Wikipedia
nnwiki
https://nn.wikipedia.org/wiki/Hovudside
MediaWiki 1.47.0-wmf.13
first-letter
Filpeikar
Spesial
Diskusjon
Brukar
Brukardiskusjon
Wikipedia
Wikipedia-diskusjon
Fil
Fildiskusjon
MediaWiki
MediaWiki-diskusjon
Mal
Maldiskusjon
Hjelp
Hjelpdiskusjon
Kategori
Kategoridiskusjon
Tema
Temadiskusjon
Undertekstar
Undertekstdiskusjon
Modul
Moduldiskusjon
Arrangement
Arrangementsdiskusjon
Mal:Spire
10
33
3664290
3649655
2026-08-02T19:33:49Z
Ranveig
39
Gjer det mogleg å leggja inn dato, sidan denne no verkar å endra seg raskare enn før.
3664290
wikitext
text/x-wiki
{{amboks
| name = Spire
| type = style
| image =[[fil:{{#if:{{{1|}}}|{{emneikon|{{{1|}}}}}|Wiki letter w.svg}}|{{#ifeq: {{{type|}}}|viktig|50px|20px}}|Spire]]
| issue = Denne {{#if: {{{1|}}}|[[:kategori:{{spirekategoriar|{{{1|}}}}}spirer|{{spireemne|{{{1|}}}}}artikkelen]]|artikkelen}} {{#if: {{{2|}}}| som har med [[:kategori:{{spirekategoriar|{{{2|}}}}}spirer|{{{2|}}}]]}} {{#if: {{{3|}}}| og [[:kategori:{{spirekategoriar|{{{3|}}}}}spirer|{{{3|}}}]]}} {{#if: {{{2|}}}|å gjere,}} er {{#ifeq: {{{type|}}} | frø | eit '''[[Wikipedia:Spire|frø]]''' | ei '''[[Wikipedia:Spire|spire]]'''}}. Du kan hjelpe Nynorsk Wikipedia gjennom å <span class=plainlinks>''[{{SERVER}}{{localurl:{{NAMESPACE}}:{{SIDENAMN}}|action=edit}} utvide han]''</span>. {{#if: {{{tull|}}}|Artikkelen treng også {{#switch: {{{tull|}}}
| språk = ein språkvask.[[kategori:språkvask]]
| taksoboks = ein rett taksoboks.[[kategori:manglar taksoboks]]
| wikitekst = ei tilpassing til wikiformatet.[[kategori:Opprydding]]
| wiki = ei tilpassing til wikiformatet.[[kategori:Opprydding]]
| wikifisering = ei tilpassing til wikiformatet.[[kategori:Opprydding]]
| {{{tull|}}} }} }}
}}<includeonly>[[kategori:Alle spirer]][[kategori:Spirer {{{dato|{{ÅRNO}}}}}]]{{#ifeq: {{{type|}}} | frø | [[kategori:spirefrø]] }}{{#if: {{{1|}}}|[[kategori:{{spirekategoriar|{{{1|}}}}}spirer]]|[[kategori:spirer utan emnekategori]]}}{{#if: {{{2|}}}|[[kategori:{{spirekategoriar|{{{2|}}}}}spirer]] }}{{#if: {{{3|}}}|[[kategori:{{spirekategoriar|{{{3|}}}}}spirer]] }}</includeonly><noinclude>
==Bruk==
{{Sjå|Wikipedia:Mal/Spirer}}
Denne malen blir plassert nedst i ein artikkel som ikkje er omfattande nok, slik: <code><nowiki>{{spire}}</nowiki></code>.
*Du kan legga til opptil tre emne som artikkelen rører ved, til dømes slik: <code><nowiki>{{spire|data|språk|historie}}</nowiki></code>. Du kan sjå dei ulike kategoriane som er oppretta for spirer under [[:kategori:spirer]].
*Du kan leggja inn dato (året malen blei lagt inn) med parameteren dato, til dømes slik: <code><nowiki>{{spire|dato=2026}}</nowiki></code>.
*Om det er noko anna gale med artikkelen, kan du legga det inn slik: <code>tull=språk</code> (om artikkelen treng ein språkvask) eller <code>tull=wiki</code> (om artikkelen treng å tilpassast wikipedia-formatet).
[[kategori:spiremalar|{{SIDENAMN}}]]
</noinclude>
h474xl293qqhoe5goc8254mo8cks9qd
Brukardiskusjon:Ranveig
3
1001
3664212
3659074
2026-08-02T12:55:18Z
TU-nor
12071
/* references group="lower-alpha" */ ny bolk
3664212
wikitext
text/x-wiki
{| class="wikitable" style=" font-size:small; float:right;"
!Arkiv
|-
|[[fil:Debating Monks.JPG|150px|høgre|Køyr debatt!]]
*[[Brukardiskusjon:Ranveig/Styre|Styre]]
*[[Brukardiskusjon:Ranveig/Stell|Stell]]
*[[Brukardiskusjon:Ranveig/Ståk|Ståk]]
*[[Brukardiskusjon:Ranveig/Språk|Språk]]
*[[Brukardiskusjon:Ranveig/Skryt|Skryt]]
*[[Brukardiskusjon:Ranveig/Sitat|Sitat]]
*[[Brukardiskusjon:Ranveig/Usortert001|Usortert arkiv nummer 1 av mange.]]
*[[Brukardiskusjon:Ranveig/Usortert002|Usortert arkiv nummer 2]]
*[[Brukardiskusjon:Ranveig/Usortert003|Usortert arkiv nummer 3]]
*[[Brukardiskusjon:Ranveig/Usortert004|Usortert arkiv nummer 4]] (aug. 2009-ut 2010)
*[[Brukardiskusjon:Ranveig/Usortert005|Usortert arkiv nummer 5]] (2011)
*[[Brukardiskusjon:Ranveig/Usortert006|Usortert arkiv nummer 6]] (2012)
*[[Brukardiskusjon:Ranveig/Usortert007|Usortert arkiv nummer 7]] (2013)
*[[Brukardiskusjon:Ranveig/Usortert008|Usortert arkiv nummer 8]] (2014)
*[[Brukardiskusjon:Ranveig/Usortert009|Usortert arkiv nummer 9]] (2016-2020)
*[[Brukardiskusjon:Ranveig/Usortert010|Usortert arkiv nummer 10]] (2021-2023)
|}
== Godt nyttår! ==
Heisann! Ville bare ønske deg et riktig godt nytt år og si tusen takk for arbeidet du gjør her for nynorsk wikipedia. I tillegg vil jeg takke deg for at du har tatt deg tid til gå gjennom artikler jeg har opprettet i løpet av året.
Kos deg med nyttårsfeiringen og godt nyttår!
Mvh. [[Brukar:90sveped|90sveped]] ([[Brukardiskusjon:90sveped|diskusjon]]) 31. desember 2023 kl. 18:56 (CET)
:Godt nyttår, og sjølv takk for mange fargerike bidrag! [[Brukar:Ranveig|Ranveig]] ([[Brukardiskusjon:Ranveig|diskusjon]]) 1. januar 2024 kl. 08:03 (CET)
== Grensesnittadministrator? ==
Hei, Ranveig! Eg lurte på om eg mellombels (i 1–2 månader) kunne bli grensesnittadministrator her? Eg har titta litt på [[MediaWiki:Common.js]] og [[Spesial:Tilleggsfunksjonar]], og det er mykje opprydding som trengs. Eg ''kan'' gjere det via diskusjonssider og forklaringar, men det er eit ''lite'' hakk enklare om eg berre kan gjere det sjølv. :o) [[Brukar:Jon Harald Søby|Jon Harald Søby]] ([[Brukardiskusjon:Jon Harald Søby|diskusjon]]) 9. januar 2024 kl. 16:41 (CET)
:Det burde ikkje vera noko problem. Det er nok mykje rot som ligg att frå før, så det hadde vore flott om du tok tak i det! [[Brukar:Ranveig|Ranveig]] ([[Brukardiskusjon:Ranveig|diskusjon]]) 9. januar 2024 kl. 17:00 (CET)
::Tusen takk! [[Brukar:Jon Harald Søby|Jon Harald Søby]] ([[Brukardiskusjon:Jon Harald Søby|diskusjon]]) 9. januar 2024 kl. 20:00 (CET)
== Kategori:Spøkelsesbyar ==
Hello.
[[Grindavík]] and [[Stepanakert]] are currently ghost towns - Grindavík became so after a lava fissure opened up in the town and destroyed buildings and Stepanakert became so after the entire Armenian population fled and has been depopulated. It also ceased to be a capital city when the de facto Republic of Nagorno-Karabakh ceased to exist after Azerbaijan took it in 2023. Please see the news sources about this. The categories should be put back, and can be later removed if the towns are repopulated. The Icelandic town looks very unlikely to be repopulated at all, because it has been damaged by a laval tunnel flowing beneath it and because it erupted in the town.
Sources: https://www.theguardian.com/world/2024/jan/15/grindavik-residents-face-uncertain-future-after-volcano-erupts-again-iceland
https://eurasianet.org/nagorno-karabakhs-abandoned-capital-transforms-under-azerbaijani-rule
Yours sincerely, [[Spesial:Bidrag/31.200.16.100|31.200.16.100]] 31. januar 2024 kl. 21:56 (CET)
:Hello 31.200.16.100 31, if that is your real name. I had the impression that no decision had been taken to permanently abandon Grindavik, and a temporary evacuation can't really be said to make it a ghost town - compare [[Plymouth på Montserrat|Plymouth on Montserrat]], a permanently abandoned town. However, I guess we can leave it in the "ghost town" category for now. As for Stepanakert, I doubt it is entirely devoid of people. [https://news.az/news/azerbaijan-to-establish-polling-station-for-upcoming-presidential-election-in-khankendi This article] mentions a polling station. Even if there were to be found no civilian residents, there's bound to be soldiers living there. [[Brukar:Ranveig|Ranveig]] ([[Brukardiskusjon:Ranveig|diskusjon]]) 1. februar 2024 kl. 09:18 (CET)
::That is my IP number. With a lava tunnel running under Grindavík, which not only caused subsidence of the town, compromised most buildings, but which erupted inside the town destroying buildings and infrastructure, the town's future looks bleak and it looks likely it will end up like Plymouth in Montserrat. [[Spesial:Bidrag/31.200.16.100|31.200.16.100]] 1. februar 2024 kl. 22:54 (CET)
== Thank you for being a medical contributors! ==
<div lang="en" dir="ltr" class="mw-content-ltr">
{| style="background-color: #fdffe7; border: 1px solid #fceb92;"
|rowspan="2" style="vertical-align: middle; padding: 5px;" | [[File:Wiki Project Med Foundation logo.svg|130px]]
|style="font-size: x-large; padding: 3px 3px 0 3px; height: 1.5em;" |'''The 2023 Cure Award'''
|-
| style="vertical-align: middle; padding: 3px;" |In 2023 you '''[https://mdwiki.org/wiki/WikiProjectMed:WikiProject_Medicine/Stats/Top_medical_editors_2023_(all) were one of the top medical editors in your language]'''. Thank you from [[m:WikiProject_Med|Wiki Project Med]] for helping bring free, complete, accurate, up-to-date health information to the public. We really appreciate you and the vital work you do!
Wiki Project Med Foundation is a [[meta:Wikimedia_thematic_organizations|thematic organization]] whose mission is to improve our health content. '''[https://docs.google.com/forms/d/e/1FAIpQLSdWfjVFbDO4ji-_qn2SsAgdCflhcOZychLnr1JUacsPaBr1eA/viewform Consider joining for 2024]''', there are no associated costs.
Additionally one of our primary efforts revolves around translation of health content. We invite you to '''[https://mdwiki.toolforge.org/Translation_Dashboard/index.php try our new workflow]''' if you have not already. Our dashboard automatically [https://mdwiki.toolforge.org/Translation_Dashboard/leaderboard.php collects statistics] of your efforts and we are working on [https://mdwiki.toolforge.org/fixwikirefs.php tools to automatically improve formating].
|}
Thanks again :-) -- [https://mdwiki.org/wiki/User:Doc_James <span style="color:#0000f1">'''Doc James'''</span>] along with the rest of the team at '''[[m:WikiProject_Med|Wiki Project Med Foundation]]''' 3. februar 2024 kl. 23:25 (CET)
</div>
<!-- Melding send av Brukar:Doc James@metawiki gjennom lista på https://meta.wikimedia.org/w/index.php?title=Global_message_delivery/Targets/Top_Other_Language_Editors_2023&oldid=26173705 -->
== [[Peter Nguyễn Văn Hùng]] ==
See [[:en:Peter Nguyen Van Hung|en]]; [[:sv:Peter Nguyen Van Hung|sv]]; [[:da:Peter Nguyễn Văn Hùng|da]]; [[:es:Nguyen Van Hung|es]]; [[:fr:Pierre Nguyễn Văn Hùng|fr]], OK?
Please create and translate it into a new Norwegian text. He is an outstanding human rights activist. It is a pity that the new Norwegian text is not his entry! --[[Spesial:Bidrag/2001:B400:E2F0:6D54:8CC2:7D39:B458:FE4F|2001:B400:E2F0:6D54:8CC2:7D39:B458:FE4F]] 20. februar 2024 kl. 21:07 (CET)
== Please block [[User:193.156.161.15]] ==
Pure vandalism. Sorry for English. [[Brukar:ChasingAir|ChasingAir]] ([[Brukardiskusjon:ChasingAir|diskusjon]]) 20. mars 2024 kl. 10:15 (CET)
== Spørsmål frå [[User:SaraGran|SaraGran]] (3. april 2024 kl. 20:59) ==
Hei! Hyggeleg å "møta" deg! Eg lurer på korleis eg redigerer/omset ein infoboks i ein biografi som eg omset. Eg prøver t.d. å omsetja artiklane om Margot Fonteyn og Sufjan Stevens, og når eg klikkar på området der infoboksen skal koma opp, kjem berre namnet opp, og eg ser ikkje korleis eg kan redigera/skriva vidare inni boksen. Håpar spørsmålet gir meining. Helsing Sara :) --[[Brukar:SaraGran|SaraGran]] ([[Brukardiskusjon:SaraGran|diskusjon]]) 3. april 2024 kl. 20:59 (CEST)
:Hei Sara, du kan klikka på infoboksen og så trykka "Endra" under der det står Mal, til høgre på sida. Då skal det koma opp mange felt du kan fylla ut. Men dei fleste infoboksane her blir fylte inn automatiske, så innhaldet kjem fyrst etter at du har publisert artikkelen og han er skikkeleg knytta til dei andre språkversjonane (via Wikidata). Lykke til! [[Brukar:Ranveig|Ranveig]] ([[Brukardiskusjon:Ranveig|diskusjon]]) 4. april 2024 kl. 08:26 (CEST)
== US patent ==
Om du vil at eg skal halda fram med å skriva artikklar på nynorsk WP bør du slutta å rota med referansane. [[Brukar:Sigmundg|Sigmundg]] ([[Brukardiskusjon:Sigmundg|diskusjon]]) 15. april 2024 kl. 10:58 (CEST)
:Eg har for vane å retta feil i tekst og referansar når eg ser dei. Eg liker heller ikkje rot. [[Brukar:Ranveig|Ranveig]] ([[Brukardiskusjon:Ranveig|diskusjon]]) 15. april 2024 kl. 11:38 (CEST)
== Spørsmål frå [[User:Anne Sande|Anne Sande]] (23. april 2024 kl. 16:16) ==
Hei. Kan du sjå over ein artikkel eg er oppretta i sandkassa mi? --[[Brukar:Anne Sande|Anne Sande]] ([[Brukardiskusjon:Anne Sande|diskusjon]]) 23. april 2024 kl. 16:16 (CEST)
:Den såg veldig bra ut, både tekst, bilde og referansar. Eg har flytta han til hovudnamnerommet, håper det er greitt! [[Brukar:Ranveig|Ranveig]] ([[Brukardiskusjon:Ranveig|diskusjon]]) 23. april 2024 kl. 19:26 (CEST)
::Tusen takk! [[Brukar:Anne Sande|Anne Sande]] ([[Brukardiskusjon:Anne Sande|diskusjon]]) 24. april 2024 kl. 15:24 (CEST)
== Spørsmål frå [[User:Anne Sande|Anne Sande]] (10. mai 2024 kl. 10:49) ==
Eg har oppretta ein ny artikkel, denne gongen ikkje i sandkassa men rett på nett. Fint om du ser over og evt korrigerar. Eg fann ikkje bilete på Wikimedia Commons. Takk på førehand. Mvh Anne --[[Brukar:Anne Sande|Anne Sande]] ([[Brukardiskusjon:Anne Sande|diskusjon]]) 10. mai 2024 kl. 10:49 (CEST)
:Ja, den ser mykje fin ut. Eg endra innleiinga litt for å få fram dei viktigaste punkta om emnet i fyrste setning, og la til kategoriar. Det er dessverre mange emne det ikkje finst frie bilde for, men det er alltid verdt å sjå. [[Brukar:Ranveig|Ranveig]] ([[Brukardiskusjon:Ranveig|diskusjon]]) 10. mai 2024 kl. 12:14 (CEST)
== Admin-treff i Oslo 26.-27. oktober ==
Kjære administrator eller fadder på nynorsk-Wikipedia! Hald av siste helga i oktober, om du vil vere med på fagleg oppdatering og nettverksmøte i Oslo. Dersom du bur ein annan stad i landet, kan Wikimedia Noreg dekke reise og opphald for deg. [[Brukar:Jon Harald Søby (WMNO)|Jon Harald Søby (WMNO)]] og [[Brukar:Anne Sande (WMNO)|Anne Sande (WMNO)]] organiserer treffet og set i gang planlegginga i august, men gje gjerne innspel om nyttige tema allereie nå. Anten [[:no:Wikipedia:Administratorenes_oppslagstavle#Admintreff_i_Oslo_26.-27._oktober|her]] eller på [mailto:post@wikimedia.no post@wikimedia.no]. Beste helsing, for Wikimedia Noreg, [[Brukar:Elisabeth Carrera (WMNO)|Elisabeth Carrera (WMNO)]] ([[Brukardiskusjon:Elisabeth Carrera (WMNO)|diskusjon]]) 22. juli 2024 kl. 20:17 (CEST)
== Palékastro ==
Hi. I thought you would be informed about the reasons why an edit of an article is not accepted so that you can learn how to edit articles on Wikipedia better. I would like to know the reason why my edit to the article about Palaikastro ([[Palékastro|Palékastro)]] was not accepted. Is there something wrong with the photo? Greetings from Sitia. [[Brukar:Petro Stelte|Petro Stelte]] ([[Brukardiskusjon:Petro Stelte|diskusjon]]) 25. august 2024 kl. 23:37 (CEST)
:I made a new edit. I hope I did it right this time. [[Brukar:Petro Stelte|Petro Stelte]] ([[Brukardiskusjon:Petro Stelte|diskusjon]]) 26. august 2024 kl. 07:27 (CEST)
::Thanks, I deleted the original image because it was very similar to the infobox one and had no caption. I've translated the English captions now, so the gallery can stay. [[Brukar:Ranveig|Ranveig]] ([[Brukardiskusjon:Ranveig|diskusjon]]) 26. august 2024 kl. 07:43 (CEST)
== Spørsmål frå [[User:Anne Sande|Anne Sande]] (8. september 2024 kl. 07:29) ==
Hei. Kan du sjå på min oppdaterte artikkel om Edøy og innlegg under diskusjon? --[[Brukar:Anne Sande|Anne Sande]] ([[Brukardiskusjon:Anne Sande|diskusjon]]) 8. september 2024 kl. 07:29 (CEST)
:Fin utviding! Eg fann det beste talet eg kunne, og nytta høvet til å sjå over nokre tilknytte artiklar. [[Brukar:Ranveig|Ranveig]] ([[Brukardiskusjon:Ranveig|diskusjon]]) 8. september 2024 kl. 08:56 (CEST)
== Korrigeringer på gamle ordførere som er lenket og kategorisert til feil Vestfoldkommune ==
Hei Ranveig. Kunne du eller noen andre fikset mitt innspill om de omtalte tidligere ordførerne Klaveness nevnt i denne diskusjonstråden [[Brukardiskusjon:Anne-Sophie Ofrim#To blad ordførere Klaveness i feil tidligere Vestfoldkommune]] ? Med vennlig hilsen [[Brukar:Migrant|Migrant]] ([[Brukardiskusjon:Migrant|diskusjon]]) 10. september 2024 kl. 05:44 (CEST)
:Ja, har fiksa det etter beste evne. Eg har dessverre ikkje tilgang til bøkene i Nasjonalbiblioteket, men fann nokre greie nettkjelder. [[Brukar:Ranveig|Ranveig]] ([[Brukardiskusjon:Ranveig|diskusjon]]) 10. september 2024 kl. 09:18 (CEST)
== Kategoriar i konkuranse ==
Kva skal eg gjere for å vere med i skrivekonkuransen når du slettar kategori <u>Immateriell kulturarv</u> [[Brukar:Andreasv|Andreasv]] ([[Brukardiskusjon:Andreasv|diskusjon]]) 18. september 2024 kl. 10:59 (CEST)
:Eg veit ikkje, kategorisystemet er litt forvirrande. Eg har [[kategoridiskusjon:Immateriell kulturarv|føreslått]] å endra namnet på [[:kategori:Immateriell kulturarv]] til å vera meir UNESCO-relatert, og eventuelt la Immateriell kulturarv stå att for all slik kulturarv, men eg veit ikkje om begge desse då vil høyra til i konkurransen. Det burde dei jo. Elles ser eg at [[:Kategori:Kulturminne i Noreg]] tel med, så om du legg til emne i denne kategorien eller underkategoriar vil dei telja. [[Brukar:Ranveig|Ranveig]] ([[Brukardiskusjon:Ranveig|diskusjon]]) 18. september 2024 kl. 11:06 (CEST)
== Spørsmål frå [[User:Anne Sande|Anne Sande]] (5. oktober 2024 kl. 07:54) ==
Hei. Eg har oppdatert artikkelen om Skåla. Har leita etter kjelder på utsagna som er merka med treng kjelde. Kan https://www.aftenposten.no/reise/i/pL10eV/dette-er-norges-lengste-motbakke godkjennast? --[[Brukar:Anne Sande|Anne Sande]] ([[Brukardiskusjon:Anne Sande|diskusjon]]) 5. oktober 2024 kl. 07:54 (CEST)
:Ja, det er eit veldig godt døme på omtale som lengste motbakke. [[Brukar:Ranveig|Ranveig]] ([[Brukardiskusjon:Ranveig|diskusjon]]) 5. oktober 2024 kl. 08:41 (CEST)
::Takk. [[Brukar:Anne Sande|Anne Sande]] ([[Brukardiskusjon:Anne Sande|diskusjon]]) 5. oktober 2024 kl. 12:59 (CEST)
== Question regarding vandalism ==
Hello! I wanted to ask how to deal with vandals here. Specifically: how do I report them? Background: nearly every wiki which got opted out of global-sysops wikis list has some kind of a "administrator noticeboard" or "vandalism report page", but I wasn't able to find anything like that here. Best regards, [[Brukar:TenWhile6|TenWhile6]] ([[Brukardiskusjon:TenWhile6|diskusjon]]) 14. oktober 2024 kl. 19:13 (CEST)
:Hi, thanks for your question. We haven't really needed such a noticeboard as our Recent changes page is usually monitored by at least one administrator. Deletion requests are usually honoured. However, I've made a page for complex or systemic cases of vandalism at [[Wikipedia:Vaktmeistertenester]]. [[Brukar:Ranveig|Ranveig]] ([[Brukardiskusjon:Ranveig|diskusjon]]) 14. oktober 2024 kl. 19:53 (CEST)
::Thanks for your answer. :)
::I'll try to implement [[meta:XReport]] on that page. [[Brukar:TenWhile6|TenWhile6]] ([[Brukardiskusjon:TenWhile6|diskusjon]]) 16. oktober 2024 kl. 11:10 (CEST)
::Done: [[Spesial:Diff/3574312]]
::Tell me if I should change the message template in any way. (if you want, you can translate it) [[Brukar:TenWhile6|TenWhile6]] ([[Brukardiskusjon:TenWhile6|diskusjon]]) 16. oktober 2024 kl. 11:46 (CEST)
== Spørsmål frå [[User:Anne Sande|Anne Sande]] (16. oktober 2024 kl. 09:17) ==
Kan du sjå over artikkelen om William Henry Singer, som eg nyleg publiserte? Infoboks, referanser og anna, som gjerne må ordnast. Takk! (framleis litt ny) --[[Brukar:Anne Sande|Anne Sande]] ([[Brukardiskusjon:Anne Sande|diskusjon]]) 16. oktober 2024 kl. 09:17 (CEST)
:Den såg veldig fin ut! Eg fann elementet for han på Wikidata og kopla til slik at dei automatiske malane verkar. [[Brukar:Ranveig|Ranveig]] ([[Brukardiskusjon:Ranveig|diskusjon]]) 16. oktober 2024 kl. 09:30 (CEST)
::Hjarteleg takk! [[Brukar:Anne Sande|Anne Sande]] ([[Brukardiskusjon:Anne Sande|diskusjon]]) 16. oktober 2024 kl. 10:14 (CEST)
== Anne som fadder ==
Hei, Ranveig!
Kollegaen min, [[Brukar:Anne Sande|Anne Sande]], ønsker å bli fadder her på nynorskwikipedia, men teknisk sett når ho ikkje opp til krava med den brukarkontoen. Men ho har jo mykje god erfaring frå både nynorsk og bokmål òg med brukarkontoen [[Brukar:Anne Sande (WMNO)|Anne Sande (WMNO)]], og ikkje minst som kurshaldar saman med meg (og åleine).
Så spørsmålet er da om du kan gå inn på [[Spesial:Fellesskapskonfigurasjon/Mentorship]] og endre kravet til talet på redigeringar ned til 50, så kan Anne melde seg på, og så kan du justere grensa opp til 500 (eller eit anna fornuftig tal) etterpå. Kva trur du? [[Brukar:Jon Harald Søby (WMNO)|Jon Harald Søby (WMNO)]] ([[Brukardiskusjon:Jon Harald Søby (WMNO)|diskusjon]]) 11. november 2024 kl. 13:50 (CET)
:Ja, eg har justert det ned. Kanskje greitt nok med eit lågt tal, det er jo eigentleg kvalitet det kjem an på uansett. Nokre få grundige endringar er like mykje verdt. [[Brukar:Ranveig|Ranveig]] ([[Brukardiskusjon:Ranveig|diskusjon]]) 11. november 2024 kl. 17:16 (CET)
== Tokelauisk ==
Hei, og orsak konflikta. Eg valde min versjon men retta opp dei fleste (?) av rettingane du hadde gjort. Det tok litt lang tid å finne god formulering til neste steg. No tar eg pause ei stund, men eg kjem nok attende til artikkelen dei neste dagane, eg held på og skriv ein vitskapleg artikkel om tokelauisk språkteknologi, og tokelauisk hadde (og har framleis) ein ganske dårleg artikkel her på wp, så eg fyller inn her etter kvart som eg orienterer meg). Så berre du rett viss du finn meir, og takk for innsatsen så langt! [[Brukar:Trondtr|Trondtr]] ([[Brukardiskusjon:Trondtr|diskusjon]]) 8. desember 2024 kl. 16:06 (CET)
:Det er slikt som skjer, godt du tek tak i artikkelen! Om du har eit større arbeid i gang kan du merka artikkelen med [[Mal:Under arbeid]] medan du held på, så ingen prøver å utbetra for tidleg. [[Brukar:Ranveig|Ranveig]] ([[Brukardiskusjon:Ranveig|diskusjon]]) 8. desember 2024 kl. 16:08 (CET)
::Eg gjer det. [[Brukar:Trondtr|Trondtr]] ([[Brukardiskusjon:Trondtr|diskusjon]]) 9. desember 2024 kl. 21:45 (CET)
== Patruljør? ==
Hei, og god jul!
Jeg har [[w:no:WP:TO#Ny tilleggsfunksjon for patruljører|nettopp publisert en ny tilleggsfunksjon for patruljører]] på bokmålswikipedia, og kunne tenke meg å lansere dn her også. Men jeg er ikke patruljør her, så da får jeg ikke testa den ordentlig før jeg eventuelt lanserer den. Så jeg lurte på om jeg kunne bli patruljør også? Jeg kan ikke love at jeg kommer til å bli en superaktiv patruljør, men vil nå hjelpe til i ny og ne når det passer seg (og den nye tilleggsfunksjonen vil gjøre at det passer seg oftere!). [[Brukar:Jon Harald Søby|Jon Harald Søby]] ([[Brukardiskusjon:Jon Harald Søby|diskusjon]]) 25. desember 2024 kl. 20:12 (CET)
:Sjølvsagt, det burde ikkje vera noko problem! Patruljer så mykje eller lite du vil. [[Brukar:Ranveig|Ranveig]] ([[Brukardiskusjon:Ranveig|diskusjon]]) 25. desember 2024 kl. 20:38 (CET)
::Mange takk! :) [[Brukar:Jon Harald Søby|Jon Harald Søby]] ([[Brukardiskusjon:Jon Harald Søby|diskusjon]]) 25. desember 2024 kl. 20:42 (CET)
== Godt nyttår! ==
Heisann! Håper du har hatt en fin jul. Ville bare ønske deg et riktig godt nyttår og takke deg for jobben du gjør her. I tillegg vil jeg også takke deg for alle gangene du har rettet og fikset på artiklene som jeg har oversatt og opprettet her.
Håper du har har, og fortsatt får, en riktig fin nyttårsfeiring!
Mvh. [[Brukar:90sveped|90sveped]] ([[Brukardiskusjon:90sveped|diskusjon]]) 31. desember 2024 kl. 22:36 (CET)
:Godt nyttår og sjølv takk! Kjekt med spennande nye emne - mange av dei ville eg aldri tenkt på å skriva sjølv. [[Brukar:Ranveig|Ranveig]] ([[Brukardiskusjon:Ranveig|diskusjon]]) 1. januar 2025 kl. 11:22 (CET)
== Runeinnskrift i Bø gamle kyrkje i Telemark ==
Hei og godt nyår! Eg er ikkje vand til Wikipedia-kode, meir vand til Wiktionary, so eg stussar på kva er i vegen med Bø kyrkja, at eg sat inn sånne derre tekstboksar, og foto, og alt ser bra ut på mobil, men på PC vert dei begge flytta nedyver mot botnet der kjeldelista er. Driv å fiksar på det i heile morgon, men skynar ikkje kva er greia. Veit du kanskje kva eg gjer feil? [[Brukar:Tollef Salemann|Tollef Salemann]] ([[Brukardiskusjon:Tollef Salemann|diskusjon]]) 7. januar 2025 kl. 15:18 (CET)
:Hei, takk for bidrag og spørsmål. Det var bileta under infoboksen som dytta tekstboksane nedover. Eg har lagt inn eit forslag på løysing ved å venstrestilla bileta og leggja boksane saman i ein tabell. Det er heilt sikkert andre måtar å gjera det på òg, men no kjem alt saman som høyrer saman. [[Brukar:Ranveig|Ranveig]] ([[Brukardiskusjon:Ranveig|diskusjon]]) 7. januar 2025 kl. 16:58 (CET)
::Takk!! Prøvde å venstrestille dei sjølv, men då vart det noko feil i koden tydelegvis. [[Brukar:Tollef Salemann|Tollef Salemann]] ([[Brukardiskusjon:Tollef Salemann|diskusjon]]) 7. januar 2025 kl. 20:38 (CET)
== Thank you for being a medical contributors! ==
<div lang="en" dir="ltr" class="mw-content-ltr">
{| style="background-color: #fdffe7; border: 1px solid #fceb92;"
|rowspan="2" style="vertical-align: middle; padding: 5px;" | [[File:Wiki Project Med Foundation logo.svg|130px]]
|style="font-size: x-large; padding: 3px 3px 0 3px; height: 1.5em;" |'''The 2024 Cure Award'''
|-
| style="vertical-align: middle; padding: 3px;" |In 2024 you '''[[mdwiki:WikiProjectMed:WikiProject_Medicine/Stats/Top_medical_editors_2024_(all)|were one of the top medical editors in your language]]'''. Thank you from [[m:WikiProject_Med|Wiki Project Med]] for helping bring free, complete, accurate, up-to-date health information to the public. We really appreciate you and the vital work you do!
Wiki Project Med Foundation is a [[meta:Wikimedia_thematic_organizations|thematic organization]] whose mission is to improve our health content. '''[[meta:Wiki_Project_Med#People_interested|Consider joining for 2025]]''', there are no associated costs.
Additionally one of our primary efforts revolves around translating health content. We invite you to '''[https://mdwiki.toolforge.org/Translation_Dashboard/index.php try our new workflow]''' if you have not already. Our dashboard automatically [https://mdwiki.toolforge.org/Translation_Dashboard/leaderboard.php collects statistics] of your efforts and we are working on [https://mdwiki.toolforge.org/fixwikirefs.php tools to automatically improve formating].
|}
Thanks again :-) -- [[mdwiki:User:Doc_James|<span style="color:#0000f1">'''Doc James'''</span>]] along with the rest of the team at '''[[m:WikiProject_Med|Wiki Project Med Foundation]]''' 26. januar 2025 kl. 07:24 (CET)
</div>
<!-- Melding send av Brukar:Doc James@metawiki gjennom lista på https://meta.wikimedia.org/w/index.php?title=Global_message_delivery/Targets/Top_Other_Language_Editors_2024&oldid=28172893 -->
== Koordinatar ==
Hei Ranveig
Som du vel har sett, er eg for tida ute på rundtur i Kroatia i mi til synes endelause vandring gjennom det søraustlege Europa. Her er det (til skilnad for mange andre Balkan-statar) greie kjelder for administrativ inndeling og folketal, så det går etter måten greitt framover. Men i går fekk eg ein nasestyvar. Då eg skulle førehandsvise ein av artiklane, var det plutseleg ei stygg, raud feilmelding i feltet for 'Koordinatar' i infoboksen:
:'''«Coordinates: Missing latitude'''
:'''Ugyldige argument vart sende til <nowiki>{{#coordinates:}}</nowiki>-funksjonen»'''
Når eg så knyter artikkelen til Wikidata-elementet, kjem det fram koordinatar, men det er ikkje mine tal. Eg har lenge vore medviten om at dei koordinatane som er lagt inn for geografiske stader, har svært ymse kvalitet og presisjon, så eg har lagt inn mine tal også når eg veit det finst tal i Wikidata, på same måten som eg stundom overstyrer annan info frå Wikidata (til dømes ved å velje eit anna bilete enn det som ligg der). Men den feilen som no er dukka opp, gjer at alle mine (nokolunde kvalitetssikra) koordinatar er søkk borte, også i artiklar som eg laga for meir enn ti år sidan. I staden er det til alt overmål henta inn desimalkoordinatar, noko eg slett ikkje synest om.
Etter litt eksperimentering ser eg at problemet gjeld både i 'Infoboks' og 'Geoboks' og ikkje minst i malen [[Mal:Koord]], der du sjølv kan sjå feilmeldinga i pluralis.
Det tekniske med malar er over mitt kompetansenivå, så eg anar ikkje korleis dette kan ha oppstått eller korleis det kan fiksast, men det er ikkje heilt til å leve med, så eg vonar at du kan fikse eller veit kven som kan fikse.
Beste helsing [[Brukar:TU-nor|T*U]] ([[Brukardiskusjon:TU-nor|diskusjon]]) 28. januar 2025 kl. 15:25 (CET)
:@[[Brukar:TU-nor|TU-nor]]: Hei! Den raude teksten kom frå ein feil i [[Modul:Coordinates]] som [[Spesial:Diff/3589678|eg har retta]], så no skal det funke som vanleg.
:Det går an å overstyre infoboksmalen så han ikkje hentar koordinatar frå Wikidata viss det fins lokale koordinatar, men eg vil eigentleg ikkje tilrå det. Viss du kjem over koordinatar som er unøyaktige i Wikidata er det mykje betre for alle om du rettar dei der, heller enn å legge inn riktigare koordinatar lokalt på nynorskwikipedia (for da er jo koordinatane framleis unøyaktige på alle andre språkutgåver som hentar koordinatar frå Wikidata). [[Brukar:Jon Harald Søby|Jon Harald Søby]] ([[Brukardiskusjon:Jon Harald Søby|diskusjon]]) 28. januar 2025 kl. 15:51 (CET)
::Takk for at du fiksa det medan eg prøvde å forstå kva som var feilen. Eg har no også lagt inn den gamle visinga med grad, minutt og sekund, som jo var det me hadde før (og eg synest er litt lettare å oppfatta). [[Brukar:Ranveig|Ranveig]] ([[Brukardiskusjon:Ranveig|diskusjon]]) 28. januar 2025 kl. 16:06 (CET)
:::Mange takk, @[[Brukar:Jon Harald Søby|Jon Harald Søby]], for fiksing. Problemet er mest at koordinatar i Wikidata har veldig varierande grannsemd, medan eg har vore mest oppteken av å gi same grannsemd overalt (og det lenge før Wikidata var så utvikla som no). Eg har heller ikkje lyst til å bruke meir tid enn naudsynt på Wikidata. Eg meiner det er betre at eg gjer dei tinga eg er god til her på nn enn at eg skal rote meg bort i altfor mykje som eg ikkje heilt skjønar korleis fungerer...
:::Og Ranveig, takk for å leggje inn grad/min/sek. Der er vi heilt samde! --[[Brukar:TU-nor|T*U]] ([[Brukardiskusjon:TU-nor|diskusjon]]) 28. januar 2025 kl. 16:22 (CET)
::::@[[Brukar:TU-nor|TU-nor]]: Ja, det gjev meining. Men viss du har lyst til å lære litt meir om korleis Wikidata fungerer så kan [[Brukar:Jon Harald Søby (WMNO)|eg]] godt ta ein liten introduksjon i ei [https://www.wikimedia.no/starthjelp/ starthjelpsøkt] – at garva wikipedianarar som deg skjøner WD betre vil kunne gagna både WD og nynorskwikipedia. 😉 [[Brukar:Jon Harald Søby|Jon Harald Søby]] ([[Brukardiskusjon:Jon Harald Søby|diskusjon]]) 28. januar 2025 kl. 16:32 (CET)
== Administator ==
Jeg ønsker å være Administator. Jeg har gode skriveferdigheter og jeg vil være med på å gjøre Wikipedia til et bedre nettsted. [[Spesial:Bidrag/85.220.124.13|85.220.124.13]] 2. februar 2025 kl. 21:54 (CET)
:Undskyld meg at jeg var ikke pålogged.
:Det er meg. [[Brukar:Bjornkarateboy|Bjornkarateboy]] ([[Brukardiskusjon:Bjornkarateboy|diskusjon]]) 2. februar 2025 kl. 21:59 (CET)
::Du er velkommen til å delta på Wikipedia, men det tek tid før ein eventuelt kan tenka på deg som administrator. Hugs også at dette er Wikipedia på [[nynorsk]]! [[Brukar:Ranveig|Ranveig]] ([[Brukardiskusjon:Ranveig|diskusjon]]) 3. februar 2025 kl. 09:22 (CET)
== Spørsmål frå [[User:SaraGran|SaraGran]] (19. februar 2025 kl. 14:17) ==
Hei! Eg er litt i tvil om når eg skal kryssa av for "småplukk" og ikkje. Finst det retningslinjer på det? --[[Brukar:SaraGran|SaraGran]] ([[Brukardiskusjon:SaraGran|diskusjon]]) 19. februar 2025 kl. 14:17 (CET)
:Nei, ingen konkrete retningsliner. Dersom du gjer eit par små rettingar kan du kryssa av. Dersom du legg til eller tek vekk mykje, bør du ikkje gjera det. Trur den viktigaste grunnen til å merka endringar som "småplukk" er når du gjer ei mengd mindre rettingar, så andre kan filtrera dei ut. [[Brukar:Ranveig|Ranveig]] ([[Brukardiskusjon:Ranveig|diskusjon]]) 19. februar 2025 kl. 15:21 (CET)
::Skjønar! Takk for hjelpa! :) [[Brukar:SaraGran|SaraGran]] ([[Brukardiskusjon:SaraGran|diskusjon]]) 19. februar 2025 kl. 19:15 (CET)
== Takk for hjelpa! ==
Eg ville berre takka deg for at du regelmessig har retta småfeil i artiklane og bidraga mine. Dette gjer det lettare for meg å sjå korleis eg kan verta betre, kva overskrifter som passar best, og liknande. Sånn lærer eg raskare dei små detaljane knytte til stil og formatering, greier som ofte kan vera vanskelege å oppdaga utan nok erfaring, særleg med tanke på skilnadene mellom dei ulike Wikipedia-språkversjonane. Takk att — eg set stor pris på det du gjer! —[[Brukar:AddieMaddie|AddieMaddie]] <sup>[[Brukardiskusjon:AddieMaddie|diskusjon]] | [[Spesial:Bidrag/AddieMaddie|bidrag]]</sup> 22. mars 2025 kl. 07:04 (CET)
:Berre hyggeleg, og sjølv takk for gode bidrag! Det verker som ein særs god måte å forbetra språket på, som samstundes er til nytte for andre. [[Brukar:Ranveig|Ranveig]] ([[Brukardiskusjon:Ranveig|diskusjon]]) 22. mars 2025 kl. 09:08 (CET)
== Feil diskusjon ==
Ser at diskusjonen som høyrer til artikkelen <nowiki>[[Kvantifisering]]</nowiki> har hamna i artikkelen <nowiki>[[Kvantisering]]</nowiki>, truleg på grunn av ei gamal omdirigering. Går ut frå ein lyt vera administrator for å ordna opp i dette. Kanskje du kan sjå på det? På førhand takk. [[Brukar:Sigmundg|Sigmundg]] ([[Brukardiskusjon:Sigmundg|diskusjon]]) [[Brukar:Sigmundg|Sigmundg]] ([[Brukardiskusjon:Sigmundg|diskusjon]]) 13. april 2025 kl. 19:25 (CEST)
:Ja, eg har sletta omdirigeringa. [[Brukar:Ranveig|Ranveig]] ([[Brukardiskusjon:Ranveig|diskusjon]]) 13. april 2025 kl. 21:06 (CEST)
== Referansemalar ==
Hei! Mange referansemalar er tatt over frå engelsk Wikipedia, t.d. [[Mal:Cite journal]]. Ønsker meg også [[en:Template:Cite BOW]] til [[nn:Mal:Cite BOW]]. Er det mykje fikling som trengs for å få Cite BOW til å fungere her, eller berre er å kopiere den eine sida? [[Brukar:Roarjo|Roar]] ([[Brukardiskusjon:Roarjo|diskusjon]]) 20. april 2025 kl. 20:01 (CEST)
:Me hadde allereie [[Modul:Cite taxon]], så då verker det som om enkel kopiering verker. Eg har også lagt inn [[Mal:Cite taxon]], som ser ut til å høyra til denne modulen. [[Brukar:Ranveig|Ranveig]] ([[Brukardiskusjon:Ranveig|diskusjon]]) 20. april 2025 kl. 21:57 (CEST)
::Tusen takk! Malen fungerer fint. [[Brukar:Roarjo|Roar]] ([[Brukardiskusjon:Roarjo|diskusjon]]) 22. april 2025 kl. 21:19 (CEST)
== Hide vandalism edits ==
Hi, could you please hide the vandalism edits and semi-lock my talk page? Thanks! [[User:Như Gây Mê|<span style="color:orange;"><strong>Halley</strong></span>]] [[Philippines|<span style="color:#00bbe6;"><strong><sup>luv Filipino ❤</sup></strong></span>]] 20. juni 2025 kl. 11:46 (CEST)
:Sure. Sorry about the unpleasantness. -- [[Brukar:Ranveig|Ranveig]] ([[Brukardiskusjon:Ranveig|diskusjon]]) 20. juni 2025 kl. 13:52 (CEST)
== Takk ==
Fint at du rettar opp språklege (og andre) mistak som eg gjer. Eg har for det meste tilhald på bokmålswikipedia, men i høve Fiks det!-kampanja såg eg at det var nokre lavthengjande frukter på nynorsk. DIverre er eg noko rusten i språket, så du får bera over med meg. [[Brukar:Andewa|Andewa]] ([[Brukardiskusjon:Andewa|diskusjon]]) 26. august 2025 kl. 22:00 (CEST)
:Berre hyggeleg og sjølv takk. Det er mange artiklar her som kan gjerast betre med ganske liten innsats, men nokon må jo gjera det! -- [[Brukar:Ranveig|Ranveig]] ([[Brukardiskusjon:Ranveig|diskusjon]]) 27. august 2025 kl. 08:20 (CEST)
== Innstillingar for heimesida for nybyrjarar ==
Hei, Ranveig!
Eg lurte på om du kunne ta ein kikk på [[Spesial:Fellesskapskonfigurasjon]], spesifikt dei fire bolkane «Hjelpepanel», «Fadderskap», «Innføring for nybegynnere» og «Foreslåtte redigeringer», og se om det er nokre endringar som bør gjerast. Det meste kan nok vere likt som [[:nn:Spesial:Fellesskapskonfigurasjon|på bokmål]], men det kan hende nokre lenkjemål for t.d. hjelpesider ikkje finst på nynorsk, og da kanskje berre bør sløyfast.
Eg trur òg det kan vere lurt å fjerna dei tidlegare WMNO-kollegaene mine, Anne Sande og Lurveleven, frå fadderordninga (på [[Spesial:Handsam fadrar]]), av di dei ikkje har vore aktive her sida dei slutta i WMNO.
Og kanskje det er nokre fleire aktive bidragsytarar her – administratorar eller ikkje – som bør få ei oppfordring om å bli fadder via [[Spesial:Bli fadder]]? Det er kanskje fleire som ikkje veit om at dette systemet finst. [[Brukar:Jon Harald Søby|Jon Harald Søby]] ([[Brukardiskusjon:Jon Harald Søby|diskusjon]]) 1. oktober 2025 kl. 10:28 (CEST)
:Eg har sett over sidene, og kan ikkje sjå noko som bør endrast straks - bortsett frå at dei bør omsetjast til nynorsk, då! Det hadde kanskje vore fint å ha ei eige Hjelpesentral-side, nokre folk kan kanskje føretrekka det framfor å spørja ein einskildperson. Skal fjerna dei ikkje-aktive fadrane no. -- [[Brukar:Ranveig|Ranveig]] ([[Brukardiskusjon:Ranveig|diskusjon]]) 1. oktober 2025 kl. 16:35 (CEST)
::Det som fekk meg til å tru at ein sjekk var naudsynt var at to av lenkjene nedst på [[Spesial:Heimeside]] har «Special:MyLanguage/Help:VisualEditor/User guide» som ''etikett'', og det bør endrast (og éin av dei fjernast): [[Spesial:Fellesskapskonfigurasjon/HelpPanel]]. [[Brukar:Jon Harald Søby|Jon Harald Søby]] ([[Brukardiskusjon:Jon Harald Søby|diskusjon]]) 1. oktober 2025 kl. 17:03 (CEST)
:::Ja, den var ikkje heilt god. Har fiksa for no. -- [[Brukar:Ranveig|Ranveig]] ([[Brukardiskusjon:Ranveig|diskusjon]]) 1. oktober 2025 kl. 20:21 (CEST)
== Update request ==
Hello, Ranveig.
Can you rename [[Andrew av York]] into the Nynorsk version of [[Andrew Mountbatten Windsor]]?
After all his titles, honours and styles were stripped of him on 30 October 2025, he became plain (Mr.) Andrew Mountbatten Windsor.
Here is the official statement from Buckingham Palace:
https://www.royal.uk/news-and-activity/2025-10-30/a-statement-from-buckingham-palace
Yours sincerely, [[Spesial:Bidrag/~2025-30848-59|~2025-30848-59]] ([[Brukardiskusjon:~2025-30848-59|diskusjon]]) 1. november 2025 kl. 18:47 (CET)
Hello, Ranveig.
Can you rename [[Sarah av York]] to [[Sarah Ferguson]], for the same reason, because her title became defunct, when Andrew's titles were stripped from him?
Source:
https://www.bbc.com/news/articles/cx2p7xzz4lvo
Yours sincerely, [[Spesial:Bidrag/~2025-31889-16|~2025-31889-16]] ([[Brukardiskusjon:~2025-31889-16|diskusjon]]) 8. november 2025 kl. 10:04 (CET)
:Sure, that's done now. -- [[Brukar:Ranveig|Ranveig]] ([[Brukardiskusjon:Ranveig|diskusjon]]) 8. november 2025 kl. 12:25 (CET)
::Thank you very much. [[Spesial:Bidrag/~2025-32116-39|~2025-32116-39]] ([[Brukardiskusjon:~2025-32116-39|diskusjon]]) 8. november 2025 kl. 15:19 (CET)
== Jerusalem Light Rail → Bybane i Jerusalem ==
Hei Ranveig.
Namnet til artikkelen [[Jerusalem Light Rail]] burde endrast til [[Bybanen i Jerusalem]]. Israel er ikkje eit engelsktalande land og engelsk er ikkje eit offisielt språk i Israel. Kan du gi det nytt namn?
Med vennleg helsing [[Spesial:Bidrag/~2025-34052-15|~2025-34052-15]] ([[Brukardiskusjon:~2025-34052-15|diskusjon]]) 17. november 2025 kl. 11:37 (CET)
:Hei Ranveig.
:Eg trekkjer tilbake førespurnaden, fordi ein annan Wikipedia-brukar som eg ikkje sende ein førespurnad til, har gitt artikkelen nytt namn.
:Med vennleg helsing [[Spesial:Bidrag/~2025-34052-15|~2025-34052-15]] ([[Brukardiskusjon:~2025-34052-15|diskusjon]]) 17. november 2025 kl. 13:21 (CET)
== Nærøysund i geoboks-malen ==
Hei, Ranveig. Bare en liten ting vedrørende malen geoboks. Når man setter inn navn på fylke og kommune, lenker de automatisk til henholdsvis fylke- og kommunenavnet. Nå holder jeg på med Trøndelag fylke og der lenker ikke Nærøysund til kommunenavnet. Dette ligger sikkert i en eller annen mal, men jeg vet ikke hvor. [[Brukar:Anne-Sophie Ofrim|Anne-Sophie Ofrim]] ([[Brukardiskusjon:Anne-Sophie Ofrim|diskusjon]]) 13. desember 2025 kl. 13:18 (CET)
:Det var faktisk ingen mal der, berre ei lenkje til ord som har artiklar. Så [[Nærøysund]] verka ikkje fordi det ikkje omdirigerte til [[Nærøysund kommune]]. Men det finst faktisk ein mal ([[Mal:Norske kommunar forkorta]]) som lagar rette lenkjer automatisk, og det er nok ei betre løysing i geoboksen. -- [[Brukar:Ranveig|Ranveig]] ([[Brukardiskusjon:Ranveig|diskusjon]]) 13. desember 2025 kl. 14:52 (CET)
::Ok, takk. Ser at Nærøysund står i den malen. Men jeg kan lage en omdirigerng fra [[Nærøysund]] til [[Nærøysund kommune]]. --[[Brukar:Anne-Sophie Ofrim|Anne-Sophie Ofrim]] ([[Brukardiskusjon:Anne-Sophie Ofrim|diskusjon]]) 13. desember 2025 kl. 15:13 (CET)
== Kople ny kategori til wikidata ==
Hei, eg gjorde eitt eller anna i feil rekkjefølgje(?), og får ikkje kopla Kategori:Horn-_og_hærfuglar til rett wikidata-element. Trur det skal vere Kategori:Bucerotiformes (Q7469802). Kan du vere snill å vise veg eller peike til oppskrift? [[Brukar:Roarjo|Roar]] ([[Brukardiskusjon:Roarjo|diskusjon]]) 2. februar 2026 kl. 09:18 (CET)
:Det verka på vanleg måte no, med å oppretta lenkje frå Wikidata-elementet. Kanskje noko som låg lagra ei stund som ikkje er det meir. -- [[Brukar:Ranveig|Ranveig]] ([[Brukardiskusjon:Ranveig|diskusjon]]) 2. februar 2026 kl. 09:52 (CET)
== tilbakerulling komla ==
Kvifor tilbakerulla du komle-endringa mi. Heile Rogaland ca seier "komla", så føler det er utbredt nok til å bli med. [[Spesial:Bidrag/~2026-24063-61|~2026-24063-61]] ([[Brukardiskusjon:~2026-24063-61|diskusjon]]) 20. april 2026 kl. 11:12 (CEST)
:Hei, «komla» er berre ein dialektmåte å seia ordet som blir skrive «komle» på (slik ein seier «humla» men skriv «humle»). -- [[Brukar:Ranveig|Ranveig]] ([[Brukardiskusjon:Ranveig|diskusjon]]) 20. april 2026 kl. 11:34 (CEST)
== You may be an eligible candidate for the U4C election ==
<div lang="en" dir="ltr" class="mw-content-ltr">
Greetings,
The [[m:Special:MyLanguage/Universal_Code_of_Conduct/Coordinating_Committee|Universal Code of Conduct Coordinating Committee (U4C)]] seeks candidates for the 2026 election. The U4C is the global committee responsible for overseeing enforcement of the [[foundation:Special:MyLanguage/Policy:Universal Code of Conduct|Universal Code of Conduct]]. Elections are held annually, if elected a committee member serves for two years.
This year the U4C requires candidates to hold administrator rights on at least one wiki, which is why you are being contacted as you appear to hold this right. There are other requirements, such as candidates must be at least 18 years old and may not be employed by the Wikimedia Foundation or other related chapters and affiliates. You can find more information in the [[m:Special:MyLanguage/Universal_Code_of_Conduct/Coordinating_Committee/Election/2026#Call_for_Candidates|call for candidates on Meta-wiki]]. Additionally, the committee's working language is English; some ability to communicate in English is required.
The election opens on 18 May, if you are eligible and interested you have until 10 May to submit your candidacy. There will be a week in between for candidates to answer questions from the community. Voting takes place privately in [[m:Special:MyLanguage/SecurePoll|SecurePoll]], successful candidates must receive at least 60% support. More information is available on [[m:Special:MyLanguage/Universal_Code_of_Conduct/Coordinating_Committee/Election/2026|the 2026 Elections page]], including timelines and other candidacy information. If you read over the material and consider yourself qualified, please consider submitting your name to run for the committee. If you think someone else in your community might be interested and qualified, please encourage them to run.
In partnership with the U4C -- [[m:User:Keegan (WMF)|Keegan (WMF)]] ([[m:User_talk:Keegan (WMF)|talk]]) 28. april 2026 kl. 22:06 (CEST) </div>
<!-- Melding send av Brukar:Keegan (WMF)@metawiki gjennom lista på https://meta.wikimedia.org/w/index.php?title=User:Keegan_(WMF)/test&oldid=30472432 -->
== Create Request ==
* [[:en:Nguyễn Đan Quế]]>>>>>[[Nguyễn Đan Quế]]
* [[:en:Thadeus Nguyễn Văn Lý]]>>>>>[[Nguyễn Văn Lý]]
* [[:en:Peter Nguyen Van Hung]]>>>>>[[Peter Nguyễn Văn Hùng]]
* [[:en:Lê Công Định]]>>>>>[[Lê Công Định]]
* [[:en:Lê Quốc Quân]]>>>>>[[Lê Quốc Quân]]
* [[:en:Phạm Đoan Trang]]>>>>>[[Phạm Đoan Trang]]
If You are fluent in English, we would appreciate it if You could create content in New Norwegian. Please support the Vietnamese democracy movement, Thank You! [[Brukar:Bui Hung Long|Bui Hung Long]] ([[Brukardiskusjon:Bui Hung Long|diskusjon]]) 2. mai 2026 kl. 20:16 (CEST)
== 1946 or 1947? ==
On this wiki, the construction year of [[Lynghogtunnelen]] is 1946, while on [[:no:Lynghogtunnelen|nowiki it is]] 1947, both of which lack reliable sources
BTW, Thank you for correcting the construction year of [[Isokylätunnelen]], pointing out that its source, which was built in 1992, is likely unreliable. [[Brukar:Htmlzycq|Htmlzycq]] ([[Brukardiskusjon:Htmlzycq|diskusjon]]) 15. mai 2026 kl. 09:49 (CEST)
also in [[Stigabergtunnelen]] is 1946, while on [[:no:Stigabergtunnelen|nowiki is]] 1947--[[Brukar:Htmlzycq|Htmlzycq]] ([[Brukardiskusjon:Htmlzycq|diskusjon]]) 15. mai 2026 kl. 10:12 (CEST)
:I have found a source for the year 1946. -- [[Brukar:Ranveig|Ranveig]] ([[Brukardiskusjon:Ranveig|diskusjon]]) 15. mai 2026 kl. 11:39 (CEST)
== Spørsmål frå [[User:SigAsl|SigAsl]] (15. mai 2026 kl. 12:09) ==
Hei,
Jeg ønsker å publisere en side om en lege og professor ved OUS, Knut Dahl Jørgensen Jeg er helt ny til wikipedia og forstår ikke hvordan jeg kan publisere det jeg har laget på en "brukerside". Kan du hjelpe meg?
Mvh Sigrid Aslaksen --[[Brukar:SigAsl|SigAsl]] ([[Brukardiskusjon:SigAsl|diskusjon]]) 15. mai 2026 kl. 12:09 (CEST)
:Du kan flytte sida frå namnerommet "Bruker" til "(Hoved)" på bokmålswikipedia. Flyttefunksjonen ligg under "Handlinger", som for dei fleste finst oppe i høgremargen. -- [[Brukar:Ranveig|Ranveig]] ([[Brukardiskusjon:Ranveig|diskusjon]]) 15. mai 2026 kl. 12:15 (CEST)
== Heiter det jentenamn eller pikenamn? ==
Hei, Ranveig!
Du endra "pikenamn" til "jentenamn" i artikkelen om [[Sonja Lang]].
Eg meiner at det heiter "pikenamn" på nynorsk. "Jentenamn" ("jentenavn" på bokmål) er noko anna.
Køyr debatt!
[[Brukar:Verdlanco|Verdlanco]] ([[Brukardiskusjon:Verdlanco|diskusjon]]) 11. juni 2026 kl. 16:31 (CEST)
:[https://ordbokene.no/nob/bm,nn/jentenamn Jentenamn] er det einaste tillatne ordet på nynorsk, noko eg hugsa frå ein annan gong eg slo det opp. -- [[Brukar:Ranveig|Ranveig]] ([[Brukardiskusjon:Ranveig|diskusjon]]) 11. juni 2026 kl. 16:35 (CEST)
::Javel.
::Eg er villig til å la meg overtyde viss du kan vise til kjelder som underbyggjer det synspunktet!
::[[Brukar:Verdlanco|Verdlanco]] ([[Brukardiskusjon:Verdlanco|diskusjon]]) 11. juni 2026 kl. 16:39 (CEST)
:::Eg la inn lenkje til Nynorskordboka over. -- [[Brukar:Ranveig|Ranveig]] ([[Brukardiskusjon:Ranveig|diskusjon]]) 11. juni 2026 kl. 16:52 (CEST)
::::Ja, men då er eg overtydd, då! Takk for vaksenopplæringa!
::::[[Brukar:VerdLanco|VerdLanco]] ([[Brukardiskusjon:VerdLanco|diskusjon]]) 11. juni 2026 kl. 16:59 (CEST)
== Sida eg omsette vart sletta ==
Hei Rainveig
Omsetjinga lå tett opp mot originalen på svensk, men eg har sjekka at alle orda er nynorske på orbokene.no
Vonar at du gidd å reversera slettinga. Det var ikkje ei rein maskinomsetjing som du trudde.
Med beste helsing,
Ellinor [[Brukar:Ellinorlinnea|Ellinorlinnea]] ([[Brukardiskusjon:Ellinorlinnea|diskusjon]]) 26. juni 2026 kl. 15:48 (CEST)
:OK, eg har attoppretta. Var ikkje kjend med at "rita" også var lov å bruka på nynorsk. Det var ein del anna som var merkeleg, så eg har gått over til det eg meiner er meir naturleg/rett språk. -- [[Brukar:Ranveig|Ranveig]] ([[Brukardiskusjon:Ranveig|diskusjon]]) 26. juni 2026 kl. 16:13 (CEST)
::Kvifor må alt vere so kjedeleg? Kva er meininga med å laga ein ny norsk viss vi berre låner ord frå Bokmål? [[Brukar:Ellinorlinnea|Ellinorlinnea]] ([[Brukardiskusjon:Ellinorlinnea|diskusjon]]) 26. juni 2026 kl. 17:55 (CEST)
== references group="lower-alpha" ==
Hei Ranveig, no treng eg hjelp.
I artikkelen [[Kongsmarihand]] fann eg det naudsynt å lage ei eiga noteliste til ei punktoppstilling for å sleppe å blande dei innimellom dei mange omfattande referansane. Dette meiner eg at eg gjort før med <code><nowiki>{{efn}}</nowiki></code>-malen, og notelista skal då kome fram med '''<nowiki><references group="lower-alpha"></nowiki>'''. Då skulle i teorien notene kome som bokstavar abc både i teksten og i notelista. I teksten blir det rett, men i notelista kjem det tal 123, og det ser litt dumt ut, for å seie det forsiktig.
Er det eg som har dumma meg ut? [[Brukar:TU-nor|T*U]] ([[Brukardiskusjon:TU-nor|diskusjon]]) 2. august 2026 kl. 14:55 (CEST)
k523xwinfpyxjr6wyrxjaawmte82mzd
3664227
3664212
2026-08-02T15:59:18Z
90sveped
53941
/* references group="lower-alpha" */
3664227
wikitext
text/x-wiki
{| class="wikitable" style=" font-size:small; float:right;"
!Arkiv
|-
|[[fil:Debating Monks.JPG|150px|høgre|Køyr debatt!]]
*[[Brukardiskusjon:Ranveig/Styre|Styre]]
*[[Brukardiskusjon:Ranveig/Stell|Stell]]
*[[Brukardiskusjon:Ranveig/Ståk|Ståk]]
*[[Brukardiskusjon:Ranveig/Språk|Språk]]
*[[Brukardiskusjon:Ranveig/Skryt|Skryt]]
*[[Brukardiskusjon:Ranveig/Sitat|Sitat]]
*[[Brukardiskusjon:Ranveig/Usortert001|Usortert arkiv nummer 1 av mange.]]
*[[Brukardiskusjon:Ranveig/Usortert002|Usortert arkiv nummer 2]]
*[[Brukardiskusjon:Ranveig/Usortert003|Usortert arkiv nummer 3]]
*[[Brukardiskusjon:Ranveig/Usortert004|Usortert arkiv nummer 4]] (aug. 2009-ut 2010)
*[[Brukardiskusjon:Ranveig/Usortert005|Usortert arkiv nummer 5]] (2011)
*[[Brukardiskusjon:Ranveig/Usortert006|Usortert arkiv nummer 6]] (2012)
*[[Brukardiskusjon:Ranveig/Usortert007|Usortert arkiv nummer 7]] (2013)
*[[Brukardiskusjon:Ranveig/Usortert008|Usortert arkiv nummer 8]] (2014)
*[[Brukardiskusjon:Ranveig/Usortert009|Usortert arkiv nummer 9]] (2016-2020)
*[[Brukardiskusjon:Ranveig/Usortert010|Usortert arkiv nummer 10]] (2021-2023)
|}
== Godt nyttår! ==
Heisann! Ville bare ønske deg et riktig godt nytt år og si tusen takk for arbeidet du gjør her for nynorsk wikipedia. I tillegg vil jeg takke deg for at du har tatt deg tid til gå gjennom artikler jeg har opprettet i løpet av året.
Kos deg med nyttårsfeiringen og godt nyttår!
Mvh. [[Brukar:90sveped|90sveped]] ([[Brukardiskusjon:90sveped|diskusjon]]) 31. desember 2023 kl. 18:56 (CET)
:Godt nyttår, og sjølv takk for mange fargerike bidrag! [[Brukar:Ranveig|Ranveig]] ([[Brukardiskusjon:Ranveig|diskusjon]]) 1. januar 2024 kl. 08:03 (CET)
== Grensesnittadministrator? ==
Hei, Ranveig! Eg lurte på om eg mellombels (i 1–2 månader) kunne bli grensesnittadministrator her? Eg har titta litt på [[MediaWiki:Common.js]] og [[Spesial:Tilleggsfunksjonar]], og det er mykje opprydding som trengs. Eg ''kan'' gjere det via diskusjonssider og forklaringar, men det er eit ''lite'' hakk enklare om eg berre kan gjere det sjølv. :o) [[Brukar:Jon Harald Søby|Jon Harald Søby]] ([[Brukardiskusjon:Jon Harald Søby|diskusjon]]) 9. januar 2024 kl. 16:41 (CET)
:Det burde ikkje vera noko problem. Det er nok mykje rot som ligg att frå før, så det hadde vore flott om du tok tak i det! [[Brukar:Ranveig|Ranveig]] ([[Brukardiskusjon:Ranveig|diskusjon]]) 9. januar 2024 kl. 17:00 (CET)
::Tusen takk! [[Brukar:Jon Harald Søby|Jon Harald Søby]] ([[Brukardiskusjon:Jon Harald Søby|diskusjon]]) 9. januar 2024 kl. 20:00 (CET)
== Kategori:Spøkelsesbyar ==
Hello.
[[Grindavík]] and [[Stepanakert]] are currently ghost towns - Grindavík became so after a lava fissure opened up in the town and destroyed buildings and Stepanakert became so after the entire Armenian population fled and has been depopulated. It also ceased to be a capital city when the de facto Republic of Nagorno-Karabakh ceased to exist after Azerbaijan took it in 2023. Please see the news sources about this. The categories should be put back, and can be later removed if the towns are repopulated. The Icelandic town looks very unlikely to be repopulated at all, because it has been damaged by a laval tunnel flowing beneath it and because it erupted in the town.
Sources: https://www.theguardian.com/world/2024/jan/15/grindavik-residents-face-uncertain-future-after-volcano-erupts-again-iceland
https://eurasianet.org/nagorno-karabakhs-abandoned-capital-transforms-under-azerbaijani-rule
Yours sincerely, [[Spesial:Bidrag/31.200.16.100|31.200.16.100]] 31. januar 2024 kl. 21:56 (CET)
:Hello 31.200.16.100 31, if that is your real name. I had the impression that no decision had been taken to permanently abandon Grindavik, and a temporary evacuation can't really be said to make it a ghost town - compare [[Plymouth på Montserrat|Plymouth on Montserrat]], a permanently abandoned town. However, I guess we can leave it in the "ghost town" category for now. As for Stepanakert, I doubt it is entirely devoid of people. [https://news.az/news/azerbaijan-to-establish-polling-station-for-upcoming-presidential-election-in-khankendi This article] mentions a polling station. Even if there were to be found no civilian residents, there's bound to be soldiers living there. [[Brukar:Ranveig|Ranveig]] ([[Brukardiskusjon:Ranveig|diskusjon]]) 1. februar 2024 kl. 09:18 (CET)
::That is my IP number. With a lava tunnel running under Grindavík, which not only caused subsidence of the town, compromised most buildings, but which erupted inside the town destroying buildings and infrastructure, the town's future looks bleak and it looks likely it will end up like Plymouth in Montserrat. [[Spesial:Bidrag/31.200.16.100|31.200.16.100]] 1. februar 2024 kl. 22:54 (CET)
== Thank you for being a medical contributors! ==
<div lang="en" dir="ltr" class="mw-content-ltr">
{| style="background-color: #fdffe7; border: 1px solid #fceb92;"
|rowspan="2" style="vertical-align: middle; padding: 5px;" | [[File:Wiki Project Med Foundation logo.svg|130px]]
|style="font-size: x-large; padding: 3px 3px 0 3px; height: 1.5em;" |'''The 2023 Cure Award'''
|-
| style="vertical-align: middle; padding: 3px;" |In 2023 you '''[https://mdwiki.org/wiki/WikiProjectMed:WikiProject_Medicine/Stats/Top_medical_editors_2023_(all) were one of the top medical editors in your language]'''. Thank you from [[m:WikiProject_Med|Wiki Project Med]] for helping bring free, complete, accurate, up-to-date health information to the public. We really appreciate you and the vital work you do!
Wiki Project Med Foundation is a [[meta:Wikimedia_thematic_organizations|thematic organization]] whose mission is to improve our health content. '''[https://docs.google.com/forms/d/e/1FAIpQLSdWfjVFbDO4ji-_qn2SsAgdCflhcOZychLnr1JUacsPaBr1eA/viewform Consider joining for 2024]''', there are no associated costs.
Additionally one of our primary efforts revolves around translation of health content. We invite you to '''[https://mdwiki.toolforge.org/Translation_Dashboard/index.php try our new workflow]''' if you have not already. Our dashboard automatically [https://mdwiki.toolforge.org/Translation_Dashboard/leaderboard.php collects statistics] of your efforts and we are working on [https://mdwiki.toolforge.org/fixwikirefs.php tools to automatically improve formating].
|}
Thanks again :-) -- [https://mdwiki.org/wiki/User:Doc_James <span style="color:#0000f1">'''Doc James'''</span>] along with the rest of the team at '''[[m:WikiProject_Med|Wiki Project Med Foundation]]''' 3. februar 2024 kl. 23:25 (CET)
</div>
<!-- Melding send av Brukar:Doc James@metawiki gjennom lista på https://meta.wikimedia.org/w/index.php?title=Global_message_delivery/Targets/Top_Other_Language_Editors_2023&oldid=26173705 -->
== [[Peter Nguyễn Văn Hùng]] ==
See [[:en:Peter Nguyen Van Hung|en]]; [[:sv:Peter Nguyen Van Hung|sv]]; [[:da:Peter Nguyễn Văn Hùng|da]]; [[:es:Nguyen Van Hung|es]]; [[:fr:Pierre Nguyễn Văn Hùng|fr]], OK?
Please create and translate it into a new Norwegian text. He is an outstanding human rights activist. It is a pity that the new Norwegian text is not his entry! --[[Spesial:Bidrag/2001:B400:E2F0:6D54:8CC2:7D39:B458:FE4F|2001:B400:E2F0:6D54:8CC2:7D39:B458:FE4F]] 20. februar 2024 kl. 21:07 (CET)
== Please block [[User:193.156.161.15]] ==
Pure vandalism. Sorry for English. [[Brukar:ChasingAir|ChasingAir]] ([[Brukardiskusjon:ChasingAir|diskusjon]]) 20. mars 2024 kl. 10:15 (CET)
== Spørsmål frå [[User:SaraGran|SaraGran]] (3. april 2024 kl. 20:59) ==
Hei! Hyggeleg å "møta" deg! Eg lurer på korleis eg redigerer/omset ein infoboks i ein biografi som eg omset. Eg prøver t.d. å omsetja artiklane om Margot Fonteyn og Sufjan Stevens, og når eg klikkar på området der infoboksen skal koma opp, kjem berre namnet opp, og eg ser ikkje korleis eg kan redigera/skriva vidare inni boksen. Håpar spørsmålet gir meining. Helsing Sara :) --[[Brukar:SaraGran|SaraGran]] ([[Brukardiskusjon:SaraGran|diskusjon]]) 3. april 2024 kl. 20:59 (CEST)
:Hei Sara, du kan klikka på infoboksen og så trykka "Endra" under der det står Mal, til høgre på sida. Då skal det koma opp mange felt du kan fylla ut. Men dei fleste infoboksane her blir fylte inn automatiske, så innhaldet kjem fyrst etter at du har publisert artikkelen og han er skikkeleg knytta til dei andre språkversjonane (via Wikidata). Lykke til! [[Brukar:Ranveig|Ranveig]] ([[Brukardiskusjon:Ranveig|diskusjon]]) 4. april 2024 kl. 08:26 (CEST)
== US patent ==
Om du vil at eg skal halda fram med å skriva artikklar på nynorsk WP bør du slutta å rota med referansane. [[Brukar:Sigmundg|Sigmundg]] ([[Brukardiskusjon:Sigmundg|diskusjon]]) 15. april 2024 kl. 10:58 (CEST)
:Eg har for vane å retta feil i tekst og referansar når eg ser dei. Eg liker heller ikkje rot. [[Brukar:Ranveig|Ranveig]] ([[Brukardiskusjon:Ranveig|diskusjon]]) 15. april 2024 kl. 11:38 (CEST)
== Spørsmål frå [[User:Anne Sande|Anne Sande]] (23. april 2024 kl. 16:16) ==
Hei. Kan du sjå over ein artikkel eg er oppretta i sandkassa mi? --[[Brukar:Anne Sande|Anne Sande]] ([[Brukardiskusjon:Anne Sande|diskusjon]]) 23. april 2024 kl. 16:16 (CEST)
:Den såg veldig bra ut, både tekst, bilde og referansar. Eg har flytta han til hovudnamnerommet, håper det er greitt! [[Brukar:Ranveig|Ranveig]] ([[Brukardiskusjon:Ranveig|diskusjon]]) 23. april 2024 kl. 19:26 (CEST)
::Tusen takk! [[Brukar:Anne Sande|Anne Sande]] ([[Brukardiskusjon:Anne Sande|diskusjon]]) 24. april 2024 kl. 15:24 (CEST)
== Spørsmål frå [[User:Anne Sande|Anne Sande]] (10. mai 2024 kl. 10:49) ==
Eg har oppretta ein ny artikkel, denne gongen ikkje i sandkassa men rett på nett. Fint om du ser over og evt korrigerar. Eg fann ikkje bilete på Wikimedia Commons. Takk på førehand. Mvh Anne --[[Brukar:Anne Sande|Anne Sande]] ([[Brukardiskusjon:Anne Sande|diskusjon]]) 10. mai 2024 kl. 10:49 (CEST)
:Ja, den ser mykje fin ut. Eg endra innleiinga litt for å få fram dei viktigaste punkta om emnet i fyrste setning, og la til kategoriar. Det er dessverre mange emne det ikkje finst frie bilde for, men det er alltid verdt å sjå. [[Brukar:Ranveig|Ranveig]] ([[Brukardiskusjon:Ranveig|diskusjon]]) 10. mai 2024 kl. 12:14 (CEST)
== Admin-treff i Oslo 26.-27. oktober ==
Kjære administrator eller fadder på nynorsk-Wikipedia! Hald av siste helga i oktober, om du vil vere med på fagleg oppdatering og nettverksmøte i Oslo. Dersom du bur ein annan stad i landet, kan Wikimedia Noreg dekke reise og opphald for deg. [[Brukar:Jon Harald Søby (WMNO)|Jon Harald Søby (WMNO)]] og [[Brukar:Anne Sande (WMNO)|Anne Sande (WMNO)]] organiserer treffet og set i gang planlegginga i august, men gje gjerne innspel om nyttige tema allereie nå. Anten [[:no:Wikipedia:Administratorenes_oppslagstavle#Admintreff_i_Oslo_26.-27._oktober|her]] eller på [mailto:post@wikimedia.no post@wikimedia.no]. Beste helsing, for Wikimedia Noreg, [[Brukar:Elisabeth Carrera (WMNO)|Elisabeth Carrera (WMNO)]] ([[Brukardiskusjon:Elisabeth Carrera (WMNO)|diskusjon]]) 22. juli 2024 kl. 20:17 (CEST)
== Palékastro ==
Hi. I thought you would be informed about the reasons why an edit of an article is not accepted so that you can learn how to edit articles on Wikipedia better. I would like to know the reason why my edit to the article about Palaikastro ([[Palékastro|Palékastro)]] was not accepted. Is there something wrong with the photo? Greetings from Sitia. [[Brukar:Petro Stelte|Petro Stelte]] ([[Brukardiskusjon:Petro Stelte|diskusjon]]) 25. august 2024 kl. 23:37 (CEST)
:I made a new edit. I hope I did it right this time. [[Brukar:Petro Stelte|Petro Stelte]] ([[Brukardiskusjon:Petro Stelte|diskusjon]]) 26. august 2024 kl. 07:27 (CEST)
::Thanks, I deleted the original image because it was very similar to the infobox one and had no caption. I've translated the English captions now, so the gallery can stay. [[Brukar:Ranveig|Ranveig]] ([[Brukardiskusjon:Ranveig|diskusjon]]) 26. august 2024 kl. 07:43 (CEST)
== Spørsmål frå [[User:Anne Sande|Anne Sande]] (8. september 2024 kl. 07:29) ==
Hei. Kan du sjå på min oppdaterte artikkel om Edøy og innlegg under diskusjon? --[[Brukar:Anne Sande|Anne Sande]] ([[Brukardiskusjon:Anne Sande|diskusjon]]) 8. september 2024 kl. 07:29 (CEST)
:Fin utviding! Eg fann det beste talet eg kunne, og nytta høvet til å sjå over nokre tilknytte artiklar. [[Brukar:Ranveig|Ranveig]] ([[Brukardiskusjon:Ranveig|diskusjon]]) 8. september 2024 kl. 08:56 (CEST)
== Korrigeringer på gamle ordførere som er lenket og kategorisert til feil Vestfoldkommune ==
Hei Ranveig. Kunne du eller noen andre fikset mitt innspill om de omtalte tidligere ordførerne Klaveness nevnt i denne diskusjonstråden [[Brukardiskusjon:Anne-Sophie Ofrim#To blad ordførere Klaveness i feil tidligere Vestfoldkommune]] ? Med vennlig hilsen [[Brukar:Migrant|Migrant]] ([[Brukardiskusjon:Migrant|diskusjon]]) 10. september 2024 kl. 05:44 (CEST)
:Ja, har fiksa det etter beste evne. Eg har dessverre ikkje tilgang til bøkene i Nasjonalbiblioteket, men fann nokre greie nettkjelder. [[Brukar:Ranveig|Ranveig]] ([[Brukardiskusjon:Ranveig|diskusjon]]) 10. september 2024 kl. 09:18 (CEST)
== Kategoriar i konkuranse ==
Kva skal eg gjere for å vere med i skrivekonkuransen når du slettar kategori <u>Immateriell kulturarv</u> [[Brukar:Andreasv|Andreasv]] ([[Brukardiskusjon:Andreasv|diskusjon]]) 18. september 2024 kl. 10:59 (CEST)
:Eg veit ikkje, kategorisystemet er litt forvirrande. Eg har [[kategoridiskusjon:Immateriell kulturarv|føreslått]] å endra namnet på [[:kategori:Immateriell kulturarv]] til å vera meir UNESCO-relatert, og eventuelt la Immateriell kulturarv stå att for all slik kulturarv, men eg veit ikkje om begge desse då vil høyra til i konkurransen. Det burde dei jo. Elles ser eg at [[:Kategori:Kulturminne i Noreg]] tel med, så om du legg til emne i denne kategorien eller underkategoriar vil dei telja. [[Brukar:Ranveig|Ranveig]] ([[Brukardiskusjon:Ranveig|diskusjon]]) 18. september 2024 kl. 11:06 (CEST)
== Spørsmål frå [[User:Anne Sande|Anne Sande]] (5. oktober 2024 kl. 07:54) ==
Hei. Eg har oppdatert artikkelen om Skåla. Har leita etter kjelder på utsagna som er merka med treng kjelde. Kan https://www.aftenposten.no/reise/i/pL10eV/dette-er-norges-lengste-motbakke godkjennast? --[[Brukar:Anne Sande|Anne Sande]] ([[Brukardiskusjon:Anne Sande|diskusjon]]) 5. oktober 2024 kl. 07:54 (CEST)
:Ja, det er eit veldig godt døme på omtale som lengste motbakke. [[Brukar:Ranveig|Ranveig]] ([[Brukardiskusjon:Ranveig|diskusjon]]) 5. oktober 2024 kl. 08:41 (CEST)
::Takk. [[Brukar:Anne Sande|Anne Sande]] ([[Brukardiskusjon:Anne Sande|diskusjon]]) 5. oktober 2024 kl. 12:59 (CEST)
== Question regarding vandalism ==
Hello! I wanted to ask how to deal with vandals here. Specifically: how do I report them? Background: nearly every wiki which got opted out of global-sysops wikis list has some kind of a "administrator noticeboard" or "vandalism report page", but I wasn't able to find anything like that here. Best regards, [[Brukar:TenWhile6|TenWhile6]] ([[Brukardiskusjon:TenWhile6|diskusjon]]) 14. oktober 2024 kl. 19:13 (CEST)
:Hi, thanks for your question. We haven't really needed such a noticeboard as our Recent changes page is usually monitored by at least one administrator. Deletion requests are usually honoured. However, I've made a page for complex or systemic cases of vandalism at [[Wikipedia:Vaktmeistertenester]]. [[Brukar:Ranveig|Ranveig]] ([[Brukardiskusjon:Ranveig|diskusjon]]) 14. oktober 2024 kl. 19:53 (CEST)
::Thanks for your answer. :)
::I'll try to implement [[meta:XReport]] on that page. [[Brukar:TenWhile6|TenWhile6]] ([[Brukardiskusjon:TenWhile6|diskusjon]]) 16. oktober 2024 kl. 11:10 (CEST)
::Done: [[Spesial:Diff/3574312]]
::Tell me if I should change the message template in any way. (if you want, you can translate it) [[Brukar:TenWhile6|TenWhile6]] ([[Brukardiskusjon:TenWhile6|diskusjon]]) 16. oktober 2024 kl. 11:46 (CEST)
== Spørsmål frå [[User:Anne Sande|Anne Sande]] (16. oktober 2024 kl. 09:17) ==
Kan du sjå over artikkelen om William Henry Singer, som eg nyleg publiserte? Infoboks, referanser og anna, som gjerne må ordnast. Takk! (framleis litt ny) --[[Brukar:Anne Sande|Anne Sande]] ([[Brukardiskusjon:Anne Sande|diskusjon]]) 16. oktober 2024 kl. 09:17 (CEST)
:Den såg veldig fin ut! Eg fann elementet for han på Wikidata og kopla til slik at dei automatiske malane verkar. [[Brukar:Ranveig|Ranveig]] ([[Brukardiskusjon:Ranveig|diskusjon]]) 16. oktober 2024 kl. 09:30 (CEST)
::Hjarteleg takk! [[Brukar:Anne Sande|Anne Sande]] ([[Brukardiskusjon:Anne Sande|diskusjon]]) 16. oktober 2024 kl. 10:14 (CEST)
== Anne som fadder ==
Hei, Ranveig!
Kollegaen min, [[Brukar:Anne Sande|Anne Sande]], ønsker å bli fadder her på nynorskwikipedia, men teknisk sett når ho ikkje opp til krava med den brukarkontoen. Men ho har jo mykje god erfaring frå både nynorsk og bokmål òg med brukarkontoen [[Brukar:Anne Sande (WMNO)|Anne Sande (WMNO)]], og ikkje minst som kurshaldar saman med meg (og åleine).
Så spørsmålet er da om du kan gå inn på [[Spesial:Fellesskapskonfigurasjon/Mentorship]] og endre kravet til talet på redigeringar ned til 50, så kan Anne melde seg på, og så kan du justere grensa opp til 500 (eller eit anna fornuftig tal) etterpå. Kva trur du? [[Brukar:Jon Harald Søby (WMNO)|Jon Harald Søby (WMNO)]] ([[Brukardiskusjon:Jon Harald Søby (WMNO)|diskusjon]]) 11. november 2024 kl. 13:50 (CET)
:Ja, eg har justert det ned. Kanskje greitt nok med eit lågt tal, det er jo eigentleg kvalitet det kjem an på uansett. Nokre få grundige endringar er like mykje verdt. [[Brukar:Ranveig|Ranveig]] ([[Brukardiskusjon:Ranveig|diskusjon]]) 11. november 2024 kl. 17:16 (CET)
== Tokelauisk ==
Hei, og orsak konflikta. Eg valde min versjon men retta opp dei fleste (?) av rettingane du hadde gjort. Det tok litt lang tid å finne god formulering til neste steg. No tar eg pause ei stund, men eg kjem nok attende til artikkelen dei neste dagane, eg held på og skriv ein vitskapleg artikkel om tokelauisk språkteknologi, og tokelauisk hadde (og har framleis) ein ganske dårleg artikkel her på wp, så eg fyller inn her etter kvart som eg orienterer meg). Så berre du rett viss du finn meir, og takk for innsatsen så langt! [[Brukar:Trondtr|Trondtr]] ([[Brukardiskusjon:Trondtr|diskusjon]]) 8. desember 2024 kl. 16:06 (CET)
:Det er slikt som skjer, godt du tek tak i artikkelen! Om du har eit større arbeid i gang kan du merka artikkelen med [[Mal:Under arbeid]] medan du held på, så ingen prøver å utbetra for tidleg. [[Brukar:Ranveig|Ranveig]] ([[Brukardiskusjon:Ranveig|diskusjon]]) 8. desember 2024 kl. 16:08 (CET)
::Eg gjer det. [[Brukar:Trondtr|Trondtr]] ([[Brukardiskusjon:Trondtr|diskusjon]]) 9. desember 2024 kl. 21:45 (CET)
== Patruljør? ==
Hei, og god jul!
Jeg har [[w:no:WP:TO#Ny tilleggsfunksjon for patruljører|nettopp publisert en ny tilleggsfunksjon for patruljører]] på bokmålswikipedia, og kunne tenke meg å lansere dn her også. Men jeg er ikke patruljør her, så da får jeg ikke testa den ordentlig før jeg eventuelt lanserer den. Så jeg lurte på om jeg kunne bli patruljør også? Jeg kan ikke love at jeg kommer til å bli en superaktiv patruljør, men vil nå hjelpe til i ny og ne når det passer seg (og den nye tilleggsfunksjonen vil gjøre at det passer seg oftere!). [[Brukar:Jon Harald Søby|Jon Harald Søby]] ([[Brukardiskusjon:Jon Harald Søby|diskusjon]]) 25. desember 2024 kl. 20:12 (CET)
:Sjølvsagt, det burde ikkje vera noko problem! Patruljer så mykje eller lite du vil. [[Brukar:Ranveig|Ranveig]] ([[Brukardiskusjon:Ranveig|diskusjon]]) 25. desember 2024 kl. 20:38 (CET)
::Mange takk! :) [[Brukar:Jon Harald Søby|Jon Harald Søby]] ([[Brukardiskusjon:Jon Harald Søby|diskusjon]]) 25. desember 2024 kl. 20:42 (CET)
== Godt nyttår! ==
Heisann! Håper du har hatt en fin jul. Ville bare ønske deg et riktig godt nyttår og takke deg for jobben du gjør her. I tillegg vil jeg også takke deg for alle gangene du har rettet og fikset på artiklene som jeg har oversatt og opprettet her.
Håper du har har, og fortsatt får, en riktig fin nyttårsfeiring!
Mvh. [[Brukar:90sveped|90sveped]] ([[Brukardiskusjon:90sveped|diskusjon]]) 31. desember 2024 kl. 22:36 (CET)
:Godt nyttår og sjølv takk! Kjekt med spennande nye emne - mange av dei ville eg aldri tenkt på å skriva sjølv. [[Brukar:Ranveig|Ranveig]] ([[Brukardiskusjon:Ranveig|diskusjon]]) 1. januar 2025 kl. 11:22 (CET)
== Runeinnskrift i Bø gamle kyrkje i Telemark ==
Hei og godt nyår! Eg er ikkje vand til Wikipedia-kode, meir vand til Wiktionary, so eg stussar på kva er i vegen med Bø kyrkja, at eg sat inn sånne derre tekstboksar, og foto, og alt ser bra ut på mobil, men på PC vert dei begge flytta nedyver mot botnet der kjeldelista er. Driv å fiksar på det i heile morgon, men skynar ikkje kva er greia. Veit du kanskje kva eg gjer feil? [[Brukar:Tollef Salemann|Tollef Salemann]] ([[Brukardiskusjon:Tollef Salemann|diskusjon]]) 7. januar 2025 kl. 15:18 (CET)
:Hei, takk for bidrag og spørsmål. Det var bileta under infoboksen som dytta tekstboksane nedover. Eg har lagt inn eit forslag på løysing ved å venstrestilla bileta og leggja boksane saman i ein tabell. Det er heilt sikkert andre måtar å gjera det på òg, men no kjem alt saman som høyrer saman. [[Brukar:Ranveig|Ranveig]] ([[Brukardiskusjon:Ranveig|diskusjon]]) 7. januar 2025 kl. 16:58 (CET)
::Takk!! Prøvde å venstrestille dei sjølv, men då vart det noko feil i koden tydelegvis. [[Brukar:Tollef Salemann|Tollef Salemann]] ([[Brukardiskusjon:Tollef Salemann|diskusjon]]) 7. januar 2025 kl. 20:38 (CET)
== Thank you for being a medical contributors! ==
<div lang="en" dir="ltr" class="mw-content-ltr">
{| style="background-color: #fdffe7; border: 1px solid #fceb92;"
|rowspan="2" style="vertical-align: middle; padding: 5px;" | [[File:Wiki Project Med Foundation logo.svg|130px]]
|style="font-size: x-large; padding: 3px 3px 0 3px; height: 1.5em;" |'''The 2024 Cure Award'''
|-
| style="vertical-align: middle; padding: 3px;" |In 2024 you '''[[mdwiki:WikiProjectMed:WikiProject_Medicine/Stats/Top_medical_editors_2024_(all)|were one of the top medical editors in your language]]'''. Thank you from [[m:WikiProject_Med|Wiki Project Med]] for helping bring free, complete, accurate, up-to-date health information to the public. We really appreciate you and the vital work you do!
Wiki Project Med Foundation is a [[meta:Wikimedia_thematic_organizations|thematic organization]] whose mission is to improve our health content. '''[[meta:Wiki_Project_Med#People_interested|Consider joining for 2025]]''', there are no associated costs.
Additionally one of our primary efforts revolves around translating health content. We invite you to '''[https://mdwiki.toolforge.org/Translation_Dashboard/index.php try our new workflow]''' if you have not already. Our dashboard automatically [https://mdwiki.toolforge.org/Translation_Dashboard/leaderboard.php collects statistics] of your efforts and we are working on [https://mdwiki.toolforge.org/fixwikirefs.php tools to automatically improve formating].
|}
Thanks again :-) -- [[mdwiki:User:Doc_James|<span style="color:#0000f1">'''Doc James'''</span>]] along with the rest of the team at '''[[m:WikiProject_Med|Wiki Project Med Foundation]]''' 26. januar 2025 kl. 07:24 (CET)
</div>
<!-- Melding send av Brukar:Doc James@metawiki gjennom lista på https://meta.wikimedia.org/w/index.php?title=Global_message_delivery/Targets/Top_Other_Language_Editors_2024&oldid=28172893 -->
== Koordinatar ==
Hei Ranveig
Som du vel har sett, er eg for tida ute på rundtur i Kroatia i mi til synes endelause vandring gjennom det søraustlege Europa. Her er det (til skilnad for mange andre Balkan-statar) greie kjelder for administrativ inndeling og folketal, så det går etter måten greitt framover. Men i går fekk eg ein nasestyvar. Då eg skulle førehandsvise ein av artiklane, var det plutseleg ei stygg, raud feilmelding i feltet for 'Koordinatar' i infoboksen:
:'''«Coordinates: Missing latitude'''
:'''Ugyldige argument vart sende til <nowiki>{{#coordinates:}}</nowiki>-funksjonen»'''
Når eg så knyter artikkelen til Wikidata-elementet, kjem det fram koordinatar, men det er ikkje mine tal. Eg har lenge vore medviten om at dei koordinatane som er lagt inn for geografiske stader, har svært ymse kvalitet og presisjon, så eg har lagt inn mine tal også når eg veit det finst tal i Wikidata, på same måten som eg stundom overstyrer annan info frå Wikidata (til dømes ved å velje eit anna bilete enn det som ligg der). Men den feilen som no er dukka opp, gjer at alle mine (nokolunde kvalitetssikra) koordinatar er søkk borte, også i artiklar som eg laga for meir enn ti år sidan. I staden er det til alt overmål henta inn desimalkoordinatar, noko eg slett ikkje synest om.
Etter litt eksperimentering ser eg at problemet gjeld både i 'Infoboks' og 'Geoboks' og ikkje minst i malen [[Mal:Koord]], der du sjølv kan sjå feilmeldinga i pluralis.
Det tekniske med malar er over mitt kompetansenivå, så eg anar ikkje korleis dette kan ha oppstått eller korleis det kan fiksast, men det er ikkje heilt til å leve med, så eg vonar at du kan fikse eller veit kven som kan fikse.
Beste helsing [[Brukar:TU-nor|T*U]] ([[Brukardiskusjon:TU-nor|diskusjon]]) 28. januar 2025 kl. 15:25 (CET)
:@[[Brukar:TU-nor|TU-nor]]: Hei! Den raude teksten kom frå ein feil i [[Modul:Coordinates]] som [[Spesial:Diff/3589678|eg har retta]], så no skal det funke som vanleg.
:Det går an å overstyre infoboksmalen så han ikkje hentar koordinatar frå Wikidata viss det fins lokale koordinatar, men eg vil eigentleg ikkje tilrå det. Viss du kjem over koordinatar som er unøyaktige i Wikidata er det mykje betre for alle om du rettar dei der, heller enn å legge inn riktigare koordinatar lokalt på nynorskwikipedia (for da er jo koordinatane framleis unøyaktige på alle andre språkutgåver som hentar koordinatar frå Wikidata). [[Brukar:Jon Harald Søby|Jon Harald Søby]] ([[Brukardiskusjon:Jon Harald Søby|diskusjon]]) 28. januar 2025 kl. 15:51 (CET)
::Takk for at du fiksa det medan eg prøvde å forstå kva som var feilen. Eg har no også lagt inn den gamle visinga med grad, minutt og sekund, som jo var det me hadde før (og eg synest er litt lettare å oppfatta). [[Brukar:Ranveig|Ranveig]] ([[Brukardiskusjon:Ranveig|diskusjon]]) 28. januar 2025 kl. 16:06 (CET)
:::Mange takk, @[[Brukar:Jon Harald Søby|Jon Harald Søby]], for fiksing. Problemet er mest at koordinatar i Wikidata har veldig varierande grannsemd, medan eg har vore mest oppteken av å gi same grannsemd overalt (og det lenge før Wikidata var så utvikla som no). Eg har heller ikkje lyst til å bruke meir tid enn naudsynt på Wikidata. Eg meiner det er betre at eg gjer dei tinga eg er god til her på nn enn at eg skal rote meg bort i altfor mykje som eg ikkje heilt skjønar korleis fungerer...
:::Og Ranveig, takk for å leggje inn grad/min/sek. Der er vi heilt samde! --[[Brukar:TU-nor|T*U]] ([[Brukardiskusjon:TU-nor|diskusjon]]) 28. januar 2025 kl. 16:22 (CET)
::::@[[Brukar:TU-nor|TU-nor]]: Ja, det gjev meining. Men viss du har lyst til å lære litt meir om korleis Wikidata fungerer så kan [[Brukar:Jon Harald Søby (WMNO)|eg]] godt ta ein liten introduksjon i ei [https://www.wikimedia.no/starthjelp/ starthjelpsøkt] – at garva wikipedianarar som deg skjøner WD betre vil kunne gagna både WD og nynorskwikipedia. 😉 [[Brukar:Jon Harald Søby|Jon Harald Søby]] ([[Brukardiskusjon:Jon Harald Søby|diskusjon]]) 28. januar 2025 kl. 16:32 (CET)
== Administator ==
Jeg ønsker å være Administator. Jeg har gode skriveferdigheter og jeg vil være med på å gjøre Wikipedia til et bedre nettsted. [[Spesial:Bidrag/85.220.124.13|85.220.124.13]] 2. februar 2025 kl. 21:54 (CET)
:Undskyld meg at jeg var ikke pålogged.
:Det er meg. [[Brukar:Bjornkarateboy|Bjornkarateboy]] ([[Brukardiskusjon:Bjornkarateboy|diskusjon]]) 2. februar 2025 kl. 21:59 (CET)
::Du er velkommen til å delta på Wikipedia, men det tek tid før ein eventuelt kan tenka på deg som administrator. Hugs også at dette er Wikipedia på [[nynorsk]]! [[Brukar:Ranveig|Ranveig]] ([[Brukardiskusjon:Ranveig|diskusjon]]) 3. februar 2025 kl. 09:22 (CET)
== Spørsmål frå [[User:SaraGran|SaraGran]] (19. februar 2025 kl. 14:17) ==
Hei! Eg er litt i tvil om når eg skal kryssa av for "småplukk" og ikkje. Finst det retningslinjer på det? --[[Brukar:SaraGran|SaraGran]] ([[Brukardiskusjon:SaraGran|diskusjon]]) 19. februar 2025 kl. 14:17 (CET)
:Nei, ingen konkrete retningsliner. Dersom du gjer eit par små rettingar kan du kryssa av. Dersom du legg til eller tek vekk mykje, bør du ikkje gjera det. Trur den viktigaste grunnen til å merka endringar som "småplukk" er når du gjer ei mengd mindre rettingar, så andre kan filtrera dei ut. [[Brukar:Ranveig|Ranveig]] ([[Brukardiskusjon:Ranveig|diskusjon]]) 19. februar 2025 kl. 15:21 (CET)
::Skjønar! Takk for hjelpa! :) [[Brukar:SaraGran|SaraGran]] ([[Brukardiskusjon:SaraGran|diskusjon]]) 19. februar 2025 kl. 19:15 (CET)
== Takk for hjelpa! ==
Eg ville berre takka deg for at du regelmessig har retta småfeil i artiklane og bidraga mine. Dette gjer det lettare for meg å sjå korleis eg kan verta betre, kva overskrifter som passar best, og liknande. Sånn lærer eg raskare dei små detaljane knytte til stil og formatering, greier som ofte kan vera vanskelege å oppdaga utan nok erfaring, særleg med tanke på skilnadene mellom dei ulike Wikipedia-språkversjonane. Takk att — eg set stor pris på det du gjer! —[[Brukar:AddieMaddie|AddieMaddie]] <sup>[[Brukardiskusjon:AddieMaddie|diskusjon]] | [[Spesial:Bidrag/AddieMaddie|bidrag]]</sup> 22. mars 2025 kl. 07:04 (CET)
:Berre hyggeleg, og sjølv takk for gode bidrag! Det verker som ein særs god måte å forbetra språket på, som samstundes er til nytte for andre. [[Brukar:Ranveig|Ranveig]] ([[Brukardiskusjon:Ranveig|diskusjon]]) 22. mars 2025 kl. 09:08 (CET)
== Feil diskusjon ==
Ser at diskusjonen som høyrer til artikkelen <nowiki>[[Kvantifisering]]</nowiki> har hamna i artikkelen <nowiki>[[Kvantisering]]</nowiki>, truleg på grunn av ei gamal omdirigering. Går ut frå ein lyt vera administrator for å ordna opp i dette. Kanskje du kan sjå på det? På førhand takk. [[Brukar:Sigmundg|Sigmundg]] ([[Brukardiskusjon:Sigmundg|diskusjon]]) [[Brukar:Sigmundg|Sigmundg]] ([[Brukardiskusjon:Sigmundg|diskusjon]]) 13. april 2025 kl. 19:25 (CEST)
:Ja, eg har sletta omdirigeringa. [[Brukar:Ranveig|Ranveig]] ([[Brukardiskusjon:Ranveig|diskusjon]]) 13. april 2025 kl. 21:06 (CEST)
== Referansemalar ==
Hei! Mange referansemalar er tatt over frå engelsk Wikipedia, t.d. [[Mal:Cite journal]]. Ønsker meg også [[en:Template:Cite BOW]] til [[nn:Mal:Cite BOW]]. Er det mykje fikling som trengs for å få Cite BOW til å fungere her, eller berre er å kopiere den eine sida? [[Brukar:Roarjo|Roar]] ([[Brukardiskusjon:Roarjo|diskusjon]]) 20. april 2025 kl. 20:01 (CEST)
:Me hadde allereie [[Modul:Cite taxon]], så då verker det som om enkel kopiering verker. Eg har også lagt inn [[Mal:Cite taxon]], som ser ut til å høyra til denne modulen. [[Brukar:Ranveig|Ranveig]] ([[Brukardiskusjon:Ranveig|diskusjon]]) 20. april 2025 kl. 21:57 (CEST)
::Tusen takk! Malen fungerer fint. [[Brukar:Roarjo|Roar]] ([[Brukardiskusjon:Roarjo|diskusjon]]) 22. april 2025 kl. 21:19 (CEST)
== Hide vandalism edits ==
Hi, could you please hide the vandalism edits and semi-lock my talk page? Thanks! [[User:Như Gây Mê|<span style="color:orange;"><strong>Halley</strong></span>]] [[Philippines|<span style="color:#00bbe6;"><strong><sup>luv Filipino ❤</sup></strong></span>]] 20. juni 2025 kl. 11:46 (CEST)
:Sure. Sorry about the unpleasantness. -- [[Brukar:Ranveig|Ranveig]] ([[Brukardiskusjon:Ranveig|diskusjon]]) 20. juni 2025 kl. 13:52 (CEST)
== Takk ==
Fint at du rettar opp språklege (og andre) mistak som eg gjer. Eg har for det meste tilhald på bokmålswikipedia, men i høve Fiks det!-kampanja såg eg at det var nokre lavthengjande frukter på nynorsk. DIverre er eg noko rusten i språket, så du får bera over med meg. [[Brukar:Andewa|Andewa]] ([[Brukardiskusjon:Andewa|diskusjon]]) 26. august 2025 kl. 22:00 (CEST)
:Berre hyggeleg og sjølv takk. Det er mange artiklar her som kan gjerast betre med ganske liten innsats, men nokon må jo gjera det! -- [[Brukar:Ranveig|Ranveig]] ([[Brukardiskusjon:Ranveig|diskusjon]]) 27. august 2025 kl. 08:20 (CEST)
== Innstillingar for heimesida for nybyrjarar ==
Hei, Ranveig!
Eg lurte på om du kunne ta ein kikk på [[Spesial:Fellesskapskonfigurasjon]], spesifikt dei fire bolkane «Hjelpepanel», «Fadderskap», «Innføring for nybegynnere» og «Foreslåtte redigeringer», og se om det er nokre endringar som bør gjerast. Det meste kan nok vere likt som [[:nn:Spesial:Fellesskapskonfigurasjon|på bokmål]], men det kan hende nokre lenkjemål for t.d. hjelpesider ikkje finst på nynorsk, og da kanskje berre bør sløyfast.
Eg trur òg det kan vere lurt å fjerna dei tidlegare WMNO-kollegaene mine, Anne Sande og Lurveleven, frå fadderordninga (på [[Spesial:Handsam fadrar]]), av di dei ikkje har vore aktive her sida dei slutta i WMNO.
Og kanskje det er nokre fleire aktive bidragsytarar her – administratorar eller ikkje – som bør få ei oppfordring om å bli fadder via [[Spesial:Bli fadder]]? Det er kanskje fleire som ikkje veit om at dette systemet finst. [[Brukar:Jon Harald Søby|Jon Harald Søby]] ([[Brukardiskusjon:Jon Harald Søby|diskusjon]]) 1. oktober 2025 kl. 10:28 (CEST)
:Eg har sett over sidene, og kan ikkje sjå noko som bør endrast straks - bortsett frå at dei bør omsetjast til nynorsk, då! Det hadde kanskje vore fint å ha ei eige Hjelpesentral-side, nokre folk kan kanskje føretrekka det framfor å spørja ein einskildperson. Skal fjerna dei ikkje-aktive fadrane no. -- [[Brukar:Ranveig|Ranveig]] ([[Brukardiskusjon:Ranveig|diskusjon]]) 1. oktober 2025 kl. 16:35 (CEST)
::Det som fekk meg til å tru at ein sjekk var naudsynt var at to av lenkjene nedst på [[Spesial:Heimeside]] har «Special:MyLanguage/Help:VisualEditor/User guide» som ''etikett'', og det bør endrast (og éin av dei fjernast): [[Spesial:Fellesskapskonfigurasjon/HelpPanel]]. [[Brukar:Jon Harald Søby|Jon Harald Søby]] ([[Brukardiskusjon:Jon Harald Søby|diskusjon]]) 1. oktober 2025 kl. 17:03 (CEST)
:::Ja, den var ikkje heilt god. Har fiksa for no. -- [[Brukar:Ranveig|Ranveig]] ([[Brukardiskusjon:Ranveig|diskusjon]]) 1. oktober 2025 kl. 20:21 (CEST)
== Update request ==
Hello, Ranveig.
Can you rename [[Andrew av York]] into the Nynorsk version of [[Andrew Mountbatten Windsor]]?
After all his titles, honours and styles were stripped of him on 30 October 2025, he became plain (Mr.) Andrew Mountbatten Windsor.
Here is the official statement from Buckingham Palace:
https://www.royal.uk/news-and-activity/2025-10-30/a-statement-from-buckingham-palace
Yours sincerely, [[Spesial:Bidrag/~2025-30848-59|~2025-30848-59]] ([[Brukardiskusjon:~2025-30848-59|diskusjon]]) 1. november 2025 kl. 18:47 (CET)
Hello, Ranveig.
Can you rename [[Sarah av York]] to [[Sarah Ferguson]], for the same reason, because her title became defunct, when Andrew's titles were stripped from him?
Source:
https://www.bbc.com/news/articles/cx2p7xzz4lvo
Yours sincerely, [[Spesial:Bidrag/~2025-31889-16|~2025-31889-16]] ([[Brukardiskusjon:~2025-31889-16|diskusjon]]) 8. november 2025 kl. 10:04 (CET)
:Sure, that's done now. -- [[Brukar:Ranveig|Ranveig]] ([[Brukardiskusjon:Ranveig|diskusjon]]) 8. november 2025 kl. 12:25 (CET)
::Thank you very much. [[Spesial:Bidrag/~2025-32116-39|~2025-32116-39]] ([[Brukardiskusjon:~2025-32116-39|diskusjon]]) 8. november 2025 kl. 15:19 (CET)
== Jerusalem Light Rail → Bybane i Jerusalem ==
Hei Ranveig.
Namnet til artikkelen [[Jerusalem Light Rail]] burde endrast til [[Bybanen i Jerusalem]]. Israel er ikkje eit engelsktalande land og engelsk er ikkje eit offisielt språk i Israel. Kan du gi det nytt namn?
Med vennleg helsing [[Spesial:Bidrag/~2025-34052-15|~2025-34052-15]] ([[Brukardiskusjon:~2025-34052-15|diskusjon]]) 17. november 2025 kl. 11:37 (CET)
:Hei Ranveig.
:Eg trekkjer tilbake førespurnaden, fordi ein annan Wikipedia-brukar som eg ikkje sende ein førespurnad til, har gitt artikkelen nytt namn.
:Med vennleg helsing [[Spesial:Bidrag/~2025-34052-15|~2025-34052-15]] ([[Brukardiskusjon:~2025-34052-15|diskusjon]]) 17. november 2025 kl. 13:21 (CET)
== Nærøysund i geoboks-malen ==
Hei, Ranveig. Bare en liten ting vedrørende malen geoboks. Når man setter inn navn på fylke og kommune, lenker de automatisk til henholdsvis fylke- og kommunenavnet. Nå holder jeg på med Trøndelag fylke og der lenker ikke Nærøysund til kommunenavnet. Dette ligger sikkert i en eller annen mal, men jeg vet ikke hvor. [[Brukar:Anne-Sophie Ofrim|Anne-Sophie Ofrim]] ([[Brukardiskusjon:Anne-Sophie Ofrim|diskusjon]]) 13. desember 2025 kl. 13:18 (CET)
:Det var faktisk ingen mal der, berre ei lenkje til ord som har artiklar. Så [[Nærøysund]] verka ikkje fordi det ikkje omdirigerte til [[Nærøysund kommune]]. Men det finst faktisk ein mal ([[Mal:Norske kommunar forkorta]]) som lagar rette lenkjer automatisk, og det er nok ei betre løysing i geoboksen. -- [[Brukar:Ranveig|Ranveig]] ([[Brukardiskusjon:Ranveig|diskusjon]]) 13. desember 2025 kl. 14:52 (CET)
::Ok, takk. Ser at Nærøysund står i den malen. Men jeg kan lage en omdirigerng fra [[Nærøysund]] til [[Nærøysund kommune]]. --[[Brukar:Anne-Sophie Ofrim|Anne-Sophie Ofrim]] ([[Brukardiskusjon:Anne-Sophie Ofrim|diskusjon]]) 13. desember 2025 kl. 15:13 (CET)
== Kople ny kategori til wikidata ==
Hei, eg gjorde eitt eller anna i feil rekkjefølgje(?), og får ikkje kopla Kategori:Horn-_og_hærfuglar til rett wikidata-element. Trur det skal vere Kategori:Bucerotiformes (Q7469802). Kan du vere snill å vise veg eller peike til oppskrift? [[Brukar:Roarjo|Roar]] ([[Brukardiskusjon:Roarjo|diskusjon]]) 2. februar 2026 kl. 09:18 (CET)
:Det verka på vanleg måte no, med å oppretta lenkje frå Wikidata-elementet. Kanskje noko som låg lagra ei stund som ikkje er det meir. -- [[Brukar:Ranveig|Ranveig]] ([[Brukardiskusjon:Ranveig|diskusjon]]) 2. februar 2026 kl. 09:52 (CET)
== tilbakerulling komla ==
Kvifor tilbakerulla du komle-endringa mi. Heile Rogaland ca seier "komla", så føler det er utbredt nok til å bli med. [[Spesial:Bidrag/~2026-24063-61|~2026-24063-61]] ([[Brukardiskusjon:~2026-24063-61|diskusjon]]) 20. april 2026 kl. 11:12 (CEST)
:Hei, «komla» er berre ein dialektmåte å seia ordet som blir skrive «komle» på (slik ein seier «humla» men skriv «humle»). -- [[Brukar:Ranveig|Ranveig]] ([[Brukardiskusjon:Ranveig|diskusjon]]) 20. april 2026 kl. 11:34 (CEST)
== You may be an eligible candidate for the U4C election ==
<div lang="en" dir="ltr" class="mw-content-ltr">
Greetings,
The [[m:Special:MyLanguage/Universal_Code_of_Conduct/Coordinating_Committee|Universal Code of Conduct Coordinating Committee (U4C)]] seeks candidates for the 2026 election. The U4C is the global committee responsible for overseeing enforcement of the [[foundation:Special:MyLanguage/Policy:Universal Code of Conduct|Universal Code of Conduct]]. Elections are held annually, if elected a committee member serves for two years.
This year the U4C requires candidates to hold administrator rights on at least one wiki, which is why you are being contacted as you appear to hold this right. There are other requirements, such as candidates must be at least 18 years old and may not be employed by the Wikimedia Foundation or other related chapters and affiliates. You can find more information in the [[m:Special:MyLanguage/Universal_Code_of_Conduct/Coordinating_Committee/Election/2026#Call_for_Candidates|call for candidates on Meta-wiki]]. Additionally, the committee's working language is English; some ability to communicate in English is required.
The election opens on 18 May, if you are eligible and interested you have until 10 May to submit your candidacy. There will be a week in between for candidates to answer questions from the community. Voting takes place privately in [[m:Special:MyLanguage/SecurePoll|SecurePoll]], successful candidates must receive at least 60% support. More information is available on [[m:Special:MyLanguage/Universal_Code_of_Conduct/Coordinating_Committee/Election/2026|the 2026 Elections page]], including timelines and other candidacy information. If you read over the material and consider yourself qualified, please consider submitting your name to run for the committee. If you think someone else in your community might be interested and qualified, please encourage them to run.
In partnership with the U4C -- [[m:User:Keegan (WMF)|Keegan (WMF)]] ([[m:User_talk:Keegan (WMF)|talk]]) 28. april 2026 kl. 22:06 (CEST) </div>
<!-- Melding send av Brukar:Keegan (WMF)@metawiki gjennom lista på https://meta.wikimedia.org/w/index.php?title=User:Keegan_(WMF)/test&oldid=30472432 -->
== Create Request ==
* [[:en:Nguyễn Đan Quế]]>>>>>[[Nguyễn Đan Quế]]
* [[:en:Thadeus Nguyễn Văn Lý]]>>>>>[[Nguyễn Văn Lý]]
* [[:en:Peter Nguyen Van Hung]]>>>>>[[Peter Nguyễn Văn Hùng]]
* [[:en:Lê Công Định]]>>>>>[[Lê Công Định]]
* [[:en:Lê Quốc Quân]]>>>>>[[Lê Quốc Quân]]
* [[:en:Phạm Đoan Trang]]>>>>>[[Phạm Đoan Trang]]
If You are fluent in English, we would appreciate it if You could create content in New Norwegian. Please support the Vietnamese democracy movement, Thank You! [[Brukar:Bui Hung Long|Bui Hung Long]] ([[Brukardiskusjon:Bui Hung Long|diskusjon]]) 2. mai 2026 kl. 20:16 (CEST)
== 1946 or 1947? ==
On this wiki, the construction year of [[Lynghogtunnelen]] is 1946, while on [[:no:Lynghogtunnelen|nowiki it is]] 1947, both of which lack reliable sources
BTW, Thank you for correcting the construction year of [[Isokylätunnelen]], pointing out that its source, which was built in 1992, is likely unreliable. [[Brukar:Htmlzycq|Htmlzycq]] ([[Brukardiskusjon:Htmlzycq|diskusjon]]) 15. mai 2026 kl. 09:49 (CEST)
also in [[Stigabergtunnelen]] is 1946, while on [[:no:Stigabergtunnelen|nowiki is]] 1947--[[Brukar:Htmlzycq|Htmlzycq]] ([[Brukardiskusjon:Htmlzycq|diskusjon]]) 15. mai 2026 kl. 10:12 (CEST)
:I have found a source for the year 1946. -- [[Brukar:Ranveig|Ranveig]] ([[Brukardiskusjon:Ranveig|diskusjon]]) 15. mai 2026 kl. 11:39 (CEST)
== Spørsmål frå [[User:SigAsl|SigAsl]] (15. mai 2026 kl. 12:09) ==
Hei,
Jeg ønsker å publisere en side om en lege og professor ved OUS, Knut Dahl Jørgensen Jeg er helt ny til wikipedia og forstår ikke hvordan jeg kan publisere det jeg har laget på en "brukerside". Kan du hjelpe meg?
Mvh Sigrid Aslaksen --[[Brukar:SigAsl|SigAsl]] ([[Brukardiskusjon:SigAsl|diskusjon]]) 15. mai 2026 kl. 12:09 (CEST)
:Du kan flytte sida frå namnerommet "Bruker" til "(Hoved)" på bokmålswikipedia. Flyttefunksjonen ligg under "Handlinger", som for dei fleste finst oppe i høgremargen. -- [[Brukar:Ranveig|Ranveig]] ([[Brukardiskusjon:Ranveig|diskusjon]]) 15. mai 2026 kl. 12:15 (CEST)
== Heiter det jentenamn eller pikenamn? ==
Hei, Ranveig!
Du endra "pikenamn" til "jentenamn" i artikkelen om [[Sonja Lang]].
Eg meiner at det heiter "pikenamn" på nynorsk. "Jentenamn" ("jentenavn" på bokmål) er noko anna.
Køyr debatt!
[[Brukar:Verdlanco|Verdlanco]] ([[Brukardiskusjon:Verdlanco|diskusjon]]) 11. juni 2026 kl. 16:31 (CEST)
:[https://ordbokene.no/nob/bm,nn/jentenamn Jentenamn] er det einaste tillatne ordet på nynorsk, noko eg hugsa frå ein annan gong eg slo det opp. -- [[Brukar:Ranveig|Ranveig]] ([[Brukardiskusjon:Ranveig|diskusjon]]) 11. juni 2026 kl. 16:35 (CEST)
::Javel.
::Eg er villig til å la meg overtyde viss du kan vise til kjelder som underbyggjer det synspunktet!
::[[Brukar:Verdlanco|Verdlanco]] ([[Brukardiskusjon:Verdlanco|diskusjon]]) 11. juni 2026 kl. 16:39 (CEST)
:::Eg la inn lenkje til Nynorskordboka over. -- [[Brukar:Ranveig|Ranveig]] ([[Brukardiskusjon:Ranveig|diskusjon]]) 11. juni 2026 kl. 16:52 (CEST)
::::Ja, men då er eg overtydd, då! Takk for vaksenopplæringa!
::::[[Brukar:VerdLanco|VerdLanco]] ([[Brukardiskusjon:VerdLanco|diskusjon]]) 11. juni 2026 kl. 16:59 (CEST)
== Sida eg omsette vart sletta ==
Hei Rainveig
Omsetjinga lå tett opp mot originalen på svensk, men eg har sjekka at alle orda er nynorske på orbokene.no
Vonar at du gidd å reversera slettinga. Det var ikkje ei rein maskinomsetjing som du trudde.
Med beste helsing,
Ellinor [[Brukar:Ellinorlinnea|Ellinorlinnea]] ([[Brukardiskusjon:Ellinorlinnea|diskusjon]]) 26. juni 2026 kl. 15:48 (CEST)
:OK, eg har attoppretta. Var ikkje kjend med at "rita" også var lov å bruka på nynorsk. Det var ein del anna som var merkeleg, så eg har gått over til det eg meiner er meir naturleg/rett språk. -- [[Brukar:Ranveig|Ranveig]] ([[Brukardiskusjon:Ranveig|diskusjon]]) 26. juni 2026 kl. 16:13 (CEST)
::Kvifor må alt vere so kjedeleg? Kva er meininga med å laga ein ny norsk viss vi berre låner ord frå Bokmål? [[Brukar:Ellinorlinnea|Ellinorlinnea]] ([[Brukardiskusjon:Ellinorlinnea|diskusjon]]) 26. juni 2026 kl. 17:55 (CEST)
== references group="lower-alpha" ==
Hei Ranveig, no treng eg hjelp.
I artikkelen [[Kongsmarihand]] fann eg det naudsynt å lage ei eiga noteliste til ei punktoppstilling for å sleppe å blande dei innimellom dei mange omfattande referansane. Dette meiner eg at eg gjort før med <code><nowiki>{{efn}}</nowiki></code>-malen, og notelista skal då kome fram med '''<nowiki><references group="lower-alpha"></nowiki>'''. Då skulle i teorien notene kome som bokstavar abc både i teksten og i notelista. I teksten blir det rett, men i notelista kjem det tal 123, og det ser litt dumt ut, for å seie det forsiktig.
Er det eg som har dumma meg ut? [[Brukar:TU-nor|T*U]] ([[Brukardiskusjon:TU-nor|diskusjon]]) 2. august 2026 kl. 14:55 (CEST)
::Heisann, [[Brukar:TU-nor|T*U]]! Om du brukar malen Notar, så får du bokstavar i notelista. Mvh. [[Brukar:90sveped|90sveped]] ([[Brukardiskusjon:90sveped|diskusjon]]) 2. august 2026 kl. 17:59 (CEST)
njexxv3jokvqt5p6ik4lpse79gjlwoh
3664230
3664227
2026-08-02T16:27:34Z
TU-nor
12071
3664230
wikitext
text/x-wiki
{| class="wikitable" style=" font-size:small; float:right;"
!Arkiv
|-
|[[fil:Debating Monks.JPG|150px|høgre|Køyr debatt!]]
*[[Brukardiskusjon:Ranveig/Styre|Styre]]
*[[Brukardiskusjon:Ranveig/Stell|Stell]]
*[[Brukardiskusjon:Ranveig/Ståk|Ståk]]
*[[Brukardiskusjon:Ranveig/Språk|Språk]]
*[[Brukardiskusjon:Ranveig/Skryt|Skryt]]
*[[Brukardiskusjon:Ranveig/Sitat|Sitat]]
*[[Brukardiskusjon:Ranveig/Usortert001|Usortert arkiv nummer 1 av mange.]]
*[[Brukardiskusjon:Ranveig/Usortert002|Usortert arkiv nummer 2]]
*[[Brukardiskusjon:Ranveig/Usortert003|Usortert arkiv nummer 3]]
*[[Brukardiskusjon:Ranveig/Usortert004|Usortert arkiv nummer 4]] (aug. 2009-ut 2010)
*[[Brukardiskusjon:Ranveig/Usortert005|Usortert arkiv nummer 5]] (2011)
*[[Brukardiskusjon:Ranveig/Usortert006|Usortert arkiv nummer 6]] (2012)
*[[Brukardiskusjon:Ranveig/Usortert007|Usortert arkiv nummer 7]] (2013)
*[[Brukardiskusjon:Ranveig/Usortert008|Usortert arkiv nummer 8]] (2014)
*[[Brukardiskusjon:Ranveig/Usortert009|Usortert arkiv nummer 9]] (2016-2020)
*[[Brukardiskusjon:Ranveig/Usortert010|Usortert arkiv nummer 10]] (2021-2023)
|}
== Godt nyttår! ==
Heisann! Ville bare ønske deg et riktig godt nytt år og si tusen takk for arbeidet du gjør her for nynorsk wikipedia. I tillegg vil jeg takke deg for at du har tatt deg tid til gå gjennom artikler jeg har opprettet i løpet av året.
Kos deg med nyttårsfeiringen og godt nyttår!
Mvh. [[Brukar:90sveped|90sveped]] ([[Brukardiskusjon:90sveped|diskusjon]]) 31. desember 2023 kl. 18:56 (CET)
:Godt nyttår, og sjølv takk for mange fargerike bidrag! [[Brukar:Ranveig|Ranveig]] ([[Brukardiskusjon:Ranveig|diskusjon]]) 1. januar 2024 kl. 08:03 (CET)
== Grensesnittadministrator? ==
Hei, Ranveig! Eg lurte på om eg mellombels (i 1–2 månader) kunne bli grensesnittadministrator her? Eg har titta litt på [[MediaWiki:Common.js]] og [[Spesial:Tilleggsfunksjonar]], og det er mykje opprydding som trengs. Eg ''kan'' gjere det via diskusjonssider og forklaringar, men det er eit ''lite'' hakk enklare om eg berre kan gjere det sjølv. :o) [[Brukar:Jon Harald Søby|Jon Harald Søby]] ([[Brukardiskusjon:Jon Harald Søby|diskusjon]]) 9. januar 2024 kl. 16:41 (CET)
:Det burde ikkje vera noko problem. Det er nok mykje rot som ligg att frå før, så det hadde vore flott om du tok tak i det! [[Brukar:Ranveig|Ranveig]] ([[Brukardiskusjon:Ranveig|diskusjon]]) 9. januar 2024 kl. 17:00 (CET)
::Tusen takk! [[Brukar:Jon Harald Søby|Jon Harald Søby]] ([[Brukardiskusjon:Jon Harald Søby|diskusjon]]) 9. januar 2024 kl. 20:00 (CET)
== Kategori:Spøkelsesbyar ==
Hello.
[[Grindavík]] and [[Stepanakert]] are currently ghost towns - Grindavík became so after a lava fissure opened up in the town and destroyed buildings and Stepanakert became so after the entire Armenian population fled and has been depopulated. It also ceased to be a capital city when the de facto Republic of Nagorno-Karabakh ceased to exist after Azerbaijan took it in 2023. Please see the news sources about this. The categories should be put back, and can be later removed if the towns are repopulated. The Icelandic town looks very unlikely to be repopulated at all, because it has been damaged by a laval tunnel flowing beneath it and because it erupted in the town.
Sources: https://www.theguardian.com/world/2024/jan/15/grindavik-residents-face-uncertain-future-after-volcano-erupts-again-iceland
https://eurasianet.org/nagorno-karabakhs-abandoned-capital-transforms-under-azerbaijani-rule
Yours sincerely, [[Spesial:Bidrag/31.200.16.100|31.200.16.100]] 31. januar 2024 kl. 21:56 (CET)
:Hello 31.200.16.100 31, if that is your real name. I had the impression that no decision had been taken to permanently abandon Grindavik, and a temporary evacuation can't really be said to make it a ghost town - compare [[Plymouth på Montserrat|Plymouth on Montserrat]], a permanently abandoned town. However, I guess we can leave it in the "ghost town" category for now. As for Stepanakert, I doubt it is entirely devoid of people. [https://news.az/news/azerbaijan-to-establish-polling-station-for-upcoming-presidential-election-in-khankendi This article] mentions a polling station. Even if there were to be found no civilian residents, there's bound to be soldiers living there. [[Brukar:Ranveig|Ranveig]] ([[Brukardiskusjon:Ranveig|diskusjon]]) 1. februar 2024 kl. 09:18 (CET)
::That is my IP number. With a lava tunnel running under Grindavík, which not only caused subsidence of the town, compromised most buildings, but which erupted inside the town destroying buildings and infrastructure, the town's future looks bleak and it looks likely it will end up like Plymouth in Montserrat. [[Spesial:Bidrag/31.200.16.100|31.200.16.100]] 1. februar 2024 kl. 22:54 (CET)
== Thank you for being a medical contributors! ==
<div lang="en" dir="ltr" class="mw-content-ltr">
{| style="background-color: #fdffe7; border: 1px solid #fceb92;"
|rowspan="2" style="vertical-align: middle; padding: 5px;" | [[File:Wiki Project Med Foundation logo.svg|130px]]
|style="font-size: x-large; padding: 3px 3px 0 3px; height: 1.5em;" |'''The 2023 Cure Award'''
|-
| style="vertical-align: middle; padding: 3px;" |In 2023 you '''[https://mdwiki.org/wiki/WikiProjectMed:WikiProject_Medicine/Stats/Top_medical_editors_2023_(all) were one of the top medical editors in your language]'''. Thank you from [[m:WikiProject_Med|Wiki Project Med]] for helping bring free, complete, accurate, up-to-date health information to the public. We really appreciate you and the vital work you do!
Wiki Project Med Foundation is a [[meta:Wikimedia_thematic_organizations|thematic organization]] whose mission is to improve our health content. '''[https://docs.google.com/forms/d/e/1FAIpQLSdWfjVFbDO4ji-_qn2SsAgdCflhcOZychLnr1JUacsPaBr1eA/viewform Consider joining for 2024]''', there are no associated costs.
Additionally one of our primary efforts revolves around translation of health content. We invite you to '''[https://mdwiki.toolforge.org/Translation_Dashboard/index.php try our new workflow]''' if you have not already. Our dashboard automatically [https://mdwiki.toolforge.org/Translation_Dashboard/leaderboard.php collects statistics] of your efforts and we are working on [https://mdwiki.toolforge.org/fixwikirefs.php tools to automatically improve formating].
|}
Thanks again :-) -- [https://mdwiki.org/wiki/User:Doc_James <span style="color:#0000f1">'''Doc James'''</span>] along with the rest of the team at '''[[m:WikiProject_Med|Wiki Project Med Foundation]]''' 3. februar 2024 kl. 23:25 (CET)
</div>
<!-- Melding send av Brukar:Doc James@metawiki gjennom lista på https://meta.wikimedia.org/w/index.php?title=Global_message_delivery/Targets/Top_Other_Language_Editors_2023&oldid=26173705 -->
== [[Peter Nguyễn Văn Hùng]] ==
See [[:en:Peter Nguyen Van Hung|en]]; [[:sv:Peter Nguyen Van Hung|sv]]; [[:da:Peter Nguyễn Văn Hùng|da]]; [[:es:Nguyen Van Hung|es]]; [[:fr:Pierre Nguyễn Văn Hùng|fr]], OK?
Please create and translate it into a new Norwegian text. He is an outstanding human rights activist. It is a pity that the new Norwegian text is not his entry! --[[Spesial:Bidrag/2001:B400:E2F0:6D54:8CC2:7D39:B458:FE4F|2001:B400:E2F0:6D54:8CC2:7D39:B458:FE4F]] 20. februar 2024 kl. 21:07 (CET)
== Please block [[User:193.156.161.15]] ==
Pure vandalism. Sorry for English. [[Brukar:ChasingAir|ChasingAir]] ([[Brukardiskusjon:ChasingAir|diskusjon]]) 20. mars 2024 kl. 10:15 (CET)
== Spørsmål frå [[User:SaraGran|SaraGran]] (3. april 2024 kl. 20:59) ==
Hei! Hyggeleg å "møta" deg! Eg lurer på korleis eg redigerer/omset ein infoboks i ein biografi som eg omset. Eg prøver t.d. å omsetja artiklane om Margot Fonteyn og Sufjan Stevens, og når eg klikkar på området der infoboksen skal koma opp, kjem berre namnet opp, og eg ser ikkje korleis eg kan redigera/skriva vidare inni boksen. Håpar spørsmålet gir meining. Helsing Sara :) --[[Brukar:SaraGran|SaraGran]] ([[Brukardiskusjon:SaraGran|diskusjon]]) 3. april 2024 kl. 20:59 (CEST)
:Hei Sara, du kan klikka på infoboksen og så trykka "Endra" under der det står Mal, til høgre på sida. Då skal det koma opp mange felt du kan fylla ut. Men dei fleste infoboksane her blir fylte inn automatiske, så innhaldet kjem fyrst etter at du har publisert artikkelen og han er skikkeleg knytta til dei andre språkversjonane (via Wikidata). Lykke til! [[Brukar:Ranveig|Ranveig]] ([[Brukardiskusjon:Ranveig|diskusjon]]) 4. april 2024 kl. 08:26 (CEST)
== US patent ==
Om du vil at eg skal halda fram med å skriva artikklar på nynorsk WP bør du slutta å rota med referansane. [[Brukar:Sigmundg|Sigmundg]] ([[Brukardiskusjon:Sigmundg|diskusjon]]) 15. april 2024 kl. 10:58 (CEST)
:Eg har for vane å retta feil i tekst og referansar når eg ser dei. Eg liker heller ikkje rot. [[Brukar:Ranveig|Ranveig]] ([[Brukardiskusjon:Ranveig|diskusjon]]) 15. april 2024 kl. 11:38 (CEST)
== Spørsmål frå [[User:Anne Sande|Anne Sande]] (23. april 2024 kl. 16:16) ==
Hei. Kan du sjå over ein artikkel eg er oppretta i sandkassa mi? --[[Brukar:Anne Sande|Anne Sande]] ([[Brukardiskusjon:Anne Sande|diskusjon]]) 23. april 2024 kl. 16:16 (CEST)
:Den såg veldig bra ut, både tekst, bilde og referansar. Eg har flytta han til hovudnamnerommet, håper det er greitt! [[Brukar:Ranveig|Ranveig]] ([[Brukardiskusjon:Ranveig|diskusjon]]) 23. april 2024 kl. 19:26 (CEST)
::Tusen takk! [[Brukar:Anne Sande|Anne Sande]] ([[Brukardiskusjon:Anne Sande|diskusjon]]) 24. april 2024 kl. 15:24 (CEST)
== Spørsmål frå [[User:Anne Sande|Anne Sande]] (10. mai 2024 kl. 10:49) ==
Eg har oppretta ein ny artikkel, denne gongen ikkje i sandkassa men rett på nett. Fint om du ser over og evt korrigerar. Eg fann ikkje bilete på Wikimedia Commons. Takk på førehand. Mvh Anne --[[Brukar:Anne Sande|Anne Sande]] ([[Brukardiskusjon:Anne Sande|diskusjon]]) 10. mai 2024 kl. 10:49 (CEST)
:Ja, den ser mykje fin ut. Eg endra innleiinga litt for å få fram dei viktigaste punkta om emnet i fyrste setning, og la til kategoriar. Det er dessverre mange emne det ikkje finst frie bilde for, men det er alltid verdt å sjå. [[Brukar:Ranveig|Ranveig]] ([[Brukardiskusjon:Ranveig|diskusjon]]) 10. mai 2024 kl. 12:14 (CEST)
== Admin-treff i Oslo 26.-27. oktober ==
Kjære administrator eller fadder på nynorsk-Wikipedia! Hald av siste helga i oktober, om du vil vere med på fagleg oppdatering og nettverksmøte i Oslo. Dersom du bur ein annan stad i landet, kan Wikimedia Noreg dekke reise og opphald for deg. [[Brukar:Jon Harald Søby (WMNO)|Jon Harald Søby (WMNO)]] og [[Brukar:Anne Sande (WMNO)|Anne Sande (WMNO)]] organiserer treffet og set i gang planlegginga i august, men gje gjerne innspel om nyttige tema allereie nå. Anten [[:no:Wikipedia:Administratorenes_oppslagstavle#Admintreff_i_Oslo_26.-27._oktober|her]] eller på [mailto:post@wikimedia.no post@wikimedia.no]. Beste helsing, for Wikimedia Noreg, [[Brukar:Elisabeth Carrera (WMNO)|Elisabeth Carrera (WMNO)]] ([[Brukardiskusjon:Elisabeth Carrera (WMNO)|diskusjon]]) 22. juli 2024 kl. 20:17 (CEST)
== Palékastro ==
Hi. I thought you would be informed about the reasons why an edit of an article is not accepted so that you can learn how to edit articles on Wikipedia better. I would like to know the reason why my edit to the article about Palaikastro ([[Palékastro|Palékastro)]] was not accepted. Is there something wrong with the photo? Greetings from Sitia. [[Brukar:Petro Stelte|Petro Stelte]] ([[Brukardiskusjon:Petro Stelte|diskusjon]]) 25. august 2024 kl. 23:37 (CEST)
:I made a new edit. I hope I did it right this time. [[Brukar:Petro Stelte|Petro Stelte]] ([[Brukardiskusjon:Petro Stelte|diskusjon]]) 26. august 2024 kl. 07:27 (CEST)
::Thanks, I deleted the original image because it was very similar to the infobox one and had no caption. I've translated the English captions now, so the gallery can stay. [[Brukar:Ranveig|Ranveig]] ([[Brukardiskusjon:Ranveig|diskusjon]]) 26. august 2024 kl. 07:43 (CEST)
== Spørsmål frå [[User:Anne Sande|Anne Sande]] (8. september 2024 kl. 07:29) ==
Hei. Kan du sjå på min oppdaterte artikkel om Edøy og innlegg under diskusjon? --[[Brukar:Anne Sande|Anne Sande]] ([[Brukardiskusjon:Anne Sande|diskusjon]]) 8. september 2024 kl. 07:29 (CEST)
:Fin utviding! Eg fann det beste talet eg kunne, og nytta høvet til å sjå over nokre tilknytte artiklar. [[Brukar:Ranveig|Ranveig]] ([[Brukardiskusjon:Ranveig|diskusjon]]) 8. september 2024 kl. 08:56 (CEST)
== Korrigeringer på gamle ordførere som er lenket og kategorisert til feil Vestfoldkommune ==
Hei Ranveig. Kunne du eller noen andre fikset mitt innspill om de omtalte tidligere ordførerne Klaveness nevnt i denne diskusjonstråden [[Brukardiskusjon:Anne-Sophie Ofrim#To blad ordførere Klaveness i feil tidligere Vestfoldkommune]] ? Med vennlig hilsen [[Brukar:Migrant|Migrant]] ([[Brukardiskusjon:Migrant|diskusjon]]) 10. september 2024 kl. 05:44 (CEST)
:Ja, har fiksa det etter beste evne. Eg har dessverre ikkje tilgang til bøkene i Nasjonalbiblioteket, men fann nokre greie nettkjelder. [[Brukar:Ranveig|Ranveig]] ([[Brukardiskusjon:Ranveig|diskusjon]]) 10. september 2024 kl. 09:18 (CEST)
== Kategoriar i konkuranse ==
Kva skal eg gjere for å vere med i skrivekonkuransen når du slettar kategori <u>Immateriell kulturarv</u> [[Brukar:Andreasv|Andreasv]] ([[Brukardiskusjon:Andreasv|diskusjon]]) 18. september 2024 kl. 10:59 (CEST)
:Eg veit ikkje, kategorisystemet er litt forvirrande. Eg har [[kategoridiskusjon:Immateriell kulturarv|føreslått]] å endra namnet på [[:kategori:Immateriell kulturarv]] til å vera meir UNESCO-relatert, og eventuelt la Immateriell kulturarv stå att for all slik kulturarv, men eg veit ikkje om begge desse då vil høyra til i konkurransen. Det burde dei jo. Elles ser eg at [[:Kategori:Kulturminne i Noreg]] tel med, så om du legg til emne i denne kategorien eller underkategoriar vil dei telja. [[Brukar:Ranveig|Ranveig]] ([[Brukardiskusjon:Ranveig|diskusjon]]) 18. september 2024 kl. 11:06 (CEST)
== Spørsmål frå [[User:Anne Sande|Anne Sande]] (5. oktober 2024 kl. 07:54) ==
Hei. Eg har oppdatert artikkelen om Skåla. Har leita etter kjelder på utsagna som er merka med treng kjelde. Kan https://www.aftenposten.no/reise/i/pL10eV/dette-er-norges-lengste-motbakke godkjennast? --[[Brukar:Anne Sande|Anne Sande]] ([[Brukardiskusjon:Anne Sande|diskusjon]]) 5. oktober 2024 kl. 07:54 (CEST)
:Ja, det er eit veldig godt døme på omtale som lengste motbakke. [[Brukar:Ranveig|Ranveig]] ([[Brukardiskusjon:Ranveig|diskusjon]]) 5. oktober 2024 kl. 08:41 (CEST)
::Takk. [[Brukar:Anne Sande|Anne Sande]] ([[Brukardiskusjon:Anne Sande|diskusjon]]) 5. oktober 2024 kl. 12:59 (CEST)
== Question regarding vandalism ==
Hello! I wanted to ask how to deal with vandals here. Specifically: how do I report them? Background: nearly every wiki which got opted out of global-sysops wikis list has some kind of a "administrator noticeboard" or "vandalism report page", but I wasn't able to find anything like that here. Best regards, [[Brukar:TenWhile6|TenWhile6]] ([[Brukardiskusjon:TenWhile6|diskusjon]]) 14. oktober 2024 kl. 19:13 (CEST)
:Hi, thanks for your question. We haven't really needed such a noticeboard as our Recent changes page is usually monitored by at least one administrator. Deletion requests are usually honoured. However, I've made a page for complex or systemic cases of vandalism at [[Wikipedia:Vaktmeistertenester]]. [[Brukar:Ranveig|Ranveig]] ([[Brukardiskusjon:Ranveig|diskusjon]]) 14. oktober 2024 kl. 19:53 (CEST)
::Thanks for your answer. :)
::I'll try to implement [[meta:XReport]] on that page. [[Brukar:TenWhile6|TenWhile6]] ([[Brukardiskusjon:TenWhile6|diskusjon]]) 16. oktober 2024 kl. 11:10 (CEST)
::Done: [[Spesial:Diff/3574312]]
::Tell me if I should change the message template in any way. (if you want, you can translate it) [[Brukar:TenWhile6|TenWhile6]] ([[Brukardiskusjon:TenWhile6|diskusjon]]) 16. oktober 2024 kl. 11:46 (CEST)
== Spørsmål frå [[User:Anne Sande|Anne Sande]] (16. oktober 2024 kl. 09:17) ==
Kan du sjå over artikkelen om William Henry Singer, som eg nyleg publiserte? Infoboks, referanser og anna, som gjerne må ordnast. Takk! (framleis litt ny) --[[Brukar:Anne Sande|Anne Sande]] ([[Brukardiskusjon:Anne Sande|diskusjon]]) 16. oktober 2024 kl. 09:17 (CEST)
:Den såg veldig fin ut! Eg fann elementet for han på Wikidata og kopla til slik at dei automatiske malane verkar. [[Brukar:Ranveig|Ranveig]] ([[Brukardiskusjon:Ranveig|diskusjon]]) 16. oktober 2024 kl. 09:30 (CEST)
::Hjarteleg takk! [[Brukar:Anne Sande|Anne Sande]] ([[Brukardiskusjon:Anne Sande|diskusjon]]) 16. oktober 2024 kl. 10:14 (CEST)
== Anne som fadder ==
Hei, Ranveig!
Kollegaen min, [[Brukar:Anne Sande|Anne Sande]], ønsker å bli fadder her på nynorskwikipedia, men teknisk sett når ho ikkje opp til krava med den brukarkontoen. Men ho har jo mykje god erfaring frå både nynorsk og bokmål òg med brukarkontoen [[Brukar:Anne Sande (WMNO)|Anne Sande (WMNO)]], og ikkje minst som kurshaldar saman med meg (og åleine).
Så spørsmålet er da om du kan gå inn på [[Spesial:Fellesskapskonfigurasjon/Mentorship]] og endre kravet til talet på redigeringar ned til 50, så kan Anne melde seg på, og så kan du justere grensa opp til 500 (eller eit anna fornuftig tal) etterpå. Kva trur du? [[Brukar:Jon Harald Søby (WMNO)|Jon Harald Søby (WMNO)]] ([[Brukardiskusjon:Jon Harald Søby (WMNO)|diskusjon]]) 11. november 2024 kl. 13:50 (CET)
:Ja, eg har justert det ned. Kanskje greitt nok med eit lågt tal, det er jo eigentleg kvalitet det kjem an på uansett. Nokre få grundige endringar er like mykje verdt. [[Brukar:Ranveig|Ranveig]] ([[Brukardiskusjon:Ranveig|diskusjon]]) 11. november 2024 kl. 17:16 (CET)
== Tokelauisk ==
Hei, og orsak konflikta. Eg valde min versjon men retta opp dei fleste (?) av rettingane du hadde gjort. Det tok litt lang tid å finne god formulering til neste steg. No tar eg pause ei stund, men eg kjem nok attende til artikkelen dei neste dagane, eg held på og skriv ein vitskapleg artikkel om tokelauisk språkteknologi, og tokelauisk hadde (og har framleis) ein ganske dårleg artikkel her på wp, så eg fyller inn her etter kvart som eg orienterer meg). Så berre du rett viss du finn meir, og takk for innsatsen så langt! [[Brukar:Trondtr|Trondtr]] ([[Brukardiskusjon:Trondtr|diskusjon]]) 8. desember 2024 kl. 16:06 (CET)
:Det er slikt som skjer, godt du tek tak i artikkelen! Om du har eit større arbeid i gang kan du merka artikkelen med [[Mal:Under arbeid]] medan du held på, så ingen prøver å utbetra for tidleg. [[Brukar:Ranveig|Ranveig]] ([[Brukardiskusjon:Ranveig|diskusjon]]) 8. desember 2024 kl. 16:08 (CET)
::Eg gjer det. [[Brukar:Trondtr|Trondtr]] ([[Brukardiskusjon:Trondtr|diskusjon]]) 9. desember 2024 kl. 21:45 (CET)
== Patruljør? ==
Hei, og god jul!
Jeg har [[w:no:WP:TO#Ny tilleggsfunksjon for patruljører|nettopp publisert en ny tilleggsfunksjon for patruljører]] på bokmålswikipedia, og kunne tenke meg å lansere dn her også. Men jeg er ikke patruljør her, så da får jeg ikke testa den ordentlig før jeg eventuelt lanserer den. Så jeg lurte på om jeg kunne bli patruljør også? Jeg kan ikke love at jeg kommer til å bli en superaktiv patruljør, men vil nå hjelpe til i ny og ne når det passer seg (og den nye tilleggsfunksjonen vil gjøre at det passer seg oftere!). [[Brukar:Jon Harald Søby|Jon Harald Søby]] ([[Brukardiskusjon:Jon Harald Søby|diskusjon]]) 25. desember 2024 kl. 20:12 (CET)
:Sjølvsagt, det burde ikkje vera noko problem! Patruljer så mykje eller lite du vil. [[Brukar:Ranveig|Ranveig]] ([[Brukardiskusjon:Ranveig|diskusjon]]) 25. desember 2024 kl. 20:38 (CET)
::Mange takk! :) [[Brukar:Jon Harald Søby|Jon Harald Søby]] ([[Brukardiskusjon:Jon Harald Søby|diskusjon]]) 25. desember 2024 kl. 20:42 (CET)
== Godt nyttår! ==
Heisann! Håper du har hatt en fin jul. Ville bare ønske deg et riktig godt nyttår og takke deg for jobben du gjør her. I tillegg vil jeg også takke deg for alle gangene du har rettet og fikset på artiklene som jeg har oversatt og opprettet her.
Håper du har har, og fortsatt får, en riktig fin nyttårsfeiring!
Mvh. [[Brukar:90sveped|90sveped]] ([[Brukardiskusjon:90sveped|diskusjon]]) 31. desember 2024 kl. 22:36 (CET)
:Godt nyttår og sjølv takk! Kjekt med spennande nye emne - mange av dei ville eg aldri tenkt på å skriva sjølv. [[Brukar:Ranveig|Ranveig]] ([[Brukardiskusjon:Ranveig|diskusjon]]) 1. januar 2025 kl. 11:22 (CET)
== Runeinnskrift i Bø gamle kyrkje i Telemark ==
Hei og godt nyår! Eg er ikkje vand til Wikipedia-kode, meir vand til Wiktionary, so eg stussar på kva er i vegen med Bø kyrkja, at eg sat inn sånne derre tekstboksar, og foto, og alt ser bra ut på mobil, men på PC vert dei begge flytta nedyver mot botnet der kjeldelista er. Driv å fiksar på det i heile morgon, men skynar ikkje kva er greia. Veit du kanskje kva eg gjer feil? [[Brukar:Tollef Salemann|Tollef Salemann]] ([[Brukardiskusjon:Tollef Salemann|diskusjon]]) 7. januar 2025 kl. 15:18 (CET)
:Hei, takk for bidrag og spørsmål. Det var bileta under infoboksen som dytta tekstboksane nedover. Eg har lagt inn eit forslag på løysing ved å venstrestilla bileta og leggja boksane saman i ein tabell. Det er heilt sikkert andre måtar å gjera det på òg, men no kjem alt saman som høyrer saman. [[Brukar:Ranveig|Ranveig]] ([[Brukardiskusjon:Ranveig|diskusjon]]) 7. januar 2025 kl. 16:58 (CET)
::Takk!! Prøvde å venstrestille dei sjølv, men då vart det noko feil i koden tydelegvis. [[Brukar:Tollef Salemann|Tollef Salemann]] ([[Brukardiskusjon:Tollef Salemann|diskusjon]]) 7. januar 2025 kl. 20:38 (CET)
== Thank you for being a medical contributors! ==
<div lang="en" dir="ltr" class="mw-content-ltr">
{| style="background-color: #fdffe7; border: 1px solid #fceb92;"
|rowspan="2" style="vertical-align: middle; padding: 5px;" | [[File:Wiki Project Med Foundation logo.svg|130px]]
|style="font-size: x-large; padding: 3px 3px 0 3px; height: 1.5em;" |'''The 2024 Cure Award'''
|-
| style="vertical-align: middle; padding: 3px;" |In 2024 you '''[[mdwiki:WikiProjectMed:WikiProject_Medicine/Stats/Top_medical_editors_2024_(all)|were one of the top medical editors in your language]]'''. Thank you from [[m:WikiProject_Med|Wiki Project Med]] for helping bring free, complete, accurate, up-to-date health information to the public. We really appreciate you and the vital work you do!
Wiki Project Med Foundation is a [[meta:Wikimedia_thematic_organizations|thematic organization]] whose mission is to improve our health content. '''[[meta:Wiki_Project_Med#People_interested|Consider joining for 2025]]''', there are no associated costs.
Additionally one of our primary efforts revolves around translating health content. We invite you to '''[https://mdwiki.toolforge.org/Translation_Dashboard/index.php try our new workflow]''' if you have not already. Our dashboard automatically [https://mdwiki.toolforge.org/Translation_Dashboard/leaderboard.php collects statistics] of your efforts and we are working on [https://mdwiki.toolforge.org/fixwikirefs.php tools to automatically improve formating].
|}
Thanks again :-) -- [[mdwiki:User:Doc_James|<span style="color:#0000f1">'''Doc James'''</span>]] along with the rest of the team at '''[[m:WikiProject_Med|Wiki Project Med Foundation]]''' 26. januar 2025 kl. 07:24 (CET)
</div>
<!-- Melding send av Brukar:Doc James@metawiki gjennom lista på https://meta.wikimedia.org/w/index.php?title=Global_message_delivery/Targets/Top_Other_Language_Editors_2024&oldid=28172893 -->
== Koordinatar ==
Hei Ranveig
Som du vel har sett, er eg for tida ute på rundtur i Kroatia i mi til synes endelause vandring gjennom det søraustlege Europa. Her er det (til skilnad for mange andre Balkan-statar) greie kjelder for administrativ inndeling og folketal, så det går etter måten greitt framover. Men i går fekk eg ein nasestyvar. Då eg skulle førehandsvise ein av artiklane, var det plutseleg ei stygg, raud feilmelding i feltet for 'Koordinatar' i infoboksen:
:'''«Coordinates: Missing latitude'''
:'''Ugyldige argument vart sende til <nowiki>{{#coordinates:}}</nowiki>-funksjonen»'''
Når eg så knyter artikkelen til Wikidata-elementet, kjem det fram koordinatar, men det er ikkje mine tal. Eg har lenge vore medviten om at dei koordinatane som er lagt inn for geografiske stader, har svært ymse kvalitet og presisjon, så eg har lagt inn mine tal også når eg veit det finst tal i Wikidata, på same måten som eg stundom overstyrer annan info frå Wikidata (til dømes ved å velje eit anna bilete enn det som ligg der). Men den feilen som no er dukka opp, gjer at alle mine (nokolunde kvalitetssikra) koordinatar er søkk borte, også i artiklar som eg laga for meir enn ti år sidan. I staden er det til alt overmål henta inn desimalkoordinatar, noko eg slett ikkje synest om.
Etter litt eksperimentering ser eg at problemet gjeld både i 'Infoboks' og 'Geoboks' og ikkje minst i malen [[Mal:Koord]], der du sjølv kan sjå feilmeldinga i pluralis.
Det tekniske med malar er over mitt kompetansenivå, så eg anar ikkje korleis dette kan ha oppstått eller korleis det kan fiksast, men det er ikkje heilt til å leve med, så eg vonar at du kan fikse eller veit kven som kan fikse.
Beste helsing [[Brukar:TU-nor|T*U]] ([[Brukardiskusjon:TU-nor|diskusjon]]) 28. januar 2025 kl. 15:25 (CET)
:@[[Brukar:TU-nor|TU-nor]]: Hei! Den raude teksten kom frå ein feil i [[Modul:Coordinates]] som [[Spesial:Diff/3589678|eg har retta]], så no skal det funke som vanleg.
:Det går an å overstyre infoboksmalen så han ikkje hentar koordinatar frå Wikidata viss det fins lokale koordinatar, men eg vil eigentleg ikkje tilrå det. Viss du kjem over koordinatar som er unøyaktige i Wikidata er det mykje betre for alle om du rettar dei der, heller enn å legge inn riktigare koordinatar lokalt på nynorskwikipedia (for da er jo koordinatane framleis unøyaktige på alle andre språkutgåver som hentar koordinatar frå Wikidata). [[Brukar:Jon Harald Søby|Jon Harald Søby]] ([[Brukardiskusjon:Jon Harald Søby|diskusjon]]) 28. januar 2025 kl. 15:51 (CET)
::Takk for at du fiksa det medan eg prøvde å forstå kva som var feilen. Eg har no også lagt inn den gamle visinga med grad, minutt og sekund, som jo var det me hadde før (og eg synest er litt lettare å oppfatta). [[Brukar:Ranveig|Ranveig]] ([[Brukardiskusjon:Ranveig|diskusjon]]) 28. januar 2025 kl. 16:06 (CET)
:::Mange takk, @[[Brukar:Jon Harald Søby|Jon Harald Søby]], for fiksing. Problemet er mest at koordinatar i Wikidata har veldig varierande grannsemd, medan eg har vore mest oppteken av å gi same grannsemd overalt (og det lenge før Wikidata var så utvikla som no). Eg har heller ikkje lyst til å bruke meir tid enn naudsynt på Wikidata. Eg meiner det er betre at eg gjer dei tinga eg er god til her på nn enn at eg skal rote meg bort i altfor mykje som eg ikkje heilt skjønar korleis fungerer...
:::Og Ranveig, takk for å leggje inn grad/min/sek. Der er vi heilt samde! --[[Brukar:TU-nor|T*U]] ([[Brukardiskusjon:TU-nor|diskusjon]]) 28. januar 2025 kl. 16:22 (CET)
::::@[[Brukar:TU-nor|TU-nor]]: Ja, det gjev meining. Men viss du har lyst til å lære litt meir om korleis Wikidata fungerer så kan [[Brukar:Jon Harald Søby (WMNO)|eg]] godt ta ein liten introduksjon i ei [https://www.wikimedia.no/starthjelp/ starthjelpsøkt] – at garva wikipedianarar som deg skjøner WD betre vil kunne gagna både WD og nynorskwikipedia. 😉 [[Brukar:Jon Harald Søby|Jon Harald Søby]] ([[Brukardiskusjon:Jon Harald Søby|diskusjon]]) 28. januar 2025 kl. 16:32 (CET)
== Administator ==
Jeg ønsker å være Administator. Jeg har gode skriveferdigheter og jeg vil være med på å gjøre Wikipedia til et bedre nettsted. [[Spesial:Bidrag/85.220.124.13|85.220.124.13]] 2. februar 2025 kl. 21:54 (CET)
:Undskyld meg at jeg var ikke pålogged.
:Det er meg. [[Brukar:Bjornkarateboy|Bjornkarateboy]] ([[Brukardiskusjon:Bjornkarateboy|diskusjon]]) 2. februar 2025 kl. 21:59 (CET)
::Du er velkommen til å delta på Wikipedia, men det tek tid før ein eventuelt kan tenka på deg som administrator. Hugs også at dette er Wikipedia på [[nynorsk]]! [[Brukar:Ranveig|Ranveig]] ([[Brukardiskusjon:Ranveig|diskusjon]]) 3. februar 2025 kl. 09:22 (CET)
== Spørsmål frå [[User:SaraGran|SaraGran]] (19. februar 2025 kl. 14:17) ==
Hei! Eg er litt i tvil om når eg skal kryssa av for "småplukk" og ikkje. Finst det retningslinjer på det? --[[Brukar:SaraGran|SaraGran]] ([[Brukardiskusjon:SaraGran|diskusjon]]) 19. februar 2025 kl. 14:17 (CET)
:Nei, ingen konkrete retningsliner. Dersom du gjer eit par små rettingar kan du kryssa av. Dersom du legg til eller tek vekk mykje, bør du ikkje gjera det. Trur den viktigaste grunnen til å merka endringar som "småplukk" er når du gjer ei mengd mindre rettingar, så andre kan filtrera dei ut. [[Brukar:Ranveig|Ranveig]] ([[Brukardiskusjon:Ranveig|diskusjon]]) 19. februar 2025 kl. 15:21 (CET)
::Skjønar! Takk for hjelpa! :) [[Brukar:SaraGran|SaraGran]] ([[Brukardiskusjon:SaraGran|diskusjon]]) 19. februar 2025 kl. 19:15 (CET)
== Takk for hjelpa! ==
Eg ville berre takka deg for at du regelmessig har retta småfeil i artiklane og bidraga mine. Dette gjer det lettare for meg å sjå korleis eg kan verta betre, kva overskrifter som passar best, og liknande. Sånn lærer eg raskare dei små detaljane knytte til stil og formatering, greier som ofte kan vera vanskelege å oppdaga utan nok erfaring, særleg med tanke på skilnadene mellom dei ulike Wikipedia-språkversjonane. Takk att — eg set stor pris på det du gjer! —[[Brukar:AddieMaddie|AddieMaddie]] <sup>[[Brukardiskusjon:AddieMaddie|diskusjon]] | [[Spesial:Bidrag/AddieMaddie|bidrag]]</sup> 22. mars 2025 kl. 07:04 (CET)
:Berre hyggeleg, og sjølv takk for gode bidrag! Det verker som ein særs god måte å forbetra språket på, som samstundes er til nytte for andre. [[Brukar:Ranveig|Ranveig]] ([[Brukardiskusjon:Ranveig|diskusjon]]) 22. mars 2025 kl. 09:08 (CET)
== Feil diskusjon ==
Ser at diskusjonen som høyrer til artikkelen <nowiki>[[Kvantifisering]]</nowiki> har hamna i artikkelen <nowiki>[[Kvantisering]]</nowiki>, truleg på grunn av ei gamal omdirigering. Går ut frå ein lyt vera administrator for å ordna opp i dette. Kanskje du kan sjå på det? På førhand takk. [[Brukar:Sigmundg|Sigmundg]] ([[Brukardiskusjon:Sigmundg|diskusjon]]) [[Brukar:Sigmundg|Sigmundg]] ([[Brukardiskusjon:Sigmundg|diskusjon]]) 13. april 2025 kl. 19:25 (CEST)
:Ja, eg har sletta omdirigeringa. [[Brukar:Ranveig|Ranveig]] ([[Brukardiskusjon:Ranveig|diskusjon]]) 13. april 2025 kl. 21:06 (CEST)
== Referansemalar ==
Hei! Mange referansemalar er tatt over frå engelsk Wikipedia, t.d. [[Mal:Cite journal]]. Ønsker meg også [[en:Template:Cite BOW]] til [[nn:Mal:Cite BOW]]. Er det mykje fikling som trengs for å få Cite BOW til å fungere her, eller berre er å kopiere den eine sida? [[Brukar:Roarjo|Roar]] ([[Brukardiskusjon:Roarjo|diskusjon]]) 20. april 2025 kl. 20:01 (CEST)
:Me hadde allereie [[Modul:Cite taxon]], så då verker det som om enkel kopiering verker. Eg har også lagt inn [[Mal:Cite taxon]], som ser ut til å høyra til denne modulen. [[Brukar:Ranveig|Ranveig]] ([[Brukardiskusjon:Ranveig|diskusjon]]) 20. april 2025 kl. 21:57 (CEST)
::Tusen takk! Malen fungerer fint. [[Brukar:Roarjo|Roar]] ([[Brukardiskusjon:Roarjo|diskusjon]]) 22. april 2025 kl. 21:19 (CEST)
== Hide vandalism edits ==
Hi, could you please hide the vandalism edits and semi-lock my talk page? Thanks! [[User:Như Gây Mê|<span style="color:orange;"><strong>Halley</strong></span>]] [[Philippines|<span style="color:#00bbe6;"><strong><sup>luv Filipino ❤</sup></strong></span>]] 20. juni 2025 kl. 11:46 (CEST)
:Sure. Sorry about the unpleasantness. -- [[Brukar:Ranveig|Ranveig]] ([[Brukardiskusjon:Ranveig|diskusjon]]) 20. juni 2025 kl. 13:52 (CEST)
== Takk ==
Fint at du rettar opp språklege (og andre) mistak som eg gjer. Eg har for det meste tilhald på bokmålswikipedia, men i høve Fiks det!-kampanja såg eg at det var nokre lavthengjande frukter på nynorsk. DIverre er eg noko rusten i språket, så du får bera over med meg. [[Brukar:Andewa|Andewa]] ([[Brukardiskusjon:Andewa|diskusjon]]) 26. august 2025 kl. 22:00 (CEST)
:Berre hyggeleg og sjølv takk. Det er mange artiklar her som kan gjerast betre med ganske liten innsats, men nokon må jo gjera det! -- [[Brukar:Ranveig|Ranveig]] ([[Brukardiskusjon:Ranveig|diskusjon]]) 27. august 2025 kl. 08:20 (CEST)
== Innstillingar for heimesida for nybyrjarar ==
Hei, Ranveig!
