Franeker

<mediawiki xmlns="http://www.mediawiki.org/xml/export-0.11/" xmlns:xsi="http://www.w3.org/2001/XMLSchema-instance" xsi:schemaLocation="http://www.mediawiki.org/xml/export-0.11/ http://www.mediawiki.org/xml/export-0.11.xsd" version="0.11" xml:lang="nl">
  <siteinfo>
    <sitename>Wikivoyage</sitename>
    <dbname>nlwikivoyage</dbname>
    <base>https://nl.wikivoyage.org/wiki/Hoofdpagina</base>
    <generator>MediaWiki 1.47.0-wmf.12</generator>
    <case>first-letter</case>
    <namespaces>
      <namespace key="-2" case="first-letter">Media</namespace>
      <namespace key="-1" case="first-letter">Speciaal</namespace>
      <namespace key="0" case="first-letter" />
      <namespace key="1" case="first-letter">Overleg</namespace>
      <namespace key="2" case="first-letter">Gebruiker</namespace>
      <namespace key="3" case="first-letter">Overleg gebruiker</namespace>
      <namespace key="4" case="first-letter">Wikivoyage</namespace>
      <namespace key="5" case="first-letter">Overleg Wikivoyage</namespace>
      <namespace key="6" case="first-letter">Bestand</namespace>
      <namespace key="7" case="first-letter">Overleg bestand</namespace>
      <namespace key="8" case="first-letter">MediaWiki</namespace>
      <namespace key="9" case="first-letter">Overleg MediaWiki</namespace>
      <namespace key="10" case="first-letter">Sjabloon</namespace>
      <namespace key="11" case="first-letter">Overleg sjabloon</namespace>
      <namespace key="12" case="first-letter">Help</namespace>
      <namespace key="13" case="first-letter">Overleg help</namespace>
      <namespace key="14" case="first-letter">Categorie</namespace>
      <namespace key="15" case="first-letter">Overleg categorie</namespace>
      <namespace key="710" case="first-letter">TimedText</namespace>
      <namespace key="711" case="first-letter">TimedText talk</namespace>
      <namespace key="828" case="first-letter">Module</namespace>
      <namespace key="829" case="first-letter">Overleg module</namespace>
      <namespace key="1728" case="first-letter">Event</namespace>
      <namespace key="1729" case="first-letter">Event talk</namespace>
    </namespaces>
  </siteinfo>
  <page>
    <title>Franeker</title>
    <ns>0</ns>
    <id>1069</id>
    <revision>
      <id>160242</id>
      <parentid>157282</parentid>
      <timestamp>2026-07-26T09:10:55Z</timestamp>
      <contributor>
        <username>~2026-41606-84</username>
        <id>17809</id>
      </contributor>
      <comment>/* Rondreizen */</comment>
      <origin>160242</origin>
      <model>wikitext</model>
      <format>text/x-wiki</format>
      <text bytes="2744" sha1="trakk592kgjkhz2b5ch1i06tlbpt4us" xml:space="preserve">{{pagebanner}}
'''Franeker''' (''Frjentsjer'') is een van de 11 steden in [[Friesland]].
==Arriveren==
* {{listing | type=go
| name=Station Franeker | alt= | url= | email=
| address= | lat=53.1825 | long=5.54922 | directions=
| phone= | tollfree=
| hours= | price=
| lastedit=2025-12-18
| content=Het ligt aan de spoorlijn Leeuwarden - Harlingen. Je kunt het eigenlijk alleen maar een treinhalte noemen, een stationsgebouw is er niet.
}}

==Rondreizen==
{{mapframe|53.186|5.543|zoom=15|height=400|length=400}}

==Bekijken==
* {{see
| name=Eise Eisinga Planetarium | alt= | url=https://www.planetarium-friesland.nl/ | email=info@planetarium-friesland.nl
| address=Eise Eisingastraat 3 | lat=53.18737 | long=5.5437 | directions=tegenover Stadhuis
| phone=+31 0517 393 070 | tollfree=
| hours=di-za 10:00-17:00, zo 11:00-17:00, apr-okt ma 11:00-17:00 | price=€5,50 (volwassenen), €4,50 (kinderen 4 t/m 13 en CJP) | wikidata=Q601223
| image=Planetarium-Franeker.jpg
|lastedit=2025-12-17| content=Museum in het oude woonhuis van Eise Eisinga, die tussen 1774 en 1781 een planetarium bouwde in zijn woonkamer. Dit planetarium is nu het oudste nog werkende planetarium ter wereld. Het Planetarium is sinds 2023 toegevoegd aan de Werelderfgoedlijst van de UNESCO.
}}
* {{see
| name=Keatsmuseum | alt= | url=https://www.keatsmuseum.frl/ | email=
| address=Voorstraat 76, Franeker | lat=53.18684 | long=5.53945 | directions=
| phone= | tollfree=
| hours= | price=€6,00 | wikidata=Q14943525
| lastedit=2025-12-17
| content=
}}
* {{see
| name=Korendragershuisje | alt= | url= | email=
| address=Eise Eisingastraat 28, Franeker | lat=53.18734 | long=5.54606 | directions=
| phone= | tollfree=
| hours= | price=
| wikidata=Q15146395
| lastedit=2025-12-18
| content=
}}

