Wikipedia nnwiki https://nn.wikipedia.org/wiki/Hovudside MediaWiki 1.47.0-wmf.21 first-letter Filpeikar Spesial Diskusjon Brukar Brukardiskusjon Wikipedia Wikipedia-diskusjon Fil Fildiskusjon MediaWiki MediaWiki-diskusjon Mal Maldiskusjon Hjelp Hjelpdiskusjon Kategori Kategoridiskusjon Tema Temadiskusjon Undertekstar Undertekstdiskusjon Modul Moduldiskusjon Arrangement Arrangementsdiskusjon 0 820 3674993 3631310 2026-09-27T12:40:43Z Johshh 122989 3674993 wikitext text/x-wiki {{infoboks biografi}} '''Henry George''' ({{levde|2. september|1839|29. oktober|1897|George, Henry}}) var ein [[journalist]], politisk [[økonom]] og [[sosialfilosofi|sosialfilosof]] frå [[USA]]. Han gjorde framlegg om ein [[skatt]], eller [[grunnrente]], på jordeige. Tankane hans vart formulert i fleire bøker. Tilhengjarane av teoriane hans vert kalla «georgistar», og av namnet hans kjem ordet «[[georgisme]]». Den norske forfattaren [[Arne Garborg]] var rekna for å stå georgismen nær. Georgisme er idégrunnlaget for det danske politiske partiet [[Danmarks Retsforbund]]. == Liv og verk == George vart fødd i [[Philadelphia]] i [[Pennsylvania]]. Som 16-åring reiste han ut som sjømann, og etter ei tid til sjøs slo han seg ned i [[California]]. Etter nokre mislukka forsøk på [[gullgraving]], starta han ei karriere innan i [[avis]]verda. Han starta som [[trykkar]], og enda opp som [[redaktør]] og aviseigar. På ei ferd til [[New York City|New York]] vart George ovundra over levekåra til dei fattige i storbyen. Han såg det som eit paradoks at dei fattige i den etablerte storbyen hadde dårlegare levekår enn i det mindre utvikla California. Tankane om dei fattige sine levekår gav tema og tittel til boka ''Progress and Poverty'', eller ''Framsteg og fattigdom''. Boka kom ut i [[1879]], og vart ein storseljar. På kort tid vart det seld over 3 millionar bøker. I boka argumenterte George for at nær all rikdom frå sosiale og teknologiske framsteg i ein fri [[marknadsøkonomi]] vart tekne av jordeigarar og monopolistar ved hjelp av leigeprisar. Ein slik konsentrasjon av rikdom som ein ikkje arbeider for var den grunnleggjande årsaka til fattigdom. George såg lite rettferd i å hindra menneske i å nytta naturressursar. Han meinte at slike hindringar var å likna med [[slaveri]]. I denne samanhengen kom og omgrepet [[lønsslaveri]] inn. George kunne sjå desse samanhengane, mykje på grunn av han hadde vore fattig sjølv. På reiser hadde han sett mange forskjellige samfunn, og budde i California i ei tid med rask vekst og framgang. Spesielt hadde han merka seg korleis bygging av [[jarnveg]]ar i California gjorde at jordverdiar og leiger auka meir enn lønene. == Økonomiske teoriar == George utvikla nokre av dei viktigaste delane av sine økonomiske teoriar som ein kritikk av eit døme brukt av [[Bastiat]]. Bastiat skulle med dette dømet forklara tilhøvet mellom [[rente]]r og [[profitt]]. Bastiat hadde bede lesarane sine tenkja på to snikkarar. Han gav dei namna ''James'' og ''William''. James hadde bygd ein høvel, og hadde lånt ut høvelen til William i eitt år. Ville James vera nøgd med å få ein like god høvel attende eitt år seinare? Truleg ville han ha rekna med å få ei trefjøl med som rente. Kjernen i teorien om [[rente]] og [[leige]] er å skjøna kvifor. Bastiat la vekt på at James hadde gjeve William tilgjenge til [[verktøy]] for å få auka [[produktivitet]]. James ville såleis gjerne ha betalt for den auka produktiviteten i løpet av eitt år. George aksepterte ikkje forklaringa. Han skreiv at sjølv om all rikdom var utgjort av slike ting som høvlar, og all produksjon var snikkararbeid, ville renter bety å stjela frå arbeidarane. Rente kunne såleis ikkje eksistera. På same vis ville det vera om rikdom var universet si materie, og produksjon var å få materien til å endra form. Nokre former for rikdom er fruktbare i seg sjølv. Her kan nemnast ei ku og ein okse. Eit anna døme er ei tønne med druesaft som modnast til vin. Jordarealer i seg sjølv er fruktbar rikdom. Høvlar og andre typar av treg materie kan ein tena renter på indirekte. Pengar er og slik, ein kan få rikdom ved å låna dei ut. Rentene eller fortenesta får ein berre ved å vera delar av den same sosiale sirkelen for utveksling. == Politiske framlegg == Sjølv om George var mest kjend for å erstatta andre skattar med skattar på jordeige, hadde han i tillegg andre politiske framlegg. George var kritisk til strenge [[patent]]s- og [[opphavsrett]]sreglar og han gjekk inn for å mjuka opp patentreglane. I staden kunne styresmaktene støtta opp om forsking og vitskapleg arbeid. Såleis ville ein kunna løysa opp monopolsituasjonar. «Naturlege» monopol måtte skattleggjast. George gjekk inn for ein kombinasjon av fri marknad og godt sosialvesen. Dei sosiale goda skulle finansierast gjennom skatt på jordeige og på monopolføretak. Økonomar som [[nobelpris]]vinnar [[Milton Friedman]] har gått med på at George sin skatt på jordeige kan vera eit godt system. Skatt på jordeige påverkar vanlegvis ikkje prisen på forbruksvarer. Moderne [[miljøvern]]arar har hatt tankar om jorda som ein planet menneska eig saman. Enkelte har gått inn for tanken om skattar og avgifter på [[forureining]], på same vis som på jordeige. == George sine tankar i tida etter han levde == I 1886 var George ein av kandidatane i valet på borgarmeister i [[New York by|New York]]. George kom på andre plass (betre enn [[Theodore Roosevelt]]). Han var kandidat igjen i 1897, men døydde fire dagar før valdagen. Om lag 100&nbsp;000 menneske var med i [[gravferd]]a. [[Agnes de Mille]], barnebarnet til George, meinte at bøkene til George gjorde at han vart den tredje mest kjende mannen i [[Sambandsstatane|USA]]. Berre [[Mark Twain]] og [[Thomas Edison]] var meir kjend. George var og populær som talar. Som talar reiste han til [[øya Irland|Irland]] og [[Skottland]]. I desse landa var, og til dels er, jordeige eit viktig politisk tema. Ideane til George er i noko grad nytta i [[Sør-Afrika]], [[Taiwan]], [[Hong Kong]], og [[Australia]]. Styremaktene krev inn ein jordverdiskatt. Skatten er trass i dette låg og med mange unntak. Eit forsøk av den britiske regjeringa i 1909 til å innføra ein jordverdiskatt, utløyste ei politisk krise. Indirekte førte dette til ei omskiping av [[House of Lords|overhuset]]. Henry George var kjend med [[Karl Marx]] sine verk. George meinte at om tankane til Marx vart sett i verk, ville det føra til eit diktatur. Populariteten til Henry George minka utover på [[1900-talet]]. Trass i dette finst det enno mange [[Georgisme|georgistiske]] organisasjonar. Mange kjende personar vart påverka av George. Her kan nemnast [[George Bernard Shaw]], [[Leo Tolstoj]], [[Sun Yat Sen]], [[Herbert Simon]]<ref>[http://www.nobel.se/economics/laureates/1978/simon-autobio.html]</ref> og [[David Lloyd George]]. [[Lizzie Magie]] laga i 1904 til brettspelet [[Monopol (spel)|Monopol]]. Monopolspelet skulle demonstrera teoriane til George. I den siste boka til [[Martin Luther King]]<ref>{{Citation |title=arkivkopi |url=http://www.progress.org/dividend/cdking.html |accessdate=2004-09-25 |archive-date=2010-12-28 |archive-url=https://web.archive.org/web/20101228063246/http://www.progress.org/dividend/cdking.html |url-status=yes }}</ref> trekte han fram Henry George sine tankar om ei [[minsteløn]] eller [[borgarløn]]. I [[presidentvalet i USA i 2004|2004 valkampen i USA]], gjekk [[Ralph Nader]] inn for skattar på forureining og jordverdiskattar.<ref>{{Citation |title=arkivkopi |url=http://www.votenader.org/issues/index.php?cid=7 |accessdate=2004-10-02 |archive-date=2007-06-12 |archive-url=https://web.archive.org/web/20070612015300/http://www.votenader.org/issues/index.php?cid=7 |url-status=yes }}</ref> == Kritikk av George == George sine skrifter og teoriar har fått kritikk. Eit døme på dette er den austerrikske økonomen [[Eugen von Böhm-Bawerk]], som kom med eit kritisk syn på George si tilnærming til dømet med snikkaren sin høvel. For det første, skreiv Böhm-Bawerk, er det ikkje mogleg å stø dette skiljet mellom to klassar av produksjonstypar. I ein av typane er naturkreftene tenkt å skulla vera eit element som fungerer ved sida av arbeid. I den andre er ikkje dette slik. Naturvitskapane har for lenge sidan synt oss at alt i naturen heng saman. Muskelrørslene til ein person som nyttar høvelen, ville vera lite nyttig, om det ikkje var for hjelp av naturkrefter og jernet i høvelen. == Bibliografi == * ''Progress and Poverty'' 1879 * ''Social Problems'' 1883 * ''The Land Question'' 1884 * ''Protection or Free Trade'' 1886 * ''A Perplexed Philosopher'' 1892 * ''The Science of Political Economy'' 1898 == Fotnotar == {{fotnoteliste}} == Bakgrunnsstoff == * {{Språkikon|en}} [https://henrygeorge.org The Henry George Institute] * {{Nbsøk|George, Henry|bøker av}} * {{Wikisource2|:no:Forfatter:Henry George}} {{tidlegare utvald|år=2008}} {{Autoritetsdata}} [[Kategori:Økonomar frå USA]] [[Kategori:USA-amerikanske journalistar]] [[Kategori:Folk frå Philadelphia]] 9m0ff1jv2qmujxh44klgj7l2liqvyd6 3674997 3674993 2026-09-27T13:34:36Z Ranveig 39 Ref-flikk 3674997 wikitext text/x-wiki {{infoboks biografi}} '''Henry George''' ({{levde|2. september|1839|29. oktober|1897|George, Henry}}) var ein [[journalist]], politisk [[økonom]] og [[sosialfilosofi|sosialfilosof]] frå [[USA]]. Han gjorde framlegg om ein [[skatt]], eller [[grunnrente]], på jordeige. Tankane hans vart formulert i fleire bøker. Tilhengjarane av teoriane hans vert kalla «georgistar», og av namnet hans kjem ordet «[[georgisme]]». Den norske forfattaren [[Arne Garborg]] var rekna for å stå georgismen nær. Georgisme er idégrunnlaget for det danske politiske partiet [[Danmarks Retsforbund]]. == Liv og verk == George vart fødd i [[Philadelphia]] i [[Pennsylvania]]. Som 16-åring reiste han ut som sjømann, og etter ei tid til sjøs slo han seg ned i [[California]]. Etter nokre mislukka forsøk på [[gullgraving]], starta han ei karriere innan i [[avis]]verda. Han starta som [[trykkar]], og enda opp som [[redaktør]] og aviseigar. På ei ferd til [[New York City|New York]] vart George ovundra over levekåra til dei fattige i storbyen. Han såg det som eit paradoks at dei fattige i den etablerte storbyen hadde dårlegare levekår enn i det mindre utvikla California. Tankane om dei fattige sine levekår gav tema og tittel til boka ''Progress and Poverty'', eller ''Framsteg og fattigdom''. Boka kom ut i [[1879]], og vart ein storseljar. På kort tid vart det seld over 3 millionar bøker. I boka argumenterte George for at nær all rikdom frå sosiale og teknologiske framsteg i ein fri [[marknadsøkonomi]] vart tekne av jordeigarar og monopolistar ved hjelp av leigeprisar. Ein slik konsentrasjon av rikdom som ein ikkje arbeider for var den grunnleggjande årsaka til fattigdom. George såg lite rettferd i å hindra menneske i å nytta naturressursar. Han meinte at slike hindringar var å likna med [[slaveri]]. I denne samanhengen kom og omgrepet [[lønsslaveri]] inn. George kunne sjå desse samanhengane, mykje på grunn av han hadde vore fattig sjølv. På reiser hadde han sett mange forskjellige samfunn, og budde i California i ei tid med rask vekst og framgang. Spesielt hadde han merka seg korleis bygging av [[jarnveg]]ar i California gjorde at jordverdiar og leiger auka meir enn lønene. == Økonomiske teoriar == George utvikla nokre av dei viktigaste delane av sine økonomiske teoriar som ein kritikk av eit døme brukt av [[Bastiat]]. Bastiat skulle med dette dømet forklara tilhøvet mellom [[rente]]r og [[profitt]]. Bastiat hadde bede lesarane sine tenkja på to snikkarar. Han gav dei namna ''James'' og ''William''. James hadde bygd ein høvel, og hadde lånt ut høvelen til William i eitt år. Ville James vera nøgd med å få ein like god høvel attende eitt år seinare? Truleg ville han ha rekna med å få ei trefjøl med som rente. Kjernen i teorien om [[rente]] og [[leige]] er å skjøna kvifor. Bastiat la vekt på at James hadde gjeve William tilgjenge til [[verktøy]] for å få auka [[produktivitet]]. James ville såleis gjerne ha betalt for den auka produktiviteten i løpet av eitt år. George aksepterte ikkje forklaringa. Han skreiv at sjølv om all rikdom var utgjort av slike ting som høvlar, og all produksjon var snikkararbeid, ville renter bety å stjela frå arbeidarane. Rente kunne såleis ikkje eksistera. På same vis ville det vera om rikdom var universet si materie, og produksjon var å få materien til å endra form. Nokre former for rikdom er fruktbare i seg sjølv. Her kan nemnast ei ku og ein okse. Eit anna døme er ei tønne med druesaft som modnast til vin. Jordarealer i seg sjølv er fruktbar rikdom. Høvlar og andre typar av treg materie kan ein tena renter på indirekte. Pengar er og slik, ein kan få rikdom ved å låna dei ut. Rentene eller fortenesta får ein berre ved å vera delar av den same sosiale sirkelen for utveksling. == Politiske framlegg == Sjølv om George var mest kjend for å erstatta andre skattar med skattar på jordeige, hadde han i tillegg andre politiske framlegg. George var kritisk til strenge [[patent]]s- og [[opphavsrett]]sreglar og han gjekk inn for å mjuka opp patentreglane. I staden kunne styresmaktene støtta opp om forsking og vitskapleg arbeid. Såleis ville ein kunna løysa opp monopolsituasjonar. «Naturlege» monopol måtte skattleggjast. George gjekk inn for ein kombinasjon av fri marknad og godt sosialvesen. Dei sosiale goda skulle finansierast gjennom skatt på jordeige og på monopolføretak. Økonomar som [[nobelpris]]vinnar [[Milton Friedman]] har gått med på at George sin skatt på jordeige kan vera eit godt system. Skatt på jordeige påverkar vanlegvis ikkje prisen på forbruksvarer. Moderne [[miljøvern]]arar har hatt tankar om jorda som ein planet menneska eig saman. Enkelte har gått inn for tanken om skattar og avgifter på [[forureining]], på same vis som på jordeige. == George sine tankar i tida etter han levde == I 1886 var George ein av kandidatane i valet på borgarmeister i [[New York by|New York]]. George kom på andre plass (betre enn [[Theodore Roosevelt]]). Han var kandidat igjen i 1897, men døydde fire dagar før valdagen. Om lag 100&nbsp;000 menneske var med i [[gravferd]]a. [[Agnes de Mille]], barnebarnet til George, meinte at bøkene til George gjorde at han vart den tredje mest kjende mannen i [[Sambandsstatane|USA]]. Berre [[Mark Twain]] og [[Thomas Edison]] var meir kjend. George var og populær som talar. Som talar reiste han til [[øya Irland|Irland]] og [[Skottland]]. I desse landa var, og til dels er, jordeige eit viktig politisk tema. Ideane til George er i noko grad nytta i [[Sør-Afrika]], [[Taiwan]], [[Hong Kong]], og [[Australia]]. Styremaktene krev inn ein jordverdiskatt. Skatten er trass i dette låg og med mange unntak. Eit forsøk av den britiske regjeringa i 1909 til å innføra ein jordverdiskatt, utløyste ei politisk krise. Indirekte førte dette til ei omskiping av [[House of Lords|overhuset]]. Henry George var kjend med [[Karl Marx]] sine verk. George meinte at om tankane til Marx vart sett i verk, ville det føra til eit diktatur. Populariteten til Henry George minka utover på [[1900-talet]]. Trass i dette finst det enno mange [[Georgisme|georgistiske]] organisasjonar. Mange kjende personar vart påverka av George. Her kan nemnast [[George Bernard Shaw]], [[Leo Tolstoj]], [[Sun Yat Sen]], [[Herbert Simon]]<ref>[http://www.nobel.se/economics/laureates/1978/simon-autobio.html]</ref> og [[David Lloyd George]]. [[Lizzie Magie]] laga i 1904 til brettspelet [[Monopol (spel)|Monopol]]. Monopolspelet skulle demonstrera teoriane til George. I den siste boka til [[Martin Luther King]]<ref>{{Citation|author=The Rev. Martin Luther King, Jr. |title=Final Words of Advice|url=http://www.progress.org/dividend/cdking.html |accessdate=2004-09-25 |archive-date=2010-12-28 |archive-url=https://web.archive.org/web/20101228063246/http://www.progress.org/dividend/cdking.html }}</ref> trekte han fram Henry George sine tankar om ei [[minsteløn]] eller [[borgarløn]]. I [[presidentvalet i USA i 2004|2004 valkampen i USA]], gjekk [[Ralph Nader]] inn for skattar på forureining og jordverdiskattar.<ref>{{Citation |title=Fair Taxes - Nader for President 2004 - www.votenader.org|url=http://www.votenader.org/issues/index.php?cid=7 |accessdate=2004-10-02 |archive-date=2007-06-12 |archive-url=https://web.archive.org/web/20070612015300/http://www.votenader.org/issues/index.php?cid=7 }}</ref> == Kritikk av George == George sine skrifter og teoriar har fått kritikk. Eit døme på dette er den austerrikske økonomen [[Eugen von Böhm-Bawerk]], som kom med eit kritisk syn på George si tilnærming til dømet med snikkaren sin høvel. For det første, skreiv Böhm-Bawerk, er det ikkje mogleg å stø dette skiljet mellom to klassar av produksjonstypar. I ein av typane er naturkreftene tenkt å skulla vera eit element som fungerer ved sida av arbeid. I den andre er ikkje dette slik. Naturvitskapane har for lenge sidan synt oss at alt i naturen heng saman. Muskelrørslene til ein person som nyttar høvelen, ville vera lite nyttig, om det ikkje var for hjelp av naturkrefter og jernet i høvelen. == Bibliografi == * ''Progress and Poverty'' 1879 * ''Social Problems'' 1883 * ''The Land Question'' 1884 * ''Protection or Free Trade'' 1886 * ''A Perplexed Philosopher'' 1892 * ''The Science of Political Economy'' 1898 == Kjelder== {{fotnoteliste}} == Bakgrunnsstoff == * {{Språkikon|en}} [https://henrygeorge.org The Henry George Institute] * {{Nbsøk|George, Henry|bøker av}} * {{Wikisource2|:no:Forfatter:Henry George}} {{tidlegare utvald|år=2008}} {{use dmy dates}} {{Autoritetsdata}} [[Kategori:Økonomar frå USA]] [[Kategori:USA-amerikanske journalistar]] [[Kategori:Folk frå Philadelphia]] 2wtyl1p1r24ov0nr2p2fjtm5f90m0vr 3675157 3674997 2026-09-28T09:18:00Z Ranveig 39 3675157 wikitext text/x-wiki {{infoboks biografi}} '''Henry George''' ({{levde|2. september|1839|29. oktober|1897|George, Henry}}) var ein [[journalist]], politisk [[økonom]] og [[sosialfilosofi|sosialfilosof]] frå [[USA]]. Han gjorde framlegg om ein [[skatt]], eller [[grunnrente]], på jordeige. Tankane hans vart formulert i fleire bøker. Tilhengjarane av teoriane hans vert kalla «georgistar», og av namnet hans kjem ordet «[[georgisme]]». Den norske forfattaren [[Arne Garborg]] var rekna for å stå georgismen nær. Georgisme er idégrunnlaget for det danske politiske partiet [[Danmarks Retsforbund]]. == Liv og verk == George vart fødd i [[Philadelphia]] i [[Pennsylvania]]. Som 16-åring reiste han ut som sjømann, og etter ei tid til sjøs slo han seg ned i [[California]]. Etter nokre mislukka forsøk på [[gullgraving]], starta han ei karriere innan i [[avis]]verda. Han starta som [[trykkar]], og enda opp som [[redaktør]] og aviseigar. På ei ferd til [[New York City|New York]] vart George ovundra over levekåra til dei fattige i storbyen. Han såg det som eit paradoks at dei fattige i den etablerte storbyen hadde dårlegare levekår enn i det mindre utvikla California. Tankane om dei fattige sine levekår gav tema og tittel til boka ''Progress and Poverty'', eller ''Framsteg og fattigdom''. Boka kom ut i [[1879]], og vart ein storseljar. På kort tid vart det seld over 3 millionar bøker. I boka argumenterte George for at nær all rikdom frå sosiale og teknologiske framsteg i ein fri [[marknadsøkonomi]] vart tekne av jordeigarar og monopolistar ved hjelp av leigeprisar. Ein slik konsentrasjon av rikdom som ein ikkje arbeider for var den grunnleggjande årsaka til fattigdom. George såg lite rettferd i å hindra menneske i å nytta naturressursar. Han meinte at slike hindringar var å likna med [[slaveri]]. I denne samanhengen kom og omgrepet [[lønsslaveri]] inn. George kunne sjå desse samanhengane, mykje på grunn av han hadde vore fattig sjølv. På reiser hadde han sett mange forskjellige samfunn, og budde i California i ei tid med rask vekst og framgang. Spesielt hadde han merka seg korleis bygging av [[jarnveg]]ar i California gjorde at jordverdiar og leiger auka meir enn lønene. == Økonomiske teoriar == George utvikla nokre av dei viktigaste delane av sine økonomiske teoriar som ein kritikk av eit døme brukt av [[Bastiat]]. Bastiat skulle med dette dømet forklara tilhøvet mellom [[rente]]r og [[profitt]]. Bastiat hadde bede lesarane sine tenkja på to snikkarar. Han gav dei namna ''James'' og ''William''. James hadde bygd ein høvel, og hadde lånt ut høvelen til William i eitt år. Ville James vera nøgd med å få ein like god høvel attende eitt år seinare? Truleg ville han ha rekna med å få ei trefjøl med som rente. Kjernen i teorien om [[rente]] og [[leige]] er å skjøna kvifor. Bastiat la vekt på at James hadde gjeve William tilgjenge til [[verktøy]] for å få auka [[produktivitet]]. James ville såleis gjerne ha betalt for den auka produktiviteten i løpet av eitt år. George aksepterte ikkje forklaringa. Han skreiv at sjølv om all rikdom var utgjort av slike ting som høvlar, og all produksjon var snikkararbeid, ville renter bety å stjela frå arbeidarane. Rente kunne såleis ikkje eksistera. På same vis ville det vera om rikdom var universet si materie, og produksjon var å få materien til å endra form. Nokre former for rikdom er fruktbare i seg sjølv. Her kan nemnast ei ku og ein okse. Eit anna døme er ei tønne med druesaft som modnast til vin. Jordarealer i seg sjølv er fruktbar rikdom. Høvlar og andre typar av treg materie kan ein tena renter på indirekte. Pengar er og slik, ein kan få rikdom ved å låna dei ut. Rentene eller fortenesta får ein berre ved å vera delar av den same sosiale sirkelen for utveksling. == Politiske framlegg == Sjølv om George var mest kjend for å erstatta andre skattar med skattar på jordeige, hadde han i tillegg andre politiske framlegg. George var kritisk til strenge [[patent]]s- og [[opphavsrett]]sreglar og han gjekk inn for å mjuka opp patentreglane. I staden kunne styresmaktene støtta opp om forsking og vitskapleg arbeid. Såleis ville ein kunna løysa opp monopolsituasjonar. «Naturlege» monopol måtte skattleggjast. George gjekk inn for ein kombinasjon av fri marknad og godt sosialvesen. Dei sosiale goda skulle finansierast gjennom skatt på jordeige og på monopolføretak. Økonomar som [[nobelpris]]vinnar [[Milton Friedman]] har gått med på at George sin skatt på jordeige kan vera eit godt system. Skatt på jordeige påverkar vanlegvis ikkje prisen på forbruksvarer. Moderne [[miljøvern]]arar har hatt tankar om jorda som ein planet menneska eig saman. Enkelte har gått inn for tanken om skattar og avgifter på [[forureining]], på same vis som på jordeige. == George sine tankar i tida etter han levde == I 1886 var George ein av kandidatane i valet på borgarmeister i [[New York by|New York]]. George kom på andre plass (betre enn [[Theodore Roosevelt]]). Han var kandidat igjen i 1897, men døydde fire dagar før valdagen. Om lag 100&nbsp;000 menneske var med i [[gravferd]]a. [[Agnes de Mille]], barnebarnet til George, meinte at bøkene til George gjorde at han vart den tredje mest kjende mannen i [[Sambandsstatane|USA]]. Berre [[Mark Twain]] og [[Thomas Edison]] var meir kjend. George var og populær som talar. Som talar reiste han til [[øya Irland|Irland]] og [[Skottland]]. I desse landa var, og til dels er, jordeige eit viktig politisk tema. Ideane til George er i noko grad nytta i [[Sør-Afrika]], [[Taiwan]], [[Hong Kong]], og [[Australia]]. Styremaktene krev inn ein jordverdiskatt. Skatten er trass i dette låg og med mange unntak. Eit forsøk av den britiske regjeringa i 1909 til å innføra ein jordverdiskatt, utløyste ei politisk krise. Indirekte førte dette til ei omskiping av [[House of Lords|overhuset]]. Henry George var kjend med [[Karl Marx]] sine verk. George meinte at om tankane til Marx vart sett i verk, ville det føra til eit diktatur. Populariteten til Henry George minka utover på [[1900-talet]]. Trass i dette finst det enno mange [[Georgisme|georgistiske]] organisasjonar. Mange kjende personar vart påverka av George. Her kan nemnast [[George Bernard Shaw]], [[Leo Tolstoj]], [[Sun Yat Sen]], [[Herbert Simon]]<ref>[http://www.nobel.se/economics/laureates/1978/simon-autobio.html]</ref> og [[David Lloyd George]]. [[Lizzie Magie]] laga i 1904 til brettspelet [[Monopol (spel)|Monopol]]. Monopolspelet skulle demonstrera teoriane til George. I den siste boka til [[Martin Luther King]]<ref>{{Citation|author=The Rev. Martin Luther King, Jr. |title=Final Words of Advice|url=http://www.progress.org/dividend/cdking.html |accessdate=2004-09-25 |archive-date=2010-12-28 |archive-url=https://web.archive.org/web/20101228063246/http://www.progress.org/dividend/cdking.html }}</ref> trekte han fram Henry George sine tankar om ei [[minsteløn]] eller [[borgarløn]]. I [[presidentvalet i USA i 2004|2004 valkampen i USA]], gjekk [[Ralph Nader]] inn for skattar på forureining og jordverdiskattar.