Eg lurte på om du kunne ta ein kikk på [[Spesial:Fellesskapskonfigurasjon]], spesifikt dei fire bolkane «Hjelpepanel», «Fadderskap», «Innføring for nybegynnere» og «Foreslåtte redigeringer», og se om det er nokre endringar som bør gjerast. Det meste kan nok vere likt som [[:nn:Spesial:Fellesskapskonfigurasjon|på bokmål]], men det kan hende nokre lenkjemål for t.d. hjelpesider ikkje finst på nynorsk, og da kanskje berre bør sløyfast.
Eg trur òg det kan vere lurt å fjerna dei tidlegare WMNO-kollegaene mine, Anne Sande og Lurveleven, frå fadderordninga (på [[Spesial:Handsam fadrar]]), av di dei ikkje har vore aktive her sida dei slutta i WMNO.
Og kanskje det er nokre fleire aktive bidragsytarar her – administratorar eller ikkje – som bør få ei oppfordring om å bli fadder via [[Spesial:Bli fadder]]? Det er kanskje fleire som ikkje veit om at dette systemet finst. [[Brukar:Jon Harald Søby|Jon Harald Søby]] ([[Brukardiskusjon:Jon Harald Søby|diskusjon]]) 1. oktober 2025 kl. 10:28 (CEST)
:Eg har sett over sidene, og kan ikkje sjå noko som bør endrast straks - bortsett frå at dei bør omsetjast til nynorsk, då! Det hadde kanskje vore fint å ha ei eige Hjelpesentral-side, nokre folk kan kanskje føretrekka det framfor å spørja ein einskildperson. Skal fjerna dei ikkje-aktive fadrane no. -- [[Brukar:Ranveig|Ranveig]] ([[Brukardiskusjon:Ranveig|diskusjon]]) 1. oktober 2025 kl. 16:35 (CEST)
::Det som fekk meg til å tru at ein sjekk var naudsynt var at to av lenkjene nedst på [[Spesial:Heimeside]] har «Special:MyLanguage/Help:VisualEditor/User guide» som ''etikett'', og det bør endrast (og éin av dei fjernast): [[Spesial:Fellesskapskonfigurasjon/HelpPanel]]. [[Brukar:Jon Harald Søby|Jon Harald Søby]] ([[Brukardiskusjon:Jon Harald Søby|diskusjon]]) 1. oktober 2025 kl. 17:03 (CEST)
:::Ja, den var ikkje heilt god. Har fiksa for no. -- [[Brukar:Ranveig|Ranveig]] ([[Brukardiskusjon:Ranveig|diskusjon]]) 1. oktober 2025 kl. 20:21 (CEST)
== Update request ==
Hello, Ranveig.
Can you rename [[Andrew av York]] into the Nynorsk version of [[Andrew Mountbatten Windsor]]?
After all his titles, honours and styles were stripped of him on 30 October 2025, he became plain (Mr.) Andrew Mountbatten Windsor.
Here is the official statement from Buckingham Palace:
https://www.royal.uk/news-and-activity/2025-10-30/a-statement-from-buckingham-palace
Yours sincerely, [[Spesial:Bidrag/~2025-30848-59|~2025-30848-59]] ([[Brukardiskusjon:~2025-30848-59|diskusjon]]) 1. november 2025 kl. 18:47 (CET)
Hello, Ranveig.
Can you rename [[Sarah av York]] to [[Sarah Ferguson]], for the same reason, because her title became defunct, when Andrew's titles were stripped from him?
Source:
https://www.bbc.com/news/articles/cx2p7xzz4lvo
Yours sincerely, [[Spesial:Bidrag/~2025-31889-16|~2025-31889-16]] ([[Brukardiskusjon:~2025-31889-16|diskusjon]]) 8. november 2025 kl. 10:04 (CET)
:Sure, that's done now. -- [[Brukar:Ranveig|Ranveig]] ([[Brukardiskusjon:Ranveig|diskusjon]]) 8. november 2025 kl. 12:25 (CET)
::Thank you very much. [[Spesial:Bidrag/~2025-32116-39|~2025-32116-39]] ([[Brukardiskusjon:~2025-32116-39|diskusjon]]) 8. november 2025 kl. 15:19 (CET)
== Jerusalem Light Rail → Bybane i Jerusalem ==
Hei Ranveig.
Namnet til artikkelen [[Jerusalem Light Rail]] burde endrast til [[Bybanen i Jerusalem]]. Israel er ikkje eit engelsktalande land og engelsk er ikkje eit offisielt språk i Israel. Kan du gi det nytt namn?
Med vennleg helsing [[Spesial:Bidrag/~2025-34052-15|~2025-34052-15]] ([[Brukardiskusjon:~2025-34052-15|diskusjon]]) 17. november 2025 kl. 11:37 (CET)
:Hei Ranveig.
:Eg trekkjer tilbake førespurnaden, fordi ein annan Wikipedia-brukar som eg ikkje sende ein førespurnad til, har gitt artikkelen nytt namn.
:Med vennleg helsing [[Spesial:Bidrag/~2025-34052-15|~2025-34052-15]] ([[Brukardiskusjon:~2025-34052-15|diskusjon]]) 17. november 2025 kl. 13:21 (CET)
== Nærøysund i geoboks-malen ==
Hei, Ranveig. Bare en liten ting vedrørende malen geoboks. Når man setter inn navn på fylke og kommune, lenker de automatisk til henholdsvis fylke- og kommunenavnet. Nå holder jeg på med Trøndelag fylke og der lenker ikke Nærøysund til kommunenavnet. Dette ligger sikkert i en eller annen mal, men jeg vet ikke hvor. [[Brukar:Anne-Sophie Ofrim|Anne-Sophie Ofrim]] ([[Brukardiskusjon:Anne-Sophie Ofrim|diskusjon]]) 13. desember 2025 kl. 13:18 (CET)
:Det var faktisk ingen mal der, berre ei lenkje til ord som har artiklar. Så [[Nærøysund]] verka ikkje fordi det ikkje omdirigerte til [[Nærøysund kommune]]. Men det finst faktisk ein mal ([[Mal:Norske kommunar forkorta]]) som lagar rette lenkjer automatisk, og det er nok ei betre løysing i geoboksen. -- [[Brukar:Ranveig|Ranveig]] ([[Brukardiskusjon:Ranveig|diskusjon]]) 13. desember 2025 kl. 14:52 (CET)
::Ok, takk. Ser at Nærøysund står i den malen. Men jeg kan lage en omdirigerng fra [[Nærøysund]] til [[Nærøysund kommune]]. --[[Brukar:Anne-Sophie Ofrim|Anne-Sophie Ofrim]] ([[Brukardiskusjon:Anne-Sophie Ofrim|diskusjon]]) 13. desember 2025 kl. 15:13 (CET)
== Kople ny kategori til wikidata ==
Hei, eg gjorde eitt eller anna i feil rekkjefølgje(?), og får ikkje kopla Kategori:Horn-_og_hærfuglar til rett wikidata-element. Trur det skal vere Kategori:Bucerotiformes (Q7469802). Kan du vere snill å vise veg eller peike til oppskrift? [[Brukar:Roarjo|Roar]] ([[Brukardiskusjon:Roarjo|diskusjon]]) 2. februar 2026 kl. 09:18 (CET)
:Det verka på vanleg måte no, med å oppretta lenkje frå Wikidata-elementet. Kanskje noko som låg lagra ei stund som ikkje er det meir. -- [[Brukar:Ranveig|Ranveig]] ([[Brukardiskusjon:Ranveig|diskusjon]]) 2. februar 2026 kl. 09:52 (CET)
== tilbakerulling komla ==
Kvifor tilbakerulla du komle-endringa mi. Heile Rogaland ca seier "komla", så føler det er utbredt nok til å bli med. [[Spesial:Bidrag/~2026-24063-61|~2026-24063-61]] ([[Brukardiskusjon:~2026-24063-61|diskusjon]]) 20. april 2026 kl. 11:12 (CEST)
:Hei, «komla» er berre ein dialektmåte å seia ordet som blir skrive «komle» på (slik ein seier «humla» men skriv «humle»). -- [[Brukar:Ranveig|Ranveig]] ([[Brukardiskusjon:Ranveig|diskusjon]]) 20. april 2026 kl. 11:34 (CEST)
== You may be an eligible candidate for the U4C election ==
<div lang="en" dir="ltr" class="mw-content-ltr">
Greetings,
The [[m:Special:MyLanguage/Universal_Code_of_Conduct/Coordinating_Committee|Universal Code of Conduct Coordinating Committee (U4C)]] seeks candidates for the 2026 election. The U4C is the global committee responsible for overseeing enforcement of the [[foundation:Special:MyLanguage/Policy:Universal Code of Conduct|Universal Code of Conduct]]. Elections are held annually, if elected a committee member serves for two years.
This year the U4C requires candidates to hold administrator rights on at least one wiki, which is why you are being contacted as you appear to hold this right. There are other requirements, such as candidates must be at least 18 years old and may not be employed by the Wikimedia Foundation or other related chapters and affiliates. You can find more information in the [[m:Special:MyLanguage/Universal_Code_of_Conduct/Coordinating_Committee/Election/2026#Call_for_Candidates|call for candidates on Meta-wiki]]. Additionally, the committee's working language is English; some ability to communicate in English is required.
The election opens on 18 May, if you are eligible and interested you have until 10 May to submit your candidacy. There will be a week in between for candidates to answer questions from the community. Voting takes place privately in [[m:Special:MyLanguage/SecurePoll|SecurePoll]], successful candidates must receive at least 60% support. More information is available on [[m:Special:MyLanguage/Universal_Code_of_Conduct/Coordinating_Committee/Election/2026|the 2026 Elections page]], including timelines and other candidacy information. If you read over the material and consider yourself qualified, please consider submitting your name to run for the committee. If you think someone else in your community might be interested and qualified, please encourage them to run.
In partnership with the U4C -- [[m:User:Keegan (WMF)|Keegan (WMF)]] ([[m:User_talk:Keegan (WMF)|talk]]) 28. april 2026 kl. 22:06 (CEST) </div>
<!-- Melding send av Brukar:Keegan (WMF)@metawiki gjennom lista på https://meta.wikimedia.org/w/index.php?title=User:Keegan_(WMF)/test&oldid=30472432 -->
== Create Request ==
* [[:en:Nguyễn Đan Quế]]>>>>>[[Nguyễn Đan Quế]]
* [[:en:Thadeus Nguyễn Văn Lý]]>>>>>[[Nguyễn Văn Lý]]
* [[:en:Peter Nguyen Van Hung]]>>>>>[[Peter Nguyễn Văn Hùng]]
* [[:en:Lê Công Định]]>>>>>[[Lê Công Định]]
* [[:en:Lê Quốc Quân]]>>>>>[[Lê Quốc Quân]]
* [[:en:Phạm Đoan Trang]]>>>>>[[Phạm Đoan Trang]]
If You are fluent in English, we would appreciate it if You could create content in New Norwegian. Please support the Vietnamese democracy movement, Thank You! [[Brukar:Bui Hung Long|Bui Hung Long]] ([[Brukardiskusjon:Bui Hung Long|diskusjon]]) 2. mai 2026 kl. 20:16 (CEST)
== 1946 or 1947? ==
On this wiki, the construction year of [[Lynghogtunnelen]] is 1946, while on [[:no:Lynghogtunnelen|nowiki it is]] 1947, both of which lack reliable sources
BTW, Thank you for correcting the construction year of [[Isokylätunnelen]], pointing out that its source, which was built in 1992, is likely unreliable. [[Brukar:Htmlzycq|Htmlzycq]] ([[Brukardiskusjon:Htmlzycq|diskusjon]]) 15. mai 2026 kl. 09:49 (CEST)
also in [[Stigabergtunnelen]] is 1946, while on [[:no:Stigabergtunnelen|nowiki is]] 1947--[[Brukar:Htmlzycq|Htmlzycq]] ([[Brukardiskusjon:Htmlzycq|diskusjon]]) 15. mai 2026 kl. 10:12 (CEST)
:I have found a source for the year 1946. -- [[Brukar:Ranveig|Ranveig]] ([[Brukardiskusjon:Ranveig|diskusjon]]) 15. mai 2026 kl. 11:39 (CEST)
== Spørsmål frå [[User:SigAsl|SigAsl]] (15. mai 2026 kl. 12:09) ==
Hei,
Jeg ønsker å publisere en side om en lege og professor ved OUS, Knut Dahl Jørgensen Jeg er helt ny til wikipedia og forstår ikke hvordan jeg kan publisere det jeg har laget på en "brukerside". Kan du hjelpe meg?
Mvh Sigrid Aslaksen --[[Brukar:SigAsl|SigAsl]] ([[Brukardiskusjon:SigAsl|diskusjon]]) 15. mai 2026 kl. 12:09 (CEST)
:Du kan flytte sida frå namnerommet "Bruker" til "(Hoved)" på bokmålswikipedia. Flyttefunksjonen ligg under "Handlinger", som for dei fleste finst oppe i høgremargen. -- [[Brukar:Ranveig|Ranveig]] ([[Brukardiskusjon:Ranveig|diskusjon]]) 15. mai 2026 kl. 12:15 (CEST)
== Heiter det jentenamn eller pikenamn? ==
Hei, Ranveig!
Du endra "pikenamn" til "jentenamn" i artikkelen om [[Sonja Lang]].
Eg meiner at det heiter "pikenamn" på nynorsk. "Jentenamn" ("jentenavn" på bokmål) er noko anna.
Køyr debatt!
[[Brukar:Verdlanco|Verdlanco]] ([[Brukardiskusjon:Verdlanco|diskusjon]]) 11. juni 2026 kl. 16:31 (CEST)
:[https://ordbokene.no/nob/bm,nn/jentenamn Jentenamn] er det einaste tillatne ordet på nynorsk, noko eg hugsa frå ein annan gong eg slo det opp. -- [[Brukar:Ranveig|Ranveig]] ([[Brukardiskusjon:Ranveig|diskusjon]]) 11. juni 2026 kl. 16:35 (CEST)
::Javel.
::Eg er villig til å la meg overtyde viss du kan vise til kjelder som underbyggjer det synspunktet!
::[[Brukar:Verdlanco|Verdlanco]] ([[Brukardiskusjon:Verdlanco|diskusjon]]) 11. juni 2026 kl. 16:39 (CEST)
:::Eg la inn lenkje til Nynorskordboka over. -- [[Brukar:Ranveig|Ranveig]] ([[Brukardiskusjon:Ranveig|diskusjon]]) 11. juni 2026 kl. 16:52 (CEST)
::::Ja, men då er eg overtydd, då! Takk for vaksenopplæringa!
::::[[Brukar:VerdLanco|VerdLanco]] ([[Brukardiskusjon:VerdLanco|diskusjon]]) 11. juni 2026 kl. 16:59 (CEST)
== Sida eg omsette vart sletta ==
Hei Rainveig
Omsetjinga lå tett opp mot originalen på svensk, men eg har sjekka at alle orda er nynorske på orbokene.no
Vonar at du gidd å reversera slettinga. Det var ikkje ei rein maskinomsetjing som du trudde.
Med beste helsing,
Ellinor [[Brukar:Ellinorlinnea|Ellinorlinnea]] ([[Brukardiskusjon:Ellinorlinnea|diskusjon]]) 26. juni 2026 kl. 15:48 (CEST)
:OK, eg har attoppretta. Var ikkje kjend med at "rita" også var lov å bruka på nynorsk. Det var ein del anna som var merkeleg, så eg har gått over til det eg meiner er meir naturleg/rett språk. -- [[Brukar:Ranveig|Ranveig]] ([[Brukardiskusjon:Ranveig|diskusjon]]) 26. juni 2026 kl. 16:13 (CEST)
::Kvifor må alt vere so kjedeleg? Kva er meininga med å laga ein ny norsk viss vi berre låner ord frå Bokmål? [[Brukar:Ellinorlinnea|Ellinorlinnea]] ([[Brukardiskusjon:Ellinorlinnea|diskusjon]]) 26. juni 2026 kl. 17:55 (CEST)
== references group="lower-alpha" ==
Hei Ranveig, no treng eg hjelp.
I artikkelen [[Kongsmarihand]] fann eg det naudsynt å lage ei eiga noteliste til ei punktoppstilling for å sleppe å blande dei innimellom dei mange omfattande referansane. Dette meiner eg at eg gjort før med <code><nowiki>{{efn}}</nowiki></code>-malen, og notelista skal då kome fram med '''<nowiki><references group="lower-alpha"></nowiki>'''. Då skulle i teorien notene kome som bokstavar abc både i teksten og i notelista. I teksten blir det rett, men i notelista kjem det tal 123, og det ser litt dumt ut, for å seie det forsiktig.
Er det eg som har dumma meg ut? [[Brukar:TU-nor|T*U]] ([[Brukardiskusjon:TU-nor|diskusjon]]) 2. august 2026 kl. 14:55 (CEST)
::Heisann, [[Brukar:TU-nor|T*U]]! Om du brukar malen Notar, så får du bokstavar i notelista. Mvh. [[Brukar:90sveped|90sveped]] ([[Brukardiskusjon:90sveped|diskusjon]]) 2. august 2026 kl. 17:59 (CEST)
:::Hjarteleg takk! --[[Brukar:TU-nor|T*U]] ([[Brukardiskusjon:TU-nor|diskusjon]]) 2. august 2026 kl. 18:27 (CEST)
8nrm3hrq4fgb57zr53vpw8xbfpzcaow
3664235
3664230
2026-08-02T17:37:53Z
Ranveig
39
/* references group="lower-alpha" */ Svar
3664235
wikitext
text/x-wiki
{| class="wikitable" style=" font-size:small; float:right;"
!Arkiv
|-
|[[fil:Debating Monks.JPG|150px|høgre|Køyr debatt!]]
*[[Brukardiskusjon:Ranveig/Styre|Styre]]
*[[Brukardiskusjon:Ranveig/Stell|Stell]]
*[[Brukardiskusjon:Ranveig/Ståk|Ståk]]
*[[Brukardiskusjon:Ranveig/Språk|Språk]]
*[[Brukardiskusjon:Ranveig/Skryt|Skryt]]
*[[Brukardiskusjon:Ranveig/Sitat|Sitat]]
*[[Brukardiskusjon:Ranveig/Usortert001|Usortert arkiv nummer 1 av mange.]]
*[[Brukardiskusjon:Ranveig/Usortert002|Usortert arkiv nummer 2]]
*[[Brukardiskusjon:Ranveig/Usortert003|Usortert arkiv nummer 3]]
*[[Brukardiskusjon:Ranveig/Usortert004|Usortert arkiv nummer 4]] (aug. 2009-ut 2010)
*[[Brukardiskusjon:Ranveig/Usortert005|Usortert arkiv nummer 5]] (2011)
*[[Brukardiskusjon:Ranveig/Usortert006|Usortert arkiv nummer 6]] (2012)
*[[Brukardiskusjon:Ranveig/Usortert007|Usortert arkiv nummer 7]] (2013)
*[[Brukardiskusjon:Ranveig/Usortert008|Usortert arkiv nummer 8]] (2014)
*[[Brukardiskusjon:Ranveig/Usortert009|Usortert arkiv nummer 9]] (2016-2020)
*[[Brukardiskusjon:Ranveig/Usortert010|Usortert arkiv nummer 10]] (2021-2023)
|}
== Godt nyttår! ==
Heisann! Ville bare ønske deg et riktig godt nytt år og si tusen takk for arbeidet du gjør her for nynorsk wikipedia. I tillegg vil jeg takke deg for at du har tatt deg tid til gå gjennom artikler jeg har opprettet i løpet av året.
Kos deg med nyttårsfeiringen og godt nyttår!
Mvh. [[Brukar:90sveped|90sveped]] ([[Brukardiskusjon:90sveped|diskusjon]]) 31. desember 2023 kl. 18:56 (CET)
:Godt nyttår, og sjølv takk for mange fargerike bidrag! [[Brukar:Ranveig|Ranveig]] ([[Brukardiskusjon:Ranveig|diskusjon]]) 1. januar 2024 kl. 08:03 (CET)
== Grensesnittadministrator? ==
Hei, Ranveig! Eg lurte på om eg mellombels (i 1–2 månader) kunne bli grensesnittadministrator her? Eg har titta litt på [[MediaWiki:Common.js]] og [[Spesial:Tilleggsfunksjonar]], og det er mykje opprydding som trengs. Eg ''kan'' gjere det via diskusjonssider og forklaringar, men det er eit ''lite'' hakk enklare om eg berre kan gjere det sjølv. :o) [[Brukar:Jon Harald Søby|Jon Harald Søby]] ([[Brukardiskusjon:Jon Harald Søby|diskusjon]]) 9. januar 2024 kl. 16:41 (CET)
:Det burde ikkje vera noko problem. Det er nok mykje rot som ligg att frå før, så det hadde vore flott om du tok tak i det! [[Brukar:Ranveig|Ranveig]] ([[Brukardiskusjon:Ranveig|diskusjon]]) 9. januar 2024 kl. 17:00 (CET)
::Tusen takk! [[Brukar:Jon Harald Søby|Jon Harald Søby]] ([[Brukardiskusjon:Jon Harald Søby|diskusjon]]) 9. januar 2024 kl. 20:00 (CET)
== Kategori:Spøkelsesbyar ==
Hello.
[[Grindavík]] and [[Stepanakert]] are currently ghost towns - Grindavík became so after a lava fissure opened up in the town and destroyed buildings and Stepanakert became so after the entire Armenian population fled and has been depopulated. It also ceased to be a capital city when the de facto Republic of Nagorno-Karabakh ceased to exist after Azerbaijan took it in 2023. Please see the news sources about this. The categories should be put back, and can be later removed if the towns are repopulated. The Icelandic town looks very unlikely to be repopulated at all, because it has been damaged by a laval tunnel flowing beneath it and because it erupted in the town.
Sources: https://www.theguardian.com/world/2024/jan/15/grindavik-residents-face-uncertain-future-after-volcano-erupts-again-iceland
https://eurasianet.org/nagorno-karabakhs-abandoned-capital-transforms-under-azerbaijani-rule
Yours sincerely, [[Spesial:Bidrag/31.200.16.100|31.200.16.100]] 31. januar 2024 kl. 21:56 (CET)
:Hello 31.200.16.100 31, if that is your real name. I had the impression that no decision had been taken to permanently abandon Grindavik, and a temporary evacuation can't really be said to make it a ghost town - compare [[Plymouth på Montserrat|Plymouth on Montserrat]], a permanently abandoned town. However, I guess we can leave it in the "ghost town" category for now. As for Stepanakert, I doubt it is entirely devoid of people. [https://news.az/news/azerbaijan-to-establish-polling-station-for-upcoming-presidential-election-in-khankendi This article] mentions a polling station. Even if there were to be found no civilian residents, there's bound to be soldiers living there. [[Brukar:Ranveig|Ranveig]] ([[Brukardiskusjon:Ranveig|diskusjon]]) 1. februar 2024 kl. 09:18 (CET)
::That is my IP number. With a lava tunnel running under Grindavík, which not only caused subsidence of the town, compromised most buildings, but which erupted inside the town destroying buildings and infrastructure, the town's future looks bleak and it looks likely it will end up like Plymouth in Montserrat. [[Spesial:Bidrag/31.200.16.100|31.200.16.100]] 1. februar 2024 kl. 22:54 (CET)
== Thank you for being a medical contributors! ==
<div lang="en" dir="ltr" class="mw-content-ltr">
{| style="background-color: #fdffe7; border: 1px solid #fceb92;"
|rowspan="2" style="vertical-align: middle; padding: 5px;" | [[File:Wiki Project Med Foundation logo.svg|130px]]
|style="font-size: x-large; padding: 3px 3px 0 3px; height: 1.5em;" |'''The 2023 Cure Award'''
|-
| style="vertical-align: middle; padding: 3px;" |In 2023 you '''[https://mdwiki.org/wiki/WikiProjectMed:WikiProject_Medicine/Stats/Top_medical_editors_2023_(all) were one of the top medical editors in your language]'''. Thank you from [[m:WikiProject_Med|Wiki Project Med]] for helping bring free, complete, accurate, up-to-date health information to the public. We really appreciate you and the vital work you do!
Wiki Project Med Foundation is a [[meta:Wikimedia_thematic_organizations|thematic organization]] whose mission is to improve our health content. '''[https://docs.google.com/forms/d/e/1FAIpQLSdWfjVFbDO4ji-_qn2SsAgdCflhcOZychLnr1JUacsPaBr1eA/viewform Consider joining for 2024]''', there are no associated costs.
Additionally one of our primary efforts revolves around translation of health content. We invite you to '''[https://mdwiki.toolforge.org/Translation_Dashboard/index.php try our new workflow]''' if you have not already. Our dashboard automatically [https://mdwiki.toolforge.org/Translation_Dashboard/leaderboard.php collects statistics] of your efforts and we are working on [https://mdwiki.toolforge.org/fixwikirefs.php tools to automatically improve formating].
|}
Thanks again :-) -- [https://mdwiki.org/wiki/User:Doc_James <span style="color:#0000f1">'''Doc James'''</span>] along with the rest of the team at '''[[m:WikiProject_Med|Wiki Project Med Foundation]]''' 3. februar 2024 kl. 23:25 (CET)
</div>
<!-- Melding send av Brukar:Doc James@metawiki gjennom lista på https://meta.wikimedia.org/w/index.php?title=Global_message_delivery/Targets/Top_Other_Language_Editors_2023&oldid=26173705 -->
== [[Peter Nguyễn Văn Hùng]] ==
See [[:en:Peter Nguyen Van Hung|en]]; [[:sv:Peter Nguyen Van Hung|sv]]; [[:da:Peter Nguyễn Văn Hùng|da]]; [[:es:Nguyen Van Hung|es]]; [[:fr:Pierre Nguyễn Văn Hùng|fr]], OK?
Please create and translate it into a new Norwegian text. He is an outstanding human rights activist. It is a pity that the new Norwegian text is not his entry! --[[Spesial:Bidrag/2001:B400:E2F0:6D54:8CC2:7D39:B458:FE4F|2001:B400:E2F0:6D54:8CC2:7D39:B458:FE4F]] 20. februar 2024 kl. 21:07 (CET)
== Please block [[User:193.156.161.15]] ==
Pure vandalism. Sorry for English. [[Brukar:ChasingAir|ChasingAir]] ([[Brukardiskusjon:ChasingAir|diskusjon]]) 20. mars 2024 kl. 10:15 (CET)
== Spørsmål frå [[User:SaraGran|SaraGran]] (3. april 2024 kl. 20:59) ==
Hei! Hyggeleg å "møta" deg! Eg lurer på korleis eg redigerer/omset ein infoboks i ein biografi som eg omset. Eg prøver t.d. å omsetja artiklane om Margot Fonteyn og Sufjan Stevens, og når eg klikkar på området der infoboksen skal koma opp, kjem berre namnet opp, og eg ser ikkje korleis eg kan redigera/skriva vidare inni boksen. Håpar spørsmålet gir meining. Helsing Sara :) --[[Brukar:SaraGran|SaraGran]] ([[Brukardiskusjon:SaraGran|diskusjon]]) 3. april 2024 kl. 20:59 (CEST)
:Hei Sara, du kan klikka på infoboksen og så trykka "Endra" under der det står Mal, til høgre på sida. Då skal det koma opp mange felt du kan fylla ut. Men dei fleste infoboksane her blir fylte inn automatiske, så innhaldet kjem fyrst etter at du har publisert artikkelen og han er skikkeleg knytta til dei andre språkversjonane (via Wikidata). Lykke til! [[Brukar:Ranveig|Ranveig]] ([[Brukardiskusjon:Ranveig|diskusjon]]) 4. april 2024 kl. 08:26 (CEST)
== US patent ==
Om du vil at eg skal halda fram med å skriva artikklar på nynorsk WP bør du slutta å rota med referansane. [[Brukar:Sigmundg|Sigmundg]] ([[Brukardiskusjon:Sigmundg|diskusjon]]) 15. april 2024 kl. 10:58 (CEST)
:Eg har for vane å retta feil i tekst og referansar når eg ser dei. Eg liker heller ikkje rot. [[Brukar:Ranveig|Ranveig]] ([[Brukardiskusjon:Ranveig|diskusjon]]) 15. april 2024 kl. 11:38 (CEST)
== Spørsmål frå [[User:Anne Sande|Anne Sande]] (23. april 2024 kl. 16:16) ==
Hei. Kan du sjå over ein artikkel eg er oppretta i sandkassa mi? --[[Brukar:Anne Sande|Anne Sande]] ([[Brukardiskusjon:Anne Sande|diskusjon]]) 23. april 2024 kl. 16:16 (CEST)
:Den såg veldig bra ut, både tekst, bilde og referansar. Eg har flytta han til hovudnamnerommet, håper det er greitt! [[Brukar:Ranveig|Ranveig]] ([[Brukardiskusjon:Ranveig|diskusjon]]) 23. april 2024 kl. 19:26 (CEST)
::Tusen takk! [[Brukar:Anne Sande|Anne Sande]] ([[Brukardiskusjon:Anne Sande|diskusjon]]) 24. april 2024 kl. 15:24 (CEST)
== Spørsmål frå [[User:Anne Sande|Anne Sande]] (10. mai 2024 kl. 10:49) ==
Eg har oppretta ein ny artikkel, denne gongen ikkje i sandkassa men rett på nett. Fint om du ser over og evt korrigerar. Eg fann ikkje bilete på Wikimedia Commons. Takk på førehand. Mvh Anne --[[Brukar:Anne Sande|Anne Sande]] ([[Brukardiskusjon:Anne Sande|diskusjon]]) 10. mai 2024 kl. 10:49 (CEST)
:Ja, den ser mykje fin ut. Eg endra innleiinga litt for å få fram dei viktigaste punkta om emnet i fyrste setning, og la til kategoriar. Det er dessverre mange emne det ikkje finst frie bilde for, men det er alltid verdt å sjå. [[Brukar:Ranveig|Ranveig]] ([[Brukardiskusjon:Ranveig|diskusjon]]) 10. mai 2024 kl. 12:14 (CEST)
== Admin-treff i Oslo 26.-27. oktober ==
Kjære administrator eller fadder på nynorsk-Wikipedia! Hald av siste helga i oktober, om du vil vere med på fagleg oppdatering og nettverksmøte i Oslo. Dersom du bur ein annan stad i landet, kan Wikimedia Noreg dekke reise og opphald for deg. [[Brukar:Jon Harald Søby (WMNO)|Jon Harald Søby (WMNO)]] og [[Brukar:Anne Sande (WMNO)|Anne Sande (WMNO)]] organiserer treffet og set i gang planlegginga i august, men gje gjerne innspel om nyttige tema allereie nå. Anten [[:no:Wikipedia:Administratorenes_oppslagstavle#Admintreff_i_Oslo_26.-27._oktober|her]] eller på [mailto:post@wikimedia.no post@wikimedia.no]. Beste helsing, for Wikimedia Noreg, [[Brukar:Elisabeth Carrera (WMNO)|Elisabeth Carrera (WMNO)]] ([[Brukardiskusjon:Elisabeth Carrera (WMNO)|diskusjon]]) 22. juli 2024 kl. 20:17 (CEST)
== Palékastro ==
Hi. I thought you would be informed about the reasons why an edit of an article is not accepted so that you can learn how to edit articles on Wikipedia better. I would like to know the reason why my edit to the article about Palaikastro ([[Palékastro|Palékastro)]] was not accepted. Is there something wrong with the photo? Greetings from Sitia. [[Brukar:Petro Stelte|Petro Stelte]] ([[Brukardiskusjon:Petro Stelte|diskusjon]]) 25. august 2024 kl. 23:37 (CEST)
:I made a new edit. I hope I did it right this time. [[Brukar:Petro Stelte|Petro Stelte]] ([[Brukardiskusjon:Petro Stelte|diskusjon]]) 26. august 2024 kl. 07:27 (CEST)
::Thanks, I deleted the original image because it was very similar to the infobox one and had no caption. I've translated the English captions now, so the gallery can stay. [[Brukar:Ranveig|Ranveig]] ([[Brukardiskusjon:Ranveig|diskusjon]]) 26. august 2024 kl. 07:43 (CEST)
== Spørsmål frå [[User:Anne Sande|Anne Sande]] (8. september 2024 kl. 07:29) ==
Hei. Kan du sjå på min oppdaterte artikkel om Edøy og innlegg under diskusjon? --[[Brukar:Anne Sande|Anne Sande]] ([[Brukardiskusjon:Anne Sande|diskusjon]]) 8. september 2024 kl. 07:29 (CEST)
:Fin utviding! Eg fann det beste talet eg kunne, og nytta høvet til å sjå over nokre tilknytte artiklar. [[Brukar:Ranveig|Ranveig]] ([[Brukardiskusjon:Ranveig|diskusjon]]) 8. september 2024 kl. 08:56 (CEST)
== Korrigeringer på gamle ordførere som er lenket og kategorisert til feil Vestfoldkommune ==
Hei Ranveig. Kunne du eller noen andre fikset mitt innspill om de omtalte tidligere ordførerne Klaveness nevnt i denne diskusjonstråden [[Brukardiskusjon:Anne-Sophie Ofrim#To blad ordførere Klaveness i feil tidligere Vestfoldkommune]] ? Med vennlig hilsen [[Brukar:Migrant|Migrant]] ([[Brukardiskusjon:Migrant|diskusjon]]) 10. september 2024 kl. 05:44 (CEST)
:Ja, har fiksa det etter beste evne. Eg har dessverre ikkje tilgang til bøkene i Nasjonalbiblioteket, men fann nokre greie nettkjelder. [[Brukar:Ranveig|Ranveig]] ([[Brukardiskusjon:Ranveig|diskusjon]]) 10. september 2024 kl. 09:18 (CEST)
== Kategoriar i konkuranse ==
Kva skal eg gjere for å vere med i skrivekonkuransen når du slettar kategori <u>Immateriell kulturarv</u> [[Brukar:Andreasv|Andreasv]] ([[Brukardiskusjon:Andreasv|diskusjon]]) 18. september 2024 kl. 10:59 (CEST)
:Eg veit ikkje, kategorisystemet er litt forvirrande. Eg har [[kategoridiskusjon:Immateriell kulturarv|føreslått]] å endra namnet på [[:kategori:Immateriell kulturarv]] til å vera meir UNESCO-relatert, og eventuelt la Immateriell kulturarv stå att for all slik kulturarv, men eg veit ikkje om begge desse då vil høyra til i konkurransen. Det burde dei jo. Elles ser eg at [[:Kategori:Kulturminne i Noreg]] tel med, så om du legg til emne i denne kategorien eller underkategoriar vil dei telja. [[Brukar:Ranveig|Ranveig]] ([[Brukardiskusjon:Ranveig|diskusjon]]) 18. september 2024 kl. 11:06 (CEST)
== Spørsmål frå [[User:Anne Sande|Anne Sande]] (5. oktober 2024 kl. 07:54) ==
Hei. Eg har oppdatert artikkelen om Skåla. Har leita etter kjelder på utsagna som er merka med treng kjelde. Kan https://www.aftenposten.no/reise/i/pL10eV/dette-er-norges-lengste-motbakke godkjennast? --[[Brukar:Anne Sande|Anne Sande]] ([[Brukardiskusjon:Anne Sande|diskusjon]]) 5. oktober 2024 kl. 07:54 (CEST)
:Ja, det er eit veldig godt døme på omtale som lengste motbakke. [[Brukar:Ranveig|Ranveig]] ([[Brukardiskusjon:Ranveig|diskusjon]]) 5. oktober 2024 kl. 08:41 (CEST)
::Takk. [[Brukar:Anne Sande|Anne Sande]] ([[Brukardiskusjon:Anne Sande|diskusjon]]) 5. oktober 2024 kl. 12:59 (CEST)
== Question regarding vandalism ==
Hello! I wanted to ask how to deal with vandals here. Specifically: how do I report them? Background: nearly every wiki which got opted out of global-sysops wikis list has some kind of a "administrator noticeboard" or "vandalism report page", but I wasn't able to find anything like that here. Best regards, [[Brukar:TenWhile6|TenWhile6]] ([[Brukardiskusjon:TenWhile6|diskusjon]]) 14. oktober 2024 kl. 19:13 (CEST)
:Hi, thanks for your question. We haven't really needed such a noticeboard as our Recent changes page is usually monitored by at least one administrator. Deletion requests are usually honoured. However, I've made a page for complex or systemic cases of vandalism at [[Wikipedia:Vaktmeistertenester]]. [[Brukar:Ranveig|Ranveig]] ([[Brukardiskusjon:Ranveig|diskusjon]]) 14. oktober 2024 kl. 19:53 (CEST)
::Thanks for your answer. :)
::I'll try to implement [[meta:XReport]] on that page. [[Brukar:TenWhile6|TenWhile6]] ([[Brukardiskusjon:TenWhile6|diskusjon]]) 16. oktober 2024 kl. 11:10 (CEST)
::Done: [[Spesial:Diff/3574312]]
::Tell me if I should change the message template in any way. (if you want, you can translate it) [[Brukar:TenWhile6|TenWhile6]] ([[Brukardiskusjon:TenWhile6|diskusjon]]) 16. oktober 2024 kl. 11:46 (CEST)
== Spørsmål frå [[User:Anne Sande|Anne Sande]] (16. oktober 2024 kl. 09:17) ==
Kan du sjå over artikkelen om William Henry Singer, som eg nyleg publiserte? Infoboks, referanser og anna, som gjerne må ordnast. Takk! (framleis litt ny) --[[Brukar:Anne Sande|Anne Sande]] ([[Brukardiskusjon:Anne Sande|diskusjon]]) 16. oktober 2024 kl. 09:17 (CEST)
:Den såg veldig fin ut! Eg fann elementet for han på Wikidata og kopla til slik at dei automatiske malane verkar. [[Brukar:Ranveig|Ranveig]] ([[Brukardiskusjon:Ranveig|diskusjon]]) 16. oktober 2024 kl. 09:30 (CEST)
::Hjarteleg takk! [[Brukar:Anne Sande|Anne Sande]] ([[Brukardiskusjon:Anne Sande|diskusjon]]) 16. oktober 2024 kl. 10:14 (CEST)
== Anne som fadder ==
Hei, Ranveig!
Kollegaen min, [[Brukar:Anne Sande|Anne Sande]], ønsker å bli fadder her på nynorskwikipedia, men teknisk sett når ho ikkje opp til krava med den brukarkontoen. Men ho har jo mykje god erfaring frå både nynorsk og bokmål òg med brukarkontoen [[Brukar:Anne Sande (WMNO)|Anne Sande (WMNO)]], og ikkje minst som kurshaldar saman med meg (og åleine).
Så spørsmålet er da om du kan gå inn på [[Spesial:Fellesskapskonfigurasjon/Mentorship]] og endre kravet til talet på redigeringar ned til 50, så kan Anne melde seg på, og så kan du justere grensa opp til 500 (eller eit anna fornuftig tal) etterpå. Kva trur du? [[Brukar:Jon Harald Søby (WMNO)|Jon Harald Søby (WMNO)]] ([[Brukardiskusjon:Jon Harald Søby (WMNO)|diskusjon]]) 11. november 2024 kl. 13:50 (CET)
:Ja, eg har justert det ned. Kanskje greitt nok med eit lågt tal, det er jo eigentleg kvalitet det kjem an på uansett. Nokre få grundige endringar er like mykje verdt. [[Brukar:Ranveig|Ranveig]] ([[Brukardiskusjon:Ranveig|diskusjon]]) 11. november 2024 kl. 17:16 (CET)
== Tokelauisk ==
Hei, og orsak konflikta. Eg valde min versjon men retta opp dei fleste (?) av rettingane du hadde gjort. Det tok litt lang tid å finne god formulering til neste steg. No tar eg pause ei stund, men eg kjem nok attende til artikkelen dei neste dagane, eg held på og skriv ein vitskapleg artikkel om tokelauisk språkteknologi, og tokelauisk hadde (og har framleis) ein ganske dårleg artikkel her på wp, så eg fyller inn her etter kvart som eg orienterer meg). Så berre du rett viss du finn meir, og takk for innsatsen så langt! [[Brukar:Trondtr|Trondtr]] ([[Brukardiskusjon:Trondtr|diskusjon]]) 8. desember 2024 kl. 16:06 (CET)
:Det er slikt som skjer, godt du tek tak i artikkelen! Om du har eit større arbeid i gang kan du merka artikkelen med [[Mal:Under arbeid]] medan du held på, så ingen prøver å utbetra for tidleg. [[Brukar:Ranveig|Ranveig]] ([[Brukardiskusjon:Ranveig|diskusjon]]) 8. desember 2024 kl. 16:08 (CET)
::Eg gjer det. [[Brukar:Trondtr|Trondtr]] ([[Brukardiskusjon:Trondtr|diskusjon]]) 9. desember 2024 kl. 21:45 (CET)
== Patruljør? ==
Hei, og god jul!
Jeg har [[w:no:WP:TO#Ny tilleggsfunksjon for patruljører|nettopp publisert en ny tilleggsfunksjon for patruljører]] på bokmålswikipedia, og kunne tenke meg å lansere dn her også. Men jeg er ikke patruljør her, så da får jeg ikke testa den ordentlig før jeg eventuelt lanserer den. Så jeg lurte på om jeg kunne bli patruljør også? Jeg kan ikke love at jeg kommer til å bli en superaktiv patruljør, men vil nå hjelpe til i ny og ne når det passer seg (og den nye tilleggsfunksjonen vil gjøre at det passer seg oftere!). [[Brukar:Jon Harald Søby|Jon Harald Søby]] ([[Brukardiskusjon:Jon Harald Søby|diskusjon]]) 25. desember 2024 kl. 20:12 (CET)
:Sjølvsagt, det burde ikkje vera noko problem! Patruljer så mykje eller lite du vil. [[Brukar:Ranveig|Ranveig]] ([[Brukardiskusjon:Ranveig|diskusjon]]) 25. desember 2024 kl. 20:38 (CET)
::Mange takk! :) [[Brukar:Jon Harald Søby|Jon Harald Søby]] ([[Brukardiskusjon:Jon Harald Søby|diskusjon]]) 25. desember 2024 kl. 20:42 (CET)
== Godt nyttår! ==
Heisann! Håper du har hatt en fin jul. Ville bare ønske deg et riktig godt nyttår og takke deg for jobben du gjør her. I tillegg vil jeg også takke deg for alle gangene du har rettet og fikset på artiklene som jeg har oversatt og opprettet her.
Håper du har har, og fortsatt får, en riktig fin nyttårsfeiring!
Mvh. [[Brukar:90sveped|90sveped]] ([[Brukardiskusjon:90sveped|diskusjon]]) 31. desember 2024 kl. 22:36 (CET)
:Godt nyttår og sjølv takk! Kjekt med spennande nye emne - mange av dei ville eg aldri tenkt på å skriva sjølv. [[Brukar:Ranveig|Ranveig]] ([[Brukardiskusjon:Ranveig|diskusjon]]) 1. januar 2025 kl. 11:22 (CET)
== Runeinnskrift i Bø gamle kyrkje i Telemark ==
Hei og godt nyår! Eg er ikkje vand til Wikipedia-kode, meir vand til Wiktionary, so eg stussar på kva er i vegen med Bø kyrkja, at eg sat inn sånne derre tekstboksar, og foto, og alt ser bra ut på mobil, men på PC vert dei begge flytta nedyver mot botnet der kjeldelista er. Driv å fiksar på det i heile morgon, men skynar ikkje kva er greia. Veit du kanskje kva eg gjer feil? [[Brukar:Tollef Salemann|Tollef Salemann]] ([[Brukardiskusjon:Tollef Salemann|diskusjon]]) 7. januar 2025 kl. 15:18 (CET)
:Hei, takk for bidrag og spørsmål. Det var bileta under infoboksen som dytta tekstboksane nedover. Eg har lagt inn eit forslag på løysing ved å venstrestilla bileta og leggja boksane saman i ein tabell. Det er heilt sikkert andre måtar å gjera det på òg, men no kjem alt saman som høyrer saman. [[Brukar:Ranveig|Ranveig]] ([[Brukardiskusjon:Ranveig|diskusjon]]) 7. januar 2025 kl. 16:58 (CET)
::Takk!! Prøvde å venstrestille dei sjølv, men då vart det noko feil i koden tydelegvis. [[Brukar:Tollef Salemann|Tollef Salemann]] ([[Brukardiskusjon:Tollef Salemann|diskusjon]]) 7. januar 2025 kl. 20:38 (CET)
== Thank you for being a medical contributors! ==
<div lang="en" dir="ltr" class="mw-content-ltr">
{| style="background-color: #fdffe7; border: 1px solid #fceb92;"
|rowspan="2" style="vertical-align: middle; padding: 5px;" | [[File:Wiki Project Med Foundation logo.svg|130px]]
|style="font-size: x-large; padding: 3px 3px 0 3px; height: 1.5em;" |'''The 2024 Cure Award'''
|-
| style="vertical-align: middle; padding: 3px;" |In 2024 you '''[[mdwiki:WikiProjectMed:WikiProject_Medicine/Stats/Top_medical_editors_2024_(all)|were one of the top medical editors in your language]]'''. Thank you from [[m:WikiProject_Med|Wiki Project Med]] for helping bring free, complete, accurate, up-to-date health information to the public. We really appreciate you and the vital work you do!
Wiki Project Med Foundation is a [[meta:Wikimedia_thematic_organizations|thematic organization]] whose mission is to improve our health content. '''[[meta:Wiki_Project_Med#People_interested|Consider joining for 2025]]''', there are no associated costs.
Additionally one of our primary efforts revolves around translating health content. We invite you to '''[https://mdwiki.toolforge.org/Translation_Dashboard/index.php try our new workflow]''' if you have not already. Our dashboard automatically [https://mdwiki.toolforge.org/Translation_Dashboard/leaderboard.php collects statistics] of your efforts and we are working on [https://mdwiki.toolforge.org/fixwikirefs.php tools to automatically improve formating].
|}
Thanks again :-) -- [[mdwiki:User:Doc_James|<span style="color:#0000f1">'''Doc James'''</span>]] along with the rest of the team at '''[[m:WikiProject_Med|Wiki Project Med Foundation]]''' 26. januar 2025 kl. 07:24 (CET)
</div>
<!-- Melding send av Brukar:Doc James@metawiki gjennom lista på https://meta.wikimedia.org/w/index.php?title=Global_message_delivery/Targets/Top_Other_Language_Editors_2024&oldid=28172893 -->
== Koordinatar ==
Hei Ranveig
Som du vel har sett, er eg for tida ute på rundtur i Kroatia i mi til synes endelause vandring gjennom det søraustlege Europa. Her er det (til skilnad for mange andre Balkan-statar) greie kjelder for administrativ inndeling og folketal, så det går etter måten greitt framover. Men i går fekk eg ein nasestyvar. Då eg skulle førehandsvise ein av artiklane, var det plutseleg ei stygg, raud feilmelding i feltet for 'Koordinatar' i infoboksen:
:'''«Coordinates: Missing latitude'''
:'''Ugyldige argument vart sende til <nowiki>{{#coordinates:}}</nowiki>-funksjonen»'''
Når eg så knyter artikkelen til Wikidata-elementet, kjem det fram koordinatar, men det er ikkje mine tal. Eg har lenge vore medviten om at dei koordinatane som er lagt inn for geografiske stader, har svært ymse kvalitet og presisjon, så eg har lagt inn mine tal også når eg veit det finst tal i Wikidata, på same måten som eg stundom overstyrer annan info frå Wikidata (til dømes ved å velje eit anna bilete enn det som ligg der). Men den feilen som no er dukka opp, gjer at alle mine (nokolunde kvalitetssikra) koordinatar er søkk borte, også i artiklar som eg laga for meir enn ti år sidan. I staden er det til alt overmål henta inn desimalkoordinatar, noko eg slett ikkje synest om.
Etter litt eksperimentering ser eg at problemet gjeld både i 'Infoboks' og 'Geoboks' og ikkje minst i malen [[Mal:Koord]], der du sjølv kan sjå feilmeldinga i pluralis.
Det tekniske med malar er over mitt kompetansenivå, så eg anar ikkje korleis dette kan ha oppstått eller korleis det kan fiksast, men det er ikkje heilt til å leve med, så eg vonar at du kan fikse eller veit kven som kan fikse.
Beste helsing [[Brukar:TU-nor|T*U]] ([[Brukardiskusjon:TU-nor|diskusjon]]) 28. januar 2025 kl. 15:25 (CET)
:@[[Brukar:TU-nor|TU-nor]]: Hei! Den raude teksten kom frå ein feil i [[Modul:Coordinates]] som [[Spesial:Diff/3589678|eg har retta]], så no skal det funke som vanleg.
:Det går an å overstyre infoboksmalen så han ikkje hentar koordinatar frå Wikidata viss det fins lokale koordinatar, men eg vil eigentleg ikkje tilrå det. Viss du kjem over koordinatar som er unøyaktige i Wikidata er det mykje betre for alle om du rettar dei der, heller enn å legge inn riktigare koordinatar lokalt på nynorskwikipedia (for da er jo koordinatane framleis unøyaktige på alle andre språkutgåver som hentar koordinatar frå Wikidata). [[Brukar:Jon Harald Søby|Jon Harald Søby]] ([[Brukardiskusjon:Jon Harald Søby|diskusjon]]) 28. januar 2025 kl. 15:51 (CET)
::Takk for at du fiksa det medan eg prøvde å forstå kva som var feilen. Eg har no også lagt inn den gamle visinga med grad, minutt og sekund, som jo var det me hadde før (og eg synest er litt lettare å oppfatta). [[Brukar:Ranveig|Ranveig]] ([[Brukardiskusjon:Ranveig|diskusjon]]) 28. januar 2025 kl. 16:06 (CET)
:::Mange takk, @[[Brukar:Jon Harald Søby|Jon Harald Søby]], for fiksing. Problemet er mest at koordinatar i Wikidata har veldig varierande grannsemd, medan eg har vore mest oppteken av å gi same grannsemd overalt (og det lenge før Wikidata var så utvikla som no). Eg har heller ikkje lyst til å bruke meir tid enn naudsynt på Wikidata. Eg meiner det er betre at eg gjer dei tinga eg er god til her på nn enn at eg skal rote meg bort i altfor mykje som eg ikkje heilt skjønar korleis fungerer...
:::Og Ranveig, takk for å leggje inn grad/min/sek. Der er vi heilt samde! --[[Brukar:TU-nor|T*U]] ([[Brukardiskusjon:TU-nor|diskusjon]]) 28. januar 2025 kl. 16:22 (CET)
::::@[[Brukar:TU-nor|TU-nor]]: Ja, det gjev meining. Men viss du har lyst til å lære litt meir om korleis Wikidata fungerer så kan [[Brukar:Jon Harald Søby (WMNO)|eg]] godt ta ein liten introduksjon i ei [https://www.wikimedia.no/starthjelp/ starthjelpsøkt] – at garva wikipedianarar som deg skjøner WD betre vil kunne gagna både WD og nynorskwikipedia. 😉 [[Brukar:Jon Harald Søby|Jon Harald Søby]] ([[Brukardiskusjon:Jon Harald Søby|diskusjon]]) 28. januar 2025 kl. 16:32 (CET)
== Administator ==
Jeg ønsker å være Administator. Jeg har gode skriveferdigheter og jeg vil være med på å gjøre Wikipedia til et bedre nettsted. [[Spesial:Bidrag/85.220.124.13|85.220.124.13]] 2. februar 2025 kl. 21:54 (CET)
:Undskyld meg at jeg var ikke pålogged.
:Det er meg. [[Brukar:Bjornkarateboy|Bjornkarateboy]] ([[Brukardiskusjon:Bjornkarateboy|diskusjon]]) 2. februar 2025 kl. 21:59 (CET)
::Du er velkommen til å delta på Wikipedia, men det tek tid før ein eventuelt kan tenka på deg som administrator. Hugs også at dette er Wikipedia på [[nynorsk]]! [[Brukar:Ranveig|Ranveig]] ([[Brukardiskusjon:Ranveig|diskusjon]]) 3. februar 2025 kl. 09:22 (CET)
== Spørsmål frå [[User:SaraGran|SaraGran]] (19. februar 2025 kl. 14:17) ==
Hei! Eg er litt i tvil om når eg skal kryssa av for "småplukk" og ikkje. Finst det retningslinjer på det? --[[Brukar:SaraGran|SaraGran]] ([[Brukardiskusjon:SaraGran|diskusjon]]) 19. februar 2025 kl. 14:17 (CET)
:Nei, ingen konkrete retningsliner. Dersom du gjer eit par små rettingar kan du kryssa av. Dersom du legg til eller tek vekk mykje, bør du ikkje gjera det. Trur den viktigaste grunnen til å merka endringar som "småplukk" er når du gjer ei mengd mindre rettingar, så andre kan filtrera dei ut. [[Brukar:Ranveig|Ranveig]] ([[Brukardiskusjon:Ranveig|diskusjon]]) 19. februar 2025 kl. 15:21 (CET)
::Skjønar! Takk for hjelpa! :) [[Brukar:SaraGran|SaraGran]] ([[Brukardiskusjon:SaraGran|diskusjon]]) 19. februar 2025 kl. 19:15 (CET)
== Takk for hjelpa! ==
Eg ville berre takka deg for at du regelmessig har retta småfeil i artiklane og bidraga mine. Dette gjer det lettare for meg å sjå korleis eg kan verta betre, kva overskrifter som passar best, og liknande. Sånn lærer eg raskare dei små detaljane knytte til stil og formatering, greier som ofte kan vera vanskelege å oppdaga utan nok erfaring, særleg med tanke på skilnadene mellom dei ulike Wikipedia-språkversjonane. Takk att — eg set stor pris på det du gjer! —[[Brukar:AddieMaddie|AddieMaddie]] <sup>[[Brukardiskusjon:AddieMaddie|diskusjon]] | [[Spesial:Bidrag/AddieMaddie|bidrag]]</sup> 22. mars 2025 kl. 07:04 (CET)
:Berre hyggeleg, og sjølv takk for gode bidrag! Det verker som ein særs god måte å forbetra språket på, som samstundes er til nytte for andre. [[Brukar:Ranveig|Ranveig]] ([[Brukardiskusjon:Ranveig|diskusjon]]) 22. mars 2025 kl. 09:08 (CET)
== Feil diskusjon ==
Ser at diskusjonen som høyrer til artikkelen <nowiki>[[Kvantifisering]]</nowiki> har hamna i artikkelen <nowiki>[[Kvantisering]]</nowiki>, truleg på grunn av ei gamal omdirigering. Går ut frå ein lyt vera administrator for å ordna opp i dette. Kanskje du kan sjå på det? På førhand takk. [[Brukar:Sigmundg|Sigmundg]] ([[Brukardiskusjon:Sigmundg|diskusjon]]) [[Brukar:Sigmundg|Sigmundg]] ([[Brukardiskusjon:Sigmundg|diskusjon]]) 13. april 2025 kl. 19:25 (CEST)
:Ja, eg har sletta omdirigeringa. [[Brukar:Ranveig|Ranveig]] ([[Brukardiskusjon:Ranveig|diskusjon]]) 13. april 2025 kl. 21:06 (CEST)
== Referansemalar ==
Hei! Mange referansemalar er tatt over frå engelsk Wikipedia, t.d. [[Mal:Cite journal]]. Ønsker meg også [[en:Template:Cite BOW]] til [[nn:Mal:Cite BOW]]. Er det mykje fikling som trengs for å få Cite BOW til å fungere her, eller berre er å kopiere den eine sida? [[Brukar:Roarjo|Roar]] ([[Brukardiskusjon:Roarjo|diskusjon]]) 20. april 2025 kl. 20:01 (CEST)
:Me hadde allereie [[Modul:Cite taxon]], så då verker det som om enkel kopiering verker. Eg har også lagt inn [[Mal:Cite taxon]], som ser ut til å høyra til denne modulen. [[Brukar:Ranveig|Ranveig]] ([[Brukardiskusjon:Ranveig|diskusjon]]) 20. april 2025 kl. 21:57 (CEST)
::Tusen takk! Malen fungerer fint. [[Brukar:Roarjo|Roar]] ([[Brukardiskusjon:Roarjo|diskusjon]]) 22. april 2025 kl. 21:19 (CEST)
== Hide vandalism edits ==
Hi, could you please hide the vandalism edits and semi-lock my talk page? Thanks! [[User:Như Gây Mê|<span style="color:orange;"><strong>Halley</strong></span>]] [[Philippines|<span style="color:#00bbe6;"><strong><sup>luv Filipino ❤</sup></strong></span>]] 20. juni 2025 kl. 11:46 (CEST)
:Sure. Sorry about the unpleasantness. -- [[Brukar:Ranveig|Ranveig]] ([[Brukardiskusjon:Ranveig|diskusjon]]) 20. juni 2025 kl. 13:52 (CEST)
== Takk ==
Fint at du rettar opp språklege (og andre) mistak som eg gjer. Eg har for det meste tilhald på bokmålswikipedia, men i høve Fiks det!-kampanja såg eg at det var nokre lavthengjande frukter på nynorsk. DIverre er eg noko rusten i språket, så du får bera over med meg. [[Brukar:Andewa|Andewa]] ([[Brukardiskusjon:Andewa|diskusjon]]) 26. august 2025 kl. 22:00 (CEST)
:Berre hyggeleg og sjølv takk. Det er mange artiklar her som kan gjerast betre med ganske liten innsats, men nokon må jo gjera det! -- [[Brukar:Ranveig|Ranveig]] ([[Brukardiskusjon:Ranveig|diskusjon]]) 27. august 2025 kl. 08:20 (CEST)
== Innstillingar for heimesida for nybyrjarar ==
Hei, Ranveig!
Eg lurte på om du kunne ta ein kikk på [[Spesial:Fellesskapskonfigurasjon]], spesifikt dei fire bolkane «Hjelpepanel», «Fadderskap», «Innføring for nybegynnere» og «Foreslåtte redigeringer», og se om det er nokre endringar som bør gjerast. Det meste kan nok vere likt som [[:nn:Spesial:Fellesskapskonfigurasjon|på bokmål]], men det kan hende nokre lenkjemål for t.d. hjelpesider ikkje finst på nynorsk, og da kanskje berre bør sløyfast.
Eg trur òg det kan vere lurt å fjerna dei tidlegare WMNO-kollegaene mine, Anne Sande og Lurveleven, frå fadderordninga (på [[Spesial:Handsam fadrar]]), av di dei ikkje har vore aktive her sida dei slutta i WMNO.
Og kanskje det er nokre fleire aktive bidragsytarar her – administratorar eller ikkje – som bør få ei oppfordring om å bli fadder via [[Spesial:Bli fadder]]? Det er kanskje fleire som ikkje veit om at dette systemet finst. [[Brukar:Jon Harald Søby|Jon Harald Søby]] ([[Brukardiskusjon:Jon Harald Søby|diskusjon]]) 1. oktober 2025 kl. 10:28 (CEST)
:Eg har sett over sidene, og kan ikkje sjå noko som bør endrast straks - bortsett frå at dei bør omsetjast til nynorsk, då! Det hadde kanskje vore fint å ha ei eige Hjelpesentral-side, nokre folk kan kanskje føretrekka det framfor å spørja ein einskildperson. Skal fjerna dei ikkje-aktive fadrane no. -- [[Brukar:Ranveig|Ranveig]] ([[Brukardiskusjon:Ranveig|diskusjon]]) 1. oktober 2025 kl. 16:35 (CEST)
::Det som fekk meg til å tru at ein sjekk var naudsynt var at to av lenkjene nedst på [[Spesial:Heimeside]] har «Special:MyLanguage/Help:VisualEditor/User guide» som ''etikett'', og det bør endrast (og éin av dei fjernast): [[Spesial:Fellesskapskonfigurasjon/HelpPanel]]. [[Brukar:Jon Harald Søby|Jon Harald Søby]] ([[Brukardiskusjon:Jon Harald Søby|diskusjon]]) 1. oktober 2025 kl. 17:03 (CEST)
:::Ja, den var ikkje heilt god. Har fiksa for no. -- [[Brukar:Ranveig|Ranveig]] ([[Brukardiskusjon:Ranveig|diskusjon]]) 1. oktober 2025 kl. 20:21 (CEST)
== Update request ==
Hello, Ranveig.
Can you rename [[Andrew av York]] into the Nynorsk version of [[Andrew Mountbatten Windsor]]?
After all his titles, honours and styles were stripped of him on 30 October 2025, he became plain (Mr.) Andrew Mountbatten Windsor.
Here is the official statement from Buckingham Palace:
https://www.royal.uk/news-and-activity/2025-10-30/a-statement-from-buckingham-palace
Yours sincerely, [[Spesial:Bidrag/~2025-30848-59|~2025-30848-59]] ([[Brukardiskusjon:~2025-30848-59|diskusjon]]) 1. november 2025 kl. 18:47 (CET)
Hello, Ranveig.
Can you rename [[Sarah av York]] to [[Sarah Ferguson]], for the same reason, because her title became defunct, when Andrew's titles were stripped from him?
Source:
https://www.bbc.com/news/articles/cx2p7xzz4lvo
Yours sincerely, [[Spesial:Bidrag/~2025-31889-16|~2025-31889-16]] ([[Brukardiskusjon:~2025-31889-16|diskusjon]]) 8. november 2025 kl. 10:04 (CET)
:Sure, that's done now. -- [[Brukar:Ranveig|Ranveig]] ([[Brukardiskusjon:Ranveig|diskusjon]]) 8. november 2025 kl. 12:25 (CET)
::Thank you very much. [[Spesial:Bidrag/~2025-32116-39|~2025-32116-39]] ([[Brukardiskusjon:~2025-32116-39|diskusjon]]) 8. november 2025 kl. 15:19 (CET)
== Jerusalem Light Rail → Bybane i Jerusalem ==
Hei Ranveig.
Namnet til artikkelen [[Jerusalem Light Rail]] burde endrast til [[Bybanen i Jerusalem]]. Israel er ikkje eit engelsktalande land og engelsk er ikkje eit offisielt språk i Israel. Kan du gi det nytt namn?
Med vennleg helsing [[Spesial:Bidrag/~2025-34052-15|~2025-34052-15]] ([[Brukardiskusjon:~2025-34052-15|diskusjon]]) 17. november 2025 kl. 11:37 (CET)
:Hei Ranveig.
:Eg trekkjer tilbake førespurnaden, fordi ein annan Wikipedia-brukar som eg ikkje sende ein førespurnad til, har gitt artikkelen nytt namn.
:Med vennleg helsing [[Spesial:Bidrag/~2025-34052-15|~2025-34052-15]] ([[Brukardiskusjon:~2025-34052-15|diskusjon]]) 17. november 2025 kl. 13:21 (CET)
== Nærøysund i geoboks-malen ==
Hei, Ranveig. Bare en liten ting vedrørende malen geoboks. Når man setter inn navn på fylke og kommune, lenker de automatisk til henholdsvis fylke- og kommunenavnet. Nå holder jeg på med Trøndelag fylke og der lenker ikke Nærøysund til kommunenavnet. Dette ligger sikkert i en eller annen mal, men jeg vet ikke hvor. [[Brukar:Anne-Sophie Ofrim|Anne-Sophie Ofrim]] ([[Brukardiskusjon:Anne-Sophie Ofrim|diskusjon]]) 13. desember 2025 kl. 13:18 (CET)
:Det var faktisk ingen mal der, berre ei lenkje til ord som har artiklar. Så [[Nærøysund]] verka ikkje fordi det ikkje omdirigerte til [[Nærøysund kommune]]. Men det finst faktisk ein mal ([[Mal:Norske kommunar forkorta]]) som lagar rette lenkjer automatisk, og det er nok ei betre løysing i geoboksen. -- [[Brukar:Ranveig|Ranveig]] ([[Brukardiskusjon:Ranveig|diskusjon]]) 13. desember 2025 kl. 14:52 (CET)
::Ok, takk. Ser at Nærøysund står i den malen. Men jeg kan lage en omdirigerng fra [[Nærøysund]] til [[Nærøysund kommune]]. --[[Brukar:Anne-Sophie Ofrim|Anne-Sophie Ofrim]] ([[Brukardiskusjon:Anne-Sophie Ofrim|diskusjon]]) 13. desember 2025 kl. 15:13 (CET)
== Kople ny kategori til wikidata ==
Hei, eg gjorde eitt eller anna i feil rekkjefølgje(?), og får ikkje kopla Kategori:Horn-_og_hærfuglar til rett wikidata-element. Trur det skal vere Kategori:Bucerotiformes (Q7469802). Kan du vere snill å vise veg eller peike til oppskrift? [[Brukar:Roarjo|Roar]] ([[Brukardiskusjon:Roarjo|diskusjon]]) 2. februar 2026 kl. 09:18 (CET)
:Det verka på vanleg måte no, med å oppretta lenkje frå Wikidata-elementet. Kanskje noko som låg lagra ei stund som ikkje er det meir. -- [[Brukar:Ranveig|Ranveig]] ([[Brukardiskusjon:Ranveig|diskusjon]]) 2. februar 2026 kl. 09:52 (CET)
== tilbakerulling komla ==
Kvifor tilbakerulla du komle-endringa mi. Heile Rogaland ca seier "komla", så føler det er utbredt nok til å bli med. [[Spesial:Bidrag/~2026-24063-61|~2026-24063-61]] ([[Brukardiskusjon:~2026-24063-61|diskusjon]]) 20. april 2026 kl. 11:12 (CEST)
:Hei, «komla» er berre ein dialektmåte å seia ordet som blir skrive «komle» på (slik ein seier «humla» men skriv «humle»). -- [[Brukar:Ranveig|Ranveig]] ([[Brukardiskusjon:Ranveig|diskusjon]]) 20. april 2026 kl. 11:34 (CEST)
== You may be an eligible candidate for the U4C election ==
<div lang="en" dir="ltr" class="mw-content-ltr">
Greetings,
The [[m:Special:MyLanguage/Universal_Code_of_Conduct/Coordinating_Committee|Universal Code of Conduct Coordinating Committee (U4C)]] seeks candidates for the 2026 election. The U4C is the global committee responsible for overseeing enforcement of the [[foundation:Special:MyLanguage/Policy:Universal Code of Conduct|Universal Code of Conduct]]. Elections are held annually, if elected a committee member serves for two years.
This year the U4C requires candidates to hold administrator rights on at least one wiki, which is why you are being contacted as you appear to hold this right. There are other requirements, such as candidates must be at least 18 years old and may not be employed by the Wikimedia Foundation or other related chapters and affiliates. You can find more information in the [[m:Special:MyLanguage/Universal_Code_of_Conduct/Coordinating_Committee/Election/2026#Call_for_Candidates|call for candidates on Meta-wiki]]. Additionally, the committee's working language is English; some ability to communicate in English is required.
The election opens on 18 May, if you are eligible and interested you have until 10 May to submit your candidacy. There will be a week in between for candidates to answer questions from the community. Voting takes place privately in [[m:Special:MyLanguage/SecurePoll|SecurePoll]], successful candidates must receive at least 60% support. More information is available on [[m:Special:MyLanguage/Universal_Code_of_Conduct/Coordinating_Committee/Election/2026|the 2026 Elections page]], including timelines and other candidacy information. If you read over the material and consider yourself qualified, please consider submitting your name to run for the committee. If you think someone else in your community might be interested and qualified, please encourage them to run.
In partnership with the U4C -- [[m:User:Keegan (WMF)|Keegan (WMF)]] ([[m:User_talk:Keegan (WMF)|talk]]) 28. april 2026 kl. 22:06 (CEST) </div>
<!-- Melding send av Brukar:Keegan (WMF)@metawiki gjennom lista på https://meta.wikimedia.org/w/index.php?title=User:Keegan_(WMF)/test&oldid=30472432 -->
== Create Request ==
* [[:en:Nguyễn Đan Quế]]>>>>>[[Nguyễn Đan Quế]]
* [[:en:Thadeus Nguyễn Văn Lý]]>>>>>[[Nguyễn Văn Lý]]
* [[:en:Peter Nguyen Van Hung]]>>>>>[[Peter Nguyễn Văn Hùng]]
* [[:en:Lê Công Định]]>>>>>[[Lê Công Định]]
* [[:en:Lê Quốc Quân]]>>>>>[[Lê Quốc Quân]]
* [[:en:Phạm Đoan Trang]]>>>>>[[Phạm Đoan Trang]]
If You are fluent in English, we would appreciate it if You could create content in New Norwegian. Please support the Vietnamese democracy movement, Thank You! [[Brukar:Bui Hung Long|Bui Hung Long]] ([[Brukardiskusjon:Bui Hung Long|diskusjon]]) 2. mai 2026 kl. 20:16 (CEST)
== 1946 or 1947? ==
On this wiki, the construction year of [[Lynghogtunnelen]] is 1946, while on [[:no:Lynghogtunnelen|nowiki it is]] 1947, both of which lack reliable sources
BTW, Thank you for correcting the construction year of [[Isokylätunnelen]], pointing out that its source, which was built in 1992, is likely unreliable. [[Brukar:Htmlzycq|Htmlzycq]] ([[Brukardiskusjon:Htmlzycq|diskusjon]]) 15. mai 2026 kl. 09:49 (CEST)
also in [[Stigabergtunnelen]] is 1946, while on [[:no:Stigabergtunnelen|nowiki is]] 1947--[[Brukar:Htmlzycq|Htmlzycq]] ([[Brukardiskusjon:Htmlzycq|diskusjon]]) 15. mai 2026 kl. 10:12 (CEST)
:I have found a source for the year 1946. -- [[Brukar:Ranveig|Ranveig]] ([[Brukardiskusjon:Ranveig|diskusjon]]) 15. mai 2026 kl. 11:39 (CEST)
== Spørsmål frå [[User:SigAsl|SigAsl]] (15. mai 2026 kl. 12:09) ==
Hei,
Jeg ønsker å publisere en side om en lege og professor ved OUS, Knut Dahl Jørgensen Jeg er helt ny til wikipedia og forstår ikke hvordan jeg kan publisere det jeg har laget på en "brukerside". Kan du hjelpe meg?
Mvh Sigrid Aslaksen --[[Brukar:SigAsl|SigAsl]] ([[Brukardiskusjon:SigAsl|diskusjon]]) 15. mai 2026 kl. 12:09 (CEST)
:Du kan flytte sida frå namnerommet "Bruker" til "(Hoved)" på bokmålswikipedia. Flyttefunksjonen ligg under "Handlinger", som for dei fleste finst oppe i høgremargen. -- [[Brukar:Ranveig|Ranveig]] ([[Brukardiskusjon:Ranveig|diskusjon]]) 15. mai 2026 kl. 12:15 (CEST)
== Heiter det jentenamn eller pikenamn? ==
Hei, Ranveig!
Du endra "pikenamn" til "jentenamn" i artikkelen om [[Sonja Lang]].
Eg meiner at det heiter "pikenamn" på nynorsk. "Jentenamn" ("jentenavn" på bokmål) er noko anna.
Køyr debatt!
[[Brukar:Verdlanco|Verdlanco]] ([[Brukardiskusjon:Verdlanco|diskusjon]]) 11. juni 2026 kl. 16:31 (CEST)
:[https://ordbokene.no/nob/bm,nn/jentenamn Jentenamn] er det einaste tillatne ordet på nynorsk, noko eg hugsa frå ein annan gong eg slo det opp. -- [[Brukar:Ranveig|Ranveig]] ([[Brukardiskusjon:Ranveig|diskusjon]]) 11. juni 2026 kl. 16:35 (CEST)
::Javel.
::Eg er villig til å la meg overtyde viss du kan vise til kjelder som underbyggjer det synspunktet!
::[[Brukar:Verdlanco|Verdlanco]] ([[Brukardiskusjon:Verdlanco|diskusjon]]) 11. juni 2026 kl. 16:39 (CEST)
:::Eg la inn lenkje til Nynorskordboka over. -- [[Brukar:Ranveig|Ranveig]] ([[Brukardiskusjon:Ranveig|diskusjon]]) 11. juni 2026 kl. 16:52 (CEST)
::::Ja, men då er eg overtydd, då! Takk for vaksenopplæringa!
::::[[Brukar:VerdLanco|VerdLanco]] ([[Brukardiskusjon:VerdLanco|diskusjon]]) 11. juni 2026 kl. 16:59 (CEST)
== Sida eg omsette vart sletta ==
Hei Rainveig
Omsetjinga lå tett opp mot originalen på svensk, men eg har sjekka at alle orda er nynorske på orbokene.no
Vonar at du gidd å reversera slettinga. Det var ikkje ei rein maskinomsetjing som du trudde.
Med beste helsing,
Ellinor [[Brukar:Ellinorlinnea|Ellinorlinnea]] ([[Brukardiskusjon:Ellinorlinnea|diskusjon]]) 26. juni 2026 kl. 15:48 (CEST)
:OK, eg har attoppretta. Var ikkje kjend med at "rita" også var lov å bruka på nynorsk. Det var ein del anna som var merkeleg, så eg har gått over til det eg meiner er meir naturleg/rett språk. -- [[Brukar:Ranveig|Ranveig]] ([[Brukardiskusjon:Ranveig|diskusjon]]) 26. juni 2026 kl. 16:13 (CEST)
::Kvifor må alt vere so kjedeleg? Kva er meininga med å laga ein ny norsk viss vi berre låner ord frå Bokmål? [[Brukar:Ellinorlinnea|Ellinorlinnea]] ([[Brukardiskusjon:Ellinorlinnea|diskusjon]]) 26. juni 2026 kl. 17:55 (CEST)
== references group="lower-alpha" ==
Hei Ranveig, no treng eg hjelp.
I artikkelen [[Kongsmarihand]] fann eg det naudsynt å lage ei eiga noteliste til ei punktoppstilling for å sleppe å blande dei innimellom dei mange omfattande referansane. Dette meiner eg at eg gjort før med <code><nowiki>{{efn}}</nowiki></code>-malen, og notelista skal då kome fram med '''<nowiki><references group="lower-alpha"></nowiki>'''. Då skulle i teorien notene kome som bokstavar abc både i teksten og i notelista. I teksten blir det rett, men i notelista kjem det tal 123, og det ser litt dumt ut, for å seie det forsiktig.
Er det eg som har dumma meg ut? [[Brukar:TU-nor|T*U]] ([[Brukardiskusjon:TU-nor|diskusjon]]) 2. august 2026 kl. 14:55 (CEST)
::Heisann, [[Brukar:TU-nor|T*U]]! Om du brukar malen Notar, så får du bokstavar i notelista. Mvh. [[Brukar:90sveped|90sveped]] ([[Brukardiskusjon:90sveped|diskusjon]]) 2. august 2026 kl. 17:59 (CEST)
:::Hjarteleg takk! --[[Brukar:TU-nor|T*U]] ([[Brukardiskusjon:TU-nor|diskusjon]]) 2. august 2026 kl. 18:27 (CEST)
::::[[Mal:Merknadar]] gjer også nesten heilt det same. Ser ut som om det er funne opp to hjul her. -- [[Brukar:Ranveig|Ranveig]] ([[Brukardiskusjon:Ranveig|diskusjon]]) 2. august 2026 kl. 19:37 (CEST)
2zvh1odij0delekvgymolpjc8z8b3vf
Gro Dahle
0
8966
3664317
3432698
2026-08-03T07:34:05Z
Ranveig
39
Flikk
3664317
wikitext
text/x-wiki
{{Infoboks forfattar
| namn = Gro Dahle
| psevdonym =
| fødd = {{fødselsdato og alder|1962|05|15}}
| yrke = Forfattar
| nasjonalitet = Norsk
| periode = 1987-
| debut = ''Audiens''
| ektemake = [[Svein Nyhus]]
}}
'''Gro Dahle''' ({{fødd|15. mai|1962|Dahle, Gro}})<ref name=forfkat/> er ein norsk forfattar og diktar. Dahle er oppvaksen i Oslo, [[Tønsberg]], [[New Jersey]] i USA og på [[Aruba]] i Det karibiske havet. Ho er cand. mag. frå [[Universitetet i Oslo]], med studiar i [[idehistorie]], [[religionshistorie]] og [[psykologi]]. Ho er utdanna formingslærar og har studert kreativ skriving ved [[Høgskolen i Telemark|Forfattarstudiet ved Høgskolen i Telemark]]. Ho var festspeldiktar under [[Festspela i Bergen]] i 1995. Dahle har gjeve ut dikt, noveller og forteljingar. Ho har òg skrive fagbøker, songtekstar og skodespel, og Dahle er med i ei rekkje [[antologi]]ar. Ho skriv for både barn og vaksne. Bøkene hennar er omsette til fleire språk. Fleire av barnebøkene hennar har vore gjevne ut som lydbøker. Gro Dahle bur på [[Øya Tjøme|Tjøme]].
Gro Dahle er dottera til industrileiaren [[Øystein Dahle]] (fødd 1938), gift med teiknaren og forfattaren [[Svein Nyhus]] (fødd 1962) og mor til barnebokforfattaren [[Kaia Linnea Dahle Nyhus]] (fødd 1990).
==Verkliste==
*''Audiens'' - [[dikt]] (1987)
*''Apens evangelium'' - dikt (1989)
*''Pelsjegerliv'' - [[novelle]]r (1991)
*''Linneapasjonen'' - dikt (1992)
*''Emilie og den umulige Mamman'' - [[barnebok]] (1992) (med eigne teikningar]
*''Bare blåbær, Bjarne'' (1993) (illustrert av [[Svein Nyhus]])
*''Alexandrias aske'' - dikt (1993) (saman med [[Lars Saabye Christensen]], [[Paal-Helge Haugen]] og [[Thorvald Steen]])
*''Simon og Kaia bader'' - biletbok (1993) (illustrert av [[Eldbjørg Ribe]])
*''Skrivekurs for skrivelystne'' - sakprosa (1994)
*''Regnværsgåter'' - dikt (1994)
*''Simon og Kaia tisser'' - biletbok (1994) (illustrert av Eldbjørg Ribe)
*''Inflammasjon'' - noveller (1995)
*''Simon og Kaia kler på seg'' - biletbok (1995) (illustrert av Eldbjørg Ribe)
*''Hundre tusen timer'' - dikt (1996)
*''Simon og Kaia ser på video'' - biletbok (1996) (illustrert av Eldbjørg Ribe)
* ''ABC''- skolebok (1997) (saman med Dagrun Skjelbred)
*''Den grådige ungen'' - biletbok ([[1997]]) (illustrert av [[Svein Nyhus]]]
*''Velkommen til speilet'' - tekstar (1997) (illustrert av [[Lars Elling]])
*''Karneval'' - dikt i utvalg (1998)
*''Den helt vidunderlige grisen Nøffi'' - biletbok (1998) (illustrert av Svein Nyhus]
*''Album'' - tekstar (1999), (illustert av Lars Elling)
*''Hemmeligheten til fru Plomme'' - barnebok (1999) (illustrert av Svein Nyhus)
*''Bak Mumme bor Moni'' - biletbok (2000) (illustrert av Svein Nyhus)
*''Simon og Kaia bader og kler på seg'' (illustrert av Eldbjørg Ribe)
*''Fem vinder over Tamalon'' - fantasyroman for barn (2001)
*''Loop'' - tekstar, (2001)
*''Snill'' - biletbok (2002) (illustrert av Svein Nyhus)
*''Sinna mann'' - biletbok (2003) (illustrert av Svein Nyhus)
*''Djeveltanna'' - barnebok (2004)
*''Ikke gi opp håpet, Werner'' - teikna kortroman (2005)
*''Tikk takk, sier Tiden'' - biletbok (2005) (illustrert av Svein Nyhus)
*''Velkommen til språket'' - sakprosa (2005) (saman med [[Kjersti Wold]])
*''Huset i snøen'' - [[roman]] (2006)
*''Håret til mamma'' - (2007, illustrert av Svein Nyhus)
*''Alle fugler'' - diktsamling (2007)
*''Roy'' - (2008, illustrert av Svein Nyhus)
*''God natt, natt'' - (2009, illustrert av Svein Nyhus)
*''Hvem som helst, hvor som helst'' - novellesamling (2009)
*''Blomstehandlersken'' - roman (2010)
*''Håpe, sa gåsa'' - barnebok (2011, illustrert av [[Kaia Dahle Nyhus]])
*''Støvet, skyggen, hunden og jeg'' - diktsamling (2011)
*''Knutsen & Ludvigsen: Juba juba'' - sakprosa (2011)
*''Hundre tusen timer'' - lyrikk (2012)
*''Jeg kunne spise en ku'' - barnebok (2012)
==Prisar==
*[[Vagantprisen]] 1989
*[[Obstfelderprisen]] 1997
*[[Vestfolds litteraturpris]] 1998
*[[Ammehjelpen]]s ammepris 1998
*[[Aschehougprisen]] 1998
*[[Cappelenprisen]] 2000
*[[Brageprisen]] 2002, for ''Snill'' (saman med [[Svein Nyhus]])
*[[Fortuna Interboks ærespris]] 2002 (saman med [[Svein Nyhus]])
*[[NRK Barnetimens krystallpris]] 2002
*[[Teskjekjerringprisen]] 2003
*[[Kultur- og kirkedepartementets pris for barne- og ungdomslitteratur|Kultur- og kirkedepartementets biletbokpris for barne- og ungdomslitteratur]] 2003, for ''Sinna Mann'' (saman med [[Svein Nyhus]])
* [[Kritikerprisen]] for beste bok for born eller ungdom 2014, for ''Akvarium'' (saman med [[Svein Nyhus]])
* [[Riksmålsforbundets barne- og ungdomsbokpris]] 2016 for ''Blekkspruten''<ref>{{Kjelde www|url = https://www.riksmalsforbundet.no/sprakpriser/barne-og-ungdomsbokprisen/|tittel = Barne- og ungdomsbokprisen / Prisvinnere|vitja = 2017-09-08|utgjevar = Riksmålsforbundet}}</ref>
== Referansar ==
{{Referansar|refs =
<ref name=forfkat>{{kjelde www
|url=http://www.forfatterkatalogen.no/author/196-dahle__gro
|tittel=«Gro Dahle (15.05.1962)»
|utgjevar=forfatterkatalogen.no
|vitja= 15. februar 2013}}</ref>
}}
== Bakgrunnsstoff ==
* {{nbsok|Gro Dahle|bøker av}}
{{Autoritetsdata}}
[[Kategori:Bokmålsforfattarar]]
[[Kategori:Norske forfattarar]]
[[Kategori:Norske barnebokforfattarar]]
[[Kategori:Norske lyrikarar]]
[[Kategori:Norske novelleforfattarar]]
[[Kategori:Norske sakprosaforfattarar]]
[[Kategori:Norske romanforfattarar]]
[[Kategori:Vinnarar av Aschehougprisen]]
[[Kategori:Vinnarar av Brageprisen]]
[[Kategori:Vinnarar av Kritikerprisen]]
[[Kategori:Norske skjønnlitterære debutantar i 1987]]
[[Kategori:Forfattarar frå Vestfold]]
[[Kategori:Folk frå Færder]]
[[Kategori:Vinnarar av Cappelenprisen]]
[[Kategori:Vinnarar av Teskjekjerringprisen]]
hqhw28fo1i12ob6fhk8pds5o3kd56f0
Johannes Steen
0
9438
3664210
3446973
2026-08-02T12:29:25Z
Johshh
122989
3664210
wikitext
text/x-wiki
{{Infoboks politikar}}
'''Johannes Vilhelm Christian Steen''' ({{levde|22. juli|1827|1. april|1906|Steen}}) var ein norsk politikar for [[Venstre]]. Han var [[statsminister]] i tidsromma 1891-93 og 1898-1902.
Steen blei [[stortingsrepresentant]] første gong i 1859, og utmerkte seg tidleg som en leiande [[politikar]], og en av dei beste talarane på [[Stortinget]]. Han var [[odelstingspresident]] 1871–73 og 1877–81, og [[stortingspresident]] 1881–88 og 1895–98.
I byrjinga var Johannes Steen ein ihuga tilhengar av [[Johan Sverdrup]], men utover i 1860-åra voks det fram motsetningar mellom desse to. Dette førte til at [[Venstre]] blei splitta i «Moderate Venstre» (Sverdrup) og berre «Venstre» (Steen).
== Sjå òg ==
* [[Norske statsministrar]]
* [[Lengst sitjande norske statsministrar]]
== Litteratur ==
* {{ Kjelde bok | forfattar = Sunnanå, Olav | utgjeve år = 1966 | tittel = Johannes Steen : opposisjonspolitikaren | stad = Oslo | forlag = Samlaget | url = https://urn.nb.no/URN:NBN:no-nb_digibok_2007052201072 | side = }}
* {{ Kjelde bok | forfattar = Sunnanå, Olav | utgjeve år = 1957 | tittel = Johannes Steen : skulemannen | stad = Oslo | forlag = Samlaget | url = https://urn.nb.no/URN:NBN:no-nb_digibok_2006110600015 | side = }}
* {{ Kjelde bok | forfattar = Sunnanå, Olav | utgjeve år = 1969 | tittel = Johannes Steen : politikaren frå 1880-åra | stad = Oslo | forlag = Samlaget | url = https://urn.nb.no/URN:NBN:no-nb_digibok_2007080201058 | side = }}
* {{ Kjelde bok | forfattar = Sunnanå, Olav | utgjeve år = 1967 | tittel = Johannes Steen : politikaren frå 1880-åra | stad = Oslo | forlag = Samlaget | url = https://urn.nb.no/URN:NBN:no-nb_digibok_2007052904029 | side = }}
== Bakgrunnsstoff ==
* [http://www.allkunne.no/default.aspx?menu=102&id=3708 Johannes Steen på allkunne.no]{{Død lenkje}}
* [http://www.regjeringen.no/nb/om_regjeringen/tidligere/oversikt/departementer_embeter/embeter/Statsminister-1814-/Johannes-Wilhelm-Christian-Steen.html?id=440560&epslanguage=NO Johannes Steen på regjeringen.no]
{{Norske statsministrar til 1940}}
{{Leiarar for Venstre}}
{{Autoritetsdata}}
[[Kategori:Norske statsministrar]]
[[Kategori:Regjeringa Steen I]]
[[Kategori:Regjeringa Steen II]]
[[Kategori:Norske finansministrar]]
[[Kategori:Norske revisjonsministrar]]
[[Kategori:Venstrestatsrådar]]
[[Kategori:Leiarar for Venstre]]
[[Kategori:Stortingspresidentar]]
[[Kategori:Stortingsrepresentantar 1859-1861]]
[[Kategori:Stortingsrepresentantar 1862-1864]]
[[Kategori:Stortingsrepresentantar 1865-1867]]
[[Kategori:Stortingsrepresentantar 1868-1870]]
[[Kategori:Stortingsrepresentantar 1871-1873]]
[[Kategori:Stortingsrepresentantar 1877-1879]]
[[Kategori:Stortingsrepresentantar 1880-1882]]
[[Kategori:Stortingsrepresentantar 1883-1885]]
[[Kategori:Stortingsrepresentantar 1886-1888]]
[[Kategori:Stortingsrepresentantar 1895-1897]]
[[Kategori:Stortingsrepresentantar 1898-1900]]
[[Kategori:Stortingsrepresentantar frå Venstre]]
[[Kategori:Stortingsrepresentantar for Trondheim og Levanger]]
[[Kategori:Ordførarar i Tromsø]]
[[Kategori:Ordførarar i Stavanger]]
[[Kategori:Venstreordførarar i Troms]]
[[Kategori:Venstreordførarar i Rogaland]]
[[Kategori:Medlemmar og varamedlemmar i Nobelkomiteen]]
[[Kategori:Nordnorske målfolk]]
[[Kategori:Gravlagde på Vår Frelsers gravlund]]
9zsz6w7znrj1ycupcuuhle3tk7mnt34
3664238
3664210
2026-08-02T17:43:26Z
Ranveig
39
Flikk
3664238
wikitext
text/x-wiki
{{Infoboks politikar}}
'''Johannes Vilhelm Christian Steen''' ({{levde|22. juli|1827|1. april|1906|Steen, Johannes}}) var ein norsk politikar for [[Venstre]]. Han var [[statsminister]] i tidsromma 1891-93 og 1898-1902.
Steen blei [[stortingsrepresentant]] første gong i 1859, og utmerkte seg tidleg som en leiande [[politikar]], og en av dei beste talarane på [[Stortinget]]. Han var [[odelstingspresident]] 1871–73 og 1877–81, og [[stortingspresident]] 1881–88 og 1895–98.
I byrjinga var Johannes Steen ein ihuga tilhengar av [[Johan Sverdrup]], men utover i 1860-åra voks det fram motsetningar mellom desse to. Dette førte til at [[Venstre]] blei splitta i «Moderate Venstre» (Sverdrup) og berre «Venstre» (Steen).
== Sjå òg ==
* [[Norske statsministrar]]
* [[Lengst sitjande norske statsministrar]]
== Bakgrunnsstoff ==
* [http://www.regjeringen.no/nb/om_regjeringen/tidligere/oversikt/departementer_embeter/embeter/Statsminister-1814-/Johannes-Wilhelm-Christian-Steen.html?id=440560&epslanguage=NO Johannes Steen på regjeringen.no]
; Litteratur
* {{ Kjelde bok | forfattar = Sunnanå, Olav | utgjeve år = 1966 | tittel = Johannes Steen : opposisjonspolitikaren | stad = Oslo | forlag = Samlaget | url = https://urn.nb.no/URN:NBN:no-nb_digibok_2007052201072 | side = }}
* {{ Kjelde bok | forfattar = Sunnanå, Olav | utgjeve år = 1957 | tittel = Johannes Steen : skulemannen | stad = Oslo | forlag = Samlaget | url = https://urn.nb.no/URN:NBN:no-nb_digibok_2006110600015 | side = }}
* {{ Kjelde bok | forfattar = Sunnanå, Olav | utgjeve år = 1969 | tittel = Johannes Steen : politikaren frå 1880-åra | stad = Oslo | forlag = Samlaget | url = https://urn.nb.no/URN:NBN:no-nb_digibok_2007080201058 | side = }}
* {{ Kjelde bok | forfattar = Sunnanå, Olav | utgjeve år = 1967 | tittel = Johannes Steen : politikaren frå 1880-åra | stad = Oslo | forlag = Samlaget | url = https://urn.nb.no/URN:NBN:no-nb_digibok_2007052904029 | side = }}
{{Norske statsministrar til 1940}}
{{Leiarar for Venstre}}
{{Autoritetsdata}}
[[Kategori:Norske statsministrar]]
[[Kategori:Regjeringa Steen I]]
[[Kategori:Regjeringa Steen II]]
[[Kategori:Norske finansministrar]]
[[Kategori:Norske revisjonsministrar]]
[[Kategori:Venstrestatsrådar]]
[[Kategori:Leiarar for Venstre]]
[[Kategori:Stortingspresidentar]]
[[Kategori:Stortingsrepresentantar 1859-1861]]
[[Kategori:Stortingsrepresentantar 1862-1864]]
[[Kategori:Stortingsrepresentantar 1865-1867]]
[[Kategori:Stortingsrepresentantar 1868-1870]]
[[Kategori:Stortingsrepresentantar 1871-1873]]
[[Kategori:Stortingsrepresentantar 1877-1879]]
[[Kategori:Stortingsrepresentantar 1880-1882]]
[[Kategori:Stortingsrepresentantar 1883-1885]]
[[Kategori:Stortingsrepresentantar 1886-1888]]
[[Kategori:Stortingsrepresentantar 1895-1897]]
[[Kategori:Stortingsrepresentantar 1898-1900]]
[[Kategori:Stortingsrepresentantar frå Venstre]]
[[Kategori:Stortingsrepresentantar for Trondheim og Levanger]]
[[Kategori:Ordførarar i Tromsø]]
[[Kategori:Ordførarar i Stavanger]]
[[Kategori:Venstreordførarar i Troms]]
[[Kategori:Venstreordførarar i Rogaland]]
[[Kategori:Medlemmar og varamedlemmar i Nobelkomiteen]]
[[Kategori:Nordnorske målfolk]]
[[Kategori:Gravlagde på Vår Frelsers gravlund]]
hlk1u6768pvmu1z889sils0uwkidx3i
Nólsoy
0
11503
3664242
2820565
2026-08-02T18:08:19Z
HerVal7752
105842
Malar
3664242
wikitext
text/x-wiki
{{geoboks|øy}}
'''Nólsoy''' er ei øy som ligg sentralt i øygruppa [[Færøyane]], aust for [[Streymoy]]. Det er berre ein busetnad på øya som òg heiter Nólsoy. Busetnaden ligg på den nordvestlege kysten på Strongin, ei halvøy som er bunde saman med resten av øya med ei smal landtunge. Øya har òg eitt fjell: Eggjarklettur (371 moh). Nólsoy har den største kolonien i verda av [[havsvale]]r.
Nólsoy var heimstaden til [[Nólsoyar-Poul Poulson]], ein nasjonalhelt på Færøyane på grunn av dikting og innsatsen for å gjera slutt på handelsmonopolet.
==Galleri==
<gallery>
Position of Nolsoy on Faroe map.png|Øya Nólsoy
Nolsoy village on Faroe map.png|Nólsoy bygd
Nolsoy map.jpg|Nólsoy
Faroe stamp 375 nolsoy.jpg|Nólsoy
</gallery>
==Kjelder==
{{fotnoteliste}}
==Bakgrunnsstoff==
{{commonskat}}
{{spire}}
{{Autoritetsdata}}
[[Kategori:Færøyske øyar]]
9vusg342ven2uti15km4ca7v6rjxom6
Tore Renberg
0
12047
3664266
3658790
2026-08-02T18:49:57Z
Ranveig
39
3664266
wikitext
text/x-wiki
{{infoboks forfattar}}
'''Tore Renberg''' ({{fødd|3. august|1972|Renberg, Tore|fødestad= i [[Stavanger]]}})<ref name=forfkat/> er ein norsk [[forfattar]].
Renberg har studert [[litteraturvitskap]] og [[filosofi]] ved [[Universitetet i Bergen]]. Han har arbeidd som journalist og vore programleiar for [[fjernsyn]]s-programmet ''Leseforeningen'' på [[NRK]].
Renberg har skrive romanar, barnebøker og filmmanus. Han debuterte som forfattar i 1995 med ''Sovende floke'', som han fekk [[Tarjei Vesaas' debutantpris]] for.<ref name=TVd/>
== Verkliste ==
* ''Sovende floke'' – tekstar (1995)
* ''Matriarkat'' – roman (1996)
* ''Sinus i Sinus'' – barnebok, (1996) saman med [[Per Dybvig]]
* ''Mamma, Pappa, Barn'' – tekstar (1997)
* ''Sinus i Blinde'' – barnebok, (1997) saman med Per Dybvig
* ''Renselse'' – roman (1998)
* ''Hando. Kjendo. Søndag.'' – barnebok (1999) saman med [[Kim Hiorthøy]]
* ''En god tid'' – roman (2000)
* ''Hando. Kjendo. Torsdag.'' – barnebok (2000) saman med Kim Hiorthøy
* ''Trillefolket. Hva hendte med Kjartan?'' – barnebok (2002) saman med Per Dybvig
* ''Varmelager fem'' – tekstar (2001)
* ''Mannen som elsket Yngve'' – roman (2003)
* ''Kompani Orheim'' – roman (2005)
* ''Charlotte Isabel Hansen'' – roman (2008)
* ''Pixley Mapogo'' – roman (2009)
* ''Gi gass, Ine'' – barnebok (2010) saman med Øyvind Torseter
* ''Videogutten'' – (2010)
* ''He he, Hasse'' – barnebok (2011) saman med Øyvind Torseter
* ''Dette er mine gamle dager'' – roman (2011)
* ''På fest hos litteraturen'' – roman (2012)
* ''Vi ses i morgen'' – roman (2013)
* ''Tollak til Ingeborg'' – roman (2020)
* ''Lungeflyteprøven. Forsvar for en ung kvinne som var mistenkt for spedbarnsdrap'' – roman (2023)
* ''Aktivisten. Et essay om Christian Thomasius og hans tid'' – essay (2024)
* ''Lorden'' – roman (2024)
== Filmmanus ==
* ''Alt for Egil'' (2004)
== Prisar ==
* [[Tarjei Vesaas' debutantpris]] 1995, for ''Sovende floke''<ref name=TVd/>
* [[Tiden-prisen]] 1996<ref name=Oktober/>
* [[P2-lytternes romanpris]] 2005 for ''Kompani Orheim''<ref name=Oktober/>
* [[Bokhandlarprisen]] 2008 for ''Charlotte Isabel Hansen''<ref name=Oktober/>
* [[Bokhandlarprisen]] 2020 for ''Tollak til Ingeborg''<ref name=OktoberTR/>
* [[Nynorsk litteraturpris]] 2020 for ''Tollak til Ingeborg''<ref name=OktoberTR/>
== Referansar ==
{{Referansar|refs =
<ref name=forfkat>{{kjelde www
|url=http://www.forfatterkatalogen.no/author/1143-renberg__tore
|tittel=«Tore Renberg (03.08.1972)»
|utgjevar=forfatterkatalogen.no
|vitja=3. oktober 2013}}</ref>
<ref name=TVd>{{kjelde www
|url = https://www.baerum.kommune.no/bibliotek/litteratur/litteraturpriser/norske_priser/Tarjei-Vesaas-debutantpris/
|utgjevar = Nettstaden til Bærum Bibliotek
|tittel = «Tarjei Vesaas debutantpris»
|vitja=3. oktober 2013}}</ref>
<ref name=Oktober>{{kjelde www
|url= http://www.oktober.no/Forfattere/Norske/Renberg-Tore
|tittel= «Renberg, Tore»
|utgjevar= Nettstaden til Forlaget Oktober
|vitja=3. oktober 2013}}</ref>
<ref name=OktoberTR>{{kjelde www
|url= https://oktober.no/Tore_Renberg
|tittel= Renberg, Tore
|utgjevar= Nettstaden til Forlaget Oktober
|vitja=3. oktober 2013}}</ref>
}}
== Bakgrunnsstoff ==
* {{nbsøk|2=Bøker av|1=Tore Renberg}}
* [https://oktober.no/Tore_Renberg Presentasjon av Tore Renberg] på nettstaden til Forlaget Oktober
{{bibsys|Renberg, Tore}}
{{Autoritetsdata}}
[[Kategori:Bokmålsforfattarar]]
[[Kategori:Folk frå Stavanger]]
[[Kategori:Forfattarar frå Rogaland]]
[[Kategori:Norske barnebokforfattarar]]
[[Kategori:Norske romanforfattarar]]
[[Kategori:Norske manusforfattarar]]
[[Kategori:Norske skjønnlitterære debutantar i 1995]]
[[Kategori:Vinnarar av Tarjei Vesaas' debutantpris]]
[[Kategori:Vinnarar av Bokhandlarprisen]]
[[Kategori:Vinnarar av Nynorsk litteraturpris]]
ims6ww4kln1vxm43ou3xaa9vai79bt9
Riksretten
0
28912
3664281
3633286
2026-08-02T19:08:16Z
Ranveig
39
Navboks
3664281
wikitext
text/x-wiki
'''Riksretten''' i [[Noreg]] er ein særdomstol som skal døme i saker mot [[statsråd]]ar, [[høgsterettsdomar]]ar og [[stortingsrepresentant]]ar for straffbare handlingar desse har gjort i kraft av embetet sitt. Riksretten er heimla i [[Den norske grunnlova]].
[[Odelstinget]] har påtalemakta i riksrettssaker. Medlemmer av [[Lagtinget]] og [[Høgsterett]] dømer i riksrettssaker. Heimelen til riksretten er § 86 og § 87 i Grunnlova.
Riksretten spelte ei viktig rolle i konstitusjonskampane i siste halvdel av 1800-talet, sjå til dømes [[Statsrådsaka]]. Striden om [[veto]]retten til [[Kongen]] i grunnlovssaker fekk ein førebels slutt i og med riksrettsdommen mot [[regjeringa Selmer]] i [[1884]], noko som òg gav ei utvikling mot [[parlamentarisme]].
I våre dagar er ikkje Riksretten særleg mykje nytta som politisk maktmiddel, og den siste gongen Riksrett vart nytta i Noreg var i [[1927]]. Frå tid til anna har det rett nok blitt ''foreslått'' å reise riksrettstiltale mot enkelte statsrådar og stortingsfolk, også i nyare tid. I dei seinare åra er det vurdert om Riksretten bør avskaffast og heller overføre sakene til dei ordinære domstolane.
== Bakgrunnsstoff ==
* [http://www.stortinget.no/saker/dokumenter/2003-2004/dok19-200304.pdf Stortinget: Dokument nr. 19 (2003-2004)] [[pdf]]-fil) Rapport til Stortingets presidentskap frå utvalet til å greie ut alternativ til riksrettsordninga
* [http://www.stortinget.no/saker/dokumenter/2003-2004/dok12-200304-001.pdf Stortinget: Dokument nr. 12:1 (2003-2004)] ([[pdf]]-fil) Grunnlovsforslag frå [[Jørgen Kosmo]] ([[Det norske Arbeiderparti|A]]), [[Inge Lønning]] ([[Høgre|H]]), [[Lodve Solholm]] ([[Framstegspartiet|FrP]]), [[Ågot Valle]] ([[Sosialistisk Venstreparti|SV]]), [[Odd Holten]] ([[Kristeleg Folkeparti|KrF]]), [[Berit Brørby]] ([[Det norske Arbeiderparti|A]]) og [[Carl I. Hagen]] ([[Framstegspartiet|FrP]]) om endringar i Grunnlova §§ 20, 30, 86 og 87 og nye §§ 15 og 82 (Riksretten)
** [http://epos.stortinget.no/SakOpplysning.aspx?id=30219 Saksopplysningar ved Stortinget] {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20050924221255/http://epos.stortinget.no/SakOpplysning.aspx?id=30219 |date=2005-09-24 }}
{{Norske domstolar}}
{{autoritetsdata}}
[[Kategori:Statsrett]]
[[Kategori:Stortinget]]
04eb4zjmgtqmka4meew8518px39rt57
Salar de Uyuni
0
46239
3664247
2989373
2026-08-02T18:14:14Z
HerVal7752
105842
Geoboks
3664247
wikitext
text/x-wiki
{{geoboks|ørken
|kategori=saltørken
}}
'''Salar de Uyuni''' er verdas største [[saltørken]] med ei overflate på 10 582<ref>[http://www.britannica.com/EBchecked/topic/621014/Uyuni-Salt-Flat ''Encyclopædia Britannica - Uyuni Salt Flat.'']</ref> [[kvadratkilometer]]. Han ligg i departementet [[Potosí (departement)|Potosí]] på 3650 [[moh.]] sørvest i [[Bolivia]], og er ein del av høgsletta [[Altiplano]].
På slutten den geologiske epoken ''pleistocen'', var Salar de Uyuni ein del av ein stor innsjø, [[Ballivián]]. I dag inneheld den uttørka innsjøen [[natriumklorid]] i krystallinsk tilstand, [[steinsalt]], og det mjuke [[mineral]]et [[gips]]. Det vert årleg tatt ut mindre enn 25 000 [[tonn]] salt frå saltørkenen. Reservane kan vere på 10 milliardar tonn.
I regntida kan overflata i somme område vere dekt av vatn, opp til fleire desimeter djupt. Men frå slutten av juni til starten på regntida i starten av desember er sjøen tørr. Køyretøy kan då ferdast på Salar de Uyuni, med unnatak frå sølete strandsoner, og individuelle vassøyer.
Under [[salpeterkrigen]] var byen Uyuni ein garnisonby, i dag eit startpunkt for turistturar i området. Den mest kjente øya på Salar de Uyuni er Incahuasi ca 80 kilometer frå Uyuni.
Salar de Uyuni er eit viktig habitat og hekkeområde for alle tre artar flamingo i [[Sør-Amerika]]: [[chilensk flamingo]], [[andesflamingo]] og [[punaflamingo]].
==Galleri==
<gallery>
Salar_de_Uyuni,_Bolivia.jpg
Isla de Pescado Uyuni Bolivia.jpg
Salar Uyuni au02.jpg
FishIslandSalarUyuni2.jpg
Salar de Uyuni 4.jpg|Salar de Uyuni. {{foto|Lion Hirth}}
</gallery>
== Kjelder ==
{{fotnoteliste}}
{{refopning}}
*''Denne artikkelen bygger på «[[:en:Salar de Uyuni|Salar de Uyuni]]» frå {{Wikipedia-utgåve|en}}, og «[[:de:Salar de Uyuni|Salar de Uyuni]]» frå {{Wikipedia-utgåve|de}} den 11. november 2006.''
{{refslutt}}
==Bakgrunnsstoff==
{{commonskat}}
{{autoritetsdata}}
[[Kategori:Boliviansk geografi]]
[[Kategori:saltørkenar]]
r4a92dzfhj6by26l46qmf09yiautz61
3664288
3664247
2026-08-02T19:30:59Z
Ranveig
39
Ref.
3664288
wikitext
text/x-wiki
{{geoboks|ørken
|kategori=saltørken
}}
'''Salar de Uyuni''' er verdas største [[saltørken]] med ei overflate på 10 582 [[kvadratkilometer|km²]].<ref name=":0">{{Citation|title=Uyuni Salt Flat {{!}} Map, Facts, & Elevation {{!}} Britannica|url=https://www.britannica.com/place/Uyuni-Salt-Flat|website=www.britannica.com|accessdate=2026-08-02|language=en}}</ref> Han ligg i departementet [[Potosí (departement)|Potosí]] på 3650 [[moh.]] sørvest i [[Bolivia]], og er ein del av høgsletta [[Altiplano]].<ref name=":0" />
På slutten den geologiske epoken [[pleistocen]] var Salar de Uyuni ein del av ein stor innsjø, [[Ballivián]]. I dag inneheld den uttørka innsjøen [[natriumklorid]] i krystallinsk tilstand, [[steinsalt]], og det mjuke [[mineral]]et [[gips]]. Det vert årleg tatt ut under 25 000 [[tonn]] salt frå saltørkenen. Reservane kan vere på 10 milliardar tonn.
I regntida kan overflata i somme område vere dekt av vatn, opp til fleire desimeter djupt. Men frå slutten av juni til starten på regntida i starten av desember er sjøen tørr. Køyretøy kan då ferdast på Salar de Uyuni, med unnatak frå sølete strandsoner, og individuelle vassøyer.
Under [[salpeterkrigen]] var byen Uyuni ein garnisonby, i dag eit startpunkt for turistturar i området. Den mest kjente øya på Salar de Uyuni er Incahuasi ca 80 kilometer frå Uyuni.
Salar de Uyuni er eit viktig habitat og hekkeområde for alle tre artar flamingo i [[Sør-Amerika]]: [[chilensk flamingo]], [[andesflamingo]] og [[punaflamingo]].
==Galleri==
<gallery>
Salar_de_Uyuni,_Bolivia.jpg
Isla de Pescado Uyuni Bolivia.jpg
Salar Uyuni au02.jpg
FishIslandSalarUyuni2.jpg
Salar de Uyuni 4.jpg|Salar de Uyuni. {{foto|Lion Hirth}}
</gallery>
== Kjelder ==
{{fotnoteliste}}
{{refopning}}
*''Denne artikkelen bygger på «[[:en:Salar de Uyuni|Salar de Uyuni]]» frå {{Wikipedia-utgåve|en}}, og «[[:de:Salar de Uyuni|Salar de Uyuni]]» frå {{Wikipedia-utgåve|de}} den 11. november 2006.''
{{refslutt}}
==Bakgrunnsstoff==
{{commonskat}}
{{autoritetsdata}}
[[Kategori:Boliviansk geografi]]
[[Kategori:saltørkenar]]
d5achj5lp8ybb1zrn5g37uwfurkn67r
Yi Sun-sin
0
48843
3664348
3237568
2026-08-03T10:00:00Z
Ranveig
39
Ranveig flytte sida [[I Sun-sin]] til [[Yi Sun-sin]]: Namneforma eg finn på norsk.
3237568
wikitext
text/x-wiki
{{infoboks biografi}}
'''I Sun-sin''' ({{levde|8. mars|1545|19. november|1598|I Sun-sin}}) var ein [[korea]]nsk sjømilitær leiar, kjend for sigrane sine over den [[japan]]ske marinen.
{{militærspire}}
{{Autoritetsdata}}
[[Kategori:Koreanske militære]]
lbvfan2510ko7uyh3kx7qwdhzlg24pr
Nestor Makhno
0
49484
3664272
3345792
2026-08-02T18:57:37Z
Ranveig
39
Tok ut sitat utan kjelde.
3664272
wikitext
text/x-wiki
{{infoboks biografi}}
'''Nestor Makhno''' (fødd [[1888]] eller [[1889]], død {{død-lua}}) var ein [[Ukraina|ukrainsk]] [[anarkisme|anarkistisk]] krigshøvding. Frå [[1918]] under [[den russiske borgar- og intervensjonskrigen]] var Makhno leiar for ein bondearmé som stridde mot både dei [[Tyskland|tyske-]], [[Austerrike|austerrikske]] og dei kvite [[kontrarevolusjon]]ære styrkane i Ukraina.
Makhno sin [[gerilja]]-styrke bestod av 50 000 mann til hest som ofte greidde å overrumple og overliste fienden. Trumfkortet var ''tatsjankaen'', det lette hestespannet med maskingevær attpå. Samtidig greidde han å opprette ein suverén anarkistisk [[rådsrepublikk]] blant bøndene i dette vidstrekte området; heile det austlege Ukraina. Til hjelp i dette arbeidet hadde han blant andre den [[Russland|russiske]] anarkisten [[Voline]] (1885–1945) som òg kom til å bli historieskrivaren til rørsla.
Makhno sin anarkist-armé hadde i byrjinga støtte av [[bolsjevik]]ane i kampen mot den felles fienden, den kvite arméen. Men da dei kvite var slegne tilbake, kom bolsjevikane og Makhno ikkje overeins lenger, og Makhno fekk den [[kommunisme|kommunistiske]] [[Den raude armeen|raude armeen]] mot seg.
Makhno flydde i 1921 til [[Romania]] og døydde seinare i [[eksil]] i [[Paris]]. Makhno vart god venn med den [[Spania|spanske]] anarkisten [[Buenaventura Durruti]] da denne var i Paris, og Durruti fekk eit djupt inntrykk av den militære dugleiken hans, noko han fekk nytte av i [[den spanske borgarkrigen]], som starta i 1936.
==Kjelder==
{{refopning}}
*''Denne artikkelen bygger på «[[:sv:Nestor Machno|Nestor Machno]]» frå {{Wikipedia-utgåve|sv}}, den 31. desember 2006.''
{{refslutt}}
{{manglar kjelder|dato=2021}}
== Litteratur ==
*Voline. (1954). ''Nineteen-seventeen: the Russian Revolution betrayed''. Ed. Rudolf Rocker. Holley Cantine. London: Freedom Press.
*Voline. (1974). ''The Unknown Revolution''. Ed. Rudolf Rocker. New York: Free Life Editions.
{{Autoritetsdata}}
[[Kategori:Ukrainske anarkistar]]
[[Kategori:Folk frå den russiske borgarkrigen]]
[[Kategori:Folk frå den russiske revolusjonen]]
[[Kategori:Ukrainske militære leiarar]]
837kqnj467pbz9on5gia6yg77u8ymzj
IJssel
0
64128
3664330
2820179
2026-08-03T08:01:46Z
Ranveig
39
Malar
3664330
wikitext
text/x-wiki
{{geoboks|elv}}
[[Fil:IJssel 5.97133E 52.13786N.jpg|mini|Satellittbilete av IJssel]]
[[Fil:Deventer zonsondergang k.JPG|mini|IJssel ved Deventer]]
'''IJssel''', stundom kalla '''Gelderse IJssel''' ([[Gelderland]]ske IJssel) for å skilje ho frå [[Hollandse IJssel]], er ei 120 km lang grein av [[Rhinen]] i provinsane Gelderland og [[Overijssel]] i [[Nederland]]. Ho renn frå [[Westervoort]], aust for byen [[Arnhem]], før ho munnar ut i [[IJsselmeer]] (kjend som [[Zuiderzee]] fram til [[Afsluitdijk]] stod ferdig i [[1932]]). I [[mellomalderen]] var IJssel sin [[elvemunning]] [[Vlie]]. Ho er ein av tre store greiner som Rhinen deler seg i kort tid etter ho passerer grensa mellom [[Tyskland]] og Nederland. Dei to andre er [[Nederrijn]] og [[Waal]]. Namnet IJssel meiner ein kjem frå det [[germansk språk|germanske]] ordet ''i sala'', som tyder «mørkt vatn». Vassføringa i IJssel kan variere stort. Middelavassføringa er 300 m³/s, men kan variere frå 140 til 1 800 m³/s.
== IJssel som den nedre delen av Oude IJssel ==
IJssel var ein gong den nedre delen av [[Oude IJssel]] («Gamle IJssel»), ei lita elv med utspring i Tyskland og som i dag er ei 70 km lang sideelv til IJssel. Dei renn i hop ved [[Doesburg]]. Sambandet mellom Rhinen og IJssel er sannsynlegvis kunstig og ein trur det vart graven ut for hand i [[Romarriket|romartida]] under [[general]] [[Nero Claudius Drusus]] som eit forsvarsverk mot [[germanske stammer]] og for at romarane kunne transportere troppar på ho. Den noverande Oude IJssel er, etter Rhinen, den elva som fører mest vatn til IJssel. Kjelda til Oude IJssel ligg nær [[Borken]] i [[Nordrhein-Westfalen]]. Først renn ho sørvestover, før ho nesten renn i hop med Rhinen nær [[Wesel]]. Så snur ho nordvestover, og etter [[Isselburg]] kryssar ho grensa til Nederland. Ho munnar ut i IJssel i Doesburg.
== IJssel som grein av Rhinen ==
Då kanalen mellom Rhinen og IJssel vart graven ut vart Rhinen den største vasskjelda til IJssel, sjølv om relativt lite vatn frå Rhinen kjem inn i IJssel-systemet. Forskjellige sideelvar kan stundom gje mykje vatn til IJssel, til dømes [[Berkel]] og [[Schipbeek]]. IJssel er den einaste greina i [[Rhindeltaet]] som tar imot sideelvar.
Nær elvemunningen deler derimot IJssel seg òg opp i fleire greiner i det relativt litle IJsseldeltaet. Dei fleste greinene i deltaet er demma opp for å hindre flaum. Fleire av småelvane i deltaet renn derimot uhindra. Dette står i kontrast til eldre tider då [[Zuiderzee]] med [[tidvatn]] vart omforma til den grunne og [[ferskvatn|ferske]] [[IJsselmeer]] utan tidvatn, noko som hindra vidareutvikling av deltaet.
IJssel er meir eller mindre ei elv på eiga hand, sjølv om ho får vatn frå Rhinen kan ho fint klare seg utan vatnet ho får herfrå.
== Sideelvar og kanalar ==
Følgjande [[kanal]]ar og sideelvar er knytt til IJssel:
* [[Apeldoorns Kanaal]] (vest) nær [[Dieren]]
* [[Oude IJssel]] (aust) ved [[Doesburg]]
* [[Berkel]] (aust) ved [[Zutphen]]
* [[Twentekanaal]] (aust) mellom Zutphen og tettstaden [[Eefde]] (kommunen [[Gorssel]])
* [[Schipbeek]] (aust) nær [[Deventer]]
* [[Grift]] (vest) ved [[Hattem]]; dei nedre delane av denne elva er kanalistert for å lage munningen til [[Griftkanaal]]
* [[Willemsvaart]]kanal (aust) ved [[Zwolle]]
* [[Zwolle-IJsselkanaal]] (aust) nær Zwolle
== Delta ==
[[Fil:IJssel Wijhe.jpg|mini|IJssel ved Wijhe]]
Nær byen [[Kampen i Nederland|Kampen]] munnar IJssel ut i IJsselmeer via eit lite [[elvedelta]]. Greinene i deltaet vert kalla, frå vest til aust, [[Keteldiep]], [[Kattendiep]], [[Noorddiep]], [[Ganzendiep]] og [[Goot]]. Av desse er Keteldiep og Kattendiep kanalar som er transportårer. Noorddiep har vorte stengd i begge endar.
Delta er delvis delt med elva [[Vecht i Overijssel|Vecht]], som renn som [[Zwarte Water]] (Svarte Vatn) ut i [[Zwarte Meer]]. Denne innsjøen kunne kanskje vorte rekna som ein del av IJsseldeltaet.
Jernbanebruer (med næraste stasjon på venstre og høgre breidd):
* mellom [[Arnhem]] Velperpoort og [[Duiven]]
* mellom [[Brummen]]/[[Voorst|Klarenbeek]] og [[Zutphen]]
* mellom [[Twello]] og [[Deventer]]
* mellom [[Oldebroek|Wezep]] og [[Zwolle]]
== Sjå òg ==
* [[Hollandse IJssel]]
== Kjelder ==
{{refopning}}
*''Denne artikkelen bygger på «[[:en:IJssel|IJssel]]» frå {{Wikipedia-utgåve|en}}, den 12. juni 2007.''
{{refslutt}}
{{Autoritetsdata}}
[[Kategori:Rhinen-Maas-Schelde-deltaet]]
[[Kategori:Elvar i Nederland]]
3qrywafdd7d82bydlhryjp2onpm7abd
Orkidéfamilien
0
81102
3664233
3600832
2026-08-02T16:56:29Z
TU-nor
12071
3664233
wikitext
text/x-wiki
{{taksoboksLua|
|taksonomi_WD=ja
| bilete= Ophrys insectifera.jpg|
| biletstorleik= 220px|
| bilettekst= ''Ophrys insectifera''. Blomen liknar ei hoflue. Arten finst i Noreg.|
}}
'''Orkidéfamilien''' (eller marihandfamilien) er ein [[biologisk familie|familie]] i [[aspargesordenen]]. Han er den største familien med [[blomstrande plantar]], som omfattar om lag 22-25 000 artar i nesten 900 [[biologisk slekt|slekter]].<ref>[http://www.mobot.org/MOBOT/Research/APweb Stevens, P. F. (2001 onwards). Angiosperm Phylogeny Website. Version 8, June 2007]</ref>
Han er [[Kosmopolitisk utbreiing|utbreidd over heile verda]] og har representantar i alle [[habitat]]typar bortsett frå på isbrear.
Fleire av slektene har meir enn 1000 artar. [[Vaniljeslekta]] er medlem av familien.
== Utbreiing ==
Orkidear finst overalt i verda. Hovudvekta av orkideane finst i [[tropisk klima|tropiske strok]], men dei finst overalt frå øyer nær [[Antarktis]] til [[Nord-Europa]].
* [[Latin-Amerika]]: 250-270 slekter
* [[Asia]] (tropisk): 260-300 slekter
* [[Afrika]] (tropisk): 230-270 slekter
* [[Oseania]]: 50-70 slekter
* [[Europa]] og Nord-[[Asia]]: 40-60 slekter
* [[Nord-Amerika]]: 20-25 slekter
I Noreg finn ein 20 slekter med 32 artar og ein del underartar. Dei finst i heile landet.
== Klassifisering ==
Orkideane utgjer familien Orchidaceae i ordenen Asparagales. Av di familien er so stor er det noko usemje om dei innbyrdes tilhøva i familien, men i dag reknar ein fem underfamiliar. Underfamilien [[Epidendroidea]] er den største, med ca. 15 000 artar i 400 slekter.
Den fyrste som klassifiserte orkidear var [[Carl von Linné]], som registrerte åtte slekter i 1753. Orkideane vart plasserte i sin eigen familie av [[Antoine Laurent de Jussieu|de Jussieu]] i 1789, og fire av underfamiliane kom på 1830-talet, klassifisert av [[John Lindley]], orkideklassifiseringas far. Den nyaste store klassifiseringa er gjort av Robert Louis Dressier, og det er denne me fylgjer her. Det er fem [[underfamilie|underfamiliar]], som alle er [[monofyletisk]]e. Utover det er mykje usikkert. Dressier si klassifisering er basert på utsjånad, og genetikk har synt at mange av dei lågare inngrupperingane er [[parafyletisk]]e. Attåt vert meir enn hundre nye artar skildra i året, som gjer arbeidet enno vanskelegare.
* '''[[Apostasioideae]]''': 16 artar i 2 slekter, finst i [[Asia|Sørvest-Asia]].
** '''[[Cypripedioideae]]''': 115 artar i 6 slekter (1 i Noreg), finst i hovudsak i tempererte sonar, somme frå [[tropisk]]e område i [[Amerika]]
** Monandrae:
*** '''[[Vanilloideae]]''': 180 artar i 15 slekter og, finst i fuktige tropeområde og det austlege [[Nordamerika]].
**** '''[[Epidendroideae]]''': ca. 15 000 artar i over 400 slekter (8 i Noreg). Finst over heile verda.
**** '''[[Orchidoideae]]''': 3 630 artar i 108 slekter (9 i Noreg). Finst over heile verda.
Underfamiliane over står i tilhøve til einannan som spesifisert i [[APG-systemet]]. Alle underfamiliane ligg på same «nivå». Di mindre intendert ein familie er, di tidlegare skilde han seg frå dei andre utviklingsmessig.
== Skildring ==
Alle orkidear er eittfrøblada, slik [[lilje]]r og alle typar [[gras]] òg er. Difor går alle nervane i blada parallelt frå bladfestet og møtest i spissen av bladet.
Alle orkideblomar er [[symmetri i biologi|symmetriske]] om ein vertikal akse. Dei har fem [[kronblad]], ofte med sterke fargar, pluss ei «leppe», som er eit omdanna kronblad. Utsjånaden kan variera enormt, og mange orkideblomar vert rekna som svært vakre.
== Livssyklus ==
Som alle plantar har orkidear generasjonsveksling mellom ein [[haploid]] gametofyttgenerasjon, og ein [[diploid]] sporofyttgenerasjon. Orkidear er karplantar, so det er sporofytten som er den synlege planten.
Alle artar lever i [[symbiose]] med [[sopp]] i minsto ein del av livssyklusen. Hjå alle artar treng [[frø]]et næring frå sopp.
=== Forplanting ===
Orkideane har veldig ulike og spesialiserte [[pollinering]]sstrategiar, men hovudvekta nyttar [[insekt]] pollinering. Mange artar er avhengige av ein einaste insektart. Dei slepp difor alt [[pollen]]et på ein gong, sidan det kan gå lenge mellom kvar vitjing.
Dei fleste insektpollinerande artane lokkar insekt med fargar og lukt, men få har [[nektar]].
Hjå slekta ''[[Ophrys]]'' liknar blomen på hoa til den pollinerande insektarten, og produserer ofte holege [[kjønn]]s[[feromonar]]. Pollenet vert overført medan hannen freistar [[paring|para]] seg. Arten ''Ophrys insectifera'' (flugeblom) liknar på ei ho-[[fluge]], og finst i [[Nordland]] og på Søraustlandet.
Somme artar vert vitja av [[orkidefluge]]r, som treng stoff som orkideen skil ut for å produsera feromon.
Somme artar fangar insektet inni blomen. Pollen vert overført når insektet forlèt planten.
Somme artar [[sjølvpollinering|sjølvpollinerer]], og somme forplantar seg ukjøna.
== Levekår ==
[[Fil:Neottia nidus-avis plants.jpg|mini|''Neottia nidus-avis'' har ikkje [[klorofyll]]. Arten finst i Noreg.]]
Flest alle orkideartar er [[epifyttar]] (veks på andre plantar), og somme av desse er heilt eller delvis [[parasitt]]iske. Somme artar driv ikkje fotosyntese. Desse er heilt parasittiske, anten på høgare plantar eller på sopp.
Somme artar veks i [[mose]] på steinar, og somme er ''[[terrale]]'' (veks på jord).
== Orkidear i Noreg ==
Orkidear finst i heile Noreg. I [[Artsdatabanken]] er det registrert 32 artar frå 20 ulike slekter. I tillegg er det registrert ein del underartar.<ref name="adb"/>
Liste over orkideartar og underartar i Noreg. Vitskaplege namn står i kursiv, norske namn i parentes:
* [[Narrmarihandslekta|''Anacamptis'' (narrmarihandslekta)]]
** [[Narrmarihand|''A. morio'' (narrmarihand)]]
* [[Skogfrueslekta|''Cephalanthera'' (skogfrueslekta)]]
** [[Kvit skogfrue|''C. longifolia'' (kvit skogfrue)]]
** [[Raud skogfrue|''C. rubra'' (raud skogfrue)]]
* [[Fjellkurleslekta|''Chamorchis'' (fjellkurleslekta)]]
** [[Fjellkurle|''C. alpina'' (fjellkurle)]]
* [[Korallrotslekta|''Corallorhiza'' (korallrotslekta)]]
** [[Korallrot|''C. trifida'' (korallrot)]]
* [[Mariskoslekta|''Cypripedium'' (mariskoslekta)]]
** [[Marisko|''C. calceolus'' (marisko)]]
* [[Marihandslekta|''Dactylorhiza'' (marihandslekta)]]
** [[Engmarihand|''D. incarnata'' (engmarihand)]]
*** [[Grasmarihand|''D. incarnata'' ssp. ''incarnata'' (grasmarihand)]]
*** [[Dynemarihand|''D. incarnata'' ssp. ''coccinea'' (dynemarihand)]]
*** [[Blodmarihand|''D. incarnata'' var. ''cruenta'' (blodmarihand)]]{{efn|ikkje lenger rekna som underart, men som varietet<ref name="lid8"/>
** [[Bleikmarihand|''D. maculata'' (bleikmarihand)]]
*** [[Skogmarihand|''D. maculata'' ssp. ''fuchsii'' (skogmarihand)]]
*** [[Flekkmarihand|''D. maculata'' ssp. ''maculata'' (flekkmarihand)]]
** [[Kongsmarihand|''D. majalis'' (kongsmarihand)]]
*** [[Lappmarihand|''D. majalis'' ssp. ''lapponica'' (lappmarihand)]]
*** [[Purpurmarihand|''D. majalis'' ssp. ''purpurella'' (purpurmarihand)]]
*** [[Smalmarihand|''D. majalis'' ssp. ''sphagnicola'' (smalmarihand)]]
** [[Stormarihand|''D. praetermissa'' (stormarihand)]]{{efn|berre få einskildfunn i herbariebelegg}}
** [[Systermarihand|''D. sambucina'' (systermarihand)]]
** [[Grønkurle|''D. viridis'' (grønkurle)]]{{efn|Grønkurle var tidlegare rekna til slekta ''Coeloglossum'': ''C. viride''}}
*** [[Islandsgrønkurle|''D. viridis'' ssp. ''islandica'' (islandsgrønkurle)]]
*** [[Smågrønkurle|''D. viridis'' ssp. ''viridis'' (smågrønkurle)]]
* [[Flangreslekta|''Epipactis'' (flangreslekta)]]
** [[Raudflangre|''E. atrorubens'' (raudflangre)]]
** [[Breiflangre|''E. helleborine'' (breiflangre)]]
*** [[Skogbreiflangre|''E. helleborine'' ssp. ''helleborine'' (skogbreiflangre)]]
*** [[Dyneflangre|''E. helleborine'' ssp. ''neerlandica'' (dyneflangre)]]
** [[Myrflangre|''E. palustris'' (myrflangre)]]
* [[Huldreblomslekta|''Epipogium'' (huldreblomslekta)]]
** [[Huldreblom|''E. aphyllum'' (huldreblom)]]
* [[Knerotslekta|''Goodyera'' (knerotslekta)]]
** [[Knerot|''G. repens'' (knerot)]]
* [[Brudesporeslekta|''Gymnadenia'' (brudesporeslekta)]]{{efn|Brudespore og praktbrudespore var tidlegare rekna som underartar}}
** [[Brudespore|''G. conopsea'' (brudespore)]]
** [[Praktbrudespore|''G. densiflora'' (praktbrudespore)]]
* [[Myggblomslekta|''Hammarbya'' (myggblomslekta)]]
** [[Myggblom|''H. paludosa'' (myggblom)]]{{efn|Myggblom var tidlegare rekna til slekta ''Malaxis'': ''M. paludosa''}}
* [[Honningblomslekta|''Herminium'' (honningblomslekta)]]
** [[Honningblom|''H. monorchis'' (honningblom)]]
* [[Feittbladslekta|''Liparis'' (feittbladslekta)]]
** [[Feittblad|''L. loeselii'' (feittblad)]]{{efn|Srekna som regionalt utdøydd i Noreg}}
* [[Sibirnattfiolslekta|''Lysiella'' (sibirnattfiolslekta)]]
** [[Sibirnattfiol|''L. oligantha'' (sibirnattfiol)]]{{efn|Sibirnattfiol blir av mange rekna til slekta ''Platanthera'': ''P. oligantha''}}
* [[Knottblomslekta|''Malaxis'' (knottblomslekta)]]
** [[Knottblom|''M. monophyllos'' (knottblom)]]{{efn|Knottblom var ei tid rekna til slekta ''Microstylis'': ''M. monophyllos''}}
* [[Fuglereirslekta|''Neottia'' (fuglereirslekta)]]
** [[Småtviblad|''N. cordata'' (småtviblad)]]{{efn|name=tviblad|Småtviblad og stortviblad var tidlegare rekna til slekta ''Listera'': ''L. cordata'' og ''L. ovata''}}
** [[Plantearten fuglereir|''N. nidus-avis'' (fuglereir)]]
** [[Stortviblad|''N. ovata'' (stortviblad)]]{{efn|name=tviblad}}
* [[Svartkurleslekta|''Nigritella'' (svartkurleslekta)]]
** [[Svartkurle|''N. nigra'' (svartkurle)]]{{efn|Svartkurle blir av mange no rekna til slekta ''Gymnadenia'': ''G. nigra''}}
* [[Flugeblomslekta|''Ophrys'' (flugeblomslekta)]]
** [[Flugeblom|''O. insectifera'' (flugeblom)]]
* [[Vårmarihandslekta|''Orchis'' (vårmarihandslekta)]]
** [[Vårmarihand|''O. mascula'' (vårmarihand)]]
* [[Nattfiolslekta|''Platanthera'' (nattfiolslekta)]]
** [[Nattfiol|''P. bifolia'' (nattfiol)]]
*** [[Heinattfiol|''P. bifolia'' ssp. ''bifolia'' (heinattfiol)]]
*** [[Skognattfiol|''P. bifolia'' ssp. ''latiflora'' (skognattfiol)]]
** [[Grov nattfiol|''P. chlorantha'' (grov nattfiol)]]
* [[Kvitkurleslekta|''Pseudorchis'' (kvitkurleslekta)]]
** [[Kvitkurle|''P. albida'' (kvitkurle)]]
** [[Fjellkvitkurle|''P. straminea'' (fjellkvitkurle)]]
Denne klassifiseringa er henta frå den norske nettstaden Artsdatabanken og skil seg noko frå ein del andre klassifiseringar.
{{notat}}
== Orkidear i Nord-Europa ==
Andre slekter som er representerte i Norden:
* ''[[Amerorchis]]''
** ''[[Amerorchis rotundifolia|A. rotundifolia]]''
* [[Norneslekta|''Calypso'' (norneslekta)]]
** [[Plantearten norne|''C. bulbosa'' (norne)]]
* [[Islandsnattfiolslekta|''Limnorchis'' (islandsnattfiolslekta)]]
** [[Islandsnattfiol|''L. hyperborea'' (islandsnattfiol)]]
* [[Krutbrennarslekta|''Neotinea'' (krutbrennarslekta)]]
** [[krutbrennar|''N. ustulata'' (krutbrennar)]]
* [[Skrueaksslekta|''Spiranthes'' (skrueaksslekta)]]
** [[skrueaks|''S. spiralis'' (skrueaks)]]
På Dei britiske øyane finn vi òg:
* ''[[Himantoglossum]]''
** ''[[Himantoglossum hircinum|H. hircinum]]''
* ''[[Serapias]]''
** ''[[Serapias lingua|S. lingua]]''
** ''[[Serapias parviflora|S. parviflora]]''
I [[Baltikum]] finst dessutan:
* ''[[Hemipilia]]''
** ''[[Hemipilia cucullata|H. cucullata]]''
I [[Benelux]] finn vi:
* ''[[Limodorum]]''
** ''[[Limodorum abortivum|L. abortivum]]''
== Bilete ==
Bilete av dei fleste norske orkideartane.
<gallery>
Fil:Orchis_morio_plants.jpg|Narrmarihand
Fil:Cephalanthera rubra 02 Luxemburg.jpg|Raud skogfrue
Fil:Chamorchis alpina flowers.jpg|Fjellkurle
Fil:Corallorrhiza trifida 01 mg-k.jpg|Korallrot
Fil:Dactylorhiza incarnata 150508.jpg|Engmarihand
Fil:Dactylorhiza maculata Norway.jpg|Flekkmarihand
Fil:Dactylorhiza purpurella - Northern marsh orchid 1.jpg|Purpurmarihand
Fil:Dactylorhiza sambucina Rheinland-Pfalz 03.jpg|Systermarihand
Fil:Epipactis atrorubens Saarland 39.jpg|Raudflangre
Fil:Epipactis helleborine plant2 110703.jpg|Breiflangre
Fil:Epipactis palustris 230705.jpg|Myrflangre
Fil:Epipogium aphyllum.jpg|Huldreblom
Fil:Goodyera-repens-mgk2.jpg|Knerot
Fil:Hammarbya paludosa Niedersachsen 01.jpg|Myggblom
Fil:Herminium monorchis (plants).jpg|Honningblom
Fil:Liparis loeselii.jpeg|Feittblad
Fil:Listera cordata inflore2.jpg|Småtviblad
Fil:Listera ovata Saarland 03.jpg|Stortviblad
Fil:Neottia nidus-avis Saarland 010.jpg|Fuglereir
Fil:Brunkulla2.JPG|Svartkurle
Fil:Ophrys insectifera 050505.jpg|Flugeblom
Fil:Orchis mascula Saarland 133.jpg|Vårmarihand
Fil:Platanthera bifolia.jpg|Nattfiol
Fil:Platanthera chlorantha Luxemburg 01.jpg|Grov nattfiol
Fil:Pseudorchis albida 010706.jpg|Kvitkurle
</gallery>
== Kjelder ==
{{refopning}}
*''Denne artikkelen bygger delvis på «[[:en:Orchid|Orchid]]» frå {{Wikipedia-utgåve|en}}, den 30. juli 2008.''
{{refslutt}}
== Referansar ==
{{refopning}}
<references>
<ref name="adb">{{Kilde www
|url = https://artsdatabanken.no/arter/takson/59440
|tittel = Artsdatabanken
|besøksdato = 2026-08-02
|utgiver = Artsdatabanken
}}</ref>
<ref name="lid8">{{Kjelde bok
| forfattar = Reidar Elven mfl.
| utgjevingsår = 2022
| utgåve = 8.
| tittel = Norsk flora
| side = 192–193
| forlag = [[Det Norske Samlaget]]
| stad = Oslo
}}</ref>
</references>
{{refslutt}}
----
{{artslenkjer}}
{{biologispire}}
{{Autoritetsdata}}
[[Kategori:Aspargesordenen]]
[[Kategori:Orkidéfamilien| ]]
o5mxozm6teb9nxe8uzenzm382yxc023
Systermarihand
0
83519
3664222
3657530
2026-08-02T15:07:45Z
TU-nor
12071
3664222
wikitext
text/x-wiki
{{Taksoboks-pluss
| status = lc
| status_noreg = vu
| filnamn = Dactylorhiza sambucina - Flickr 003.jpg
| biletstorleik = 180px
| bilettekst = Systermarihand
| rike = [[Plantar|Planteriket]]
| klasse = [[Einfrøblada plantar|Einfrøblada]]
| orden = [[Aspargesordenen]]
| familie = [[Orkidéfamilien]]
| slekt l = [[Dactylorhiza]]
| art = D. sambucina
| vitskapleg namn = Dachtylorhiza sambucina
| klassifisert av = (L.) Soó
| habitat = tørre bakkar, [[eng]]
| utbreiing = [[Eurasia]]}}
'''Systermarihand''' (''Dactylorhiza sambucina'') er ein 20 cm høg [[orkidé]]. Han høyrer til [[marihandslekta]] ''Dactylorhiza'' i [[orkidéfamilien]] (marihandfamilien).<ref name="adb"/>
== Utsjånad ==
Systermarihand har breie, butte blad og hol stengel. Planten blomstrar tidleg om våren, før vårskjerpen gjer marka tørr – i mai i Sverige og Danmark, i juni i Noreg. Plantar med purpurraud og lysgule blomstrar veks om ein annan, men i Noreg er det berre funne plantar med gule blomstrar. Blomstrane sit i eit tett aks med lange støtteblad.
Rotknollane - ei lys frå året og ein mørk frå fjoråret - skal likne to menneskekroppar som er klemte mot kvarandre, og kan ha gjeve opphav til namnet.
== Utbreiing ==
[[Fil:Dactylorhiza sambucina 040531Bw.jpg|mini|I Sverige veks raude og gule plantar om einannan; dei kallar han Adam och Eva]]
Systermarihand veks på tørre bakkar og enger. I Noreg veks planten frå [[Arendal kommune|Arendal]] i sør til [[Sigdal]] i nord og frå [[Tinn kommune|Tinn]] i vest til [[Øvre Eiker]] og [[Lardal]] i aust, med ein isolert førekomst på [[Asmaløy|Asmaløy, Hvaler]], oppdaga i 2021.<ref name="adb-kart"/>{{r|Hvaler}}
Arten finst òg, med båe fargeformene, i Sverige, der han er oppgradert frå livskraftig til nær truga (NT) i 2025 (svensk namn ''Adam och Eva''),<ref name="adb-se"/> i Danmark (EN, dansk namn ''hylde-gøgeurt'')<ref name="adb-dk"/> og i Finland (VU, finsk namn ''seljakämmekkä'').<ref name="adb-fi"/> Elles veks han i fjellområde andre stader i Europa.
I Estland var systermarihand (estisk namn ''leeder-sõrmkäpp'') rekna som regionalt utdøydd (RE),<ref name="eElurikkus"/> men i 2021 vart arten oppdaga på [[Saaremaa]] etter 120 år.<ref name="Saaremaa"/> I Tyskland er arten (tysk namn ''Holunder-Fingerwurz'') rekna som sterkt truga (EN, Stark gefährdet),<ref name="Rote List"/> så òg i Polen (EN, ''zagrożony'', polsk namn ''kukułka bzowa'').<ref name="Czerwona"/><ref name="Przyroda"/>
== Hybridar ==
Ein hybrid mellom systermarihand og [[skogmarihand]] (''Dactylorhiza maculata'' ssp. ''fuchsii'' × ''sambucina'' eller ''Dactylorhiza'' ×''influenza'')<ref name="powo"/> er registrert i [[Uppland]] i Sverige,<ref name="adb-se-hybrid1"/> men funna er ikkje verifiserte. Det er heller ikkje eit par eldre funn på [[Åland]] av hybriden mellom systermarihand og [[flekkmarihand]] (''Dactylorhiza maculata'' ssp. ''maculata'' × ''sambucina'' eller ''Dactylorhiza'' ×''altobracensis'').<ref name="powo1"/><ref name="adb-fi-hybrid"/> Nyare funn av ein hybrid med [[grasmarihand]] (''Dactylorhiza incarnata'' ssp. ''incarnata'' × ''sambucina'' eller ''Dactylorhiza'' ×''guillaumeae'')<ref name="powo2"/> i [[Småland]] i Sverige<ref name="adb-se-hybrid2"/> er heller ikkje verifiserte.
== Kultur ==
Systermarihand er knytt til gammaldags driven kulturmark. Ho er avhengig av ugjødsla [[slåtteeng]]er og [[beitemark]]er med god tilgang på lys. Med moderne [[jordbruk]] er dette [[kulturlandskapet]] truga, og systermarihand er derfor totalfreda i Noreg<ref name="Lovdata"/> og klassifisert på [[Norsk raudliste for artar]] (2021) som sårbar (VU).<ref name="adb-rl"/>
Systermarihand er [[fylkesblom]]ster for [[Telemark]].<ref name="Telemark"/>
== Referansar ==
{{refopning}}
<references>
<ref name="powo">{{Kilde www
|url = https://powo.science.kew.org/taxon/urn:lsid:ipni.org:names:626621-1
|tittel = PoWO: ''Dactylorhiza'' × ''influenza''
|besøksdato = 2023-01-27
|utgiver = Plants of the World Online
}}</ref>
<ref name="powo1">{{Kilde www
|url = https://powo.science.kew.org/taxon/urn:lsid:ipni.org:names:626574-1
|tittel = PoWO: ''Dactylorhiza'' × ''altobracensis''
|besøksdato = 2025-03-27
|utgiver = Plants of the World Online
}}</ref>
<ref name="powo2">{{Kilde www
|url = https://powo.science.kew.org/taxon/urn:lsid:ipni.org:names:901861-1
|tittel = PoWO: ''Dactylorhiza'' × ''guillaumeae''
|besøksdato = 2025-03-27
|utgiver = Plants of the World Online
}}</ref>
<ref name="adb">{{Kilde www
|url = https://www.artsdatabanken.no/taxon/_/99505
|tittel = Artsdatabanken: Artsopplysningar systermarihand
|besøksdato = 2022-02-24
|utgiver = Artsdatabanken
}}</ref>
<ref name="adb-rl">{{Kilde www
|url = https://artsdatabanken.no/lister/rodlisteforarter/2021/30198
|tittel = Raudlista: Systermarihand
|besøksdato = 2022-02-24
|utgiver = Artsdatabanken
|dato = 2021-11-24
}}</ref>
<ref name="adb-kart">{{Kilde www
|url = https://artskart.artsdatabanken.no/app/#map/426094,7623803/2.9966666666666666/background/topo2/filter/%7B%22TaxonIds%22%3A%5B132218%5D%2C%22IncludeSubTaxonIds%22%3Atrue%2C%22Found%22%3A%5B2%5D%2C%22Style%22%3A1%2C%22YearFrom%22%3A2010%7D
|tittel = Artskart: Systermarihand, registrerte funn etter 2010
|besøksdato = 2022-02-24
|utgiver = Artsdatabanken
}}</ref>
<ref name="Lovdata">{{Kjelde www
|url = https://lovdata.no/dokument/SF/forskrift/2001-12-21-1525
|tittel = Forskrift om fredning av truede arter
|vitja = 27. februar 2022
|utgjevingsdato = 21. desember 2001
|utgjevar = [[Lovdata]]
}}</ref>
<ref name="adb-se">{{Kilde www
|url = https://artfakta.se/taxa/219792/information
|tittel = Adam och Eva Artfakta: ''Dactylorhiza sambucina''
|besøksdato = 2022-03-07
|utgiver = Artdatabanken
}}</ref>
<ref name="adb-se-hybrid1">{{Kilde www
|url = https://artfakta.se/taxa/223604/information
|tittel = Artfakta: Skogsnycklar × Adam och Eva ''Dactylorhiza maculata'' subsp. ''fuchsii'' × ''sambucina''
|besøksdato = 2023-01-26
|utgiver = Artdatabanken
}}</ref>
<ref name="adb-se-hybrid2">{{Kilde www
|url = https://artfakta.se/taxa/6010519/information
|tittel = Artfakta: Ängsnycklar × Adam och Eva ''Dactylorhiza incarnata'' × ''sambucina''
|besøksdato = 2023-01-26
|utgiver = Artdatabanken
}}</ref>
<ref name="adb-dk">{{Kilde www
|url = https://www.naturbasen.dk/art/3475/hylde-goegeurt
|tittel = Naturbasen: Hylde-Gøgeurt ''Dactylorhiza sambucina''
|besøksdato = 2022-03-07
|utgiver = Naturbasen
}}</ref>
<ref name="adb-fi">{{Kilde www
|url = https://laji.fi/en/taxon/MX.40064
|tittel = LAJI: ''Dactylorhiza sambucina''
|besøksdato = 2022-03-07
|utgiver = LAJI.FI
}}</ref>
<ref name="adb-fi-hybrid">{{Kilde www
|url = https://laji.fi/en/taxon/MX.43067
|tittel = LAJI: ''Dactylorhiza maculata'' × ''sambucina''
|besøksdato = 2023-01-26
|utgiver = LAJI.FI
}}</ref>
<ref name="eElurikkus">{{Kjelde www
|url = https://elurikkus.ee/app/taxonomy/taxon/4239
|tittel = eElurikkus: ''Dactylorhiza sambucina''
|utgjevar = Tartu Ülikool (Tartu universitet)
|språk=et, en
|vitja = 5. februar 2023
}}</ref>
<ref name="Saaremaa">{{Kjelde www
|url = https://news.err.ee/1608238941/orchid-rediscovered-on-saaremaa-after-120-years
|tittel = Orchid rediscovered on Saaremaa after 120 years
|dato = 8. juni 2021
|vitja = 5. februar 2023
|utgjevar = err.ee
}}</ref>
<ref name="Telemark">{{Kjelde www
|url = https://www.nhm.uio.no/kunnskapsunivers/botanikk/karplanter/fylkesblomster/telemark.html
|tittel = Fylkesblomst for Telemark: Søstermarihånd
|vitja = 19. januar 2024
|utgjevar = Naturhistorisk museum
}}</ref>
<ref name="Hvaler">{{Artikkelkjelde
| forfattar= Jan Ingar Båtvik
| utgjevingsår= 2023
| tittel= Orkidéene på Hvaler – og det overraskende nyfunnet fra 2021, søstermarihand ''Dactylorhiza sambucina''
| publikasjon= Blyttia
| bind=81
| nummer=3
| side=152–153
| issn=0006–5269
}}</ref>
<ref name="Rote List">{{Kjelde www
|url = https://www.rote-liste-zentrum.de/organismengruppen/pflanzen/farn-und-bluetenpflanzen-tracheophyta/?q=Farn-%20und%20Blütenpflanzen
|tittel = Die Roten Listen: Farn- und Blütenpflanzen (Tracheophyta)
|vitja = 2026-07-22
|utgjevar = Bundesamt für Naturschutz
}}</ref>
<ref name="Czerwona">{{Kjelde www
|url = https://www.atlas-roslin.pl
|tittel = Flora Polski
|vitja = 2026-07-22
|utgjevar = atlas-roslin.pl
}}</ref>
<ref name="Przyroda">{{Kjelde www
|url = https://przyrodniczo.pl/rosliny/kukulka-bzowa/
|tittel = Kukułka bzowa
|vitja = 2026-08-02
|utgjevar = Przyroda Dolnego Śląska
}}</ref>
</references>
{{refslutt}}
== Kjelder ==
{{refstart}}
*{{Kjelde bok
| forfattar = [[Johannes Lid]]
| utgjevingsår = 1974
| tittel = Norsk og svensk flora
| forlag = [[Det Norske Samlaget]]
| stad = Oslo
| isbn = 82-521-0297-2
}}
*{{Kjelde bok
| forfattar = [[C.A:M. Lideman]]
| utgjevingsår = 1977
| tittel = Nordens Flora
| forlag = [[Gyldendal Norsk Forlag]]
| stad = Oslo
| isbn = 82-05-08681-8
}}
*{{Kjelde bok
| forfattar = Bo Mossberg og Sven Nilsson
| utgjevingsår = 1977
| tittel = Nordens orkidéer
| forlag = [[J.W. Cappelens Forlag]]
| stad = Oslo
| isbn = 82-02-03701-8
}}
{{refslutt}}
==Bakgrunnsstoff==
* {{Artslenkjer}}
{{Autoritetsdata}}
[[Kategori:Orkidear i Noreg]]
[[Kategori:Orkidear i Sverige]]
[[Kategori:Orkidear i Danmark]]
[[Kategori:Orkidear i Finland]]
[[Kategori:Orkidear i Estland]]
[[Kategori:Orkidear i Tyskland]]
[[Kategori:Orkidear i Polen]]
[[Kategori:Marihandslekta]]
[[Kategori:Telemark fylke]]
1nk9bdyc0yy6r5n95b5gmosv6e8453g
Myrflangre
0
123259
3664336
3662587
2026-08-03T08:25:04Z
TU-nor
12071
3664336
wikitext
text/x-wiki
{{Taksoboks-pluss
| status = lc
| status_noreg = en
| filnamn = Epipactis palustris 240607a.jpg
| biletstorleik = 240 px
| bilettekst =
| rike = [[Plantar|Planteriket]]
| klasse = [[Einfrøblada plantar|Einfrøblada]]
| orden = [[Aspargesordenen]]
| familie = [[Orkidéfamilien]]
| slekt l = [[Epipactis]]
| art = E. palustris
| vitskapleg namn = Epipactis palustris
| klassifisert av = (L.) Crantz
| habitat=kalkrik [[myr]]
| utbreiing=[[Europa]], nordvest-[[Afrika]], [[Kaukasus]], vest-[[Sibir]]}}
'''Myrflangre''' (''Epipactis palustris'') er ei [[Planter|plante]] i [[flangreslekta]] ''Epipactis'' i [[orkidéfamilien]] (marihandfamilien) Orchidaceae.<ref name="adb"/>
==Utsjånad==
[[Fil:Epipactis palustris - Soo-neiuvaip Niitvälja.jpg|mini|venstre|Myrflangre]]
[[Fil:Epipactis palustris var. ochroleuca - Niitvälja2.jpg|mini|venstre|Nærbilde av blomane (''Epipactis palustris'' var. ''ochroleuca'')]]
Denne orkidéen har ein heilt spesiell utsjånad, med store kvite blomstrar og ei grasiøs utforming har blant anna botanikaren [[Axel Blytt]] rekna han for å vera den vakraste [[blome]]en i [[Noreg]]. Han blir ikkje så høg, rundt 40 centimeter, men han er slank og har lange, smale [[blad]].
Blomstrane til myrflangre er kvite, store og sit i [[aks]] på rundt ti blomstrar. Samla gjer dei eit stort inntrykk. Myrflangre har [[jordstengel|jordstenglar]].
==Utbreiing==
Ein finn han i [[Europa]], Nordvest-[[Afrika]], [[Kaukasus]] og Vest-[[Sibir]]
Myrflangre er knytt til [[kalk]]rik (alkalisk) [[myr]], samtidig som han er varmekjær. Svært mykje kalkrik myr har blitt dyrka opp, og det har ført til at myrflangre har blitt utrydda mange stader. Arten har nå få veksestader igjen i Noreg. Ein berømt veksestad der han framleis finst er [[Slåttemyra]] i [[Nittedal kommune]] i [[Akershus fylke]].