&lt;gallery&gt;
Franeker. Stadhuis. 03-08-2021. (actm) 01.jpg|Stadhuis
2011-07 Franeker Martinikerk 05.jpg|thumb|De Martinikerk
Franeker. Korendragershuisje. 03-08-2021. (actm) 01.jpg|Korendragershuisje
Franeker. Stationsbrug. 03-08-2021. (actm) 01.jpg|Stationsbrug
De twee torens-Franeker.jpg|PC Torens
20140530 Eise Eisingastraat 1-2-3 (Eise Eisinga Planetarium) Franeker Fr NL.jpg|Planetarium
&lt;/gallery&gt;

==Doen==

* [https://audiostadsgidsen9.wordpress.com/ '''Audiogidsen''']: een individuele (audio)stadswandeling door het oude centrum van Franeker, in het Nederlands of in het Duits. 

==Kopen==

==Eten==
* {{eat
| name=Marten's Fish &amp; Chips | alt= | url=https://martensvis.nl/ | email=info@martensvis.nl
| address=Voorstraat 80 Franeker | lat=53.186844 | long=5.539156 | directions=
| phone=0517-396344 | tollfree=
| hours= | price=
| wikidata=
| lastedit=2025-10-21
| content=Voor de lekkerste verse vis.
}}

==Uitgaan==

==Overnachten==

==Rondom==

{{Str}}
{{IsIn|Kleistreek}}</text>
      <sha1>trakk592kgjkhz2b5ch1i06tlbpt4us</sha1>
    </revision>
  </page>
  <page>
    <title>Spanje</title>
    <ns>0</ns>
    <id>3142</id>
    <revision>
      <id>160243</id>
      <parentid>151964</parentid>
      <timestamp>2026-07-26T09:22:53Z</timestamp>
      <contributor>
        <username>Tom9358</username>
        <id>17810</id>
      </contributor>
      <minor />
      <comment>/* Info */</comment>
      <origin>160243</origin>
      <model>wikitext</model>
      <format>text/x-wiki</format>
      <text bytes="31116" sha1="dbxqol1q45hw77f4wjllatogi9jcquv" xml:space="preserve">{{pagebanner}}
{{reisadvies
| ernst=&quot;0&quot;
| info=
| nl-advies=spanje
| be-advies=spanje
| vs-advies=Spain
}}

{{quickbar
|image=[[Afbeelding:Seville bullring01.jpg|noframe|250px]]
|location=[[Afbeelding:LocationSpain.png|250px]]
|flag=[[Afbeelding:Flag of Spain.svg|90px|Vlag van Spanje]]
|capital=[[Madrid (stad)|Madrid]]
|government=gedecentraliseerde constitutionele monarchie
|currency=Euro (€) (EUR)
|area=504.782 km&lt;sup&gt;2&lt;/sup&gt;
|population=47.042.984 (2012)
|language=[[Taalgids Spaans|Spaans]] (Castilliaans), Catalaans (17%), Galicisch (7%) en Baskisch (2%)
|religion=Katholiek
|electricity=230V/50Hz (Europese stekker)
|callingcode=34
|tld=.es
|timezone=UTC +1
}}
'''Spanje''' is een land in het zuidwesten van [[Europa]].

==Info==
Spanje is een populaire vakantiebestemming onder Vlamingen en Nederlanders en andere Europeanen. Jarenlang was het vakantiebestemming nummer één voor strandvakanties, maar moet nu [[Turkije]] voor laten gaan. Spanje is vooral populair voor de strandvakanties, maar heeft ook vele kunststeden en prachtige natuurreservaten. Spanje heeft het tweede grootste aantal UNESCO Wereld Erfgoed sites van de wereld na Italië en is de eerste op gebied van Wereld Ergoed Steden. Spanje wordt gezien als een exotisch land door zijn vriendelijke mensen, relaxte levensstijl en het meestal warme weer (zeker in vergelijking met andere Europese landen), zijn keuken, uitbundig nachtleven en wereldberoemde folklore (flamenco, Andalusische feesten) en volksfeesten. Enkele plaatsen die de moeite waard zijn om te bezoeken zijn de hoofdstad [[Madrid (stad)|Madrid]], de culturele kuststad [[Barcelona (stad)|Barcelona]] met zijn jonge geest, de stierenlopen van [[Pamplona]], steden met Moorse invloeden zoals [[Sevilla (stad)|Sevilla]], [[Granada (stad)|Granada]], [[Córdoba (stad, Spanje)|Córdoba]], de [[Balearen eilanden]] en de [[Canarische eilanden]].
Spanje heeft een traditie als toeristische bestemming, zelfs voor het einde van het Francoregime. Vooral het kusttoerisme is wijd verspreid en gaat van de [[Costa Brava]] in het noorden tot de [[Costa de la Luz]] in het zuiden. Dit massatoerisme heeft de vaak authentieke dorpjes aan de kust zoals [[Benidorm]] onherkenbaar veranderd. Voor de goede zoekers is er altijd wel ergens een ongerept strandje te vinden, maar er zijn meer authentieke kusten in andere landen. Ga je voor een uitgebreide toeristische infrastructuur, een uitgaansvakantie of een vakantie met veel landgenoten, dan zijn de [[Spaanse kusten]] zeker aan te raden.