<ref>{{Citation |title=Fair Taxes - Nader for President 2004 - www.votenader.org|url=http://www.votenader.org/issues/index.php?cid=7 |accessdate=2004-10-02 |archive-date=2007-06-12 |archive-url=https://web.archive.org/web/20070612015300/http://www.votenader.org/issues/index.php?cid=7 }}</ref> == Kritikk av George == George sine skrifter og teoriar har fått kritikk. Eit døme på dette er den austerrikske økonomen [[Eugen von Böhm-Bawerk]], som kom med eit kritisk syn på George si tilnærming til dømet med snikkaren sin høvel. For det første, skreiv Böhm-Bawerk, er det ikkje mogleg å stø dette skiljet mellom to klassar av produksjonstypar. I ein av typane er naturkreftene tenkt å skulla vera eit element som fungerer ved sida av arbeid. I den andre er ikkje dette slik. Naturvitskapane har for lenge sidan synt oss at alt i naturen heng saman. Muskelrørslene til ein person som nyttar høvelen, ville vera lite nyttig, om det ikkje var for hjelp av naturkrefter og jernet i høvelen. == Bibliografi == * ''Progress and Poverty'' 1879 * ''Social Problems'' 1883 * ''The Land Question'' 1884 * ''Protection or Free Trade'' 1886 * ''A Perplexed Philosopher'' 1892 * ''The Science of Political Economy'' 1898 == Kjelder== {{fotnoteliste}} == Bakgrunnsstoff == * {{Språkikon|en}} [https://henrygeorge.org The Henry George Institute] * {{Nbsøk|George, Henry|bøker av}} {{Wikisource2|:no:Forfatter:Henry George}} {{tidlegare utvald|år=2008}} {{use dmy dates}} {{Autoritetsdata}} [[Kategori:Økonomar frå USA]] [[Kategori:USA-amerikanske journalistar]] [[Kategori:Folk frå Philadelphia]] 0zfyutwoavkfurjqrcje0cmxralt5se 0 4980 3675104 3652498 2026-09-27T22:15:06Z Eniisi Lisika 80328 3675104 wikitext text/x-wiki {{om|planeten||jord (fleirtyding)}} {{Fakta om planeten Jorda}} '''Jorda''' ([[latin]]: ''Tellus'' eller ''Terra''; [[astronomisk symbol]]: [[File:Earth symbol (fixed width).svg|16px|🜨]]), er den tredje [[planet]]en frå [[sola]] og den største [[steinplanet]]en i solsystemet. Jorda er om lag 150 millionar kilometer unna sola. Jorda har ein [[naturleg satellitt]] kalla [[månen]], og ho er den einaste planeten i [[universet]] der ein veit med visse at det finst [[liv]]. Jorda vart forma for 4,540 milliardar år sidan, og liv kom omkring éin milliard år etter forminga. Men sjølv om sju tidelar av jordyta er dekt av sjøvatn, utgjer dette vatnet berre ein femtidels prosent av [[masse]]n til planeten (sjå infoboksen til høgre). Det vanlegaste stoffet i verda er [[perovskitt]], som står for om lag halvparten av jordmassen. == Danning og tidleg historie == Den vanlegaste teorien er at jorda og dei andre planetane i solsystemet oppstod for kring 4,5 til 5 milliardar år sidan frå ei kosmisk gass- og støvsky av same type som dei såkalla [[globul]]ane som det finst mange av i [[Mjølkevegen]]. Ved kondensasjon vart støvskya omforma til ei roterande [[diskos]]forma skive der gass- og støvpartiklane vart konsentrert i sentrum og danna [[sola]]. I mindre klumpar vart det danna planetar som alle roterer same veg kring sola. Jorda og dei andre planetane må ha vore etter måten kjølige då dei vart danna og temperaturen var truleg ikkje høgare enn 1000-1500&nbsp;°C. Ved denne temperaturen var dei fleste stoffa faste, berre nokre få [[edelgass]]ar var i gassform ved desse lågare temperaturane, og forsvann difor i stor grad ut i rommet. Samansetninga til jorda er difor prega av låge edelgasskonsentrasjonar, men elles ei [[grunnstoff|grunnstoffsamansetjing]] som ikkje skil seg særs frå resten av [[solsystemet]] (og [[stjerne]]r). For å få skilt ut den tunge metalliske kjernen og den lette jordskorpa frå ein opphavleg kald, homogen klote, må jorda ha gått gjennom ein intens oppvarmingsfase, bortimot smeltepunktet for [[jern|jarn]]. [[Energi]] til oppvarminga kan stamme frå fleire kjelder, fyrst og fremst spalting av radioaktive stoff (særleg kaliumisotopen ⁴⁰K) og gravitasjonsenergi. Òg [[månen]] kan ha spela ei rolle mellom anna ved at han tidlegare gjekk i ei bane nærare jorda og med di skapte langt større [[tidvatn|tidvassbylgjer]]. Dei ulike mekanismane medverka samla til å varme opp jorda slik at ho gradvis vart differensiert. Dei tyngre stoffa sokk inn mot sentrum og skapte kjernen, dei lettare fann vegen mot overflata og danna skorpa. Dei eldste skorpebergartane ein finn på jorda har ein alder på om lag 3,8 milliardar år. [[Jordatmosfæren]] er òg i stor grad danna ved ein stendig «lekkasje» av flyktige stoff (gassar, damp) frå det indre av jorda. Fritt [[oksygen]], som no er ein livsviktig del av atmosfæren, vart tilført gradvis, fyrst og fremst gjennom [[fotosyntese]]n til [[cyanobakterie|cyanobakteriane]] og seinare plantene. Dei tidlegaste spora av liv ([[bakteriar]], [[algar]]) kan påvisast 3,5–3,0 milliardar år tilbake. Den gradvise auken av oksygeninnhaldet i atmosfæren gjorde det etter kvart mogeleg for den sterke utviklinga av livsformer, fyrst i havet og seinare òg på land. == Topografi == Overflata til jorda har eit areal som dekkjer om lag 510 millionar km², og av dette er kring 148 millionar km² [[land]], inkludert innsjøar og elvar. 362 millionar km² er [[hav]]. Fordelinga mellom land og hav på jorda er særs ujamn, og berre 16 % av [[den sørlege halvkula]] er landområde. Den verkelege grensa mellom landmassane og havområda går på yttersida av [[kontinentalsokkel]]en, der kor kontinentalskråninga dannar overgangen til [[djuphavet]]. Den innbyrdes plasseringa til kontinenta vert stendig endra. Endringane skjer gradvis og med ei årleg forskyving på nokre få centimeter. Det er ikkje enkelt å sjå desse endringane direkte, men ein kan merke sekundære verknader i form av [[jordskjelv]] og [[vulkanutbrot]]. I tillegg vil klimatiske tilhøve påverke kvar kystlinene går. Om ein smeltar all isen på [[Antarktis]] og [[Grønland]] vil til dømes havoverflata stige med kring 70 meter og store låglandsområde vil liggje under vatn. Dei største havdjupa på jorda finn ein nesten utelukkande langs [[djuphavsgrop]]ene, som er smale trau nær land eller parallelt med øybogar som [[Aleutane]], [[Kurilane]] eller den indonesiske øybogen. I Stilhalevet fylgjer djuphavsgropene nesten kystlinene heile vegen rundt som ein ring. I Atlanterhavet har ein ikkje djuphavsgroper. Langs [[midthavsrygg|midthavsryggene]] vert havet grunnare. Desse undersjøiske [[fjellkjede]]ne er breie og takka fjellryggar over dei omkringliggande djuphavsslettene. Midhavsryggene består utelukkande av vulkansk materiale, og berre dei høgaste toppane stikk opp av havet som vulkanøyar, til dømes [[Jan Mayen]], [[Island]], [[Asorane]] og [[Bouvetøya]], som alle ligg langs Atlanterhavsryggen. Kontinenta består av meir eller mindre oppbrukne grunnfjellsplater, omgjevne av ustabile [[foldesone]]r. Sidan [[kambrium]] har ein hatt fire foldesystem: [[den kaledonske orogenesen]] i [[silur]] og [[devontida]], [[den hercynske orogenesen]] i [[karbontida|karbon-]] og [[permtida]], [[den mesozoiske orogenesen]] i [[juratida|jura-]] og [[krittida]], og [[den alpine orogenesen]] frå slutten av [[mesozoikum]] og i [[tertiær]]. Dei høgaste fjella på jorda i dag finn ein i den alpine foldsona, med mellom anna [[Mount Everest]] på 8850 meter over havet. Dei største havdjupa finn ein utanfor land eller øyar der yngre foldesoner går langsetter kystane. Den djupaste er [[Marianergropa]] austom [[Marianane]] på 11&nbsp;035 meter under havet. Høgdeskilnaden mellom den høgaste fjelltoppen og den største havdjupna er kring 1/642 av diameteren til jorda ved [[ekvator]]. Kring 29 % av det samla landarealet ligg opp til 200 meter over havet, 27 % frå 200 til 500 meter over havet, 19 % frå 500 til 1000 meter over havet, 17 % frå 1000 til 2000 meter over havet, 6 % frå 2000 til 4000 meter over havet og 2 % over 4000 meter over havet. Om ein jamnar ut heile jordoverflata, slik at ein hadde ei jordoverflate utan topografi, ville havet ha dekt heile jorda med ei djupn på om lag 2600 meter. == Oppbygging og samansetning == Ein kan berre studere det indre av jorda gjennom indirekte metodar. Sjølv dei djupaste gruvene og borehola når berre nokre få kilometer ned i den ytre jordskorpa, som utgjer om lag 1 % av jordradien, som er om lag 6360 km. Mellom anna kan ein studere jordskjelvbylgjene som forplantar seg gjennom dei ulike bergartane for å finne ut noko om strukturen til det indre av jorda. Ein har òg studert [[meteorittar]] og naboplanetane våre i rommet, som truleg er danna av det same urmaterialet som jorda, samt andre metodar. Jordkula er roterande og difor svakt samantrykt og er bygd opp av fleire [[konsentrisk]]e lag. Laga vert tyngre og tyngre mot sentrum og kan grovt sett delast inn i tre: [[jordskorpe|jordskorpa]], [[mantel]]en eller kappa og [[jordkjernen|kjernen]]. === Jordskorpa === Jordskorpa består av to hovuddelar: havbotn- og kontinentalskorpa. Kontinentalskorpa er om lag 35 km tjukk i gjennomsnitt, men kan vere opp til 60-70 km tjukk under unge fjellkjeder. Havbotnskorpa er langt tynnare og i snitt berre 8-10 km tjukk. Havbotnskorpa består hovudsakleg av [[basalt]]isk [[lava]] og mørke [[gabbro]]bergartar med eit tynt topplag av djuphavssediment. === Mantelen === Innanfor jordskorpa strekkjer mantelen seg ned til om lag 2900 km og grensar til kjernen. Ofte deler ein inn mantelen i ein øvre, midtre og nedre del. I den øvre delen finn ein hovudsakleg [[peridotitt]]ar og grønaktige [[olivinstein]]ar av same type som ein av og til kan finne som små klumpar inneklemt i jordskorpebergartane (t.d. i [[Møre og Romsdal]]). Her finst òg den tunge bergarten [[eklogitt]], som òg er kjend frå djupe røter av fjellkjeder på jordoverflata. Djupare nede i mantelen aukar temperaturen og trykket, og [[grunnstoff]]a vert konsentert i mindre plasskrevande [[mineral]]. Om lag 410 km nede vil til dømes [[olivin]] omdannast til det tyngre mineralet [[spinell]] og ved 660 km vert spinellen igjen omdanna til det enno tyngre [[perovskitt]]. I overgangane mellom desse sonene aukar snøggleiken til jordskjelvbylgjene. Perovskitt er truleg det mest utbreidde mineralet på jorda og vert erstatta av [[post-perovskitt]] i ei djupn på 2600-2700 km, som er 200 km over grensa mot kjernen. Den nedste delen av mantelen på djupner frå 1000 til 2900 km er særs tjukk og kjemisk sett lik den øvre mantelen. Ein finn her meir [[jern|jarn]] og [[sulfid]]. Undergrensa vert kalla [[Gutenbergs diskontinuitet]]. === Kjernen === Kjernen består av ein ytre flytande, og ein indre fast del, med ein mellomliggande overgangssone på om lag 140 km. Kjernen har særs høg [[tettleik]]. Den ytre delen består truleg av [[silisium]], metallisk [[jarn]], i tillegg til ein del [[nikkel]] og andre [[metall]]. I den indre kjernen trur ein at det må vere område [[jern]] og noko [[nikkel]]. {| class="wikitable" style="margin:4px; margin-right:0; text-align:center;" |+ Dei geologiske laga i jorda<ref name=pnas76_9_4192>{{cite journal | last=Jordan | first=T. H. | title=Structural Geology of the Earth's Interior | journal=Proceedings National Academy of Science | year=1979 | volume=76 | issue=9 | pages=4192–4200 | url=http://www.pubmedcentral.nih.gov/articlerender.fcgi?artid=411539 | accessdate=5. september 2010| doi=10.1073/pnas.76.9.4192 | pmid=16592703 | pmc=411539 }}</ref> |- ! rowspan="8" style="font-size:smaller; text-align:center; padding:0;"|[[Fil:Earth-crust-cutaway-nynorsk.svg|250px|center]]<br />Tverrsnitt av jorda frå kjernen til eksosfæren. Ikkje i skala. !Djupne<ref name=robertson2001>{{cite web | last=Robertson | first=Eugene C. | date=2001-07-26 | url=http://pubs.usgs.gov/gip/interior/ | title=The Interior of the Earth | publisher=USGS | accessdate=5. september 2010}}</ref><br /><span style="font-size: smaller;">km</span> !style="vertical-align: bottom;"|Lag !Tettleik<br /><span style="font-size: smaller;">g/cm³</span> |- |0–60 |style="text-align:left;"|Litosfære<ref group="note">Varierer lokalt mellom 5 og 200&nbsp;km.</ref> |— |- style="color:black;background:#FEFEFE;" |0–35 |style="text-align:left; padding-left:1em;"| Skorpe<ref group="note">Varierer lokalt mellom 5 og 70&nbsp;km.</ref> |2,2–2,9 |- style="color:black;background:#FEFEFE;" |35–60 |style="text-align:left; padding-left:1em;"| Øvre mantel |3,4–4,4 |- |&nbsp;&nbsp;35–2890 |style="text-align:left;"|Mantel |3,4–5,6 |- style="color:black;background:#FEFEFE;" |100–700 |style="text-align:left; padding-left:1em;"| Astenosfære |— |- |2890–5100 |style="text-align:left;"|Ytre kjerne |9,9–12,2 |- |5100–6378 |style="text-align:left;"|Indre kjerne |12,8–13,1 |} === Litosfære og astenosfære === I tillegg til denne tredelinga i skorpe, mantel og kjerne, har ein ved hjelp av jordskjelvebylgjene vist at det om lag 100 km nede og ned til om lag 250 km finst ein noko «blautare» mantel, fordi mantelen her er særs nær [[smeltepunkt]]a til bergartane. Dette «blaute» laget blir kalla [[astenosfære]]n. Over astenosfæren ligg den øvste delen av mantelen og skorpa, som er eit meir stivt skal og vert kalla [[litosfære]]n. Dei om lag 100 km tjukke litosfæreplatene kan «gli» oppå astenosfæren, som ligg under. Rørslene i platene skapar dramatiske hendingar på jordoverflata som [[jordskjelv]], [[vulkanisme]] og [[fjellkjededanning]]. == Fysiske kjenneteikn == Ein kjenner til dei fysiske eigenskapane til jorda ved å sjå på [[tyngdeakselerasjon]] ved overflata og [[gravitasjonskonstanten]], som ein kan rekne ut gjennomsnittstettleiken til jorda ut frå. Ved å sjå på [[jamdøgn]]spunkta kan ein rekne ut [[tregleiksmoment]] og tyngdefordelinga gjennom jorda. [[Seismikk|Seismiske]] data gjev informasjon om diskontinuitetsflater i jorda og [[elastisitetskonstant]]ane gjennom jorda. Ved å måle varmestraumane kan ein finne fordelinga av radioaktive grunnstoff i jorda. [[Tettleik]]en til kontinenta er 2,75 g/cm³, mot kring 2,9 g/cm³ for havbton. Den gjennomsnittlege tettleiken til jorda er 5,5 g/cm³, og ved sentrum av jorda er han så høg som ca. 13,5 g/cm³. Den gjennomsnittlege [[temperatur]]gradient i den øvre delen av kontinenta er om lag 30&nbsp;°C/km, men han minkar raskt. Temperaturen ved grensa mellom mantelen og skorpa er truleg kring 800&nbsp;°C. I det indre av jorda trur ein temperaturen er om lag 4000–5000&nbsp;°C, som gjev ein gjennomsnittleg temperaturgradient for heile jorda på om lag 0,6–0,8&nbsp;°C/km. == Platetektonikk == Då [[platetektonikk]]en fekk gjennombrotet sitt på slutten av 1960-talet. kunne ein forklåre mange storstilte geologiske trekk på jorda. Romforsking har òg gjeve mykje vitskapleg material og kunnskap, òg om det indre i jorda og dimed om dei geologiske prosessane på jordoverflata. [[Alfred Wegener]] framsette på byrjinga av 1900-talet [[kontinentaldrift]]shypotesen, som skulle skape debatt gjennom fleire tiår. Wegener viste at mange merkverdige faktorar ved klimatilhøva i eldre tider lettare kunne forklarast ved at kontinenta hadde flytt på seg. Mellom anna kunne tydelege, men spreidde spor av ei (ca. 300 millionar år) gamal [[istid]] på den sørlege halvkula best forklårast viss landområda på den tida hadde vore føydd saman til eit enkelt samanhengande superkontinent, [[Pangea]]. Ein annan, nyare og like viktig hypotese er [[havbotnspreiing]]a, som vart føreslegen i byrjinga av 1960-åra. Han går ut på at jordskorpa under verdshava og øvste delen av [[mantel]]en ([[litosfæren]]) sprekk opp langs midten. Glødande [[lava]]masser blir danna under litosfæren, trengjer opp i sprekksonene, storknar og byggjer dimed opp dei veldige [[midthavsrygg|midthavsryggene]], samstundes med at havbotn på båe sider glir ut til sidene. Havbotnen vert altså kontinuerleg skapt langs midthavsryggene, og alderen til havbotnen vil auke jamt med avstanden frå ryggen til båe sider. Ein har ikkje nokon stader på jordkloten funne havbotn som er eldre enn kring 200 millionar år. Sidan jorda er om lag 4,6 milliardar år gamal, må det tyde at havbotn ikkje vert skapt på ny, men òg lyt forsvinne att. I tillegg ville omfanget til jorda ha auka om ikkje det forsvann havbotn etter kvart som det kom til ny. Kontinentaldrifta, havbotnspreiinga og den konstante verdien til [[radius|jordradien]] er alle tekne vare på i [[platetektonikk]]en. Jordoverflata er delt opp i store plater som flytter seg i høve til kvarandre. Der dei glir frå kvarandre oppstår ein såkalla spreiingsakse eller midthavsrygg. Der dei kolliderer, vil havbotnsdelane av platene ofte pressast under dei kontinentale delane, slik det skjer rundt det meste av [[Stillehavet]]. Desse områda vert kalla [[subduksjonssone]]r og ein finn der gjerne [[djuphavsgrop]]er der havbotnsplata vert bøygd og søkk ned innunder kontinentalplata. Områda der platene kolliderer er òg markerte som intense [[jordskjelv]]soner, der kollisjonsspenningane blir utløyst som plutselege brot i [[bergart]]ane. Så lenge litosfæreplatene er i rørsle, vil kollisjonssonene representere risiko-område; [[Himalaya]], [[Kaukasus]], [[Alpane]], [[Andesfjella]] og dei øvrige unge fjellkjedene og [[øyboge|øybogane]] kring Stillehavet er alltid potensielle jordskjelvsområde. == Sjå òg == * [[Antipode]] * [[Astronomi]] * [[Geologi]] * [[Himellekam]] * [[Jordas historie]] * [[Jordas koordinatsystem]] == Fotnotar == {{fotnoteliste|group=note}} == Kjelder == *{{snl|Jorden}} === Referansar === {{fotnoteliste}} == Bakgrunnsstoff == {{Commons|Earth}} * [http://www.wordwizz.com/pwrsof10.htm Bruce Bryson: "Quarks to Quasars"] * [http://micro.magnet.fsu.edu/primer/java/scienceopticsu/powersof10/ Molecular Expressions: "Science, Optics and You"] * [http://nssdc.gsfc.nasa.gov/planetary/factsheet/earthfact.html NASA - Earth Fact Sheet] * [https://web.archive.org/web/19990225134723/http://www.astro.uio.no/ita/DNP/nineplanets/earth.html Dei ni planetane (Universitetet i Oslo)] {{solsystem}} {{Naturhistorie}} {{Autoritetsdata}} [[Kategori:Planetar]] [[Kategori:Jorda| ]] [[Kategori:Terrestriske planetar]] [[Kategori:Geografi]] [[Kategori:Geologi]] pm89h5xlwasb49uexppp8yjrmevfkul 0 5231 3675039 3387550 2026-09-27T16:11:33Z Johshh 122989 /* Bakgrunnsstoff */ 3675039 wikitext text/x-wiki {{infoboks biografi}} '''Roald Engelbregt Gravning Amundsen''' ({{levde|16. juli|1872|18. juni|1928|Amundsen, Roald}}) var ein norsk [[polfarar]]. Han er kjend for å ha leidd den ekspedisjonen som nådde [[Sørpolen]] først, og for å ha funne [[nordvestpassasjen]]. Frå 1913 fekk Amundsen [[statsstipendiat|statsstipend]] som ''nasjonalgåve''. Dette er ei ære som berre er vorten gjeven til [[Otto Sverdrup]] utanom han sjølv. == Liv == Amundsen blei fødd inn i ein norsk sjøfartsfamilie av [[reiar]]ar og [[kaptein]]ar i [[Borge i Østfold]]. Då [[Fridtjof Nansen]] kryssa [[Grønland]] på [[ski]] i 1888 bestemte han seg for òg å via livet sitt til liknande oppdagingsreiser. [[Fil:Amundsen-Fram.jpg|mini|venstre|«Fram» i isen.]] Han mønstra som [[annanstyrmann]] på [[den belgiske Antarktis-ekspedisjonen]] (1897–1899). Skipet «Belgica», leia av [[Adrien de Gerlache]], blei det første til å overvintra i sørpolområda. Den amerikanske legen om bord, [[Frederick Cook]], redda truleg mannskapet frå [[skjørbuk]], noko Amundsen hugsa på seinare turar. Etter å ha sigld gjennom nordvestpassasjen med [[«Gjøa»]] i 1903–1906, planla Amundsen ein ekspedisjon til [[Nordpolen]]. Han rusta ut Nansenbåten [[«Fram»]] for ei nordpolsferd, men etter å ha fått melding om at [[Robert Peary]] hadde planlagd same ekspedisjon, skifta han uventa kurs mot [[sør]]. Ekspedisjonen til Amundsen nådde [[Sørpolen]] den [[14. desember]] [[1911]] etter eit kappløp med ein britisk ekspedisjon leia av [[Robert Falcon Scott|Robert Scott]]. Med seg til [[Antarktis]] hadde han mellom anna [[Hjalmar Johansen]] som hadde vore følgjeskap til Nansen frå turen til 86° [[nord]] – men Johansen blei utelaten frå sjølve polekspedisjonen etter ein konflikt med Amundsen. Frå 1918 til 1925 utforska han [[nordaustpassasjen]] frå [[Atlanterhavet]] til [[Stillehavet]] nord for [[det eurasiske kontinentet]]. Ein tur med skipet [[«Maud»]] var rekna som mislukka, men sju år seinare nådde han 87° 44' nord med fly, det nordlegaste punktet nokon hadde floge. I den lange rekkja av utmerkingane Amundsen fekk er òg storkrossen av [[St. Olavs Orden]] frå 1906. === Flygaren === Amundsen var open for bruk av moderne teknikk på polarferder. I [[1909]] vurderte han drakar. Hausten 1913 var Roald Amundsen i [[USA]] på foredragsturné, og var samstundes oppteken med førebuingane til ei ny nordpolsferd. Etter ein flytur i [[San Francisco]] fekk han opp auga for kva [[fly]] kunne gjera. Då han kom heim til Noreg igjen, kom han i løpet av vinteren på fleire besøk til [[Kjeller (Akershus)|Kjeller]] for å bli med flypioneren [[Einar Sem-Jacobsen]] som passasjer. Desse turane interesserte han stadig meir, og då han bad om å få lov til å prøva å læra å flyga, fekk han straks løyve frå [[Forsvarsdepartementet]]. [[11. juni]] [[1914]] tok han det første sivile flysertifikat i Noreg på [[Gardermoen]]. I 1928 blei [[Norsk Aero Klubb]] stifta med Roald Amundsen som formann. [[Fil:Amundsen2.jpg|mini|240px|Bilde av Amundsen før og etter ein tjuefemdagars polekspedisjon med fly.]] I mai 1926 nådde Amundsen Nordpolen med [[luftskipet «Norge»]], saman med italienaren [[Umberto Nobile]], som hadde utforma skipet, og [[Oscar Wisting]]. Amundsen og Wisting var dei to første i verda som nådde begge polpunkta. Dei brukte to dagar på turen frå [[Svalbard]]. Fordi dei tre tidlegare ekspedisjonane til Nordpolen – Cook i 1908, Peary i 1909 og Richard Byrd in 1926, nokre dagar før «Norge» – er blitt dregne i tvil, er Amundsen og dei andre i luftskipet dei første som utan tvil kom fram til Nordpolen. == Død == [[18. juni]] [[1928]] reiste Roald Amundsen frå [[Tromsø]] med flyet «Latham» i eit forsøk på å finna [[Umberto Nobile]], som var sakna i polområdet. Medan Nobile seinare blei funnen, forsvann flyet og Amundsen. Kva som skjedde er framleis ukjend. Berre to vrakdelar er funne, og ein reknar med at det havarerte nær [[Bjørnøya]]. I ettertid er Amundsen blitt heidra med ulike oppkallingar, til dømes: * Den amerikanske [[Amundsen-Scott South Pole Station|Amundsen-Scott-stasjonen]] på Sørpolen * [[Amundsenhavet]] utanfor Antarktis * Amundsenkrateret som dekker sørpolen på [[Månen]] * [[Fregatt]]en ''KNM «Roald Amundsen»'' i [[Fridtjof Nansen-klassen]], sjøsett i mai 2005 ;{{Sitat|'''''Og så, da verket var fullført, vendte han tilbake til Ishavets vidder, der hans livsgjerning lå. Han fant en ukjent grav under isverdenens rene himmel, med evighetens vingesus gjennom rommet. Men fra den store, hvite stillhet vil hans navn lyse i nordlysets glans for Norges ungdom gjennom de hundre år. Det er menn med mot, med vilje, med kraft som hans, som gir tro på slekten, gir tillit til fremtiden. - Den verden er enda ung som fostrer slike sønner.'''''