Arten veks nå rundt [[Oslofjorden]] og i [[Rogaland]].<ref name="adb-kart"/> Sidan [[habitat]]et til arten framleis er truga, er myrflangre totalfreda i Noreg.<ref name="Lovdata"/> Myrflangre er også [[Norsk raudliste for artar|raudlista]] som sterkt truga (EN).<ref name="adb-rl"/>
Arten finst òg i Sverige (status LC, svensk namn ''kärrknipprot''),<ref name="adb-se"/> i Danmark (NT, dansk namn ''sump-hullæbe'')<ref name="adb-dk"/> og i Finland (EN, finsk namn ''suoneidonvaippa'').<ref name="adb-fi"/>
Myrflangre (engelsk namn ''marsh helleborine'') veks spreidde stader i England, Wales, Skottland og Irland. I den britiske raudlista er arten frå 2025 oppgradert frå livskraftig til sårbar (VU).<ref name="GB Red List"/> Lokalt er han nær truga (NT) i England,<ref name="EN Red List"/> men livskraftig (LC) i Skottland og Wales.<ref name="SC Red List"/><ref name="CY Red List"/> I den irske raudlista har arten status som livskraftig (LC).<ref name="IR Red List"/>
I Estland (estisk namn ''soo-neiuvaip'') er myrflangre vanleg over heile landet og er rekna som livskraftig (LC).<ref name="eElurikkus"/> Det er òg registrert ein varietet ''E. palustris'' var. ''ochroleuca'' sør i landet.<ref name="eElurikkus-var"/> I Latvia (latvisk namn ''purva dzeguzene'')<ref name="Latvijas daba"/> er arten temmeleg vanleg over heile landet på opne og halvopne fuktige stader. På den latviske raudlista er han klassifisert med usikker status (kategori 4 – ''nepietiekami pētītas'').<ref name="Latvia raudliste"/> I Litauen (litauisk namn ''pelkinis skiautalūpis'') veks arten over heile landet og er ein av dei mest vanlege orkidéartane i landet.<ref name="Gudžinskas"/> Han er rekna som livskraftig.<ref name="Litauen"/>
I Benelux veks arten (nederlandsk namn ''moeraswespenorchis'', fransk namn ''épipactis des marais'') spreidde stader i Nederland, særleg nær kysten, men er i tilbakegang. I [[Flandern]] i Belgia finst han òg mest nær kysten, medan han i [[Vallonia]] mest er å finne i [[Ardennane]].<ref name="Benelux"/><ref name="Waarnemingen"/> I den nederlandske raudlista er arten rekna som sårbar (VU, ''kwetsbaar'').<ref name="RodeLijstNL"/> I Belgia er han rekna som nær truga (NT, ''bijna in gevaar'') i Flandern og kritisk truga (CR, ''en danger critique'') i Vallonia.<ref name="RodeLijstFL"/><ref name="Wallonnes"/> I Luxembourg er han rekna som sterkt truga (EN).<ref name="RedListLux"/>
I Tyskland er arten (tysk nanm ''Sumpf-Ständelwurz'') rekna som sårbar (VU, ''Gefährdet''),<ref name="Rote List"/> i Polen (polsk namn ''Sumpf-Ständelwurz'') som nær truga (NT, ''bliski zagrożenia'').<ref name="Czerwona"/><ref name="Przyroda"/>
== Hybridar ==
Hybriden mellom myrflangre og [[raudflangre]] (''Epipactis atrorubens'' × ''palustris'' eller ''Epipactis'' ×''pupplingensis'')<ref name="powo1"/> er registrert i Sverige.<ref name="adb-se-hybrid"/>
== Referansar ==
{{refopning}}
<references>
<ref name="powo1">{{Kilde www
|url = https://powo.science.kew.org/taxon/urn:lsid:ipni.org:names:633312-1
|tittel = PoWO: ''Epipactis'' × ''pupplingensis''
|besøksdato = 2023-01-31
|utgiver = Plants of the World Online
}}</ref>
<ref name="adb">{{Kilde www
|url = https://www.artsdatabanken.no/taxon/_/99512
|tittel = Artsdatabanken: Artsopplysningar myrflangre
|besøksdato = 2022-03-04
|utgiver = Artsdatabanken
}}</ref>
<ref name="adb-rl">{{Kilde www
|url = https://artsdatabanken.no/lister/rodlisteforarter/2021/4071
|tittel = Raudlista: Myrflangre
|besøksdato = 2022-03-04
|utgiver = Artsdatabanken
|dato = 2021-11-24
}}</ref>
<ref name="adb-kart">{{Kilde www
|url = https://artskart.artsdatabanken.no/app/#map/427864,7623020/3/background/topo2/filter/%7B%22TaxonIds%22%3A%5B132888%5D%2C%22IncludeSubTaxonIds%22%3Atrue%2C%22Found%22%3A%5B2%5D%2C%22Style%22%3A1%2C%22YearFrom%22%3A2010%7D
|tittel = Artskart: Myrflangre, registrerte funn etter 2010
|besøksdato = 2022-03-04
|utgiver = Artsdatabanken
}}</ref>
<ref name="Lovdata">{{Kjelde www
|url = https://lovdata.no/dokument/SF/forskrift/2001-12-21-1525
|tittel = Forskrift om fredning av truede arter
|vitja = 4. mars 2022
|utgjevingsdato = 21. desember 2001
|utgjevar = [[Lovdata]]
}}</ref>
<ref name="adb-se">{{Kilde www
|url = https://artfakta.se/taxa/219799/information
|tittel = Artfakta: Kärrknipprot ''Epipactis palustris''
|besøksdato = 2022-03-07
|utgiver = Artdatabanken
}}</ref>
<ref name="adb-se-hybrid">{{Kilde www
|url = https://artfakta.se/taxa/223607/information
|tittel = Artfakta: Purpurknipprot × kärrknipprot ''Epipactis atrorubens'' × ''palustris''
|besøksdato = 2023-01-31
|utgiver = Artdatabanken
}}</ref>
<ref name="adb-dk">{{Kilde www
|url = https://www.naturbasen.dk/art/2884/sump-hullaebe
|tittel = Naturbasen: Sump-Hullæbe ''Epipactis palustris''
|besøksdato = 2022-03-07
|utgiver = Naturbasen
}}</ref>
<ref name="adb-fi">{{Kilde www
|url = https://laji.fi/en/taxon/MX.40031
|tittel = LAJI: ''Epipactis palustris''
|besøksdato = 2022-03-07
|utgiver = LAJI.FI
}}</ref>
<ref name="GB Red List">{{Kjelde www
|url = https://bsbi.org/media/pages/learn/publications/other-books/f59a032ddc-1763470032/strohetal.2025_supp.info.xlsx
|tittel = A New Vascular Plant Red List for Great Britain
|utgjevar = Botanical Society of Britain & Ireland
|format = XSLX
|dato = 2025
|vitja = 15. juli 2026
}}</ref>
<ref name="EN Red List">{{Kjelde www
|url = https://bsbi.org/wp-content/uploads/dlm_uploads/England_Red_List_1.pdf
|tittel = A Vascular Plant Red List for England
|utgjevar = Botanical Society of Britain & Ireland
|dato = 2014
|vitja = 9. mars 2022
}}</ref>
<ref name="SC Red List">{{Kjelde www
|url = https://www.gov.scot/publications/scottish-biodiversity-list/
|tittel = Scottish Biodiversity List
|utgjevar = Scotland's Nature Agency / Buidheann Nàdair na h-Alba
|dato = 2020
|vitja = 9. mars 2022
}}</ref>
<ref name="CY Red List">{{Kjelde www
|url = https://www.plantlife.org.uk/wp-content/uploads/2023/04/A-Vascular-Plant-Red-Data-List-for-Wales.pdf
|tittel = A Vascular Plant Red Data List for Wales / Rhestr o Blanhigion Fasgwlaidd Data Coch ar gyfer Cymru
|utgjevar = Plantlife Wales
|dato = 2008
|vitja = 9. mars 2022
}}</ref>
<ref name="IR Red List">{{Kjelde www
|url = https://www.npws.ie/sites/default/files/publications/pdf/RL10%20VascularPlants.pdf
|tittel = Ireland Red List No. 10: Vascular Plants
|utgjevar = National Parks & Wildlife Service
|dato = 2016
|vitja = 9. mars 2022
}}</ref>
<ref name="eElurikkus">{{Kjelde www
|url = https://elurikkus.ee/app/taxonomy/taxon/4580
|tittel = eElurikkus: ''Epipactis palustris''
|utgjevar = Tartu Ülikool (Tartu universitet)
|språk=et, en
|vitja = 3. februar 2023
}}</ref>
<ref name="eElurikkus-var">{{Kjelde www
|url = https://elurikkus.ee/app/taxonomy/taxon/672110
|tittel = eElurikkus: ''Epipactis palustris'' var. ''ochroleuca''
|utgjevar = Tartu Ülikool (Tartu universitet)
|språk=et, en
|vitja = 4. februar 2023
}}</ref>
<ref name="Latvia raudliste">{{kjelde bok
|tittel=Red Data Book of the Baltic Region
|år=1993
|redaktør= Torleif Ingelög, Roger Andersson og Martin Tjernberg
|url=https://dokumen.pub/red-data-book-of-the-baltic-region-part-1-lists-of-threatened-vascular-plants-and-vertebrates-9789188506009-9188506002.html
|vitja=2023-02-03
|språk=en
|utgjevar=Swedish Threatened Species Unit. Uppsala in co-operation with Institute of Biology, Riga
|isbn=91-88506-00-2
|side=25-68
}}</ref>
<ref name="Latvijas daba">{{kjelde www
|url = https://www.latvijasdaba.lv/augi/epipactis-palustris-l-crantz/
|tittel = Latvijas daba: purva dzeguzene
|utgjevar = Enciklopēdija «Latvijas Daba»
|språk=lv
|vitja = 3. februar 2023
}}</ref>
<ref name="Litauen">{{kjelde bok
|tittel=Lietuvos gegužraibiniai (Orchidaceae) – Orchids (Orchidaceae) of Lithuania
|år=2006
|forfattar = Zigmantas Gudžinskas, Mindaugas Ryla
|url=https://www.researchgate.net/publication/269992684_Lietuvos_geguzraibiniai_Orchidaceae_-_Orchids_Orchidaceae_of_Lithuania
|vitja=2023-02-03
|språk=lt
|utgjevar=Botanikos instituto leidykla
|isbn=9986-662-28-1
|side=68-69
}}</ref>
<ref name="Gudžinskas">{{Artikkelkjelde
| forfattar = Zigmantas Gudžinskas
| utgjevingsår= 2001
| tittel = Diversity, state, and protection of Orchidaceae species in Lithuania
| publikasjon = Jour. Eur. Orch.
| bind = 33
| nummer = 1
| side = 415–441
| url = https://www.researchgate.net/publication/269993544_Diversity_state_and_protection_of_Orchidaceae_species_in_Lithuania
| doi=
| issn=0945-7909
| kommentar=
}}</ref>
<ref name="Benelux">{{Kjelde www
|url = https://www.verspreidingsatlas.nl/0461#
|tittel = Verspreidingsatlas Vaatplanten: ''Epipactis palustris''
|besøksdato = 2024-01-17
|utgjevar = FLORON
}}</ref>
<ref name="RodeLijstNL">{{Kjelde www
|url = https://www.floron.nl/Portals/1/Downloads/Basisrapport%20Rode%20Lijst%20vaatplanten%202012.pdf
|tittel = Rode Lijst Vaatplanten 2012
|vitja = 2024-01-15
|utgjevar = FLORON
}}</ref>
<ref name="RodeLijstFL">{{Kjelde www
|url = https://purews.inbo.be/ws/portalfiles/portal/279821/222852.pdf
|forfattar = Wouter Van Landuyt, Leo Vanhecke & Ivan Hoste |tittel = Rode Lijst van de vaatplanten van Vlaanderen en het Brussels Hoofdstedelijk Gewest
|vitja = 2024-01-15
|utgjevar = Instituut voor Natuur- en Bosonderzoek
}}</ref>
<ref name="Wallonnes">{{Kjelde www
|url = https://biodiversite.wallonie.be/home/evaluation-biologique/resultats-des-monitorings/listes-rouges/flore-2022.html
|tittel = La liste rouge de la flore (2026)
|vitja = 2026-07-18
|utgjevar = SPW Environnement (Service Public de Wallonie Agriculture, Ressources naturelles et Environnement - ARNE)
}}</ref>
<ref name="RedListLux">{{Kjelde www
|url = https://www.researchgate.net/publication/285667156_Red_List_of_the_vascular_plants_of_Luxembourg
|tittel = Red List of the vascular plants of Luxembourg
|vitja = 2024-01-15
|utgjevar = Musée national d’histoire naturelle Luxembourg
}}</ref>
<ref name="Waarnemingen">{{Kjelde www
|url = https://waarnemingen.be/species/2492/maps/?start_date=2014-01-21&interval=315360000&end_date=2024-01-19&map_type=grid10k
|tittel = Verspreidingskaart: Moeraswespenorchis – ''Epipactis palustris''
|vitja = 2024-01-19
|utgjevar = Waarnemingen.be
}}</ref>
<ref name="Rote List">{{Kjelde www
|url = https://www.rote-liste-zentrum.de/organismengruppen/pflanzen/farn-und-bluetenpflanzen-tracheophyta/?q=Farn-%20und%20Blütenpflanzen
|tittel = Die Roten Listen: Farn- und Blütenpflanzen (Tracheophyta)
|vitja = 2026-07-22
|utgjevar = Bundesamt für Naturschutz
}}</ref>
<ref name="Czerwona">{{Kjelde www
|url = https://www.atlas-roslin.pl
|tittel = Flora Polski
|vitja = 2026-07-22
|utgjevar = atlas-roslin.pl
}}</ref>
<ref name="Przyroda">{{Kjelde www
|url = https://przyrodniczo.pl/rosliny/kruszczyk-szerokolistny/
|tittel = Kruszczyk szerokolistny
|vitja = 2026-08-03
|utgjevar = Przyroda Dolnego Śląska
}}</ref>
</references>
{{refslutt}}
==Bakgrunnsstoff==
* {{Artslenkjer}}
{{autoritetsdata}}
[[Kategori:Orkidear i Noreg]]
[[Kategori:Orkidear i Sverige]]
[[Kategori:Orkidear i Danmark]]
[[Kategori:Orkidear i Finland]]
[[Kategori:Orkidear i Storbritannia]]
[[Kategori:Orkidear i Irland]]
[[Kategori:Orkidear i Estland]]
[[Kategori:Orkidear i Latvia]]
[[Kategori:Orkidear i Litauen]]
[[Kategori:Orkidear i Nederland]]
[[Kategori:Orkidear i Belgia]]
[[Kategori:Orkidear i Luxembourg]]
[[Kategori:Orkidear i Tyskland]]
[[Kategori:Orkidear i Polen]]
[[Kategori:Viltveksande plantar i Noreg]]
[[Kategori:Flangreslekta]]
2js1jt1ar6dva200g7n12gpn9qseeui
3664338
3664336
2026-08-03T08:33:30Z
TU-nor
12071
3664338
wikitext
text/x-wiki
{{Taksoboks-pluss
| status = lc
| status_noreg = en
| filnamn = Epipactis palustris 240607a.jpg
| biletstorleik = 240 px
| bilettekst =
| rike = [[Plantar|Planteriket]]
| klasse = [[Einfrøblada plantar|Einfrøblada]]
| orden = [[Aspargesordenen]]
| familie = [[Orkidéfamilien]]
| slekt l = [[Epipactis]]
| art = E. palustris
| vitskapleg namn = Epipactis palustris
| klassifisert av = (L.) Crantz
| habitat=kalkrik [[myr]]
| utbreiing=[[Europa]], nordvest-[[Afrika]], [[Kaukasus]], vest-[[Sibir]]}}
'''Myrflangre''' (''Epipactis palustris'') er ei [[Planter|plante]] i [[flangreslekta]] ''Epipactis'' i [[orkidéfamilien]] (marihandfamilien) Orchidaceae.<ref name="adb"/>
==Utsjånad==
[[Fil:Epipactis palustris - Soo-neiuvaip Niitvälja.jpg|mini|venstre|Myrflangre]]
[[Fil:Epipactis palustris var. ochroleuca - Niitvälja2.jpg|mini|venstre|Nærbilde av blomane (''Epipactis palustris'' var. ''ochroleuca'')]]
Denne orkidéen har ein heilt spesiell utsjånad, med store kvite blomstrar og ei grasiøs utforming har blant anna botanikaren [[Axel Blytt]] rekna han for å vera den vakraste [[blome]]en i [[Noreg]]. Han blir ikkje så høg, rundt 40 centimeter, men han er slank og har lange, smale [[blad]].
Blomstrane til myrflangre er kvite, store og sit i [[aks]] på rundt ti blomstrar. Samla gjer dei eit stort inntrykk. Myrflangre har [[jordstengel|jordstenglar]].
==Utbreiing==
Ein finn han i [[Europa]], Nordvest-[[Afrika]], [[Kaukasus]] og Vest-[[Sibir]]
Myrflangre er knytt til [[kalk]]rik (alkalisk) [[myr]], samtidig som han er varmekjær. Svært mykje kalkrik myr har blitt dyrka opp, og det har ført til at myrflangre har blitt utrydda mange stader. Arten har nå få veksestader igjen i Noreg. Ein berømt veksestad der han framleis finst er [[Slåttemyra]] i [[Nittedal kommune]] i [[Akershus fylke]].
Arten veks nå rundt [[Oslofjorden]] og i [[Rogaland]].<ref name="adb-kart"/> Sidan [[habitat]]et til arten framleis er truga, er myrflangre totalfreda i Noreg.<ref name="Lovdata"/> Myrflangre er også [[Norsk raudliste for artar|raudlista]] som sterkt truga (EN).<ref name="adb-rl"/>
Arten finst òg i Sverige (status LC, svensk namn ''kärrknipprot''),<ref name="adb-se"/> i Danmark (NT, dansk namn ''sump-hullæbe'')<ref name="adb-dk"/> og i Finland (EN, finsk namn ''suoneidonvaippa'').<ref name="adb-fi"/>
Myrflangre (engelsk namn ''marsh helleborine'') veks spreidde stader i England, Wales, Skottland og Irland. I den britiske raudlista er arten frå 2025 oppgradert frå livskraftig til sårbar (VU).<ref name="GB Red List"/> Lokalt er han nær truga (NT) i England,<ref name="EN Red List"/> men livskraftig (LC) i Skottland og Wales.<ref name="SC Red List"/><ref name="CY Red List"/> I den irske raudlista har arten status som livskraftig (LC).<ref name="IR Red List"/>
I Estland (estisk namn ''soo-neiuvaip'') er myrflangre vanleg over heile landet og er rekna som livskraftig (LC).<ref name="eElurikkus"/> Det er òg registrert ein varietet ''E. palustris'' var. ''ochroleuca'' sør i landet.<ref name="eElurikkus-var"/> I Latvia (latvisk namn ''purva dzeguzene'')<ref name="Latvijas daba"/> er arten temmeleg vanleg over heile landet på opne og halvopne fuktige stader. På den latviske raudlista er han klassifisert med usikker status (kategori 4 – ''nepietiekami pētītas'').<ref name="Latvia raudliste"/> I Litauen (litauisk namn ''pelkinis skiautalūpis'') veks arten over heile landet og er ein av dei mest vanlege orkidéartane i landet.<ref name="Gudžinskas"/> Han er rekna som livskraftig.<ref name="Litauen"/>
I Benelux veks arten (nederlandsk namn ''moeraswespenorchis'', fransk namn ''épipactis des marais'') spreidde stader i Nederland, særleg nær kysten, men er i tilbakegang. I [[Flandern]] i Belgia finst han òg mest nær kysten, medan han i [[Vallonia]] mest er å finne i [[Ardennane]].<ref name="Benelux"/><ref name="Waarnemingen"/> I den nederlandske raudlista er arten rekna som sårbar (VU, ''kwetsbaar'').<ref name="RodeLijstNL"/> I Belgia er han rekna som nær truga (NT, ''bijna in gevaar'') i Flandern og kritisk truga (CR, ''en danger critique'') i Vallonia.<ref name="RodeLijstFL"/><ref name="Wallonnes"/> I Luxembourg er han rekna som sterkt truga (EN).<ref name="RedListLux"/>
I Tyskland er arten (tysk nanm ''Sumpf-Ständelwurz'') rekna som sårbar (VU, ''Gefährdet''),<ref name="Rote List"/> i Polen (polsk namn ''Sumpf-Ständelwurz'') som nær truga (NT, ''bliski zagrożenia'').<ref name="Czerwona"/><ref name="Przyroda"/>
== Hybridar ==
Hybriden mellom myrflangre og [[raudflangre]] (''Epipactis atrorubens'' × ''palustris'' eller ''Epipactis'' ×''pupplingensis'')<ref name="powo1"/> er registrert i Sverige.<ref name="adb-se-hybrid"/>
== Referansar ==
{{refopning}}
<references>
<ref name="powo1">{{Kilde www
|url = https://powo.science.kew.org/taxon/urn:lsid:ipni.org:names:633312-1
|tittel = PoWO: ''Epipactis'' × ''pupplingensis''
|besøksdato = 2023-01-31
|utgiver = Plants of the World Online
}}</ref>
<ref name="adb">{{Kilde www
|url = https://www.artsdatabanken.no/taxon/_/99512
|tittel = Artsdatabanken: Artsopplysningar myrflangre
|besøksdato = 2022-03-04
|utgiver = Artsdatabanken
}}</ref>
<ref name="adb-rl">{{Kilde www
|url = https://artsdatabanken.no/lister/rodlisteforarter/2021/4071
|tittel = Raudlista: Myrflangre
|besøksdato = 2022-03-04
|utgiver = Artsdatabanken
|dato = 2021-11-24
}}</ref>
<ref name="adb-kart">{{Kilde www
|url = https://artskart.artsdatabanken.no/app/#map/427864,7623020/3/background/topo2/filter/%7B%22TaxonIds%22%3A%5B132888%5D%2C%22IncludeSubTaxonIds%22%3Atrue%2C%22Found%22%3A%5B2%5D%2C%22Style%22%3A1%2C%22YearFrom%22%3A2010%7D
|tittel = Artskart: Myrflangre, registrerte funn etter 2010
|besøksdato = 2022-03-04
|utgiver = Artsdatabanken
}}</ref>
<ref name="Lovdata">{{Kjelde www
|url = https://lovdata.no/dokument/SF/forskrift/2001-12-21-1525
|tittel = Forskrift om fredning av truede arter
|vitja = 4. mars 2022
|utgjevingsdato = 21. desember 2001
|utgjevar = [[Lovdata]]
}}</ref>
<ref name="adb-se">{{Kilde www
|url = https://artfakta.se/taxa/219799/information
|tittel = Artfakta: Kärrknipprot ''Epipactis palustris''
|besøksdato = 2022-03-07
|utgiver = Artdatabanken
}}</ref>
<ref name="adb-se-hybrid">{{Kilde www
|url = https://artfakta.se/taxa/223607/information
|tittel = Artfakta: Purpurknipprot × kärrknipprot ''Epipactis atrorubens'' × ''palustris''
|besøksdato = 2023-01-31
|utgiver = Artdatabanken
}}</ref>
<ref name="adb-dk">{{Kilde www
|url = https://www.naturbasen.dk/art/2884/sump-hullaebe
|tittel = Naturbasen: Sump-Hullæbe ''Epipactis palustris''
|besøksdato = 2022-03-07
|utgiver = Naturbasen
}}</ref>
<ref name="adb-fi">{{Kilde www
|url = https://laji.fi/en/taxon/MX.40031
|tittel = LAJI: ''Epipactis palustris''
|besøksdato = 2022-03-07
|utgiver = LAJI.FI
}}</ref>
<ref name="GB Red List">{{Kjelde www
|url = https://bsbi.org/media/pages/learn/publications/other-books/f59a032ddc-1763470032/strohetal.2025_supp.info.xlsx
|tittel = A New Vascular Plant Red List for Great Britain
|utgjevar = Botanical Society of Britain & Ireland
|format = XSLX
|dato = 2025
|vitja = 15. juli 2026
}}</ref>
<ref name="EN Red List">{{Kjelde www
|url = https://bsbi.org/wp-content/uploads/dlm_uploads/England_Red_List_1.pdf
|tittel = A Vascular Plant Red List for England
|utgjevar = Botanical Society of Britain & Ireland
|dato = 2014
|vitja = 9. mars 2022
}}</ref>
<ref name="SC Red List">{{Kjelde www
|url = https://www.gov.scot/publications/scottish-biodiversity-list/
|tittel = Scottish Biodiversity List
|utgjevar = Scotland's Nature Agency / Buidheann Nàdair na h-Alba
|dato = 2020
|vitja = 9. mars 2022
}}</ref>
<ref name="CY Red List">{{Kjelde www
|url = https://www.plantlife.org.uk/wp-content/uploads/2023/04/A-Vascular-Plant-Red-Data-List-for-Wales.pdf
|tittel = A Vascular Plant Red Data List for Wales / Rhestr o Blanhigion Fasgwlaidd Data Coch ar gyfer Cymru
|utgjevar = Plantlife Wales
|dato = 2008
|vitja = 9. mars 2022
}}</ref>
<ref name="IR Red List">{{Kjelde www
|url = https://www.npws.ie/sites/default/files/publications/pdf/RL10%20VascularPlants.pdf
|tittel = Ireland Red List No. 10: Vascular Plants
|utgjevar = National Parks & Wildlife Service
|dato = 2016
|vitja = 9. mars 2022
}}</ref>
<ref name="eElurikkus">{{Kjelde www
|url = https://elurikkus.ee/app/taxonomy/taxon/4580
|tittel = eElurikkus: ''Epipactis palustris''
|utgjevar = Tartu Ülikool (Tartu universitet)
|språk=et, en
|vitja = 3. februar 2023
}}</ref>
<ref name="eElurikkus-var">{{Kjelde www
|url = https://elurikkus.ee/app/taxonomy/taxon/672110
|tittel = eElurikkus: ''Epipactis palustris'' var. ''ochroleuca''
|utgjevar = Tartu Ülikool (Tartu universitet)
|språk=et, en
|vitja = 4. februar 2023
}}</ref>
<ref name="Latvia raudliste">{{kjelde bok
|tittel=Red Data Book of the Baltic Region
|år=1993
|redaktør= Torleif Ingelög, Roger Andersson og Martin Tjernberg
|url=https://dokumen.pub/red-data-book-of-the-baltic-region-part-1-lists-of-threatened-vascular-plants-and-vertebrates-9789188506009-9188506002.html
|vitja=2023-02-03
|språk=en
|utgjevar=Swedish Threatened Species Unit. Uppsala in co-operation with Institute of Biology, Riga
|isbn=91-88506-00-2
|side=25-68
}}</ref>
<ref name="Latvijas daba">{{kjelde www
|url = https://www.latvijasdaba.lv/augi/epipactis-palustris-l-crantz/
|tittel = Latvijas daba: purva dzeguzene
|utgjevar = Enciklopēdija «Latvijas Daba»
|språk=lv
|vitja = 3. februar 2023
}}</ref>
<ref name="Litauen">{{kjelde bok
|tittel=Lietuvos gegužraibiniai (Orchidaceae) – Orchids (Orchidaceae) of Lithuania
|år=2006
|forfattar = Zigmantas Gudžinskas, Mindaugas Ryla
|url=https://www.researchgate.net/publication/269992684_Lietuvos_geguzraibiniai_Orchidaceae_-_Orchids_Orchidaceae_of_Lithuania
|vitja=2023-02-03
|språk=lt
|utgjevar=Botanikos instituto leidykla
|isbn=9986-662-28-1
|side=68-69
}}</ref>
<ref name="Gudžinskas">{{Artikkelkjelde
| forfattar = Zigmantas Gudžinskas
| utgjevingsår= 2001
| tittel = Diversity, state, and protection of Orchidaceae species in Lithuania
| publikasjon = Jour. Eur. Orch.
| bind = 33
| nummer = 1
| side = 415–441
| url = https://www.researchgate.net/publication/269993544_Diversity_state_and_protection_of_Orchidaceae_species_in_Lithuania
| doi=
| issn=0945-7909
| kommentar=
}}</ref>
<ref name="Benelux">{{Kjelde www
|url = https://www.verspreidingsatlas.nl/0461#
|tittel = Verspreidingsatlas Vaatplanten: ''Epipactis palustris''
|besøksdato = 2024-01-17
|utgjevar = FLORON
}}</ref>
<ref name="RodeLijstNL">{{Kjelde www
|url = https://www.floron.nl/Portals/1/Downloads/Basisrapport%20Rode%20Lijst%20vaatplanten%202012.pdf
|tittel = Rode Lijst Vaatplanten 2012
|vitja = 2024-01-15
|utgjevar = FLORON
}}</ref>
<ref name="RodeLijstFL">{{Kjelde www
|url = https://purews.inbo.be/ws/portalfiles/portal/279821/222852.pdf
|forfattar = Wouter Van Landuyt, Leo Vanhecke & Ivan Hoste |tittel = Rode Lijst van de vaatplanten van Vlaanderen en het Brussels Hoofdstedelijk Gewest
|vitja = 2024-01-15
|utgjevar = Instituut voor Natuur- en Bosonderzoek
}}</ref>
<ref name="Wallonnes">{{Kjelde www
|url = https://biodiversite.wallonie.be/home/evaluation-biologique/resultats-des-monitorings/listes-rouges/flore-2022.html
|tittel = La liste rouge de la flore (2026)
|vitja = 2026-07-18
|utgjevar = SPW Environnement (Service Public de Wallonie Agriculture, Ressources naturelles et Environnement - ARNE)
}}</ref>
<ref name="RedListLux">{{Kjelde www
|url = https://www.researchgate.net/publication/285667156_Red_List_of_the_vascular_plants_of_Luxembourg
|tittel = Red List of the vascular plants of Luxembourg
|vitja = 2024-01-15
|utgjevar = Musée national d’histoire naturelle Luxembourg
}}</ref>
<ref name="Waarnemingen">{{Kjelde www
|url = https://waarnemingen.be/species/2492/maps/?start_date=2014-01-21&interval=315360000&end_date=2024-01-19&map_type=grid10k
|tittel = Verspreidingskaart: Moeraswespenorchis – ''Epipactis palustris''
|vitja = 2024-01-19
|utgjevar = Waarnemingen.be
}}</ref>
<ref name="Rote List">{{Kjelde www
|url = https://www.rote-liste-zentrum.de/organismengruppen/pflanzen/farn-und-bluetenpflanzen-tracheophyta/?q=Farn-%20und%20Blütenpflanzen
|tittel = Die Roten Listen: Farn- und Blütenpflanzen (Tracheophyta)
|vitja = 2026-07-22
|utgjevar = Bundesamt für Naturschutz
}}</ref>
<ref name="Czerwona">{{Kjelde www
|url = https://www.atlas-roslin.pl
|tittel = Flora Polski
|vitja = 2026-07-22
|utgjevar = atlas-roslin.pl
}}</ref>
<ref name="Przyroda">{{Kjelde www
|url = https://przyrodniczo.pl/rosliny/kruszczyk-blotny/
|tittel = Kruszczyk błotny
|vitja = 2026-08-03
|utgjevar = Przyroda Dolnego Śląska
}}</ref>
</references>
{{refslutt}}
==Bakgrunnsstoff==
* {{Artslenkjer}}
{{autoritetsdata}}
[[Kategori:Orkidear i Noreg]]
[[Kategori:Orkidear i Sverige]]
[[Kategori:Orkidear i Danmark]]
[[Kategori:Orkidear i Finland]]
[[Kategori:Orkidear i Storbritannia]]
[[Kategori:Orkidear i Irland]]
[[Kategori:Orkidear i Estland]]
[[Kategori:Orkidear i Latvia]]
[[Kategori:Orkidear i Litauen]]
[[Kategori:Orkidear i Nederland]]
[[Kategori:Orkidear i Belgia]]
[[Kategori:Orkidear i Luxembourg]]
[[Kategori:Orkidear i Tyskland]]
[[Kategori:Orkidear i Polen]]
[[Kategori:Viltveksande plantar i Noreg]]
[[Kategori:Flangreslekta]]
12lodiobpqumndwtjeupc7a8sjzhm7z
Tingrett
0
139748
3664277
3351583
2026-08-02T19:06:41Z
Ranveig
39
Malar
3664277
wikitext
text/x-wiki
'''Tingretten''' er det lågaste nivået i [[Domstol|domstolsystemet i Noreg]], når ein ser vekk frå at somme sivile saker (det vil seie saker som ikkje gjeld straff for lovbrot) kan verte avgjorde i [[forliksråd]]et. Tingretten dømmer både i [[straffesak]]er (saker som gjeld straff for lovbrot) og i sivile saker (saker som gjeld tvistar og usemje mellom partar).
Nemninga ''tingrett'' vart innført i [[2002]]. Tidlegare vart nemninga ''byrett'' nytta dersom domstolen høyrde heime i «byen» og ''heradsrett'' dersom domstolen høyrde heime på «landsbygda». Fram til 1. januar 2003 vart tingretten kalla forhøyrsrett, skifterett, namsrett, skjønsrett eller vergemålsrett etter kva slags saker som var til førehaving. Men frå og med 2003 er nemninga i alle høve ''tingretten'', utan omsyn til om det til dømes gjeld eit rettsleg skjøn i samband med [[oreigning]], eller skifte av eit [[dødsbu]].
Leiarane for tingrettane har nemninga [[sorenskrivar]] og vert utnemnde av [[Kongen i statsråd]], det vil seie av regjeringa i møte under leiing av Kongen i samsvar med føresegner i [[Grunnlova]]. I tillegg har tingrettane fast utnemnde domarar med tittelen [[Tingrettsdommar|tingrettsdomarar]], og elles ein eller fleire [[domarfullmektig]]ar, vanlegvis yngre juristar som er tilsette for to eller tre år, og som etter ei tid vert gjevne fullmakt til å dømme i dei fleste saker.
Med somme unntak skal alle sivile rettstvistar og alle straffesaker til førehaving i tingretten før det kan kome på tale å få ei avgjerd i ein høgare rettsinnstans, som er [[lagmannsrett]]en i det distriktet som tingretten høyrer til, og til sist [[Noregs Høgsterett|Høgsterett]] i [[Oslo]].
I straffesaker, som er saker der den offentlege [[påtalemakta]] krev at ein person vert straffa for lovbrot, vert tingretten til vanleg sett med ein juridisk utdanna dommar (som vert kalla fagdommar) og to [[lekdommar]]ar, som er vanlege folk plukka ut etter ei særleg liste ved lutdraging. Dei skal avgjere [[skuld]]spørsmålet og fastsetje straffa dersom dei kjem til at personen har gjort seg skuldig i det påtalemakta krev vedkommande straffa for. Om den [[tiltalt]]e utan atterhald vedgår å ha gjort lovbrotet på den måten som er skildra av påtalemakta, og denne tilståinga er støtta av prova som påtalemakta har lagt fram, har den juridiske dommaren høve til å avgjere saka åleine og fastsetje straffa for lovbrotet (saka går då som ei tilståingssak).
Tingretten avgjer òg krav frå påtalemakta om [[varetektsfengsling]] og somme andre inngrep som lova gjev politi og påtalemakta høve til å setje i verk under fastsette vilkår i særlege høve, til dømes krav om få gjere løynd telefonavlytting og anna overvaking. Tingretten avgjer òg krav om at ein person skal nektast å oppsøkje eller opphalde seg i nærleiken av ein eller fleire personar som han er til fare eller ulempe for.
I sivile saker vert tingretten til vanleg sett med berre ein [[jurist|juridisk]] [[dommar i retten|dommar]]. I somme saker blir det i tillegg oppnemnd to lekdommarar, som òg kan ha særleg kunnskap om dei spørsmåla som usemja gjeld.
Tidlegare var det vanleg at domstolane på fyrsteinstansnivå i dei største byane var delte etter funksjon, med skifterett og byfutembete som særskilde domstolar innanfor avgrensa saksområde. Etter at [[Oslo byfutembete]] vart slege saman med Oslo tingrett 26. april 2021, er alle tingrettane i Noreg fullfaglege.
Det er 23 tingrettar i Noreg.
Ettersom dei fleste avgjerdene i tingrettane ikkje vert [[Anke|påanka]] til lagmannsrettane, er tingrettane dei domstolane der dei fleste rettssakene vert endeleg avgjorde. Mange av dei sivile sakene kjem heller ikkje så langt som til tingrettane, men vert avgjorde i forliksrådet, som er ein meklingsinstans. Endeleg dom i forliksrådet er vanleg i enkle saker i samband med innkrevjing av gjeld for kjøp av varer og tenester.
{{Norske domstolar}}
{{autoritetsdata}}
[[Kategori:Domstolar i Noreg]]
3hkpbpsjrddtt83pc6i1z6o6165h1df
Lagmannsrett
0
139760
3664276
3188504
2026-08-02T19:06:23Z
Ranveig
39
Malflikk
3664276
wikitext
text/x-wiki
'''Lagmannsretten''' er det andre nivået i det norske [[domstol]]systemet, og tek for seg [[anke]] over avgjerder frå den lågare rettsinnstansen, [[tingrett]]en, både i straffesaker (saker som gjeld straff for lovbrot) og i sivile saker (det vil seie saker som gjeld tvistar mellom partar). Dommane i lagmannsretten kan ankast inn for [[Noregs Høgsterett|Høgsterett]], og [[orskurd]]ar kan påkjærast til kjæremålsutvalet i Høgsterett. Avgjerder i lagmannsretten av sjølve skuldspørsmålet i straffesaker kan ikkje ankast inn for Høgsterett, og det er elles avgrensa kva som kan krevjast avgjord av Høgsterett.
Lagmannsretten har ein [[førstelagmann]] som leiar. I tillegg er det ein eller fleire [[lagmann|lagmenn]] (leiarar av avdelingane i lagmannsretten) og [[lagdommar]]ar.
Under førehaving og avgjerd av sakene vert lagmannsretten sett med [[lagmann]] (formannen i retten) og to [[lagdommar]]ar, som alle er fagdomarar, [[jurist|juridiske]] [[dommar i retten|dommar]]ar.
I sivile saker tek som regel berre dei tre juridiske domarane del, men i visse saker skal [[Meddommar|meddommarar]] (ikkje-juristar) vere med, og i andre saker kan det vere med anten to eller fire meddomarar dersom partane krev det, eller retten meiner det er ynskjeleg.
For førehaving og avgjerd av vanlege straffesaker deltek fire meddommarar (ikkje-juristar), to av kvart kjønn, i tillegg til dei tre juridiske dommarane. Meddommarane kan vere sakkunnige på det området som saka gjeld.
Det gjeld særlege regler for førehavinga av anke over avgjerda i tingretten av skuldspørsmålet i straffesaker der strafferamma for lovbrotet er meir enn seks års fengsel. Då vert lagmannsretten supplert med ei [[lagrette]] av lekfolk (ikkje-juristar) – ein jury – på ti medlemmer, fem av kvart kjønn, som har som einaste oppgåve å avgjere sjølve [[skuld]]spørsmålet. For at påtalemakta kan få medhald i påstanden om at den tiltalte skal straffast, må sju eller fleire av dei ti lagrettemedlemene seie seg samd i at vedkomande er skuldig, elles skal lagmannsretten seie frikjennande dom.
Lagretta avgjer skuldspørsmålet i form av svar på eit spørsmålsskrift som er formulert på grunnlag av tiltaledokumentet frå påtalemakta. Drøftingane mellom lagrettemedlemene og avrøystinga om svara skal gjerast i løynd, og lagretten skal deretter svare på spørsmåla i open rett utan å grunngje avgjerda si. Før lagretta dreg seg attende frå rettssalen for drøfting og røysting i einerom, har lagmannen gått gjennom det spørsmålsskriftet som lagretta skal svare på, summert opp dei viktigaste prova i saka så lagt det er naudsynt, og gjort greie for korleis lova skal tolkast. Lagretta står heilt fritt i korleis dei vil vurdere dei prova som er lagt fram, og kan sjå bort frå eventuelle ymt eller ytringar frå lagmannen om kor sterke eller svake prova er. Men lagretta er bunde av det lagmannen seier om dei rettslege spørsmåla som saka reiser. Partane i straffesaka kan difor krevje å få protokollert konkrete delar av utgreiinga, for seinare å kunne nytte det protokollerte som grunnlag for ei anke til Høgsterett over den lovtolkinga som lagretten har lagt til grunn for avgjerda si.
Dersom lagretta har kome til at den tiltalte er skuldig, vert lengda på straffa avgjort av dei tre juridiske domarane saman med dei fire lekdomarane, som av praktiske årsaker vert utvalt blant lagrettemedlemene ved lutdraging. Desse meddomarane må halde seg til avgjersla frå lagretta om at vedkomande er skuldig, sjølv om nokon av dei har hatt ei anna meining under drøftinga og røystinga i lagretta.
Eit unnatak frå reglane om at skuldspørsmålet skal avgjerast av ei lagrette når lovbrotet har høg strafferamme, er gjort for dei straffesakene som vert definert som såkalla spionsaker. Sjølv i dei sakene som er alvorlege med omsyn til strafferamma for lovbrotet, vert alt, inklusive skuldspørsmålet, avgjord i lagmannsretten av fire lekdomarar saman med dei tre juridiske domarane.
I ankesaker som berre gjeld påståtte feil ved måten saksførehavinga har gått føre seg i tingretten, eller den lovtolkinga tingretten har lagt til grunn for avgjerda, vert saka avgjort i lagmannsretten utan at lekdomarar tek del. Lekdomarar deltek heller ikkje når ankesaken gjeld spørsmålet om straffutmålinga i saker med ei strafferamme som ikkje er over seks års fengsel.
Kjæremål vert avgjord i lagmannsretten av tre fagdomarar, til dømes kjæremål over avgjerder om [[Fengsel|varetektsfengsling]] og krav om mellombels åtgjerd, som ofte er saker det haster med å få avgjorde.
==Lagmannsrettane i Noreg==
Det er seks lagmannsrettar i Noreg:
* [[Hålogaland lagmannsrett|Hålogaland]], [[Tromsø]], omfattar [[Finnmark]], [[Troms]] (med [[Svalbard]]) og [[Nordland]] (med [[Jan Mayen]]).
* [[Frostating lagmannsrett|Frostating]], [[Trondheim]], omfattar [[Nord-Trøndelag|Nord-]] og [[Sør-Trøndelag]] og [[Møre og Romsdal]].
* [[Eidsivating lagmannsrett|Eidsivating]], [[Hamar]], omfattar [[Hedmark]], [[Oppland]] og delar av [[Akershus]] ([[Romerike]]).
* [[Gulating lagmannsrett|Gulating]], [[Bergen]], omfattar [[Sogn og Fjordane]], [[Hordaland]] og [[Rogaland]].
* [[Borgarting lagmannsrett|Borgarting]], [[Oslo]], omfattar [[Buskerud]], [[Østfold]], [[Oslo]] og resten av [[Akershus]].
* [[Agder lagmannsrett|Agder]], [[Skien]], omfattar [[Vest-Agder|Vest-]] og [[Aust-Agder]], [[Telemark]] og [[Vestfold]].
{{Norske domstolar}}
{{autoritetsdata}}
[[Kategori:Domstolar i Noreg]]
8vmogggxizy4sdbo1xtzeb54nq9ni33
Jordskifterett
0
139819
3664283
3620917
2026-08-02T19:08:54Z
Ranveig
39
Malar
3664283
wikitext
text/x-wiki
'''Jordskifteretten''' er ein [[særdomstol]] som handsamar saker for «eigedomar som det er vanskeleg å nytte ut på tenleg måte etter tid og tilhøve» (Jordskifteloven § 1).
Jordskifteretten si hovudoppgåve er å halde [[jordskifte]]. Dette vil seie å fordele jord og rettar mellom grunneigarar og rettshavarar for å få gjennomført ei tenleg fordeling av areal og rettar på dei einskilde bruka innanfor jordskifteområdet.
Eigarar av ein eigedom, eller nokon som har ein varig bruksrett, kan krevje sak for jordskifteretten når eit problem med eigedomen eller bruksretten kan løysast etter reglane i jordskifteloven. Jordskifteretten skal ikkje handsame saker for eigedomar som ligg i tettbygde strok før kommunen har hatt høve til å uttale seg.
Domstolen omfattar 34 jordskifterettar og 5 jordskifteoverrettar. [[Anke]]instans for jordskifteretten er anten [[lagmannsrett]]en eller [[jordskifteoverrett]]en, alt etter kva avgjerda ein vil ha overprøvd dreiar seg om.
Jordskifteretten er samansett ein [[jordskiftedommar]] og to [[meddommar]]ar. I svært kompliserte saker kan retten setjast med fire meddommarar.
Det vanlege er at saker i jordskifteretten blir ført av partane utan bistand av [[advokat]], men også advokat kan nyttast.
Jordskifteretten handsamar også tvistesaker om [[eigedomsgrense]]r eller [[Servitutt|bruksrettar]] (Jordskiftelova §§ 88, 89).
==Jordskifterettane i Noreg==
{| border="0"
|----- valign="top"
|
====Hålogaland====
*[[Finnmark]] jordskifterett - [[Vadsø]]
*[[Nord-Troms]] jordskifterett - [[Tromsø]]
*[[Ofoten]] og [[Sør-Troms]] jordskifterett - [[Harstad]]
*[[Lofoten]] og [[Vesterålen]] jordskifterett - [[Sortland]]
*[[Salten]] jordskifterett - [[Bodø]]
*[[Helgeland]] jordskifterett - [[Mosjøen]]
----
*[[Hålogaland]] jordskifteoverrett - Tromsø
====Frostating====
*[[Nord-Trøndelag]] jordskifterett - [[Steinkjer]]
*[[Sør-Trøndelag]] jordskifterett - [[Trondheim]]
*[[Nordmøre]] jordskifterett - [[Surnadal]]
*[[Romsdal]] jordskifterett - [[Molde]]
*[[Sunnmøre]] jordskifterett - [[Ørsta]]
----
*[[Frostating]] jordskifteoverrett - Molde
| width="40" | ||
====Gulating====
*[[Nordfjord]] jordskifterett - [[Nordfjordeid]]
*[[Sunnfjord]] og Ytre [[Sogn]] jordskifterett - [[Førde i Sunnfjord|Førde]]
*Indre Sogn jordskifterett - [[Leikanger]]
*[[Nordhordland|Nord]]- og [[Midhordland]] jordskifterett - [[Bergen]]
*Indre [[Hordaland]] jordskifterett - [[Vossavangen]]
*[[Haugalandet]] og [[Sunnhordland]] jordskifterett - [[Leirvik]]
*Sør-[[Rogaland]] jordskifterett - [[Stavanger]]
----
*[[Gulating]] jordskifteoverrett - Bergen
====Agder====
*[[Lista]] jordskifterett - [[Flekkefjord]]
*Marnar jordskifterett - [[Kristiansand]]
*[[Aust-Agder]] jordskifterett - [[Arendal]]
*Øvre [[Telemark]] jordskifterett - [[Kviteseid]]
*Nedre Telemark jordskifterett - [[Skien]]
*[[Vestfold]] jordskifterett - [[Tønsberg]]
----
*[[Agder]] jordskifteoverrett - Skien
| width="40" | ||
====Eidsivating====
*[[Nedre Buskerud]] jordskifterett - [[Drammen]]
*Øvre [[Buskerud]] jordskifterett - [[Gol]]
*[[Valdres]] jordskifterett - [[Fagernes]]
*[[Gudbrandsdalen|Nord-Gudbrandsdal]] jordskifterett - [[Vågåmo]]
*[[Vestoppland]] og [[Gudbrandsdalen|Sør-Gudbrandsdal]] jordskifterett - [[Lillehammer]]
*Nord-[[Østerdalen|Østerdal]] jordskifterett - [[Tynset]]
*[[Hedemarken]] og Sør-Østerdal jordskifterett - [[Hamar]]
*[[Glåmdal]] jordskifterett - [[Kongsvinger]]
*[[Akershus]] og [[Oslo]] jordskifterett - [[Lillestrøm]]
*[[Østfold]] jordskifterett - [[Sarpsborg]]
----
*[[Eidsivating]] jordskifteoverrett - Hamar
|}
== Bakgrunnsstoff ==
* [http://www.lovdata.no/all/nl-19791221-077.html Jordskifteloven av 21. desember 1979 nr. 77, hos Lovdata.no]
* [http://www.jordskifte.no/ Offisiell informasjon om jordskifte, hos jordskifte.no]
{{Norske domstolar}}
{{Autoritetsdata}}
[[Kategori:Domstolar i Noreg]]
jgy05qmjre0no7zz6jt1oewgcqcqs2o
Noregs Høgsterett
0
144461
3664275
3355031
2026-08-02T19:05:18Z
Ranveig
39
Typ., malar.
3664275
wikitext
text/x-wiki
{{infoboks organisasjon}}
[[Fil:Norway Supreme Court entrance.jpg|mini|Inngangen til Høgsterett.]]
[[Fil:Høyesteretts segl.svg|mini|Høgsteretts segl frå 1815]]
'''Noregs Høgsterett''' er øvste [[domstol]]en i det norske rettssystemet, og har heile Noreg som sitt verkeområde.
Høgsterett held til i Høgsteretts hus (den gamle Justisbygningen) i [[Oslo]]. Ein [[høgsterettsjustitiarius]] leier domstolen, som i tillegg har hatt 18 [[høgsterettsdommar]]ar. I 2010 vart talet auka til 19, grunngjeve med stor arbeidsbyrde. I kvar enkelt sak blir retten sett med fem dommarar. Viktige saker blir behandla i storkammer, medan særs viktige saker kan behandlast i plenum der alle dommarar som ikkje har tenestefri eller er inhabile tek del.
Høgsterett blei oppretta [[1815]] etter heimel i [[den norske grunnloven|Grunnloven]] sin § 88, som seier at «Høiesteret dømmer i sidste Instans», eller i moderne nynorsk språkdrakt «Høgsterett dømmer i siste instans».<ref>{{Citation|title=Kongeriket Noregs grunnlov - Lovdata|url=https://lovdata.no/dokument/NL/lov/1814-05-17-nn|website=lovdata.no|accessdate=2021-01-17}}</ref> Noverande høgsterettsjustitiarius er [[Toril Marie Øie]].
== Medlemmer ==
=== Høgsterettsjustitiarius ===
* [[Toril Marie Øie]], f. 1960 i [[Oslo]], tiltredde 1. mars 2016 (tiltredde som dommar 1. august 2004)
=== Dommarar ===
* [[Jens Edvin A. Skoghøy]], f. 1955 i [[Tromsø]], tiltredd 15. august 1998
* [[Hilde Indreberg]], f. 1957 i Oslo, tiltredd 1. april 2007
* [[Arnfinn Bårdsen]], f. 1966 i [[Stavanger]], tiltredd 1. juli 2008, i permisjon frå 2019 til 2028
* [[Bergljot Webster]], f. 1966 i Oslo, tiltredd 15. august 2009.
* [[Wilhelm Matheson]], f. 1955 i Oslo, tiltredd 1. november 2009.
* [[Aage Thor Falkanger]], f. 1965 i Oslo, tiltredd 1. mai 2010
* [[Kristin Normann]], f. 1954 i Oslo, tiltredd 9. august 2010
* [[Ragnhild Noer]], f. 1959 i Oslo, tiltredd 1. oktober 2010
*[[Høgsterettsdommaren Henrik Bull|Henrik Bull]], f. 1957 i Oslo, tiltredd 17. januar 2011
*[[Knut H. Kallerud]], f. 1956 i [[Kongsberg]], tiltredd 16. juli 2011
*[[Per Erik Bergsjø]], f. 1958 i [[Levanger]], tiltredd 1. mars 2012
*[[Arne Ringnes]], f. 1955 i Oslo, tiltredd 18. august 2014
*[[Wenche Elizabeth Arntzen]], f. 1959 i Oslo, tiltredd 29. september 2014
*[[Ingvald Falch]], f. 1963 i [[Bærum kommune|Bærum]], tiltredd 1. september 2015
*[[Espen Bergh]], f. 1961 i Oslo, tiltredd 15. august 2016
*[[Cecilie Østensen Berglund]], f. 1971 i Bærum, tiltredd 1. januar 2017
*[[Borgar Høgetveit Berg]], f. 1970, oppvaksen i [[Ål i Hallingdal]], tiltredd 1. mai 2017
*[[Erik Thyness]], f. 1961 i Oslo, tiltredd 1. mai 2019
*[[Kine Elisabeth Steinsvik]], f. 1976 i [[Sandnessjøen]], tiltredd 5. august 2019
*[[Knut Erik Sæther]], f. 1970 i [[Drammen]], tiltredd 1. oktober 2021
== Kjelder ==
{{fotnoteliste}}
{{refopning}}
* ''Denne artikkelen bygger på «[[:nb:Norges Høyesterett|Norges Høyesterett]]» frå {{Wikipedia-utgåve|nb}}, den 14. desember 2009.''
** ''{{Wikipedia-utgåve|nb}} oppgav desse kjeldene:''
* ''Tidsskrift for rettsvitenskap 1945'': «Norges Høyesterett 21 desember og 14 mai 1945»
* [[Nils Rune Langeland]]: ''Siste ord. Høgsterett i norsk historie 1814–1965. Bind I, 1814–1905'', [[Cappelen]], Oslo 2005
* [[Erling Sandmo]]: ''Siste ord. Høyesterett i norsk historie 1814–1965. Bind II, 1905–1965'', [[Cappelen]], Oslo 2005
{{refslutt}}
== Bakgrunnsstoff ==
{{commonskat}}
*{{offisiell nettstad}}
* [https://www.domstol.no/Enkelt-domstol/hoyesterett/ Noregs Høgsterett]
* [http://www.lovdata.no/hr/ Nyare høgsterettsavgjersler] ved [[Lovdata]]
{{Norske domstolar}}
{{spire|juss|Noreg|samfunn}}
{{autoritetsdata}}
[[Kategori:Skipingar i 1815]]
[[Kategori:Norsk rett]]
[[Kategori:Høgsterettar]]
[[Kategori:Noregs Høgsterett]]
[[Kategori:Domstolar i Noreg]]
pyis53bq6kwjeubf4two85owt34gkbx
Domstoladministrasjonen
0
161289
3664284
3140328
2026-08-02T19:09:35Z
Ranveig
39
Flikk
3664284
wikitext
text/x-wiki
[[Fil:Domstoladministrasjonen Trondheim 01.jpg|thumb|Domstoladministrasjonen i Trondheim. {{foto|Cato Edvardsen, 2009}}]]
'''Domstoladministrasjonen''' er eit [[Noreg|norsk]] uavhengig [[forvaltingsorgan]] med ansvar for administrativ støtte for alle dei alminnelege [[domstol]]ane i landet, og for [[jordskifte]]domstolane.
Domstoladministrasjonen har reint administrative oppgåver, og har ikkje noko med domstolane si [[dømmande verksemd]] å gjere. Domstoladministrasjonen har sekretariatfunksjonar ved tilsetting av [[dommar]]ar, men har elles ikkje innverknad på tilsettingane. Tilrådingar for utnemning av dommarar blir gjort av ei uavhengig nemnd, [[Innstillingsrådet for dommere]], og sjølve utnemningane skjer hos [[Kongen i statsråd]].
Domstoladministrasjonen har budsjettmynde, ansvar for kompetanse- og utviklingsarbeid og informasjonsverksemd både innanfor domstolane og eksternt.
Domstoladministrasjonen arbeider tverrfagleg, men er delt inn i følgjande åtte einingar:
* Organisasjon og personal-eininga
* Økonomi- og eiendomseininga
* Juridisk eining
* Eining for informasjon og samfunnskontakt
* Serviceeeininga
* IKT-eininga
* Jordskifteeininga
* Eining for kompetanse
Domstoladministrasjonen vart oppretta 1. november 2002, då oppgåvene vart overført frå [[Justisdepartementet]]. Hovudkontoret er i [[Trondheim]]. Direktør er Sven Marius Urke.<ref>{{Kjelde www|url=https://www.domstol.no/no/nyheter/nyhetsarkiv2/2014/Urke-ny-direktor-i-Domstoladministrasjonen/|tittel=Urke ny direktør i Domstoladministrasjonen|forfattar=Domstoladministrasjonen|utgjeve=2014|vitja=22.05.2019}}</ref>
== Kjelder ==
{{Fotnoteliste}}
== Bakgrunnsstoff ==
* [http://www.domstoladministrasjonen.no/ Domstoladministrasjonen.no]
* [http://www.domstol.no/ Domstol.no]
{{Norske domstolar}}
{{autoritetsdata}}
[[Kategori:Norsk rettsvesen]]
[[Kategori:Norske statsetatar]]
[[Kategori:Skipingar i 2002]]
0lzq39kmrvljklj2kgf3a4q1rt0ykpm
Marcell Jansen
0
163217
3664310
3291153
2026-08-03T07:14:09Z
Migne
2086
3664310
wikitext
text/x-wiki
{{Infoboks fotballspelar
| namn= Marcell Jansen
| fødd = {{fødselsdato og alder|1985|11|4}}
| fødestad = [[Mönchengladbach]]
| føddland = [[Tyskland]]
| høgd = 191 cm
| nvklubb = [[Hamburger SV|Hamburg]]
| draktnummer = 7
| posisjon = Venstreving, venstreback
| ungdomsår = -[[1993|93]]<br />[[1993]]-[[2004]]
| ungdomsklubb = {{GER}} SV Mönchengladbach <br /> {{GER}} [[Borussia Mönchengladbach]]
| år = [[2004]]-[[2007|07]]<br />[[2007]]-[[2008|08]]<br>[[2008]]-
| klubbar = {{GER}} [[Borussia Mönchengladbach]]<br />{{GER}} [[Bayern München]]<br>{{GER}} [[Hamburger SV|Hamburg]]
| kampar(mål) = 73 (5)<br />17 (0)<br>43 (9)
| landslagår = [[2004]]-[[2005|05]]<br />[[2005]]-
| landslag = {{GER}} [[Tyskland|Tyskland U21]]<br />{{GER}} [[Tyskland]]
| landskampar(mål) = 4 (1)<br />35 (3)
| kloppdatert = 22. juli 2010
| lloppdatert = 10. juli 2010
}}
'''Marcell Jansen''' ({{fødd|4. november|1985|fødestad=i [[Mönchengladbach]] i [[Nordrhein-Westfalen]]|Jansen, Marcell}}) er ein [[Tyskland|tysk]] [[fotball]]spelar som har spela for [[Hamburger SV|Hamburg]] i [[Tyskland|tysk]] [[Bundesliga]], og det tyske landslaget. Han vart seriemeister i Tyskland med [[Bayern München]] i 2008.
===Landslagsspel===
Jansen debuterte for A-landslaget 3. september 2005 i ein bortekamp mot [[Slovakia]]. Han var med i Tyskland sin tropp til [[VM i fotball 2006|fotball-VM i 2006]], der han fekk spela éin kamp, bronsefinalen mot [[Portugal]]. I [[EM i fotball 2008|fotball-EM i 2008]] fekk han spela i fem av Tyskland sine seks kampar. I [[VM i fotball 2010|fotball-VM i 2010]] spelte han i fire kampar: Tre som innbytar, og frå start av i bronsefinalen mot [[Uruguay]]. I bronsefinalen skåra han eitt av Tyskland sine mål.
{{Tyskland i fotball-VM 2006}}
{{Tyskland i fotball-EM 2008}}
{{Tyskland i fotball-VM 2010}}
[[Kategori:Tyske fotballspelarar]]
[[Kategori:Borussia Mönchengladbach-spelarar]]
[[Kategori:Bayern München-spelarar]]
[[Kategori:Hamburg-spelarar]]
75laweiekdgnnmy2zz4riwphpyl1b4z
3664314
3664310
2026-08-03T07:21:45Z
Migne
2086
3664314
wikitext
text/x-wiki
{{Infoboks fotballspelar
| namn= Marcell Jansen
| fødd = {{fødselsdato og alder|1985|11|4}}
| fødestad = [[Mönchengladbach]]
| føddland = [[Tyskland]]
| høgd = 191 cm
| nvklubb = [[Hamburger SV|Hamburg]]
| draktnummer = 7
| posisjon = Venstreving, venstreback
| ungdomsår = -[[1993|93]]<br />[[1993]]-[[2004]]
| ungdomsklubb = {{GER}} SV Mönchengladbach <br /> {{GER}} [[Borussia Mönchengladbach]]
| år = [[2004]]-[[2007|07]]<br />[[2007]]-[[2008|08]]<br>[[2008]]-
| klubbar = {{GER}} [[Borussia Mönchengladbach]]<br />{{GER}} [[Bayern München]]<br>{{GER}} [[Hamburger SV|Hamburg]]
| kampar(mål) = 73 (5)<br />17 (0)<br>43 (9)
| landslagår = [[2004]]-[[2005|05]]<br />[[2005]]-
| landslag = {{GER}} [[Tyskland|Tyskland U21]]<br />{{GER}} [[Tyskland]]
| landskampar(mål) = 4 (1)<br />35 (3)
| kloppdatert = 22. juli 2010
| lloppdatert = 10. juli 2010
}}
'''Marcell Jansen''' ({{fødd|4. november|1985|fødestad=i [[Mönchengladbach]] i [[Nordrhein-Westfalen]]|Jansen, Marcell}}) er ein [[Tyskland|tysk]] tidlegare [[fotball]]spelar som har spela for [[Hamburger SV|Hamburg]] i [[Tyskland|tysk]] [[Bundesliga]], og det tyske landslaget. Han vart seriemeister i Tyskland med [[Bayern München]] i 2008.
===Landslagsspel===
Jansen debuterte for A-landslaget 3. september 2005 i ein bortekamp mot [[Slovakia]]. Han var med i Tyskland sin tropp til [[VM i fotball 2006|fotball-VM i 2006]], der han fekk spela éin kamp, bronsefinalen mot [[Portugal]]. I [[EM i fotball 2008|fotball-EM i 2008]] fekk han spela i fem av Tyskland sine seks kampar. I [[VM i fotball 2010|fotball-VM i 2010]] spelte han i fire kampar: Tre som innbytar, og frå start av i bronsefinalen mot [[Uruguay]]. I bronsefinalen skåra han eitt av Tyskland sine mål.
===Merittar===
*VM-bronse: 2006 og 2010 for Tyskland
*EM-sølv: 2008 for Tyskland
*Vinnar av bundesligaen: 2008 for Bayern München
*Vinnar av DFB-pokalen: 2008 for Bayern München
==Kjelder==
{{refopning}}
*''Denne artikkelen bygger på «[[:de:Marcell Jansen|Marcell Jansen]]» frå {{Wikipedia-utgåve|de}}, den 3. august 2026.''
{{refslutt}}
*[https://eu-football.info/_player.php?id=26588 eu-football]
{{Tyskland i fotball-VM 2006}}
{{Tyskland i fotball-EM 2008}}
{{Tyskland i fotball-VM 2010}}
[[Kategori:Tyske fotballspelarar]]
[[Kategori:Borussia Mönchengladbach-spelarar]]
[[Kategori:Bayern München-spelarar]]
[[Kategori:Hamburg-spelarar]]
nfo0153lcio0y585p88trtw61jqusrs
Sami Khedira
0
163238
3664302
3290899
2026-08-03T06:33:22Z
Migne
2086
3664302
wikitext
text/x-wiki
{{Infoboks fotballspelar
| namn= Sami Khedira
| fulltnamn=
سامي خضيرة
| fødd = {{Fødselsdato og alder|1987|4|4}}
| fødestad = [[Stuttgart]]
| føddland = [[Tyskland]]
| høgd = 189 cm
| nvklubb = [[Real Madrid]]
| draktnummer = 6
| posisjon = Midtbane
| ungdomsår = -[[1995]]<br />[[1995]]-[[2004]]
| ungdomsklubb = {{GER}} Oeffingen <br /> {{GER}} [[VfB Stuttgart|Stuttgart]]
| år = [[2004]]-[[2010|10]]<br />[[2010]]-
| klubbar = {{GER}} [[VfB Stuttgart|Stuttgart]]<br />{{ESP}} [[Real Madrid]]
| kampar(mål) = 98 (14)<br />91 (6)
| landslagår = [[2007]]-[[2009|09]]<br />[[2009]]-18
| landslag = {{GER}} [[Tyskland|Tyskland U21]]<br />{{GER}} [[Tyskland]]
| landskampar(mål) = 15 (5)<br />77 (7)
| kloppdatert = 17. mai 2014
| lloppdatert = 6. august 2026
}}
'''Sami Khedira''' ({{fødd|4. april|1987|fødestad=i [[Stuttgart]] i [[Baden-Württemberg]]|Khedira, Sami}}) er ein [[Tyskland|tysk]] tidlegare [[fotball]]spelar som har spela for [[Real Madrid]] i [[Spania|spansk]] [[Primera Division]], og det tyske landslaget. Han har [[Tunisia|tunisisk]] far og tysk mor. Han var med på å verta seriemeister i Tyskland med [[VfB Stuttgart|Stuttgart]] i 2007 og i Spania med Real Madrid i 2012. Han vann den europeiske [[Meisterligaen]] med Real Madrid i 2014.
===Landslagsspel===
Khedira debuterte for det tyske landslaget 5. september 2009 i ein privatlandskamp mot [[Sør-Afrika]]. Han var med i Tyskland sin tropp til [[VM i fotball 2010|fotball-VM i 2010]], der han fekk ei viktig rolle sentralt på midtbanen, i og med at [[Michael Ballack]] måtte stå over turneringa med ein skade. Han spelte i alle Tyskland sine sju kampar, og skåra eitt mål, i bronsefinalen mot [[Uruguay]]. Også i [[Fotball-EM 2012|europameisterskapen 2012]] spelte han alle Tyskland sine kampar, skåra då Hellas vart eliminert i kvartfinalen med 4-2.
I den legendariske semifinalen mot vertslandet [[Brasil]] under [[Fotball-VM 2014]] stod han for den femte skåringa då Tyskland sigra med 7-1. Derimot kom han ikkje på i sjølve VM-finalen mot [[Argentina]]. Khedira representerte åra 2010-18 Tyskland i samtlege tre verdsmeisterskap og begge europameisterskapane. Fram til og med [[Fotball-VM 2018]] deltok han i 77 landskampar, skåra 7 mål. Han var kaptein i til saman 8 landskampar.
===Merittar===
*Verdsmeister: 2014 for Vest-Tyskland
*VM-bronse: 2010 for Tyskland
*EM-bronse: 2012 for Tyskland
==Kjelder==
{{refopning}}
*''Denne artikkelen bygger på «[[:de:Sami Khedira|Sami Khedira]]» frå {{Wikipedia-utgåve|de}}, den 3. august 2026.''
{{refslutt}}
*[https://eu-football.info/_player.php?id=26619 eu-football]
{{Tyskland i fotball-VM 2010}}
{{Tyskland i fotball-EM 2012}}
{{Tyskland i fotball-VM 2014}}
{{Tyskland i fotball-EM 2016}}
{{Tyskland i fotball-VM 2018}}
{{Autoritetsdata}}
[[Kategori:Tyske fotballspelarar]]
[[Kategori:Stuttgart-spelarar]]
[[Kategori:Real Madrid-spelarar]]
[[Kategori:Spelarar i Fotball-VM 2010]]
[[Kategori:Spelarar i Fotball-EM 2012]]
[[Kategori:Spelarar i Fotball-VM 2014]]
[[Kategori:Spelarar i Fotball-EM 2016]]
[[Kategori:Spelarar i Fotball-VM 2018]]
rh3y8zwayw1v0729ww57yot7i7za2yu
Arne Friedrich
0
163338
3664309
3287725
2026-08-03T07:12:09Z
Migne
2086
3664309
wikitext
text/x-wiki
{{Infoboks fotballspelar
| namn= Arne Friedrich
| fødestad = [[Bad Oeynhausen]]
| føddland = [[Tyskland]]
| høgd = 185 cm
| nvklubb = [[VfL Wolfsburg|Wolfsburg]]
| draktnummer = 3
| posisjon = Midtstoppar
| ungdomsår = -[[1955]]-[[1987|87]]<br />[[1987]]-[[1992|92]]<br>[[1992]]-[[1995|95]]<br>[[1995]]-[[1999|99]]
| ungdomsklubb = {{GER}} Bad Oeynhausen <br /> {{GER}} TuS Lohe<br>{{GER}} Herford <br> {{GER}} Gütersloh
| år = [[1999]]-[[2000]]<br />[[2000]]-[[2002|02]]<br>[[2002]]-[[2010|10]]<br>[[2010]]-
| klubbar = {{GER}} Verl<br />{{GER}} [[Arminia Bielefeld]]<br> {{GER}} [[Hertha Berlin]]<br> {{GER}} [[VfL Wolfsburg|Wolfsburg]]
| kampar(mål) = 31 (0)<br />47 (1)<br>231 (14)<br>0 (0)
| landslagår = [[2000]]-[[2001|01]]<br />[[2002]]-
| landslag = {{GER}} [[Tyskland|Tyskland U21]]<br />{{GER}} [[Tyskland]]
| landskampar(mål) = 5 (0)<br />79 (1)
| kloppdatert = 14. juli 2010
| lloppdatert = 10. juli 2010
}}
'''Arne Friedrich''' ({{fødd|29. mai|1979|fødestad=i [[Bad Oeynhausen]] i [[Nordrhein-Westfalen]]|Friedrich, Arne}}) er ein [[Tyskland|tysk]] tidlegare [[fotball]]spelar som har spela for [[VfL Wolfsburg|Wolfsburg]] i tysk [[Bundesliga]] og for det tyske landslaget. Han spelte i åtte år, frå 2002 til 2010, for [[Hertha Berlin]].
===Landslagsspel===
Friedrich debuterte for Tyskland sitt landslag 21. august 2002, i ein kamp mot [[Bulgaria]]. Den første store turneringa hans var [[EM i fotball 2004|fotball-EM i 2004]], der han spelte alle Tyskland sine tre kampar, før eit svakt mannskap rauk ut etter gruppespelet. I [[VM i fotball 2006|fotball-VM i 2006]] gjekk det betre for Tyskland og Friedrich, som spelte alle Tyskland sine kampar, utanom bronsefinalen då han var skadd. I [[EM i fotball 2008|fotball-EM i 2008]] var han i utgangspunktet reserve, men då [[Marcell Jansen]] vart skadd, spelte han frå start i den siste gruppekampen og alle dei tre gjenverande kampane. I [[VM i fotball 2010|fotball-VM i 2010]] spelte han frå start til slutt i alle dei sju kampane, då Tyskland tok bronsemedalje. Han skåra sitt einaste landslagsmål i kvartfinalen mot [[Argentina]], i det som var den 77. landskampen hans. 3. juni 2011 i [[Wien]] spelte han sin 82. og siste landskamp. Friedrich var lagkaptein i to kampar.
===Merittar===
*VM-bronse: 2006 og 2010 for Tyskland
*EM-sølv: 2008 for Tyskland
==Kjelder==
{{refopning}}
*''Denne artikkelen bygger på «[[:en:Arne Friedrich|Arne Friedrich]]» frå {{Wikipedia-utgåve|en}}, den 3. august 2026.''
{{refslutt}}
*[https://eu-football.info/_player.php?id=6302 eu-football]
{{Tyskland i fotball-EM 2004}}
{{Tyskland i fotball-VM 2006}}
{{Tyskland i fotball-EM 2008}}
{{Tyskland i fotball-VM 2010}}
{{Autoritetsdata}}
[[Kategori:Tyske fotballspelarar]]
[[Kategori:Arminia Bielefeld-spelarar]]
[[Kategori:Hertha Berlin-spelarar]]
[[Kategori:Wolfsburg-spelarar]]
[[Kategori:Spelarar i Fotball-EM 2004]]
[[Kategori:Spelarar i Fotball-VM 2006]]
[[Kategori:Spelarar i Fotball-EM 2008]]
[[Kategori:Spelarar i Fotball-VM 2010]]
blutopngev990t0pg3f2k52bcizl25n
Viggo Ullmann
0
163536
3664232
3649005
2026-08-02T16:50:03Z
Johshh
122989
tidsaand.no lenkje
3664232
wikitext
text/x-wiki
{{Infoboks politikar|bilete = Portrett av Viggo Ullmann(2) crop.jpg|bilettekst = Viggo Ullmann{{foto|L. Szacinski/[[Nasjonalbiblioteket]]}}}}
'''Johan Christian Viggo Ullmann''' ({{levde|21. desember|1848|30. august|1910|Ullmann, Viggo}}) var ein norsk skulemann, embetsmann og stortingsmann for [[Venstre]].
==Liv og virke==
Ullmann var fødd i Christiania. Far hans, den danskfødde<ref>{{Kjelde tidsskrift|utgjeve år=1930|tittel=Norsk aarbok|stad=Bergen|url=https://www.nb.no/items/URN:NBN:no-nb_digitidsskrift_2023032382027_001?page=63|side=62-63}}</ref> Jørgen Nicolai Axel Ullmann, var tilsett i [[Revisjonsdepartementet]]. Forfattaren [[Vilhelmine Ullmann]] var mor hans og kvinnesaksforkjemparen [[Ragna Nielsen]] syster hans.<ref>{{snl||Viggo Ullmann}}</ref>
Ullmann vart student frå [[Oslo katedralskule]] i 1866, og var så i kort tid huslærar på [[Nes jernverk]]. I 1872 vart han [[cand. phil.]] Det komande året var han i Danmark, der han vitja ulike folkehøgskular. År 1873 oppretta han [[folkehøgskule]] i [[Austre Moland]], to år seinare flytta han skulen til [[Landvik]]. Frå 1880 dreiv han folkehøgskulen vidare i [[Seljord]], der han arbeidde for ei meir yrkesfagleg innretting av opplæringa. Skulen flytta fyrste åra rundt mellom [[Drangedal]], [[Vinje]] og [[Gjerpen]]. Frå 1884 hadde skulen fast tilhaldsstad i Seljord, Ullmann kjøpte ein gard med støtte frå bønder i [[herad]]et. På skulen heldt han og lærarkurs.
Ullmann var formann i [[Det Norske Samlaget]] 1891-94, og var redaktør for avisa [[avisa Varden|Varden]]. Pedagogikken hans var prega av [[N. F. S. Grundtvig|Grundtvig]]s ideal der [[teologi]] og læring vert oppfatta som ei frivillig akt, og obligatorisk eksaminering er bytta ut med frivillig eigenevaluering av læringsgrad. Han gjorde seg også til talsmann for [[Henry George]] sine idear.
Ullmann var styremedlem i Norges venstreforening 1884-1900, leiar av Venstre 1893-94 og 1898-1900. Han var [[stortingsrepresentant]] for [[Telemark|Bratsberg amt]] i perioden 1886-1900, i 1893-94 parlamentarisk leiar. Åra 1886-91 var han medlem av kyrkjekomiteen. Han var stortingspresident 1892-94, 1897 og 1898-1900. Frå 1892 til 1900 var han mellom anna formann i budsjettkomiteen og 1898-1900 i valkomiteen. I 1898 var han formann i komiteen «om varetagelse av Stortingets interesser i anledning av Nobels testamente».<ref>Lindstøl: 914</ref>
[[Kvindestemmeretsforeningen]], leia av Ullmann si syster, Ragna Nielsen, fekk assistanse av Ullmann då foreininga sette fram forslag til endring i grunnlova. Saman med [[Wollert Konow (SB)]] var han sentral i [[Norges Fredslag]] og stod seinare for etableringa av Stortingets Fredsforening i 1890, samt Fredsbrevet til kongen same året.
I perioden 1902-1910 var han [[amtmann]] i Bratsberg amt.
Ullmann døydde sinnssjuk i 1910 i Vestre Aker.<ref>{{Citation|title={{!}} Tidsånd|url=https://tidsaand.no/tidslinjen/1910/august/30|website=tidsaand.no|accessdate=2026-08-02}}</ref>
==Kjelder==
{{fotnoteliste}}
*Lindstøl, Tallak: ''Stortinget og Statsraadet 1814-1914''. Kristiania, 1914
== Litteratur ==
*Fløistad, Ivar: ''Viggo Ullmann og Folkehøgskolen i Austre Moland 1873-1875''
*Østvedt, Einar: Viggo Ullmann i ''Årbok for Telemark 1968''
== Bakgrunnsstoff ==
* {{PolSys|13051}}
{{Leiarar for Venstre}}
{{Autoritetsdata}}
[[Kategori:Stortingspresidentar]]
[[Kategori:Stortingsrepresentantar 1886-1888]]
[[Kategori:Stortingsrepresentantar 1889-1891]]
[[Kategori:Stortingsrepresentantar 1892-1894]]
[[Kategori:Stortingsrepresentantar 1895-1897]]
[[Kategori:Stortingsrepresentantar 1898-1900]]
[[Kategori:Stortingsrepresentantar frå Venstre]]
[[Kategori:Stortingsrepresentantar for Telemark]]
[[Kategori:Leiarar for Venstre]]
[[Kategori:Medlemmar og varamedlemmar i Nobelkomiteen]]
[[Kategori:Norske amtmenn]]
[[Kategori:Politikarar frå Oslo]]
[[Kategori:Målfolk]]
n97bxuhb6uoplvipl3p0e1nd8fsx8h8
3664237
3664232
2026-08-02T17:42:34Z
Ranveig
39
+Ref.
3664237
wikitext
text/x-wiki
{{Infoboks politikar|bilete = Portrett av Viggo Ullmann(2) crop.jpg|bilettekst = Viggo Ullmann{{foto|L. Szacinski/[[Nasjonalbiblioteket]]}}}}
'''Johan Christian Viggo Ullmann''' ({{levde|21. desember|1848|30. august|1910|Ullmann, Viggo}}) var ein norsk skulemann, embetsmann og stortingsmann for [[Venstre]].
==Liv og virke==
Ullmann var fødd i Christiania. Far hans, den danskfødde<ref>{{Kjelde tidsskrift|utgjeve år=1930|tittel=Norsk aarbok|stad=Bergen|url=https://www.nb.no/items/URN:NBN:no-nb_digitidsskrift_2023032382027_001?page=63|side=62-63}}</ref> Jørgen Nicolai Axel Ullmann, var tilsett i [[Revisjonsdepartementet]]. Forfattaren [[Vilhelmine Ullmann]] var mor hans og kvinnesaksforkjemparen [[Ragna Nielsen]] syster hans.<ref name=SNL>{{snl||Viggo Ullmann}}</ref>
Ullmann vart student frå [[Oslo katedralskule]] i 1866, og var så i kort tid huslærar på [[Nes jernverk]]. I 1872 vart han [[cand. phil.]] Det komande året var han i Danmark, der han vitja ulike folkehøgskular. År 1873 oppretta han [[folkehøgskule]] i [[Austre Moland]], to år seinare flytta han skulen til [[Landvik]]. Frå 1880 dreiv han folkehøgskulen vidare i [[Seljord]], der han arbeidde for ei meir yrkesfagleg innretting av opplæringa. Skulen flytta fyrste åra rundt mellom [[Drangedal]], [[Vinje]] og [[Gjerpen]]. Frå 1884 hadde skulen fast tilhaldsstad i Seljord, Ullmann kjøpte ein gard med støtte frå bønder i [[herad]]et. På skulen heldt han og lærarkurs.
Ullmann var formann i [[Det Norske Samlaget]] 1891-94, og var redaktør for avisa [[avisa Varden|Varden]]. Pedagogikken hans var prega av [[N. F. S. Grundtvig|Grundtvig]]s ideal der [[teologi]] og læring vert oppfatta som ei frivillig akt, og obligatorisk eksaminering er bytta ut med frivillig eigenevaluering av læringsgrad. Han gjorde seg også til talsmann for [[Henry George]] sine idear.
Ullmann var styremedlem i Norges venstreforening 1884-1900, leiar av Venstre 1893-94 og 1898-1900. Han var [[stortingsrepresentant]] for [[Telemark|Bratsberg amt]] i perioden 1886-1900, i 1893-94 parlamentarisk leiar. Åra 1886-91 var han medlem av kyrkjekomiteen. Han var stortingspresident 1892-94, 1897 og 1898-1900. Frå 1892 til 1900 var han mellom anna formann i budsjettkomiteen og 1898-1900 i valkomiteen. I 1898 var han formann i komiteen «om varetagelse av Stortingets interesser i anledning av Nobels testamente».<ref>Lindstøl: 914</ref>
[[Kvindestemmeretsforeningen]], leia av Ullmann si syster, Ragna Nielsen, fekk assistanse av Ullmann då foreininga sette fram forslag til endring i grunnlova. Saman med [[Wollert Konow (SB)]] var han sentral i [[Norges Fredslag]] og stod seinare for etableringa av Stortingets Fredsforening i 1890, og for Fredsbrevet til kongen same året.
I perioden 1902-1910 var han [[amtmann]] i Bratsberg amt.<ref name=SNL/>
Ullmann døydde sinnssjuk i 1910 i Vestre Aker.<ref>{{Citation|title=Dato 30 august 1910|url=https://tidsaand.no/tidslinjen/1910/august/30|website=tidsaand.no|accessdate=2026-08-02}}</ref>
==Kjelder==
{{fotnoteliste}}
*Lindstøl, Tallak: ''Stortinget og Statsraadet 1814-1914''. Kristiania, 1914
== Litteratur ==
*Fløistad, Ivar: ''Viggo Ullmann og Folkehøgskolen i Austre Moland 1873-1875''
*Østvedt, Einar: Viggo Ullmann i ''Årbok for Telemark 1968''
== Bakgrunnsstoff ==
* {{PolSys|13051}}
{{Leiarar for Venstre}}
{{Autoritetsdata}}
[[Kategori:Stortingspresidentar]]
[[Kategori:Stortingsrepresentantar 1886-1888]]
[[Kategori:Stortingsrepresentantar 1889-1891]]
[[Kategori:Stortingsrepresentantar 1892-1894]]
[[Kategori:Stortingsrepresentantar 1895-1897]]
[[Kategori:Stortingsrepresentantar 1898-1900]]
[[Kategori:Stortingsrepresentantar frå Venstre]]
[[Kategori:Stortingsrepresentantar for Telemark]]
[[Kategori:Leiarar for Venstre]]
[[Kategori:Medlemmar og varamedlemmar i Nobelkomiteen]]
[[Kategori:Norske amtmenn]]
[[Kategori:Politikarar frå Oslo]]
[[Kategori:Målfolk]]
rhhtatjsqwf46vuav5ckt501p0iixch
Varangeristida
0
164539
3664300
3539580
2026-08-03T05:14:27Z
AMR
79863
/* */ Må dokumenterast med solid kjelde
3664300
wikitext
text/x-wiki
'''Varangeristida''' er ei [[istid]] for om lag 700-650 millionar år sida og ei av fleire istider i perioden 960-615 millionar år sidan. Ein har funne avleiringar frå denne istida i [[Noreg]], på [[Spitsbergen]], [[Grønland]] og i [[Skottland]]. Bergartane det er snakk om er [[tillitt]] ([[morene]]konglomerat), [[skifer]] og [[sandstein]].<ref name=SNL>{{snl|Varangeristiden|Varangeristiden}}</ref>
Den norske geologen [[Hans Reusch]] fann i 1890 noko han meinte var ein tillitt inst i [[Varangerfjorden]]. Berglaget låg på eit underlag med tydelege [[skuringsstripe]]r, og han tolka dette som at berglaget var danna under ei istid tilbake i sein [[prekambrium]]. Seinare er det vist at ein har to nivå med tillitt i Nord-Noreg og Sør-Noreg. Tillitten som Reusch fann er ein viktig [[typelokalitet]] for det som seinare vart kalla Varangeristida.<ref name=SNL/>
I Sør-Noreg er det avleiringar frå same periode av [[moelvkonglomerat]] i ein serie med [[sandstein]]ar ([[sparagmitt]]) og andre avleiringar.<ref name=SNL/>
I seinare tid er det sådd tvil om typelokaliteten ved Varangerfjorden og ein har indikert at bergarten heller ei [[blokkstraum]]avsetting av slam og blokker som opphavleg fløymde utover og stripa opp underlaget.{{tr}}
== Kjelder ==
{{fotnoteliste}}
{{Autoritetsdata}}
[[Kategori:Istider]]
[[Kategori:Prekambrium]]
[[Kategori:Norsk geologi]]
[[Kategori:Sør-Varanger kommune]]
lzm3judafgum1h9ckb7qanm58yhuj3o
Riksrett
0
170915
3664280
2397229
2026-08-02T19:08:01Z
Ranveig
39
-gammal mal
3664280
wikitext
text/x-wiki
'''Riksrett''' er ein [[domstol]], eller ein domstolliknande prosess, som tek for seg skulnader mot høgre offentlege tenestemenn, som [[statsråd]]ar, [[dommar]]ar eller [[statssjef]]en i eit land.
==Sjå også==
*[[Riksretten]] i Noreg
{{spire|juss}}
[[Kategori:Statsrett]]
f06r9dxzaskjbnth3682ilqj0261qba
Serdar Tasci
0
172222
3664301
3288936
2026-08-03T06:17:00Z
Migne
2086
3664301
wikitext
text/x-wiki
{{Infoboks fotballspelar
| namn= Serdar Tasci
| fødestad = [[Esslingen]]
| føddland = [[Tyskland]]
| høgd = 186 cm
| nvklubb = [[VfB Stuttgart|Stuttgart]]
| draktnummer = 5
| posisjon = Forsvar
| klubbar = {{GER}} [[VfB Stuttgart|Stuttgart]]
| kampar(mål) = 106 (6)
| landslagår = [[2007]]-[[2008|08]]<br />[[2008]]-10
| landslag = {{GER}} Tyskland U21<br />{{GER}} Tyskland
| landskampar(mål) = 1 (0)<br />14 (0)
| kloppdatert = 5. oktober 2010
| lloppdatert = 1. juli 2026
}}
'''Serdar Tasci''', [[tyrkisk]] '''Serdar Taşçı''' ({{fødd|24. april|1987|fødestad=i [[Esslingen am Neckar|Esslingen]] i [[Baden-Württemberg]]|Tasci, Serdar}}) er ein [[Tyskland|tysk]] tidlegare [[fotball]]spelar som vart ligameister 2007 med [[VfB Stuttgart]] og russisk seriemeister 2016 med Spartak Moskva. Tasci, som har [[Tyrkia|tyrkiske]] foreldre, spelte 14 landskampar for Tyskland. Han var midstoppar.
===Klubbspel===
Taşçı fekk sin debut i bundesliga hausten 2006 med Stuttgart. Dei neste sju åra var han rimeleg fast i midtforsvaret til ein klubb som i hans fyrste sesong gjekk heilt til topps i bundesligaen. Frå 2013 til 2018 hadde han kontrakt med Spartak Moskva i den russiske toppserien. Her var Taşçı med å verte seriemeister i 2017. Han la opp i 2019.
===Landslagsspel===
Over ein periode på to år frå august 2008 til august 2010 deltok Taşçı i 14 av Tyskland sine landskampar. Mellom anna var han på bana då Noreg overraskande vann 1-0 over Tyskland i [[Düsseldorf]] den 11. februar 2009. Han var med i troppa til [[Fotball-VM 2010]], og fekk vere innbytar då Tyskland vann 3-2 over [[Uruguay]] i bronsefinalen. Ingen landslagsmål.
===Merittar===
*VM-bronse: 2010 for Tyskland
*Vinnar av bundesligaen: 2007 for Stuttgart
*Russisk seriemeister: 2016 for Spartak Moskva
==Kjelder==
{{refopning}}
*''Denne artikkelen bygger på «[[:de:Serdar Tasci|Serdar Tasci]]» frå {{Wikipedia-utgåve|de}}, den 3. august 2026.''
{{refslutt}}
*[https://eu-football.info/_player.php?id=26607 eu-football]
{{Tyskland i fotball-VM 2010}}
[[Kategori:Tyske fotballspelarar]]
[[Kategori:Stuttgart-spelarar]]
iyezsfcf7ke0uh6dh8ikbfocqwa9exi
Ödeshög
0
172397
3664265
3663853
2026-08-02T18:45:06Z
Ranveig
39
3664265
wikitext
text/x-wiki
{{geoboks|tettstad}}
'''Ödeshög''' er ein [[Sverige|svensk]] [[tettstad]] og [[centralort]] i [[Ödeshögs kommune]] i [[Östergötlands län]] i landskapet [[Östergötland]]. I 2005 hadde staden 2 651 innbyggjarar.
[[Fil:Rökstenen 1.JPG|mini|venstre|Röksteinen, ein [[runestein]] ved Rök kyrka i Ödeshög]]
I Ödeshög ligg det ei gamal kyrkje, [[Ödeshögs kyrka]]. Staden ligg nær, men ikkje ved, innsjøen [[Vättern]].
Det finst ein del restaurantar omkring torget. Næraste større byar er i nordaust [[Linköping]] (66 km) og i sørvest [[Jönköping]] (67 km).
Ein sentral person i historia til Ödeshög er Johanna Pettersson (1807–1899), betre kjend som ''Handelsman Johanna''. Kvart år blir det arrangert ein marknad, Johannamarknaden, til ære for henne. Det var òg i Ödeshög den tidlegare landslagsspelaren i fotball, [[Klas Ingesson]], voks opp.
==Kjelder==
{{fotnoteliste}}
{{manglar kjelder|dato=2026}}
==Bakgrunnsstoff==
{{commonskat}}
*{{offisiell nettstad}}
{{Autoritetsdata}}
{{DEFAULTSORT:Ødeshøg}}
[[Kategori:Ödeshögs kommun]]
[[Kategori:Tettstader i Östergötlands län]]
o6futbn6s85nn2e8f9zuxpprahye9cr
Kjønnshormon
0
177051
3664325
3418561
2026-08-03T07:41:47Z
Ranveig
39
Fmt.
3664325
wikitext
text/x-wiki
'''Kjønnshormon''' eller '''seksualhormon''' er [[hormon]] som regulerer dei [[kjønna formeiring|seksuelle funksjonane]] og utviklinga av [[sekundære kjønnskjenneteikn]] i [[virveldyr]]. Produksjonen av kjønnshormon blir regulert av [[hypofyse]]n. Hormona blir danna naturleg i [[gonad]]ar ([[eggstokk]]ar eller [[testiklar]]), i [[binyre]]ne eller ved å konvertera andre hormon i [[lever]]en eller feittvev.
Både mannlege og kvinnelege kjønnshormon blir produsert av begge kjønn, men i ulike mengder. Mannlege kjønnshormon blir kalla androgene hormon, der [[testosteron]] er det viktigaste. Kvinnelege kjønnshormon omfattar [[østrogen]] og [[progesteron]].
==Typar==
[[fil:Steroidogenesis.svg|mini|300px|[[Steroid]]danning med progestagen på gul bakgrunn.]]
Kjønnshormon blir gjerne delt inn i to eller tre typar. Dei to typane er androgen og østrogen, men ofte vil ein skilja [[progestagen]] frå den siste gruppa. Hjå menneske finn ein naturleg berre [[progesteron]] frå progestagengruppa. Androgen er rekna som mannlege kjønnshoromn sidan dei har maskuliniserande effekt, medan østrogen og progestagen er rekna som kvinnelege.
*[[Androgen]]:
**[[Anabole steroidar]]
**[[Androstenedion]]
**[[Dehydroepiandrosteron]]
**[[Dihydrotestosteron]]
**[[Testosteron]]
*[[Østrogen]]:
**[[Østradiol]]
**[[Østriol]]
**[[Østron]]
*[[Progestagen]]
**[[Progesteron]]
==Bruk som medikament==
Ein kan bruka preparat med ulike kjønnshormon som medikament til ulike føremål.
[[Testosteron]] kan brukast for å erstatta sviktande produksjon av hormonet i menn, til dømes ved sjukdom i hypofysen eller [[testiklar|testiklane]]. Hormonet kan saman med andre syntetiske [[anabole steroidar]] brukast til [[doping]], som kan føra til muskelvekst, men som ved uregulerte, ofte svært høge doseringar kan medføra fare for sjukdom, forstyrring av [[forplantingssystem]]et og psykiske problem.
Østrogen har vore brukt for å erstatta sviktande produksjon i [[eggstokk]]ane og i samband med [[overgangsalderen]]. Denne siste hormonbehandlinga kan ha både positive og negative helseeffektar – medan ho motverker typiske overgangsalderplager og [[osteoperose]], kan nokre former for behandling føra til auka risiko for [[hjarte-karsjukdommer]], [[demens]] og nokre former for [[kreft]].
Østrogen, progesteron og syntetiske [[gestagen]] kan brukast i ulike former for [[prevensjon]], som [[p-piller]], [[p-sprøyte]]r, [[hormonplaster]], [[hormonimplantat]] og [[nødprevensjon]]. Nokre av desse bruker syntetisk østrogen, gjerne i kombinasjon med progesteron, andre bruker berre progesteron. Desse preparata minsker sjansen for å bli gravid gjennom å minka sjansen for [[eggløysing]], gjera [[livmorhals]]en mindre gjennomtrengeleg for sædceller eller gjera [[livmor]]a mindre mottakeleg for befrukta eggceller.
==Bakgrunnsstoff==
==Kjelder==
{{snl|kjønnshormoner|kjønnshormoner}}
{{snl|.sml_artikkel/kjønnshormoner|kjønnshormoner (SML-artikkel)}}
<div class="references-small">
*''Delar av denne artikkelen bygger på «[[:en:Hormone replacement therapy (menopause)|Hormone replacement therapy (menopause)]]» frå {{Wikipedia-utgåve|en}}, den 27. februar 2011.''
</div>
<div class="references-small">
*''Delar av denne artikkelen bygger på «[[:en:Sex steroid|Sex steroid]]» frå {{Wikipedia-utgåve|en}}, den 27. februar 2011.''
**''{{Wikipedia-utgåve|en}} oppgav desse kjeldene:''
***[http://www.blackwell-synergy.com/doi/abs/10.1111/j.1600-0765.1974.tb00683.x Comparative metabolism of female sex steroids in normal and chronically inflamed gingiva of the dog]{{Død lenkje|date=oktober 2022 |bot=InternetArchiveBot |fix-attempted=yes }} T. M. A. ElAttar11Department of Biochemistry, University of Missouri-Kansas City School of Dentistry, Kansas City, Missouri, U.S.A. and Department of Periodontology, The Institute for Postgraduate Dental Education, Jönköping, Sweden and A. Hugoson, Department of Biochemistry, University of Missouri-Kansas City School of Dentistry, Kansas City, Missouri, U.S.A. and Department of Periodontology, The Institute for Postgraduate Dental Education, Jönköping, Sweden, Department of Biochemistry, University of Missouri-Kansas City School of Dentistry, Kansas City, Missouri, U.S.A. and Department of Periodontology, The Institute for Postgraduate Dental Education, Jönköping, Sweden
</div>
{{Autoritetsdata}}
[[Kategori:Kjønnshormon| ]]
[[Kategori:Hormon i hypotalamus-hypofyse-gonade-aksen]]
[[Kategori:Menneskeleg seksualitet]]
[[Kategori:Forplantingssystem hjå dyr]]
[[Kategori:Seksualitet hjå dyr]]
7obizjaz920hfj0t7b34ynbx1cz0l0u
3664326
3664325
2026-08-03T07:42:33Z
Ranveig
39
Kjeldeflikk
3664326
wikitext
text/x-wiki
'''Kjønnshormon''' eller '''seksualhormon''' er [[hormon]] som regulerer dei [[kjønna formeiring|seksuelle funksjonane]] og utviklinga av [[sekundære kjønnskjenneteikn]] i [[virveldyr]]. Produksjonen av kjønnshormon blir regulert av [[hypofyse]]n. Hormona blir danna naturleg i [[gonad]]ar ([[eggstokk]]ar eller [[testiklar]]), i [[binyre]]ne eller ved å konvertera andre hormon i [[lever]]en eller feittvev.
Både mannlege og kvinnelege kjønnshormon blir produsert av begge kjønn, men i ulike mengder. Mannlege kjønnshormon blir kalla androgene hormon, der [[testosteron]] er det viktigaste. Kvinnelege kjønnshormon omfattar [[østrogen]] og [[progesteron]].
==Typar==
[[fil:Steroidogenesis.svg|mini|300px|[[Steroid]]danning med progestagen på gul bakgrunn.]]
Kjønnshormon blir gjerne delt inn i to eller tre typar. Dei to typane er androgen og østrogen, men ofte vil ein skilja [[progestagen]] frå den siste gruppa. Hjå menneske finn ein naturleg berre [[progesteron]] frå progestagengruppa. Androgen er rekna som mannlege kjønnshoromn sidan dei har maskuliniserande effekt, medan østrogen og progestagen er rekna som kvinnelege.
*[[Androgen]]:
**[[Anabole steroidar]]
**[[Androstenedion]]
**[[Dehydroepiandrosteron]]
**[[Dihydrotestosteron]]
**[[Testosteron]]
*[[Østrogen]]:
**[[Østradiol]]
**[[Østriol]]
**[[Østron]]
*[[Progestagen]]
**[[Progesteron]]
==Bruk som medikament==
Ein kan bruka preparat med ulike kjønnshormon som medikament til ulike føremål.
[[Testosteron]] kan brukast for å erstatta sviktande produksjon av hormonet i menn, til dømes ved sjukdom i hypofysen eller [[testiklar|testiklane]]. Hormonet kan saman med andre syntetiske [[anabole steroidar]] brukast til [[doping]], som kan føra til muskelvekst, men som ved uregulerte, ofte svært høge doseringar kan medføra fare for sjukdom, forstyrring av [[forplantingssystem]]et og psykiske problem.
Østrogen har vore brukt for å erstatta sviktande produksjon i [[eggstokk]]ane og i samband med [[overgangsalderen]]. Denne siste hormonbehandlinga kan ha både positive og negative helseeffektar – medan ho motverker typiske overgangsalderplager og [[osteoperose]], kan nokre former for behandling føra til auka risiko for [[hjarte-karsjukdommer]], [[demens]] og nokre former for [[kreft]].
Østrogen, progesteron og syntetiske [[gestagen]] kan brukast i ulike former for [[prevensjon]], som [[p-piller]], [[p-sprøyte]]r, [[hormonplaster]], [[hormonimplantat]] og [[nødprevensjon]]. Nokre av desse bruker syntetisk østrogen, gjerne i kombinasjon med progesteron, andre bruker berre progesteron. Desse preparata minsker sjansen for å bli gravid gjennom å minka sjansen for [[eggløysing]], gjera [[livmorhals]]en mindre gjennomtrengeleg for sædceller eller gjera [[livmor]]a mindre mottakeleg for befrukta eggceller.
==Kjelder==
{{refstart}}
*{{snl|kjønnshormoner|kjønnshormoner}}
*{{snl|.sml_artikkel/kjønnshormoner|kjønnshormoner (SML-artikkel)}}
----
*''Delar av denne artikkelen bygger på «[[:en:Hormone replacement therapy (menopause)|Hormone replacement therapy (menopause)]]» frå {{Wikipedia-utgåve|en}}, den 27. februar 2011.''
*''Delar av denne artikkelen bygger på «[[:en:Sex steroid|Sex steroid]]» frå {{Wikipedia-utgåve|en}}, den 27. februar 2011.''
**''{{Wikipedia-utgåve|en}} oppgav desse kjeldene:''
***[http://www.blackwell-synergy.com/doi/abs/10.1111/j.1600-0765.1974.tb00683.x Comparative metabolism of female sex steroids in normal and chronically inflamed gingiva of the dog]{{Død lenkje|date=oktober 2022 |bot=InternetArchiveBot |fix-attempted=yes }} T. M. A. ElAttar11Department of Biochemistry, University of Missouri-Kansas City School of Dentistry, Kansas City, Missouri, U.S.A. and Department of Periodontology, The Institute for Postgraduate Dental Education, Jönköping, Sweden and A. Hugoson, Department of Biochemistry, University of Missouri-Kansas City School of Dentistry, Kansas City, Missouri, U.S.A. and Department of Periodontology, The Institute for Postgraduate Dental Education, Jönköping, Sweden, Department of Biochemistry, University of Missouri-Kansas City School of Dentistry, Kansas City, Missouri, U.S.A. and Department of Periodontology, The Institute for Postgraduate Dental Education, Jönköping, Sweden
{{refslutt}}
{{Autoritetsdata}}
[[Kategori:Kjønnshormon| ]]
[[Kategori:Hormon i hypotalamus-hypofyse-gonade-aksen]]
[[Kategori:Menneskeleg seksualitet]]
[[Kategori:Forplantingssystem hjå dyr]]
[[Kategori:Seksualitet hjå dyr]]
ehtk2ursfgyfmizrxvfktzrnn6mjmy3
Omajadekalifatet
0
185669
3664319
3339503
2026-08-03T07:36:50Z
Ranveig
39
Fmt.
3664319
wikitext
text/x-wiki
{{Infoboks tidlegare land
|lokalt namn = بنو أمية<br />''Banu-Umeya''
|tradisjonelt langt namn = Omajade-kalifatet
|kortnamn = Omajaderiket
|kontinent = Afroeurasia
|land = Sør-Europa, Midtausten og Nord-Afrika
|status = Rike
|statustekst = Rike
|rike = Arabar
|år start=661
|år slutt=1123
|f1 = Dei fire første kalifane
|f2 = Austromarriket
|flagg f2= Flag of Palaeologus Emperor - Libro del conosçimiento de todos los rregnos.svg
|f3 = Vestgotarar
|e1 = Abbasidane
|flagg e1 =
|flagg = Umayyad Flag.svg
|tittel leiar = [[Kalif]]
|styreform=Monarki
|hovudstad = [[Damaskus]] (661-750)<br />[[Córdoba i Spania|Córdoba]] (750-1031)
|språk= [[Arabisk]]
|religion=[[Islam]]
|valuta = [[Dinar]]
|periode=Mellomalderen
|kart=Umayyad750ADloc.png
|karttekst=Kart over Omajaderiket på sitt største, om lag 750.
}}
'''Omajadane''' var eit [[arabarar|arabisk]] [[dynasti]] som herska over store delar av [[den muslimske verda]] som [[kalifat]] frå 600- til 900-talet. [[Kalif]]ane stamma frå ein familie som var fjernt i slekt med profeten [[Muhammed]], og flytta hovudstaden sin frå den arabiske halvøya til [[Damaskus]], og seinare til [[Córdoba i Spania]]. Dei stod for ei større utviding av arabarriket, særleg vestover, der dei nådde Spania. Omajadane blei seinare fortrengde av [[abbasidane]].
==Opphav==
[[Fil:Jerusalem Tempelberg BW 1.JPG|mini|venstre|[[Al-Aqsa-moskéen]] i [[Jerusalem]], bygd i løpet av [[Abd al-Malik]]-kalifatet.]]
Ifølgje tradisjonen var omajade-familien (òg kjent som [[Banu Abd-Shams]]) og den islamske profeten [[Muhammed]] nedstamma frå ein felles stamfar. Muhammed nedstamma frå [[Abd Munaf]] gjennom sonen hans Hashim, medan omajadane nedstamma frå [[Abd Munaf]] gjennom den andre sonen hans, [[Abd-Shams]]. Sonen hans var [[Umajja]]. Dei to familiane vert difor rekna å vere frå ulike klanar (dei av [[Hashim]] og [[Umayya]]) av same stamme (som av Quraish). Men [[sjia]]historikarar syner til at Umajja er ein adoptert son av [[Abd Shams]], slik at dei ikkje har noko blodsband med [[Abd Manaf ibn Qusai]]. Umajja vart seinare forkasta som ein [[adelsfamilie]]<ref name ="wiki">{{Kjelde www
|url = http://www.muslimcongress.org/contentmc/services/muharram.aspx
|tittel = Muslim Congress
|vitja = 20. mai 2014}}</ref>
Omajadane og hashimitane var rivalar. Rivaliseringa var forankra i den innleiande motstanden frå [[Abu Sufyan ibn Harb]], barnebarnet til Umajja, mot [[Muhammad]] og [[islam]]. Abu Sufyan freista å utrydde tilhengarane av den nye religionen ved å føre ei rekkje felttog mot [[islam]]. Men etter kvart omfamna han [[islam]] saman med sonen sin (den framtidige kalifen [[Muawiyah I]]).
Dei fleste historikarar reknar kalif Muawiyah I (661-80) som den andre [[kalif]]en av Omajade-dynastiet. Han var den første til å hevde retten til omajadane til å styre på dynastiske prinsipp. Kalifen [[Uthman]] (644-56) nedstamma òg frå Umajja, og i løpet av si tid som [[kalif]] vart han kritisert for å plassere medlemmar av familien sin i høge politiske posisjonar. Sidan Uthman aldri fekk ein arving, kan han ikkje reknast som grunnleggjaren av det omajadiske dynastiet.
Kalifen [[Uthman]] vart myrda i [[656]]. På dette tidspunktet var [[Ali]], medlem av Hashim-klanen og syskenbarn av profeten [[Muhammed]], vorte kalif. Han møtte snart sterk motstand frå fleire fraksjonar og flytta hovudstaden sin frå [[Medina]] til [[Kufa]]. Konfliktane, som varte frå 656 til 661, er kjende som «[[den første fitna]]». [[Ali]] vart først motarbeidd av ein allianse leidd av [[Aisha]], enka til [[Muhammed]], og av to [[sahaba]]ane, Talhah og Al-Zubayr. Dei to sidene kjempa mot kvarandre i [[slaget ved Camel]] i 656, der Ali vann ein avgjerande siger.
Etter [[slaget ved Camel]] skulda Muawiyah, som var vorte guvernør av [[Syria]], Ali for å ha gjeve vern til mordarane til [[Uthman]] og kravde at dei skulle utleverast. Muawiyah og Ali møttest i slaget ved Siffin i [[657]]. Av årsaker som enno er uklare, vart kampen stoppa før det var nokon klår vinnar, og dei to partane vart samde om å mekle tvistane sine.
Etter kampen var ei stor gruppe av soldatane til Ali misnøgde med avgjersla til Ali om å sende tvisten til valdgift og forlét Ali. Denne gruppa vart kjend som [[kharijitane]] (''dei som forlèt'').
[[Kharijitane]] vart seinare nedkjempa av Ali i [[slaget om Naharwan]]. Sekta overlevde likevel nederlaget, og ein medlem stod bak mordet på [[Ali]] i år 661. Muawiyah reiste til [[Kufa]] der han overtalte ei rekkje av Ali sine støttespelarar til å velje han som kalif i staden for sonen til [[Ali]], [[Hasan]]. Muawiyah flytta hovudstaden i [[kalifat]]et til [[Damaskus]].
==Omajade-historia til kalifatet==
===Sufyanidar===
[[Fil:Map of expansion of Caliphate.svg|mini|Utvidinga av kalifatet under omajadane. {{legend|#a1584e|Utviding under profeten Mohammed, 622-632}} {{legend|#ef9070|Utviding under det patriarkalske kalifatet, 632-661}} {{legend|#fad07d|Utviding under Omajade-kalifatet}}]]
Det personlege dynastiet til Muawiyah, ''sufyanidane'' (etterkomarar av [[Abu Sufyan]]), varte frå 661 til 684. [[Kalif]]tida til [[Muawiyah I]] var prega av intern ro og tryggleik og ytre ekspansjon. I [[kalif]]en Muawiyah si tid var det berre eitt stort opprør. Det vart leia av Hujr ibn Adi i [[Kufa]]. Hujr ibn Adi støtta etterkomarane til [[Ali]] som arvingar til kalifatet, men rørsla hans vart stoppa av guvernøren i [[Irak]], Ziyad ibn Abi Sufyan.
Samstundes førte han krig mot [[Austromarriket]]. I løpet av kalifatet hans vart [[Rhodos]] og [[Kreta]] okkupert, og [[Konstantinopel]] vart angripe fleire gonger. Muawiyah ekspanderte òg i Nord-Afrika (grunnlaget for [[Kairouan]]) og i Sentral-Asia (erobringa av [[Kabul]], [[Bukhara]] og [[Samarkand]]).
=== Genealogi Banu Umayyah ===
{{familytree/start|style=font-size:80%;line-height:100%;}}
{{familytree| | | | | | | | | | | | | | | | | | | | | | | | | | | | | | | | | | | |}}
{{familytree| | | | | | | | | | | | | | | UMY | | | | | | | | | | | | | | | | | | |UMY=[[Umayyah bin 'Abd asy-Syams|Umayyah]]}}
{{familytree| | | | | | | |,|-|-|-|-|-|-|-|^|-|-|-|-|-|-|-|.| | | | | | | | | | | |}}
{{familytree| | | | | | | HRB | | | | | | | | | | | | | | ASH | | | | | | | | | | |HRB=[[Harb bin Umayyah|Harb]]|ASH=[[Abu al-'Ash bin Umayyah|Abu al-'Ash]]}}
{{familytree| | | | | | | |!| | | | | | | | | | |,|-|-|-|-|^|-|-|-|-|.| | | | | | |}}
{{familytree| | | | | | | ABS | | | | | | | | | AFN | | | | | | | | HKM | | | | | |ABS=[[Abu Sufyan bin Harb|Abu Sufyan]]|AFN=[[Affan bin Abu al-'Ash|Affan]]|HKM=[[Hakam bin Abu al-'Ash|al-Hakam]]}}
{{familytree| | |,|-|-|-|-|+|-|-|-|-|.| | | | | |!| | | | | | | | | |!| | | | | | |}}
{{familytree| | YZD | | | MUW | | | NAM | | | | UTS | | | | | | | | MRW | | | | | |YZD=[[Yazid bin Abu Sufyan|Yazid]]|MUW=[[Muawiyah bin Abu Sufyan|1. MUAWIYAH I]]<br />([[661]]-[[680]])|NAM=[[Ummu Habibah binti Abu Sufyah|Ummu Habibah]]|UTS=[[Uttman bin Affan|UTSMAN]]|MRW=[[Marwan bin al-Hakam|4. MARWAN I]]<br />([[684]]-[[685]])}}
{{familytree| | | | | | | |!| | | | | | | | | | | | | | | | | | | | |!| | | | | | |}}
{{familytree| | | | | | | YZ1 | | | | | | | | | | | | | | | | | | | |!| | | | | | |YZ1=[[Yazid bin Muawiyah|2. YAZID I]]<br />([[680]]-[[683]])}}
{{familytree| | | | | | | |!| | | | | | | | | | | | | | | | | | | | |!| | | | | | |}}
{{familytree| | | | | | | MU2 | | | | | | | | | | | | | | | | | | | |!| | | | | | |MU2=[[Muawiyah bin Yazid|3. MUAWIYAH II]]<br />([[683]]-[[684]])}}
{{familytree| | | | | | | |,|-|-|-|-|-|-|-|-|-|-|v|-|-|-|-|-|-|-|-|-|^|-|.| | | | |}}
{{familytree| | | | | | | MUH | | | | | | | | | AAM | | | | | | | | | | ABZ | | | |MUH=[[Muhammad bin Marwan|Muhammad]]|AAM=[[Abdul-Malik bin Marwan|5. Abd al-Malik]]<br />([[685]]-[[705]])|ABZ=[[Abdul-Aziz bin Marwan|Abdul-Aziz]]<br />Gub. [[Mesir]]}}
{{familytree| | | | | | | |!| | | | |,|-|-|-|v|-|^|-|v|-|-|-|.| | | | | |!| | | | |}}
{{familytree| | | | | | | MR2 | | | AW1 | | SUL | | YZ2 | | HIS | | | | UMR | | | |MR2=[[Marwan bin Muhammad|14. MARWAN II]]<br />([[744]]-[[750]])|AW1=[[Al-Walid bin Abdul-Malik|6. AL-WALID I]]<br />([[705]]-[[715]])|SUL=[[Sulaiman bin Abdul-Malik|7. SULAIMAN]]<br />([[715]]-[[717]])|YZ2=[[Yazid bin Abdul-Malik|9. YAZID II]]<br />([[720]]-[[724]])|HIS=[[Hisyam bin Abdul-Malik|10. HISYAM]]<br />([[724]]-[[743]])|UMR=[[Umar bin Abdul-Aziz|8. UMAR II]]<br />([[717]]-[[720]])}}
{{familytree| | | | | | | | | | |,|-|^|-|.| | | | | |!| | | |!| | | | | | | | | | |}}
{{familytree| | | | | | | | | | YZ3 | | IBR | | | | AW2 | | MU3 | | | | | | | | | |YZ3=[[Yazid bin Walid|12. YAZID III]]<br />([[744]])|IBR=[[Ibrahim bin Walid|13. IBRAHIM]]<br />([[744]])|AW2=[[Al-Walid bin Yazid|11. AL-WALID II]]<br />([[743]]-[[744]])|MU3=[[Muawiyah bin Hisyam|Muawiyah]]}}
{{familytree| | | | | | | | | | | | | | | | | | | | | | | | |!| | | | | | | | | | |}}
{{familytree| | | | | | | | | | | | | | | | | | | | | | | | ABR | | | | | | | | | |ABR=[[Abd ar-Rahman I]]<br />Emir i [[Cordoba]]}}
{{familytree| | | | | | | | | | | | | | | | | | | | | | | | | | | | | | | | | | | |}}
{{familytree/end}}
<ref name="Venture1">[[Marshall Goodwin Simms Hodgson|HODGSON, Marshall G.S.]]; '''''THE VENTURE OF ISLAM''', Iman dan Sejarah dalam Peradaban Dunia; Jilid Pertama: Masa Klasik Islam; Buku Pertama: Lahirnya Sebuah Tatanan Baru''. [[Jakarta]]: [[Penerbit Paramadina|PARAMADINA]], [[1999]]. ISBN 979-8321-32-4</ref>
==Leiarar==
=== Politisk ===
====Omajade-kalifatet i [[Damaskus]]====
* [[Muawiyah I]] ibn Abi Sufyan, 661–680
* [[Yazid I]] ibn Muawiyah, 680–683
* [[Muawiya II|Muawiyah II]] ibn Yazid, 683–684
* [[Marwan I]] ibn al-Ḥakam, 684–685
* [[Abd al-Malik]] ibn Marwan, 685–705
* [[al-Walid I]] ibn Abd al-Malik, 705–715
* [[Sulayman ibn Abd al-Malik|Suleiman]] ibn Abd al-Malik, 715–717
* [[Umar ibn Abd al-Aziz]], 717–720
* [[Yazid II]] ibn Abd al-Malik, 720–724
* [[Hisham ibn Abd al-Malik]], 724–743
* [[al-Walid II]] ibn Yazid II, 743–744
* [[Yazid III]] ibn al-Walid, 744
* [[Ibrahim av omajadane|Ibrahim]] ibn al-Walid, 744
* [[Marwan II]] ibn Muhammad (herska frå [[Harran i Mesopotamia|Harran]] i [[Al-Jazira i Mesopotamia|Jazira]]) 744–750
====Omajade-emirane av Córdoba====
* [[Abd ar-Rahman I]], 756–788
* [[Hisham I]], 788–796
* [[al-Hakam I]], 796–822
* [[Abd ar-Rahman II]], 822–852
* [[Muhammad I av Córdoba]], 852-886
* [[Al-Mundhir]], 886 – 888
* [[Abdallah ibn Muhammad]], 888–912
* [[Abd ar-Rahman III]], 912–929
====Omajade-[[Córdoba-kalifatet]]====
* [[Abd ar-Rahman III]], som kalif, 929–961
* [[Al-Hakam II]], 961–976
* [[Hisham II]], 976–1008
* [[Mohammed II av omajadane|Mohammed II]], 1008–1009
* [[Suleiman II av omajadane|Suleiman]], 1009–1010
* [[Hisham II]], gjeninnsett, 1010–1012
* [[Suleiman II av omajadane|Suleiman]], gjeninnsett, 1012–1017
* [[Abd ar-Rahman IV]], 1021–1022
* [[Abd ar-Rahman V]], 1022–1023
* [[Muhammad III av omajadane|Muhammad III]], 1023–1024
* [[Hisham III]], 1027–1031
=== Religiøse ===
==== Omajade [[Sahaba]] ====
*[[Marwan I|Marwan ibn al-Hakam]]
*[[Muawiyah I|Muawiyah ibn Abi Sufyan]]
*[[Abu Sufiyan ibn Harb]]
==== Omajade [[Taba'een]] ====
*[[Yazid I|Yazid bin Muawiyah]]
*[[Abd al-Malik ibn Marwan]]
== Kjelder ==
{{fotnoteliste}}
<div class="references-small">
*''Denne artikkelen bygger på «[[:nb:Omajadane|Omajadane]]» frå {{Wikipedia-utgåve|nb}}, den 20. mai 2014.''
**''{{Wikipedia-utgåve|nb}} oppgav desse kjeldene:''
* Previté-Orton, C. W (1971). ''The Shorter Cambridge Medieval History''. Cambridge: Cambridge University Press.
</div>
{{snl|omayyadene|omayyadene}}
[[Kategori:Islamsk historie]]
[[Kategori:Kalifat]]
[[Kategori:Omajade-kalifatet| ]]
[[Kategori:Al-Andalus]]
[[Kategori:Arabiske dynasti]]
[[Kategori:Iransk historie]]
[[Kategori:Saudiarabisk historie]]
[[Kategori:Middelhavshistorie]]
[[Kategori:Nordafrikansk historie]]
[[Kategori:Muslimske dynasti]]
[[Kategori:Mellomalderstatar i Anatolia]]
nz8defdqx91kos9rb50afzio7d3fvge
3664321
3664319
2026-08-03T07:40:16Z
Ranveig
39
/* Kjelder */
3664321
wikitext
text/x-wiki
{{Infoboks tidlegare land
|lokalt namn = بنو أمية<br />''Banu-Umeya''
|tradisjonelt langt namn = Omajade-kalifatet
|kortnamn = Omajaderiket
|kontinent = Afroeurasia
|land = Sør-Europa, Midtausten og Nord-Afrika
|status = Rike
|statustekst = Rike
|rike = Arabar
|år start=661
|år slutt=1123
|f1 = Dei fire første kalifane
|f2 = Austromarriket
|flagg f2= Flag of Palaeologus Emperor - Libro del conosçimiento de todos los rregnos.svg
|f3 = Vestgotarar
|e1 = Abbasidane
|flagg e1 =
|flagg = Umayyad Flag.svg
|tittel leiar = [[Kalif]]
|styreform=Monarki
|hovudstad = [[Damaskus]] (661-750)<br />[[Córdoba i Spania|Córdoba]] (750-1031)
|språk= [[Arabisk]]
|religion=[[Islam]]
|valuta = [[Dinar]]
|periode=Mellomalderen
|kart=Umayyad750ADloc.png
|karttekst=Kart over Omajaderiket på sitt største, om lag 750.
}}
'''Omajadane''' var eit [[arabarar|arabisk]] [[dynasti]] som herska over store delar av [[den muslimske verda]] som [[kalifat]] frå 600- til 900-talet. [[Kalif]]ane stamma frå ein familie som var fjernt i slekt med profeten [[Muhammed]], og flytta hovudstaden sin frå den arabiske halvøya til [[Damaskus]], og seinare til [[Córdoba i Spania]]. Dei stod for ei større utviding av arabarriket, særleg vestover, der dei nådde Spania. Omajadane blei seinare fortrengde av [[abbasidane]].
==Opphav==
[[Fil:Jerusalem Tempelberg BW 1.JPG|mini|venstre|[[Al-Aqsa-moskéen]] i [[Jerusalem]], bygd i løpet av [[Abd al-Malik]]-kalifatet.]]
Ifølgje tradisjonen var omajade-familien (òg kjent som [[Banu Abd-Shams]]) og den islamske profeten [[Muhammed]] nedstamma frå ein felles stamfar. Muhammed nedstamma frå [[Abd Munaf]] gjennom sonen hans Hashim, medan omajadane nedstamma frå [[Abd Munaf]] gjennom den andre sonen hans, [[Abd-Shams]]. Sonen hans var [[Umajja]]. Dei to familiane vert difor rekna å vere frå ulike klanar (dei av [[Hashim]] og [[Umayya]]) av same stamme (som av Quraish). Men [[sjia]]historikarar syner til at Umajja er ein adoptert son av [[Abd Shams]], slik at dei ikkje har noko blodsband med [[Abd Manaf ibn Qusai]]. Umajja vart seinare forkasta som ein [[adelsfamilie]]<ref name ="wiki">{{Kjelde www
|url = http://www.muslimcongress.org/contentmc/services/muharram.aspx
|tittel = Muslim Congress
|vitja = 20. mai 2014}}</ref>
Omajadane og hashimitane var rivalar. Rivaliseringa var forankra i den innleiande motstanden frå [[Abu Sufyan ibn Harb]], barnebarnet til Umajja, mot [[Muhammad]] og [[islam]]. Abu Sufyan freista å utrydde tilhengarane av den nye religionen ved å føre ei rekkje felttog mot [[islam]]. Men etter kvart omfamna han [[islam]] saman med sonen sin (den framtidige kalifen [[Muawiyah I]]).
Dei fleste historikarar reknar kalif Muawiyah I (661-80) som den andre [[kalif]]en av Omajade-dynastiet. Han var den første til å hevde retten til omajadane til å styre på dynastiske prinsipp. Kalifen [[Uthman]] (644-56) nedstamma òg frå Umajja, og i løpet av si tid som [[kalif]] vart han kritisert for å plassere medlemmar av familien sin i høge politiske posisjonar. Sidan Uthman aldri fekk ein arving, kan han ikkje reknast som grunnleggjaren av det omajadiske dynastiet.
Kalifen [[Uthman]] vart myrda i [[656]]. På dette tidspunktet var [[Ali]], medlem av Hashim-klanen og syskenbarn av profeten [[Muhammed]], vorte kalif. Han møtte snart sterk motstand frå fleire fraksjonar og flytta hovudstaden sin frå [[Medina]] til [[Kufa]]. Konfliktane, som varte frå 656 til 661, er kjende som «[[den første fitna]]». [[Ali]] vart først motarbeidd av ein allianse leidd av [[Aisha]], enka til [[Muhammed]], og av to [[sahaba]]ane, Talhah og Al-Zubayr. Dei to sidene kjempa mot kvarandre i [[slaget ved Camel]] i 656, der Ali vann ein avgjerande siger.
Etter [[slaget ved Camel]] skulda Muawiyah, som var vorte guvernør av [[Syria]], Ali for å ha gjeve vern til mordarane til [[Uthman]] og kravde at dei skulle utleverast. Muawiyah og Ali møttest i slaget ved Siffin i [[657]]. Av årsaker som enno er uklare, vart kampen stoppa før det var nokon klår vinnar, og dei to partane vart samde om å mekle tvistane sine.
Etter kampen var ei stor gruppe av soldatane til Ali misnøgde med avgjersla til Ali om å sende tvisten til valdgift og forlét Ali. Denne gruppa vart kjend som [[kharijitane]] (''dei som forlèt'').
[[Kharijitane]] vart seinare nedkjempa av Ali i [[slaget om Naharwan]]. Sekta overlevde likevel nederlaget, og ein medlem stod bak mordet på [[Ali]] i år 661. Muawiyah reiste til [[Kufa]] der han overtalte ei rekkje av Ali sine støttespelarar til å velje han som kalif i staden for sonen til [[Ali]], [[Hasan]]. Muawiyah flytta hovudstaden i [[kalifat]]et til [[Damaskus]].
==Omajade-historia til kalifatet==
===Sufyanidar===
[[Fil:Map of expansion of Caliphate.svg|mini|Utvidinga av kalifatet under omajadane. {{legend|#a1584e|Utviding under profeten Mohammed, 622-632}} {{legend|#ef9070|Utviding under det patriarkalske kalifatet, 632-661}} {{legend|#fad07d|Utviding under Omajade-kalifatet}}]]
Det personlege dynastiet til Muawiyah, ''sufyanidane'' (etterkomarar av [[Abu Sufyan]]), varte frå 661 til 684. [[Kalif]]tida til [[Muawiyah I]] var prega av intern ro og tryggleik og ytre ekspansjon. I [[kalif]]en Muawiyah si tid var det berre eitt stort opprør. Det vart leia av Hujr ibn Adi i [[Kufa]]. Hujr ibn Adi støtta etterkomarane til [[Ali]] som arvingar til kalifatet, men rørsla hans vart stoppa av guvernøren i [[Irak]], Ziyad ibn Abi Sufyan.
Samstundes førte han krig mot [[Austromarriket]]. I løpet av kalifatet hans vart [[Rhodos]] og [[Kreta]] okkupert, og [[Konstantinopel]] vart angripe fleire gonger. Muawiyah ekspanderte òg i Nord-Afrika (grunnlaget for [[Kairouan]]) og i Sentral-Asia (erobringa av [[Kabul]], [[Bukhara]] og [[Samarkand]]).
=== Genealogi Banu Umayyah ===
{{familytree/start|style=font-size:80%;line-height:100%;}}
{{familytree| | | | | | | | | | | | | | | | | | | | | | | | | | | | | | | | | | | |}}
{{familytree| | | | | | | | | | | | | | | UMY | | | | | | | | | | | | | | | | | | |UMY=[[Umayyah bin 'Abd asy-Syams|Umayyah]]}}
{{familytree| | | | | | | |,|-|-|-|-|-|-|-|^|-|-|-|-|-|-|-|.| | | | | | | | | | | |}}
{{familytree| | | | | | | HRB | | | | | | | | | | | | | | ASH | | | | | | | | | | |HRB=[[Harb bin Umayyah|Harb]]|ASH=[[Abu al-'Ash bin Umayyah|Abu al-'Ash]]}}
{{familytree| | | | | | | |!| | | | | | | | | | |,|-|-|-|-|^|-|-|-|-|.| | | | | | |}}
{{familytree| | | | | | | ABS | | | | | | | | | AFN | | | | | | | | HKM | | | | | |ABS=[[Abu Sufyan bin Harb|Abu Sufyan]]|AFN=[[Affan bin Abu al-'Ash|Affan]]|HKM=[[Hakam bin Abu al-'Ash|al-Hakam]]}}
{{familytree| | |,|-|-|-|-|+|-|-|-|-|.| | | | | |!| | | | | | | | | |!| | | | | | |}}
{{familytree| | YZD | | | MUW | | | NAM | | | | UTS | | | | | | | | MRW | | | | | |YZD=[[Yazid bin Abu Sufyan|Yazid]]|MUW=[[Muawiyah bin Abu Sufyan|1. MUAWIYAH I]]<br />([[661]]-[[680]])|NAM=[[Ummu Habibah binti Abu Sufyah|Ummu Habibah]]|UTS=[[Uttman bin Affan|UTSMAN]]|MRW=[[Marwan bin al-Hakam|4. MARWAN I]]<br />([[684]]-[[685]])}}
{{familytree| | | | | | | |!| | | | | | | | | | | | | | | | | | | | |!| | | | | | |}}
{{familytree| | | | | | | YZ1 | | | | | | | | | | | | | | | | | | | |!| | | | | | |YZ1=[[Yazid bin Muawiyah|2. YAZID I]]<br />([[680]]-[[683]])}}
{{familytree| | | | | | | |!| | | | | | | | | | | | | | | | | | | | |!| | | | | | |}}
{{familytree| | | | | | | MU2 | | | | | | | | | | | | | | | | | | | |!| | | | | | |MU2=[[Muawiyah bin Yazid|3. MUAWIYAH II]]<br />([[683]]-[[684]])}}
{{familytree| | | | | | | |,|-|-|-|-|-|-|-|-|-|-|v|-|-|-|-|-|-|-|-|-|^|-|.| | | | |}}
{{familytree| | | | | | | MUH | | | | | | | | | AAM | | | | | | | | | | ABZ | | | |MUH=[[Muhammad bin Marwan|Muhammad]]|AAM=[[Abdul-Malik bin Marwan|5. Abd al-Malik]]<br />([[685]]-[[705]])|ABZ=[[Abdul-Aziz bin Marwan|Abdul-Aziz]]<br />Gub. [[Mesir]]}}
{{familytree| | | | | | | |!| | | | |,|-|-|-|v|-|^|-|v|-|-|-|.| | | | | |!| | | | |}}
{{familytree| | | | | | | MR2 | | | AW1 | | SUL | | YZ2 | | HIS | | | | UMR | | | |MR2=[[Marwan bin Muhammad|14. MARWAN II]]<br />([[744]]-[[750]])|AW1=[[Al-Walid bin Abdul-Malik|6. AL-WALID I]]<br />([[705]]-[[715]])|SUL=[[Sulaiman bin Abdul-Malik|7. SULAIMAN]]<br />([[715]]-[[717]])|YZ2=[[Yazid bin Abdul-Malik|9. YAZID II]]<br />([[720]]-[[724]])|HIS=[[Hisyam bin Abdul-Malik|10. HISYAM]]<br />([[724]]-[[743]])|UMR=[[Umar bin Abdul-Aziz|8. UMAR II]]<br />([[717]]-[[720]])}}
{{familytree| | | | | | | | | | |,|-|^|-|.| | | | | |!| | | |!| | | | | | | | | | |}}
{{familytree| | | | | | | | | | YZ3 | | IBR | | | | AW2 | | MU3 | | | | | | | | | |YZ3=[[Yazid bin Walid|12. YAZID III]]<br />([[744]])|IBR=[[Ibrahim bin Walid|13. IBRAHIM]]<br />([[744]])|AW2=[[Al-Walid bin Yazid|11. AL-WALID II]]<br />([[743]]-[[744]])|MU3=[[Muawiyah bin Hisyam|Muawiyah]]}}
{{familytree| | | | | | | | | | | | | | | | | | | | | | | | |!| | | | | | | | | | |}}
{{familytree| | | | | | | | | | | | | | | | | | | | | | | | ABR | | | | | | | | | |ABR=[[Abd ar-Rahman I]]<br />Emir i [[Cordoba]]}}
{{familytree| | | | | | | | | | | | | | | | | | | | | | | | | | | | | | | | | | | |}}
{{familytree/end}}
<ref name="Venture1">[[Marshall Goodwin Simms Hodgson|HODGSON, Marshall G.S.]]; '''''THE VENTURE OF ISLAM''', Iman dan Sejarah dalam Peradaban Dunia; Jilid Pertama: Masa Klasik Islam; Buku Pertama: Lahirnya Sebuah Tatanan Baru''. [[Jakarta]]: [[Penerbit Paramadina|PARAMADINA]], [[1999]]. ISBN 979-8321-32-4</ref>
==Leiarar==
=== Politisk ===
====Omajade-kalifatet i [[Damaskus]]====
* [[Muawiyah I]] ibn Abi Sufyan, 661–680
* [[Yazid I]] ibn Muawiyah, 680–683
* [[Muawiya II|Muawiyah II]] ibn Yazid, 683–684
* [[Marwan I]] ibn al-Ḥakam, 684–685
* [[Abd al-Malik]] ibn Marwan, 685–705
* [[al-Walid I]] ibn Abd al-Malik, 705–715
* [[Sulayman ibn Abd al-Malik|Suleiman]] ibn Abd al-Malik, 715–717
* [[Umar ibn Abd al-Aziz]], 717–720
* [[Yazid II]] ibn Abd al-Malik, 720–724
* [[Hisham ibn Abd al-Malik]], 724–743
* [[al-Walid II]] ibn Yazid II, 743–744
* [[Yazid III]] ibn al-Walid, 744
* [[Ibrahim av omajadane|Ibrahim]] ibn al-Walid, 744
* [[Marwan II]] ibn Muhammad (herska frå [[Harran i Mesopotamia|Harran]] i [[Al-Jazira i Mesopotamia|Jazira]]) 744–750
====Omajade-emirane av Córdoba====
* [[Abd ar-Rahman I]], 756–788
* [[Hisham I]], 788–796
* [[al-Hakam I]], 796–822
* [[Abd ar-Rahman II]], 822–852
* [[Muhammad I av Córdoba]], 852-886
* [[Al-Mundhir]], 886 – 888
* [[Abdallah ibn Muhammad]], 888–912
* [[Abd ar-Rahman III]], 912–929
====Omajade-[[Córdoba-kalifatet]]====
* [[Abd ar-Rahman III]], som kalif, 929–961
* [[Al-Hakam II]], 961–976
* [[Hisham II]], 976–1008
* [[Mohammed II av omajadane|Mohammed II]], 1008–1009
* [[Suleiman II av omajadane|Suleiman]], 1009–1010
* [[Hisham II]], gjeninnsett, 1010–1012
* [[Suleiman II av omajadane|Suleiman]], gjeninnsett, 1012–1017
* [[Abd ar-Rahman IV]], 1021–1022
* [[Abd ar-Rahman V]], 1022–1023
* [[Muhammad III av omajadane|Muhammad III]], 1023–1024
* [[Hisham III]], 1027–1031
=== Religiøse ===
==== Omajade [[Sahaba]] ====
*[[Marwan I|Marwan ibn al-Hakam]]
*[[Muawiyah I|Muawiyah ibn Abi Sufyan]]
*[[Abu Sufiyan ibn Harb]]
==== Omajade [[Taba'een]] ====
*[[Yazid I|Yazid bin Muawiyah]]
*[[Abd al-Malik ibn Marwan]]
== Kjelder ==
{{fotnoteliste}}
{{refopning}}
*{{snl|omayyadene|omayyadene}}
----
*''Denne artikkelen bygger på «[[:nb:Omajadane|Omajadane]]» frå {{Wikipedia-utgåve|nb}}, den 20. mai 2014.''
**''{{Wikipedia-utgåve|nb}} oppgav desse kjeldene:''
* Previté-Orton, C. W (1971). ''The Shorter Cambridge Medieval History''. Cambridge: Cambridge University Press.
{{refslutt}}
{{autoritetsdata}}
[[Kategori:Islamsk historie]]
[[Kategori:Kalifat]]
[[Kategori:Omajade-kalifatet| ]]
[[Kategori:Al-Andalus]]
[[Kategori:Arabiske dynasti]]
[[Kategori:Iransk historie]]
[[Kategori:Saudiarabisk historie]]
[[Kategori:Middelhavshistorie]]
[[Kategori:Nordafrikansk historie]]
[[Kategori:Muslimske dynasti]]
[[Kategori:Mellomalderstatar i Anatolia]]
a22h7z5wwku5fbcvwlw8unpnk53ya3b
Astronomisk symbol
0
193586
3664322
3523348
2026-08-03T07:40:43Z
Ranveig
39
Avslutta <big>
3664322
wikitext
text/x-wiki
'''Astronomisk symbol''' vert nytta for å representere ulike [[himmellekam]]ar, teoretiske konstruksjonar og observasjonar i [[astronomi]]en. Mange av dei same symbola finn ein att i den vestlege [[astrologi]]en, som elles nyttar ulike andre former òg.
I [[alkymi]]en vart dei sju kjende metalla knytte til dei den gongen sju kjende planetane og til [[veke]]dagane. I renessansen bruka dei ofte desse symbola i staden for å skrive ut vekedagane, til dømes i skipsloggen til [[Vitus Bering]].
{| class="wikitable"
|-
! style="background-color: #FFDEAD" colspan="4" | [[Planetar]]
|- align=center
!Namn!!Symbol!![[Unicode]]<sup>*</sup>!!Tyding
|- align=center
|[[Planeten Merkur|Merkur]] || [[Fil:Mercury symbol (fixed width).svg|24px|Merkur]] || U+263F <big>{{Unicode|☿}}</big> || [[Guden Merkur]] sin vingepryda [[hjelm]] og [[merkurstav]]; [[kvikksølv]], [[onsdag]]
|- align=center
|[[Planeten Venus|Venus]] || [[Fil:Venus symbol (fixed width).svg|24px|Venus]] || U+2640 <big>{{Unicode|♀}}</big> || [[Gudinna Venus]] sin [[Spegel|handspegel]]; [[kopar]], [[fredag]]
|- align=center
|rowspan="2"| [[Jorda]] || [[Fil:Earth symbol (fixed width).svg|40x24px|Jorda]] ||U+1F728 <big>{{Unicode|🜨}}</big> || [[Globus]] med [[ekvator]] og [[nullmeridian]]en
|- align=center
| [[Fil:Globus cruciger (fixed width).svg|24px|Earth]] || U+2641 <big>{{Unicode|♁}}</big><sup>**</sup> || Jordklote med kross ([[rikseple]])
|- align=center
|[[Planeten Mars|Mars]] || [[Fil:Mars symbol (fixed width).svg|24px|Mars]] || U+2642 <big>{{Unicode|♂}}</big> || [[Guden Mars]] sitt [[skjold]] og [[spyd]]; [[jern]], [[tysdag]]
|- align=center
|[[Planeten Jupiter|Jupiter]] || [[Fil:Jupiter symbol (fixed width).svg|24px|Jupiter]] || U+2643 <big>{{Unicode|♃}}</big> || [[ Guden Jupiter]] sin [[lyn]]stråle eller [[ørn]]; [[tinn]], [[torsdag]]
|- align=center
|[[Planeten Saturn|Saturn]] || [[Fil:Saturn symbol (fixed width).svg|24px|Saturn]] || U+2644 <big>{{Unicode|♄}}</big> || [[Guden Saturn]] sin [[sigd]] eller [[ljå]]; [[bly]], [[laurdag]]
|- align=center
|rowspan="2"| [[Planeten Uranus|Uranus]] || [[Fil:Uranus platinum symbol (fixed width).svg|24px|Uranus]] || U+26E2 <big>{{Unicode|⛢}}</big> || Eit av dei to [[alkymi]]stiske symbola for [[platina]] eller ein kombinasjon av symbola for Mars og sola
|- align=center
| [[Fil:Uranus Herschel symbol (fixed width).svg|24px|Uranus]] || U+2645 <big>{{Unicode|♅}}</big>|| «H» for etternavnet til [[William Herschel]], vert nesten berre brukt i [[astrologi]]en
|- align=center
|[[Planeten Neptun|Neptun]] || [[Fil:Neptune symbol (fixed width).svg|24px|Neptun]] || U+2646 <big>{{Unicode|♆}}</big> || [[Guden Neptun]] sin [[trefork]]
|-
! style="background-color: #FFDEAD" colspan="4" | [[Dvergplanet]]ar
|- align=center
!Namn!!Symbol!![[Unicode]]<sup>*</sup>!!Tyding
|- align=center
|[[1 Ceres|(1) Ceres]] || [[Fil:Ceres symbol (fixed width).svg|24px|Ceres]] || U+26B3 <big>{{Unicode|⚳}}</big> || Sigd; jfr. sigdsymbolet under Saturn
|- align=center
|rowspan=2|[[134340 Pluto|(134340) Pluto]]
| [[Fil:Pluto monogram (fixed width).svg|24px|Pluto]] || U+2647 <big>{{Unicode|♇}}</big> || «PL» for Pluto eller initialane til oppdagaren [[Percival Lowell]]
|- align=center
| [[Fil:Pluto symbol (large orb, fixed width).svg|24px|Pluto]] || U+2BD3 <big>{{Unicode|⯓}}</big> ||
|- align=center
|[[136199 Eris|(136199) Eris]] || [[Fil:Eris symbol (fixed width).svg|24px|Eris]]|| U+2BF0 <big>{{Unicode|⯰}}</big> || Trass fleire framlegg finst inga offisielt symbol<br />(Eris si femfingra hand - [[Principia Discordia]], [[Guds auge]])
|-
! style="background-color: #FFDEAD" colspan="4" | [[Asteroide|Asteroidar]]
|- align=center
!Namn!!Symbol!![[Unicode]]<sup>*</sup>!!Tyding
|- align=center
|[[(2) Pallas]] || [[Fil:Pallas symbol (fixed width).svg|24px|Pallas]] || U+26B4 <big>{{Unicode|⚴}}</big> || Modifisert venussymbol eller skjoldet til [[Atene|Pallas Atene]]?
|- align=center
|[[(3) Juno]] || [[Fil:Juno symbol (fixed width).svg|24px|Juno]] || U+26B5 <big>{{Unicode|⚵}}</big> || [[Stjernebilete|Stjernebildet]] [[Påfuglen]] (symbolet til [[Gudinna Juno]])
|- align=center
|[[(4) Vesta]] || [[Fil:Vesta symbol (fixed width).svg|24px|Vesta]] || U+26B6 <big>{{Unicode|⚶}}</big> || Grue- eller [[alter]]eld
|- align=center
|[[5 Astraea|(5) Astraea]] || [[Fil:Astraea symbol (fixed width).svg|24px|Astraea]] || || [[Vekt]] som symbol på rettferd eller [[anker]]
|- align=center
|[[(6) Hebe]] || [[Fil:Hebe symbol (fixed width).svg|24px]] || || [[Alterkalk|Kalk]] (i tydinga beger/bekar)
|- align=center
|[[(7) Iris]] || [[Fil:Iris symbol (fixed width).svg|24px]] || || [[Regnboge]] som symbol på [[Gudinna Iris]] med [[stjerne]] (Asteroide tyder «stjerneforma»)
|- align=center
|[[(8) Flora]] || [[Fil:Flora symbol (fixed width).svg|24px]] || || Stilisert [[Gudinna Flora|blome]]
|- align=center
|[[(9) Metis]] || [[Fil:Metis symbol (fixed width).svg|24px]] || || [[Auga|Auge]] med stjerne
|- align=center
|[[(10) Hygiea]] || [[Fil:Hygiea symbol (original, fixed width).svg|24px]] || ~ U+2695 <big>{{Unicode|⚕}}</big> || [[Asklepiosstav]]
|- align=center
|[[(11) Parthenope]] || [[Fil:Parthenope symbol (fixed width).svg|24px]] || ||
|- align=center
|[[(12) Victoria]] || [[Fil:Victoria symbol (fixed width).svg|24px]] || ||
|- align=center
|[[(13) Egeria]] || [[Fil:Egeria symbol (fixed width).svg|24px]] || ||
|- align=center
|[[(14) Irene]] || [[Fil:Irene symbol (fixed width).svg|24px]] || || Omtala som «[[due]] med [[oliven]]kvist og stjerne»
|- align=center
|[[(15) Eunomia]] || [[Fil:Eunomia symbol (fixed width).svg|24px]] || ||
|- align=center
| [[(16) Psyche]] || [[Fil:Psyche symbol (elaborate, fixed width).svg|24px]] || ||
|- align=center
| [[(17) Thetis]] || [[Fil:Thetis symbol (fixed width).svg|24px]] || ||
|- align=center
| [[(18) Melpomene]] || [[Fil:Melpomene symbol (fixed width).svg|24px]] || ||
|- align=center
| [[(19) Fortuna]] || [[Fil:Fortuna symbol (fixed width).svg|24px]] || ||
|- align=center
| [[(26) Proserpina]] || [[Fil:Proserpina symbol (fixed width).svg|24px]] || ||
|- align=center
| [[(28) Bellona]] || [[Fil:Bellona symbol (fixed width).svg|24px]] || ||
|- align=center
| [[(29) Amphitrite]] || [[Fil:Amphitrite symbol (fixed width).svg|24px]] || ||
|- align=center
|[[(35) Leukothea]] || [[Fil:Leukothea symbol (fixed width).svg|24px]] || ||
|- align=center
|[[(37) Fides]] || [[Fil:Fides symbol (fixed width).svg|24px]] || U+2020 <big>{{Unicode|†}}</big> ||
|- align=center
|[[2060 Chiron|(2060) Chiron]] || [[Fil:Chiron symbol (fixed width).svg|24px]] || U+26B7 <big>{{Unicode|⚷}}</big> || [[Nøkkel]]; ikkje offisielt, men vert nytta av mange astrologar
|-
! style="background-color: #FFDEAD" colspan="4" | Månesymbol
|- align=center
!Namn!!Symbol!![[Unicode]]<sup>*</sup>!!Tyding
|- align=center
|[[Månen]] (ny) || [[Fil:crescent icon.svg|24px|Første fjerdedel]] || U+263D <big>{{Unicode|☽}}</big> || [[Månefase|Aukande måne]]; [[sølv]], [[måndag]]
|- align=center
|[[Månefase|Fullmåne]] || [[Fil:full moon symbol.svg|24px|Fullmåne]] || U+1F315 <big>{{Unicode|🌕}}</big> ||
|- align=center
|[[Månen]] (ne) || [[Fil:decrescent icon.svg|24px|Siste fjerdedel]] || U+263E <big>{{Unicode|☾}}</big> || [[Månefase|Avtakande måne]]
|- align=center
|[[Månefase|Nymåne]] || [[Fil:new moon symbol.svg|24px|Nymåne]] || U+1F311 <big>{{Unicode|🌑}}</big> ||
|-
! style="background-color: #FFDEAD" colspan="4" | Andre himmellekamar
|- align=center
!Namn!!Symbol!![[Unicode]]<sup>*</sup>!!Tyding
|- align=center
|[[Sola]] || [[Fil:Sun symbol (fixed width).svg|24px|Sola]] || U+2609 <big>{{Unicode|☉}}</big> || Sola; [[gull]], [[søndag]]
|-
! style="background-color: #FFDEAD" colspan="4" | Teikn for [[Dyrekrinsen]]
|- align=center
!Namn!!Symbol!![[Unicode]]<sup>*</sup>
|- align=center
|[[Vêren]] || [[Fil:Aries.svg|24px|Vêren]] || U+2648 <big>{{Unicode|♈︎}}</big> || I astronomien ei nemning for [[vårjamdøger]]
|- align=center
|[[Tyren]] || [[Fil:Taurus.svg|24px|Tyren]] || U+2649 <big>{{Unicode|♉︎}}</big> ||
|- align=center
|[[Tvillingane]] || [[Fil:Gemini.svg|24px|Tvillingane]] || U+264A <big>{{Unicode|♊︎}}</big> ||
|- align=center
|[[Krepsen]] || [[Fil:Cancer.svg|24px|Krepsen]] || U+264B <big>{{Unicode|♋︎}}</big> || I astronomien [[Solkverv|sommarsolkverv]]
|- align=center
|[[Løva]] || [[Fil:Leo.svg|24px|Løva]] || U+264C <big>{{Unicode|♌︎}}</big> ||
|- align=center
|[[Jomfrua]] || [[Fil:Virgo.svg|24px|Jomfrua]] || U+264D <big>{{Unicode|♍︎}}</big> ||
|- align=center
|[[Vekta]] || [[Fil:Libra.svg|24px|Vekta]] || U+264E <big>{{Unicode|♎︎}}</big> || I astronomien ei nemning for [[haustjamdøger]]
|- align=center
|[[Skorpionen]] || [[Fil:Scorpio.svg|24px|Skorpionen]] || U+264F <big>{{Unicode|♏︎}}</big> ||
|- align=center
|[[Skyttaren]] || [[Fil:Sagittarius.svg|24px|Skytten]] || U+2650 <big>{{Unicode|♐︎}}</big> ||
|- align=center
|[[Steinbukken]] || [[Fil:Capricorn.svg|24px|Steinbukken]] || U+2651 <big>{{Unicode|♑︎}}</big> || Står i astronomien for [[vintersolkverv]]
|- align=center
|[[Vassmannen]] || [[Fil:Aquarius.svg|24px|Vassmannen]] || U+2652 <big>{{Unicode|♒︎}}</big> ||
|- align=center
|[[Fiskane]] || [[Fil:Pisces.svg|24px|Fiskane]] || U+2653 <big>{{Unicode|♓︎}}</big> ||
|-
! style="background-color: #FFDEAD" colspan="4" | Andre symbol
|- align=center
!Namn !!Symbol!![[Unicode]]<sup>*</sup> ||
|- align=center
|[[Komet]] || [[Fil:Comet symbol (fixed width).svg|24px|Komet]] || U+2604 <big>{{Unicode|☄}}</big> ||
|- align=center
|Oppstigande [[baneplanknute]] || [[Fil:Ascending node (fixed width).svg|24px|Oppstigande baneplanknute]] || U+260A <big>{{Unicode|☊}}</big> ||
|- align=center
|Nedstigande [[baneplanknute]] || [[Fil:Descending node (fixed width).svg|24px|Nedstigande baneplanknute]] || U+260B <big>{{Unicode|☋}}</big> ||
|- align=center
|[[Konjunksjon (astronomi)|Konjunksjon]] || [[Fil:Conjunction symbol.svg|24px|Konjunksjon]]|| U+260C <big>{{Unicode|☌}}</big> ||
|- align=center
|[[Opposisjon (astronomi)|Opposisjon]] || [[Fil:Opposition symbol.svg|24px|Opposisjon]]|| U+260D <big>{{Unicode|☍}}</big> ||
|- align=center
|colspan="4"|<small><sup>*</sup>Under einskilde tilhøve vil unicodeteiknet visast feil, og i så fall må ein ta i bruk eit teiknsett som er meir tilpassa Unicode. Teikna for Ceres, Pallas, Juno, Vesta og Chiron vart fyrste gongen tatt inn i Unicode 5.1 (april 2008) i ''Unicode-Block Miscellaneous Symbols'' under astrologiske symbol og krev eit teiknsett som meistrar Unicode 5.1.</small>
|- align=center
|colspan="4"|<small><sup>**</sup>Etter kva slag teiknsett ein nyttar vert teiknet U+2641 vist som [[Fil:Earth symbol.svg|10px]] eller [[Fil:Globus cruciger.svg|10px]].</small>
|}
==Kjelder==
{{refopning}}
*''Denne artikkelen bygger på «[[:de:Astronomisches Symbol|Astronomisches Symbol]]» frå {{Wikipedia-utgåve|de}}, den 3. september 2011.''
{{refslutt}}
== Bakgrunnsstoff ==
{{commonskat}}
{{Autoritetsdata}}
[[Kategori:Astronomi]]
cwaa5540g19oyeftokmjs63cc2tx6ck
Arbeidsretten
0
196194
3664282
2961584
2026-08-02T19:08:34Z
Ranveig
39
Malar
3664282
wikitext
text/x-wiki
'''Arbeidsretten''' er ein [[domstol|særdomstol]] i [[Noreg]] som handsamar [[tvist]]ar som knyter seg til [[tariffavtale|tariffavtalar]]. Tariffavtalar er [[avtale|avtalar]] mellom ei [[fagforeining]] og ein [[arbeidsgjevar]] eller ei [[arbeidsgjevarforeining]] om løns- og arbeidsvilkår.
Arbeidsretten blei oppretta ved [[arbeidstvistlova]] av 1915, med verknad frå 1. januar 1916. Arbeidsretten blir i dag regulert av arbeidstvistlova av 1927.
Retten er i den einskilde saka sett saman av ein fast dommar og seks tilkalla meddommarar. Tre av dei sju er juristar. Fire er lekdommarar. To av desse er oppnemnde etter forslag frå [[LO]]. To er oppnemnde etter forslag frå [[NHO]].
Arbeidsretten sitt verkeområde er hovudsakleg følgjande sakstyper:
* tvistar om [[tariffavtale|tariffavtalar]]: om dei eksisterer, er gyldige og korleis dei skal forståast
* tvistar om brot på [[fredsplikt]]a i arbeidslivet
* tvistar om erstatningsansvar i samband med tariffbrot og ulovleg arbeidsstans ([[streik]])
Spesielt for Arbeidsretten er at dommane som hovudregel ikkje kan [[Anke|påankast]]. Årsaka til dette er at tariffavtalen etter ein gitt periode skal reforhandlast under [[tariffoppgjer]]et. [[Partane i arbeidslivet|partane]] vil dermed få høve til å endre avtalen, dersom dei er usamde i retten si tolking av den gjeldande tariffavtalen.
Arbeidsretten sine avgjerder blir samla i domssamlinga ''Dommer og kjennelser av Arbeidsretten'' (ARD).
Tvistar om individuelle arbeidsavtaler (så som [[avskil]] og [[oppseiing]]) blir handsama i dei vanlege domstolane.
== Bakgrunnsstoff ==
* [http://www.arbeidsretten.no/ Arbeidsretten si heimeside, vitja 20. september 2011]
* [http://www.lovdata.no/all/hl-19270505-001.html Arbeidstvistlova] hos [[Lovdata]]
{{Norske domstolar}}
{{autoritetsdata}}
[[Kategori:Domstolar i Noreg]]
[[Kategori:Arbeidsliv i Noreg]]
[[Kategori:Norske arbeidskonfliktar]]
[[Kategori:Arbeidsrett]]
[[Kategori:Skipingar i 1916]]
k90ooaf0vz21im623rlpbf5f1ok5qh3
Mal:Domstolar i Noreg
10
198509
3664289
3438389
2026-08-02T19:31:33Z
Ranveig
39
[[Kategori:Utgåtte malar]]
3664289
wikitext
text/x-wiki
{{Navigasjonsboks
| bilde = [[Fil:Coat of arms of Norway.svg|90px]]
| tema = [[Domstolane i Noreg|Domstolar i Noreg]]
| emne = Alminnelige domstoler
| punkter =
<p>[[Noregs Høgsterett|Høgsterett]]</p>
<p>[[Lagmannsrett]]</p>
<p>[[Tingrett]]</p>
<p>[[Forliksråd]]</p>
| farge =
| tekstfarge =
| ekstra={{Navigasjonsboks/mer
| emne = Særdomstoler
| punkter =
<p>[[Riksrett]]</p>
<p>[[Arbeidsretten]]</p>
<p>[[Jordskifterett]]</p>
<p>[[Skjønnsretten]]</p>
----
[[Domstoladministrasjonen]]
| farge =
| tekstfarge =
| ekstra =
}}
}}<noinclude>
[[Kategori:Utgåtte malar]]
</noinclude>
tdq8byhz0kb56fca60xz88bi9zeeobx
Karin Haugane
0
213143
3664315
3434651
2026-08-03T07:26:10Z
Ranveig
39
Flikk
3664315
wikitext
text/x-wiki
{{Infoboks forfattar
| namn = Karin Haugane
| fødd = {{Fødselsdato og alder|år=1950|månad=07|dag=09}}
| fødestad = [[Haugesund]]<ref name="Rottem"/>
| nasjonalitet = Norsk
| periode = 1989-
| debut = ''Rester av glemsel''
}}
'''Karin Haugane''' ({{datoar}})<ref name="forfkat"/> er ein norsk [[lyrikk|lyrikar]] fødd i [[Haugesund]].
Ho er utdanna [[cand.philol.]] med hovudfag i historie,<ref name="Gyld"/> og er busett i Oslo.
Haugane debuterte i 1989 med [[dikt]]samlinga ''Rester av glemsel'', og har sidan fått utgjeve åtte diktsamlingar til.<ref name="Gyld"/> Ho har også skrive ei prosabok og gjendikta poesi av [[Arthur Rimbaud]], [[Ingeborg Bachmann]] og [[Anne-Marie Albiach]] til norsk.
I 2021 vann ho [[Aschehougprisen]].
== Bøker ==
* 1989 – ''Rester av glemsel'' – Diktsamling
* 1990 – ''Bryllup under jorda'' – Diktsamling
* 1992 – ''Varslet tid'' – Prosa
* 1995 – ''Ruiner av forbindelse. Et episk dikt (Ostinato)'' – Diktsamling
* 1997 – ''Posisjon vitne (nattsanger)'' – Diktsamling
* 1999 – ''Forsvinningens trykk'' – Diktsamling
* 2001 – ''Oktavfeltet'' – Diktsamling
* 2007 – ''Amerikansk vinter'' – Diktsamling
* 2011 – ''Annas familieelegier'' – Diktsamling
* 2013 – ''Oder til Fenn'' – Diktsamling
* 2015 - ''Anna Wunderlichs sang -'' Diktsamling
== Gjendiktingar ==
* 1994 – [[Arthur Rimbaud]]: ''Illuminasjoner''
* 1997 – [[Ingeborg Bachmann]]: ''Böhmen ligger ved havet''
* 1998 – [[Anne-Marie Albiach]]: ''Tilstand''
== Referansar ==
{{Referansar|1|refs =
<ref name="forfkat">{{kjelde www
|url=http://www.forfatterkatalogen.no/author/292-haugane__karin
|tittel=«Karin Haugane»
|utgjevar=forfatterkatalogen.no
|vitja=3. april 2012}}</ref>
<ref name="Gyld">{{kjelde www
|url=http://www.gyldendal.no/Forfattere/Haugane-Karin
|tittel=«Haugane, Karin»
|utgjevar=Nettstaden til Gyldendal Norsk Forlag
|vitja=3. april 2012}}</ref>
<ref name="Rottem">{{Kjelde bok
| forfattar= Øystein Rottem
| utgjeve= 1998
| artikkel= Fin-de-siècle-prosa? : Kvinnelig inderlighetsdiktning
| tittel= Norges litteraturhistorie: Vår egen tid : 1980-1998
| stad= Oslo
| forlag= Cappelen
| side=753-754
| ISBN=8202154782
| url=http://www.nb.no/utlevering/nb/df552b42de6d623873258e7bf48bd061#&struct=DIV752
}}</ref>
}}
== Bakgrunnsstoff ==
* [http://www.nb.no/nbsok/search;jsessionid=12B2D6388589F55ACAFD27BE9F796BD5.nbdigital2?searchString=creator:%22Haugane,%20Karin%22&page=0 Digitaliserte bøker av Karin Haugane] hjå Nasjonalbiblioteket
* [http://www.nrk.no/kultur-og-underholdning/1.7538925 Intervju med Karin Haugane] hjå NRK
{{Autoritetsdata}}
[[Kategori:Bokmålsforfattarar]]
[[Kategori:Folk frå Haugesund]]
[[Kategori:Forfattarar frå Rogaland]]
[[Kategori:Norske forfattarar]]
[[Kategori:Norske lyrikarar]]
[[Kategori:Norske omsetjarar]]
[[Kategori:Norske skjønnlitterære debutantar i 1989]]
[[Kategori:Vinnarar av Aschehougprisen]]
sfx16pgm77u2uigeyy45aavl8tunfk5
3664316
3664315
2026-08-03T07:32:46Z
Ranveig
39
Oppdaterte verkliste.
3664316
wikitext
text/x-wiki
{{Infoboks forfattar
| namn = Karin Haugane
| fødd = {{Fødselsdato og alder|år=1950|månad=07|dag=09}}
| fødestad = [[Haugesund]]<ref name="Rottem"/>
| nasjonalitet = Norsk
| periode = 1989-
| debut = ''Rester av glemsel''
}}
'''Karin Haugane''' ({{datoar}})<ref name="forfkat"/> er ein norsk [[lyrikk|lyrikar]] fødd i [[Haugesund]].
Ho er utdanna [[cand.philol.]] med hovudfag i historie,<ref name="Gyld"/> og er busett i Oslo.
Haugane debuterte i 1989 med [[dikt]]samlinga ''Rester av glemsel'', og har sidan fått utgjeve åtte diktsamlingar til.<ref name="Gyld"/> Ho har også skrive ei prosabok og gjendikta poesi av [[Arthur Rimbaud]], [[Ingeborg Bachmann]] og [[Anne-Marie Albiach]] til norsk.