Heel anders is het binnenland. Dit is nog grotendeels ongerept en zelfs in toeristische trekpleisters als [[Sevilla (stad)|Sevilla]] en [[Córdoba (stad)|Córdoba]] heeft men het Spaanse karakter nog kunnen vrijwaren. In vele dorpjes heeft men zelfs nog nooit toeristen gezien.

Spanje is een land met een grote verscheidenheid. Niet overal is [[Spaans]] de eerste taal. Men spreekt er ook nog [[Catalaans]], [[Baskisch]] en [[Galicisch]].

===Geschiedenis===
Vooraleer de Moren het Iberische schiereiland bezetten in het begin van de achtste eeuw, was Spanje handelspartner van de Feniciërs en de Grieken. De Romeinen namen bezit van het schiereiland tussen ongeveer 225 voor Christus tot ongeveer 400 na Chrstus. Daarna was er een periode met invallen van de Goten en de Westgoten, totdat de moren binnenvielen in 713. De bezetting van de Moren duurde bijna 7 eeuwen. Zij voerden de islam in en er ontwikkelde zich een Moors-Spaanse cultuur van hoog niveau. De herovering (Spaans: Reconquista) door de christenen was een langdurig proces dat eindigde met de val van Granada in 1492. Deze datum wordt beschouwd als de eigenlijke vereniging van Spanje.

Spanje werd vanaf dan een wereldmacht onder de Habsburgers (1504-1700) en de Bourbons (1700-1868). Het Spaanse rijk strekte zich over de hele wereld uit. Van 1701 tot 1714 woedde de Spaanse Successieoorlog. Deze resulteerde in een gecentraliseerde staat met aan het hoofd het huis van Bourbon.

In de tweede helft van de 19e eeuw leidde de Spaans-Amerikaanse Oorlog tot het verlies in 1898 van de laatste Spaanse koloniën op het westelijk halfrond (Cuba, Puerto Rico, Filipijnen).

In 1931 werd Spanje een republiek (Spaanse Republiek), nadat koning Alfonso XIII gedwongen werd af te treden. Voortdurende politieke instabiliteit leidde uiteindelijk tot de Spaanse Burgeroorlog (1936-1939). Die begon als een nationalistische opstand tegen de wettige republikeinse regering, maar was, met alle buitenlandse bemoeienissen, feitelijk een conflict tussen de democratie en het fascisme. Generaal Franco, leider van de nationalisten, kreeg steun van Duitsland en Italië, terwijl de regering werd geholpen door de toenmalige Sovjet-Unie. De nationalisten overwonnen, en generaal Franco bleef als dictator aan de macht tot zijn dood in 1975.

Na de dood van Franco werd de monarchie hersteld. Juan Carlos, de kleinzoon van Alfonso XIII, werd de nieuwe koning. In 1978 kwam een democratische grondwet tot stand die de sterk gecentraliseerde staatsvorm onder Franco wijzigde in een gedecentraliseerde structuur met autonome regio's.

==Provincies==
Sinds de democratisering na de dood van dictator Franco, heeft men Spanje gedecentraliseerd. De historische regio's kregen toen weer hun belang terug. Spanje is onderverdeeld in 17 autonome gemeenschappen of autonome regio's (Spaans: ''comunidades autónomas''). Deze onderverdeling kwam tot stand bij het wijzigen van de Spaanse grondwet in 1978. Uit schrik voor opduikend separatisme en verdere instabiliteit van het land, werd er gekozen voor verregaande decentralisatie. Elke autonome gemeenschap kreeg zijn eigen regering en parlement met grote wetgevende en uitvoerende macht. In 1995 verkregen ook de twee Spaanse exclaves in Afrika, Ceuta en Melilla, autonomie. De regio's zijn verder onderverdeeld in provincies.

{{Regionlist|

regionmap=Spain map (nl).png |
regionmaptext=Regio's van Spanje |
regionmapsize=400px |

region1name=[[Cornisa Cantábrica]] |
region1color=#add17b|
region1items=[[Asturië]], [[Cantabrië]], [[Galicië]] |
region1description= |

region2name=[[Noord-Spanje]] |
region2color=#9572bc |
region2items=[[Aragon]], [[Baskenland]], [[La Rioja]], [[Navarra]] |
region2description= |

region3name=[[Centraal-Spanje]]   |
region3color=#b1a267  |
region3items=[[Castilië-La Mancha]], [[Castilië en León]], [[Extremadura]], [[Madrid (regio)|Madrid]]  |
region3description= |

region4name=[[Oost-Spanje]]   |
region4color=#ae7472  |
region4items=[[Catalonië]], [[Murcia (regio)|Murcia]], [[Valencia (regio)|Valencia]]  |
region4description= |

region5name=[[Andalusië]]   |
region5color=#6886be  |
region5items=  |
region5description=  |

region6name=[[Balearen]]   |
region6color=#009991  |
region6items= |
region6description=  |

region7name=[[Canarische Eilanden]]   |
region7color=#de7d7d  |
region7items= |
region7description=  |

}}

==Steden==
[[Afbeelding:Cathedral and Archivo de Indias - Seville.jpg|thumb|right|Sevilla. Zicht op de kathedraal met de Giralda en het Archivo de Indias]]
Spanje is een land met een rijke cultuur en geschiedenis. Om die reden zijn er letterlijk honderden interessante steden.