<ref>*[http://www1.nrk.no/nett-tv/klipp/379709 Nansens minnetale]</ref>}}<h2> Roald Amundsen og vitenskapen </h2> [[Fridtjof Nansen]]s minnetale: ==Oversyn== *1897-99: Roald Amundsen var med på Belgica-ekspedisjonen mot den magnetiske sørpolen. *1903-07: Roald Amundsen leia Gjøa-ferda, som var fyrste seglinga som vart gjort gjennom nordvestpassasjen. *1910-12: Roald Amundsens ekspedisjon til Sørpolen, som han planta det norske flagget på 14.desember 1911 etter å ha nådd fram rett før Scott. *1918-25: Maud-ekspedisjonen, ein freistnad på å drive over polhavet slik [[Fridtjof Nansen]] hadde freista tidlegare med polarskuta Fram, men som Roald Amundsen måtte gje opp etter store vanskar med å segle gjennom nordaustpassasjen. [[Fil:Roald Amundsen and N-25 near the North Pole.jpeg|mini|Roald Amundsen og sjøflyet N-25 på 87° 43' nord sommaren 1925. {{foto|Anders Beer Wilse}}]] *1925: Roald Amundsen freista ta seg inn over nordpolen med flya N 24 og N 25, og nådde 88 gradar nord. Han og dei andre deltakarane berga seg attende med flyet N 25 så vidt det var. *1926: Roald Amundsen leia ekspedisjonen med luftskipet «Norge» frå [[Ny-Ålesund]] på Svalbard over Nordpolen til Alaska. *1928: Roald Amundsen vert borte ein ukjend stad i isen ikring Nordpolen under ei ferd med eit fransk Latham-fly i sin freistnad på å berge general Umberto Nobile og hans folk som hadde vore utsett for ei ulukke under ein ekspedisjon i polarområda. Dei siste livsteikna frå Amundsen var nokre radiosignal som vart motteke 18. juni 1928 rett før klokka 1800. Nobile og hans folk vart berga seinare, men ingen avklarande spor etter Amundsen er funne. ==Roald Amundsens heim på Svartskog== [[Fil:9985. Roald Amundsen - Villa fra haven - no-nb digifoto 20150220 00135 bldsa RA alb001 004.jpg|mini|Roald Amundsens villa fotografert i 1909.{{foto|[[Anders Beer Wilse]]/[[Nasjonalbiblioteket]]}}]] [[Roald Amundsens heim Uranienborg|Uranienborg]] på Svartskog attmed [[Bunnefjorden]] i [[Oppegård kommune]] i [[Akershus]] var Roald Amundsens heim frå 1908 til han døydde i 1928. Huset er ein [[sveitserstil|sveitservilla]] frå 1898, og står framleis slik det var då Amundsen drog av garde med flyet Latham for å freiste kome general Nobile og ekspedisjonen hans til hjelp. Frå 1935 har Uranienborg vore museum, og i 2003 tok [[Follo Museum]] over forvaltingsansvaret. ==Kjelder== {{referansar}} == Bakgrunnsstoff == {{commons2|Roald Amundsen}} * {{Nbsøk|Amundsen, Roald|bøker av|bøker om}} * [http://www.nb.no/html/roald_amundsen.html Nasjonalbiblioteket si samling av Amundsen- foto] * [http://mia.no/follomuseum/uranienborg Follo Museums internettside om Roald Amundsens heim ''Uranienborg'', opningstider for publikum og anna.] {{Autoritetsdata}} [[Kategori:Norske oppdagarar]] [[Kategori:Norske polfararar]] [[Kategori:Antarktiske polfararar]] [[Kategori:Arktiske polfararar]] [[Kategori:Nordishavet]] [[Kategori:Folk frå Fredrikstad]] [[Kategori:St. Olavs Orden]] [[Kategori:Statsstipendiatar]] [[Kategori:Omkomne i luftfartsulukker i internasjonale farvatn]] [[Kategori:Roald Amundsen| ]] rit77dv6urbaigb8k3r3g3nxvd6451a 0 5608 3675078 3672721 2026-09-27T19:01:23Z Ranveig 39 Attenderulla endringa gjord av [[Special:Contributions/~2026-49967-46|~2026-49967-46]] ([[User talk:~2026-49967-46|diskusjon]]) til siste versjonen av [[User:HerVal7752|HerVal7752]] 3665459 wikitext text/x-wiki {{landboks |andre namn = {{ikkjekursiv|{{lang|uk|Україна}} }} |adjektiv = ukrainsk |riksvåpen = Lesser Coat of Arms of Ukraine.svg |riksvåpenstorleik = 60 |flagg = Flag of Ukraine.svg |motto = Volia, Zlahoda, Dobro ('Fritt, samla, godt') |nasjonaldag = 24. august |nasjonalsong = [[Sjtsje ne vmerla Ukrainy ni slava ni volia]] |kart = Europe-Ukraine (disputed territory).svg |karttekst = {{Legend|#336830|Territorium kontrollert av Ukraina}}{{Legend|#61E760|[[Krigen i Ukraina|Russisk-okkuperte territorium]]}} |hovudstad = Kyiv |minoritetsspråktype = Andre språk |minoritetsspråk = russisk |styresett = [[Semipresidentialisme|Semipresidentiell]] [[republikk]] |statsoverhovudtype = [[President]] |statsoverhovud = Volodymyr Zelenskyj |statsminister = Serhij Koretskyj |grunnlagdtype = [[Ukrainsk historie|Historie]] |grunnlagd = &nbsp; |grunnlagd1type = [[Kyivriket]] |grunnlagd1 = [[882]] |grunnlagd2type = [[Galitsj-Volynia]] |grunnlagd2 = [[1199]] |grunnlagd3type = [[Zaporizjzja sitsj]] |grunnlagd3 = [[1552]] |grunnlagd4type = [[Det kosakkiske hetmanatet|Det kosakkiske<br />&nbsp; &nbsp; &nbsp;hetmanatet]] |grunnlagd4 = [[18. august]] [[1649]] |grunnlagd5type = [[Den ukrainske folkerepublikken|Folkerepublikken]] |grunnlagd5 = [[20. november]] [[1917]] |grunnlagd6type = [[Den ukrainske staten|2. Hetmanatet]] |grunnlagd6 = [[29. april]] [[1918]] |grunnlagd7type = [[Den ukrainske sosialistiske sovjetrepublikken|Ukrainsk SSR]] |grunnlagd7 = [[10. mars]] [[1919]] |grunnlagd8type = [[Sjølvstende]] frå<br />&nbsp; &nbsp; &nbsp;[[Sovjetunionen]] |grunnlagd8 = [[24. august]] [[1991]] |valuta = [[Hryvnia]] (Utt. Grivna) |tidssone = [[UTC]] +2 |tidssone_sommartid = [[UTC]] +3 |retningsnummer = +380 |domene = .ua }} '''Ukraina'''{{mrk|[[ukrainsk]] Україна, ''Ukrajina''}} er eit land i [[Aust-Europa]].<ref>{{snl}}</ref><ref>{{Kjelde www|url=https://lex.dk/Ukraine|tittel=Ukraine|forfattar=Jensen, Jens-Jørgen; Trautner, Jeppe|språk=da|utgjevar=Lex på lex.dk|vitja=2026-08-09}}</ref> Ukraina grensar til [[Russland]] i aust og nordaust, [[Belarus]] i nordvest, [[Polen]], [[Slovakia]] og [[Ungarn]] i vest, [[Romania]] og [[Moldova]] i sørvest og [[Svartehavet]] og [[Azovhavet]] i høvesvis sør og søraust. Det har eit areal på 603&nbsp;628&nbsp;km², og er det nest største landet i Europa etter Russland.<ref>[http://books.google.com/books?id=owsHh0v-QT4C&pg=PA345&dq=second+largest+European+country+after+%22Russian+federation%22&hl=nl&sa=X&ei=CXJKT4KvCOis0QW9oJWmDg&ved=0CGcQ6AEwCQ#v=onepage&q=second%20largest%20European%20country%20after%20%22Russian%20federation%22&f=false Global Clinical Trials] by [[Richard Chin]], [[Elsevier]], 2011, ISBN 0-12-381537-1 (page 345)</ref><ref>[http://books.google.com/books?id=JXPK9Qp8Yu8C&pg=PT88&dq=Ukraine+second+largest+country+Europe+after+Russia&hl=nl&sa=X&ei=u3NKT6LYNeWe0QWDkoGlDg&ved=0CG8Q6AEwCQ#v=onepage&q=Ukraine%20second%20largest%20country%20Europe%20after%20Russia&f=false Future of Google Earth] by [[Chandler Evans]], [[BookSurge Publishing]], 2008, ISBN 1-4196-8903-7 (page 174)</ref><ref name="UKRCONSUL">{{cite web|title=Basic facts about Ukraine|url=http://www.ukrconsul.org/BASIC_FACTS.htm|publisher=Ukrainian consul in NY|accessdate=8. september 2012}}</ref> Ifølgje ein populær og godt etablert teori vart [[Kievriket]] i mellomalderen grunnlagd av [[væringar]] på 800-talet som den første historisk nedteikna [[austslavarar|austslaviske]]. Staten vart oppløyst på 1100-talet. På midten av 1300-talet vart Ukraina underlagt tre forskjellige statar: [[Den gylne horden]], [[Storhertugdømet Litauen]] og [[Kongedømet Polen (1025–1385)|Kongedømet Polen]].<ref>{{cite web|url=http://www.britannica.com/EBchecked/topic/612921/Ukraine/214508/History |title=Ukraine :: History – Britannica Online Encyclopedia |publisher=Britannica.com |accessdate=8. september 2012}}</ref> Etter [[den store nordiske krigen]] (1700–1721) vart Ukraina delt mellom fleire regionale makter og på 1800-talet vart det meste av Ukraina underlagt [[Det russiske imperiet]], medan resten kom under [[Austerrike-Ungarn]]. Ein [[Ukraina etter den russiske revolusjonen|kaotisk periode]] med kontinuerleg krigføring følgde, med fleire internasjonalt aksepterte forsøk på [[Den ukrainske folkerepublikken|sjølvstende frå 1917 til 1921]], etter [[første verdskrigen]] og [[den russiske borgarkrigen]]. Ukraina kom til etter [[den ukrainske sjølvstendekrigen|sin eigen borgarkrig]], og den 30. desember 1922 vart [[Den ukrainske sovjetiske sosialistrepublikken]] ein av dei grunnleggande republikkane i [[Sovjetunionen]]. Ukrainske SSR vart forstørra vestover under borgarkrigen kort tid før, og etter [[den andre verdskrigen]], og lenger sør i 1954 då [[Krimhalvøya]] vart overført til Ukraina. I 1945 vart Ukrainske SSR ein av dei grunnleggande medlemmane av [[Dei sameinte nasjonane]].<ref name="un ukssr">{{cite web|url=http://www.un.org/depts/dhl/unms/ukraine.shtml|title=Activities of the Member States – Ukraine|accessdate=8. september 2012|work=United Nations}}</ref> Ukraina vart igjen sjølvstendig då [[oppløysinga av Sovjetunionen|Sovjetunionen vart oppløyst]] i 1991. Oppløysinga førte til ein overgang til [[marknadsøkonomi]] og Ukraina hamna i ein åtte år lang [[resesjon]]speriode.<ref name="Macroindicators NBU">{{cite web|url=http://www.bank.gov.ua/ENGL/Macro/index.htm|title=Macroeconomic Indicators|accessdate=December 16, 2007|work=[[National Bank of Ukraine]]|archiveurl=https://web.archive.org/web/20071021232506/http://bank.gov.ua/Engl/Macro/index.htm|archivedate=2007-10-21|url-status=no}}</ref> Sidan då betra økonomien seg og [[bruttonasjonalprodukt]]et auka kraftig. Ukraina vart derimot hardt råka av finanskrisa i 2008 og BNP fall 20 % frå våren 2008 til våren 2009.<ref>Inozmi, "Ukraine – macroeconomic economic situation – June 2009" [http://unian.net/eng/news/news-325554.html online]</ref> Landet er framleis ein globalt viktig marknad, og i 2011 var landet den tredje største korneksportøren i verda.<ref>{{cite web |url=http://www.blackseagrain.net/photo/ukraine-becomes-worlds-third-biggest-grain-exporter-in-2011-minister |title=Ukraine becomes world's third biggest grain exporter in 2011 – minister |publisher=Blackseagrain.net |date= |accessdate=8. september 2012 |archive-date=2013-01-21 |archive-url=https://web.archive.org/web/20130121175930/http://www.blackseagrain.net/photo/ukraine-becomes-worlds-third-biggest-grain-exporter-in-2011-minister |url-status=yes }}</ref> Ukraina er ein [[einingsstat]] som består av 24 [[oblast]] (provinsar), ein [[autonom republikk]] ([[Krimhalvøya|Krim]]) og to byar med spesialstatus: [[Kyiv]], den største byen og hovudstaden, og [[Sevastopol]], som husar den russiske [[Svartehavsflåten]] under ein leigeavtale. Ukraina er ein republikk under eit [[delvis presidentsystem]] med fråskild [[lovgjevande makt]], [[styresmakt]] og [[rettsvesen]]. Etter [[oppløysinga av Sovjetunionen]] er Ukraina framleis den nest største militærmakta i Europa, etter Russland. Landet har 46&nbsp;millionar menneske, 77,8 % etniske [[ukrainarar]] og ein stor minoritet [[russarar]] (17 %), [[belarusarar]] og [[rumenarar]]. [[Ukrainsk]] er offisielt språk, men russisk vert òg mykje nytta. Den dominerande religionen i landet er [[den austleg-ortodokse kyrkja]], som har kraftig påverka [[ukrainsk arkitektur]], [[ukrainsk litteratur|litteratur]] og [[ukrainsk musikk|musikk]]. == Historie == [[Kyivriket]] blei danna på 800-talet av [[væringane]], ei skandinavisk stamme som opphavleg kom frå [[Sverige]]. Det blei kristna i 988 av misjonærar frå [[Bysants]]. Det blei invadert av mongolar på 1200-talet og blei deretter eit lydrike i Polen-Litauen. Dagens Ukraina var den sørlege delen av dette riket. På 1600-talet gjorde kosakkar frå bondeklassen opprør, men [[Russland]] tok over store delar av landet ved slutten av hundreåret. == Politikk == Ukraina er ein [[demokrati]]sk [[republikk]] der lovgivande, utøvande og dømmande makt er skilde. Presidenten nominerer statsministeren. Parlamentet, [[Verkhovna Rada]], må så stadfeste dette valet. Etter lausrivinga frå [[Sovjetunionen]] i 1991 har politikken i Ukraina fortsatt vore dominert av omfattande statleg/byråkratisk kontroll. Landet er prega av omfattande [[korrupsjon]], noko som staten til nå ikkje har tatt tak i. == Geografi == {{detaljar|Ukrainsk geografi}} {{multiple image | align = right | image1 = Crimea Laspi Sunset.jpg | width1 = 185 | caption1 = Laspibukta ved svartehavskysten på [[Krimhalvøya]] | alt1 = Laspibukta | image2 = Ai-Petri.jpg | width2 = 185 | caption2 = [[Ai-Petri]]-toppen ligg 1200 meter over havet | alt2 = Ai-Petri }} Med eit areal på {{areal|603700}} og ei kystlinje med 2782&nbsp;km er Ukraina det 44. største landet. Det er det største landet som ligg heilt innanfor Europa og det nest største landet i Europa når ein tar med Russland, som er det største. Det ukrainske landskapet består hovudsakleg av frodige sletter (eller [[steppe]]r) og platå, kryss av elvar Som [[Dnepr]], [[Donets]], [[Dnestr]] og [[Sørlege Bug]], som alle munnar ut i [[Svartehavet]] og det mindre [[Azovhavet]]. I sørvest dannar [[Donaudeltaet|deltaet]] til [[Donau]] grensa mot Romania. Dei forskjellige regionane varierer frå høgland til lågland. Dei einaste fjellområda i landet er [[Karpatane]] i vest, med det høgaste fjellet i landet, [[Hora Hoverla]] på 2061 meter over havet, og [[Krimfjella]] på [[Krimhalvøya]], heilt sør i Ukraina.<ref>{{cite web|url=http://www.britannica.com/eb/article-30093/Ukraine|archiveurl=https://web.archive.org/web/20080115052701/http://www.britannica.com/eb/article-30093/Ukraine|archivedate=2008-01-15|title=Ukraine – Relief|accessdate=27. desember 2007|work=Encyclopædia Britannica (krev brukar)|url-status=no}}</ref> Det finst òg fleire høgland i vest og på høgresida av Dnepr, i tillegg til langs grensa til Russland i aust. Dei viktigaste naturressursane til Ukraina inkludert jernmalm, kol, mangan, naturgass, olje, salt, svovel, grafitt, titan, magnesium, kaolin, nikkel, kvikksølv, tømmer og mykje dyrkbar mark. Trass i dette har landet fleire miljøproblem som mangel på drikkevatn, luft- og vassforureining og avskoging, samt radioaktiv forureining i nordaust etter [[Tsjernobylulukka]] i 1986.<ref>[http://www.kyivpost.com/news/nation/detail/118498/ Environment suffers from lack of recycling], ''[[Kyiv Post]]'' (9. desember 2011)</ref> == Regionar == {{detaljar|Administrativ inndeling i Ukraina|Oblast i Ukraina}} Ukraina er delt inn i 24 regionar (''oblasti'', eintal ''[[oblast]]'' ), 1 autonom republikk (''avtonomna respublika'') på [[Krim]], og 2 større byar (''mista'', eintal ''misto'') med eigen status, markert med *: [[Tsjerkaska oblast|Tsjerkasy]], [[Tsjernihiv oblast|Tsjernihiv]], [[Tsjernivtsi oblast|Tsjernivtsi]], [[Dnipropetrovsk oblast|Dnipropetrovsk]], [[Donetsk oblast|Donetsk]], [[Ivano-Frankivsk oblast|Ivano-Frankivsk]], [[Kharkiv oblast|Kharkiv]], [[Kherson oblast|Kherson]], [[Khmelnytskyj oblast|Khmelnytskyj]], [[Kirovohrad oblast|Kirovohrad]], [[Kyiv]]*, [[Kyiv oblast]], republikken [[Krimhalvøya|Krim]], [[Luhansk oblast|Luhansk]], [[Lviv oblast|Lviv]], [[Mykolajiv oblast|Mykolajiv]], [[Odessa oblast|Odessa]], [[Poltava oblast|Poltava]], [[Rivne oblast|Rivne]], [[Sevastopol]]*, [[Sumy oblast|Sumy]], [[Ternopil oblast|Ternopil]], [[Vinnytsia oblast|Vinnytsia]], [[Volyn oblast|Volyn]], [[Zakarpattja oblast|Zakarpattja]], [[Zaporizjzja oblast|Zaporizjzja]], [[Zjytomyr oblast|Zjytomyr]] == Klima == Ukraina har for det meste eit temperert [[kontinentalklima]] og [[temperatur]]forhold som gjev gode vekstvilkår for [[korn]]. Sjølv i [[Kyiv]], som ligg heilt i nord, har ein normal maksimumstemperatur på 22&nbsp;°C eller høgare gjennom heile sommaren. Ukraina får vanlegvis nok [[regn]]- og [[torevêr|torebyer]] om sommaren til at [[jordbruk]]et får nok vatn, men [[tørke]] kan av og til vere eit problem. Sola er sjeldan langt borte om sommaren, og både våren og hausten får ein del sol med færre byger enn på sommarstid. I november set vinteren inn, og snødekket ligg vanlegvis på bakken i månadsvis. Ein kan ha kortare mildvêrsperiodar med temperaturar over 0&nbsp;°C, men òg kuldeperiodar med temperaturar godt under -20&nbsp;°C. Krimhalvøya, som strekkjer seg ut i [[Svartehavet]] i sør, er om lag 5&nbsp;°C varmare om vinteren, men òg her kan ein ha lange periodar med [[snø]]. Sommaren er òg litt varmare her enn i Kyiv, og kysten heilt sør, inkludert [[Jalta]], har eit tilnærma [[middelhavsklima]]. Her er det meir kjølig enn kaldt om vinteren, men med litt meir nedbør enn resten av Krim. Snø er derimot sjeldan. Om sommaren kan vêret vere nokså trykkande, og temperaturane held seg stort sett mellom 20&nbsp;°C og 27&nbsp;°C gjennom døgeret. Dei sørvestlege områda av Ukraina, med blant anna [[Odessa]], ligg i le for [[Karpatane]] i vest og har forholdsvis tørre forhold. Vestavinden kan her avløyse den iskalde nordaustlege [[vind]]en frå [[Russland]] om vinteren, og temperaturane kan variere ein god del frå dag til dag. Nedbøren minkar generelt frå nord til sør, og er høgast i Karpatane, der han kan kome over 1500&nbsp;mm per år. Lågaste er nedbøren i låglandet ned mot Svartehavet, der han i gjennomsnitt er under 300&nbsp;mm per år. Den ukrainske svartehavskysten frys om vinteren, og Ukraina har derfor ikkje permanent isfrie hamner. ==Sjå òg== *[[Ukrainsk mat]] *[[Ukrainsk kultur]] ==Merknader== {{merknadar}} == Kjelder == {{refopning}} * ''Delar av denne artikkelen bygger på «[[:en:Ukraine|Ukraine]]» frå {{Wikipedia-utgåve|en}}, den 8. september 2012.'' ** ''{{Wikipedia-utgåve|en}} oppgav desse kjeldene:'' {{refslutt}} {{fotnoteliste}} ==Bakgrunnsstoff== {{commonskat}} *{{offisiell nettstad}} {{Autoritetsdata}} [[Kategori:Ukraina| ]] [[Kategori:Land i Europa]] [[Kategori:Svartehavsland]] [[Kategori:Aust-Europa]] [[Kategori:Kievriket]] [[Kategori:Slaviske land]] [[Kategori:Skipingar i 1991]] nyxw9ph56z9m8qaqe46akj1wmrr93vu 0 6302 3675041 3644429 2026-09-27T16:12:29Z Johshh 122989 /* Bakgrunnsstoff */ 3675041 wikitext text/x-wiki {{infoboks forfattar}} [[Fil:Henrik Ibsen phototographed by Gustav Borgen (1865-1926).jpg|mini|Henrik Ibsen fotografert av [[Gustav Borgen]] i 1898.]] '''Henrik Johan Ibsen''' ({{Levde|20. mars|1828|23. mai|1906|Ibsen, Henrik}}) var ein [[Noreg|norsk]] dramatikar, ein av «[[dei fire store]]» i norsk [[litteratur]]historie og kjend for diktinga si over heile verda. Ibsen er rekna som far åt det moderne dramaet og har påverka ei rad kunstnarar frå [[George Bernard Shaw]] og [[Oscar Wilde]] til [[James Joyce]]. == Livssoge == [[Fil:Venstoep Skien main building.jpg|mini|Venstøp i Skien, der Ibsen-familien budde frå 1836 til 1843.]] Henrik Ibsen vart fødd i [[Skien]] som son av forretningsmannen Knud Ibsen. Familien hans høyrde til [[overklasse]]n i Skien. Farfar hans Ibsen forliste, og Knud Ibsen si mor gifte seg att med den rike Ole Paus. Etter at faren leid økonomisk fallitt måtte Henrik Ibsen bryta av utdanninga si. Som femtenåring forlét Ibsen heimen for å gå i [[apotekar]]lære i [[Grimstad]]. I 1846 fødte vaskekona Else Sophie Birkedalen sonen [[Hans Jacob Henriksen]]. Ibsen, som var ti år yngre enn Else Sophie, vedkjende seg farskapet, men han ville aldri seinare ha noko med sonen å gjere, anna enn å betale bidrag fram til guten var 14 år.