I 2021 vann ho [[Aschehougprisen]].
== Bøker ==
* 1989 – ''Rester av glemsel'' – Diktsamling
* 1990 – ''Bryllup under jorda'' – Diktsamling
* 1992 – ''Varslet tid'' – Prosa
* 1995 – ''Ruiner av forbindelse. Et episk dikt (Ostinato)'' – Diktsamling
* 1997 – ''Posisjon vitne (nattsanger)'' – Diktsamling
* 1999 – ''Forsvinningens trykk'' – Diktsamling
* 2001 – ''Oktavfeltet'' – Diktsamling
* 2007 – ''Amerikansk vinter'' – Diktsamling
* 2011 – ''Annas familieelegier'' – Diktsamling
* 2013 – ''Oder til Fenn'' – Diktsamling
* 2015 – ''Anna Wunderlichs sang'' - Diktsamling
* 2015 – ''Nye sonetter fra innsjøen'' - diktsamling
* 2020 – ''Språk og erfaring'' - essaysamling
* 2021 – ''Våre heroiske liv'' - diktsamling
* 2024 – ''Kråkesang'' - diktsamling
* 2026 – ''Språk mellom fremmed'' - essaysamling
== Gjendiktingar ==
* 1994 – [[Arthur Rimbaud]]: ''Illuminasjoner''
* 1997 – [[Ingeborg Bachmann]]: ''Böhmen ligger ved havet''
* 1998 – [[Anne-Marie Albiach]]: ''Tilstand''
* 2015 – [[Robert Frost]]: ''Dikt i utvalg''
* 2023 – [[Marina Tsvetajeva]]: ''Sluttens dikt og Fjellets dikt''
== Referansar ==
{{Referansar|refs =
<ref name="forfkat">{{kjelde www
|url=http://www.forfatterkatalogen.no/author/292-haugane__karin
|tittel=«Karin Haugane»
|utgjevar=forfatterkatalogen.no
|vitja=3. april 2012}}</ref>
<ref name="Gyld">{{kjelde www
|url=http://www.gyldendal.no/Forfattere/Haugane-Karin
|tittel=«Haugane, Karin»
|utgjevar=Nettstaden til Gyldendal Norsk Forlag
|vitja=3. april 2012}}</ref>
<ref name="Rottem">{{Kjelde bok
| forfattar= Øystein Rottem
| utgjeve= 1998
| artikkel= Fin-de-siècle-prosa? : Kvinnelig inderlighetsdiktning
| tittel= Norges litteraturhistorie: Vår egen tid : 1980-1998
| stad= Oslo
| forlag= Cappelen
| side=753-754
| ISBN=8202154782
| url=http://www.nb.no/utlevering/nb/df552b42de6d623873258e7bf48bd061#&struct=DIV752
}}</ref>
}}
== Bakgrunnsstoff ==
* {{nbsøk|Haugane, Karin|bøker av}}
* [http://www.nrk.no/kultur-og-underholdning/1.7538925 Intervju med Karin Haugane] hjå NRK
{{Autoritetsdata}}
[[Kategori:Bokmålsforfattarar]]
[[Kategori:Folk frå Haugesund]]
[[Kategori:Forfattarar frå Rogaland]]
[[Kategori:Norske forfattarar]]
[[Kategori:Norske lyrikarar]]
[[Kategori:Norske omsetjarar]]
[[Kategori:Norske skjønnlitterære debutantar i 1989]]
[[Kategori:Vinnarar av Aschehougprisen]]
nbczi7omjgbj3ab2avuittcn7kox3to
Grebo
0
219682
3664248
3136719
2026-08-02T18:15:32Z
HerVal7752
105842
Malar
3664248
wikitext
text/x-wiki
{{geoboks|tettstad}}
'''Grebo''' er ein [[Sverige|svensk]] [[tettstad]] i [[Åtvidaberg kommun]] i [[Östergötlands län]] i [[Östergötland]]. I 2005 hadde tettstaden 979 [[innbyggjar]]ar.
== Kjelder ==
{{fotnoteliste}}
{{refopning}}
*''Denne artikkelen bygger på «[[:nb:Grebo|Grebo]]» frå {{Wikipedia-utgåve|nb}}, den 2. juli 2012.''
{{refslutt}}
==Bakgrunnsstoff==
{{commonskat}}
{{Autoritetsdata}}
[[Kategori:Åtvidabergs kommun]]
[[Kategori:Tettstader i Östergötlands län]]
221pq16b3ypove3xkuc5obj754wokb0
Anadia
0
221816
3664252
2837253
2026-08-02T18:20:50Z
HerVal7752
105842
Malar
3664252
wikitext
text/x-wiki
{{geoboks|kommune}}
'''Anadia''' er ein [[kommune]] i [[delstaten Alagoas]] i [[nordaustregionen]] av [[Brasil]].
== Kjelder ==
{{fotnoteliste}}
{{refopning}}
*''Denne artikkelen bygger på «[[:nb:Anadia|Anadia]]» frå {{Wikipedia-utgåve|nb}}, den 23. juli 2012.''
{{refslutt}}
==Bakgrunnsstoff==
{{commonskat}}
*{{offisiell nettstad}}
{{spire}}
{{Autoritetsdata}}
[[Kategori: Kommunar i Alagoas]]
jouv7jin4nxnhe72xefym889hkomcaj
Barra de Santo Antônio
0
221818
3664253
2836116
2026-08-02T18:21:24Z
HerVal7752
105842
Malar
3664253
wikitext
text/x-wiki
{{geoboks|kommune}}
'''Barra de Santo Antônio''' er ein [[kommune]] i [[delstaten Alagoas]] i [[nordaustregionen]] av [[Brasil]].
== Kjelder ==
{{fotnoteliste}}
{{refopning}}
*''Denne artikkelen bygger på «[[:nb:Barra de Santo Antônio|Barra de Santo Antônio]]» frå {{Wikipedia-utgåve|nb}}, den 23. juli 2012.''
{{refslutt}}
==Bakgrunnsstoff==
{{commonskat}}
*{{offisiell nettstad}}
{{spire}}
{{Autoritetsdata}}
[[Kategori: Kommunar i Alagoas]]
5rzktztqgwkd7dw51589kry6db4sogs
Batalha i Alagoas
0
221819
3664254
3099327
2026-08-02T18:22:18Z
HerVal7752
105842
Malar
3664254
wikitext
text/x-wiki
{{geoboks|kommune
|namn = Batalha
|kart = Alagoas Municip Batalha.svg
}}
'''Batalha''' er ein [[kommune]] i [[delstaten Alagoas]] i [[nordaustregionen]] av [[Brasil]].
== Kjelder ==
{{fotnoteliste}}
{{refopning}}
*''Denne artikkelen bygger på «[[:nb:Batalha i Alagoas|Batalha i Alagoas]]» frå {{Wikipedia-utgåve|nb}}, den 23. juli 2012.''
{{refslutt}}
==Bakgrunnsstoff==
{{commonskat}}
*{{offisiell nettstad}}
{{spire}}
{{Autoritetsdata}}
[[Kategori:Kommunar i Alagoas]]
307aadrvqb5xdjfa73qa060368rmxdp
Boca da Mata
0
221820
3664255
2835620
2026-08-02T18:22:48Z
HerVal7752
105842
Malar
3664255
wikitext
text/x-wiki
{{geoboks|kommune}}
'''Boca da Mata''' er ein [[kommune]] i [[delstaten Alagoas]] i [[nordaustregionen]] av [[Brasil]].
== Kjelder ==
{{fotnoteliste}}
{{refopning}}
*''Denne artikkelen bygger på «[[:nb:Boca da Mata|Boca da Mata]]» frå {{Wikipedia-utgåve|nb}}, den 23. juli 2012.''
{{refslutt}}
==Bakgrunnsstoff==
{{commonskat}}
*{{offisiell nettstad}}
{{spire}}
{{Autoritetsdata}}
[[Kategori:Kommunar i Alagoas]]
o7u7i1npoej4v3we09x31vg145z3xrt
Cacimbinhas
0
221821
3664256
3361942
2026-08-02T18:23:48Z
HerVal7752
105842
Småfiks
3664256
wikitext
text/x-wiki
{{geoboks|kommune
|kart = Cacimbinhas.png
|karttekst = Plasseringa i delstaten Alagoas.
}}
'''Cacimbinhas''' er ein [[kommune]] i [[delstaten Alagoas]] i [[nordaustregionen]] av [[Brasil]]. Han har eit folketal på 10 889 (2020)<ref>[https://cidades.ibge.gov.br/brasil/al/cacimbinhas/panorama IBGE 2020]</ref> og dekkjer eit område på rundt 273 km².<ref>IBGE - {{cite web|url=http://www.ibge.gov.br/cidadesat/default.php |title=Archived copy |accessdate=2008-06-11 |url-status=dead |archiveurl=https://web.archive.org/web/20080611095922/http://www.ibge.gov.br/cidadesat/default.php |archivedate=2008-06-11 }}</ref>
== Kjelder ==
{{refopning}}
*''Denne artikkelen bygger på «[[:nb:Cacimbinhas|Cacimbinhas]]» frå {{Wikipedia-utgåve|nb}}, den 23. juli 2012.''
*''Denne artikkelen bygger på «[[:en:Cacimbinhas|Cacimbinhas]]» frå {{Wikipedia-utgåve|en}}, den 4. januar 2012.''
**''Wikipedia på engelsk oppgav desse kjeldene:''
{{refslutt}}
{{reflist}}
==Bakgrunnsstoff==
{{commonskat}}
*{{offisiell nettstad}}
{{spire}}
{{Autoritetsdata}}
[[Kategori:Kommunar i Alagoas]]
d4gnorejl1ntaivlorew4iyp40er205
Canapi
0
221822
3664257
2836160
2026-08-02T18:24:41Z
HerVal7752
105842
Malar
3664257
wikitext
text/x-wiki
{{geoboks|kommune}}
'''Canapi''' er ein [[kommune]] i [[delstaten Alagoas]] i [[nordaustregionen]] av [[Brasil]].
== Kjelder ==
{{fotnoteliste}}
{{refopning}}
*''Denne artikkelen bygger på «[[:nb:Canapi|Canapi]]» frå {{Wikipedia-utgåve|nb}}, den 23. juli 2012.''
{{refslutt}}
==Bakgrunnsstoff==
{{commonskat}}
*{{offisiell nettstad}}
{{spire}}
{{Autoritetsdata}}
[[Kategori: Kommunar i Alagoas]]
0xxrgbj3r7llik1pn7lhiu8uluk4ea3
Delmiro Gouveia
0
221824
3664258
2836301
2026-08-02T18:25:15Z
HerVal7752
105842
Malar
3664258
wikitext
text/x-wiki
{{geoboks|kommune}}
'''Delmiro Gouveia''' er ein [[kommune]] i [[delstaten Alagoas]] i [[nordaustregionen]] av [[Brasil]].
== Kjelder ==
{{fotnoteliste}}
{{refopning}}
*''Denne artikkelen bygger på «[[:nb:Delmiro Gouveia|Delmiro Gouveia]]» frå {{Wikipedia-utgåve|nb}}, den 23. juli 2012.''
{{refslutt}}
==Bakgrunnsstoff==
{{commonskat}}
*{{offisiell nettstad}}
{{spire}}
{{Autoritetsdata}}
[[Kategori:Kommunar i Alagoas]]
nqdgn1fcmkfn61jotnjd7fz5y8h03d7
Craíbas
0
221825
3664259
3640507
2026-08-02T18:25:49Z
HerVal7752
105842
Bakgrunnsstoff
3664259
wikitext
text/x-wiki
{{geoboks|kommune
| flagg=Bandeira Craibas.png
| våpen= Brasao Craibas.png
}}
'''Craíbas''' er ein [[kommune]] i [[delstaten Alagoas]] i [[nordaustregionen]] av [[Brasil]].
== Kjelder ==
<references/>
<div class="references-small">
*''Denne artikkelen bygger på «[[:nb:Craíbas|Craíbas]]» frå {{Wikipedia-utgåve|nb}}, den 23. juli 2012.''
</div>
==Bakgrunnsstoff==
{{commonskat}}
*{{offisiell nettstad}}
{{spire}}
{{Autoritetsdata}}
[[Kategori:Kommunar i Alagoas]]
idaoiswowyzi11yfsrg6hu5cdog2mxp
Carneiros
0
221826
3664249
2836300
2026-08-02T18:18:01Z
HerVal7752
105842
Malar
3664249
wikitext
text/x-wiki
{{geoboks|kommune}}
'''Carneiros''' er ein [[kommune]] i [[delstaten Alagoas]] i [[nordaustregionen]] av [[Brasil]].
== Kjelder ==
{{fotnoteliste}}
{{refopning}}
*''Denne artikkelen bygger på «[[:nb:Carneiros|Carneiros]]» frå {{Wikipedia-utgåve|nb}}, den 23. juli 2012.''
{{refslutt}}
==Bakgrunnsstoff==
{{commonskat}}
*{{offisiell nettstad}}
{{spire}}
{{Autoritetsdata}}
[[Kategori:Kommunar i Alagoas]]
90siu4s81ajss4ka9bqbawbq8svh4aj
Novo Lino
0
221827
3664260
3555914
2026-08-02T18:26:35Z
HerVal7752
105842
Bakgrunnsstoff
3664260
wikitext
text/x-wiki
{{geoboks|kommune
|symbol=BRASÃO DE NOVO LINO AL 550x500.jpg
|kart=Novo Lino.png
|karttekst=Novo Lino i Alagoas
}}
'''Novo Lino''' er ein [[kommune]] i [[delstaten Alagoas]] i [[nordaustregionen]] av [[Brasil]].
Han har ein flatevidd på 182 km²<ref>[[Brazilian Institute of Geography and Statistics|IBGE]] - [http://www.ibge.gov.br/cidadesat/default.php]</ref> og eit folketal på {{formatnum:12764}} (2020)<ref>[https://cidades.ibge.gov.br/brasil/al/novo-lino/panorama IBGE 2020]</ref>
== Kjelder ==
{{fotnoteliste}}
<div class="references-small">
*''Denne artikkelen bygger på «[[:nb:Novo Lino|Novo Lino]]» frå {{Wikipedia-utgåve|nb}}, den 23. juli 2012.''
</div>
==Bakgrunnsstoff==
{{commonskat}}
*{{offisiell nettstad}}
{{spire}}
{{Autoritetsdata}}
[[Kategori: Kommunar i Alagoas]]
0bla06rafpl0y2g75v6luk4ckblp0xy
Traipu
0
221829
3664261
3127306
2026-08-02T18:27:12Z
HerVal7752
105842
Småfiks
3664261
wikitext
text/x-wiki
{{geoboks|kommune}}
'''Traipu''' er ein [[kommune]] i [[delstaten Alagoas]] i [[nordaustregionen]] av [[Brasil]].
== Kjelder ==
{{fotnoteliste}}
{{refopning}}
*''Denne artikkelen bygger på «[[:nb:Traipu|Traipu]]» frå {{Wikipedia-utgåve|nb}}, den 23. juli 2012.''
{{refslutt}}
==Bakgrunnsstoff==
{{commonskat}}
*{{offisiell nettstad}}
{{spire}}
{{Autoritetsdata}}
[[Kategori:Kommunar i Alagoas]]
eibbupur35s1e57dt3ei05tfz9oat4n
Taquarana
0
221831
3664262
2836242
2026-08-02T18:27:51Z
HerVal7752
105842
Malar
3664262
wikitext
text/x-wiki
{{geoboks|kommune}}
'''Taquarana''' er ein [[kommune]] i [[delstaten Alagoas]] i [[nordaustregionen]] av [[Brasil]].
== Kjelder ==
{{fotnoteliste}}
{{refopning}}
*''Denne artikkelen bygger på «[[:nb:Taquarana|Taquarana]]» frå {{Wikipedia-utgåve|nb}}, den 23. juli 2012.''
{{refslutt}}
==Bakgrunnsstoff==
{{commonskat}}
*{{offisiell nettstad}}
{{spire}}
{{Autoritetsdata}}
[[Kategori: Kommunar i Alagoas]]
sfr05c4qok1avn70aavbg3mlbo4cclb
Satuba
0
221834
3664263
2836142
2026-08-02T18:28:50Z
HerVal7752
105842
Malar
3664263
wikitext
text/x-wiki
{{geoboks|kommune}}
'''Satuba''' er ein [[kommune]] i [[delstaten Alagoas]] i [[nordaustregionen]] av [[Brasil]].
== Kjelder ==
{{fotnoteliste}}
{{refopning}}
*''Denne artikkelen bygger på «[[:nb:Satuba|Satuba]]» frå {{Wikipedia-utgåve|nb}}, den 23. juli 2012.''
{{refslutt}}
==Bakgrunnsstoff==
{{commonskat}}
*{{offisiell nettstad}}
{{spire}}
{{Autoritetsdata}}
[[Kategori: Kommunar i Alagoas]]
4vw73ypn1e85hlre849gn8mwlum7rdk
São Miguel dos Milagres
0
221835
3664264
2828284
2026-08-02T18:29:20Z
HerVal7752
105842
Malar
3664264
wikitext
text/x-wiki
{{geoboks|kommune}}
'''São Miguel dos Milagres''' er ein [[kommune]] i [[delstaten Alagoas]] i [[nordaustregionen]] av [[Brasil]].
== Kjelder ==
{{fotnoteliste}}
{{refopning}}
*''Denne artikkelen bygger på «[[:nb:São Miguel dos Milagres|São Miguel dos Milagres]]» frå {{Wikipedia-utgåve|nb}}, den 23. juli 2012.''
{{refslutt}}
==Bakgrunnsstoff==
{{commonskat}}
*{{offisiell nettstad}}
{{spire}}
{{Autoritetsdata}}
[[Kategori: Kommunar i Alagoas]]
6pl4pdtgz73fvjsauujckfdcpn0gv4w
Joinville Island
0
233311
3664311
3660269
2026-08-03T07:15:05Z
Ranveig
39
Flikk
3664311
wikitext
text/x-wiki
{{geoboks|øy
| name = Joinville Island
| kart = Wfm antarctic peninsula islands.png
| bilete= JoinvilleIsland Terra MODIS.jpg
| bilettekst= Joinville Island (midten) mellom d'Urville Island (over) og Dundee Island (under).
| karttekst = Kart over Graham Land, som syner Joinville Island (4)
| kartlokasjon = Antarktis
| stad = [[Antarktis]]
| lat_d = 63 | lat_m = 15 | lat_NS = S
| long_d = 55 | long_m = 45 | long_EW = W
| regiontype = Øygruppe | region = [[Joinville Island-gruppa]]
| areal = 1607
| lengd = 64
| breidde = 20
| folketal = 0
| land = Antarktis
| fritype = Administrert under |fri = [[Antarktistraktaten]]
}}
'''Joinville Island''' er den største øya i [[Joinville Island-gruppa]], som ligg utanfor nordausttuppen av [[Den antarktiske halvøya]]. Ho er kring 64 km lang frå aust til vest og 20 km brei. Mellom øya og fastlandet ligg [[Antarctic Sound]]. Joinville Island vart oppdaga og kartlagd kring 1838 av ein [[Frankrike|fransk]] ekspedisjon kommandert av kaptein [[Jules Dumont d'Urville]]. Ho vart kalla opp etter [[François, prinsen av Joinville]] (1818–1900), den tredje sonen til hertug [[Ludvig Filip av Frankrike|Louis-Philippe av Orléans]] som seinare vart kong [[Ludvig Filip av Frankrike]].<ref name=gnis>{{cite gnis|type=antarid|id=7618|name=Joinville Island|accessdate=19. oktober 2012}}</ref> Ho ligg i kravområda til [[Argentinsk Antarktis|Argentina]], [[Britisk Antarktis|Storbritannia]] og [[Chilensk Antarktis|Chile]].
==Nordlege delar==
[[Fil:Madder Cliffs, Joinville Island.jpg|mini|venstre|Madder Cliffs i januar 2013.]]
[[Fil:Antarctic Sound-2016-Joinville Island-Ice Shelf.jpg|mini|venstre|Utsyn mot isbremmen og fjell på Joinville Island.]]
Cape Kinnes er eit nes på vestenden av øya. Det vart namngjeve av medlemmar frå Dundee kvalfangsekspedisjon 1892-93 etter [[Robert Kinnes]], som betalte for ekspedisjonen.{{sfn|Alberts|1995|p=393}}
Madder Cliffs er ein raudaktig fjellvegg som stig bratt opp frå sjøen til kring 305 m og dannar nordsida av innløpet til Suspiros Bay, ved vestenden av Joinville Island. Han vart kartlagd av [[Falkland Islands Dependencies Survey]] (FIDS) i 1953-54. Namnet, som vart gjeve i 1956 av [[UK Antarctic Place-Names Committee]] (UK-APC), skildrar raudfargen. ''Madder'' er ein type raudleg plantefarge.{{sfn|Alberts|1995|p=455}}
Suspiros Bay er ei lita [[bukt]] ved vestenden av Joinville Island like sør for Madder Cliffs. Namnet vart foreslått av kaptein Emilio L. Diaz, ein offiser i den [[Argentina|argentinske]] antarktisstyrken (1951-52). [[Toponym]]et syner til vanskane dei møtte kring bukta.{{sfn|Alberts|1995|p=725}}
Balaena Valley er ein slak, isfylt [[dal]] som ligg aust for Suspiros Bay. Han vart kartlagd av [[Falkland Islands Dependencies Survey]] i 1953–54. «Balaena» (med kapteinen [[Alexander Fairweather]]) var ein av kvalbåtane frå [[Dundee]] som vitja Joinville-øyane i 1892–93. Namnet vart nytta i 1956 av UK Antarctic Place-Names Committee og kjem frå plasseringa nær Cape Kinnes 6,5 km i sørvest. Robert Kinnes var ein skipseigar og handelsmann frå was Dundee som utrusta desse skipa for reisa deira til Antarktis.{{sfn|Alberts|1995|p=41}}
Saxum Nunatak er ein isolert [[nunatak]] på 430 moh., som ligg 6 nautiske mil (11 km) nord for Mount Tholus. Han er kuppelforma sett frå sør, men har ein kjenneleg fjellvegg på nordsida. Han vart kartlagd av Falkland Islands Dependencies Survey (FIDS) i 1954. Namnet skildrar fjellveggen og «saxum» er [[latinsk]] for vegg.{{sfn|Alberts|1995|p=651}}
Boreal Point er eit nes på vestsida av Rockpepper Bay, langs nordkysten av Joinville Island. Det vart kartlagt av Falkland Islands Dependencies Survey i 1953–54. Neset fekk namnet sitt av UK Antarctic Place-Names Committee på grunn av plasseringa på nordkysten («boreal» tyder ‘nord’) av Joinville Island.{{sfn|Alberts|1995|p=81}}
Rockpepper Bay er ei bukt aust for Boreal Point. Ho vart kartlagd av Falkland Islands Dependencies Survey (FIDS) i 1953-54. Ho fekk namnet sitt av United Kingdom Antarctic Place-Names Committee (UK-APC) på grunn av særs mange småøyar og skjer i bukta.{{sfn|Alberts|1995|p=625}}
King Point er eit nes på vestsida av innløpet til Ambush Bay. Det vart oppdaga 30. desember 1842 av ein britisk ekspedisjon under Ross, som namngav det [[Cape King]] etter kaptein (seinare [[kontreadmiral]]) [[Philip P. King]] i [[Royal Navy]], 1793–1856, ein engelsk sjøoppmålar som laga betre kart for Australia og [[Sør-Amerika]].{{sfn|Alberts|1995|p=393}}
Fliess Bay er ei bukt som ligg like vest for Fitzroy Point. Namnet finst på eit argentinsk kart frå 1957. Ho vart kalla «Caleta Almirante Fliess» etter admiral Felipe Fliess (1878–1952), som var løytnant og kommandør i Den argentinske marinen med mannskapet på skipet [[«Uruguay»]] i 1903 då dei redda medlemmane på [[Den svenske antarktisekspedisjonen]] (1901–04) leia av dr. [[Otto Nordenskjöld]].{{sfn|Alberts|1995|p=246}}
Ambush Bay er ei 6,5 km brei bukt like aust for King Point. Ho vart oppmålt av FIDS i 1953. Namnet viser til at ho er ei felle ({{lang|en|ambush}}) for reisande om ein ikkje kjenner grunnene og naturen til bukta.{{sfn|Alberts|1995|p=15}} Eit isfritt område på 69 hektar på austsida av bukta er blitt identifisert som eit [[Important Bird Area]] av [[BirdLife International]] på grunn av konsentrasjonen av sjøfuglar her, særleg ein hekkande koloni på kring 18 000 par av [[adéliepingvin]]ar (estimert frå satellittbilde frå desember 2011).<ref name=bli> {{cite web |url=http://datazone.birdlife.org/site/factsheet/ambush-bay-joinville-island-iba-antarctica |title= Ambush Bay, Joinville Island |date=2015 |website= BirdLife Data Zone|publisher= BirdLife International|access-date= 23. oktober 2020}}</ref>
Fitzroy Point er eit lågt nes ved austsida av Fliess Bay heilt nordaust på Joinville Island. Det vart oppdaga den 30. desember 1842 av ein britisk ekspedisjon under [[James Clark Ross]]. Ekspedisjonen kalla det «Cape Fitzroy» etter kaptein (seinare [[viseadmiral]]) [[Robert FitzRoy]] i [[Royal Navy]], ein engelsk hydrograf og meteorolog.{{sfn|Alberts|1995|p=243}}
==Sørlege delar==
D'Urville Monument er eit kjenneleg kjegleforma fjell på 575 moh. som ligg ved sørvestenden av Joinville Island. Det vart oppdaga av ein britisk ekspedisjon under [[James Clark Ross]] mellom 1839 og 1843. Det vart namngjeve av han etter kaptein [[Jules Dumont d'Urville]].{{sfn|Alberts|1995|p=205}}
Diana Reef er eit isolert rev som ligg 3 [[nautisk mil|nautiske mil]] aust for D'Urville Monument i Joinville Island i [[Active Sound]]. Det vart grovt kartlagt av [[Falkland Islands Dependencies Survey]] i 1954, og vart namngjeve i 1956 av UK Antarctic Place-Names Committee etter «Diana» (kaptein [[Robert Davidson]]), eit av skipa under Dundee kvalfangstekspedisjon som vitja Joinville Island-området i 1892–93.{{sfn|Alberts|1995|p=187}}
Nodule Nunatak er ein liten, men markant og isolert nunatak på 440 moh., som ligg 3 nautiske mil (6 km) sør for Mount Tholus. Han vart kartlagd av Falkland Islands Dependencies Survey (FIDS) i 1953-54. Det skildrande namnet vart gjeve av United Kingdom Antarctic Place-Names Committee (UK-APC) i 1956.{{sfn|Alberts|1995|p=529}}
Mount Tholus er det høgaste fjellet, på 825 moh., på ryggen som strekkjer seg sørvest frå Postern Gap sentralt på Joinville Island. Det vart kartlagt av Falkland Islands Dependencies Survey (FIDS) i 1953-54 og vart namngjeve av United Kingdom Antarctic Place-Names Committee (UK-APC) i 1956. Namnet er skildrande; «tholus» er ein rund, kuppelforma struktur.{{sfn|Alberts|1995|p=742}}
Postern Gap er eit pass sentralt på ryggen på Joinville Island, like aust for Mount Tholus. Det vart kartlagt av Falkland Islands Dependencies Survey (FIDS) i 1954. Det fekk namnet sitt av United Kingdom Antarctic Place-Names Committee (UK-APC) fordi det var den einaste vegen over ryggen frå sentrale område til sørkysten av Joinville Island. ''Postern'' er eit engelsk ord for ‘bakdør’.{{sfn|Alberts|1995|p=586}}
Gibson Bay er ei lita bukt like vest for Mount Alexander, der Active Sound og [[Firth of Tay]] møter kvarandre. Ho blei oppdaga og namngjeven den 8. januar 1893 av Thomas Robertson, skipperen på kvalskipet «Active» frå Dundee.{{sfn|Alberts|1995|p=277}}
Mount Percy er eit markant fjell på 765 moh. som er det høgaste fjellet på Joinville Island. Det ligg like nord for Mount Alexander nær midten av øya. Det vart oppdaga av ein britisk ekspedisjon under [[James Clark Ross]] den 30. desember 1842, og kalla opp etter admiral Josceline Percy i [[Royal Navy]].{{sfn|Alberts|1995|p=568}}
Mount Alexander er eit fjell med fleire toppar, den høgaste på 595 meter, som dannar halvøya mellom Gibson Bay og Haddon Bay. Klippa som utgjer den ytste delen av halvøya blei oppdaga den 8. januar 1893 av Thomas Robertson, skipperen på kvalskipet «Active» frå Dundee, og kalla Cape Alexander. Namnet blei endra til Mount Alexander av UK-APC i 1956 etter landmålingar av FIDS i 1953-54.{{sfn|Alberts|1995|p=11}}
[[Fil:Tay Head beach, Antarctica.jpg|mini|venstre|Adeliepingvinar ved Tay Head.]]
Haddon Bay er ei bukt som ligg like aust for Mount Alexander langs sørkysten av øya. Ho vart oppdaga i januar 1893 av Thomas Robertson, kaptein på skipet «Active», ein av [[kvalfangst|kvalbåtane]] frå Dundee. Bukta vart kartlagd av [[Falkland Islands Dependencies Survey]] i 1953 og vart namngjeven av UK Antarctic Place-Names Committee i 1956 etter professor Alfred C. Haddon, som hjelpte dr. W.S. Bruce med førebuingane for vitskapleg arbeid med kvalfangstekspedisjonane frå Dundee.{{sfn|Alberts|1995|p=303}}
Mount Quilmes (715 moh.) er eit hovudsakleg snødekt fjell som ligg nordaust for Haddon Bay. Namnet vart gjeve av [[Den argentinske antarktisekspedisjonen]] (1953–54) til minne om slaget med same namn der den argentinske skvadronen til admiral [[Guillermo Brown]] var med.{{sfn|Alberts|1995|p=600}}
Tay Head er eit klipperikt nes 6 nautiske mil (11 km) aust for Mount Alexander, som strekkjer seg ut i [[Firth of Tay i Antarktis|Firth of Tay]] på sørkysten av Joinville Island. Namnet vart gjeve av United Kingdom Antarctic Place-Names Committee (UK-APC) i 1963 og er kalla opp etter [[Firth of Tay]] i Skottland.{{sfn|Alberts|1995|p=734}}
Taylor Nunataks er to isolerte nunatakar på 650 m og 660 moh. som er knytte saman av ein smal kam, som ligg søraust for Mount Quilmes på den austlege halvdelen av Joinville Island. Dei vart kartlagde av Falkland Islands Dependencies Survey (FIDS) i 1953 og gjeve namn av United Kingdom Antarctic Place-Names Committee (UK-APC) etter Robert J.F. Taylor i FIDS, som var hundelege ved [[Hope Bay]] i 1954 og 1955, og som var med landmålarane til FIDS til Joinville Island i 1953-54.{{sfn|Alberts|1995|p=735}}
Moody Point er eit nes på austenden av øya. Det vart oppdaga av ein britisk ekspedisjon under Ross, 1839–43, og vart namngjeve av han etter generalløytnant Moody på [[Falklandsøyane]].{{sfn|Alberts|1995|p=502}}
== Holmar og skjer ved øya ==
Williwaw Rocks er to små skjer som ligg 3,5 km sør for Moody Point på austenden av Joinville Island. Dei vart kartlagde av Falkland Islands Dependencies Survey (FIDS) i 1953. Namnet kom av [[williwaw]]-vindar i nærleiken av Moody Point og dei nærliggande [[Danger Islands]].{{sfn|Alberts|1995|p=816}}
Scud Rock er ein isolert holme som ligg 7 km sør for Moody Point. Han vart grovt kartlagd av Falkland Islands Dependencies Survey (FIDS) i 1953. Han fekk namnet sitt av UK Antarctic Place-Names Committee (UK-APC) fordi ein observerte drivskyer (''scud'' på engelsk) i området.{{sfn|Alberts|1995|p=658}}
Gaviotín Rock er ein holme som ligg i [[Larsen Channel]], kring 1 [[kilometer|km]] nord for isklippene på Joinville Island i Antarktis, og 3,5 [[kilometer|km]] nord for Saxum Nunatak. Namnet Gaviotín ([[gull]]) finst på eit argentinsk kart i 1957.{{sfn|Alberts|1995|p=271}}
== Sjå òg ==
* [[Composite Antarctic Gazetteer]]
* [[Antarktiske og subantarktiske øyar]]
* [[Antarktiske og subantarktiske øyar#Antarktiske øyar sør for 60 °S|Antarktiske øyar sør for 60 °S]]
* [[Scientific Committee on Antarctic Research|SCAR]]
* [[Kravområde i Antarktis]]
==Kjelder==
{{fotnoteliste}}
{{refbegin}}
*''Denne artikkelen bygger på «[[:en:Joinville Island|Joinville Island]]» frå {{Wikipedia-utgåve|en}}, den 19. oktober 2012 og 3. juli 2026.''
**''{{Wikipedia-utgåve|en}} oppgav desse kjeldene:''
*{{citation|url=https://pubs.usgs.gov/fedgov/70039167/report.pdf |accessdate=2023-12-03 |edition=2
|editor-last=Alberts |title=Geographic Names of the Antarctic |editor-first=Fred G.
|publisher=United States Board on Geographic Names |year=1995}} {{Include-USGov |agency=United States Board on Geographic Names}}
*{{citation |url=https://collections.lib.uwm.edu/digital/collection/agdm/id/7696/ |accessdate=2024-05-03
|title=Graham Land and South Shetland Islands |publisher=BAS: British Antarctic Survey |year=2005 |ref={{harvid|Graham Land and South Shetland BAS}} }}
*{{citation |url=https://books.google.com/books?id=b-FwBY8bia0C&pg=PA152 |accessdate=2024-05-30 |ref={{harvid|Sailing Directions 1976}}
|title=Sailing Directions for Antarctica: Includes Islands South of Latitude 60.̊ |publisher=United States. [[Defense Mapping Agency]]. Hydrographic Center |year=1976}} {{Include-USGov |agency=National Geospatial-Intelligence Agency}}
{{refend}}
{{Autoritetsdata}}
[[Kategori:Øyar i Joinville Island-gruppa]]
[[Kategori:Stader i Antarktis kalla opp etter franskmenn]]
[[Kategori:Moglege framsideartiklar]]
n3229iw1ocpb6r391m8cz5el3oi24pa
Andreas Hansson
0
238207
3664243
3664203
2026-08-02T18:10:38Z
Ranveig
39
3664243
wikitext
text/x-wiki
{{infoboks politikar}}
'''Andreas Hansson''' ({{levde|23. september|1853|14. oktober|1923|Hansson, Andreas}}) var ein norsk handelsmann, pressemann og stortingsrepresentant frå [[Tromøy]] i [[Aust-Agder]]. Han var medlem av [[Venstre]].
Hansson var son til ein gardbrukar og snikkar på Gjerstad i Tromøy. Tretten år gammal reiste han til Vigsnes i [[Karmøy]] og var gruvearbeidar i eit års tid. Åra 1869-71 var han krambusvein same staden. Deretter var han sjømann 1872-73 og gjekk [[folkehøgskule]] 1873-74. Frå 1874 til 1877 var han på ny tilsett på krambu, medan han i perioden 1877-86 var landhandlar heime på Tromøya. 1886-88 var han redaktør av ''Samholds Avis'' i [[Arendal]]. Frå 1888 var han både utgjevar og redaktør av avisa ''[[Folketanken]]'', som kom ut i [[Risør]] frå 1889. Han leia avisa heilt til han døydde.
Hansson var medlem av bystyret i Risør frå 1897, skulestyreformann og frå 1912 forlikskommissær, og vart ordførar i Risør i 1922. Dei to stortingsbolkane mellom 1903 og 1909 representerte Hansson Risør til Stortinget. I den første bolken var han medlem av gasje- og pensjonskomiteen, i den andre sekretær i [[sosialkomiteen]] Han fekk på ny sete i Stortinget for valperioden 1916-18, då sekretær i [[justiskomiteen]]. Heile tida som tingmann representerte han Venstre.
== Kjelder ==
{{fotnoteliste}}
* [[Tallak Lindstøl|Lindstøl, Tallak]]: ''Stortinget og Statsraadet 1814-1914''. Kristiania, 1914
{{autoritetsdata}}
[[Kategori:Norske redaktørar]]
[[Kategori:Målfolk]]
[[Kategori:Stortingsrepresentantar 1904-1906]]
[[Kategori:Stortingsrepresentantar 1907-1909]]
[[Kategori:Stortingsrepresentantar 1916-1918]]
[[Kategori:Folk frå Arendal]]
21ho45y0riq989g1sqts9o8p2bwkp4c
AC Milan
0
256754
3664268
3331676
2026-08-02T18:51:41Z
Ranveig
39
Tok ut gammal spelarstall, la til malar.
3664268
wikitext
text/x-wiki
{{Infoboks fotballklubb |
lag = Milan|
bilete = A.C. Milan lifting the European Cup after winning the 2002–03 UEFA Champions League - 20030528.jpg |
fullt namn = Associazione Calcio Milan [[Selskapsformer i Italia|S.p.A.]] |
kallenamn = ''Rossoneri'' («raudsvarte»)<br />''Il Diavolo'' («djevelen») |
grunnlagd = 16. desember 1899 |
kapasitet = 80 074 |
styreleiar = [[Adriano Galliani]] |
mønster_va1=_milan2122h|mønster_k1=_milan2122h|mønster_ha1=_milan2122h|
venstrearm1=000000|kropp1=ffffff|høgrearm1=000000|shorts1=000000|sokkar1=000000|
mønster_va2=_acmilan2122a|mønster_k2=_acmilan2122a|mønster_ha2=_acmilan2122a|mønster_sh2=_acmilan2122a|mønster_so2=_acmilan2122a|
venstrearm2=FFFFFF |kropp2=FFFFFF|høgrearm2=FFFFFF|shorts2=000000|sokkar2=000000|
}}
'''Associazione Calcio Milan''', i Noreg kjend som '''Milan''', er ein [[fotball]]klubb frå [[Milano]] i [[Italia]] som vart stifta i 1899. Klubben spelar denne sesongen i [[{{#Property:P118}} {{CURRENTYEAR}}|{{#Property:P118}}]]. Noverande hovudtrenar er [[{{#Property:P286}}]].
AC Milan er ein av dei mest suksessrike klubbane i [[Serie A]] med 18 seriemeistertitlar, 16 andreplassar og 13 tredjeplassar. Med unnatak for to sesongar i Serie B i byrjinga av 1980-talet har klubben heile tida heldt seg i toppdivisjonen. Einast [[Juventus]] med 30 meistertitlar har fleire sigrar enn AC Milan i Serie A.
Milan har vunne [[Europacupen i fotball|Europacupen]] og [[Meisterligaen]] sju gongar, einast [[Real Madrid]] har fleire med sine ni sigrar. Dessutan gjekk Milan to gongar til topps i den no avvikla [[Cupvinnarcupen]]. Klubben spelar det prestisjefylte byderbyet, det såkalla ''Il Derby della Madonnina'' ('Den vesle madonnaens derby'), mot erkerivalen [[FC Internazionale Milano|Inter]]. Begge desse klubbane spelar heimekampane sine på Stadio Giuseppe Meazza.
== Kjelder ==
{{refstart}}
* ''Denne artikkelen bygger på «[[:sv:AC Milan|AC Milan]]» frå {{Wikipedia-utgåve|sv}}, den 10. mai 2013.''
{{refslutt}}
== Bakgrunnsstoff ==
{{commonskat}}
*{{offisiell nettstad}}
{{Autoritetsdata}}
[[Kategori:Italienske fotballag]]
[[Kategori:Meisterliga-vinnarar|Milan]]
[[Kategori:Fotballag skipa i 1899|Milan]]
[[Kategori:1899 i Italia]]
lmobeopotr2xh50f6sgu9g8nb9rp7nf
3664269
3664268
2026-08-02T18:52:09Z
Ranveig
39
3664269
wikitext
text/x-wiki
{{Infoboks fotballklubb |
lag = Milan|
bilete = A.C. Milan lifting the European Cup after winning the 2002–03 UEFA Champions League - 20030528.jpg |
fullt namn = Associazione Calcio Milan [[Selskapsformer i Italia|S.p.A.]] |
kallenamn = ''Rossoneri'' («raudsvarte»)<br />''Il Diavolo'' («djevelen») |
grunnlagd = 16. desember 1899 |
kapasitet = 80 074 |
mønster_va1=_milan2122h|mønster_k1=_milan2122h|mønster_ha1=_milan2122h|
venstrearm1=000000|kropp1=ffffff|høgrearm1=000000|shorts1=000000|sokkar1=000000|
mønster_va2=_acmilan2122a|mønster_k2=_acmilan2122a|mønster_ha2=_acmilan2122a|mønster_sh2=_acmilan2122a|mønster_so2=_acmilan2122a|
venstrearm2=FFFFFF |kropp2=FFFFFF|høgrearm2=FFFFFF|shorts2=000000|sokkar2=000000|
}}
'''Associazione Calcio Milan''', i Noreg kjend som '''Milan''', er ein [[fotball]]klubb frå [[Milano]] i [[Italia]] som vart stifta i 1899. Klubben spelar denne sesongen i [[{{#Property:P118}} {{CURRENTYEAR}}|{{#Property:P118}}]]. Noverande hovudtrenar er [[{{#Property:P286}}]].
AC Milan er ein av dei mest suksessrike klubbane i [[Serie A]] med 18 seriemeistertitlar, 16 andreplassar og 13 tredjeplassar. Med unnatak for to sesongar i Serie B i byrjinga av 1980-talet har klubben heile tida halde seg i toppdivisjonen. Einast [[Juventus]] med 30 meistertitlar har fleire sigrar enn AC Milan i Serie A.
Milan har vunne [[Europacupen i fotball|Europacupen]] og [[Meisterligaen]] sju gongar, einast [[Real Madrid]] har fleire med sine ni sigrar. Dessutan gjekk Milan to gongar til topps i den no avvikla [[Cupvinnarcupen]]. Klubben spelar det prestisjefylte byderbyet, det såkalla ''Il Derby della Madonnina'' ('Den vesle madonnaens derby'), mot erkerivalen [[FC Internazionale Milano|Inter]]. Begge desse klubbane spelar heimekampane sine på Stadio Giuseppe Meazza.
== Kjelder ==
{{refstart}}
* ''Denne artikkelen bygger på «[[:sv:AC Milan|AC Milan]]» frå {{Wikipedia-utgåve|sv}}, den 10. mai 2013.''
{{refslutt}}
== Bakgrunnsstoff ==
{{commonskat}}
*{{offisiell nettstad}}
{{Autoritetsdata}}
[[Kategori:Italienske fotballag]]
[[Kategori:Meisterliga-vinnarar|Milan]]
[[Kategori:Fotballag skipa i 1899|Milan]]
[[Kategori:1899 i Italia]]
8hi004ogkjelimxf129pzbqb3e2ztci
Brukardiskusjon:Revi C.
3
263618
3664218
3664098
2026-08-02T14:25:52Z
Pathoschild
2267
global user pages ([[m:Synchbot|requested by Revi C.]])
3664218
wikitext
text/x-wiki
__NOINDEX__<div class="mw-content-ltr" lang="en" dir="ltr">[[File:Revi logo (pink).png|thumb|center|<span style="color:red">PLEASE DO NOT LEAVE MESSAGE HERE!</span>]]
'''<span style="color:red"> BEFORE YOU BLOCK MY ACCOUNT: IF MY EDIT SUMMARY INCLUDE PREFIX </span>''(Script)''<span style="color:red">, DON'T BLOCK ME, JUST TELL ME TO SLOW DOWN AT COMMONS' TALK PAGE. IT IS AN AUTOMATED SCRIPT BEING USED ON COMMONS TO MOVE FILES.</span>'''
Instead, please leave your message following site:
<br />
[[File:Wikidata-logo-en.svg|45px|link=d:User talk:Revi C.]] [[d:User talk:Revi C.]] for Wikidata (Interwiki links) stuff <!--(I am {{int:Group-sysop}} there)-->
<br />
[[File:Commons-logo.svg|45px|link=commons:User talk:Revi C.]] [[commons:User talk:Revi C.]] for renaming stuff or [[User:CommonsDelinker|CommonsDelinker]] action (I am {{int:Group-sysop}} there)
<br />
[[File:Wikimedia Community Logo optimized.svg|45px|link=m:User talk:Revi C.]] [[meta:User talk:Revi C.]] for other stuff (User right notification, revert message, etc...)
Messages left on this page may be reverted or moved without any response.</div>
5b8qtz4dnjnrhc9ts3mku14m3gujbq8
Morten Wold
0
264714
3664241
3632354
2026-08-02T18:02:40Z
HerVal7752
105842
Frå no: + litt eige om fyllekøyringa
3664241
wikitext
text/x-wiki
{{Infoboks politikar}}
'''Morten Wold''' ({{fødd|22. juni|1967|Wold, Morten}}) er ein norsk journalist og politikar for [[Framstegspartiet|Frp]] som representerer [[Buskerud]] på [[Stortinget]]. Han har vore stortingsrepresentant sidan 2013 og var frå 2025 til 2026 [[Liste over visepresidentar på Stortinget|fyrste visepresident på Stortinget]].
==Karriere==
===Journalist===
Morten Wold er journalist av yrke og har jobba i både [[Bygdeposten på Vikersund]], [[Fremtiden]] og [[Se og Hør]]. Frå 1997 til 2008 var han tilsett i [[Drammens Tidende]]. Han starta sin politiske karriere i Høgre, og representerte partiet i [[Modum]] kommunestyre frå 1987 til 1991.<ref>[http://www.journalisten.no/story/53033 Journalisten, 19.06.08: Se - en Frp-journalist. Vitja 28.10.13]</ref> I 2008 fekk han permisjon frå [[Drammens Tidende]] for å jobba som informasjonsrådgjevar i Frps stortingsgruppe.<ref>{{Citation |title=Norsk Journalistlag: Morten Wold til Frp. Vitja 28.10.13 |url=http://www.nj.no/no/Lag_og_klubber/Alle_lokallag/Buskerud/Arkiv_2008/Morten+Wold+til+Frp.b7C_w7DY1R.ips |accessdate=2013-10-28 |archive-date=2013-10-29 |archive-url=https://web.archive.org/web/20131029215921/http://www.nj.no/no/Lag_og_klubber/Alle_lokallag/Buskerud/Arkiv_2008/Morten+Wold+til+Frp.b7C_w7DY1R.ips |url-status=yes }}</ref> Her har han vorte kjend som mediemannen til Frp-leiar [[Siv Jensen]]. Hausten 2011 vart han leiar av Modum Frp.<ref>[http://dt.no/nyheter/wold-pa-vei-mot-stortinget-1.7677650 Drammens Tidende, 08.12.12: Wold på vei mot Stortinget. Vitja 28.10.13]</ref>
===Politisk virke===
I perioden mellom 2013 og 2017 var Wold stortingsrepresentant for [[Buskerud]], og medlem av [[Stortingets helse- og omsorgskomité|helse- og omsorgskomitéen]]. Han var mellom anna talsmann for sjukehus, primærhelsetenesta, psykiatri og alkohol/tobakk-politikk. Ved stortingsvala i 2017 og 2021 var han fyrstekandidaten til Framstegspartiet i Buskerud.
I stortingsperioden 2017–2021 var han medlem i familie- og kulturkomitéen, og dessutan medlem av [[Stortingets presidentskap]] som 2. visepresident. Frå januar 2020 – då Frp gjorde rokkeringar i stortingsgruppa som fylgje av at partiet gjekk ut or [[Solberg-regjeringa|regjering]] – tok Wold plass i forsvars- og utanrikskomitéen.<ref>{{stortingetbio|MOW}}</ref>
Wold er sidan 2014 medlem av Europarådets parlamentarikarforsamling i Strasbourg, der han i fyrste fireårsperiode satt i komitéen for juridiske spørsmål og menneskerettar. Han var nestleiar (''vice chairman'') i komitéen frå januar 2016 til januar 2017. Mellom 2017 og 2021 var han medlem av overvakingskomitéen (''Monitoring Committee''). Han var tidlegare òg varamedlem til stortingsdelegasjonen til [[Nordisk råd]].<ref>[http://www.stortinget.no/no/Representanter-og-komiteer/Representantene/Representantfordeling/Representant/?perid=MOW Biografi på Stortingets nettsted]; besøkt 26. november 2013.</ref> Wold har vore fast medlem av landsstyret til Frp og er medlem av gruppestyre til partiet på Stortinget i kraft av sitt verv som fyrste visepresident. Frå 2025 til 2029 er Wold medlem av [[Stortingets arbeids- og sosialkomité|Arbeids- og sosialkomitéen]].
Han byrja den politiske karrieren sin i [[Høgre]], og representerte partiet i [[Modum]] kommunestyre frå 1987 til 1991.<ref>[http://www.journalisten.no/story/53033 «Se – en Frp-journalist»], i ''Journalisten'' 19. juni 2008; besøkt 26. november 2013.</ref> Han var òg i fleire år formann i Modum Unge Høgre, og forutan fylkesstyremedlem i Buskerud Unge Høyre. Han sto som ein av to ungdomskandidatar på Buskerud Høgres stortingsvalliste i 1985.
Wold var leiar av Modum Frp i peridoen mellom 2011 og 2014.<ref>[http://dt.no/nyheter/wold-pa-vei-mot-stortinget-1.7677650 «Wold på vei mot Stortinget»], i ''Drammens Tidende'' 8. desember 2012; besøkt 26. november 2013.</ref>
==Engasjement i sport==
Wold har òg vore generalsekretær for [[VM i skiflyging 2000|VM i skiflyging]] i [[Vikersundbakken|Vikersund]] i 2000, då han hadde permisjon frå ''Drammens Tidende'' i halvtanna år for å leia meisterskapen. I ein periode over fleire år representerte han Vikersund i den internasjonale skiflygingsorganisasjonen KOP og på møtar og kongressar i [[det internasjonale skiforbundet]] FIS.
Wold er tildelt heidersteikn i Club 253, som er ein støtte- og supporterklubb for skiflygingsbakken, og har sitt namn etter den til einkvar tid gjeldande bakkerekord. Wold var leiar av denne klubben i ni år.
Wold var i mange år leiar av fotballavdelinga i [[Vikersund Idrettsforening|Vikersund IF]], og medlem av hovedstyre til foreninga. Han var òg i fleire år med i arbeidet i Buskerud Fotballkrets, mellom anna som domar og styremedlem. For dette er han tildelt kretsens diplom for fortenestefull innsats. Han har òg gjennomført Noregs Fotballforbunds toppleiarutdanning.
==Skandale==
I eit innlegg på Facebook innrømte Wold at han hadde alkoholproblem og at han hadde vorte teken for [[fyllekøyring]] i påsken 2026. Han uttrykte vidare anger og at han ynskte å trekkja seg som fyrste visepresident på Stortinget.<ref>{{kilde www | url = https://www.vg.no/nyheter/i/xrl4KG/morten-wold-innroemmer-fyllekjoering?utm_source=vg-push&utm_campaign=11 | tittel = Frp-politiker Morten Wold innrømmer fyllekjøring: – Jeg har et alkoholproblem | verk = [[Verdens Gang]] | dato = 2026-04-09 | besøksdato = 2026-04-09 | fornavn = Ingrid Bjørndal | etternavn = Farestvedt | fornavn2 = Eirik | etternavn2 = Røsvik | fornavn3 = Bjørn | etternavn3 = Haugan | fornavn4 = Alf Bjarne | etternavn4 = Johnsen | fornavn5 = Gordon | etternavn5 = Andersen }}</ref><ref>{{Kjelde www|url=https://www.tv2.no/nyheter/frp-topp-innrommer-promillekjoring-jeg-sliter-med-alkohol/18734183/|tittel=Frp-topp innrømmer promillekjøring: – Jeg sliter med alkohol|forfattar=Silje Haugen Myrseth|språk=nb|utgjevar=TV2|vitja=2026-08-02}}</ref> Han vart stansa med to i promille av politiet,<ref>{{Kjelde www|url=https://www.nrk.no/buskerud/morten-wold-ble-stanset-med-to-i-promille_-_-vil-bli-ferdig-med-det-1.17896866|tittel=Hadde to i promille: – Vil bli ferdig med det|forfattar=Hans-Kristian Rangnes & Kate Barth-Nilsen|språk=nb|utgjevar=NRK|vitja=2026-07-30}}</ref> og vart gjennom ei tilståingsdom dømt til 24 dagars fengsel og ein bot på 150 000 kroner, og dessutan tap av førarkort i to år og tre månadar.<ref>{{Kjelde www|url=https://www.aftenposten.no/norge/i/7pmEKo/frps-morten-wold-doemt-til-24-dager-i-fengsel-og-150000-kroner-i-bot-for-fyllekjoering|tittel=Frps Morten Wold dømt til 24 dager i fengsel og 150.000 kroner i bot for fyllekjøring|forfattar=NTB|språk=nb|utgjevar=Aftenposten|vitja=2026-07-30}}</ref><ref>{{Kjelde www|url=https://www.vg.no/nyheter/i/2pmEeB/wold-doemt-for-promillekjoering|tittel=Ble stanset med 2 i promille: Dømt til fengsel|forfattar=Alf Bjarne Johnsen & Bjørn Haugan|språk=nb|utgjevar=Verdens Gang|vitja=2026-07-30}}</ref>
== Presidentskap på Stortinget ==
* 2025–2026: [[Liste over visepresidentar på Stortinget|Fyrste visepresident]]
* 2021–2025: [[Liste over visepresidentar på Stortinget|Tredje visepresident]]
* 2017–2021: [[Liste over visepresidentar på Stortinget|Andre visepresident]]
== Stortingskomitéar ==
* 2025–2029: Medlem av [[Stortingets arbeids- og sosialkomité|Arbeids- og sosialkomitéen]]
* 2024–2025: Medlem av [[Stortingets utvida utanriks- og forsvarskomité|Den utvida utanriks- og forsvarskomitéen]]
* 2021–2024: Medlem av [[Stortingets helse- og omsorgskomité|Helse- og omsorgskomitéen]]
* 2020–2021: Medlem av [[Stortingets utvida utanriks- og forsvarskomité|Den utvida utanriks- og forsvarskomitéen]]
* 2017–2020: Medlem av [[Stortingets familie- og kulturkomité|Familie- og kulturkomitéen]]
* 2013–2017: Medlem av [[Stortingets helse- og omsorgskomité|Helse- og omsorgskomitéen]]
== Kjelder ==
{{fotnoteliste}}
{{refopning}}
*''Delar av denne artikkelen bygger på «[[:nb:Morten Wold|Morten Wold]]» frå {{Wikipedia-utgåve|nb}}, den 2. august 2026.''
{{refslutt}}
==Bakgrunnsstoff==
{{commonskat}}
*{{stortingetbio|MOW}}
{{Navboks
|namn = Morten Wold
|tittel = Relaterte artiklar
|listestil = padding:0px;font-size:111%;
|listepadding = 0px;
|liste1 = {{Stortingsrep 2013-2017}}
{{Stortingsrep 2017-2021}}
{{Stortingsrep 2021-2025}}
{{Stortingsrep 2025-2029}}
}}
{{Autoritetsdata}}
[[Kategori:Stortingsrepresentantar for Buskerud]]
[[Kategori:Stortingsrepresentantar frå FrP]]
[[Kategori:Stortingsrepresentantar 2013-2017]]
[[Kategori:Stortingsrepresentantar 2017-2021]]
[[Kategori:Stortingsrepresentantar 2021-2025]]
[[Kategori:Stortingsrepresentantar 2025-2029]]
[[Kategori:Lokalpolitikarar i Modum]]
[[Kategori:Høgrepolitikarar i Buskerud]]
[[Kategori:Norske journalistar]]
[[Kategori:Folk frå Drammen]]
swcmn7x4mypdb1fr6b3l7q4b48g7fwf
Brukardiskusjon:90sveped
3
274087
3664239
3651888
2026-08-02T17:45:08Z
Ranveig
39
/* Manglar kjelder */ ny bolk
3664239
wikitext
text/x-wiki
{{Velkomst-reg}}--[[Brukar:Anne-Sophie Ofrim|Anne-Sophie Ofrim]] ([[Brukardiskusjon:Anne-Sophie Ofrim|diskusjon]]) 11. februar 2014 kl. 00:49 (CET)
== Invitation ==
<div dir="ltr" class="me-content-ltr" lang="en">
[[File:Gummi Bears in Action 39.JPG|alt=A gummi bear holding a sign that says "Thank you"|thumb|Thank you for using [[:mw:VisualEditor/Portal|VisualEditor]] and sharing your ideas with the developers.]]
Hello, 90sveped,
The [[:mw:Editing|Editing team]] is asking very experienced editors like you for your help with VisualEditor. The team has a list of [[phab:project/board/1015/|top-priority problems]], but they also want to hear about small problems. These problems may make editing less fun, take too much of your time, or be as annoying as a [[:en:Paper cut|paper cut]]. The Editing team wants to hear about and try to fix these small things, too.
'''You can share your thoughts [https://wikimedia.qualtrics.com/SE/?SID=SV_54k8qFPuloXjEq1 by clicking this link].''' You may respond to this quick, simple, anonymous survey in your own language. If you take the survey, then you agree your responses may be used in accordance with [http://wikimediafoundation.org/wiki/Feedback_privacy_statement these terms]. This survey is powered by Qualtrics and their use of your information is governed by their [http://www.qualtrics.com/privacy-statement/ privacy policy].
More information (including a translateable list of the questions) is posted on wiki at [[:mw:VisualEditor/Survey 2015]]. If you have questions, or prefer to respond on-wiki, then please leave a message on [[:mw:Talk:VisualEditor/Survey 2015|the survey's talk page]].
<div style="float: right;">[[:m:VisualEditor/Survey_list_1|''Unsubscribe from this list'']]'' • [[:m:VisualEditor/Newsletter|Sign up for VisualEditor's multilingual newsletter]] • [[:mw:Help:VisualEditor/User_guide| Translate the user guide]]''</div>
Thank you, [[:en:User:Whatamidoing (WMF)|Whatamidoing (WMF)]] [[:en:User talk:Whatamidoing (WMF)|(talk)]] 20. mars 2015 kl. 19:11 (CET)
</div>
<!-- Melding send av Brukar:Elitre (WMF)@metawiki gjennom lista på http://meta.wikimedia.org/w/index.php?title=VisualEditor/Survey_list_3&oldid=11638181 -->
== Nasjonalrettar ==
Hei og takk for nyttige rettingar! Borsj er faktisk den rette skrivemåten på norsk, sjå [https://ordbok.uib.no/perl/ordbok.cgi?OPP=borsj&ant_bokmaal=5&ant_nynorsk=5&begge=+&ordbok=begge ordbøkene]. --[[Brukar:Ranveig|Ranveig]] ([[Brukardiskusjon:Ranveig|diskusjon]]) 21. oktober 2020 kl. 19:33 (CEST)
** Heisann! Tok utgangspunkt i at борщ skal transkriberes til borsjtsj, og ikke borsj. Men får vel heller klage på at ordboken tar feil i denne saken. --[[Brukar:90sveped|90sveped]] ([[Brukardiskusjon:90sveped|diskusjon]]) 21. oktober 2020 kl. 21:16 (CEST)
== Manglande referansar ==
Eg ser at mange av artiklane du omset manglar referansane dei har på bokmål. Desse fell kanskje ut i løpet av omsetjinga. Dersom du får feilmeldinga "Manglande referanse", kan du ofte kopiera han frå bokmålsteksten og lima han inn i den omsette versjonen medan du omset. Dette er lettare enn å gå over omsetjinga etterpå. --[[Brukar:Ranveig|Ranveig]] ([[Brukardiskusjon:Ranveig|diskusjon]]) 21. mars 2021 kl. 09:03 (CET)
:Prøved du dette då du omsette [[Zinaida Kupryjanovitsj]]? Kanskje du kan læra litt av endringane eg gjorde i denne artikkelen etter at du omsette han. --[[Brukar:Ranveig|Ranveig]] ([[Brukardiskusjon:Ranveig|diskusjon]]) 23. mars 2021 kl. 08:32 (CET)
:Heisann! Eg såg igjennom referansane før eg trykka publiser, og så ikkje at det var noko problem med dei. --[[Brukar:90sveped|90sveped]] ([[Brukardiskusjon:90sveped|diskusjon]]) 23. mars 2021 kl. 17:09 (CET)
::Men mange av dei mangla. Når dette skjer får du ei melding på sida som seier "Manglande referanse". Denne kan du då merka i bokmålsversjonen og kopiera til den nynorsk, slik at den omsette artikkelen har like mange referansar som den opphavlege. --[[Brukar:Ranveig|Ranveig]] ([[Brukardiskusjon:Ranveig|diskusjon]]) 23. mars 2021 kl. 17:12 (CET)
::Eg skal prøve å bli betre på det. Men håpar du kan fortsette med å gå igjennom omsetjingane og fylle inn manglande referansar om du finn noko. Mvh. --[[Brukar:90sveped|90sveped]] ([[Brukardiskusjon:90sveped|diskusjon]]) 23. mars 2021 kl. 17:20 (CET)
:::Det skal eg gjera. Dei fleste slike artiklar kan ha godt av ein ekstra sjekk! --[[Brukar:Ranveig|Ranveig]] ([[Brukardiskusjon:Ranveig|diskusjon]]) 23. mars 2021 kl. 17:25 (CET)
:::Hehe, det kan dei så absolutt ha. Takk for at du går igjennom artiklane mine. Mvh. --[[Brukar:90sveped|90sveped]] ([[Brukardiskusjon:90sveped|diskusjon]]) 23. mars 2021 kl. 17:32 (CET)
== Nye kategoriar ==
Dersom du skal oppretta nye kategoriar, bør du også knyta dei saman til Wikidata (interwiki) på same vis som artiklar. --[[Brukar:Ranveig|Ranveig]] ([[Brukardiskusjon:Ranveig|diskusjon]]) 22. februar 2022 kl. 18:13 (CET)
== Administrator ==
Hei, det ser ut til at du av og til kunne treng å sletta artiklar som ikkje passar her, så ver så god. Sidan du også er administrator på bokmålswikipedia går eg ut frå at du ikkje kjem til å gjera noko gale. [[Brukar:Ranveig|Ranveig]] ([[Brukardiskusjon:Ranveig|diskusjon]]) 24. november 2023 kl. 13:05 (CET)
::Heisann! Tusen takk! Det gjer livet mykje lettare når man kjem over artiklar som er tøv eller ikkje passar her. Skal gjere mitt beste for å ikkje gjere noko gale med dei ekstra verktøya eg har fått no :) Ha en fin dag, {{ping|Ranveig}}. Mvh. [[Brukar:90sveped|90sveped]] ([[Brukardiskusjon:90sveped|diskusjon]]) 24. november 2023 kl. 16:18 (CET)
:::Hei, 90sveped! Du bør sette inn admin-malen på brukersiden din, da er det enklere for andre å se.--[[Brukar:Anne-Sophie Ofrim|Anne-Sophie Ofrim]] ([[Brukardiskusjon:Anne-Sophie Ofrim|diskusjon]]) 12. desember 2023 kl. 13:32 (CET)
::::{{ping|Anne-Sophie Ofrim}} Takk for påminning! Då har eg satt inn malen. Mvh. [[Brukar:90sveped|90sveped]] ([[Brukardiskusjon:90sveped|diskusjon]]) 12. desember 2023 kl. 16:46 (CET)
== Admin-treff i Oslo 26.-27. oktober ==
Kjære administrator eller fadder på nynorsk-Wikipedia! Hald av siste helga i oktober, om du vil vere med på fagleg oppdatering og nettverksmøte i Oslo. Dersom du bur ein annan stad i landet, kan Wikimedia Noreg dekke reise og opphald for deg. [[Brukar:Jon Harald Søby (WMNO)|Jon Harald Søby (WMNO)]] og [[Brukar:Anne Sande (WMNO)|Anne Sande (WMNO)]] organiserer treffet og set i gang planlegginga i august, men gje gjerne innspel om nyttige tema allereie nå. Anten [[:no:Wikipedia:Administratorenes_oppslagstavle#Admintreff_i_Oslo_26.-27._oktober|her]] eller på [mailto:post@wikimedia.no post@wikimedia.no]. Beste helsing, for Wikimedia Noreg, [[Brukar:Elisabeth Carrera (WMNO)|Elisabeth Carrera (WMNO)]] ([[Brukardiskusjon:Elisabeth Carrera (WMNO)|diskusjon]]) 22. juli 2024 kl. 20:00 (CEST)
== Ei WikiNobel-stjerne til deg ==
<div style="border:2px solid var(--border-color-progressive, #6485d1); border-radius:20px; padding:1em; display:flex; align-items: center; gap:1em; justify-content:space-evenly; background-color:var(--background-color-progressive-subtle, #f1f4fd)">
<div>[[File:WikiNobel_barnstar.svg|120px]]</div>
<div>Hei! Eg vil berre si takk for at du oppretta den nye nynorske artikkelen om årets fredsprisvinnar, [[María Corina Machado]]!
Som du sikkert veit, så arrangerer [[m:Wikimedia Norge|Wikimedia Noreg]] kvart år eit «editathon», '''[[m:WikiNobel|WikiNobel]]''', om å oppdatere artiklane som gjeld Nobels fredspris, same dag som prisen blir kunngjord. Du er sjølvsagt hjarteleg velkomen til å delta (igjen?) neste år om du vil!
</div></div> [[Brukar:Jon Harald Søby (WMNO)|Jon Harald Søby (WMNO)]] ([[Brukardiskusjon:Jon Harald Søby (WMNO)|diskusjon]]) 10. oktober 2025 kl. 14:13 (CEST)
:Tusen takk for stjerna og meldinga. Mvh. [[Brukar:90sveped|90sveped]] ([[Brukardiskusjon:90sveped|diskusjon]]) 10. oktober 2025 kl. 17:17 (CEST)
== Update request ==
Hello, 90sveped.
Can you rename [[Andrew Mountbatten Windsor]] back to [[Andrew Mountbatten-Windsor]], by adding the hyphen in Andrew Mountbatten-Windsor's surname? Andrew Mountbatten-Windsor's surname has been hyphenated again, as decreed by late Queen Elizabeth II, after the hyphen was briefly omitted from his surname, after he was stripped of all his royal and military titles.
https://www.theguardian.com/uk-news/2025/nov/12/andrew-mountbatten-windsor-hyphenated-decreed-queen-elizabeth
Yours sincerely, [[Brukar:Kurcke|Kurcke]] ([[Brukardiskusjon:Kurcke|diskusjon]]) 8. desember 2025 kl. 13:12 (CET)
:@[[Brukar:Kurcke|Kurcke]] Thanks for your message! I've now renamed the article. Best regards [[Brukar:90sveped|90sveped]] ([[Brukardiskusjon:90sveped|diskusjon]]) 8. desember 2025 kl. 16:18 (CET)
::Thank you very much. [[Brukar:Kurcke|Kurcke]] ([[Brukardiskusjon:Kurcke|diskusjon]]) 8. desember 2025 kl. 16:21 (CET)
== You may be an eligible candidate for the U4C election ==
<div lang="en" dir="ltr" class="mw-content-ltr">
Greetings,
The [[m:Special:MyLanguage/Universal_Code_of_Conduct/Coordinating_Committee|Universal Code of Conduct Coordinating Committee (U4C)]] seeks candidates for the 2026 election. The U4C is the global committee responsible for overseeing enforcement of the [[foundation:Special:MyLanguage/Policy:Universal Code of Conduct|Universal Code of Conduct]]. Elections are held annually, if elected a committee member serves for two years.
This year the U4C requires candidates to hold administrator rights on at least one wiki, which is why you are being contacted as you appear to hold this right. There are other requirements, such as candidates must be at least 18 years old and may not be employed by the Wikimedia Foundation or other related chapters and affiliates. You can find more information in the [[m:Special:MyLanguage/Universal_Code_of_Conduct/Coordinating_Committee/Election/2026#Call_for_Candidates|call for candidates on Meta-wiki]]. Additionally, the committee's working language is English; some ability to communicate in English is required.
The election opens on 18 May, if you are eligible and interested you have until 10 May to submit your candidacy. There will be a week in between for candidates to answer questions from the community. Voting takes place privately in [[m:Special:MyLanguage/SecurePoll|SecurePoll]], successful candidates must receive at least 60% support. More information is available on [[m:Special:MyLanguage/Universal_Code_of_Conduct/Coordinating_Committee/Election/2026|the 2026 Elections page]], including timelines and other candidacy information. If you read over the material and consider yourself qualified, please consider submitting your name to run for the committee. If you think someone else in your community might be interested and qualified, please encourage them to run.
In partnership with the U4C -- [[m:User:Keegan (WMF)|Keegan (WMF)]] ([[m:User_talk:Keegan (WMF)|talk]]) 28. april 2026 kl. 22:06 (CEST) </div>
<!-- Melding send av Brukar:Keegan (WMF)@metawiki gjennom lista på https://meta.wikimedia.org/w/index.php?title=User:Keegan_(WMF)/test&oldid=30472432 -->
== Manglar kjelder ==
Hei! Det ville vore fint om du kunne datera kjeldemangelmalane med dato=2026, så me har ein sjanse til å følgja med og ta ut eller sletta stoff som har stått utan kjelder i mange år. -- [[Brukar:Ranveig|Ranveig]] ([[Brukardiskusjon:Ranveig|diskusjon]]) 2. august 2026 kl. 19:45 (CEST)
fhi5ony3whc79h2eq39w744w2tzbjn5
3664270
3664239
2026-08-02T18:54:53Z
90sveped
53941
/* Manglar kjelder */ Svar
3664270
wikitext
text/x-wiki
{{Velkomst-reg}}--[[Brukar:Anne-Sophie Ofrim|Anne-Sophie Ofrim]] ([[Brukardiskusjon:Anne-Sophie Ofrim|diskusjon]]) 11. februar 2014 kl. 00:49 (CET)
== Invitation ==
<div dir="ltr" class="me-content-ltr" lang="en">
[[File:Gummi Bears in Action 39.JPG|alt=A gummi bear holding a sign that says "Thank you"|thumb|Thank you for using [[:mw:VisualEditor/Portal|VisualEditor]] and sharing your ideas with the developers.]]
Hello, 90sveped,
The [[:mw:Editing|Editing team]] is asking very experienced editors like you for your help with VisualEditor. The team has a list of [[phab:project/board/1015/|top-priority problems]], but they also want to hear about small problems. These problems may make editing less fun, take too much of your time, or be as annoying as a [[:en:Paper cut|paper cut]]. The Editing team wants to hear about and try to fix these small things, too.
'''You can share your thoughts [https://wikimedia.qualtrics.com/SE/?SID=SV_54k8qFPuloXjEq1 by clicking this link].''' You may respond to this quick, simple, anonymous survey in your own language. If you take the survey, then you agree your responses may be used in accordance with [http://wikimediafoundation.org/wiki/Feedback_privacy_statement these terms]. This survey is powered by Qualtrics and their use of your information is governed by their [http://www.qualtrics.com/privacy-statement/ privacy policy].
More information (including a translateable list of the questions) is posted on wiki at [[:mw:VisualEditor/Survey 2015]]. If you have questions, or prefer to respond on-wiki, then please leave a message on [[:mw:Talk:VisualEditor/Survey 2015|the survey's talk page]].
<div style="float: right;">[[:m:VisualEditor/Survey_list_1|''Unsubscribe from this list'']]'' • [[:m:VisualEditor/Newsletter|Sign up for VisualEditor's multilingual newsletter]] • [[:mw:Help:VisualEditor/User_guide| Translate the user guide]]''</div>
Thank you, [[:en:User:Whatamidoing (WMF)|Whatamidoing (WMF)]] [[:en:User talk:Whatamidoing (WMF)|(talk)]] 20. mars 2015 kl. 19:11 (CET)
</div>
<!-- Melding send av Brukar:Elitre (WMF)@metawiki gjennom lista på http://meta.wikimedia.org/w/index.php?title=VisualEditor/Survey_list_3&oldid=11638181 -->
== Nasjonalrettar ==
Hei og takk for nyttige rettingar! Borsj er faktisk den rette skrivemåten på norsk, sjå [https://ordbok.uib.no/perl/ordbok.cgi?OPP=borsj&ant_bokmaal=5&ant_nynorsk=5&begge=+&ordbok=begge ordbøkene]. --[[Brukar:Ranveig|Ranveig]] ([[Brukardiskusjon:Ranveig|diskusjon]]) 21. oktober 2020 kl. 19:33 (CEST)
** Heisann! Tok utgangspunkt i at борщ skal transkriberes til borsjtsj, og ikke borsj. Men får vel heller klage på at ordboken tar feil i denne saken. --[[Brukar:90sveped|90sveped]] ([[Brukardiskusjon:90sveped|diskusjon]]) 21. oktober 2020 kl. 21:16 (CEST)
== Manglande referansar ==
Eg ser at mange av artiklane du omset manglar referansane dei har på bokmål. Desse fell kanskje ut i løpet av omsetjinga. Dersom du får feilmeldinga "Manglande referanse", kan du ofte kopiera han frå bokmålsteksten og lima han inn i den omsette versjonen medan du omset. Dette er lettare enn å gå over omsetjinga etterpå. --[[Brukar:Ranveig|Ranveig]] ([[Brukardiskusjon:Ranveig|diskusjon]]) 21. mars 2021 kl. 09:03 (CET)
:Prøved du dette då du omsette [[Zinaida Kupryjanovitsj]]? Kanskje du kan læra litt av endringane eg gjorde i denne artikkelen etter at du omsette han. --[[Brukar:Ranveig|Ranveig]] ([[Brukardiskusjon:Ranveig|diskusjon]]) 23. mars 2021 kl. 08:32 (CET)
:Heisann! Eg såg igjennom referansane før eg trykka publiser, og så ikkje at det var noko problem med dei. --[[Brukar:90sveped|90sveped]] ([[Brukardiskusjon:90sveped|diskusjon]]) 23. mars 2021 kl. 17:09 (CET)
::Men mange av dei mangla. Når dette skjer får du ei melding på sida som seier "Manglande referanse". Denne kan du då merka i bokmålsversjonen og kopiera til den nynorsk, slik at den omsette artikkelen har like mange referansar som den opphavlege. --[[Brukar:Ranveig|Ranveig]] ([[Brukardiskusjon:Ranveig|diskusjon]]) 23. mars 2021 kl. 17:12 (CET)
::Eg skal prøve å bli betre på det. Men håpar du kan fortsette med å gå igjennom omsetjingane og fylle inn manglande referansar om du finn noko. Mvh. --[[Brukar:90sveped|90sveped]] ([[Brukardiskusjon:90sveped|diskusjon]]) 23. mars 2021 kl. 17:20 (CET)
:::Det skal eg gjera. Dei fleste slike artiklar kan ha godt av ein ekstra sjekk! --[[Brukar:Ranveig|Ranveig]] ([[Brukardiskusjon:Ranveig|diskusjon]]) 23. mars 2021 kl. 17:25 (CET)
:::Hehe, det kan dei så absolutt ha. Takk for at du går igjennom artiklane mine. Mvh. --[[Brukar:90sveped|90sveped]] ([[Brukardiskusjon:90sveped|diskusjon]]) 23. mars 2021 kl. 17:32 (CET)
== Nye kategoriar ==
Dersom du skal oppretta nye kategoriar, bør du også knyta dei saman til Wikidata (interwiki) på same vis som artiklar. --[[Brukar:Ranveig|Ranveig]] ([[Brukardiskusjon:Ranveig|diskusjon]]) 22. februar 2022 kl. 18:13 (CET)
== Administrator ==
Hei, det ser ut til at du av og til kunne treng å sletta artiklar som ikkje passar her, så ver så god. Sidan du også er administrator på bokmålswikipedia går eg ut frå at du ikkje kjem til å gjera noko gale. [[Brukar:Ranveig|Ranveig]] ([[Brukardiskusjon:Ranveig|diskusjon]]) 24. november 2023 kl. 13:05 (CET)
::Heisann! Tusen takk! Det gjer livet mykje lettare når man kjem over artiklar som er tøv eller ikkje passar her. Skal gjere mitt beste for å ikkje gjere noko gale med dei ekstra verktøya eg har fått no :) Ha en fin dag, {{ping|Ranveig}}. Mvh. [[Brukar:90sveped|90sveped]] ([[Brukardiskusjon:90sveped|diskusjon]]) 24. november 2023 kl. 16:18 (CET)
:::Hei, 90sveped! Du bør sette inn admin-malen på brukersiden din, da er det enklere for andre å se.--[[Brukar:Anne-Sophie Ofrim|Anne-Sophie Ofrim]] ([[Brukardiskusjon:Anne-Sophie Ofrim|diskusjon]]) 12. desember 2023 kl. 13:32 (CET)
::::{{ping|Anne-Sophie Ofrim}} Takk for påminning! Då har eg satt inn malen. Mvh. [[Brukar:90sveped|90sveped]] ([[Brukardiskusjon:90sveped|diskusjon]]) 12. desember 2023 kl. 16:46 (CET)
== Admin-treff i Oslo 26.-27. oktober ==
Kjære administrator eller fadder på nynorsk-Wikipedia! Hald av siste helga i oktober, om du vil vere med på fagleg oppdatering og nettverksmøte i Oslo. Dersom du bur ein annan stad i landet, kan Wikimedia Noreg dekke reise og opphald for deg. [[Brukar:Jon Harald Søby (WMNO)|Jon Harald Søby (WMNO)]] og [[Brukar:Anne Sande (WMNO)|Anne Sande (WMNO)]] organiserer treffet og set i gang planlegginga i august, men gje gjerne innspel om nyttige tema allereie nå. Anten [[:no:Wikipedia:Administratorenes_oppslagstavle#Admintreff_i_Oslo_26.-27._oktober|her]] eller på [mailto:post@wikimedia.no post@wikimedia.no]. Beste helsing, for Wikimedia Noreg, [[Brukar:Elisabeth Carrera (WMNO)|Elisabeth Carrera (WMNO)]] ([[Brukardiskusjon:Elisabeth Carrera (WMNO)|diskusjon]]) 22. juli 2024 kl. 20:00 (CEST)
== Ei WikiNobel-stjerne til deg ==
<div style="border:2px solid var(--border-color-progressive, #6485d1); border-radius:20px; padding:1em; display:flex; align-items: center; gap:1em; justify-content:space-evenly; background-color:var(--background-color-progressive-subtle, #f1f4fd)">
<div>[[File:WikiNobel_barnstar.svg|120px]]</div>
<div>Hei! Eg vil berre si takk for at du oppretta den nye nynorske artikkelen om årets fredsprisvinnar, [[María Corina Machado]]!
Som du sikkert veit, så arrangerer [[m:Wikimedia Norge|Wikimedia Noreg]] kvart år eit «editathon», '''[[m:WikiNobel|WikiNobel]]''', om å oppdatere artiklane som gjeld Nobels fredspris, same dag som prisen blir kunngjord. Du er sjølvsagt hjarteleg velkomen til å delta (igjen?) neste år om du vil!
</div></div> [[Brukar:Jon Harald Søby (WMNO)|Jon Harald Søby (WMNO)]] ([[Brukardiskusjon:Jon Harald Søby (WMNO)|diskusjon]]) 10. oktober 2025 kl. 14:13 (CEST)
:Tusen takk for stjerna og meldinga. Mvh. [[Brukar:90sveped|90sveped]] ([[Brukardiskusjon:90sveped|diskusjon]]) 10. oktober 2025 kl. 17:17 (CEST)
== Update request ==
Hello, 90sveped.
Can you rename [[Andrew Mountbatten Windsor]] back to [[Andrew Mountbatten-Windsor]], by adding the hyphen in Andrew Mountbatten-Windsor's surname? Andrew Mountbatten-Windsor's surname has been hyphenated again, as decreed by late Queen Elizabeth II, after the hyphen was briefly omitted from his surname, after he was stripped of all his royal and military titles.
https://www.theguardian.com/uk-news/2025/nov/12/andrew-mountbatten-windsor-hyphenated-decreed-queen-elizabeth
Yours sincerely, [[Brukar:Kurcke|Kurcke]] ([[Brukardiskusjon:Kurcke|diskusjon]]) 8. desember 2025 kl. 13:12 (CET)
:@[[Brukar:Kurcke|Kurcke]] Thanks for your message! I've now renamed the article. Best regards [[Brukar:90sveped|90sveped]] ([[Brukardiskusjon:90sveped|diskusjon]]) 8. desember 2025 kl. 16:18 (CET)
::Thank you very much. [[Brukar:Kurcke|Kurcke]] ([[Brukardiskusjon:Kurcke|diskusjon]]) 8. desember 2025 kl. 16:21 (CET)
== You may be an eligible candidate for the U4C election ==
<div lang="en" dir="ltr" class="mw-content-ltr">
Greetings,
The [[m:Special:MyLanguage/Universal_Code_of_Conduct/Coordinating_Committee|Universal Code of Conduct Coordinating Committee (U4C)]] seeks candidates for the 2026 election. The U4C is the global committee responsible for overseeing enforcement of the [[foundation:Special:MyLanguage/Policy:Universal Code of Conduct|Universal Code of Conduct]]. Elections are held annually, if elected a committee member serves for two years.
This year the U4C requires candidates to hold administrator rights on at least one wiki, which is why you are being contacted as you appear to hold this right. There are other requirements, such as candidates must be at least 18 years old and may not be employed by the Wikimedia Foundation or other related chapters and affiliates. You can find more information in the [[m:Special:MyLanguage/Universal_Code_of_Conduct/Coordinating_Committee/Election/2026#Call_for_Candidates|call for candidates on Meta-wiki]]. Additionally, the committee's working language is English; some ability to communicate in English is required.
The election opens on 18 May, if you are eligible and interested you have until 10 May to submit your candidacy. There will be a week in between for candidates to answer questions from the community. Voting takes place privately in [[m:Special:MyLanguage/SecurePoll|SecurePoll]], successful candidates must receive at least 60% support. More information is available on [[m:Special:MyLanguage/Universal_Code_of_Conduct/Coordinating_Committee/Election/2026|the 2026 Elections page]], including timelines and other candidacy information. If you read over the material and consider yourself qualified, please consider submitting your name to run for the committee. If you think someone else in your community might be interested and qualified, please encourage them to run.
In partnership with the U4C -- [[m:User:Keegan (WMF)|Keegan (WMF)]] ([[m:User_talk:Keegan (WMF)|talk]]) 28. april 2026 kl. 22:06 (CEST) </div>
<!-- Melding send av Brukar:Keegan (WMF)@metawiki gjennom lista på https://meta.wikimedia.org/w/index.php?title=User:Keegan_(WMF)/test&oldid=30472432 -->
== Manglar kjelder ==
Hei! Det ville vore fint om du kunne datera kjeldemangelmalane med dato=2026, så me har ein sjanse til å følgja med og ta ut eller sletta stoff som har stått utan kjelder i mange år. -- [[Brukar:Ranveig|Ranveig]] ([[Brukardiskusjon:Ranveig|diskusjon]]) 2. august 2026 kl. 19:45 (CEST)
:Heisann, @[[Brukar:Ranveig|Ranveig]]! Takk for tips! Trudde at dateringa skjedde automatisk, men skal hugse på det til neste gong. Mvh. [[Brukar:90sveped|90sveped]] ([[Brukardiskusjon:90sveped|diskusjon]]) 2. august 2026 kl. 20:54 (CEST)
1fq0fypzy59quiuci2l1ee5yshai8of
3664285
3664270
2026-08-02T19:12:24Z
Ranveig
39
/* Manglar kjelder */ Svar
3664285
wikitext
text/x-wiki
{{Velkomst-reg}}--[[Brukar:Anne-Sophie Ofrim|Anne-Sophie Ofrim]] ([[Brukardiskusjon:Anne-Sophie Ofrim|diskusjon]]) 11. februar 2014 kl. 00:49 (CET)
== Invitation ==
<div dir="ltr" class="me-content-ltr" lang="en">
[[File:Gummi Bears in Action 39.JPG|alt=A gummi bear holding a sign that says "Thank you"|thumb|Thank you for using [[:mw:VisualEditor/Portal|VisualEditor]] and sharing your ideas with the developers.]]
Hello, 90sveped,
The [[:mw:Editing|Editing team]] is asking very experienced editors like you for your help with VisualEditor. The team has a list of [[phab:project/board/1015/|top-priority problems]], but they also want to hear about small problems. These problems may make editing less fun, take too much of your time, or be as annoying as a [[:en:Paper cut|paper cut]]. The Editing team wants to hear about and try to fix these small things, too.
'''You can share your thoughts [https://wikimedia.qualtrics.com/SE/?SID=SV_54k8qFPuloXjEq1 by clicking this link].''' You may respond to this quick, simple, anonymous survey in your own language. If you take the survey, then you agree your responses may be used in accordance with [http://wikimediafoundation.org/wiki/Feedback_privacy_statement these terms]. This survey is powered by Qualtrics and their use of your information is governed by their [http://www.qualtrics.com/privacy-statement/ privacy policy].
More information (including a translateable list of the questions) is posted on wiki at [[:mw:VisualEditor/Survey 2015]]. If you have questions, or prefer to respond on-wiki, then please leave a message on [[:mw:Talk:VisualEditor/Survey 2015|the survey's talk page]].
<div style="float: right;">[[:m:VisualEditor/Survey_list_1|''Unsubscribe from this list'']]'' • [[:m:VisualEditor/Newsletter|Sign up for VisualEditor's multilingual newsletter]] • [[:mw:Help:VisualEditor/User_guide| Translate the user guide]]''</div>
Thank you, [[:en:User:Whatamidoing (WMF)|Whatamidoing (WMF)]] [[:en:User talk:Whatamidoing (WMF)|(talk)]] 20. mars 2015 kl. 19:11 (CET)
</div>
<!-- Melding send av Brukar:Elitre (WMF)@metawiki gjennom lista på http://meta.wikimedia.org/w/index.php?title=VisualEditor/Survey_list_3&oldid=11638181 -->
== Nasjonalrettar ==
Hei og takk for nyttige rettingar! Borsj er faktisk den rette skrivemåten på norsk, sjå [https://ordbok.uib.no/perl/ordbok.cgi?OPP=borsj&ant_bokmaal=5&ant_nynorsk=5&begge=+&ordbok=begge ordbøkene]. --[[Brukar:Ranveig|Ranveig]] ([[Brukardiskusjon:Ranveig|diskusjon]]) 21. oktober 2020 kl. 19:33 (CEST)
** Heisann! Tok utgangspunkt i at борщ skal transkriberes til borsjtsj, og ikke borsj. Men får vel heller klage på at ordboken tar feil i denne saken. --[[Brukar:90sveped|90sveped]] ([[Brukardiskusjon:90sveped|diskusjon]]) 21. oktober 2020 kl. 21:16 (CEST)
== Manglande referansar ==
Eg ser at mange av artiklane du omset manglar referansane dei har på bokmål. Desse fell kanskje ut i løpet av omsetjinga. Dersom du får feilmeldinga "Manglande referanse", kan du ofte kopiera han frå bokmålsteksten og lima han inn i den omsette versjonen medan du omset. Dette er lettare enn å gå over omsetjinga etterpå. --[[Brukar:Ranveig|Ranveig]] ([[Brukardiskusjon:Ranveig|diskusjon]]) 21. mars 2021 kl. 09:03 (CET)
:Prøved du dette då du omsette [[Zinaida Kupryjanovitsj]]? Kanskje du kan læra litt av endringane eg gjorde i denne artikkelen etter at du omsette han. --[[Brukar:Ranveig|Ranveig]] ([[Brukardiskusjon:Ranveig|diskusjon]]) 23. mars 2021 kl. 08:32 (CET)
:Heisann! Eg såg igjennom referansane før eg trykka publiser, og så ikkje at det var noko problem med dei. --[[Brukar:90sveped|90sveped]] ([[Brukardiskusjon:90sveped|diskusjon]]) 23. mars 2021 kl. 17:09 (CET)
::Men mange av dei mangla. Når dette skjer får du ei melding på sida som seier "Manglande referanse". Denne kan du då merka i bokmålsversjonen og kopiera til den nynorsk, slik at den omsette artikkelen har like mange referansar som den opphavlege. --[[Brukar:Ranveig|Ranveig]] ([[Brukardiskusjon:Ranveig|diskusjon]]) 23. mars 2021 kl. 17:12 (CET)
::Eg skal prøve å bli betre på det. Men håpar du kan fortsette med å gå igjennom omsetjingane og fylle inn manglande referansar om du finn noko. Mvh. --[[Brukar:90sveped|90sveped]] ([[Brukardiskusjon:90sveped|diskusjon]]) 23. mars 2021 kl. 17:20 (CET)
:::Det skal eg gjera. Dei fleste slike artiklar kan ha godt av ein ekstra sjekk! --[[Brukar:Ranveig|Ranveig]] ([[Brukardiskusjon:Ranveig|diskusjon]]) 23. mars 2021 kl. 17:25 (CET)
:::Hehe, det kan dei så absolutt ha. Takk for at du går igjennom artiklane mine. Mvh. --[[Brukar:90sveped|90sveped]] ([[Brukardiskusjon:90sveped|diskusjon]]) 23. mars 2021 kl. 17:32 (CET)
== Nye kategoriar ==
Dersom du skal oppretta nye kategoriar, bør du også knyta dei saman til Wikidata (interwiki) på same vis som artiklar. --[[Brukar:Ranveig|Ranveig]] ([[Brukardiskusjon:Ranveig|diskusjon]]) 22. februar 2022 kl. 18:13 (CET)
== Administrator ==
Hei, det ser ut til at du av og til kunne treng å sletta artiklar som ikkje passar her, så ver så god. Sidan du også er administrator på bokmålswikipedia går eg ut frå at du ikkje kjem til å gjera noko gale. [[Brukar:Ranveig|Ranveig]] ([[Brukardiskusjon:Ranveig|diskusjon]]) 24. november 2023 kl. 13:05 (CET)
::Heisann! Tusen takk! Det gjer livet mykje lettare når man kjem over artiklar som er tøv eller ikkje passar her. Skal gjere mitt beste for å ikkje gjere noko gale med dei ekstra verktøya eg har fått no :) Ha en fin dag, {{ping|Ranveig}}. Mvh. [[Brukar:90sveped|90sveped]] ([[Brukardiskusjon:90sveped|diskusjon]]) 24. november 2023 kl. 16:18 (CET)
:::Hei, 90sveped! Du bør sette inn admin-malen på brukersiden din, da er det enklere for andre å se.--[[Brukar:Anne-Sophie Ofrim|Anne-Sophie Ofrim]] ([[Brukardiskusjon:Anne-Sophie Ofrim|diskusjon]]) 12. desember 2023 kl. 13:32 (CET)
::::{{ping|Anne-Sophie Ofrim}} Takk for påminning! Då har eg satt inn malen. Mvh. [[Brukar:90sveped|90sveped]] ([[Brukardiskusjon:90sveped|diskusjon]]) 12. desember 2023 kl. 16:46 (CET)
== Admin-treff i Oslo 26.-27. oktober ==
Kjære administrator eller fadder på nynorsk-Wikipedia! Hald av siste helga i oktober, om du vil vere med på fagleg oppdatering og nettverksmøte i Oslo. Dersom du bur ein annan stad i landet, kan Wikimedia Noreg dekke reise og opphald for deg. [[Brukar:Jon Harald Søby (WMNO)|Jon Harald Søby (WMNO)]] og [[Brukar:Anne Sande (WMNO)|Anne Sande (WMNO)]] organiserer treffet og set i gang planlegginga i august, men gje gjerne innspel om nyttige tema allereie nå. Anten [[:no:Wikipedia:Administratorenes_oppslagstavle#Admintreff_i_Oslo_26.-27._oktober|her]] eller på [mailto:post@wikimedia.no post@wikimedia.no]. Beste helsing, for Wikimedia Noreg, [[Brukar:Elisabeth Carrera (WMNO)|Elisabeth Carrera (WMNO)]] ([[Brukardiskusjon:Elisabeth Carrera (WMNO)|diskusjon]]) 22. juli 2024 kl. 20:00 (CEST)
== Ei WikiNobel-stjerne til deg ==
<div style="border:2px solid var(--border-color-progressive, #6485d1); border-radius:20px; padding:1em; display:flex; align-items: center; gap:1em; justify-content:space-evenly; background-color:var(--background-color-progressive-subtle, #f1f4fd)">
<div>[[File:WikiNobel_barnstar.svg|120px]]</div>
<div>Hei! Eg vil berre si takk for at du oppretta den nye nynorske artikkelen om årets fredsprisvinnar, [[María Corina Machado]]!
Som du sikkert veit, så arrangerer [[m:Wikimedia Norge|Wikimedia Noreg]] kvart år eit «editathon», '''[[m:WikiNobel|WikiNobel]]''', om å oppdatere artiklane som gjeld Nobels fredspris, same dag som prisen blir kunngjord. Du er sjølvsagt hjarteleg velkomen til å delta (igjen?) neste år om du vil!
</div></div> [[Brukar:Jon Harald Søby (WMNO)|Jon Harald Søby (WMNO)]] ([[Brukardiskusjon:Jon Harald Søby (WMNO)|diskusjon]]) 10. oktober 2025 kl. 14:13 (CEST)
:Tusen takk for stjerna og meldinga. Mvh. [[Brukar:90sveped|90sveped]] ([[Brukardiskusjon:90sveped|diskusjon]]) 10. oktober 2025 kl. 17:17 (CEST)
== Update request ==
Hello, 90sveped.
Can you rename [[Andrew Mountbatten Windsor]] back to [[Andrew Mountbatten-Windsor]], by adding the hyphen in Andrew Mountbatten-Windsor's surname? Andrew Mountbatten-Windsor's surname has been hyphenated again, as decreed by late Queen Elizabeth II, after the hyphen was briefly omitted from his surname, after he was stripped of all his royal and military titles.
https://www.theguardian.com/uk-news/2025/nov/12/andrew-mountbatten-windsor-hyphenated-decreed-queen-elizabeth
Yours sincerely, [[Brukar:Kurcke|Kurcke]] ([[Brukardiskusjon:Kurcke|diskusjon]]) 8. desember 2025 kl. 13:12 (CET)
:@[[Brukar:Kurcke|Kurcke]] Thanks for your message! I've now renamed the article. Best regards [[Brukar:90sveped|90sveped]] ([[Brukardiskusjon:90sveped|diskusjon]]) 8. desember 2025 kl. 16:18 (CET)
::Thank you very much. [[Brukar:Kurcke|Kurcke]] ([[Brukardiskusjon:Kurcke|diskusjon]]) 8. desember 2025 kl. 16:21 (CET)
== You may be an eligible candidate for the U4C election ==
<div lang="en" dir="ltr" class="mw-content-ltr">
Greetings,
The [[m:Special:MyLanguage/Universal_Code_of_Conduct/Coordinating_Committee|Universal Code of Conduct Coordinating Committee (U4C)]] seeks candidates for the 2026 election. The U4C is the global committee responsible for overseeing enforcement of the [[foundation:Special:MyLanguage/Policy:Universal Code of Conduct|Universal Code of Conduct]]. Elections are held annually, if elected a committee member serves for two years.
This year the U4C requires candidates to hold administrator rights on at least one wiki, which is why you are being contacted as you appear to hold this right. There are other requirements, such as candidates must be at least 18 years old and may not be employed by the Wikimedia Foundation or other related chapters and affiliates. You can find more information in the [[m:Special:MyLanguage/Universal_Code_of_Conduct/Coordinating_Committee/Election/2026#Call_for_Candidates|call for candidates on Meta-wiki]]. Additionally, the committee's working language is English; some ability to communicate in English is required.
The election opens on 18 May, if you are eligible and interested you have until 10 May to submit your candidacy. There will be a week in between for candidates to answer questions from the community. Voting takes place privately in [[m:Special:MyLanguage/SecurePoll|SecurePoll]], successful candidates must receive at least 60% support. More information is available on [[m:Special:MyLanguage/Universal_Code_of_Conduct/Coordinating_Committee/Election/2026|the 2026 Elections page]], including timelines and other candidacy information. If you read over the material and consider yourself qualified, please consider submitting your name to run for the committee. If you think someone else in your community might be interested and qualified, please encourage them to run.
In partnership with the U4C -- [[m:User:Keegan (WMF)|Keegan (WMF)]] ([[m:User_talk:Keegan (WMF)|talk]]) 28. april 2026 kl. 22:06 (CEST) </div>
<!-- Melding send av Brukar:Keegan (WMF)@metawiki gjennom lista på https://meta.wikimedia.org/w/index.php?title=User:Keegan_(WMF)/test&oldid=30472432 -->
== Manglar kjelder ==
Hei! Det ville vore fint om du kunne datera kjeldemangelmalane med dato=2026, så me har ein sjanse til å følgja med og ta ut eller sletta stoff som har stått utan kjelder i mange år. -- [[Brukar:Ranveig|Ranveig]] ([[Brukardiskusjon:Ranveig|diskusjon]]) 2. august 2026 kl. 19:45 (CEST)
:Heisann, @[[Brukar:Ranveig|Ranveig]]! Takk for tips! Trudde at dateringa skjedde automatisk, men skal hugse på det til neste gong. Mvh. [[Brukar:90sveped|90sveped]] ([[Brukardiskusjon:90sveped|diskusjon]]) 2. august 2026 kl. 20:54 (CEST)
::Eg kan forstå kvifor du trudde det, for det noverande året kjem inn som ein dynamisk dato i kategoriane. Men denne vil endra seg med tida, slik at det blir vanskeleg å få oversyn. -- [[Brukar:Ranveig|Ranveig]] ([[Brukardiskusjon:Ranveig|diskusjon]]) 2. august 2026 kl. 21:12 (CEST)
46nizj3fzf40rdn9vn7vzj77p493kkp
3664286
3664285
2026-08-02T19:24:34Z
90sveped
53941
/* Manglar kjelder */ Svar
3664286
wikitext
text/x-wiki
{{Velkomst-reg}}--[[Brukar:Anne-Sophie Ofrim|Anne-Sophie Ofrim]] ([[Brukardiskusjon:Anne-Sophie Ofrim|diskusjon]]) 11. februar 2014 kl. 00:49 (CET)
== Invitation ==
<div dir="ltr" class="me-content-ltr" lang="en">
[[File:Gummi Bears in Action 39.JPG|alt=A gummi bear holding a sign that says "Thank you"|thumb|Thank you for using [[:mw:VisualEditor/Portal|VisualEditor]] and sharing your ideas with the developers.]]
Hello, 90sveped,
The [[:mw:Editing|Editing team]] is asking very experienced editors like you for your help with VisualEditor. The team has a list of [[phab:project/board/1015/|top-priority problems]], but they also want to hear about small problems. These problems may make editing less fun, take too much of your time, or be as annoying as a [[:en:Paper cut|paper cut]]. The Editing team wants to hear about and try to fix these small things, too.
'''You can share your thoughts [https://wikimedia.qualtrics.com/SE/?SID=SV_54k8qFPuloXjEq1 by clicking this link].''' You may respond to this quick, simple, anonymous survey in your own language. If you take the survey, then you agree your responses may be used in accordance with [http://wikimediafoundation.org/wiki/Feedback_privacy_statement these terms]. This survey is powered by Qualtrics and their use of your information is governed by their [http://www.qualtrics.com/privacy-statement/ privacy policy].
More information (including a translateable list of the questions) is posted on wiki at [[:mw:VisualEditor/Survey 2015]]. If you have questions, or prefer to respond on-wiki, then please leave a message on [[:mw:Talk:VisualEditor/Survey 2015|the survey's talk page]].
<div style="float: right;">[[:m:VisualEditor/Survey_list_1|''Unsubscribe from this list'']]'' • [[:m:VisualEditor/Newsletter|Sign up for VisualEditor's multilingual newsletter]] • [[:mw:Help:VisualEditor/User_guide| Translate the user guide]]''</div>
Thank you, [[:en:User:Whatamidoing (WMF)|Whatamidoing (WMF)]] [[:en:User talk:Whatamidoing (WMF)|(talk)]] 20. mars 2015 kl. 19:11 (CET)
</div>
<!-- Melding send av Brukar:Elitre (WMF)@metawiki gjennom lista på http://meta.wikimedia.org/w/index.php?title=VisualEditor/Survey_list_3&oldid=11638181 -->
== Nasjonalrettar ==
Hei og takk for nyttige rettingar! Borsj er faktisk den rette skrivemåten på norsk, sjå [https://ordbok.uib.no/perl/ordbok.cgi?OPP=borsj&ant_bokmaal=5&ant_nynorsk=5&begge=+&ordbok=begge ordbøkene]. --[[Brukar:Ranveig|Ranveig]] ([[Brukardiskusjon:Ranveig|diskusjon]]) 21. oktober 2020 kl. 19:33 (CEST)
** Heisann! Tok utgangspunkt i at борщ skal transkriberes til borsjtsj, og ikke borsj. Men får vel heller klage på at ordboken tar feil i denne saken. --[[Brukar:90sveped|90sveped]] ([[Brukardiskusjon:90sveped|diskusjon]]) 21. oktober 2020 kl. 21:16 (CEST)
== Manglande referansar ==
Eg ser at mange av artiklane du omset manglar referansane dei har på bokmål. Desse fell kanskje ut i løpet av omsetjinga. Dersom du får feilmeldinga "Manglande referanse", kan du ofte kopiera han frå bokmålsteksten og lima han inn i den omsette versjonen medan du omset. Dette er lettare enn å gå over omsetjinga etterpå. --[[Brukar:Ranveig|Ranveig]] ([[Brukardiskusjon:Ranveig|diskusjon]]) 21. mars 2021 kl. 09:03 (CET)
:Prøved du dette då du omsette [[Zinaida Kupryjanovitsj]]? Kanskje du kan læra litt av endringane eg gjorde i denne artikkelen etter at du omsette han. --[[Brukar:Ranveig|Ranveig]] ([[Brukardiskusjon:Ranveig|diskusjon]]) 23. mars 2021 kl. 08:32 (CET)
:Heisann! Eg såg igjennom referansane før eg trykka publiser, og så ikkje at det var noko problem med dei. --[[Brukar:90sveped|90sveped]] ([[Brukardiskusjon:90sveped|diskusjon]]) 23. mars 2021 kl. 17:09 (CET)
::Men mange av dei mangla. Når dette skjer får du ei melding på sida som seier "Manglande referanse". Denne kan du då merka i bokmålsversjonen og kopiera til den nynorsk, slik at den omsette artikkelen har like mange referansar som den opphavlege. --[[Brukar:Ranveig|Ranveig]] ([[Brukardiskusjon:Ranveig|diskusjon]]) 23. mars 2021 kl. 17:12 (CET)
::Eg skal prøve å bli betre på det. Men håpar du kan fortsette med å gå igjennom omsetjingane og fylle inn manglande referansar om du finn noko. Mvh. --[[Brukar:90sveped|90sveped]] ([[Brukardiskusjon:90sveped|diskusjon]]) 23. mars 2021 kl. 17:20 (CET)
:::Det skal eg gjera. Dei fleste slike artiklar kan ha godt av ein ekstra sjekk! --[[Brukar:Ranveig|Ranveig]] ([[Brukardiskusjon:Ranveig|diskusjon]]) 23. mars 2021 kl. 17:25 (CET)
:::Hehe, det kan dei så absolutt ha. Takk for at du går igjennom artiklane mine. Mvh. --[[Brukar:90sveped|90sveped]] ([[Brukardiskusjon:90sveped|diskusjon]]) 23. mars 2021 kl. 17:32 (CET)
== Nye kategoriar ==
Dersom du skal oppretta nye kategoriar, bør du også knyta dei saman til Wikidata (interwiki) på same vis som artiklar. --[[Brukar:Ranveig|Ranveig]] ([[Brukardiskusjon:Ranveig|diskusjon]]) 22. februar 2022 kl. 18:13 (CET)
== Administrator ==
Hei, det ser ut til at du av og til kunne treng å sletta artiklar som ikkje passar her, så ver så god. Sidan du også er administrator på bokmålswikipedia går eg ut frå at du ikkje kjem til å gjera noko gale. [[Brukar:Ranveig|Ranveig]] ([[Brukardiskusjon:Ranveig|diskusjon]]) 24. november 2023 kl. 13:05 (CET)
::Heisann! Tusen takk! Det gjer livet mykje lettare når man kjem over artiklar som er tøv eller ikkje passar her. Skal gjere mitt beste for å ikkje gjere noko gale med dei ekstra verktøya eg har fått no :) Ha en fin dag, {{ping|Ranveig}}. Mvh. [[Brukar:90sveped|90sveped]] ([[Brukardiskusjon:90sveped|diskusjon]]) 24. november 2023 kl. 16:18 (CET)
:::Hei, 90sveped! Du bør sette inn admin-malen på brukersiden din, da er det enklere for andre å se.--[[Brukar:Anne-Sophie Ofrim|Anne-Sophie Ofrim]] ([[Brukardiskusjon:Anne-Sophie Ofrim|diskusjon]]) 12. desember 2023 kl. 13:32 (CET)
::::{{ping|Anne-Sophie Ofrim}} Takk for påminning! Då har eg satt inn malen. Mvh. [[Brukar:90sveped|90sveped]] ([[Brukardiskusjon:90sveped|diskusjon]]) 12. desember 2023 kl. 16:46 (CET)
== Admin-treff i Oslo 26.-27. oktober ==
Kjære administrator eller fadder på nynorsk-Wikipedia! Hald av siste helga i oktober, om du vil vere med på fagleg oppdatering og nettverksmøte i Oslo. Dersom du bur ein annan stad i landet, kan Wikimedia Noreg dekke reise og opphald for deg. [[Brukar:Jon Harald Søby (WMNO)|Jon Harald Søby (WMNO)]] og [[Brukar:Anne Sande (WMNO)|Anne Sande (WMNO)]] organiserer treffet og set i gang planlegginga i august, men gje gjerne innspel om nyttige tema allereie nå. Anten [[:no:Wikipedia:Administratorenes_oppslagstavle#Admintreff_i_Oslo_26.-27._oktober|her]] eller på [mailto:post@wikimedia.no post@wikimedia.no]. Beste helsing, for Wikimedia Noreg, [[Brukar:Elisabeth Carrera (WMNO)|Elisabeth Carrera (WMNO)]] ([[Brukardiskusjon:Elisabeth Carrera (WMNO)|diskusjon]]) 22. juli 2024 kl. 20:00 (CEST)
== Ei WikiNobel-stjerne til deg ==
<div style="border:2px solid var(--border-color-progressive, #6485d1); border-radius:20px; padding:1em; display:flex; align-items: center; gap:1em; justify-content:space-evenly; background-color:var(--background-color-progressive-subtle, #f1f4fd)">
<div>[[File:WikiNobel_barnstar.svg|120px]]</div>
<div>Hei! Eg vil berre si takk for at du oppretta den nye nynorske artikkelen om årets fredsprisvinnar, [[María Corina Machado]]!
Som du sikkert veit, så arrangerer [[m:Wikimedia Norge|Wikimedia Noreg]] kvart år eit «editathon», '''[[m:WikiNobel|WikiNobel]]''', om å oppdatere artiklane som gjeld Nobels fredspris, same dag som prisen blir kunngjord. Du er sjølvsagt hjarteleg velkomen til å delta (igjen?) neste år om du vil!
</div></div> [[Brukar:Jon Harald Søby (WMNO)|Jon Harald Søby (WMNO)]] ([[Brukardiskusjon:Jon Harald Søby (WMNO)|diskusjon]]) 10. oktober 2025 kl. 14:13 (CEST)
:Tusen takk for stjerna og meldinga. Mvh. [[Brukar:90sveped|90sveped]] ([[Brukardiskusjon:90sveped|diskusjon]]) 10. oktober 2025 kl. 17:17 (CEST)
== Update request ==
Hello, 90sveped.
Can you rename [[Andrew Mountbatten Windsor]] back to [[Andrew Mountbatten-Windsor]], by adding the hyphen in Andrew Mountbatten-Windsor's surname? Andrew Mountbatten-Windsor's surname has been hyphenated again, as decreed by late Queen Elizabeth II, after the hyphen was briefly omitted from his surname, after he was stripped of all his royal and military titles.
https://www.theguardian.com/uk-news/2025/nov/12/andrew-mountbatten-windsor-hyphenated-decreed-queen-elizabeth
Yours sincerely, [[Brukar:Kurcke|Kurcke]] ([[Brukardiskusjon:Kurcke|diskusjon]]) 8. desember 2025 kl. 13:12 (CET)
:@[[Brukar:Kurcke|Kurcke]] Thanks for your message! I've now renamed the article. Best regards [[Brukar:90sveped|90sveped]] ([[Brukardiskusjon:90sveped|diskusjon]]) 8. desember 2025 kl. 16:18 (CET)
::Thank you very much. [[Brukar:Kurcke|Kurcke]] ([[Brukardiskusjon:Kurcke|diskusjon]]) 8. desember 2025 kl. 16:21 (CET)
== You may be an eligible candidate for the U4C election ==
<div lang="en" dir="ltr" class="mw-content-ltr">
Greetings,
The [[m:Special:MyLanguage/Universal_Code_of_Conduct/Coordinating_Committee|Universal Code of Conduct Coordinating Committee (U4C)]] seeks candidates for the 2026 election. The U4C is the global committee responsible for overseeing enforcement of the [[foundation:Special:MyLanguage/Policy:Universal Code of Conduct|Universal Code of Conduct]]. Elections are held annually, if elected a committee member serves for two years.
This year the U4C requires candidates to hold administrator rights on at least one wiki, which is why you are being contacted as you appear to hold this right. There are other requirements, such as candidates must be at least 18 years old and may not be employed by the Wikimedia Foundation or other related chapters and affiliates. You can find more information in the [[m:Special:MyLanguage/Universal_Code_of_Conduct/Coordinating_Committee/Election/2026#Call_for_Candidates|call for candidates on Meta-wiki]]. Additionally, the committee's working language is English; some ability to communicate in English is required.
The election opens on 18 May, if you are eligible and interested you have until 10 May to submit your candidacy. There will be a week in between for candidates to answer questions from the community. Voting takes place privately in [[m:Special:MyLanguage/SecurePoll|SecurePoll]], successful candidates must receive at least 60% support. More information is available on [[m:Special:MyLanguage/Universal_Code_of_Conduct/Coordinating_Committee/Election/2026|the 2026 Elections page]], including timelines and other candidacy information. If you read over the material and consider yourself qualified, please consider submitting your name to run for the committee. If you think someone else in your community might be interested and qualified, please encourage them to run.
In partnership with the U4C -- [[m:User:Keegan (WMF)|Keegan (WMF)]] ([[m:User_talk:Keegan (WMF)|talk]]) 28. april 2026 kl. 22:06 (CEST) </div>
<!-- Melding send av Brukar:Keegan (WMF)@metawiki gjennom lista på https://meta.wikimedia.org/w/index.php?title=User:Keegan_(WMF)/test&oldid=30472432 -->
== Manglar kjelder ==
Hei! Det ville vore fint om du kunne datera kjeldemangelmalane med dato=2026, så me har ein sjanse til å følgja med og ta ut eller sletta stoff som har stått utan kjelder i mange år. -- [[Brukar:Ranveig|Ranveig]] ([[Brukardiskusjon:Ranveig|diskusjon]]) 2. august 2026 kl. 19:45 (CEST)
:Heisann, @[[Brukar:Ranveig|Ranveig]]! Takk for tips! Trudde at dateringa skjedde automatisk, men skal hugse på det til neste gong. Mvh. [[Brukar:90sveped|90sveped]] ([[Brukardiskusjon:90sveped|diskusjon]]) 2. august 2026 kl. 20:54 (CEST)
::Eg kan forstå kvifor du trudde det, for det noverande året kjem inn som ein dynamisk dato i kategoriane. Men denne vil endra seg med tida, slik at det blir vanskeleg å få oversyn. -- [[Brukar:Ranveig|Ranveig]] ([[Brukardiskusjon:Ranveig|diskusjon]]) 2. august 2026 kl. 21:12 (CEST)
:::Skjønar! For då eg la til refforbetremalen på nokre av artiklane, så kom det opp feilmelding på at det mangla dato, så tenkte ikkje noko meir på det på kjeldemangel-malen.
:::Vi burde nesten hatt ein bot eller noko liknande som kunne leggje inn datoar på kjeldemangelmalane som ikkje hadde datomerking. Viss det let seg gjera. Mvh. [[Brukar:90sveped|90sveped]] ([[Brukardiskusjon:90sveped|diskusjon]]) 2. august 2026 kl. 21:24 (CEST)
4oxz70zec3afb86b65hkta8u1l0uckf
Mal:Byar i Syria
10
277500
3664297
3129988
2026-08-02T22:06:27Z
HaileyChoi9
157529
3664297
wikitext
text/x-wiki
{{navboks
|namn = Byar i Syria
|tittel = [[Byar i Syria]]
|bilete = [[File:Syria Districts (2017).svg|100px|Flagget til Syria]]
|gruppe1 = [[Guvernement i Syria|Guvernement]]senter
|liste1 =[[Aleppo]]{{,}} [[Damaskus]]{{,}} [[Daraa]]{{,}} [[Deir ez-Zor]]{{,}} [[Hama]]{{,}} [[al-Hasakah]]{{,}} [[Homs]]{{,}} [[Idlib]]{{,}} [[Lattakia]]{{,}} [[Quneitra]]{{,}} [[al-Raqqah]]{{,}} [[al-Suwayda]]{{,}} [[Tartus]]
|gruppe2 = [[Distrikt i Syria|Distriktsenter]]
|liste2 =[[Abu Kamal]]{{,}} [[Afrin i Syria|Afrin]]{{,}} [[Arihah]]{{,}} [[Atarib]]{{,}} [[Ayn al-Arab]]{{,}} [[Azaz]]{{,}} [[al-Bab]]{{,}} [[Baniyas]]{{,}} [[Darayya]]{{,}} [[Dayr Hafir]]{{,}} [[Douma i Syria|Douma]]{{,}} [[Duraykish]]{{,}} [[Fiq i Syria|Fiq]]{{,}} [[al-Haffah]]{{,}} [[Harem i Syria|Harem]]{{,}} [[Izra|Izra']]{{,}} [[Jableh]]{{,}} [[Jarabulus]]{{,}} [[Jisr ash-Shugur]]{{,}} [[Maarat al-Numaan]]{{,}} [[al-Malikiyah]]{{,}} [[Manbij]]{{,}} [[Masyaf]]{{,}} [[Mayadin]]{{,}} [[Mhardeh]]{{,}} [[Al-Mukharram|al-Mukharram al-Foqani]]{{,}} [[an-Nabk]]{{,}} [[Palmyra]]{{,}} [[Qamishli]]{{,}} [[Qardaha]]{{,}} [[Qatana]]{{,}} [[Qudsaya]]{{,}} [[Al-Qusayr i Syria|al-Qusayr]]{{,}} [[al-Qutayfah]]{{,}} [[Ras al-Ayn, al-Hasakah|Ra's al-'Ayn]]{{,}} [[al-Rastan]]{{,}} [[as-Safira]]{{,}} [[Safita]]{{,}} [[Salamiyah]]{{,}} [[Salkhad]]{{,}} [[al-Sanamayn]]{{,}} [[Shahba]]{{,}} [[ash-Shaykh Badr]]{{,}} [[al-Suqaylabiyah]]{{,}} [[Talkalakh]]{{,}} [[Al-Tall i Syria|al-Tall]]{{,}} [[Tell Abyad]]{{,}} [[al-Thawrah]]{{,}} [[Yabrud]]{{,}} [[Zabadani]]
}}
<noinclude>
[[Kategori:Syriske malar]]
</noinclude>
cpkj4n9m8594w11mh0s356dkyhwaxu3
Erik Durm
0
280032
3664303
3330640
2026-08-03T06:55:33Z
Migne
2086
3664303
wikitext
text/x-wiki
{{Infoboks fotballspelar
| namn= Erik Durm
| fødd = {{Fødselsdato og alder|1992|05|12}}
| fødestad = [[Pirmasens]]
| føddland = [[Tyskland]]
| høgd = 183 cm
| nvklubb = [[Eintracht Frankfurt]]
| draktnummer = 37
| posisjon = Forsvar
| ungdomsår = 1997-2008<br>2008-10<br>2010-11
| ungdomsklubb = {{GER}} Rieschweiler<br>{{GER}} Saarbrücken<br>{{GER}} [[1. FSV Mainz 05|Mainz]]
| år = 2010-12<br>2012-2018<br>2018-2019<br>2019-
| klubbar = {{GER}} [[1. FSV Mainz 05|Mainz]] <br>{{GER}} [[Borussia Dortmund]]<br>{{ENG}} [[Huddersfield Town|Huddersfield]]<br>{{GER}} [[Eintracht Frankfurt]]
| kampar(mål) = 0 (0)<br>64 (2)<br>28 (0)<br>32 (1)
| landslagår = 2013-2014<br>2014-2015
| landslag = {{GER}} [[Tyskland|Tyskland U21]]<br>{{GER}} [[Tyskland]]
| landskampar(mål) = 5 (0)<br>7 (0)
| kloppdatert = 4. september 2021
| lloppdatert = 4. september 2021
}}
'''Erik Durm''' ({{fødd|12. mai|1992|fødestad=i [[Pirmasens]] i [[Rheinland-Pfalz]]|Durm, Erik}}) er ein [[Tyskland|tysk]] tidlegare [[fotball]]spelar som er mest kjend som [[Borussia Dortmund]]- og [[Eintracht Frankfurt]]-spelar. Han var vekselvis høgre- og venstreback.
===Klubbspel===
Durm spelte frå 2013 fem sesongar i bundesligaen for Borussia Dortmund. Han var innbytar då laget vann DFB-pokalen 2017 med 2–1 over Eintracht Frankfurt. Etter ein sesong i engelske [[Huddersfield Town]], gjorde han 2019-22 teneste i nettopp Eintracht Frankfurt. Han var ikkje med då Eintracht vann finalen UEFA-europaligaen 2022. I staden venta spel med FC Kaiserslautern i tysk 2. liga. Han la opp i januar 2024.
===Landslagsspel===
Durm fekk sin landslagsdebut 1. juni 2014. Han fekk plass i den tyske troppa til [[Fotball-VM 2014 i Brasil, utan å kome på bana i turneringa. Hausten 2014 spelte han 6 landskampar og enda opp med 7 kampar for Tyskland, ingen skåringar.
===Merittar===
*Vinnar av DFB-pokalen: 2017 for Borussia Dortmund
==Kjelder==
{{refopning}}
*''Denne artikkelen bygger på «[[:en:Erik Durm|Erik Durm]]» frå {{Wikipedia-utgåve|en}}, den 3. august 2026.''
{{refslutt}}
*[https://eu-football.info/_player.php?id=28691 eu-football]
{{Tyskland i fotball-VM 2014}}
[[Kategori:Tyske fotballspelarar]]
[[Kategori:Mainz-spelarar]]
[[Kategori:Borussia Dortmund-spelarar]]
[[Kategori:Eintracht Frankfurt-spelarar]]
q1nwus1kxr0jb7y1kzwjinjg95nyn4f
Shkodran Mustafi
0
280033
3664214
3664191
2026-08-02T13:56:12Z
90sveped
53941
3664214
wikitext
text/x-wiki
{{Infoboks fotballspelar
| namn= Shkodran Mustafi
| fødd = {{Fødselsdato og alder|1992|04|17}}
| fødestad = [[Bad Hersfeld]]
| føddland = [[Tyskland]]
| høgd = 184 cm
| nvklubb = [[Sampdoria]]
| draktnummer = 8
| posisjon = Forsvar
| ungdomsår = 2006-09<br>2009-11
| ungdomsklubb = {{GER}} [[Hamburger SV|Hamburg]] <br>{{ENG}} [[Everton]]
| år = 2009-12<br>2012-
| klubbar = {{ENG}} [[Everton]] <br>{{ITA}} [[Sampdoria]]
| kampar(mål) = 0 (0)<br>49 (1)
| landslagår = 2013-<br>2014-
| landslag = {{GER}} [[Tyskland|Tyskland U21]]<br>{{GER}} [[Tyskland]]
| landskampar(mål) = 7 (0)<br>1 (0)
| kloppdatert = 8. mai 2014
| lloppdatert = 13. mai 2014
}}
'''Shkodran Mustafi''' ({{fødd|17. april|1992|fødestad=i [[Bad Hersfeld]] i [[Hessen]]|Mustafi, Shkodran}}) er ein [[Tyskland|tysk]] tidlegare [[fotball]]spelar som i 2014 vart verdsmeister med Tyskland. Midtstopparen gjorde i tida 2012-23 teneste for fotballklubbar i [[Italia]], [[Spania]], [[England]] og, ei kort tid i Tyskland.
===Klubbspel===
Mustafi debuterte i italienske [[Serie A]] våren 2012 for [[Sampdoria]]. Etter to sesongar med det spanske [[La Liga]]-laget [[Valencia CF]], vart han i august 2016 overført til engelske [[Arsenal FC]] mot, etter seiande, 41 millionar [[euro]]. London-klubben tok seg til fleire finalar i perioden, utan Mustafi fekk med seg ein einaste. Vårsesongen 2021 spelte han for tyske [[Schalke 04]], ein sesong som enda med nedrykk. Sesongane 2021-23 fekk Mustafi heller lite speletid i spanske UD Levante, og la opp.
===Landslagsspel===
Mustafi fekk sin landslagsdebut for Tyskland i mai 2014. Under [[Fotball-VM 2014|verdsmeisterskapen]] i [[Brasil]] deltok han i tre av kampane for det tyske mannskapet som enda opp som vinnar av turneringa. I 2016 var han med i to av kampane i [[Fotball-EM 2016|europameisterskapen]], sist som innbytar då Tyskland tapte semifinalen mot [[Frankrike]]. 8. oktober 2017 spelte han sin 20. og siste landskamp. Han skåra 2 landslagsmål, det fyrste i EM-kampen mot [[Ukraina]] 12. juni 2016.
===Merittar===
*Verdsmeister: 2014 for Tyskland
==Kjelder==
{{refopning}}
*''Denne artikkelen bygger på «[[:en:Shkodran Mustafi|Shkodran Mustafi]]» frå {{Wikipedia-utgåve|en}}, den 2. august 2026.''
{{refslutt}}
*[https://eu-football.info/_player.php?id=28569 eu-football]
{{manglar kjelder}}
{{Tyskland i fotball-VM 2014}}
{{Tyskland i fotball-EM 2016}}
{{autoritetsdata}}
[[Kategori:Tyske fotballspelarar]]
[[Kategori:Sampdoria-spelarar]]
[[Kategori:Valencia-spelarar]]
[[Kategori:Arsenal-spelarar]]
[[Kategori:Schalke-spelarar]]
[[Kategori:Levante-spelarar]]
1msx0bhf4tr1f9xrc7pz7q4l1fk0s1s
3664244
3664214
2026-08-02T18:12:15Z
Ranveig
39
Flikk
3664244
wikitext
text/x-wiki
{{Infoboks fotballspelar
| namn= Shkodran Mustafi
| fødd = {{Fødselsdato og alder|1992|04|17}}
| fødestad = [[Bad Hersfeld]]
| føddland = [[Tyskland]]
| høgd = 184 cm
| nvklubb = [[Sampdoria]]
| draktnummer = 8
| posisjon = Forsvar
| ungdomsår = 2006-09<br>2009-11
| ungdomsklubb = {{GER}} [[Hamburger SV|Hamburg]] <br>{{ENG}} [[Everton]]
| år = 2009-12<br>2012-
| klubbar = {{ENG}} [[Everton]] <br>{{ITA}} [[Sampdoria]]
| kampar(mål) = 0 (0)<br>49 (1)
| landslagår = 2013-<br>2014-
| landslag = {{GER}} [[Tyskland|Tyskland U21]]<br>{{GER}} [[Tyskland]]
| landskampar(mål) = 7 (0)<br>1 (0)
| kloppdatert = 8. mai 2014
| lloppdatert = 13. mai 2014
}}
'''Shkodran Mustafi''' ({{fødd|17. april|1992|fødestad=i [[Bad Hersfeld]] i [[Hessen]]|Mustafi, Shkodran}}) er ein [[Tyskland|tysk]] tidlegare [[fotball]]spelar som i 2014 vart verdsmeister med Tyskland. Midtstopparen gjorde i tida 2012-23 teneste for fotballklubbar i [[Italia]], [[Spania]], [[England]] og ei kort tid i Tyskland.
==Karriere==
===Klubbspel===
Mustafi debuterte i italienske [[Serie A]] våren 2012 for [[Sampdoria]]. Etter to sesongar med det spanske [[La Liga]]-laget [[Valencia CF]], vart han i august 2016 overført til engelske [[Arsenal FC]] mot, etter seiande, 41 millionar [[euro]]. London-klubben tok seg til fleire finalar i perioden, utan Mustafi fekk med seg ein einaste. Vårsesongen 2021 spelte han for tyske [[Schalke 04]], ein sesong som enda med nedrykk. Sesongane 2021-23 fekk Mustafi heller lite speletid i spanske UD Levante, og la opp.
===Landslagsspel===
Mustafi fekk landslagsdebuten sin for Tyskland i mai 2014. Under [[Fotball-VM 2014|verdsmeisterskapen]] i [[Brasil]] deltok han i tre av kampane for det tyske mannskapet som enda opp som vinnar av turneringa. I 2016 var han med i to av kampane i [[Fotball-EM 2016|europameisterskapen]], sist som innbytar då Tyskland tapte semifinalen mot [[Frankrike]]. 8. oktober 2017 spelte han sin 20. og siste landskamp. Han skåra 2 landslagsmål, det fyrste i EM-kampen mot [[Ukraina]] 12. juni 2016.
===Merittar===
*Verdsmeister: 2014 for Tyskland
==Kjelder==
{{refopning}}
*[https://eu-football.info/_player.php?id=28569 eu-football]
*''Denne artikkelen bygger på «[[:en:Shkodran Mustafi|Shkodran Mustafi]]» frå {{Wikipedia-utgåve|en}}, den 2. august 2026.''
{{refslutt}}
{{refforbete|dato=2026}}
{{Tyskland i fotball-VM 2014}}
{{Tyskland i fotball-EM 2016}}
{{autoritetsdata}}
[[Kategori:Tyske fotballspelarar]]
[[Kategori:Sampdoria-spelarar]]
[[Kategori:Valencia-spelarar]]
[[Kategori:Arsenal-spelarar]]
[[Kategori:Schalke-spelarar]]
[[Kategori:Levante-spelarar]]
ipxdfwoxqlplg0sh2ekyrs0chdh6oln
3664245
3664244
2026-08-02T18:12:23Z
Ranveig
39
/* Kjelder */
3664245
wikitext
text/x-wiki
{{Infoboks fotballspelar
| namn= Shkodran Mustafi
| fødd = {{Fødselsdato og alder|1992|04|17}}
| fødestad = [[Bad Hersfeld]]
| føddland = [[Tyskland]]
| høgd = 184 cm
| nvklubb = [[Sampdoria]]
| draktnummer = 8
| posisjon = Forsvar
| ungdomsår = 2006-09<br>2009-11
| ungdomsklubb = {{GER}} [[Hamburger SV|Hamburg]] <br>{{ENG}} [[Everton]]
| år = 2009-12<br>2012-
| klubbar = {{ENG}} [[Everton]] <br>{{ITA}} [[Sampdoria]]
| kampar(mål) = 0 (0)<br>49 (1)
| landslagår = 2013-<br>2014-
| landslag = {{GER}} [[Tyskland|Tyskland U21]]<br>{{GER}} [[Tyskland]]
| landskampar(mål) = 7 (0)<br>1 (0)
| kloppdatert = 8. mai 2014
| lloppdatert = 13. mai 2014
}}
'''Shkodran Mustafi''' ({{fødd|17. april|1992|fødestad=i [[Bad Hersfeld]] i [[Hessen]]|Mustafi, Shkodran}}) er ein [[Tyskland|tysk]] tidlegare [[fotball]]spelar som i 2014 vart verdsmeister med Tyskland. Midtstopparen gjorde i tida 2012-23 teneste for fotballklubbar i [[Italia]], [[Spania]], [[England]] og ei kort tid i Tyskland.
==Karriere==
===Klubbspel===
Mustafi debuterte i italienske [[Serie A]] våren 2012 for [[Sampdoria]]. Etter to sesongar med det spanske [[La Liga]]-laget [[Valencia CF]], vart han i august 2016 overført til engelske [[Arsenal FC]] mot, etter seiande, 41 millionar [[euro]]. London-klubben tok seg til fleire finalar i perioden, utan Mustafi fekk med seg ein einaste. Vårsesongen 2021 spelte han for tyske [[Schalke 04]], ein sesong som enda med nedrykk. Sesongane 2021-23 fekk Mustafi heller lite speletid i spanske UD Levante, og la opp.
===Landslagsspel===
Mustafi fekk landslagsdebuten sin for Tyskland i mai 2014. Under [[Fotball-VM 2014|verdsmeisterskapen]] i [[Brasil]] deltok han i tre av kampane for det tyske mannskapet som enda opp som vinnar av turneringa. I 2016 var han med i to av kampane i [[Fotball-EM 2016|europameisterskapen]], sist som innbytar då Tyskland tapte semifinalen mot [[Frankrike]]. 8. oktober 2017 spelte han sin 20. og siste landskamp. Han skåra 2 landslagsmål, det fyrste i EM-kampen mot [[Ukraina]] 12. juni 2016.
===Merittar===
*Verdsmeister: 2014 for Tyskland
==Kjelder==
{{refopning}}
*[https://eu-football.info/_player.php?id=28569 eu-football]
*''Denne artikkelen bygger på «[[:en:Shkodran Mustafi|Shkodran Mustafi]]» frå {{Wikipedia-utgåve|en}}, den 2. august 2026.''
{{refslutt}}
{{refforbetre|dato=2026}}
{{Tyskland i fotball-VM 2014}}
{{Tyskland i fotball-EM 2016}}
{{autoritetsdata}}
[[Kategori:Tyske fotballspelarar]]
[[Kategori:Sampdoria-spelarar]]
[[Kategori:Valencia-spelarar]]
[[Kategori:Arsenal-spelarar]]
[[Kategori:Schalke-spelarar]]
[[Kategori:Levante-spelarar]]
bgliwbqlkkc4sev1i5aptw3mn2dy7hb
Forliksråd
0
285924
3664278
3544125
2026-08-02T19:07:02Z
Ranveig
39
Malar
3664278
wikitext
text/x-wiki
'''Forliksrådet''' er fyrste instans i det norske rettssystemet. Eit forliksråd er eit kommunalt oppnemnt meklingsorgan som består av tre lekdommarar som vert vald av kommunestyret for ein periode på fire år. Alle kommunar skal ha forliksråd.
Forliksrådet handsamar sivile saker, aldri straffesaker, og dømer ikkje i saker som det finn for vanskelege eller omfattande; slike saker vert sende vidare til ein høgre rettsinstans, i fyrste omgang tingretten. Ei sak vert bringa inn for rådet gjennom ei forliksklage. Partane må som hovudregel møte personleg og utan sakførarar. Meklinga går føre seg bak stengde dører, og dersom partane kjem fram til semje, altså eit formelt forlik, har dette forliket same verknad som ein dom når det gjeld å få det gjennomført ved tvang. Med visse avgrensingar har forliksrådet høve til å døme i saker som ein finn tilstrekkeleg opplyst, eller når den innklaga parten ikkje møter til meklinga.
Politi- og lensmannsetaten overtok sekretariata for forliksråda frå kommunane 1. januar 2006, men medlemene i forliksråda skal veljast av kommunestyret og oppnemnast av fylkesmannen.
== Tidlegare nemning ==
Forliksrådet heitte tidlegare '''forlikskommisjonen''' og fekk namnet forliksråd i 1927. Eit medlem i forlikskommisjonen vart kalla '''forlikskommissær'''.
==Kjelder==
<div class="references-small">
* {{snl|forliksråd}}
*''Denne artikkelen bygger på «[[:nb:Forliksråd|Forliksråd]]» frå {{Wikipedia-utgåve|nb}}, den 14. september 2014.''
</div>
{{Norske domstolar}}
{{autoritetsdata}}
[[Kategori:Domstolar i Noreg]]
7zumfvbewgxjgc2mveia8acie5qtp1e
Peter Green
0
300299
3664312
3661575
2026-08-03T07:15:40Z
Ranveig
39
fjerna [[Kategori:Moglege framsideartiklar]]; la til [[Kategori:Utvalde artiklar 2026]] med [[WP:HotCat|HotCat]]
3664312
wikitext
text/x-wiki
{{infoboks musikkartist
| tittel = Peter Green
| bilete = Peter-Green.jpg
| bilettekst = Green med munnspel og gitar (Bilston i England 17. desember 2009)
| bakgrunn = soloartist
| verkeleg namn = Peter Allen Greenbaum
| alias =
| fødd = {{fdato|1946|10|29|df=y}}
| fødestad = [[Bethnal Green]] i London i England
| død = {{dødsdato og alder|2020|7|25|1946|10|29}}
| instrument = vokal, gitar, munnspel
| sjanger = [[Bluesrock]], [[blues]], [[rock]]
| yrke = Musikar, låtskrivar
| aktive år = 1966 til i dag
| selskap = [[Epic Records|Epic]], [[Reprise Records|Reprise]], PVK, [[Creole Records|Creole]]
| tilknytta artistar = [[John Mayall & the Bluesbreakers]], [[Fleetwood Mac]], [[Peter Green Splinter Group]], [[musikkgruppa Gass|Gass]], Peter B's Looners, Otis Spann, Willie Dixon, B.B. King
| kjende instrument = [[Gibson Les Paul|Gibson Signature Les Paul model]]<br /> [[Fender Stratocaster]]<br /> Gibson Howard Roberts Fusion
}}
'''Peter Green''' ({{datoar}}),<ref>{{cite web|url=http://www.fleetwoodmac.net/penguin/peter.htm|title= Peter Green|accessdate=9. januar 2010}},</ref> opphavleg '''Peter Allen Greenbaum''', var ein britisk [[bluesrock]]gitarist som starta bandet [[Fleetwood Mac]]. Han vart innlemma i [[Rock and Roll Hall of Fame]] i 1998 for arbeidet sitt med gruppa. Green skreiv songar som «[[Albatross av Fleetwood Mac|Albatross]]», «[[Black Magic Woman]]», «[[Oh Well]]» og «[[Man of the World av Fleetwood Mac|Man of the World]]» som er blitt spelt inn av andre artistar som [[bandet Santana|Santana]], [[Aerosmith]], [[musikkgruppa Status Quo|Status Quo]],<ref>{{cite web|url=http://www.allmusic.com/album/r647300|title=Ma Kelly's Greasy Spoon - Status Quo}}</ref> [[Black Crowes]], [[Midge Ure]],<ref>{{cite web
|url=http://www.dailyrecord.co.uk/news/local-news/midge-ure-delights-fans-airdrie-2825832
|title=Midge Ure delights fans with Airdrie show
|publisher=[[Daily Record (Scotland)]]
|date=27. mars 2013
|accessdate=3. oktober 2014}}</ref> [[Tom Petty]],<ref>[http://www.rollingstone.com/music/pictures/readers-poll-the-10-best-fleetwood-mac-songs-20130327/7-oh-well-0227469 «Readers' Poll: The 10 Best Fleetwood Mac Songs. No. 7. Oh Well"]. Rolling Stone. Retrieved 29 October 2014</ref> [[Judas Priest]]<ref>{{cite web|url=http://mediawahwah.com/2010/07/14/the-tragic-tale-of-the-green-god/ |title=The Tragic Tale of the Green God « Media Wah Wah |publisher=Mediawahwah.com |date= |accessdate=3. mai 2015 |archiveurl=https://web.archive.org/web/20120321045313/http://mediawahwah.com/2010/07/14/the-tragic-tale-of-the-green-god/ |deadurl=true |archivedate=2012-03-21}}</ref> og [[Gary Moore]], som spelte inn ''[[Blues for Greeny]]'', med berre Green-songar.
Han var ein viktig person og bandleiar i «den andre store epoken»<ref name="green">{{cite journal
| last = Marshall
| first = Wolf
| title = Peter Green: The Blues of Greeny
| journal = Vintage Guitar
| volume = 21
| issue = 11
| pages = 96–100
| date = September 2007}}</ref> innan [[britisk blues]], og fekk [[B.B. King]] til å seie, «Han har den mest melodiske tonen eg nokon gong har høyrt; han var den einaste som gav meg kaldsveitte.»<ref>{{cite web|url=http://www.fleetwoodmac.org/peter-green.php|title=Fleetwood Mac, Peter Green, The Band,The Music, The Legacy|accessdate=3. mai 2015}}</ref><ref name=bbking>{{cite web|url=http://www.gibson.com/en-us/Lifestyle/Features/15-Iconic-Les-Paul-Players|title=15 Iconic Les Paul Players|accessdate=3. mai 2015}}</ref> [[Eric Clapton]] og [[Jimmy Page]] har begge hylla gitarspelinga hans.<ref name="www.guitarworld.com">{{cite web
|url=http://www.guitarworld.com/article/30_on_30_the_greatest_gitaristar_picked_by_the_greatest_gitaristar?page=0%2C9
|title=gitar World: 30 on 30: The Greatest gitarists Picked by the Greatest gitarists
|publisher=www.guitarworld.com
|accessdate=3. mai 2015}}</ref> Spelestilen til Green er kjend for idiomatisk bøying av strengane og [[vibrato]]<ref name="green"/> og den sparsame<ref name="www.guitarworld.com_again">{{cite web
|url=http://www.guitarworld.com/30-30-greatest-gitaristar-picked-greatest-gitaristar?page=0,9
|title=Thirty Great gitarists – Including Steve Vai, David Gilmour and Eddie Van Halen – Pick the Greatest gitarists of All Time
|publisher=www.guitarworld.com
|accessdate=3. mai 2015}}</ref> stilen. Sjølv om han spelte andre gitarar, var han mest kjend for den unike tonen han fekk med sin [[Gibson Les Paul]] frå 1959.<ref name="bbking"/><ref>{{cite book
| last = Bacon
| first = Tony
| title = Electric Guitars: The Illustrated Encyclopedia
| publisher = Portable
| page = 124
| isbn = 1-57145-281-8
}}</ref>
Han vart rangert på 38. plassen på lista til ''[[Rolling Stone]]'' over dei 100 beste gitaristane gjennom tidene.<ref>{{cite web | title = 38: Peter Green | work = The 100 Greatest Guitarist of All Time | publisher = Rolling Stone | url = http://www.rollingstone.com/music/lists/100-greatest-guitarists-of-all-time-19691231/peter-green-20101202 | accessdate = 11 February 2012 | archiveurl = https://web.archive.org/web/20120719012323/http://www.rollingstone.com/music/lists/100-greatest-guitarists-of-all-time-19691231/peter-green-19691231 | archivedate = 2012-07-19 | url-status = no }}</ref> Tonen hans på [[John Mayall & the Bluesbreakers|Bluesbreakers]]-instrumentalen «The Supernatural» vart kåra til den 50. beste gjennom tidene av ''[[Guitar Player]]''.<ref name="tones">{{cite journal | last = Blackett | first = Matt | title = The 50 Greatest Tones of All Time | journal = [[Guitar Player]] | volume = 38 | issue = 10 | pages = 44–66 | date = oktober 2004 }}</ref>
I juni 1996 vart Green stemnd fram som den tredje beste gitaristen gjennom tidene i ''[[magasinet Mojo|Mojo]]''.<ref>{{cite journal | title = 100 Greatest gitarists of All Time | journal = [[magasinet Mojo|Mojo]] | issue = 031 | date = Juni 1996}}</ref><ref>{{cite web | title = Mojo – 100 Greatest gitarists of All Time | publisher = rocklistmusic.co.uk | url = http://www.rocklistmusic.co.uk/mojo.html#gitar | accessdate = 3. mai 2015}}</ref>
==Karriere==
===Tidlege år===
Green vart fødd i [[Bethnal Green]] i London. Han var frå ein jødisk familie,<ref>{{cite web|url=http://www.loti.com/sixties_music/peter_green.htm |title=Peter Green – The Sixties Remembered – Sixties Music |publisher=Loti.com |date= |accessdate=3. mai 2015}}</ref> den yngste av dei fire borna til Joe og Ann Greenbaum. Broren Michael lærte han dei første gitarakkordane og då han var elleve år gammal lærte Peter resten sjølv.
Han spelte først i eit band kalla Bobby Dennis and the Dominoes, som spelte poplåtar og [[rock 'n' roll]]-standarar frå singellistene, inkludert [[Shadows]]-songar. Han sa seinare at [[Hank Marvin]] var ein gitarhelt og spelte inn «Midnight» på eit hyllestalbum kalla ''Twang'' mange år seinare. Han spelte seinare i [[rhythm and blues]]-bandet the Muskrats, så eit band kalla The Tridents der han spelte bass. I 1966 spelte Green sologitar i [[Peter Bardens]]-bandet «Peter B's Looners», der han møtte trommeslagaren [[Mick Fleetwood]]. Det var med Peter B's Looners at han var i platestudio då dei spelte inn «[[If You Wanna Be Happy]]» med «Jodrell Blues» som ei B-side.<ref>{{cite web|url=http://www.allmusic.com/artist/peter-bs-looners-p429514 |title=Pater B's Looners |author=Eder, Bruce| publisher=allmusic.com |date= |accessdate=3. mai 2015}}</ref> Innspelinga hans av «If You Wanna Be Happy» var ein instrumentalversjon av songen til [[Jimmy Soul]].<ref name="fmlegacy.com">{{cite web|url=http://www.fmlegacy.com/Bios/biopeter.html |title=Peter Green Biography |publisher=Fmlegacy.com |date= |accessdate=3. mai 2015}}</ref>
===John Mayall's Bluesbreakers===
Etter tre månader med gruppa til Bardens, fekk Green høve til å ta over etter [[Eric Clapton]] i [[John Mayall & the Bluesbreakers|John Mayall & The Bluesbreakers]] for tre konsertar. Kort tid etter, då Clapton slutta i The Bluesbreakers, vart Green fulltidsmedlem i bandet til Mayall.<ref name="green"/>
Mike Vernon, ein produsent ved Decca, hugsar debuten til Green med The Bluesbreakers:{{cquote|
Då bandet kom inn i studio såg eg ein forsterkar eg ikkje hadde sett før og sa til John Mayall: «Kvar er Eric Clapton?» Mayall svarte, «Han spelar ikkje med oss lenger, han slutta for nokre veker sidan.» Eg var i sjokk, men Mayall sa, «Ikkje uroa deg, me har nokon som er betre.» Eg sa, «Vent litt, det er latterleg. Du har nokon som er betre?? Enn Eric Clapton?? John sa, «Han er kanskje ikkje betre no, men berre vent, om eit par år vil han vere den beste. Så introduserte han meg for Peter Green».<ref name="fmlegacy.com"/>}}
Green gjorde debuten sin i 1966 med The Bluesbreakers på albumet ''[[A Hard Road]]'' (1967),<ref>{{cite web|url= http://www.discogs.com/John-Mayall-The-Bluesbreakers-A-Hard-Road/release/775178/ |title=John Mayall A Hard Road |publisher=discogs.com |accessdate=13. mai 2015}}</ref> der to av hans eigne songar var med, «The Same Way» og «The Supernatural». Sistnemnde var ein av dei første instrumentalane til Green, som snart vart varemerket hans. Han var så dugande at venene hans etter kort tid gav han kallenamnet «The Green God».<ref name="bolesblues.com">{{cite web|url=http://bolesblues.com/2010/10/03/peter-green-the-green-god-with-the-holy-grail-guitar/ |title=Peter Green: The Green God with the Holy Grail Guitar |publisher=Boles Blues |date=3 October 2010 |accessdate=3. mai 2015}}</ref>
I 1967 valde Green å starte sitt eige bluesband og slutta i The Bluesbreakers.<ref name="green"/>
===Fleetwood Mac===
[[Fil:Fleetwood mac peter green 2.jpg|mini|Peter Green, 18. mars 1970]]
Det nye bandet til Green, i lag med Bluesbreaker-medlemmet [[Mick Fleetwood]] på trommer og [[Jeremy Spencer]] på gitar, heitte opphavleg «Peter Green's [[Fleetwood Mac]] featuring Jeremy Spencer». Bob Brunning var ei kort stund med på bassgitar, men førstevalet til Green var Bluesbreakers-bassisten [[John McVie]], som ikkje enno var klar til å bli med i bandet.<ref>"[http://bla.fleetwoodmac.net/index.php?page=index_v2&id=3&c=1 Bassplayer (05/06/1995), A life with Fleetwood Mac – John McVie] {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20100924032543/http://www.nndb.com/people/653/000043524/ |date=2010-09-24 }}", ''Blue Letter Archives''. URL last accessed 20 February 2007</ref> I løpet av ein månad spelte dei ved Windsor National Jazz and Blues Festival i august 1967 og fekk raskt kontrakt med Mike Vernon sitt [[Blue Horizon]].<ref>{{cite magazine|tittel=|publikasjon=|url=https://www.rollingstone.com/music/music-features/fleetwood-mac-peter-green-bob-welch-david-fricke-1034127/|title=Before the Landslide: Inside the Early Years of Fleetwood Mac|last=Fricke|first=David|magazine=Rolling Stone|date=26. juli 2020|access-date=27. juli 2020}}</ref> Repertoaret deira bestod hovudsakleg av andre sine og deira eigne [[blues]]songar, hovudsakleg skriven av Green, med somme songar av slidegitaristen Spencer. Den første singelen til bandet, «I Believe My Time Ain't Long» med «Rambling Pony» som B-side, nådde ikkje listene, men [[Fleetwood Mac (1968)|debutalbumet deira, ''Fleetwood Mac'']], slo stort igjennom, og låg inne på den britiske albumlista i over eitt år. I september 1967 hadde John McVie erstatta Brunning.
Sjølv om klassiske bluessongar utgjorde ein stor del av repertoaret til bandet i denne tida, blømde Green raskt som låtskrivar, og skrive mange originale songar frå 1968 og frametter. Songane som vart gjevne ut som singlar, syner korleis Green gradvis gjekk bort frå bluesrøtene til bandet og inn i nytt territorium. Det andre studioalbumet deira, ''[[Mr. Wonderful av Fleetwood Mac|Mr. Wonderful]]'', kom ut i 1968 og fortsette i same stil som debutalbumet. Same året fekk Green ein hit med «[[Black Magic Woman]]» (som seinare vart ein enno større hit for [[Carlos Santana|Santana]]), etterflgd av gitarinstrumentalen «[[Albatross av Fleetwood Mac|Albatross]]» (1969), som nådde toppen av den britiske singellista. Fleire hittar vart skrivne av Green, som «[[Oh Well]]», «[[Man of the World av Fleetwood Mac|Man of the World]]» (begge 1969) og den illevarslande «[[The Green Manalishi]]» (1970).<ref name="fmlegacy.com"/> Dobbeltalbumet ''Blues Jam in Chicago'' (1969)<ref>{{cite web|url=http://www.allmusic.com/artist/fleetwood-mac-p4273/discography/compilations |title=Fleetwood Mac Samlealbum| publisher=allmusic.com |accessdate=3. mai 2015}}</ref> vart spelt inn i [[Chess Records]] Ter-Mar Studio i Chicago. Med Vernon og [[Marshall Chess]] bak spakane spelte dei der i lag med somme av dei amerikanske bluesheltane sine, som [[Otis Spann]], [[Big Walter Horton]], [[Willie Dixon]], [[J.T. Brown]] og [[Buddy Guy]].
I 1969, etter å ha signert for [[Immediate Records]] for ein singel (før selskapet gjekk dunken), signerte gruppa med [[Warner Bros. Records]] sitt Reprise Records og spelte inn det fjerde studioalbumet sitt, ''[[Then Play On]]'', der den nye tredjegitaristen til bandet, [[Danny Kirwan]], fekk stor plass. Green hadde først sett Kirwan i 1967, då han spelte i bluestrioen sin Boilerhouse, med Trevor Stevens på bass og Dave Terrey på trommer.<ref>{{cite book|last=Rawlings|first=Terry|title=Then, now and rare British Beat 1960–1969|year=2002|publisher=Omnibus Press|isbn=0711990948|page=77}}</ref> Green var imponert av Kirwan og brukte bandet som oppvarming for Fleetwood Mac, før han inviterte Kirwan med i bandet. Spencer, som deltok særs lite på ''Then Play On'', nekta å spele Green sine originale songar.
Frå og med den melankolske teksten på «Man of the World», byrja bandkollegaene til Green å merke ei endring i tankesettet til Green. Han byrja å ta store dosar med [[LSD]], fekk skjegg og byrja å gå med kapper og eit krusifiks. Mick Fleetwood hugsar at Green byrja å bli uroa over rikdomen til bandet: «Eg hadde samtalar med Peter Green på den tida og han var besett av at me ikkje skulle ha pengar, og ønskte å gje alt bort. Og eg sa, ‘Vel du kan gjere det, men eg gjer det ikkje, og eg er ikkje ein dårleg mann av den grunn’».<ref name="fmlegacy.com"/>
Medan dei var på turné i Europa seint i mars 1970, heiv Green innpå LSD på ein fest i eit fellesskap i [[München]], noko Fleetwood Mac-manageren [[Clifford Davis]] meinte var vendepunktet i den mentale tilstanden hans.<ref>John McVie – «Peter Green: Man of the World", BBC TV, 2009</ref> [[Rainer Langhans]] frå fellesskapet skreiv i sjølvbiografien sin at han og [[Uschi Obermaier]] møtte Green i München, der dei inviterte han til sin ''Highfisch-Kommune''. Det dei eigentleg ønskte var å overtyde Green om å få [[Jimi Hendrix]] og [[The Rolling Stones]] til å delta på ein [[Woodstockfestivalen|Woodstock]]-aktig festival i [[Bayern]]. Scenearbeidaren Dinky Dawson hugsa at Green gjekk til festen med ein annan scenearbeidar, Dennis Keane, og at då Keane kom attende til hotellet til bandet forklarte han at Green ikkje ville kome heim att. Keane, Dawson og Mick Fleetwood drog så til festen for å hente Green.<ref>Dawson, Dinky & Alan, Carter, «Life on the Road", ''Billboard'', 1998, pp. 131–132.</ref> Green på si side hadde gode minne frå festen, der han jamma i lag med dei, då han snakka om dette i 2009: «Eg hadde ei fin tid det, det var flott, somme tok det opp på lydband og gav meg lydbandet. Det var mange som spelte med, eit par av oss som leikte oss, og det var det... ja det var flott.» Han fortalte Jeremy Spencer på den tida at det «var den mest andelege musikken eg nokon gong har spelt inn nokon gong.» Etter ein siste konsert den 20. mai 1970, slutta Green i Fleetwood Mac.<ref>"Peter Green: Man of the World", BBC TV, 2009</ref>
===Etter Fleetwood Mac===
Seint i juni 1970 var Green med på [[Bath Festival of Blues and Progressive Music]] med John Mayall, Rod Mayall (orgel) og Larry Taylor (bass). Same året spelte han inn ein jam kalla ''[[The End of the Game]]''. I 1971 hadde han ei kort stund saman att med Fleetwood Mac, der han spelte i USA med dei etter at gitaristen [[Jeremy Spencer]] hadde slutta i gruppa, under pseudonymet Peter Blue.<ref>SPL 1046 Stony Plain records LP «White Skies» 1981 liner notes</ref> Han spelte inn to spor for albumet ''[[Juju av Gass|Juju]]'' med [[Bobby Tench]]-bandet [[musikkgruppa Gass|Gass]];<ref>{{cite book
| last = Larkin
| first = Colin
| title = The Guinness Encyclopedia of Popular Music
| publisher = Guinness
| page = 947
| isbn = 1-56159-176-9}}</ref> ein solosingel og ein annan song med [[Nigel Watson]], innspelingar med [[B.B. King]] i London i 1972 og som gjest på Fleetwood Mac-albumet ''[[Penguin av Fleetwood Mac|Penguin]]'' i 1973, på songen «Night Watch». Den mentale tilstanden og dopmisbruket til Green hadde vorte verre i denne tida og han spelte mindre og mindre musikk.<ref name="fmlegacy.com"/>
Dei siste åra har det var vore rykte om ei gjenforeining av det originale Fleetwood Mac, med Peter Green og Jeremy Spencer. Dei to gitaristane og vokalistane har derimot ikkje så langt vore overtydd,<ref name="wasserzeiher">{{cite journal | title=The Return of Jeremy Spencer | last=Wasserzieher | first=Bill | journal=Blues Revue | url=http://www.bluesrevue.com/jeremyspencer.html | accessdate=3. mai 2015 | date=October 2006 | archiveurl=https://web.archive.org/web/20080220105101/http://www.bluesrevue.com/jeremyspencer.html | archivedate=2008-02-20 | url-status=no }}</ref> medan både John McVie og Mick Fleetwood har vore open for ideen.<ref name="mcvieqa2">{{cite web | work=The Penguin | url=http://www.fleetwoodmac.net/penguin/qa/johnmcvie2_qa1.htm | title=The Penguin Q&A Sessions: John McVie Q&A Session, Part 2 | date=January 2006 | accessdate=3. mai 2015}}</ref>
===Sjukdom og første comeback===
Green fekk etter kvart diagnosen [[schizofreni]] og var ei stund på [[psykiatrisk sjukehus]] der han fekk [[elektrosjokkbehandling]] midt i 1970-åra. Mange kjelder omtalar han som apatisk og i ein transeliknande tilstand i denne perioden.<ref>{{cite book
| last = Celmins
| first = Martin
| title = Peter Green: Founder of Fleetwood Mac
| publisher = Castle
| page = 143
| isbn = 1-898141-13-4
}}</ref> I 1977 vart han arrestert for å ha truga rekneskapsføraren sin [[Clifford Davis]] med ei hagle. Omstende kring dette har vore tema for mange spekulasjonar, og den mest populære er at Green ønskte at Davis skulle stoppe å sende pengar til han. I ein dokumentar på BBC i 2011 kalla «Peter Green: Man Of The World»,<ref>{{cite web|url=http://www.bbc.co.uk/programmes/b00k92x1|title=BBC4 Peter Green: Man of the world|date=6 February 2011|publisher=bbc.co.uk|accessdate=3. mai 2015}}</ref> sa han at han hadde nettopp kome frå Canada, trengde pengar og at han under ein telefonsamtale med rekneskapsføraren indikerte at han hadde teke med eg eit gevær heim frå reisa si. Rekneskapsføraren ringde så politiet som kringsette huset til Green.<ref>{{cite book
| last = Celmins
| first = Martin
| title = Peter Green: Founder of Fleetwood Mac
| publisher = Castle
| page = 145
| isbn = 1-898141-13-4
}}</ref> Etter denne hendinga vart han send til ein psykiatrisk institusjon i London.
[[Fil:Peter Green -Fleetwood Mac 1983.jpg|mini|Green den 30. mai 1983.]]
I 1979 byrja Green så smått å spele musikk igjen. Med hjelp av broren Michael fekk han kontrakt med Peter Vernon-Kell sitt PVK. Han spelte, utan å vere nemnt på omslaget, på det doble Fleetwood Mac-albumet ''[[Tusk av Fleetwood Mac|Tusk]]'', på songen «Brown Eyes», som kom ut same året.