* [[Madrid (stad)|Madrid]] — de levendige hoofdstad met fantastische musea en nachtleven
* [[Barcelona (stad)|Barcelona]] — stad met modernistische architectuur van Gaudi
* [[Bilbao]] — industriële stad met het Guggenheimmuseum
* [[Córdoba (stad, Spanje)|Córdoba]] — de 'Mezquita' behoort tot de mooiste gebouwen van Europa
* [[Granada (stad)|Granada]] — prachtige stad met de Alhambra en de bergen van de Sierra-Nevada
* [[Málaga (stad)|Málaga]] — het hart van de flamenco, en een van de oudste steden ter wereld
* [[Sevilla (stad)|Sevilla]] — de stad met de derde grootste kathedraal van de wereld
* [[Valencia (stad)|Valencia]] — paëlla, moderne architectuur en strand
* [[Zaragoza]] — vijfde stad van Spanje, organiseerde de wereldtentoonstelling in 2008

==Andere bestemmingen==
[[Afbeelding:Lloret.jpg|thumb|Lloret de Mar aan de Costa Brava]]

* [[Costa Blanca]] — 200 km aan witte zandstranden en kleine dorpen
* [[Costa Brava]] — de ruige kust in het noordoosten met vele badplaatsen
* [[Costa del Sol]] — de zonnige kust in het zuiden van het land
* [[Gran Canaria]] — ook wel bekend als een &quot;continent in het klein&quot; door z'n vele verschillende landschappen en weersomstandigheden
* [[Ibiza]] — een eiland van de Balearen, wereldwijd bekend om z'n clubs en nachtleven
* [[La Rioja]] — met name bekend om de Riojawijn
* [[Mallorca]] — het grootste eiland van de Balearen, gevuld met prachtige stranden en nachtleven
* [[Sierra Nevada (Spanje)|Sierra Nevada]] — de hoogste bergen van het Iberisch Schiereiland, voor wandelingen en skiën
* [[Tenerife]] — prachtige bossen, exotische flora en fauna, woestijnen, bergen, vulkanen, kusten en spectaculaire stranden

==Arriveren==

===Paspoort en visum===
{{Schengen}}

===Per vliegtuig===
Verschillende maatschappijen vliegen op diverse luchthavens in Spanje. Dit gaat van low-budget maatschappijen als [[Goedkope_vluchten_binnen_Europa|Virgin Express]], [[Goedkope_vluchten_binnen_Europa|Vueling]] en [[Goedkope_vluchten_binnen_Europa|Ryan Air]] tot de duurdere lijnvluchten. Bij een pakketreis geboekt bij een touroperator zit er vaak een chartervlucht in de prijs.

===Per trein===
{{Trein}}

===Per auto===
Er zijn twee grote wegen om vanuit de Lage Landen Spanje te bereiken: de ene langs [[Baskenland]] via de A63, de andere langs [[Catalonië]] via de E15. 

===Per bus===

Eurolines

===Per boot===

==Rondreizen==

===Per trein===
Het spoorwegnet is modern. Ritten met de HST, de AVE kan vanuit [[Madrid (stad)|Madrid]], [[Córdoba (stad, Spanje)|Córdoba]], [[Sevilla (stad)|Sevilla]],...

==Taal==
Om de taal die in het Nederlands ''[[Spaans]]'' heet te benoemen, kan men twee woorden gebruiken: &quot;español&quot; (Spaans) of &quot;castellano&quot; (Castiliaans, uit Castilië). Beide termen worden in Spanje door elkaar gebruikt, afhankelijk van de regio (in Andalusië zegt men vooral &quot;español&quot;, in Catalonië vrijwel nooit), maar betekenen hetzelfde. Het meest pure Spaans wordt volgens vele [[Spanjaarden]] gesproken in en rondom [[Valladolid (Spanje)|Valladolid]].

De verschillende talen die in Spanje worden gesproken zorgen regelmatig voor grote verwarring in het buitenland, waar men het vaak heeft over dialecten. Het gaat echter om in totaal vijf officiële talen (Spaans, Catalaans, Baskisch, Galicisch en Aranees) en twee niet-officiële talen (Asturisch en Aragonees). Het Spaans is de enige officiële nationale taal van Spanje. De overige vier zijn officiële regionale talen, die in sommige gebieden ook de dominante taal zijn.

Artikel III van de Spaanse Grondwet uit 1978 luidt als volgt:
:Castiliaans (Spaans) is de officiële taal van de Spaanse Staat. De andere Spaanse talen zijn ook officieel in de respectievelijke autonome gemeenschappen.