<ref>[http://www.riksarkivet.no/kristiansand/smakebiter/kjente/forfattere/ibsen.html «Henrik Ibsen i Grimstad – Bosted, farskapssak og etterkommere»] {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20070216090303/http://www.riksarkivet.no/kristiansand/smakebiter/kjente/forfattere/ibsen.html |date=16. februar 2007}}, ''Riksarkivet''</ref> I Grimstad skreiv han òg sitt første [[skodespel]], ''Catilina''. I 1850 flytte Ibsen til hovudstaden, då [[Christiania]]. Der var han ved [[Heltbergs studentfabrikk]] for [[universitet]]skandidatar saman med mellom andre [[Bjørnstjerne Bjørnson]], medan han no og då tente pengar som [[journalist]]. Dette var ei tid som inspirerte Ibsen med nye idéar om personleg fridom. Han skreiv så fire stykke om [[norsk folkedikting]] og [[norsk historie|historie]] — det mest kjende av desse er ''Fru Inger til Østeraad'' (1855). === Teaterkarriere === Frå 1853 til 1857 arbeidde Ibsen ved [[Det norske Theater]] i [[Bergen]], der han i tillegg til å instruera sine eigne skodespel hadde som arbeidsoppgåve å taka seg av dekorasjonane, kostyma, rekvisita og liknande, såvel som sjølve personarrangementet på scena. Dei nye tankane og metodane hans for og om [[teater]] var kontroversielle, og han laut fleire gonger vika for innarbeidde prinsipp. I 1857 flytte Ibsen att til [[Christiania]] etter å ha gifta seg med [[Suzannah Ibsen|Suzannah Thoresen]], stebarnet til forfattaren [[Magdalene Thoresen]]. Året etter vart det einaste barnet deira, [[Sigurd Ibsen]], fødd. Ekteskapet deira var gledeslaust, og Henrik Ibsen søkte fleire «venskap» med yngre damer som trøyst. Ibsen fungerte som instruktør på det nye [[Christiania Theater]] i [[Møllergaden]] fram til 1864. I laupet av denne tida skreiv han dei to [[historiske skodespel]]a ''Hærmændene paa Helgeland'' og ''Kjærlighedens Komedie'' og dessutan [[satire]]n ''Kongs-Emnerne''. === Utanlandsopphald === I april 1864 vann han [[stipend]] av staten, og med denne stønaden og noko finansiell hjelp frå [[Bjørnstjerne Bjørnson]] forlét Ibsen Noreg og reiste til [[Italia]]. Dei neste 27 åra heldt han til i utlandet, berre med sjeldne og korte vitjingar til Noreg. I denne tida då han budde i [[Roma]], [[München]] og [[Dresden]], skreiv Ibsen sine mest kjende verk. Først ut var ''[[Brand]]'' (1866), deretter det dramatiske diktet ''[[Peer Gynt]]'' (1867), og i 1873 skreiv Ibsen det han sjølv heldt for sitt hovudverk: ''[[Kejser og Galilæer]]''. ''[[Et dukkehjem]]'', som kom ut i 1878, er det mest vidkjente stykket hans. Ibsen vendte attende til Noreg i 1891 og heldt fram med å skriva der fram til 1900. I 1893 vart han tildelt storkrossen av [[St. Olavs Orden]]. I 1898 vart han hylla over store delar av verda i samband med 70-årsdagen sin. Åtte år seinare døydde han i husværet sitt i Arbiens gate 1 i [[Kristiania]] etter ei rad [[slag]]tilfelle. Det vert sagt at dei siste orda hans var «Tvert imot!» etter at nokon hadde antyda åt han at han heldt på å verta betre. == Skodespel == === ''Brand'' === Gjennombrotsverket til Ibsen som dramatisk forfattar var ''[[Brand]]'' frå 1866. Stykket, på vers, handlar om ein strengt rettskaffen [[prest]] som stiller eit problematisk hardt krav om konsekvens både til seg sjølv og til sine næraste. Dette kravet fører han til slutt opp i ein umogleg situasjon, men som alltid hjå Ibsen er slutten open, og den avsluttande replikken, «Han er Deus Caritatis [den elskande guden]», kan tolkast på ulike måtar. Ein kan lett fordømma Brand, men Ibsens eigne ord var: «Brand er meg selv i mine beste øyeblikk.» Stykket vakte både åtgaum og debatt i Danmark og Noreg, og blei den første kommersielle suksessen til Ibsen. [[Sunnylven kyrkje|Bygda Sunnylven, med kyrkja på Hellesylt]] og soknepresten [[Ole Olsen Barman]] (f.1816).<ref>Lampe, Johan Fredrik (1895): Bergens Stifts Biskoper og Præster efter Reformationen: Biografiske Efterretninger. Kristiania: Cammermeyers Boghandel, s.247 og s.293</ref> kan vere inspirasjon for ''Brand''<ref>Koht, Halvdan (1954): Henrik Ibsen - eit diktarliv. Oslo: Aschehoug, bind 1, s.249.</ref> Ibsen vitja Hellesylt på reisa på Vestlandet og gjennom Gudbrandsdalen sommaren 1862.<ref>Ystad, Vigdis: [https://nbl.snl.no/Henrik_Ibsen Henrik Ibsen] i Norsk biografisk leksikon på snl.no</ref> I 1859 var det sett opp ei ny kyrkje på Hellesylt og Sunnylven var frå 1861 eige prestegjeld. Andre akt av ''Brand'' skildrar ei gamal kyrkje, medan femte akt skildrar vigsling av ei ny kyrkje. === ''Peer Gynt'' === ''[[Peer Gynt]]'' frå 1867 var ein [[satire|satirisk]] [[fantasi]] om ein skryteglad egoist, den rake motsetnaden til Brand. Verket var opphavleg eit «dramatisk [[dikt]]», men er seinare blitt kjend som teaterstykke. Det henta mykje inspirasjon frå norsk folketradisjon, og er blitt noko av eit nasjonalepos. Medan Brand var eit drama Ibsen sleit lenge med, kom Peer Gynt omtrent av seg sjølv. Dramaa står i et refleksjonstilhøve til kvarandre, og tek begge opp problema kring val og mangel på val, konsekvent handling eller fråvær av konsekvent handling. Filosofisk står begge skodespela i ein dialog med [[Kierkegaard]]s [[eksistensialisme]]. Stykka gjorde Ibsen til ein kjend dramatikar, og gav han tilstrekkeleg med inntekter. === ''Kejser og Galilæer'' === [[Fil:Henrik Ibsen.jpg|mini|Henrik Ibsen (1828–1906).]] I 1873 skreiv Ibsen det han sjølv meinte var hans hovudverk, ''[[Kejser og Galilæer]]''. Dramaet er skrive i to delar, og handlar om keisar [[Julian]] «den frafalne», den eksistensielle vegen hans vekk frå [[kristendommen]] og det aukande sjølvbedraget hans. Diktverket blir rekna som svært krevjande, men står i direkte samanheng med ''Brand'' og ''Peer Gynt'' i Ibsen si utvikling som diktar. === ''Et Dukkehjem'' === ''[[Et Dukkehjem]]'' kom ut i 1879, og er det best kjende Ibsen-stykket, som stadig blir spela verda over. Nora og Torvald lever i eit tilsynelatande lukkeleg og problemfritt [[ekteskap]]. Men mangel på tillit og forståing mellom dei gjer at Nora til slutt går frå ektemannen og dei tre barna. ''Et Dukkehjem'' blir ofte tolka som Ibsens innlegg i debatten om [[kvinnesak|kvinna sine rettar]] og har lenge blitt hylla av [[feminisme|feministar]] som eit stort bidrag til [[kvinnefrigjering]]a. Forfattaren sjølv hevda at stykket handla om individ snarare enn samfunnsspørsmål. Stykket gjorde sensasjon og skapte debatt. Det blei sett opp i Europa og Amerika, og gjorde Ibsen verdskjent. === ''Gengangere'' === ''[[Gengangere]]'' frå 1881 rører ved ei rekke kontroversielle og forbodne tema som [[syfilis]], [[incest]], [[ekteskap]]et som institusjon, [[barn fødd utanfor ekteskap]], sosiale konvensjonar som kan øydeleggja [[fridom]] og [[lukke]], og ikkje minst [[aktiv dødshjelp]]. ''Gengangere'' skapte sterk debatt og blei nekta oppført over store delar av verda. === ''Når vi døde vågner'' === ''[[Når vi døde vågner]]'' var det siste stykket Ibsen skreiv, og kom ut i 1899. Det tok opp tilhøvet mellom [[liv]] og [[kunst]]. Stykket handlar om ekteparet som består av den aldrande og uinspirerte [[bilethoggar]]en Arnold Rubek og den yngre kona Maja. I løpet av stykket treffer Maja [[godseigar]]en Ulfheim medan Arnold møter igjen den tidlegare [[kunstnarmodell|modellen]] og [[kjærast]]en sin, Irene. På ein tur i fjellet lærer Maja og Ulfheim kvarandre å kjenna, og går ned igjen, mot menneska. På veg ned møter dei Arnold og Irene som går oppover. Trass i åtvaringar om [[skodde]] og livsfare fortsett desse til topps, der dei blir begravde saman i eit [[snøskred]]. == Dikt == === ''Terje Vigen'' === «[[Terje Vigen]]» er eit [[episk dikt]] som bygger på soger frå [[Sørlandet]] under [[Napoleonskrigane]] og kornblokaden 1808–1811. Diktet skildrar den personlege tragedien til Terje Vigen og korleis han endeleg finn fred. ==Senter for Ibsen-studier== [[Universitetet i Oslo]] opna i 1993 eit ''[[Senter for Ibsen-studier]]'' under Det humanistiske fakultet. Dette er eit forskings- og dokumentasjonssenter for å styrke den forskinga som har med Henrik Ibsen å gjere. == Verkliste == * 1850 – ''Catilina'' (drama) * 1850 – ''Kjæmpehøjen'' (drama) * 1852 – ''Sancthansnatten'' (drama) * 1855 – ''Gildet paa Solhoug'' (drama) * 1857 – ''[[Fru Inger til Østeraad]]'' (drama) * 1857 – ''Olaf Liljekrans'' (drama)<ref>{{Citation|title=Teaterliv på Bjørke: På talefot med den unge Ibsen|url=https://www.nb.no/items/URN:NBN:no-nb_digavis_morenytt_null_null_19880709_54_79_1?page=3|website=nb.no, Nasjonalbiblioteket|date=2026-02-19|accessdate=2026-02-19|}}. Av signaturen 'K.' Avisa Mørenytt (ansvarleg redaktør Erik Bergmann), Lørdag 9. juli 1988, 54. årgang nummer 79, side 5.</ref> * 1858 – ''Hærmændene paa Helgeland'' (drama) * 1861 – ''[[Terje Vigen]]'' (lyrikk) * 1862 – ''Kjærlighedens Komedie'' (drama) * 1864 – ''Kongs-Emnerne'' (drama) * 1866 – ''[[Brand]]'' (drama) * 1867 – ''[[Peer Gynt]]'' (drama) * 1869 – ''De unges Forbund'' (drama) * 1871 – ''Digte'' (lyrikk) * 1873 – ''Kejser og Galilæer'' (drama) * 1877 – ''Samfundets Støtter'' (drama) * 1879 – ''[[Et Dukkehjem]]'' (drama) * 1881 – ''[[Gengangere]]'' (drama) * 1882 – ''En Folkefiende'' (drama) * 1884 – ''[[Vildanden]]'' (drama) * 1886 – ''[[Rosmersholm]]'' (drama) * 1888 – ''[[Fruen fra Havet]]'' (drama) * 1890 – ''[[Hedda Gabler]]'' (drama) * 1892 – ''Bygmester Solness'' (drama) * 1894 – ''Lille Eyolf'' (drama) * 1896 – ''John Gabriel Borkman'' (drama) * 1899 – ''Naar vi døde vågner'' (drama) == Kjelder == {{fotnoteliste}} == Bakgrunnsstoff == {{wikifrasar|språk=no}} {{commonskat}} * {{Nbsøk|Ibsen, Henrik|bøker av}} * [https://runeberg.org/ibsen/ Samlede Værker], 10 bind (1898-1902, «folkeutgaven»), digitalisert av [[Prosjekt Runeberg]]. * [https://www.wiumlie.no/2006/ibsen/ Henrik Ibsen Skodespel] i originaltekst. * [https://www.nb.no/forskning/ibsen/ Alt om Henrik Ibsen] i Nasjonalbiblioteket.no * [https://www.hf.uio.no/is/ Senter for Ibsen-studier] ved [[Universitetet i Oslo]] * [http://oslobilder.no/search?searchstring=ibsen Henrik Ibsen] i oslobilder.no * [https://www.gbm.no/ibsenmuseet/ Ibsen-museet] i Grimstad. * [https://ibsenmt.no IBSEN Museum & Teater] i Oslo. {{Ibsen}} {{Ibsens familie}} {{tidlegare utvald|år=2006}} {{Autoritetsdata}} [[Kategori:Henrik Ibsen| ]] [[Kategori:Norske forfattarar]] [[Kategori:Norske dramatikarar]] [[Kategori:Realistiske forfattarar]] [[Kategori:St. Olavs Orden]] [[Kategori:Nordstjerneordenen]] [[Kategori:Dannebrogordenen]] [[Kategori:Døde av hjerneslag]] [[Kategori:Dei fire store]] [[Kategori:Familien Ibsen]] [[Kategori:Folk frå Skien]] [[Kategori:Gravlagde på Vår Frelsers gravlund]] 5nsipxzh3jvyv1nva3joorx8xvlsr2j 0 6872 3675122 3601430 2026-09-28T06:16:24Z ~2026-52253-05 159453 Diskografi oppdatert 3675122 wikitext text/x-wiki {{Infoboks musikkartist| |namn=Gåte |bilete=Gåte Over Oslo 2018 (220017).jpg |bilettekst=Gåte under Over Oslo 2018. {{foto|Tore Sætre}} |sjanger=[[Folkrock]] |medlemmer=[[Gunnhild Sundli]]<br>[[Sveinung Sundli]]<br>[[Magnus Børmark]]<br>[[Gjermund Landrø]]<br>[[Kenneth Kapstad]] |tidlegare medlemmer=[[Martin Langlie]] }} '''Gåte''' er ei musikkgruppe frå [[Sør-Trøndelag]] som speler ei blanding av norsk [[folkemusikk]] og [[rock]]. == Oppstart == Medlemene i gruppa var i starten [[vokalist]] [[Gunnhild Sundli]], bror hennar, [[Sveinung Sundli]], på [[fele]] og tangentinstrument, [[Magnus Børmark]] på [[gitar]], [[Gjermund Landrø]] på [[bass]] og [[Martin Langlie]] på [[tromme]]r. Seinare overtok [[Kenneth Kapstad]] etter Langlie. Gåte har jobba saman med den kjende felespelaren [[Knut Buen]], og nokre av tekstane deira byggjer på [[dikt]] av [[Astrid Krog Halse]].<ref>{{snl||Gåte|ref=ja}}</ref> Debutalbumet ''Jygri'' selde over 40&nbsp;000 eksemplar. I 2002 vann gruppa [[Spelemannsprisen]] for beste nykomar for denne plata. Dei mest kjende songane Gåte spela er «[[Bendik og Årolilja]]», «[[Grusomme skjebne]]», «[[Kara tu omna]]» og «[[Knut liten og Sylvelin]]». Gruppa fekk [[Prøysenprisen]] i 2003. == Oppløysing og comeback == Gruppa vart vedteken oppløyst i september 2005. I byrjinga vart oppløysinga av mange omtala som ein pause, men medlemer i gruppa understrekte seinare at det var snakk om eit brot.<ref>Sveinung Sundli i [[avisa Sør-Trøndelag]], 3. januar 2006</ref> På tampen av 2005 heldt Gåte fire avskjedskonsertar; to konsertar på [[Blæst]] i [[Trondheim]], éin konsert på [[Rockefeller]] i [[Oslo]] og den siste konserten i [[Setesdal]] på nyårsaftan. I 2010 gjorde gruppa eit mindre comeback. Etter ein underskriftaksjon på [[Facebook]], sa medlemene seg viljuge til å ha konsert i [[Trondheim]] den 24. oktober 2009. Etter dette fekk gruppa lyst til å reisa på sommarturné i 2010, og det resulterte i fire konsertar denne sommaren: éin på [[Vinjerock]], éin på [[Raumarock]], éin på [[Storåsfestivalen]] og til slutt éin på taket til [[Operahuset i Oslo]]. Eit meir markant comeback kom i 2017, då med Gunnhild og Sveinung Sundli, samt Magnus Børmark frå den opphavlege besetninga, og dei to nye medlemmane [[Jon Even Schärer]] og [[Mats Paulsen]] på trommer og bass. November same år gav dei ut EP-en ''[[Attersyn]]'', og november 2018 kom albumet ''Svevn''. Gruppa heldt fram med å skape ny musikk, og kom med EP-en ''Til Nord'' våren 2021, som vart utvida til albumet ''Nord'' i desember same år. Etter å ha gitt ut EP-en ''[[Vandrar]]'' i desember 2023, kom det melding 5. januar 2024 om at Gåte er med som deltakarar i [[Melodi Grand Prix 2024]] med låta «[[Ulveham]]»<ref>{{Citation|title=Dette er artistene i «Melodi Grand Prix 2024»|url=https://www.nrk.no/presse/dette-er-artistene-i-_melodi-grand-prix-2024_-1.16702501|website=NRK|date=2024-01-05|accessdate=2024-01-07|language=nb-NO|first=Vetle|last=Nielsen}}</ref> ==Utgjevingar== *Gammel ([[EP]]) (2000) *GÅTE (EP) (2002) *Jygri (2002) *Statt opp (EP) (2003) *Sjå Attende ([[singel]], 2004) *Iselilja (2004) *Liva (live) (2006, både CD og DVD) *Attersyn (EP) (2017) *Svevn (2018) *Til Nord (EP) (2021) *Nord (2021) *Vandrar (2023) *Sigil (2026) ==Kjelder== {{fotnoteliste}} ==Bakgrunnsstoff== {{commonskat}} <!--*{{offisiell nettstad|http://www.gaate.no}}--> {{DEFAULTSORT:Gåte, Musikkgruppa}} [[Kategori:Norske musikkgrupper]] [[Kategori:Norske folkemusikarar]] [[Kategori:Norske musikarar]] [[Kategori:Norske rockegrupper]] [[Kategori:Vinnarar av Spellemannprisen]] [[Kategori:Nynorskmusikk]] [[Kategori:Musikkgrupper skipa i 1999]] [[Kategori:Vinnarar av Prøysenprisen]] [[Kategori:Melodi Grand Prix-vinnarar]] [[Kategori:Melodi Grand Prix 2024-deltakarar]] [[Kategori:Eurovision Song Contest 2024-deltakarar]] 3iz3uaplbk7zeaerzdjimjal1ieqjih 0 6938 3675043 3641543 2026-09-27T16:14:08Z Johshh 122989 /* Bakgrunnsstoff */ 3675043 wikitext text/x-wiki {{Infoboks forfattar}} '''Knut Hamsun''' ({{Datoar}}) var ein [[Noreg|norsk]] [[forfattar]], fødd på [[Lom kommune|Lom]] i [[Gudbrandsdalen]]<ref>[http://digitalarkivet.uib.no/cgi-win/webcens.exe?slag=visbase&sidenr=34&filnamn=f71849&gardpostnr=130&personpostnr=1083&merk=1083#ovre Folketellinga fra 1875]</ref> som ''Knud Pedersen'', men voks opp på garden Hamsund på [[Hamarøy]] i [[Nordland]], som han seinare tok namn etter. Han er saman med [[Bjørnstjerne Bjørnson]], [[Sigrid Undset]] og [[Jon Fosse]] ein av fire norske [[nobelprisvinnarar i litteratur]]. {{Nobelprisvinnar|type=[[Nobelprisen i litteratur]]|år=[[1920]]}} ==Liv== Hamsun var ein ven av [[Tyskland]] og tysk kultur, og forakta den [[angelsaksisk]]e verda. Han var skeptisk til [[britisk]] [[imperialisme]], særleg gjorde [[boarkrigen]] inntrykk på han. Han var ein innbiten motstandar av [[sosialismen]] og [[kommunisme]]n. Under både [[fyrste verdskrig|fyrste]] og [[andre verdskrig|andre]] verdskrigen støtta han Tyskland. I etterkant av eit møte med [[Joseph Goebbels]] i 1943 sende Hamsun Nobelprismedaljen sin til han som ei gåve. Hamsun møtte [[Adolf Hitler]] og prøvde å overtala han til å fjerna [[Josef Terboven]] frå stillinga som rikskommisær ([[Reichskommissar]]) i Noreg. Då Hitler døydde, skreiv han rosande minneord om han i Aftenposten kort tid før Tyskland kapitulerte. Etter krigen vart Hamsun sperra inne i fleire månadar på Vinderen [[psykiatrisk sjukehus]]. På sjukhuset vart han testa. Målet ver å finne ut om han var tilrekneleg. Han fekk diagnosen varuge svekka sjelsevner. [[File:Hovedhuset på Nørholm, Grimstad - no-nb digifoto 20150223 00111 bldsa HA0202 (cropped).jpg|mini|Hovudhuset på Nørholm]] Hamsun fekk likevel ei bot på 325 000 kroner for samarbeid med okkupasjonsmakta. Den siste boka han skreiv var ''Paa Gjengrodde Stier'' (1949). Det er vanskeleg å tenkje seg at ein mann med svekka sjelsevner kunne ha skrive ei slik bok. Han døydde på godset [[Nørholm]] ved Grimstad i 1952. ===Familie=== Hamsun var gift to gonger, den andre gongen med [[Marie Hamsun]], fødd Andersen, som var skodespelar og forfattar. Dei hadde mellom andre sonen [[Tore Hamsun|Tore]]. ==Omdøme== Hamsun vert rekna som ein av dei fremste representantane for [[Nyromantikken|nyromantikk]] i Noreg. Hamsun meinte at forfattarar som høyrde til [[realismen]] skildra typar i staden for «levande» menneske. Sjølv ville han ha ein ny dikting som sette komplisert kjensleliv i sentrum. Han kritiserte realismen sine største forfattarar, som [[Henrik Ibsen]] og [[Alexander Kielland]]. Si første anerkjenning som diktar fekk Hamsun i 1890 med romanen ''Sult''. Den er delvis sjølvbiografisk og skildrar utviklinga til ein ung forfattar. Rett nok lid han under [[svolt]] og [[fattigdom]] så det går gjennom merg og bein på den som les, men samstundes skjønar ein at svolten berrlegg sjelelege landskap som verkar inspirerande på han som diktar. Dette er langt frå å vera sosialrealieme. Boka har sterke modernistiske drag og har hatt stor innverknad på norsk litteratur på 1900-talet. Hamsun-romanane ''Sult'', ''Mysterier'' (1892) og ''[[romanen Pan|Pan]]'' (1894) har alle ein mannleg hovudperson som på ulike vis lever opp til det diktarprogrammet som Hamsun la fram i artikkelen «Fra det ubevidste Sjæleliv» som stod på prent i første nummer av tidskiriftet ''Samtiden'' i 1890. Seinare nærma Hamsun seg nyrealismen. For romanen ''Markens Grøde'' (1917) fekk han [[Nobelprisen i litteratur]] i 1920. == Utgjevingar == {{Kolonner}} * ''Den Gaadefulde'' (1877) * ''Et Gjensyn'' (1878) * ''Bjørger'' (1878) * ''Lars Oftedal'' (1889) * ''Fra Det Moderne Amerikas Aandsliv'' (1889) * ''Sult'' (1890) * ''Mysterier'' (1892) * ''Redaktør Lynge'' (1893) * ''Ny Jord'' (1893) * ''[[romanen Pan|Pan]]'' (1894) * ''Ved Rigets Port'' (1895) * ''Livets Spil'' (1896) * ''Siesta'' (1897) * ''Aftenrøde'' (1898) * ''Victoria'' (1898) * ''Munken Vendt'' (1902) * ''Kratskog'' (1903) * ''Dronning Tamara'' (1903) * ''I Æventyrland'' (1903) * ''Det Vilde Kor'' (1904) * ''Sværmere'' (1904) * ''Stridende Liv'' (1905) * ''Under Høststjærnen'' (1906) * ''Benoni'' (1907) * ''Rosa'' (1908) * ''En Vandrer Spiller Med Sordin'' (1909) * ''Livet Ivold'' (1910) * ''Den Siste Glæde'' (1912) * ''Børn Av Tiden'' (1913) * ''Segelfoss By'' (1915) * ''Markens Grøde'' (1917) * ''Sproget i Fare'' (1918) * ''Konerne ved Vandposten'' (1920) * ''Siste Kapitel'' (1923) * ''Landstrykere'' (1927) * ''August'' (1930) * ''Men Livet Lever'' (1933) * ''Ringen Sluttet'' (1936) * ''Artikler i Utvalg'' (red: Francis Bull) (1939) * ''Paa Gjengrodde Stier'' (1949) == Kjelder == {{fotnoteliste}} == Bakgrunnsstoff == * {{Nbsøk|Hamsun, Knut|bøker av}} * [http://www.nb.no/hamsun2009 Hamsun 2009 (Nasjonalbibliotekets jubileumsside)] * [http://www.hamsun.dk Knut Hamsun Online] * [http://www.odin.dep.no/odin/engelsk/norway/history/032005-990484/index-dok000-b-n-a.html Biografi på engelsk frå Utanriksdepartementet] * {{nobelprize}} * [http://www.kirjasto.sci.fi/khamsun.htm Biografi på engelsk] * [http://www.nb.no/sok/search.jsf?nav=mediatype:Privatarkivmateriale&nav=content:digitalpublic&nav=creator:hamsun,knut&query Digitalt tilgjengeleg arkivmateriale etter Knut Hamsun i Nasjonalbiblioteket] {{Nobelprisvinnarar i litteratur}} {{Autoritetsdata}} [[Kategori:Knut Hamsun]] [[Kategori:Norske forfattarar]] [[Kategori:Norske nobelprisvinnarar]] [[Kategori:Nyrealismen]] [[Kategori:Nobelprisen i litteratur]] [[Kategori:Folk frå Vågå]] [[Kategori:Folk frå Hamarøy]] [[Kategori:Nyromantiske forfattarar]] [[Kategori:Forfattarar frå Nordland]] [[Kategori:Forfattarar frå Oppland]] dbsccdun2jutdfdbmoat80wpadjt9tz 0 7071 3675055 3605647 2026-09-27T17:40:16Z Nimmzo 159426 /* Litteratur */ Fixed Cite has empty unknown parameter: `|1=` 3675055 wikitext text/x-wiki {{Infoboks norsk kommune | namn = Lesja | våpen = Lesja_komm.svg | fylke = Innlandet | senter = Lesja | areal = 2259 | landareal = 2175 | vassareal = 84 | målform = nøytral | ordførar = Mariann Skotte | ordførarparti = Sp | kommunenummer = 3432 | url = [http://www.lesja.kommune.no www.lesja.kommune.no] }} '''Lesja kommune''' er ein kommune i [[Innlandet fylke|Innlandet]]. Kommunen grensar i nord til kommunane [[Molde kommune|Molde]], [[Sunndal kommune|Sunndal]] og [[Oppdal kommune|Oppdal]], i aust til [[Dovre kommune|Dovre]], i sør til [[Vågå kommune|Vågå]] og [[Lom kommune|Lom]], i sør og vest til [[Skjåk kommune|Skjåk]], og i vest til [[Rauma kommune|Rauma]]. Ein person frå Lesja vert kalla ein lesjing. == Busetjing == [[Fil:Lesja bygdemuseum.jpg|mini|Lesja bygdemuseum{{foto|Gunhild Hansen}}]] [[Fil:Bjorli Station 2009.jpg|mini|Bjorli stasjon]] Busetnaden ligg i hovudsak på 500 til 650 meters høgd langs [[Raumabanen]] og [[Europaveg 136|E136]]. Dei fleste innbyggjarane bur i grendene [[Lesja]], [[Lora]], [[Lesjaverk]], [[Lesjaskog]] og på [[Bjorli]]. == Næringsliv == Hovudnæringa i kommunen er landbruk. Nær 30 % av dei yrkesaktive i kommunen arbeider innan jordbruk. I dei siste tiåra har turisme vorte meir og meir viktig. Utbygging av hytter har skjedd på [[Bjorli]] og området rundt [[Lesjaskogsvatnet]]. [[Bjorli skisenter]] er eit viktig trekkplaster for sunnmøringar og romsdalingar. Om sumaren vert det køyrd turisttog frå [[Åndalsnes]] til Bjorli. Avisa [[Avisa Vigga|Vigga]] er lokalavis for Lesja og Dovre kommunar. == Samferdsle == Jarnbana [[Raumabanen]] og hovudvegen frå [[Austlandet]] til [[Sunnmøre]] og [[Romsdal]], [[Europaveg 136]], går gjennom kommunen. Toga stoggar på [[Bjorli stasjon]]<ref>Bane Nor. [http://www.banenor.no/Jernbanen/Stasjonssok/-B-/Bjorli/ Bjorli stasjon]. Henta 2017-02-28</ref> og om det trengst på [[Lesja stasjon]]<ref>Bane Nor. [http://www.banenor.no/Jernbanen/Stasjonssok/-L-/Lesja/ Lesja stasjon]. Henta 2017-02-28</ref> og [[Lesjaverk stasjon]]<ref>Bane Nor. [http://www.banenor.no/Jernbanen/Stasjonssok/-L-/Lesjaverk/ Lesjaverk stasjon]. Henta 2017-02-28</ref>. Det er ikkje togstopp på den nedlagde [[Lora stoppestad]]<ref>Rom eiendom. [https://www.romeiendom.no/lora-stasjon1 Lora stasjon] {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20170301092549/https://www.romeiendom.no/lora-stasjon1 |date=2017-03-01 }}. Henta 2017-02-28</ref>. Stasjonsbygga på [[Bottheim stoppestad|Bottheim]] og [[Lesjaskog stasjon|Lesjaskog]] er fjerna<ref>Fylkesarkivet i Oppland. [http://farkiv.no/nettutstillinger/samferdsel/jernbaner/raumabanen/lesjaskog-stasjon Lesjaskog stasjon]. Henta 2017-02-28</ref><ref>Fylkesarkivet i Oppland. [http://farkiv.no/nettutstillinger/samferdsel/jernbaner/raumabanen/bottheim-stasjon Bottheim stasjon]. Henta 2017-02-28</ref> == Geografi == Størsteparten (82 %) av kommunen ligg over 900 [[meter|m]]. over havet. Busetnaden ligg i hovudsak på 500 til 650 meters høgd langs [[Raumabanen|Raumabana]] og [[Europaveg 136|E136]]. Mykje av fjellterrenget ligg over 1500 m o.h., med dei høgaste toppane i sørvest (t.d. [[Gråhø i Lesja|Gråhø]] (lokalt namn [[Løyfthøene|Løyfthøe]]) 2014 m o.h. og Digerkampen 1956 m o.h.) og i nordaust ([[Storstyggesvånåtinden]] 2209 m o.h.). Platåbreen [[Storbrean i Lesja|Storbrean]] på grensa mot Skjåk er den største isbreen i kommunen, det er mange andre mindre brear og fonner som gjer at vassføringa i dei fleste vassdraga er jamn gjennom heile sumaren. Sidedalene [[Lordalen]] og [[Dalsida]] har vore viktige for setring i lang tid. [[Aursjøen]] på Dalsida vart demt opp i 1953. [[Lesjaskogsvatnet]] ligg i kommunen, dette vatnet har to utløp som utgjer byrjinga på elvane [[Gudbrandsdalslågen]] og [[Elva Rauma|Rauma]]. === Klima === Lesja har [[innlandsklima]] med lite nedbør, kalde vintrar, relativt varme sumrar og store skilnader mellom dag- og nattetemperatur i sumarhalvåret. [[Normal (meteorologi)|Normalverdiar]] for perioden 1961−1990 er gjevne i tabellen nedanfor. {| class="wikitable" ! Normaler for Lesja (572 moh.)