn wijf}}.

Ic mochte na die vloyken sien,
{{sup|195}}Vul out quaet grijsaert!

{{gap|2em}}{{sp|Die ierste man, haer man}}.

Wat duvel maecte dan die lollaert,
Dat hi alsoe lach ende roerde sijn lijf?
&lt;/poem&gt;&lt;noinclude&gt;&lt;/noinclude&gt;</text>
      <sha1>ii2vdnhxl3r81n3vgmsrulmpiw5eegd</sha1>
    </revision>
  </page>
  <page>
    <title>Pagina:Henri Ernest Moltzer, De Middelnederlandsche dramatische poëzie (1875).pdf/207</title>
    <ns>104</ns>
    <id>89889</id>
    <revision>
      <id>228019</id>
      <timestamp>2026-10-11T11:42:37Z</timestamp>
      <contributor>
        <username>Havang(nl)</username>
        <id>4330</id>
      </contributor>
      <comment>/* Proefgelezen */</comment>
      <origin>228019</origin>
      <model>proofread-page</model>
      <format>text/x-wiki</format>
      <text bytes="1286" sha1="tq74up40ue5ewuomsmcktd5zi3dyw7v" xml:space="preserve">&lt;noinclude&gt;&lt;pagequality level=&quot;3&quot; user=&quot;Havang(nl)&quot; /&gt;{{c|187}}&lt;/noinclude&gt;&lt;poem&gt;

{{gap|5em}}{{sp|Sijn wijf}}.

God gheve u ramp, vul keitijf,
Dan hadde ons beiden niet dan spel.

{{gap|2em}}{{sp|Die ierste man, haer man}}.

Wattan, het en ghenoeghde&lt;ref&gt;''Ghenoeghde'' van ''ghenoeghen'' d. i. ''behagen, bevallen:'' zie ''Lippijn'' vs. 163.&lt;/ref&gt; mi nie wel
Spel, dat ghi daer bedreeft.

{{gap|5em}}{{sp|Sijn wijf}}.

Swijt hets jammer dat ghi leeft,
Vul ondier plavant&lt;ref&gt;''Plavant'' evenmin als {{asc|HOFFMANN}} zie ik kans van dit woord eene bevredigende verklaring te geven. In den tekst van het Handschrift (''Hor. Belg.'' VI ''Gloss.''), waar even goed ''plauant'' als ''plavant'' kan worden gelezen,
gist DE VRIES, en op goeden grond, dat ''plaisant'' zal moeten worden geschreven. Dit woord toch wordt in het Fransch niet alleen in den zin van ''aangenaam, vroolijk, grappig'' maar ook ironisch voor belachelijk en onbeschoft gebruikt, hetgeen hier juist van pas komt. Gelijk ''un plaisant animal'' voor
''een onbeschofte kerel,'' zoo zal ook ''ondier plaisant'' voor een dergelijk scheldwoord in het Mnl. hebben gediend.&lt;/ref&gt;&quot;)!
Ic sal u smiten op uwen tant!

{{gap|6em}}~~~~~~~~~~

{{sup|205}}Ghi goede liede, dit spel es ghedaen:
Ghi moght wel alle thuusweert gaen
Ende lopen alle den graet neder.
Ghenoeghet u, comt alle weder.
&lt;/poem&gt;&lt;noinclude&gt;&lt;/noinclude&gt;</text>
      <sha1>tq74up40ue5ewuomsmcktd5zi3dyw7v</sha1>
    </revision>
  </page>
  <page>
    <title>Buskenblazer</title>
    <ns>0</ns>
    <id>89890</id>
    <revision>
      <id>228020</id>
      <timestamp>2026-10-11T11:45:39Z</timestamp>
      <contributor>
        <username>Havang(nl)</username>
        <id>4330</id>
      </contributor>
      <comment>Nieuwe pagina aangemaakt met '&lt;pages index=&quot;Henri Ernest Moltzer, De Middelnederlandsche dramatische poëzie (1875).pdf&quot; from=196 fromsection=s2 to=208 header=1 /&gt;  [[Categorie:Middeleeuwse teksten]]'</comment>
      <origin>228020</origin>
      <model>wikitext</model>
      <format>text/x-wiki</format>
      <text bytes="169" sha1="b9po8cg8bf65r9gf9e1wq81loio8x0r" xml:space="preserve">&lt;pages index=&quot;Henri Ernest Moltzer, De Middelnederlandsche dramatische poëzie (1875).pdf&quot; from=196 fromsection=s2 to=208 header=1 /&gt;

[[Categorie:Middeleeuwse teksten]]</text>
      <sha1>b9po8cg8bf65r9gf9e1wq81loio8x0r</sha1>
    </revision>
  </page>
</mediawiki>