I 1981 medverka han på «Rattlesnake Shake» og «Super Brains» på [[Mick Fleetwood]] sitt soloalbum ''[[The Visitor av Mick Fleetwood|The Visitor]]''. Han spelte på fleire innspelingar med mange forskjellige musikarar, som [[musikkgruppa Katmandu|Katmandu]] på albumet ''[[A Case for the Blues]]'' med [[Ray Dorset]] frå [[Mungo Jerry]], [[Vincent Crane]] frå [[Arthur Brown|The Crazy World of Arthur Brown]] og Len Surtees frå [[The Nashville Teens]]. trass i forsøk frå [[Gibson Guitar Corporation]] om å få laga ein «Peter Green signatur [[Les Paul-gitar|Les Paul]]»-gitar, valde Green på denne tida å spele på ein Gibson Howard Roberts Fusion.<ref name="Green's Howard Fusion">{{cite web|url=http://www.archtop.com/ac_96hrf.html|title=1996 Gibson Howard Roberts Fusion|publisher=archtop.com|accessdate=3. mai 2015|archive-date=2010-02-23|archive-url=https://web.archive.org/web/20100223005911/http://www.archtop.com/ac_96hrf.html|url-status=yes}}</ref> I 1986 medverka Peter og broren Mickey på albumet ''A Touch of Sunburn'' av Lawrie 'The Raven' Gaines (under gruppenamnet 'The Enemy Within').<ref>{{cite web|last=Green|first=Peter|title=The Penguin Q&A Sessions|url=http://fleetwoodmac.net/penguin/qa/petergreen_qa2.htm|work=FleetwoodMac.Net|accessdate=3. mai 2015|archive-date=2014-09-30|archive-url=https://web.archive.org/web/20140930094751/http://www.fleetwoodmac.net/penguin/qa/petergreen_qa2.htm|url-status=yes}}</ref> Dette albumet er gjeve ut fleire gonger seinare som «Post Modern Blues» og «Peter Green and Mick Green – Two Greens Make a Blues».
===Peter Green Splinter Group===
Green skipa [[Peter Green Splinter Group]] seint i 1990-åra, med hjelp av [[Nigel Watson]] og [[Cozy Powell]]. The Splinter Group gav ut ni album mellom 1997 og 2004.
Tidleg i 2004 vart ein turné avlyst og innspelinga av eit nytt studioalbum stoppa, då Green slutta i bandet og flytta til Sverige.<ref>{{cite web|url=http://bla.fleetwoodmac.net/index.php?page=index_v2&id=864&c=15|title=Rock Legend Told to Ditch his Band|publisher=The Mail on Sunday (03/28/04)|accessdate=3. mai 2015|archive-date=2011-07-20|archive-url=https://web.archive.org/web/20110720173123/http://bla.fleetwoodmac.net/index.php?page=index_v2&id=864&c=15|url-status=yes}}</ref> Kort tid etter vart han med i The British Blues All Stars for ein turné som skulle gå året etter. Men turneen vart avlyst då saksofonisten [[Dick Heckstall-Smith]] døydde. På den tida sa Green at medisinen han tok for å behandle dei psykologiske problema hans gjorde det vanskeleg for han å konsentrere seg og gav han lite lyst til å spele gitar.
I februar 2009 byrja han å spele og turnere att, denne gongen som [[Peter Green and Friends]]. I mai 2009 var han tema i ein [[BBC Four]]-dokumentar kalla «Peter Green: Man of the World», produsert av [[HHO Multimedia|Henry Hadaway]]. Green og bandet turnerte så i Irland, Tyskland og England. Dei spelte fleire konsertar i Australia i mars 2010. Bandet var oppvarmingsband for songar-låtskrivaren Garron Frith i Storbritannia i mai 2010.
==Spelestil og låtskriving==
Green har blitt hylla for den svingande shuffle-grooven og sjelfulle fraseringane og nytta ofte moll i ein mørkare blues.<ref name="green"/> Den markante tonen hans kan høyrast på «The Super-Natural», ein instrumental skriven av Green for John Mayall and The Bluesbreakers-albumet ''[[A Hard Road]]'' i 1967. Denne songen syner korleis Green kontrollerer harmonisk feedback.<ref name="green"/> Lyden er karakteristisk med ein skjelvande vibrato, klåre, avkutta tonar og ei rekkje ti sekundar lange notar. Desse tonane fekk Green ved å kontrollere feedback på ein [[Les Paul-gitar]].<ref name="tones"/> Det kanskje beste døme på den sparsame stilen til Green – i lag med den utsøkte tonen, finn ein på John Mayall-innspelinga av Elmore James-klassikaren «It Hurts Me Too».
==Ettermæle==
Mange rockegitaristar har omtalt Peter Green som ei inspirasjonskjelde, særleg [[Gary Moore]],<ref>{{cite web|url=http://www.watchmojo.com/music/rock/gitaristar/gary_moore.htm|title=Gary Moore Biography|publisher=watchmojo.com|accessdate=3. mai 2015}}{{Død lenkje|date=oktober 2022 |bot=InternetArchiveBot |fix-attempted=yes }}</ref> [[Aerosmith]]-gitaristen [[Joe Perry]],<ref>{{cite web|url=http://www.monstersandcritics.com/people/Joe-Perry/biography|title=Joe Perry Biography|publisher=monstersandcritics.com|accessdate=3. mai 2015|archive-date=2010-04-16|archive-url=https://web.archive.org/web/20100416054740/http://www.monstersandcritics.com/people/Joe-Perry/biography|url-status=yes}}</ref> [[Steve Hackett]] og [[Wishbone Ash]]-gitaristen [[Andy Powell]].<ref>
{{cite web
|url=http://www.classicrockmagazine.com/news/andy-powell-id-do-a-wishbone-ash-reunion/
|title=Classic Rock Magazine: Andy Powell Interview
|publisher=classicrockmagazine.com
|accessdate=3. mai 2015}}</ref>
Green var valet til [[The Black Crowes]]-gitaristen [[Rich Robinson]] i Guitar World-artikkelen «30 on 30: The Greatest Guitarists Picked by the Greatest Guitarists» (2010). I den same artikkelen sa Robinson om [[Jimmy Page]], som the Crowes turnerte med: «...han fortalte oss så mange Peter Green-historiar. Det var klårt at Jimmy elskar talentet til den mannen».<ref name="www.guitarworld.com"/>
==Privatliv==
Han gifta seg med Jane Samuels i januar 1978, men paret skilde seg alt i 1979. Dei hadde ei dotter i lag, Rosebud Samuels-Greenbaum (f. 1978).<ref>{{cite web|url=http://www.nndb.com/people/653/000043524|title=Peter Green|accessdate=3. september 2010}}</ref>
I periodane med sjukdom i 1970- og 1980-åra flytta han inn til den eldste broren Len og kona Gloria, og mora si, i huset deira i Great Yarmouth.<ref name="fmlegacy.com"/><ref>{{cite book
| last = Celmins
| first = Martin
| title = Peter Green: Founder of Fleetwood Mac
| publisher = Castle
| page = 169
| isbn = 1-898141-13-4
}}</ref>
==Kjelder==
{{refopning}}
*''Denne artikkelen bygger på «[[:en:Peter Green (musician)|Peter Green (musician)]]» frå {{Wikipedia-utgåve|en}}, den 3. mai 2015.''
**''{{Wikipedia-utgåve|en}} oppgav desse kjeldene:''
{{refslutt}}
{{fotnoteliste}}
==Bakgrunnsstoff==
*[http://www.fleetwoodmac.net/penguin/peter.htm Peter Green-biografi]
{{Fleetwood Mac}}
{{JMBluesbreakers}}
{{Autoritetsdata}}
[[Kategori:Engelske songarar]]
[[Kategori:Engelske rockesongarar]]
[[Kategori:Engelske bluessongarar]]
[[Kategori:Engelske rockegitaristar]]
[[Kategori:Engelske bluesgitaristar]]
[[Kategori:Engelske songar-låtskrivarar]]
[[Kategori:Engelske jødar]]
[[Kategori:Jødiske songarar]]
[[Kategori:Engelske rockemusikarar]]
[[Kategori:Engelske bluesmusikarar]]
[[Kategori:Britiske bluesmusikarar]]
[[Kategori:Elektrisk blues-musikarar]]
[[Kategori:Bluesrockmusikarar]]
[[Kategori:Britiske rhythm and blues-musikarar]]
[[Kategori:Britiske munnspelspelarar]]
[[Kategori:Bluesmunnspelspelarar]]
[[Kategori:Sologitaristar]]
[[Kategori:Musikarar frå London]]
[[Kategori:Folk med schizofreni]]
[[Kategori:John Mayall & the Bluesbreakers-medlemmar]]
[[Kategori:Fleetwood Mac-medlemmar]]
[[Kategori:Rock and Roll Hall of Fame]]
[[Kategori:Utvalde artiklar 2026]]
prmeq7n07qxutpa87zol4ho7vfw9bgn
3664313
3664312
2026-08-03T07:21:39Z
Ranveig
39
Fiksa ref., la til ein ny setn. frå enwiki
3664313
wikitext
text/x-wiki
{{infoboks musikkartist
| tittel = Peter Green
| bilete = Peter-Green.jpg
| bilettekst = Green med munnspel og gitar (Bilston i England 17. desember 2009)
| bakgrunn = soloartist
| verkeleg namn = Peter Allen Greenbaum
| alias =
| fødd = {{fdato|1946|10|29|df=y}}
| fødestad = [[Bethnal Green]] i London i England
| død = {{dødsdato og alder|2020|7|25|1946|10|29}}
| instrument = vokal, gitar, munnspel
| sjanger = [[Bluesrock]], [[blues]], [[rock]]
| yrke = Musikar, låtskrivar
| aktive år = 1966 til i dag
| selskap = [[Epic Records|Epic]], [[Reprise Records|Reprise]], PVK, [[Creole Records|Creole]]
| tilknytta artistar = [[John Mayall & the Bluesbreakers]], [[Fleetwood Mac]], [[Peter Green Splinter Group]], [[musikkgruppa Gass|Gass]], Peter B's Looners, Otis Spann, Willie Dixon, B.B. King
| kjende instrument = [[Gibson Les Paul|Gibson Signature Les Paul model]]<br /> [[Fender Stratocaster]]<br /> Gibson Howard Roberts Fusion
}}
'''Peter Green''' ({{datoar}}),<ref>{{cite web|url=http://www.fleetwoodmac.net/penguin/peter.htm|title= Peter Green|accessdate=9. januar 2010}},</ref> opphavleg '''Peter Allen Greenbaum''', var ein britisk [[bluesrock]]gitarist som starta bandet [[Fleetwood Mac]]. Han vart innlemma i [[Rock and Roll Hall of Fame]] i 1998 for arbeidet sitt med gruppa. Green skreiv songar som «[[Albatross av Fleetwood Mac|Albatross]]», «[[Black Magic Woman]]», «[[Oh Well]]» og «[[Man of the World av Fleetwood Mac|Man of the World]]» som er blitt spelt inn av andre artistar som [[bandet Santana|Santana]], [[Aerosmith]], [[musikkgruppa Status Quo|Status Quo]],<ref>{{cite web|url=http://www.allmusic.com/album/r647300|title=Ma Kelly's Greasy Spoon - Status Quo}}</ref> [[Black Crowes]], [[Midge Ure]],<ref>{{cite web
|url=http://www.dailyrecord.co.uk/news/local-news/midge-ure-delights-fans-airdrie-2825832
|title=Midge Ure delights fans with Airdrie show
|publisher=[[Daily Record (Scotland)]]
|date=27. mars 2013
|accessdate=3. oktober 2014}}</ref> [[Tom Petty]],<ref>[http://www.rollingstone.com/music/pictures/readers-poll-the-10-best-fleetwood-mac-songs-20130327/7-oh-well-0227469 «Readers' Poll: The 10 Best Fleetwood Mac Songs. No. 7. Oh Well"]. Rolling Stone. Retrieved 29 October 2014</ref> [[Judas Priest]]<ref>{{cite web|url=http://mediawahwah.com/2010/07/14/the-tragic-tale-of-the-green-god/ |title=The Tragic Tale of the Green God « Media Wah Wah |publisher=Mediawahwah.com |date= |accessdate=3. mai 2015 |archiveurl=https://web.archive.org/web/20120321045313/http://mediawahwah.com/2010/07/14/the-tragic-tale-of-the-green-god/ |deadurl=true |archivedate=2012-03-21}}</ref> og [[Gary Moore]], som spelte inn ''[[Blues for Greeny]]'', med berre Green-songar.
Han var ein viktig person og bandleiar i «den andre store epoken»<ref name="green">{{cite journal
| last = Marshall
| first = Wolf
| title = Peter Green: The Blues of Greeny
| journal = Vintage Guitar
| volume = 21
| issue = 11
| pages = 96–100
| date = September 2007}}</ref> innan [[britisk blues]], og fekk [[B.B. King]] til å seie, «Han har den mest melodiske tonen eg nokon gong har høyrt; han var den einaste som gav meg kaldsveitte.»<ref>{{cite web|url=http://www.fleetwoodmac.org/peter-green.php|title=Fleetwood Mac, Peter Green, The Band,The Music, The Legacy|accessdate=3. mai 2015}}</ref><ref name=bbking>{{cite web|url=http://www.gibson.com/en-us/Lifestyle/Features/15-Iconic-Les-Paul-Players|title=15 Iconic Les Paul Players|accessdate=3. mai 2015}}</ref> [[Eric Clapton]] og [[Jimmy Page]] har begge hylla gitarspelinga hans.<ref name= "www.guitarworld.com">{{cite web|url=http://www.guitarworld.com/article/30_on_30_the_greatest_guitarists_picked_by_the_greatest_guitarists?page=0%2C9|title=Guitar World: 30 on 30: The Greatest Guitarists Picked by the Greatest Guitarists|publisher=www.guitarworld.com|author= Robinson, Rich|access-date=26. juli 2020|archive-url=https://web.archive.org/web/20100505131430/http://www.guitarworld.com/article/30_on_30_the_greatest_guitarists_picked_by_the_greatest_guitarists?page=0,9|archive-date=5. mai 2010}}</ref> Spelestilen til Green er kjend for idiomatisk bøying av strengane og [[vibrato]]<ref name="green"/> og den sparsame<ref name="www.guitarworld.com_again">{{cite web
|url=http://www.guitarworld.com/30-30-greatest-guitarists-picked-greatest-guitarists?page=0,9
|title=Thirty Great Guitarists – Including Steve Vai, David Gilmour and Eddie Van Halen – Pick the Greatest Guitarists of All Time
|publisher=www.guitarworld.com
|access-date=16. juli 2014
|url-status=live
|archive-url=https://web.archive.org/web/20141025215411/http://www.guitarworld.com/30-30-greatest-guitarists-picked-greatest-guitarists?page=0%2C9
|archive-date=25. oktober 2014
}}</ref> stilen. Sjølv om han spelte andre gitarar, var han mest kjend for den unike tonen han fekk med sin [[Gibson Les Paul]] frå 1959.<ref name="bbking"/><ref>{{cite book
| last = Bacon
| first = Tony
| title = Electric Guitars: The Illustrated Encyclopedia
| publisher = Portable
| page = 124
| isbn = 1-57145-281-8
}}</ref>
Han vart rangert på 38. plassen på lista til ''[[Rolling Stone]]'' over dei 100 beste gitaristane gjennom tidene.<ref>{{cite web | title = 38: Peter Green | work = The 100 Greatest Guitarist of All Time | publisher = Rolling Stone | url = http://www.rollingstone.com/music/lists/100-greatest-guitarists-of-all-time-19691231/peter-green-20101202 | accessdate = 11. februar 2012 | archiveurl = https://web.archive.org/web/20120719012323/http://www.rollingstone.com/music/lists/100-greatest-guitarists-of-all-time-19691231/peter-green-19691231 | archivedate = 2012-07-19 | url-status = no }}</ref> Tonen hans på [[John Mayall & the Bluesbreakers|Bluesbreakers]]-instrumentalen «The Supernatural» vart kåra til den 50. beste gjennom tidene av ''[[Guitar Player]]''.<ref name="tones">{{cite journal | last = Blackett | first = Matt | title = The 50 Greatest Tones of All Time | journal = [[Guitar Player]] | volume = 38 | issue = 10 | pages = 44–66 | date = oktober 2004 }}</ref>
I juni 1996 vart Green stemd fram som den tredje beste gitaristen gjennom tidene i ''[[magasinet Mojo|Mojo]]''.<ref>{{cite journal | title = 100 Greatest Guitarists of All Time | journal = [[Mojo (magazine)|Mojo]] | issue = 31 | date = June 1996}}</ref><ref>{{cite web | title = Mojo – 100 Greatest Guitarists of All Time | publisher = rocklistmusic.co.uk | url = http://www.rocklistmusic.co.uk/mojo.html#guitar | access-date = 8. september 2010 | url-status = usurped | archive-url = https://web.archive.org/web/20100831002446/http://www.rocklistmusic.co.uk/mojo.html#guitar | archive-date = 31. august 2010 | df = dmy-all }}</ref>
I 2015 rangerte ''[[Rolling Stone]]'' han som nummer 58 på si liste over «100 Greatest Guitarists of All Time».<ref>{{cite web | title = 58: Peter Green| work = The 100 Greatest Guitarists of All Time | date = 18. desember 2015 | publisher = Rolling Stone | url = https://www.rollingstone.com/music/music-lists/100-greatest-guitarists-153675/peter-green-50866/ | access-date = 6. februar 2019 }}</ref>
==Karriere==
===Tidlege år===
Green vart fødd i [[Bethnal Green]] i London. Han var frå ein jødisk familie,<ref>{{cite web|url=http://www.loti.com/sixties_music/peter_green.htm |title=Peter Green – The Sixties Remembered – Sixties Music |publisher=Loti.com |date= |accessdate=3. mai 2015}}</ref> den yngste av dei fire borna til Joe og Ann Greenbaum. Broren Michael lærte han dei første gitarakkordane og då han var elleve år gammal lærte Peter resten sjølv.
Han spelte først i eit band kalla Bobby Dennis and the Dominoes, som spelte poplåtar og [[rock 'n' roll]]-standarar frå singellistene, inkludert [[Shadows]]-songar. Han sa seinare at [[Hank Marvin]] var ein gitarhelt og spelte inn «Midnight» på eit hyllestalbum kalla ''Twang'' mange år seinare. Han spelte seinare i [[rhythm and blues]]-bandet the Muskrats, så eit band kalla The Tridents der han spelte bass. I 1966 spelte Green sologitar i [[Peter Bardens]]-bandet «Peter B's Looners», der han møtte trommeslagaren [[Mick Fleetwood]]. Det var med Peter B's Looners at han var i platestudio då dei spelte inn «[[If You Wanna Be Happy]]» med «Jodrell Blues» som ei B-side.<ref>{{cite web|url=http://www.allmusic.com/artist/peter-bs-looners-p429514 |title=Pater B's Looners |author=Eder, Bruce| publisher=allmusic.com |date= |accessdate=3. mai 2015}}</ref> Innspelinga hans av «If You Wanna Be Happy» var ein instrumentalversjon av songen til [[Jimmy Soul]].<ref name="fmlegacy.com">{{cite web|url=http://www.fmlegacy.com/Bios/biopeter.html |title=Peter Green Biography |publisher=Fmlegacy.com |date= |accessdate=3. mai 2015}}</ref>
===John Mayall's Bluesbreakers===
Etter tre månader med gruppa til Bardens, fekk Green høve til å ta over etter [[Eric Clapton]] i [[John Mayall & the Bluesbreakers|John Mayall & The Bluesbreakers]] for tre konsertar. Kort tid etter, då Clapton slutta i The Bluesbreakers, vart Green fulltidsmedlem i bandet til Mayall.<ref name="green"/>
Mike Vernon, ein produsent ved Decca, hugsar debuten til Green med The Bluesbreakers:{{cquote|
Då bandet kom inn i studio såg eg ein forsterkar eg ikkje hadde sett før og sa til John Mayall: «Kvar er Eric Clapton?» Mayall svarte, «Han spelar ikkje med oss lenger, han slutta for nokre veker sidan.» Eg var i sjokk, men Mayall sa, «Ikkje uroa deg, me har nokon som er betre.» Eg sa, «Vent litt, det er latterleg. Du har nokon som er betre?? Enn Eric Clapton?? John sa, «Han er kanskje ikkje betre no, men berre vent, om eit par år vil han vere den beste. Så introduserte han meg for Peter Green».<ref name="fmlegacy.com"/>}}
Green gjorde debuten sin i 1966 med The Bluesbreakers på albumet ''[[A Hard Road]]'' (1967),<ref>{{cite web|url= http://www.discogs.com/John-Mayall-The-Bluesbreakers-A-Hard-Road/release/775178/ |title=John Mayall A Hard Road |publisher=discogs.com |accessdate=13. mai 2015}}</ref> der to av hans eigne songar var med, «The Same Way» og «The Supernatural». Sistnemnde var ein av dei første instrumentalane til Green, som snart vart varemerket hans. Han var så dugande at venene hans etter kort tid gav han kallenamnet «The Green God».<ref name="bolesblues.com">{{cite web|url=http://bolesblues.com/2010/10/03/peter-green-the-green-god-with-the-holy-grail-guitar/ |title=Peter Green: The Green God with the Holy Grail Guitar |publisher=Boles Blues |date=3 October 2010 |accessdate=3. mai 2015}}</ref>
I 1967 valde Green å starte sitt eige bluesband og slutta i The Bluesbreakers.<ref name="green"/>
===Fleetwood Mac===
[[Fil:Fleetwood mac peter green 2.jpg|mini|Peter Green, 18. mars 1970]]
Det nye bandet til Green, i lag med Bluesbreaker-medlemmet [[Mick Fleetwood]] på trommer og [[Jeremy Spencer]] på gitar, heitte opphavleg «Peter Green's [[Fleetwood Mac]] featuring Jeremy Spencer». Bob Brunning var ei kort stund med på bassgitar, men førstevalet til Green var Bluesbreakers-bassisten [[John McVie]], som ikkje enno var klar til å bli med i bandet.<ref>"[http://bla.fleetwoodmac.net/index.php?page=index_v2&id=3&c=1 Bassplayer (05/06/1995), A life with Fleetwood Mac – John McVie] {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20100924032543/http://www.nndb.com/people/653/000043524/ |date=2010-09-24 }}", ''Blue Letter Archives''. URL last accessed 20 February 2007</ref> I løpet av ein månad spelte dei ved Windsor National Jazz and Blues Festival i august 1967 og fekk raskt kontrakt med Mike Vernon sitt [[Blue Horizon]].<ref>{{cite magazine|tittel=|publikasjon=|url=https://www.rollingstone.com/music/music-features/fleetwood-mac-peter-green-bob-welch-david-fricke-1034127/|title=Before the Landslide: Inside the Early Years of Fleetwood Mac|last=Fricke|first=David|magazine=Rolling Stone|date=26. juli 2020|access-date=27. juli 2020}}</ref> Repertoaret deira bestod hovudsakleg av andre sine og deira eigne [[blues]]songar, hovudsakleg skriven av Green, med somme songar av slidegitaristen Spencer. Den første singelen til bandet, «I Believe My Time Ain't Long» med «Rambling Pony» som B-side, nådde ikkje listene, men [[Fleetwood Mac (1968)|debutalbumet deira, ''Fleetwood Mac'']], slo stort igjennom, og låg inne på den britiske albumlista i over eitt år. I september 1967 hadde John McVie erstatta Brunning.
Sjølv om klassiske bluessongar utgjorde ein stor del av repertoaret til bandet i denne tida, blømde Green raskt som låtskrivar, og skrive mange originale songar frå 1968 og frametter. Songane som vart gjevne ut som singlar, syner korleis Green gradvis gjekk bort frå bluesrøtene til bandet og inn i nytt territorium. Det andre studioalbumet deira, ''[[Mr. Wonderful av Fleetwood Mac|Mr. Wonderful]]'', kom ut i 1968 og fortsette i same stil som debutalbumet. Same året fekk Green ein hit med «[[Black Magic Woman]]» (som seinare vart ein enno større hit for [[Carlos Santana|Santana]]), etterflgd av gitarinstrumentalen «[[Albatross av Fleetwood Mac|Albatross]]» (1969), som nådde toppen av den britiske singellista. Fleire hittar vart skrivne av Green, som «[[Oh Well]]», «[[Man of the World av Fleetwood Mac|Man of the World]]» (begge 1969) og den illevarslande «[[The Green Manalishi]]» (1970).<ref name="fmlegacy.com"/> Dobbeltalbumet ''Blues Jam in Chicago'' (1969)<ref>{{cite web|url=http://www.allmusic.com/artist/fleetwood-mac-p4273/discography/compilations |title=Fleetwood Mac Samlealbum| publisher=allmusic.com |accessdate=3. mai 2015}}</ref> vart spelt inn i [[Chess Records]] Ter-Mar Studio i Chicago. Med Vernon og [[Marshall Chess]] bak spakane spelte dei der i lag med somme av dei amerikanske bluesheltane sine, som [[Otis Spann]], [[Big Walter Horton]], [[Willie Dixon]], [[J.T. Brown]] og [[Buddy Guy]].
I 1969, etter å ha signert for [[Immediate Records]] for ein singel (før selskapet gjekk dunken), signerte gruppa med [[Warner Bros. Records]] sitt Reprise Records og spelte inn det fjerde studioalbumet sitt, ''[[Then Play On]]'', der den nye tredjegitaristen til bandet, [[Danny Kirwan]], fekk stor plass. Green hadde først sett Kirwan i 1967, då han spelte i bluestrioen sin Boilerhouse, med Trevor Stevens på bass og Dave Terrey på trommer.<ref>{{cite book|last=Rawlings|first=Terry|title=Then, now and rare British Beat 1960–1969|year=2002|publisher=Omnibus Press|isbn=0711990948|page=77}}</ref> Green var imponert av Kirwan og brukte bandet som oppvarming for Fleetwood Mac, før han inviterte Kirwan med i bandet. Spencer, som deltok særs lite på ''Then Play On'', nekta å spele Green sine originale songar.
Frå og med den melankolske teksten på «Man of the World», byrja bandkollegaene til Green å merke ei endring i tankesettet til Green. Han byrja å ta store dosar med [[LSD]], fekk skjegg og byrja å gå med kapper og eit krusifiks. Mick Fleetwood hugsar at Green byrja å bli uroa over rikdomen til bandet: «Eg hadde samtalar med Peter Green på den tida og han var besett av at me ikkje skulle ha pengar, og ønskte å gje alt bort. Og eg sa, ‘Vel du kan gjere det, men eg gjer det ikkje, og eg er ikkje ein dårleg mann av den grunn’».<ref name="fmlegacy.com"/>
Medan dei var på turné i Europa seint i mars 1970, heiv Green innpå LSD på ein fest i eit fellesskap i [[München]], noko Fleetwood Mac-manageren [[Clifford Davis]] meinte var vendepunktet i den mentale tilstanden hans.<ref>John McVie – «Peter Green: Man of the World", BBC TV, 2009</ref> [[Rainer Langhans]] frå fellesskapet skreiv i sjølvbiografien sin at han og [[Uschi Obermaier]] møtte Green i München, der dei inviterte han til sin ''Highfisch-Kommune''. Det dei eigentleg ønskte var å overtyde Green om å få [[Jimi Hendrix]] og [[The Rolling Stones]] til å delta på ein [[Woodstockfestivalen|Woodstock]]-aktig festival i [[Bayern]]. Scenearbeidaren Dinky Dawson hugsa at Green gjekk til festen med ein annan scenearbeidar, Dennis Keane, og at då Keane kom attende til hotellet til bandet forklarte han at Green ikkje ville kome heim att. Keane, Dawson og Mick Fleetwood drog så til festen for å hente Green.<ref>Dawson, Dinky & Alan, Carter, «Life on the Road", ''Billboard'', 1998, pp. 131–132.</ref> Green på si side hadde gode minne frå festen, der han jamma i lag med dei, då han snakka om dette i 2009: «Eg hadde ei fin tid det, det var flott, somme tok det opp på lydband og gav meg lydbandet. Det var mange som spelte med, eit par av oss som leikte oss, og det var det... ja det var flott.» Han fortalte Jeremy Spencer på den tida at det «var den mest andelege musikken eg nokon gong har spelt inn nokon gong.» Etter ein siste konsert den 20. mai 1970, slutta Green i Fleetwood Mac.<ref>"Peter Green: Man of the World", BBC TV, 2009</ref>
===Etter Fleetwood Mac===
Seint i juni 1970 var Green med på [[Bath Festival of Blues and Progressive Music]] med John Mayall, Rod Mayall (orgel) og Larry Taylor (bass). Same året spelte han inn ein jam kalla ''[[The End of the Game]]''. I 1971 hadde han ei kort stund saman att med Fleetwood Mac, der han spelte i USA med dei etter at gitaristen [[Jeremy Spencer]] hadde slutta i gruppa, under pseudonymet Peter Blue.<ref>SPL 1046 Stony Plain records LP «White Skies» 1981 liner notes</ref> Han spelte inn to spor for albumet ''[[Juju av Gass|Juju]]'' med [[Bobby Tench]]-bandet [[musikkgruppa Gass|Gass]];<ref>{{cite book
| last = Larkin
| first = Colin
| title = The Guinness Encyclopedia of Popular Music
| publisher = Guinness
| page = 947
| isbn = 1-56159-176-9}}</ref> ein solosingel og ein annan song med [[Nigel Watson]], innspelingar med [[B.B. King]] i London i 1972 og som gjest på Fleetwood Mac-albumet ''[[Penguin av Fleetwood Mac|Penguin]]'' i 1973, på songen «Night Watch». Den mentale tilstanden og dopmisbruket til Green hadde vorte verre i denne tida og han spelte mindre og mindre musikk.<ref name="fmlegacy.com"/>
Dei siste åra har det var vore rykte om ei gjenforeining av det originale Fleetwood Mac, med Peter Green og Jeremy Spencer. Dei to gitaristane og vokalistane har derimot ikkje så langt vore overtydd,<ref name="wasserzeiher">{{cite journal | title=The Return of Jeremy Spencer | last=Wasserzieher | first=Bill | journal=Blues Revue | url=http://www.bluesrevue.com/jeremyspencer.html | accessdate=3. mai 2015 | date=October 2006 | archiveurl=https://web.archive.org/web/20080220105101/http://www.bluesrevue.com/jeremyspencer.html | archivedate=2008-02-20 | url-status=no }}</ref> medan både John McVie og Mick Fleetwood har vore open for ideen.<ref name="mcvieqa2">{{cite web | work=The Penguin | url=http://www.fleetwoodmac.net/penguin/qa/johnmcvie2_qa1.htm | title=The Penguin Q&A Sessions: John McVie Q&A Session, Part 2 | date=January 2006 | accessdate=3. mai 2015}}</ref>
===Sjukdom og første comeback===
Green fekk etter kvart diagnosen [[schizofreni]] og var ei stund på [[psykiatrisk sjukehus]] der han fekk [[elektrosjokkbehandling]] midt i 1970-åra. Mange kjelder omtalar han som apatisk og i ein transeliknande tilstand i denne perioden.<ref>{{cite book
| last = Celmins
| first = Martin
| title = Peter Green: Founder of Fleetwood Mac
| publisher = Castle
| page = 143
| isbn = 1-898141-13-4
}}</ref> I 1977 vart han arrestert for å ha truga rekneskapsføraren sin [[Clifford Davis]] med ei hagle. Omstende kring dette har vore tema for mange spekulasjonar, og den mest populære er at Green ønskte at Davis skulle stoppe å sende pengar til han. I ein dokumentar på BBC i 2011 kalla «Peter Green: Man Of The World»,<ref>{{cite web|url=http://www.bbc.co.uk/programmes/b00k92x1|title=BBC4 Peter Green: Man of the world|date=6 February 2011|publisher=bbc.co.uk|accessdate=3. mai 2015}}</ref> sa han at han hadde nettopp kome frå Canada, trengde pengar og at han under ein telefonsamtale med rekneskapsføraren indikerte at han hadde teke med eg eit gevær heim frå reisa si. Rekneskapsføraren ringde så politiet som kringsette huset til Green.<ref>{{cite book
| last = Celmins
| first = Martin
| title = Peter Green: Founder of Fleetwood Mac
| publisher = Castle
| page = 145
| isbn = 1-898141-13-4
}}</ref> Etter denne hendinga vart han send til ein psykiatrisk institusjon i London.
[[Fil:Peter Green -Fleetwood Mac 1983.jpg|mini|Green den 30. mai 1983.]]
I 1979 byrja Green så smått å spele musikk igjen. Med hjelp av broren Michael fekk han kontrakt med Peter Vernon-Kell sitt PVK. Han spelte, utan å vere nemnt på omslaget, på det doble Fleetwood Mac-albumet ''[[Tusk av Fleetwood Mac|Tusk]]'', på songen «Brown Eyes», som kom ut same året.
I 1981 medverka han på «Rattlesnake Shake» og «Super Brains» på [[Mick Fleetwood]] sitt soloalbum ''[[The Visitor av Mick Fleetwood|The Visitor]]''. Han spelte på fleire innspelingar med mange forskjellige musikarar, som [[musikkgruppa Katmandu|Katmandu]] på albumet ''[[A Case for the Blues]]'' med [[Ray Dorset]] frå [[Mungo Jerry]], [[Vincent Crane]] frå [[Arthur Brown|The Crazy World of Arthur Brown]] og Len Surtees frå [[The Nashville Teens]]. trass i forsøk frå [[Gibson Guitar Corporation]] om å få laga ein «Peter Green signatur [[Les Paul-gitar|Les Paul]]»-gitar, valde Green på denne tida å spele på ein Gibson Howard Roberts Fusion.<ref name="Green's Howard Fusion">{{cite web|url=http://www.archtop.com/ac_96hrf.html|title=1996 Gibson Howard Roberts Fusion|publisher=archtop.com|accessdate=3. mai 2015|archive-date=2010-02-23|archive-url=https://web.archive.org/web/20100223005911/http://www.archtop.com/ac_96hrf.html|url-status=yes}}</ref> I 1986 medverka Peter og broren Mickey på albumet ''A Touch of Sunburn'' av Lawrie 'The Raven' Gaines (under gruppenamnet 'The Enemy Within').<ref>{{cite web|last=Green|first=Peter|title=The Penguin Q&A Sessions|url=http://fleetwoodmac.net/penguin/qa/petergreen_qa2.htm|work=FleetwoodMac.Net|accessdate=3. mai 2015|archive-date=2014-09-30|archive-url=https://web.archive.org/web/20140930094751/http://www.fleetwoodmac.net/penguin/qa/petergreen_qa2.htm|url-status=yes}}</ref> Dette albumet er gjeve ut fleire gonger seinare som «Post Modern Blues» og «Peter Green and Mick Green – Two Greens Make a Blues».
===Peter Green Splinter Group===
Green skipa [[Peter Green Splinter Group]] seint i 1990-åra, med hjelp av [[Nigel Watson]] og [[Cozy Powell]]. The Splinter Group gav ut ni album mellom 1997 og 2004.
Tidleg i 2004 vart ein turné avlyst og innspelinga av eit nytt studioalbum stoppa, då Green slutta i bandet og flytta til Sverige.<ref>{{cite web|url=http://bla.fleetwoodmac.net/index.php?page=index_v2&id=864&c=15|title=Rock Legend Told to Ditch his Band|publisher=The Mail on Sunday (03/28/04)|accessdate=3. mai 2015|archive-date=2011-07-20|archive-url=https://web.archive.org/web/20110720173123/http://bla.fleetwoodmac.net/index.php?page=index_v2&id=864&c=15|url-status=yes}}</ref> Kort tid etter vart han med i The British Blues All Stars for ein turné som skulle gå året etter. Men turneen vart avlyst då saksofonisten [[Dick Heckstall-Smith]] døydde. På den tida sa Green at medisinen han tok for å behandle dei psykologiske problema hans gjorde det vanskeleg for han å konsentrere seg og gav han lite lyst til å spele gitar.
I februar 2009 byrja han å spele og turnere att, denne gongen som [[Peter Green and Friends]]. I mai 2009 var han tema i ein [[BBC Four]]-dokumentar kalla «Peter Green: Man of the World», produsert av [[HHO Multimedia|Henry Hadaway]]. Green og bandet turnerte så i Irland, Tyskland og England. Dei spelte fleire konsertar i Australia i mars 2010. Bandet var oppvarmingsband for songar-låtskrivaren Garron Frith i Storbritannia i mai 2010.
==Spelestil og låtskriving==
Green har blitt hylla for den svingande shuffle-grooven og sjelfulle fraseringane og nytta ofte moll i ein mørkare blues.<ref name="green"/> Den markante tonen hans kan høyrast på «The Super-Natural», ein instrumental skriven av Green for John Mayall and The Bluesbreakers-albumet ''[[A Hard Road]]'' i 1967. Denne songen syner korleis Green kontrollerer harmonisk feedback.<ref name="green"/> Lyden er karakteristisk med ein skjelvande vibrato, klåre, avkutta tonar og ei rekkje ti sekundar lange notar. Desse tonane fekk Green ved å kontrollere feedback på ein [[Les Paul-gitar]].<ref name="tones"/> Det kanskje beste døme på den sparsame stilen til Green – i lag med den utsøkte tonen, finn ein på John Mayall-innspelinga av Elmore James-klassikaren «It Hurts Me Too».
==Ettermæle==
Mange rockegitaristar har omtalt Peter Green som ei inspirasjonskjelde, særleg [[Gary Moore]],<ref>{{cite web|url=http://www.watchmojo.com/music/rock/gitaristar/gary_moore.htm|title=Gary Moore Biography|publisher=watchmojo.com|accessdate=3. mai 2015}}{{Død lenkje|date=oktober 2022 |bot=InternetArchiveBot |fix-attempted=yes }}</ref> [[Aerosmith]]-gitaristen [[Joe Perry]],<ref>{{cite web|url=http://www.monstersandcritics.com/people/Joe-Perry/biography|title=Joe Perry Biography|publisher=monstersandcritics.com|accessdate=3. mai 2015|archive-date=2010-04-16|archive-url=https://web.archive.org/web/20100416054740/http://www.monstersandcritics.com/people/Joe-Perry/biography|url-status=yes}}</ref> [[Steve Hackett]] og [[Wishbone Ash]]-gitaristen [[Andy Powell]].<ref>
{{cite web
|url=http://www.classicrockmagazine.com/news/andy-powell-id-do-a-wishbone-ash-reunion/
|title=Classic Rock Magazine: Andy Powell Interview
|publisher=classicrockmagazine.com
|accessdate=3. mai 2015}}</ref>
Green var valet til [[The Black Crowes]]-gitaristen [[Rich Robinson]] i Guitar World-artikkelen «30 on 30: The Greatest Guitarists Picked by the Greatest Guitarists» (2010). I den same artikkelen sa Robinson om [[Jimmy Page]], som the Crowes turnerte med: «...han fortalte oss så mange Peter Green-historiar. Det var klårt at Jimmy elskar talentet til den mannen».<ref name="www.guitarworld.com"/>
==Privatliv==
Han gifta seg med Jane Samuels i januar 1978, men paret skilde seg alt i 1979. Dei hadde ei dotter i lag, Rosebud Samuels-Greenbaum (f. 1978).<ref>{{cite web|url=http://www.nndb.com/people/653/000043524|title=Peter Green|accessdate=3. september 2010}}</ref>
I periodane med sjukdom i 1970- og 1980-åra flytta han inn til den eldste broren Len og kona Gloria, og mora si, i huset deira i Great Yarmouth.<ref name="fmlegacy.com"/><ref>{{cite book
| last = Celmins
| first = Martin
| title = Peter Green: Founder of Fleetwood Mac
| publisher = Castle
| page = 169
| isbn = 1-898141-13-4
}}</ref>
==Kjelder==
{{refopning}}
*''Denne artikkelen bygger på «[[:en:Peter Green (musician)|Peter Green (musician)]]» frå {{Wikipedia-utgåve|en}}, den 3. mai 2015.''
**''{{Wikipedia-utgåve|en}} oppgav desse kjeldene:''
{{refslutt}}
{{fotnoteliste}}
==Bakgrunnsstoff==
{{commonskat}}
*[https://www.fleetwoodmac.net/fwm/index.php?option=com_content&task=view&id=51&Itemid=64 Peter Green-biografi] ved fleetwoodmac.net
{{Fleetwood Mac}}
{{JMBluesbreakers}}
{{Autoritetsdata}}
[[Kategori:Engelske songarar]]
[[Kategori:Engelske rockesongarar]]
[[Kategori:Engelske bluessongarar]]
[[Kategori:Engelske rockegitaristar]]
[[Kategori:Engelske bluesgitaristar]]
[[Kategori:Engelske songar-låtskrivarar]]
[[Kategori:Engelske jødar]]
[[Kategori:Jødiske songarar]]
[[Kategori:Engelske rockemusikarar]]
[[Kategori:Engelske bluesmusikarar]]
[[Kategori:Britiske bluesmusikarar]]
[[Kategori:Elektrisk blues-musikarar]]
[[Kategori:Bluesrockmusikarar]]
[[Kategori:Britiske rhythm and blues-musikarar]]
[[Kategori:Britiske munnspelspelarar]]
[[Kategori:Bluesmunnspelspelarar]]
[[Kategori:Sologitaristar]]
[[Kategori:Musikarar frå London]]
[[Kategori:Folk med schizofreni]]
[[Kategori:John Mayall & the Bluesbreakers-medlemmar]]
[[Kategori:Fleetwood Mac-medlemmar]]
[[Kategori:Rock and Roll Hall of Fame]]
[[Kategori:Utvalde artiklar 2026]]
j5y5kiee5bambry47kb5s3ep2djjhm9
Super Smash Bros. for Nintendo 3DS og Wii U
0
340319
3664320
3343748
2026-08-03T07:39:35Z
Ranveig
39
3664320
wikitext
text/x-wiki
{{Infoboks dataspel
| tittel = Super Smash Bros. for Nintendo 3DS Super Smash Bros. for Wii U
| utviklar = [[Sora Ltd.]]<br/>[[Bandai Namco Entertainment|Bandai Namco Games]]
| utgjevar = [[Nintendo]]
| regissør = [[Masahiro Sakurai]]
| serie = [[Super Smash Bros.]]
| utgjeve = '''Nintendo 3DS''':<br/>{{Spellansering |JP=13. september 2014|NA=3. oktober 2014|EU=3. oktober 2014}}'''Wii U''':<br/>{{Spellansering |JP=6. desember 2014|NA=21. november 2014|EU=28. november 2014}}
| sjanger = [[Slåstarspel|Slåsting]]
| modus = [[Einspelar]], [[fleirspelar]]
| plattform = [[Nintendo 3DS]], [[Wii U]]
}}
'''''Super Smash Bros. for Nintendo 3DS''''' og '''''Super Smash Bros. for Wii U''''' er [[slåstarspel]] utvikla av Sora Ltd. og [[Bandai Namco Games]] og utgjeve av [[Nintendo]] på spelemaskinane [[Nintendo 3DS]] og [[Wii U]].
I likskap med dei andre spela i ''[[Super Smash Bros.]]''-serien, er ''Super Smash Bros for Nintendo 3DS'' og ''Super Smash Bros. for Wii U'' uortodokse slåstarspel, der spelarar styrer figurar som bruker ulike angrep for å svekke motstanderne sine og slå dei ut av ein arena. Spela hentar element som karakterar, hjelpemiddel, musikk og kamparenaer frå ei rekkje ulike speleseriar, mellom anna Nintendo-seriar som ''[[Mario]]'', ''[[Donkey Kong]]'', ''[[Pokémon]]'', ''[[Metroid]]'', ''[[The Legend of Zelda]]'' og ''[[Animal Crossing]]'', i tillegg til speleseriar frå tredjepartar, som ''[[Sonic the Hedgehog]]'', ''[[Final Fantasy]]'' og ''[[Bayonetta]]''.<ref>{{Kjelde www
| url = http://www.gamer.no/artikler/anmeldelse-super-smash-bros-for-wii-u/165938
| tittel = ANMELDELSE: Super Smash Bros for Wii U
|vitja = 30. september 2016
|verk = Gamer.no
}}</ref>
''Super Smash Bros. for Wii U'' er det første spelet i serien som opnar for fleirspelar med opp til åtte deltakarar samtidig. Begge spela har vorte utvida sidan lanseringa i 2014 med innhald som kan lastast ned frå internett, inkludert nye kamparenaer og figurar. Enkelte element frå tidlegare spel i serien, som eventyrmodusen i ''[[Super Smash Bros. Brawl]]'', er fjerna.<ref>{{Kilde www |url= http://www.gamer.no/artikler/ingen-historie-i-super-smash-bros/135863|tittel= Ingen historie i Super Smash Bros.|besøksdato= 30. september 2016|utgiver= [[Gamer.no]]}}</ref>
== Kjelder ==
{{fotnoteliste}}
<div class="references-small">
*''Denne artikkelen bygger på «[[:nb:Super Smash Bros. for Nintendo 3DS og Wii U|Super Smash Bros. for Nintendo 3DS og Wii U]]» frå {{Wikipedia-utgåve|nb}}, den 27. juni 2017.''
</div>
== Bakgrunnsstoff ==
* {{Offisiell nettstad}}
{{spire|dataspel}}
{{VISTITTEL: ''Super Smash Bros.'' for Nintendo 3DS og Wii U}}
{{autoritetsdata}}
[[Kategori:Dataspel frå 2014]]
[[Kategori:Nintendo 3DS-spel]]
[[Kategori:Slåstarspel]]
[[Kategori:Super Smash Bros.]]
[[Kategori:Wii U-spel]]
ln4biyhsbvs32rd10pbbtvrn1nzfxmi
The Jeff Beck Group
0
353982
3664324
3337510
2026-08-03T07:41:24Z
Ranveig
39
Fmt.
3664324
wikitext
text/x-wiki
{{Infoboks musikkartist
| namn = The Jeff Beck Group
| bakgrunn = gruppe
| opphav = London, England
| sjanger = {{flatlist|
*[[Blues rock]]
*[[psykedelisk rock]]
*[[hardrock]]
*[[jazzfusion]]
}}
| aktive år = 1967–69, 1970–72
| selskap = {{flatlist|
*[[Epic Records|Epic]]
*[[Columbia Records|CBS]]
}}
| tilknytta artistar = {{flatlist|
*[[The Yardbirds]]
*[[Beck, Bogert & Appice]]
*[[Faces]]
*[[Donovan]]
*[[Rod Stewart]]
*[[musikkgruppa Hummingbird|Hummingbird]]
*[[Steampacket]]}}
| tidlegare medlemmer = {{ubl|
*[[Jeff Beck]]
*[[Rod Stewart]]
*[[Ronnie Wood]]
*[[Jet Harris]]
*Dave Ambrose
*[[Clem Cattini]]
*[[Viv Prince]]
*[[Aynsley Dunbar]]
*[[Micky Waller]]
*Roy Cooke
*[[Nicky Hopkins]]
*[[Tony Newman]]
*[[Alex Ligertwood]]
*[[Max Middleton]]
*[[Clive Chaman]]
*[[Cozy Powell]]
*[[Bobby Tench]]}}
}}
'''The Jeff Beck Group''' var eit engelsk rockeband skipa i London i januar 1967 av den tidlegare [[The Yardbirds|Yardbirds]]-gitaristen [[Jeff Beck]]. Den nyskapande måten dei spelte tung [[blues]] og [[rhythm and blues]] vart ei viktig inspirasjonskjelde for rocken.
== Den første gruppa ==
Den første Jeff Beck Group vart skipa i London tidleg i 1967 og bestod av gitaristen [[Jeff Beck]], vokalisten [[Rod Stewart]], rytmegitarist [[Ronnie Wood]], medan bassistane og trommisane ofte vart byta ut. Dei første bassistane var [[Jet Harris]] og Dave Ambrose, medan [[Clem Cattini]] og [[Viv Prince]] spelte trommer. Besetninga gjekk gjennom fleire endringar dei første månadane og hadde ikkje mindre enn fire trommisar før dei slo seg til ro med [[Aynsley Dunbar]], medan Ron Wood byrja å spele bass. Denne besetninga spelte det meste av 1967 på klubbar i Storbritannia og spelte fleire gonger på [[BBC Radio]]. Beck fekk ein personleg managerkontrakt med plateprodusenten og manageren [[Mickie Most]], som ikkje hadde noko interesse i gruppa, berre i Beck som soloartist.
I 1967 gav bandet ut tre singlar i Europa og to i USA. Den første, «[[Hi Ho Silver Lining]]», vart den største suksessen og nådde 14. plassen på den britiske singellista. Denne inneheldt instrumentalen «[[Beck's Bolero]]» på B-sida, som hadde blitt spelt inn fleire månader tidlegare. Besetninga på denne versjonen inkluderte gitaristen [[Jimmy Page]] på rytmegitar, [[John Paul Jones]] på bass, [[Keith Moon]] på trommer og [[Nicky Hopkins]] på piano.<ref>{{cite book|url=https://books.google.com/books?id=W6xOa3kWPAYC&pg=PT74#v=onepage&q&f=false|title=Peter Grant: The Man Who Led Zeppelin|author=Chris Welch|publisher=Omnibus Press|date=15. desember 2009}}</ref> Dunbar slutta då han meinte bandet ikkje spelte rein nok blues for hans smak. Ha vart ersstatta av Roy Cook for ein konsert, før Stewart tilrådde [[Micky Waller]], som han hadde spelt med i [[Steampacket]]. Waller spelte med bandet gjennom heile 1968 og inn i 1969, og var den lengstvarande trommeslagaren deira.{{sfn|Hjort|Hinman|2000|p=}}
[[Peter Grant]], ein turnémanager på den tida, hadde vore i USA med [[The New Vaudeville Band]], og var klar over det nye konsert- og [[album-orienterte rock]]-radioformatet som utvikla seg der. Det var no mogeleg å få eit band til å slå gjennom utan å basere seg på «hitsinglar». Grant forstod at bandet til Beck var ideelt for denne marknaden og prøvde fleire gonger å kjøpe Beck ut av kontrakten med Mickie Most, som nekta å la Beck gå. Tidleg i 1968 var bandet i ferd med å leggje inn årene, men Grant klarte å overtyde dei om å halde fram, og fekk i stand ein kort, amerikansk turné for dei. Beck sa «Me hadde berre eit klesbyte igjen kvar». Grant organiserte den første konserten deira i New York City, med fire konsertar i [[Fillmore East]], der dei spelte i lag med [[Grateful Dead]]. Dei fekk god kritikk av Robert Shelton i ''[[The New York Times]]''.
<!--
[[Fil:Jeff Beck 1968.jpg|mini|venstre|Beck med The Jeff Beck Group i 1968.]]
-->
Bandet reiste etter kort tid attende til England for å spele inn ''[[Truth av Jeff Beck|Truth]]'', som nådde 15. plassen på den amerikanske albumlista. Songane vart spelte inn i løpet av to veker, med [[overdub]]bingar den neste månaden. Mickie Most var oppteken med andre prosjekt på den tida og delegerte det meste av arbeidet til [[Ken Scott]], som i praksis spelte dei inn i live i studio. Volumet frå forsterkaren til Beck var visstnok så høgt at han måtte setjast inn i eit skap. Med seg på innspelinga hadde dei [[John Paul Jones]] på [[hammondorgel]], [[Keith Moon]] på trommer og Nicky Hopkins på piano. Kjernen i gruppa, som kalla seg «Jeff Beck Group», vendte attende til USA for ein marknadsføringsturné for ''Truth''. Den langvarige Beck-tilhengjaren [[Jimi Hendrix]] jamma med bandet på [[Cafe Wha]] under denne og dei påfølgjande turneane deira.{{sfn|Hjort|Hinman|2000|p=}}
Dei la ut på den tredje turneen sin i desember 1968 med Nicky Hopkins, som trass i dårleg helse ønskte å spele live. Han tok i mot invitasjonen til Beck, sjølv om han vart tilbydd meir pengar av [[Led Zeppelin]]. Beck utsette ein fjerde turné i USa i februar 1969, fordi han meinte dei trengde nye songar. Det vart skrive nye songar og Micky Waller vart erstatta av trommisen [[Tony Newman]]. Wood vart sparka, men vart teken inn att nesten med ein gong. Suksessen til ''Truth'' fekk Mickie Most interessert og dei spelte inn albumet ''[[Beck-Ola]]'' i [[De Lane Lea Studios]] med [[Martin Birch]] som lydteknikar. Dei gav ut singelen «Plynth» og spelte på tre songar av [[Donovan]] som ei teneste for Most. To av dei vart nytta på singelen «[[Barabajagal|Barabajagal (Love Is Hot)]]».<ref>{{cite web|url={{AllMusic|class=song|id=t822753|pure_url=yes}}|title=Donovan: Barabajagal (Love Is Hot) – Review|publisher=[[AllMusic]]|accessdate=29. juni 2018}}</ref>
I mai 1969 la The Jeff Beck Group ut på den fjerde amerikanske turneen sin, denne gongen med Nicky Hopkins som fulltidsmedlem. Turneen gjekk fint og ''Beck-Ola'' vart godt motteke med ein 15. plass på [[Billboard 200|''Billboard'' 200]]-lista, men det kom rapportar om krangling i bandet.<ref>{{kjelde avis|blad=Rolling Stone Magazine|tittel="Rod: The Autobiography" excerpt |url=https://www.rollingstone.com/music/news/exclusive-book-excerpt-rod-stewart-rod-20121019}}</ref> Rod Stewart hadde planar om å slutte i bandet på denne tida og i juli 1969 tok han med seg bandkollegaen Wood og den tidlegare bandkolleagen Waller i studio for å spele inn debutalbumet sitt som soloartist, ''[[An Old Raincoat Won't Ever Let You Down]]'' for [[Mercury Records]].
The Jeff Beck Group gjorde ferdig turneen og vendte attende til England, men reiste til Statane att i juli 1969 for den femte og siste turneen deira. Det vart ein kort turné, hovudsakleg langs Austkysten, inkludert Maryland, den siste konserten deira i Fillmore East, og [[Newport Jazz Festival]]. Beck oppløyste bandet dagen før [[Woodstock-festivalen]], der dei var meint å spele, ei avgjersle Beck sidan sa han angra på.{{sfn|Hjort|Hinman|2000|p=}}
== Den andre gruppa ==
[[Fil:Jeff Beck 1.jpg|mini|Jeff Beck med [[Fender Stratocaster]]]]
Seint i 1970 starta Jeff Beck opp att The Jeff Beck Group med vokalisten [[Alex Ligertwood]], klaverspelaren [[Max Middleton]], trommeslagaren [[Cozy Powell]] og bassisten [[Clive Chaman]]. I juni 1971 fekk Beck platekontrakt med [[Columbia Records|CBS]] og såg seg om etter ein ny songar. Etter å ha høyrd [[Bobby Tench]] syngje med bandet [[musikkgruppa Gass|Gass]] i [[Ronnie Scott's Jazz Club|Ronnie Scott]] sin klubb i [[Soho]] i London,{{sfn|Hjort|Hinman|2000||p=111}} inviterte Beck han med i bandet som vokalist og andregitarist.
Tench fekk berre nokre få veker på å skrive nye tekstar og leggje vokal til albumet ''[[Rough and Ready]]'', før miksinga heldt fram av lydspor som bandet tidlegare hadde spelt inn i London. Albumet var ferdig i juli 1971 og dei turnerte i Finland, Nederland, Sveits og Tyskland. ''Rough and Ready'' kom ut i Storbritannia 25. oktober 1971,<ref>{{cite web|last=Erlewine|first=Stephen Thomas|url={{AllMusic|class=album|id=r30228|pure_url=yes}}|title=''Rough and Ready'' – Review|publisher=[[AllMusic]]| accessdate=27. juni 2018}}</ref> og den amerikanske utgåva kom ut i februar 1972. Dei la ut på ein seksten dagar lang turné i USA{{sfn|Hjort|Hinman|2000|p=112}} og albumet nådde omsider 46. plassen på den amerikanske albumlista.
I januar 1972 reiste bandet til USA for å møte Beck i TMI studios i Memphis i Tennessee. Her spelte dei inn albumet ''[[Jeff Beck Group av The Jeff Beck Group|Jeff Beck Group]]'',<ref>{{cite web|last=Graves|first=Tom|url={{AllMusic|class=album|id=r1569|pure_url=yes}}|title=''Jeff Beck Group'' (album) – Review| publisher=[[AllMusic]]| accessdate=27. juni 2018}}</ref> med [[Steve Cropper]] som produsent.{{sfn|Hjort|Hinman|2000|p=115}} ''[[Jeff Beck Group av The Jeff Beck Group|Jeff Beck Group]]'' kom ut i Storbritannia den 9. juni 1972. Turneen som følgde inkluderte ein konsert for «''In Concert''»-serien til [[BBC Radio 1]], som vart innspelt 29. juni 1972.
Den 24. juli 1972 vart The Jeff Beck Group offisielt oppløyst og managementet til Beck gav ut meldinga: «Blandinga av dei musikalske stilartane til dei forskjellige medlemmane har vore ein suksess, men dei kjende at det ikkje førte til den skapinga av ein ny musikalsk stil med den styrken dei opphavleg hadde tenkt.»{{sfn|Hjort|Hinman|2000|p=122}}
== Timeline ==
<timeline>
ImageSize = width:800 height:auto barincrement:20
PlotArea = left:90 bottom:80 top:0 right:20
Alignbars = justify
DateFormat = dd/mm/yyyy
Period = from:01/01/1967 till:24/07/1972
TimeAxis = orientation:horizontal format:yyyy
Legend = orientation:horizontal position:bottom
ScaleMajor = increment:1 start:1967
Colors =
id:Vocals value:red legend:Vokal
id:Guitar value:green legend:Gitar
id:Bass value:blue legend:Bass
id:Drums value:orange legend:Trommer
id:Piano value:purple legend:Piano/Klaverinstrument
id:lines value:black legend:Studioalbum
BarData =
bar:Rod text:Rod Stewart
bar:Alex text:Alex Ligertwood
bar:Bobby text:Bobby Tench
bar:Jeff text:Jeff Beck
bar:Ron text:Ronnie Wood
bar:Jet text:Jet Harris
bar:Dave text:Dave Ambrose
bar:Clive text:Clive Chaman
bar:Clem text:Clem Cattini
bar:Viv text:Viv Prince
bar:Ayn text:Aynsley Dunbar
bar:Roy text:Roy Cooke
bar:Micky text:Micky Waller
bar:Tony text:Tony Newman
bar:Cozy text:Cozy Powell
bar:Nicky text:Nicky Hopkins
bar:Max text:Max Middleton
PlotData=
width:10 textcolor:black align:left anchor:from shift:(10,-4)
bar:Jeff from:start till:15/08/1969 color:guitar
bar:Jeff from:01/06/1970 till:end color:guitar
bar:Rod from:start till:15/08/1969 color:vocals
bar:Ron from:start till:01/08/1967 color:guitar
bar:Ron from:01/08/1967 till:15/08/1969 color:bass
bar:Jet from:start till:01/04/1967 color:bass
bar:Dave from:01/04/1967 till:01/08/1967 color:bass
bar:Clem from:start till:01/02/1967 color:drums
bar:Viv from:01/02/1967 till:01/04/1967 color:drums
bar:Ayn from:01/04/1967 till:01/06/1967 color:drums
bar:Roy from:01/06/1967 till:01/08/1967 color:drums
bar:Micky from:01/08/1967 till:01/04/1969 color:drums
bar:Nicky from:01/01/1968 till:15/08/1969 color:piano
bar:Tony from:01/04/1969 till:15/08/1969 color:drums
bar:Alex from:01/06/1970 till:31/12/1970 color:vocals
bar:Max from:01/06/1970 till:end color:piano
bar:Clive from:01/06/1970 till:end color:bass
bar:Cozy from:01/06/1970 till:end color:drums
bar:Bobby from:01/06/1971 till:end color:vocals
bar:Bobby from:01/06/1971 till:end color:guitar width:3
LineData =
at:01/08/1968 color:black layer:back
at:01/06/1969 color:black layer:back
at:25/10/1971 color:black layer:back
at:01/05/1972 color:black layer:back
</timeline>
== Diskografi ==
* ''[[Truth av Jeff Beck|Truth]]'' (1968)
* ''[[Beck-Ola]]'' (1969)
* ''[[Rough and Ready]]'' (1971)
* ''[[Jeff Beck Group av The Jeff Beck Group|Jeff Beck Group]]'' (1972)
== Kjelder ==
{{fotnoteliste}}
<div class="references-small">
*''Denne artikkelen bygger på «[[:en:The Jeff Beck Group|The Jeff Beck Group]]» frå {{Wikipedia-utgåve|en}}, den 29. juni 2018.''
**''{{Wikipedia-utgåve|en}} oppgav desse kjeldene:''
* [[Bob Brunning]] (1986) ''Blues: The British Connection'', London: Helter Skelter, 2002, {{ISBN|1-900924-41-2}}
* [[Bob Brunning]] (2004) ''The [[Fleetwood Mac]] Story: Rumours and Lies'' – Omnibus Press, foreword by B.B.King
*Annette Carson ''Jeff Beck – Crazy Fingers'' Backbeat Books {{ISBN|978-0-87930-632-8}}
* [[Dick Heckstall-Smith]] (2004) ''The safest place in the world: A personal history of British Rhythm and blues'', Clear Books, {{ISBN|0-7043-2696-5}} – First Edition : ''Blowing The Blues – Fifty Years Playing The British Blues''
* Christopher Hjort (2007) ''Strange Brew: Eric Clapton and the British blues boom, 1965–1970'', foreword by John Mayall, Jawbone {{ISBN|1-906002002}}
*Chris Hjort and Doug Hinman (2000) ''Beck's Book: A Chronology of Jeff Beck's Career 1965–1980: From the Yardbirds to Jazz-Rock'', Rock 'n' Roll Research Press. 2000 {{ISBN|0-9641005-3-3}} and {{ISBN|978-0-9641005-3-4}}
* Paul Myers ''Long John Baldry and the Birth of the British Blues'', Vancouver 2007 – GreyStone Books
* Harry Shapiro ''[[Alexis Korner]]: The Biography'', Bloomsbury Publishing, London 1997, Discography by Mark Troster
</div>
{{The Jeff Beck Group}}
{{Autoritetsdata}}
{{DEFAULTSORT:Beck Group, The Jeff}}
[[Kategori:Musikkgrupper skipa i 1966]]
[[Kategori:Engelske bluesrockgrupper]]
[[Kategori:Engelske hardrockgrupper]]
[[Kategori:Rod Stewart]]
[[Kategori:Musikkgrupper oppløyste i 1972]]
kpe46fdjzstdtw6ba6z5dbf8kfo9od7
Bad Hersfeld
0
371748
3664215
3664193
2026-08-02T13:56:54Z
90sveped
53941
3664215
wikitext
text/x-wiki
{{geoboks|by|stat=Hessen}}
'''Bad Hersfeld''' er krinsby i Landkrinsen Hersfeld-Rotenburg, nordaust i delstaten [[Hessen]] i [[Tyskland]]. Byen har knapt 30 000 ibuarar og er framom alt kjend for festspela som kvart år sidan 1951 har vorte arrangert i ein kyrkjeruin i byen. Ruinen skal vere den største romanske kyrkjeruinen.
===Folk===
[[Shkodran Mustafi]] er frå Bad Hersfeld.
==Kjelder==
<div class="references-small">
*''Denne artikkelen bygger på «[[:de:Bad Hersfeld|Bad Hersfeld]]» frå {{Wikipedia-utgåve|de}}, den 9. september 2019.''
</div>
==Bakgrunnsstoff==
{{commonskat}}
*{{offisiell nettstad}}
{{spire|geografi}}
{{manglar kjelder}}
{{Autoritetsdata}}
[[Kategori:Byar i Hessen]]
9tfoy86n3109o01fuoy3sye24ucgcbh
3664240
3664215
2026-08-02T17:46:25Z
Ranveig
39
Flikk
3664240
wikitext
text/x-wiki
{{geoboks|by|stat=Hessen}}
'''Bad Hersfeld''' er krinsby i landkrinsen Hersfeld-Rotenburg, nordaust i delstaten [[Hessen]] i [[Tyskland]]. Byen har knapt 30 000 ibuarar og er framom alt kjend for festspela som kvart år sidan 1951 har vorte arrangert i ein kyrkjeruin i byen. Ruinen skal vere den største romanske kyrkjeruinen.
==Kjende folk frå Bad Hersfeld==
Fotballspelaren [[Shkodran Mustafi]] er frå Bad Hersfeld.
==Kjelder==
<references/>
<div class="references-small">
*''Denne artikkelen bygger på «[[:de:Bad Hersfeld|Bad Hersfeld]]» frå {{Wikipedia-utgåve|de}}, den 9. september 2019.''
</div>
{{manglar kjelder|dato=2026}}
==Bakgrunnsstoff==
{{commonskat}}
*{{offisiell nettstad}}
{{spire|geografi}}
{{Autoritetsdata}}
[[Kategori:Byar i Hessen]]
03hq0adik48sxlgx5y0gbci9vdlxegk
More Than Ever av Blood, Sweat & Tears
0
378141
3664327
3386856
2026-08-03T07:43:09Z
Ranveig
39
Fmt.
3664327
wikitext
text/x-wiki
{{Infoboks musikkalbum
| tittel = More Than Ever
| format = Studioalbum
| artist = [[Blood, Sweat & Tears]]
| utgjeve = Juli 1976
| sjanger = [[Rock]], [[jazz]]
| selskap = [[Columbia Records|Columbia]]
| produsent = [[Bob James]]
| førre = ''[[In Concert av Blood Sweat & Tears|In Concert]]''
| førre år = 1976
| neste = ''[[Brand New Day av Blood Sweat & Tears|Brand New Day]]''
| neste år = 1977
}}
'''''More Than Ever''''' er det niande [[studioalbum]]et til det amerikanske bandet [[Blood, Sweat & Tears]], gjeve ut i juli 1976 som det siste albumet deira på [[Columbia Records]]. Albumet nådde 165. plassen på Billboard-lista i USA. Det inneheld ein singel som gjekk inn på singellista, «You're the One», som nådde 106. plassen på poplista og sjetteplassen på easy listening-lista.
Endringane i besetninga til bandet heldt fram der [[Mike Stern]] erstatta [[Georg Wadenius]] på elektrisk gitar, Danny Trifan erstatta [[Ron McClure]] på bass, og Forest Buchtell erstatta Joe Giorgianni på trompet. Perkusjonisten [[Don Alias]] slutta i bandet, og Mike Corbett kom til på korvokal. Den kjende bassisten [[Jaco Pastorius]], som vart oppdaga av og signert til Epic Records av [[Bobby Colomby]], var ei kort stund i bandet på denne tida, men medverka ikkje på dette albumet.
''More Than Ever'' vart produsert av [[Bob James]], som henta inn studiomusikarar som [[Steve Khan]] på gitar, [[Richard Tee]] på klaverinstrument, [[Eric Gale]] på gitar, [[Hugh McCracken]] på gitar og [[Eric Weissberg]] på banjo og dobro, i tillegg til vokalisten [[Patti Austin]] på korvokal.
Albumet hadde eit uvanleg plateomslag, som berre bestod av eit foto av sjølve vinylplata.
''More Than Ever'' kom ut på ny på CD i 2003 på [[Wounded Bird]] og [[Sony Music]].
==Mottaking==
{{Platemeldingar
| kritikk1 =[[Allmusic]]
| kritikk1karakter = {{Rating|3|5}} <ref name="AM">{{cite web |first=Bruce |last=Eder |title= ''More Than Ever'' > Review |url={{Allmusic|class=album|id= r30880 |pure_url=yes}} |publisher=[[Allmusic]] |accessdate=11. mai 2020}}</ref>
}}
Bruce Eder skreiv for [[Allmusic]]: «For første gongen sidan det andre albumet høyrest gruppa -- med berre trommisen Bobby Colomby att frå originalbesetninga og Bob James som produsent -- modige, entusiastiske og positive ut. Lyden er noko meir R&B-orientert og mindre rocka enn på eldre utgjevingar, som faktisk gjer det heile betre. Syngjestilen til Thomas er noko utdatert, frå ein 60-tals blåaugd soul-tradisjon, som verka malplassert midt i discobølgja i andre halvdelen av 70-talet.»<ref name="AM" />
==Innhald==
{{sporliste
| låtskrivar = ja
| overskrift = Side ein
| tittel1 = They
| lengd1 = 6:26
| låtskrivar1 = [[David Clayton-Thomas]], William Daniel Smith
| tittel2 = I Love You More Than Ever
| lengd2 = 5:27
| låtskrivar2 = Allan Langdon, Douglas Lenier
| tittel3 = Katy Bell
| lengd3 = 4:27
| låtskrivar3 = Stephen C. Foster, [[Bob James]]
| tittel4 = Sweet Sadie the Savior
| lengd4 = 4:22
| låtskrivar4 = [[Patti Austin]]
}}
{{sporliste
| låtskrivar = ja
| overskrift = Side to
| tittel5 = Hollywood
| lengd5 = 3:34
| låtskrivar5 = [[David Clayton-Thomas]], William Daniel Smith
| tittel6 = You're the One
| lengd6 = 4:54
| låtskrivar6 = [[David Clayton-Thomas]], William Daniel Smith
| tittel7 = Heavy Blue
| lengd7 = 5:23
| låtskrivar7 = [[Larry Willis]]
| tittel8 = Saved By the Grace Of Your Love
| lengd8 = 4:18
| låtskrivar8 = William Daniel Smith, David Palmer
}}
==Medverkande==
*[[David Clayton-Thomas]] – vokal
*[[Bobby Colomby]] - trommer
*[[Mike Stern]] - gitar
*[[Don Alias]] - perkusjon
*[[Larry Willis]] – klaverinstrument
*Danny Trifan - bass
*Tony Klatka - trompet
*Forest Buchtell - trompet
*[[Dave Bargeron]] - trombone, tuba
*Bill Tillman – tenorsaksofon, fløyte
===Gjestemusikarar===
*[[Bob James]] - klaverinstrument
*[[Steve Khan]] - gitar
*[[Richard Tee]] - klaverinstrument
*[[Eric Gale]] - gitar
*[[Hugh McCracken]] - gitar
*[[Eric Weissberg]] - banjo, dobro
*[[Jon Faddis]] - trompet
*Arnie Lawrence - altsaksofon
*[[Gary King]] - bass
*[[Marvin Stamm]] - trompet
*Dave Taylor - trombone
*Sid Weinberg - obo
*Dave Freidman - xylofon, marimba, vibrafon
*[[Patti Austin]], Vivian Cherry, Lani Groves, [[Gwen Guthrie|Gwendolyn Guthrie]], Yolanda McCullough, Frank Lloyd, William Eaton, Zachery Sanders - korvokal
==Produksjon==
*[[Bob James]] – produsent og arrangør
*[[Bobby Colomby]] - medprodusent
==Kjelder==
{{refopning}}
*''Denne artikkelen bygger på «[[:en:More Than Ever (Blood, Sweat & Tears album)|More Than Ever (Blood, Sweat & Tears album)]]» frå {{Wikipedia-utgåve|en}}, den 11. mai 2020.''
**''{{Wikipedia-utgåve|en}} oppgav desse kjeldene:''
{{refslutt}}
{{fotnoteliste}}
{{Blood, Sweat & Tears}}
{{DEFAULTSORT:More Than Ever (Blood, Sweat and Tears album)}}
[[Kategori:Blood, Sweat & Tears-album]]
[[Kategori:Musikkalbum frå 1976]]
[[Kategori:Album produserte av Bob James]]
[[Kategori:Album spelte inn i CBS 30th Street Studio]]
[[Kategori:Columbia Records-album]]
qck804nhgrpw5eumyebsbdgyew2q16i
Lidija Ruslanova
0
390581
3664323
3435457
2026-08-03T07:41:00Z
Ranveig
39
Fmt.
3664323
wikitext
text/x-wiki
{{infoboks musikar|fødenamn=
{{lang-ru|Агафья Лейкина}}, Agafia Lejkina
|alias={{lang-ru|Лидия Андреевна Русланова}}, Lidija Andrejevna Ruslanova
}}
'''Lidija Andrejevna Ruslanova''' ({{datoar}}) var ein russisk songar som var ein av dei best kjende utøvarane av russisk folkemusikk på 1900-talet. Ho har fått æra for å ha gjenoppliva gamle folkeviser og gjera dei kjende for eit yngre publikum.<ref name=russiaic>{{cite web |url=http://www.russia-ic.com/people/general/r/235/ |title=Ruslanova Lidia singer :: people :: Russia-InfoCentre |publisher=Russia-InfoCentre |access-date=2008-10-16}}</ref>
==Bakgrunn==
Ruslanova kom frå landsbyen Tsjernavka nær [[Saratov]], og blei døypt '''Agafia Lejkina''' ({{lang-ru|Агафья Лейкина}}).<ref>{{cite book |title=Songs for Fat People |first=David |last=MacFadyen |publisher=[[McGill-Queen's Press]] |year=2002 |isbn=0-7735-2441-X |page=201}}</ref>
Familien hennar var fattige bønder. Mor hennar tilhøyrde det finsk-ugriske [[erzjafolk]]et.<ref name="chorus">{{cite web |author= Юрий Белов |url= http://www.molva33.ru/news/?news=1211 |title= Девушка пела в церковном хоре |publisher= Молва |access-date= 2009-02-23 |language=ru |archive-url=https://web.archive.org/web/20090318063028/http://www.molva33.ru/news/?news=1211|archive-date=2009-03-18}}</ref> Då Ruslanova var fem år gammal var ho blitt foreldrelaus; far hennar hadde døydd i [[den russisk-japanske krigen]] og mora kort tid etter. Derfor budde Ruslanova store delar av barndommen på barneheim.<ref>MacFadyen, s. 201-202</ref> Ho byrja synga då ho blei med i eit lokalt barnekor i soknet, og blei snart solist der.<ref name=cuba>{{cite web |url=http://www.cubanow.net/pages/loader.php?sec=19&t=2&item=5587 |title=Katiusha is 70 years old |first=Ángel |last=Ferrero |publisher=Cubanow.net |access-date=2008-10-16}} {{Dead link|date=oktober 2010|bot=H3llBot}}</ref><ref name="chorus" />
Onkelen hennar fekk henne ein jobb ved ein møbelfabrikk. Ein av fabrikkeigarane høyrde henne synga medan ho arbeida, og føreslo at ho skulle studera ved [[Saratov-konservatoriet]].<ref name=macfayden202>MacFadyen, s.202</ref> Ho skal ikkje ha likt desse akademiske studia.<ref name=russiaic />
Under [[fyrste verdskrigen]] arbeidde ho på eit sjukehustog. I denne perioden møtte ho Vitalij Stepanov, som ho fekk eit barn med i mai 1917. Han fortlet henne etter eit år.<ref name=macfayden202 /> Ifølgje ei kjelde frå Saratov gifta ho seg med ein annan mann som seinare døydde i [[den russiske borgarkrigen]], og som ho tok etternamnet sitt frå.<ref>MacFadyen, s.202–3</ref>
==Karriere==
Ruslanova hadde sin fyrste konsert som sekstenåring, for eit militært publikum, der ho song heile repertoaret sitt.<ref name=macfayden202 /> Ho byrja å synga for russiske soldatar under den russiske borgarkrigen, og debuterte som profesjonell songar i [[Rostov-na-Donu]] i 1923.<ref name=cuba /> Ho skilde seg ut med den særmerkte stemmen og [[klangfarge]]n sin, som gjekk tilbake til gamle tradisjonar der kvinner opptredde ved festlege høve.<ref name=russiaic /> Fram til 1929 budde ho saman med ein tilsett i [[tsjekaen]]. Deretter gifta ho seg opp att, med Vladimir Krjukov.<ref name=macfadyen203>MacFadyen, s. 203</ref>
[[Fil:Лидия Андреевна Русланова.jpg|mini|venstre|Lidija Ruslanova med trekkspel på 1930-talet.]]
På 1930-talet blei Ruslanova svært populær.<ref name=macfadyen203 /> Ho blei artist for den statlege samskipnanden av musikalske, varieté- og sirkusføretak i 1933, og opptredde over heile Russland gjennom resten av tiåret.<ref name=russiaic /> Då [[andre verdskrigen]] braut ut drog ho utan opphald på turné frå ein front til ein annan, og bidrog til å støtta kampviljen til soldatane med patriotiske songar.<ref>MacFadyen, s. 204</ref> Kjenningssongane hennar ver «Valenki» og «Katjusja». Under [[Slaget om Berlin]] opptredde ho ved dørene til den rykande rikdsdagsbygningen.<ref name="она пела">{{cite web |author= Виолетта Баша |url= http://world.lib.ru/b/basha_w_w/ruslanova.shtml |title= Она пела на ступенях Рейхстага |access-date= 2009-02-23}}</ref>
[[Fil:Лидия Русланова у стен Рейхстага 1.jpg|mini|venstre|Lidija Ruslanova i folkedrakt opptrer saman med eit sovjetisk soldatorkester ved riksdagen i Berlin i 1945.]]
Ruslanova blei ei av dei rikaste kvinnene i Sovjetunionen, og bidrog mellom anna til å finansiera bygginga av to [[Katjusja]]-batteri som ho overleverte til [[Den raude armeen]] i 1942.<ref name=cuba /> Dette året blei ho utnemnd til Æresartist av Den russiske sovjetiske føderale sosialistrepublikken.<ref name=russiaic /> Den folkelege oppførselen og språkføringa hennar gjorde henne så populær blant soldatane at styresmaktene såg henne som ein mogleg trugsel. I 1948 blei ektemannen til Ruslanova, løytnant-generalen og krigshelten [[general Vladimir Krjukov|Vladimir Krjukov]] arrestert grunna tilknytinga si til marskalk [[Georgij Zjukov]], ein politisk motstandar [[Josef Stalin]] såg på som eit trugsmål. Han blei sendt til [[gulag]] i 25 år. Ruslanova blei arrestert to år etter han. Ho blei tvinga til å skriva under på ei erklæring om at mannen var skuldig i landssvik, men nekta. Ho blei dømd til tvangsarbeid ved gulag i 10 år.<ref name=cuba />
I arbeidsleiren ho blei send til blei Ruslanova feira som ei stor stjerne, både av innsette og tilsette. Ho blei difor flytta til ei fengselcelle i Vladimirskij Tsentral. Etter at Stalin døydde blei ekteparet sleppt fri. Ruslanova blei frigjeven 4. august 1953, og var då tynn og gråhåra og hadde vanskar med å gå. Ho byrja likevel nesten med ein gong å halda konsertar att. Tida hennar i fengsel blei ikkje nemnd i pressa før fleire tiår seinare.<ref>MacFadyen, s. 208</ref> Ruslanova leia den fyrste All-sovjetiske festivalen av sovjetiske songar, saman med [[Leonid Utjosov]], [[Mark Bernes]] og [[Klavdija Sjulzjenko]]. Ho fortsette å synga heilt til ho døydde i 1973, 72 år gammal.<ref name=cuba />
Lidija Ruslanova er gravlagd ved [[Novodevitsjijgravstaden]].
Eit [[krater på Venus]], Ruslanova, er kalla opp etter henne.
==Diskografi==
[[File:Russia stamp L.Ruslanova 1999 2r.jpg|mini|Russisk frimerke med Lidija Ruslanova frå 1999, 2 rubel. (Michel 759, Scott 6545)]]
* 1996: ''Поёт Лидия Русланова''<ref>{{cite web |url=http://www.bgshop.ru/description.aspx?product_no=8812118 |title=альбом "Поёт Лидия Русланова" |access-date=2009-02-25 |url-status=dead |archive-url=https://web.archive.org/web/20090318055641/http://www.bgshop.ru/description.aspx?product_no=8812118 |archive-date=2009-03-18 }}</ref>
* 2000: ''Царица Русской песни''<ref>{{cite web |url=http://www.rstfond.ru/index.php?productID=121 |title=альбом «Царица русской песни |access-date=2009-02-25 |archive-date=2011-10-07 |archive-url=https://web.archive.org/web/20111007093840/http://www.rstfond.ru/index.php?productID=121 |url-status=yes }}</ref>
* 2001: ''Великие исполнители России XX века''
* 2002: ''Русские народные песни''<ref>{{cite web |url=http://blagoslovenie.su/izdat/disk/disk_ruslanova/ru/index.php?img=1 |title=Поёт Лидия Русланова. Русские народные песни. Записи 1930-40-х годов |access-date=2009-02-25}}</ref>
* 2007: ''Имена на все времена''<ref>{{cite web |url=http://www.ozon.ru/context/detail/id/4153976/|title=Имена на все времена. Лидия Русланова (mp3)}}</ref>
==Kjelder==
{{reflist}}
{{refopning}}
*''Denne artikkelen bygger på «[[:en:Lidia Ruslanova|Lidia Ruslanova]]» frå {{Wikipedia-utgåve|en}}, den 25. mai 2021.''
{{refslutt}}
{{Autoritetsdata}}
[[Kategori:Russiske songarar]]
[[Kategori:Russisk folkemusikk]]
[[Kategori:Songarar frå 1900-talet]]
[[Kategori:Russarar frå 1900-talet]]
m6fohwkz2cs3grh62bdujqdmhehn0it
You're My Thrill
0
391712
3664267
3386710
2026-08-02T18:50:30Z
Ranveig
39
3664267
wikitext
text/x-wiki
{{infoboks standard|
|tittel = You're My Thrill
|publisert = 1933
|komponist = [[Jay Gorney]]
|tekst = Sidney Clare
}}
«'''You're My Thrill'''» er ein popsong frå 1933 komponert av [[Jay Gorney]] med tekst av [[Sidney Clare]]. Han vart introdusert i filmen ''[[Jimmy and Sally]]'' (1933).<ref>{{cite web |title=Internet Movie Database |url=https://www.imdb.com/title/tt0024195/soundtrack?ref_=tt_trv_snd |website=imdb.com |accessdate=26. november 2018}}</ref>
==Innspelingar==
* Ward Silloway (1933)
* Al Bowlly med [[Lew Stone]] and His Band (1934)
* [[Lena Horne]] med Charlie Barnet and his Orchestra (1941)
* [[Mary Ann McCall]] med orkester dirigert av Phil Moore (1948)
* [[Doris Day]] med John Rarig & Orchestra for albumet hennar ''You're My Thrill'' (1949).<ref>{{cite web |title=Discogs.com |url=https://www.discogs.com/Doris-Day-Youre-My-Thrill/master/296580 |website=Discogs.com |accessdate=26. november 2018}}</ref>
* [[Billie Holiday]] (1950)
* [[Julie London]] arrangert og dirigert av [[Russ Garcia]] – ''[[Make Love to Me av Julie London|Make Love to Me]]'' (1956)
* [[Peggy Lee]] – ''[[Black Coffee av Peggy Lee |Black Coffee]]'' (1956), ''Moments Like This'' (1993)
* [[Wilbur Ware]] – ''This Is New'' (1957)
* [[Harry James]] – arrangert by [[J. Hill]] – ''[[Harry's Choice]]'' (1958) (Capitol Records – ST 1093)<ref>{{cite web |url=http://www.discogs.com/Harry-James-And-His-Orchestra-Harrys-Choice/release/5257849 |title= Harry James And His Orchestra – Harry's Choice |publisher=Discogs |accessdate=2015-12-11}}</ref>
* [[Pepper Adams]] – ''10 to 4 at the Five Spot'' (1958)
* [[Marti Barris]] (1959)
* [[Max Roach]] with [[Abbey Lincoln]] (1959) (på ''The Complete Mercury Max Roach Plus Four Sessions'', released 2000)
* [[Ella Fitzgerald]] – ''[[Clap Hands, Here Comes Charlie!]]'' (1961)
* [[Nat «King» Cole]] - innspelt 12. november 1958<ref>{{cite web |title=Nat King Cole discography |url=https://www.jazzdisco.org/nat-king-cole/discography/ |website=jazzdisco.org |accessdate=26. november 2018}}</ref> og sidan gjeve ut på eit samlealbum: ''The Unforgettable Nat King Cole Sings the Great Songs'' (1966).<ref>{{cite web |title=Discogs.com |url=https://www.discogs.com/Nat-Cole-The-Unforgettable-Nat-Cole-Sings-The-Great-Songs/master/474569 |website=Discogs.com |accessdate=26. november 2018}}</ref>
* [[Abbey Lincoln]] – ''Talking to the Sun'' (1983)
* [[Chet Baker]] – ''Chet Baker Sings and Plays from the Film [[filmen Let's Get Lost (1988)|Let's Get Lost]]'' (1988)
* [[Shirley Horn]] – ''Softly'' (1988), ''[[You're My Thrill av Shirley Horn |You're My Thrill]]'' (2001)
* [[Maria Muldaur]] – ''Jazzabelle'' (1995)
* [[Robert Palmer]] med orkester arrangert og dirigert av [[Clare Fischer]] – ''[[Don't Explain av Robert Palmer |Don't Explain]]'' (1990) (gjeve ut på ny i 1992 på ''[[Ridin' High av Robert Palmer |Ridin' High]]'')
* [[Joni Mitchell]] – ''[[Both Sides Now av Joni Mitchell|Both Sides Now]]'' (2000)
* [[Jeremy Steig]] – ''Flute on the Edge'' (2005)
* [[Amel Larrieux]] – ''[[Lovely Standards]]'' (2007)
* [[Holly Cole]] – ''[[Holly Cole]]'' (2007)
* [[Diana Krall]] – ''[[Quiet Nights av Diana Krall |Quiet Nights]]'' (2009)
* [[Fourplay]] med [[Anita Baker]] – ''[[Let's Touch the Sky]]'' (2010)
* [[Anjulie]] (2011)
* [[Sylvia Brooks]] – ''Restless'' (2012)
* [[Jamala]] – ''[[filmen The Guide |The Guide]]'' (2014)
* [[Cécile McLorin Salvant]] — ''[[Dreams and Daggers]]'' (2017)
==Kjelder==
{{refopning}}
*''Denne artikkelen bygger på «[[:en:You're My Thrill (song)|You're My Thrill (song)]]» frå {{Wikipedia-utgåve|en}}, den 14. juli 2021.''
**''{{Wikipedia-utgåve|en}} oppgav desse kjeldene:''
{{refslutt}}
{{fotnoteliste}}
[[Kategori:Songar frå 1933]]
[[Kategori:Songar med tekst av Sidney Clare]]
[[Kategori:Songar med musikk av Jay Gorney]]
[[Kategori:Lena Horne-songar]]
[[Kategori:Doris Day-songar]]
[[Kategori:Billie Holiday-songar]]
[[Kategori:Peggy Lee-songar]]
[[Kategori:Julie London-songar]]
[[Kategori:Ella Fitzgerald-songar]]
[[Kategori:Robert Palmer-songar]]
[[Kategori:Joni Mitchell-songar]]
[[Kategori:Diane Krall-songar]]
[[Kategori:Chet Baker-songar]]
[[Kategori:Nat King Cole-songar]]
2imms2ca3qs2m46qahwvaw8gl4qnsfl
John Porter
0
391845
3664318
3434316
2026-08-03T07:36:21Z
Ranveig
39
Flikk, henta ref. frå en:
3664318
wikitext
text/x-wiki
{{infoboks musikar}}
'''John Porter''' ({{datoar}}) er ein engelsk musikar og plateprodusent.
==Biografi==
Medan han studerte i Newcastle møtte Porter songaren [[Bryan Ferry]] og var ein del av bandet hans The Gas Board.<ref name="auto">{{Cite web|url=https://www.soundonsound.com/people/john-porter-smiths-blues|title=John Porter: From The Smiths To The Blues|website=Soundonsound.com|access-date=1. desember 2022}}</ref> Det seinare bandet til Ferry, [[Roxy Music]], hadde fått suksess tidleg i 1970-åra, men sleit med å finne bassistar. Ferry inviterte Porter med då dei skulle spele inn albumet ''[[For Your Pleasure]]'' i 1973.<ref name="auto" /> Han spelte ikkje på turneen deira for albumet, sidan [[John Gustafson]] tok over den rolla. porter var sidan plateprodusent for mange av dei seinare Roxy Music- og Bryan Ferry-albuma.
Han har sidan vore produsent for [[The Smiths]], [[Billy Bragg]], [[The Blades]], [[Microdisney]], [[School of Fish]], [[B.B. King]], [[Los Lonely Boys]], [[Buddy Guy]], [[Ryan Adams]], [[Missy Higgins]] og fleire andre band.<ref name="Credits">{{Cite web|url=https://www.allmusic.com/artist/john-porter-mn0000230959#credits|title=John Porter Songs, Albums, Reviews, Bio & More...|website=[[AllMusic]]|access-date=16 October 2024}}</ref>
I 1983 gifta Porter seg med den britiske modellen [[Linda Keith]].
==Utvald diskografi==
===1970-1989===
* 1973 ''[[These Foolish Things av Bryan Ferry|These Foolish Things]]'' – [[Bryan Ferry]]
* 1975 ''[[Sunny Side of the Street av Bryn Haworth|Sunny Side of the Street]]'' – [[Bryn Haworth]]
* 1983 ''[[Fire Dances]]'' – [[Killing Joke]]
* 1984 ''[[The Smiths av The Smiths|The Smiths]]'' – [[The Smiths]]
* 1984 ''[[Everybody is Fantastic]]'' – [[Microdisney]]
* 1985 ''[[Hatful of Hollow]]'' – [[The Smiths]] ([[samlealbum]], berre utvalde spor)
* 1985 ''[[Meat Is Murder]]'' – [[The Smiths]] (berre «[[How Soon Is Now?]]»)
* 1986 ''[[The Queen Is Dead]]'' – [[The Smiths]] (berre «Frankly Mr Shankly»)
* 1986 ''Talking With the Taxman About Poetry'' – [[Billy Bragg]]
* 1987 ''[[Eye of the Hurricane av The Alarm|Eye of the Hurricane]]'' – [[The Alarm]]
* 1987 ''Bingo Durango'' – [[Bingo Durango]]
* 1987 ''[[Louder Than Bombs]]'' – [[The Smiths]] (samlealbum, berre utvalde spor)
* 1987 ''[[The World Won't Listen]]'' – [[The Smiths]] (samlealbum, berre utvalde spor)
* 1989 ''The Ocean Blue'' – [[The Ocean Blue]] (Drifting, Falling) (The Office of a Busy Man)
===1990-1999===
* 1991 ''School of Fish'' – [[School of Fish]]
* 1991 ''[[Damn Right, I've Got the Blues]]'' – [[Buddy Guy]] ([[Grammyprisen|Grammy]]-vinnar)
* 1992 ''Drenched'' – [[Miracle Legion]]
* 1992 ''Best of The Smiths [[Best...I|Vol. 1]] & [[...Best II|2]]'' – [[The Smiths]] (samlealbum, berre utvalde spor)
* 1993 ''[[Dancing the Blues]]'' – [[musikaren Taj Mahal|Taj Mahal]] (Grammynominert)
* 1993 ''[[Feels Like Rain]]'' – Buddy Guy (Grammyvinnar)
* 1994 ''Ain't Enough Comin' In'' – [[Otis Rush]] (Grammynominert)
* 1994 ''[[Keb' Mo' av Keb' Mo'|Keb' Mo']]'' – [[Keb' Mo']]
* 1994 ''Meet Me at Midnite'' – [[Maria Muldaur]] (Grammynominert)
* 1994 ''Return to the Valley of the Go-Go's'' – [[The Go-Go's]]
* 1994 ''Simpatico'' – [[Velocity Girl]]
* 1995 ''Good Girl'' – The Go-Go's
* 1995 ''[[Singles av The Smiths|Singels]]'' – The Smiths (samlealbum, berre utvalde spor)
* 1995 ''[[Sweet and Tender Hooligan]]'' – The Smiths
* 1996 ''[[Just Like You av Keb' Mo'|Just Like You]]'' – [[Keb' Mo']] (Grammyvinnar)
* 1996 ''No Doy'' – [[moe.]]
* 1996 ''[[This Can't Be Life]]'' – [[Wild Colonials]] (produsert i lag med [[Tony Berg]])
* 1996 ''[[Phantom Blues]]'' – Taj Mahal (Grammyvinnar)
* 1997 ''Blues For the Lost Days'' – [[John Mayall]]
* 1997 ''Deuces Wild'' – [[B.B. King]] (Grammynominert)
* 1997 ''[[Señor Blues av Taj Mahal|Señor Blues]]'' – Taj Mahal (Grammyvinnar)
* 1998 ''Smile Like Yours'' – [[John Lee Hooker]]
* 1998 ''Blues on the Bayou'' – B.B. King (Grammyvinnar)
* 1998 ''Silver Tones: The Best of John Mayall'' – John Mayall
* 1999 ''Moonburn'' – [[Jon Cleary|Jon Cleary and the Absolute Monster Gentlemen]]
* 1999 ''Preaching to the Converted'' – Billy Bragg
* 1999 ''Time to Burn'' – [[Jake Andrews]]
===2000-2009===
* 2000 ''End of Bliss'' – Wonderland
* 2000 ''Makin' Love is Good For You'' – B.B. King (Grammyvinnar)
* 2000 ''Wish I Was in Heaven Sitting Down'' – [[R. L. Burnside]] (Grammynominert)
* 2001 ''[[Dot Com Blues]]'' – [[Jimmy Smith]] (Grammynominert)
* 2001 ''Double Dealin' '' – [[Lucky Peterson]] (Grammynominert)
* 2001 ''Down to Earth (Limited Edition)'' – [[Ozzy Osbourne]]
* 2002 ''Dirty Sexy Nights in Paris'' – [[Audiovent]]
* 2002 ''Jon Cleary and the Absolute Monster Gentlemen'' – Jon Cleary and the Absolute Monster Gentlemen
* 2003 ''Los Lonely Boys'' – [[Los Lonely Boys]] (Grammyvinnar)
* 2003 ''[[Love Is Hell (Ryan Adams album)|Love is Hell Pt. 1 & 2]]'' – [[Ryan Adams]] (Grammynominerts)
* 2003 ''Martin Scorsese Presents the Blues'' – Red, White, and Blues (Grammyvinnars)
* 2003 ''[[Punch the Clock]]'' – [[Elvis Costello]]
* 2004 ''[[Los Lonely Boys av Los Lonely Boys|Los Lonely Boys]]'' – [[Los Lonely Boys]] (Grammynominert)
* 2004 ''[[Keep It Simple av Keb' Mo'|Keep It Simple]]'' – [[Keb' Mo']] (Grammyvinnar)
* 2004 ''Pin Your Spin'' – Jon Cleary and the Absolute Monster Gentlemen
* 2005 ''All That I Am'' – [[Carlos Santana]]
* 2005 ''Live at the Filmore'' – Los Lonely Boys
* 2005 ''Man Alive!'' – [[Stephen Stills]]
* 2005 ''[[The Sound of White]]'' – [[Missy Higgins]]
* 2006 ''Out of the Shadows'' – [[Phantom Blues Band]]
* 2006 ''Sacred'' – Los Lonely Boys
* 2006 ''[[Suitcase av Keb' Mo'|Suitcase]]'' – [[Keb' Mo']] (Grammynominert)
* 2007 ''Painkiller'' – [[Tommy Castro]]
* 2007 ''[[So Many Nights]]'' – [[The Cat Empire]]
* 2007 ''Still Making History'' – [[Ana Popovic]]
===2010-2019===
* 2011 ''Live at Chickie Wah Wah'' – Meschiya Lake and Tom McDermott
* 2012 ''Blind Sighted Faith'' – [[The Dunwells]]
==Roxy Music==
Porter er oppført som deltakar på følgjande album av Roxy Music og Bryan Ferry:
* ''[[For Your Pleasure]]''
* ''These Foolish Things''
* ''In Search of Eddie Riff'' (1974)
* ''Another Time, Another Place''
* ''In Search of Eddie Riff'' (1975)
* ''Let's Stick Together''
* ''In Your Mind''
* ''A Song For Europe''
* ''In Search of Eddie Riff'' (2000)
==Kjelder==
{{refstart}}
*''Denne artikkelen bygger på «[[:en:John Porter (musician, born 1947)|John Porter (musician)]]» frå {{Wikipedia-utgåve|en}}, den 17. juli 2021.''
{{refslutt}}
==Bakgrunnsstoff==
* [http://www.johnportermusic.com Offisiell nettstad] {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20210727112709/http://johnportermusic.com/ |date=2021-07-27 }}
{{Autoritetsdata}}
[[Kategori:Musikarar frå Leeds]]
[[Kategori:Engelske bassistar]]
[[Kategori:Engelske plateprodusentar]]
[[Kategori:The Smiths]]
7jif6jqbchrgbzpdlg6y38pwn1v4u2a
Buffersone
0
392757
3664271
3330094
2026-08-02T18:56:05Z
Ranveig
39
Typ.
3664271
wikitext
text/x-wiki
[[Fil:Cyprus_BufferZoneInBlue.png|høgre|mini|Kart over den internasjonale buffersona på [[Republikken Kypros|Kypros]]]]
[[Fil:FamagustaDistrict_01-2017_img04_Paralimni_view_of_Varosha.jpg|mini|Utsikt over buffersona på Kypros mellom Paralimni og [[Ammókhostos|Famagusta]] med spøgelsesbyen Varosha i bakgrunnen.]]
'''Buffersone''' er eit nøytralt område som ligg mellom to eller fleire andre område, ofte ulike [[land]]. Avhengig av typen buffersone kan ho ha som føremål å skilja regionar eller samanføya dei. Vanlege typar buffersone er [[Demilitarisert sone|demilitariserte soner]], [[Grense|grensesoner]] og visse restriktive servituttsoner og [[Grøne belte i Storbritannia|grøne belte]].
Buffersoner kan opprettast av ei rekkje ulike årsaker, som for å hindra vald, verna miljøet, verna bustads- og handelssoner mot negativ påverknad frå industri eller naturkatastrofar, eller for å isolera anlegg som fengsel. Buffersoner resulterer ofte i store regionar som ikkje er folkesette, noko som kan vera uvanleg i mange stadig meir utvikla eller overfylte delar av verda.
== Naturvern ==
Til bruk i naturvern blir det ofte oppretta ei buffersone for at embetsverket kan forbetra vernet av den [[Biologisk mangfald|biodiversitetsmessige]] tydinga til eit område. Buffersona i eit verna område kan vera plassert kring periferien av området eller kan vera ei forbindelsessone som bind saman to eller fleire verna område, noko som aukar dynamikken og bevaringsproduktiviteten deira. Ei buffersone kan òg vera ein av dei verna områdekategoriane (t.d. Kategori V eller VI i [[IUCN]]-verna område) eller eit klassifiseringsskjema (t.d. [[NATURA 2000]]) avhengig av bevaringsmålet.<ref>[http://www.biodiversitya-z.org/areas/10/ A-Z of Areas of Biodiversity Importance: Buffer Zones]</ref> Uttrykket "buffersone" fekk opphavleg ein framtredande plass i vernet av den naturlege og kulturelle arven gjennom bruke av det i etableringa av [[UNESCO]] sin [[Verdsarv|verdsarvkonvensjon]], og uttrykket var meint å brukast som følgjer:
{{cquote|A buffer zone serves to provide an additional layer of protection to a [[Verdensarv|World Heritage property]]. The concept of a buffer zone was first included in the ''Operational Guidelines for the implementation of the World Heritage Convention'' in 1977. In the most current version of the ''Operational Guidelines'' of 2005 the inclusion of a buffer zone into a nomination of a site to the World Heritage List is strongly recommended but not mandatory.|cquote}}
- [[Verdsarvkonvensjonen]]<ref>{{Cite web|title=International Expert meeting on World Heritage and buffer zones|url=https://whc.unesco.org/en/events/473/|access-date=24. november 2010|publisher=[[UNESCO]] [[World Heritage Convention]]|quote=Background and contents}}</ref>
Ei buffersone er meint å avverja verknaden av negative miljømessige eller menneskelege påverknader, om han sjølv inneheld naturleg eller kulturell verdi eller ikkje.<ref>Martin, Oliver, and Piatti, Giovanna (ed.) ''World Heritage and Buffer Zones'', International Expert Meeting on World Heritage and Buffer Zones Davos, Switzerland 11 – 14 March 2008 (Paris: UNESCO, 2009</ref> Tydinga og funksjonen av ei buffersone og nødvendige vernetiltak som kjem av desse er eit relativt nytt konsept innan bevaringsvitskap, og kan variera mykje for kvar stad.<ref>Ebregt, Arthur and de Greve, Pol, ''Buffer Zones and their Management: Policy and Best Practices for Terrestrial Ecosystems in Developing Countries'' (Wageningen: Netherlands Ministry of Foreign Affairs, 2000)</ref>
== Effektar av buffersoner ==
=== Forbetring av vasskvalitet ===
Vasskvalitet i mange land blir forringa på grunn av misbruk av landareal.<ref>Carpenter, S. R .; Caraco, N. F.; Correll, D. L.; Howarth, R. W.; Sharpley, A. N.; Smith, V. H. (August 1998). "Nonpoint Pollution of Surface Waters with Phosphorus and Nitrogen" (PDF). ''Ecological Applications''. '''8''' (3): 559. doi:10.2307/2641247. hdl:1813/60811. ISSN 1051-0761. JSTOR 2641247.</ref> Sjølv om buffersona dekkjer eit lite område, forbetrar det vasskvaliteten i [[Nedslagsfelt|avrenningsområdet]] til landbruk kraftig, på grunn av filtreringseffekten det kan ha på [[Plantenæringsstoff|næringsstoff]] i det underjordiske vatnet og overflatevatn.
Fordi landbruksjord gjerne blir sprøyta med mengder pesticid, der ein del kan siva ut i overfladevatn, kan fisk og anna vasslevande liv bli påverka negativt, noko som igjen kan føra til miljøskadar. Vegetasjonsbufferar har vist seg å vera eit effektivt filter for sediment, særleg for sedimentbundne pesticid.<ref>{{Cite journal|last=Syversen|first=Nina|last2=Bechmann|first2=Marianne|date=May 2004|title=Vegetative buffer zones as pesticide filters for simulated surface runoff|journal=Ecological Engineering|volume=22|issue=3|pages=175–184|doi=10.1016/j.ecoleng.2004.05.002|issn=0925-8574}}</ref> Når pesticid blir sprøyta i for store mengda kan det byggast ein vegetasjonsbuffer for å redusera penetrering av pesticid i overflatevatn. Ei buffersone forhindrar òg at [[tungmetall]] eller toksin blir spreidde inn i verna område.
=== Stabilisering av elvebreidder og våtområde ===
Når elvebreidder søkk på grunn av planterøter som trengar inn lodrett i det indre av elvebreidda, blir elvesedimentet påverka av desse røtene, og evna til at motstå erosjon er høgare enn utan planterøter. Men når elvebreidder er høgare, trenger ikkje planterøtene djupt ned i jorda, og breidda er ikkje særleg sterk. Urteplanter kan til ein viss grad spela ei rolle, men på lang sikt kan vegetasjonsbuffersoner effektivt løysa problem med vasstandsstiging og vasserosjon.
Adsorpsjonskapasiteten i ei buffersone kan redusera farten av overflateavstrøyming og auka det effektive vassinnhalda i jorda. Ved å auka jorda sitt innhald av [[organisk materiale]] og forbetra jordstrukturen kan ei buffersone ha ein positiv innverknad på oppbevaringsevna til jordvatnet. I tillegg gjer planterøter jorda sterkare, at ho kan motstå bølgjer og regnvêr, mildnar erosjonen av elvebreidder ved [[flaum]] og styrer effektivt erosjonen av stranda.
=== Dyreliv og levestader ===
Buffersoner langs elver er blitt brukt i mange område for å verna levestadene til mange dyr som blir øydelagde av auka menneskeleg aktivitet. Områda kring buffersona kan danna [[habitat]] for mange dyr, og plantar kan bli mat til små vassdyr . Buffersona sjølv kan òg husa ulike aktivitetar for [[amfibium]] og [[fuglar]]. Plantar og dyr kan migrera eller spreiast som reaksjon på slike buffersoner og dermed auka [[Biologisk mangfald|biodiversiteten]] i området.
Ei undersøking frå 1998 viste at artsvarieteten og talet på dyr og plantar i vanssløpsoner er høgare enn i andre økosystem.<ref>{{Cite journal|last=Sturtevant|first=Brian R|date=October 1998|title=A model of wetland vegetation dynamics in simulated beaver impoundments|journal=Ecological Modelling|volume=112|issue=2–3|pages=195–225|doi=10.1016/s0304-3800(98)00079-9|issn=0304-3800}}</ref> På grunn av evna si til å gje mykje vatn, blaut jord og stabilt klima føretrekk små dyr som ''[[Myotis]]'' og ''[[Martes]]'' å leva langs elvebreidder heller enn i kuperte område.<ref>{{Cite journal|last=Doyle|first=A. T.|date=1990-02-20|title=Use of Riparian and Upland Habitats by Small Mammals|journal=Journal of Mammalogy|volume=71|issue=1|pages=14–23|doi=10.2307/1381312|issn=1545-1542|jstor=1381312}}</ref> Buffersoner kan òg gje eit godt miljø i [[Habitat|habitata]] i høglandet.<ref>{{Cite journal|last=Burke|first=Vincent J.|last2=Gibbons|first2=J. Whitfield|date=December 1995|title=Terrestrial Buffer Zones and Wetland Conservation: A Case Study of Freshwater Turtles in a Carolina Bay|journal=Conservation Biology|volume=9|issue=6|pages=1365–1369|doi=10.1046/j.1523-1739.1995.09061365.x|issn=0888-8892}}</ref>
== Kjelder ==
{{Fotnoteliste}}
{{refopning}}
* {{Cite web|date=28–29. november 2006|title=Buffer Zone|url=https://www.theidioms.com/buffer-zone/|access-date=28. september 2020|website=Theidioms.com|publisher=The Idioms Dictionary}}
* {{Cite web|title=World Heritage and Buffer Zones Patrimoine mondial et zones tampons|url=https://whc.unesco.org/documents/publi_wh_papers_25.pdf|access-date=24. november 2010|website=International Expert Meeting on World Heritage and Buffer Zones, Davos, Switzerland 11–14 March 2008|publisher=World Heritage Centre|format=PDF/Adobe Acrobat 3.76 MB|quote=Buffer zones are an important tool for conservation of properties inscribed on the World Heritage List. All along the history of implementation of the World Heritage Convention, the protection of the “surroundings” of the inscribed properties was considered an essential component of the conservation strategy, for cultural and natural sites alike.}}
----
*''Denne artikkelen bygger på «[[:da:Bufferzone|Bufferzone]]» frå {{Wikipedia-utgåve|da}}, den 30. august 2021.''
{{refslutt}}
[[Kategori:Bevaring]]
[[Kategori:Politisk terminologi]]
42feshpohjdpd700vftz57ozhzi4p0w
Kongsmarihand
0
396756
3664211
3664201
2026-08-02T12:34:02Z
TU-nor
12071
3664211
wikitext
text/x-wiki
{{Taksoboks-pluss
| namn = Kongsmarihand
| status = lc
| status_noreg = lc
| filnamn = Dactylorhiza majalis LC0269.jpg
| biletstorleik = 240 px
| bilettekst = Kongsmarihand
| rike = [[Plantar|Planteriket]]
| klasse = [[Einfrøblada plantar|Einfrøblada]]
| orden = [[Aspargesordenen]]
| familie = [[Orkidéfamilien]]
| slekt l = [[Dactylorhiza]]
| art = D. majalis
| vitskapleg namn = Dactylorhiza majalis
| klassifisert av = (Rchb.) P.F.Hunt & Summerh.
| underliste = Underartar
| underliste innhald =[[smalmarihand]] (ssp. ''sphagnicola'')
*[[lappmarihand]] (ssp. ''lapponica'')
*[[purpurmarihand]] (ssp. ''purpurella'')
| habitat=skog, myr, fjell
| utbreiing=[[Eurasia]]}}
'''Kongsmarihand''' (''Dactylorhiza majalis'') er ei [[Planter|plante]] i [[marihandslekta]] ''Dactylorhiza'' i [[orkidéfamilien]] (marihandfamilien).<ref name="adb"/> I [[Norsk raudliste for artar]] (2021) er ho vurdert som livskraftig (LC) på grunnlag av den vanlegaste underarten i Noreg.<ref name="adb-rl"/>
== Systematikk og utbreiing ==
Artsdatabanken bruker prinsipielt separate navn på ulike taksonomiske nivå. Denne arten har tidlegare ikkje hatt noko norsk namn i Artsdatabanken, men har fått namnet kongsmarihand, eit namn som tidlegare var brukt om [[nominatunderart]]en ''Dactylorhiza majalis'' ssp. ''majalis'', som ikkje veks i Noreg.<ref name="adb"/>
Kongsmarihand er ikkje [[monofyletisk]], men [[polyfyletisk]]. Det vil seie at dei ulike orkideane som er klassifiserte her, ikkje er direkte i slekt med kvarandre. Alle er oppstått på same måte, gjennom hybridisering mellom [[bleikmarihand]] og [[engmarihand]], men til ulike tider og på ulike stader. Dei har genetiske likskapar, men klassifiseringa er alt anna enn enkel. Orkidear som av somme blir rekna som underartar eller til og med eigne artar, kan av andre bli avfeide som lokale, tilfeldige variantar. Somme forfattarar avviser heile arten ''majalis'' og omtalar dei som separate artar.<ref name="Hedrén"/><ref name="Brandrud"/>
Underartane i Noreg er:<ref name="adb"/>
*[[smalmarihand]] (''D. majalis'' ssp. ''sphagnicola'')
*[[lappmarihand]] (''D. majalis'' ssp. ''lapponica'')
*[[purpurmarihand]] (''D. majalis'' ssp. ''purpurella'')
I Norden finn vi elles:
*[[Dactylorhiza majalis ssp. majalis|''D. majalis'' ssp. ''majalis'']] ([[nominatunderart]]en), i Sverige (NT)<ref name="adb-se"/> og Danmark (LC)<ref name="adb-dk"/>
*[[austersjømarihand]] (''D. majalis'' ssp. ''baltica''), i Sverige (EN)<ref name="adb-se"/> og Finland (EN, der rekna som eigen art ''D. baltica'')<ref name="adb-fi1"/>
*[[Dactylorhiza majalis ssp. calcifugiens|''D. majalis'' ssp. ''calcifugiens'']], endemisk for Danmark («sjælden»)<ref name="adb-dk"/>
*[[Dactylorhiza majalis ssp. elatior|''D. majalis'' ssp. ''elatior'']], i Sverige (EN)<ref name="adb-se"/>
*[[Dactylorhiza majalis ssp. integrata|''D. majalis'' ssp. ''integrata'']], i Sverige (VU)<ref name="adb-se"/> og Danmark (LC)<ref name="adb-dk"/>
På Dei britiske øyane finst òg underartane (der rekna som eigne artar):
*[[Dactylorhiza majalis ssp. occidentalis|''D. majalis'' ssp. ''occidentalis'']], i Irland med namnet ''D. kerryensis''<ref name="IR Red List"/>
*[[Dactylorhiza majalis ssp. traunsteinerioides|''D. majalis'' ssp. ''traunsteinerioides'']], i England, Wales, Skottland og Irland med namnet ''D. traunsteinerioides''<ref name="GB Red List"/><ref name="IR Red List"/>
I Finland er underartane rekna som separate artar som samla blir omtalt som ''toukokämmekkäryhmä'' («kongsmarihandgruppa»).<ref name="adb-fi"/> I Baltikum, Benelux, Tyskland og Polen blir òg underartane rekna som separate artar.
I ei særleg uklar stilling står [[stormarihand]], som er rekna som arten ''D. praetermissa'' i den norske Artsdatabanken,<ref name="adbx"/> i Storbritannia,<ref name="GB Red List"/> Benelux, Tyskland og Polen. I ''Plants of the World Online'' og i ''WFO – The World Flora Online'' er han handsama som underarten ''D. majalis'' ssp. ''praetermissa'',<ref name="powo1"/><ref name="wfo"/> men elles rekna inn i [[Dactylorhiza majalis ssp. integrata|''D. majalis'' ssp. ''integrata'']] som til dømes i ''Field Guide to the Orchids of Europe and the Mediterranean''.<ref name="orchidsEurope"/>
I ''Field Guide to the Orchids of Europe and the Mediterranean'' (2019) har ein definert heile 17 underartar i Europa, mellom dei alle dei før nemnde,<ref name="orchidsEurope"/> og med eit par små avvik er dei same underartane nemnde i ''Plants of the World Online'' og i ''WFO – The World Flora Online''.<ref name="powo"/><ref name="wfo1"/>
*[[austersjømarihand|''D. majalis'' subsp. ''baltica'']] <small>(Klinge) H.Sund.</small>
*[[Dactylorhiza majalis ssp. calcifugiens|''D. majalis'' subsp. ''calcifugiens'']] <small>H.A.Pedersen</small>
*''D. majalis'' subsp. ''cordigera'' <small>(Fr.) H.Sund.</small>: nordlege Balkan
*[[Dactylorhiza majalis ssp. elatior|''D. majalis'' subsp. ''elatior'']] <small>(Fr.) Hedrén & H.A.Pedersen</small>
*''D. majalis'' subsp. ''godferyana'' <small>(Soó) M.H.J.van der Meer</small>: Frankrike{{efn|Ikkje i ''Field Guide to the Orchids of Europe and the Mediterranean''.}}{{efn|I ''Plants of the World Online'' rekna som ein hybridunderart ''D. majalis'' nothosubsp. ''godferyana'' eller ''D. majalis'' ssp. ''majalis'' × ''D. majalis'' ssp. ''praetermissa''.}}
*''D. majalis'' subsp. ''kalopissii'' <small>(E.Nelson) H.A.Pedersen, P.J.Cribb & Rolf Kühn</small>: nordlege Hellas, Albania
*[[lappmarihand|''D. majalis'' subsp. ''lapponica'']] <small>(Laest. ex Hartm.) H.Sund.</small>
*''D. majalis'' subsp. ''macedonica'' <small>(J.Hölz. & Künkele) H.A.Pedersen, P.J.Cribb & Rolf Kühn</small>: Bulgaria, nordlege Hellas, Albania
*[[Dactylorhiza majalis ssp. majalis|''D. majalis'' subsp. ''majalis'']]
*''D. majalis'' subsp. ''nieschalkiorum'' <small>(H.Baumann & Künkele) H.A.Pedersen, P.J.Cribb & Rolf Kühn</small>: nordvestlege Tyrkia
*[[Dactylorhiza majalis ssp. occidentalis|''D. majalis'' subsp. ''occidentalis'']] <small>(Pugsley) P.D.Sell</small>
*''D. majalis'' subsp. ''pindica'' <small>(B.Willing & E.Willing) H.A.Pedersen, P.J.Cribb & Rolf Kühn</small>: nordlege Hellas
*[[stormarihand|''D. majalis'' subsp. ''praetermissa'']] <small>(Druce) D.M.Moore & Soó</small>{{efn|I ''Field Guide to the Orchids of Europe and the Mediterranean'' kalla ''D. majalis'' subsp. ''integrata''.}}
*[[purpurmarihand|''D. majalis'' subsp. ''purpurella'']] <small>(T.Stephenson & T.A.Stephenson) D.M.Moore & Soó</small>{{efn|I ''Plants of the World Online'' rekna som ein eigen art ''D. purpurella''.}}
*''D. majalis'' subsp. ''pythagorae'' <small>(Gölz & H.R.Reinhard) H.A.Pedersen, P.J.Cribb & Rolf Kühn</small>: Samos i Hellas
*''D. majalis'' subsp. ''sesquipedalis'' <small>(Willd.) H.A.Pedersen & Hedrén</small>: sørvestlege Europa, nordvestlege Afrika{{efn|I ''Plants of the World Online'' og ''WFO – The World Flora Online'' rekna som synonym for [[Dactylorhiza elata|''D. elata'']].}}
*[[smalmarihand|''D. majalis'' subsp. ''sphagnicola'']] <small>(Höppner) H.A.Pedersen & Hedrén</small>
*[[Dactylorhiza majalis ssp. traunsteinerioides|''D. majalis'' subsp. ''traunsteinerioides'']] <small>(Pugsley) R.M.Bateman & Denholm</small>{{efn|I ''Plants of the World Online'' rekna som ''D. francis-drucei ssp. traunsteinerioides''.}}
=== Notar ===
<references group="lower-alpha"/>
== Artsnamn knytte til ''majalis''-gruppa i Nord-Europa ==
Ei lang rekkje namn har vore foreslått for svært mange av taksona i denne gruppa, og mange av plantane har vore gitt status som art.<ref name="orchidsEurope"/> Dei fleste av desse artsnamna er no rekna som ugyldige, men somme av dei er framleis i bruk i nasjonal terminologi. Mellom artsnamn som er eller har vore i bruk i Nord-Europa finn vi:
*''D. baltica'', i Finland, Baltikum og Polen framleis i bruk, elles rekna til ''D. majalis'' ssp. ''baltica'', [[austersjømarihand]]
*''D. curvifolia'', no rekna inn i [[lappmarihand]]
*''[[Dactylorhiza elata|D. elata]]'', i Nederland framleis i bruk, uviss status
*''D. kerryensis'', i bruk på Dei britiske øyane, elles rekna inn i [[Dactylorhiza majalis ssp. occidentalis|''D. majalis'' ssp. ''occidentalis'']]
*''D. lapponica'', no ''D. majalis'' ssp. ''lapponica'', [[lappmarihand]]
*''D. majalis'', i Litauen og Benelux framleis i bruk, no helst [[Dactylorhiza majalis ssp. majalis|''D. majalis'' ssp. ''majalis'']]
*''D. occidentalis'', no [[Dactylorhiza majalis ssp. occidentalis|''D. majalis'' ssp. ''occidentalis'']]
*''D. osiliensis'', i Estland framleis i bruk, elles rekna inn i [[Dactylorhiza majalis ssp. elatior|'' D. majalis'' ssp. ''elatior'']]
*''D. praetermissa'', i Noreg (som [[stormarihand]]), Storbritannia, Benelux, Tyskland og Polen framleis i bruk, elles rekna inn i [[Dactylorhiza majalis ssp. integrata|''D. majalis'' ssp. ''integrata'']]
*''D. purpurella'', no ''D. majalis'' ssp. ''purpurella'', [[purpurmarihand]]
*''[[Dactylorhiza russowii|D. russowi]]'', i Baltikum og Polen framleis i bruk, uviss status
*''[[Dactylorhiza ruthei|D. ruthei]]'', i Estland, Polen og Tyskland framleis i bruk, uviss status
*''D. sphagnicola'', i Finland, Nederland, Belgia og Tyskland framleis i bruk, elles rekna som ''D. majalis'' ssp. ''sphagnicola'', [[smalmarihand]]
*''D. traunsteineri'', i Finland, Polen og Tyskland framleis i bruk, elles rekna inn i [[lappmarihand]]
*''D. traunsteinerioides'', i bruk på Dei britiske øyane, elles [[Dactylorhiza majalis ssp. traunsteinerioides|''D. majalis'' ssp. ''traunsteinerioides'']]
*''D. vosagiaca'', i Tyskland framleis i bruk, elles rekna inn i [[lappmarihand]]
== Referansar ==
{{refopning}}
<references>
<ref name="adb">{{Kilde www
|url = https://www.artsdatabanken.no/taxon/_/143471
|tittel = Artsdatabanken: Artsopplysningar kongsmarihand
|besøksdato = 2022-10-19
|utgiver = Artsdatabanken
}}</ref>
<ref name="adb-rl">{{Kilde www
|url = https://artsdatabanken.no/lister/rodlisteforarter/2021/15713
|tittel = Raudlista: ''Dactylorhiza majalis''
|besøksdato = 2022-02-23
|utgiver = Artsdatabanken
|dato = 2021-11-24
}}</ref>
<ref name="adb-se">{{Kilde www
|url = https://artfakta.se/taxa/264308/information
|tittel = Artfakta: Dubbelnycklar ''Dactylorhiza majalis''
|besøksdato = 2022-02-23
|utgiver = Artdatabanken
}}</ref>
<ref name="adb-dk">{{Kilde www
|url = https://www.naturbasen.dk/art/1850/maj-goegeurt
|tittel = Naturbasen: Mai-Gøgeurt ''Dactylorhiza majalis''
|besøksdato = 2022-02-23
|utgiver = Naturbasen
}}</ref>
<ref name="adb-fi">{{Kilde www
|url = https://laji.fi/en/taxon/MX.40071
|tittel = LAJI: ''Dactylorhiza purpurella''
|besøksdato = 2022-02-23
|utgiver = LAJI.FI
}}</ref>
<ref name="adb-fi1">{{Kilde www
|url = https://laji.fi/en/taxon/MX.41330
|tittel = LAJI: ''Dactylorhiza baltica''
|besøksdato = 2022-02-23
|utgiver = LAJI.FI
}}</ref>
<ref name="GB Red List">{{Kjelde www
|url = https://bsbi.org/download/17380/
|tittel = GB Red List for vascular plants (revised Feb 2021)
|utgjevar = Botanical Society of Britain & Ireland
|dato = 2021
|vitja = 9. mars 2022
}}</ref>
<ref name="IR Red List">{{Kjelde www
|url = https://www.npws.ie/sites/default/files/publications/pdf/RL10%20VascularPlants.pdf
|tittel = Ireland Red List No. 10: Vascular Plants
|utgjevar = National Parks & Wildlife Service
|dato = 2016
|vitja = 9. mars 2022
}}</ref>
<ref name="adbx">{{Kilde www
|url = https://www.artsdatabanken.no/taxon/_/156347
|tittel = Artsdatabanken: Artsopplysningar ''Dactylorhiza praetermissa''
|besøksdato = 2022-03-14
|utgiver = Artsdatabanken
}}</ref>
<ref name="powo">{{Kilde www
|url = https://powo.science.kew.org/taxon/urn:lsid:ipni.org:names:626644-1
|tittel = ''Dactylorhiza majalis''
|besøksdato = 2022-09-03
|utgiver = Plants of the World Online
}}</ref>
<ref name="powo1">{{Kilde www
|url = https://powo.science.kew.org/taxon/urn:lsid:ipni.org:names:887444-1
|tittel = ''Dactylorhiza majalis'' subsp. ''praetermissa''
|besøksdato = 2022-03-14
|utgiver = Plants of the World Online
}}</ref>
<ref name="wfo">{{Citation
|title=''Dactylorhiza majalis'' subsp. ''praetermissa''
|url=https://wfoplantlist.org/taxon/wfo-0000936786-2024-12?page=1
|website=World Flora Online
|accessdate=2023-02-19
}}</ref>
<ref name="wfo1">{{Citation
|title=''Dactylorhiza majalis'' (Rchb.) P.F.Hunt & Summerh.
|url=https://wfoplantlist.org/taxon/wfo-0000936751-2024-12?page=1
|website=World Flora Online
|accessdate=2023-09-03
}}</ref>
<ref name="orchidsEurope">{{Kjelde bok
| forfattar = Rolf Kühn, Henrik Æ. Pedersen, Philip Cribb
| utgjevingsår = 2019
| tittel = Field Guide to the Orchids of Europe and the Mediterranean
| forlag = Kew Publishing
| stad = London
| isbn = 978-1-84246-669-8
}}</ref>
<ref name="Hedrén">{{Artikkelkjelde
| forfattar= Mikael Hedrén mfl.
| utgjevingsår= 2012
| tittel= Systematisk position av några norska ''Dactylorhiza''-former
| publikasjon= Blyttia
| bind=70
| nummer=3
| side=139–155
| url=https://nhm2.uio.no/botanisk/nbf/blyttia/blyttia_pdf/Blyttia201203_skjermkvalitet_hele.pdf
| doi=
| isbn=
| issn=0006-5269
| kommentar=
}}</ref>
<ref name="Brandrud">{{Artikkelkjelde
| forfattar= Maria Kristine Brandrud mfl.
| utgjevingsår= 2020
| tittel= Phylogenetic Relationships of Diploids and the Origins of Allotetraploids in Dactylorhiza (Orchidaceae)
| publikasjon= Systematic Biology
| bind=69
| nummer=1
| side=91–109
| url=https://watermark.silverchair.com/syz035.pdf?token=AQECAHi208BE49Ooan9kkhW_Ercy7Dm3ZL_9Cf3qfKAc485ysgAAAscwggLDBgkqhkiG9w0BBwagggK0MIICsAIBADCCAqkGCSqGSIb3DQEHATAeBglghkgBZQMEAS4wEQQMR-4kTOubhX_REULEAgEQgIICeoAMGYuH7yWuycDbkVLHnLNphuOsHcRT8QihPH-VkicrHMWfRLtjnnzqWMq2QskFZSP5HOPMyLEc_aobeVm-4I1oq9u1QY6UjofcRN-FmXYski9ddidKmpncDx0PXCQDYRBpfk6_0pA1RnhiC-dv6vFANb2y7d6DPGMZkaTv40_Uth2ppk_c8TNsaiqyMenJB8nT5-1rUfsoTJDL8BHRooG1xmjJBKIa8D0F_spDiDuhjgJROHNeNFK7WwNFxV84gi0zdfA0K1zZBCfa98oPJZ9dV5YnzV0suKj1AjKDUleELdecHu6AT5oT4W_aud38WTB7GFMeyqeOFA4EMx9xvONgWFBzuhx59KdeKKakhAq_kSjoh9CeDVvtx5HGxL0ooe3w5So6ucu_AVVRafuOrSu73XJsCCamhYjRLaWGTuruKXGnPu_k_uFW77Rie9UXBZrWFhu2g0_hp5XoCg_825EqOG0X8waScIGFathVZwbQHQ2x_9YpKGg4tggT23RLBcIo0WyyGrvRYh2NMD1I_AEBZACemBGKbeEorP6Mm84JHWw0-SZ4rEGGMnTqCGcaC7Uys0uyf_p9dYSjmX0JlFVGfgxXJfrhFtg9s8mrZ5Fkaqcocuk0ZwwKSzMLvvGsI8Q9vHh98fuli6ckcVKQZzHkUGGoCRx0crB7IP8FXEakrD5DPIFiUwZdTj2DUismMb6OL-ZVoA5iH7juysp4sBHkj2fCjrESrkA5T8TM_RPrGmKVQVbvFwc2d9MrCgYMUbEYzIJRUq7xkIOtz8PxbaZ1wUkE_QO2pjLb0EGTZdhAebtxgAZak0oqfy95TjKN0F0M1QpOdXpU8Nk
| doi=10.1093/sysbio/syz035
| isbn=
| issn=1063-5157
| kommentar=
}}</ref>
</references>
{{refslutt}}
== Bakgrunnsstoff ==
* {{Artslenkjer}}
{{Autoritetsdata}}
[[Kategori:Orkidear i Noreg]]
[[Kategori:Orkidear i Sverige]]
[[Kategori:Orkidear i Danmark]]
[[Kategori:Orkidear i Finland]]
[[Kategori:Orkidear på Færøyane]]
[[Kategori:Orkidear i Storbritannia]]
[[Kategori:Orkidear i Irland]]
[[Kategori:Orkidear i Estland]]
[[Kategori:Orkidear i Latvia]]
[[Kategori:Orkidear i Litauen]]
[[Kategori:Orkidear i Nederland]]
[[Kategori:Orkidear i Belgia]]
[[Kategori:Orkidear i Luxembourg]]
[[Kategori:Orkidear i Tyskland]]
[[Kategori:Orkidear i Polen]]
[[Kategori:Marihandslekta]]
ate4ye10kofx7yyuhv5cm5g3yjzg8r2
3664217
3664211
2026-08-02T14:25:04Z
TU-nor
12071
/* Artsnamn knytte til majalis-gruppa i Nord-Europa */
3664217
wikitext
text/x-wiki
{{Taksoboks-pluss
| namn = Kongsmarihand
| status = lc
| status_noreg = lc
| filnamn = Dactylorhiza majalis LC0269.jpg
| biletstorleik = 240 px
| bilettekst = Kongsmarihand
| rike = [[Plantar|Planteriket]]
| klasse = [[Einfrøblada plantar|Einfrøblada]]
| orden = [[Aspargesordenen]]
| familie = [[Orkidéfamilien]]
| slekt l = [[Dactylorhiza]]
| art = D. majalis
| vitskapleg namn = Dactylorhiza majalis
| klassifisert av = (Rchb.) P.F.Hunt & Summerh.
| underliste = Underartar
| underliste innhald =[[smalmarihand]] (ssp. ''sphagnicola'')
*[[lappmarihand]] (ssp. ''lapponica'')
*[[purpurmarihand]] (ssp. ''purpurella'')
| habitat=skog, myr, fjell
| utbreiing=[[Eurasia]]}}
'''Kongsmarihand''' (''Dactylorhiza majalis'') er ei [[Planter|plante]] i [[marihandslekta]] ''Dactylorhiza'' i [[orkidéfamilien]] (marihandfamilien).<ref name="adb"/> I [[Norsk raudliste for artar]] (2021) er ho vurdert som livskraftig (LC) på grunnlag av den vanlegaste underarten i Noreg.<ref name="adb-rl"/>
== Systematikk og utbreiing ==
Artsdatabanken bruker prinsipielt separate navn på ulike taksonomiske nivå. Denne arten har tidlegare ikkje hatt noko norsk namn i Artsdatabanken, men har fått namnet kongsmarihand, eit namn som tidlegare var brukt om [[nominatunderart]]en ''Dactylorhiza majalis'' ssp. ''majalis'', som ikkje veks i Noreg.<ref name="adb"/>
Kongsmarihand er ikkje [[monofyletisk]], men [[polyfyletisk]]. Det vil seie at dei ulike orkideane som er klassifiserte her, ikkje er direkte i slekt med kvarandre. Alle er oppstått på same måte, gjennom hybridisering mellom [[bleikmarihand]] og [[engmarihand]], men til ulike tider og på ulike stader. Dei har genetiske likskapar, men klassifiseringa er alt anna enn enkel. Orkidear som av somme blir rekna som underartar eller til og med eigne artar, kan av andre bli avfeide som lokale, tilfeldige variantar. Somme forfattarar avviser heile arten ''majalis'' og omtalar dei som separate artar.<ref name="Hedrén"/><ref name="Brandrud"/>
Underartane i Noreg er:<ref name="adb"/>
*[[smalmarihand]] (''D. majalis'' ssp. ''sphagnicola'')
*[[lappmarihand]] (''D. majalis'' ssp. ''lapponica'')
*[[purpurmarihand]] (''D. majalis'' ssp. ''purpurella'')
I Norden finn vi elles:
*[[Dactylorhiza majalis ssp. majalis|''D. majalis'' ssp. ''majalis'']] ([[nominatunderart]]en), i Sverige (NT)<ref name="adb-se"/> og Danmark (LC)<ref name="adb-dk"/>
*[[austersjømarihand]] (''D. majalis'' ssp. ''baltica''), i Sverige (EN)<ref name="adb-se"/> og Finland (EN, der rekna som eigen art ''D. baltica'')<ref name="adb-fi1"/>
*[[Dactylorhiza majalis ssp. calcifugiens|''D. majalis'' ssp. ''calcifugiens'']], endemisk for Danmark («sjælden»)<ref name="adb-dk"/>
*[[Dactylorhiza majalis ssp. elatior|''D. majalis'' ssp. ''elatior'']], i Sverige (EN)<ref name="adb-se"/>
*[[Dactylorhiza majalis ssp. integrata|''D. majalis'' ssp. ''integrata'']], i Sverige (VU)<ref name="adb-se"/> og Danmark (LC)<ref name="adb-dk"/>
På Dei britiske øyane finst òg underartane (der rekna som eigne artar):
*[[Dactylorhiza majalis ssp. occidentalis|''D. majalis'' ssp. ''occidentalis'']], i Irland med namnet ''D. kerryensis''<ref name="IR Red List"/>
*[[Dactylorhiza majalis ssp. traunsteinerioides|''D. majalis'' ssp. ''traunsteinerioides'']], i England, Wales, Skottland og Irland med namnet ''D. traunsteinerioides''<ref name="GB Red List"/><ref name="IR Red List"/>
I Finland er underartane rekna som separate artar som samla blir omtalt som ''toukokämmekkäryhmä'' («kongsmarihandgruppa»).<ref name="adb-fi"/> I Baltikum, Benelux, Tyskland og Polen blir òg underartane rekna som separate artar.
I ei særleg uklar stilling står [[stormarihand]], som er rekna som arten ''D. praetermissa'' i den norske Artsdatabanken,<ref name="adbx"/> i Storbritannia,<ref name="GB Red List"/> Benelux, Tyskland og Polen. I ''Plants of the World Online'' og i ''WFO – The World Flora Online'' er han handsama som underarten ''D. majalis'' ssp. ''praetermissa'',<ref name="powo1"/><ref name="wfo"/> men elles rekna inn i [[Dactylorhiza majalis ssp. integrata|''D. majalis'' ssp. ''integrata'']] som til dømes i ''Field Guide to the Orchids of Europe and the Mediterranean''.<ref name="orchidsEurope"/>
I ''Field Guide to the Orchids of Europe and the Mediterranean'' (2019) har ein definert heile 17 underartar i Europa, mellom dei alle dei før nemnde,<ref name="orchidsEurope"/> og med eit par små avvik er dei same underartane nemnde i ''Plants of the World Online'' og i ''WFO – The World Flora Online''.<ref name="powo"/><ref name="wfo1"/>
*[[austersjømarihand|''D. majalis'' subsp. ''baltica'']] <small>(Klinge) H.Sund.</small>
*[[Dactylorhiza majalis ssp. calcifugiens|''D. majalis'' subsp. ''calcifugiens'']] <small>H.A.Pedersen</small>
*''D. majalis'' subsp. ''cordigera'' <small>(Fr.) H.Sund.</small>: nordlege Balkan
*[[Dactylorhiza majalis ssp. elatior|''D. majalis'' subsp. ''elatior'']] <small>(Fr.) Hedrén & H.A.Pedersen</small>
*''D. majalis'' subsp. ''godferyana'' <small>(Soó) M.H.J.van der Meer</small>: Frankrike{{efn|Ikkje i ''Field Guide to the Orchids of Europe and the Mediterranean''.}}{{efn|I ''Plants of the World Online'' rekna som ein hybridunderart ''D. majalis'' nothosubsp. ''godferyana'' eller ''D. majalis'' ssp. ''majalis'' × ''D. majalis'' ssp. ''praetermissa''.}}
*''D. majalis'' subsp. ''kalopissii'' <small>(E.Nelson) H.A.Pedersen, P.J.Cribb & Rolf Kühn</small>: nordlege Hellas, Albania
*[[lappmarihand|''D. majalis'' subsp. ''lapponica'']] <small>(Laest. ex Hartm.) H.Sund.</small>
*''D. majalis'' subsp. ''macedonica'' <small>(J.Hölz. & Künkele) H.A.Pedersen, P.J.Cribb & Rolf Kühn</small>: Bulgaria, nordlege Hellas, Albania
*[[Dactylorhiza majalis ssp. majalis|''D. majalis'' subsp. ''majalis'']]
*''D. majalis'' subsp. ''nieschalkiorum'' <small>(H.Baumann & Künkele) H.A.Pedersen, P.J.Cribb & Rolf Kühn</small>: nordvestlege Tyrkia
*[[Dactylorhiza majalis ssp. occidentalis|''D. majalis'' subsp. ''occidentalis'']] <small>(Pugsley) P.D.Sell</small>
*''D. majalis'' subsp. ''pindica'' <small>(B.Willing & E.Willing) H.A.Pedersen, P.J.Cribb & Rolf Kühn</small>: nordlege Hellas
*[[stormarihand|''D. majalis'' subsp. ''praetermissa'']] <small>(Druce) D.M.Moore & Soó</small>{{efn|I ''Field Guide to the Orchids of Europe and the Mediterranean'' kalla ''D. majalis'' subsp. ''integrata''.}}
*[[purpurmarihand|''D. majalis'' subsp. ''purpurella'']] <small>(T.Stephenson & T.A.Stephenson) D.M.Moore & Soó</small>{{efn|I ''Plants of the World Online'' rekna som ein eigen art ''D. purpurella''.}}
*''D. majalis'' subsp. ''pythagorae'' <small>(Gölz & H.R.Reinhard) H.A.Pedersen, P.J.Cribb & Rolf Kühn</small>: Samos i Hellas
*''D. majalis'' subsp. ''sesquipedalis'' <small>(Willd.) H.A.Pedersen & Hedrén</small>: sørvestlege Europa, nordvestlege Afrika{{efn|I ''Plants of the World Online'' og ''WFO – The World Flora Online'' rekna som synonym for [[Dactylorhiza elata|''D. elata'']].}}
*[[smalmarihand|''D. majalis'' subsp. ''sphagnicola'']] <small>(Höppner) H.A.Pedersen & Hedrén</small>
*[[Dactylorhiza majalis ssp. traunsteinerioides|''D. majalis'' subsp. ''traunsteinerioides'']] <small>(Pugsley) R.M.Bateman & Denholm</small>{{efn|I ''Plants of the World Online'' rekna som ''D. francis-drucei ssp. traunsteinerioides''.}}
=== Notar ===
<references group="lower-alpha"/>
== Artsnamn knytte til ''majalis''-gruppa i Nord-Europa ==
Ei lang rekkje namn har vore foreslått for svært mange av taksona i denne gruppa, og mange av plantane har vore gitt status som art.<ref name="orchidsEurope"/> Dei fleste av desse artsnamna er no rekna som ugyldige, men somme av dei er framleis i bruk i nasjonal terminologi. Mellom artsnamn som er eller har vore i bruk i Nord-Europa finn vi:
*''D. baltica'', i Finland, Baltikum og Polen framleis i bruk, elles rekna til ''D. majalis'' ssp. ''baltica'', [[austersjømarihand]]
*''D. curvifolia'', no rekna inn i [[lappmarihand]]
*''[[Dactylorhiza elata|D. elata]]'', i Nederland framleis i bruk, uviss status
*''D. kerryensis'', i bruk på Dei britiske øyane, elles rekna inn i [[Dactylorhiza majalis ssp. occidentalis|''D. majalis'' ssp. ''occidentalis'']]
*''D. lapponica'', no ''D. majalis'' ssp. ''lapponica'', [[lappmarihand]]
*''D. majalis'', i Litauen og Benelux framleis i bruk, no helst [[Dactylorhiza majalis ssp. majalis|''D. majalis'' ssp. ''majalis'']]
*''D. occidentalis'', no [[Dactylorhiza majalis ssp. occidentalis|''D. majalis'' ssp. ''occidentalis'']]
*''D. osiliensis'', i Estland framleis i bruk, elles rekna inn i [[Dactylorhiza majalis ssp. elatior|'' D. majalis'' ssp. ''elatior'']]
*''D. praetermissa'', i Noreg (som [[stormarihand]]), Storbritannia, Benelux, Tyskland og Polen framleis i bruk, elles rekna inn i [[Dactylorhiza majalis ssp. integrata|''D. majalis'' ssp. ''integrata'']]
*''D. purpurella'', no ''D. majalis'' ssp. ''purpurella'', [[purpurmarihand]]
*''[[Dactylorhiza russowii|D. russowi]]'', i Baltikum, Tyskland og Polen framleis i bruk, uviss status
*''[[Dactylorhiza ruthei|D. ruthei]]'', i Estland, Polen og Tyskland framleis i bruk, uviss status
*''D. sphagnicola'', i Finland, Nederland, Belgia og Tyskland framleis i bruk, elles rekna som ''D. majalis'' ssp. ''sphagnicola'', [[smalmarihand]]
*''D. traunsteineri'', i Finland, Polen og Tyskland framleis i bruk, elles rekna inn i [[lappmarihand]]
*''D. traunsteinerioides'', i bruk på Dei britiske øyane, elles [[Dactylorhiza majalis ssp. traunsteinerioides|''D. majalis'' ssp. ''traunsteinerioides'']]
*''D. vosagiaca'', i Tyskland framleis i bruk, elles rekna inn i [[lappmarihand]]
== Referansar ==
{{refopning}}
<references>
<ref name="adb">{{Kilde www
|url = https://www.artsdatabanken.no/taxon/_/143471
|tittel = Artsdatabanken: Artsopplysningar kongsmarihand
|besøksdato = 2022-10-19
|utgiver = Artsdatabanken
}}</ref>
<ref name="adb-rl">{{Kilde www
|url = https://artsdatabanken.no/lister/rodlisteforarter/2021/15713
|tittel = Raudlista: ''Dactylorhiza majalis''
|besøksdato = 2022-02-23
|utgiver = Artsdatabanken
|dato = 2021-11-24
}}</ref>
<ref name="adb-se">{{Kilde www
|url = https://artfakta.se/taxa/264308/information
|tittel = Artfakta: Dubbelnycklar ''Dactylorhiza majalis''
|besøksdato = 2022-02-23
|utgiver = Artdatabanken
}}</ref>
<ref name="adb-dk">{{Kilde www
|url = https://www.naturbasen.dk/art/1850/maj-goegeurt
|tittel = Naturbasen: Mai-Gøgeurt ''Dactylorhiza majalis''
|besøksdato = 2022-02-23
|utgiver = Naturbasen
}}</ref>
<ref name="adb-fi">{{Kilde www
|url = https://laji.fi/en/taxon/MX.40071
|tittel = LAJI: ''Dactylorhiza purpurella''
|besøksdato = 2022-02-23
|utgiver = LAJI.FI
}}</ref>
<ref name="adb-fi1">{{Kilde www
|url = https://laji.fi/en/taxon/MX.41330
|tittel = LAJI: ''Dactylorhiza baltica''
|besøksdato = 2022-02-23
|utgiver = LAJI.FI
}}</ref>
<ref name="GB Red List">{{Kjelde www
|url = https://bsbi.org/download/17380/
|tittel = GB Red List for vascular plants (revised Feb 2021)
|utgjevar = Botanical Society of Britain & Ireland
|dato = 2021
|vitja = 9. mars 2022
}}</ref>
<ref name="IR Red List">{{Kjelde www
|url = https://www.npws.ie/sites/default/files/publications/pdf/RL10%20VascularPlants.pdf
|tittel = Ireland Red List No. 10: Vascular Plants
|utgjevar = National Parks & Wildlife Service
|dato = 2016
|vitja = 9. mars 2022
}}</ref>
<ref name="adbx">{{Kilde www
|url = https://www.artsdatabanken.no/taxon/_/156347
|tittel = Artsdatabanken: Artsopplysningar ''Dactylorhiza praetermissa''
|besøksdato = 2022-03-14
|utgiver = Artsdatabanken
}}</ref>
<ref name="powo">{{Kilde www
|url = https://powo.science.kew.org/taxon/urn:lsid:ipni.org:names:626644-1
|tittel = ''Dactylorhiza majalis''
|besøksdato = 2022-09-03
|utgiver = Plants of the World Online
}}</ref>
<ref name="powo1">{{Kilde www
|url = https://powo.science.kew.org/taxon/urn:lsid:ipni.org:names:887444-1
|tittel = ''Dactylorhiza majalis'' subsp. ''praetermissa''
|besøksdato = 2022-03-14
|utgiver = Plants of the World Online
}}</ref>
<ref name="wfo">{{Citation
|title=''Dactylorhiza majalis'' subsp. ''praetermissa''
|url=https://wfoplantlist.org/taxon/wfo-0000936786-2024-12?page=1
|website=World Flora Online
|accessdate=2023-02-19
}}</ref>
<ref name="wfo1">{{Citation
|title=''Dactylorhiza majalis'' (Rchb.) P.F.Hunt & Summerh.
|url=https://wfoplantlist.org/taxon/wfo-0000936751-2024-12?page=1
|website=World Flora Online
|accessdate=2023-09-03
}}</ref>
<ref name="orchidsEurope">{{Kjelde bok
| forfattar = Rolf Kühn, Henrik Æ. Pedersen, Philip Cribb
| utgjevingsår = 2019
| tittel = Field Guide to the Orchids of Europe and the Mediterranean
| forlag = Kew Publishing
| stad = London
| isbn = 978-1-84246-669-8
}}</ref>
<ref name="Hedrén">{{Artikkelkjelde
| forfattar= Mikael Hedrén mfl.
| utgjevingsår= 2012
| tittel= Systematisk position av några norska ''Dactylorhiza''-former
| publikasjon= Blyttia
| bind=70
| nummer=3
| side=139–155
| url=https://nhm2.uio.no/botanisk/nbf/blyttia/blyttia_pdf/Blyttia201203_skjermkvalitet_hele.pdf
| doi=
| isbn=
| issn=0006-5269
| kommentar=
}}</ref>
<ref name="Brandrud">{{Artikkelkjelde
| forfattar= Maria Kristine Brandrud mfl.
| utgjevingsår= 2020
| tittel= Phylogenetic Relationships of Diploids and the Origins of Allotetraploids in Dactylorhiza (Orchidaceae)
| publikasjon= Systematic Biology
| bind=69
| nummer=1
| side=91–109
| url=https://watermark.silverchair.com/syz035.pdf?token=AQECAHi208BE49Ooan9kkhW_Ercy7Dm3ZL_9Cf3qfKAc485ysgAAAscwggLDBgkqhkiG9w0BBwagggK0MIICsAIBADCCAqkGCSqGSIb3DQEHATAeBglghkgBZQMEAS4wEQQMR-4kTOubhX_REULEAgEQgIICeoAMGYuH7yWuycDbkVLHnLNphuOsHcRT8QihPH-VkicrHMWfRLtjnnzqWMq2QskFZSP5HOPMyLEc_aobeVm-4I1oq9u1QY6UjofcRN-FmXYski9ddidKmpncDx0PXCQDYRBpfk6_0pA1RnhiC-dv6vFANb2y7d6DPGMZkaTv40_Uth2ppk_c8TNsaiqyMenJB8nT5-1rUfsoTJDL8BHRooG1xmjJBKIa8D0F_spDiDuhjgJROHNeNFK7WwNFxV84gi0zdfA0K1zZBCfa98oPJZ9dV5YnzV0suKj1AjKDUleELdecHu6AT5oT4W_aud38WTB7GFMeyqeOFA4EMx9xvONgWFBzuhx59KdeKKakhAq_kSjoh9CeDVvtx5HGxL0ooe3w5So6ucu_AVVRafuOrSu73XJsCCamhYjRLaWGTuruKXGnPu_k_uFW77Rie9UXBZrWFhu2g0_hp5XoCg_825EqOG0X8waScIGFathVZwbQHQ2x_9YpKGg4tggT23RLBcIo0WyyGrvRYh2NMD1I_AEBZACemBGKbeEorP6Mm84JHWw0-SZ4rEGGMnTqCGcaC7Uys0uyf_p9dYSjmX0JlFVGfgxXJfrhFtg9s8mrZ5Fkaqcocuk0ZwwKSzMLvvGsI8Q9vHh98fuli6ckcVKQZzHkUGGoCRx0crB7IP8FXEakrD5DPIFiUwZdTj2DUismMb6OL-ZVoA5iH7juysp4sBHkj2fCjrESrkA5T8TM_RPrGmKVQVbvFwc2d9MrCgYMUbEYzIJRUq7xkIOtz8PxbaZ1wUkE_QO2pjLb0EGTZdhAebtxgAZak0oqfy95TjKN0F0M1QpOdXpU8Nk
| doi=10.1093/sysbio/syz035
| isbn=
| issn=1063-5157
| kommentar=
}}</ref>
</references>
{{refslutt}}
== Bakgrunnsstoff ==
* {{Artslenkjer}}
{{Autoritetsdata}}
[[Kategori:Orkidear i Noreg]]
[[Kategori:Orkidear i Sverige]]
[[Kategori:Orkidear i Danmark]]
[[Kategori:Orkidear i Finland]]
[[Kategori:Orkidear på Færøyane]]
[[Kategori:Orkidear i Storbritannia]]
[[Kategori:Orkidear i Irland]]
[[Kategori:Orkidear i Estland]]
[[Kategori:Orkidear i Latvia]]
[[Kategori:Orkidear i Litauen]]
[[Kategori:Orkidear i Nederland]]
[[Kategori:Orkidear i Belgia]]
[[Kategori:Orkidear i Luxembourg]]
[[Kategori:Orkidear i Tyskland]]
[[Kategori:Orkidear i Polen]]
[[Kategori:Marihandslekta]]
pvxh32hhnqtnml3859bpgj0z37rdt9s
3664226
3664217
2026-08-02T15:59:11Z
90sveped
53941
3664226
wikitext
text/x-wiki
{{Taksoboks-pluss
| namn = Kongsmarihand
| status = lc
| status_noreg = lc
| filnamn = Dactylorhiza majalis LC0269.jpg
| biletstorleik = 240 px
| bilettekst = Kongsmarihand
| rike = [[Plantar|Planteriket]]
| klasse = [[Einfrøblada plantar|Einfrøblada]]
| orden = [[Aspargesordenen]]
| familie = [[Orkidéfamilien]]
| slekt l = [[Dactylorhiza]]
| art = D. majalis
| vitskapleg namn = Dactylorhiza majalis
| klassifisert av = (Rchb.) P.F.Hunt & Summerh.
| underliste = Underartar
| underliste innhald =[[smalmarihand]] (ssp. ''sphagnicola'')
*[[lappmarihand]] (ssp. ''lapponica'')
*[[purpurmarihand]] (ssp. ''purpurella'')
| habitat=skog, myr, fjell
| utbreiing=[[Eurasia]]}}
'''Kongsmarihand''' (''Dactylorhiza majalis'') er ei [[Planter|plante]] i [[marihandslekta]] ''Dactylorhiza'' i [[orkidéfamilien]] (marihandfamilien).<ref name="adb"/> I [[Norsk raudliste for artar]] (2021) er ho vurdert som livskraftig (LC) på grunnlag av den vanlegaste underarten i Noreg.<ref name="adb-rl"/>
== Systematikk og utbreiing ==
Artsdatabanken bruker prinsipielt separate navn på ulike taksonomiske nivå. Denne arten har tidlegare ikkje hatt noko norsk namn i Artsdatabanken, men har fått namnet kongsmarihand, eit namn som tidlegare var brukt om [[nominatunderart]]en ''Dactylorhiza majalis'' ssp. ''majalis'', som ikkje veks i Noreg.<ref name="adb"/>
Kongsmarihand er ikkje [[monofyletisk]], men [[polyfyletisk]]. Det vil seie at dei ulike orkideane som er klassifiserte her, ikkje er direkte i slekt med kvarandre. Alle er oppstått på same måte, gjennom hybridisering mellom [[bleikmarihand]] og [[engmarihand]], men til ulike tider og på ulike stader. Dei har genetiske likskapar, men klassifiseringa er alt anna enn enkel. Orkidear som av somme blir rekna som underartar eller til og med eigne artar, kan av andre bli avfeide som lokale, tilfeldige variantar. Somme forfattarar avviser heile arten ''majalis'' og omtalar dei som separate artar.<ref name="Hedrén"/><ref name="Brandrud"/>
Underartane i Noreg er:<ref name="adb"/>
*[[smalmarihand]] (''D. majalis'' ssp. ''sphagnicola'')
*[[lappmarihand]] (''D. majalis'' ssp. ''lapponica'')
*[[purpurmarihand]] (''D. majalis'' ssp. ''purpurella'')
I Norden finn vi elles:
*[[Dactylorhiza majalis ssp. majalis|''D. majalis'' ssp. ''majalis'']] ([[nominatunderart]]en), i Sverige (NT)<ref name="adb-se"/> og Danmark (LC)<ref name="adb-dk"/>
*[[austersjømarihand]] (''D. majalis'' ssp. ''baltica''), i Sverige (EN)<ref name="adb-se"/> og Finland (EN, der rekna som eigen art ''D. baltica'')<ref name="adb-fi1"/>
*[[Dactylorhiza majalis ssp. calcifugiens|''D. majalis'' ssp. ''calcifugiens'']], endemisk for Danmark («sjælden»)<ref name="adb-dk"/>
*[[Dactylorhiza majalis ssp. elatior|''D. majalis'' ssp. ''elatior'']], i Sverige (EN)<ref name="adb-se"/>
*[[Dactylorhiza majalis ssp. integrata|''D. majalis'' ssp. ''integrata'']], i Sverige (VU)<ref name="adb-se"/> og Danmark (LC)<ref name="adb-dk"/>
På Dei britiske øyane finst òg underartane (der rekna som eigne artar):
*[[Dactylorhiza majalis ssp. occidentalis|''D. majalis'' ssp. ''occidentalis'']], i Irland med namnet ''D. kerryensis''<ref name="IR Red List"/>
*[[Dactylorhiza majalis ssp. traunsteinerioides|''D. majalis'' ssp. ''traunsteinerioides'']], i England, Wales, Skottland og Irland med namnet ''D. traunsteinerioides''<ref name="GB Red List"/><ref name="IR Red List"/>
I Finland er underartane rekna som separate artar som samla blir omtalt som ''toukokämmekkäryhmä'' («kongsmarihandgruppa»).<ref name="adb-fi"/> I Baltikum, Benelux, Tyskland og Polen blir òg underartane rekna som separate artar.