<ref name="eklima">[http://eklima.met.no ''eklima.no'']</ref> ! style="width: 2.5em;" | Jan ! style="width: 2.5em;" | Feb ! style="width: 2.5em;" | Mar ! style="width: 2.5em;" | Apr ! style="width: 2.5em;" | Mai ! style="width: 2.5em;" | Jun ! style="width: 2.5em;" | Jul ! style="width: 2.5em;" | Aug ! style="width: 2.5em;" | Sep ! style="width: 2.5em;" | Okt ! style="width: 2.5em;" | Nov ! style="width: 2.5em;" | Des ! style="width: 2.5em;" | År |----- | Temperaturnormal (°C) | style="text-align: right;"| −9,2 | style="text-align: right;"| −8,3 | style="text-align: right;"| −4,1 | style="text-align: right;"| 0,7 | style="text-align: right;"| 6,6 | style="text-align: right;"| 10,6 | style="text-align: right;"| 12,2 | style="text-align: right;"| 11,1 | style="text-align: right;"| 6,8 | style="text-align: right;"| 1,8 | style="text-align: right;"| −4,0 | style="text-align: right;"| −8,1 | style="text-align: right;"| 1,3 |----- | Nedbør (mm) | style="text-align: right;"| 35 | style="text-align: right;"| 27 | style="text-align: right;"| 24 | style="text-align: right;"| 15 | style="text-align: right;"| 20 | style="text-align: right;"| 40 | style="text-align: right;"| 50 | style="text-align: right;"| 42 | style="text-align: right;"| 37 | style="text-align: right;"| 40 | style="text-align: right;"| 35 | style="text-align: right;"| 45 | style="text-align: right;"| 410 |} Lesja har kulderekorden for Oppland fylke. På Lesjaskog vart det målt −45,0 grader [[6. januar]] [[1982]]. <ref>{{Citation |title=Værviggo |url=http://varviggo.no/showpage.asp?id=189 |accessdate=2010-12-04 |archive-date=2009-03-09 |archive-url=https://web.archive.org/web/20090309002959/http://www.varviggo.no/showpage.asp?id=189 |url-status=yes }}</ref> == Tusenårsstad == [[Fil:Lesjaverk.gif|mini|Hovudgarden på Lesja jernverk året 1752. Eigar Hans Holmboe d.y.]] [[tusenårsstad|Tusenårsstaden]] i kommunen er Tunstugu som ligg på [[Lesja bygdemuseum]]. Stova rommar kafé og utstillingslokale for museet. I mange samanhengar er dette storstova i bygda, som blir nytta til bryllaup, gravferder, store arrangement osb. == Venskapskommune == Lesja kommune inngjekk den [[29. oktober]] [[2006]] ei venskapsavtale med [[Marijampole kommune]] i [[Litauen]]. == Kjende lesjingar == * [[Sigurd Einbu]] (1866–1946) – astronom *[[Ola Enstad]] (1942–2013) – bilethoggar * [[Asgeir Brekke]] (f. 1942) – fysikar *[[Astrid Brekken]] (f. 1943) – journalist *[[Egil Ulateig]] (f. 1946) – forfattar og journalist *[[Lars Berger]] (f. 1979) – skiskyttar og langrennsløpar *[[Tora Berger]] (f. 1981) – skiskyttar *[[Synne Vo|Synne Vorkinn]] (f. 1998) – artist == Verdt å sjå i Lesja kommune == * [[Lesja kyrkje]] * [[Lesjaverket]] * [[Lesja Bygdemuseum]] == Sjå òg == *[[Lesja-saka]] == Referansar == {{Reflist}} === Litteratur === *{{Kjelde bok|forfattar=Kjelland, Arnfinn|kommentar=1987&ndash;96|tittel=Bygdebok for Lesja|stad=Lesja|forlag=Lesja kommune (3 bd.)}} == Bakgrunnsstoff == *{{offisiell nettstad}} * [http://www.gudbrandsdalen.no Informasjon om Gudbrandsdalen] {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20161114151924/http://www.gudbrandsdalen.no/ |date=2016-11-14 }} * [http://www.kulturnett.no/geografisknavigering/geografisknavigering_visning.jsp?fylke=T946673&kommune=T936310 Kultur i Lesja på kart] fra [[Kulturnett.no]] * [http://www.gbdmuseum.no/LesjaN Lesja bygdemuseum]{{Død lenkje|date=oktober 2022 |bot=InternetArchiveBot |fix-attempted=yes }} * [http://www.villreinfangsten.no Villreinfangsten som verdsarv] {{Innlandet fylke}} {{Autoritetsdata}} [[Kategori:Lesja kommune| ]] [[Kategori:Gudbrandsdalen]] [[Kategori:Tidlegare kommunar i Oppland]] [[Kategori:Kommunar i Innlandet]] 5bb0axgda7cxy13nol19vhnsivnxuqj 3675056 3675055 2026-09-27T17:50:10Z Nimmzo 159426 /* Litteratur */ Fixed Den ukjende parameteren |kommentar= vart ignorert `|kommentar=1987&ndash;96` → |dato=1987 3675056 wikitext text/x-wiki {{Infoboks norsk kommune | namn = Lesja | våpen = Lesja_komm.svg | fylke = Innlandet | senter = Lesja | areal = 2259 | landareal = 2175 | vassareal = 84 | målform = nøytral | ordførar = Mariann Skotte | ordførarparti = Sp | kommunenummer = 3432 | url = [http://www.lesja.kommune.no www.lesja.kommune.no] }} '''Lesja kommune''' er ein kommune i [[Innlandet fylke|Innlandet]]. Kommunen grensar i nord til kommunane [[Molde kommune|Molde]], [[Sunndal kommune|Sunndal]] og [[Oppdal kommune|Oppdal]], i aust til [[Dovre kommune|Dovre]], i sør til [[Vågå kommune|Vågå]] og [[Lom kommune|Lom]], i sør og vest til [[Skjåk kommune|Skjåk]], og i vest til [[Rauma kommune|Rauma]]. Ein person frå Lesja vert kalla ein lesjing. == Busetjing == [[Fil:Lesja bygdemuseum.jpg|mini|Lesja bygdemuseum{{foto|Gunhild Hansen}}]] [[Fil:Bjorli Station 2009.jpg|mini|Bjorli stasjon]] Busetnaden ligg i hovudsak på 500 til 650 meters høgd langs [[Raumabanen]] og [[Europaveg 136|E136]]. Dei fleste innbyggjarane bur i grendene [[Lesja]], [[Lora]], [[Lesjaverk]], [[Lesjaskog]] og på [[Bjorli]]. == Næringsliv == Hovudnæringa i kommunen er landbruk. Nær 30 % av dei yrkesaktive i kommunen arbeider innan jordbruk. I dei siste tiåra har turisme vorte meir og meir viktig. Utbygging av hytter har skjedd på [[Bjorli]] og området rundt [[Lesjaskogsvatnet]]. [[Bjorli skisenter]] er eit viktig trekkplaster for sunnmøringar og romsdalingar. Om sumaren vert det køyrd turisttog frå [[Åndalsnes]] til Bjorli. Avisa [[Avisa Vigga|Vigga]] er lokalavis for Lesja og Dovre kommunar. == Samferdsle == Jarnbana [[Raumabanen]] og hovudvegen frå [[Austlandet]] til [[Sunnmøre]] og [[Romsdal]], [[Europaveg 136]], går gjennom kommunen. Toga stoggar på [[Bjorli stasjon]]<ref>Bane Nor. [http://www.banenor.no/Jernbanen/Stasjonssok/-B-/Bjorli/ Bjorli stasjon]. Henta 2017-02-28</ref> og om det trengst på [[Lesja stasjon]]<ref>Bane Nor. [http://www.banenor.no/Jernbanen/Stasjonssok/-L-/Lesja/ Lesja stasjon]. Henta 2017-02-28</ref> og [[Lesjaverk stasjon]]<ref>Bane Nor. [http://www.banenor.no/Jernbanen/Stasjonssok/-L-/Lesjaverk/ Lesjaverk stasjon]. Henta 2017-02-28</ref>. Det er ikkje togstopp på den nedlagde [[Lora stoppestad]]<ref>Rom eiendom. [https://www.romeiendom.no/lora-stasjon1 Lora stasjon] {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20170301092549/https://www.romeiendom.no/lora-stasjon1 |date=2017-03-01 }}. Henta 2017-02-28</ref>. Stasjonsbygga på [[Bottheim stoppestad|Bottheim]] og [[Lesjaskog stasjon|Lesjaskog]] er fjerna<ref>Fylkesarkivet i Oppland. [http://farkiv.no/nettutstillinger/samferdsel/jernbaner/raumabanen/lesjaskog-stasjon Lesjaskog stasjon]. Henta 2017-02-28</ref><ref>Fylkesarkivet i Oppland. [http://farkiv.no/nettutstillinger/samferdsel/jernbaner/raumabanen/bottheim-stasjon Bottheim stasjon]. Henta 2017-02-28</ref> == Geografi == Størsteparten (82 %) av kommunen ligg over 900 [[meter|m]]. over havet. Busetnaden ligg i hovudsak på 500 til 650 meters høgd langs [[Raumabanen|Raumabana]] og [[Europaveg 136|E136]]. Mykje av fjellterrenget ligg over 1500 m o.h., med dei høgaste toppane i sørvest (t.d. [[Gråhø i Lesja|Gråhø]] (lokalt namn [[Løyfthøene|Løyfthøe]]) 2014 m o.h. og Digerkampen 1956 m o.h.) og i nordaust ([[Storstyggesvånåtinden]] 2209 m o.h.). Platåbreen [[Storbrean i Lesja|Storbrean]] på grensa mot Skjåk er den største isbreen i kommunen, det er mange andre mindre brear og fonner som gjer at vassføringa i dei fleste vassdraga er jamn gjennom heile sumaren. Sidedalene [[Lordalen]] og [[Dalsida]] har vore viktige for setring i lang tid. [[Aursjøen]] på Dalsida vart demt opp i 1953. [[Lesjaskogsvatnet]] ligg i kommunen, dette vatnet har to utløp som utgjer byrjinga på elvane [[Gudbrandsdalslågen]] og [[Elva Rauma|Rauma]]. === Klima === Lesja har [[innlandsklima]] med lite nedbør, kalde vintrar, relativt varme sumrar og store skilnader mellom dag- og nattetemperatur i sumarhalvåret. [[Normal (meteorologi)|Normalverdiar]] for perioden 1961−1990 er gjevne i tabellen nedanfor. {| class="wikitable" ! Normaler for Lesja (572 moh.)<ref name="eklima">[http://eklima.met.no ''eklima.no'']</ref> ! style="width: 2.5em;" | Jan ! style="width: 2.5em;" | Feb ! style="width: 2.5em;" | Mar ! style="width: 2.5em;" | Apr ! style="width: 2.5em;" | Mai ! style="width: 2.5em;" | Jun ! style="width: 2.5em;" | Jul ! style="width: 2.5em;" | Aug ! style="width: 2.5em;" | Sep ! style="width: 2.5em;" | Okt ! style="width: 2.5em;" | Nov ! style="width: 2.5em;" | Des ! style="width: 2.5em;" | År |----- | Temperaturnormal (°C) | style="text-align: right;"| −9,2 | style="text-align: right;"| −8,3 | style="text-align: right;"| −4,1 | style="text-align: right;"| 0,7 | style="text-align: right;"| 6,6 | style="text-align: right;"| 10,6 | style="text-align: right;"| 12,2 | style="text-align: right;"| 11,1 | style="text-align: right;"| 6,8 | style="text-align: right;"| 1,8 | style="text-align: right;"| −4,0 | style="text-align: right;"| −8,1 | style="text-align: right;"| 1,3 |----- | Nedbør (mm) | style="text-align: right;"| 35 | style="text-align: right;"| 27 | style="text-align: right;"| 24 | style="text-align: right;"| 15 | style="text-align: right;"| 20 | style="text-align: right;"| 40 | style="text-align: right;"| 50 | style="text-align: right;"| 42 | style="text-align: right;"| 37 | style="text-align: right;"| 40 | style="text-align: right;"| 35 | style="text-align: right;"| 45 | style="text-align: right;"| 410 |} Lesja har kulderekorden for Oppland fylke. På Lesjaskog vart det målt −45,0 grader [[6. januar]] [[1982]]. <ref>{{Citation |title=Værviggo |url=http://varviggo.no/showpage.asp?id=189 |accessdate=2010-12-04 |archive-date=2009-03-09 |archive-url=https://web.archive.org/web/20090309002959/http://www.varviggo.no/showpage.asp?id=189 |url-status=yes }}</ref> == Tusenårsstad == [[Fil:Lesjaverk.gif|mini|Hovudgarden på Lesja jernverk året 1752. Eigar Hans Holmboe d.y.]] [[tusenårsstad|Tusenårsstaden]] i kommunen er Tunstugu som ligg på [[Lesja bygdemuseum]]. Stova rommar kafé og utstillingslokale for museet. I mange samanhengar er dette storstova i bygda, som blir nytta til bryllaup, gravferder, store arrangement osb. == Venskapskommune == Lesja kommune inngjekk den [[29. oktober]] [[2006]] ei venskapsavtale med [[Marijampole kommune]] i [[Litauen]]. == Kjende lesjingar == * [[Sigurd Einbu]] (1866–1946) – astronom *[[Ola Enstad]] (1942–2013) – bilethoggar * [[Asgeir Brekke]] (f. 1942) – fysikar *[[Astrid Brekken]] (f. 1943) – journalist *[[Egil Ulateig]] (f. 1946) – forfattar og journalist *[[Lars Berger]] (f. 1979) – skiskyttar og langrennsløpar *[[Tora Berger]] (f. 1981) – skiskyttar *[[Synne Vo|Synne Vorkinn]] (f. 1998) – artist == Verdt å sjå i Lesja kommune == * [[Lesja kyrkje]] * [[Lesjaverket]] * [[Lesja Bygdemuseum]] == Sjå òg == *[[Lesja-saka]] == Referansar == {{Reflist}} === Litteratur === * {{Kjelde bok |forfattar=Kjelland, Arnfinn |dato=1987 |tittel=Bygdebok for Lesja |stad=Lesja |forlag=Lesja kommune (3 bd.)}} == Bakgrunnsstoff == *{{offisiell nettstad}} * [http://www.gudbrandsdalen.no Informasjon om Gudbrandsdalen] {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20161114151924/http://www.gudbrandsdalen.no/ |date=2016-11-14 }} * [http://www.kulturnett.no/geografisknavigering/geografisknavigering_visning.jsp?fylke=T946673&kommune=T936310 Kultur i Lesja på kart] fra [[Kulturnett.no]] * [http://www.gbdmuseum.no/LesjaN Lesja bygdemuseum]{{Død lenkje|date=oktober 2022 |bot=InternetArchiveBot |fix-attempted=yes }} * [http://www.villreinfangsten.no Villreinfangsten som verdsarv] {{Innlandet fylke}} {{Autoritetsdata}} [[Kategori:Lesja kommune| ]] [[Kategori:Gudbrandsdalen]] [[Kategori:Tidlegare kommunar i Oppland]] [[Kategori:Kommunar i Innlandet]] 77xcx7712l357f6tkkgq7tzpcydu761 3675057 3675056 2026-09-27T18:00:07Z Nimmzo 159426 /* Klima */ Fixed Invalid |url-status=yes 3675057 wikitext text/x-wiki {{Infoboks norsk kommune | namn = Lesja | våpen = Lesja_komm.svg | fylke = Innlandet | senter = Lesja | areal = 2259 | landareal = 2175 | vassareal = 84 | målform = nøytral | ordførar = Mariann Skotte | ordførarparti = Sp | kommunenummer = 3432 | url = [http://www.lesja.kommune.no www.lesja.kommune.no] }} '''Lesja kommune''' er ein kommune i [[Innlandet fylke|Innlandet]]. Kommunen grensar i nord til kommunane [[Molde kommune|Molde]], [[Sunndal kommune|Sunndal]] og [[Oppdal kommune|Oppdal]], i aust til [[Dovre kommune|Dovre]], i sør til [[Vågå kommune|Vågå]] og [[Lom kommune|Lom]], i sør og vest til [[Skjåk kommune|Skjåk]], og i vest til [[Rauma kommune|Rauma]]. Ein person frå Lesja vert kalla ein lesjing. == Busetjing == [[Fil:Lesja bygdemuseum.jpg|mini|Lesja bygdemuseum{{foto|Gunhild Hansen}}]] [[Fil:Bjorli Station 2009.jpg|mini|Bjorli stasjon]] Busetnaden ligg i hovudsak på 500 til 650 meters høgd langs [[Raumabanen]] og [[Europaveg 136|E136]]. Dei fleste innbyggjarane bur i grendene [[Lesja]], [[Lora]], [[Lesjaverk]], [[Lesjaskog]] og på [[Bjorli]]. == Næringsliv == Hovudnæringa i kommunen er landbruk. Nær 30 % av dei yrkesaktive i kommunen arbeider innan jordbruk. I dei siste tiåra har turisme vorte meir og meir viktig. Utbygging av hytter har skjedd på [[Bjorli]] og området rundt [[Lesjaskogsvatnet]]. [[Bjorli skisenter]] er eit viktig trekkplaster for sunnmøringar og romsdalingar. Om sumaren vert det køyrd turisttog frå [[Åndalsnes]] til Bjorli. Avisa [[Avisa Vigga|Vigga]] er lokalavis for Lesja og Dovre kommunar. == Samferdsle == Jarnbana [[Raumabanen]] og hovudvegen frå [[Austlandet]] til [[Sunnmøre]] og [[Romsdal]], [[Europaveg 136]], går gjennom kommunen. Toga stoggar på [[Bjorli stasjon]]<ref>Bane Nor. [http://www.banenor.no/Jernbanen/Stasjonssok/-B-/Bjorli/ Bjorli stasjon]. Henta 2017-02-28</ref> og om det trengst på [[Lesja stasjon]]<ref>Bane Nor. [http://www.banenor.no/Jernbanen/Stasjonssok/-L-/Lesja/ Lesja stasjon]. Henta 2017-02-28</ref> og [[Lesjaverk stasjon]]<ref>Bane Nor. [http://www.banenor.no/Jernbanen/Stasjonssok/-L-/Lesjaverk/ Lesjaverk stasjon]. Henta 2017-02-28</ref>. Det er ikkje togstopp på den nedlagde [[Lora stoppestad]]<ref>Rom eiendom. [https://www.romeiendom.no/lora-stasjon1 Lora stasjon] {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20170301092549/https://www.romeiendom.no/lora-stasjon1 |date=2017-03-01 }}. Henta 2017-02-28</ref>. Stasjonsbygga på [[Bottheim stoppestad|Bottheim]] og [[Lesjaskog stasjon|Lesjaskog]] er fjerna<ref>Fylkesarkivet i Oppland. [http://farkiv.no/nettutstillinger/samferdsel/jernbaner/raumabanen/lesjaskog-stasjon Lesjaskog stasjon]. Henta 2017-02-28</ref><ref>Fylkesarkivet i Oppland. [http://farkiv.no/nettutstillinger/samferdsel/jernbaner/raumabanen/bottheim-stasjon Bottheim stasjon]. Henta 2017-02-28</ref> == Geografi == Størsteparten (82 %) av kommunen ligg over 900 [[meter|m]]. over havet. Busetnaden ligg i hovudsak på 500 til 650 meters høgd langs [[Raumabanen|Raumabana]] og [[Europaveg 136|E136]]. Mykje av fjellterrenget ligg over 1500 m o.h., med dei høgaste toppane i sørvest (t.d. [[Gråhø i Lesja|Gråhø]] (lokalt namn [[Løyfthøene|Løyfthøe]]) 2014 m o.h. og Digerkampen 1956 m o.h.) og i nordaust ([[Storstyggesvånåtinden]] 2209 m o.h.). Platåbreen [[Storbrean i Lesja|Storbrean]] på grensa mot Skjåk er den største isbreen i kommunen, det er mange andre mindre brear og fonner som gjer at vassføringa i dei fleste vassdraga er jamn gjennom heile sumaren. Sidedalene [[Lordalen]] og [[Dalsida]] har vore viktige for setring i lang tid. [[Aursjøen]] på Dalsida vart demt opp i 1953. [[Lesjaskogsvatnet]] ligg i kommunen, dette vatnet har to utløp som utgjer byrjinga på elvane [[Gudbrandsdalslågen]] og [[Elva Rauma|Rauma]]. === Klima === Lesja har [[innlandsklima]] med lite nedbør, kalde vintrar, relativt varme sumrar og store skilnader mellom dag- og nattetemperatur i sumarhalvåret. [[Normal (meteorologi)|Normalverdiar]] for perioden 1961−1990 er gjevne i tabellen nedanfor. {| class="wikitable" ! Normaler for Lesja (572 moh.)<ref name="eklima">[http://eklima.met.no ''eklima.no'']</ref> ! style="width: 2.5em;" | Jan ! style="width: 2.5em;" | Feb ! style="width: 2.5em;" | Mar ! style="width: 2.5em;" | Apr ! style="width: 2.5em;" | Mai ! style="width: 2.5em;" | Jun ! style="width: 2.5em;" | Jul ! style="width: 2.5em;" | Aug ! style="width: 2.5em;" | Sep ! style="width: 2.5em;" | Okt ! style="width: 2.5em;" | Nov ! style="width: 2.5em;" | Des ! style="width: 2.5em;" | År |----- | Temperaturnormal (°C) | style="text-align: right;"| −9,2 | style="text-align: right;"| −8,3 | style="text-align: right;"| −4,1 | style="text-align: right;"| 0,7 | style="text-align: right;"| 6,6 | style="text-align: right;"| 10,6 | style="text-align: right;"| 12,2 | style="text-align: right;"| 11,1 | style="text-align: right;"| 6,8 | style="text-align: right;"| 1,8 | style="text-align: right;"| −4,0 | style="text-align: right;"| −8,1 | style="text-align: right;"| 1,3 |----- | Nedbør (mm) | style="text-align: right;"| 35 | style="text-align: right;"| 27 | style="text-align: right;"| 24 | style="text-align: right;"| 15 | style="text-align: right;"| 20 | style="text-align: right;"| 40 | style="text-align: right;"| 50 | style="text-align: right;"| 42 | style="text-align: right;"| 37 | style="text-align: right;"| 40 | style="text-align: right;"| 35 | style="text-align: right;"| 45 | style="text-align: right;"| 410 |} Lesja har kulderekorden for Oppland fylke. På Lesjaskog vart det målt −45,0 grader [[6. januar]] [[1982]].<ref>{{Citation |title=Værviggo |url=http://varviggo.no/showpage.asp?id=189 |accessdate=2010-12-04 |archive-date=2009-03-09 |archive-url=https://web.archive.org/web/20090309002959/http://www.varviggo.no/showpage.asp?id=189 }}</ref> == Tusenårsstad == [[Fil:Lesjaverk.gif|mini|Hovudgarden på Lesja jernverk året 1752. Eigar Hans Holmboe d.y.]] [[tusenårsstad|Tusenårsstaden]] i kommunen er Tunstugu som ligg på [[Lesja bygdemuseum]]. Stova rommar kafé og utstillingslokale for museet. I mange samanhengar er dette storstova i bygda, som blir nytta til bryllaup, gravferder, store arrangement osb. == Venskapskommune == Lesja kommune inngjekk den [[29. oktober]] [[2006]] ei venskapsavtale med [[Marijampole kommune]] i [[Litauen]]. == Kjende lesjingar == * [[Sigurd Einbu]] (1866–1946) – astronom *[[Ola Enstad]] (1942–2013) – bilethoggar * [[Asgeir Brekke]] (f. 1942) – fysikar *[[Astrid Brekken]] (f. 1943) – journalist *[[Egil Ulateig]] (f. 1946) – forfattar og journalist *[[Lars Berger]] (f. 1979) – skiskyttar og langrennsløpar *[[Tora Berger]] (f. 1981) – skiskyttar *[[Synne Vo|Synne Vorkinn]] (f. 1998) – artist == Verdt å sjå i Lesja kommune == * [[Lesja kyrkje]] * [[Lesjaverket]] * [[Lesja Bygdemuseum]] == Sjå òg == *[[Lesja-saka]] == Referansar == {{Reflist}} === Litteratur === * {{Kjelde bok |forfattar=Kjelland, Arnfinn |dato=1987 |tittel=Bygdebok for Lesja |stad=Lesja |forlag=Lesja kommune (3 bd.)}} == Bakgrunnsstoff == *{{offisiell nettstad}} * [http://www.gudbrandsdalen.no Informasjon om Gudbrandsdalen] {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20161114151924/http://www.gudbrandsdalen.no/ |date=2016-11-14 }} * [http://www.kulturnett.no/geografisknavigering/geografisknavigering_visning.jsp?fylke=T946673&kommune=T936310 Kultur i Lesja på kart] fra [[Kulturnett.no]] * [http://www.gbdmuseum.no/LesjaN Lesja bygdemuseum]{{Død lenkje|date=oktober 2022 |bot=InternetArchiveBot |fix-attempted=yes }} * [http://www.villreinfangsten.no Villreinfangsten som verdsarv] {{Innlandet fylke}} {{Autoritetsdata}} [[Kategori:Lesja kommune| ]] [[Kategori:Gudbrandsdalen]] [[Kategori:Tidlegare kommunar i Oppland]] [[Kategori:Kommunar i Innlandet]] eggqfefi2kzar8pxp9blrdr8pa30dxd 0 7863 3675047 3537599 2026-09-27T16:17:19Z Johshh 122989 /* Bakgrunnsstoff */ 3675047 wikitext text/x-wiki {{Infoboks vitskapsmann}} {{nobelpristakar | type=Nobels fredspris| år=[[1922]]}} '''Fridtjof Nansen''' ({{levde|10. oktober|1861|13. mai|1930|Nansen, Fridtjof}}) var ein [[norsk]] [[polarfarar]], [[oppdagar]], [[diplomat]] og [[vitskapsmann]] som òg var sterkt engasjert i [[politikk]] og humanitært arbeid.