De vier officiële regionale talen van Spanje zijn:
* '''Catalaans''' (Spaans: ''Catalán'', Catalaans: ''Català''): wordt gesproken door iets meer dan 18% van de totale bevolking, oftewel 7,5 miljoen inwoners in [[Catalonië]], de [[Balearen]] en de [[Valencia (regio)|Comunidad Valenciana]]. Strikt taalkundig gezien is het Catalaans wat in Valencia wordt gesproken geen Catalaans maar Valenciaans (SP: Valenciano CA: Valencià). Tegenwoordig zijn er in de praktijk echter vrijwel geen verschillen meer te onderscheiden, en wordt de taal als Catalaans erkend.
* '''Baskisch''' (ES:Vasco BA:Euskara): wordt gesproken door iets meer dan 1 miljoen mensen in [[Baskenland]] en [[Navarra (regio)|Navarra]], 2,3% van de totale Spaanse bevolking. De Baskische taal vertoont geen enkele overeenkomst met welke andere taal dan ook.
* '''Galicisch''' (ES:Gallego GA:Galego): wordt gesproken door iets meer dan 2,5 miljoen mensen, 5,7% van de totale Spaanse bevolking in [[Galicië (Spanje)|Galicië]], en delen van [[León (provincie)|León]] en [[Asturië]]. De taal lijkt meer op [[Portugees]] dan Spaans.
* '''Aranees''': wordt gesproken door slechts 4000 mensen in de Vallei van Aran in [[Catalonië]]. Taalkundig gezien is Aranees een dialect van het Franse [[Occitaans]].
Het Spaans, Catalaans, Galicisch en Aranees zijn allemaal [[Romaanse talen]], en stammen af van het [[Latijn]], binnen elk van deze talen bestaan echter ook verschillende dialecten. Het [[Baskisch]] is een geval apart, er zijn namelijk geen overeenkomsten aan te wijzen met welke andere taal dan ook ter wereld.
De twee niet-officiële regionale talen zijn:
* '''Asturisch''' (ES:Asturiano AS:Asturianu) wordt gesproken door ongeveer 100.000 mensen en wordt in [[Asturië]] wettelijk beschermd. Het is geen dialect van het Spaans, maar een aparte taal, en wordt in verschillende gebieden gesproken: [[Asturië]], [[León (provincie)|León]], [[Zamora (provincie)|Zamora]], [[Salamanca (provincie)|Salamanca]] (daar heet de taal “llionés), [[Extremadura]] (daar heet de taal “extremeñu”) en [[Cantabrië]] (daar heet de taal “montañés”).
* '''Aragonees''' (ES:Aragonés AR:Aragonés): wordt gesproken door slechts 10.000 mensen in de provincie [[Huesca (provincie)|Huesca]] in [[Aragón (regio)|Aragón]]. Ongeveer 40.000 mensen kennen de taal of hebben het geleerd (“neo-fabláns”), meestal in [[Zaragoza (stad)|Zaragoza]] en [[Huesca (stad)|Huesca]]. In de rest van [[Aragón (regio)|Aragón]], zuiden van [[Navarra (regio)|Navarra]] en sommige gebieden in [[Valencia (regio)|Valencia]] en [[Castilla-La Mancha]], wordt het vaak met het [[Spaans]] vermengd. Het [[Aragonees]] stamt af van het [[Latijn]].

De vier officiële regionale talen van Spanje spelen een relatief belangrijke rol, zowel op regionaal als op nationaal niveau. Ter vergelijking; in Spanje spreekt 24% van de bevolking een van de vier officiële regionale talen, dat komt neer op bijna 11 miljoen inwoners. In Nederland wordt de enige officiële regionale taal, het [[Westerlauwers Fries|Fries]] door 400.000 inwoners, oftewel slechts 2,4% van de bevolking gesproken.

Spanje kent buiten de genoemde talen ook nog talloze dialecten en streektalen. Het beste voorbeeld daarvan is het Spaans dat wordt gesproken in [[Andalusië]] door ongeveer 7 miljoen mensen, met grote verschillen in vocabulaire en uitspraak. Het zogenaamde &quot;Andaluz&quot; ([[Andalusisch]]) is voor vele andere Spanjaarden moeilijk te verstaan.

==Bekijken==
&lt;gallery&gt;
File:Mosque Cordoba.jpg|Mezquita in Córdoba]]
File:Campo de Criptana Molinos de Viento 1.jpg|Molens
File:Sagradafamilia-overview.jpg|Barcelona
File:Alhambra detail.jpg|Alhambra
&lt;/gallery&gt;

==Doen==
* San Fermin. Het feest van negen dagen rond de beschermheilige van Navarra. Een onderdeel van de feesten is het stierenrennen in de straten van Pamplona.
* Tomatina. In [[Buñol]] wordt jaarlijks het tomatensmijtfestijn Tomatina gehouden.

==Kopen==

===Kosten===

==Eten==
Het ontbijt vindt in Spanje vroeg plaats omdat veel mensen al vroeg naar hun werk gaan. De lunch kan soms wel 2 à 3 uur duren en kan uit meerdere gerechten bestaan. Het avondeten wordt vaak pas om 10 uur genuttigd. 

Het ontbijt bestaat meestal uit toast, churros (gefrituurde deegstengels), of broodjes en pasteitjes. Deze worden gegeten met hete chocolademelk of koffie en melk. 

Tijdens de lunch en het avondeten gaan de Spanjaarden vaak uit eten in cafés of restaurants. Veel mensen gaan naar bars waar ze een tapas eten, die op de toonbank zijn uitgestald. Op zondag gaan Spaanse families vaak picknicken.