I ei særleg uklar stilling står [[stormarihand]], som er rekna som arten ''D. praetermissa'' i den norske Artsdatabanken,<ref name="adbx"/> i Storbritannia,<ref name="GB Red List"/> Benelux, Tyskland og Polen. I ''Plants of the World Online'' og i ''WFO – The World Flora Online'' er han handsama som underarten ''D. majalis'' ssp. ''praetermissa'',<ref name="powo1"/><ref name="wfo"/> men elles rekna inn i [[Dactylorhiza majalis ssp. integrata|''D. majalis'' ssp. ''integrata'']] som til dømes i ''Field Guide to the Orchids of Europe and the Mediterranean''.<ref name="orchidsEurope"/>
I ''Field Guide to the Orchids of Europe and the Mediterranean'' (2019) har ein definert heile 17 underartar i Europa, mellom dei alle dei før nemnde,<ref name="orchidsEurope"/> og med eit par små avvik er dei same underartane nemnde i ''Plants of the World Online'' og i ''WFO – The World Flora Online''.<ref name="powo"/><ref name="wfo1"/>
*[[austersjømarihand|''D. majalis'' subsp. ''baltica'']] <small>(Klinge) H.Sund.</small>
*[[Dactylorhiza majalis ssp. calcifugiens|''D. majalis'' subsp. ''calcifugiens'']] <small>H.A.Pedersen</small>
*''D. majalis'' subsp. ''cordigera'' <small>(Fr.) H.Sund.</small>: nordlege Balkan
*[[Dactylorhiza majalis ssp. elatior|''D. majalis'' subsp. ''elatior'']] <small>(Fr.) Hedrén & H.A.Pedersen</small>
*''D. majalis'' subsp. ''godferyana'' <small>(Soó) M.H.J.van der Meer</small>: Frankrike{{efn|Ikkje i ''Field Guide to the Orchids of Europe and the Mediterranean''.}}{{efn|I ''Plants of the World Online'' rekna som ein hybridunderart ''D. majalis'' nothosubsp. ''godferyana'' eller ''D. majalis'' ssp. ''majalis'' × ''D. majalis'' ssp. ''praetermissa''.}}
*''D. majalis'' subsp. ''kalopissii'' <small>(E.Nelson) H.A.Pedersen, P.J.Cribb & Rolf Kühn</small>: nordlege Hellas, Albania
*[[lappmarihand|''D. majalis'' subsp. ''lapponica'']] <small>(Laest. ex Hartm.) H.Sund.</small>
*''D. majalis'' subsp. ''macedonica'' <small>(J.Hölz. & Künkele) H.A.Pedersen, P.J.Cribb & Rolf Kühn</small>: Bulgaria, nordlege Hellas, Albania
*[[Dactylorhiza majalis ssp. majalis|''D. majalis'' subsp. ''majalis'']]
*''D. majalis'' subsp. ''nieschalkiorum'' <small>(H.Baumann & Künkele) H.A.Pedersen, P.J.Cribb & Rolf Kühn</small>: nordvestlege Tyrkia
*[[Dactylorhiza majalis ssp. occidentalis|''D. majalis'' subsp. ''occidentalis'']] <small>(Pugsley) P.D.Sell</small>
*''D. majalis'' subsp. ''pindica'' <small>(B.Willing & E.Willing) H.A.Pedersen, P.J.Cribb & Rolf Kühn</small>: nordlege Hellas
*[[stormarihand|''D. majalis'' subsp. ''praetermissa'']] <small>(Druce) D.M.Moore & Soó</small>{{efn|I ''Field Guide to the Orchids of Europe and the Mediterranean'' kalla ''D. majalis'' subsp. ''integrata''.}}
*[[purpurmarihand|''D. majalis'' subsp. ''purpurella'']] <small>(T.Stephenson & T.A.Stephenson) D.M.Moore & Soó</small>{{efn|I ''Plants of the World Online'' rekna som ein eigen art ''D. purpurella''.}}
*''D. majalis'' subsp. ''pythagorae'' <small>(Gölz & H.R.Reinhard) H.A.Pedersen, P.J.Cribb & Rolf Kühn</small>: Samos i Hellas
*''D. majalis'' subsp. ''sesquipedalis'' <small>(Willd.) H.A.Pedersen & Hedrén</small>: sørvestlege Europa, nordvestlege Afrika{{efn|I ''Plants of the World Online'' og ''WFO – The World Flora Online'' rekna som synonym for [[Dactylorhiza elata|''D. elata'']].}}
*[[smalmarihand|''D. majalis'' subsp. ''sphagnicola'']] <small>(Höppner) H.A.Pedersen & Hedrén</small>
*[[Dactylorhiza majalis ssp. traunsteinerioides|''D. majalis'' subsp. ''traunsteinerioides'']] <small>(Pugsley) R.M.Bateman & Denholm</small>{{efn|I ''Plants of the World Online'' rekna som ''D. francis-drucei ssp. traunsteinerioides''.}}
=== Notar ===
{{notat}}
== Artsnamn knytte til ''majalis''-gruppa i Nord-Europa ==
Ei lang rekkje namn har vore foreslått for svært mange av taksona i denne gruppa, og mange av plantane har vore gitt status som art.<ref name="orchidsEurope"/> Dei fleste av desse artsnamna er no rekna som ugyldige, men somme av dei er framleis i bruk i nasjonal terminologi. Mellom artsnamn som er eller har vore i bruk i Nord-Europa finn vi:
*''D. baltica'', i Finland, Baltikum og Polen framleis i bruk, elles rekna til ''D. majalis'' ssp. ''baltica'', [[austersjømarihand]]
*''D. curvifolia'', no rekna inn i [[lappmarihand]]
*''[[Dactylorhiza elata|D. elata]]'', i Nederland framleis i bruk, uviss status
*''D. kerryensis'', i bruk på Dei britiske øyane, elles rekna inn i [[Dactylorhiza majalis ssp. occidentalis|''D. majalis'' ssp. ''occidentalis'']]
*''D. lapponica'', no ''D. majalis'' ssp. ''lapponica'', [[lappmarihand]]
*''D. majalis'', i Litauen og Benelux framleis i bruk, no helst [[Dactylorhiza majalis ssp. majalis|''D. majalis'' ssp. ''majalis'']]
*''D. occidentalis'', no [[Dactylorhiza majalis ssp. occidentalis|''D. majalis'' ssp. ''occidentalis'']]
*''D. osiliensis'', i Estland framleis i bruk, elles rekna inn i [[Dactylorhiza majalis ssp. elatior|'' D. majalis'' ssp. ''elatior'']]
*''D. praetermissa'', i Noreg (som [[stormarihand]]), Storbritannia, Benelux, Tyskland og Polen framleis i bruk, elles rekna inn i [[Dactylorhiza majalis ssp. integrata|''D. majalis'' ssp. ''integrata'']]
*''D. purpurella'', no ''D. majalis'' ssp. ''purpurella'', [[purpurmarihand]]
*''[[Dactylorhiza russowii|D. russowi]]'', i Baltikum, Tyskland og Polen framleis i bruk, uviss status
*''[[Dactylorhiza ruthei|D. ruthei]]'', i Estland, Polen og Tyskland framleis i bruk, uviss status
*''D. sphagnicola'', i Finland, Nederland, Belgia og Tyskland framleis i bruk, elles rekna som ''D. majalis'' ssp. ''sphagnicola'', [[smalmarihand]]
*''D. traunsteineri'', i Finland, Polen og Tyskland framleis i bruk, elles rekna inn i [[lappmarihand]]
*''D. traunsteinerioides'', i bruk på Dei britiske øyane, elles [[Dactylorhiza majalis ssp. traunsteinerioides|''D. majalis'' ssp. ''traunsteinerioides'']]
*''D. vosagiaca'', i Tyskland framleis i bruk, elles rekna inn i [[lappmarihand]]
== Referansar ==
{{refopning}}
<references>
<ref name="adb">{{Kilde www
|url = https://www.artsdatabanken.no/taxon/_/143471
|tittel = Artsdatabanken: Artsopplysningar kongsmarihand
|besøksdato = 2022-10-19
|utgiver = Artsdatabanken
}}</ref>
<ref name="adb-rl">{{Kilde www
|url = https://artsdatabanken.no/lister/rodlisteforarter/2021/15713
|tittel = Raudlista: ''Dactylorhiza majalis''
|besøksdato = 2022-02-23
|utgiver = Artsdatabanken
|dato = 2021-11-24
}}</ref>
<ref name="adb-se">{{Kilde www
|url = https://artfakta.se/taxa/264308/information
|tittel = Artfakta: Dubbelnycklar ''Dactylorhiza majalis''
|besøksdato = 2022-02-23
|utgiver = Artdatabanken
}}</ref>
<ref name="adb-dk">{{Kilde www
|url = https://www.naturbasen.dk/art/1850/maj-goegeurt
|tittel = Naturbasen: Mai-Gøgeurt ''Dactylorhiza majalis''
|besøksdato = 2022-02-23
|utgiver = Naturbasen
}}</ref>
<ref name="adb-fi">{{Kilde www
|url = https://laji.fi/en/taxon/MX.40071
|tittel = LAJI: ''Dactylorhiza purpurella''
|besøksdato = 2022-02-23
|utgiver = LAJI.FI
}}</ref>
<ref name="adb-fi1">{{Kilde www
|url = https://laji.fi/en/taxon/MX.41330
|tittel = LAJI: ''Dactylorhiza baltica''
|besøksdato = 2022-02-23
|utgiver = LAJI.FI
}}</ref>
<ref name="GB Red List">{{Kjelde www
|url = https://bsbi.org/download/17380/
|tittel = GB Red List for vascular plants (revised Feb 2021)
|utgjevar = Botanical Society of Britain & Ireland
|dato = 2021
|vitja = 9. mars 2022
}}</ref>
<ref name="IR Red List">{{Kjelde www
|url = https://www.npws.ie/sites/default/files/publications/pdf/RL10%20VascularPlants.pdf
|tittel = Ireland Red List No. 10: Vascular Plants
|utgjevar = National Parks & Wildlife Service
|dato = 2016
|vitja = 9. mars 2022
}}</ref>
<ref name="adbx">{{Kilde www
|url = https://www.artsdatabanken.no/taxon/_/156347
|tittel = Artsdatabanken: Artsopplysningar ''Dactylorhiza praetermissa''
|besøksdato = 2022-03-14
|utgiver = Artsdatabanken
}}</ref>
<ref name="powo">{{Kilde www
|url = https://powo.science.kew.org/taxon/urn:lsid:ipni.org:names:626644-1
|tittel = ''Dactylorhiza majalis''
|besøksdato = 2022-09-03
|utgiver = Plants of the World Online
}}</ref>
<ref name="powo1">{{Kilde www
|url = https://powo.science.kew.org/taxon/urn:lsid:ipni.org:names:887444-1
|tittel = ''Dactylorhiza majalis'' subsp. ''praetermissa''
|besøksdato = 2022-03-14
|utgiver = Plants of the World Online
}}</ref>
<ref name="wfo">{{Citation
|title=''Dactylorhiza majalis'' subsp. ''praetermissa''
|url=https://wfoplantlist.org/taxon/wfo-0000936786-2024-12?page=1
|website=World Flora Online
|accessdate=2023-02-19
}}</ref>
<ref name="wfo1">{{Citation
|title=''Dactylorhiza majalis'' (Rchb.) P.F.Hunt & Summerh.
|url=https://wfoplantlist.org/taxon/wfo-0000936751-2024-12?page=1
|website=World Flora Online
|accessdate=2023-09-03
}}</ref>
<ref name="orchidsEurope">{{Kjelde bok
| forfattar = Rolf Kühn, Henrik Æ. Pedersen, Philip Cribb
| utgjevingsår = 2019
| tittel = Field Guide to the Orchids of Europe and the Mediterranean
| forlag = Kew Publishing
| stad = London
| isbn = 978-1-84246-669-8
}}</ref>
<ref name="Hedrén">{{Artikkelkjelde
| forfattar= Mikael Hedrén mfl.
| utgjevingsår= 2012
| tittel= Systematisk position av några norska ''Dactylorhiza''-former
| publikasjon= Blyttia
| bind=70
| nummer=3
| side=139–155
| url=https://nhm2.uio.no/botanisk/nbf/blyttia/blyttia_pdf/Blyttia201203_skjermkvalitet_hele.pdf
| doi=
| isbn=
| issn=0006-5269
| kommentar=
}}</ref>
<ref name="Brandrud">{{Artikkelkjelde
| forfattar= Maria Kristine Brandrud mfl.
| utgjevingsår= 2020
| tittel= Phylogenetic Relationships of Diploids and the Origins of Allotetraploids in Dactylorhiza (Orchidaceae)
| publikasjon= Systematic Biology
| bind=69
| nummer=1
| side=91–109
| url=https://watermark.silverchair.com/syz035.pdf?token=AQECAHi208BE49Ooan9kkhW_Ercy7Dm3ZL_9Cf3qfKAc485ysgAAAscwggLDBgkqhkiG9w0BBwagggK0MIICsAIBADCCAqkGCSqGSIb3DQEHATAeBglghkgBZQMEAS4wEQQMR-4kTOubhX_REULEAgEQgIICeoAMGYuH7yWuycDbkVLHnLNphuOsHcRT8QihPH-VkicrHMWfRLtjnnzqWMq2QskFZSP5HOPMyLEc_aobeVm-4I1oq9u1QY6UjofcRN-FmXYski9ddidKmpncDx0PXCQDYRBpfk6_0pA1RnhiC-dv6vFANb2y7d6DPGMZkaTv40_Uth2ppk_c8TNsaiqyMenJB8nT5-1rUfsoTJDL8BHRooG1xmjJBKIa8D0F_spDiDuhjgJROHNeNFK7WwNFxV84gi0zdfA0K1zZBCfa98oPJZ9dV5YnzV0suKj1AjKDUleELdecHu6AT5oT4W_aud38WTB7GFMeyqeOFA4EMx9xvONgWFBzuhx59KdeKKakhAq_kSjoh9CeDVvtx5HGxL0ooe3w5So6ucu_AVVRafuOrSu73XJsCCamhYjRLaWGTuruKXGnPu_k_uFW77Rie9UXBZrWFhu2g0_hp5XoCg_825EqOG0X8waScIGFathVZwbQHQ2x_9YpKGg4tggT23RLBcIo0WyyGrvRYh2NMD1I_AEBZACemBGKbeEorP6Mm84JHWw0-SZ4rEGGMnTqCGcaC7Uys0uyf_p9dYSjmX0JlFVGfgxXJfrhFtg9s8mrZ5Fkaqcocuk0ZwwKSzMLvvGsI8Q9vHh98fuli6ckcVKQZzHkUGGoCRx0crB7IP8FXEakrD5DPIFiUwZdTj2DUismMb6OL-ZVoA5iH7juysp4sBHkj2fCjrESrkA5T8TM_RPrGmKVQVbvFwc2d9MrCgYMUbEYzIJRUq7xkIOtz8PxbaZ1wUkE_QO2pjLb0EGTZdhAebtxgAZak0oqfy95TjKN0F0M1QpOdXpU8Nk
| doi=10.1093/sysbio/syz035
| isbn=
| issn=1063-5157
| kommentar=
}}</ref>
</references>
{{refslutt}}
== Bakgrunnsstoff ==
* {{Artslenkjer}}
{{Autoritetsdata}}
[[Kategori:Orkidear i Noreg]]
[[Kategori:Orkidear i Sverige]]
[[Kategori:Orkidear i Danmark]]
[[Kategori:Orkidear i Finland]]
[[Kategori:Orkidear på Færøyane]]
[[Kategori:Orkidear i Storbritannia]]
[[Kategori:Orkidear i Irland]]
[[Kategori:Orkidear i Estland]]
[[Kategori:Orkidear i Latvia]]
[[Kategori:Orkidear i Litauen]]
[[Kategori:Orkidear i Nederland]]
[[Kategori:Orkidear i Belgia]]
[[Kategori:Orkidear i Luxembourg]]
[[Kategori:Orkidear i Tyskland]]
[[Kategori:Orkidear i Polen]]
[[Kategori:Marihandslekta]]
bajy3tmebwj5z917be44hinfzjn64oj
Austersjømarihand
0
396772
3664246
3664200
2026-08-02T18:12:54Z
Ranveig
39
3664246
wikitext
text/x-wiki
{{Taksoboks-pluss
| status =
| status_noreg =
| filnamn = Dactylorhiza baltica 060629.jpg
| rike = [[Plantar|Planteriket]]
| klasse = [[Einfrøblada plantar|Einfrøblada]]
| orden = [[Aspargesordenen]]
| familie = [[Orkidéfamilien]]
| slekt l = [[Dactylorhiza]]
| art = [[Kongsmarihand|D. majalis]]
| vitskapleg namn = Dactylorhiza majalis ''ssp.'' baltica
| klassifisert av = (Klinge) H.Sund.
| utbreiing=Nordaust-[[Europa]] og [[Sibir]]}}
'''Austersjømarihand''' (''Dactylorhiza majalis'' ssp. ''baltica'') er ei [[Plantar|plante]] i [[marihandslekta]] ''Dactylorhiza'' i [[orkidéfamilien]] (marihandfamilien) Orchidaceae.<ref name="adb"/> Ho veks ikkje i Noreg.
== Systematikk ==
Austersjømarihand høyrer til [[kongsmarihand]]-gruppa ''D. majalis''.<ref name="adb"/> Heile gruppa er tetraploid og har truleg kome til ved hybridisering mellom dei to diploide plantene [[engmarihand]] (''D. incarnata'') og [[skogmarihand]] (''D. maculata'' ssp. ''fuchsii''), kopla med dobling av kromosomtalet.<ref name="Hedrén et.al."/>
I dei tre baltiske statane og i Polen blir austersjømarihand rekna som ein eigen art (''D. baltica''). Tidlegare blei òg namnet ''D. longifolia'' brukt.<ref name="eElurikkus"/><ref name="Latvijas daba"/><ref name="Litauen"/><ref name="Czerwona"/><ref name="Przyroda"/>
Underartar av ''D. majalis'' i Noreg er [[smalmarihand]] (ssp. ''sphagnicola''), [[lappmarihand]] (ssp. ''lapponica'') og [[purpurmarihand]] (ssp. ''purpurella''). [[Nominatunderart]]en ([[Dactylorhiza majalis ssp. majalis|ssp. ''majalis'']]) lever i Sverige og Danmark.
== Utbreiing ==
Eit einskildfunn av austersjømarihand i Hurum i 2006–07 reknar ein med kom inn i landet med tømmer.<ref name="lid8"/>
Austersjømarihand (svensk namn ''baltnycklar'') er i Sverige oppgradert frå sterkt truga til kritisk truga (CR) i 2025.<ref name="adb-se"/> I Finland er han sett på som ein eigen art ''D. baltica'' (finsk namn ''baltiankämmekkä''), har nokre få funnstader på sørkysten og blir rekna som sterkt truga (EN).<ref name="adb-fi"/>
I Estland (estisk namn ''balti sõrmkäpp'') er austersjømarihand vanleg over heile landet og er rekna som livskraftig (LC).<ref name="eElurikkus"/> I Latvia (latvisk namn ''baltijas dzegužpirkstīte'')<ref name="Latvijas daba"/> er han òg ganske vanleg og står ikkje som truga på den latviske raudlista.<ref name="Latvia raudliste"/> I Litauen er han (litauisk namn ''baltijinė gegūnė'') vanleg over heile landet og er rekna som livskraftig.<ref name="Litauen"/> I Polen er han (polsk namn ''kukułka bałtycka'') rekna som sårbar (VU, ''narażony''.<ref name="Czerwona"/>
== Hybridar ==
I Sverige og Estland er det registrert hybridar mellom austersjømarihand og [[skogmarihand]] (''Dactylorhiza maculata'' ssp. ''fuchsii'' × ''majalis'' ssp. ''baltica'').<ref name="adb-se-hybrid"/><ref name="eElurikkus-hybrid"/>
== Referansar ==
{{refopning}}
<references>
<ref name="adb">{{Kilde www
|url = https://www.artsdatabanken.no/taxon/_/145687
|tittel = Artsdatabanken: Artsopplysningar austersjømarihand
|besøksdato = 2022-02-23
|utgiver = Artsdatabanken
}}</ref>
<ref name="adb-se">{{Kilde www
|url = https://artfakta.se/taxa/222411
|tittel = Artfakta: Baltnycklar ''Dactylorhiza majalis'' subsp. ''baltica''
|besøksdato = 2026-06-16
|utgiver = Artdatabanken
}}</ref>
<ref name="adb-se-hybrid">{{Kilde www
|url = https://artfakta.se/taxa/6327473
|tittel = Artfakta: Skogsnycklar × baltnycklar ''Dactylorhiza maculata'' subsp. ''fuchsii'' × ''majalis'' subsp. ''baltica''
|besøksdato = 2022-09-04
|utgiver = Artdatabanken
}}</ref>
<ref name="adb-fi">{{Kilde www
|url = https://laji.fi/en/taxon/MX.41330
|tittel = LAJI: ''Dactylorhiza baltica''
|besøksdato = 2023-09-04
|utgiver = LAJI.FI
}}</ref>
<ref name="eElurikkus">{{Kjelde www
|url = https://elurikkus.ee/app/taxonomy/taxon/4233
|tittel = eElurikkus: ''Dactylorhiza baltica''
|utgjevar = Tartu Ülikool (Tartu universitet)
|språk=et, en
|vitja = 6. februar 2023
}}</ref>
<ref name="eElurikkus-hybrid">{{Kjelde www
|url = https://elurikkus.ee/app/taxonomy/taxon/11468
|tittel = eElurikkus: ''Dactylorhiza baltica'' x ''Dactylorhiza fuchsii''
|utgjevar = Tartu Ülikool (Tartu universitet)
|språk=et, en
|vitja = 20. juli 2023
}}</ref>
<ref name="Latvia raudliste">{{kjelde bok
|tittel=Red Data Book of the Baltic Region
|år=1993
|redaktør= Torleif Ingelög, Roger Andersson og Martin Tjernberg
|url=https://dokumen.pub/red-data-book-of-the-baltic-region-part-1-lists-of-threatened-vascular-plants-and-vertebrates-9789188506009-9188506002.html
|vitja=2023-02-06
|språk=en
|utgjevar=Swedish Threatened Species Unit. Uppsala in co-operation with Institute of Biology, Riga
|isbn=91-88506-00-2
|side=25-68
}}</ref>
<ref name="Latvijas daba">{{kjelde www
|url = https://www.latvijasdaba.lv/augi/dactylorhiza-baltica-klinge-niorlova/
|tittel = Latvijas daba: baltijas dzegužpirkstīte
|utgjevar = Enciklopēdija «Latvijas Daba»
|språk=lv
|vitja = 6. februar 2023
}}</ref>
<ref name="Litauen">{{kjelde bok
|tittel=Lietuvos gegužraibiniai (Orchidaceae) – Orchids (Orchidaceae) of Lithuania
|år=2006
|forfattar = Zigmantas Gudžinskas, Mindaugas Ryla
|url=https://www.researchgate.net/publication/269992684_Lietuvos_geguzraibiniai_Orchidaceae_-_Orchids_Orchidaceae_of_Lithuania
|vitja=2023-02-06
|språk=lt
|utgjevar=Botanikos instituto leidykla
|isbn=9986-662-28-1
|side=40-41
}}</ref>
<ref name="Czerwona">{{Kjelde www
|url = https://www.atlas-roslin.pl
|tittel = Flora Polski
|vitja = 2026-07-22
|utgjevar = atlas-roslin.pl
}}</ref>
<ref name="Przyroda">{{Kjelde www
|url = https://przyrodniczo.pl/rosliny/kukulka-baltycka/
|tittel = Kukułka bałtycka
|vitja = 2026-08-02
|utgjevar = Przyroda Dolnego Śląska
}}</ref>
<ref name="lid8">{{Kjelde bok
| forfattar = Reidar Elven mfl.
| utgjevingsår = 2022
| utgåve = 8.
| tittel = Norsk flora
| side = 195
| forlag = [[Det Norske Samlaget]]
| stad = Oslo
}}</ref>
<ref name="Hedrén et.al.">Genetisk variasjon og taksonomi i gruppa blir handsama i: <br/>{{Artikkelkjelde
| forfattar = Mikael Hedrén et al.
| utgjevingsår= 2012
| tittel = Systematisk position av några norska ''Dactylorhiza''-former
| publikasjon = Blyttia
| bind = 70
| nummer = 3
| side = 139–155
| url = https://nhm2.uio.no/botanisk/nbf/blyttia/blyttia_pdf/Blyttia201203_skjermkvalitet_hele.pdf
| doi=
| isbn=
| issn=0006-5269
| kommentar=
}}</ref>
</references>
{{refslutt}}
== Bakgrunnsstoff ==
* {{Artslenkjer}}
{{autoritetsdata}}
[[Kategori:Orkidear i Sverige]]
[[Kategori:Orkidear i Finland]]
[[Kategori:Orkidear i Estland]]
[[Kategori:Orkidear i Latvia]]
[[Kategori:Orkidear i Litauen]]
[[Kategori:Orkidear i Polen]]
[[Kategori:Marihandslekta]]
brpj2osawz1y7vzdk1xkorhpz7zsic9
Grasmarihand
0
396790
3664219
3664195
2026-08-02T14:34:24Z
TU-nor
12071
/* Hybridar */
3664219
wikitext
text/x-wiki
{{Taksoboks-pluss
| status = lc
| status_noreg = lc
| filnamn = Dactylorhiza incarnata ssp. incarnata Kiiminki, Finland 16.06.2013.jpg
| rike = [[Plantar|Planteriket]]
| klasse = [[Einfrøblada plantar|Einfrøblada]]
| orden = [[Aspargesordenen]]
| familie = [[Orkidéfamilien]]
| slekt l = [[Dactylorhiza]]
| art = [[Dactylorhiza incarnata|D. incarnata]]
| vitskapleg namn = Dactylorhiza incarnata ''ssp.'' incarnata
| klassifisert av = (L.) Soó
| habitat = kalkrik [[myr]], [[strandeng]]
| utbreiing = [[Eurasia]]}}
'''Grasmarihand''' (''Dactylorhiza incarnata'' ssp. ''incarnata''), ofte kalla '''vanleg engmarihand''', er ei [[Plantar|plante]] i [[marihandslekta]] ''Dactylorhiza'' i [[orkidéfamilien]] (marihandfamilien) Orchidaceae.<ref name="adb"/>
== Systematikk ==
Artsdatabanken bruker prinsipielt separate namn på ulike taksonomiske nivå. Her har ein vald å bruke det innarbeidde namnet [[engmarihand]] på arten og gi eit nytt namn til [[nominatunderart]]en, som har fått det lite innarbeidde namnet grasmarihand. Som oftast vil det vere denne underarten som er meint når ein bruker namnet engmarihand, og mange vel å omtale underarten som «vanleg engmarihand». Artsdatabanken tilrår å bruke grasmarihand.<ref name="adb"/> Tidlegare rekna ein [[blodmarihand]] som ein egen underart av engmarihand (''D. incarnata'' ssp. ''cruenta''), men i den 8. utgåva av ''[[Norsk flora]]'' er denne rekna som ein varietet av grasmarihand.<ref name="lid8"/>
I Sverige er grasmarihand rekna som underart (''D. incarnata'' ssp. ''incarnata''),<ref name="adb-se"/> medan [[blodmarihand]] og [[voksmarihand]] er rekna som varietetar.
I Danmark reknar ein [[dynemarihand]] som ein underart (''D. incarnata'' ssp. ''lobelii'') av [[engmarihand]] på linje med grasmarihand, medan [[voksmarihand]] er rekna som ein varietet (''D. incarnata'' var. ''ochroleuca''). I tillegg har det vore gjort einskildfunn av ei form (''D. incarnata'' f. ''hyphaematodes'').<ref name="adb-dk"/>
I Latvia er grasmarihand rekna som eigen art ved sidan av [[blodmarihand]], medan [[voksmarihand]] er rekna som underart av grasmarihand.<ref name="Latvijas daba"/> I Litauen er alle desse tre plasserte på artsnivå, og der er grasmarihand ført opp med underartane ''D. incarnata'' ssp. ''incarnata'', ''D. incarnata'' ssp. ''serotina'' og ''D. incarnata'' ssp. ''haematodes''.<ref name="Litauen"/> I Estland er dei to siste, saman med eit par andre, rekna som varietetar av arten engmarihand.<ref name="eElurikkus-liste"/>
I Nederland skil ein mellom underartane ''D. incarnata'' ssp. ''incarnata'', ''D. incarnata'' ssp. ''coccinea'' og ''D. incarnata'' ssp. ''lobelii''.<ref name="Benelux"/> I Belgia reknar ein grasmarihand og [[dynemarihand]] (med namnet ''D. incarnata'' var. ''lobelii'') som varietetar.<ref name="Waarnemingen1"/><ref name="Waarnemingen2"/>
I Polen har ein stundom rekna planter med svært breie blad som varieteten ''D. incarnata'' var. ''macrophylla'', og grasmarihand med kvite blomar har blitt registrert som ei form ''D. incarnata'' f. ''alba'', men båe er no rekna inn i underarten.<ref name="Czerwona"/>
I ''Field Guide to the Orchids of Europe and the Mediterranean'' (2019) har ein gått heilt bort frå å definere underartar for engmarihand.<ref name="orchidsEurope"/> I ''Plants of the World Online'' held ein fast ved dynemarihand, voksmarihand, blodmarihand, [[Dactylorhiza incarnata ssp. pulchella|ssp. ''pulchella'']] og [[Dactylorhiza incarnata ssp. gemmana|ssp. ''gemmana'']] som underartar.<ref name="powo"/>
==Utbreiing==
Grasmarihand veks først og fremst på Austlandet og i Midt-Noreg, så meir og meir spreidd nord til grensa mot Finnmark. Han trivst på kalkrik [[myr]] eller [[strandeng]].<ref name="adb-kart"/> I [[Norsk raudliste for artar]] er underarten vurdert som livskraftig (LC).<ref name="adb-rl"/>
Grasmarihand er i Sverige (svensk namn ''äkta ängsnycklar'') rekna som underart, og er ikkje vurdert separat for raudlistestatus.<ref name="adb-se"/> Han er òg rekna som underart i Danmark (status LC, dansk namn ''kødfarvet gøgeurt'')<ref name="adb-dk"/> og i Finland (NT) (finsk namn ''suopunakämmekkä'').<ref name="adb-fi"/>
Fordelinga på underartar av engmarihand er ikkje fullt ut klarlagd på Dei britiske øyane. Nominatunderarten er i den britiske raudlista oppgradert frå livskraftig til nær truga (NT) i 2025 på grunn av nedgang i bestanden,<ref name="GB Red List"/> medan han lokalt i Wales har status som livskraftig (LC),<ref name="EN Red List"/><ref name="CY Red List"/> og han er ikkje nemnd for tiltak i Skottland.<ref name="SC Red List"/> Han er ikkje nemnd for tiltak i Skottland.<ref name="SC Red List"/> I den lokale raudlista for England står han førebels på venteliste (WL) i påvente av meir data.<ref name="EN Red List"/> I den irske raudlista har arten status som livskraftig (LC).<ref name="IR Red List"/>
I Estland er grasmarihand (estisk namn ''kahkjaspunane sõrmkäpp'') vanleg over heile landet og er rekna som livskraftig (LC).<ref name="eElurikkus"/> I Latvia er arten (latvisk namn ''stāvlapu dzegužpirkstīte'')<ref name="Latvijas daba"/> vanleg over heile landet og står ikkje som truga på den latviske raudlista.<ref name="Latvia raudliste"/> I Litauen er arten (litauisk namn ''raudonoji gegūnė'') vanleg og er rekna som livskraftig.<ref name="Litauen"/>
I Benelux veks arten (nederlandsk namn ''vleeskleurige orchis'', fransk namn ''orchis incarnat'') spreidd i Nederland, men er i tilbakegang. I [[Flandern]] i Belgia veks han spreidd, og han er svært sjeldan i [[Vallonia]].<ref name="Benelux"/><ref name="Waarnemingen_kart"/> I den nederlandske raudlista er arten rekna som sårbar (VU, ''kwetsbaar''),<ref name="RodeLijstNL"/> I Belgia er han rekna som nær truga (NT, ''bijna in gevaar'') i Flandern og kritisk truga (CR, ''en danger critique'') i Vallonia.<ref name="RodeLijstFL"/><ref name="Wallonnes"/> I Luxembourg er arten i 2025 nedgradert frå kritisk truga til sterkt truga (EN).<ref name="RedListLux"/>
I Tyskland er underarten (tysk namn ''Steifblättrige Fingerwurz'') rekna som sårbar (VU, ''Gefährdet'').<ref name="Rote List"/> I Polen er underarten (polsk namn ''kukułka krwista typowa'') rekna som nær truga (NT, ''bliski zagrożenia'').<ref name="Czerwona"/>
== Hybridar ==
I Litauen er det registrert hybridar mellom grasmarihand og [[voksmarihand]] (''Dactylorhiza incarnata'' ssp. ''incarnata'' × ''incarnata'' ssp. ''ochroleuca'' eller ''Dactylorhiza incarnata'' nothossp. ''versicolor'').<ref name="powo0"/><ref name="Litauen-hybrid1"/> Denne hybriden er òg registrert i Tyskland<ref name="powo"/> og i Polen.<ref name="Czerwona"/>
Hybridar mellom grasmarihand og [[skogmarihand]] (''Dactylorhiza incarnata'' ssp. ''incarnata'' × ''maculata'' ssp. ''fuchsii'' eller ''Dactylorhiza'' ×''kerneriorum'' nothossp. ''kerneriorum'')<ref name="powo1"/> finst i Noreg på fleire stader,<ref name="lid8"/> og han er registrert i Sverige (svensk namn ''hybridnycklar''),<ref name="adb-se-hybrid1"/> i Danmark<ref name="Danmark-hybrid"/> og i Finland.<ref name="adb-fi-hybrid1"/> Han veks og spreidd i Storbritannia og Irland,<ref name="orchids"/> og han er registrert med eitt funn i Estland.<ref name="eElurikkus-hybrid1"/> Hybridar med [[flekkmarihand]] (''Dactylorhiza incarnata'' ssp. ''incarnata'' × ''maculata'' ssp. ''maculata'' eller ''Dactylorhiza'' ×''claudiopolitana'' nothossp. ''carnea'', alternativt ''Dactylorhiza'' ×''carnea'')<ref name="powo2"/> er ikkje registrert i Noreg,<ref name="lid8"/> men han finst i Sverige,<ref name="adb-se-hybrid2"/> Danmark<ref name="Danmark-hybrid"/> og Finland.<ref name="adb-fi-hybrid2"/> Han er òg registrert i Storbritannia og Irland, men er sjeldan.<ref name="orchids"/> I Nederland er denne hybriden (der kalla ''Dactylorhiza'' ×''carnea'') svært sjeldan.<ref name="Benelux1"/>
Hybridar mellom grasmarihand og [[lappmarihand]] (''Dactylorhiza incarnata'' ssp. ''incarnata'' × ''majalis'' ssp. ''lapponica'' eller ''Dactylorhiza'' ×''claudiopolitana'', alternativt ''Dactylorhiza'' ×''weissenbachiana'')<ref name="orchidsEurope"/><ref name="powo3"/> finst fleire stader i Noreg<ref name="lid8"/> og Sverige,<ref name="adb-se-hybrid3"/> og er registrert i Finland.<ref name="adb-fi-hybrid3"/> Dette kan då vere den same som er registrert i Estland mellom grasmarihand og [[Dactylorhiza russowii]] (''Dactylorhiza incarnata'' ssp. ''incarnata'' × ''russowii'').<ref name="eElurikkus-hybrid2"/> Hybridar med [[smalmarihand]] (''Dactylorhiza incarnata'' ssp. ''incarnata'' × ''majalis'' ssp. ''sphagnicola'') er registrert på det sørlege Austlandet i Noreg<ref name="lid8"/> og i Sverige.<ref name="adb-se-hybrid4"/> Hybridar med [[purpurmarihand]] (''Dactylorhiza incarnata'' ssp. ''incarnata'' × ''majalis'' ssp. ''purpurella'' eller ''Dactylorhiza'' ×''latirella'')<ref name="powo5"/> er funne på det nordlege Vestlandet i Noreg,<ref name="lid8"/> i Danmark<ref name="Danmark-hybrid"/> og i dei nordlege delane av Dei britiske øyane.<ref name="orchids"/> Det er òg registrert hybridar med [[nominatunderarten]] [[Dactylorhiza majalis ssp. majalis|''Dactylorhiza majalis'' ssp. ''majalis'']] av kongsmarihand (''Dactylorhiza incarnata'' ssp. ''incarnata'' × ''majalis'' ssp. ''majalis'' eller ''Dactylorhiza'' ×''aschersoniana'' nothossp. ''aschersoniana''),<ref name="powo6"/> i Sverige,<ref name="adb-se-hybrid6"/> i Danmark,<ref name="Danmark-hybrid"/> i Litauen<ref name="Litauen-hybrid2"/> i Nederland<ref name="Benelux2"/> og i Polen.<ref name="Czerwona"/> I Danmark er det vidare funne hybridar med [[Dactylorhiza majalis ssp. integrata|''Dactylorhiza majalis'' ssp. ''integrata'']] (''Dactylorhiza incarnata'' ssp. ''incarnata'' × ''majalis'' ssp. ''integrata'').<ref name="Danmark-hybrid"/> På Dei britiske øyane er det registrert hybridar med [[Dactylorhiza majalis ssp. traunsteinerioides|''Dactylorhiza majalis'' ssp. ''traunsteinerioides'']] (''Dactylorhiza incarnata'' ssp. ''incarnata'' × ''majalis'' ssp. ''traunsteinerioides'', i [[Yorkshire]], Wales og Irland), med [[Dactylorhiza majalis ssp. occidentalis|''Dactylorhiza majalis'' ssp. ''occidentalis'']] (''Dactylorhiza incarnata'' ssp. ''incarnata'' × ''majalis'' ssp. ''occidentalis'') og med [[stormarihand|''Dactylorhiza majalis'' ssp. ''praetermissa'']] i England og Wales.<ref name="orchids"/> Den siste er òg registrert i Nederland (der kalla ''Dactylorhiza incarnata'' × ''praetermissa'').<ref name="Benelux3"/> I Polen er det registrert ein hybrid mellom grasmarihand og [[Dactylorhiza ruthei|''D. ruthei'']], ''Dactylorhiza incarnata'' × ''ruthei''.<ref name="Czerwona"/>
Nyare funn av ein hybrid med [[systermarihand]] (''Dactylorhiza incarnata'' × ''sambucina'' eller ''Dactylorhiza'' ×''guillaumeae'')<ref name="powo4"/> i [[Småland]] i Sverige<ref name="adb-se-hybridx"/> er ikkje verifiserte.
Grasmarihand kan òg danne ein [[intergenerisk]] hybrid (hybrid mellom ulike slekter) med [[brudespore]] (''Dactylorhiza incarnata'' ssp. ''incarnata'' × ''Gymnadenia conopsea'' eller ×''Dactylodenia vollmannii'' nothossp. ''vollmannii'').<ref name="powox"/> Han er funnen i [[Røros]] og [[Hattfjelldal]] i Noreg,<ref name="lid8"/> spreidde stader i Sverige<ref name="adb-se-hybrid"/> og to gonger i [[Cornwall]].<ref name="orchids"/>
== Referansar ==
{{refopning}}
<references>
<ref name="powo">{{Kilde www
|url = https://powo.science.kew.org/taxon/urn:lsid:ipni.org:names:626620-1
|tittel = PoWO: ''Dactylorhiza incarnata''
|besøksdato = 2023-02-07
|utgiver = Plants of the World Online
}}</ref>
<ref name="powox">{{Kilde www
|url = https://powo.science.kew.org/taxon/urn:lsid:ipni.org:names:3288338-4
|tittel = PoWO: ×''Dactylodenia vollmannii'' nothosubsp. ''vollmannii''
|besøksdato = 2023-01-26
|utgiver = Plants of the World Online
}}</ref>
<ref name="powo0">{{Kilde www
|url = https://powo.science.kew.org/taxon/urn:lsid:ipni.org:names:951788-1
|tittel = PoWO: ''Dactylorhiza incarnata'' nothosubsp. ''versicolor''
|besøksdato = 2023-02-06
|utgiver = Plants of the World Online
}}</ref>
<ref name="powo1">{{Kilde www
|url = https://powo.science.kew.org/taxon/urn:lsid:ipni.org:names:77168079-1
|tittel = PoWO: ''Dactylorhiza'' × ''kerneriorum'' nothosubsp. ''kerneriorum''
|besøksdato = 2023-01-26
|utgiver = Plants of the World Online
}}</ref>
<ref name="powo2">{{Kilde www
|url = https://powo.science.kew.org/taxon/urn:lsid:ipni.org:names:626583-1
|tittel = PoWO: ''Dactylorhiza'' × ''carnea''
|besøksdato = 2023-01-26
|utgiver = Plants of the World Online
}}</ref>
<ref name="powo3">{{Kilde www
|url = https://powo.science.kew.org/taxon/urn:lsid:ipni.org:names:626587-1
|tittel = PoWO: ''Dactylorhiza'' × ''claudiopolitana''
|besøksdato = 2025-03-28
|utgiver = Plants of the World Online
}}</ref>
<ref name="powo4">{{Kilde www
|url = https://powo.science.kew.org/taxon/urn:lsid:ipni.org:names:901861-1
|tittel = PoWO: ''Dactylorhiza'' × ''guillaumeae''
|besøksdato = 2025-03-27
|utgiver = Plants of the World Online
}}</ref>
<ref name="powo5">{{Kilde www
|url = https://powo.science.kew.org/taxon/urn:lsid:ipni.org:names:626638-1
|tittel = PoWO: ''Dactylorhiza'' × ''latirella''
|besøksdato = 2025-03-27
|utgiver = Plants of the World Online
}}</ref>
<ref name="powo6">{{Kilde www
|url = https://powo.science.kew.org/taxon/urn:lsid:ipni.org:names:77168075-1
|tittel = PoWO: ''Dactylorhiza'' × ''aschersoniana'' nothosubsp. ''aschersoniana''
|besøksdato = 2023-01-26
|utgiver = Plants of the World Online
}}</ref>
<ref name="orchids">{{Kjelde bok
| forfattar = Anne and Simon Harrap
| utgjevingsår = 2009
| utgåve = 2.
| tittel = Orchids of Britain and Ireland
| forlag = A & C Black
| stad = London
| isbn = 978-1-408-10571-9
}}</ref>
<ref name="adb">{{Kilde www
|url = https://www.artsdatabanken.no/taxon/_/99501
|tittel = Artsdatabanken: Artsopplysningar grasmarihand
|besøksdato = 2022-02-24
|utgiver = Artsdatabanken
}}</ref>
<ref name="adb-rl">{{Kilde www
|url = https://artsdatabanken.no/lister/rodlisteforarter/2021/2010
|tittel = Raudlista: Grasmarihand
|besøksdato = 2022-02-24
|utgiver = Artsdatabanken
|dato = 2021-11-24
}}</ref>
<ref name="adb-kart">{{Kilde www
|url = https://artskart.artsdatabanken.no/app/#map/337823,7134903/4/background/topo2/filter/%7B%22TaxonIds%22%3A%5B144590%5D%2C%22IncludeSubTaxonIds%22%3Atrue%2C%22Found%22%3A%5B2%5D%2C%22Style%22%3A1%2C%22YearFrom%22%3A2010%7D
|tittel = Artskart: Engmarihand, registrerte funn etter 2010
|besøksdato = 2022-02-24
|utgiver = Artsdatabanken
|kommentar = Ettersom grasmarihand ofte vil vere registrert som engmarihand, er det kartet for arten som er vist. Andre underartar er registrerte med avvikande farge frå grønt.
}}</ref>
<ref name="adb-se">{{Kilde www
|url = https://artfakta.se/taxa/264307/information
|tittel = Artfakta: Äkta ängsnycklar ''Dactylorhiza incarnata'' subsp. ''incarnata''
|besøksdato = 2025-03-27
|utgiver = Artdatabanken
}}</ref>
<ref name="adb-se-hybrid">{{Kilde www
|url = https://artfakta.se/taxa/6010638/information
|tittel = Artfakta: Ängsnycklar × brudsporre ''Dactylorhiza incarnata'' × ''Gymnadenia conopsea''
|besøksdato = 2023-01-26
|utgiver = Artdatabanken
}}</ref>
<ref name="adb-se-hybrid1">{{Kilde www
|url = https://artfakta.se/taxa/223581/information
|tittel = Artfakta: Hybridnycklar ''Dactylorhiza incarnata'' var. ''incarnata'' × ''maculata'' subsp. ''fuchsii''
|besøksdato = 2023-01-26
|utgiver = Artdatabanken
}}</ref>
<ref name="adb-se-hybrid2">{{Kilde www
|url = https://artfakta.se/taxa/223582/information
|tittel = Artfakta: Äkta ängsnycklar × Jungfru Marie nycklar ''Dactylorhiza incarnata'' var. ''incarnata'' × ''maculata'' subsp. ''maculata''
|besøksdato = 2023-01-26
|utgiver = Artdatabanken
}}</ref>
<ref name="adb-se-hybrid3">{{Kilde www
|url = https://artfakta.se/taxa/223580/information
|tittel = Artfakta: Äkta ängsnycklar × sumpnycklar ''Dactylorhiza incarnata'' var. ''incarnata'' × ''majalis'' subsp. ''lapponica''
|besøksdato = 2023-01-26
|utgiver = Artdatabanken
}}</ref>
<ref name="adb-se-hybrid4">{{Kilde www
|url = https://artfakta.se/taxa/6010518/information
|tittel = Artfakta: Äkta ängsnycklar × mossnycklar ''Dactylorhiza incarnata'' var. ''incarnata'' × ''majalis'' subsp. ''sphagnicola''
|besøksdato = 2023-01-26
|utgiver = Artdatabanken
}}</ref>
<ref name="adb-se-hybrid6">{{Kilde www
|url = https://artfakta.se/taxa/223583/information
|tittel = Artfakta: Äkta ängsnycklar × majnycklar ''Dactylorhiza incarnata'' var. ''incarnata'' × ''majalis'' subsp. ''majalis''
|besøksdato = 2023-01-26
|utgiver = Artdatabanken
}}</ref>
<ref name="adb-se-hybridx">{{Kilde www
|url = https://artfakta.se/taxa/6010519/information
|tittel = Artfakta: Ängsnycklar × Adam och Eva ''Dactylorhiza incarnata'' × ''sambucina''
|besøksdato = 2023-01-26
|utgiver = Artdatabanken
}}</ref>
<ref name="adb-dk">{{Kilde www
|url = https://www.naturbasen.dk/art/1879/koedfarvet-goegeurt
|tittel = Naturbasen: Kødfarvet Gøgeurt ''Dactylorhiza incarnata'' ssp. ''incarnata''
|besøksdato = 2022-03-07
|utgiver = Naturbasen
}}</ref>
<ref name="adb-fi">{{Kilde www
|url = https://laji.fi/en/taxon/MX.40069
|tittel = LAJI: ''Dactylorhiza incarnata'' subsp. ''incarnata''
|besøksdato = 2022-03-07
|utgiver = LAJI.FI
}}</ref>
<ref name="adb-fi-hybrid1">{{Kilde www
|url = https://laji.fi/en/taxon/MX.42558
|tittel = LAJI: ''Dactylorhiza fuchsii'' × ''incarnata''
|besøksdato = 2025-03-28
|utgiver = LAJI.FI
}}</ref>
<ref name="adb-fi-hybrid2">{{Kilde www
|url = https://laji.fi/en/taxon/MX.4972329
|tittel = LAJI: ''Dactylorhiza incarnata'' × ''maculata''
|besøksdato = 2025-03-28
|utgiver = LAJI.FI
}}</ref>
<ref name="adb-fi-hybrid3">{{Kilde www
|url = https://laji.fi/en/taxon/MX.42352
|tittel = LAJI: ''Dactylorhiza incarnata'' × ''traunsteineri''
|besøksdato = 2025-03-28
|utgiver = LAJI.FI
}}</ref>
<ref name="GB Red List">{{Kjelde www
|url = https://bsbi.org/media/pages/learn/publications/other-books/f59a032ddc-1763470032/strohetal.2025_supp.info.xlsx
|tittel = A New Vascular Plant Red List for Great Britain
|utgjevar = Botanical Society of Britain & Ireland
|format = XSLX
|dato = 2025
|vitja = 15. juli 2026
}}</ref>
<ref name="EN Red List">{{Kjelde www
|url = https://bsbi.org/wp-content/uploads/dlm_uploads/England_Red_List_1.pdf
|tittel = A Vascular Plant Red List for England
|utgjevar = Botanical Society of Britain & Ireland
|dato = 2014
|vitja = 9. mars 2022
}}</ref>
<ref name="SC Red List">{{Kjelde www
|url = https://www.gov.scot/publications/scottish-biodiversity-list/
|tittel = Scottish Biodiversity List
|utgjevar = Scotland's Nature Agency / Buidheann Nàdair na h-Alba
|dato = 2020
|vitja = 9. mars 2022
}}</ref>
<ref name="CY Red List">{{Kjelde www
|url = https://www.plantlife.org.uk/wp-content/uploads/2023/04/A-Vascular-Plant-Red-Data-List-for-Wales.pdf
|tittel = A Vascular Plant Red Data List for Wales / Rhestr o Blanhigion Fasgwlaidd Data Coch ar gyfer Cymru
|utgjevar = Plantlife Wales
|dato = 2008
|vitja = 9. mars 2022
}}</ref>
<ref name="IR Red List">{{Kjelde www
|url = https://www.npws.ie/sites/default/files/publications/pdf/RL10%20VascularPlants.pdf
|tittel = Ireland Red List No. 10: Vascular Plants
|utgjevar = National Parks & Wildlife Service
|dato = 2016
|vitja = 9. mars 2022
}}</ref>
<ref name="eElurikkus-liste">{{Kjelde www
|url = https://elurikkus.ee/app/taxonomy/search?text=Dactylorhiza+incarnata+var&offset=0
|tittel = eElurikkus: Species
|utgjevar = Tartu Ülikool (Tartu universitet)
|språk=et, en
|vitja = 6. februar 2023
}}</ref>
<ref name="eElurikkus">{{Kjelde www
|url = https://elurikkus.ee/app/taxonomy/taxon/10130
|tittel = eElurikkus: ''Dactylorhiza incarnata'' subsp. ''incarnata''
|utgjevar = Tartu Ülikool (Tartu universitet)
|språk=et, en
|vitja = 6. februar 2023
}}</ref>
<ref name="eElurikkus-hybrid1">{{Kjelde www
|url = https://elurikkus.ee/app/taxonomy/taxon/762234
|tittel = eElurikkus: ''Dactylorhiza fuchsii'' × ''incarnata'' ssp. ''incarnata''
|utgjevar = Tartu Ülikool (Tartu universitet)
|språk=et, en
|vitja = 6. februar 2023
}}</ref>
<ref name="eElurikkus-hybrid2">{{Kjelde www
|url = https://elurikkus.ee/app/taxonomy/taxon/11469
|tittel = eElurikkus: ''Dactylorhiza russowii'' x ''Dactylorhiza incarnata''
|utgjevar = Tartu Ülikool (Tartu universitet)
|språk=et, en
|vitja = 6. februar 2023
}}</ref>
<ref name="Latvia raudliste">{{kjelde bok
|tittel=Red Data Book of the Baltic Region
|år=1993
|redaktør= Torleif Ingelög, Roger Andersson og Martin Tjernberg
|url=https://dokumen.pub/red-data-book-of-the-baltic-region-part-1-lists-of-threatened-vascular-plants-and-vertebrates-9789188506009-9188506002.html
|vitja=2023-02-06
|språk=en
|utgjevar=Swedish Threatened Species Unit. Uppsala in co-operation with Institute of Biology, Riga
|isbn=91-88506-00-2
|side=25-68
}}</ref>
<ref name="Latvijas daba">{{kjelde www
|url = https://www.latvijasdaba.lv/augi/dactylorhiza-incarnata-l-soo/
|tittel = Latvijas daba: stāvlapu dzegužpirkstīte
|utgjevar = Enciklopēdija «Latvijas Daba»
|språk=lv
|vitja = 6. februar 2023
}}</ref>
<ref name="Litauen">{{kjelde bok
|tittel=Lietuvos gegužraibiniai (Orchidaceae) – Orchids (Orchidaceae) of Lithuania
|år=2006
|forfattar = Zigmantas Gudžinskas, Mindaugas Ryla
|url=https://www.researchgate.net/publication/269992684_Lietuvos_geguzraibiniai_Orchidaceae_-_Orchids_Orchidaceae_of_Lithuania
|vitja=2023-02-06
|språk=lt
|utgjevar=Botanikos instituto leidykla
|isbn=9986-662-28-1
|side=34-35
}}</ref>
<ref name="Litauen-hybrid1">{{kjelde bok
|tittel=Lietuvos gegužraibiniai (Orchidaceae) – Orchids (Orchidaceae) of Lithuania
|år=2006
|forfattar = Zigmantas Gudžinskas, Mindaugas Ryla
|url=https://www.researchgate.net/publication/269992684_Lietuvos_geguzraibiniai_Orchidaceae_-_Orchids_Orchidaceae_of_Lithuania
|vitja=2023-02-06
|språk=lt
|utgjevar=Botanikos instituto leidykla
|isbn=9986-662-28-1
|side=39
}}</ref>
<ref name="Litauen-hybrid2">{{kjelde bok
|tittel=Lietuvos gegužraibiniai (Orchidaceae) – Orchids (Orchidaceae) of Lithuania
|år=2006
|forfattar = Zigmantas Gudžinskas, Mindaugas Ryla
|url=https://www.researchgate.net/publication/269992684_Lietuvos_geguzraibiniai_Orchidaceae_-_Orchids_Orchidaceae_of_Lithuania
|vitja=2023-02-06
|språk=lt
|utgjevar=Botanikos instituto leidykla
|isbn=9986-662-28-1
|side=42
}}</ref>
<ref name="lid8">{{Kjelde bok
| forfattar = Reidar Elven mfl.
| utgjevingsår = 2022
| utgåve = 8.
| tittel = Norsk flora
| side = 192–193
| forlag = [[Det Norske Samlaget]]
| stad = Oslo
}}</ref>
<ref name="Danmark-hybrid">{{Kjelde bok
| forfattar = Henrik Ærenlund Pedersen og Niels Faurholdt
| utgjevingsår = 2010
| tittel = Danmarks vilde orkidéer
| side = 69–77
| forlag = [[Gyldendalske Boghandel, Nordisk Forlag]]
| stad = København
| isbn = 978-87-02-06386-8
}}</ref>
<ref name="orchidsEurope">{{Kjelde bok
| forfattar = Rolf Kühn, Henrik Æ. Pedersen, Philip Cribb
| utgjevingsår = 2019
| tittel = Field Guide to the Orchids of Europe and the Mediterranean
| forlag = Kew Publishing
| stad = London
| isbn = 978-1-84246-669-8
}}</ref>
<ref name="Benelux">{{Kjelde www
|url = https://www.verspreidingsatlas.nl/0884#
|tittel = Verspreidingsatlas Vaatplanten: ''Dactylorhiza incarnata''
|besøksdato = 2024-01-16
|utgjevar = FLORON
}}</ref>
<ref name="Benelux1">{{Kjelde www
|url = https://www.verspreidingsatlas.nl/6999
|tittel = Verspreidingsatlas Vaatplanten: ''Dactylorhiza'' × ''carnea''
|besøksdato = 2024-01-16
|utgjevar = FLORON
}}</ref>
<ref name="Benelux2">{{Kjelde www
|url = https://www.verspreidingsatlas.nl/6986
|tittel = Verspreidingsatlas Vaatplanten: ''Dactylorhiza'' × ''aschersoniana''
|besøksdato = 2024-01-16
|utgjevar = FLORON
}}</ref>
<ref name="Benelux3">{{Kjelde www
|url = https://www.verspreidingsatlas.nl/6997
|tittel = Verspreidingsatlas Vaatplanten: ''Dactylorhiza incarnata'' × ''praetermissa''
|besøksdato = 2024-01-16
|utgjevar = FLORON
}}</ref>
<ref name="RodeLijstNL">{{Kjelde www
|url = https://www.floron.nl/Portals/1/Downloads/Basisrapport%20Rode%20Lijst%20vaatplanten%202012.pdf
|tittel = Rode Lijst Vaatplanten 2012
|vitja = 2024-01-15
|utgjevar = FLORON
}}</ref>
<ref name="RodeLijstFL">{{Kjelde www
|url = https://purews.inbo.be/ws/portalfiles/portal/279821/222852.pdf
|forfattar = Wouter Van Landuyt, Leo Vanhecke & Ivan Hoste |tittel = Rode Lijst van de vaatplanten van Vlaanderen en het Brussels Hoofdstedelijk Gewest
|vitja = 2024-01-15
|utgjevar = Instituut voor Natuur- en Bosonderzoek
}}</ref>
<ref name="Wallonnes">{{Kjelde www
|url = https://biodiversite.wallonie.be/home/evaluation-biologique/resultats-des-monitorings/listes-rouges/flore-2022.html
|tittel = La liste rouge de la flore (2026)
|vitja = 2026-07-18
|utgjevar = SPW Environnement (Service Public de Wallonie Agriculture, Ressources naturelles et Environnement - ARNE)
}}</ref>
<ref name="RedListLux">{{Artikkelkjelde
| forfattar = Guy Colling, Thierry Helminger, Yves Krippel, Simone Schneider og Laura Daco
| utgjevingsår= 18. juli 2025
| tittel = Red List of the vascular plants of Luxembourg
| publikasjon = Ferrantia
| bind = 93
| side = 22–52
| url = https://mnhn.public.lu/dam-assets/publications/ferrantia/ferrantia93.pdf
| utgjevar = Musée national d’histoire naturelle, Luxembourg
| issn= 1682-5519
| kommentar=
}}</ref>
<ref name="Waarnemingen1">{{Kjelde www
|url = https://waarnemingen.be/species/186840/
|tittel = Vleeskleurige orchis s.s. – ''Dactylorhiza incarnata'' var. ''incarnata''
|vitja = 2024-01-17
|utgjevar = Waarnemingen.be
}}</ref>
<ref name="Waarnemingen2">{{Kjelde www
|url = https://waarnemingen.be/species/20295/
|tittel = Vleeskleurige duinorchis – ''Dactylorhiza incarnata'' var. ''lobelii''
|vitja = 2024-01-17
|utgjevar = Waarnemingen.be
}}</ref>
<ref name="Waarnemingen_kart">{{Kjelde www
|url = https://waarnemingen.be/species/2468/maps/?start_date=2019-01-18&interval=157680000&end_date=2024-01-17&map_type=grid10k
|tittel = Verspreidingskaart: Vleeskleurige duinorchis – ''Dactylorhiza incarnata''
|vitja = 2024-01-17
|utgjevar = Waarnemingen.be
}}</ref>
<ref name="Rote List">{{Kjelde www
|url = https://www.rote-liste-zentrum.de/organismengruppen/pflanzen/farn-und-bluetenpflanzen-tracheophyta/?q=Farn-%20und%20Blütenpflanzen
|tittel = Die Roten Listen: Farn- und Blütenpflanzen (Tracheophyta)
|vitja = 2026-07-22
|utgjevar = Bundesamt für Naturschutz
}}</ref>
<ref name="Czerwona">{{Kjelde www
|url = https://www.atlas-roslin.pl
|tittel = Flora Polski
|vitja = 2026-07-22
|utgjevar = atlas-roslin.pl
}}</ref>
</references>
{{refslutt}}
== Bakgrunnsstoff ==
* {{Artslenkjer}}
{{autoritetsdata}}
[[Kategori:Orkidear i Noreg]]
[[Kategori:Orkidear i Sverige]]
[[Kategori:Orkidear i Danmark]]
[[Kategori:Orkidear i Finland]]
[[Kategori:Orkidear i Storbritannia]]
[[Kategori:Orkidear i Irland]]
[[Kategori:Orkidear i Estland]]
[[Kategori:Orkidear i Latvia]]
[[Kategori:Orkidear i Litauen]]
[[Kategori:Orkidear i Nederland]]
[[Kategori:Orkidear i Belgia]]
[[Kategori:Orkidear i Luxembourg]]
[[Kategori:Orkidear i Tyskland]]
[[Kategori:Orkidear i Polen]]
[[Kategori:Marihandslekta]]
sz9uh1jfer58vw0xjxu817xvx37vzfu
Stormarihand
0
396818
3664213
3664030
2026-08-02T13:53:33Z
TU-nor
12071
3664213
wikitext
text/x-wiki
{{Taksoboks-pluss
| status =
| status_noreg =
| filnamn = Dactylorhiza praetermissa (plants).jpg
| rike = [[Plantar|Planteriket]]
| klasse = [[Einfrøblada plantar|Einfrøblada]]
| orden = [[Aspargesordenen]]
| familie = [[Orkidéfamilien]]
| slekt l = [[Dactylorhiza]]
| art = D. praetermissa
| vitskapleg namn = ''Dactylorhiza praetermissa''
| klassifisert av = (Druce) Soó
| utbreiing=nordlege og vestlege [[Europa]]}}
'''Stormarihand''' (''Dactylorhiza praetermissa'') er ei [[Plantar|plante]] i [[marihandslekta]] ''Dactylorhiza'' i [[orkidéfamilien]] (marihandfamilien) Orchidaceae. Det er noko uvisst om ho finst i Noreg.
== Systematikk ==
Denne orkideen er i somme kjelder rekna som ein underart av [[kongsmarihand]] med namnet ''D. majalis'' ssp. ''praetermissa''. I den norske Artsdatabanken står han med artsnamnet ''D. praetermissa'', og det same gjer han i Estland.<ref name="eElurikkus"/>
I ''Gyldendals store nordiske flora'' er [[Dactylorhiza majalis ssp. integrata|''D. majalis'' ssp. ''integrata'']] ført opp med det norske namnet stormarihand.<ref name="Gyldendal"/> Hedrén mfl. (2012) seier at dette er den same orkideen som Artsdatabanken kallar stormarihand, og som er registrert med eit omdiskutert funn på Stadlandet,<ref name="adb"/><ref name="adb-kart"/> eit funn som blir avvist av Hedrén.<ref name="Hedrén et.al."/>
I ''Field Guide to the Orchids of Europe and the Mediterranean'' (2019) er artsnamnet ''D. praetermissa'' (og dermed òg underartsnamnet ''D. majalis'' ssp. ''praetermissa'') avvist og ført opp som synonym til [[Dactylorhiza majalis ssp. integrata|''D. majalis'' ssp. ''integrata'']].<ref name="orchidsEurope"/> Omvendt nemner ''WFO – The World Flora Online'' og ''Plants of the World Online'' planta som ''D. majalis'' ssp. ''praetermissa'' (med ''D. majalis'' ssp. ''integrata'' og ''D. praetermissa'' som synonymnamn).<ref name="wfo"/><ref name="powo"/>
I Storbritannia er det ført opp ein underart:
*[[Dactylorhiza praetermissa ssp. schoenophila|''D. praetermissa'' ssp. ''schoenophila'']] (NT)<ref name="GB Red List"/>
I Nederland er det oppført ein varietet ''D. praetermissa'' var. ''junialis'', som er ganske vanleg over heile landet.<ref name="Benelux0"/> Dette er den same planta som i Sverige og Danmark har namnet ''D. majalis'' ssp. ''integrata'' var. ''junialis''.<ref name="adb-se2"/><ref name="adb-dk2"/> I Belgia er arten ført opp med dei to underartane ''D. praetermissa'' ssp. ''praetermissa'' og ''D. praetermissa'' ssp. ''integrata''.<ref name="Wallonnes"/>
== Utbreiing ==
På dei britiske øyane er stormarihand (engelsk namn ''southern marsh orchid'') vanleg i England og Wales. I den britiske raudlista har arten status som livskraftig (LC),<ref name="GB Red List"/> på same måte som lokalt i England og Wales.<ref name="EN Red List"/><ref name="CY Red List"/>
I Estland er stormarihand (estisk namn ''lääne-sõrmkäpp'') registrert med nokre få funn på [[Saaremaa]] og er rekna som kritisk truga [CR].<ref name="eElurikkus"/>
I Benelux er stormarihand (nederlandsk namn ''rietorchis'', fransk namn ''orchis négligé'') ganske vanleg i Nederland, mest i kystnære strøk. I [[Flandern]] i Belgia veks han noko meir spreidd, mest i kystnære strøk, medan han er svært sjeldan i [[Vallonia]].<ref name="Benelux"/><ref name="Waarnemingen"/> I den nederlandske raudlista er arten rekna som livskraftig (LC, ''thans niet bedreigd''),<ref name="RodeLijstNL"/> I Belgia er han rekna som nær truga (NT, ''bijna in gevaar'') i Flandern og kritisk truga (CR, ''en danger critique'') i Vallonia.<ref name="RodeLijstFL"/><ref name="Wallonnes"/> I Luxembourg er han òg rekna som kritisk truga (CR).<ref name="RedListLux"/>
I Tyskland er stormarihand (tysk namn ''Übersehene Fingerwurz'') rekna som nær truga (NT, ''Vorwarnliste'').<ref name="Rote List"/> I Polen (polsk namn ''kukułka zaniedbana'') veks han berre i [[Pommern]] og er ikkje raudlistevurdert.<ref name="Czerwona"/>
== Hybridar ==
Hybridar mellom stormarihand og [[grasmarihand]] (''Dactylorhiza incarnata'' ssp. ''incarnata'' × ''majalis'' ssp. ''praetermissa'') er registrert i England og Wales, men er ganske sjeldne.<ref name="orchids"/> Han er òg registrert i Nederland (der kalla ''Dactylorhiza incarnata'' × ''praetermissa'').<ref name="Benelux1"/>
Hybridar med [[skogmarihand]] (''Dactylorhiza maculata'' ssp. ''fuchsii'' × ''majalis'' ssp. ''praetermissa'' eller ''Dactylorhiza'' ×''grandis'')<ref name="powo1"/> er ganske vanlege og er truleg den vanlegaste orkidéhybriden i det sørlege England.<ref name="orchids"/> Denne er òg kjend frå Nederland (der som ''Dactylorhiza fuchsii'' × ''praetermissa'' eller ''Dactylorhiza'' ×''grandis'').<ref name="Benelux2"/> Hybridar med [[flekkmarihand]] (''Dactylorhiza maculata'' ssp. ''maculata'' × ''majalis'' ssp. ''praetermissa'') er på langt nær like vanleg i England,<ref name="orchids"/> men er noko vanlegare i Nederland (der som ''Dactylorhiza maculata'' × ''praetermissa'' eller ''Dactylorhiza'' ×''hallii'').<ref name="Benelux3"/>
Hybridar med [[smalmarihand]] er registrert i Nederland (der kalla ''Dactylorhiza praetermissa'' × ''sphagnicola'').<ref name="Benelux4"/> Hybridar med [[purpurmarihand]] (''Dactylorhiza majalis'' ssp. ''praetermissa'' × ''majalis'' ssp. ''purpurella'' eller ''Dactylorhiza'' ×''salteri'')<ref name="powo2"/> er svært sjeldne og er berre funne i Wales. I England er det òg funne hybridar med [[Dactylorhiza majalis ssp. traunsteinerioides|''Dactylorhiza majalis'' ssp. ''traunsteinerioides'']].<ref name="orchids"/> I Nederland har ein registrert hybridar med [[Dactylorhiza majalis ssp. majalis|''Dactylorhiza majalis'' ssp. ''majalis'']] (''Dactylorhiza majalis'' ssp. ''majalis'' × ''majalis'' ssp. ''praetermissa'' eller ''Dactylorhiza majalis'' nothossp. ''godferyana'', alternativt ''Dactylorhiza'' ×''godferyana'').<ref name="powo3"/><ref name="Benelux5"/> Dette er då truleg den same som òg er funnen i Danmark (der med namnet ''Dactylorhiza majalis'' ssp. ''integrata'' var. ''integrata'' × ''Dactylorhiza majalis'' ssp. ''majalis'').<ref name="adb-dkx"/>
I Nederland er det òg registrert eit funn frå 1980-talet av ein hybrid med [[Dactylorhiza elata|''Dactylorhiza elata'' ssp. ''sesquipedalis'']] (''Dactylorhiza elata'' ssp. ''sesquipedalis'' × ''praetermissa'' eller ''Dactylorhiza'' ×''paridaeniana'').<ref name="Benelux6"/>
Stormarihand kan òg danne [[intergenerisk]]e hybridar (hybrid mellom ulike slekter) med [[praktbrudespore]] (''Dactylorhiza majalis'' ssp. ''praetermissa'' × ''Gymnadenia densiflora'' eller ×''Dactylodenia ettlingeriana'')<ref name="powx1"/> og med [[grannbrudespore]] (''Dactylorhiza majalis'' ssp. ''praetermissa'' × ''Gymnadenia borealis'' eller ×''Dactylodenia lacerta'').<ref name="powx2"/> Dei er registrerte i Sør-England.<ref name="orchids"/>
== Referansar ==
{{refopning}}
<references>
<ref name="powo">{{Kilde www
|url = https://powo.science.kew.org/taxon/urn:lsid:ipni.org:names:887444-1
|tittel = PoWO: ''Dactylorhiza majalis'' subsp. ''praetermissa''
|besøksdato = 2022-03-14
|utgiver = Plants of the World Online
}}</ref>
<ref name="powo1">{{Kilde www
|url = https://powo.science.kew.org/taxon/urn:lsid:ipni.org:names:626612-1
|tittel = PoWO: ''Dactylorhiza'' × ''grandis''
|besøksdato = 2023-01-27
|utgiver = Plants of the World Online
}}</ref>
<ref name="powo2">{{Kilde www
|url = https://powo.science.kew.org/taxon/urn:lsid:ipni.org:names:626670-1
|tittel = PoWO: ''Dactylorhiza'' × ''salteri''
|besøksdato = 2023-01-27
|utgiver = Plants of the World Online
}}</ref>
<ref name="powo3">{{Kilde www
|url = https://powo.science.kew.org/taxon/urn:lsid:ipni.org:names:77254851-1
|tittel = PoWO: ''Dactylorhiza'' × ''majalis'' nothosubsp. ''godferyana''
|besøksdato = 2024-01-18
|utgiver = Plants of the World Online
}}</ref>
<ref name="powx1">{{Kilde www
|url = https://powo.science.kew.org/taxon/urn:lsid:ipni.org:names:77114765-1
|tittel = PoWO: ×''Dactylodenia ettlingeriana''
|besøksdato = 2023-01-28
|utgiver = Plants of the World Online
}}</ref>
<ref name="powx2">{{Kilde www
|url = https://powo.science.kew.org/taxon/urn:lsid:ipni.org:names:77175303-1
|tittel = PoWO: ×''Dactylodenia lacerta''
|besøksdato = 2023-01-28
|utgiver = Plants of the World Online
}}</ref>
<ref name="wfo">{{Citation
|title=''Dactylorhiza majalis'' subsp. ''praetermissa''
|url=https://wfoplantlist.org/taxon/wfo-0000936786-2023-12?page=1
|website=World Flora Online
|accessdate=2023-02-19
}}</ref>
<ref name="adb">{{Kilde www
|url = https://www.artsdatabanken.no/taxon/_/156347
|tittel = Artsdatabanken: Artsopplysningar stormarihand
|besøksdato = 2022-02-24
|utgiver = Artsdatabanken
}}</ref>
<ref name="adb-kart">{{Kilde www
|url = https://artskart.artsdatabanken.no/#map/427864,7623020/3/background/topo2/filter/%7B%22TaxonIds%22%3A%5B132215%5D%2C%22IncludeSubTaxonIds%22%3Atrue%2C%22Found%22%3A%5B2%5D%2C%22Style%22%3A1%7D
|tittel = Artskart: Stormarihand
|besøksdato = 2024-02-29
|utgiver = Artsdatabanken
}}</ref>
<ref name="adb-se2">{{Kilde www
|url = https://artfakta.se/taxa/264962/information
|tittel = Artfakta: Leopardnycklar ''Dactylorhiza majalis'' var. ''junialis''
|besøksdato = 2023-12-21
|utgiver = Artdatabanken
}}</ref>
<ref name="adb-dk2">{{Kilde www
|url = https://www.naturbasen.dk/art/2653/ringplettet-goegeurt
|tittel = Naturbasen: Ringplettet Gøgeurt ''Dactylorhiza majalis'' ssp. ''integrata'' var. ''junialis''
|besøksdato = 2022-03-07
|utgiver = Naturbasen
}}</ref>
<ref name="adb-dkx">{{Kilde www
|url = https://www.naturbasen.dk/art/43418/priklaebet-goegeurt-x-maj-goegeurt
|tittel = Naturbasen: Priklæbet Gøgeurt × Maj-Gøgeurt ''Dactylorhiza majalis'' ssp. ''integrata'' var. ''integrata'' × ''Dactylorhiza majalis'' ssp. ''majalis''
|besøksdato = 2024-03-05
|utgiver = Naturbasen
}}</ref>
<ref name="GB Red List">{{Kjelde www
|url = https://bsbi.org/media/pages/learn/publications/other-books/f59a032ddc-1763470032/strohetal.2025_supp.info.xlsx
|tittel = A New Vascular Plant Red List for Great Britain
|utgjevar = Botanical Society of Britain & Ireland
|format = XSLX
|dato = 2025
|vitja = 15. juli 2026
}}</ref>
<ref name="EN Red List">{{Kjelde www
|url = https://bsbi.org/wp-content/uploads/dlm_uploads/England_Red_List_1.pdf
|tittel = A Vascular Plant Red List for England
|utgjevar = Botanical Society of Britain & Ireland
|dato = 2014
|vitja = 9. mars 2022
}}</ref>
<ref name="CY Red List">{{Kjelde www
|url = https://www.plantlife.org.uk/wp-content/uploads/2023/04/A-Vascular-Plant-Red-Data-List-for-Wales.pdf
|tittel = A Vascular Plant Red Data List for Wales / Rhestr o Blanhigion Fasgwlaidd Data Coch ar gyfer Cymru
|utgjevar = Plantlife Wales
|dato = 2008
|vitja = 9. mars 2022
}}</ref>
<ref name="eElurikkus">{{Kjelde www
|url = https://elurikkus.ee/app/taxonomy/taxon/4236
|tittel = eElurikkus: ''Dactylorhiza praetermissa''
|utgjevar = Tartu Ülikool (Tartu universitet)
|språk=et, en
|vitja = 6. februar 2023
}}</ref>
<ref name="Gyldendal">{{Kjelde bok
| forfattar = Bo Mossberg og Lennart Stenberg
| utgjevingsår = 2018
| tittel = Gyldendals store nordiske flora
| utgåve =
| side = 117
| forlag = Gyldendal Norsk Forlag
| stad = Oslo
| isbn = 978-82-05-51139-2
}}</ref>
<ref name="orchids">{{Kjelde bok
| forfattar = Anne and Simon Harrap
| utgjevingsår = 2009
| utgåve = 2.
| tittel = Orchids of Britain and Ireland
| forlag = A & C Black
| stad = London
| isbn = 978-1-408-10571-9
}}</ref>
<ref name="Hedrén et.al.">{{Artikkelkjelde
| forfattar = Mikael Hedrén mfl.
| utgjevingsår= 2012
| tittel = Systematisk position av några norska ''Dactylorhiza''-former
| publikasjon = Blyttia
| bind = 70
| nummer = 3
| side = 139–155
| url = https://nhm2.uio.no/botanisk/nbf/blyttia/blyttia_pdf/Blyttia201203_skjermkvalitet_hele.pdf
| doi=
| isbn=
| issn=0006-5269
| kommentar=
}}</ref>
<ref name="orchidsEurope">{{Kjelde bok
| forfattar = Rolf Kühn, Henrik Æ. Pedersen, Philip Cribb
| utgjevingsår = 2019
| tittel = Field Guide to the Orchids of Europe and the Mediterranean
| forlag = Kew Publishing
| stad = London
| isbn = 978-1-84246-669-8
}}</ref>
<ref name="Benelux">{{Kjelde www
|url = https://www.verspreidingsatlas.nl/0890#
|tittel = Verspreidingsatlas Vaatplanten: ''Dactylorhiza praetermissa''
|besøksdato = 2024-01-18
|utgjevar = FLORON
}}</ref>
<ref name="Benelux0">{{Kjelde www
|url = https://www.verspreidingsatlas.nl/6988#
|tittel = Verspreidingsatlas Vaatplanten: ''Dactylorhiza praetermissa'' var. ''junialis''
|besøksdato = 2024-01-18
|utgjevar = FLORON
}}</ref>
<ref name="Benelux1">{{Kjelde www
|url = https://www.verspreidingsatlas.nl/6997
|tittel = Verspreidingsatlas Vaatplanten: ''Dactylorhiza incarnata'' × ''praetermissa''
|besøksdato = 2024-01-16
|utgjevar = FLORON
}}</ref>
<ref name="Benelux2">{{Kjelde www
|url = https://www.verspreidingsatlas.nl/6995
|tittel = Verspreidingsatlas Vaatplanten: ''Dactylorhiza'' × ''grandis''
|besøksdato = 2024-01-17
|utgjevar = FLORON
}}</ref>
<ref name="Benelux3">{{Kjelde www
|url = https://www.verspreidingsatlas.nl/6987
|tittel = Verspreidingsatlas Vaatplanten: ''Dactylorhiza'' × ''hallii''
|besøksdato = 2024-01-17
|utgjevar = FLORON
}}</ref>
<ref name="Benelux4">{{Kjelde www
|url = https://www.verspreidingsatlas.nl/6993
|tittel = Verspreidingsatlas Vaatplanten: ''Dactylorhiza praetermissa'' × ''sphagnicola ''
|besøksdato = 2024-01-17
|utgjevar = FLORON
}}</ref>
<ref name="Benelux5">{{Kjelde www
|url = https://www.verspreidingsatlas.nl/6994
|tittel = Verspreidingsatlas Vaatplanten: ''Dactylorhiza'' × ''godferyana''
|besøksdato = 2024-01-18
|utgjevar = FLORON
}}</ref>
<ref name="Benelux6">{{Kjelde www
|url = https://www.verspreidingsatlas.nl/6996
|tittel = Verspreidingsatlas Vaatplanten: ''Dactylorhiza'' × ''paridaeniana''
|besøksdato = 2024-01-18
|utgjevar = FLORON
}}</ref>
<ref name="RodeLijstNL">{{Kjelde www
|url = https://www.floron.nl/Portals/1/Downloads/Basisrapport%20Rode%20Lijst%20vaatplanten%202012.pdf
|tittel = Rode Lijst Vaatplanten 2012
|vitja = 2024-01-15
|utgjevar = FLORON
}}</ref>
<ref name="RodeLijstFL">{{Kjelde www
|url = https://purews.inbo.be/ws/portalfiles/portal/279821/222852.pdf
|forfattar = Wouter Van Landuyt, Leo Vanhecke & Ivan Hoste |tittel = Rode Lijst van de vaatplanten van Vlaanderen en het Brussels Hoofdstedelijk Gewest
|vitja = 2024-01-15
|utgjevar = Instituut voor Natuur- en Bosonderzoek
}}</ref>
<ref name="Wallonnes">{{Kjelde www
|url = https://biodiversite.wallonie.be/home/evaluation-biologique/resultats-des-monitorings/listes-rouges/flore-2022.html
|tittel = La liste rouge de la flore (2026)
|vitja = 2026-07-18
|utgjevar = SPW Environnement (Service Public de Wallonie Agriculture, Ressources naturelles et Environnement - ARNE)
}}</ref>
<ref name="RedListLux">{{Kjelde www
|url = https://www.researchgate.net/publication/285667156_Red_List_of_the_vascular_plants_of_Luxembourg
|tittel = Red List of the vascular plants of Luxembourg
|vitja = 2024-01-15
|utgjevar = Musée national d’histoire naturelle Luxembourg
}}</ref>
<ref name="Waarnemingen">{{Kjelde www
|url = https://waarnemingen.be/species/186845/maps/?start_date=2019-01-19&interval=157680000&end_date=2024-01-18&map_type=grid10k
|tittel = Verspreidingskaart: Rietorchis – ''Dactylorhiza praetermissa ''
|vitja = 2024-01-18
|utgjevar = Waarnemingen.be
}}</ref>
<ref name="Rote List">{{Kjelde www
|url = https://www.rote-liste-zentrum.de/organismengruppen/pflanzen/farn-und-bluetenpflanzen-tracheophyta/?q=Farn-%20und%20Blütenpflanzen
|tittel = Die Roten Listen: Farn- und Blütenpflanzen (Tracheophyta)
|vitja = 2026-07-22
|utgjevar = Bundesamt für Naturschutz
}}</ref>
<ref name="Czerwona">{{Kjelde www
|url = https://www.atlas-roslin.pl
|tittel = Flora Polski
|vitja = 2026-07-22
|utgjevar = atlas-roslin.pl
}}</ref>
</references>
{{refslutt}}
== Bakgrunnsstoff ==
* {{Artslenkjer}}
{{autoritetsdata}}
[[Kategori:Orkidear i Noreg]]
[[Kategori:Orkidear i Storbritannia]]
[[Kategori:Orkidear i Estland]]
[[Kategori:Orkidear i Nederland]]
[[Kategori:Orkidear i Belgia]]
[[Kategori:Orkidear i Luxembourg]]
[[Kategori:Orkidear i Tyskland]]
[[Kategori:Orkidear i Polen]]
[[Kategori:Marihandslekta]]
6h8nnsfwnuazj79kkmltpjleccr90aj
Grønkurle
0
396819
3664223
3662709
2026-08-02T15:24:10Z
TU-nor
12071
3664223
wikitext
text/x-wiki
{{Taksoboks-pluss
| status = lc
| status_noreg = lc
| filnamn = Coeloglossum viride (flowers).jpg
| biletstorleik = 240 px
| bilettekst = Grønkurle (underarten smågrønkurle)
| rike = [[Plantar|Planteriket]]
| klasse = [[Einfrøblada plantar|Einfrøblada]]
| orden = [[Aspargesordenen]]
| familie = [[Orkidéfamilien]]
| slekt l = [[Dactylorhiza]]
| art = D. viridis
| vitskapleg namn = Dactylorhiza viridis
| klassifisert av = (L.) R.M.Bateman, Pridgeon & M.W.Chase
| underliste = Underartar
| underliste innhald =
[[smågrønkurle]] (ssp. ''viridis'')
*[[islandsgrønkurle]] (ssp. ''islandica'')
| habitat=[[eng]], [[myr]], fjell[[skog]], [[sanddyne]]landskap
| utbreiing=[[Eurasia]], [[Nord-Amerika]]}}
'''Grønkurle''' (''Dactylorhiza viridis'') er ei [[Planter|plante]] i [[marihandslekta]] ''Dactylorhiza'' i [[orkidéfamilien]] (marihandfamilien).<ref name="adb"/>
== Utsjånad ==
Fargen på blomane kan variere frå gulaktig til grøn eller raudbrun. Einskildblomane har lang og smal leppe med tre flikar. Dei nedste blada er breie, og bladflatene er ofte krølla. Grønnkurle kan bli opp mot 40 centimeter høg og blømer gjennom det meste av sommaren.
== Systematikk ==
Artsdatabanken bruker prinsipielt separate namn på ulike taksonomiske nivå. Her har ein valt å bruke det innarbeidde namnet grønkurle på arten og gi eit nytt namn til [[nominatunderart]]en, som har fått namnet smågrønkurle, tidlegare òg bakkegrønkurle.<ref name="adb"/>
Underartane i Noreg er:<ref name="adb"/>
*[[smågrønkurle]] eller bakkegrønkurle ([[nominatunderart]]en ''D. viridis'' ssp. ''viridis'')
*[[islandsgrønkurle]] (''D. viridis'' ssp. ''islandica'')
Grønkurle var tidlegare plassert i slekta ''Coeloglossum'' med namnet ''Coeloglossum viride''. Slektskapet til [[marihandslekta]] var så nært at ein i Noreg og Finland har vald å overføre grønkurle dit. I Sverige og Danmark har ein vald å halde på ''Coeloglossum''-namnet.
I ''Plants of the World Online'' er desse varietetane nemnde:
*''Dactylorhiza viridis'' var. ''virescens'' <small>(Muhl. ex Willd.) Baumbach</small>: Nord-Amerika, austlege Asia
*''Dactylorhiza viridis'' var. ''viridis''
== Utbreiing ==
Grønkurle er ein vanleg orkidé over det meste av Noreg med unntak av kyststrøka i sør. Han kan òg gå høgt til fjells. Fjellplantene er monaleg mindre og har mykje mindre blomeaks enn låglandsplantene. I [[Norsk raudliste for artar]] (2021) er arten vurdert som livskraftig (LC).<ref name="adb-rl"/> Underarten islandsgrønkurle veks i [[sanddyne]]landskap på Sørvestlandet, og er oppgradert frå sterkt truga (EN) til kritisk truga (CR).<ref name="adb-rl2"/>
Grønkurle, representert ved nominatunderarten smågrønkurle, finst òg i Sverige (status LC)<ref name="adb-se"/> og i Finland (NT).<ref name="adb-fi"/> Det svenske namnet er ''grönkulla'' og det finske ''pussikämmekkä''. I Danmark (dansk namn ''poselæbe'') er arten sist sett i 1950, og er rekna som regionalt utdøydd (RE).<ref name="adb-dk"/>
På Island er det underarten islandsgrønkurle (LC) som veks (islandsk namn ''barnarót'').<ref name="adb-is"/><ref name="adb-is2"/> Det skal òg vere denne underarten som er rekna som ''sjáldsom'' på Færøyane (færøysk namn ''grønligt hjúnagras'').<ref name="Reydlisti"/><ref name="Føroya"/>
Grønkurle (engelsk namn ''frog orchid'') veks spreidd over det meste av Dei britiske øyane, og er verna gjennom den britiske ''Handlingsplan for biodiversitet''.<ref name="UK BAP"/> I den britiske raudlista har arten status som sårbar (VU).<ref name="GB Red List"/> Lokalt er han sårbar (VU) i England og Skottland<ref name="EN Red List"/><ref name="SC Red List"/> og sterkt truga (EN) i Wales.<ref name="CY Red List"/> I Irland har han status som nær truga (NT).<ref name="IR Red List"/>
I Estland (estisk namn ''rohekas õõskeel'') veks grønkurle spreidde stader på øyane og på fastlandet, men er i sterk tilbakegang og er no rekna som kritisk truga (CR).<ref name="eElurikkus"/> I Latvia (latvisk namn ''zaļā dobziede'')<ref name="Latvijas daba"/> er arten sjeldan og finst som einskildindivid og i små grupper på eng og i open skog. På den latviske raudlista er han klassifisert som sårbar (kategori 2 – ''retas sugas'').<ref name="Latvia raudliste"/> I Litauen (litauisk namn ''žalioji gegūnė'') har arten vore funne spreidd over heile landet, men er i sterk tilbakegang og finst no mest i aust. Han er rekna som kritisk truga (CR).<ref name="Litauen"/><ref name="Litauen raudliste"/>
I Benelux er arten (nederlandsk namn ''groene nachtorchis'', fransk namn ''orchis grenouille'') sjeldan og i tilbakegang i Nederland og er no berre å finne i [[Limburg i Nederland|Limburg]]. I Belgia er han svært sjeldan i kalkrike område i [[Flandern]], men litt meir vanleg sør i [[Vallonia]].<ref name="Benelux"/><ref name="Waarnemingen_kart"/> I den nederlandske raudlista er arten rekna som kritisk truga (CR, ''ernstig bedreigd''),<ref name="RodeLijstNL"/> I Belgia er han rekna som kritisk truga (CR, ''ernstig bedreigd'') i Flandern og er i 2026 oppgradert frå sterkt truga til kritisk truga (CR, ''en danger critique'') òg i Vallonia.<ref name="RodeLijstFL"/><ref name="Wallonnes"/> I Luxembourg er han rekna som kritisk truga (CR).<ref name="RedListLux"/>
I Tyskland er grønkurle (tysk namn ''Grüne Hohlzunge'') rekna som sterkt truga (EN, ''Stark gefährdet'').<ref name="Rote List"/> I Polen er han (polsk namn ''ozorka zielona'') sårbar (VU, ''narażony'').<ref name="Czerwona"/><ref name="Przyroda"/>
== Referansar ==
{{refopning}}
<references>
<ref name="adb">{{Kilde www
|url = https://www.artsdatabanken.no/taxon/_/156340
|tittel = Artsdatabanken: Artsopplysningar grønkurle
|besøksdato = 2022-02-24
|utgiver = Artsdatabanken
}}</ref>
<ref name="adb-rl">{{Kilde www
|url = https://artsdatabanken.no/lister/rodlisteforarter/2021/11957
|tittel = Raudlista: Grønkurle
|besøksdato = 2022-02-24
|utgiver = Artsdatabanken
|dato = 2021-11-24
}}</ref>
<ref name="adb-rl2">{{Kilde www
|url = https://artsdatabanken.no/lister/rodlisteforarter/2021/20584
|tittel = Raudlista: Islandsgrønkurle
|besøksdato = 2022-03-07
|utgiver = Artsdatabanken
|dato = 2021-11-24
}}</ref>
<ref name="adb-se">{{Kilde www
|url = https://artfakta.se/taxa/219795/information
|tittel = Artfakta: Grönkulla ''Coeloglossum viride''
|besøksdato = 2022-03-07
|utgiver = Artdatabanken
}}</ref>
<ref name="adb-dk">{{Kilde www
|url = https://www.naturbasen.dk/art/5828/poselaebe
|tittel = Naturbasen: Poselæbe ''Coeloglossum viride''
|besøksdato = 2022-03-07
|utgiver = Naturbasen
}}</ref>
<ref name="adb-fi">{{Kilde www
|url = https://laji.fi/en/taxon/MX.40062
|tittel = LAJI: ''Dactylorhiza viridis''
|besøksdato = 2022-03-07
|utgiver = LAJI.FI
}}</ref>
<ref name="adb-is">{{Kilde www
|url = https://www.ni.is/is/biota/plantae/tracheophyta/liliopsida/orchidaceae/barnarot-coeloglossum-viride
|tittel = Barnarót (Coeloglossum viride)
|besøksdato = 2023-02-14
|utgiver = Náttúrufræðistofnun Íslands
}}</ref>
<ref name="adb-is2">{{Kilde www
|url = https://www.gbif.org/species/164364655
|tittel = ''Coeloglossum viride'' subsp. ''islandicum''
|besøksdato = 2022-03-07
|utgiver = Global Biodiversity Information Facility
}}</ref>
<ref name="Føroya">{{Kjelde bok
| forfattar =
| utgjevingsår = 2006
| url = https://books.google.no/books?id=6C8L49MdIQYC&printsec=frontcover&redir_esc=y#v=onepage&q&f=false
| tittel = Føroya náttúra. Lívfrøðiligt margfeldi
| side = 223
| forlag = Føroya Skúlabókagrunnur
| stad = Tórshavn
| isbn = 99918-0-407-2
}}</ref>
<ref name="Reydlisti">{{Kilde www
| url = https://www.researchgate.net/profile/Magnus-Gaard/publication/278025208_Fyribils_Reydlisti/links/5d82047a92851ceb79118c74/Fyribils-Reydlisti.pdf
| forfatter = Manna Maria Fosaa mfl.
| tittel = Reyðlisti. Náttúrulýsing lendi og sløg
| dato = 2005
| utgiver = Føroya Náttúrugripasavn
}}</ref>
<ref name="UK BAP">{{Kjelde www
|url = https://data.jncc.gov.uk/data/98fb6dab-13ae-470d-884b-7816afce42d4/UKBAP-priority-vascular-plants.pdf
|tittel = UK Biodiversity Action Plan
|utgjevar = Joint Nature Conservation Committee
|dato = 2007
|vitja = 9. mars 2022
}}</ref>
<ref name="GB Red List">{{Kjelde www
|url = https://bsbi.org/media/pages/learn/publications/other-books/f59a032ddc-1763470032/strohetal.2025_supp.info.xlsx
|tittel = A New Vascular Plant Red List for Great Britain
|utgjevar = Botanical Society of Britain & Ireland
|format = XSLX
|dato = 2025
|vitja = 15. juli 2026
}}</ref>
<ref name="EN Red List">{{Kjelde www
|url = https://bsbi.org/wp-content/uploads/dlm_uploads/England_Red_List_1.pdf
|tittel = A Vascular Plant Red List for England
|utgjevar = Botanical Society of Britain & Ireland
|dato = 2014
|vitja = 9. mars 2022
}}</ref>
<ref name="SC Red List">{{Kjelde www
|url = https://www.gov.scot/publications/scottish-biodiversity-list/
|tittel = Scottish Biodiversity List
|utgjevar = Scotland's Nature Agency / Buidheann Nàdair na h-Alba
|dato = 2020
|vitja = 9. mars 2022
}}</ref>
<ref name="CY Red List">{{Kjelde www
|url = https://www.plantlife.org.uk/wp-content/uploads/2023/04/A-Vascular-Plant-Red-Data-List-for-Wales.pdf
|tittel = A Vascular Plant Red Data List for Wales / Rhestr o Blanhigion Fasgwlaidd Data Coch ar gyfer Cymru
|utgjevar = Plantlife Wales
|dato = 2008
|vitja = 9. mars 2022
}}</ref>
<ref name="IR Red List">{{Kjelde www
|url = https://www.npws.ie/sites/default/files/publications/pdf/RL10%20VascularPlants.pdf
|tittel = Ireland Red List No. 10: Vascular Plants
|utgjevar = National Parks & Wildlife Service
|dato = 2016
|vitja = 9. mars 2022
}}</ref>
<ref name="eElurikkus">{{Kjelde www
|url = https://elurikkus.ee/app/taxonomy/taxon/3872
|tittel = eElurikkus: ''Coeloglossum viride''
|utgjevar = Tartu Ülikool (Tartu universitet)
|språk=et, en
|vitja = 3. februar 2023
}}</ref>
<ref name="Latvia raudliste">{{kjelde bok
|tittel=Red Data Book of the Baltic Region
|år=1993
|redaktør= Torleif Ingelög, Roger Andersson og Martin Tjernberg
|url=https://dokumen.pub/red-data-book-of-the-baltic-region-part-1-lists-of-threatened-vascular-plants-and-vertebrates-9789188506009-9188506002.html
|vitja=2023-02-03
|språk=en
|utgjevar=Swedish Threatened Species Unit. Uppsala in co-operation with Institute of Biology, Riga
|isbn=91-88506-00-2
|side=25-68
}}</ref>
<ref name="Latvijas daba">{{kjelde www
|url = https://www.latvijasdaba.lv/augi/coeloglossum-viride-l-hartm/
|tittel = Latvijas daba: zaļā dobziede
|utgjevar = Enciklopēdija «Latvijas Daba»
|språk=lv
|vitja = 3. februar 2023
}}</ref>
<ref name="Litauen">{{kjelde bok
|tittel=Lietuvos gegužraibiniai (Orchidaceae) – Orchids (Orchidaceae) of Lithuania
|år=2006
|forfattar = Zigmantas Gudžinskas, Mindaugas Ryla
|url=https://www.researchgate.net/publication/269992684_Lietuvos_geguzraibiniai_Orchidaceae_-_Orchids_Orchidaceae_of_Lithuania
|vitja=2023-02-03
|språk=lt
|utgjevar=Botanikos instituto leidykla
|isbn=9986-662-28-1
|side=32-33
}}</ref>
<ref name="Litauen raudliste">{{kjelde bok
|tittel=Lietuvos raudonoji knyga / Red Data Book of Lithuania
|år=2021
|redaktør= Valerijus Rašomavičius
|url=https://am.lrv.lt/uploads/am/documents/files/Raudonoji%20knyga/Raudonoji_knyga_2021_WEB.pdf
|vitja=2023-02-03
|språk=lt, en
|side= 403
|utgjevar=Aplinkos ministerija (Miljødepartementet)
|isbn=978-9955-37-230-1
}}</ref>
<ref name="Benelux">{{Kjelde www
|url = https://www.verspreidingsatlas.nl/0344#
|tittel = Verspreidingsatlas Vaatplanten: ''Dactylorhiza viridis''
|besøksdato = 2024-01-16
|utgjevar = FLORON
}}</ref>
<ref name="RodeLijstNL">{{Kjelde www
|url = https://www.floron.nl/Portals/1/Downloads/Basisrapport%20Rode%20Lijst%20vaatplanten%202012.pdf
|tittel = Rode Lijst Vaatplanten 2012
|vitja = 2024-01-15
|utgjevar = FLORON
}}</ref>
<ref name="RodeLijstFL">{{Kjelde www
|url = https://purews.inbo.be/ws/portalfiles/portal/279821/222852.pdf
|forfattar = Wouter Van Landuyt, Leo Vanhecke & Ivan Hoste |tittel = Rode Lijst van de vaatplanten van Vlaanderen en het Brussels Hoofdstedelijk Gewest
|vitja = 2024-01-15
|utgjevar = Instituut voor Natuur- en Bosonderzoek
}}</ref>
<ref name="Wallonnes">{{Kjelde www
|url = https://biodiversite.wallonie.be/home/evaluation-biologique/resultats-des-monitorings/listes-rouges/flore-2022.html
|tittel = La liste rouge de la flore (2026)
|vitja = 2026-07-18
|utgjevar = SPW Environnement (Service Public de Wallonie Agriculture, Ressources naturelles et Environnement - ARNE)
}}</ref>
<ref name="RedListLux">{{Kjelde www
|url = https://www.researchgate.net/publication/285667156_Red_List_of_the_vascular_plants_of_Luxembourg
|tittel = Red List of the vascular plants of Luxembourg
|vitja = 2024-01-15
|utgjevar = Musée national d’histoire naturelle Luxembourg
}}</ref>
<ref name="Waarnemingen_kart">{{Kjelde www
|url = https://waarnemingen.be/species/2448/maps/?start_date=2014-01-19&interval=315360000&end_date=2024-01-17&map_type=grid10k
|tittel = Verspreidingskaart: Groene nachtorchis – ''Dactylorhiza viridis''
|vitja = 2024-01-17
|utgjevar = Waarnemingen.be
}}</ref>
<ref name="Rote List">{{Kjelde www
|url = https://www.rote-liste-zentrum.de/organismengruppen/pflanzen/farn-und-bluetenpflanzen-tracheophyta/?q=Farn-%20und%20Blütenpflanzen
|tittel = Die Roten Listen: Farn- und Blütenpflanzen (Tracheophyta)
|vitja = 2026-07-22
|utgjevar = Bundesamt für Naturschutz
}}</ref>
<ref name="Czerwona">{{Kjelde www
|url = https://www.atlas-roslin.pl
|tittel = Flora Polski
|vitja = 2026-07-22
|utgjevar = atlas-roslin.pl
}}</ref>
<ref name="Przyroda">{{Kjelde www
|url = https://przyrodniczo.pl/rosliny/ozorka-zielona/
|tittel = Ozorka zielona
|vitja = 2026-08-02
|utgjevar = Przyroda Dolnego Śląska
}}</ref>
</references>
{{refslutt}}
== Bakgrunnsstoff ==
* {{Artslenkjer}}
{{Autoritetsdata}}
[[Kategori:Orkidear i Noreg]]
[[Kategori:Orkidear i Sverige]]
[[Kategori:Orkidear i Danmark]]
[[Kategori:Orkidear i Finland]]
[[Kategori:Orkidear på Færøyane]]
[[Kategori:Orkidear på Island]]
[[Kategori:Orkidear i Storbritannia]]
[[Kategori:Orkidear i Irland]]
[[Kategori:Orkidear i Estland]]
[[Kategori:Orkidear i Latvia]]
[[Kategori:Orkidear i Litauen]]
[[Kategori:Orkidear i Nederland]]
[[Kategori:Orkidear i Belgia]]
[[Kategori:Orkidear i Luxembourg]]
[[Kategori:Orkidear i Tyskland]]
[[Kategori:Orkidear i Polen]]
[[Kategori:Marihandslekta]]
su7yu5y5mbwtp9jj60rtyccp7t8f95f
Smågrønkurle
0
396820
3664224
3662710
2026-08-02T15:28:11Z
TU-nor
12071
3664224
wikitext
text/x-wiki
{{Taksoboks-pluss
| status = lc
| status_noreg = lc
| filnamn = Coeloglossum viride (flowers).jpg
| rike = [[Plantar|Planteriket]]
| klasse = [[Einfrøblada plantar|Einfrøblada]]
| orden = [[Aspargesordenen]]
| familie = [[Orkidéfamilien]]
| slekt l = [[Dactylorhiza]]
| art = [[Dactylorhiza viridis|D. viridis]]
| vitskapleg namn = Dactylorhiza viridis ''ssp.'' viridis
| klassifisert av = (L.) R.M.Bateman, Pridgeon & M.W.Chase
| habitat = [[eng]], [[myr]], fjell[[skog]]
| utbreiing = [[Eurasia]], [[Nord-Amerika]]}}
'''Smågrønkurle''' (''Dactylorhiza viridis'' ssp. ''viridis'') eller '''bakkegrønkurle''' er ei [[Plantar|plante]] i [[marihandslekta]] ''Dactylorhiza'' i [[orkidéfamilien]] (marihandfamilien) Orchidaceae.<ref name="adb"/> I [[Norsk raudliste for artar]] er underarten vurdert som livskraftig (LC).<ref name="adb-rl"/>
== Systematikk ==
Artsdatabanken bruker prinsipielt separate namn på ulike taksonomiske nivå. Her har ein valt å bruke det innarbeidde namnet [[grønkurle]] på arten og gi eit nytt namn til [[nominatunderart]]en, som først fekk namnet bakkegrønkurle, seinare endra til smågrønkurle. Ingen av desse namna er så langt godt innarbeidde. Som oftast vil det vere denne underarten som er meint når ein bruker namnet grønkurle, og mange vel å omtale underarten som «vanleg grønkurle».<ref name="adb"/>
Grønkurle var tidlegare plassert i slekta ''Coeloglossum'' med namnet ''Coeloglossum viride''. Slektskapet til [[marihandslekta]] var så nært at ein i Noreg og Finland har valt å overføre grønkurle dit. I Sverige og Danmark har ein valt å halde på ''Coeloglossum''-namnet.
==Skildring==
[[Fil:Dactylorhiza viridis subsp viridis, Dovre i Grimsdalen, av E. Fremstad.webp|venstre|mini|Smågrønkurle på Dovre.]]
[[Fil:Dactylorhiza viridis viridis heil plante E Fremstad.jpg|mini|Heil plante med knoll.]]
Plantar i låglandet på Søraustlandet er ofte 20–30 cm høge, medan plantar i fjellet er lågare med kortare blad og aks. Arten har smalt aks og to-tre blad som er 1–2,5 cm breie og spreiddstilte. Dei kan vera opprette eller utbøygde.<ref name="adb-b"/>
Blomane har ei hengande, treflika leppe med kort midtflik og to lengre sideflikar. Over leppa laga dei andre blomeblada ein hjelm.<ref name="adb-b"/> Fargen på blomane kan variere frå gulaktig til grøn eller raudbrun.
Arten liknar på [[islandsgrønkurle]], men skil seg gjennom at han er «ein mykje grannare plante med berre to eller tre blad som ikkje er tettstilte, og eit mykje grannare og meir grissent aks.»<ref name="adb-b"/>
==Utbreiing==
Smågrønkurle er ein vanleg orkidé over det meste av Noreg med unntak av kyststrøka i sør. Han trivst på [[myr]], [[eng]] og slåttemark, og han kan finnast i fjellskog og på grasmark høgt til fjells. Fjellplantene er monaleg mindre og har mykje mindre blomeaks enn låglandsplantene.<ref name="adb-kart"/>
Arten grønkurle, representert ved underarten smågrønkurle, finst òg i Sverige (status LC)<ref name="adb-se"/> og i Finland (NT).<ref name="adb-fi"/> Det svenske namnet er ''vanlig grönkulla'' og det finske ''pussikämmekkä''. I Danmark (dansk namn ''poselæbe'') er han sist sett i 1950, og er rekna som regionalt utdøydd (RE).<ref name="adb-dk"/>
Arten grønkurle (engelsk namn ''frog orchid'') veks spreidd over det meste av Dei britiske øyane, og er verna gjennom den britiske ''Handlingsplan for biodiversitet''.<ref name="UK BAP"/> I den britiske raudlista har arten status som sårbar (VU).<ref name="GB Red List"/> Lokalt er han sårbar (VU) i England og Skottland<ref name="EN Red List"/><ref name="SC Red List"/> og sterkt truga (EN) i Wales.<ref name="CY Red List"/> I Irland har han status som nær truga (NT).<ref name="IR Red List"/>
I Estland (estisk namn ''rohekas õõskeel'') veks arten grønkurle spreidde stader på øyane og på fastlandet, men er i sterk tilbakegang og er no rekna som kritisk truga (CR).<ref name="eElurikkus"/> I Latvia (latvisk namn ''zaļā dobziede'')<ref name="Latvijas daba"/> er arten sjeldan og finst som einskildindivid og i små grupper på eng og i open skog. På den latviske raudlista er han klassifisert som sårbar (kategori 2 – ''retas sugas'').<ref name="Latvia raudliste"/> I Litauen (litauisk namn ''žalioji gegūnė'') har arten vore funne spreidd over heile landet, men er i sterk tilbakegang og finst no mest i aust. Han er rekna som kritisk truga (CR).<ref name="Litauen"/><ref name="Litauen raudliste"/>
I Benelux er arten grønkurle (nederlandsk namn ''groene nachtorchis'', fransk namn ''orchis grenouille'') sjeldan og i tilbakegang i Nederland og er no berre å finne i [[Limburg i Nederland|Limburg]]. I Belgia er han svært sjeldan i kalkrike område i [[Flandern]], men litt meir vanleg sør i [[Vallonia]].<ref name="Benelux"/><ref name="Waarnemingen_kart"/> I den nederlandske raudlista er arten rekna som kritisk truga (CR, ''ernstig bedreigd''),<ref name="RodeLijstNL"/> I Belgia er han rekna som kritisk truga (CR, ''ernstig bedreigd'') i Flandern og er i 2026 oppgradert frå sterkt truga til kritisk truga (CR, ''en danger critique'') i Vallonia.<ref name="RodeLijstFL"/><ref name="Wallonnes"/> I Luxembourg er han rekna som kritisk truga (CR).<ref name="RedListLux"/>
I Tyskland er smågrønkurle (tysk namn ''Grüne Hohlzunge'') rekna som sterkt truga (EN, ''Stark gefährdet'').<ref name="Rote List"/> I Polen er arten (polsk namn ''ozorka zielona'') sårbar (VU, ''narażony'').<ref name="Czerwona"/><ref name="Przyroda"/>
== Hybridar ==
Hybridar mellom smågrønkurle og båe underartane av [[bleikmarihand]] er funne fleire stader i Noreg.<ref name="lid8"/> Hybriden med [[skogmarihand]] (''Dactylorhiza maculata'' ssp. ''fuchsii'' × ''viridis'' ssp. ''viridis'' eller ''Dactylorhiza'' ×''mixta'')<ref name="powo1"/> er registrert i Sverige<ref name="adb-se-hybrid1"/> og spreidd på Dei britiske øyane.<ref name="orchids"/> Hybriden med [[flekkmarihand]] (''Dactylorhiza maculata'' ssp. ''maculata'' × ''viridis'' ssp. ''viridis'' eller ''Dactylorhiza'' ×''conigera'')<ref name="powo2"/> er òg funne både i Sverige<ref name="adb-se-hybrid2"/> og noko sjeldnare på Dei britiske øyane.<ref name="orchids"/>
Det er registrert eit funn av hybriden med [[lappmarihand]] (''Dactylorhiza majalis'' ssp. ''lapponica'' × ''viridis'') i Troms.<ref name="lid8"/> Hybridar med [[purpurmarihand]] (''Dactylorhiza majalis'' ssp. ''purpurella'' × ''viridis'' ssp. ''viridis'' eller ''Dactylorhiza'' ×''viridella'')<ref name="powo3"/> er registrert i Irland og på [[Hebridane]] i Skottland.<ref name="orchids"/>
Smågrønkurle kan danne ein [[intergenerisk]] hybrid (hybrid mellom ulike slekter) med [[grov nattfiol]] (''Dactylorhiza viridis'' ssp. ''viridis'' × ''Platanthera chlorantha''), registrert i Sverige.<ref name="adb-se-hybridx"/> På Dei britiske øyane er det òg funne ein intergenerisk hybrid med [[brudespore]] (''Dactylorhiza viridis'' ssp. ''viridis'' × ''Gymnadenia conopsea'' eller ×''Dactylodenia jacksonii'').<ref name="powox1"/> Han er funnen spreidde stader i England.<ref name="orchids"/>
== Referansar ==
{{refopning}}
<references>
<ref name="powo1">{{Kilde www
|url = https://powo.science.kew.org/taxon/urn:lsid:ipni.org:names:77118703-1
|tittel = PoWO: ''Dactylorhiza'' × ''mixta''
|besøksdato = 2023-01-28
|utgiver = Plants of the World Online
}}</ref>
<ref name="powo2">{{Kilde www
|url = https://powo.science.kew.org/taxon/urn:lsid:ipni.org:names:77118699-1
|tittel = PoWO: ''Dactylorhiza'' × ''conigera''
|besøksdato = 2023-01-28
|utgiver = Plants of the World Online
}}</ref>
<ref name="powo3">{{Kilde www
|url = https://powo.science.kew.org/taxon/urn:lsid:ipni.org:names:77159463-1
|tittel = PoWO: ''Dactylorhiza'' × ''viridella''
|besøksdato = 2023-01-28
|utgiver = Plants of the World Online
}}</ref>
<ref name="powox1">{{Kilde www
|url = https://powo.science.kew.org/taxon/urn:lsid:ipni.org:names:77118776-1
|tittel = PoWO: ×''Dactylodenia jacksonii''
|besøksdato = 2023-01-28
|utgiver = Plants of the World Online
}}</ref>
<ref name="adb">{{Kilde www
|url = https://www.artsdatabanken.no/taxon/_/215949
|tittel = Artsdatabanken: Artsopplysningar smågrønkurle
|besøksdato = 2022-02-24
|utgiver = Artsdatabanken
}}</ref>
<ref name="adb-b">{{Kilde www
|url = https://artsdatabanken.no/arter/takson/204349/beskrivelse
|tittel = Smågrønnkurle Dactylorhiza viridis subsp. viridis. Beskrivelse
|besøksdato = 2026-07-19
|utgiver = Artsdatabanken
}}</ref>
<ref name="adb-rl">{{Kilde www
|url = https://artsdatabanken.no/lister/rodlisteforarter/2021/11297
|tittel = Raudlista: Bakkegrønkurle
|besøksdato = 2022-02-24
|utgiver = Artsdatabanken
|dato = 2021-11-24
}}</ref>
<ref name="adb-kart">{{Kilde www
|url = https://artskart.artsdatabanken.no/app/#map/409455,7640666/3.0033333333333334/background/topo2/filter/%7B%22TaxonIds%22%3A%5B131907%5D%2C%22IncludeSubTaxonIds%22%3Atrue%2C%22Found%22%3A%5B2%5D%2C%22Style%22%3A1%2C%22YearFrom%22%3A2010%7D
|tittel = Artskart: Grønkurle, registrerte funn etter 2010
|besøksdato = 2022-02-24
|utgiver = Artsdatabanken
|kommentar = Ettersom smågrønkurle ofte vil vere registrert som grønkurle, er det kartet for arten som er vist. Andre underartar er registrerte med avvikande farge frå grønt.
}}</ref>
<ref name="adb-se">{{Kilde www
|url = https://artfakta.se/taxa/6007431/information
|tittel = Artfakta: Vanlig grönkulla ''Coeloglossum viride'' subsp. ''viride''
|besøksdato = 2022-03-07
|utgiver = Artdatabanken
}}</ref>
<ref name="adb-se-hybrid1">{{Kilde www
|url = https://artfakta.se/taxa/223596/information
|tittel = Artfakta: Grönkulla × skogsnycklar ''Coeloglossum viride'' × ''Dactylorhiza maculata'' subsp. ''fuchsii''
|besøksdato = 2023-01-28
|utgiver = Artdatabanken
}}</ref>
<ref name="adb-se-hybrid2">{{Kilde www
|url = https://artfakta.se/taxa/223602/information
|tittel = Artfakta: Grönkulla × Jungfru Marie nycklar ''Coeloglossum viride'' × ''Dactylorhiza maculata'' subsp. ''maculata''
|besøksdato = 2023-01-28
|utgiver = Artdatabanken
}}</ref>
<ref name="adb-se-hybridx">{{Kilde www
|url = https://artfakta.se/taxa/223606/information
|tittel = Artfakta: Grönkulla × grönvit nattviol ''Coeloglossum viride'' × ''Platanthera chlorantha''
|besøksdato = 2023-01-28
|utgiver = Artdatabanken
}}</ref>
<ref name="adb-dk">{{Kilde www
|url = https://www.naturbasen.dk/art/5828/poselaebe
|tittel = Naturbasen: Poselæbe ''Coeloglossum viride''
|besøksdato = 2022-03-07
|utgiver = Naturbasen
}}</ref>
<ref name="adb-fi">{{Kilde www
|url = https://laji.fi/en/taxon/MX.40062
|tittel = LAJI: ''Dactylorhiza viridis''
|besøksdato = 2022-03-07
|utgiver = LAJI.FI
}}</ref>
<ref name="UK BAP">{{Kjelde www
|url = https://data.jncc.gov.uk/data/98fb6dab-13ae-470d-884b-7816afce42d4/UKBAP-priority-vascular-plants.pdf
|tittel = UK Biodiversity Action Plan
|utgjevar = Joint Nature Conservation Committee
|dato = 2007
|vitja = 9. mars 2022
}}</ref>
<ref name="GB Red List">{{Kjelde www
|url = https://bsbi.org/media/pages/learn/publications/other-books/f59a032ddc-1763470032/strohetal.2025_supp.info.xlsx
|tittel = A New Vascular Plant Red List for Great Britain
|utgjevar = Botanical Society of Britain & Ireland
|format = XSLX
|dato = 2025
|vitja = 15. juli 2026
}}</ref>
<ref name="EN Red List">{{Kjelde www
|url = https://bsbi.org/wp-content/uploads/dlm_uploads/England_Red_List_1.pdf
|tittel = A Vascular Plant Red List for England
|utgjevar = Botanical Society of Britain & Ireland
|dato = 2014
|vitja = 9. mars 2022
}}</ref>
<ref name="SC Red List">{{Kjelde www
|url = https://www.nature.scot/sites/default/files/2020-08/Scottish%20Biodiversity%20List.xls
|tittel = Scottish Biodiversity List
|utgjevar = Scotland's Nature Agency / Buidheann Nàdair na h-Alba
|dato = 2020
|vitja = 9. mars 2022
}}</ref>
<ref name="CY Red List">{{Kjelde www
|url = https://www.plantlife.org.uk/application/files/8514/8155/4086/A_Vascular_Plant_Red_Data_List_for_Wales.pdf
|tittel = A Vascular Plant Red Data List for Wales / Rhestr o Blanhigion Fasgwlaidd Data Coch ar gyfer Cymru
|utgjevar = Plantlife Wales
|dato = 2008
|vitja = 9. mars 2022
}}</ref>
<ref name="IR Red List">{{Kjelde www
|url = https://www.npws.ie/sites/default/files/publications/pdf/RL10%20VascularPlants.pdf
|tittel = Ireland Red List No. 10: Vascular Plants
|utgjevar = National Parks & Wildlife Service
|dato = 2016
|vitja = 9. mars 2022
}}</ref>
<ref name="eElurikkus">{{Kjelde www
|url = https://elurikkus.ee/app/taxonomy/taxon/3872
|tittel = eElurikkus: Coeloglossum viride
|utgjevar = Tartu Ülikool (Tartu universitet)
|språk=et, en
|vitja = 3. februar 2023
}}</ref>
<ref name="Latvia raudliste">{{kjelde bok
|tittel=Red Data Book of the Baltic Region
|år=1993
|redaktør= Torleif Ingelög, Roger Andersson og Martin Tjernberg
|url=https://dokumen.pub/red-data-book-of-the-baltic-region-part-1-lists-of-threatened-vascular-plants-and-vertebrates-9789188506009-9188506002.html
|vitja=2023-02-03
|språk=en
|utgjevar=Swedish Threatened Species Unit. Uppsala in co-operation with Institute of Biology, Riga
|isbn=91-88506-00-2
|side=25-68
}}</ref>
<ref name="Latvijas daba">{{kjelde www
|url = https://www.latvijasdaba.lv/augi/coeloglossum-viride-l-hartm/
|tittel = Latvijas daba: zaļā dobziede
|utgjevar = Enciklopēdija «Latvijas Daba»
|språk=lv
|vitja = 3. februar 2023
}}</ref>
<ref name="Litauen">{{kjelde bok
|tittel=Lietuvos gegužraibiniai (Orchidaceae) – Orchids (Orchidaceae) of Lithuania
|år=2006
|forfattar = Zigmantas Gudžinskas, Mindaugas Ryla
|url=https://www.researchgate.net/publication/269992684_Lietuvos_geguzraibiniai_Orchidaceae_-_Orchids_Orchidaceae_of_Lithuania
|vitja=2023-02-03
|språk=lt
|utgjevar=Botanikos instituto leidykla
|isbn=9986-662-28-1
|side=32-33
}}</ref>
<ref name="Litauen raudliste">{{kjelde bok
|tittel=Lietuvos raudonoji knyga / Red Data Book of Lithuania
|år=2021
|redaktør= Valerijus Rašomavičius
|url=https://am.lrv.lt/uploads/am/documents/files/Raudonoji%20knyga/Raudonoji_knyga_2021_WEB.pdf
|vitja=2023-02-03
|språk=lt, en
|side= 403
|utgjevar=Aplinkos ministerija (Miljødepartementet)
|isbn=978-9955-37-230-1
}}</ref>
<ref name="orchids">{{Kjelde bok
| forfattar = Anne and Simon Harrap
| utgjevingsår = 2009
| utgåve = 2.
| tittel = Orchids of Britain and Ireland
| forlag = A & C Black
| stad = London
| isbn = 978-1-408-10571-9
}}</ref>
<ref name="lid8">{{Kjelde bok
| forfattar = Reidar Elven mfl.
| utgjevingsår = 2022
| utgåve = 8.
| tittel = Norsk flora
| side = 192–193
| forlag = [[Det Norske Samlaget]]
| stad = Oslo
}}</ref>
<ref name="Benelux">{{Kjelde www
|url = https://www.verspreidingsatlas.nl/0344#
|tittel = Verspreidingsatlas Vaatplanten: ''Dactylorhiza viridis''
|besøksdato = 2024-01-16
|utgjevar = FLORON
}}</ref>
<ref name="RodeLijstNL">{{Kjelde www
|url = https://www.floron.nl/Portals/1/Downloads/Basisrapport%20Rode%20Lijst%20vaatplanten%202012.pdf
|tittel = Rode Lijst Vaatplanten 2012
|vitja = 2024-01-15
|utgjevar = FLORON
}}</ref>
<ref name="RodeLijstFL">{{Kjelde www
|url = https://purews.inbo.be/ws/portalfiles/portal/279821/222852.pdf
|forfattar = Wouter Van Landuyt, Leo Vanhecke & Ivan Hoste |tittel = Rode Lijst van de vaatplanten van Vlaanderen en het Brussels Hoofdstedelijk Gewest
|vitja = 2024-01-15
|utgjevar = Instituut voor Natuur- en Bosonderzoek
}}</ref>
<ref name="Wallonnes">{{Kjelde www
|url = https://biodiversite.wallonie.be/home/evaluation-biologique/resultats-des-monitorings/listes-rouges/flore-2022.html
|tittel = La liste rouge de la flore (2026)
|vitja = 2026-07-18
|utgjevar = SPW Environnement (Service Public de Wallonie Agriculture, Ressources naturelles et Environnement - ARNE)
}}</ref>
<ref name="RedListLux">{{Kjelde www
|url = https://www.researchgate.net/publication/285667156_Red_List_of_the_vascular_plants_of_Luxembourg
|tittel = Red List of the vascular plants of Luxembourg
|vitja = 2024-01-15
|utgjevar = Musée national d’histoire naturelle Luxembourg
}}</ref>
<ref name="Waarnemingen_kart">{{Kjelde www
|url = https://waarnemingen.be/species/2448/maps/?start_date=2014-01-19&interval=315360000&end_date=2024-01-17&map_type=grid10k
|tittel = Verspreidingskaart: Groene nachtorchis – ''Dactylorhiza viridis''
|vitja = 2024-01-17
|utgjevar = Waarnemingen.be
}}</ref>
<ref name="Rote List">{{Kjelde www
|url = https://www.rote-liste-zentrum.de/organismengruppen/pflanzen/farn-und-bluetenpflanzen-tracheophyta/?q=Farn-%20und%20Blütenpflanzen
|tittel = Die Roten Listen: Farn- und Blütenpflanzen (Tracheophyta)
|vitja = 2026-07-22
|utgjevar = Bundesamt für Naturschutz
}}</ref>
<ref name="Czerwona">{{Kjelde www
|url = https://www.atlas-roslin.pl
|tittel = Flora Polski
|vitja = 2026-07-22
|utgjevar = atlas-roslin.pl
}}</ref>
<ref name="Przyroda">{{Kjelde www
|url = https://przyrodniczo.pl/rosliny/ozorka-zielona/
|tittel = Ozorka zielona
|vitja = 2026-08-02
|utgjevar = Przyroda Dolnego Śląska
}}</ref>
</references>
{{refslutt}}
== Bakgrunnsstoff ==
* {{Artslenkjer}}
{{autoritetsdata}}
[[Kategori:Orkidear i Noreg]]
[[Kategori:Orkidear i Sverige]]
[[Kategori:Orkidear i Danmark]]
[[Kategori:Orkidear i Finland]]
[[Kategori:Orkidear i Storbritannia]]
[[Kategori:Orkidear i Irland]]
[[Kategori:Orkidear i Estland]]
[[Kategori:Orkidear i Latvia]]
[[Kategori:Orkidear i Litauen]]
[[Kategori:Orkidear i Nederland]]
[[Kategori:Orkidear i Belgia]]
[[Kategori:Orkidear i Luxembourg]]
[[Kategori:Orkidear i Tyskland]]
[[Kategori:Orkidear i Polen]]
[[Kategori:Marihandslekta]]
t3xeqnu7qdsr707n50d7uv814xhp0ic
Raudflangre
0
397146
3664298
3662564
2026-08-03T04:04:40Z
TU-nor
12071
3664298
wikitext
text/x-wiki
{{Taksoboks-pluss
| status = lc
| status_noreg = lc
| filnamn = Epipactis atrorubens flowers.jpg
| biletstorleik = 240 px
| bilettekst =
| rike = [[Plantar|Planteriket]]
| klasse = [[Einfrøblada plantar|Einfrøblada]]
| orden = [[Aspargesordenen]]
| familie = [[Orkidéfamilien]]
| slekt l = [[Epipactis]]
| art = E. atrorubens
| vitskapleg namn = Epipactis atrorubens
| klassifisert av = (Hoffm.) Besser
| habitat=kalkrik [[skog]]
| utbreiing=[[Europa]], vestlege [[Asia]]}}
'''Raudflangre''' (''Epipactis atrorubens'') er ei [[Planter|plante]] i [[flangreslekta]] ''Epipactis'' i [[orkidéfamilien]] (marihandfamilien) Orchidaceae.<ref name="adb"/>
==Utsjånad==
Raudflangre blir opp mot 60 centimeter høg og har eit smalt aks av mørkt raude blomar med ein gul flekk i midten.
== Systematikk ==
I den svenske Artdatabanken er det oppgitt ein underart i Sverige ved sidan av [[nominatunderart]]en (ssp. ''atrorubens''):<ref name="Birkedal"/><ref name="adb-se1"/>
* [[Epipactis atrorubens ssp. triploidea|''E. atrorubens'' ssp. ''triploidea'']] (svensk namn ''östersjöknipprot'')
==Utbreiing==
Raudflangre veks i [[Europa]] og i vest-[[Sibir]]. Arten er knytt til [[kalk]]rik (alkalisk) [[skog]]. Han veks over store delar av landet, med tyngdepunkt sør på [[Austlandet]] og frå [[Trøndelag]] til [[Nordland]].<ref name="adb-kart"/>
Raudflangre er i [[Norsk raudliste for artar|raudlistevurderiga]] 2021 rekna som livskraftig (LC).<ref name="adb-rl"/>
Arten finst òg i Sverige (status LC, svensk namn ''purpurknipprot''),<ref name="adb-se"/> i Danmark (NT, dansk namn ''rød hullæbe'')<ref name="adb-dk"/> og i Finland (VU, finsk namn ''tummaneidonvaippa'').<ref name="adb-fi"/>
Raudflangre (engelsk namn ''dark-red helleborine'') veks spreidde stader på Dei britiske øyane. I den britiske raudlista er arten frå 2025 oppgradert frå livskraftig til sårbar (VU).<ref name="GB Red List"/> Lokalt er han òg livskraftig (LC) i England,<ref name="EN Red List"/> men sterkt truga (EN) i Wales.<ref name="CY Red List"/> Han er ikkje nemnd for tiltak i Skottland.<ref name="SC Red List"/> I den irske raudlista har arten status som livskraftig (LC).<ref name="IR Red List"/>
I Estland (estisk namn ''tumepunane neiuvaip'') er raudflangre vanleg på øyane og nord på fastlandet, veks noko meir spreidd lenger sør. Han er rekna som livskraftig (LC).<ref name="eElurikkus"/> I Latvia (latvisk namn ''tumšsarkanā dzeguzene'')<ref name="Latvijas daba"/> er arten ganske vanleg ved kysten og i elvedalane til [[Daugava]] og [[Gauja]], men er ellers sjeldan. På den latviske raudlista er han klassifisert med usikker status (kategori 4 – ''nepietiekami pētītas'').<ref name="Latvia raudliste"/> I Litauen (litauisk namn ''tamsialapis skiautalūpis'') er arten sterkt knytta til sandhaldig grunn og er ganske vanleg i sanddyner på kysten og langs elvedalen til [[Nemunas]] med sideelver i aust.<ref name="Gudžinskas"/> Han er rekna som nær truga (NT).<ref name="Litauen"/><ref name="Litauen raudliste"/>
I Benelux er arten (nederlandsk namn ''bruinrode wespenorchis'', fransk namn ''épipactis pourpre noirâtre'') svært sjeldan i Nederland, for det meste berre i [[Limburg i Nederland|Limburg]]. I [[Flandern]] i Belgia er han òg svært sjeldan, men i [[Vallonia]] er han stadvis litt meir vanleg i [[Ardennane]].<ref name="Benelux"/><ref name="Waarnemingen"/> I den nederlandske raudlista er arten rekna som sterkt truga (EN, ''bedreigd'').<ref name="RodeLijstNL"/> I Belgia er han rekna som kritisk truga (CR, ''ernstig bedreigd'') i Flandern, og arten er oppgradert i 2026 frå nær truga til sårbar (VU, ''vulnérable'') i Vallonia.<ref name="RodeLijstFL"/><ref name="Wallonnes"/> I Luxembourg er han rekna som sårbar (VU).<ref name="RedListLux"/> I Tyskland er raudflangre (tysk namn ''Braunrote Ständelwurz'') rekna som nær truga (NT, ''Vorwarnliste''),<ref name="Rote List"/> likeeins i Polen (NT, ''bliski zagrożenia'', polsk namn ''kruszczyk rdzawoczerwony'').<ref name="Czerwona"/><ref name="Przyroda"/>
== Hybridar ==
Hybriden mellom raudflangre og [[skogbreiflangre]] (''Epipactis atrorubens'' × ''helleborine'' ssp. ''helleborine'' eller ''Epipactis'' ×''schmalhausenii'')<ref name="powo1"/> er registrert i [[Østfold]] og finst truleg fleire stader i Noreg.<ref name="lid8"/> Han er kjend frå Sverige,<ref name="adb-se-hybrid1"/> Storbritannia<ref name="orchids"/> og Polen,<ref name="Czerwona2"/> medan eit herbarieeksemplar frå [[Møn]] i Danmark kan vere feilbestemt.<ref name="Danmark-hybrid"/> Hybriden mellom raudflangre og [[myrflangre]] (''Epipactis atrorubens'' × ''palustris'' eller ''Epipactis'' ×''pupplingensis'')<ref name="powo2"/> er registrert i Sverige,<ref name="adb-se-hybrid2"/> det same er hybriden med [[snauflangre]] (''Epipactis atrorubens'' × ''phyllanthes'').<ref name="adb-se-hybrid3"/>
== Referansar ==
{{refopning}}
<references>
<ref name="powo1">{{Kilde www
|url = https://powo.science.kew.org/taxon/urn:lsid:ipni.org:names:633335-1
|tittel = PoWO: ''Epipactis'' × ''schmalhausenii''
|besøksdato = 2023-01-31
|utgiver = Plants of the World Online
}}</ref>
<ref name="powo2">{{Kilde www
|url = https://powo.science.kew.org/taxon/urn:lsid:ipni.org:names:633312-1
|tittel = PoWO: ''Epipactis'' × ''pupplingensis''
|besøksdato = 2023-01-31
|utgiver = Plants of the World Online
}}</ref>
<ref name="adb">{{Kilde www
|url = https://www.artsdatabanken.no/taxon/_/99508
|tittel = Artsdatabanken: Artsopplysningar raudflangre
|besøksdato = 2022-03-04
|utgiver = Artsdatabanken
}}</ref>
<ref name="adb-rl">{{Kilde www
|url = https://artsdatabanken.no/lister/rodlisteforarter/2021/10210
|tittel = Raudlista: Raudflangre
|besøksdato = 2022-03-04
|utgiver = Artsdatabanken
|dato = 2021-11-24
}}</ref>
<ref name="adb-kart">{{Kilde www
|url = https://artskart.artsdatabanken.no/app/#map/427864,7623020/3/background/topo2/filter/%7B%22TaxonIds%22%3A%5B132880%5D%2C%22IncludeSubTaxonIds%22%3Atrue%2C%22Found%22%3A%5B2%5D%2C%22Style%22%3A1%2C%22YearFrom%22%3A2010%7D
|tittel = Artskart: Raudflangre, registrerte funn etter 2010
|besøksdato = 2022-03-04
|utgiver = Artsdatabanken
}}</ref>
<ref name="adb-se">{{Kilde www
|url = https://artfakta.se/taxa/219797/information
|tittel = Artfakta: Purpurknipprot ''Epipactis atrorubens''
|besøksdato = 2022-03-05
|utgiver = Artdatabanken
}}</ref>
<ref name="adb-se1">{{Kilde www
|url = https://artfakta.se/taxa/6040119/information
|tittel = Artfakta: Östersjöknipprot ''Epipactis atrorubens'' subsp. ''triploidea''
|besøksdato = 2022-03-05
|utgiver = Artdatabanken
}}</ref>
<ref name="adb-se-hybrid1">{{Kilde www
|url = https://artfakta.se/taxa/264309/information
|tittel = Artfakta: Purpurknipprot × skogsknipprot ''Epipactis atrorubens'' × ''helleborine''
|besøksdato = 2023-01-31
|utgiver = Artdatabanken
}}</ref>
<ref name="adb-se-hybrid2">{{Kilde www
|url = https://artfakta.se/taxa/223607/information
|tittel = Artfakta: Purpurknipprot × kärrknipprot ''Epipactis atrorubens'' × ''palustris''
|besøksdato = 2023-01-31
|utgiver = Artdatabanken
}}</ref>
<ref name="adb-se-hybrid3">{{Kilde www
|url = https://artfakta.se/taxa/223608/information
|tittel = Artfakta: Purpurknipprot × kal knipprot ''Epipactis atrorubens'' × ''phyllanthes''
|besøksdato = 2023-01-31
|utgiver = Artdatabanken
}}</ref>
<ref name="adb-dk">{{Kilde www
|url = https://www.naturbasen.dk/art/5272/roed-hullaebe
|tittel = Naturbasen: Rød Hullæbe ''Epipactis atrorubens''
|besøksdato = 2022-03-06
|utgiver = Naturbasen
}}</ref>
<ref name="adb-fi">{{Kilde www
|url = https://laji.fi/en/taxon/MX.40033
|tittel = LAJI: ''Epipactis atrorubens''
|besøksdato = 2022-03-06
|utgiver = LAJI.FI
}}</ref>
<ref name="GB Red List">{{Kjelde www
|url = https://bsbi.org/media/pages/learn/publications/other-books/f59a032ddc-1763470032/strohetal.2025_supp.info.xlsx
|tittel = A New Vascular Plant Red List for Great Britain
|utgjevar = Botanical Society of Britain & Ireland
|format = XSLX
|dato = 2025
|vitja = 15. juli 2026
}}</ref>
<ref name="EN Red List">{{Kjelde www
|url = https://bsbi.org/wp-content/uploads/dlm_uploads/England_Red_List_1.pdf
|tittel = A Vascular Plant Red List for England
|utgjevar = Botanical Society of Britain & Ireland
|dato = 2014
|vitja = 9. mars 2022
}}</ref>
<ref name="SC Red List">{{Kjelde www
|url = https://www.gov.scot/publications/scottish-biodiversity-list/
|tittel = Scottish Biodiversity List
|utgjevar = Scotland's Nature Agency / Buidheann Nàdair na h-Alba
|dato = 2020
|vitja = 9. mars 2022
}}</ref>
<ref name="CY Red List">{{Kjelde www
|url = https://www.plantlife.org.uk/wp-content/uploads/2023/04/A-Vascular-Plant-Red-Data-List-for-Wales.pdf
|tittel = A Vascular Plant Red Data List for Wales / Rhestr o Blanhigion Fasgwlaidd Data Coch ar gyfer Cymru
|utgjevar = Plantlife Wales
|dato = 2008
|vitja = 9. mars 2022
}}</ref>
<ref name="IR Red List">{{Kjelde www
|url = https://www.npws.ie/sites/default/files/publications/pdf/RL10%20VascularPlants.pdf
|tittel = Ireland Red List No. 10: Vascular Plants
|utgjevar = National Parks & Wildlife Service
|dato = 2016
|vitja = 9. mars 2022
}}</ref>
<ref name="eElurikkus">{{Kjelde www
|url = https://elurikkus.ee/app/taxonomy/taxon/4574
|tittel = eElurikkus: ''Epipactis atrorubens''
|utgjevar = Tartu Ülikool (Tartu universitet)
|språk=et, en
|vitja = 3. februar 2023
}}</ref>
<ref name="Latvia raudliste">{{kjelde bok
|tittel=Red Data Book of the Baltic Region
|år=1993
|redaktør= Torleif Ingelög, Roger Andersson og Martin Tjernberg
|url=https://dokumen.pub/red-data-book-of-the-baltic-region-part-1-lists-of-threatened-vascular-plants-and-vertebrates-9789188506009-9188506002.html
|vitja=2023-02-03
|språk=en
|utgjevar=Swedish Threatened Species Unit. Uppsala in co-operation with Institute of Biology, Riga
|isbn=91-88506-00-2
|side=25-68
}}</ref>
<ref name="Latvijas daba">{{kjelde www
|url = https://www.latvijasdaba.lv/augi/epipactis-atrorubens-hoffm-ex-bernh-besser/
|tittel = Latvijas daba: tumšsarkanā dzeguzene
|utgjevar = Enciklopēdija «Latvijas Daba»
|språk=lv
|vitja = 3. februar 2023
}}</ref>
<ref name="Litauen">{{kjelde bok
|tittel=Lietuvos gegužraibiniai (Orchidaceae) – Orchids (Orchidaceae) of Lithuania
|år=2006
|forfattar = Zigmantas Gudžinskas, Mindaugas Ryla
|url=https://www.researchgate.net/publication/269992684_Lietuvos_geguzraibiniai_Orchidaceae_-_Orchids_Orchidaceae_of_Lithuania
|vitja=2023-02-03
|språk=lt
|utgjevar=Botanikos instituto leidykla
|isbn=9986-662-28-1
|side=62-63
}}</ref>
<ref name="Litauen raudliste">{{kjelde bok
|tittel=Lietuvos raudonoji knyga / Red Data Book of Lithuania
|år=2021
|redaktør= Valerijus Rašomavičius
|url=https://am.lrv.lt/uploads/am/documents/files/Raudonoji%20knyga/Raudonoji_knyga_2021_WEB.pdf
|vitja=2023-02-03
|språk=lt, en
|side= 404
|utgjevar=Aplinkos ministerija (Miljødepartementet)
|isbn=978-9955-37-230-1
}}</ref>
<ref name="Birkedal">{{Artikkelkjelde
| forfattar = Sven Birkedal og Karel C.A.J. Kreutz
| utgjevingsår= 2009
| tittel = Knipprötter i Skåne
| publikasjon = Botaniska notiser
| bind = 142
| nummer = 4
| side = 1–11
| url = https://www.researchgate.net/publication/258905995_Knipprotter_i_Skane
| doi=
| isbn=
| kommentar=
}}</ref>
<ref name="Gudžinskas">{{Artikkelkjelde
| forfattar = Zigmantas Gudžinskas
| utgjevingsår= 2001
| tittel = Diversity, state, and protection of Orchidaceae species in Lithuania
| publikasjon = Jour. Eur. Orch.
| bind = 33
| nummer = 1
| side = 415–441
| url = https://www.researchgate.net/publication/269993544_Diversity_state_and_protection_of_Orchidaceae_species_in_Lithuania
| doi=
| issn=0945-7909
| kommentar=
}}</ref>
<ref name="lid8">{{Kjelde bok
| forfattar = Reidar Elven mfl.
| utgjevingsår = 2022
| utgåve = 8.
| tittel = Norsk flora
| side = 192–193
| forlag = [[Det Norske Samlaget]]
| stad = Oslo
}}</ref>
<ref name="Danmark-hybrid">{{Kjelde bok
| forfattar = Henrik Ærenlund Pedersen og Niels Faurholdt
| utgjevingsår = 2010
| tittel = Danmarks vilde orkidéer
| side = 69–77
| forlag = [[Gyldendalske Boghandel, Nordisk Forlag]]
| stad = København
| isbn = 978-87-02-06386-8
}}</ref>
<ref name="orchids">{{Kjelde bok
| forfattar = Anne and Simon Harrap
| utgjevingsår = 2009
| utgåve = 2.
| tittel = Orchids of Britain and Ireland
| forlag = A & C Black
| stad = London
| isbn = 978-1-408-10571-9
}}</ref>
<ref name="Benelux">{{Kjelde www
|url = https://www.verspreidingsatlas.nl/0459#
|tittel = Verspreidingsatlas Vaatplanten: ''Epipactis atrorubens''
|besøksdato = 2024-01-17
|utgjevar = FLORON
}}</ref>
<ref name="RodeLijstNL">{{Kjelde www
|url = https://www.floron.nl/Portals/1/Downloads/Basisrapport%20Rode%20Lijst%20vaatplanten%202012.pdf
|tittel = Rode Lijst Vaatplanten 2012
|vitja = 2024-01-15
|utgjevar = FLORON
}}</ref>
<ref name="RodeLijstFL">{{Kjelde www
|url = https://purews.inbo.be/ws/portalfiles/portal/279821/222852.pdf
|forfattar = Wouter Van Landuyt, Leo Vanhecke & Ivan Hoste |tittel = Rode Lijst van de vaatplanten van Vlaanderen en het Brussels Hoofdstedelijk Gewest
|vitja = 2024-01-15
|utgjevar = Instituut voor Natuur- en Bosonderzoek
}}</ref>
<ref name="Wallonnes">{{Kjelde www
|url = https://biodiversite.wallonie.be/home/evaluation-biologique/resultats-des-monitorings/listes-rouges/flore-2022.html
|tittel = La liste rouge de la flore (2026)
|vitja = 2026-07-18
|utgjevar = SPW Environnement (Service Public de Wallonie Agriculture, Ressources naturelles et Environnement - ARNE)
}}</ref>
<ref name="RedListLux">{{Kjelde www
|url = https://www.researchgate.net/publication/285667156_Red_List_of_the_vascular_plants_of_Luxembourg
|tittel = Red List of the vascular plants of Luxembourg
|vitja = 2024-01-15
|utgjevar = Musée national d’histoire naturelle Luxembourg
}}</ref>
<ref name="Waarnemingen">{{Kjelde www
|url = https://waarnemingen.be/species/2490/maps/?start_date=2014-01-21&interval=315360000&end_date=2024-01-19&map_type=grid10k
|tittel = Verspreidingskaart: Bruinrode wespenorchis – ''Epipactis atrorubens''
|vitja = 2024-01-19
|utgjevar = Waarnemingen.be
}}</ref>
<ref name="Rote List">{{Kjelde www
|url = https://www.rote-liste-zentrum.de/organismengruppen/pflanzen/farn-und-bluetenpflanzen-tracheophyta/?q=Farn-%20und%20Blütenpflanzen
|tittel = Die Roten Listen: Farn- und Blütenpflanzen (Tracheophyta)
|vitja = 2026-07-22
|utgjevar = Bundesamt für Naturschutz
}}</ref>
<ref name="Czerwona">{{Kjelde www
|url = https://www.atlas-roslin.pl
|tittel = Flora Polski
|vitja = 2026-07-22
|utgjevar = atlas-roslin.pl
}}</ref>
<ref name="Czerwona2">{{Kjelde www
|url = https://www.atlas-roslin.pl/gatunki/Epipactis_schmalhausenii.htm
|tittel = Flora Polski: ''Epipactis'' ×''schmalhausenii''
|vitja = 2026-08-03
|utgjevar = atlas-roslin.pl
}}</ref>
<ref name="Przyroda">{{Kjelde www
|url = https://przyrodniczo.pl/rosliny/kruszczyk-rdzawoczerwony/
|tittel = Kruszczyk rdzawoczerwony
|vitja = 2026-08-03
|utgjevar = Przyroda Dolnego Śląska
}}</ref>
</references>
{{refslutt}}
==Bakgrunnsstoff==
* {{Artslenkjer}}
{{autoritetsdata}}
[[Kategori:Orkidear i Noreg]]
[[Kategori:Orkidear i Sverige]]
[[Kategori:Orkidear i Danmark]]
[[Kategori:Orkidear i Finland]]
[[Kategori:Orkidear i Storbritannia]]
[[Kategori:Orkidear i Irland]]
[[Kategori:Orkidear i Estland]]
[[Kategori:Orkidear i Latvia]]
[[Kategori:Orkidear i Litauen]]
[[Kategori:Orkidear i Nederland]]
[[Kategori:Orkidear i Belgia]]
[[Kategori:Orkidear i Luxembourg]]
[[Kategori:Orkidear i Tyskland]]
[[Kategori:Orkidear i Polen]]
[[Kategori:Flangreslekta]]
sc6mrk2hl398oemhwybtaxwmb3lcw43
3664350
3664298
2026-08-03T10:21:28Z
TU-nor
12071
3664350
wikitext
text/x-wiki
{{Taksoboks-pluss
| status = lc
| status_noreg = lc
| filnamn = Epipactis atrorubens flowers.jpg
| biletstorleik = 240 px
| bilettekst =
| rike = [[Plantar|Planteriket]]
| klasse = [[Einfrøblada plantar|Einfrøblada]]
| orden = [[Aspargesordenen]]
| familie = [[Orkidéfamilien]]
| slekt l = [[Epipactis]]
| art = E. atrorubens
| vitskapleg namn = Epipactis atrorubens
| klassifisert av = (Hoffm.) Besser
| habitat=kalkrik [[skog]]
| utbreiing=[[Europa]], vestlege [[Asia]]}}
'''Raudflangre''' (''Epipactis atrorubens'') er ei [[Planter|plante]] i [[flangreslekta]] ''Epipactis'' i [[orkidéfamilien]] (marihandfamilien) Orchidaceae.<ref name="adb"/>
==Utsjånad==
Raudflangre blir opp mot 60 centimeter høg og har eit smalt aks av mørkt raude blomar med ein gul flekk i midten.
== Systematikk ==
I den svenske Artdatabanken er det oppgitt ein underart i Sverige ved sidan av [[nominatunderart]]en (ssp. ''atrorubens''):<ref name="Birkedal"/><ref name="adb-se1"/>
* [[Epipactis atrorubens ssp. triploidea|''E. atrorubens'' ssp. ''triploidea'']] (svensk namn ''östersjöknipprot'')
I ''Field Guide to the Orchids of Europe and the Mediterranean'' (2019) er det skildra ein underart:<ref name="orchidsEurope"/>
*''Epipactis atrorubens'' ssp. ''parviflora'' <small>A. & C.Niesch.</small>: Spania, sørvestlege Frankrike
''Plants of the World Online'' og ''WFO – The World Flora Online'' godkjenner ingen underartar for raudflangre,<ref name="powo"/><ref name="wfo"/> og den nemnde ssp. ''parviflora'' er der rekna som ein eigen art, ''E. kleinii''.<ref name="powo0"/><ref name="wfo0"/>
==Utbreiing==
Raudflangre veks i [[Europa]] og i vest-[[Sibir]]. Arten er knytt til [[kalk]]rik (alkalisk) [[skog]]. Han veks over store delar av landet, med tyngdepunkt sør på [[Austlandet]] og frå [[Trøndelag]] til [[Nordland]].<ref name="adb-kart"/>
Raudflangre er i [[Norsk raudliste for artar|raudlistevurderiga]] 2021 rekna som livskraftig (LC).<ref name="adb-rl"/>
Arten finst òg i Sverige (status LC, svensk namn ''purpurknipprot''),<ref name="adb-se"/> i Danmark (NT, dansk namn ''rød hullæbe'')<ref name="adb-dk"/> og i Finland (VU, finsk namn ''tummaneidonvaippa'').<ref name="adb-fi"/>
Raudflangre (engelsk namn ''dark-red helleborine'') veks spreidde stader på Dei britiske øyane. I den britiske raudlista er arten frå 2025 oppgradert frå livskraftig til sårbar (VU).<ref name="GB Red List"/> Lokalt er han òg livskraftig (LC) i England,<ref name="EN Red List"/> men sterkt truga (EN) i Wales.<ref name="CY Red List"/> Han er ikkje nemnd for tiltak i Skottland.<ref name="SC Red List"/> I den irske raudlista har arten status som livskraftig (LC).<ref name="IR Red List"/>
I Estland (estisk namn ''tumepunane neiuvaip'') er raudflangre vanleg på øyane og nord på fastlandet, veks noko meir spreidd lenger sør. Han er rekna som livskraftig (LC).<ref name="eElurikkus"/> I Latvia (latvisk namn ''tumšsarkanā dzeguzene'')<ref name="Latvijas daba"/> er arten ganske vanleg ved kysten og i elvedalane til [[Daugava]] og [[Gauja]], men er ellers sjeldan. På den latviske raudlista er han klassifisert med usikker status (kategori 4 – ''nepietiekami pētītas'').<ref name="Latvia raudliste"/> I Litauen (litauisk namn ''tamsialapis skiautalūpis'') er arten sterkt knytta til sandhaldig grunn og er ganske vanleg i sanddyner på kysten og langs elvedalen til [[Nemunas]] med sideelver i aust.<ref name="Gudžinskas"/> Han er rekna som nær truga (NT).<ref name="Litauen"/><ref name="Litauen raudliste"/>
I Benelux er arten (nederlandsk namn ''bruinrode wespenorchis'', fransk namn ''épipactis pourpre noirâtre'') svært sjeldan i Nederland, for det meste berre i [[Limburg i Nederland|Limburg]]. I [[Flandern]] i Belgia er han òg svært sjeldan, men i [[Vallonia]] er han stadvis litt meir vanleg i [[Ardennane]].<ref name="Benelux"/><ref name="Waarnemingen"/> I den nederlandske raudlista er arten rekna som sterkt truga (EN, ''bedreigd'').<ref name="RodeLijstNL"/> I Belgia er han rekna som kritisk truga (CR, ''ernstig bedreigd'') i Flandern, og arten er oppgradert i 2026 frå nær truga til sårbar (VU, ''vulnérable'') i Vallonia.<ref name="RodeLijstFL"/><ref name="Wallonnes"/> I Luxembourg er han rekna som sårbar (VU).<ref name="RedListLux"/> I Tyskland er raudflangre (tysk namn ''Braunrote Ständelwurz'') rekna som nær truga (NT, ''Vorwarnliste''),<ref name="Rote List"/> likeeins i Polen (NT, ''bliski zagrożenia'', polsk namn ''kruszczyk rdzawoczerwony'').<ref name="Czerwona"/><ref name="Przyroda"/>
== Hybridar ==
Hybriden mellom raudflangre og [[skogbreiflangre]] (''Epipactis atrorubens'' × ''helleborine'' ssp. ''helleborine'' eller ''Epipactis'' ×''schmalhausenii'')<ref name="powo1"/> er registrert i [[Østfold]] og finst truleg fleire stader i Noreg.<ref name="lid8"/> Han er kjend frå Sverige,<ref name="adb-se-hybrid1"/> Storbritannia<ref name="orchids"/> og Polen,<ref name="Czerwona2"/> medan eit herbarieeksemplar frå [[Møn]] i Danmark kan vere feilbestemt.<ref name="Danmark-hybrid"/> Hybriden mellom raudflangre og [[myrflangre]] (''Epipactis atrorubens'' × ''palustris'' eller ''Epipactis'' ×''pupplingensis'')<ref name="powo2"/> er registrert i Sverige,<ref name="adb-se-hybrid2"/> det same er hybriden med [[snauflangre]] (''Epipactis atrorubens'' × ''phyllanthes'').<ref name="adb-se-hybrid3"/>
== Referansar ==
{{refopning}}
<references>
<ref name="powo">{{Kilde www
|url = https://powo.science.kew.org/taxon/urn:lsid:ipni.org:names:20010355-1
|tittel = PoWO: ''Epipactis atrorubens''
|besøksdato = 2026-08-03
|utgiver = Plants of the World Online
}}</ref>
<ref name="powo0">{{Kilde www
|url = https://powo.science.kew.org/taxon/urn:lsid:ipni.org:names:20000745-1
|tittel = PoWO: ''Epipactis kleinii''
|besøksdato = 2026-08-03
|utgiver = Plants of the World Online
}}</ref>
<ref name="powo1">{{Kilde www
|url = https://powo.science.kew.org/taxon/urn:lsid:ipni.org:names:633335-1
|tittel = PoWO: ''Epipactis'' × ''schmalhausenii''
|besøksdato = 2023-01-31
|utgiver = Plants of the World Online
}}</ref>
<ref name="powo2">{{Kilde www
|url = https://powo.science.kew.org/taxon/urn:lsid:ipni.org:names:633312-1
|tittel = PoWO: ''Epipactis'' × ''pupplingensis''
|besøksdato = 2023-01-31
|utgiver = Plants of the World Online
}}</ref>
<ref name="wfo">{{Citation
|title=''Epipactis atrorubens'' <small>(Hoffm.) Besser</small>
|url=https://wfoplantlist.org/taxon/wfo-0000951957-2026-06
|website=World Flora Online
|accessdate=2026-08-03
}}</ref>
<ref name="wfo0">{{Citation
|title=''Epipactis kleinii'' <small>M.B.Crespo & M.R.Lowe & Piera</small>
|url=https://wfoplantlist.org/taxon/wfo-0000952113-2026-06
|website=World Flora Online
|accessdate=2026-08-03
}}</ref>
<ref name="adb">{{Kilde www
|url = https://www.artsdatabanken.no/taxon/_/99508
|tittel = Artsdatabanken: Artsopplysningar raudflangre
|besøksdato = 2022-03-04
|utgiver = Artsdatabanken
}}</ref>
<ref name="adb-rl">{{Kilde www
|url = https://artsdatabanken.no/lister/rodlisteforarter/2021/10210
|tittel = Raudlista: Raudflangre
|besøksdato = 2022-03-04
|utgiver = Artsdatabanken
|dato = 2021-11-24
}}</ref>
<ref name="adb-kart">{{Kilde www
|url = https://artskart.artsdatabanken.no/app/#map/427864,7623020/3/background/topo2/filter/%7B%22TaxonIds%22%3A%5B132880%5D%2C%22IncludeSubTaxonIds%22%3Atrue%2C%22Found%22%3A%5B2%5D%2C%22Style%22%3A1%2C%22YearFrom%22%3A2010%7D
|tittel = Artskart: Raudflangre, registrerte funn etter 2010
|besøksdato = 2022-03-04
|utgiver = Artsdatabanken
}}</ref>
<ref name="adb-se">{{Kilde www
|url = https://artfakta.se/taxa/219797/information
|tittel = Artfakta: Purpurknipprot ''Epipactis atrorubens''
|besøksdato = 2022-03-05
|utgiver = Artdatabanken
}}</ref>
<ref name="adb-se1">{{Kilde www
|url = https://artfakta.se/taxa/6040119/information
|tittel = Artfakta: Östersjöknipprot ''Epipactis atrorubens'' subsp. ''triploidea''
|besøksdato = 2022-03-05
|utgiver = Artdatabanken
}}</ref>
<ref name="adb-se-hybrid1">{{Kilde www
|url = https://artfakta.se/taxa/264309/information
|tittel = Artfakta: Purpurknipprot × skogsknipprot ''Epipactis atrorubens'' × ''helleborine''
|besøksdato = 2023-01-31
|utgiver = Artdatabanken
}}</ref>
<ref name="adb-se-hybrid2">{{Kilde www
|url = https://artfakta.se/taxa/223607/information
|tittel = Artfakta: Purpurknipprot × kärrknipprot ''Epipactis atrorubens'' × ''palustris''
|besøksdato = 2023-01-31
|utgiver = Artdatabanken
}}</ref>
<ref name="adb-se-hybrid3">{{Kilde www
|url = https://artfakta.se/taxa/223608/information
|tittel = Artfakta: Purpurknipprot × kal knipprot ''Epipactis atrorubens'' × ''phyllanthes''
|besøksdato = 2023-01-31
|utgiver = Artdatabanken
}}</ref>
<ref name="adb-dk">{{Kilde www
|url = https://www.naturbasen.dk/art/5272/roed-hullaebe
|tittel = Naturbasen: Rød Hullæbe ''Epipactis atrorubens''
|besøksdato = 2022-03-06
|utgiver = Naturbasen
}}</ref>
<ref name="adb-fi">{{Kilde www
|url = https://laji.fi/en/taxon/MX.40033
|tittel = LAJI: ''Epipactis atrorubens''
|besøksdato = 2022-03-06
|utgiver = LAJI.FI
}}</ref>
<ref name="GB Red List">{{Kjelde www
|url = https://bsbi.org/media/pages/learn/publications/other-books/f59a032ddc-1763470032/strohetal.2025_supp.info.xlsx
|tittel = A New Vascular Plant Red List for Great Britain
|utgjevar = Botanical Society of Britain & Ireland
|format = XSLX
|dato = 2025
|vitja = 15. juli 2026
}}</ref>
<ref name="EN Red List">{{Kjelde www
|url = https://bsbi.org/wp-content/uploads/dlm_uploads/England_Red_List_1.pdf
|tittel = A Vascular Plant Red List for England
|utgjevar = Botanical Society of Britain & Ireland
|dato = 2014
|vitja = 9. mars 2022
}}</ref>
<ref name="SC Red List">{{Kjelde www
|url = https://www.gov.scot/publications/scottish-biodiversity-list/
|tittel = Scottish Biodiversity List
|utgjevar = Scotland's Nature Agency / Buidheann Nàdair na h-Alba
|dato = 2020
|vitja = 9. mars 2022
}}</ref>
<ref name="CY Red List">{{Kjelde www
|url = https://www.plantlife.org.uk/wp-content/uploads/2023/04/A-Vascular-Plant-Red-Data-List-for-Wales.pdf
|tittel = A Vascular Plant Red Data List for Wales / Rhestr o Blanhigion Fasgwlaidd Data Coch ar gyfer Cymru
|utgjevar = Plantlife Wales
|dato = 2008
|vitja = 9. mars 2022
}}</ref>
<ref name="IR Red List">{{Kjelde www
|url = https://www.npws.ie/sites/default/files/publications/pdf/RL10%20VascularPlants.pdf
|tittel = Ireland Red List No. 10: Vascular Plants
|utgjevar = National Parks & Wildlife Service
|dato = 2016
|vitja = 9. mars 2022
}}</ref>
<ref name="eElurikkus">{{Kjelde www
|url = https://elurikkus.ee/app/taxonomy/taxon/4574
|tittel = eElurikkus: ''Epipactis atrorubens''
|utgjevar = Tartu Ülikool (Tartu universitet)
|språk=et, en
|vitja = 3. februar 2023
}}</ref>
<ref name="Latvia raudliste">{{kjelde bok
|tittel=Red Data Book of the Baltic Region
|år=1993
|redaktør= Torleif Ingelög, Roger Andersson og Martin Tjernberg
|url=https://dokumen.pub/red-data-book-of-the-baltic-region-part-1-lists-of-threatened-vascular-plants-and-vertebrates-9789188506009-9188506002.html
|vitja=2023-02-03
|språk=en
|utgjevar=Swedish Threatened Species Unit. Uppsala in co-operation with Institute of Biology, Riga
|isbn=91-88506-00-2
|side=25-68
}}</ref>
<ref name="Latvijas daba">{{kjelde www
|url = https://www.latvijasdaba.lv/augi/epipactis-atrorubens-hoffm-ex-bernh-besser/
|tittel = Latvijas daba: tumšsarkanā dzeguzene
|utgjevar = Enciklopēdija «Latvijas Daba»
|språk=lv
|vitja = 3. februar 2023
}}</ref>
<ref name="Litauen">{{kjelde bok
|tittel=Lietuvos gegužraibiniai (Orchidaceae) – Orchids (Orchidaceae) of Lithuania
|år=2006
|forfattar = Zigmantas Gudžinskas, Mindaugas Ryla
|url=https://www.researchgate.net/publication/269992684_Lietuvos_geguzraibiniai_Orchidaceae_-_Orchids_Orchidaceae_of_Lithuania
|vitja=2023-02-03
|språk=lt
|utgjevar=Botanikos instituto leidykla
|isbn=9986-662-28-1
|side=62-63
}}</ref>
<ref name="Litauen raudliste">{{kjelde bok
|tittel=Lietuvos raudonoji knyga / Red Data Book of Lithuania
|år=2021
|redaktør= Valerijus Rašomavičius
|url=https://am.lrv.lt/uploads/am/documents/files/Raudonoji%20knyga/Raudonoji_knyga_2021_WEB.pdf
|vitja=2023-02-03
|språk=lt, en
|side= 404
|utgjevar=Aplinkos ministerija (Miljødepartementet)
|isbn=978-9955-37-230-1
}}</ref>
<ref name="Birkedal">{{Artikkelkjelde
| forfattar = Sven Birkedal og Karel C.A.J. Kreutz
| utgjevingsår= 2009
| tittel = Knipprötter i Skåne
| publikasjon = Botaniska notiser
| bind = 142
| nummer = 4
| side = 1–11
| url = https://www.researchgate.net/publication/258905995_Knipprotter_i_Skane
| doi=
| isbn=
| kommentar=
}}</ref>
<ref name="Gudžinskas">{{Artikkelkjelde
| forfattar = Zigmantas Gudžinskas
| utgjevingsår= 2001
| tittel = Diversity, state, and protection of Orchidaceae species in Lithuania
| publikasjon = Jour. Eur. Orch.
| bind = 33
| nummer = 1
| side = 415–441
| url = https://www.researchgate.net/publication/269993544_Diversity_state_and_protection_of_Orchidaceae_species_in_Lithuania
| doi=
| issn=0945-7909
| kommentar=
}}</ref>
<ref name="lid8">{{Kjelde bok
| forfattar = Reidar Elven mfl.
| utgjevingsår = 2022
| utgåve = 8.
| tittel = Norsk flora
| side = 192–193
| forlag = [[Det Norske Samlaget]]
| stad = Oslo
}}</ref>
<ref name="Danmark-hybrid">{{Kjelde bok
| forfattar = Henrik Ærenlund Pedersen og Niels Faurholdt
| utgjevingsår = 2010
| tittel = Danmarks vilde orkidéer
| side = 69–77
| forlag = [[Gyldendalske Boghandel, Nordisk Forlag]]
| stad = København
| isbn = 978-87-02-06386-8
}}</ref>
<ref name="orchids">{{Kjelde bok
| forfattar = Anne and Simon Harrap
| utgjevingsår = 2009
| utgåve = 2.
| tittel = Orchids of Britain and Ireland
| forlag = A & C Black
| stad = London
| isbn = 978-1-408-10571-9
}}</ref>
<ref name="orchidsEurope">{{Kjelde bok
| forfattar = Rolf Kühn, Henrik Æ. Pedersen, Philip Cribb
| utgjevingsår = 2019
| tittel = Field Guide to the Orchids of Europe and the Mediterranean
| forlag = Kew Publishing
| stad = London
| isbn = 978-1-84246-669-8
}}</ref>
<ref name="Benelux">{{Kjelde www
|url = https://www.verspreidingsatlas.nl/0459#
|tittel = Verspreidingsatlas Vaatplanten: ''Epipactis atrorubens''
|besøksdato = 2024-01-17
|utgjevar = FLORON
}}</ref>
<ref name="RodeLijstNL">{{Kjelde www
|url = https://www.floron.nl/Portals/1/Downloads/Basisrapport%20Rode%20Lijst%20vaatplanten%202012.pdf
|tittel = Rode Lijst Vaatplanten 2012
|vitja = 2024-01-15
|utgjevar = FLORON
}}</ref>
<ref name="RodeLijstFL">{{Kjelde www
|url = https://purews.inbo.be/ws/portalfiles/portal/279821/222852.pdf
|forfattar = Wouter Van Landuyt, Leo Vanhecke & Ivan Hoste |tittel = Rode Lijst van de vaatplanten van Vlaanderen en het Brussels Hoofdstedelijk Gewest
|vitja = 2024-01-15
|utgjevar = Instituut voor Natuur- en Bosonderzoek
}}</ref>
<ref name="Wallonnes">{{Kjelde www
|url = https://biodiversite.wallonie.be/home/evaluation-biologique/resultats-des-monitorings/listes-rouges/flore-2022.html
|tittel = La liste rouge de la flore (2026)
|vitja = 2026-07-18
|utgjevar = SPW Environnement (Service Public de Wallonie Agriculture, Ressources naturelles et Environnement - ARNE)
}}</ref>
<ref name="RedListLux">{{Kjelde www
|url = https://www.researchgate.net/publication/285667156_Red_List_of_the_vascular_plants_of_Luxembourg
|tittel = Red List of the vascular plants of Luxembourg
|vitja = 2024-01-15
|utgjevar = Musée national d’histoire naturelle Luxembourg
}}</ref>
<ref name="Waarnemingen">{{Kjelde www
|url = https://waarnemingen.be/species/2490/maps/?start_date=2014-01-21&interval=315360000&end_date=2024-01-19&map_type=grid10k
|tittel = Verspreidingskaart: Bruinrode wespenorchis – ''Epipactis atrorubens''
|vitja = 2024-01-19
|utgjevar = Waarnemingen.be
}}</ref>
<ref name="Rote List">{{Kjelde www
|url = https://www.rote-liste-zentrum.de/organismengruppen/pflanzen/farn-und-bluetenpflanzen-tracheophyta/?q=Farn-%20und%20Blütenpflanzen
|tittel = Die Roten Listen: Farn- und Blütenpflanzen (Tracheophyta)
|vitja = 2026-07-22
|utgjevar = Bundesamt für Naturschutz
}}</ref>
<ref name="Czerwona">{{Kjelde www
|url = https://www.atlas-roslin.pl
|tittel = Flora Polski
|vitja = 2026-07-22
|utgjevar = atlas-roslin.pl
}}</ref>
<ref name="Czerwona2">{{Kjelde www
|url = https://www.atlas-roslin.pl/gatunki/Epipactis_schmalhausenii.htm
|tittel = Flora Polski: ''Epipactis'' ×''schmalhausenii''
|vitja = 2026-08-03
|utgjevar = atlas-roslin.pl
}}</ref>
<ref name="Przyroda">{{Kjelde www
|url = https://przyrodniczo.pl/rosliny/kruszczyk-rdzawoczerwony/
|tittel = Kruszczyk rdzawoczerwony
|vitja = 2026-08-03
|utgjevar = Przyroda Dolnego Śląska
}}</ref>
</references>
{{refslutt}}
==Bakgrunnsstoff==
* {{Artslenkjer}}
{{autoritetsdata}}
[[Kategori:Orkidear i Noreg]]
[[Kategori:Orkidear i Sverige]]
[[Kategori:Orkidear i Danmark]]
[[Kategori:Orkidear i Finland]]
[[Kategori:Orkidear i Storbritannia]]
[[Kategori:Orkidear i Irland]]
[[Kategori:Orkidear i Estland]]
[[Kategori:Orkidear i Latvia]]
[[Kategori:Orkidear i Litauen]]
[[Kategori:Orkidear i Nederland]]
[[Kategori:Orkidear i Belgia]]
[[Kategori:Orkidear i Luxembourg]]
[[Kategori:Orkidear i Tyskland]]
[[Kategori:Orkidear i Polen]]
[[Kategori:Flangreslekta]]
2hbe83j54uc7bsndcvo9s5vnmex02rs
Breiflangre
0
397147
3664299
3662518
2026-08-03T04:55:20Z
TU-nor
12071
3664299
wikitext
text/x-wiki
{{Taksoboks-pluss
| status = lc
| status_noreg = lc
| filnamn =Epipactis helleborine flowers1 220703.jpg
| biletstorleik = 240 px
| bilettekst =
| rike = [[Plantar|Planteriket]]
| klasse = [[Einfrøblada plantar|Einfrøblada]]
| orden = [[Aspargesordenen]]
| familie = [[Orkidéfamilien]]
| slekt l = [[Epipactis]]
| art = E. helleborine
| vitskapleg namn = Epipactis helleborine
| underliste = Underartar
| underliste innhald =[[skogbreiflangre]] (ssp. ''helleborine'')
*[[dyneflangre]] (ssp. ''neerlandica'')
| klassifisert av = (L.) Crantz
| habitat=kalkrik [[skog]]
| utbreiing=[[Eurasia]]}}
'''Breiflangre''' (''Epipactis helleborine'') er ei [[Planter|plante]] i [[flangreslekta]] ''Epipactis'' i [[orkidéfamilien]] (marihandfamilien) Orchidaceae.<ref name="adb"/> I [[Norsk raudliste for artar|raudlistevurderiga]] 2021 er arten rekna som livskraftig (LC).<ref name="adb-rl"/>
==Utsjånad==
Breiflangre kan bli kring 80 centimeter høg, under gode tilhøve stundom over 1 meter, og har eit aks av blomar med fargetonar som kan variere i grønt, brunt, fiolett eller raudt. Blada, som sit vekselvis oppover stengelen, er noko breiare enn hos [[raudflangre]].