<ref>{{Kjelde www|url=https://www.fni.no/fridtjof-nansen/category970.html|tittel=Fridtjof Nansen|språk=nb|utgjevar=Fridtjof Nansens Institutt|vitja=2023-03-11}}</ref> Nansen er ein av dei mest internasjonalt kjende personar frå [[Noreg]]. Han vert mest hugsa for dristige polarekspedisjonar, og arbeid med [[flyktningar]]. I tillegg var han ein banebrytande [[naturforskar]] og ein viktig talsmann for Noreg i samband med [[unionsoppløysinga i 1905]]. == Yrkesliv == Nansen studerte [[zoologi]], og vart tilsett som konservator ved [[Bergens Museum]] si zoologiske avdeling. I 1888 kryssa han [[Grønland]] på [[ski]], og vart feira som [[folkehelt]]. I 1893 leia han ein ekspedisjon mot [[Nordpolen]] med [[«Fram»]], ei reise som tok over tre år. Saman med [[Hjalmar Johansen]] nådde Nansen 86° 14' N, det nordlegaste punktet noko menneske hadde vore på til den tid.<ref>{{Kjelde www|url=https://frammuseum.no/nb/polarhistorie/polfarere/fridtjof-nansen-1861-1930/|tittel=POLFARERE: Nansen, Fridtjof (1861-1930)|språk=nb|utgjevar=Fram museum|vitja=2023-03-11}}</ref> Nansen vart riddar av [[St. Olavs Orden]] i 1889, vart tildelt storkrossen av same orden i 1896 og storkrossen med kjede i 1925. Han var også [[professor]] i [[zoologi]] og [[oseanografi]] ved Det Kgl. Frederiks Universitet (seinare kjend som [[Universitetet i Oslo]]), [[ambassadør]] i [[London]] 1906–1908 og [[Folkeforbundet]] sin [[høgkommisær for flyktningar]]. Nansen fekk [[Nobels fredspris]] i 1922.<ref>{{Kjelde www|url=https://www.nobelprize.org/prizes/peace/1922/nansen/biographical/|tittel=Fridtjof Nansen: Biographical|språk=en|utgjevar=The Nobel Prize|vitja=2023-03-11}}</ref> Fridtjof Nansen var også ein aktiv [[riksmål]]smann. == Privatliv == Fridtjof Nansen vart fødd på Store Frøen gard rett utanfor [[Kristiania]] ([[Oslo]]) den 10. oktober 1861. Far hans var [[sakførar]] [[Baldur]] [[Frithjof]] Nansen, son av stortingsmannen [[Hans Nansen]]. Mor hans var [[Adelaide]] [[Johanne]] Thekla Isidore Bølling, fødd [[Wedel-Jarlsberg]], dotter av [[major]] og [[baron]] [[Christian Frederik Vilhelm Wedel-Jarlsberg]]. Nansen hadde seks halvsysken og ein [[Alexander Nansen|bror]]. Fridtjof Nansen gifta seg 6. september 1889 med konsertsongarinna [[Eva Nansen|Eva Sars]], dotter av presten og naturforskaren [[Michael Sars]]. Eva Nansen døydde 9. desember 1907. Saman hadde dei fem born. Nansen gifta seg på nytt i 1919 med [[Sigrun Munthe]]. Han døydde 13. mai 1930, 68 år gamal og vart gravlagd på [[den norske nasjonaldagen]] [[17. mai]]. [[Gravferd]]a frå trappa framfor [[Universitets Aula]] vart ei nasjonal hending med to minutt stille og flagg på halv stong over heile landet. Urna hans vart sett ned i hagen på heimen hans, [[Polhøgda]] ved [[Lysaker]] i [[Bærum]]. Frå 1958 er Polhøgda ei sjølveigande [[stifting]]. [[Fridtjof Nansen-Stiftelsen]] har som oppgåve å driva [[forsking]] knytt til Nansen sine arbeidsfelt. Forskinga skjer gjennom [[Fridtjof Nansens Institutt]]. == Bibliografi == * {{Kjelde bok|ref=refNansen97|forfattar=Fridtjof Nansen| utgjeve=1897| tittel=Fram over Polhavet. Den norske polarfærd 1893–1896|bind=2|stad= Kristiania| forlag= Aschehoug| url=http://urn.nb.no/URN:NBN:no-nb_digibok_2006112000015}} * {{Kjelde bok|ref=refNansen91|forfattar=Fridtjof Nansen| utgjeve=1891| tittel=Eskimoliv| bind=| utgave=|stad= Kristiania| forlag= Aschehoug| url=http://urn.nb.no/URN:NBN:no-nb_digibok_2008110603005}} ==Kjelder== {{fotnoteliste}} == Litteratur == <!-- * {{Kjelde bok| forfattar=[[Tor Bomann-Larsen]]| redaktør=| utgjeve=2004| artikkel=| tittel=Folket &ndash; Haakon & Maud II| bind=| utgave=| stad=Oslo| forlag=Cappelen}} * {{Kjelde bok| forfattar=Tor Bomann-Larsen| redaktør=| utgjeve=2006| artikkel=| tittel=Vintertronen &ndash; Haakon & Maud III| bind=| utgave=| stad=Oslo| forlag=Cappelen| isbn=978-82-02-24665-5|}} * {{Kjelde bok| forfattar=Tor Bomann-Larsen| redaktør=| utgjeve=2008| artikkel=| tittel=Makten &ndash; Haakon & Maud IV| bind=| utgave=| stad=Oslo| forlag=Cappelen Damm| isbn=978-82-02-27355-2}} --> * {{Kjelde bok| forfattar=Karl H. Brox| utgjeve=1991| artikkel=| tittel=Eva og Fridtjof Nansen - et samliv| bind=| utgave=| stad=| forlag=Gyldendal| isbn=82-05-20230-3| kommentar=}} * {{Kjelde bok| forfattar=| redaktør=[[Einar-Arne Drivenes]] og [[Harald Dag Jølle]]| utgjeve=2004| artikkel=| tittel=Norsk Polarhistorie| bind=| utgave=| stad=| forlag=Gyldendal| isbn=82-05-32654-1}} * {{Kjelde bok| forfattar=[[Roland Huntford]]| redaktør=| utgjeve=1996| artikkel=| tittel=Fridtjof Nansen. Mennesket bak myten| bind=| utgave=| stad=Oslo|}} * {{Kjelde bok| forfattar=[[Harald Dag Jølle]]| utgjeve=2011| artikkel=| tittel=Nansen – Oppdageren| bind=| utgave=| stad=| forlag=Gyldendal| isbn=9788205384187}} * {{Kjelde bok| forfattar=[[Ragnar Kvam]]| utgjeve=2000| artikkel=| tittel=De fire store og hvordan de ledet sine menn| bind=| utgave=| stad=| forlag=Gyldendal| isbn=82-05-27107-0}} * Berit Tolleshaug: ''Fridtjof Nansen: en norsk helt i en gresk tragedie?''. Pax, (2001) * {{Kjelde bok| forfattar=Carl Emil Vogt| utgjeve=2007| artikkel=| tittel=Nansens kamp mot hungersnøden i Russland 1921-23| bind=| utgave=| stad=| forlag=Aschehoug| isbn=978-82-03-23371-5}} * {{Kjelde bok| forfattar=Carl Emil Vogt| utgjeve=2011| artikkel=| tittel=Fridtjof Nansen: Mannen og verden| bind=| utgave=| stad=| forlag=Cappelen Damm| isbn=978-82-02-30665-6}} * {{Kjelde bok| forfattar=Audun Renolen Aasbø| utgjeve=2009| artikkel=| tittel=Skiløperkunstens poetikk. Om Fridtjof Nansens litterære manøvrer under den moderne skiidrettens fremvekst| forlag=Masteroppgåve ved Universitetet i Oslo| url=http://www.duo.uio.no/sok/work.html?WORKID=96695}} == Bakgrunnsstoff == {{Wikiquote-en}} {{commonskat}} * {{Nbsøk|Nansen, Fridtjof|bøker av}} *{{Kjelde www |url= http://www.nobelprize.org/nobel_prizes/peace/laureates/1922/ |tittel= The Nobel Peace Prize 1922 |utgjevar= Nobelprize.org}} *{{Kjelde www |url=http://www.nobelprize.org/nobel_prizes/peace/laureates/1922/nansen-facts.html |tittel= Fridtjof Nansen - Facts |utgjevar= Nobelprize.org}} * [http://www.nb.no/baser/nansen/ En fotografisk vandring i Nansens liv og virke] på http://www.nb.no ([[Nasjonalbiblioteket]]) {{viktig spire}} {{Autoritetsdata}} [[Kategori:Norske oppdagarar]] [[Kategori:Norske polfararar]] [[Kategori:Norske zoologar]] [[Kategori:Norske oseanografar]] [[Kategori:Norske diplomatar]] [[Kategori:Vinnarar av Nobels fredspris]] [[Kategori:Arktiske polfararar]] [[Kategori:Frans Josefs land]] [[Kategori:Karahavet]] [[Kategori:Vitskapsfolk frå Oslo]] [[Kategori:Politikarar frå Oslo]] [[Kategori:St. Olavs Orden]] [[Kategori:Norske nobelprisvinnarar]] [[Kategori:Norske arktisfararar]] [[Kategori:Professorar ved Universitetet i Oslo]] [[Kategori:Medlemmar av Det Norske Videnskaps-Akademi]] [[Kategori:Medlemmar av Det Kongelige Norske Videnskabers Selskab]] [[Kategori:Fridtjof Nansen| ]] kldd0g2jmgdqfq3r11uo2crb1oauzx4 0 8480 3675046 3425897 2026-09-27T16:16:19Z Johshh 122989 /* Bakgrunnsstoff */ 3675046 wikitext text/x-wiki {{Infoboks forfattar}} [[Fil:Sigrid Undset 1927.jpg|mini|200px|Sigrid Undset, fotografert av [[Carl Van Vechten]] i [[1927]].]] {{Nobelprisvinnar|type=[[Nobelprisen i litteratur]]|år=[[1928]]}} '''Sigrid Undset''' ({{levde|20. mai|1882|10. juni|1949|Undset, Sigrid}}) var ein [[Noreg|norsk]] [[forfattar]] som mottok [[Nobelprisen i litteratur]] i 1928, «spesielt for sine mektige beskrivelser av livet i Norden i middelalderen». Ho skreiv på [[riksmål]], og er mest kjend for romanane om livet i skandinaviske land i [[mellomalderen]]. Undset sitt mest kjende verk er ''[[Kristin Lavransdatter]]'' (publisert 1920&ndash;1922). Undset vart fødd i [[Kalundborg]] i [[Danmark]] som dotter av [[arkeolog]]en [[Ingvald Martin Undset]] og den danske kona hans. Då Sigrid var to år gamal flytta familien til Kristiania ([[Oslo]]). Den lange yrkeskarrieren hennar tok til i Oslo, der ho arbeidde som kontordame. Ho sende tidleg romanmanuskript til forlaget [[Gyldendal]] i [[København]]. Direktør [[Peter Nansen]] nøgde seg med å svara: «Forsøk Dem ikke mer paa historiske romaner. Det kan De ikke.» Det skulle seinare visa seg at det var særleg som forfattar av historiske romanar Undset skulle verta verdskjend. Ho debuterte i 1907, med samtidsromanen ''Fru Marta Oulie''. Men gjennombrotet kom med romanen ''Jenny'' i 1911. Ho arbeidde om natta frå ho var ung, åleine, medan ho drakk [[kaffi]] og røykte sigarettar. I arbeidet med dei historiske romanane fekk ho konsulenthjelp hjå ekspertise i historie, norrøne tekstar, teologi osb. når det var naudsynt. [[Fil:Bjaerkebek.jpg|mini|Bilete frå '''Bjerkebæk''', diktarheimen hennar på [[Lillehammer]].]] Frå 1919 av budde ho på [[Lillehammer]], der ho fekk bygd ut eigedomen [[Bjerkebæk]]. Under skrivinga av ''Kristin Lavransdatter'' budde ho delvis på ein gard ved [[Husaby]] i [[Skaun]], dit delar av handlinga i trilogien er lagt. Sigrid Undset konverterte til [[den katolske kyrkja]] i 1924. Ho gav Den norske katolske kyrkja stor merksemd og stønad, var bidragsytar og redaksjonsmedlem av det katolske tidsskriftet ''St. Olav''. I ei årrekkje skreiv ho for det katolske juleheftet ''Kimer i klokker'', ho donerte pengar for bygging av eit katolsk kapell på slagstaden for [[slaget ved Stiklestad]] i [[Verdal]]. Ho stifta ei foreining for bøn for norske katolske prestekall, og eit legat for stønad til utdanning til unge katolikkar. Dei litterære verka hennar handlar mellom anna om problem for bykvinner, og om konfliktane knytt til kvinner som braut med dei tradisjonelle [[kjønnsrolle]]mønstra. Under [[den andre verdskrigen]] kom ho seg over til [[USA]] og arbeidde der for frigjering av Noreg. Sigrid Undset var i ei årrekkje medlem av Forfattarforeninga sitt litterære råd, og formann 1935&ndash;40. Ho mottok [[storkorset av St. Olav]] i 1947. === Verkliste === * ''Fru Marta Oulie'' (roman), 1907 * ''Den lykkelige alder'' (noveller), 1908 * ''Fortællingen om Viga-Ljot og Vigdis'' (roman), 1909 * ''Ungdom'' (lyrikk), 1910 * ''Jenny'' (roman), 1911 * ''Fattige skjebner'' (noveller), 1912 * ''[[Våren av Sigrid Undset|Vaaren]]'' (roman), 1914 * ''Fortællinger om kong Artur og ridderne av det runde bord'' (historie), 1915 * ''Splinten av troldspeilet'' (roman), 1917 * ''Tre søstre'' (essays), 1917 * ''De kloge jomfruer'' (noveller), 1918 * ''Et kvindesynspunkt'' (essays), 1919 * ''[[Kristin Lavransdatter]]'' (romantrilogi), 1920&ndash;22 ''(Dei tre delane heiter «Kransen» (1920), «Husfrue» (1921) og «Korset» (1922).)'' * ''Vårskyer'', 1921 * ''Sankt Halvards liv, død og jærtegn'', 1925 * ''Olav Audunssøn i Hestviken'' (roman), 1925 * ''Olav Audunssøn og hans barn'' (roman), 1927 * ''Katholsk propaganda'' (essays), 1927 * ''Gymnadenia'' (roman), 1929 * ''Etapper'' (essays), 1929 * ''Den brændende busk'' (roman), 1930 * ''Hellig Olav, Norges konge'' (essays), 1930 * ''Ida Elisabeth'' (roman), 1932 * ''Etapper. Ny række'' (essays), 1933 * ''To europeiske helgener'', 1933 * ''Elleve aar'' (sjølvbiografisk roman), 1934 * ''Den trofaste hustru'' (roman), 1936 * ''Norske helgener'' (historie), 1937 * ''Selvportretter og landskapsbileder'' (historie), 1938 * ''Madame Dorthea'' (roman), 1939 * «Klosterliv» &ndash; «På pilegrimsferd» &ndash; «Sognekirken» (i ''Norsk kulturhistorie'' II), 1939 * ''Sigurd and his brave companions. A tale of medieval Norway'' (barnebok), 1943 * ''Tilbake til fremtiden'' (memoarar), 1945 (engelsk utgåve kom allereie i 1942) * ''Lykkelige dager'' (memoarar), 1947 (engelsk utgåve kom allereie i 1942) ==== Posthume utgjevingar ==== * ''Caterina av Siena'' (historie), 1951 * ''Artikler og taler fra krigstiden'' (essays), 1952 * ''Sigurd og hans tapre venner'' (roman), 1955 * ''Sten Steensen Blicher'' (kulturhistorie), 1957 * ''Østenfor sol og vestenfor måne'' (dramatisering for barneteater) 1959 (skrive 1927) * ''I grålysningen'' (roman), 1968 (skrive 1911) * ''Prinsessene i Berget det blå'' (barnebok) 1973 (skrive 1928) * ''Kjære Dea'' (brev), 1979 * ''Fred på jorden'' (noveller), 1992 * ''Tolv år'' (uferdig manuskript til sjølbiografisk roman), 1998 == Bakgrunnsstoff == * {{Nbsøk|Undset, Sigrid|bøker av}} * [http://www.aschehoug.no/litteratur/billigkroken/katalog?productId=2099472 Innenfor gjerdet. Hos Sigrid Undset på Bjerkebæk]{{Død lenkje|date=oktober 2022 |bot=InternetArchiveBot |fix-attempted=yes }} *[https://www.nb.no/bibliografi/undset/ Sigrid Undset-bibliografi 1907-2007] * [http://www.maihaugen.no/templates/Page.aspx?id=2591 Maihaugen om Sigrid Undset og Bjerkebæk] {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20050227091756/http://www.maihaugen.no/templates/Page.aspx?id=2591 |date=2005-02-27 }} {{Nobelprisvinnarar i litteratur}} {{Autoritetsdata}} [[Kategori:Norske forfattarar|Undset, Sigrid]] [[Kategori:Norske nobelprisvinnarar|Undset, Sigrid]] [[Kategori:Nobelprisen i litteratur|Undset, Sigrid]] [[Kategori:Forfattarar frå Oslo]] [[Kategori:St. Olavs Orden]] 7sb51446o2shwaaoelvvvymo0oysj7v 0 8489 3675044 3519888 2026-09-27T16:14:50Z Johshh 122989 /* Bakgrunnsstoff */ 3675044 wikitext text/x-wiki {{Infoboks forfattar | namn = Bjørnstjerne Bjørnson | bilete=Portrett av Bjørnstjerne Bjørnson, 1909 - no-nb digifoto 20150129 00043 bldsa BB0791 - Restoration.jpg | bilettekst=Bjørnstjerne Bjørnson i 1909. {{foto|Erwin Raupp}} | fødd = [[8. desember]] [[1832]] | fødestad = på [[Bjørgan]] i [[Kvikne]] vest for [[Tynset]] | død = {{Dødsdato og alder|1910|04|26|1832|12|08}} | dødsstad = Paris, Frankrike | yrke = [[Skjønnlitteratur|Skjønnlitterær forfattar]], [[Lyrikk|lyrikar]], dramatikar, [[journalist]], teatersjef | nasjonalitet = [[Noreg|Norsk]] | signatur = Bjørnstjerne Bjørnson signature.png }} {{nobelpristakar | type=Nobelprisen i litteratur| år=1903}} '''Bjørnstjerne Martinus Bjørnson''' ({{levde|8. desember|1832|26. april|1910|Bjørnson}}) var ein [[Noreg|norsk]] [[forfattar]] og samfunnsdebattant. Bjørnson vann [[Nobelprisen i litteratur]] for [[1903]], som den første nordmannen, og er rekna som ein av [[dei fire store]] i [[norsk litteratur]]. Han skreiv teksten til [[Ja, vi elsker dette landet|den norske nasjonalsongen]] og var grunnleggjaren av [[Riksmålsforbundet]]. == Biografi == Bjørnson vart fødd på garden [[Bjørgan]] i bygda [[Kvikne]] vest for [[Tynset]]. I 1837 vart Bjørnson sin far, som hadde vore pastor i Kvikne, overført til Nesset prestegjeld, i [[Romsdal]]. I dette området voks Bjørnson opp. Etter [[Molde videregående skole|mellomskule]] i den næraste byen, [[Molde]], vart han 17 år gamal send til [[Christiania]] for å studera på [[Universitetet i Oslo|universitetet]]. Forfattarinstinktet hadde allereie vakna, Bjørnson hadde skrive [[dikt]] frå han var 11 år. Han gjekk ut av universitetet i Christiania i 1852, og byrja snart å arbeida som ''journalist''. Han skreiv mest teatermeldingar. I 1857 publiserte han ''Synnøve Solbakken'', den fyrste av [[bonderoman]]ane. I 1858 vart denne etterfølgt av ''Arne'', i 1860 av ''En glad gut'' og i 1868 av ''Fiskerjenten''. Desse er dei viktigaste døma på hans bonde-forteljingar, ein del av forfattarskapen som gjorde djupt inntrykk i Noreg og gjorde han vidgjeten i utlandet. Bjørnson var ein av dei opphavlege medlemene av [[Nobelkomiteen]], og han vart attvald i 1900. I 1903 mottok han [[Alfred Nobel|Nobel]] sin litteraturpris. Bjørnson hadde bidrege meir enn nokon annan til å vekkja den norske nasjonalkjensla, men i 1903, like før brotet mellom Noreg og Sverige, tala han til sine landsmenn om forsoning og moderasjon. I 1905, i det Noreg skulle velja si eiga uavhengige statsform, vart den tidlegare bastante republikanaren overtydd om at [[monarki]] var det rette for Noreg. Først og fremst kunne eit monarki gje sterkare band til [[Storbritannia]]. I tillegg var det på line med statsforma i [[Sverige]] og [[Danmark]]. Bjørnstjerne Bjørnson døydde den 26. april 1910 i [[Paris]], der han i nokre år hadde vore om vintrane. Han vart gravlagd med stor ære og sorg, etter å ha vorte henta heim til Noreg av eit norsk krigsskip. == Teatersjef i Bergen og Christiania == Etter invitasjon frå [[Ole Bull]] vart Bjørnson kunstnarisk leiar ved [[Det norske Theater i Bergen]] i snaue to år, frå november 1857 til september 1859. Han spedde på økonomien med journalistarbeid. Han dreiv politisk kamp som redaktør av [[Bergensposten]] og klarte å få nye representantar inn på Stortinget. Dette førte til at han vart ønskt som redaktør i [[Aftenbladet]] i Christiania. Han vendte attende til hovudstaden i september 1859. Han vart teatersjef på [[Studentersamfundets Theater]] ved [[Det Norske Studentersamfund]]. Han utvikla seg til ein kunnskapsrik og inspirerande [[regissør]] og [[instruktør]]. Han var ikkje så lite av ein skodespelar sjølv. Den 1. oktober 1859 stod «Norsk Fædrelandssang, tileigna Noregs Konge, Hs. M. Kong Carl» anonymt på trykk i Aftenbladet. Det var den første versjonen av det som sida skulle bli den norske nasjonalsongen «[[Ja, vi elsker]]». Diktet var skrive i Bergen sommaren 1859. Da vart også ''Arne'' fullført og ''En glad Gut'' påbegynt. Bjørnson vart snart medredaktør i Aftenbladet. Han skreiv politiske artiklar til støtte for [[Reformforeiningen]], ei foreining som på den tid vart stifta av [[Johan Sverdrup]] og [[Johannes Steen]] i allianse med eit fleirtal av stortingsbøndene under [[Ole Gabriel Ueland]]s førarskap. Reformforeiningen arbeidet for demokratiske reformer, var opptakten til moderne partiorganisasjon etter parlamentarisk skikk og forløpar for partiet [[Venstre]]. Tida var ikkje moden, og Reformforeiningen møtte sterk motstand, især i [[Morgonbladet]]. Bjørnson stilte seg i første rekke i den heftige avisdebatten. Midt under [[statthaldarstriden]], inviterte [[Henrik Ibsen|Ibsen]] og Bjørnson den åndelege elite, som på den tid oppheldt seg i Christiania, til å vere med på å stifte Det Norske Selskab. Dette vart etablert 29. november 1859, og Bjørnson vart snart den sentrale personen. Målet var å fremme nasjonale verdiar. Bjørnson heldt likevel så høg profil i statthaldarstriden, at han vart pressa ut av Aftenbladet, alt midt i januar 1860. Han fortsette å ha innlegg i avisa, men av upolitisk karakter. Mellom anna gjekk fleire kapittel av ''En glad Gut'' som føljetong seinhaustes 1859 og i vårhalvåret 1860. Nederlaget som redaktør var årsak til at han søkte stipendium for å komme seg utanlands. == Utgjevingar == [[Fil:Bjørnstjerne Bjørnson leser på kontoret, ca 1902 (8935290004).jpg|mini|Bjørnstjerne Bjørnson leser på kontoret, 1902]] * ''Synnøve Solbakken'' (1857) * ''Mellem Slagene'' (1857) * ''Halte-Hulda'' (1858) * ''Arne'' (1859) * ''Smaastykker'' (1860) * ''En glad gutt'' (1860) * ''Kong Sverre'' (1861) * ''Sigurd Slembe'' (1862) * ''Maria Stuart i Skottland'' (1864) * ''De Nygifte'' (1865) * ''Fiskerjenten'' (1868) * ''Digte og Sange'' (1870) * ''Arnljot Gelline'' (1870) * ''Fortællinger'' I-II (1872) * ''Brude-Slaatten'' (1872) * ''Sigurd Jorsalfar'' (1872) * ''Kong Eystejn'' (1873) * ''En Fallit'' (1875) * ''Redaktøren'' (1875) * ''Magnhild'' (1877) * ''Kongen'' (1877) * ''Kaptejn Mansana'' (1879) * ''Det nye System'' (1879) * ''Leonarda'' (1879) * ''Støv'' (1882) * ''Over Ævne. Første Stykke'' (1883) * ''En Hanske'' (1883) * ''Det flager i Byen og paa Havnen'' (1884) * ''Geografi og Kærlighed'' (1885) * ''Paa Guds Veje'' (1889) * ''Nye Fortællinger'' (1894) * ''Over Ævne. Andre Stykke'' (1895) * ''Lyset'' (1895) * ''Paul Lange og Tora Parsberg'' (1898) * ''To Fortællinger'' (1901) * ''Laboremus'' (1901) * ''På Storhove'' (1902) * ''Daglannet'' (1904) * ''Mary'' (1906) * ''Når den ny vin blomstrer'' (1909) == Bakgrunnsstoff == {{wikikilden|f}} * {{Nbsøk|Bjørnson, Bjørnstjerne|bøker av}} * [http://www.nb.no/nbsok/search?searchString=creator:%22Bj%C3%B8rnson,%20Bj%C3%B8rnstjerne%22&page=0 Bøker av Bjørnstjerne Bjørnson] digitalisert av Nasjonalbiblioteket * [[Prosjekt Runeberg]], tekstar og omtale av Bjørnson: https://runeberg.org/authors/bjornstj.html * [[Project Gutenberg]] e-texts of [http://onlinebooks.library.upenn.edu/webbin/gutbook/author?name=Bjornson%2c%20Bjornstjerne works by Bjørnstjerne Bjørnson] * [http://www.odin.dep.no/odin/engelsk/norway/history/032005-990483/index-dok000-b-n-a.html Biography from the Norwegian Ministry of Foreign Affairs] * Jan Olav Gatland (2002): ''Mitt halve liv. Bjørnstjerne Bjørnsons vennskap med Clemens Petersen - og andre menn''. Oslo: Kolofon. ISBN 82-300-0006-9. {{Nobelprisvinnarar i litteratur}} {{Autoritetsdata}} [[Kategori:Bjørnstjerne Bjørnson| ]] [[Kategori:Norske forfattarar]] [[Kategori:Norske nobelprisvinnarar]] [[Kategori:Nobelprisen i litteratur]] [[Kategori:Romantiske forfattarar]] [[Kategori:Realistiske forfattarar]] [[Kategori:Folk frå Nesset]] [[Kategori:Forfattarar frå Hedmark]] [[Kategori:Forfattarar frå Møre og Romsdal]] [[Kategori:Dei fire store]] [[Kategori:Medlemmar og varamedlemmar i Nobelkomiteen]] [[Kategori:Gravlagde på Vår Frelsers gravlund]] 439xb006jzby45my08k9c0eojyd3i7r 0 24838 3674999 3674916 2026-09-27T13:53:55Z Ranveig 39 la til [[Kategori:Moglege framsideartiklar]] med [[WP:HotCat|HotCat]] 3674999 wikitext text/x-wiki [[Fil:2017 Las mieszany na stoku Rudki, Masyw Śnieżnika, Sudety.jpg|mini|Blanda bar- og lauvskog i [[Śnieżnikafjella]] i [[Sudetane]].]] [[Fil:Latvian Forest Tomes pagasts, Ķeguma novads, Latvia.jpg|mini|Furuskog i [[Ķegums]] kommune i Latvia.]] [[Fil:Winter forest.jpg|mini|Bar lauvskog vinterstid]] [[File:Proportion_and_distribution_of_global_forest_area_by_climatic_domain,_2020.svg|mini|Proporsjonen og fordelinga av dei globale skogareala etter klimadomene, 2020.<ref name="Global Forest Resources Assessment">{{Cite book |title=Global Forest Resources Assessment 2020 – Key findings |publisher=Food and Agriculture Organization |year=2020 |isbn=978-92-5-132581-0 |location=Rome |doi=10.4060/ca8753en}}</ref>]] '''Skog''' er eit [[økosystem]] som er karakterisert av eit tett fellesskap av [[tre]].