Spaans eten is meestal redelijk licht met veel groenten en een grote verscheidenheid aan vlees en vis. De Spaanse keuken gebruikt niet veel kruiden, de kwaliteit van de ingrediënten bepaalt de smaak. Daardoor kan je soms het eten wat flauw vinden van smaak, maar er is meestal een groot aanbod aan restaurants (Italiaans, Chinees, fastfood) als je andere smaken verkiest.

===Eettijden===
Spanjaarden hebben een ander tijdrooster voor het eten dan wat veel mensen gewend zijn.

Dit moet je als reiziger onthouden:
* ontbijt ('''el desayuno''') is voor de meeste Spanjaarden licht en bestaat uit alleen koffie en misschien een ''galleta'' (een soort cracker) of ''magdalena'' (zoet brood).  Later zullen sommigen naar een café gaan voor een broodje in de voormiddag, maar niet vlak voor het middageten.
* &quot;el aperitivo&quot; is een lichte snack rond 12:00. Hierbij kunnen echter een paar glazen bier en een grote belegde sandwich of een &quot;pincho de tortilla&quot; inbegrepen zijn.
[[File:TapasenBarcelona.JPG|thumb|&quot;Pinchos&quot; in Barcelona]]
* lunch ('''la comida''') start rond 13:30-14:30 (dikwijls zelfs pas om 15:00) en werd vroeger meestal gevolgd door een korte siësta, gewoonlijk in de zomer als het heel heet is in de namiddag. Dit is de hoofdmaaltijd met twee gangen ('''el primer plato''' en '''el segundo plato''' gevolgd door dessert.  ''La comida'' en de siësta eindigen meestal ten laatste om 16:00. Door het hedendaagse drukke leven is er echter meestal geen tijd voor siësta. 
* avondeten ('''la cena''') start rond 20:30 of 21:00, maar de meeste klanten komen na 21:00. Het is een lichtere maaltijd dan de lunch. Restaurants in Madrid gaan zelden open voor 21:00 en de meeste klanten verschijnen niet voor 23:00.
* er is ook een namiddagsnack die valt tussen ''la comida'' en ''la cena'' genaamd '''la merienda'''. Het is vergelijkbaar met tea time in Engeland en vindt plaats rond 18:00.
* tussen lunch en avondeten zijn de meeste restaurants en cafés gesloten, en het kan wat moeite vergen om een plaats te vinden om te eten als je de lunch gemist hebt. Je kan echter altijd zoeken naar een ''bar'' en vragen naar een ''bocadillo'', een sandwich. Er zijn ''bocadillos fríos'', koude sandwiches, belegd met ham, kaas of ''embutido'', en ''bocadillos calientes'', warme sandwiches, belegd met varkensvlees, ''tortilla'', spek, worst of kaas. Dit kan een erg goedkoop en lekker alternatief zijn. 

Gewoonlijk sluiten restaurants in grote steden niet voor middernacht tijdens de week en 2 à 3 uur tijdens het week-end.

[[File:Chocolate with churros.jpg|thumb|right|230px|&quot;''Chocolate con churros''&quot;]]
&lt;!-- Nog te vertalen
===Ontbijt===
Breakfast is eaten by most Spaniards. Traditional Spanish breakfast includes coffee or orange juice, and pastries or a small sandwich. In Madrid, it is also common to have hot chocolate with &quot;churros&quot; or &quot;porras&quot;. In cafes, you can expect varieties of ''tortilla de patatas'' (see the [[#Spanish dishes|''Spanish dishes'' section]]), sometimes tapas (either breakfast variety or same kind as served in the evenings with alcohol).--&gt;

===Tapas===
[[File:Tapas marteñas.jpg|thumb|Spaanse tapas]]
Voor wie de Spaanse keuken wil leren kennen, zijn '''tapas''' een goed begin. Ze zijn te vergelijken met &quot;voorgerechten&quot; of &quot;aperitiefhapjes&quot;, maar worden beschouwd als bijgerechten bij de drank. Sommige bars bieden een zeer breed gamma aan tapas aan; andere zijn gespecialiseerd in bepaalde soorten (zoals gebaseerd op vis). In Spanje is het de gewoonte één tapa en een drankje te nemen in een bar, en dan door te gaan naar de volgende en hetzelfde te doen. Een groep van twee of meer mensen kan twee of meer '''tapas''' bestellen of kiezen voor '''raciones''', die groter zijn en beter gedeeld kunnen worden door meerdere mensen.
&lt;!--
=== Fast food===
Fast food has not yet established a strong grip on the Spaniards and you will find McDonalds and Burger King only in bigger towns in the usual places.  The menu can be a surprise since it has been customized to appeal to the locals and beer, salads, yogurt (primarily Danone), and wine are prominent. Pizza is increasingly popular and you will find some outlets in bigger towns but it can be their own homegrown franchises, such as TelePizza. In spite of beer and wine on the menu, fast food is often seen as &quot;kiddie food.&quot; American franchises generally charge higher prices than in the United States, and fast food is not necessarily the cheapest alternative for eating out.

===Restaurants===

'''Seafood''': on a seacoast, fresh seafood is widely available and quite affordable. In the inner regions, frozen (and poor quality) seafood can be frequently encountered outside few highly reputed (and expensive) restaurants. In coastal areas seafood deserves some attention, especially on the north Atlantic coast.