== Systematikk ==
Artsdatabanken bruker prinsipielt separate namn på ulike taksonomiske nivå. Her har ein vald å bruke det innarbeidde namnet breiflangre på arten og gi eit nytt namn til [[nominatunderart]]en, som har fått namnet skogbreiflangre.<ref name="adb"/>
Underartane i Noreg er:<ref name="adb"/>
*[[skogbreiflangre]] ([[nominatunderart]]en ''E. helleborine'' ssp. ''helleborine'')
*[[dyneflangre]] eller jærflangre (''E. helleborine'' ssp. ''neerlandica'')
I den svenske Artdatabanken er det oppgitt ein underart til i Sverige:<ref name="Birkedal"/><ref name="adb-se1"/>
* [[Epipactis helleborine ssp. orbicularis|''E. helleborine'' ssp. ''orbicularis'']] (svensk namn ''tallknipprot'')
I nyare polsk litteratur reknar ein med ein annan underart:<ref name="Przyroda2"/>
* [[Epipactis helleborine ssp. leuti|''E. helleborine'' ssp. ''leuti'']] (førebels ikkje polsk namn)
I ''Plants of the World Online'' og ''WFO – The World Flora Online'' reknar ein desse underartane:<ref name="powo"/><ref name="who"/>
*''Epipactis helleborine'' subsp. ''bithynica'' <small>(Robatsch) Kreutz</small>: Tyrkia ([[Anatolia]]) og Armenia
*[[skogbreiflangre|''Epipactis helleborine'' subsp. ''helleborine'']]
*[[dynemarihand|''Epipactis helleborine'' subsp. ''neerlandica'']] <small>(Verm.) Buttler</small>
*''Epipactis helleborine'' var. ''tangutica'' <small>(Schltr.) S.C.Chen & G.H.Zhu</small>: sentrale Asia til Kina
*''Epipactis helleborine'' subsp. ''tremolsii'' <small>(Pau) E.Klein</small>: landa rundt [[Middelhavet]] og [[Svartehavet]]
==Utbreiing==
Breiflangre veks naturleg i [[Europa]] og [[Asia]], og er òg introdusert til [[Nord-Amerika]]. Arten er knytt til [[kalk]]rik (alkalisk) [[skog]]. I Noreg er han vanleg han over store delar av landet, men ikkje i høgareliggjande område på Austlandet eller lengst nord i landet.
Arten finst òg i Sverige (status LC, svensk namn ''skogsknipprot''),<ref name="adb-se"/> i Danmark (LC, dansk namn ''skov-hullæbe'')<ref name="adb-dk"/> og i Finland (LC, finsk namn ''lehtoneidonvaippa'').<ref name="adb-fi"/>
Breiflangre (engelsk namn ''broad-leaved helleborine'') er vanleg over det meste av Dei britiske øyane. I både den britiske og den irske raudlista har arten status som livskraftig (LC),<ref name="GB Red List"/><ref name="IR Red List"/> på same måte som lokalt i England og Wales,<ref name="EN Red List"/><ref name="CY Red List"/> og han er ikkje nemnd for tiltak i Skottland.<ref name="SC Red List"/> Underarten ssp. ''neerlandica'' (dyneflangre) er rapportert frå Wales, men er så langt ikkje endeleg stadfesta, og står i raudlista på venteliste (WL).<ref name="GB Red List"/><ref name="Neerlandica"/> Andre forekomstar på Dei britiske øyane er nominatunderarten. Ei noko avvikande form, som stundom har vore rekna som ein eigen art (kalla ''E. youngiana''), blir no rekna for høgst å vere ein varietet av underarten skogbreiflangre (''E. helleborine'' ssp. ''helleborine'' var. ''youngiana'').<ref name="GB Red List"/><ref name="Bateman"/>
I Estland (estisk namn ''laialehine neiuvaip'') er breiflangre vanleg over heile landet og er rekna som livskraftig (LC).<ref name="eElurikkus"/> I Latvia (latvisk namn ''platlapu dzeguzene'')<ref name="Latvijas daba"/> er arten temmeleg vanleg over heile landet og står ikkje som truga på den latviske raudlista.<ref name="Latvia raudliste"/> I Litauen (litauisk namn ''plačialapis skiautalūpis'') veks arten over heile landet, men er mest vanleg der et er mykje kalk i grunnen og mindre vanleg der det er mykje sand.<ref name="Gudžinskas"/> Han er rekna som livskraftig.<ref name="Litauen"/>
I Benelux er arten (nederlandsk namn ''brede wespenorchis'', fransk namn ''épipactis à larges feuilles'') vanleg i Nederland, så òg både i [[Flandern]] og [[Vallonia]] i Belgia.<ref name="Benelux"/><ref name="Waarnemingen"/> I den nederlandske raudlista er arten rekna som livskraftig (LC, ''thans niet bedreigd''),<ref name="RodeLijstNL"/> I Belgia er han rekna som livskraftig i Flandern (LC, ''momenteel niet in gevaar'') og i Vallonia (LC, ''préoccupation mineure'').<ref name="RodeLijstFL"/><ref name="Wallonnes"/> I Luxembourg er han òg rekna som livskraftig (LC).<ref name="RedListLux"/> I Tyskland er breiflangre (tysk namn ''Breitblättrige Ständelwurz'') rekna som livskraftig (LC, ''Ungefährdet''),<ref name="Rote List"/> likeeins i Polen (polsk namn ''kruszczyk szerokolistny'').<ref name="Czerwona"/><ref name="Przyroda"/>
== Hybridar ==
Dei kjende hybridane med breiflangre gjeld nominatunderarten [[skogbreiflangre]].
Hybriden med [[raudflangre]] (''Epipactis atrorubens'' × ''helleborine'' ssp. ''helleborine'' eller ''Epipactis'' ×''schmalhausenii'')<ref name="powo1"/> er registrert i [[Østfold]] og finst truleg fleire stader i Noreg.<ref name="lid8"/> Han er kjend frå Sverige,<ref name="adb-se-hybrid1"/> Storbritannia<ref name="orchids"/> og Polen,<ref name="Czerwona2"/>medan eit herbarieeksemplar frå [[Møn]] i Danmark kan vere feilbestemt.<ref name="Danmark-hybrid"/>
Hybriden med [[snauflangre]] (''Epipactis helleborine'' ssp. ''helleborine'' × ''phyllanthes'' eller ''Epipactis'' ×''bruxellensis'')<ref name="powo2"/> er registrert i Sverige<ref name="adb-se-hybrid2"/> og er funnen i herbariemateriale frå [[Sjælland]] i Danmark.<ref name="Danmark-hybrid"/> Hybriden med [[purpurflangre]] (''Epipactis helleborine'' ssp. ''helleborine'' × ''purpurata'' eller ''Epipactis'' ×''schulzei'')<ref name="powo3"/> var berre registrert nokre få stader aust på [[Jylland]] og på [[Falster]], men er funnen fleire stader dei siste åra.<ref name="Danmark-hybrid"/><ref name="adb-dkx"/> På Dei britiske øyane er han registrert mange stader i Sør-England.<ref name="orchids"/> Hybriden med [[grønflangre]] (''Epipactis helleborine'' ssp. ''helleborine'' × ''leptochila'' eller ''Epipactis'' ×''stephensonii'')<ref name="powo4"/> er rapportert frå sør i England, men ikkje verifisert.<ref name="orchids"/>
Hybridar med ''[[Epipactis dunensis]]'' (''Epipactis dunensis'' × ''helleborine'' ssp. ''helleborine'') er kjend frå mange stader i Skottland.<ref name="orchids"/> I Nederland er det òg registrert ein hybrid med ''[[Epipactis muelleri]]'' (''Epipactis helleborine'' ssp. ''helleborine'' × ''muelleri'' eller ''Epipactis'' ×''reinekei'').<ref name="Benelux1"/>
== Referansar ==
{{refopning}}
<references>
<ref name="powo">{{Kilde www
|url = https://powo.science.kew.org/taxon/urn:lsid:ipni.org:names:633228-1
|tittel = PoWO: ''Epipactis helleborine''
|besøksdato = 2026-08-03
|utgiver = Plants of the World Online
}}</ref>
<ref name="powo1">{{Kilde www
|url = https://powo.science.kew.org/taxon/urn:lsid:ipni.org:names:633335-1
|tittel = PoWO: ''Epipactis'' × ''schmalhausenii''
|besøksdato = 2023-01-31
|utgiver = Plants of the World Online
}}</ref>
<ref name="powo2">{{Kilde www
|url = https://powo.science.kew.org/taxon/urn:lsid:ipni.org:names:1003612-1
|tittel = PoWO: ''Epipactis'' × ''bruxellensis''
|besøksdato = 2023-01-31
|utgiver = Plants of the World Online
}}</ref>
<ref name="powo3">{{Kilde www
|url = https://powo.science.kew.org/taxon/urn:lsid:ipni.org:names:633336-1
|tittel = PoWO: ''Epipactis'' × ''schulzei''
|besøksdato = 2023-01-31
|utgiver = Plants of the World Online
}}</ref>
<ref name="powo4">{{Kilde www
|url = https://powo.science.kew.org/taxon/urn:lsid:ipni.org:names:77176907-1
|tittel = PoWO: ''Epipactis'' × ''stephensonii''
|besøksdato = 2023-01-31
|utgiver = Plants of the World Online
}}</ref>
<ref name="who">{{Citation
|title=Epipactis helleborine <small>(L.) Crantz</small>
|url=https://wfoplantlist.org/taxon/wfo-0000952061-2026-06
|website=World Flora Online
|accessdate=2026-08-03
}}</ref>
<ref name="adb">{{Kilde www
|url = https://www.artsdatabanken.no/taxon/_/99509
|tittel = Artsdatabanken: Artsopplysningar breiflangre
|besøksdato = 2022-03-04
|utgiver = Artsdatabanken
}}</ref>
<ref name="adb-rl">{{Kilde www
|url = https://artsdatabanken.no/lister/rodlisteforarter/2021/11005
|tittel = Raudlista: Breiflangre
|besøksdato = 2022-03-04
|utgiver = Artsdatabanken
|dato = 2021-11-24
}}</ref>
<ref name="adb-se">{{Kilde www
|url = https://artfakta.se/taxa/219798/information
|tittel = Artfakta: Skogsknipprot ''Epipactis helleborine''
|besøksdato = 2022-03-05
|utgiver = Artdatabanken
}}</ref>
<ref name="adb-se1">{{Kilde www
|url = https://artfakta.se/taxa/6031492/information
|tittel = Artfakta: Tallknipprot ''Epipactis helleborine'' subsp. ''orbicularis''
|besøksdato = 2022-03-05
|utgiver = Artdatabanken
}}</ref>
<ref name="adb-se-hybrid1">{{Kilde www
|url = https://artfakta.se/taxa/264309/information
|tittel = Artfakta: Purpurknipprot × skogsknipprot ''Epipactis atrorubens'' × ''helleborine''
|besøksdato = 2023-01-31
|utgiver = Artdatabanken
}}</ref>
<ref name="adb-se-hybrid2">{{Kilde www
|url = https://artfakta.se/taxa/264310/information
|tittel = Artfakta: Skogsknipprot × kal knipprot ''Epipactis helleborine'' × ''phyllanthes''
|besøksdato = 2023-01-31
|utgiver = Artdatabanken
}}</ref>
<ref name="adb-dk">{{Kilde www
|url = https://www.naturbasen.dk/art/1818/skov-hullaebe-ssp-helleborine
|tittel = Naturbasen: Skov-Hullæbe ''Epipactis helleborine'' ssp. ''helleborine''
|besøksdato = 2022-03-07
|utgiver = Naturbasen
}}</ref>
<ref name="adb-dkx">{{Kilde www
|url = https://www.naturbasen.dk/art/13825/skov-hullaebe-x-taetblomstret-hullaebe
|tittel = Naturbasen: Skov-Hullæbe × Tætblomstret Hullæbe ''Epipactis helleborine'' ssp. ''helleborine'' × ''purpurata''
|besøksdato = 2024-03-05
|utgiver = Naturbasen
}}</ref>
<ref name="adb-fi">{{Kilde www
|url = https://laji.fi/en/taxon/MX.40032
|tittel = LAJI: ''Epipactis helleborine''
|besøksdato = 2022-03-07
|utgiver = LAJI.FI
}}</ref>
<ref name="GB Red List">{{Kjelde www
|url = https://bsbi.org/media/pages/learn/publications/other-books/f59a032ddc-1763470032/strohetal.2025_supp.info.xlsx
|tittel = A New Vascular Plant Red List for Great Britain
|utgjevar = Botanical Society of Britain & Ireland
|format = XSLX
|dato = 2025
|vitja = 15. juli 2026
}}</ref>
<ref name="EN Red List">{{Kjelde www
|url = https://bsbi.org/wp-content/uploads/dlm_uploads/England_Red_List_1.pdf
|tittel = A Vascular Plant Red List for England
|utgjevar = Botanical Society of Britain & Ireland
|dato = 2014
|vitja = 9. mars 2022
}}</ref>
<ref name="SC Red List">{{Kjelde www
|url = https://www.gov.scot/publications/scottish-biodiversity-list/
|tittel = Scottish Biodiversity List
|utgjevar = Scotland's Nature Agency / Buidheann Nàdair na h-Alba
|dato = 2020
|vitja = 9. mars 2022
}}</ref>
<ref name="CY Red List">{{Kjelde www
|url = https://www.plantlife.org.uk/wp-content/uploads/2023/04/A-Vascular-Plant-Red-Data-List-for-Wales.pdf
|tittel = A Vascular Plant Red Data List for Wales / Rhestr o Blanhigion Fasgwlaidd Data Coch ar gyfer Cymru
|utgjevar = Plantlife Wales
|dato = 2008
|vitja = 9. mars 2022
}}</ref>
<ref name="IR Red List">{{Kjelde www
|url = https://www.npws.ie/sites/default/files/publications/pdf/RL10%20VascularPlants.pdf
|tittel = Ireland Red List No. 10: Vascular Plants
|utgjevar = National Parks & Wildlife Service
|dato = 2016
|vitja = 9. mars 2022
}}</ref>
<ref name="eElurikkus">{{Kjelde www
|url = https://elurikkus.ee/app/taxonomy/taxon/4578
|tittel = eElurikkus: ''Epipactis helleborine''
|utgjevar = Tartu Ülikool (Tartu universitet)
|språk=et, en
|vitja = 3. februar 2023
}}</ref>
<ref name="Latvia raudliste">{{kjelde bok
|tittel=Red Data Book of the Baltic Region
|år=1993
|redaktør= Torleif Ingelög, Roger Andersson og Martin Tjernberg
|url=https://dokumen.pub/red-data-book-of-the-baltic-region-part-1-lists-of-threatened-vascular-plants-and-vertebrates-9789188506009-9188506002.html
|vitja=2023-02-03
|språk=en
|utgjevar=Swedish Threatened Species Unit. Uppsala in co-operation with Institute of Biology, Riga
|isbn=91-88506-00-2
|side=25-68
}}</ref>
<ref name="Latvijas daba">{{kjelde www
|url = https://www.latvijasdaba.lv/augi/epipactis-helleborine-l-crantz/
|tittel = Latvijas daba: platlapu dzeguzene
|utgjevar = Enciklopēdija «Latvijas Daba»
|språk=lv
|vitja = 3. februar 2023
}}</ref>
<ref name="Litauen">{{kjelde bok
|tittel=Lietuvos gegužraibiniai (Orchidaceae) – Orchids (Orchidaceae) of Lithuania
|år=2006
|forfattar = Zigmantas Gudžinskas, Mindaugas Ryla
|url=https://www.researchgate.net/publication/269992684_Lietuvos_geguzraibiniai_Orchidaceae_-_Orchids_Orchidaceae_of_Lithuania
|vitja=2023-02-03
|språk=lt
|utgjevar=Botanikos instituto leidykla
|isbn=9986-662-28-1
|side=64-65
}}</ref>
<ref name="Gudžinskas">{{Artikkelkjelde
| forfattar = Zigmantas Gudžinskas
| utgjevingsår= 2001
| tittel = Diversity, state, and protection of Orchidaceae species in Lithuania
| publikasjon = Jour. Eur. Orch.
| bind = 33
| nummer = 1
| side = 415–441
| url = https://www.researchgate.net/publication/269993544_Diversity_state_and_protection_of_Orchidaceae_species_in_Lithuania
| doi=
| issn=0945-7909
| kommentar=
}}</ref>
<ref name="Neerlandica">{{Artikkelkjelde
| forfattar = Leslie Lewis mfl.
| utgjevingsår= 2009
| tittel = An update on the orchid flora at Kenfig National Nature Reserve
| publikasjon = BSBI News
| bind = 110
| nummer = January
| side = 7–11
| url = https://archive.bsbi.org.uk/BSBINews110.pdf
}}</ref>
<ref name="Birkedal">{{Artikkelkjelde
| forfattar = Sven Birkedal og Karel C.A.J. Kreutz
| utgjevingsår= 2009
| tittel = Knipprötter i Skåne
| publikasjon = Botaniska notiser
| bind = 142
| nummer = 4
| side = 1–11
| url = https://www.researchgate.net/publication/258905995_Knipprotter_i_Skane
| doi=
| isbn=
| kommentar=
}}</ref>
<ref name="Bateman">{{Artikkelkjelde
| forfattar = Richard M. Bateman
| utgjevingsår= 2020
| tittel = Implications of next-generation sequencing for the systematics and evolution of the terrestrial orchid genus ''Epipactis'', with particular reference to the British Isles
| publikasjon = Kew Bulletin
| bind = 75
| nummer = 4
| side = 1–22
| url = https://www.researchgate.net/publication/341018209_Implications_of_next-generation_sequencing_for_the_systematics_and_evolution_of_the_terrestrial_orchid_genus_Epipactis_with_particular_reference_to_the_British_Isles
| issn = 1874-933X
| doi = 10.1007/S12225-020-9870-X
}}</ref>
<ref name="lid8">{{Kjelde bok
| forfattar = Reidar Elven mfl.
| utgjevingsår = 2022
| utgåve = 8.
| tittel = Norsk flora
| side = 192–193
| forlag = [[Det Norske Samlaget]]
| stad = Oslo
}}</ref>
<ref name="Danmark-hybrid">{{Kjelde bok
| forfattar = Henrik Ærenlund Pedersen og Niels Faurholdt
| utgjevingsår = 2010
| tittel = Danmarks vilde orkidéer
| side = 69–77
| forlag = [[Gyldendalske Boghandel, Nordisk Forlag]]
| stad = København
| isbn = 978-87-02-06386-8
}}</ref>
<ref name="orchids">{{Kjelde bok
| forfattar = Anne and Simon Harrap
| utgjevingsår = 2009
| utgåve = 2.
| tittel = Orchids of Britain and Ireland
| forlag = A & C Black
| stad = London
| isbn = 978-1-408-10571-9
}}</ref>
<ref name="Benelux">{{Kjelde www
|url = https://www.verspreidingsatlas.nl/0460#
|tittel = Verspreidingsatlas Vaatplanten: ''Epipactis helleborine''
|besøksdato = 2024-01-19
|utgjevar = FLORON
}}</ref>
<ref name="Benelux1">{{Kjelde www
|url = https://www.verspreidingsatlas.nl/8001
|tittel = Verspreidingsatlas Vaatplanten: ''Epipactis'' × ''reinekei''
|besøksdato = 2024-01-19
|utgjevar = FLORON
}}</ref>
<ref name="RodeLijstNL">{{Kjelde www
|url = https://www.floron.nl/Portals/1/Downloads/Basisrapport%20Rode%20Lijst%20vaatplanten%202012.pdf
|tittel = Rode Lijst Vaatplanten 2012
|vitja = 2024-01-15
|utgjevar = FLORON
}}</ref>
<ref name="RodeLijstFL">{{Kjelde www
|url = https://purews.inbo.be/ws/portalfiles/portal/279821/222852.pdf
|forfattar = Wouter Van Landuyt, Leo Vanhecke & Ivan Hoste |tittel = Rode Lijst van de vaatplanten van Vlaanderen en het Brussels Hoofdstedelijk Gewest
|vitja = 2024-01-15
|utgjevar = Instituut voor Natuur- en Bosonderzoek
}}</ref>
<ref name="Wallonnes">{{Kjelde www
|url = https://biodiversite.wallonie.be/home/evaluation-biologique/resultats-des-monitorings/listes-rouges/flore-2022.html
|tittel = La liste rouge de la flore (2026)
|vitja = 2026-07-18
|utgjevar = SPW Environnement (Service Public de Wallonie Agriculture, Ressources naturelles et Environnement - ARNE)
}}</ref>
<ref name="RedListLux">{{Kjelde www
|url = https://www.researchgate.net/publication/285667156_Red_List_of_the_vascular_plants_of_Luxembourg
|tittel = Red List of the vascular plants of Luxembourg
|vitja = 2024-01-15
|utgjevar = Musée national d’histoire naturelle Luxembourg
}}</ref>
<ref name="Waarnemingen">{{Kjelde www
|url = https://waarnemingen.be/species/18892/maps/?start_date=2023-07-23&interval=15552000&end_date=2024-01-19&map_type=grid10k
|tittel = Verspreidingskaart: Brede wespenorchis – ''Epipactis helleborine''
|vitja = 2024-01-19
|utgjevar = Waarnemingen.be
}}</ref>
<ref name="Rote List">{{Kjelde www
|url = https://www.rote-liste-zentrum.de/organismengruppen/pflanzen/farn-und-bluetenpflanzen-tracheophyta/?q=Farn-%20und%20Blütenpflanzen
|tittel = Die Roten Listen: Farn- und Blütenpflanzen (Tracheophyta)
|vitja = 2026-07-22
|utgjevar = Bundesamt für Naturschutz
}}</ref>
<ref name="Czerwona">{{Kjelde www
|url = https://www.atlas-roslin.pl
|tittel = Flora Polski
|vitja = 2026-07-22
|utgjevar = atlas-roslin.pl
}}</ref>
<ref name="Czerwona2">{{Kjelde www
|url = https://www.atlas-roslin.pl/gatunki/Epipactis_schmalhausenii.htm
|tittel = Flora Polski: ''Epipactis'' ×''schmalhausenii''
|vitja = 2026-08-03
|utgjevar = atlas-roslin.pl
}}</ref>
<ref name="Przyroda">{{Kjelde www
|url = https://przyrodniczo.pl/rosliny/kruszczyk-szerokolistny/
|tittel = Kruszczyk szerokolistny
|vitja = 2026-08-03
|utgjevar = Przyroda Dolnego Śląska
}}</ref>
<ref name="Przyroda2">{{Kjelde www
|url = https://przyrodniczo.pl/rosliny/kruszczyk-e-helleborine-ssp-leutei/
|tittel = Kruszczyk ''E. helleborine'' ssp. ''leutei''
|vitja = 2026-08-03
|utgjevar = Przyroda Dolnego Śląska
}}</ref>
</references>
{{refslutt}}
==Bakgrunnsstoff==
* {{Artslenkjer}}
{{autoritetsdata}}
[[Kategori:Orkidear i Noreg]]
[[Kategori:Orkidear i Sverige]]
[[Kategori:Orkidear i Danmark]]
[[Kategori:Orkidear i Finland]]
[[Kategori:Orkidear i Storbritannia]]
[[Kategori:Orkidear i Irland]]
[[Kategori:Orkidear i Estland]]
[[Kategori:Orkidear i Latvia]]
[[Kategori:Orkidear i Litauen]]
[[Kategori:Orkidear i Nederland]]
[[Kategori:Orkidear i Belgia]]
[[Kategori:Orkidear i Luxembourg]]
[[Kategori:Orkidear i Tyskland]]
[[Kategori:Orkidear i Polen]]
[[Kategori:Flangreslekta]]
lnapq0kri6c11gud27znhot86ze1ls9
3664305
3664299
2026-08-03T06:58:29Z
TU-nor
12071
3664305
wikitext
text/x-wiki
{{Taksoboks-pluss
| status = lc
| status_noreg = lc
| filnamn =Epipactis helleborine flowers1 220703.jpg
| biletstorleik = 240 px
| bilettekst =
| rike = [[Plantar|Planteriket]]
| klasse = [[Einfrøblada plantar|Einfrøblada]]
| orden = [[Aspargesordenen]]
| familie = [[Orkidéfamilien]]
| slekt l = [[Epipactis]]
| art = E. helleborine
| vitskapleg namn = Epipactis helleborine
| underliste = Underartar
| underliste innhald =[[skogbreiflangre]] (ssp. ''helleborine'')
*[[dyneflangre]] (ssp. ''neerlandica'')
| klassifisert av = (L.) Crantz
| habitat=kalkrik [[skog]]
| utbreiing=[[Eurasia]]}}
'''Breiflangre''' (''Epipactis helleborine'') er ei [[Planter|plante]] i [[flangreslekta]] ''Epipactis'' i [[orkidéfamilien]] (marihandfamilien) Orchidaceae.<ref name="adb"/> I [[Norsk raudliste for artar|raudlistevurderiga]] 2021 er arten rekna som livskraftig (LC).<ref name="adb-rl"/>
==Utsjånad==
Breiflangre kan bli kring 80 centimeter høg, under gode tilhøve stundom over 1 meter, og har eit aks av blomar med fargetonar som kan variere i grønt, brunt, fiolett eller raudt. Blada, som sit vekselvis oppover stengelen, er noko breiare enn hos [[raudflangre]].
== Systematikk ==
Artsdatabanken bruker prinsipielt separate namn på ulike taksonomiske nivå. Her har ein vald å bruke det innarbeidde namnet breiflangre på arten og gi eit nytt namn til [[nominatunderart]]en, som har fått namnet skogbreiflangre.<ref name="adb"/>
Underartane i Noreg er:<ref name="adb"/>
*[[skogbreiflangre]] ([[nominatunderart]]en ''E. helleborine'' ssp. ''helleborine'')
*[[dyneflangre]] eller jærflangre (''E. helleborine'' ssp. ''neerlandica'')
I den svenske Artdatabanken er det oppgitt ein underart til i Sverige:<ref name="Birkedal"/><ref name="adb-se1"/>
* [[Epipactis helleborine ssp. orbicularis|''E. helleborine'' ssp. ''orbicularis'']] (svensk namn ''tallknipprot'')
I nyare polsk litteratur reknar ein med ein annan underart:<ref name="Przyroda2"/>
* [[Epipactis helleborine ssp. leuti|''E. helleborine'' ssp. ''leuti'']] (førebels ikkje polsk namn)
I ''Plants of the World Online'' og ''WFO – The World Flora Online'' reknar ein desse underartane:<ref name="powo"/><ref name="who"/>
*''Epipactis helleborine'' subsp. ''bithynica'' <small>(Robatsch) Kreutz</small>: Tyrkia ([[Anatolia]]) og Armenia
*[[skogbreiflangre|''Epipactis helleborine'' subsp. ''helleborine'']]
*[[dynemarihand|''Epipactis helleborine'' subsp. ''neerlandica'']] <small>(Verm.) Buttler</small>
*''Epipactis helleborine'' var. ''tangutica'' <small>(Schltr.) S.C.Chen & G.H.Zhu</small>: sentrale Asia til Kina
*''Epipactis helleborine'' subsp. ''tremolsii'' <small>(Pau) E.Klein</small>: landa rundt [[Middelhavet]] og [[Svartehavet]]
==Utbreiing==
Breiflangre veks naturleg i [[Europa]] og [[Asia]], og er òg introdusert til [[Nord-Amerika]]. Arten er knytt til [[kalk]]rik (alkalisk) [[skog]]. I Noreg er han vanleg han over store delar av landet, men ikkje i høgareliggjande område på Austlandet eller lengst nord i landet.
Arten finst òg i Sverige (status LC, svensk namn ''skogsknipprot''),<ref name="adb-se"/> i Danmark (LC, dansk namn ''skov-hullæbe'')<ref name="adb-dk"/> og i Finland (LC, finsk namn ''lehtoneidonvaippa'').<ref name="adb-fi"/>
Breiflangre (engelsk namn ''broad-leaved helleborine'') er vanleg over det meste av Dei britiske øyane. I både den britiske og den irske raudlista har arten status som livskraftig (LC),<ref name="GB Red List"/><ref name="IR Red List"/> på same måte som lokalt i England og Wales,<ref name="EN Red List"/><ref name="CY Red List"/> og han er ikkje nemnd for tiltak i Skottland.<ref name="SC Red List"/> Underarten ssp. ''neerlandica'' (dyneflangre) er rapportert frå Wales, men er så langt ikkje endeleg stadfesta, og står i raudlista på venteliste (WL).<ref name="GB Red List"/><ref name="Neerlandica"/> Andre forekomstar på Dei britiske øyane er nominatunderarten. Ei noko avvikande form, som stundom har vore rekna som ein eigen art (kalla ''E. youngiana''), blir no rekna for høgst å vere ein varietet av underarten skogbreiflangre (''E. helleborine'' ssp. ''helleborine'' var. ''youngiana'').<ref name="GB Red List"/><ref name="Bateman"/>
I Estland (estisk namn ''laialehine neiuvaip'') er breiflangre vanleg over heile landet og er rekna som livskraftig (LC).<ref name="eElurikkus"/> I Latvia (latvisk namn ''platlapu dzeguzene'')<ref name="Latvijas daba"/> er arten temmeleg vanleg over heile landet og står ikkje som truga på den latviske raudlista.<ref name="Latvia raudliste"/> I Litauen (litauisk namn ''plačialapis skiautalūpis'') veks arten over heile landet, men er mest vanleg der et er mykje kalk i grunnen og mindre vanleg der det er mykje sand.<ref name="Gudžinskas"/> Han er rekna som livskraftig.<ref name="Litauen"/>
I Benelux er arten (nederlandsk namn ''brede wespenorchis'', fransk namn ''épipactis à larges feuilles'') vanleg i Nederland, så òg både i [[Flandern]] og [[Vallonia]] i Belgia.<ref name="Benelux"/><ref name="Waarnemingen"/> I den nederlandske raudlista er arten rekna som livskraftig (LC, ''thans niet bedreigd''),<ref name="RodeLijstNL"/> I Belgia er han rekna som livskraftig i Flandern (LC, ''momenteel niet in gevaar'') og i Vallonia (LC, ''préoccupation mineure'').<ref name="RodeLijstFL"/><ref name="Wallonnes"/> I Luxembourg er han òg rekna som livskraftig (LC).<ref name="RedListLux"/> I Tyskland er breiflangre (tysk namn ''Breitblättrige Ständelwurz'') rekna som livskraftig (LC, ''Ungefährdet''),<ref name="Rote List"/> likeeins i Polen (polsk namn ''kruszczyk szerokolistny'').<ref name="Czerwona"/><ref name="Przyroda"/>
== Hybridar ==
Dei kjende hybridane med breiflangre gjeld nominatunderarten [[skogbreiflangre]].
Hybriden med [[raudflangre]] (''Epipactis atrorubens'' × ''helleborine'' ssp. ''helleborine'' eller ''Epipactis'' ×''schmalhausenii'')<ref name="powo1"/> er registrert i [[Østfold]] og finst truleg fleire stader i Noreg.<ref name="lid8"/> Han er kjend frå Sverige,<ref name="adb-se-hybrid1"/> Storbritannia<ref name="orchids"/> og Polen,<ref name="Czerwona2"/> medan eit herbarieeksemplar frå [[Møn]] i Danmark kan vere feilbestemt.<ref name="Danmark-hybrid"/>
Hybriden med [[snauflangre]] (''Epipactis helleborine'' ssp. ''helleborine'' × ''phyllanthes'' eller ''Epipactis'' ×''bruxellensis'')<ref name="powo2"/> er registrert i Sverige<ref name="adb-se-hybrid2"/> og er funnen i herbariemateriale frå [[Sjælland]] i Danmark.<ref name="Danmark-hybrid"/> Hybriden med [[purpurflangre]] (''Epipactis helleborine'' ssp. ''helleborine'' × ''purpurata'' eller ''Epipactis'' ×''schulzei'')<ref name="powo3"/> var berre registrert nokre få stader aust på [[Jylland]] og på [[Falster]], men er funnen fleire stader dei siste åra.<ref name="Danmark-hybrid"/><ref name="adb-dkx"/> På Dei britiske øyane er han registrert mange stader i Sør-England.<ref name="orchids"/> Hybriden med [[grønflangre]] (''Epipactis helleborine'' ssp. ''helleborine'' × ''leptochila'' eller ''Epipactis'' ×''stephensonii'')<ref name="powo4"/> er rapportert frå sør i England, men ikkje verifisert.<ref name="orchids"/>
Hybridar med ''[[Epipactis dunensis]]'' (''Epipactis dunensis'' × ''helleborine'' ssp. ''helleborine'') er kjend frå mange stader i Skottland.<ref name="orchids"/> I Nederland er det òg registrert ein hybrid med ''[[Epipactis muelleri]]'' (''Epipactis helleborine'' ssp. ''helleborine'' × ''muelleri'' eller ''Epipactis'' ×''reinekei'').<ref name="Benelux1"/>
== Referansar ==
{{refopning}}
<references>
<ref name="powo">{{Kilde www
|url = https://powo.science.kew.org/taxon/urn:lsid:ipni.org:names:633228-1
|tittel = PoWO: ''Epipactis helleborine''
|besøksdato = 2026-08-03
|utgiver = Plants of the World Online
}}</ref>
<ref name="powo1">{{Kilde www
|url = https://powo.science.kew.org/taxon/urn:lsid:ipni.org:names:633335-1
|tittel = PoWO: ''Epipactis'' × ''schmalhausenii''
|besøksdato = 2023-01-31
|utgiver = Plants of the World Online
}}</ref>
<ref name="powo2">{{Kilde www
|url = https://powo.science.kew.org/taxon/urn:lsid:ipni.org:names:1003612-1
|tittel = PoWO: ''Epipactis'' × ''bruxellensis''
|besøksdato = 2023-01-31
|utgiver = Plants of the World Online
}}</ref>
<ref name="powo3">{{Kilde www
|url = https://powo.science.kew.org/taxon/urn:lsid:ipni.org:names:633336-1
|tittel = PoWO: ''Epipactis'' × ''schulzei''
|besøksdato = 2023-01-31
|utgiver = Plants of the World Online
}}</ref>
<ref name="powo4">{{Kilde www
|url = https://powo.science.kew.org/taxon/urn:lsid:ipni.org:names:77176907-1
|tittel = PoWO: ''Epipactis'' × ''stephensonii''
|besøksdato = 2023-01-31
|utgiver = Plants of the World Online
}}</ref>
<ref name="who">{{Citation
|title=Epipactis helleborine <small>(L.) Crantz</small>
|url=https://wfoplantlist.org/taxon/wfo-0000952061-2026-06
|website=World Flora Online
|accessdate=2026-08-03
}}</ref>
<ref name="adb">{{Kilde www
|url = https://www.artsdatabanken.no/taxon/_/99509
|tittel = Artsdatabanken: Artsopplysningar breiflangre
|besøksdato = 2022-03-04
|utgiver = Artsdatabanken
}}</ref>
<ref name="adb-rl">{{Kilde www
|url = https://artsdatabanken.no/lister/rodlisteforarter/2021/11005
|tittel = Raudlista: Breiflangre
|besøksdato = 2022-03-04
|utgiver = Artsdatabanken
|dato = 2021-11-24
}}</ref>
<ref name="adb-se">{{Kilde www
|url = https://artfakta.se/taxa/219798/information
|tittel = Artfakta: Skogsknipprot ''Epipactis helleborine''
|besøksdato = 2022-03-05
|utgiver = Artdatabanken
}}</ref>
<ref name="adb-se1">{{Kilde www
|url = https://artfakta.se/taxa/6031492/information
|tittel = Artfakta: Tallknipprot ''Epipactis helleborine'' subsp. ''orbicularis''
|besøksdato = 2022-03-05
|utgiver = Artdatabanken
}}</ref>
<ref name="adb-se-hybrid1">{{Kilde www
|url = https://artfakta.se/taxa/264309/information
|tittel = Artfakta: Purpurknipprot × skogsknipprot ''Epipactis atrorubens'' × ''helleborine''
|besøksdato = 2023-01-31
|utgiver = Artdatabanken
}}</ref>
<ref name="adb-se-hybrid2">{{Kilde www
|url = https://artfakta.se/taxa/264310/information
|tittel = Artfakta: Skogsknipprot × kal knipprot ''Epipactis helleborine'' × ''phyllanthes''
|besøksdato = 2023-01-31
|utgiver = Artdatabanken
}}</ref>
<ref name="adb-dk">{{Kilde www
|url = https://www.naturbasen.dk/art/1818/skov-hullaebe-ssp-helleborine
|tittel = Naturbasen: Skov-Hullæbe ''Epipactis helleborine'' ssp. ''helleborine''
|besøksdato = 2022-03-07
|utgiver = Naturbasen
}}</ref>
<ref name="adb-dkx">{{Kilde www
|url = https://www.naturbasen.dk/art/13825/skov-hullaebe-x-taetblomstret-hullaebe
|tittel = Naturbasen: Skov-Hullæbe × Tætblomstret Hullæbe ''Epipactis helleborine'' ssp. ''helleborine'' × ''purpurata''
|besøksdato = 2024-03-05
|utgiver = Naturbasen
}}</ref>
<ref name="adb-fi">{{Kilde www
|url = https://laji.fi/en/taxon/MX.40032
|tittel = LAJI: ''Epipactis helleborine''
|besøksdato = 2022-03-07
|utgiver = LAJI.FI
}}</ref>
<ref name="GB Red List">{{Kjelde www
|url = https://bsbi.org/media/pages/learn/publications/other-books/f59a032ddc-1763470032/strohetal.2025_supp.info.xlsx
|tittel = A New Vascular Plant Red List for Great Britain
|utgjevar = Botanical Society of Britain & Ireland
|format = XSLX
|dato = 2025
|vitja = 15. juli 2026
}}</ref>
<ref name="EN Red List">{{Kjelde www
|url = https://bsbi.org/wp-content/uploads/dlm_uploads/England_Red_List_1.pdf
|tittel = A Vascular Plant Red List for England
|utgjevar = Botanical Society of Britain & Ireland
|dato = 2014
|vitja = 9. mars 2022
}}</ref>
<ref name="SC Red List">{{Kjelde www
|url = https://www.gov.scot/publications/scottish-biodiversity-list/
|tittel = Scottish Biodiversity List
|utgjevar = Scotland's Nature Agency / Buidheann Nàdair na h-Alba
|dato = 2020
|vitja = 9. mars 2022
}}</ref>
<ref name="CY Red List">{{Kjelde www
|url = https://www.plantlife.org.uk/wp-content/uploads/2023/04/A-Vascular-Plant-Red-Data-List-for-Wales.pdf
|tittel = A Vascular Plant Red Data List for Wales / Rhestr o Blanhigion Fasgwlaidd Data Coch ar gyfer Cymru
|utgjevar = Plantlife Wales
|dato = 2008
|vitja = 9. mars 2022
}}</ref>
<ref name="IR Red List">{{Kjelde www
|url = https://www.npws.ie/sites/default/files/publications/pdf/RL10%20VascularPlants.pdf
|tittel = Ireland Red List No. 10: Vascular Plants
|utgjevar = National Parks & Wildlife Service
|dato = 2016
|vitja = 9. mars 2022
}}</ref>
<ref name="eElurikkus">{{Kjelde www
|url = https://elurikkus.ee/app/taxonomy/taxon/4578
|tittel = eElurikkus: ''Epipactis helleborine''
|utgjevar = Tartu Ülikool (Tartu universitet)
|språk=et, en
|vitja = 3. februar 2023
}}</ref>
<ref name="Latvia raudliste">{{kjelde bok
|tittel=Red Data Book of the Baltic Region
|år=1993
|redaktør= Torleif Ingelög, Roger Andersson og Martin Tjernberg
|url=https://dokumen.pub/red-data-book-of-the-baltic-region-part-1-lists-of-threatened-vascular-plants-and-vertebrates-9789188506009-9188506002.html
|vitja=2023-02-03
|språk=en
|utgjevar=Swedish Threatened Species Unit. Uppsala in co-operation with Institute of Biology, Riga
|isbn=91-88506-00-2
|side=25-68
}}</ref>
<ref name="Latvijas daba">{{kjelde www
|url = https://www.latvijasdaba.lv/augi/epipactis-helleborine-l-crantz/
|tittel = Latvijas daba: platlapu dzeguzene
|utgjevar = Enciklopēdija «Latvijas Daba»
|språk=lv
|vitja = 3. februar 2023
}}</ref>
<ref name="Litauen">{{kjelde bok
|tittel=Lietuvos gegužraibiniai (Orchidaceae) – Orchids (Orchidaceae) of Lithuania
|år=2006
|forfattar = Zigmantas Gudžinskas, Mindaugas Ryla
|url=https://www.researchgate.net/publication/269992684_Lietuvos_geguzraibiniai_Orchidaceae_-_Orchids_Orchidaceae_of_Lithuania
|vitja=2023-02-03
|språk=lt
|utgjevar=Botanikos instituto leidykla
|isbn=9986-662-28-1
|side=64-65
}}</ref>
<ref name="Gudžinskas">{{Artikkelkjelde
| forfattar = Zigmantas Gudžinskas
| utgjevingsår= 2001
| tittel = Diversity, state, and protection of Orchidaceae species in Lithuania
| publikasjon = Jour. Eur. Orch.
| bind = 33
| nummer = 1
| side = 415–441
| url = https://www.researchgate.net/publication/269993544_Diversity_state_and_protection_of_Orchidaceae_species_in_Lithuania
| doi=
| issn=0945-7909
| kommentar=
}}</ref>
<ref name="Neerlandica">{{Artikkelkjelde
| forfattar = Leslie Lewis mfl.
| utgjevingsår= 2009
| tittel = An update on the orchid flora at Kenfig National Nature Reserve
| publikasjon = BSBI News
| bind = 110
| nummer = January
| side = 7–11
| url = https://archive.bsbi.org.uk/BSBINews110.pdf
}}</ref>
<ref name="Birkedal">{{Artikkelkjelde
| forfattar = Sven Birkedal og Karel C.A.J. Kreutz
| utgjevingsår= 2009
| tittel = Knipprötter i Skåne
| publikasjon = Botaniska notiser
| bind = 142
| nummer = 4
| side = 1–11
| url = https://www.researchgate.net/publication/258905995_Knipprotter_i_Skane
| doi=
| isbn=
| kommentar=
}}</ref>
<ref name="Bateman">{{Artikkelkjelde
| forfattar = Richard M. Bateman
| utgjevingsår= 2020
| tittel = Implications of next-generation sequencing for the systematics and evolution of the terrestrial orchid genus ''Epipactis'', with particular reference to the British Isles
| publikasjon = Kew Bulletin
| bind = 75
| nummer = 4
| side = 1–22
| url = https://www.researchgate.net/publication/341018209_Implications_of_next-generation_sequencing_for_the_systematics_and_evolution_of_the_terrestrial_orchid_genus_Epipactis_with_particular_reference_to_the_British_Isles
| issn = 1874-933X
| doi = 10.1007/S12225-020-9870-X
}}</ref>
<ref name="lid8">{{Kjelde bok
| forfattar = Reidar Elven mfl.
| utgjevingsår = 2022
| utgåve = 8.
| tittel = Norsk flora
| side = 192–193
| forlag = [[Det Norske Samlaget]]
| stad = Oslo
}}</ref>
<ref name="Danmark-hybrid">{{Kjelde bok
| forfattar = Henrik Ærenlund Pedersen og Niels Faurholdt
| utgjevingsår = 2010
| tittel = Danmarks vilde orkidéer
| side = 69–77
| forlag = [[Gyldendalske Boghandel, Nordisk Forlag]]
| stad = København
| isbn = 978-87-02-06386-8
}}</ref>
<ref name="orchids">{{Kjelde bok
| forfattar = Anne and Simon Harrap
| utgjevingsår = 2009
| utgåve = 2.
| tittel = Orchids of Britain and Ireland
| forlag = A & C Black
| stad = London
| isbn = 978-1-408-10571-9
}}</ref>
<ref name="Benelux">{{Kjelde www
|url = https://www.verspreidingsatlas.nl/0460#
|tittel = Verspreidingsatlas Vaatplanten: ''Epipactis helleborine''
|besøksdato = 2024-01-19
|utgjevar = FLORON
}}</ref>
<ref name="Benelux1">{{Kjelde www
|url = https://www.verspreidingsatlas.nl/8001
|tittel = Verspreidingsatlas Vaatplanten: ''Epipactis'' × ''reinekei''
|besøksdato = 2024-01-19
|utgjevar = FLORON
}}</ref>
<ref name="RodeLijstNL">{{Kjelde www
|url = https://www.floron.nl/Portals/1/Downloads/Basisrapport%20Rode%20Lijst%20vaatplanten%202012.pdf
|tittel = Rode Lijst Vaatplanten 2012
|vitja = 2024-01-15
|utgjevar = FLORON
}}</ref>
<ref name="RodeLijstFL">{{Kjelde www
|url = https://purews.inbo.be/ws/portalfiles/portal/279821/222852.pdf
|forfattar = Wouter Van Landuyt, Leo Vanhecke & Ivan Hoste |tittel = Rode Lijst van de vaatplanten van Vlaanderen en het Brussels Hoofdstedelijk Gewest
|vitja = 2024-01-15
|utgjevar = Instituut voor Natuur- en Bosonderzoek
}}</ref>
<ref name="Wallonnes">{{Kjelde www
|url = https://biodiversite.wallonie.be/home/evaluation-biologique/resultats-des-monitorings/listes-rouges/flore-2022.html
|tittel = La liste rouge de la flore (2026)
|vitja = 2026-07-18
|utgjevar = SPW Environnement (Service Public de Wallonie Agriculture, Ressources naturelles et Environnement - ARNE)
}}</ref>
<ref name="RedListLux">{{Kjelde www
|url = https://www.researchgate.net/publication/285667156_Red_List_of_the_vascular_plants_of_Luxembourg
|tittel = Red List of the vascular plants of Luxembourg
|vitja = 2024-01-15
|utgjevar = Musée national d’histoire naturelle Luxembourg
}}</ref>
<ref name="Waarnemingen">{{Kjelde www
|url = https://waarnemingen.be/species/18892/maps/?start_date=2023-07-23&interval=15552000&end_date=2024-01-19&map_type=grid10k
|tittel = Verspreidingskaart: Brede wespenorchis – ''Epipactis helleborine''
|vitja = 2024-01-19
|utgjevar = Waarnemingen.be
}}</ref>
<ref name="Rote List">{{Kjelde www
|url = https://www.rote-liste-zentrum.de/organismengruppen/pflanzen/farn-und-bluetenpflanzen-tracheophyta/?q=Farn-%20und%20Blütenpflanzen
|tittel = Die Roten Listen: Farn- und Blütenpflanzen (Tracheophyta)
|vitja = 2026-07-22
|utgjevar = Bundesamt für Naturschutz
}}</ref>
<ref name="Czerwona">{{Kjelde www
|url = https://www.atlas-roslin.pl
|tittel = Flora Polski
|vitja = 2026-07-22
|utgjevar = atlas-roslin.pl
}}</ref>
<ref name="Czerwona2">{{Kjelde www
|url = https://www.atlas-roslin.pl/gatunki/Epipactis_schmalhausenii.htm
|tittel = Flora Polski: ''Epipactis'' ×''schmalhausenii''
|vitja = 2026-08-03
|utgjevar = atlas-roslin.pl
}}</ref>
<ref name="Przyroda">{{Kjelde www
|url = https://przyrodniczo.pl/rosliny/kruszczyk-szerokolistny/
|tittel = Kruszczyk szerokolistny
|vitja = 2026-08-03
|utgjevar = Przyroda Dolnego Śląska
}}</ref>
<ref name="Przyroda2">{{Kjelde www
|url = https://przyrodniczo.pl/rosliny/kruszczyk-e-helleborine-ssp-leutei/
|tittel = Kruszczyk ''E. helleborine'' ssp. ''leutei''
|vitja = 2026-08-03
|utgjevar = Przyroda Dolnego Śląska
}}</ref>
</references>
{{refslutt}}
==Bakgrunnsstoff==
* {{Artslenkjer}}
{{autoritetsdata}}
[[Kategori:Orkidear i Noreg]]
[[Kategori:Orkidear i Sverige]]
[[Kategori:Orkidear i Danmark]]
[[Kategori:Orkidear i Finland]]
[[Kategori:Orkidear i Storbritannia]]
[[Kategori:Orkidear i Irland]]
[[Kategori:Orkidear i Estland]]
[[Kategori:Orkidear i Latvia]]
[[Kategori:Orkidear i Litauen]]
[[Kategori:Orkidear i Nederland]]
[[Kategori:Orkidear i Belgia]]
[[Kategori:Orkidear i Luxembourg]]
[[Kategori:Orkidear i Tyskland]]
[[Kategori:Orkidear i Polen]]
[[Kategori:Flangreslekta]]
41od1m2apu40mwipfu9k6t6lje1yqz8
Skogbreiflangre
0
397150
3664304
3662566
2026-08-03T06:57:51Z
TU-nor
12071
3664304
wikitext
text/x-wiki
{{Taksoboks-pluss
| status = lc
| status_noreg = lc
| filnamn = Broad-Leaved Helleborine public domain.jpg
| biletstorleik = 240 px
| bilettekst =
| rike = [[Plantar|Planteriket]]
| klasse = [[Einfrøblada plantar|Einfrøblada]]
| orden = [[Aspargesordenen]]
| familie = [[Orkidéfamilien]]
| slekt l = [[Epipactis]]
| art = [[Epipactis helleborine|E. helleborine]]
| vitskapleg namn = Epipactis helleborine ''ssp.'' helleborine
| klassifisert av = (L.) Crantz
| habitat=kalkrik [[skog]]
| utbreiing=[[Eurasia]]}}
'''Skogbreiflangre''' (''Epipactis helleborine'' ssp. ''helleborine'') er ei [[Planter|plante]] i [[flangreslekta]] ''Epipactis'' i [[orkidéfamilien]] (marihandfamilien) Orchidaceae.<ref name="adb"/> I [[Norsk raudliste for artar|raudlistevurderiga]] 2021 er underarten rekna som livskraftig (LC).<ref name="adb-rl"/>
== Systematikk ==
Artsdatabanken bruker prinsipielt separate namn på ulike taksonomiske nivå. Her har ein vald å bruke det innarbeidde namnet [[breiflangre]] på arten og gi eit nytt namn til [[nominatunderart]]en, som har fått namnet skogbreiflangre. Som oftast vil det vere denne underarten som er meint når ein bruker namnet breiflangre, og mange vel å omtale underarten som «vanleg breiflangre». Artsdatabanken tilrår å bruke skogbreiflangre.<ref name="adb"/>
==Utbreiing==
I Noreg er skogbreiflangre vanleg over store delar av landet, men ikkje i høgareliggjande område på Austlandet eller lengst nord i landet.<ref name="adb-kart"/>
Underarten finst òg i Sverige (status LC, svensk namn ''vanlig skogsknipprot''),<ref name="adb-se"/> i Danmark (LC, dansk namn ''skov-hullæbe'')<ref name="adb-dk"/> og i Finland (LC, finsk namn ''lehtoneidonvaippa'').<ref name="adb-fi"/>
Bortsett frå eit mogleg funn av [[dyneflangre]] i Wales,<ref name="Neerlandica"/><ref name="GB Red List"/> er det skogbreiflangre som representerer arten på Dei britiske øyane. I både den britiske og den irske raudlista har arten status som livskraftig (LC),<ref name="GB Red List"/><ref name="IR Red List"/> på same måte som lokalt i England og Wales,<ref name="EN Red List"/><ref name="CY Red List"/> og han er ikkje nemnd for tiltak i Skottland.<ref name="SC Red List"/> Ei noko avvikande form, som stundom har vore rekna som ein eigen art (kalla ''E. youngiana''), blir no rekna for høgst å vere ein varietet av skogbreiflangre (''E. helleborine'' ssp. ''helleborine'' var. ''youngiana'').<ref name="GB Red List"/><ref name="Bateman"/>
I Estland er det registrert nokre funn av underarten [[Epipactis helleborine ssp. orbicularis|''E. helleborine'' ssp. ''orbicularis'']],<ref name="eElurikkus-ssp"/> men elles er det ingen informasjon om underartar. Arten breiflangre er vanleg over heile landet og er rekna som livskraftig (LC).<ref name="eElurikkus"/> I Latvia er det ingen informasjon om underartar, men arten er temmeleg vanleg over heile landet og står ikkje som truga på den latviske raudlista.<ref name="Latvia raudliste"/> I Litauen veks arten over heile landet og er rekna som livskraftig, men ein reknar med at det kan finnast fleire underartar, varietetar og former.<ref name="Litauen"/>
I Benelux er underarten (nederlandsk namn ''brede wespenorchis'', fransk namn ''épipactis à larges feuilles'') vanleg i Nederland, så òg både i [[Flandern]] og [[Vallonia]] i Belgia.<ref name="Benelux"/><ref name="Waarnemingen"/> I den nederlandske raudlista er underarten rekna som livskraftig (LC, ''thans niet bedreigd''),<ref name="RodeLijstNL"/> I Belgia er underarten ikkje raudlistevurdert separat, men denne underarten er den dominerande. Arten er rekna som livskraftig i Flandern (LC, ''momenteel niet in gevaar'') og i Vallonia (LC, ''préoccupation mineure'').<ref name="RodeLijstFL"/><ref name="Wallonnes"/> I Luxembourg er arten òg rekna som livskraftig (LC).<ref name="RedListLux"/> I Tyskland er skogbreiflangre (tysk namn ''Breitblättrige Ständelwurz'') rekna som livskraftig (LC, ''Ungefährdet''),<ref name="Rote List"/> likeeins i Polen (polsk namn ''kruszczyk szerokolistny'').<ref name="Czerwona"/><ref name="Przyroda"/>
== Hybridar ==
Hybriden mellom skogbreiflangre og [[raudflangre]] (''Epipactis atrorubens'' × ''helleborine'' ssp. ''helleborine'' eller ''Epipactis'' ×''schmalhausenii'')<ref name="powo1"/> er registrert i [[Østfold]] og finst truleg fleire stader i Noreg.<ref name="lid8"/> Han er kjend frå Sverige,<ref name="adb-se-hybrid1"/> Storbritannia<ref name="orchids"/> og Polen,<ref name="Czerwona2"/> medan eit herbarieeksemplar frå [[Møn]] i Danmark kan vere feilbestemt.<ref name="Danmark-hybrid"/>
Hybriden med [[snauflangre]] (''Epipactis helleborine'' ssp. ''helleborine'' × ''phyllanthes'' eller ''Epipactis'' ×''bruxellensis'')<ref name="powo2"/> er registrert i Sverige<ref name="adb-se-hybrid2"/> og er funnen i herbariemateriale frå [[Sjælland]] i Danmark.<ref name="Danmark-hybrid"/> Hybriden med [[purpurflangre]] (''Epipactis helleborine'' ssp. ''helleborine'' × ''purpurata'' eller ''Epipactis'' ×''schulzei'')<ref name="powo3"/> var berre registrert nokre få stader aust på [[Jylland]] og på [[Falster]], men er funnen fleire stader dei siste åra.<ref name="Danmark-hybrid"/><ref name="adb-dkx"/> På Dei britiske øyane er han registrert mange stader i Sør-England.<ref name="orchids"/> Hybriden med [[grønflangre]] (''Epipactis helleborine'' ssp. ''helleborine'' × ''leptochila'' eller ''Epipactis'' ×''stephensonii'')<ref name="powo4"/> er rapportert frå sør i England, men ikkje verifisert.<ref name="orchids"/>
Hybridar med ''[[Epipactis dunensis]]'' (''Epipactis dunensis'' × ''helleborine'' ssp. ''helleborine''er kjend frå mange stader i Skottland.<ref name="orchids"/> I Nederland er det òg registrert ein hybrid med ''[[Epipactis muelleri]]'' (''Epipactis helleborine'' ssp. ''helleborine'' × ''muelleri'' eller ''Epipactis'' ×''reinekei'').<ref name="Benelux1"/>
== Referansar ==
{{refopning}}
<references>
<ref name="powo1">{{Kilde www
|url = https://powo.science.kew.org/taxon/urn:lsid:ipni.org:names:633335-1
|tittel = PoWO: ''Epipactis'' × ''schmalhausenii''
|besøksdato = 2023-01-31
|utgiver = Plants of the World Online
}}</ref>
<ref name="powo2">{{Kilde www
|url = https://powo.science.kew.org/taxon/urn:lsid:ipni.org:names:1003612-1
|tittel = PoWO: ''Epipactis'' × ''bruxellensis''
|besøksdato = 2023-01-31
|utgiver = Plants of the World Online
}}</ref>
<ref name="powo3">{{Kilde www
|url = https://powo.science.kew.org/taxon/urn:lsid:ipni.org:names:633336-1
|tittel = PoWO: ''Epipactis'' × ''schulzei''
|besøksdato = 2023-01-31
|utgiver = Plants of the World Online
}}</ref>
<ref name="powo4">{{Kilde www
|url = https://powo.science.kew.org/taxon/urn:lsid:ipni.org:names:77176907-1
|tittel = PoWO: ''Epipactis'' × ''stephensonii''
|besøksdato = 2023-01-31
|utgiver = Plants of the World Online
}}</ref>
<ref name="adb">{{Kilde www
|url = https://www.artsdatabanken.no/taxon/_/99510
|tittel = Artsdatabanken: Artsopplysningar skogbreiflangre
|besøksdato = 2022-03-04
|utgiver = Artsdatabanken
}}</ref>
<ref name="adb-rl">{{Kilde www
|url = https://artsdatabanken.no/lister/rodlisteforarter/2021/32736
|tittel = Raudlista: Skogbreiflangre
|besøksdato = 2022-03-04
|utgiver = Artsdatabanken
|dato = 2021-11-24
}}</ref>
<ref name="adb-kart">{{Kilde www
|url = https://artskart.artsdatabanken.no/app/#map/427864,7623020/3/background/topo2/filter/%7B%22TaxonIds%22%3A%5B144627%5D%2C%22IncludeSubTaxonIds%22%3Atrue%2C%22Found%22%3A%5B2%5D%2C%22Style%22%3A1%2C%22YearFrom%22%3A2010%7D
|tittel = Artskart: Breiflangre, registrerte funn etter 2010
|besøksdato = 2022-02-24
|utgiver = Artsdatabanken
|kommentar = Ettersom skogbreiflangre ofte vil vere registrert som breiflangre, er det kartet for arten som er vist. Andre underartar er registrerte med avvikande farge frå grønt.
}}</ref>
<ref name="adb-se">{{Kilde www
|url = https://artfakta.se/taxa/223609/information
|tittel = Artfakta: Vanlig skogsknipprot ''Epipactis helleborine'' subsp. ''helleborine''
|besøksdato = 2022-03-07
|utgiver = Artdatabanken
}}</ref>
<ref name="adb-se-hybrid1">{{Kilde www
|url = https://artfakta.se/taxa/264309/information
|tittel = Artfakta: Purpurknipprot × skogsknipprot ''Epipactis atrorubens'' × ''helleborine''
|besøksdato = 2023-01-31
|utgiver = Artdatabanken
}}</ref>
<ref name="adb-se-hybrid2">{{Kilde www
|url = https://artfakta.se/taxa/264310/information
|tittel = Artfakta: Skogsknipprot × kal knipprot ''Epipactis helleborine'' × ''phyllanthes''
|besøksdato = 2023-01-31
|utgiver = Artdatabanken
}}</ref>
<ref name="adb-dk">{{Kilde www
|url = https://www.naturbasen.dk/art/1818/skov-hullaebe-ssp-helleborine
|tittel = Naturbasen: Skov-Hullæbe ''Epipactis helleborine'' ssp. ''helleborine''
|besøksdato = 2022-03-07
|utgiver = Naturbasen
}}</ref>
<ref name="adb-dkx">{{Kilde www
|url = https://www.naturbasen.dk/art/13825/skov-hullaebe-x-taetblomstret-hullaebe
|tittel = Naturbasen: Skov-Hullæbe × Tætblomstret Hullæbe ''Epipactis helleborine'' ssp. ''helleborine'' × ''purpurata''
|besøksdato = 2024-03-05
|utgiver = Naturbasen
}}</ref>
<ref name="adb-fi">{{Kilde www
|url = https://laji.fi/en/taxon/MX.40032
|tittel = LAJI: ''Epipactis helleborine''
|besøksdato = 2022-03-07
|utgiver = LAJI.FI
}}</ref>
<ref name="GB Red List">{{Kjelde www
|url = https://bsbi.org/media/pages/learn/publications/other-books/f59a032ddc-1763470032/strohetal.2025_supp.info.xlsx
|tittel = A New Vascular Plant Red List for Great Britain
|utgjevar = Botanical Society of Britain & Ireland
|format = XSLX
|dato = 2025
|vitja = 15. juli 2026
}}</ref>
<ref name="EN Red List">{{Kjelde www
|url = https://bsbi.org/wp-content/uploads/dlm_uploads/England_Red_List_1.pdf
|tittel = A Vascular Plant Red List for England
|utgjevar = Botanical Society of Britain & Ireland
|dato = 2014
|vitja = 9. mars 2022
}}</ref>
<ref name="SC Red List">{{Kjelde www
|url = https://www.gov.scot/publications/scottish-biodiversity-list/
|tittel = Scottish Biodiversity List
|utgjevar = Scotland's Nature Agency / Buidheann Nàdair na h-Alba
|dato = 2020
|vitja = 9. mars 2022
}}</ref>
<ref name="CY Red List">{{Kjelde www
|url = https://www.plantlife.org.uk/wp-content/uploads/2023/04/A-Vascular-Plant-Red-Data-List-for-Wales.pdf
|tittel = A Vascular Plant Red Data List for Wales / Rhestr o Blanhigion Fasgwlaidd Data Coch ar gyfer Cymru
|utgjevar = Plantlife Wales
|dato = 2008
|vitja = 9. mars 2022
}}</ref>
<ref name="IR Red List">{{Kjelde www
|url = https://www.npws.ie/sites/default/files/publications/pdf/RL10%20VascularPlants.pdf
|tittel = Ireland Red List No. 10: Vascular Plants
|utgjevar = National Parks & Wildlife Service
|dato = 2016
|vitja = 9. mars 2022
}}</ref>
<ref name="lid8">{{Kjelde bok
| forfattar = Reidar Elven mfl.
| utgjevingsår = 2022
| utgåve = 8.
| tittel = Norsk flora
| side = 192–193
| forlag = [[Det Norske Samlaget]]
| stad = Oslo
}}</ref>
<ref name="eElurikkus">{{Kjelde www
|url = https://elurikkus.ee/app/taxonomy/taxon/4578
|tittel = eElurikkus: ''Epipactis helleborine''
|utgjevar = Tartu Ülikool (Tartu universitet)
|språk=et, en
|vitja = 3. februar 2023
}}</ref>
<ref name="eElurikkus-ssp">{{Kjelde www
|url = https://elurikkus.ee/app/taxonomy/taxon/728928
|tittel = eElurikkus: ''Epipactis helleborine'' subsp. ''orbicularis''
|utgjevar = Tartu Ülikool (Tartu universitet)
|språk=et, en
|vitja = 4. februar 2023
}}</ref>
<ref name="Latvia raudliste">{{kjelde bok
|tittel=Red Data Book of the Baltic Region
|år=1993
|redaktør= Torleif Ingelög, Roger Andersson og Martin Tjernberg
|url=https://dokumen.pub/red-data-book-of-the-baltic-region-part-1-lists-of-threatened-vascular-plants-and-vertebrates-9789188506009-9188506002.html
|vitja=2023-02-03
|språk=en
|utgjevar=Swedish Threatened Species Unit. Uppsala in co-operation with Institute of Biology, Riga
|isbn=91-88506-00-2
|side=25-68
}}</ref>
<ref name="Litauen">{{kjelde bok
|tittel=Lietuvos gegužraibiniai (Orchidaceae) – Orchids (Orchidaceae) of Lithuania
|år=2006
|forfattar = Zigmantas Gudžinskas, Mindaugas Ryla
|url=https://www.researchgate.net/publication/269992684_Lietuvos_geguzraibiniai_Orchidaceae_-_Orchids_Orchidaceae_of_Lithuania
|vitja=2023-02-03
|språk=lt
|utgjevar=Botanikos instituto leidykla
|isbn=9986-662-28-1
|side=64-65
}}</ref>
<ref name="Danmark-hybrid">{{Kjelde bok
| forfattar = Henrik Ærenlund Pedersen og Niels Faurholdt
| utgjevingsår = 2010
| tittel = Danmarks vilde orkidéer
| side = 69–77
| forlag = [[Gyldendalske Boghandel, Nordisk Forlag]]
| stad = København
| isbn = 978-87-02-06386-8
}}</ref>
<ref name="orchids">{{Kjelde bok
| forfattar = Anne and Simon Harrap
| utgjevingsår = 2009
| utgåve = 2.
| tittel = Orchids of Britain and Ireland
| forlag = A & C Black
| stad = London
| isbn = 978-1-408-10571-9
}}</ref>
<ref name="Neerlandica">{{Artikkelkjelde
| forfattar = Leslie Lewis mfl.
| utgjevingsår= 2009
| tittel = An update on the orchid flora at Kenfig National Nature Reserve
| publikasjon = BSBI News
| bind = 110
| nummer = January
| side = 7–11
| url = https://archive.bsbi.org.uk/BSBINews110.pdf
}}</ref>
<ref name="Bateman">{{Artikkelkjelde
| forfattar = Richard M. Bateman
| utgjevingsår= 2020
| tittel = Implications of next-generation sequencing for the systematics and evolution of the terrestrial orchid genus ''Epipactis'', with particular reference to the British Isles
| publikasjon = Kew Bulletin
| bind = 75
| nummer = 4
| side = 1–22
| url = https://www.researchgate.net/publication/341018209_Implications_of_next-generation_sequencing_for_the_systematics_and_evolution_of_the_terrestrial_orchid_genus_Epipactis_with_particular_reference_to_the_British_Isles
| issn = 1874-933X
| doi = 10.1007/S12225-020-9870-X
}}</ref>
<ref name="Benelux">{{Kjelde www
|url = https://www.verspreidingsatlas.nl/5490#
|tittel = Verspreidingsatlas Vaatplanten: ''Epipactis helleborine'' subsp. ''helleborine''
|besøksdato = 2024-01-19
|utgjevar = FLORON
}}</ref>
<ref name="Benelux1">{{Kjelde www
|url = https://www.verspreidingsatlas.nl/8001
|tittel = Verspreidingsatlas Vaatplanten: ''Epipactis'' × ''reinekei''
|besøksdato = 2024-01-19
|utgjevar = FLORON
}}</ref>
<ref name="RodeLijstNL">{{Kjelde www
|url = https://www.floron.nl/Portals/1/Downloads/Basisrapport%20Rode%20Lijst%20vaatplanten%202012.pdf
|tittel = Rode Lijst Vaatplanten 2012
|vitja = 2024-01-15
|utgjevar = FLORON
}}</ref>
<ref name="RodeLijstFL">{{Kjelde www
|url = https://purews.inbo.be/ws/portalfiles/portal/279821/222852.pdf
|forfattar = Wouter Van Landuyt, Leo Vanhecke & Ivan Hoste |tittel = Rode Lijst van de vaatplanten van Vlaanderen en het Brussels Hoofdstedelijk Gewest
|vitja = 2024-01-15
|utgjevar = Instituut voor Natuur- en Bosonderzoek
}}</ref>
<ref name="Wallonnes">{{Kjelde www
|url = https://biodiversite.wallonie.be/home/evaluation-biologique/resultats-des-monitorings/listes-rouges/flore-2022.html
|tittel = La liste rouge de la flore (2026)
|vitja = 2026-07-18
|utgjevar = SPW Environnement (Service Public de Wallonie Agriculture, Ressources naturelles et Environnement - ARNE)
}}</ref>
<ref name="RedListLux">{{Kjelde www
|url = https://www.researchgate.net/publication/285667156_Red_List_of_the_vascular_plants_of_Luxembourg
|tittel = Red List of the vascular plants of Luxembourg
|vitja = 2024-01-15
|utgjevar = Musée national d’histoire naturelle Luxembourg
}}</ref>
<ref name="Waarnemingen">{{Kjelde www
|url = https://waarnemingen.be/species/6740/maps/?start_date=2023-07-23&interval=15552000&end_date=2024-01-19&map_type=grid10k
|tittel = Verspreidingskaart: Brede wespenorchis – ''Epipactis helleborine'' subsp. ''helleborine''
|vitja = 2024-01-19
|utgjevar = Waarnemingen.be
}}</ref>
<ref name="Rote List">{{Kjelde www
|url = https://www.rote-liste-zentrum.de/organismengruppen/pflanzen/farn-und-bluetenpflanzen-tracheophyta/?q=Farn-%20und%20Blütenpflanzen
|tittel = Die Roten Listen: Farn- und Blütenpflanzen (Tracheophyta)
|vitja = 2026-07-22
|utgjevar = Bundesamt für Naturschutz
}}</ref>
<ref name="Czerwona">{{Kjelde www
|url = https://www.atlas-roslin.pl
|tittel = Flora Polski
|vitja = 2026-07-22
|utgjevar = atlas-roslin.pl
}}</ref>
<ref name="Czerwona2">{{Kjelde www
|url = https://www.atlas-roslin.pl/gatunki/Epipactis_schmalhausenii.htm
|tittel = Flora Polski: ''Epipactis'' ×''schmalhausenii''
|vitja = 2026-08-03
|utgjevar = atlas-roslin.pl
}}</ref>
<ref name="Przyroda">{{Kjelde www
|url = https://przyrodniczo.pl/rosliny/kruszczyk-szerokolistny/
|tittel = Kruszczyk szerokolistny
|vitja = 2026-08-03
|utgjevar = Przyroda Dolnego Śląska
}}</ref>
</references>
{{refslutt}}
==Bakgrunnsstoff==
* {{Artslenkjer}}
{{autoritetsdata}}
[[Kategori:Orkidear i Noreg]]
[[Kategori:Orkidear i Sverige]]
[[Kategori:Orkidear i Danmark]]
[[Kategori:Orkidear i Finland]]
[[Kategori:Orkidear i Storbritannia]]
[[Kategori:Orkidear i Irland]]
[[Kategori:Orkidear i Estland]]
[[Kategori:Orkidear i Latvia]]
[[Kategori:Orkidear i Litauen]]
[[Kategori:Orkidear i Nederland]]
[[Kategori:Orkidear i Belgia]]
[[Kategori:Orkidear i Luxembourg]]
[[Kategori:Orkidear i Tyskland]]
[[Kategori:Orkidear i Polen]]
[[Kategori:Flangreslekta]]
4ib9onq6kssj49oca0afyf76no9xibr
Dyneflangre
0
397151
3664306
3661981
2026-08-03T07:04:35Z
TU-nor
12071
3664306
wikitext
text/x-wiki
{{Taksoboks-pluss
| status = lc
| status_noreg = en
| filnamn = Epipactis helleborine subsp. neerlandica.jpg
| biletstorleik = 240 px
| bilettekst = Dyneflangre i sanddynene bak [[Orrestranda]]
| rike = [[Plantar|Planteriket]]
| klasse = [[Einfrøblada plantar|Einfrøblada]]
| orden = [[Aspargesordenen]]
| familie = [[Orkidéfamilien]]
| slekt l = [[Epipactis]]
| art = [[Epipactis helleborine|E. helleborine]]
| vitskapleg namn = Epipactis helleborine ''ssp.'' neerlandica
| klassifisert av = (Verm.) Buttler
| habitat=[[sanddyne]]
| utbreiing=[[Eurasia]]}}
'''Dyneflangre''' (''Epipactis helleborine'' asp. ''neerlandica'') eller '''jærflangre''' er ei [[Planter|plante]] i [[flangreslekta]] ''Epipactis'' i [[orkidéfamilien]] (marihandfamilien) Orchidaceae.<ref name="adb"/>
== Systematikk ==
Dyneflangre, tidlegare kalla jærflangre, er ein underart av [[breiflangre]], med eit noko tettare aks enn [[nominatunderart]]en [[skogbreiflangre]] (ssp. ''helleborine'') og med blada litt tettare inntil stengelen.<ref name="adb"/>
==Utbreiing==
Dyneflangre er knytta til [[sanddyne]]landskap, og finst berre i landa rundt Nordsjøen. I Noreg finn vi han i dynetrauga bak strendene på Jæren.<ref name="adb-kart"/> I [[Norsk raudliste for artar|raudlistevurderiga]] 2021 er underarten klassifisert som sterkt truga (EN).<ref name="adb-rl"/>
Arten finst òg i Danmark. I den danske Naturbasen er det oppgitt to varietetar:
*''E. helleborine'' ssp. ''neerlandica'' var. ''neerlandica'' (status LC, dansk namn ''hollandsk hullæbe'')<ref name="adb-dk"/>
*''E. helleborine'' ssp. ''neerlandica'' var. ''renzii'' (NT, dansk namn ''skagen-hullæbe'')<ref name="adb-dk2"/>
På dei britiske øyane er nokre funn av dyneflangre rapportert frå Wales, men er så langt ikkje endeleg stadfesta, og er ført opp i den britiske raudlista med datamangel (DD).<ref name="Neerlandica"/><ref name="GB Red List"/>
I Benelux er underarten (nederlandsk namn ''duinwespenorchis'', fransk namn ''épipactis de Hollande'') å finne i sanddyner langs kysten i Nederland. I [[Flandern]] i Belgia er han sjeldan, og han finst ikkje i [[Vallonia]].<ref name="Benelux"/> I den nederlandske raudlista er arten rekna som livskraftig (LC, ''thans niet bedreigd'').<ref name="RodeLijstNL"/> I Belgia er han ikkje raudlistevurdert separat, og i Luxembourg finst han ikkje. I Tyskland (tysk namn ''Holländische Breitblättrige Ständelwurz'') er han svært sjelden (''Extrem selten'').<ref name="Rote List"/>
== Referansar ==
{{refopning}}
<references>
<ref name="adb">{{Kilde www
|url = https://www.artsdatabanken.no/taxon/_/99511
|tittel = Artsdatabanken: Artsopplysningar dyneflangre
|besøksdato = 2022-03-04
|utgiver = Artsdatabanken
}}</ref>
<ref name="adb-rl">{{Kilde www
|url = https://artsdatabanken.no/lister/rodlisteforarter/2021/15949
|tittel = Raudlista: Jærflangre
|besøksdato = 2022-03-04
|utgiver = Artsdatabanken
|dato = 2021-11-24
}}</ref>
<ref name="adb-kart">{{Kilde www
|url = https://artskart.artsdatabanken.no/app/#map/421806,7626175/2.9866666666666672/background/topo2/filter/%7B%22TaxonIds%22%3A%5B132886%5D%2C%22IncludeSubTaxonIds%22%3Atrue%2C%22Found%22%3A%5B2%5D%2C%22Style%22%3A1%2C%22YearFrom%22%3A2010%7D
|tittel = Artskart: Dyneflangre, registrerte funn etter 2010
|besøksdato = 2022-03-04
|utgiver = Artsdatabanken
}}</ref>
<ref name="adb-dk">{{Kilde www
|url = https://www.naturbasen.dk/art/5829/hollandsk-hullaebe
|tittel = Naturbasen: Hollandsk Hullæbe ''Epipactis helleborine'' ssp. ''neerlandica'' var. ''neerlandica''
|besøksdato = 2022-03-07
|utgiver = Naturbasen
}}</ref>
<ref name="adb-dk2">{{Kilde www
|url = https://www.naturbasen.dk/art/5830/skagen-hullaebe
|tittel = Naturbasen: Skagen-Hullæbe ''Epipactis helleborine'' ssp. ''neerlandica'' var. ''renzii''
|besøksdato = 2022-03-07
|utgiver = Naturbasen
}}</ref>
<ref name="GB Red List">{{Kjelde www
|url = https://bsbi.org/media/pages/learn/publications/other-books/f59a032ddc-1763470032/strohetal.2025_supp.info.xlsx
|tittel = A New Vascular Plant Red List for Great Britain
|utgjevar = Botanical Society of Britain & Ireland
|format = XSLX
|dato = 2025
|vitja = 15. juli 2026
}}</ref>
<ref name="Neerlandica">{{Artikkelkjelde
| forfattar = Leslie Lewis mfl.
| utgjevingsår= 2009
| tittel = An update on the orchid flora at Kenfig National Nature Reserve
| publikasjon = BSBI News
| bind = 110
| nummer = January
| side = 7–11
| url = https://archive.bsbi.org.uk/BSBINews110.pdf
}}</ref>
<ref name="Benelux">{{Kjelde www
|url = https://www.verspreidingsatlas.nl/5491#
|tittel = Verspreidingsatlas Vaatplanten: ''Epipactis helleborine'' subsp. ''neerlandica''
|besøksdato = 2024-01-19
|utgjevar = FLORON
}}</ref>
<ref name="RodeLijstNL">{{Kjelde www
|url = https://www.floron.nl/Portals/1/Downloads/Basisrapport%20Rode%20Lijst%20vaatplanten%202012.pdf
|tittel = Rode Lijst Vaatplanten 2012
|vitja = 2024-01-15
|utgjevar = FLORON
}}</ref>
<ref name="Rote List">{{Kjelde www
|url = https://www.rote-liste-zentrum.de/organismengruppen/pflanzen/farn-und-bluetenpflanzen-tracheophyta/?q=Farn-%20und%20Blütenpflanzen
|tittel = Die Roten Listen: Farn- und Blütenpflanzen (Tracheophyta)
|vitja = 2026-07-22
|utgjevar = Bundesamt für Naturschutz
}}</ref>
</references>
{{refslutt}}
==Bakgrunnsstoff==
* {{Artslenkjer}}
{{autoritetsdata}}
[[Kategori:Orkidear i Noreg]]
[[Kategori:Orkidear i Danmark]]
[[Kategori:Orkidear i Storbritannia]]
[[Kategori:Orkidear i Nederland]]
[[Kategori:Orkidear i Belgia]]
[[Kategori:Orkidear i Tyskland]]
[[Kategori:Flangreslekta]]
k2xixetqo3skkwh7r0jrzyjrsu2vtvo
Flangreslekta
0
397162
3664354
3662674
2026-08-03T11:07:31Z
TU-nor
12071
3664354
wikitext
text/x-wiki
{{Taksoboks-pluss
| filnamn = Epipactis palustris 240607a.jpg
| bilettekst = Myrflangre
| rike = [[Plantar|Planteriket]]
| klasse = [[Einfrøblada plantar|Einfrøblada]]
| orden = [[Aspargesordenen]]
| familie = [[Orkidéfamilien]]
| slekt l = Epipactis
| vitskapleg namn = Epipactis
| klassifisert av = Zinn
| underliste = Artar i Noreg
| underliste innhald =[[raudflangre]] (''E. atrorubens'')
*[[breiflangre]] (''E. helleborine'')
*[[myrflangre]] (''E. palustris'')
| utbreiing=[[Eurasia]], [[Afrika]], [[Nord-Amerika]]
}}
'''Flangreslekta''' (''Epipactis'') er ei [[Biologisk slekt|slekt]] i [[orkidéfamilien]] (marihandfamilien) Orchidaceae.<ref name="adb"/>
== Artar og underartar ==
På verdsbasis har slekta nokre titals artar.<ref name="powo"/> Artsdatabanken opererer med desse artane og underartane i Noreg:<ref name="adb-tre"/>
*[[raudflangre]] (''E. atrorubens'')
*[[breiflangre]] (''E. helleborine'')
**[[skogbreiflangre]] (''E. helleborine'' ssp. ''helleborine'')
**[[dyneflangre]] (''E. helleborine'' ssp. ''neerlandica'')
*[[myrflangre]] (''E. palustris'')
Av desse artane er dyneflangre og myrflangre på [[Norsk raudliste for artar]] (2021), båe som sterkt truga (EN).<ref name="adb-rl"/><ref name="adb-rl2"/>
Elles i Norden finn vi:
*[[grønflangre]] (''E. leptochila''), i Danmark (NT)<ref name="adb-dk"/>
*[[snauflangre]] (''E. phyllanthes''), i Sverige (CR)<ref name="adb-se"/>, i Danmark (LC)<ref name="adb-dk2"/>
*[[purpurflangre]] (''E. purpurata''), i Danmark (LC)<ref name="adb-dk3"/>
På Dei britiske øyane finn vi ein endemisk art med tre underartar, to av dei endemiske for England:<ref name="Kreutz"/><ref name="Bateman"/>
*''[[Epipactis dunensis|E. dunensis]]'', i England (ukjend status),<ref name="GB Red List"/><ref name="EN Red List"/> i Wales (VU),<ref name="CY Red List"/> i Irland (på venteliste)<ref name="IR Red List"/>
** ''E. dunensis'' ssp. ''dunensis''
** [[Epipactis dunensis ssp. tynensis|''E. dunensis'' ssp. ''tynensis'']], i England (ukjend status)<ref name="orchids"/>
** [[Epipactis dunensis ssp. sancta|''E. dunensis'' ssp. ''sancta'']] (somme tider rekna som eigen art, ''E. sancta''),<ref name="orchids"/> i England (EN)<ref name="GB Red List"/><ref name="EN Red List"/>
Tidlegare har òg somme tider ''E. youngiana'' vore rekna som ein eigen art, men han er no rekna for høgst å vere ein varietet av skogbreiflangre (''E. helleborine'' ssp. ''helleborine'' var. ''youngiana'').<ref name="GB Red List"/><ref name="Bateman"/>
I Nord-Europa finn vi òg:
*''[[Epipactis albensis|E. albensis]]'', i Tyskland (CR)<ref name="Rote List"/> og i Polen (DD)<ref name="Czerwona"/>
*''[[Epipactis bugacensis|E. bugacensis]]'', i Tyskland (svært sjeldan)<ref name="Rote List"/>
*''[[Epipactis greuteri|E. greuteri]]'', i Polen (ikkje raudlistevurdert)<ref name="Czerwona"/>
*''[[Epipactis microphylla|E. microphylla]]'', i Belgia (CR, berre i Vallonia),<ref name="Wallonnes"/> i Luxembourg (R, svært sjeldan),<ref name="RedListLux"/> i Tyskland (VU)<ref name="Rote List"/> og i Polen (EN)<ref name="Czerwona"/>
*''[[Epipactis muelleri|E. muelleri]]'', i Nederland (NT),<ref name="RodeLijstNL"/> i Belgia (CR i Flandern, EN i Vallonia),<ref name="RodeLijstFL"/><ref name="Wallonnes"/> i Luxembourg (NT),<ref name="RedListLux"/> i Tyskland (NT)<ref name="Rote List"/> og i Polen (DD)<ref name="Czerwona"/>
== Referansar ==
{{refopning}}
<references>
<ref name="powo">{{Kilde www
|url = https://powo.science.kew.org/taxon/urn:lsid:ipni.org:names:329384-2
|tittel = PoWO: Epipactis
|besøksdato = 2022-03-05
|utgiver = Plants of the World Online
}}</ref>
<ref name="adb">{{Kilde www
|url = https://www.artsdatabanken.no/taxon/_/99507
|tittel = Artsdatabanken: Flangreslekta
|besøksdato = 2022-03-05
|utgiver = Artsdatabanken
}}</ref>
<ref name="adb-tre">{{Kilde www
|url = https://www.artsdatabanken.no/ScientificName/_/99507
|tittel = Artsdatabanken: Namnetre flangreslekta
|besøksdato = 2022-03-05
|utgiver = Artsdatabanken
}}</ref>
<ref name="adb-rl">{{Kilde www
|url = https://artsdatabanken.no/lister/rodlisteforarter/2021/15949
|tittel = Raudlista: Jærflangre
|besøksdato = 2022-03-05
|utgiver = Artsdatabanken
|dato = 2021-11-24
}}</ref>
<ref name="adb-rl2">{{Kilde www
|url = https://artsdatabanken.no/lister/rodlisteforarter/2021/4071
|tittel = Raudlista: Myrflangre
|besøksdato = 2022-03-05
|utgiver = Artsdatabanken
|dato = 2021-11-24
}}</ref>
<ref name="adb-se">{{Kilde www
|url = https://artfakta.se/taxa/619/information
|tittel = Artfakta: Kal knipprot ''Epipactis phyllanthes''
|besøksdato = 2022-03-05
|utgiver = Artdatabanken
}}</ref>
<ref name="adb-dk">{{Kilde www
|url = https://www.naturbasen.dk/art/5820/storblomstret-hullaebe
|tittel = Naturbasen: Storblomstret Hullæbe ''Epipactis leptochila''
|besøksdato = 2022-03-05
|utgiver = Naturbasen
}}</ref>
<ref name="adb-dk2">{{Kilde www
|url = https://www.naturbasen.dk/art/4224/nikkende-hullaebe
|tittel = Naturbasen: Nikkende Hullæbe ''Epipactis phyllanthes''
|besøksdato = 2022-03-05
|utgiver = Naturbasen
}}</ref>
<ref name="adb-dk3">{{Kilde www
|url = https://www.naturbasen.dk/art/5426/taetblomstret-hullaebe
|tittel = Naturbasen: Tætblomstret Hullæbe ''Epipactis purpurata''
|besøksdato = 2022-03-05
|utgiver = Naturbasen
}}</ref>
<ref name="orchids">{{Kjelde bok
| forfattar = Anne and Simon Harrap
| utgjevingsår = 2009
| utgåve = 2.
| tittel = Orchids of Britain and Ireland
| forlag = A & C Black
| stad = London
| isbn = 978-1-408-10571-9
}}</ref>
<ref name="GB Red List">{{Kjelde www
|url = https://bsbi.org/download/17380/
|tittel = GB Red List for vascular plants (revised Feb 2021)
|utgjevar = Botanical Society of Britain & Ireland
|dato = 2021
|vitja = 9. mars 2022
}}</ref>
<ref name="EN Red List">{{Kjelde www
|url = https://bsbi.org/wp-content/uploads/dlm_uploads/England_Red_List_1.pdf
|tittel = A Vascular Plant Red List for England
|utgjevar = Botanical Society of Britain & Ireland
|dato = 2014
|vitja = 9. mars 2022
}}</ref>
<ref name="CY Red List">{{Kjelde www
|url = https://www.plantlife.org.uk/application/files/8514/8155/4086/A_Vascular_Plant_Red_Data_List_for_Wales.pdf
|tittel = A Vascular Plant Red Data List for Wales / Rhestr o Blanhigion Fasgwlaidd Data Coch ar gyfer Cymru
|utgjevar = Plantlife Wales
|dato = 2008
|vitja = 9. mars 2022
}}</ref>
<ref name="IR Red List">{{Kjelde www
|url = https://www.npws.ie/sites/default/files/publications/pdf/RL10%20VascularPlants.pdf
|tittel = Ireland Red List No. 10: Vascular Plants
|utgjevar = National Parks & Wildlife Service
|dato = 2016
|vitja = 9. mars 2022
}}</ref>
<ref name="Kreutz">{{Artikkelkjelde
| forfattar = C.A.J. Kreutz
| utgjevingsår= 2007
| tittel = ''Epipactis dunensis'' (T. & T.A. Stephenson) Godfery subsp. ''tynensis'' Kreutz, eine neue ''Epipactis''-Sippe aus Nordengland und Südschottland
| publikasjon = Journal Europäischer Orchideen
| bind = 39
| nummer = 1
| side = 123–134
| url = https://www.researchgate.net/profile/Karel-Kreutz/publication/259177416_Epipactis_dunensis_T_TA_Stephenson_Godfery_subsp_tynensis_Kreutz_eine_neue_Epipactis-Sippe_aus_Nordengland_und_Sudschottland/links/0046352a21cae8bb71000000/Epipactis-dunensis-T-TA-Stephenson-Godfery-subsp-tynensis-Kreutz-eine-neue-Epipactis-Sippe-aus-Nordengland-und-Suedschottland.pdf
| issn = 0945-7909
}}</ref>
<ref name="Bateman">{{Artikkelkjelde
| forfattar = Richard M. Bateman
| utgjevingsår= 2020
| tittel = Implications of next-generation sequencing for the systematics and evolution of the terrestrial orchid genus ''Epipactis'', with particular reference to the British Isles
| publikasjon = Kew Bulletin
| bind = 75
| nummer = 4
| side = 1–22
| url = https://www.researchgate.net/publication/341018209_Implications_of_next-generation_sequencing_for_the_systematics_and_evolution_of_the_terrestrial_orchid_genus_Epipactis_with_particular_reference_to_the_British_Isles
| issn = 1874-933X
| doi = 10.1007/S12225-020-9870-X
}}</ref>
<ref name="RodeLijstNL">{{Kjelde www
|url = https://www.floron.nl/Portals/1/Downloads/Basisrapport%20Rode%20Lijst%20vaatplanten%202012.pdf
|tittel = Rode Lijst Vaatplanten 2012
|vitja = 2024-01-15
|utgjevar = FLORON
}}</ref>
<ref name="RodeLijstFL">{{Kjelde www
|url = https://purews.inbo.be/ws/portalfiles/portal/279821/222852.pdf
|forfattar = Wouter Van Landuyt, Leo Vanhecke & Ivan Hoste
|tittel = Rode Lijst van de vaatplanten van Vlaanderen en het Brussels Hoofdstedelijk Gewest
|vitja = 2026-07-17
|utgjevar = Instituut voor Natuur- en Bosonderzoek
}}</ref>
<ref name="Wallonnes">{{Kjelde www
|url = https://biodiversite.wallonie.be/home/evaluation-biologique/resultats-des-monitorings/listes-rouges/flore-2022.html
|tittel = La liste rouge de la flore (2026)
|vitja = 2026-07-18
|utgjevar = SPW Environnement (Service Public de Wallonie Agriculture, Ressources naturelles et Environnement - ARNE)
}}</ref>
<ref name="RedListLux">{{Kjelde www
|url = https://www.researchgate.net/publication/285667156_Red_List_of_the_vascular_plants_of_Luxembourg
|tittel = Red List of the vascular plants of Luxembourg
|vitja = 2024-01-15
|utgjevar = Musée national d’histoire naturelle Luxembourg
}}</ref>
<ref name="Rote List">{{Kjelde www
|url = https://www.rote-liste-zentrum.de/organismengruppen/pflanzen/farn-und-bluetenpflanzen-tracheophyta/?q=Farn-%20und%20Blütenpflanzen
|tittel = Die Roten Listen: Farn- und Blütenpflanzen (Tracheophyta)
|vitja = 2026-07-22
|utgjevar = Bundesamt für Naturschutz
}}</ref>
<ref name="Czerwona">{{Kjelde www
|url = https://www.atlas-roslin.pl
|tittel = Flora Polski
|vitja = 2026-07-22
|utgjevar = atlas-roslin.pl
}}</ref>
</references>
{{refslutt}}
== Bakgrunnsstoff ==
* {{Artslenkjer}}
{{Autoritetsdata}}
[[Kategori:Slekter i orkidéfamilien]]
[[Kategori:Flangreslekta| ]]
62mboap53b9xp3keo9u9icdnn0234yd
Snauflangre
0
397168
3664345
3662366
2026-08-03T09:16:21Z
TU-nor
12071
3664345
wikitext
text/x-wiki
{{Taksoboks-pluss
| status = lc
| status_noreg =
| filnamn = Epipactis phyllanthes.jpg
| biletstorleik = 240 px
| rike = [[Plantar|Planteriket]]
| klasse = [[Einfrøblada plantar|Einfrøblada]]
| orden = [[Aspargesordenen]]
| familie = [[Orkidéfamilien]]
| slekt l = [[Epipactis]]
| art = E. phyllanthes
| vitskapleg namn = Epipactis phyllanthes
| klassifisert av = G.E.Sm.
| habitat=kalkrik [[skog]]
| utbreiing=nordlege og vestlege [[Europa]]
}}
'''Snauflangre''' (''Epipactis phyllanthes'') er ei [[plante]] i [[flangreslekta]] ''Epipactis'' i [[orkidéfamilien]] (marihandfamilien) Orchidaceae.<ref name="adb"/> Arten lever i barskog eller lauvskog i den nordlige og vestlege delen av Europa, men finst ikkje i Noreg.<ref name="powo"/>
== Systematikk ==
I den svenske Artdatabanken er det oppgitt at snauflangre har tre underartar i Sverige:<ref name="Birkedal"/><ref name="adb-se"/>
* [[Epipactis phyllanthes ssp. arenaria|''E. phyllanthes'' ssp. ''arenaria'']] (svensk namn ''sandknipprot'')<ref name="adb-se1"/>
* [[Epipactis phyllanthes ssp. confusa|''E. phyllanthes'' ssp. ''confusa'']] (svensk namn ''dansk knipprot'')<ref name="adb-se2"/>
* [[Epipactis phyllanthes ssp. pendula|''E. phyllanthes'' ssp. ''pendula'']] (svensk namn ''engelsk knipprot'')<ref name="adb-se3"/>
I ''Plants of the World Online'' er desse ikkje rekna som underartar, men som synonym for arten.<ref name="powo"/>
==Utbreiing==
I Sverige finst snauflangre (svensk namn ''kal knipprot'') på [[Gotland]] og somme stader på fastlandet heilt i sør. Han er oppgradert i 2025 frå sterkt truga til kritisk truga (CR).<ref name="adb-se"/>
Arten (dansk namn ''nikkende hullæbe'') er relativt sjelden i Danmark, men har spreidde veksestader i fleire landsdelar og er rekna som livskraftig (LC).<ref name="adb-dk"/>
Snauflangre (engelsk namn ''green-flowered helleborine'') er ganske vanleg sør i England med spreidde funnstader lenger nord og i Wales, men ikkje i Skottland. I den britiske raudlista har arten status som livskraftig (LC),<ref name="GB Red List"/> på same måte som lokalt i England,<ref name="EN Red List"/> medan han er rekna som sårbar (VU) i Wales.<ref name="CY Red List"/> I Irland er arten sjeldsynt og er rekna som sterkt truga (EN).<ref name="IR Red List"/>
I Belgia har arten (nederlandsk namn ''groene wespenorchis'', fransk namn ''épipactis à fleurs pendantes'') nokre få veksestader i [[Flandern]] i nærleiken av [[Brussel]],<ref name="Waarnemingen"/> og han finst ikkje i [[Vallonia]]. Han er rekna som nær truga (NT, ''bijna in gevaar'') i Flandern.<ref name="RodeLijstFL"/> I Tyskland er arten (tysk namn ''Grünblütige Ständelwurz'') rekna som sterkt truga (EN, ''Stark gefährdet'').<ref name="Rote List"/>
== Hybridar ==
Hybriden mellom snauflangre og [[skogbreiflangre]] (''Epipactis helleborine'' ssp. ''helleborine'' × ''phyllanthes'' eller ''Epipactis'' ×''bruxellensis'')<ref name="powo1"/> er registrert i Sverige<ref name="adb-se-hybrid1"/> og er funnen i herbariemateriale frå [[Sjælland]] i Danmark.<ref name="Danmark-hybrid"/> Hybriden med [[raudflangre]] (''Epipactis atrorubens'' × ''phyllanthes'') er òg funnen i Sverige.<ref name="adb-se-hybrid2"/> Det første kjende funnet i verda av hybriden mellom snauflangre og [[grønflangre]] (''Epipactis leptochila'' × ''phyllanthes'') vart registrert i ein skog på Lolland i år 2000.<ref name="Danmark-hybrid"/>
== Referansar ==
{{refopning}}
<references>
<ref name="powo">{{Kilde www
|url = https://powo.science.kew.org/taxon/urn:lsid:ipni.org:names:633301-1
|tittel = PoWO: Epipactis phyllanthes
|besøksdato = 2022-03-05
|utgiver = Plants of the World Online
}}</ref>
<ref name="powo1">{{Kilde www
|url = https://powo.science.kew.org/taxon/urn:lsid:ipni.org:names:1003612-1
|tittel = PoWO: ''Epipactis'' × ''bruxellensis''
|besøksdato = 2023-01-31
|utgiver = Plants of the World Online
}}</ref>
<ref name="adb">{{Kilde www
|url = https://www.artsdatabanken.no/taxon/_/156782
|tittel = Artsdatabanken: Artsopplysningar snauflangre
|besøksdato = 2022-03-05
|utgiver = Artsdatabanken
}}</ref>
<ref name="adb-se">{{Kilde www
|url = https://artfakta.se/taxa/619/information
|tittel = Artfakta: Kal knipprot ''Epipactis phyllanthes''
|besøksdato = 2026-06-16
|utgiver = Artdatabanken
}}</ref>
<ref name="adb-se1">{{Kilde www
|url = https://artfakta.se/taxa/6031493/information
|tittel = Artfakta: Sandknipprot ''Epipactis phyllanthes'' subsp. ''arenaria''
|besøksdato = 2026-06-16
|utgiver = Artdatabanken
}}</ref>
<ref name="adb-se2">{{Kilde www
|url = https://artfakta.se/taxa/6031495/information
|tittel = Artfakta: Dansk knipprot ''Epipactis phyllanthes'' subsp. ''confusa''
|besøksdato = 2026-06-16
|utgiver = Artdatabanken
}}</ref>
<ref name="adb-se3">{{Kilde www
|url = https://artfakta.se/taxa/6031494/information
|tittel = Artfakta: Engelsk knipprot ''Epipactis phyllanthes'' subsp. ''pendula''
|besøksdato = 2026-06-16
|utgiver = Artdatabanken
}}</ref>
<ref name="adb-se-hybrid1">{{Kilde www
|url = https://artfakta.se/taxa/264310/information
|tittel = Artfakta: Skogsknipprot × kal knipprot ''Epipactis helleborine'' × ''phyllanthes''
|besøksdato = 2023-01-31
|utgiver = Artdatabanken
}}</ref>
<ref name="adb-se-hybrid2">{{Kilde www
|url = https://artfakta.se/taxa/223608/information
|tittel = Artfakta: Purpurknipprot × kal knipprot ''Epipactis atrorubens'' × ''phyllanthes''
|besøksdato = 2023-01-31
|utgiver = Artdatabanken
}}</ref>
<ref name="adb-dk">{{Kilde www
|url = https://www.naturbasen.dk/art/4224/nikkende-hullaebe
|tittel = Naturbasen: Nikkende Hullæbe ''Epipactis phyllanthes''
|besøksdato = 2022-03-05
|utgiver = Naturbasen
}}</ref>
<ref name="GB Red List">{{Kjelde www
|url = https://bsbi.org/media/pages/learn/publications/other-books/f59a032ddc-1763470032/strohetal.2025_supp.info.xlsx
|tittel = A New Vascular Plant Red List for Great Britain
|utgjevar = Botanical Society of Britain & Ireland
|format = XSLX
|dato = 2025
|vitja = 15. juli 2026
}}</ref>
<ref name="EN Red List">{{Kjelde www
|url = https://bsbi.org/wp-content/uploads/dlm_uploads/England_Red_List_1.pdf
|tittel = A Vascular Plant Red List for England
|utgjevar = Botanical Society of Britain & Ireland
|dato = 2014
|vitja = 9. mars 2022
}}</ref>
<ref name="CY Red List">{{Kjelde www
|url = https://www.plantlife.org.uk/wp-content/uploads/2023/04/A-Vascular-Plant-Red-Data-List-for-Wales.pdf
|tittel = A Vascular Plant Red Data List for Wales / Rhestr o Blanhigion Fasgwlaidd Data Coch ar gyfer Cymru
|utgjevar = Plantlife Wales
|dato = 2008
|vitja = 9. mars 2022
}}</ref>
<ref name="IR Red List">{{Kjelde www
|url = https://www.npws.ie/sites/default/files/publications/pdf/RL10%20VascularPlants.pdf
|tittel = Ireland Red List No. 10: Vascular Plants
|utgjevar = National Parks & Wildlife Service
|dato = 2016
|vitja = 9. mars 2022
}}</ref>
<ref name="Birkedal">{{Artikkelkjelde
| forfattar = Sven Birkedal og Karel C.A.J. Kreutz
| utgjevingsår= 2009
| tittel = Knipprötter i Skåne
| publikasjon = Botaniska notiser
| bind = 142
| nummer = 4
| side = 1–11
| url = https://www.researchgate.net/publication/258905995_Knipprotter_i_Skane
| doi=
| isbn=
| kommentar=
}}</ref>
<ref name="Danmark-hybrid">{{Kjelde bok
| forfattar = Henrik Ærenlund Pedersen og Niels Faurholdt
| utgjevingsår = 2010
| tittel = Danmarks vilde orkidéer
| side = 69–77
| forlag = [[Gyldendalske Boghandel, Nordisk Forlag]]
| stad = København
| isbn = 978-87-02-06386-8
}}</ref>
<ref name="RodeLijstFL">{{Kjelde www
|url = https://purews.inbo.be/ws/portalfiles/portal/279821/222852.pdf
|forfattar = Wouter Van Landuyt, Leo Vanhecke & Ivan Hoste |tittel = Rode Lijst van de vaatplanten van Vlaanderen en het Brussels Hoofdstedelijk Gewest
|vitja = 2024-01-15
|utgjevar = Instituut voor Natuur- en Bosonderzoek
}}</ref>
<ref name="Waarnemingen">{{Kjelde www
|url = https://waarnemingen.be/species/2492/maps/?start_date=2014-01-21&interval=315360000&end_date=2024-01-19&map_type=grid10k
|tittel = Verspreidingskaart: Groene wespenorchis – ''Epipactis phyllanthes''
|vitja = 2024-01-19
|utgjevar = Waarnemingen.be
}}</ref>
<ref name="Rote List">{{Kjelde www
|url = https://www.rote-liste-zentrum.de/organismengruppen/pflanzen/farn-und-bluetenpflanzen-tracheophyta/?q=Farn-%20und%20Blütenpflanzen
|tittel = Die Roten Listen: Farn- und Blütenpflanzen (Tracheophyta)
|vitja = 2026-07-22
|utgjevar = Bundesamt für Naturschutz
}}</ref>
</references>
{{refslutt}}
== Bakgrunnsstoff ==
* {{Artslenkjer}}
{{Autoritetsdata}}
[[Kategori:Orkidear i Sverige]]
[[Kategori:Orkidear i Danmark]]
[[Kategori:Orkidear i Storbritannia]]
[[Kategori:Orkidear i Irland]]
[[Kategori:Orkidear i Belgia]]
[[Kategori:Orkidear i Tyskland]]
[[Kategori:Flangreslekta]]
1i5xtcwqy1veaagjrkxztb5n6mr6oe1
Grønflangre
0
397170
3664342
3662579
2026-08-03T09:03:37Z
TU-nor
12071
3664342
wikitext
text/x-wiki
{{Taksoboks-pluss
| status = lc
| status_noreg =
| filnamn = Epipactis leptochila 280705.jpg
| biletstorleik = 240 px
| rike = [[Plantar|Planteriket]]
| klasse = [[Einfrøblada plantar|Einfrøblada]]
| orden = [[Aspargesordenen]]
| familie = [[Orkidéfamilien]]
| slekt l = [[Epipactis]]
| art = E. leptochila
| vitskapleg namn = Epipactis leptochila
| klassifisert av = (Godf.) Godf.
| habitat=kalkrik [[skog]]
| utbreiing=[[Europa]]
}}
'''Grønflangre''' (''Epipactis leptochila'') er ei [[plante]] i [[flangreslekta]] ''Epipactis'' i [[orkidéfamilien]] (marihandfamilien) Orchidaceae.<ref name="adb"/> Arten lever i lauvskog i det meste av Europa frå Danmark og sørover, men finst ikkje i Noreg.<ref name="powo"/>
== Systematikk ==
I Belgia reknar ein med to underartar, ''E. leptochila'' ssp. ''leptochila'' og ''E. leptochila'' ssp. ''neglecta'',<ref name="Waarnemingen1"/><ref name="Waarnemingen2"/> som òg er registrerte i Polen.<ref name="Przyroda"/> I Tyskland er dei rekna som separate artar.<ref name="Rote List"/>
I ''Plants of the World Online'' og ''WFO – The World Flora Online'' reknar ein med desse underartane:<ref name="powo"/><ref name="who"/>
*''Epipactis leptochila'' subsp. ''leptochila''
*''Epipactis leptochila'' subsp. ''neglecta'' <small>Kümpel</small>: sentrale Europa sør til [[Middelhavet]]
*''Epipactis leptochila'' subsp. ''umbrae'' <small>Kreutz, A.Rossini, Quitadamo, Turco & Medagli</small>: fastlandet i Italia
== Utbreiing ==
Grønflangre (dansk namn ''storblomstret hullæbe'') er sjeldan i Danmark, med nokre få veksestader på [[Møn]] og [[Falster]]. Arten er rekna som nær truga (NT).<ref name="adb-dk"/>
Både i Storbritannia og Irland har det vor uvisse om tilhøvet mellom grønflangre (engelsk namn ''narrow-lipped helleborine'') og den endemiske arten ''[[Epipactis dunensis|E. dunensis]]''.<ref name="Bateman"/> Etter nyare kartlegging er grønflangre ført opp på raudlista i Storbritannia som sårbar (VU).<ref name="GB Red List"/><ref name="EN Red List"/><ref name="SC Red List"/> I Wales reknar ein grønflangre som kritisk truga (CR).<ref name="CY Red List"/> Arten står på venteliste (WL) for raudlistevurdering i Irland.<ref name="IR Red List"/>
I Benelux veks arten (nederlandsk namn ''smallippige wespenorchis'', fransk namn ''épipactis des marais'') ikkje i Nederland, heller ikkje i [[Flandern]] i Belgia, medan det er nokre få funnstader sør i [[Vallonia]].<ref name="Waarnemingen"/> I Belgia er arten i 2026 oppgradert frå sterkt truga til kriitisk truga (CR, ''en danger critique'') i Vallonia.<ref name="Wallonnes"/> I Luxembourg er han rekna som ekstremt sjeldan (R).<ref name="RedListLux"/>
I Tyskland er dei to underartane rekna som separate artar. Både ''E. leptochila'' (tysk namn ''Schmallippige Ständelwurz'') og ''E. neglecta'' (tysk namn ''Übersehene Ständelwurz'') er vurdert som livskraftige (LC, ''Ungefährdet'').<ref name="Rote List"/> I Polen er arten (polsk namn ''kruszczyk ostropłatkowy'') ikkje raudlistevurdert på grunn av manglande datagrunnlag (DD).<ref name="Czerwona"/><ref name="Przyroda"/>
== Hybridar ==
Det første kjende funnet i verda av hybriden mellom grønflangre og [[snauflangre]] (''Epipactis leptochila'' × ''phyllanthes'') vart registrert i ein skog på Lolland i år 2000.<ref name="Danmark-hybrid"/> Hybriden med [[skogbreiflangre]] (''Epipactis helleborine'' ssp. ''helleborine'' × ''leptochila'' eller ''Epipactis'' ×''stephensonii'')<ref name="powo1"/> er rapportert frå sør i England, men ikkje verifisert.<ref name="orchids"/>
== Referansar ==
{{refopning}}
<references>
<ref name="powo">{{Kilde www
|url = https://powo.science.kew.org/taxon/urn:lsid:ipni.org:names:633244-1
|tittel = PoWO: Epipactis leptochila
|besøksdato = 2022-03-05
|utgiver = Plants of the World Online
}}</ref>
<ref name="powo1">{{Kilde www
|url = https://powo.science.kew.org/taxon/urn:lsid:ipni.org:names:77176907-1
|tittel = PoWO: ''Epipactis'' × ''stephensonii''
|besøksdato = 2023-01-31
|utgiver = Plants of the World Online
}}</ref>
<ref name="who">{{Citation
|title=Epipactis leptochila <small>(Godfery) Godfery</small>
|url=https://wfoplantlist.org/taxon/wfo-0000952128-2026-06
|website=World Flora Online
|accessdate=2026-08-03
}}</ref>
<ref name="adb">{{Kilde www
|url = https://www.artsdatabanken.no/taxon/_/156779
|tittel = Artsdatabanken: Artsopplysningar grønflangre
|besøksdato = 2022-03-05
|utgiver = Artsdatabanken
}}</ref>
<ref name="adb-dk">{{Kilde www
|url = https://www.naturbasen.dk/art/5820/storblomstret-hullaebe
|tittel = Naturbasen: Storblomstret Hullæbe ''Epipactis leptochila''
|besøksdato = 2022-03-05
|utgiver = Naturbasen
}}</ref>
<ref name="GB Red List">{{Kjelde www
|url = https://bsbi.org/media/pages/learn/publications/other-books/f59a032ddc-1763470032/strohetal.2025_supp.info.xlsx
|tittel = A New Vascular Plant Red List for Great Britain
|utgjevar = Botanical Society of Britain & Ireland
|format = XSLX
|dato = 2025
|vitja = 15. juli 2026
}}</ref>
<ref name="EN Red List">{{Kjelde www
|url = https://bsbi.org/wp-content/uploads/dlm_uploads/England_Red_List_1.pdf
|tittel = A Vascular Plant Red List for England
|utgjevar = Botanical Society of Britain & Ireland
|dato = 2014
|vitja = 9. mars 2022
}}</ref>
<ref name="SC Red List">{{Kjelde www
|url = https://www.gov.scot/publications/scottish-biodiversity-list/
|tittel = Scottish Biodiversity List
|utgjevar = Scotland's Nature Agency / Buidheann Nàdair na h-Alba
|dato = 2020
|vitja = 9. mars 2022
}}</ref>
<ref name="CY Red List">{{Kjelde www
|url = https://www.plantlife.org.uk/wp-content/uploads/2023/04/A-Vascular-Plant-Red-Data-List-for-Wales.pdf
|tittel = A Vascular Plant Red Data List for Wales / Rhestr o Blanhigion Fasgwlaidd Data Coch ar gyfer Cymru
|utgjevar = Plantlife Wales
|dato = 2008
|vitja = 9. mars 2022
}}</ref>
<ref name="IR Red List">{{Kjelde www
|url = https://www.npws.ie/sites/default/files/publications/pdf/RL10%20VascularPlants.pdf
|tittel = Ireland Red List No. 10: Vascular Plants
|utgjevar = National Parks & Wildlife Service
|dato = 2016
|vitja = 9. mars 2022
}}</ref>
<ref name="Bateman">{{Artikkelkjelde
| forfattar = Richard M. Bateman
| utgjevingsår= 2020
| tittel = Implications of next-generation sequencing for the systematics and evolution of the terrestrial orchid genus ''Epipactis'', with particular reference to the British Isles
| publikasjon = Kew Bulletin
| bind = 75
| nummer = 4
| side = 1–22
| url = https://www.researchgate.net/publication/341018209_Implications_of_next-generation_sequencing_for_the_systematics_and_evolution_of_the_terrestrial_orchid_genus_Epipactis_with_particular_reference_to_the_British_Isles
| issn = 1874-933X
| doi = 10.1007/S12225-020-9870-X
}}</ref>
<ref name="Danmark-hybrid">{{Kjelde bok
| forfattar = Henrik Ærenlund Pedersen og Niels Faurholdt
| utgjevingsår = 2010
| tittel = Danmarks vilde orkidéer
| side = 69–77
| forlag = [[Gyldendalske Boghandel, Nordisk Forlag]]
| stad = København
| isbn = 978-87-02-06386-8
}}</ref>
<ref name="orchids">{{Kjelde bok
| forfattar = Anne and Simon Harrap
| utgjevingsår = 2009
| utgåve = 2.
| tittel = Orchids of Britain and Ireland
| forlag = A & C Black
| stad = London
| isbn = 978-1-408-10571-9
}}</ref>
<ref name="Wallonnes">{{Kjelde www
|url = https://biodiversite.wallonie.be/home/evaluation-biologique/resultats-des-monitorings/listes-rouges/flore-2022.html
|tittel = La liste rouge de la flore (2026)
|vitja = 2026-07-18
|utgjevar = SPW Environnement (Service Public de Wallonie Agriculture, Ressources naturelles et Environnement - ARNE)
}}</ref>
<ref name="RedListLux">{{Kjelde www
|url = https://www.researchgate.net/publication/285667156_Red_List_of_the_vascular_plants_of_Luxembourg
|tittel = Red List of the vascular plants of Luxembourg
|vitja = 2024-01-15
|utgjevar = Musée national d’histoire naturelle Luxembourg
}}</ref>
<ref name="Waarnemingen1">{{Kjelde www
|url = https://waarnemingen.be/species/909131/
|tittel = ''Epipactis leptochila'' subsp. ''leptochila''
|vitja = 2024-01-19
|utgjevar = Waarnemingen.be
}}</ref>
<ref name="Waarnemingen2">{{Kjelde www
|url = https://waarnemingen.be/species/737049/
|tittel = ''Epipactis leptochila'' subsp. ''neglecta''
|vitja = 2024-01-19
|utgjevar = Waarnemingen.be
}}</ref>
<ref name="Waarnemingen">{{Kjelde www
|url = https://waarnemingen.be/species/80189/maps/?start_date=2014-01-21&interval=315360000&end_date=2024-01-19&map_type=grid10k
|tittel = Verspreidingskaart: Smallippige wespenorchis – ''Epipactis leptochila''
|vitja = 2024-01-19
|utgjevar = Waarnemingen.be
}}</ref>
<ref name="Rote List">{{Kjelde www
|url = https://www.rote-liste-zentrum.de/organismengruppen/pflanzen/farn-und-bluetenpflanzen-tracheophyta/?q=Farn-%20und%20Blütenpflanzen
|tittel = Die Roten Listen: Farn- und Blütenpflanzen (Tracheophyta)
|vitja = 2026-07-22
|utgjevar = Bundesamt für Naturschutz
}}</ref>
<ref name="Czerwona">{{Kjelde www
|url = https://www.atlas-roslin.pl
|tittel = Flora Polski
|vitja = 2026-07-22
|utgjevar = atlas-roslin.pl
}}</ref>
<ref name="Przyroda">{{Kjelde www
|url = https://przyrodniczo.pl/rosliny/kruszczyk-ostroplatkowy/
|tittel = Kruszczyk ostropłatkowy
|vitja = 2026-08-03
|utgjevar = Przyroda Dolnego Śląska
}}</ref>
</references>
{{refslutt}}
== Bakgrunnsstoff ==
* {{Artslenkjer}}
{{Autoritetsdata}}
[[Kategori:Orkidear i Danmark]]
[[Kategori:Orkidear i Storbritannia]]
[[Kategori:Orkidear i Irland]]
[[Kategori:Orkidear i Belgia]]
[[Kategori:Orkidear i Luxembourg]]
[[Kategori:Orkidear i Tyskland]]
[[Kategori:Orkidear i Polen]]
[[Kategori:Flangreslekta]]
9yvm1kqnzvyt8uoqem893oqpz8cws4q
Purpurflangre
0
397172
3664346
3662561
2026-08-03T09:33:08Z
TU-nor
12071
3664346
wikitext
text/x-wiki
{{Taksoboks-pluss
| status = lc
| status_noreg =
| filnamn = Epipactis purpurata 300707.jpg
| biletstorleik = 240 px
| rike = [[Plantar|Planteriket]]
| klasse = [[Einfrøblada plantar|Einfrøblada]]
| orden = [[Aspargesordenen]]
| familie = [[Orkidéfamilien]]
| slekt l = [[Epipactis]]
| art = E. purpurata
| vitskapleg namn = Epipactis purpurata
| klassifisert av = Sm.
| habitat=kalkrik [[skog]]
| utbreiing=[[Europa]]
}}
'''Purpurflangre''' (''Epipactis purpurata'') er ei [[plante]] i [[flangreslekta]] ''Epipactis'' i [[orkidéfamilien]] (marihandfamilien) Orchidaceae.<ref name="adb"/> Arten lever i lauvskog i det meste av Europa frå Danmark og sørover, men finst ikkje i Noreg.<ref name="powo"/>
==Systematikk==
I ''Plants of the World Online'' og ''WFO – The World Flora Online'' reknar ein desse underartane:<ref name="powo"/><ref name="who"/>
*''Epipactis purpurata'' subsp. ''halacsyi'' <small>(Robatsch) Kreutz</small>: endemisk for [[Peloponnes]] i Hellas
*''Epipactis purpurata'' subsp. ''purpurata''
*''Epipactis purpurata'' subsp. ''rechingeri'' <small>(Renz) Kreutz</small>: Azerbaijan til Iran
==Utbreiing==
Purpurflangre (dansk namn ''tætblomstret hullæbe'') er ganske sjelden i Danmark, men har spreidde veksestader i fleire landsdelar og er rekna som livskraftig (LC).<ref name="adb-dk"/>
Purpurflangre (engelsk namn ''violet helleborine'') er ganske vanleg i England, men finst ikkje i Wales eller Skottland og heller ikkje i Irland. I den britiske raudlista har arten status som livskraftig (LC),<ref name="GB Red List"/> på same måte som lokalt i England.<ref name="EN Red List"/>
Eit registrert funn frå 1935 sør i Litauen (litauisk namn ''trumpalapis skiautalūpis'') har det ikkje vore mogleg å verifisere.<ref name="Gudžinskas"/> Han har stått på den litauiske raudlista klassifisert med usikker status (kategori 4 – ''nenustatyta''),<ref name="Litauen"/> men er ikkje teken med i den siste utgåva (2021).<ref name="Litauen raudliste"/>
I Benelux er arten (nederlandsk namn ''paarse wespenorchis'', fransk namn ''épipactis violacé'') ikkje registrert i Nederland. I Belgia er han såvidt registrert i [[Flandern]], medan han i [[Vallonia]] har nokre veksestader i sør.<ref name="Waarnemingen"/> Han er ikkje raudlistevurdert i Flandern og er rekna sterkt truga (EN, ''en danger'') i Vallonia.<ref name="Wallonnes"/> I Luxembourg er han rekna som sårbar (VU).<ref name="RedListLux"/>
I Tyskland er arten (tysk namn ''Violette Ständelwurz'') rekna som nær truga (NT, ''Vorwarnliste'').<ref name="Rote List"/> I Polen er arten (polsk namn ''kruszczyk siny'') rekna som sårbar (VU, ''narażony'').<ref name="Czerwona"/><ref name="Przyroda"/>
== Hybridar ==
Hybriden mellom purpurflangre og [[skogbreiflangre]] (''Epipactis helleborine'' ssp. ''helleborine'' × ''purpurata'' eller ''Epipactis'' ×''schulzei'')<ref name="powo1"/> var berre registrert nokre få stader aust på [[Jylland]] og på [[Falster]], men er funnen fleire stader dei siste åra.<ref name="Danmark-hybrid"/><ref name="adb-dkx"/> På Dei britiske øyane er han registrert mange stader i Sør-England.<ref name="orchids"/>
== Referansar ==
{{refopning}}
<references>
<ref name="powo">{{Kilde www
|url = https://powo.science.kew.org/taxon/urn:lsid:ipni.org:names:633313-1
|tittel = PoWO: Epipactis purpurata
|besøksdato = 2022-03-05
|utgiver = Plants of the World Online
}}</ref>
<ref name="powo1">{{Kilde www
|url = https://powo.science.kew.org/taxon/urn:lsid:ipni.org:names:633336-1
|tittel = PoWO: ''Epipactis'' × ''schulzei''
|besøksdato = 2023-01-31
|utgiver = Plants of the World Online
}}</ref>
<ref name="who">{{Citation
|title=Epipactis helleborine <small>(L.) Crantz</small>
|url=https://wfoplantlist.org/taxon/wfo-0000952061-2026-06
|website=World Flora Online
|accessdate=2026-08-03
}}</ref>
<ref name="adb">{{Kilde www
|url = https://www.artsdatabanken.no/taxon/_/156783
|tittel = Artsdatabanken: Artsopplysningar purpurflangre
|besøksdato = 2022-03-05
|utgiver = Artsdatabanken
}}</ref>
<ref name="adb-dk">{{Kilde www
|url = https://www.naturbasen.dk/art/5426/taetblomstret-hullaebe
|tittel = Naturbasen: Tætblomstret Hullæbe ''Epipactis purpurata''
|besøksdato = 2022-03-05
|utgiver = Naturbasen
}}</ref>
<ref name="adb-dkx">{{Kilde www
|url = https://www.naturbasen.dk/art/13825/skov-hullaebe-x-taetblomstret-hullaebe
|tittel = Naturbasen: Skov-Hullæbe × Tætblomstret Hullæbe ''Epipactis helleborine'' ssp. ''helleborine'' × ''purpurata''
|besøksdato = 2024-03-05
|utgiver = Naturbasen
}}</ref>
<ref name="GB Red List">{{Kjelde www
|url = https://bsbi.org/media/pages/learn/publications/other-books/f59a032ddc-1763470032/strohetal.2025_supp.info.xlsx
|tittel = A New Vascular Plant Red List for Great Britain
|utgjevar = Botanical Society of Britain & Ireland
|format = XSLX
|dato = 2025
|vitja = 15. juli 2026
}}</ref>
<ref name="EN Red List">{{Kjelde www
|url = https://bsbi.org/wp-content/uploads/dlm_uploads/England_Red_List_1.pdf
|tittel = A Vascular Plant Red List for England
|utgjevar = Botanical Society of Britain & Ireland
|dato = 2014
|vitja = 9. mars 2022
}}</ref>
<ref name="Litauen raudliste">{{kjelde bok
|tittel=Lietuvos raudonoji knyga / Red Data Book of Lithuania
|år=2021
|redaktør= Valerijus Rašomavičius
|url=https://am.lrv.lt/uploads/am/documents/files/Raudonoji%20knyga/Raudonoji_knyga_2021_WEB.pdf
|vitja=2023-02-03
|språk=lt, en
|utgjevar=Aplinkos ministerija (Miljødepartementet)
|isbn=978-9955-37-230-1
}}</ref>
<ref name="Litauen">{{kjelde bok
|tittel=Lietuvos gegužraibiniai (Orchidaceae) – Orchids (Orchidaceae) of Lithuania
|år=2006
|forfattar = Zigmantas Gudžinskas, Mindaugas Ryla
|url=https://www.researchgate.net/publication/269992684_Lietuvos_geguzraibiniai_Orchidaceae_-_Orchids_Orchidaceae_of_Lithuania
|vitja=2023-02-03
|språk=lt
|utgjevar=Botanikos instituto leidykla
|isbn=9986-662-28-1
|side=66-67
}}</ref>
<ref name="Gudžinskas">{{Artikkelkjelde
| forfattar = Zigmantas Gudžinskas
| utgjevingsår= 2001
| tittel = Diversity, state, and protection of Orchidaceae species in Lithuania
| publikasjon = Jour. Eur. Orch.
| bind = 33
| nummer = 1
| side = 415–441
| url = https://www.researchgate.net/publication/269993544_Diversity_state_and_protection_of_Orchidaceae_species_in_Lithuania
| doi=
| issn=0945-7909
| kommentar=
}}</ref>
<ref name="Danmark-hybrid">{{Kjelde bok
| forfattar = Henrik Ærenlund Pedersen og Niels Faurholdt
| utgjevingsår = 2010
| tittel = Danmarks vilde orkidéer
| side = 69–77
| forlag = [[Gyldendalske Boghandel, Nordisk Forlag]]
| stad = København
| isbn = 978-87-02-06386-8
}}</ref>
<ref name="orchids">{{Kjelde bok
| forfattar = Anne and Simon Harrap
| utgjevingsår = 2009
| utgåve = 2.
| tittel = Orchids of Britain and Ireland
| forlag = A & C Black
| stad = London
| isbn = 978-1-408-10571-9
}}</ref>
<ref name="Wallonnes">{{Kjelde www
|url = https://biodiversite.wallonie.be/home/evaluation-biologique/resultats-des-monitorings/listes-rouges/flore-2022.html
|tittel = La liste rouge de la flore (2026)
|vitja = 2026-07-18
|utgjevar = SPW Environnement (Service Public de Wallonie Agriculture, Ressources naturelles et Environnement - ARNE)
}}</ref>
<ref name="RedListLux">{{Kjelde www
|url = https://www.researchgate.net/publication/285667156_Red_List_of_the_vascular_plants_of_Luxembourg
|tittel = Red List of the vascular plants of Luxembourg
|vitja = 2024-01-15
|utgjevar = Musée national d’histoire naturelle Luxembourg
}}</ref>
<ref name="Waarnemingen">{{Kjelde www
|url = https://waarnemingen.be/species/156641/maps/?start_date=2000-01-21&interval=315360000&end_date=2024-01-19&map_type=grid10k
|tittel = Verspreidingskaart: Paarse wespenorchis – ''Epipactis purpurata''
|vitja = 2024-01-19
|utgjevar = Waarnemingen.be
}}</ref>
<ref name="Rote List">{{Kjelde www
|url = https://www.rote-liste-zentrum.de/organismengruppen/pflanzen/farn-und-bluetenpflanzen-tracheophyta/?q=Farn-%20und%20Blütenpflanzen
|tittel = Die Roten Listen: Farn- und Blütenpflanzen (Tracheophyta)
|vitja = 2026-07-22
|utgjevar = Bundesamt für Naturschutz
}}</ref>
<ref name="Czerwona">{{Kjelde www
|url = https://www.atlas-roslin.pl
|tittel = Flora Polski
|vitja = 2026-07-22
|utgjevar = atlas-roslin.pl
}}</ref>
<ref name="Przyroda">{{Kjelde www
|url = https://przyrodniczo.pl/rosliny/kruszczyk-siny/
|tittel = Kruszczyk siny
|vitja = 2026-08-03
|utgjevar = Przyroda Dolnego Śląska
}}</ref>
</references>
{{refslutt}}
== Bakgrunnsstoff ==
* {{Artslenkjer}}
{{Autoritetsdata}}
[[Kategori:Orkidear i Danmark]]
[[Kategori:Orkidear i Storbritannia]]
[[Kategori:Orkidear i Litauen]]
[[Kategori:Orkidear i Belgia]]
[[Kategori:Orkidear i Luxembourg]]
[[Kategori:Orkidear i Tyskland]]
[[Kategori:Orkidear i Polen]]
[[Kategori:Flangreslekta]]
kc2r9p1xcv4l1c4o1wc77jg63fp6qhe
Epipactis helleborine ssp. orbicularis
0
397179
3664307
3657548
2026-08-03T07:09:12Z
TU-nor
12071
3664307
wikitext
text/x-wiki
{{DISPLAYTITLE:''Epipactis helleborine'' ssp. ''orbicularis''}}
{{Taksoboks-pluss
| namn = ''Epipactis helleborine'' ssp. ''orbicularis''
| status =
| status_noreg =
| filnamn = Epipactis helleborine orbicularis 140706.JPG
| biletstorleik = 240 px
| rike = [[Plantar|Planteriket]]
| klasse = [[Einfrøblada plantar|Einfrøblada]]
| orden = [[Aspargesordenen]]
| familie = [[Orkidéfamilien]]
| slekt l = [[Epipactis]]
| art = [[Epipactis helleborine|E. helleborine]]
| vitskapleg namn = Epipactis helleborine ''ssp.'' orbicularis
| klassifisert av = (K.Richter) E.Klein
| habitat=kalkrik [[skog]]
}}
'''''Epipactis helleborine'' ssp. ''orbicularis''''' er ei [[plante]] i [[flangreslekta]] ''Epipactis'' i [[orkidéfamilien]] (marihandfamilien) Orchidaceae. Ho finst ikkje i Noreg.
==Systematikk==
Planta er i den svenske Artdatabanken rekna som ein underart av [[breiflangre]], med det svenske namnet ''tallknipprot''. I ''Plants of the World Online'' er planta ikkje rekna som ein eigen underart, men som eit synonym for [[skogbreiflangre]].<ref name="powo"/>
==Utbreiing==
I Sverige finst underarten på sandbakke i tørr skog på [[Gotland]] og [[Öland]] og på fastlandet heilt i sør.<ref name="Birkedal"/> Han er rekna som livskraftig (LC).<ref name="adb-se"/> Denne underarten er òg registrert i Estland<ref name="eElurikkus"/> og i Tyskland (tysk namn ''Runde Breitblättrige Ständelwurz''), der han ikkje er raudlistevurdert (DD, Daten unzureichend).<ref name="Rote List"/>
== Referansar ==
{{refopning}}
<references>
<ref name="powo">{{Kilde www
|url = https://powo.science.kew.org/taxon/urn:lsid:ipni.org:names:997293-1
|tittel = PoWO: ''Epipactis helleborine'' subsp. ''orbicularis''
|besøksdato = 2024-03-07
|utgiver = Plants of the World Online
}}</ref>
<ref name="adb-se">{{Kilde www
|url = https://artfakta.se/taxa/6031492/information
|tittel = Artfakta: Tallknipprot ''Epipactis helleborine'' subsp. ''orbicularis''
|besøksdato = 2022-03-05
|utgiver = Artdatabanken
}}</ref>
<ref name="eElurikkus">{{Kjelde www
|url = https://elurikkus.ee/app/taxonomy/taxon/728928
|tittel = eElurikkus: ''Epipactis helleborine'' subsp. ''orbicularis''
|utgjevar = Tartu Ülikool (Tartu universitet)
|språk=et, en
|vitja = 4. februar 2023
}}</ref>
<ref name="Birkedal">{{Artikkelkjelde
| forfattar = Sven Birkedal og Karel C.A.J. Kreutz
| utgjevingsår= 2009
| tittel = Knipprötter i Skåne
| publikasjon = Botaniska notiser
| bind = 142
| nummer = 4
| side = 1–11
| url = https://www.researchgate.net/publication/258905995_Knipprotter_i_Skane
| doi=
| isbn=
| kommentar=
}}</ref>
<ref name="Rote List">{{Kjelde www
|url = https://www.rote-liste-zentrum.de/organismengruppen/pflanzen/farn-und-bluetenpflanzen-tracheophyta/?q=Farn-%20und%20Blütenpflanzen
|tittel = Die Roten Listen: Farn- und Blütenpflanzen (Tracheophyta)
|vitja = 2026-07-22
|utgjevar = Bundesamt für Naturschutz
}}</ref>
</references>
{{refslutt}}
== Bakgrunnsstoff ==
* {{Artslenkjer}}
{{Autoritetsdata}}
[[Kategori:Orkidear i Sverige]]
[[Kategori:Orkidear i Estland]]
[[Kategori:Orkidear i Tyskland]]
[[Kategori:Flangreslekta]]
i2tw11vkb9g5oqr62x50kqtmrwdoy0x
3664331
3664307
2026-08-03T08:09:20Z
TU-nor
12071
3664331
wikitext
text/x-wiki
{{DISPLAYTITLE:''Epipactis helleborine'' ssp. ''orbicularis''}}
{{Taksoboks-pluss
| namn = ''Epipactis helleborine'' ssp. ''orbicularis''
| status =
| status_noreg =
| filnamn = Epipactis helleborine orbicularis 140706.JPG
| biletstorleik = 240 px
| rike = [[Plantar|Planteriket]]
| klasse = [[Einfrøblada plantar|Einfrøblada]]
| orden = [[Aspargesordenen]]
| familie = [[Orkidéfamilien]]
| slekt l = [[Epipactis]]
| art = [[Epipactis helleborine|E. helleborine]]
| vitskapleg namn = Epipactis helleborine ''ssp.'' orbicularis
| klassifisert av = (K.Richter) E.Klein
| habitat=kalkrik [[skog]]
}}
'''''Epipactis helleborine'' ssp. ''orbicularis''''' er ei [[plante]] i [[flangreslekta]] ''Epipactis'' i [[orkidéfamilien]] (marihandfamilien) Orchidaceae. Ho finst ikkje i Noreg.
==Systematikk==
Planta er i den svenske Artdatabanken rekna som ein underart av [[breiflangre]], med det svenske namnet ''tallknipprot''. I Polen (polsk namn ''kruszczyk krótkolistny'') blir planta ofte rekna som ein eigen art, ''E. orbicularis'' eller òg ''E. distans'', stundom som ''E. helleborine'' ssp. ''distans''.<ref name="Czerwona"/><ref name="Przyroda"/> I ''Plants of the World Online'' er planta ikkje rekna som ein eigen underart, men som eit synonym for [[skogbreiflangre]].<ref name="powo"/>
==Utbreiing==
I Sverige finst underarten på sandbakke i tørr skog på [[Gotland]] og [[Öland]] og på fastlandet heilt i sør.<ref name="Birkedal"/> Han er rekna som livskraftig (LC).<ref name="adb-se"/> Denne underarten er òg registrert i Estland<ref name="eElurikkus"/> og i Tyskland (tysk namn ''Runde Breitblättrige Ständelwurz''), der han ikkje er raudlistevurdert (DD, Daten unzureichend).<ref name="Rote List"/> I Polen (polsk namn ''kruszczyk krótkolistny'') er han registrert som ''E. distans'' og er heller ikkje der raudlistevurdert.<ref name="Czerwona2"/><ref name="Przyroda"/>
== Referansar ==
{{refopning}}
<references>
<ref name="powo">{{Kilde www
|url = https://powo.science.kew.org/taxon/urn:lsid:ipni.org:names:997293-1
|tittel = PoWO: ''Epipactis helleborine'' subsp. ''orbicularis''
|besøksdato = 2024-03-07
|utgiver = Plants of the World Online
}}</ref>
<ref name="adb-se">{{Kilde www
|url = https://artfakta.se/taxa/6031492/information
|tittel = Artfakta: Tallknipprot ''Epipactis helleborine'' subsp. ''orbicularis''
|besøksdato = 2022-03-05
|utgiver = Artdatabanken
}}</ref>
<ref name="eElurikkus">{{Kjelde www
|url = https://elurikkus.ee/app/taxonomy/taxon/728928
|tittel = eElurikkus: ''Epipactis helleborine'' subsp. ''orbicularis''
|utgjevar = Tartu Ülikool (Tartu universitet)
|språk=et, en
|vitja = 4. februar 2023
}}</ref>
<ref name="Birkedal">{{Artikkelkjelde
| forfattar = Sven Birkedal og Karel C.A.J. Kreutz
| utgjevingsår= 2009
| tittel = Knipprötter i Skåne
| publikasjon = Botaniska notiser
| bind = 142
| nummer = 4
| side = 1–11
| url = https://www.researchgate.net/publication/258905995_Knipprotter_i_Skane
| doi=
| isbn=
| kommentar=
}}</ref>
<ref name="Rote List">{{Kjelde www
|url = https://www.rote-liste-zentrum.de/organismengruppen/pflanzen/farn-und-bluetenpflanzen-tracheophyta/?q=Farn-%20und%20Blütenpflanzen
|tittel = Die Roten Listen: Farn- und Blütenpflanzen (Tracheophyta)
|vitja = 2026-07-22
|utgjevar = Bundesamt für Naturschutz
}}</ref>
<ref name="Czerwona">{{Kjelde www
|url = https://www.atlas-roslin.pl
|tittel = Flora Polski
|vitja = 2026-07-22
|utgjevar = atlas-roslin.pl
}}</ref>
<ref name="Czerwona2">{{Kjelde www
|url = https://www.atlas-roslin.pl
|tittel = Flora Polski: ''Epipactis distans''
|vitja = 2026-08-03
|utgjevar = atlas-roslin.pl
}}</ref>
<ref name="Przyroda">{{Kjelde www
|url = https://przyrodniczo.pl/rosliny/kruszczyk-krotkolistny/
|tittel = Kruszczyk krótkolistny
|vitja = 2026-08-03
|utgjevar = Przyroda Dolnego Śląska
}}</ref>
</references>
{{refslutt}}
== Bakgrunnsstoff ==
* {{Artslenkjer}}
{{Autoritetsdata}}
[[Kategori:Orkidear i Sverige]]
[[Kategori:Orkidear i Estland]]
[[Kategori:Orkidear i Tyskland]]
[[Kategori:Orkidear i Polen]]
[[Kategori:Flangreslekta]]
7zoyjkcls3bwi8zz2lwkf3rjkjymyoz
Dactylorhiza majalis ssp. traunsteinerioides
0
397354
3664228
3664024
2026-08-02T16:15:56Z
TU-nor
12071
3664228
wikitext
text/x-wiki
{{DISPLAYTITLE:''Dactylorhiza majalis'' ssp. ''traunsteinerioides''}}
{{Taksoboks-pluss
| namn = ''Dactylorhiza majalis'' ssp. ''traunsteinerioides''
| status =
| status_noreg =
| filnamn = Dactylorhiza traunsteinerioides 01.jpg
| rike = [[Plantar|Planteriket]]
| klasse = [[Einfrøblada plantar|Einfrøblada]]
| orden = [[Aspargesordenen]]
| familie = [[Orkidéfamilien]]
| slekt l = [[Dactylorhiza]]
| art = [[Kongsmarihand|D. majalis]]
| vitskapleg namn = Dactylorhiza majalis ''ssp.'' traunsteinerioides
| klassifisert av = (Pugsley) R.M.Bateman & Denholm
| habitat = kalkrik våt [[myr]], [[strandeng]]
| utbreiing = [[Dei britiske øyane]]}}
'''''Dactylorhiza majalis'' ssp. ''traunsteinerioides''''' er ei [[Plantar|plante]] i [[marihandslekta]] ''Dactylorhiza'' i [[orkidéfamilien]] (marihandfamilien) Orchidaceae.
== Systematikk ==
''Dactylorhiza majalis'' ssp. ''traunsteinerioides'' høyrer til [[kongsmarihand]]-gruppa ''D. majalis''. Heile gruppa er tetraploid og har truleg kome til ved hybridisering mellom dei to diploide plantene [[engmarihand]] (''D. incarnata'') og [[skogmarihand]] (''D. maculata'' ssp. ''fuchsii''), kopla med dobling av kromosomtalet.<ref name="Hedrén et.al."/>
På dei britiske øyane er denne planta (engelsk namn ''Pugsley's marsh orchid'') klassifisert som ein art, ''Dactylorhiza traunsteinerioides'' (tidlegare rekna til ''Dactylorhiza traunsteineri'', som har synt seg å vere ein reint mellomeuropeisk art). I Skottland har ein tidlegare rekna med ein underart ''D. t.'' ssp. ''lapponica'' (engelsk namn ''Lapland marsh orchid''), som ikkje er identisk med vår [[lappmarihand]]. Desse plantene blir no rekna som ein varietet, var. ''lapponica''.<ref name="orchids"/><ref name="GB Red List"/>
I Storbritannia har ein tradisjonelt rekna planter på Hebridane (engelsk namn ''Hebridian marsh orchid'') som eit eige taxon endemisk for området, anten som varietet (''Dactylorhiza majalis'' ssp. ''occidentalis'' var. ''ebudensis''), underart (''Dactylorhiza occidentalis'' ssp. ''ebudensis'') eller art (''Dactylorhiza ebudensis'').<ref name="orchids"/><ref name="Bateman"/> I den siste utgåva av ''New Flora of the British Isles'' (2019) var taxonet innlemma i ''D. traunsteinerioides'',<ref name="stace"/> men ved raudlistevurderinga i 2021 valde ein førebels å halde fast på dei to artsnamna.<ref name="GB Red List"/>
I ''Plants of the World Online'' har ein på grunnlag av ein artikkel i ''Kew Bulletin'' frå 2023 omdefinert systematikken, løfta underarten ut av ''D. majalis''-komplekset og innført ein ny taksonnamn på artsnivå, ''Dactylorhiza francis-drucei''. Andre takson i gruppa har då òg blitt omdefinert. ''D. francis-drucei'' har desse undertaksona:<ref name="powo"/>
*''Dactylorhiza francis-drucei'' var. ''ebudensis'' <small>(Wief. ex R.M.Bateman & Denholm) R.M.Bateman & Denholm</small>: tidlegare ''D. majalis'' ssp. ''occidentalis'' var. ''ebudensis'' eller ''D. ebudensis''
*''Dactylorhiza francis-drucei'' subsp. ''francis-drucei''
*''Dactylorhiza francis-drucei'' subsp. ''traunsteinerioides'' <small>(Pugsley) R.M.Bateman & Denholm</small>: tidlegare ''D. majalis'' ssp. ''traunsteinerioides''
==Utbreiing==
''Dactylorhiza majalis'' ssp. ''traunsteinerioides'' er rekna for å vere endemisk for Dei britiske øyane. Det er likevel mogleg at ein populasjon på [[Sola flyplass|flyplassområdet på Sola]], kalla '''solamarihand''', høyrer til denne underarten.<ref name="Hedrén"/><ref name="Hedrén et.al."/>
På Dei britiske øyane er ''Dactylorhiza traunsteinerioides'' rekna som livskraftig (LC) i både den britiske og den irske raudlista,<ref name="GB Red List"/><ref name="IR Red List"/> på same måte som lokalt i England og Wales,<ref name="EN Red List"/><ref name="CY Red List"/> og han er ikkje nemnd for tiltak i Skottland.<ref name="SC Red List"/>
''Dactylorhiza ebudensis'' er rekna som sårbar (VU) i den britiske raudlista og lokalt i Skottland.<ref name="GB Red List"/><ref name="SC Red List"/>
== Hybridar ==
Hybridar med [[grasmarihand]] (''Dactylorhiza incarnata'' ssp. ''incarnata'' × ''majalis'' ssp. ''traunsteinerioides'') er registrert i [[Yorkshire]], Wales og Irland, men er ganske sjeldne. Hybridar med [[skogmarihand]] (''Dactylorhiza maculata'' ssp. ''fuchsii'' × ''majalis'' ssp. ''traunsteinerioides'') og med [[flekkmarihand]] (''Dactylorhiza maculata'' ssp. ''maculata'' × ''majalis'' ssp. ''traunsteinerioides'') er registrerte i [[Yorkshire]], Nordvest-Wales og Irland. I England er det òg funne hybridar med [[stormarihand|''Dactylorhiza majalis'' ssp. ''praetermissa'']].<ref name="orchids"/>
== Referansar ==
{{refopning}}
<references>
<ref name="powo">{{Kilde www
|url = https://powo.science.kew.org/taxon/urn:lsid:ipni.org:names:913894-1
|tittel = PoWO: ''Dactylorhiza francis-drucei''
|besøksdato = 2026-08-02
|utgiver = Plants of the World Online
}}</ref>
<ref name="GB Red List">{{Kjelde www
|url = https://bsbi.org/media/pages/learn/publications/other-books/f59a032ddc-1763470032/strohetal.2025_supp.info.xlsx
|tittel = A New Vascular Plant Red List for Great Britain
|utgjevar = Botanical Society of Britain & Ireland
|format = XSLX
|dato = 2025
|vitja = 15. juli 2026
}}</ref>
<ref name="EN Red List">{{Kjelde www
|url = https://bsbi.org/wp-content/uploads/dlm_uploads/England_Red_List_1.pdf
|tittel = A Vascular Plant Red List for England
|utgjevar = Botanical Society of Britain & Ireland
|dato = 2014
|vitja = 9. mars 2022
}}</ref>
<ref name="SC Red List">{{Kjelde www
|url = https://www.gov.scot/publications/scottish-biodiversity-list/
|tittel = Scottish Biodiversity List
|utgjevar = Scotland's Nature Agency / Buidheann Nàdair na h-Alba
|dato = 2020
|vitja = 9. mars 2022
}}</ref>
<ref name="CY Red List">{{Kjelde www
|url = https://www.plantlife.org.uk/wp-content/uploads/2023/04/A-Vascular-Plant-Red-Data-List-for-Wales.pdf
|tittel = A Vascular Plant Red Data List for Wales / Rhestr o Blanhigion Fasgwlaidd Data Coch ar gyfer Cymru
|utgjevar = Plantlife Wales
|dato = 2008
|vitja = 9. mars 2022
}}</ref>
<ref name="IR Red List">{{Kjelde www
|url = https://www.npws.ie/sites/default/files/publications/pdf/RL10%20VascularPlants.pdf
|tittel = Ireland Red List No. 10: Vascular Plants
|utgjevar = National Parks & Wildlife Service
|dato = 2016
|vitja = 9. mars 2022
}}</ref>
<ref name="Bateman">{{Artikkelkjelde
| forfattar = R.M. Bateman og I. Denholm
| utgjevingsår= 1995
| tittel = The ‘Hebridean Marsh-Orchid’: Nomenclatural and conceptual clarification of a biological enigma
| publikasjon = Edinburgh Journal of Botany
| bind = 52
| nummer = 1
| side = 55–63
| url = https://www.researchgate.net/publication/248676896_The_'Hebridean_Marsh-Orchid'_Nomenclatural_and_conceptual_clarification_of_a_biological_enigma
| doi= 10.1017/S0960428600001918
| isbn=
| issn=1474-0036
| kommentar=
}}</ref>
<ref name="Hedrén">{{Artikkelkjelde
| forfattar = Mikael Hedrén og Steinar Skrede
| utgjevingsår= 2018
| tittel = Hva er ''Dactylorhiza traunsteineri''?
| publikasjon = Blyttia
| bind = 76
| nummer = 2
| side = 105–116
| url = https://nhm2.uio.no/botanisk/nbf/blyttia/blyttia_pdf/Blyttia201802_HELE_SCREEN.pdf
| doi=
| isbn=
| issn=0006-5269
| kommentar=
}}</ref>
<ref name="Hedrén et.al.">{{Artikkelkjelde
| forfattar = Mikael Hedrén et al.
| utgjevingsår= 2012
| tittel = Systematisk position av några norska ''Dactylorhiza''-former
| publikasjon = Blyttia
| bind = 70
| nummer = 3
| side = 139–155
| url = https://nhm2.uio.no/botanisk/nbf/blyttia/blyttia_pdf/Blyttia201203_skjermkvalitet_hele.pdf
| doi=
| isbn=
| issn=0006-5269
| kommentar=
}}</ref>
<ref name="orchids">{{Kjelde bok
| forfattar = Anne and Simon Harrap
| utgjevingsår = 2009
| utgåve = 2.
| tittel = Orchids of Britain and Ireland
| forlag = A & C Black
| stad = London
| isbn = 978-1-408-10571-9
}}</ref>
<ref name="stace">{{Kjelde bok
| forfattar = Clive A. Stace
| utgjevingsår = 2019
| utgåve = 4.
| tittel = New Flora of the British Isles
| forlag = C&M Floristics
| stad = Stowmarket, UK
| isbn = 9781527226302
}}</ref>
</references>
{{refslutt}}
== Bakgrunnsstoff ==
* {{Artslenkjer}}
{{autoritetsdata}}
[[Kategori:Orkidear i Storbritannia]]
[[Kategori:Orkidear i Irland]]
[[Kategori:Marihandslekta]]
2dvrn7pvlq4gd9oovt1n0o6utec6nvb
3664231
3664228
2026-08-02T16:36:40Z
TU-nor
12071
3664231
wikitext
text/x-wiki
{{DISPLAYTITLE:''Dactylorhiza majalis'' ssp. ''traunsteinerioides''}}
{{Taksoboks-pluss
| namn = ''Dactylorhiza majalis'' ssp. ''traunsteinerioides''
| status =
| status_noreg =
| filnamn = Dactylorhiza traunsteinerioides 01.jpg
| rike = [[Plantar|Planteriket]]
| klasse = [[Einfrøblada plantar|Einfrøblada]]
| orden = [[Aspargesordenen]]
| familie = [[Orkidéfamilien]]
| slekt l = [[Dactylorhiza]]
| art = [[Kongsmarihand|D. majalis]]
| vitskapleg namn = Dactylorhiza majalis ''ssp.'' traunsteinerioides
| klassifisert av = (Pugsley) R.M.Bateman & Denholm
| habitat = kalkrik våt [[myr]], [[strandeng]]
| utbreiing = [[Dei britiske øyane]]}}
'''''Dactylorhiza majalis'' ssp. ''traunsteinerioides''''' er ei [[Plantar|plante]] i [[marihandslekta]] ''Dactylorhiza'' i [[orkidéfamilien]] (marihandfamilien) Orchidaceae.