<ref>{{Kjelde www|url=http://dictionary.reference.com/browse/forest|tittel=Forest|arkiv_url=https://web.archive.org/web/20141019171930/http://dictionary.reference.com/browse/forest|arkivdato=19 October 2014|verk=Dictionary.com|vitja=16. november 2014}}</ref> Mindre tredekte område i eit elles ope landskap blir kalla «lund» eller «holt». Ein vill og uframkomeleg skog kan kallast «[[jungel]]», eit omgrep som også i stor grad er blitt nytta om [[tropisk regnskog]]. Skogar høyre heime i område der [[nedbør]]en er større enn fordampinga. Om det på eit gitt område med klimatiske føresetnader for skogdanning på eit tidspunkt råder ein annan vegetasjonstype, anten pga. [[brann]] eller menneskeleg aktivitet, vil trea med den store høgda og kronene sine skugga ut annan vegetasjon, slik at skogen blir eit [[Økologisk suksesjon|klimakssamfunn]]. Det finst hundretals definisjonar av skog som blir brukt over heile verda, og dei inkluderer faktorar som tretettleik, trehøgd, bruk av jorda, juridisk status og økologisk funksjon.<ref>{{Kjelde www|url=http://www.efi.int/files/attachments/publications/ir_06.pdf|tittel=Compilation of Forestry Terms and Definitions|arkiv_url=https://web.archive.org/web/20150605064820/http://www.efi.int/files/attachments/publications/ir_06.pdf|arkivdato=5. juni 2015|forfattar=Schuck|førenamn=Andreas|år=2002|utgjevar=[[European Forest Institute]]|vitja=16. november 2014}}</ref><ref name="cbd">{{Kjelde www|url=http://www.cbd.int/forest/definitions.shtml|tittel=Definitions: Indicative definitions taken from the Report of the ad hoc technical expert group on forest biological diversity|arkiv_url=https://web.archive.org/web/20141219030427/http://www.cbd.int/forest/definitions.shtml|arkivdato=19. desember 2014|utgjevar=[[Convention on Biological Diversity]]|vitja=16. november 2014}}</ref> SN sin [[FAO|Mat- og landbruksorganisasjon]] (FAO) definerer ein skog som «land som strekker seg over 0,5 hektar med tre høgare enn 5 meter og eit [[Trekrone|trekronedekke]] på meir enn 10 prosent, eller tre som kan nå desse tersklane [[in situ]]. Det inkluderer ikkje land som hovudsakleg blir nytta til landbruks- eller byføremål.»<ref>{{Cite book |url=http://www.fao.org/3/I8661EN/i8661en.pdf |title=Global Forest Resources Assessment 2020 – Terms and definitions |publisher=[[Food and Agriculture Organization]] |year=2018 |location=Rome |archive-url=https://web.archive.org/web/20190809045851/http://www.fao.org/3/I8661EN/i8661en.pdf |archive-date=9. august 2019 |url-status=live}}</ref> Ved å bruka denne definisjonen kom ''Global Forest Resources Assessment 2025'' fram til at skog dekte 4,14 milliardar hektar (41,4 millionar km²), eller omtrent 31 prosent av heile landarealet i verda, i 2025.<ref name=":2">{{Cite book |last=FAO |url=https://openknowledge.fao.org/handle/20.500.14283/cd6709en |title=Global Forest Resources Assessment 2025 |date=2025 |publisher=FAO |isbn=978-92-5-140082-1 |language=en|doi=10.4060/cd6709en}}</ref> Ofte blir eit område definert som skog når det er så mange tre der at dei verker inn på [[Klima|lokalklimaet]], det vil seia at det er mindre vind og anna temperatur mellom trea enn om det ikkje hadde vore tre der. Når høgda på trea er over 5 meter og avstanden mellom dei er mindre enn 30 meter gjev dei ein slik påverknad på klimaet. Skog er det største landbaserte økosystemet på [[jorda]] etter område, og finst over heile verda.<ref name="yude">{{Cite journal|last=Pan|first=Yude|last2=Birdsey|first2=Richard A.|last3=Phillips|first3=Oliver L.|last4=Jackson|first4=Robert B.|year=2013|title=The Structure, Distribution, and Biomass of the World's Forests|url=http://www.nrs.fs.fed.us/pubs/jrnl/2013/nrs_2013_pan_001.pdf|journal=Annu. Rev. Ecol. Evol. Syst.|volume=44|issue=1|pages=593–62|bibcode=2013AREES..44..593P|doi=10.1146/annurev-ecolsys-110512-135914|archive-url=https://web.archive.org/web/20160807012240/http://www.nrs.fs.fed.us/pubs/jrnl/2013/nrs_2013_pan_001.pdf|archive-date=7 August 2016}}</ref> 45 prosent av skoglandet ligg på [[Tropisk skog|tropiske breiddegrader]]. Den nest største delen av skogar finst i [[Subarktisk klima|subarktiske klima]], følgd av [[Temperert regnskog|tempererte]] og [[Subtropisk klima|subtropiske]] soner.<ref name=":1">{{Cite book |url=https://doi.org/10.4060/ca8985en |title=The State of the World's Forests 2020. In brief – Forests, biodiversity and people |publisher=FAO & UNEP |year=2020 |isbn=978-92-5-132707-4 |location=Rome, Italy |doi=10.4060/ca8985en}}</ref> Skog står for 75&nbsp;% av den totale primære produksjonen av [[biosfæren]] på jorda, og inneheld 80&nbsp;% av [[Biomasse|plantebiomassen]] på jorda. Nettoprimærproduksjonen er estimert til 21,9 [[Tonn|gigatonn]] biomasse per år for [[tropisk skog]], 8,1 for temperert skog og 2,6 for boreal skog.<ref name="yude" /> Skogar dannar særskilde ulike [[biom]] på ulike breiddegrader og høgdenivå, og med ulike nedbørsnivå og [[evapotranspirasjon]].<ref>{{Cite book |last=Holdridge |first=L.R. |url=http://reddcr.go.cr/sites/default/files/centro-de-documentacion/holdridge_1966_-_life_zone_ecology.pdf |title=Life zone ecology |publisher=Tropical Science Center |location=San Jose, Costa Rica |archive-url=https://web.archive.org/web/20161005035018/http://reddcr.go.cr/sites/default/files/centro-de-documentacion/holdridge_1966_-_life_zone_ecology.pdf |archive-date=5. oktober 2016 |url-status=live}}</ref> Desse bioma inkluderer boreal skog i subarktiske klima, tropisk fuktig skog og tropisk tørr skog rundt [[Tropane|ekvator]] og temperert skog på middelbreiddegradane. Det blir danna skog i område på jorda med høg nedbør, medan tørre vilkår vil medføra ein overgang til [[savanne]]. I område med middels nedbørsnivå går skogen raskt over til savanne når delen av jord som er dekka av tre fell under 40 til 45 prosent.<ref>{{Kjelde www|url=https://phys.org/news/2011-10-forest-savanna-quickly.html|tittel=Forest and savanna can switch quickly|forfattar=Edwards|førenamn=Lin|verk=Phys.org}}</ref> Undersøkingar utført i [[Amazonas-regnskogen]] viser at tre kan endra nedbørsfrekvensen over ein region, og frigjera vatn frå blada sine i påvente av regn, noko som kan utløysa regntida tidlegare. På grunn av dette byrjar regn i Amazonas to til tre månader tidlegare enn klimaet elles ville tillate.<ref>{{Kjelde www|url=https://climate.nasa.gov/news/2608/new-study-shows-the-amazon-makes-its-own-rainy-season/|tittel=New study shows the Amazon makes its own rainy season|forfattar=Rasmussen|førenamn=Carol|verk=nasa.gov}}</ref><ref>{{Kjelde www|url=https://www.science.org/content/article/trees-amazon-make-their-own-rain|tittel=Trees in the Amazon make their own rain|forfattar=Loomis|førenamn=Ilima}}</ref> [[Avskoging]] i Amazonas og menneskeskapte [[Klimaendring|klimaendringar]] har potensial til å forstyrra denne prosessen, og føre til at skogen går over ein terskel der han går over til savanne.<ref>{{Kjelde www|url=https://news.mongabay.com/2022/09/more-droughts-are-coming-and-the-amazon-isnt-ready-study/|tittel=More droughts are coming, and the Amazon can't keep up: Study|forfattar=Kimbrough|førenamn=Liz|verk=Mongabay}}</ref> Avskoging truer mange skogøkosystem. Avskoging finn stad når menneske fjernar tre frå eit skogområde ved å hogga eller brenna dei, anten for å hausta [[tømmer]] eller for å rydda jorda til jordbruk. Det meste av avskoginga i dag skjer i tropiske skogar. Størstedelen av denne avskoginga er på grunn av produksjon av fire råvarer: [[Trevirke|tre]], oksekjøt, [[Soyabønne|soya]] og [[palmeolje]].<ref>{{Kjelde www|url=https://www.livescience.com/27692-deforestation.html|tittel=Deforestation: facts, causes & effects|forfattar=Derouin|førenamn=Sarah|verk=Live Science}}</ref> I løpet av dei siste 2000 åra har arealet med skogdekke i [[Europa]] blitt redusert frå 80&nbsp;% til 34&nbsp;%. Større skogområde er òg blitt rydda i [[Kina]] og i det austlege [[USA]],<ref>{{Kjelde www|url=https://education.nationalgeographic.org/resource/deforestation/|tittel=Deforestation|utgjevar=National Geographic}}</ref> der berre 0,1&nbsp;% av jorda ligg uforstyrra att.<ref>{{Kjelde www|url=https://www.nps.gov/im/ncrn/eastern-deciduous-forest.htm|tittel=Eastern Deciduous Forest (U.S. National Park Service)|verk=nps.gov}}</ref> Nesten halvparten av skogareala på jorda (49 prosent) er relativt intakte, medan 9 prosent finst i fragment med lite eller inkje samband. Tropisk og boreal barskog er minst fragmentert, medan subtropisk tørr og temperert marin skog er blant dei mest fragmenterte. Om lag 80 prosent av skogareala i verda finst i parker som er større enn {{Omrekning|1|e6ha}} . Dei resterande 20 prosenta ligg i meir enn 34 millionar stykke rundt om i verda - det aller fleste av desse er mindre enn 1000 hektar i storleik.<ref name=":1" /> Menneskesamfunn og skogar kan påverka kvarandre positivt eller negativt.<ref>{{Cite book |title=Forests and Society: Sustainability and Life Cycles of Forests in Human Landscapes |publisher=CABI |year=2007 |isbn=978-1-84593-098-1 |editor-last=Vogt |editor-first=Kristina A |pages=30–59 |chapter=Global Societies and Forest Legacies Creating Today's Forest Landscapes}}</ref> Skogane kan gje folk økosystemtenester, og kan vera turområde og turistattraksjonar. Skogar kan òg påverke helsa til menneske. Menneskeleg aktivitet, inkludert ikkje-berekraftig bruk av skogressursar, kan påverke skogøkosystema negativt.<ref>{{Cite web|date=7. februar 2019|title=Deforestation and Its Effect on the Planet|url=https://www.nationalgeographic.com/environment/article/deforestation|url-status=dead|archive-url=https://web.archive.org/web/20210219000000/https://www.nationalgeographic.com/environment/article/deforestation|archive-date=19. februar 2021|access-date=21. juli 2021|website=[[National Geographic]] Environment|language=en}}</ref> == Definisjonar == [[Fil:Spiny Forest Ifaty Madagascar.jpg|mini|Tornete skog ved Ifaty på [[Madagaskar]], med ulike artar av ''[[Adansonia]]'' (baobab), ''[[Alluaudia procera]]'' og annan vegetasjon.]] [[Fil:Cleared and replanted forest, Naver Forest, Sutherland - geograph.org.uk - 6539763.jpg|mini|Felt og nyplanta skog i Sutherland i Skottland.]] Sjølv om ordet «skog» er i utbreidd bruk, finst det ikkje ein universelt anerkjend nøyaktig definisjon av det. Det finst meir enn 800 definisjonar på «skog» som blir brukte i heile verda.<ref name="unep">{{cite web|url=http://www.unep.org/vitalforest/Report/VFG-01-Forest-definition-and-extent.pdf|url-status=dead|archive-date=26. juli 2010|archive-url=https://web.archive.org/web/20100726000000/http://www.unep.org/vitalforest/Report/VFG-01-Forest-definition-and-extent.pdf|title=Forest definition and extent|date=27. januar 2010|publisher=United Nations Environment Programme|access-date=16. november 2014}}</ref> Sjølv om ein skog vanlegvis blir definert av at det finst tre der, kan eit område som ikkje har tre under mange definisjonar likevel bli rekna som ein skog dersom det har vokse tre der i fortida, tre kjem til å veksa der i framtida,<ref name="ap862">{{Kjelde www|url=http://www.fao.org/docrep/017/ap862e/ap862e00.pdf|tittel=Forest Resources Assessment Working Paper 180|arkiv_url=https://web.archive.org/web/20150924131113/http://www.fao.org/docrep/017/ap862e/ap862e00.pdf|arkivdato=24 September 2015|forfattar=MacDicken|førenamn=Kenneth|utgjevar=[[Food and Agriculture Organization]] of the United Nations Forestry Department|vitja=16 November 2014}}</ref> eller det er blitt juridisk definert som ein skog, uavhengig av vegetasjonstype.<ref name="ipcc">{{Kjelde www|url=http://www.ipcc.ch/ipccreports/sres/land_use/index.php?idp=46|tittel=Land Use, Land-Use Change and Forestry|arkiv_url=https://web.archive.org/web/20141129020202/http://www.ipcc.ch/ipccreports/sres/land_use/index.php?idp=46|arkivdato=29. november 2014|år=2000|editor=Watson|utgjevar=[[Intergovernmental Panel on Climate Change]]|vitja=16 November 2014}}</ref><ref>{{Kjelde www|url=http://www.forestfacts.org/l_3/forests_1.htm#1p1|tittel=Facts on Forests and Forestry|arkiv_url=https://web.archive.org/web/20150508030720/http://www.forestfacts.org/l_3/forests_1.htm#1p1|arkivdato=8. mai 2015|forfattar=Menzies|førenamn=Nicholas|utgjevar=ForestFacts.org, a subsidiary of GreenFacts.org|vitja=16. november 2014}}</ref> Det finst tre breie kategoriar av definisjonar av skog som er i bruk: administrative, bruk av land og landdekke.<ref name="ipcc" /> Administrative definisjonar er juridiske tildelingar, og treng ikkje spegla kva type vegetasjon som veks på ein stad; eit område kan juridisk kallast «skog» sjølv om det ikkje veks tre på det.<ref name="ipcc" /> Definisjonar som gjeld bruk av land er baserte på det primære føremålet med jorda det er snakk om. I ein slik definisjon blir eit område som blir nytta for å hausta tømmer, inkludert område som er blitt rydda gjennom hogst, sjukdom, brann eller til bygging av vegar og infrastruktur, definert som skog, sjølv om dei ikkje har tre. Definisjonane som gjeld landdekke definerer skog basert på tettleiken av tre, område med trekronedekke eller område av jorda som er dekka av tverrsnittet til stammane (basalareal) som når over ein viss terskel.<ref name="ipcc" /> Denne typen definisjon byggjer på at det finst nok tre til å nå terskelen, eller i det minste nok umogne tre som vil nå terskelen når dei blir eldre.<ref name="ipcc" /> Under definisjonane knytte til landdekke er det stor variasjon på kva tilhøve det er mellom skogen, mark og [[savanne]]. Nokre definisjonar krev svært høge nivå av trekronedekke, frå 60&nbsp;% til 100&nbsp;%,<ref>{{Kjelde www|url=http://www.museum.state.il.us/muslink/forest/htmls/intro_def.html|tittel=Introduction: Definition of a Forest|arkiv_url=https://web.archive.org/web/20141029231145/http://www.museum.state.il.us/muslink/forest/htmls/intro_def.html|arkivdato=29. oktober 2014|utgjevar=MuseumLink Illinois|vitja=16. november 2014}}</ref> noko som ekskluderer mark- og savanneområde som har lågare dekke. Andre definisjonar reknar savanna som ein type skog, og inkluderer alle område med trekronedkeke på over 10%.<ref name="ap862" /> Nokre område som er dekka av tre er juridisk definerte som jordbruksområde, til dømes [[Gran|granplantasjar]], etter austerriksk skoglov, når trea blir dyrka til [[juletre]] og er under ei viss høgd. === Norske definisjonar === Skogforvaltaren [[Knut Skinnemoen]] har formulert denne definisjonen av «skog»: Skog er eit område der det veks tre, og som elles oppfyller følgjande krav: * Trea må kunne nå ei viss høgd. Denne høgda er ikkje fast, men ved definisjon av [[fjellskog]]grensa er ho foreslått sett til 3 meter. * Trea må stå så tett at dei gjensidig påverkar kvarandre. Ved definisjon av fjellskoggrensa er minsteavstanden i skog sett til 30 meter. * Det tresette arealet må ha ein viss storleik, i det minste så stor at tresamfunnet er skikka til varig produksjon av trevyrke. * Tettleik og areal må til saman gje opphav til eit skogklima som skil seg frå [[klima]]et i området utanom skogen (i «omgivelsene»). Etter § 2 i den norske [[Skogbrukslova]] er skogsmark etter lova grunn som er skogproduserande, eller som etter ei samla vurdering er best eigna for skogproduksjon, og som ikkje er nytta til andre formål.<ref>{{Citation|title=Lov om skogbruk (skogbrukslova) - Kapittel 1. Innleiande føresegner - Lovdata|url=https://lovdata.no/dokument/NL/lov/2005-05-27-31/KAPITTEL_1#%C2%A71|website=lovdata.no|accessdate=2026-09-26}}</ref> == Evolusjonshistorie == Dei fyrste kjende skogane på jorda oppstod i den midtre [[devontida]] (for kring 390 [[Mya|millionar år sidan]]), då [[Cladoxylopsida]]-plantar som ''[[Calamophyton]]'' utvikla seg.<ref>{{cite journal|author=Davies, Neil S.|author2= McMahon, William J. |author3=Berry, Christopher M.|year=2024|url=https://orca.cardiff.ac.uk/id/eprint/166971/1/davies-et-al-2024-earth-s-earliest-forest-fossilized-trees-and-vegetation-induced-sedimentary-structures-from-the.pdf|title=Earth's earliest forest: fossilized trees and vegetation-induced sedimentary structures from the Middle Devonian (Eifelian) Hangman Sandstone Formation, Somerset and Devon, SW England|journal=Journal of the Geological Society|volume=181 |issue=4 |article-number=jgs2023-204 |doi=10.1144/jgs2023-204|bibcode=2024JGSoc.181..204D |archive-url=https://web.archive.org/web/20240309154116/https://orca.cardiff.ac.uk/id/eprint/166971/1/davies-et-al-2024-earth-s-earliest-forest-fossilized-trees-and-vegetation-induced-sedimentary-structures-from-the.pdf|archive-date=2024-03-09|url-status=live}}</ref> I seindevon dukka ''[[Archaeopteris]]'' opp, ein plante som både var tre- og [[bregne]]aktig og kunne bli 20 meter høg eller meir.<ref name=Devonian>{{cite web|url=http://www.devoniantimes.org/opportunity/forests.html |title=The First Forests |website=Devonian Times |access-date=9. mars 2024 |url-status=dead |archive-url=https://web.archive.org/web/20160510000000/http://www.devoniantimes.org/opportunity/forests.html|archive-date=10. mai 2016}}</ref> Slike plantar spreidde seg raskt gjennom verda, frå ekvator til subpolare breiddegrader.<ref name=Devonian/> Desse plantane var dei fyrste ein kjenner til som danna skugge med blada sine, og danna mold ved røtene. ''Archaeopteris'' var lauvfellande, og blada fall på skogbotnen der skuggen, molda og planteavfallet danna tidlege skogar.<ref name=Devonian/> Det falne organiske materialet endra ferskvassmiljøet ved å senka farten på det og tilføra næring. Dette gjorde at ferskvassfisk kunne leva i det.<ref name=Devonian/> == Skogtypar == [[Fil:Hellyer Gorge, Tasmania.jpg|mini|Temperert regnskog i [[Hellyer Gorge]] på [[Tasmania]].]] Globalt skil ein gjerne mellom fire [[økosystem|hovudøkosystem]]. Innanfor kvart av dei finst det mange undergrupper. # [[Eviggrønn]], [[tropisk regnskog]] # [[Tropisk lauvfellande skog]] # [[Temperert regnskog]] # Lauvfellande [[temperert lauvskog]] # [[boreal barskog|Nordleg (boreal) barskog]] == Primær- og sekundærskog == [[Fil:Brussels Zonienwoud.jpg|mini|Tett, jamn urskog av bøk (''[[Fagus sylvatica]]'') som er klare til å bli regenererte av småtre i undersjiktet, i [[Brussel]]-delen av [[Forêt de Soignes]]/[[Zoniënwoud]].]] '''Primærskog''' er skog som aldri har vore vesentleg påverka av menneskeleg aktivitet, og der dei naturlige [[økologi]]ske prosessane føregår uforstyrra. Desse skogane har ein unik økologisk verdi, sidan dei inneheld eit rikt biologisk mangfald og lagrar store mengder karbon, noko som bidrar til å dempe klimaendringar. I Noreg brukar ein ofte omgrepet [[urskog]] om primærskog, medan omgrepet [[naturskog]] (gammalskog) viser til skog som har vore minimalt påverka av menneske. Slike skogar er viktige referanseområde for økologiske prosesser og bevaring av sjeldne [[art]]ar. '''Sekundærskog''' er skog som har vokse opp igjen etter at den opphavlege, naturlege skogen (primærskogen) er blitt fjerna, enten gjennom [[hogst]], [[brann]] eller annen menneskeleg eller naturleg påverknad. Denne typen skog kan ha ein annan samansetnad av arter og struktur enn den opphavlege skogen, og han kan variere i alder og grad av [[regenerering i biologi|regenerering]]. Sekundærskog speler ei viktig rolle i [[økosystem]]et ved å bidra til [[karbon]]lagring, [[erosjon]]skontroll og [[habitat]] for ulike artar. Han kan også vera eit viktig ressursområde for lokalbefolkninga. == Skogøkologi == [[Fil:A wild mushroom found in a forested area of Uttarakhand, India..jpg|mini|Sopp og planteavfall på botnsjiktet i ein skog i [[Uttarakhand]] i India.]] Ein skog inneheld mange komponentar som grovt kan delast inn i to kategoriar: biotiske (levande) og abiotiske (ikkje-levande). Dei levande delane kan vera [[tre]], [[busk]]ar, [[lian]]ar, [[gras]] og andre [[urt]]ete plantar, [[mose]], [[algar]], [[sopp]], [[insekt]], [[pattedyr]], [[fuglar]], [[reptil]], [[amfibium]] og mikroorganismar som lever på plantar og dyr og i jorda. Abiotiske faktorar er til dømes sollys, mineral og næringsinnhald i jorda, topografi og atmosfæriske faktorar/klima.<ref>{{Citation|url=https://catchfoundation.in/blogs/the-forest-ecosystem|website=catchfoundation.in|title=The Forest Ecosystem: A Symphony of Life and Survival|date=2024-12-12|accessdate=2026-09-27}}</ref><ref>{{Cite journal|last=Woo|first=Jun-Hyuk|last2=Lee|first2=Min-Ki|last3=Chun|first3=Jung-Hwa|last4=Lee|first4=Chang-Bae|date=2025-11-07|title=Forest Strata and Abiotic Factors Primarily Regulate Understory Species Richness Rather than Forest Type in a Temperate Forest of South Korea|url=https://pmc.ncbi.nlm.nih.gov/articles/PMC12649900/|journal=Biology|volume=14|issue=11|pages=1565|doi=10.3390/biology14111565|issn=2079-7737|pmc=12649900|pmid=41300355|doi-access=free}}</ref> Mange soppartar lever i tett forhold med rotsystemet til plantar, og dannar saman ei sopprot (mykorrhiza). Då lever soppen rundt rota på tre og plantar, og samarbeider med planten ved å kunna transportere vann og næringsstoff til planten og får karbohydratar frå fotosyntesen til planten i bytte. Det er også funne døme på at plantar kan utveksla næring og informasjon via soppnettet.<ref>{{cite news|url=https://www.npr.org/sections/health-shots/2021/05/04/993430007/trees-talk-to-each-other-mother-tree-ecologist-hears-lessons-for-people-too|title=Trees Talk To Each Other. 