Quality seafood in Spain comes from Spain's northwestern region of Galicia. So restaurants with the words ''Gallego'' (Galician) will generally specialize in seafood. If you are feeling adventurous,  you might want to try the Galician regional specialty ''Pulpo a la Gallega'', which is boiled octopus served with paprika, rock salt and olive oil. Another adventurous option is ''Sepia'' which is cuttlefish, a relative of squid, or the various forms of ''Calamares'' (squid) that you can find in most seafood restaurants. If that isn't your style you can always order ''Gambas Ajillo'' (garlic shrimp), ''Pescado Frito'' (fried fish), ''Buñuelos de Bacalao'' (breaded and deep fried cod) or the ever-present ''Paella'' dishes.

'''Meat products''' are usually of very good quality, because Spain has maintained quite a high percentage of free range animals.

Ordering beef steaks is highly recommended, since most comes from free range cows from the mountains north of the city.

Pork cuts which are also highly coveted are those known as ''Presa Iberica'' and ''Secreto Iberico'', an absolute must if found in the menu of any restaurant.

'''Soups''': choice of soups beyond gazpacho is very limited in Spanish restaurants.

'''Water''' is frequently served without a specific request, and is normally charged for--unless it's included in your ''menu del dia''.  If you would like free tap water instead of bottled water, request &quot;agua del grifo&quot; (water from the tap).  However, not all restaurants will offer this and you may be forced to order bottled water.

'''Appetizers''' such as bread, cheese, and other items may be brought to your table even if you didn't order them.  You will be charged for them.  If you do not want these appetizers, politely inform the waiter that you do not want them.

'''World-level restaurants''': There are several restaurants in Spain which are destinations in itself, becoming a sole reason to travel to a specific city. One of them is ''El Bulli'' in [[Roses]].

===Service charges and VAT===

No '''service charges''' are included in the bill. A little extra tip is common and you are free to increase that if you are very pleased. Obviously you don’t have to tip a lousy waiter. You would typically leave the small change after paying with a note.

===Menú del día===

Many restaurants offer a complete lunch meal for a fixed price &amp;ndash; &quot;menú del día&quot; &amp;ndash; and this often works out as a bargain. Water or wine is commonly included in the price.

===Touristy places===

Typical Spanish food can be found all over the country, however top tourist destinations such as Costa Brava and Costa del Sol have turned all existing traditions upside down. This means drinks are generally more expensive - about double what they cost elsewhere - and quality is variable. In touristy places, restaurants most certainly do serve Spanish dishes (after all, this is what many visitors are looking for) but these may have been adapted to suit the tastes of tourists. However, if you are prepared to look a little harder, then even in the busiest tourist towns, you can find some exceptional traditional Spanish restaurants. If you are on the coast then think fish and seafood and you won't be disappointed.

===Non-Spanish cuisine===

Things like schnitzel, full English breakfast, pizza, döner, and frozen fish are largely available in tourist destinations. In most cities you can also find international cuisine such as Italian, Chinese, French, Thai,  Japanese, Middle Eastern, Vietnamese, Argentinian, etc. The bigger the city, the more variety you can find.

For the past decade there has been a surge in the number of Irish pubs and Japanese restaurants to be found in most cities.

===Specialties to buy===
* '''[[Cheese]]''': Spain offers a wide variety of regional cheeses.
:*''Queso Manchego'' is the most famous one.
:*''Cabrales'',''Tetilla'',''Mahon'' are also popular.
[[File:Manchego.jpg|thumb|Manchego cheese is one of the most representative species culinary of Castilla La Mancha.
]]
* '''Chorizo''': Spain's most popular sausage is spiced cured, made from pork, ham, salt, garlic and pepper and is produced in multitude of varieties, in different sizes, shapes, short and long, spicy, in all different shades of red, soft, air dried and hard or smoked. Frequently contains emulgators and conservatives, so check ingredients if you feel sensitive.

[[File:Jamon in supermarket.jpg|thumb|200px|Jamon is an ordinary foodstuff also in supermarket]]
* '''Jamón (air dried ham)''': ''Jamón Serrano'' (Serrano ham): Is obtained from the salt meat of the back legs of the pig and air dried. This same product is given the name of ''trowel'' or ''paletilla'' when it is obtained from the front legs. Also it receives the names of ''jamón Iberico'' (Iberian) and ''jamón of bellota'' (acorn). They are specially famous jamones that takes place in Huelva (Spain), in Guijuelo (province Salamanca), in the Pedroches (province Cordova) and in Trevélez (province of Granada). ''Jamón Iberico'' is made from free range pigs.
:Judging by Boqueria in Barcelona, ''Jamon Iberico'' starts at &amp;euro;80/kg, and ''Jamon Serrano'' is about &amp;euro;25/kg. One well known chain in Spain is Mesón Cinco Jotas [http://www.restaurantescincojotas.com/], which is known by locals for their expensive, but good quality ham.