== Systematikk ==
''Dactylorhiza majalis'' ssp. ''traunsteinerioides'' høyrer til [[kongsmarihand]]-gruppa ''D. majalis''. Heile gruppa er tetraploid og har truleg kome til ved hybridisering mellom dei to diploide plantene [[engmarihand]] (''D. incarnata'') og [[skogmarihand]] (''D. maculata'' ssp. ''fuchsii''), kopla med dobling av kromosomtalet.<ref name="Hedrén et.al."/>
På dei britiske øyane er denne planta (engelsk namn ''Pugsley's marsh orchid'') klassifisert som ein art, ''Dactylorhiza traunsteinerioides'' (tidlegare rekna til ''Dactylorhiza traunsteineri'', som har synt seg å vere ein reint mellomeuropeisk art). I Skottland har ein tidlegare rekna med ein underart ''D. t.'' ssp. ''lapponica'' (engelsk namn ''Lapland marsh orchid''), som ikkje er identisk med vår [[lappmarihand]]. Desse plantene blir no rekna som ein varietet, var. ''lapponica''.<ref name="orchids"/><ref name="GB Red List"/>
I Storbritannia har ein tradisjonelt rekna planter på Hebridane (engelsk namn ''Hebridian marsh orchid'') som eit eige taxon endemisk for området, anten som varietet (''Dactylorhiza majalis'' ssp. ''occidentalis'' var. ''ebudensis''), underart (''Dactylorhiza occidentalis'' ssp. ''ebudensis'') eller art (''Dactylorhiza ebudensis'').<ref name="orchids"/><ref name="Bateman"/> I den siste utgåva av ''New Flora of the British Isles'' (2019) var taxonet innlemma i ''D. traunsteinerioides'',<ref name="stace"/> men ved raudlistevurderinga i 2021 valde ein førebels å halde fast på dei to artsnamna.<ref name="GB Red List"/>
I ''Plants of the World Online'' har ein på grunnlag av ein artikkel i ''Kew Bulletin'' frå 2023<ref name="Bateman2"/> omdefinert systematikken, løfta underarten ut av ''D. majalis''-komplekset og innført ein ny taksonnamn på artsnivå, ''Dactylorhiza francis-drucei''. Andre takson i gruppa har då òg blitt omdefinert. ''D. francis-drucei'' har desse undertaksona:<ref name="powo"/>
*''Dactylorhiza francis-drucei'' var. ''ebudensis'' <small>(Wief. ex R.M.Bateman & Denholm) R.M.Bateman & Denholm</small>: tidlegare ''D. majalis'' ssp. ''occidentalis'' var. ''ebudensis'' eller ''D. ebudensis''
*''Dactylorhiza francis-drucei'' subsp. ''francis-drucei''
*''Dactylorhiza francis-drucei'' subsp. ''traunsteinerioides'' <small>(Pugsley) R.M.Bateman & Denholm</small>: tidlegare ''D. majalis'' ssp. ''traunsteinerioides''
==Utbreiing==
''Dactylorhiza majalis'' ssp. ''traunsteinerioides'' er rekna for å vere endemisk for Dei britiske øyane. Det er likevel mogleg at ein populasjon på [[Sola flyplass|flyplassområdet på Sola]], kalla '''solamarihand''', høyrer til denne underarten.<ref name="Hedrén"/><ref name="Hedrén et.al."/>
På Dei britiske øyane er ''Dactylorhiza traunsteinerioides'' rekna som livskraftig (LC) i både den britiske og den irske raudlista,<ref name="GB Red List"/><ref name="IR Red List"/> på same måte som lokalt i England og Wales,<ref name="EN Red List"/><ref name="CY Red List"/> og han er ikkje nemnd for tiltak i Skottland.<ref name="SC Red List"/>
''Dactylorhiza ebudensis'' er rekna som sårbar (VU) i den britiske raudlista og lokalt i Skottland.<ref name="GB Red List"/><ref name="SC Red List"/>
== Hybridar ==
Hybridar med [[grasmarihand]] (''Dactylorhiza incarnata'' ssp. ''incarnata'' × ''majalis'' ssp. ''traunsteinerioides'') er registrert i [[Yorkshire]], Wales og Irland, men er ganske sjeldne. Hybridar med [[skogmarihand]] (''Dactylorhiza maculata'' ssp. ''fuchsii'' × ''majalis'' ssp. ''traunsteinerioides'') og med [[flekkmarihand]] (''Dactylorhiza maculata'' ssp. ''maculata'' × ''majalis'' ssp. ''traunsteinerioides'') er registrerte i [[Yorkshire]], Nordvest-Wales og Irland. I England er det òg funne hybridar med [[stormarihand|''Dactylorhiza majalis'' ssp. ''praetermissa'']].<ref name="orchids"/>
== Referansar ==
{{refopning}}
<references>
<ref name="powo">{{Kilde www
|url = https://powo.science.kew.org/taxon/urn:lsid:ipni.org:names:913894-1
|tittel = PoWO: ''Dactylorhiza francis-drucei''
|besøksdato = 2026-08-02
|utgiver = Plants of the World Online
}}</ref>
<ref name="GB Red List">{{Kjelde www
|url = https://bsbi.org/media/pages/learn/publications/other-books/f59a032ddc-1763470032/strohetal.2025_supp.info.xlsx
|tittel = A New Vascular Plant Red List for Great Britain
|utgjevar = Botanical Society of Britain & Ireland
|format = XSLX
|dato = 2025
|vitja = 15. juli 2026
}}</ref>
<ref name="EN Red List">{{Kjelde www
|url = https://bsbi.org/wp-content/uploads/dlm_uploads/England_Red_List_1.pdf
|tittel = A Vascular Plant Red List for England
|utgjevar = Botanical Society of Britain & Ireland
|dato = 2014
|vitja = 9. mars 2022
}}</ref>
<ref name="SC Red List">{{Kjelde www
|url = https://www.gov.scot/publications/scottish-biodiversity-list/
|tittel = Scottish Biodiversity List
|utgjevar = Scotland's Nature Agency / Buidheann Nàdair na h-Alba
|dato = 2020
|vitja = 9. mars 2022
}}</ref>
<ref name="CY Red List">{{Kjelde www
|url = https://www.plantlife.org.uk/wp-content/uploads/2023/04/A-Vascular-Plant-Red-Data-List-for-Wales.pdf
|tittel = A Vascular Plant Red Data List for Wales / Rhestr o Blanhigion Fasgwlaidd Data Coch ar gyfer Cymru
|utgjevar = Plantlife Wales
|dato = 2008
|vitja = 9. mars 2022
}}</ref>
<ref name="IR Red List">{{Kjelde www
|url = https://www.npws.ie/sites/default/files/publications/pdf/RL10%20VascularPlants.pdf
|tittel = Ireland Red List No. 10: Vascular Plants
|utgjevar = National Parks & Wildlife Service
|dato = 2016
|vitja = 9. mars 2022
}}</ref>
<ref name="Bateman">{{Artikkelkjelde
| forfattar = R.M. Bateman og I. Denholm
| utgjevingsår= 1995
| tittel = The ‘Hebridean Marsh-Orchid’: Nomenclatural and conceptual clarification of a biological enigma
| publikasjon = Edinburgh Journal of Botany
| bind = 52
| nummer = 1
| side = 55–63
| url = https://www.researchgate.net/publication/248676896_The_'Hebridean_Marsh-Orchid'_Nomenclatural_and_conceptual_clarification_of_a_biological_enigma
| doi= 10.1017/S0960428600001918
| isbn=
| issn=1474-0036
| kommentar=
}}</ref>
<ref name="Bateman2">{{Artikkelkjelde
| forfattar = Richard M. Bateman, Ian Denholm, Lindsey McLeod, William Craig & Richard A. Ennos
| utgjevingsår= 2023
| tittel = Systematic reappraisal of marsh‑orchids native to Scotland
| publikasjon = Kew Bulletin
| bind = 78
| side = 107–131
| url = https://uhra.herts.ac.uk/id/eprint/10458/1/12225_2023_Article_10080.pdf
| doi= 10.1007/s12225-023-10080-5
| isbn=
| issn=0075-5974
| kommentar=
}}</ref>
<ref name="Hedrén">{{Artikkelkjelde
| forfattar = Mikael Hedrén og Steinar Skrede
| utgjevingsår= 2018
| tittel = Hva er ''Dactylorhiza traunsteineri''?
| publikasjon = Blyttia
| bind = 76
| nummer = 2
| side = 105–116
| url = https://nhm2.uio.no/botanisk/nbf/blyttia/blyttia_pdf/Blyttia201802_HELE_SCREEN.pdf
| doi=
| isbn=
| issn=0006-5269
| kommentar=
}}</ref>
<ref name="Hedrén et.al.">{{Artikkelkjelde
| forfattar = Mikael Hedrén et al.
| utgjevingsår= 2012
| tittel = Systematisk position av några norska ''Dactylorhiza''-former
| publikasjon = Blyttia
| bind = 70
| nummer = 3
| side = 139–155
| url = https://nhm2.uio.no/botanisk/nbf/blyttia/blyttia_pdf/Blyttia201203_skjermkvalitet_hele.pdf
| doi=
| isbn=
| issn=0006-5269
| kommentar=
}}</ref>
<ref name="orchids">{{Kjelde bok
| forfattar = Anne and Simon Harrap
| utgjevingsår = 2009
| utgåve = 2.
| tittel = Orchids of Britain and Ireland
| forlag = A & C Black
| stad = London
| isbn = 978-1-408-10571-9
}}</ref>
<ref name="stace">{{Kjelde bok
| forfattar = Clive A. Stace
| utgjevingsår = 2019
| utgåve = 4.
| tittel = New Flora of the British Isles
| forlag = C&M Floristics
| stad = Stowmarket, UK
| isbn = 9781527226302
}}</ref>
</references>
{{refslutt}}
== Bakgrunnsstoff ==
* {{Artslenkjer}}
{{autoritetsdata}}
[[Kategori:Orkidear i Storbritannia]]
[[Kategori:Orkidear i Irland]]
[[Kategori:Marihandslekta]]
cmqmdsgtyfxj8n3kcned59ukteohbgs
Dactylorhiza ruthei
0
403664
3664220
3663327
2026-08-02T14:54:49Z
TU-nor
12071
3664220
wikitext
text/x-wiki
{{Kursiv tittel}}
{{Taksoboks-pluss
| namn = ''Dactylorhiza ruthei''
| status =
| status_noreg =
| filnamn = Dactylorhiza vironii1.jpg
| rike = [[Plantar|Planteriket]]
| klasse = [[Einfrøblada plantar|Einfrøblada]]
| orden = [[Aspargesordenen]]
| familie = [[Orkidéfamilien]]
| slekt l = [[Dactylorhiza]]
| art = D. ruthei
| vitskapleg namn = ''Dactylorhiza ruthei''
| klassifisert av = (M. Schulze ex Rhute) Soó
| utbreiing=[[Polen]] og [[Estland]]}}
'''''Dactylorhiza ruthei''''' er ei [[Plantar|plante]] med omdiskutert gyldigheit i [[marihandslekta]] ''Dactylorhiza'' i [[orkidéfamilien]] (marihandfamilien) Orchidaceae. Ho veks ikkje i Noreg.
== Systematikk ==
''Dactylorhiza ruthei'' høyrer til [[kongsmarihand]]-gruppa ''D. majalis''. Heile gruppa er tetraploid og har truleg kome til ved hybridisering mellom dei to diploide plantene [[engmarihand]] (''D. incarnata'') og [[skogmarihand]] (''D. maculata'' ssp. ''fuchsii''), kopla med dobling av kromosomtalet.<ref name="Hedrén et.al."/>
''D. ruthei'' liknar på [[Dactylorhiza majalis ssp. elatior|''Dactylorhiza majalis'' ssp. ''elatior'']], men har ei leppe med djup tredeling og ofte særs svake teikningar. Det er naudsynt med meir omfattande genetiske analysar for å klargjere den systematiske posisjonen.<ref name="orchidsEurope"/>
To underartar har vore omtalte:<ref name="orchidsEurope"/>
*[[Nominatunderarten]] ''Dactylorhiza ruthei'' ssp. ''ruthei'', kjend frå nokre ganske få område ved [[Austersjøen]].
*''Dactylorhiza ruthei'' ssp. ''osiliensis'', tidlegare òg rekna som ein eigen art ''D. osiliensis'', no rekna til [[Dactylorhiza majalis ssp. elatior|''Dactylorhiza majalis'' ssp. ''elatior'']]<ref name="powo"/>
I ''Plants of the World Online'' er arten rekna som ein underart av ein hybrid mellom grasmarihand og skogmarihand (''D. maculata'' ssp. ''fuchsii'' × ''D. incarnata'' subsp. ''incarnata'' eller ''D.'' ×''kerneriorum'' nothossp. ''kerneriorum''). Arten ''D.'' ×''kerneriorum'' er ført opp med desse underartane:<ref name="powo1"/>
*''Dactylorhiza'' × ''kerneriorum'' nothosubsp. ''ampolai'' <small>(Hautz.) Eccarius</small>
*''Dactylorhiza'' × ''kerneriorum'' nothosubsp. ''kerneriorum''
*''Dactylorhiza'' × ''kerneriorum'' nothosubsp. ''lillsundica'' <small>(Kreutz) Oddone</small>
== Utbreiing ==
Arten vart først skildra frå kysten ved [[Świnoujście]] i Polen på 1800-talet. Han var lenge rekna for å være utdøydd der, men er no kjend frå tre små populasjonar.<ref name="delforge"/> Arten er òg registrert frå nokre populasjonar heilt nordaust i Polen (polsk namn ''kukułka Ruthego''), og han er ført opp på den polske raudlista som sterkt truga (EN, ''zagrożony''), men er elles rekna som ein varietet av [[østersjømarihand]], ''D. majalis'' ssp. ''baltica'' var. ''ruthei''.<ref name="Czerwona"/>
Arten vart funnen i Estland i 1974 (estisk namn ''Ruthe sõrmkäpp'') og er registrert med nokre få funn på [[Saaremaa]]. Han har status som kritisk truga (CR).<ref name="eElurikkus"/> I Tyskland er arten (tysk namn ''Ruthes Fingerwurz'') rekna som sterkt truga (EN, ''Stark gefährdet'').<ref name="Rote List"/>
==Hybridar==
I Polen er det registrert ein hybrid mellom [[grasmarihand]] og ''D. ruthei'', ''Dactylorhiza incarnata'' × ''ruthei''.<ref name="Czerwona"/>
== Referansar ==
{{refopning}}
<references>
<ref name="powo">{{Kilde www
|url = https://powo.science.kew.org/taxon/urn:lsid:ipni.org:names:77158787-1
|tittel = PoWO: ''Dactylorhiza ruthei'' subsp. ''osiliensis''
|besøksdato = 2023-02-07
|utgiver = Plants of the World Online
}}</ref>
<ref name="powo1">{{Kilde www
|url = https://powo.science.kew.org/taxon/urn:lsid:ipni.org:names:626629-1
|tittel = PoWO: ''Dactylorhiza'' × ''kerneriorum''
|besøksdato = 2026-08-02
|utgiver = Plants of the World Online
}}</ref>
<ref name="orchidsEurope">{{Kjelde bok
| forfattar = Rolf Kühn, Henrik Æ. Pedersen, Philip Cribb
| utgjevingsår = 2019
| tittel = Field Guide to the Orchids of Europe and the Mediterranean
| forlag = Kew Publishing
| stad = London
| isbn = 978-1-84246-669-8
}}</ref>
<ref name="Hedrén et.al.">Genetisk variasjon og taksonomi i gruppa blir handsama i: <br/>{{Artikkelkjelde
| forfattar = Mikael Hedrén et al.
| utgjevingsår= 2012
| tittel = Systematisk position av några norska ''Dactylorhiza''-former
| publikasjon = Blyttia
| bind = 70
| nummer = 3
| side = 139–155
| url = https://nhm2.uio.no/botanisk/nbf/blyttia/blyttia_pdf/Blyttia201203_skjermkvalitet_hele.pdf
| doi=
| isbn=
| issn=0006-5269
| kommentar=
}}</ref>
<ref name="delforge">{{Artikkelkjelde
| forfattar = Pierre Delforge and C.A.J. Kreuz
| utgjevingsår= 2005
| tittel = Remarks on Estonian orchids
| publikasjon = Les Naturalistes belges
| bind = 86 (Orchid. 18)
| nummer =
| side = 21–56
| url = http://www.orchidelforge.eu/bibliographie%20P/PDF_P19/18PDF/18estonian_orchids.pdf
| doi=
| issn=0028-0801
| kommentar=
}}</ref>
<ref name="eElurikkus">{{Kjelde www
|url = https://elurikkus.ee/app/taxonomy/taxon/4238
|tittel = eElurikkus: ''Dactylorhiza ruthei''
|utgjevar = Tartu Ülikool (Tartu universitet)
|språk=et, en
|vitja = 7. februar 2023
}}</ref>
<ref name="Rote List">{{Kjelde www
|url = https://www.rote-liste-zentrum.de/organismengruppen/pflanzen/farn-und-bluetenpflanzen-tracheophyta/?q=Farn-%20und%20Blütenpflanzen
|tittel = Die Roten Listen: Farn- und Blütenpflanzen (Tracheophyta)
|vitja = 2026-07-22
|utgjevar = Bundesamt für Naturschutz
}}</ref>
<ref name="Czerwona">{{Kjelde www
|url = https://www.atlas-roslin.pl
|tittel = Flora Polski
|vitja = 2026-07-22
|utgjevar = atlas-roslin.pl
}}</ref>
</references>
{{refslutt}}
== Bakgrunnsstoff ==
* {{Artslenkjer}}
{{autoritetsdata}}
[[Kategori:Orkidear i Estland]]
[[Kategori:Marihandslekta]]
aqoletes7fbhrncag1adfn8tuv6ofdr
Dactylorhiza russowii
0
403665
3664216
3600427
2026-08-02T14:24:28Z
TU-nor
12071
3664216
wikitext
text/x-wiki
{{Kursiv tittel}}
{{Taksoboks-pluss
| namn = ''Dactylorhiza russowii''
| status =
| status_noreg =
| filnamn = Dactylorhiza russowii inflorescence - Niitvälja bog.jpg
| rike = [[Plantar|Planteriket]]
| klasse = [[Einfrøblada plantar|Einfrøblada]]
| orden = [[Aspargesordenen]]
| familie = [[Orkidéfamilien]]
| slekt l = [[Dactylorhiza]]
| art = D. russowii
| vitskapleg namn = ''Dactylorhiza russowii''
| klassifisert av = (Klinge) Holub
| utbreiing=Aust for [[Austersjøen]] og nordlege [[Russland]]}}
'''''Dactylorhiza russowii''''' er ei [[Plantar|plante]] med omdiskutert gyldigheit i [[marihandslekta]] ''Dactylorhiza'' i [[orkidéfamilien]] (marihandfamilien) Orchidaceae. Ho veks ikkje i Noreg.
== Systematikk ==
''Dactylorhiza russowii'' høyrer truleg til [[kongsmarihand]]-gruppa ''D. majalis''. Heile gruppa er tetraploid og har truleg kome til ved hybridisering mellom dei to diploide plantene [[engmarihand]] (''D. incarnata'') og [[skogmarihand]] (''D. maculata'' ssp. ''fuchsii''), kopla med dobling av kromosomtalet.<ref name="Hedrén et.al."/>
''D. russowii'' har vore registrert i alle landa i Baltikum.<ref name="Latvia raudliste"/> I Litauen er han no rekna til ''D. traunsteineri'', som er eit synonym for [[lappmarihand]].<ref name="Litauen"/> Ei kartlegging i Estland i 2005 konkluderte òg med at registrerte funn av ''D. russowii'' skulle reknast til ''D. traunsteineri''.<ref name="delforge"/> I Latvia, Estland, Polen og i ''Plants of the World Online'' er han likevel framleis rekna som ein eigen art.<ref name="powo"/>
== Utbreiing ==
I Estland (estisk namn ''Russowi sõrmkäpp'') veks ''D. russowii'' spreidd over det meste av landet og har status som sårbar (VU).<ref name="eElurikkus"/> I Latvia (latvisk namn ''rusova dzegužpirkstīte'')<ref name="Latvijas daba"/> veks han spreidd og er temmeleg sjeldan, men står ikkje som truga på den latviske raudlista.<ref name="Latvia raudliste"/> I Litauen veks ''D. traunsteineri'' (litauisk namn ''siauralapė gegūnė'') spreidd søraust og vest i landet og er rekna som sterkt truga (EN).<ref name="Litauen"/><ref name="Litauen raudliste"/>
I Tyskland har arten (tysk namn ''Ostsee-Knabenkraut'') ein einaste kjend veksestad nær byen Gützkow i [[Mecklenburg-Frampommern]], og han er ikkje raudlistevurdert.<ref name="Russowii"/> I Polen er det noko uvisst om ''D. russowii'' (polsk namn ''kukułka Russowa'') i det heile veks.<ref name="Czerwona"/>
== Hybridar ==
I Estland er det registrert hybridar mellom ''Dactylorhiza russowii'' og [[grasmarihand]] (''Dactylorhiza incarnata'' ssp. ''incarnata'' × ''russowii'').<ref name="eElurikkus-hybrid"/> Dette er då truleg den same som er registrert mellom [[lappmarihand]] og grasmarihand (''Dactylorhiza incarnata'' ssp. ''incarnata'' × ''majalis'' ssp. ''lapponica'' eller ''Dactylorhiza'' ×''claudiopolitana'', alternativt ''Dactylorhiza'' ×''weissenbachiana'')<ref name="powo3"/><ref name="orchidsEurope"/> og som finst fleire stader i Noreg<ref name="lid8"/> og Sverige,<ref name="adb-se-hybrid1"/> og er registrert i Finland.<ref name="adb-fi-hybrid1"/>
== Referansar ==
{{refopning}}
<references>
<ref name="powo">{{Kilde www
|url = https://powo.science.kew.org/taxon/urn:lsid:ipni.org:names:626666-1
|tittel = PoWO: ''Dactylorhiza russowii''
|besøksdato = 2023-02-07
|utgiver = Plants of the World Online
}}</ref>
<ref name="powo3">{{Kilde www
|url = https://powo.science.kew.org/taxon/urn:lsid:ipni.org:names:626587-1
|tittel = PoWO: ''Dactylorhiza'' × ''claudiopolitana''
|besøksdato = 2025-03-28
|utgiver = Plants of the World Online
}}</ref>
<ref name="adb-se-hybrid1">{{Kilde www
|url = https://artfakta.se/taxa/223580/information
|tittel = Artfakta: Äkta ängsnycklar × sumpnycklar ''Dactylorhiza incarnata'' var. ''incarnata'' × ''majalis'' subsp. ''lapponica''
|besøksdato = 2023-01-26
|utgiver = Artdatabanken
}}</ref>
<ref name="adb-fi-hybrid1">{{Kilde www
|url = https://laji.fi/en/taxon/MX.5015683
|tittel = LAJI: ''Dactylorhiza incarnata'' × ''majalis'', sec. Kurtto & al. (2019)
|besøksdato = 2023-01-26
|utgiver = LAJI.FI
}}</ref>
<ref name="eElurikkus">{{Kjelde www
|url = https://elurikkus.ee/app/taxonomy/taxon/4237
|tittel = eElurikkus: ''Dactylorhiza russowii''
|utgjevar = Tartu Ülikool (Tartu universitet)
|språk=et, en
|vitja = 7. februar 2023
}}</ref>
<ref name="eElurikkus-hybrid">{{Kjelde www
|url = https://elurikkus.ee/app/taxonomy/taxon/11469
|tittel = eElurikkus: ''Dactylorhiza russowii'' x ''Dactylorhiza incarnata''
|utgjevar = Tartu Ülikool (Tartu universitet)
|språk=et, en
|vitja = 7. februar 2023
}}</ref>
<ref name="Latvia raudliste">{{kjelde bok
|tittel=Red Data Book of the Baltic Region
|år=1993
|redaktør= Torleif Ingelög, Roger Andersson og Martin Tjernberg
|url=https://dokumen.pub/red-data-book-of-the-baltic-region-part-1-lists-of-threatened-vascular-plants-and-vertebrates-9789188506009-9188506002.html
|vitja=2023-02-07
|språk=en
|utgjevar=Swedish Threatened Species Unit. Uppsala in co-operation with Institute of Biology, Riga
|isbn=91-88506-00-2
|side=25-68
}}</ref>
<ref name="Latvijas daba">{{kjelde www
|url = https://www.latvijasdaba.lv/augi/dactylorhiza-russowii-klinge-holub/
|tittel = Latvijas daba: rusova dzegužpirkstīte
|utgjevar = Enciklopēdija «Latvijas Daba»
|språk=lv
|vitja = 7. februar 2023
}}</ref>
<ref name="Litauen">{{kjelde bok
|tittel=Lietuvos gegužraibiniai (Orchidaceae) – Orchids (Orchidaceae) of Lithuania
|år=2006
|forfattar = Zigmantas Gudžinskas, Mindaugas Ryla
|url=https://www.researchgate.net/publication/269992684_Lietuvos_geguzraibiniai_Orchidaceae_-_Orchids_Orchidaceae_of_Lithuania
|vitja=2023-02-07
|språk=lt
|utgjevar=Botanikos instituto leidykla
|isbn=9986-662-28-1
|side=44-45
}}</ref>
<ref name="Litauen raudliste">{{kjelde bok
|tittel=Lietuvos raudonoji knyga / Red Data Book of Lithuania
|år=2021
|redaktør= Valerijus Rašomavičius
|url=https://am.lrv.lt/uploads/am/documents/files/Raudonoji%20knyga/Raudonoji_knyga_2021_WEB.pdf
|vitja=2023-02-07
|språk=lt, en
|side= 402
|utgjevar=Aplinkos ministerija (Miljødepartementet)
|isbn=978-9955-37-230-1
}}</ref>
<ref name="Hedrén et.al.">Genetisk variasjon og taksonomi i gruppa blir handsama i: <br/>{{Artikkelkjelde
| forfattar = Mikael Hedrén et al.
| utgjevingsår= 2012
| tittel = Systematisk position av några norska ''Dactylorhiza''-former
| publikasjon = Blyttia
| bind = 70
| nummer = 3
| side = 139–155
| url = https://nhm2.uio.no/botanisk/nbf/blyttia/blyttia_pdf/Blyttia201203_skjermkvalitet_hele.pdf
| doi=
| isbn=
| issn=0006-5269
| kommentar=
}}</ref>
<ref name="delforge">{{Artikkelkjelde
| forfattar = Pierre Delforge and C.A.J. Kreuz
| utgjevingsår= 2005
| tittel = Remarks on Estonian orchids
| publikasjon = Les Naturalistes belges
| bind = 86 (Orchid. 18)
| nummer =
| side = 21–56
| url = http://www.orchidelforge.eu/bibliographie%20P/PDF_P19/18PDF/18estonian_orchids.pdf
| doi=
| issn=0028-0801
| kommentar=
}}</ref>
<ref name="lid8">{{Kjelde bok
| forfattar = Reidar Elven mfl.
| utgjevingsår = 2022
| utgåve = 8.
| tittel = Norsk flora
| side = 193–195
| forlag = [[Det Norske Samlaget]]
| stad = Oslo
}}</ref>
<ref name="orchidsEurope">{{Kjelde bok
| forfattar = Rolf Kühn, Henrik Æ. Pedersen, Philip Cribb
| utgjevingsår = 2019
| tittel = Field Guide to the Orchids of Europe and the Mediterranean
| forlag = Kew Publishing
| stad = London
| isbn = 978-1-84246-669-8
}}</ref>
<ref name="Russowii">{{Artikkelkjelde
| forfattar = U. Fischer
| utgjevingsår= 1997
| tittel = Das Vorkommen bedrohter Höherer Pflanzen im NSG "Peenewiesen bei Gützkow"
| publikasjon = Botanische Rundbrief für Mecklenburg-Vorpommern
| bind = 30
| side = 47–66
| url = https://www.hs-nb.de/storages/hs-neubrandenburg/institute/iugr/Zeitschriften/PDF-Scans/M-V/Botanischer_Rundbrief/Heft_30-_1997.pdf
| utgjevar = Naturschutzbund Deutschland, Landesverband Mecklenburg-Vorpommern
| issn= 1432-5853
| kommentar=
}}</ref>
<ref name="Czerwona">{{Kjelde www
|url = https://www.atlas-roslin.pl
|tittel = Flora Polski
|vitja = 2026-07-22
|utgjevar = atlas-roslin.pl
}}</ref>
</references>
{{refslutt}}
== Bakgrunnsstoff ==
* {{Artslenkjer}}
{{autoritetsdata}}
[[Kategori:Orkidear i Estland]]
[[Kategori:Orkidear i Latvia]]
[[Kategori:Orkidear i Litauen]]
[[Kategori:Orkidear i Tyskland]]
[[Kategori:Orkidear i Polen]]
[[Kategori:Marihandslekta]]
osr3wsww1uy0uksbac40gyahia06cz4
Epipactis muelleri
0
413390
3664353
3662524
2026-08-03T10:50:13Z
TU-nor
12071
3664353
wikitext
text/x-wiki
{{Kursiv tittel}}
{{Taksoboks-pluss
| status = lc
| status_noreg =
| filnamn = Epipactis muelleri flowers.jpg
| biletstorleik = 240 px
| rike = [[Plantar|Planteriket]]
| klasse = [[Einfrøblada plantar|Einfrøblada]]
| orden = [[Aspargesordenen]]
| familie = [[Orkidéfamilien]]
| slekt l = [[Epipactis]]
| art = E. muelleri
| vitskapleg namn = Epipactis muelleri
| klassifisert av = Godf.
| habitat=kalkrik [[skog]]
| utbreiing=sørlege og vestlege [[Europa]]
}}
'''''Epipactis muelleri''''' er ei [[plante]] i [[flangreslekta]] ''Epipactis'' i [[orkidéfamilien]] (marihandfamilien) Orchidaceae. Arten lever i lauvskog i det meste av Europa frå Tyskland og sørover, men finst ikkje i Noreg.<ref name="powo"/>
==Utbreiing==
I Benelux er arten (nederlandsk namn ''geelgroene wespenorchis'', fransk namn ''épipactis de Müller'') i tilbakegang. I Nederland finst han berre i [[Limburg i Nederland|Limburg]], i Belgia har han berre ein veksestad i [[Flandern]] og i [[Vallonia]] er han svært sjeldan.<ref name="Benelux"/><ref name="Waarnemingen"/> I den nederlandske raudlista er arten rekna som nær truga (NT, ''gevoelig''),<ref name="RodeLijstNL"/> I Belgia er han rekna som kritisk truga (CR, ''ernstig bedreigd'') i Flandern og sterkt truga (EN, ''en danger'') i Vallonia.<ref name="RodeLijstFL"/><ref name="Wallonnes"/> I Luxembourg er han rekna som sårbar (VU).<ref name="RedListLux"/>
I Tyskland er arten (tysk namn ''Müllers Ständelwurz'') rekna som nær truga (NT, ''Vorwarnliste''),<ref name="Rote List"/> medan han i Polen (polsk namn ''kruszczyk Muellera'') ikkje er raudlistevurdert på grunn av mangelfulle data (DD).<ref name="Czerwona"/><ref name="Przyroda"/>
== Hybridar ==
I Nederland er det registrert ein hybrid med [[skogbreiflangre]] (''Epipactis helleborine'' ssp. ''helleborine'' × ''muelleri'' eller ''Epipactis'' ×''reinekei'').<ref name="Benelux1"/>
== Referansar ==
{{refopning}}
<references>
<ref name="powo">{{Kilde www
|url = https://powo.science.kew.org/taxon/urn:lsid:ipni.org:names:633272-1
|tittel = PoWO: Epipactis muelleri
|besøksdato = 2024-01-20
|utgiver = Plants of the World Online
}}</ref>
<ref name="Benelux">{{Kjelde www
|url = https://www.verspreidingsatlas.nl/1423#
|tittel = Verspreidingsatlas Vaatplanten: ''Epipactis muelleri''
|besøksdato = 2024-01-17
|utgjevar = FLORON
}}</ref>
<ref name="Benelux1">{{Kjelde www
|url = https://www.verspreidingsatlas.nl/8001
|tittel = Verspreidingsatlas Vaatplanten: ''Epipactis'' × ''reinekei''
|besøksdato = 2024-01-19
|utgjevar = FLORON
}}</ref>
<ref name="RodeLijstNL">{{Kjelde www
|url = https://www.floron.nl/Portals/1/Downloads/Basisrapport%20Rode%20Lijst%20vaatplanten%202012.pdf
|tittel = Rode Lijst Vaatplanten 2012
|vitja = 2024-01-15
|utgjevar = FLORON
}}</ref>
<ref name="RodeLijstFL">{{Kjelde www
|url = https://purews.inbo.be/ws/portalfiles/portal/279821/222852.pdf
|forfattar = Wouter Van Landuyt, Leo Vanhecke & Ivan Hoste |tittel = Rode Lijst van de vaatplanten van Vlaanderen en het Brussels Hoofdstedelijk Gewest
|vitja = 2024-01-15
|utgjevar = Instituut voor Natuur- en Bosonderzoek
}}</ref>
<ref name="Wallonnes">{{Kjelde www
|url = https://biodiversite.wallonie.be/home/evaluation-biologique/resultats-des-monitorings/listes-rouges/flore-2022.html
|tittel = La liste rouge de la flore (2026)
|vitja = 2026-07-18
|utgjevar = SPW Environnement (Service Public de Wallonie Agriculture, Ressources naturelles et Environnement - ARNE)
}}</ref>
<ref name="RedListLux">{{Kjelde www
|url = https://www.researchgate.net/publication/285667156_Red_List_of_the_vascular_plants_of_Luxembourg
|tittel = Red List of the vascular plants of Luxembourg
|vitja = 2024-01-15
|utgjevar = Musée national d’histoire naturelle Luxembourg
}}</ref>
<ref name="Waarnemingen">{{Kjelde www
|url = https://waarnemingen.be/species/2491/maps/?start_date=1994-01-22&interval=315360000&end_date=2024-01-20&map_type=grid10k
|tittel = Verspreidingskaart: Geelgroene wespenorchis – ''Epipactis muelleri''
|vitja = 2024-01-20
|utgjevar = Waarnemingen.be
}}</ref>
<ref name="Rote List">{{Kjelde www
|url = https://www.rote-liste-zentrum.de/organismengruppen/pflanzen/farn-und-bluetenpflanzen-tracheophyta/?q=Farn-%20und%20Blütenpflanzen
|tittel = Die Roten Listen: Farn- und Blütenpflanzen (Tracheophyta)
|vitja = 2026-07-22
|utgjevar = Bundesamt für Naturschutz
}}</ref>
<ref name="Czerwona">{{Kjelde www
|url = https://www.atlas-roslin.pl
|tittel = Flora Polski
|vitja = 2026-07-22
|utgjevar = atlas-roslin.pl
}}</ref>
<ref name="Przyroda">{{Kjelde www
|url = https://przyrodniczo.pl/rosliny/kruszczyk-muellera/#
|tittel = Kruszczyk Muellera
|vitja = 2026-08-03
|utgjevar = Przyroda Dolnego Śląska
}}</ref>
</references>
{{refslutt}}
== Bakgrunnsstoff ==
* {{Artslenkjer}}
{{Autoritetsdata}}
[[Kategori:Orkidear i Nederland]]
[[Kategori:Orkidear i Belgia]]
[[Kategori:Orkidear i Luxembourg]]
[[Kategori:Orkidear i Tyskland]]
[[Kategori:Orkidear i Polen]]
[[Kategori:Flangreslekta]]
5u0466s3msmoj81f3fhwasid9so9qkc
Epipactis microphylla
0
413391
3664351
3662577
2026-08-03T10:35:00Z
TU-nor
12071
3664351
wikitext
text/x-wiki
{{Kursiv tittel}}
{{Taksoboks-pluss
| status = nt
| status_noreg =
| filnamn = Epipactis microphylla Saarland 02.jpg
| biletstorleik = 240 px
| rike = [[Plantar|Planteriket]]
| klasse = [[Einfrøblada plantar|Einfrøblada]]
| orden = [[Aspargesordenen]]
| familie = [[Orkidéfamilien]]
| slekt l = [[Epipactis]]
| art = E. microphylla
| vitskapleg namn = Epipactis microphylla
| klassifisert av = (Ehrh.) Sw.
| utbreiing=sentrale og sørlege [[Europa]], vestlege Asia
}}
'''''Epipactis microphylla''''' er ei [[plante]] i [[flangreslekta]] ''Epipactis'' i [[orkidéfamilien]] (marihandfamilien) Orchidaceae. Arten lever i lauvskog i det meste av Europa frå Tyskland og sørover, men finst ikkje i Noreg.<ref name="powo"/>
==Utbreiing==
I Benelux er arten (nederlandsk namn ''kleinbladige wespenorchis'', fransk namn ''épipactis à petites feuilles'') svært sjeldan. Han veks ikkje i Nederland, heller ikkje i [[Flandern]] i Belgia, og han har berre ein veksestad i [[Vallonia]].<ref name="Waarnemingen"/> I Belgia er han rekna som kritisk truga (CR, ''en danger critique'') i Vallonia.<ref name="Wallonnes"/> I Luxembourg er han svært sjeldan (R).<ref name="RedListLux"/>
I Tyskland er arten (tysk namn ''Kleinblättrige Ständelwurz'') rekna som sårbar (VU, ''Gefährdet''),<ref name="Rote List"/> medan han i Polen (polsk namn ''kruszczyk drobnolistny'') berre finst heilt i sør og er sterkt truga (EN, ''zagrożony'') .<ref name="Czerwona"/>
== Referansar ==
{{refopning}}
<references>
<ref name="powo">{{Kilde www
|url = https://powo.science.kew.org/taxon/urn:lsid:ipni.org:names:633268-1
|tittel = PoWO: Epipactis microphylla
|besøksdato = 2024-01-20
|utgiver = Plants of the World Online
}}</ref>
<ref name="Wallonnes">{{Kjelde www
|url = https://biodiversite.wallonie.be/home/evaluation-biologique/resultats-des-monitorings/listes-rouges/flore-2022.html
|tittel = La liste rouge de la flore (2026)
|vitja = 2026-07-18
|utgjevar = SPW Environnement (Service Public de Wallonie Agriculture, Ressources naturelles et Environnement - ARNE)
}}</ref>
<ref name="RedListLux">{{Kjelde www
|url = https://www.researchgate.net/publication/285667156_Red_List_of_the_vascular_plants_of_Luxembourg
|tittel = Red List of the vascular plants of Luxembourg
|vitja = 2024-01-15
|utgjevar = Musée national d’histoire naturelle Luxembourg
}}</ref>
<ref name="Waarnemingen">{{Kjelde www
|url = https://waarnemingen.be/species/80187/maps/?start_date=2014-01-22&interval=315360000&end_date=2024-01-20&map_type=grid10k
|tittel = Verspreidingskaart: Kleinbladige wespenorchis – ''Epipactis microphylla''
|vitja = 2024-01-20
|utgjevar = Waarnemingen.be
}}</ref>
<ref name="Rote List">{{Kjelde www
|url = https://www.rote-liste-zentrum.de/organismengruppen/pflanzen/farn-und-bluetenpflanzen-tracheophyta/?q=Farn-%20und%20Blütenpflanzen
|tittel = Die Roten Listen: Farn- und Blütenpflanzen (Tracheophyta)
|vitja = 2026-07-22
|utgjevar = Bundesamt für Naturschutz
}}</ref>
<ref name="Czerwona">{{Kjelde www
|url = https://www.atlas-roslin.pl
|tittel = Flora Polski
|vitja = 2026-07-22
|utgjevar = atlas-roslin.pl
}}</ref>
</references>
{{refslutt}}
== Bakgrunnsstoff ==
* {{Artslenkjer}}
{{Autoritetsdata}}
[[Kategori:Orkidear i Belgia]]
[[Kategori:Orkidear i Luxembourg]]
[[Kategori:Orkidear i Tyskland]]
[[Kategori:Orkidear i Polen]]
[[Kategori:Flangreslekta]]
fwkkvoxohm2au9q58wnmnopi68ao1j3
3664352
3664351
2026-08-03T10:35:55Z
TU-nor
12071
/* Utbreiing */
3664352
wikitext
text/x-wiki
{{Kursiv tittel}}
{{Taksoboks-pluss
| status = nt
| status_noreg =
| filnamn = Epipactis microphylla Saarland 02.jpg
| biletstorleik = 240 px
| rike = [[Plantar|Planteriket]]
| klasse = [[Einfrøblada plantar|Einfrøblada]]
| orden = [[Aspargesordenen]]
| familie = [[Orkidéfamilien]]
| slekt l = [[Epipactis]]
| art = E. microphylla
| vitskapleg namn = Epipactis microphylla
| klassifisert av = (Ehrh.) Sw.
| utbreiing=sentrale og sørlege [[Europa]], vestlege Asia
}}
'''''Epipactis microphylla''''' er ei [[plante]] i [[flangreslekta]] ''Epipactis'' i [[orkidéfamilien]] (marihandfamilien) Orchidaceae. Arten lever i lauvskog i det meste av Europa frå Tyskland og sørover, men finst ikkje i Noreg.<ref name="powo"/>
==Utbreiing==
I Benelux er arten (nederlandsk namn ''kleinbladige wespenorchis'', fransk namn ''épipactis à petites feuilles'') svært sjeldan. Han veks ikkje i Nederland, heller ikkje i [[Flandern]] i Belgia, og han har berre ein veksestad i [[Vallonia]].<ref name="Waarnemingen"/> I Belgia er han rekna som kritisk truga (CR, ''en danger critique'') i Vallonia.<ref name="Wallonnes"/> I Luxembourg er han svært sjeldan (R).<ref name="RedListLux"/>
I Tyskland er arten (tysk namn ''Kleinblättrige Ständelwurz'') rekna som sårbar (VU, ''Gefährdet''),<ref name="Rote List"/> medan han i Polen (polsk namn ''kruszczyk drobnolistny'') berre finst heilt i sør og er sterkt truga (EN, ''zagrożony'').<ref name="Czerwona"/>
== Referansar ==
{{refopning}}
<references>
<ref name="powo">{{Kilde www
|url = https://powo.science.kew.org/taxon/urn:lsid:ipni.org:names:633268-1
|tittel = PoWO: Epipactis microphylla
|besøksdato = 2024-01-20
|utgiver = Plants of the World Online
}}</ref>
<ref name="Wallonnes">{{Kjelde www
|url = https://biodiversite.wallonie.be/home/evaluation-biologique/resultats-des-monitorings/listes-rouges/flore-2022.html
|tittel = La liste rouge de la flore (2026)
|vitja = 2026-07-18
|utgjevar = SPW Environnement (Service Public de Wallonie Agriculture, Ressources naturelles et Environnement - ARNE)
}}</ref>
<ref name="RedListLux">{{Kjelde www
|url = https://www.researchgate.net/publication/285667156_Red_List_of_the_vascular_plants_of_Luxembourg
|tittel = Red List of the vascular plants of Luxembourg
|vitja = 2024-01-15
|utgjevar = Musée national d’histoire naturelle Luxembourg
}}</ref>
<ref name="Waarnemingen">{{Kjelde www
|url = https://waarnemingen.be/species/80187/maps/?start_date=2014-01-22&interval=315360000&end_date=2024-01-20&map_type=grid10k
|tittel = Verspreidingskaart: Kleinbladige wespenorchis – ''Epipactis microphylla''
|vitja = 2024-01-20
|utgjevar = Waarnemingen.be
}}</ref>
<ref name="Rote List">{{Kjelde www
|url = https://www.rote-liste-zentrum.de/organismengruppen/pflanzen/farn-und-bluetenpflanzen-tracheophyta/?q=Farn-%20und%20Blütenpflanzen
|tittel = Die Roten Listen: Farn- und Blütenpflanzen (Tracheophyta)
|vitja = 2026-07-22
|utgjevar = Bundesamt für Naturschutz
}}</ref>
<ref name="Czerwona">{{Kjelde www
|url = https://www.atlas-roslin.pl
|tittel = Flora Polski
|vitja = 2026-07-22
|utgjevar = atlas-roslin.pl
}}</ref>
</references>
{{refslutt}}
== Bakgrunnsstoff ==
* {{Artslenkjer}}
{{Autoritetsdata}}
[[Kategori:Orkidear i Belgia]]
[[Kategori:Orkidear i Luxembourg]]
[[Kategori:Orkidear i Tyskland]]
[[Kategori:Orkidear i Polen]]
[[Kategori:Flangreslekta]]
4cd2wfak6j2sqg5ip4r9h2ua4pq541c
Oddrun Midtbø
0
415541
3664234
3562158
2026-08-02T17:08:54Z
~2026-42771-74
157517
/* Bibliografi */
3664234
wikitext
text/x-wiki
{{infoboks biografi}}
'''Oddrun Midtbø''' ({{fødd-lua|1964}}) er ein norsk journalist<ref>{{Citation|title=Frilanskatalogen|url=https://www.frilanskatalogen.no/oddrun|website=www.frilanskatalogen.no|accessdate=2024-05-10}}</ref> og forfattar<ref name=":0">{{Kjelde www|url=https://www.forfattersentrum.no/forfattere/65153303d2f9ae5b7709bf1f|tittel=Forfattere|forfattar=Norsk forfattersentrum|utgjevar=Norsk forfattersentrum|vitja=10. mai 2024}}</ref> som kjem frå Luster og er busett i Sogndal.
==Virke==
Som journalist har Midtbø jobba som frilansar med tekst, foto og illustrasjon sidan 1988. Ho har blant anna studert og jobba med prosjekt i USA og Nicaragua.<ref>{{Kjelde www|url=https://skald.no/om/personar/oddrun_midtbo/|tittel=Oddrun Midtbø|forfattar=Skald forlag|vitja=10.05.2024}}</ref> Asyl- og flyktningpolitikk er eitt av hennar spesialområder som journalist.
Oddrun Midtbø er også forfattar.<ref name=":0"/> Boka ''Harastølen: Heimen for dei utstøytte'' kom ut i 2023.<ref>{{Kjelde www|url=https://www.norli.no/boker/dokumentar-og-fakta/lokallitteratur/harastolen-heimen-for-dei-utstoytte|tittel=Harastølen: heimen for dei utstøytte|forfattar=Norli forlag|vitja=10. mai 2024}}</ref> Boka handlar om livet på institusjonen [[Harastølen|Haralstølen]] i [[Luster kommune]], som sidan 1902 har vore [[sanatorium]] for [[tuberkulose]]-pasientar, [[psykiatrisk sjukehus]] og [[asylmottak]]. Boka tek for seg alle epokane i institusjonen si historie. I april 2024 fekk Oddrun Midtbø prisen Årets indiebok i kategorien sakprosa for voksne, på [[Indiebokfestivalen]] i Oslo.<ref>{{Kjelde www|url=https://boldbooks.com/no/articles/vinnerne-av-indiebokprisen-2023|tittel=Vinnerne av indiebokprisen 2023|forfattar=BoldBooks|vitja=10. mai 2024}}</ref>
Oddrun Midtbø har tidlegare vore fylkesleiar for [[TV-aksjonen]] for [[Sogn og Fjordane fylke|Sogn og Fjordane]].<ref>{{Kjelde www|url=https://www.firda.no/oddrun-midtbo-skal-vere-sjef-for-tv-aksjonen-her-i-fylket/s/5-15-810392|tittel=Oddrun Midtbø skal vere sjef for TV-aksjonen her i fylket|forfattar=Ingunn Osland|utgjevar=Firda|vitja=10. mai 2024}}</ref> Ho har også vore leiar for [[Frilansjournalistene/NJ|NJ Frilans]] frå 2017-2019.<ref>{{Kjelde www|url=https://www.nj.no/nyheter/aldri-opplevd-sa-sterk-inkludering/|tittel=– Aldri opplevd så sterk inkludering|utgjevar=Norsk Journalistlag|vitja=10. mai 2024}}</ref><ref>{{Citation|title=Oddrun Midtbø ny leder i NJ Frilans|url=https://www.journalisten.no/oddrun-midtbo-nj-frilan-nj/oddrun-midtbo-ny-leder-i-nj-frilans/277601|website=www.journalisten.no|date=2017-09-09|accessdate=2024-05-10|language=nb-NO|first=Aslaug Olette|last=Klausen}}</ref>
== Bibliografi ==
* “Lobotomert. Ein skamplett i psykiatrihistoria” (OMI forlag, sakprosa, 2025)
* ''Harastølen. Heimen for dei utstøytte.'' (OMI forlag, Sakprosa, 2023)
* ''Magne Vangsnes. Utan tittel. Medforfatter'' (Skald forlag, Biografi, 2015)
* ''Det fleirspråklege Noreg, medforfatter'' (Skald forlag, Essaysamling, 2013)
* ''Dobbeltjubilanten i Sogndal'' (Sakprosa, 2013)<ref name=":0" />
== Kjelder ==
<references responsive="" />
{{autoritetsdata}}
[[Kategori:Norske journalistar]]
[[Kategori:Norske forfattarar]]
o7r73oi3by589tqqv2cpue4gf9p33g4
3664236
3664234
2026-08-02T17:38:58Z
Ranveig
39
Kronologisk verkliste.
3664236
wikitext
text/x-wiki
{{infoboks biografi}}
'''Oddrun Midtbø''' ({{fødd-lua|1964}}) er ein norsk journalist<ref>{{Citation|title=Frilanskatalogen|url=https://www.frilanskatalogen.no/oddrun|website=www.frilanskatalogen.no|accessdate=2024-05-10}}</ref> og forfattar<ref name=":0">{{Kjelde www|url=https://www.forfattersentrum.no/forfattere/65153303d2f9ae5b7709bf1f|tittel=Forfattere|forfattar=Norsk forfattersentrum|utgjevar=Norsk forfattersentrum|vitja=10. mai 2024}}</ref> som kjem frå Luster og er busett i Sogndal.
==Virke==
Som journalist har Midtbø jobba som frilansar med tekst, foto og illustrasjon sidan 1988. Ho har blant anna studert og jobba med prosjekt i USA og Nicaragua.<ref>{{Kjelde www|url=https://skald.no/om/personar/oddrun_midtbo/|tittel=Oddrun Midtbø|forfattar=Skald forlag|vitja=10.05.2024}}</ref> Asyl- og flyktningpolitikk er eitt av hennar spesialområder som journalist.
Oddrun Midtbø er også forfattar.<ref name=":0"/> Boka ''Harastølen: Heimen for dei utstøytte'' kom ut i 2023.<ref>{{Kjelde www|url=https://www.norli.no/boker/dokumentar-og-fakta/lokallitteratur/harastolen-heimen-for-dei-utstoytte|tittel=Harastølen: heimen for dei utstøytte|forfattar=Norli forlag|vitja=10. mai 2024}}</ref> Boka handlar om livet på institusjonen [[Harastølen|Haralstølen]] i [[Luster kommune]], som sidan 1902 har vore [[sanatorium]] for [[tuberkulose]]-pasientar, [[psykiatrisk sjukehus]] og [[asylmottak]]. Boka tek for seg alle epokane i institusjonen si historie. I april 2024 fekk Oddrun Midtbø prisen Årets indiebok i kategorien sakprosa for voksne, på [[Indiebokfestivalen]] i Oslo.<ref>{{Kjelde www|url=https://boldbooks.com/no/articles/vinnerne-av-indiebokprisen-2023|tittel=Vinnerne av indiebokprisen 2023|forfattar=BoldBooks|vitja=10. mai 2024}}</ref>
Oddrun Midtbø har tidlegare vore fylkesleiar for [[TV-aksjonen]] for [[Sogn og Fjordane fylke|Sogn og Fjordane]].<ref>{{Kjelde www|url=https://www.firda.no/oddrun-midtbo-skal-vere-sjef-for-tv-aksjonen-her-i-fylket/s/5-15-810392|tittel=Oddrun Midtbø skal vere sjef for TV-aksjonen her i fylket|forfattar=Ingunn Osland|utgjevar=Firda|vitja=10. mai 2024}}</ref> Ho har også vore leiar for [[Frilansjournalistene/NJ|NJ Frilans]] frå 2017-2019.<ref>{{Kjelde www|url=https://www.nj.no/nyheter/aldri-opplevd-sa-sterk-inkludering/|tittel=– Aldri opplevd så sterk inkludering|utgjevar=Norsk Journalistlag|vitja=10. mai 2024}}</ref><ref>{{Citation|title=Oddrun Midtbø ny leder i NJ Frilans|url=https://www.journalisten.no/oddrun-midtbo-nj-frilan-nj/oddrun-midtbo-ny-leder-i-nj-frilans/277601|website=www.journalisten.no|date=2017-09-09|accessdate=2024-05-10|language=nb-NO|first=Aslaug Olette|last=Klausen}}</ref>
== Bibliografi ==
* ''Det fleirspråklege Noreg, medforfatter'' (Skald forlag, Essaysamling, 2013)
* ''Dobbeltjubilanten i Sogndal'' (Sakprosa, 2013)<ref name=":0" />
* ''Magne Vangsnes. Utan tittel. Medforfatter'' (Skald forlag, Biografi, 2015)
* ''Harastølen. Heimen for dei utstøytte.'' (OMI forlag, Sakprosa, 2023)
* ''Lobotomert. Ein skamplett i psykiatrihistoria'' (OMI forlag, sakprosa, 2025)
== Kjelder ==
<references/>
{{autoritetsdata}}
[[Kategori:Norske journalistar]]
[[Kategori:Norske forfattarar]]
4ser4sk5lovm8ba070cr5i4lal9wxmr
Brukardiskusjon:-revi
3
420024
3664225
3577567
2026-08-02T15:38:59Z
Pathoschild
2267
global user pages ([[m:Synchbot|requested by Revi C.]])
3664225
wikitext
text/x-wiki
#REDIRECT [[User talk:Revi C.]]
o9z79lcc9a9pfmqmrod5w3eyk4q9i0o
Brukar:-revi
2
420025
3664221
3577568
2026-08-02T15:02:42Z
Pathoschild
2267
global user pages ([[m:Synchbot|requested by Revi C.]])
3664221
wikitext
text/x-wiki
#REDIRECT [[User:Revi C.]]
88g0cv17whfgb1wkeh281mptujwtlut
Språket nukuoro
0
423444
3664295
3660463
2026-08-02T20:00:06Z
Ranveig
39
+øyar der det blir tala
3664295
wikitext
text/x-wiki
{{Infoboks språk|språkfamilie=austronesisk|iso3=nkr
| stat = {{flagg|Mikronesiaføderasjonen}}
| talarar = 860 (2010)
| slekt = [[Austronesiske språk]]
| slekt1 = [[Malayo-polynesiske språk]]
| slekt3 = [[Oseaniske språk]]
| slekt4 = [[Polynesiske språk]]
| abc = [[Det latinske alfabetet]]
}}
'''Nukuoro''' er eit [[Polynesiske språk|polynesisk språk]] som blir snakka i [[Mikronesiaføderasjonen]].<ref>{{Webbref|url=https://www.ethnologue.com/language/nkr|titel=Nukuoro|hämtdatum=12. februar 2025|år=2025|verk=Ethnologue|språk=en}}</ref><ref>{{Webbref|titel=Glottolog 5.1 - Nukuoro|url=https://glottolog.org/resource/languoid/id/nuku1260|verk=glottolog.org|hämtdatum=2025-02-12}}</ref> I 2010 vart det estimert at språket hadde rundt 860 talarar.<ref>{{Webbref|titel=Did you know Nukuoro is endangered?|url=https://www.endangeredlanguages.com/lang/4873|verk=Endangered Languages|hämtdatum=2025-02-12|språk=en}}</ref> Størstedelen av talarane bur på [[Nukuoro]] og [[Pohnpei]] i Mikronesiaføderasjonen, men det er òg mindre grupper i USA som snakkar nukuoro.<ref name=":0">{{Webbref|titel=Nukuoro alphabet, pronunciation and language|url=https://omniglot.com/writing/nukuoro.htm|verk=omniglot.com|hämtdatum=2025-02-12}}</ref> Det næraste slektsspråket til nukuoro er [[kapingamarangi]], som deler 55 % av ordforrådet med kukuoro. Særleg den eldre generasjonen snakkar òg ponape.
Nukuoro blir skrive med [[det latinske alfabetet]].<ref>{{Webbref|titel=ScriptSource - Nukuoro written with Latin script|url=https://scriptsource.org/cms/scripts/page.php?item_id=wrSys_detail&key=nkr-Latn|verk=scriptsource.org|hämtdatum=2025-02-12|år=2025|språk=en}}</ref> [[Det nye testamentet]] blei omsett til nukuoro i 1986.<ref>{{Webbref|titel=Nukoro in Micronesia, Federated States|url=https://joshuaproject.net/people_groups/14057/FM|verk=Joshua Project|hämtdatum=2025-02-12|språk=en|författare=|år=2025}}</ref>
== Fonologi ==
=== Konsonantar ===
{| class="wikitable" style="text-align:center"
! colspan="2" |
!Labial
!Alveolar
!Velar
!Glottal
|-
| colspan="2" |'''Nasal'''
|m
|n
|ŋ
|
|-
| rowspan="3" |'''Plosiv'''
|'''Norm.'''
|pː
|tː
|kː
|
|-
|'''Asp.'''
|pʰ
|tʰ
|kʰ
|
|-
|'''Stemt'''
|b
|d
|g
|
|-
| colspan="2" |'''Frikativ'''
|
|s ~ ɕ
| colspan="2" |h ~ x
|-
| colspan="2" |'''Tremulant'''
|
|ɾ
|
|
|}
Kjelde:<ref name=":0">{{Webbref|titel=Nukuoro alphabet, pronunciation and language|url=https://omniglot.com/writing/nukuoro.htm|verk=omniglot.com|hämtdatum=2025-02-12}}</ref>
=== Vokalar ===
{| class="wikitable" style="text-align:center"
!
!Fremre
!Sentral
!Bakre
|-
|'''Lukka'''
|i
|
|u
|-
|'''Halvopen'''
|e
|
|o
|-
|'''Open'''
|
|a ~ æ
|
|}
Kjelde:<ref name=":0">{{Webbref|titel=Nukuoro alphabet, pronunciation and language|url=https://omniglot.com/writing/nukuoro.htm|verk=omniglot.com|hämtdatum=2025-02-12}}</ref>
==Kjelder==
{{fotnoteliste}}
{{refopning}}
*''Denne artikkelen bygger på «[[:sv:Nukuoro|Nukuoro]]» frå {{Wikipedia-utgåve|sv}}, den 17. mars 2025.''
{{refslutt}}
{{autoritetsdata}}
{{SORTERINGSNYKEL:Nukuoro}}
[[Kategori:Malayopolynesiske språk]]
[[Kategori:Einskildspråk]]
oy65jdvizbo9dn9nyfqj0psu8n0uwhq
Nukuoro
0
430957
3664292
3660464
2026-08-02T19:53:58Z
Ranveig
39
Laga gjennom omsetjing av sida «[[:en:Special:Redirect/revision/1364055284|Nukuoro]]»
3664292
wikitext
text/x-wiki
{{Om|||språket nukuoro}}{{Infoboks øy|øygruppe=|total øyar=40|kystlengd=<!-- or |coastline_m= -->|land=Federated States of Micronesia|land administrativ inndeling tittel=State|land administrativ inndeling=Pohnpei|land største by folketal=|land største by=|lokalt namn språk=[[Nukuoro language|Nukuoro]]|etniske grupper=}}
[[Fil:Flag_of_Nukuoro.svg|mini|Flaget til Nukuoro]]
'''Nukuoro''' er ein [[atoll]] i [[Mikronesiaføderasjonen]]. Han er ein kommune i delstaten [[Pohnpei]]. Nukuoro er den andre nest sørlegaste atollen i landet, etter [[Kapingamarangi]]. Dei er begge polynesiske utestående. I 2007 hadde Nukuoro 372 innbyggjarar, men fleire hundre nukuorafolk bur på Pohnpei. Fiske, dyrehald og jordbruk ([[taro]] og [[kopra]]) er hovudnæringane. Eit nyleg prosjekt for å dyrka [[tahitiperle]]-[[østers]] har hatt suksess med å generera ekstra inntekt for folket på øya.<ref>{{Cite journal|date=September 1996|title=Round pearl seedings in Nukuoro, FSM|url=http://www.spc.int/DigitalLibrary/Doc/FAME/InfoBull/POIB/9/POIB9_14_Sims.pdf|journal=SPC Pearl Oyster Information Bulletin|publisher=Secretariat of the Pacific Community|issue=9|access-date=25. november 2014}}</ref>
Nukuoro ligg aude til. Atollen har inga flystripe. Ho blir vitja av ein passasjerbåt med ujamne mellomrom med nokre månadar i mellom. Nukuoro har ingen turisme bortsett frå forbipasserande yachtar. Det finst eit skulehus med fire rom, men born på over 14 år må reisa til [[Pohnpei]] for å gå på skule.
== Geografi ==
Den totale flatevidda til atollen, medrekna [[Lagune|lagunen]], er {{Omrekning|40|km2}}. Landområdet er {{Omrekning|1.7|km2}}. Det er fordelt på over 40 holmar som ligg på nord-, aust- og sørsida av lagunen. Den største holmen heiter Nukuoro, som er sentrum for atollen med omsyn til folketal og administrasjone. Lagunen har ein diameter på {{Omrekning|6|km}}.
[[Fil:Islet_names_of_Nukuoro_Atoll.png|mini]]
Ein kan gå til fots mellom holmane i Nukuoro (kalla ''modu'') ved lågvatn, medan dei er skilde av smale sun ved høgvatn. Desse holmane dannar ei kjede som blir oppfatta av innbyggjarane som å startar i den sørvestlege enden (''ngage,'' ‘framme’) til den nordvestlege enden (''ngaiho'', ‘enden’), der ein går mot klokka. Retninga ved reiser i atollen er relativ og blir fastslått av kva ende ein rører seg mot (det vil seia at «går ''ngage»'' når ein rører seg bort frå ''ngaiho'', og omvendt). Dette gjeld uansett kva side av atollen ein er på. Den største holmen, Nukuoro, som har gjeve atollen namn, påverkar òg retninga: når ein dreg mot Nukuoro blir det sagt at ein «går ''hale''» (‘heime’), i staden for at å gå ''ngage/ngaiho''.<ref name=":1">{{Cite journal|last=Carroll|first=Vern|date=1964|title=Place names on Nukuoro Atoll|url=http://dx.doi.org/10.5479/si.00775630.107.1|journal=Atoll Research Bulletin|volume=107|pages=1–11|doi=10.5479/si.00775630.107.1|issn=0077-5630|url-access=subscription}}</ref>
== Folkesetnad ==
Innbyggjarane talar [[Språket nukuoro|nukuoro]], eit polynesisk språk som er i slekt med kapingamarangi, rennellesisk og pileni (Vaeakau-Taumako). Nukuoro og [[Kapingamarangi]] er del av ein polynesisk «eksklave» som ligg langt utanfor den polynesiske trekanten.
Mange av innbyggjarane på Nukuoro har flytta frå atollen i nyare tid, og det finst [[diaspora]] over heile [[Mikronesia]], [[USA]] og andre stadar i verda, men særleg på øya [[Pohnpei]], som det framleis er kontinuerleg migrasjon med. Medan rundt halvparten av innbyggjarane på Nukuoro-atollen er einspråklege talatar av nukuoro, er medlemmar av språksamfunnet som bur på Pohnpei oftare fleirspråklege. Dei fleste talar pohnpeiisk, [[engelsk]] eller begge to i tillegg til nukuoro.<ref name=":2">{{Cite journal|last=Drummond|first=Emily|last2=Rudolph|first2=Johnny|last3=Harrison|first3=K. David|date=2019|title=A Nukuoro origin story|url=https://www.researchgate.net/publication/350347287|journal=Pacific Asia Inquiry|volume=10|pages=141–171}}</ref>
Ifølgje munnleg tradisjon blei atollen fyrst folkesett av folk frå [[Samoa]]. Dei var leidde av ein mann som heitte Vave, som er blitt verande ein viktig figur i Nukuoro-kulturen.<ref name=":2">{{Cite journal|last=Drummond|first=Emily|last2=Rudolph|first2=Johnny|last3=Harrison|first3=K. David|date=2019|title=A Nukuoro origin story|url=https://www.researchgate.net/publication/350347287|journal=Pacific Asia Inquiry|volume=10|pages=141–171}}</ref>
== Historie ==
Generelt reknar ein med at dei fjerne [[Polynesia|polynesiske]] samfunna blei oppretta etter at sjølve Polynesia blei folkesett.<ref>{{Cite book |last=Bayard |first=Donn Thomas |title=The cultural relationships of the Polynesian Outliers. |date=1976 |oclc=165037758}}</ref> Språklege og folkeminne-bevis støttar dette synet: Nukuoro-språket er nært i slekt med [[samoansk]], og den munnlege tradisjonen skildrar busetjinga av Nukuoro av ei gruppe samoanarar under leiing av Vave, som var son av ein konge frå Manu'a-øyane i [[Samoa]].<ref name=":2">{{Cite journal|last=Drummond|first=Emily|last2=Rudolph|first2=Johnny|last3=Harrison|first3=K. David|date=2019|title=A Nukuoro origin story|url=https://www.researchgate.net/publication/350347287|journal=Pacific Asia Inquiry|volume=10|pages=141–171}}</ref> Men arkeologiske bevis tyder på at Nukuoro-atollen har vore kontinuerleg folkesett sidan minst 800-talet, utan tydelege bevis på kulturell fortrenging og ingen gjenstandar som eintydig er polynesiske.<ref>{{Cite journal|last=Davidson|first=Janet|date=1992|title=New Evidence About the Date of Colonisation of Nukuoro Atoll, A Polynesian Outlier in the Eastern Caroline Islands|url=https://www.jstor.org/stable/20706460|journal=The Journal of the Polynesian Society|volume=101|issue=3|pages=293–298|issn=0032-4000|jstor=20706460}}</ref>
Det som er kjent om historia til Nukuoro-atollen før europeisk kontakt kjem frå munnleg tradisjon, og det er no og då blitt samla inn og gjeve ut narrativ av vestlege vitjande.<ref name=":2">{{Cite journal|last=Drummond|first=Emily|last2=Rudolph|first2=Johnny|last3=Harrison|first3=K. David|date=2019|title=A Nukuoro origin story|url=https://www.researchgate.net/publication/350347287|journal=Pacific Asia Inquiry|volume=10|pages=141–171}}</ref><ref name=":0">{{Cite book |last=Fondation Beyeler |title=Nukuoro : sculptures from Micronesia |date=2013 |publisher=Fondation Beyeler |isbn=978-3-7774-2028-8 |editor-last=Christian Kaufmann |location=Riehen, Switzerland |translator-last=Nigel Stephenson |oclc=834407783 |editor-last2=Oliver Wick |translator-last2=Nora Scott}}</ref><ref>{{Cite book |last=Carroll |first=Raymonde |title=Nukuoro stories |publisher=University of Michigan Press |year=1980 |oclc=6277266}}</ref> Etter den fyrste samoanske folkesetjinga av øya, er historia blitt avmerka av besøk frå andre mikronesiske øyar, som [[Yap]], [[Chuuk]], [[Mortlockøyane]], [[Marshalløyane]], [[Gilbertøyane]], [[Fiji]] og [[Palau]].<ref name=":0" />
Den fyrste gongen europearar dokumenterte øyane var 18. februar 1806, av den spanske marineoffiseren [[Juan Bautista Monteverde]], som kommanderte [[Fregatt|fregatten]] «San Rafael» for det kongelege Filippinane-kompaniet. Dei var difor oppførte på kartea som «Monteverdeøyane» i lang tid.<ref>Sharp, Andrew ''The discovery of the Pacific Islands'' Oxford, 1960, p. 189.</ref><ref>[http://www.geographic.org/geographic_names/name.php?uni=-5088969&fid=1825&c=federated_states_of_micronesia Nukuoro cited as Monteverde Islands]</ref><ref>Brand, Donald D. "The Pacific Basin: A History of its Geographical Explorations" ''The American Geographical Society'', New York, 1967, p. 141.</ref>
== ''Tino Aitu''-skulpturar ==
[[Fil:Ancestor_figure_(tino_aitu),_Nukuoro_Atoll,_Honolulu_Museum_of_Art,_4752.JPG|mini|''Tino Aitu''-figur i Honolulu Museum of Art.]]
Nukuoro er kjend for dei utskorne guddomsskulpturane, som er kjende som ''tino aitu''-skulpturar. Statuane representerer gudar og guddomeleggjorte forfedrar som er tilknytte dei fem Nukuoro-familiegruppene: sekave, seala, sehege, sehena og {{Transl|nkr|seolo}}. Tradisjonelt blei figurane plasserte i ''malae'' (tempel) og i heimar, for å verna dei som budde der frå ulukke og vonde ånder. Dei blei ofte gjevne mat som offer ved store festlege høve, og blei rituelt kledde opp eller pynta med blomar.<ref>{{Kjelde www|url=https://artsandculture.google.com/asset/tino-aitu-deity-sculpture/vwEQthaM_EVnPw|tittel=Tino Aitu (Deity sculpture)|språk=en|verk=Google Arts & Culture|vitja=2021-04-14}}</ref>
Skulpturane, som varierer i storleik frå 30 til 215 cm, er skorne ut av [[brødfrukttre]] ved hjelp av lokale teksler med blad av anten muslingtypen ''Tridacna'' eller vestleg metall. Overflaten blei pussa med pimpstein.<ref>{{Kjelde www|url=https://smarthistory.org/wooden-sculptures-from-nukuoro/|tittel=Wooden sculptures from Nukuoro|forfattar=Wonu Veys|førenamn=Dr. Fanny|utgjevar=[[Smarthistory]]|vitja=September 22, 2022}}</ref> Dei er kjende for eggeforma hovud, blanke eller svakt utforma ansikt, hellande skuldrer og geometriske bryst, bakar og bein. Bytsta til figurane er typisk teikna med ei enkel linje, men nokre kvinnefigurar har enkle bryst. Nokre figurer har utskorne tatoveringar.<ref name=":0">{{Cite book |last=Fondation Beyeler |title=Nukuoro : sculptures from Micronesia |date=2013 |publisher=Fondation Beyeler |isbn=978-3-7774-2028-8 |editor-last=Christian Kaufmann |location=Riehen, Switzerland |translator-last=Nigel Stephenson |oclc=834407783 |editor-last2=Oliver Wick |translator-last2=Nora Scott}}</ref>
I dag finst det 37 Nukuoro-skulpturer i museum og private samlingar rundt om i verda. Mange av statuane er i tyske og hawaiiske museum.<ref name=":0">{{Cite book |last=Fondation Beyeler |title=Nukuoro : sculptures from Micronesia |date=2013 |publisher=Fondation Beyeler |isbn=978-3-7774-2028-8 |editor-last=Christian Kaufmann |location=Riehen, Switzerland |translator-last=Nigel Stephenson |oclc=834407783 |editor-last2=Oliver Wick |translator-last2=Nora Scott}}</ref> Minst ni av desse skulpturane blei samla inn av Johann Stanislaus Kubary, ein polsk naturvitar og etnograf som vitja atollen i 1873 og 1877 som innsamlar for Museum Godeffroy i Hamburg.<ref name=":0" /> I tillegg blei det samla inn tre skulpturar av Carl Jeschke, ein tysk skipskaptein som vitja atollen for fyrste gong i 1904 og deretter meir jamleg mellom 1910 og 1913.<ref name=":0" />
[[Fil:Nkr-20160623-samouli-0005.jpg|mini|Kvinnefigur i full storleik pynta med blomar i Nukuoro-samfunnet ''nahs'' i Kolonia på Pohnpei.]]
== Kjelder ==
{{refopning}}
*''Denne artikkelen bygger på «[[:en:Nukuoro|Nukuoro]]» frå {{Wikipedia-utgåve|en}}, den 2. august 2026.''
{{refslutt}}{{Autoritetsdata}}
61aklud9epmvkdrfcjebgi3vaje7xm7
3664294
3664292
2026-08-02T19:57:54Z
Ranveig
39
3664294
wikitext
text/x-wiki
{{Om|||språket nukuoro}}
{{geoboks|øy|kategori=atoll|total øyar=40|stat=Pohnpei|flagg=Flag_of_Nukuoro.svg}}
'''Nukuoro''' er ein [[atoll]] i [[Mikronesiaføderasjonen]]. Han er ein kommune i delstaten [[Pohnpei]]. Nukuoro er den andre nest sørlegaste atollen i landet, etter [[Kapingamarangi]]. Dei er begge polynesiske utestående. I 2007 hadde Nukuoro 372 innbyggjarar, men fleire hundre nukuorafolk bur på Pohnpei. Fiske, dyrehald og jordbruk ([[taro]] og [[kopra]]) er hovudnæringane. Eit nyleg prosjekt for å dyrka [[tahitiperle]]-[[østers]] har hatt suksess med å generera ekstra inntekt for folket på øya.<ref>{{Cite journal|date=September 1996|title=Round pearl seedings in Nukuoro, FSM|url=http://www.spc.int/DigitalLibrary/Doc/FAME/InfoBull/POIB/9/POIB9_14_Sims.pdf|journal=SPC Pearl Oyster Information Bulletin|publisher=Secretariat of the Pacific Community|issue=9|access-date=25. november 2014}}</ref>
Nukuoro ligg aude til. Atollen har inga flystripe. Ho blir vitja av ein passasjerbåt med ujamne mellomrom med nokre månadar i mellom. Nukuoro har ingen turisme bortsett frå forbipasserande yachtar. Det finst eit skulehus med fire rom, men born på over 14 år må reisa til [[Pohnpei]] for å gå på skule.
== Geografi ==
[[Fil:Islet_names_of_Nukuoro_Atoll.png|mini|venstre|Holmane i Nukuoro.]]
Den totale flatevidda til atollen, medrekna [[Lagune|lagunen]], er {{Omrekning|40|km2}}. Landområdet er {{Omrekning|1.7|km2}}. Det er fordelt på over 40 holmar som ligg på nord-, aust- og sørsida av lagunen. Den største holmen heiter Nukuoro, som er sentrum for atollen med omsyn til folketal og administrasjonen. Lagunen har ein diameter på {{Omrekning|6|km}}.
Ein kan gå til fots mellom holmane i Nukuoro (kalla ''modu'') ved lågvatn, medan dei er skilde av smale sun ved høgvatn. Desse holmane dannar ei kjede som blir oppfatta av innbyggjarane som å startar i den sørvestlege enden (''ngage,'' ‘framme’) til den nordvestlege enden (''ngaiho'', ‘enden’), der ein går mot klokka. Retninga ved reiser i atollen er relativ og blir fastslått av kva ende ein rører seg mot (det vil seia at «går ''ngage»'' når ein rører seg bort frå ''ngaiho'', og omvendt). Dette gjeld uansett kva side av atollen ein er på. Den største holmen, Nukuoro, som har gjeve atollen namn, påverkar òg retninga: når ein dreg mot Nukuoro blir det sagt at ein «går ''hale''» (‘heime’), i staden for at å gå ''ngage/ngaiho''.<ref name=":1">{{Cite journal|last=Carroll|first=Vern|date=1964|title=Place names on Nukuoro Atoll|url=http://dx.doi.org/10.5479/si.00775630.107.1|journal=Atoll Research Bulletin|volume=107|pages=1–11|doi=10.5479/si.00775630.107.1|issn=0077-5630|url-access=subscription}}</ref>
== Folkesetnad ==
Innbyggjarane talar [[Språket nukuoro|nukuoro]], eit polynesisk språk som er i slekt med kapingamarangi, rennellesisk og pileni (Vaeakau-Taumako). Nukuoro og [[Kapingamarangi]] er del av ein polynesisk «eksklave» som ligg langt utanfor den polynesiske trekanten.
Mange av innbyggjarane på Nukuoro har flytta frå atollen i nyare tid, og det finst [[diaspora]] over heile [[Mikronesia]], [[USA]] og andre stadar i verda, men særleg på øya [[Pohnpei]], som det framleis er kontinuerleg migrasjon med. Medan rundt halvparten av innbyggjarane på Nukuoro-atollen er einspråklege talatar av nukuoro, er medlemmar av språksamfunnet som bur på Pohnpei oftare fleirspråklege. Dei fleste talar pohnpeiisk, [[engelsk]] eller begge to i tillegg til nukuoro.<ref name=":2">{{Cite journal|last=Drummond|first=Emily|last2=Rudolph|first2=Johnny|last3=Harrison|first3=K. David|date=2019|title=A Nukuoro origin story|url=https://www.researchgate.net/publication/350347287|journal=Pacific Asia Inquiry|volume=10|pages=141–171}}</ref>
Ifølgje munnleg tradisjon blei atollen fyrst folkesett av folk frå [[Samoa]]. Dei var leidde av ein mann som heitte Vave, som er blitt verande ein viktig figur i Nukuoro-kulturen.<ref name=":2">{{Cite journal|last=Drummond|first=Emily|last2=Rudolph|first2=Johnny|last3=Harrison|first3=K. David|date=2019|title=A Nukuoro origin story|url=https://www.researchgate.net/publication/350347287|journal=Pacific Asia Inquiry|volume=10|pages=141–171}}</ref>
== Historie ==
Generelt reknar ein med at dei fjerne [[Polynesia|polynesiske]] samfunna blei oppretta etter at sjølve Polynesia blei folkesett.<ref>{{Cite book |last=Bayard |first=Donn Thomas |title=The cultural relationships of the Polynesian Outliers. |date=1976 |oclc=165037758}}</ref> Språklege og folkeminne-bevis støttar dette synet: Nukuoro-språket er nært i slekt med [[samoansk]], og den munnlege tradisjonen skildrar busetjinga av Nukuoro av ei gruppe samoanarar under leiing av Vave, som var son av ein konge frå Manu'a-øyane i [[Samoa]].<ref name=":2">{{Cite journal|last=Drummond|first=Emily|last2=Rudolph|first2=Johnny|last3=Harrison|first3=K. David|date=2019|title=A Nukuoro origin story|url=https://www.researchgate.net/publication/350347287|journal=Pacific Asia Inquiry|volume=10|pages=141–171}}</ref> Men arkeologiske bevis tyder på at Nukuoro-atollen har vore kontinuerleg folkesett sidan minst 800-talet, utan tydelege bevis på kulturell fortrenging og ingen gjenstandar som eintydig er polynesiske.<ref>{{Cite journal|last=Davidson|first=Janet|date=1992|title=New Evidence About the Date of Colonisation of Nukuoro Atoll, A Polynesian Outlier in the Eastern Caroline Islands|url=https://www.jstor.org/stable/20706460|journal=The Journal of the Polynesian Society|volume=101|issue=3|pages=293–298|issn=0032-4000|jstor=20706460}}</ref>
Det som er kjent om historia til Nukuoro-atollen før europeisk kontakt kjem frå munnleg tradisjon, og det er no og då blitt samla inn og gjeve ut narrativ av vestlege vitjande.<ref name=":2">{{Cite journal|last=Drummond|first=Emily|last2=Rudolph|first2=Johnny|last3=Harrison|first3=K. David|date=2019|title=A Nukuoro origin story|url=https://www.researchgate.net/publication/350347287|journal=Pacific Asia Inquiry|volume=10|pages=141–171}}</ref><ref name=":0">{{Cite book |last=Fondation Beyeler |title=Nukuoro : sculptures from Micronesia |date=2013 |publisher=Fondation Beyeler |isbn=978-3-7774-2028-8 |editor-last=Christian Kaufmann |location=Riehen, Switzerland |translator-last=Nigel Stephenson |oclc=834407783 |editor-last2=Oliver Wick |translator-last2=Nora Scott}}</ref><ref>{{Cite book |last=Carroll |first=Raymonde |title=Nukuoro stories |publisher=University of Michigan Press |year=1980 |oclc=6277266}}</ref> Etter den fyrste samoanske folkesetjinga av øya, er historia blitt avmerka av besøk frå andre mikronesiske øyar, som [[Yap]], [[Chuuk]], [[Mortlockøyane]], [[Marshalløyane]], [[Gilbertøyane]], [[Fiji]] og [[Palau]].<ref name=":0" />
Den fyrste gongen europearar dokumenterte øyane var 18. februar 1806, av den spanske marineoffiseren [[Juan Bautista Monteverde]], som kommanderte [[Fregatt|fregatten]] «San Rafael» for det kongelege Filippinane-kompaniet. Dei var difor oppførte på kartea som «Monteverdeøyane» i lang tid.<ref>Sharp, Andrew ''The discovery of the Pacific Islands'' Oxford, 1960, p. 189.</ref><ref>[http://www.geographic.org/geographic_names/name.php?uni=-5088969&fid=1825&c=federated_states_of_micronesia Nukuoro cited as Monteverde Islands]</ref><ref>Brand, Donald D. "The Pacific Basin: A History of its Geographical Explorations" ''The American Geographical Society'', New York, 1967, p. 141.</ref>
== ''Tino Aitu''-skulpturar ==
[[Fil:Ancestor_figure_(tino_aitu),_Nukuoro_Atoll,_Honolulu_Museum_of_Art,_4752.JPG|mini|''Tino Aitu''-figur i Honolulu Museum of Art.]]
Nukuoro er kjend for dei utskorne guddomsskulpturane, som er kjende som ''tino aitu''-skulpturar. Statuane representerer gudar og guddomeleggjorte forfedrar som er tilknytte dei fem Nukuoro-familiegruppene: sekave, seala, sehege, sehena og {{Transl|nkr|seolo}}. Tradisjonelt blei figurane plasserte i ''malae'' (tempel) og i heimar, for å verna dei som budde der frå ulukke og vonde ånder. Dei blei ofte gjevne mat som offer ved store festlege høve, og blei rituelt kledde opp eller pynta med blomar.<ref>{{Kjelde www|url=https://artsandculture.google.com/asset/tino-aitu-deity-sculpture/vwEQthaM_EVnPw|tittel=Tino Aitu (Deity sculpture)|språk=en|verk=Google Arts & Culture|vitja=2021-04-14}}</ref>
Skulpturane, som varierer i storleik frå 30 til 215 cm, er skorne ut av [[brødfrukttre]] ved hjelp av lokale teksler med blad av anten muslingtypen ''Tridacna'' eller vestleg metall. Overflaten blei pussa med pimpstein.<ref>{{Kjelde www|url=https://smarthistory.org/wooden-sculptures-from-nukuoro/|tittel=Wooden sculptures from Nukuoro|forfattar=Wonu Veys|førenamn=Dr. Fanny|utgjevar=[[Smarthistory]]|vitja=September 22, 2022}}</ref> Dei er kjende for eggeforma hovud, blanke eller svakt utforma ansikt, hellande skuldrer og geometriske bryst, bakar og bein. Bytsta til figurane er typisk teikna med ei enkel linje, men nokre kvinnefigurar har enkle bryst. Nokre figurer har utskorne tatoveringar.<ref name=":0">{{Cite book |last=Fondation Beyeler |title=Nukuoro : sculptures from Micronesia |date=2013 |publisher=Fondation Beyeler |isbn=978-3-7774-2028-8 |editor-last=Christian Kaufmann |location=Riehen, Switzerland |translator-last=Nigel Stephenson |oclc=834407783 |editor-last2=Oliver Wick |translator-last2=Nora Scott}}</ref>
I dag finst det 37 Nukuoro-skulpturer i museum og private samlingar rundt om i verda. Mange av statuane er i tyske og hawaiiske museum.<ref name=":0">{{Cite book |last=Fondation Beyeler |title=Nukuoro : sculptures from Micronesia |date=2013 |publisher=Fondation Beyeler |isbn=978-3-7774-2028-8 |editor-last=Christian Kaufmann |location=Riehen, Switzerland |translator-last=Nigel Stephenson |oclc=834407783 |editor-last2=Oliver Wick |translator-last2=Nora Scott}}</ref> Minst ni av desse skulpturane blei samla inn av Johann Stanislaus Kubary, ein polsk naturvitar og etnograf som vitja atollen i 1873 og 1877 som innsamlar for Museum Godeffroy i Hamburg.<ref name=":0" /> I tillegg blei det samla inn tre skulpturar av Carl Jeschke, ein tysk skipskaptein som vitja atollen for fyrste gong i 1904 og deretter meir jamleg mellom 1910 og 1913.<ref name=":0" />
[[Fil:Nkr-20160623-samouli-0005.jpg|mini|Kvinnefigur i full storleik pynta med blomar i Nukuoro-samfunnet ''nahs'' i Kolonia på Pohnpei.]]
== Kjelder ==
<references/>
{{refopning}}
*''Denne artikkelen bygger på «[[:en:Nukuoro|Nukuoro]]» frå {{Wikipedia-utgåve|en}}, den 2. august 2026.''
{{refslutt}}
{{Autoritetsdata}}
[[Kategori:Øyar i Mikronesiaføderasjonen]]
hx7r3b6qb6ysytu5z0ymrezi53f2nls
3664296
3664294
2026-08-02T20:02:48Z
Ranveig
39
3664296
wikitext
text/x-wiki
{{Om|||språket nukuoro}}
{{geoboks|øy|kategori=atoll|total øyar=40|stat=Pohnpei|flagg=Flag_of_Nukuoro.svg}}
'''Nukuoro''' er ein [[atoll]] i [[Mikronesiaføderasjonen]]. Han er ein kommune i delstaten [[Pohnpei]]. Nukuoro er den andre nest sørlegaste atollen i landet, etter [[Kapingamarangi]]. Dei er begge polynesiske utliggarar. I 2007 hadde Nukuoro 372 innbyggjarar, men fleire hundre nukuorafolk bur på Pohnpei. Fiske, dyrehald og jordbruk ([[taro]] og [[kopra]]) er hovudnæringane. Eit nyleg prosjekt for å dyrka [[tahitiperle]]-[[østers]] har hatt suksess med å generera ekstra inntekt for folket på øya.<ref>{{Cite journal|date=September 1996|title=Round pearl seedings in Nukuoro, FSM|url=http://www.spc.int/DigitalLibrary/Doc/FAME/InfoBull/POIB/9/POIB9_14_Sims.pdf|journal=SPC Pearl Oyster Information Bulletin|publisher=Secretariat of the Pacific Community|issue=9|access-date=25. november 2014}}</ref>
Nukuoro ligg aude til. Atollen har inga flystripe. Ho blir vitja av ein passasjerbåt med ujamne mellomrom med nokre månadar i mellom. Nukuoro har ingen turisme bortsett frå forbipasserande yachtar. Det finst eit skulehus med fire rom, men born på over 14 år må reisa til [[Pohnpei]] for å gå på skule.
== Geografi ==
[[Fil:Islet_names_of_Nukuoro_Atoll.png|mini|venstre|Holmane i Nukuoro.]]
Den totale flatevidda til atollen, medrekna [[Lagune|lagunen]], er 40 km². Landområdet er 1,7 km². Det er fordelt på over 40 holmar som ligg på nord-, aust- og sørsida av lagunen. Den største holmen heiter Nukuoro, som er sentrum for atollen med omsyn til folketal og administrasjonen. Lagunen har ein diameter på 6 km.
Ein kan gå til fots mellom holmane i Nukuoro (kalla ''modu'') ved lågvatn, medan dei er skilde av smale sun ved høgvatn. Desse holmane dannar ei kjede som blir oppfatta av innbyggjarane som å startar i den sørvestlege enden (''ngage,'' ‘framme’) til den nordvestlege enden (''ngaiho'', ‘enden’), der ein går mot klokka. Retninga ved reiser i atollen er relativ og blir fastslått av kva ende ein rører seg mot (det vil seia at «går ''ngage»'' når ein rører seg bort frå ''ngaiho'', og omvendt). Dette gjeld uansett kva side av atollen ein er på. Den største holmen, Nukuoro, som har gjeve atollen namn, påverkar òg retninga: når ein dreg mot Nukuoro blir det sagt at ein «går ''hale''» (‘heime’), i staden for at å gå ''ngage/ngaiho''.<ref name=":1">{{Cite journal|last=Carroll|first=Vern|date=1964|title=Place names on Nukuoro Atoll|url=http://dx.doi.org/10.5479/si.00775630.107.1|journal=Atoll Research Bulletin|volume=107|pages=1–11|doi=10.5479/si.00775630.107.1|issn=0077-5630|url-access=subscription}}</ref>
== Folkesetnad ==
Innbyggjarane talar [[Språket nukuoro|nukuoro]], eit polynesisk språk som er i slekt med kapingamarangi, rennellesisk og pileni (Vaeakau-Taumako). Nukuoro og [[Kapingamarangi]] er del av ein polynesisk «eksklave» som ligg langt utanfor den polynesiske trekanten.
Mange av innbyggjarane på Nukuoro har flytta frå atollen i nyare tid, og det finst [[diaspora]] over heile [[Mikronesia]], [[USA]] og andre stadar i verda, men særleg på øya [[Pohnpei]], som det framleis er kontinuerleg migrasjon med. Medan rundt halvparten av innbyggjarane på Nukuoro-atollen er einspråklege talatar av nukuoro, er medlemmar av språksamfunnet som bur på Pohnpei oftare fleirspråklege. Dei fleste talar pohnpeiisk, [[engelsk]] eller begge to i tillegg til nukuoro.<ref name=":2">{{Cite journal|last=Drummond|first=Emily|last2=Rudolph|first2=Johnny|last3=Harrison|first3=K. David|date=2019|title=A Nukuoro origin story|url=https://www.researchgate.net/publication/350347287|journal=Pacific Asia Inquiry|volume=10|pages=141–171}}</ref>
Ifølgje munnleg tradisjon blei atollen fyrst folkesett av folk frå [[Samoa]]. Dei var leidde av ein mann som heitte Vave, som er blitt verande ein viktig figur i Nukuoro-kulturen.<ref name=":2">{{Cite journal|last=Drummond|first=Emily|last2=Rudolph|first2=Johnny|last3=Harrison|first3=K. David|date=2019|title=A Nukuoro origin story|url=https://www.researchgate.net/publication/350347287|journal=Pacific Asia Inquiry|volume=10|pages=141–171}}</ref>
== Historie ==
Generelt reknar ein med at dei fjerne [[Polynesia|polynesiske]] samfunna blei oppretta etter at sjølve Polynesia blei folkesett.<ref>{{Cite book |last=Bayard |first=Donn Thomas |title=The cultural relationships of the Polynesian Outliers. |date=1976 |oclc=165037758}}</ref> Språklege og folkeminne-bevis støttar dette synet: Nukuoro-språket er nært i slekt med [[samoansk]], og den munnlege tradisjonen skildrar busetjinga av Nukuoro av ei gruppe samoanarar under leiing av Vave, som var son av ein konge frå Manu'a-øyane i [[Samoa]].<ref name=":2">{{Cite journal|last=Drummond|first=Emily|last2=Rudolph|first2=Johnny|last3=Harrison|first3=K. David|date=2019|title=A Nukuoro origin story|url=https://www.researchgate.net/publication/350347287|journal=Pacific Asia Inquiry|volume=10|pages=141–171}}</ref> Men arkeologiske bevis tyder på at Nukuoro-atollen har vore kontinuerleg folkesett sidan minst 800-talet, utan tydelege bevis på kulturell fortrenging og ingen gjenstandar som eintydig er polynesiske.<ref>{{Cite journal|last=Davidson|first=Janet|date=1992|title=New Evidence About the Date of Colonisation of Nukuoro Atoll, A Polynesian Outlier in the Eastern Caroline Islands|url=https://www.jstor.org/stable/20706460|journal=The Journal of the Polynesian Society|volume=101|issue=3|pages=293–298|issn=0032-4000|jstor=20706460}}</ref>
Det som er kjent om historia til Nukuoro-atollen før europeisk kontakt kjem frå munnleg tradisjon, og det er no og då blitt samla inn og gjeve ut narrativ av vestlege vitjande.<ref name=":2">{{Cite journal|last=Drummond|first=Emily|last2=Rudolph|first2=Johnny|last3=Harrison|first3=K. David|date=2019|title=A Nukuoro origin story|url=https://www.researchgate.net/publication/350347287|journal=Pacific Asia Inquiry|volume=10|pages=141–171}}</ref><ref name=":0">{{Cite book |last=Fondation Beyeler |title=Nukuoro : sculptures from Micronesia |date=2013 |publisher=Fondation Beyeler |isbn=978-3-7774-2028-8 |editor-last=Christian Kaufmann |location=Riehen, Switzerland |translator-last=Nigel Stephenson |oclc=834407783 |editor-last2=Oliver Wick |translator-last2=Nora Scott}}</ref><ref>{{Cite book |last=Carroll |first=Raymonde |title=Nukuoro stories |publisher=University of Michigan Press |year=1980 |oclc=6277266}}</ref> Etter den fyrste samoanske folkesetjinga av øya, er historia blitt avmerka av besøk frå andre mikronesiske øyar, som [[Yap]], [[Chuuk]], [[Mortlockøyane]], [[Marshalløyane]], [[Gilbertøyane]], [[Fiji]] og [[Palau]].<ref name=":0" />
Den fyrste gongen europearar dokumenterte øyane var 18. februar 1806, av den spanske marineoffiseren [[Juan Bautista Monteverde]], som kommanderte [[Fregatt|fregatten]] «San Rafael» for det kongelege Filippinane-kompaniet. Dei var difor oppførte på kartea som «Monteverdeøyane» i lang tid.<ref>Sharp, Andrew ''The discovery of the Pacific Islands'' Oxford, 1960, p. 189.</ref><ref>[http://www.geographic.org/geographic_names/name.php?uni=-5088969&fid=1825&c=federated_states_of_micronesia Nukuoro cited as Monteverde Islands]</ref><ref>Brand, Donald D. "The Pacific Basin: A History of its Geographical Explorations" ''The American Geographical Society'', New York, 1967, p. 141.</ref>
== ''Tino Aitu''-skulpturar ==
[[Fil:Ancestor_figure_(tino_aitu),_Nukuoro_Atoll,_Honolulu_Museum_of_Art,_4752.JPG|mini|''Tino Aitu''-figur i Honolulu Museum of Art.]]
Nukuoro er kjend for dei utskorne guddomsskulpturane, som er kjende som ''tino aitu''-skulpturar. Statuane representerer gudar og guddomeleggjorte forfedrar som er tilknytte dei fem Nukuoro-familiegruppene: sekave, seala, sehege, sehena og {{Transl|nkr|seolo}}. Tradisjonelt blei figurane plasserte i ''malae'' (tempel) og i heimar, for å verna dei som budde der frå ulukke og vonde ånder. Dei blei ofte gjevne mat som offer ved store festlege høve, og blei rituelt kledde opp eller pynta med blomar.<ref>{{Kjelde www|url=https://artsandculture.google.com/asset/tino-aitu-deity-sculpture/vwEQthaM_EVnPw|tittel=Tino Aitu (Deity sculpture)|språk=en|verk=Google Arts & Culture|vitja=2021-04-14}}</ref>
Skulpturane, som varierer i storleik frå 30 til 215 cm, er skorne ut av [[brødfrukttre]] ved hjelp av lokale teksler med blad av anten muslingtypen ''Tridacna'' eller vestleg metall. Overflaten blei pussa med pimpstein.<ref>{{Kjelde www|url=https://smarthistory.org/wooden-sculptures-from-nukuoro/|tittel=Wooden sculptures from Nukuoro|forfattar=Wonu Veys|førenamn=Dr. Fanny|utgjevar=[[Smarthistory]]|vitja=September 22, 2022}}</ref> Dei er kjende for eggeforma hovud, blanke eller svakt utforma ansikt, hellande skuldrer og geometriske bryst, bakar og bein. Bytsta til figurane er typisk teikna med ei enkel linje, men nokre kvinnefigurar har enkle bryst. Nokre figurer har utskorne tatoveringar.<ref name=":0">{{Cite book |last=Fondation Beyeler |title=Nukuoro : sculptures from Micronesia |date=2013 |publisher=Fondation Beyeler |isbn=978-3-7774-2028-8 |editor-last=Christian Kaufmann |location=Riehen, Switzerland |translator-last=Nigel Stephenson |oclc=834407783 |editor-last2=Oliver Wick |translator-last2=Nora Scott}}</ref>
I dag finst det 37 Nukuoro-skulpturer i museum og private samlingar rundt om i verda. Mange av statuane er i tyske og hawaiiske museum.<ref name=":0">{{Cite book |last=Fondation Beyeler |title=Nukuoro : sculptures from Micronesia |date=2013 |publisher=Fondation Beyeler |isbn=978-3-7774-2028-8 |editor-last=Christian Kaufmann |location=Riehen, Switzerland |translator-last=Nigel Stephenson |oclc=834407783 |editor-last2=Oliver Wick |translator-last2=Nora Scott}}</ref> Minst ni av desse skulpturane blei samla inn av Johann Stanislaus Kubary, ein polsk naturvitar og etnograf som vitja atollen i 1873 og 1877 som innsamlar for Museum Godeffroy i Hamburg.<ref name=":0" /> I tillegg blei det samla inn tre skulpturar av Carl Jeschke, ein tysk skipskaptein som vitja atollen for fyrste gong i 1904 og deretter meir jamleg mellom 1910 og 1913.<ref name=":0" />
[[Fil:Nkr-20160623-samouli-0005.jpg|mini|Kvinnefigur i full storleik pynta med blomar i Nukuoro-samfunnet ''nahs'' i Kolonia på Pohnpei.]]
== Kjelder ==
<references/>
{{refopning}}
*''Denne artikkelen bygger på «[[:en:Nukuoro|Nukuoro]]» frå {{Wikipedia-utgåve|en}}, den 2. august 2026.''
{{refslutt}}
{{Autoritetsdata}}
[[Kategori:Øyar i Mikronesiaføderasjonen]]
qboqpf1yx8g9jz7wg5aab53evbfqz1s
Hekla Stålstrenga
0
431341
3664347
3663917
2026-08-03T09:54:12Z
Ranveig
39
Daterte treng kjelde-mal. Kvar kjem informasjonen frå viss han ikkje har kjelde?
3664347
wikitext
text/x-wiki
{{Infoboks musikkartist
| namn = Hekla Stålstrenga
| bakgrunn = gruppe
| land = [[Noreg]]
| aktive år = 2005 til i dag
| sjanger = [[Folkemusikk]], [[folkrock]]
| selskap = ta:lik
| medlemmer = Ragnhild Furebotten <br /> Tore Bruvoll <br /> Anne Nymo Trulsen <br /> Trond-Viggo Solås <br /> Ole-Jakob Larsen
| tidlegare medlemmer = Inge Dulin <br /> Lena Kristin Ellingsen <br /> Sigrid Randers Persson <br /> Andreas Amundsen <br /> Sondre Meisfjord
}}
'''Hekla Stålstrenga''' er ei nordnorsk folkemusikkgruppe, etablert i 2005. Gruppa har sterke røter i folkemusikkmiljøet i [[Målselv kommune|Målselv]], men hentar repertoar og inspirasjon frå heile [[Nord-Noreg]]. Musikken tek utgangspunkt i nordnorsk folkemusikk og visetradisjon, kombinert med impulsar frå folkrock og annan akustisk populærmusikk. Gruppa er kjend for fleirstemd vokal, fele og akustiske strengeinstrument, og for eigne arrangement av både tradisjonelle folkesongar og nyare nordnorske viser.
== Historie ==
Hekla Stålstrenga vart etablert i 2005 av felespelaren [[Ragnhild Furebotten]] frå Målselv og gitaristen [[Tore Bruvoll]] frå Tromsø.<ref>{{Kjelde www |url= https://www.heklastalstrenga.no/about-3|tittel= OM HEKLA|vitja= 2026-07-31|utgjevar= heklastalstrenga.no}}</ref> Ideen om ei akustisk folkrockgruppe hadde dei utvikla gjennom fleire år, og prosjektet vart realisert då dei vart inviterte til å opptre under Kalottspel i Målselv. Den første utgåva av Hekla Stålstrenga var ein duo.
I 2007 kom [[Anne Nymo Trulsen]], som òg har røter i Målselv, med som vokalist.<ref>{{Kjelde www |url= https://snl.no/Hekla_St%C3%A5lstrenga|tittel= Hekla Stålstrenga|vitja= 2026-07-31|dato= 2021-03-01|utgjevar= Store norske leksikon}}</ref> Gruppa vart samstundes utvida med Trond-Viggo Solås på kontrabass og Ole-Jakob Larsen på trommer. Med denne besetninga utvikla Hekla Stålstrenga eit særmerkt uttrykk som kombinerer nordnorsk folkemusikk med moderne arrangement og impulsar frå folkrock.
Debutalbumet, ''Hekla Stålstrenga'', kom ut i 2008. Det gav gruppa ei nominasjon til [[Spellemannprisen]] i klassen folkemusikk/gammaldans. Gruppa fekk eit nasjonalt gjennombrot med albumet ''Makramé'' frå 2011,<ref>{{Kjelde www |url= https://www.folkemusikk.no/ti-ar-med-hekla-stalstrenga/|tittel= Ti år med Hekla Stålstrenga|verk= folkemusikk.no|dato= 2016-04-12|vitja= 2026-07-31|arkiv-dato=2021-06-05|arkiv-url=https://web.archive.org/web/20210605181720/https://www.folkemusikk.no/ti-ar-med-hekla-stalstrenga/|url-status=yes}}</ref> med songar som «Har du fyr» og «Er det sant», og gav gruppa ei ny Spellemann-nominasjon og var òg på VG-lista.{{Treng kjelde|dato=2026}} Seinare har gruppa gjeve ut fleire album og turnert i både Noreg og internasjonalt.
== Musikalsk uttrykk ==
Repertoaret byggjer på folketonar, viser og nyare nordnorske songar. Gruppa har mellom anna tolka songar av [[Halvdan Sivertsen]], [[Ola Bremnes]] og [[Karstein Volle]], ved sida av tradisjonelle folkesongar. Eit gjennomgåande kjenneteikn er fleirstemd song og samspel mellom fele, gitar, bass og trommer, der tradisjonelle melodiar vert kombinerte med eit moderne akustisk uttrykk.
== Medlemmer ==
* [[Anne Nymo Trulsen]] – vokal, trøorgel
* [[Ragnhild Furebotten]] – fele
* [[Tore Bruvoll]] – gitar, trøorgel
* Trond-Viggo Solås – bass
* Ole-Jakob Larsen – trommer
== Diskografi ==
* ''Hekla Stålstrenga'' (2008)
* ''Makramé'' (2011)
* ''Dyrandé'' (2013)
* ''Ventetid'' (2016)
* ''Velkommen inn'' (2017)
* ''Elske og ære'' (2019)
== Utmerkingar ==
* Nominert til Spellemannprisen 2008 i klassen folkemusikk/gammaldans.
* Nominert til Spellemannprisen 2011 i klassen folkemusikk.
== Kjelder ==
<references />
== Bakgrunnsstoff ==
* [https://www.heklastalstrenga.no/ Offisiell nettstad]
[[Kategori:Musikkgrupper frå 2000-talet]]
[[Kategori:Musikkgrupper frå 2010-talet]]
[[Kategori:Musikkgrupper skipa i 2005]]
[[Kategori:Norske folkemusikkgrupper]]
jldixont6vbhfag10pxw9xy90qw7xmr
Priscah Jeptoo
0
431389
3664343
3664181
2026-08-03T09:05:48Z
Ranveig
39
3664343
wikitext
text/x-wiki
{{infoboks idrettsutøvar}}
'''Priscah Jeptoo''' ({{datoar}}) er ein [[kenya]]nsk tidlegare langdistanseløpar som tevla i maratonløping. Ho vann sølvmedaljen på distansen i friidretts-VM 2011 og [[sommar-OL 2012]].
==Aktiv==
Etter ho hadde sigra i maratonløp i [[Porto]], [[Torino]] og [[Paris]], representerte Jeptoo Kenya ved [[VM i friidrett 2011|verdsmeisterskapen]] i [[Daegu]] hausten 2011. I den sørkoreanske byen tok ho sølvmedaljen på tida 2.29,00, sytten sekund bak landskvinna [[Edna Kiplagat]]. Sharon Cherop fullenda den kenyanske suksessen ved å ta bronsen, fjorten sekund bak Jeptoo.
Under dei [[Friidrett under sommar-OL 2012|olympiske leikane]] i [[London]] sommaren 2012 vann Jeptoo ein ny sølvmedalje. Med 2.23,07 i sluttid, vart ho slått av [[Etiopia|etiopiske]] Tiki Gelana med fem sekund.
I 2013 vann Jepttoo både London Marathon og New York City Marathon. Ho fekk også fyrstepremien på 500 000 US-dollar i Marathon Majors.
==Kjelder==
{{refopning}}
*[https://worldathletics.org/athletes/kenya/prisca-jeptoo-14289039 World Athletics]
*''Denne artikkelen bygger på «[[:en:Priscah Jeptoo|Priscah Jeptoo]]» frå {{Wikipedia-utgåve|en}}, den 2. august 2026.''
{{refslutt}}
{{refforbetre|dato=2026}}
{{Autoritetsdata}}
[[Kategori:Kenyanske langdistanseløparar]]
[[Kategori:Olympiske sølvmedaljevinnarar for Kenya]]
[[Kategori:Medaljevinnarar under sommar-OL 2012]]
[[Kategori:Kenyanske deltakarar under sommar-OL 2012]]
[[Kategori:Friidrettsutøvarar under sommar-OL 2012]]
azjs2aefk6qr255omgnq1ldrinmsdoq
Dactylorhiza maculata ssp. psychrophila
0
431391
3664205
2026-08-02T12:21:05Z
TU-nor
12071
Oppretta sida med «{{DISPLAYTITLE:''Dactylorhiza maculata'' ssp. ''psychrophila''}} {{Taksoboks-pluss | status = | status_noreg = | filnamn = | biletstorleik = | bilettekst = | rike = [[Plantar|Planteriket]] | klasse = [[Einfrøblada plantar|Einfrøblada]] | orden = [[Aspargesordenen]] | familie = [[Orkidéfamilien]] | slekt l = [[Dactylorhiza]] | art = D. maculata | vitskapleg namn = ''Dactylorhiza…»
3664205
wikitext
text/x-wiki
{{DISPLAYTITLE:''Dactylorhiza maculata'' ssp. ''psychrophila''}}
{{Taksoboks-pluss
| status =
| status_noreg =
| filnamn =
| biletstorleik =
| bilettekst =
| rike = [[Plantar|Planteriket]]
| klasse = [[Einfrøblada plantar|Einfrøblada]]
| orden = [[Aspargesordenen]]
| familie = [[Orkidéfamilien]]
| slekt l = [[Dactylorhiza]]
| art = D. maculata
| vitskapleg namn = ''Dactylorhiza maculata'' ssp. ''psychrophila''
| klassifisert av = (Schltr.) Soó
| habitat=myr
| utbreiing=nord i [[Finland]] og kanskje i [[Polen]]}}
'''''Dactylorhiza maculata'' ssp. ''psychrophila''''' er ei [[Plantar|plante]] i [[orkidéfamilien]] (marihandfamilien) Orchidaceae.<ref name="powo"/> Underarten finst ikkje i Noreg.
== Systematikk ==
''Dactylorhiza maculata'' ssp. ''psychrophila'' høyrer til den vanskelege [[Biologisk slekt|slekta]] ''Dactylorhiza'', på norsk [[marihandslekta]]. Han er i Finland (svensk namn ''finnmarksnycklar'', finsk namn ''lapinmaariankämmekkä'') rekna som ein underart av [[flekkmarihand]], som i Finland er rekna som ein eigen art.<ref name="adb-fi"/> I Polen (polsk namn ''kukułka karkonoska''<ref name="Czerwona"/> eller ''kukułka sudecka''<ref name="Przyroda"/>) blir han stundom rekna som ein underart av flekkmarihand, stundom som ein underart av skogmarihand (''D. fuchsii'' ssp. ''psychrophila''), stundom som ein eigen art ''D. psychrophila'', og av andre skildra som ''D. sudetica''.<ref name="arcana/> Underarten er ikkje akseptert av ''Plants of the World Online'', men rekna som eit synonym for skogmarihand.<ref name="powo"/>
==Utbreiing==
Underarten finst heilt nord i Finland og er rekna som livskraftig (LC).<ref name="adb-fi"/> Han er registrert i [[Tatrafjella]] heilt sør i Polen, men det er noko uvisst om han faktisk finst der.<ref name="Czerwona"/>
== Referansar ==
{{refopning}}
<references>
<ref name="powo">{{Citation
|title=Dactylorhiza psychrophila
|url=https://powo.science.kew.org/taxon/urn:lsid:ipni.org:names:910495-1
|website=Plants of the World Online
|accessdate=2026-08-02
|language=en
}}</ref>
<ref name="adb-fi">{{Kilde www
|url = https://laji.fi/en/taxon/MX.5104496
|tittel = LAJI: ''Dactylorhiza maculata'' subsp. ''psychrophila''
|besøksdato = 2024-07-21
|utgiver = LAJI.FI
}}</ref>
<ref name="Czerwona">{{Kjelde www
|url = https://www.atlas-roslin.pl
|tittel = Flora Polski
|vitja = 2026-07-22
|utgjevar = atlas-roslin.pl
}}</ref>
<ref name="Przyroda">{{Kjelde www
|url = https://przyrodniczo.pl/rosliny/kukulka-sudecka/
|tittel = Kukułka sudecka
|vitja = 2026-07-25
|utgjevar = Przyroda Dolnego Śląska
}}</ref>
<ref name="arcana>{{Artikkelkjelde
| forfattar = Vojtěch Taraška, Martin Duchoslav, Michal Hroneš, Petr Batoušek, František Lamla, Eva M. Temsch, Hanna Weiss‑Schneeweiss & Bohumil Trávníček
| utgjevingsår= 2023
| tittel = ''Dactylorhiza maculata'' agg. (Orchidaceae) in Central Europe: Intricate Patterns in Morphological Variability, Cytotype Diversity and Ecology Support the Single‑Species Concept
| publikasjon = Folia Geobotanica
| bind = 58
| nummer = 2
| side = 151-188
| url = https://link.springer.com/article/10.1007/s12224-024-09441-0
| utgjevar = Springer nature
| issn= 1874-9348
| kommentar=
}}</ref>
</references>
{{refslutt}}
== Bakgrunnsstoff ==
* {{Artslenkjer}}
{{Autoritetsdata}}
[[Kategori:Orkidear i Finland]]
[[Kategori:Orkidear i Polen]]
[[Kategori:Marihandslekta]]
qwotbivm0kt6d67zut67p78apctdr0l
3664206
3664205
2026-08-02T12:25:31Z
TU-nor
12071
3664206
wikitext
text/x-wiki
{{DISPLAYTITLE:''Dactylorhiza maculata'' ssp. ''psychrophila''}}
{{Taksoboks-pluss
| status =
| status_noreg =
| filnamn =
| biletstorleik =
| bilettekst =
| rike = [[Plantar|Planteriket]]
| klasse = [[Einfrøblada plantar|Einfrøblada]]
| orden = [[Aspargesordenen]]
| familie = [[Orkidéfamilien]]
| slekt l = [[Dactylorhiza]]
| art = D. maculata
| vitskapleg namn = ''Dactylorhiza maculata'' ssp. ''psychrophila''
| klassifisert av = (Schltr.) Soó
| habitat=myr
| utbreiing=nord i [[Finland]] og kanskje i [[Polen]]}}
'''''Dactylorhiza maculata'' ssp. ''psychrophila''''' er ei [[Plantar|plante]] i [[orkidéfamilien]] (marihandfamilien) Orchidaceae. Underarten finst ikkje i Noreg.
== Systematikk ==
''Dactylorhiza maculata'' ssp. ''psychrophila'' høyrer til den vanskelege [[Biologisk slekt|slekta]] ''Dactylorhiza'', på norsk [[marihandslekta]]. Han er i Finland (svensk namn ''finnmarksnycklar'', finsk namn ''lapinmaariankämmekkä'') rekna som ein underart av [[flekkmarihand]], som i Finland er rekna som ein eigen art.<ref name="adb-fi"/> I Polen (polsk namn ''kukułka karkonoska''<ref name="Czerwona"/> eller ''kukułka sudecka''<ref name="Przyroda"/>) blir han stundom rekna som ein underart av flekkmarihand, stundom som ein underart av skogmarihand (''D. fuchsii'' ssp. ''psychrophila''), stundom som ein eigen art ''D. psychrophila'', og av andre skildra som ''D. sudetica''.<ref name="arcana/> Underarten er ikkje akseptert av ''Plants of the World Online'', men rekna som eit synonym for [[skogmarihand]].<ref name="powo"/>
==Utbreiing==
Underarten finst heilt nord i Finland og er rekna som livskraftig (LC).<ref name="adb-fi"/> Han er registrert i [[Tatrafjella]] heilt sør i Polen, men det er noko uvisst om han faktisk finst der.<ref name="Czerwona"/>
== Referansar ==
{{refopning}}
<references>
<ref name="powo">{{Citation
|title=Dactylorhiza psychrophila
|url=https://powo.science.kew.org/taxon/urn:lsid:ipni.org:names:910495-1
|website=Plants of the World Online
|accessdate=2026-08-02
|language=en
}}</ref>
<ref name="adb-fi">{{Kilde www
|url = https://laji.fi/en/taxon/MX.5104496
|tittel = LAJI: ''Dactylorhiza maculata'' subsp. ''psychrophila''
|besøksdato = 2024-07-21
|utgiver = LAJI.FI
}}</ref>
<ref name="Czerwona">{{Kjelde www
|url = https://www.atlas-roslin.pl
|tittel = Flora Polski
|vitja = 2026-07-22
|utgjevar = atlas-roslin.pl
}}</ref>
<ref name="Przyroda">{{Kjelde www
|url = https://przyrodniczo.pl/rosliny/kukulka-sudecka/
|tittel = Kukułka sudecka
|vitja = 2026-07-25
|utgjevar = Przyroda Dolnego Śląska
}}</ref>
<ref name="arcana>{{Artikkelkjelde
| forfattar = Vojtěch Taraška, Martin Duchoslav, Michal Hroneš, Petr Batoušek, František Lamla, Eva M. Temsch, Hanna Weiss‑Schneeweiss & Bohumil Trávníček
| utgjevingsår= 2023
| tittel = ''Dactylorhiza maculata'' agg. (Orchidaceae) in Central Europe: Intricate Patterns in Morphological Variability, Cytotype Diversity and Ecology Support the Single‑Species Concept
| publikasjon = Folia Geobotanica
| bind = 58
| nummer = 2
| side = 151-188
| url = https://link.springer.com/article/10.1007/s12224-024-09441-0
| utgjevar = Springer nature
| issn= 1874-9348
| kommentar=
}}</ref>
</references>
{{refslutt}}
== Bakgrunnsstoff ==
* {{Artslenkjer}}
{{Autoritetsdata}}
[[Kategori:Orkidear i Finland]]
[[Kategori:Orkidear i Polen]]
[[Kategori:Marihandslekta]]
3ezsotbh9c5ly3o7mimlvrtuoqel5cg
Dactylorhiza psychrophila
0
431392
3664207
2026-08-02T12:26:08Z
TU-nor
12071
Omdirigerer til [[Dactylorhiza maculata ssp. psychrophila]]
3664207
wikitext
text/x-wiki
#OMDIRIGER [[Dactylorhiza maculata ssp. psychrophila]]
3qgw67p01r4o0my9xtou7qmlhgutugc
Dactylorhiza fuchsii ssp. psychrophila
0
431393
3664208
2026-08-02T12:27:09Z
TU-nor
12071
Omdirigerer til [[Dactylorhiza maculata ssp. psychrophila]]
3664208
wikitext
text/x-wiki
#OMDIRIGER [[Dactylorhiza maculata ssp. psychrophila]]
3qgw67p01r4o0my9xtou7qmlhgutugc
Dactylorhiza sudetica
0
431394
3664209
2026-08-02T12:27:34Z
TU-nor
12071
Omdirigerer til [[Dactylorhiza maculata ssp. psychrophila]]
3664209
wikitext
text/x-wiki
#OMDIRIGER [[Dactylorhiza maculata ssp. psychrophila]]
3qgw67p01r4o0my9xtou7qmlhgutugc
Dactylorhiza francis-drucei
0
431395
3664229
2026-08-02T16:22:34Z
TU-nor
12071
Omdirigerer til [[Dactylorhiza majalis ssp. traunsteinerioides]]
3664229
wikitext
text/x-wiki
#OMDIRIGER [[Dactylorhiza majalis ssp. traunsteinerioides]]
24fvheciecks8xgx4137twewswp2ufe
Delstaten Alagoas
0
431396
3664250
2026-08-02T18:18:41Z
HerVal7752
105842
Omdirigerer til [[Alagoas]]
3664250
wikitext
text/x-wiki
#OMDIRIGER [[Alagoas]]
jw54gkkgsd753qpqmp70jsjk7bmokla
Nordaustregionen
0
431397
3664251
2026-08-02T18:20:10Z
HerVal7752
105842
Omdirigerer til [[Nordaustregionen i Brasil]]
3664251
wikitext
text/x-wiki
#OMDIRIGER [[Nordaustregionen i Brasil]]
nkrxdsdlf6yfhbr5amkr6ofadosfh38
Mal:Norske domstolar
10
431398
3664273
2026-08-02T19:04:04Z
Ranveig
39
Frå no:
3664273
wikitext
text/x-wiki
{{Navboks
| namn = Norske domstoler
| innhaldsklasse = hlist
| bilete = [[Fil:Coat of arms of Norway.svg|30px|Riksvåpenet]]
| tittel = Norske domstolar
| over =
* [[Noregs Høgsterett|Høgsterett]]
* [[Lagmannsrett]]
* [[Tingrett]]
| gruppe1 = [[Borgarting lagmannsrett]]
| liste1 =
* Tingrettar: [[Asker og Bærum tingrett|Asker og Bærum]]
* [[Oslo tingrett|Oslo]]
* [[Buskerud tingrett|Buskerud]]
* [[Ringerike og Hallingdal tingrett|Ringerike og Hallingdal]]
| gruppe2 = [[Eidsivating lagmannsrett]]
| liste2 =
* Tingrettar: [[Gudbrandsdal tingrett|Gudbrandsdal]]
* [[Romerike og Glåmdal tingrett|Romerike og Glåmdal]]
* [[Vestoppland og Valdres tingrett|Vestoppland og Valdres]]
* [[Hedmarken og Østerdal tingrett|Hedmarken og Østerdal]]
* [[Follo og Nordre Østfold tingrett|Follo og Nordre Østfold]]
* [[Søndre Østfold tingrett|Søndre Østfold]]
| gruppe3 = [[Agder lagmannsrett]]
| liste3 =
* Tingrettar: [[Agder tingrett|Agder]]
* [[Nedre Telemark tingrett|Nedre Telemark]]
* [[Vestfold tingrett|Vestfold]]
* [[Øvre Telemark tingrett|Øvre Telemark]]
| gruppe4 = [[Gulating lagmannsrett]]
| liste4 =
* Tingrettar: [[Hardanger og Voss tingrett|Hardanger og Voss]]
* [[Hordaland tingrett|Hordaland]]
* [[Haugaland og Sunnhordland tingrett|Haugaland og Sunnhordland]]
* [[Sogn og Fjordane tingrett|Sogn og Fjordane]]
* [[Sør-Rogaland tingrett|Sør-Rogaland]]
| gruppe5 = [[Frostating lagmannsrett]]
| liste5 =
* Tingrettar: [[Nordmøre og Romsdal tingrett|Nordmøre og Romsdal]]
* [[Trøndelag tingrett|Trøndelag]]
* [[Sunnmøre tingrett|Sunnmøre]]
| gruppe6 = [[Hålogaland lagmannsrett]]
| liste6 =
* Tingrettar: [[Helgeland tingrett|Helgeland]]
* [[Indre og Østre Finnmark tingrett|Indre og Østre Finnmark]]
* [[Midtre Hålogaland tingrett|Midtre Hålogaland]]
* [[Nord-Troms og Senja tingrett|Nord-Troms og Senja]]
* [[Salten og Lofoten tingrett|Salten og Lofoten]]
* [[Vestre Finnmark tingrett|Vestre Finnmark]]
| gruppe7 = Særdomstoler o.l.
| liste7 =
* [[Høgsteretts ankeutval]]
* [[Arbeidsretten]]
* [[Utmarksdomstolen for Finnmark]]
* [[jordskifterett]]ene
* [[forliksråd]]ene
* [[skjønnsretten]]
* [[Riksrett (Norge)|riksrett]]
| under =
* [[Domstoladministrasjonen]]
* [[Innstillingsrådet for dommarar]]
* [[Tilsynsutvalet for dommarar|Tilsynsutvalet]]
* [[domstolloven]]
}}
<noinclude>
[[Kategori:Norske navigasjonsmalar]]
</noinclude>
9fedntkdz9eg8hu5issc7vk8wl87avv
3664279
3664273
2026-08-02T19:07:39Z
Ranveig
39
3664279
wikitext
text/x-wiki
{{Navboks
| namn = Norske domstolar
| innhaldsklasse = hlist
| bilete = [[Fil:Coat of arms of Norway.svg|30px|Riksvåpenet]]
| tittel = Norske domstolar
| over =
* [[Noregs Høgsterett|Høgsterett]]
* [[Lagmannsrett]]
* [[Tingrett]]
| gruppe1 = [[Borgarting lagmannsrett]]
| liste1 =
* Tingrettar: [[Asker og Bærum tingrett|Asker og Bærum]]
* [[Oslo tingrett|Oslo]]
* [[Buskerud tingrett|Buskerud]]
* [[Ringerike og Hallingdal tingrett|Ringerike og Hallingdal]]
| gruppe2 = [[Eidsivating lagmannsrett]]
| liste2 =
* Tingrettar: [[Gudbrandsdal tingrett|Gudbrandsdal]]
* [[Romerike og Glåmdal tingrett|Romerike og Glåmdal]]
* [[Vestoppland og Valdres tingrett|Vestoppland og Valdres]]
* [[Hedmarken og Østerdal tingrett|Hedmarken og Østerdal]]
* [[Follo og Nordre Østfold tingrett|Follo og Nordre Østfold]]
* [[Søndre Østfold tingrett|Søndre Østfold]]
| gruppe3 = [[Agder lagmannsrett]]
| liste3 =
* Tingrettar: [[Agder tingrett|Agder]]
* [[Nedre Telemark tingrett|Nedre Telemark]]
* [[Vestfold tingrett|Vestfold]]
* [[Øvre Telemark tingrett|Øvre Telemark]]
| gruppe4 = [[Gulating lagmannsrett]]
| liste4 =
* Tingrettar: [[Hardanger og Voss tingrett|Hardanger og Voss]]
* [[Hordaland tingrett|Hordaland]]
* [[Haugaland og Sunnhordland tingrett|Haugaland og Sunnhordland]]
* [[Sogn og Fjordane tingrett|Sogn og Fjordane]]
* [[Sør-Rogaland tingrett|Sør-Rogaland]]
| gruppe5 = [[Frostating lagmannsrett]]
| liste5 =
* Tingrettar: [[Nordmøre og Romsdal tingrett|Nordmøre og Romsdal]]
* [[Trøndelag tingrett|Trøndelag]]
* [[Sunnmøre tingrett|Sunnmøre]]
| gruppe6 = [[Hålogaland lagmannsrett]]
| liste6 =
* Tingrettar: [[Helgeland tingrett|Helgeland]]
* [[Indre og Østre Finnmark tingrett|Indre og Østre Finnmark]]
* [[Midtre Hålogaland tingrett|Midtre Hålogaland]]
* [[Nord-Troms og Senja tingrett|Nord-Troms og Senja]]
* [[Salten og Lofoten tingrett|Salten og Lofoten]]
* [[Vestre Finnmark tingrett|Vestre Finnmark]]
| gruppe7 = Særdomstolar o.l.
| liste7 =
* [[Høgsteretts ankeutval]]
* [[Arbeidsretten]]
* [[Utmarksdomstolen for Finnmark]]
* [[jordskifterett]]ar
* [[forliksråd]]
* [[skjønnsretten]]
* [[Riksrett i Noreg|riksrett]]
| under =
* [[Domstoladministrasjonen]]
* [[Innstillingsrådet for dommarar]]
* [[Tilsynsutvalet for dommarar|Tilsynsutvalet]]
* [[domstolloven]]
}}
<noinclude>
[[Kategori:Norske navigasjonsmalar]]
</noinclude>
81i4r52zkk1z1i542bim6o8ni7pd0cw
Robert (Roope) Juntula
0
431399
3664274
2026-08-02T19:04:49Z
Korpo
157520
Oppretta sida med «{{Infoboks person|namn=Robert (Roope) Juntula|statsborgarskap={{FIN}}|yrke=Bonde, gardseigar|kjend_for=Historisk førebilete for [[Herr Puntila og tenaren Matti]]|fødd={{Fødselsdato|1871|3|20}}|fødestad=[[Miehoila]], [[Hauho]], [[Storfyrstedømet Finland]]|død=12. mars 1952}} '''Robert (Roope) Juntula''' (20. mars 1871 i [[Miehoila]], [[Hauho]] – 12. mars 1952) var ein finsk bonde og gardseigar. Ifølgje finske forskarar og forfattarar var han det historiske fø…»
3664274
wikitext
text/x-wiki
{{Infoboks person|namn=Robert (Roope) Juntula|statsborgarskap={{FIN}}|yrke=Bonde, gardseigar|kjend_for=Historisk førebilete for [[Herr Puntila og tenaren Matti]]|fødd={{Fødselsdato|1871|3|20}}|fødestad=[[Miehoila]], [[Hauho]], [[Storfyrstedømet Finland]]|død=12. mars 1952}}
'''Robert (Roope) Juntula''' (20. mars 1871 i [[Miehoila]], [[Hauho]] – 12. mars 1952) var ein finsk bonde og gardseigar. Ifølgje finske forskarar og forfattarar var han det historiske førebiletet for tittelpersonen i [[Herr Puntila og tenaren Matti]]. Forteljingar om Juntula sin personlegdom og levemåte vart tekne vare på i [[Hella Wuolijoki]]-familien og inspirerte, ifølgje [[Erkki Tuomioja]], [[Erkki Wuolijoki]] og Vappu Tuomioja, Hella Wuolijoki sitt skodespelutkast ''Sahanpuruprinsessa'', som seinare vart vidareutvikla av [[Bertolt Brecht]] til ''Herr Puntila og tenaren Matti''.<ref>Tuomioja, Erkki. ''Ett stänk av rött – två systrar i revolutionens tjänst'', s. 238–239.</ref><ref>Wuolijoki, Erkki. ''Niskavuoren henki – Viljapelloilta valkokankaalle''. Karisto, 2015.</ref><ref>Tuomioja, Vappu. «Den finska Bacchus», i Hagnell, Viveka (red.), ''Brechts Puntila i öst och väst'', s. 58–60.</ref>
Kjeldene omtalar òg Juntula sitt liv som gardseigar, deltakinga hans på den kvite sida under [[Den finske borgarkrigen]] i 1918, medeigarskapen hans i sagbruksselskapet Carelia Timber og livet hans seinare.<ref>Wuolijoki, Erkki. ''Niskavuoren henki – Viljapelloilta valkokankaalle''. Karisto, 2015.</ref><ref>Honkala, Terttu & Parkku, Eero. ''Parkun suku'', 1993.</ref><ref>Lehtonen, Jouni. ''Juhlapuhe MTK Lammi–Tuulos 100-vuotisjuhlassa'', 2. desember 2018.</ref>
== Kjelder ==
<references />
bvjehg4v67ze68upk96qwf1xw0xiy6i
3664287
3664274
2026-08-02T19:29:59Z
90sveped
53941
3664287
wikitext
text/x-wiki
{{sletting|dato=2. august 2026}}
{{Infoboks person|namn=Robert (Roope) Juntula|statsborgarskap={{FIN}}|yrke=Bonde, gardseigar|kjend_for=Historisk førebilete for [[Herr Puntila og tenaren Matti]]|fødd={{Fødselsdato|1871|3|20}}|fødestad=[[Miehoila]], [[Hauho]], [[Storfyrstedømet Finland]]|død=12. mars 1952}}
'''Robert (Roope) Juntula''' (20. mars 1871 i [[Miehoila]], [[Hauho]] – 12. mars 1952) var ein finsk bonde og gardseigar. Ifølgje finske forskarar og forfattarar var han det historiske førebiletet for tittelpersonen i [[Herr Puntila og tenaren Matti]]. Forteljingar om Juntula sin personlegdom og levemåte vart tekne vare på i [[Hella Wuolijoki]]-familien og inspirerte, ifølgje [[Erkki Tuomioja]], [[Erkki Wuolijoki]] og Vappu Tuomioja, Hella Wuolijoki sitt skodespelutkast ''Sahanpuruprinsessa'', som seinare vart vidareutvikla av [[Bertolt Brecht]] til ''Herr Puntila og tenaren Matti''.<ref>Tuomioja, Erkki. ''Ett stänk av rött – två systrar i revolutionens tjänst'', s. 238–239.</ref><ref>Wuolijoki, Erkki. ''Niskavuoren henki – Viljapelloilta valkokankaalle''. Karisto, 2015.</ref><ref>Tuomioja, Vappu. «Den finska Bacchus», i Hagnell, Viveka (red.), ''Brechts Puntila i öst och väst'', s. 58–60.</ref>
Kjeldene omtalar òg Juntula sitt liv som gardseigar, deltakinga hans på den kvite sida under [[Den finske borgarkrigen]] i 1918, medeigarskapen hans i sagbruksselskapet Carelia Timber og livet hans seinare.<ref>Wuolijoki, Erkki. ''Niskavuoren henki – Viljapelloilta valkokankaalle''. Karisto, 2015.</ref><ref>Honkala, Terttu & Parkku, Eero. ''Parkun suku'', 1993.</ref><ref>Lehtonen, Jouni. ''Juhlapuhe MTK Lammi–Tuulos 100-vuotisjuhlassa'', 2. desember 2018.</ref>
== Kjelder ==
<references />
3c768spy0t56qgjpz9psxdl09tk7w38
Juntula gard
0
431401
3664293
2026-08-02T19:56:38Z
Korpo
157520
/* */
3664293
wikitext
text/x-wiki
{{Infoboks bygning|namn=Juntula gard|finsk namn=Juntulan tila|stad=[[Miehoila]]|tidlegare kommune=[[Hauho]]|kommune=[[Tavastehus]]|land=[[Finland]]|type=Historisk gard|koordinatar={{coord|61|14|58|N|24|33|19|E|display=title}}}}
[[Fil:Juntula_farm_buildings_in_Miehoila,_Hauho,_before_1931.tif|mini|Juntula gard i Miehoila, fotografert seinast i 1931. Biletet er frå Museiverket si etnologiske biletssamling.]]
'''Juntula gard''' (finsk: ''Juntulan tila'') er ein historisk gard i landsbyen [[Miehoila]] i den tidlegare kommunen [[Hauho]], no ein del av [[Tavastehus]] i Finland. Garden er knytt til gardbrukaren '''Robert (Roope) Juntula''', som er omtala i finsk lokalhistorie og i forsking om [[Hella Wuolijoki]].<ref>Wuolijoki, Erkki. ''Niskavuoren henki – Viljapelloilta valkokankaalle''. Karisto, 2015.</ref>
== Historie ==
Juntula er ein av dei eldste gardane i Miehoila. I første halvdel av 1900-talet var garden eigd av Robert (Roope) Juntula, som dreiv jordbruk, skogbruk og husdyrhald.<ref>Wuolijoki, Erkki. ''Niskavuoren henki – Viljapelloilta valkokankaalle''. Karisto, 2015.</ref>
På 1930-talet vart det òg drive '''Juntula pensjonat''' på garden. Ifølgje ''Pensionat, vilohem och kurorter i Finland'' (1936) hadde pensjonatet 21 rom og 60 sengeplassar og baud på fullpensjon. Mellom tilboda var bibliotek, badstove og garasje. Pensjonatet låg ved ein innsjø og vart drive av Robert Juntula.<ref>{{Bokref|tittel=Pensionat, vilohem och kurorter i Finland|utgjevar=Turistföreningen i Finland / Finlandsresor|år=1936|side=22|språk=sv}}</ref><ref>''Hufvudstadsbladet'', nr. 133, 1935.</ref>
== Kjelder ==
<references />
3pvi99r1k8q5pdg5pfnzl1b7cczdq9x
Wikipedia:Utvald artikkel/Veke 35, 2026
4
431402
3664308
2026-08-03T07:11:19Z
Ranveig
39
Oppretta sida med «{{framside bilete|Tay Head beach, Antarctica.jpg|Pingvinar på Joinville Island.|:nn:Joinville Island}} '''[[:nn:Joinville Island|Joinville Island]]''' er den største øya i Joinville Island-gruppa, som ligg utanfor nordausttuppen av Den antarktiske halvøya. Ho er kring 64 km lang frå aust til vest og 20 km brei. Mellom øya og fastlandet ligg Antarctic Sound. Ho ligg i kravområda til Argentina, Storbritannia og Chile. Joinville Island vart oppdaga og kartlagd kr…»
3664308
wikitext
text/x-wiki
{{framside bilete|Tay Head beach, Antarctica.jpg|Pingvinar på Joinville Island.|:nn:Joinville Island}}
'''[[:nn:Joinville Island|Joinville Island]]''' er den største øya i Joinville Island-gruppa, som ligg utanfor nordausttuppen av Den antarktiske halvøya. Ho er kring 64 km lang frå aust til vest og 20 km brei. Mellom øya og fastlandet ligg Antarctic Sound. Ho ligg i kravområda til Argentina, Storbritannia og Chile.
Joinville Island vart oppdaga og kartlagd kring 1838 av ein fransk ekspedisjon kommandert av kaptein Jules Dumont d'Urville. Ho vart kalla opp etter François, prinsen av Joinville (1818–1900), den tredje sonen til hertug Louis-Philippe av Orléans som seinare vart kong Ludvig Filip av Frankrike. ''[[:nn:Joinville Island|Les meir …]]''
gc6k6fmk6gngmdvxc0495kydad1r9vo
Epipactis helleborine ssp. leuti
0
431403
3664328
2026-08-03T07:45:20Z
TU-nor
12071
Oppretta sida med «{{DISPLAYTITLE:''Epipactis helleborine'' ssp. ''leuti''}} {{Taksoboks-pluss | namn = ''Epipactis helleborine'' ssp. ''leuti'' | status = | status_noreg = | filnamn = | biletstorleik = | rike = [[Plantar|Planteriket]] | klasse = [[Einfrøblada plantar|Einfrøblada]] | orden = [[Aspargesordenen]] | familie = [[Orkidéfamilien]] | slekt l = [[Epipactis]] | art = Epipactis helle…»
3664328
wikitext
text/x-wiki
{{DISPLAYTITLE:''Epipactis helleborine'' ssp. ''leuti''}}
{{Taksoboks-pluss
| namn = ''Epipactis helleborine'' ssp. ''leuti''
| status =
| status_noreg =
| filnamn =
| biletstorleik =
| rike = [[Plantar|Planteriket]]
| klasse = [[Einfrøblada plantar|Einfrøblada]]
| orden = [[Aspargesordenen]]
| familie = [[Orkidéfamilien]]
| slekt l = [[Epipactis]]
| art = [[Epipactis helleborine|E. helleborine]]
| vitskapleg namn = Epipactis helleborine ''ssp.'' leuti
| klassifisert av = (Robatsch) Kreutz
| habitat=kalkrik [[skog]]
}}
'''''Epipactis helleborine'' ssp. ''leuti''''' er ei [[plante]] i [[flangreslekta]] ''Epipactis'' i [[orkidéfamilien]] (marihandfamilien) Orchidaceae. Ho finst ikkje i Noreg.
==Systematikk==
I nyare sentraleuropeisk litteratur nemner ein denne underarten, stundom rekna som ein eigen art ''E. leuti''.<ref name="Krajnc"/> Han har førebels ikkje noko polsk namn.<ref name="Przyroda2"/> I ''Plants of the World Online'' er planta ikkje rekna som ein eigen underart, men som eit synonym for [[skogbreiflangre]].<ref name="powo"/>
==Utbreiing==
Underarten finst i sentral-Europa og har eit par ferske funnstader heilt sør i Polen.<ref name="Przyroda2"/>
== Referansar ==
{{refopning}}
<references>
<ref name="powo">{{Kilde www
|url = https://powo.science.kew.org/taxon/urn:lsid:ipni.org:names:77065136-1
|tittel = PoWO: ''Epipactis helleborine'' subsp. ''leutei''
|besøksdato = 2024-03-07
|utgiver = Plants of the World Online
}}</ref>
<ref name="Przyroda2">{{Kjelde www
|url = https://przyrodniczo.pl/rosliny/kruszczyk-e-helleborine-ssp-leutei/
|tittel = Kruszczyk ''E. helleborine'' ssp. ''leutei''
|vitja = 2026-08-03
|utgjevar = Przyroda Dolnego Śląska
}}</ref>
<ref name="Krajnc">{{Artikkelkjelde
| forfattar = Andreja Urbanek Krajnc, Matej Lipovšek, Zlata Luthar, Anja Ivanuš, Staš Miljuš, Borut Bohanec, Metka Šiško
| utgjevingsår= 2022
| tittel = Taxonomic analysis of certain taxa of ''Epipactis'' in Slovenia
| publikasjon = Perspectives in Plant Ecology, Evolution and Systematics
| bind = 56
| nummer = September
| side = 1–17
| url = https://www.researchgate.net/publication/258905995_Knipprotter_i_Skane
| doi=
| isbn=
| kommentar=
}}</ref>
</references>
{{refslutt}}
== Bakgrunnsstoff ==
* {{Artslenkjer}}
{{Autoritetsdata}}
[[Kategori:Orkidear i Polen]]
[[Kategori:Flangreslekta]]
cy04xuot3c7r8w6w3de00hjp4hp642h
3664329
3664328
2026-08-03T07:50:11Z
TU-nor
12071
3664329
wikitext
text/x-wiki
{{DISPLAYTITLE:''Epipactis helleborine'' ssp. ''leuti''}}
{{Taksoboks-pluss
| namn = ''Epipactis helleborine'' ssp. ''leuti''
| status =
| status_noreg =
| filnamn =
| biletstorleik =
| rike = [[Plantar|Planteriket]]
| klasse = [[Einfrøblada plantar|Einfrøblada]]
| orden = [[Aspargesordenen]]
| familie = [[Orkidéfamilien]]
| slekt l = [[Epipactis]]
| art = [[Epipactis helleborine|E. helleborine]]
| vitskapleg namn = Epipactis helleborine ''ssp.'' leuti
| klassifisert av = (Robatsch) Kreutz
| habitat=kalkrik [[skog]]
}}
'''''Epipactis helleborine'' ssp. ''leuti''''' er ei [[plante]] i [[flangreslekta]] ''Epipactis'' i [[orkidéfamilien]] (marihandfamilien) Orchidaceae. Ho finst ikkje i Noreg.
==Systematikk==
I nyare sentraleuropeisk litteratur nemner ein denne underarten av [[breiflangre]], stundom rekna som ein eigen art ''E. leuti''.<ref name="Krajnc"/> Han har førebels ikkje noko polsk namn.<ref name="Przyroda2"/> I ''Plants of the World Online'' er planta ikkje rekna som ein eigen underart, men som eit synonym for [[skogbreiflangre]].<ref name="powo"/>
==Utbreiing==
Underarten finst i sentral-Europa og har eit par ferske funnstader heilt sør i Polen.<ref name="Przyroda2"/>
== Referansar ==
{{refopning}}
<references>
<ref name="powo">{{Kilde www
|url = https://powo.science.kew.org/taxon/urn:lsid:ipni.org:names:77065136-1
|tittel = PoWO: ''Epipactis helleborine'' subsp. ''leutei''
|besøksdato = 2024-03-07
|utgiver = Plants of the World Online
}}</ref>
<ref name="Przyroda2">{{Kjelde www
|url = https://przyrodniczo.pl/rosliny/kruszczyk-e-helleborine-ssp-leutei/
|tittel = Kruszczyk ''E. helleborine'' ssp. ''leutei''
|vitja = 2026-08-03
|utgjevar = Przyroda Dolnego Śląska
}}</ref>
<ref name="Krajnc">{{Artikkelkjelde
| forfattar = Andreja Urbanek Krajnc, Matej Lipovšek, Zlata Luthar, Anja Ivanuš, Staš Miljuš, Borut Bohanec, Metka Šiško
| utgjevingsår= 2022
| tittel = Taxonomic analysis of certain taxa of ''Epipactis'' in Slovenia
| publikasjon = Perspectives in Plant Ecology, Evolution and Systematics
| bind = 56
| nummer = September
| side = 1–17
| url = https://www.researchgate.net/publication/258905995_Knipprotter_i_Skane
| doi=
| isbn=
| kommentar=
}}</ref>
</references>
{{refslutt}}
== Bakgrunnsstoff ==
* {{Artslenkjer}}
{{Autoritetsdata}}
[[Kategori:Orkidear i Polen]]
[[Kategori:Flangreslekta]]
b133w43gimb587pfrez6j74iyzvxv85
Epipactis distans
0
431404
3664332
2026-08-03T08:09:54Z
TU-nor
12071
Omdirigerer til [[Epipactis helleborine ssp. orbicularis]]
3664332
wikitext
text/x-wiki
#OMDIRIGER [[Epipactis helleborine ssp. orbicularis]]
0w1crcwp5p7ididtcqsny7tvf1gduqs
Epipactis orbicularis
0
431405
3664333
2026-08-03T08:10:39Z
TU-nor
12071
Omdirigerer til [[Epipactis helleborine ssp. orbicularis]]
3664333
wikitext
text/x-wiki
#OMDIRIGER [[Epipactis helleborine ssp. orbicularis]]
0w1crcwp5p7ididtcqsny7tvf1gduqs
Epipactis helleborine ssp. distans
0
431406
3664334
2026-08-03T08:11:20Z
TU-nor
12071
Omdirigerer til [[Epipactis helleborine ssp. orbicularis]]
3664334
wikitext
text/x-wiki
#OMDIRIGER [[Epipactis helleborine ssp. orbicularis]]
0w1crcwp5p7ididtcqsny7tvf1gduqs
Epipctis leuti
0
431407
3664335
2026-08-03T08:13:43Z
TU-nor
12071
Omdirigerer til [[Epipactis helleborine ssp. leuti]]
3664335
wikitext
text/x-wiki
#OMDIRIGER [[Epipactis helleborine ssp. leuti]]
5c2cef2fthpcm09hglaamhql3uopfa2
Epipactis leptochila ssp. neglecta
0
431408
3664337
2026-08-03T08:32:30Z
TU-nor
12071
Omdirigerer til [[Grønflangre]]
3664337
wikitext
text/x-wiki
#OMDIRIGER [[Grønflangre]]
e3d4hlck6y7mjla6kzjxwgqnoq5hqgn
Kåltistel
0
431409
3664339
2026-08-03T08:36:26Z
Ranveig
39
Laga gjennom omsetjing av sida «[[:no:Special:Redirect/revision/23448257|Kåltistel]]»
3664339
wikitext
text/x-wiki
'''Kåltistel''' (''Cirsium olecraceum'') er ein fleirårig plante i [[Korgplantefamilien|korgplantafamilien]].
Han er ein storvaksen art og er kjenneteikna av at blomane er omringa av store, bleike, gulgrøne blad rundt blomsterhovuda. Stilken er utan torner og er vanlegvis ugreina. Han kan bli opptil ein og ein halv meter høg. Blada er mjuke, med breie flikar og bladkantane er heile eller sagtanna, med mjuke tornar.
Kåltistel blømer frå juli til september med vanlegvis lysegule blomster. I sjeldne tilfelle kan blomane òg vera mørkeraud-lilla. Planten er lett å kjenna att. Han kan òg danna hybridar med fleire av dei andre tistelartane.
Kåltistel trivst på fuktig mark i enger, ved bekker og i fuktig skog. Han kan òg av og til dukka opp på kulturmark som i åkerkantar, skrotmark og vegkantar.
Det latinske namnet ''C. olecraceum'' stammar frå det latinske ordet ''olus'', som tyder grønsak. Arten er etande, og har vorte brukt til mat i land som [[Russland]], [[India]] og [[Japan]].
I [[Noreg]] finn ein hovudsakleg arten på [[Austlandet]] og meir sjeldan langs kysten nord til [[Troms fylke|Troms]]. Han er i tilbakegang i Noreg, og fleire forekomster registrert tidleg på 1980-talet ser ut til å vera borte. Kåltistel blir no vurdert som nær truga på den norske [[Norsk raudliste for artar|Raudlista]].
[[Fil:Cirsium_oleraceum.jpg|venstre|mini|Plansje av kåltistel]]
== Kjelder ==
<references>
<ref name="adb_taxon_100516">{{Kilde www|url=https://www.artsdatabanken.no/Taxon/_/100516|tittel=Artsdatabankens artsopplysninger|besøksdato=2022-02-24|dato=2022-02-24|utgiver=Artsdatabanken}}</ref>
<ref name="adb rano">{{Kilde www|url=https://artsdatabanken.no/lister/rodlisteforarter/2021/16203|tittel=Karplanter. Vurdering av kåltistel ''Cirsium oleraceum'' som NT→VU for Norge|besøksdato=2023-03-29|forfattere=Solstad H, Elven R, Arnesen G, Eidesen PB, Gaarder G, Hegre H, Høitomt T, Mjelde M og Pedersen O|dato=2021-11-24|verk=Norsk rødliste for arter 2021|utgiver=Artsdatabanken|url-tilgang=åpen}}</ref>
</references>
{{refopning}}
*''Denne artikkelen bygger på «[[:no:Kåltistel|Kåltistel]]» frå {{Wikipedia-utgåve|no}}, den 3. august 2026.''
{{refslutt}}{{Autoritetsdata}}
[[Kategori:Plantar i Noreg]]
[[Kategori:Korgplantefamilien]]
c38wo7aahrj5a2p6rh7uh0d6a83vk7j
3664340
3664339
2026-08-03T08:41:40Z
Ranveig
39
3664340
wikitext
text/x-wiki
{{taksoboksLua
| status_noreg=vu
|taksonomi_WD=ja
}}
'''Kåltistel''' (''Cirsium olecraceum'') er ein fleirårig plante i [[Korgplantefamilien|korgplantafamilien]].
Han er ein storvaksen art og er kjenneteikna av at blomane er omringa av store, bleike, gulgrøne blad rundt blomsterhovuda. Stilken er utan torner og er vanlegvis ugreina. Han kan bli opptil ein og ein halv meter høg. Blada er mjuke, med breie flikar og bladkantane er heile eller sagtanna, med mjuke tornar.
Kåltistel blømer frå juli til september med vanlegvis lysegule blomster. I sjeldne tilfelle kan blomane òg vera mørkeraud-lilla. Planten er lett å kjenna att. Han kan òg danna hybridar med fleire av dei andre tistelartane.
Kåltistel trivst på fuktig mark i enger, ved bekker og i fuktig skog. Han kan òg av og til dukka opp på kulturmark som i åkerkantar, skrotmark og vegkantar.
Det latinske namnet ''C. olecraceum'' stammar frå det latinske ordet ''olus'', som tyder grønsak. Arten er etande, og har vorte brukt til mat i land som [[Russland]], [[India]] og [[Japan]].
I [[Noreg]] finn ein hovudsakleg arten på [[Austlandet]] og meir sjeldan langs kysten nord til [[Troms fylke|Troms]]. Han er i tilbakegang i Noreg, og fleire forekomster registrert tidleg på 1980-talet ser ut til å vera borte. Kåltistel blir no vurdert som sårbar på den norske [[Norsk raudliste for artar|Raudlista]].<ref>{{Citation|title=Kåltistel ''Cirsium oleraceum''|url=https://nortaxa.artsdatabanken.no/name-info/100516|website=nortaxa.artsdatabanken.no|accessdate=2026-08-03}}</ref>
[[Fil:Cirsium_oleraceum.jpg|venstre|mini|Plansje av kåltistel]]
== Kjelder ==
{{fotnoteliste}}
{{refopning}}
*''Denne artikkelen bygger på «[[:no:Kåltistel|Kåltistel]]» frå {{Wikipedia-utgåve|no}}, den 3. august 2026.''
{{refslutt}}
== Bakgrunnsstoff ==
* {{artslenkjer}}
{{Autoritetsdata}}
[[Kategori:Plantar i Noreg]]
[[Kategori:Korgplantefamilien]]
hi9004n2i9s4rgidj15gnffr9h99dyg
Diskusjon:Spilvalen
1
431410
3664341
2026-08-03T09:01:13Z
Haros
226
/* Navnene Spilvalen og Spilvaløya */ ny bolk
3664341
wikitext
text/x-wiki
== Navnene Spilvalen og Spilvaløya ==
(Beklager at jeg ikke skriver på nynorsk, men på bokmål)
Jeg legger for tiden bl.a. inn navn på øyer og jeg finner at for denne er det Spilvaløya som er navnet på øya. Ettersom forekomst av er øy, ikke et bruk, lar jeg etiketten på dette være SSRs navn på øya for nb og for mul. Det kan være at det også er ett og annet tilfelle hvor jeg har gjort tilsvarende. OpenStreetMap som jeg også kobler sammen med Wikidata i samme slengen, bruker også navnet på øya for øya. De har navnet Spilvalen satt på bruket på en av naboøyene.
Dere har forøvrig en god dekning av øyer i Vestland og Møre og Romsdal som vi mangler på nowiki. [[Brukar:Haros|Haros]] ([[Brukardiskusjon:Haros|diskusjon]]) 3. august 2026 kl. 11:01 (CEST)
h7eejjx9b6zsix8zk7ee14di4rqsiq4
Epipactis neglecta
0
431411
3664344
2026-08-03T09:06:24Z
TU-nor
12071
Omdirigerer til [[Grønflangre]]
3664344
wikitext
text/x-wiki
#OMDIRIGER [[Grønflangre]]
e3d4hlck6y7mjla6kzjxwgqnoq5hqgn
I Sun-sin
0
431412
3664349
2026-08-03T10:00:00Z
Ranveig
39
Ranveig flytte sida [[I Sun-sin]] til [[Yi Sun-sin]]: Namneforma eg finn på norsk.
3664349
wikitext
text/x-wiki
#OMDIRIGER [[Yi Sun-sin]]
fz7okyrmtnlpbckjwbcb2awz4rscxua
Epipactis albensis
0
431413
3664355
2026-08-03T11:22:34Z
TU-nor
12071
Oppretta sida med «{{Kursiv tittel}} {{Taksoboks-pluss | status = lc | status_noreg = | filnamn = Epipactis albensis 02.jpg | biletstorleik = 240 px | rike = [[Plantar|Planteriket]] | klasse = [[Einfrøblada plantar|Einfrøblada]] | orden = [[Aspargesordenen]] | familie = [[Orkidéfamilien]] | slekt l = [[Epipactis]] | art = E. albensis | vitskapleg namn = Epipactis albensis | klassifisert av = Nováková & Rydlo | h…»
3664355
wikitext
text/x-wiki
{{Kursiv tittel}}
{{Taksoboks-pluss
| status = lc
| status_noreg =
| filnamn = Epipactis albensis 02.jpg
| biletstorleik = 240 px
| rike = [[Plantar|Planteriket]]
| klasse = [[Einfrøblada plantar|Einfrøblada]]
| orden = [[Aspargesordenen]]
| familie = [[Orkidéfamilien]]
| slekt l = [[Epipactis]]
| art = E. albensis
| vitskapleg namn = Epipactis albensis
| klassifisert av = Nováková & Rydlo
| habitat=[[lauvskog]]
| utbreiing=sentrale [[Europa]]
}}
'''''Epipactis albensis''''' er ei [[plante]] i [[flangreslekta]] ''Epipactis'' i [[orkidéfamilien]] (marihandfamilien) Orchidaceae. Arten lever i lauvskog i sentral-Europa, men finst ikkje i Noreg.<ref name="powo"/>
==Utbreiing==
I Tyskland er arten (tysk namn ''Elbe-Ständelwurz'') rekna som kritisk truga (CR, ''Vom Aussterben bedroht''),<ref name="Rote List"/> medan han i Polen (polsk namn ''kruszczyk połabski'') veks sør i landet, men er ikkje raudlistevurdert på grunn av mangelfulle data (DD).<ref name="Czerwona"/><ref name="Przyroda"/>
== Referansar ==
{{refopning}}
<references>
<ref name="powo">{{Kilde www
|url = https://powo.science.kew.org/taxon/urn:lsid:ipni.org:names:633147-1
|tittel = PoWO: Epipactis albensis
|besøksdato = 2026-08-03
|utgiver = Plants of the World Online
}}</ref>
<ref name="Rote List">{{Kjelde www
|url = https://www.rote-liste-zentrum.de/organismengruppen/pflanzen/farn-und-bluetenpflanzen-tracheophyta/?q=Farn-%20und%20Blütenpflanzen
|tittel = Die Roten Listen: Farn- und Blütenpflanzen (Tracheophyta)
|vitja = 2026-07-22
|utgjevar = Bundesamt für Naturschutz
}}</ref>
<ref name="Czerwona">{{Kjelde www
|url = https://www.atlas-roslin.pl
|tittel = Flora Polski
|vitja = 2026-07-22
|utgjevar = atlas-roslin.pl
}}</ref>
<ref name="Przyroda">{{Kjelde www
|url = https://przyrodniczo.pl/rosliny/kruszczyk-polabski/
|tittel = Kruszczyk połabski
|vitja = 2026-08-03
|utgjevar = Przyroda Dolnego Śląska
}}</ref>
</references>
{{refslutt}}
== Bakgrunnsstoff ==
* {{Artslenkjer}}
{{Autoritetsdata}}
[[Kategori:Orkidear i Tyskland]]
[[Kategori:Orkidear i Polen]]
[[Kategori:Flangreslekta]]
e1ffqzpxslwbayr7lq28wj5x2jf6lwf
Epipactis bugacensis
0
431414
3664356
2026-08-03T11:31:50Z
TU-nor
12071
Oppretta sida med «{{Kursiv tittel}} {{Taksoboks-pluss | status = | status_noreg = | filnamn = | biletstorleik = | rike = [[Plantar|Planteriket]] | klasse = [[Einfrøblada plantar|Einfrøblada]] | orden = [[Aspargesordenen]] | familie = [[Orkidéfamilien]] | slekt l = [[Epipactis]] | art = E. bugacensis | vitskapleg namn = Epipactis bugacensis | klassifisert av = Robatsch | habitat=[[lauvskog]] | utbreiing=sentral…»
3664356
wikitext
text/x-wiki
{{Kursiv tittel}}
{{Taksoboks-pluss
| status =
| status_noreg =
| filnamn =
| biletstorleik =
| rike = [[Plantar|Planteriket]]
| klasse = [[Einfrøblada plantar|Einfrøblada]]
| orden = [[Aspargesordenen]]
| familie = [[Orkidéfamilien]]
| slekt l = [[Epipactis]]
| art = E. bugacensis
| vitskapleg namn = Epipactis bugacensis
| klassifisert av = Robatsch
| habitat=[[lauvskog]]
| utbreiing=sentrale og sørvestlege [[Europa]]
}}
'''''Epipactis bugacensis''''' er ei [[plante]] i [[flangreslekta]] ''Epipactis'' i [[orkidéfamilien]] (marihandfamilien) Orchidaceae. Arten lever i lauvskog i sentrale og sørvestlege Europa, men finst ikkje i Noreg.<ref name="powo"/>
==Utbreiing==
I Tyskland er arten (tysk namn ''Ungarische Ständelwurz'') rekna som svært sjeldan (''Extrem selten'').<ref name="Rote List"/>
== Referansar ==
{{refopning}}
<references>
<ref name="powo">{{Kilde www
|url = https://powo.science.kew.org/taxon/urn:lsid:ipni.org:names:939570-1
|tittel = PoWO: Epipactis bugacensis
|besøksdato = 2026-08-03
|utgiver = Plants of the World Online
}}</ref>
<ref name="Rote List">{{Kjelde www
|url = https://www.rote-liste-zentrum.de/organismengruppen/pflanzen/farn-und-bluetenpflanzen-tracheophyta/?q=Farn-%20und%20Blütenpflanzen
|tittel = Die Roten Listen: Farn- und Blütenpflanzen (Tracheophyta)
|vitja = 2026-07-22
|utgjevar = Bundesamt für Naturschutz
}}</ref>
</references>
{{refslutt}}
== Bakgrunnsstoff ==
* {{Artslenkjer}}
{{Autoritetsdata}}
[[Kategori:Orkidear i Tyskland]]
[[Kategori:Flangreslekta]]
cagua203boprhrhq9sqik6e9t1xj8x6