:Visiting Spain without trying ''Jamon Iberico'' would be considered a crime by most Spaniards. Spaniards treat their ham very seriously and types and qualities of ham vary in a similar way to wine. Quality ham is generally expensive but has little to do with the many cheaper versions available. The diet of the pig is the most important factor in determining the quality of the ham. The least expensive ham comes from pigs fed on normal grains whereas medium grade pigs are raised on a combination of acorns and grains. The top tier pigs are fed exclusively on acorns and their hams are not considered to be the best grade without an &quot;acorn fed&quot; stamp. These top grade hams have a rich flavor and an oily texture but to non-connoisseurs, glossiness and the presence of white lines of fat crisscrossing a slice of ham is generally a good indicator of its quality.

* '''Morcilla''': Black sausages made from pig blood, generally made with rice or onion. Sometimes flavoured with anise, it comes as a fresh, smoked or air dried variety.

===Spanish dishes===

Typical Spanish dishes include:

* ''Aceitunas, Olivas'': Olives, often served for nibbling.

* ''Bocadillo de Calamares'': Fried battered calamari served in a ciabatta sandwich with lemon juice.

* ''Boquerones en vinagre'': Anchovies marinated in vinegar with garlic and parsley.

* ''Caracoles'': Snails in a hot sauce.

* ''Calamares en su tinta'': Squid in its ink.

* ''Chipirones a la plancha'': Grilled little squids.

* ''Churros'': A fried horn-shaped snack, sometimes referred to as a Spanish doughnut. Typical for a Spanish breakfast or for tea time. Served with hot chocolate drink.

* ''Empanadas Gallegas'': Meat or tuna pies are also very popular in Madrid. Originally from region of Galicia.

* ''Ensaladilla Rusa (Russian Salad)'': This potato salad dish of Russian origin, widely consumed in parts of Eastern Europe and the Middle East, is strangely enough, extremely popular in Spain.

* ''Fabada asturiana'': Bean stew from Asturias.

* ''Gambas al ajillo'': Prawns with garlic and chili. Fantastic hot stuff.

* ''Gazpacho Andaluz'': Cold vegetable soup. Best during the hot weather. It's like drinking a salad.

* ''Lentejas'': A dish made from lentils with chorizo sausage and/or Serrano ham.

* ''Mariscos'': Shellfish from the province of Pontevedra.

* ''Merluza a la Vizcaina'': The Spanish are not very fond of sauces. One of the few exceptions is merluza a la Vasca. The dish contains hake (fish of the cod family) prepared with white asparagus and green peas.

* ''Potajes or pucheros'': Garbanzo beans stew at its best
[[File:Paella (Large).jpg|thumbnail|There are probably thousands of different variants of paella]]
* ''Paella or Paella Valenciana'': This is a rice dish originally from Valencia. Rice is grown locally in what look like wheat fields, and this is the variety used in paella. The original paella used chicken and rabbit, and saffron ('''el azafran'''). Nowadays varieties of paella can be found all over Spain, many containing seafood. Locals suggest to find true paella in large parties like a wedding in a village, but few restaurants still can compete with it.

* ''Patatas Bravas'': Fried potatoes which have been previously boiled, served with a patented spicy sauce. They are potatoes cut in form of dices or prism, of one to two centimeters of size approximately and that they are fried in oil and accompanied by a sharp sauce that spills on potatoes using hot spices. The name of this plate comes from its sharp flavor, indicating that it has fire or temperament, recalling the first operation of I goad in which a goad nails to him so that he is brave in the bullfight.

* ''Pescaíto frito'': Delicious fried fish that can be found mainly in southern Spain

* ''Pimientos rellenos'': Peppers stuffed with minced meat or seafood. The peppers in Spain taste different than all other peppers in Europe.

* ''Potaje de espinacas y garbanzos'': Chick pea stew with spinach. Typical of Seville.

* ''Revuelto de ajetes con setas'': Scrambled eggs with fresh garlic sprouts and wild mushrooms. Also commonly contains shrimps.

* ''Setas al ajillo/Gambas al ajillo'': Shrimps or wild mushrooms fried in garlic.

* ''Sepia con alioli'': Fried cuttlefish with garlic mayonnaise. Very popular among tourists.

* ''Tortilla de patatas'': Spanish egg omelet with fried potato. Probably the most popular dish in Spain. You can easily assess how good a restaurant is by having a small piece of its potato tortillas. Frequently it is made also with onion, depending on the zone or the pleasure. The potatoes must be fried in oil (preferably of olive), and they are left soaking with the scrambled egg for more than 10 minutes, although better if it is average hour so that they are soaked and they acquire the suitable consistency.--&gt;

==Uitgaan==

==Overnachten==

==Leren==

==Werken==
Handige links die je op weg kunnen helpen naar een baan in Spanje:

Deze [http://www.animajobs.com job search engine] heeft actuele aanbiedingen m.b.t. kinderentertainers, sportentertainers, allroundentertainers, aerobic instructors, dansers, etc... Werken in een internationale omgeving (hotels en campings) voor een salaris, kost en inwoning. Ook winterbanen!

==Veiligheid==

==Gezondheid==

==Respect==

==Contact==

{{IsIn|Iberisch_Schiereiland}}
{{Str}}
{{Navigatie Regios van Spanje}}
{{Navigatie Landen van Europa}}
{{Navigatie Werelddelen}}</text>
      <sha1>dbxqol1q45hw77f4wjllatogi9jcquv</sha1>
    </revision>
  </page>
</mediawiki>