'Mother Tree' Ecologist Hears Lessons For People, Too|date=4. mai 2021|first=Dave|last=Davies|publisher=NPR|work=Fresh Air}}</ref> Døme på artar som lever i slike symbiotiske forhold er plantar som [[Bjørkeslekta|bjørk]], [[bøk]] og [[Furufamilien|furu]], og soppar som [[kantarell]], [[raud skrubbsopp]] og [[peparriske]]. Nokre artar er særskild viktige for økosystemet, og blir dei borte får det store konsekvensar for mange andre artar. Desse artane blir kalla [[nøkkelart]]ar. Nokre døme på slike artar er [[maur]], [[gran]], [[furu]] og [[blåbærlyng]]. Andre artar er mindre vanlige og har liten innverknad på økosystemet i skogen. I eit skogøkosystem av [[Norden|nordisk]] type delar ein gjerne skogen inn i fire sjikt: * Tresjiktet * Busksjiktet * Feltsjiktet, beståande av gras, urter og lyng * Botnsjiktet, beståande av mosar, lav og krypande urter Det er fyrst og fremst feltsjiktet som blir brukt som kjennemerke for dei økologiske tilhøva. Det karakteriserer fuktforholda, næringstilstanden og lysforholda. Ved klassifiseringa brukast lister med karakteristiske artar, såkalla [[indikatorart]]ar. Av dei opphavlege skogane i verda er det berre dei tropiske regnskogane som over større område har bevart den naturlege artssamansettinga og dermed kan kallast urskogar. Av dei andre skogtypane finst det i dag berre mindre urskogsområde, anten som eit resultat av freding eller fordi dei hittil har vore utilgjengelege for økonomisk utnytting. Skogane har vore i tilbakegang heilt sidan steinalderen på grunn av [[avskoging i Afrika|avskoging]] for beiting og oppdyrking. Dei boreale barskogane har ikkje minka i omfang i like stor grad som dei andre, men moderne [[skogbruk]] har gjennom flatehogst og planting påverka den naturlege artssamansetjinga sterkt i retning av einsarta og einsaldra [[bestand]]. == Skogbelte == [[Fil:Adirondacks 2016 Cascade mountain hike.jpg|mini|[[Adirondackfjella]] i [[Upstate New York|Upstate]] [[delstaten New York|New York]] utgjer den sørlegaste delen av det austlege boreale overgangsområdet, ein del av taiga-biomet.]] [[Fil:Doi Pui mountains, Chiang Mai, Thailand.jpg|mini|Blanda lauvfellande og eviggrøn tropisk regnskog i Doi Pui-fjella i Thailand.]] «Skogbelte» viser til eit geografisk belte av skog som strekkjer seg aust-vest mellom visse breiddegrader, og strekkjer seg over land på eitt eller flere kontinent. Skogbeltet er avgrensa ved at det som [[biom]] delar visse økologisk] karakteristikkar, vanlegvis at det omfattar artar med ein viss gruppelikskap (til dømes [[bartre]] eller [[lauvtre]]), og ein viss likskap med omsyn til [[habitat]] eller levesett (til dømes lauvfelling). Dei store skogbelta i verden er i praksis ofte avgrensa av hovudskogtype og klimabelte. Nokre skogbelte utgjer eit [[økosystem]], men omgrepet er i mange tilfelle ikkje heilt presist. Nokre viktige skogbelte omfattar blant anna: * Ein nordleg, boreal barskog utgjer verdas lengste skogbelte, [[taiga|taigaen]],<ref>{{Kilde bok|url=http://urn.nb.no/URN:NBN:no-nb_digibok_2009010600049|tittel=Damms illustrerte verdens land|forlag=Damm|isbn=8251790301|utgivelsessted=[Oslo]|side=|utgivelsesår=1997}}</ref><ref>{{Kilde bok|url=http://urn.nb.no/URN:NBN:no-nb_digibok_2011052605096|tittel=Russland|forfatter=Rogde, Isak|forlag=Gyldendal undervisning|isbn=8205284709|utgivelsessted=Oslo|utgivelsesår=2002}}</ref> langs den nordlege halvkula, mellom ca. 50°N og 70°N breidd. Beltet er 1000 til 2000 km breitt.<ref name=":0" /> [[Nord-Europa]], nordlege [[Russland]] og [[Japan]], [[Alaska]], [[Canada]] og nordlege delar av [[USA]] er i stor grad dekka av barskog. Beltet har eksistert i om lag 275 millionar år. Dominerande treslag er ulike artar av [[gran]], [[furu]], [[einer]] og [[lerk]]. * Det ''sommargrøne lauvskogbeltet'' er smalt eller usamanhengande i Sentral-Asia og vider seg ut i mot Atlanterhavet og Stillehavet. Store delar av Vest-Europa, inkludert sørlege og vestlege kystar av Skandinavia, er omfatta av beltet.<ref name=":0">{{Kilde bok|url=http://urn.nb.no/URN:NBN:no-nb_digibok_2017062107026|tittel=Plantegeografi|forfatter=Hafsten, Ulf|forlag=Tapir|isbn=8251900050|utgivelsessted=Trondheim|side=|utgivelsesår=1972}}</ref> Ein [[temperert lauvskog]] strekker seg i eit belte sør for den boreale barskogen, mellom ca. 50°N og 40°N frå [[Kina]] via det midtre og sørlege [[Russland]] og [[Mellom-Europa]] til midtre delar og [[Sørstatane]] i [[USA]], utanom Florida. Beltet fell saman med verdas viktigaste [[Jordbruk|jordbruksområde]], og lauvskogen er i stor grad felt. I [[Norge]] blir denne skogen kalla ''varmekjær''. Viktige treslag er [[eik]], [[bøk]], [[lønn]], [[lind]], [[hassel]] og [[kastanje]]. * Temperert og subtropisk (indomalayisk) barskog finst i høgareliggande fjellområde i [[Himalaya]], [[Pakistan]], [[Iran]], [[Etiopia]] og [[Andesfjella]]. Her dominerer artar av furu og gran. * [[Tropisk lauvfellende skog]] er lauvskog i tropiske strøk med tørketid, og som feller lauvet om hausten. Utbreiingsområdet omfattar høgareliggande og tørkeprega delar av [[Søraust-Asia]] og [[India]]. Jordbruk og plantasjedrift medfører at skogbeltet er sterkt utsett for hogst. Eit viktig treslag er [[teak]]. * [[Tropisk regnskog]] er lauvskog i tropiske, [[Ekvator|ekvatoriale]] og fuktige strøk som ikkje feller lauvet. Utbreingsområdet omfattar Søraust-Asia, India, [[Kongo]], [[Vest-Afrika]] og [[Amazonasbekkenet]], mellom ca. 10°N og 10°S. Høg temperatur og fukt gjev ei svært rask rotning slik at jorda her blir verande næringsfattig og sårbar for hogst. Tropisk regnskog har eksistert i om lag 60 millionar år. Viktige artar er [[eukalyptus]], [[Palme|palmar]], lianar og [[Epifytt|slyngplantar]]. ** I [[Randsone|randsonene]] i nord og sør blir beltet tidvis kalla for tropisk ''monsunskog''. Monsunskogen feller lauvet i tørketida og er ikkje så tettvaksen som regnskogen og det finst ofte store samanhengande skogar med same slag tre.<ref>{{Kilde bok|url=http://urn.nb.no/URN:NBN:no-nb_digibok_2014041108177|tittel=Geografi for den høgre skolen|forfatter=Haffner, Einar|forlag=Damm|utgivelsessted=Oslo|side=|utgivelsesår=1960}}</ref> * Ein sørleg, [[austral barskog]] finst i dei mest sørliggande områda langs den sørlege halvkula, dvs. i sørlege [[Chile]], [[Argentina]], fjellområde i [[Sør-Afrika]] og i [[Australia]] og [[New Zealand]]. == Sjå au == * [[Dvergskog]] * [[Galleriskog]] == Kjelder == {{fotnoteliste}} * Knut Skinnemoen: ''Skogskjøtsel'' ([[Landbruksforlaget]], 1969) {{refopning}} *''Delar av denne artikkelen bygger på «[[:nb:Skog|Skog]]» frå {{Wikipedia-utgåve|nb}}, den 21. september 2026.'' *''Delar av denne artikkelen bygger på «[[:en:Forest|Forest]]» frå {{Wikipedia-utgåve|en}}, den 26. september 2026.'' {{refslutt}} == Bakgrunnsstoff == {{Wiktionary}} {{commonskat}} * [http://html.hisf.no/ANF/NFL/2F/naturkultur.htm Ingvar Leiv Leknes: Skogen og livet der i notid og fortid] {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20140902203111/http://html.hisf.no/ANF/NFL/2F/naturkultur.htm |date=2014-09-02 }} {{use dmy dates}} {{Autoritetsdata}} [[Kategori:Skog| ]] [[Kategori:Økologi]] [[Kategori:Økosystem]] [[Kategori:Moglege framsideartiklar]] qmyp4uj7l2d1qrx7mv8tvjv78teq9nb 0 32618 3675165 3424772 2026-09-28T09:22:03Z Ranveig 39 3675165 wikitext text/x-wiki {{om}} [[Fil:Hunold Satyrischer Roman 1710.jpg|mini|''Satyrischer Roman Der Galanten Welt zur vergnügten Curiosité ans Licht gestellet Von MENANTES.'' Av [[Christian Friedrich Hunold]], 1710.]] Ein '''roman''' er ei lengre, oppdikta [[prosa]]forteljing som gjerne blir utgjeven som eiga [[bok]]. Som regel skildrar ein roman livet og skjebnen til eitt eller fleire [[menneske]]. [[Forfattar]]en kan velja å leggja vekt på ytre hendingar og miljøskildringar, eller konsentrera seg om karakterutviklinga til personane. Romanen er [[skjønnlitteratur]], og skal difor framfor alt oppfattast som [[fiksjon]], sjølv om det kan vere vist til historiske hendingar og personar i forteljinga. Romanen skil seg såleis frå [[sakprosa]] ved ikkje å framstå som ei framstilling av sanne hendingar og vitskaplege haldbare konklusjonar. Romanen skil seg dessutan seg frå annan skjønnlitteratur ved å vere ei løpande prosaforteljing som ikkje er delt inn i verseliner, slik [[Episk dikt|epos]] og [[Dikt|lyrikk og poesi]] er, og at forteljinga er monaleg lengre enn slike prosaforteljingar som vert kalla [[novelle]]r, [[eventyr]], [[segn]], fabel og liknande. == Historie == Ordet kjem frå ''romanz'', som i mellomalderen var nemninga på talespråket som hadde utvikla seg på fransk område frå «[[Romarriket|romarspråket]]», [[latin]]. Etter kvart gjekk ordet over til å visa til ein særskild sjanger av forteljingar skrivne på folkespråket, men med antikke romerske førebilete. ''Den høviske romanen'' kom på moten i Frankrike på 1100-talet. Ein reknar likevel den første eigentlege romanen i europeisk litteratur til å vera det spanske verket ''[[Don Quijote]]'' av [[Miguel de Cervantes]]. I løpet av 1800-talet utvikla romanen seg til å bli den mest populære litterære sjangeren, og frå slutten av 1800-talet og framover har ei rekke forfattarar ført romansjangeren inn på nye vegar, slik at han har fortsett å vera en hovudsjanger også under modernismen: [[Fjodor Dostojevskij]], [[Knut Hamsun]], [[Marcel Proust]], [[Franz Kafka]], [[James Joyce]], [[Virginia Woolf]], [[Robert Musil]]. ==Bakgrunnsstoff== *[http://edu.hioa.no/helgerid/litteraturogmedieleksikon/roman.pdf Om roman i Bibliotekarstudentens nettleksikon om litteratur og medier] {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20181230030222/http://edu.hioa.no/helgerid/litteraturogmedieleksikon/roman.pdf |date=2018-12-30 }} *[https://snl.no/roman snl.no: Roman] {{use dmy dates}} {{Autoritetsdata}} [[Kategori:Romanar| ]] [[Kategori:Litteratursjangrar]] [[Kategori:Forteljingar]] s60gm4mlawikbn8mash2bnaxbe961mm 0 36147 3674991 3418630 2026-09-27T12:38:08Z HerVal7752 105842 Infoboks 3674991 wikitext text/x-wiki {{infoboks bygning |bilete = Knudaheio2.jpg |bilettekst = Knudaheio våren 2007. {{foto|Jarle Vines}} }} [[Fil:Knudaheio.jpg|mini|Skulptur i stein av Arne Garborg, ved skrivestova hans i Knudaheio. Steinansiktet ''All denne fagre utsyn'', er laga av kunstnaren [[Hugo Frank Wathne]]. {{foto|Onar Vikingstad}}]] '''Knudaheio''' er eit [[hus]] (eller ei [[hytte]]) bygd i [[jærhus]]- stil. Knudaheio var sommarhuset til forfattaren [[Arne Garborg]]. Knudaheio ligg 0,5 km frå tettstaden [[Undheim]] på vegen opp mot høg- [[Jæren]]. Hytta stod ferdig i 1899. [[Brev]]samlinga [[Knudaheibrev]], utgjeve i 1904, vart for det meste skrivne her. Arne og [[Hulda Garborg]] er gravlagde i ein haug i hagen på eigedommen. [[Time kommune]] eig eigedomen, og er om somrane ope som eit [[museum]]. Drifta vart i 2012 overtatt av [[Jærmuseet]], formidlinga går gjennom [[Garborgsenteret]]. I 2016 opna Noregs største litterære digitale formidlingsløype, Garborgløypa, i Knudaheio, [[Garborgheimen]] og [[Time kyrkje]]. == Om hytta == Hytta er som ho var då Arne Garborg budde der. Innreiing og [[inventar]] er autentisk, og utvendig er hytta som ho såg ut i 1909, då Garborg fekk sett ho skikkeleg i stand. Opphavleg hadde hytta [[torvtak]] og haljekledde vegger. Inne er det utstilling av bilete teke av Garborg i og utanom huset, diktaren sine [[møblar]] og andre eigedelar, i tillegg til kopiar av førsteutgåver av dei fleste bøkene. ==Bakgrunnsstoff== * [https://www.jaermuseet.no/knudaheio/ Knudaheio] på jaermuseet.no * [http://www.olavsrosa.no/objektinfo.aspx?id=27090 Knudaheio] på Olavrosa.no * [http://www.time.kommune.no/artikkel.aspx?AId=526&back=1 Knudaheio] {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20160416183711/http://www.time.kommune.no/artikkel.aspx?AId=526&back=1 |date=2016-04-16 }} på time.kommune.no {{Jærmuseet}} {{Autoritetsdata}} [[Kategori:Byggverk i Time]] [[Kategori:Arne Garborg]] [[Kategori:Kunstnarheimar]] [[Kategori:Museum i Rogaland]] 7sxw457a2f0vxparexlcbibbhfyarij 14 45227 3675017 3673578 2026-09-27T15:23:51Z Ranveig 39 Attenderulla endringa gjord av [[Special:Contributions/~2026-50918-12|~2026-50918-12]] ([[User talk:~2026-50918-12|diskusjon]]) til siste versjonen av [[User:NjardarBot|NjardarBot]] 2553673 wikitext text/x-wiki {{fødselsdato|25|desember}} tiqafvdqmrxiyzg79i46qez5c31es3l 0 57780 3675000 3674850 2026-09-27T13:56:45Z TU-nor 12071 3675000 wikitext text/x-wiki {{geoboks|kommune | andre namn = | bilete = Pardubice CZ main square.JPG | bilettekst = Hovudtorget i Pardubice | kart = | karttekst = | flagg = Flag of Pardubice.svg | symbol = Pardubice CoA CZ.svg | land = Tsjekkia | regiontype = [[Regionar i Tsjekkia|Kraj]] | region = [[Pardubice kraj|Pardubice]] | fylketype = [[Distrikt i Tsjekkia|Okres]] | fylke = [[Pardubice okres|Pardubice]] | grunnlagdtype = Først dokumentert | grunnlagd = 1295 | arealtype = Areal [[Administrative område til kommunar med utvida fullmakter i Tsjekkia|SO]] | areal =213,67<ref name="Areal"/> | areal1type = by | areal1 =77,7 | folketaltype = Folketal [[Administrative område til kommunar med utvida fullmakter i Tsjekkia|SO]] | folketal = 130165 | folketal1type = kommune | folketal1 = 89619 | folketal_by = 59457 | folketal_i_år = 2021<ref name="Folketal2021"/> | lat_d=50 |lat_m=02 |lat_s=19 |lat_NS=N | long_d=15 |long_m=46 |long_s=45 |long_EW=E | høgd = 237 | nettside = http://www.mesto-pardubice.cz/en/ }} '''Pardubice'''{{mrk|[[tysk]] ''Pardubitz''}} ein by og ein [[Kommunar i Tsjekkia|kommune]] med utvida fullmakter i [[Distrikt i Tsjekkia|distriktet]] [[Pardubice okres]] i [[Regionar i Tsjekkia|regionen]] [[Pardubice kraj]] i [[Tsjekkia]]. Mladá Boleslav har status som [[lovbestemte byar i Tsjekkia|lovbestemt by]] (tsjekkisk ''statutární město'').<ref name="Lovbestemt"/> Pardubice ligg ved elva [[Elbe|Labe (Elbe)]], 104 km aust for [[Praha]]. Byen vart grunnlagd rundt 1340, men det hadde vore eit [[kloster]] her sidan tidleg på 1200-talet. Pardubice er ein viktig industriby, og her finst mellom anna ein kjemisk fabrikk (som produserer [[Semtex]], eit plastisk eksplosiv), eit oljeraffineri, ein fabrikk for tungt maskineri og elektronisk utstyr. Sidan 1874 har det vorte halde eit vidkjend hesteløp her, ''Velká Pardubická''. Det er sagt at dette er det hardaste hesteløpet på kontinentet. Pardubice har eit gamalt sentrum med mange restaurantar. Her finn ein eit gamalt tårn og eit nyleg renovert slott. [[Arnošt av Pardubice]], den første erkebiskopen i [[Praha]], vart fødd i Pardubice i 1297. == Administrativ inndeling == {{stack|[[Fil:ORP Pardubice.png|mini|250px|Det administrative området til Pardubice innanfor regionen [[Pardubice kraj]]]]}} Då distrikta vart avvikla som administrative einingar i 2003,<ref name="320/2002"/> vart det administrative ansvaret til distrikta ført over til [[Administrative område til kommunar med utvida fullmakter i Tsjekkia|administrative område til kommunar med utvida fullmakter]] (tsjekkisk ''správní obvody obcí s rozšířenou působností'', forkorta ''SO ORP'').<ref name ="128/2000"/> Pardubice er ein slik by med utvida fullmakter. ===Lovbestemt by=== Pardubice har status som [[Lovbestemte byar i Tsjekkia|lovbestemt by]] frå 1990.<ref name="Lovbestemt"/> ===Bydistrikt=== Som lovbestemt by har Pardubice rett til på eiga hand å opprette sjøvstyrande bydistrikt (tsjekkisk ''městské obvody'').<ref name="bydistrikt"/> Det er oppretta åtte slike distrikt. Grensene mellom dei følgjer ikkje alltid grensene mellom dei bydelane som ein ellers refererer til. ===Storbyområde=== Som eit verktøy i økonomisk planlegging er det oppretta eit [[storbyområdet Hradec Králové–Pardubice|storbyområde]] for Hradec Králové, Pardubice og områda rundt.<ref name="agg"/> 49 kommunar frå det administrative området til Pardubice inngår i storbyområdet. Dei er merkte med * i lista nedanfor. I tillegg kjem 66 kommunar frå det administrative området til Hradec Králové og 37 kommunar frå andre administrative område i regionen. ===Kommunar=== Det administrative området til Pardubice omfattar 56 [[Kommunar i Tsjekkia|kommunar]]. Av desse er 4 byar (tsjekkisk ''město''). Bykommunar er utheva med halvfeit skrift. {{Columns-list|colwidth=20em| * [[Barchov i Pardubice|Barchov]]* * [[Bezděkov i Pardubice|Bezděkov]] * [[Borek i Pardubice|Borek]]* * [[Bukovina nad Labem]]* * [[Bukovka]]* * [[Časy]]* * [[Čeperka]]* * [[Čepí]]* * [[Černá u Bohdanče]]* * [[Choteč i Pardubice|Choteč]]* * [[Chýšť]] * '''[[Dašice]]'''* * [[Dolany i Pardubice|Dolany]]* * [[Dříteč]]* * [[Dubany]]* * [[Hrobice]]* * [[Jezbořice]]* * [[Kasalice]] * [[Kostěnice]]* * [[Křičeň]]* * [[Kunětice]]* * [[Lány u Dašic]]* * '''[[Lázně Bohdaneč]]'''* * [[Libišany]]* * [[Malé Výkleky]] * [[Mikulovice]]* * [[Moravany i Pardubice|Moravany]]* * [[Němčice i Pardubice|Němčice]]* * [[Neratov]]* * [[Opatovice nad Labem]]* * [[Ostřešany]]* * '''[[Pardubice]]'''* * [[Plch]]* * [[Podůlšany]]* * [[Pravy]]* * [[Ráby]]* * [[Rohovládova Bělá]]* * [[Rohoznice i Pardubice|Rohoznice]]* * [[Rokytno]]* * [[Rybitví]]* * '''[[Sezemice]]'''* * [[Slepotice]] * [[Spojil]]* * [[Srch]]* * [[Srnojedy]]* * [[Staré Hradiště]]* * [[Staré Jesenčany]]* * [[Staré Ždánice]]* * [[Starý Mateřov]]* * [[Stéblová]]* * [[Třebosice]]* * [[Úhřetická Lhota]]* * [[Újezd u Sezemic]]* * [[Vlčí Habřina]] * [[Voleč]] * [[Živanice]]* }} ==Folketal== Folketalet i det administrative området i dei siste folketeljingane: {| class="wikitable"; style=text-align:right; |- ! !! Folketal 2001<ref name ="Historisk folketal"/> !! Folketal 2011<ref name ="Historisk folketal"/> !! Folketal 2021<ref name ="Folketal2021"/> |- | style=text-align:left; | Pardubice SO || 120 979 || 126 780 || 130 165 |- |} ===Kommunar=== Dei største kommunane i det administrative området: {| class="wikitable"; style=text-align:right; ! Kommune !! Folketal 2021<ref name="Folketal2021"/> |- | style=text-align:left; | '''Pardubice''' || 89 619 |- | style=text-align:left; | [[Sezemice]] || 4 087 |- | style=text-align:left; | [[Lázně Bohdaneč]] || 3 407 |- | style=text-align:left; | [[Opatovice nad Labem]] || 2 786 |- | style=text-align:left; | [[Dašice]] || 2 211 |- | style=text-align:left; | {{ikkjeraud|Staré Hradiště}} || 1 950 |- | style=text-align:left; | {{ikkjeraud|Moravany i Pardubice|Moravany}} || 1 784 |- | style=text-align:left; | {{ikkjeraud|Srch}} || 1 685 |- | style=text-align:left; | {{ikkjeraud|Mikulovice}} || 1 345 |- | style=text-align:left; | {{ikkjeraud|Rybitví}} || 1 345 |- | style=text-align:left; | {{ikkjeraud|Čeperka}} || 1 185 |- | style=text-align:left; | {{ikkjeraud|Ostřešany}} || 1 095 |} ===Byar og tettstader=== Dei største tettstadene i det administrative området: {| class="wikitable"; style=text-align:right; ! Tettstad !! Folketal 2021<ref name="Folketal2021"/> |- | style=text-align:left; | '''Pardubice''' || 89 619 |- | style=text-align:left; | [[Lázně Bohdaneč]] || 3 407 |- | style=text-align:left; | [[Sezemice]] || 2 846 |- | style=text-align:left; | [[Opatovice nad Labem]] || 2 195 |- | style=text-align:left; | [[Dašice]] || 1 698 |- | style=text-align:left; | {{ikkjeraud|Rybitví}} || 1 345 |- | style=text-align:left; | {{ikkjeraud|Srch}} || 1 316 |- | style=text-align:left; | {{ikkjeraud|Moravany i Pardubice|Moravany}} || 1 251 |- | style=text-align:left; | {{ikkjeraud|Čeperka}} || 1 185 |- | style=text-align:left; | {{ikkjeraud|Staré Hradiště}} || 1 173 |- | style=text-align:left; | {{ikkjeraud|Ostřešany}} || 1 095 |- | style=text-align:left; | {{ikkjeraud|Mikulovice}} || 1 043 |- |} ===Bydelar i Pardubice=== [[Fil:Katastrální mapa Pardubic.png|mini|250px|Matrikkelområde i Pardubice]] Bydelane og tettstadene i Pardubice: {| class="wikitable"; style=text-align:right; ! Bydel/tettstad !! Folketal 2021<ref name="Folketal2021"/> |- | style=text-align:left; | Bílé Předměstí{{mrk|name=a|inngår i matrikkelområdet Pardubice}} || 11 779 |- | style=text-align:left; | Cihelna{{mrk|name=a}} || 2 078 |- | style=text-align:left; | Pardubice–Staré Město{{mrk|name=a}} || 1 471 |- | style=text-align:left; | Polabiny{{mrk|name=a}} || 15 986 |- | style=text-align:left; | Zámek{{mrk|name=a}} || 1 |- | style=text-align:left; | Zelené Předměstí{{mrk|inngår i hovudsak i matrikkelområdet Pardubice med små delar i Nové Jesenčany og Dražkovice}} || 28 142 |- ! Pardubice indre by{{mrk|omfattar matrikkelområdet Pardubice}} ! style=text-align:right; | 59 457 |- | style=text-align:left; | Černá za Bory || 962 |- | style=text-align:left; | Doubravice{{mrk|inngår i matrikkelområdet Semtín}} || 481 |- | style=text-align:left; | Dražkovice || 677 |- | style=text-align:left; | Drozdice || 103 |- | style=text-align:left; | Hostovice{{mrk|tidlegare eigen kommune, innlemma i Pardubice frå 20.10.2006<ref name ="Změny"/><ref name="kommune_historie"/>}} || 275 |- | style=text-align:left; | Lány na Důlku || 433 |- | style=text-align:left; | Mnětice || 364 |- | style=text-align:left; | Nemošice || 1 294 |- | style=text-align:left; | Nové Jesenčany || 582 |- | style=text-align:left; | Ohrazenice || 2 124 |- | style=text-align:left; | Opočínek || 249 |- | style=text-align:left; | Pardubičky || 1 582 |- | style=text-align:left; | Popkovice || 472 |- | style=text-align:left; | Rosice || 2 155 |- | style=text-align:left; | Semtín || 91 |- | style=text-align:left; | Staré Čívice || 1 164 |- | style=text-align:left; | Staročernsko || 215 |- | style=text-align:left; | Studánka || 10 721 |- | style=text-align:left; | Svítkov || 4 065 |- | style=text-align:left; | Trnová || 2 106 |- | style=text-align:left; | Žižín{{mrk|inngår i matrikkelområdet Černá za Bory}} || 47 |- ! Pardubice kommune !style=text-align:right; | 89 619 |- |} ===Bydistrikt i Pardubice=== Dei 27 bydelane fordeler seg slik på dei sjølvstyrande bydistrikta:<ref name="bydistrikt"/> {| class="wikitable"; style=text-align:right; ! scope="col" style="width: 150px;" | Bydistrikt ! scope="col" style="width: 120px;" | Folketal 2021<ref name="Folketal2021"/> ! Bydelar |- | style=text-align:left; | Pardubice I || 20 928 || style=text-align:left; | Bílé Předměstí<small> (del)</small>, Pardubice-Staré Město, Zámek, Zelené Předměstí<small> (del)</small> |- | style=text-align:left; | Pardubice II || 18 064 || style=text-align:left; | Cihelna, Polabiny, Rosice<small> (del)</small> |- | style=text-align:left; | Pardubice III || 15 275 || style=text-align:left; | Bílé Předměstí<small> (del)</small>, Studánka <small> (del)</small> |- | style=text-align:left; | Pardubice IV || 5 232 || style=text-align:left; | Bílé Předměstí<small> (del)</small>, Černá za Bory, Drozdice, Mnětice, Nemošice, Pardubičky, Staročernsko, Studánka<small> (del)</small>, Žižín |- | style=text-align:left; | Pardubice V || 16 505 || style=text-align:left; | Dražkovice, Nové Jesenčany, Zelené Předměstí<small> (del)</small> |- | style=text-align:left; | Pardubice VI || 6 383 || style=text-align:left; | Lány na Důlku, Opočínek, Popkovice, Staré Čívice, Svítkov, Zelené Předměstí<small> (del)</small> |- | style=text-align:left; | Pardubice VII || 6957 || style=text-align:left; | Doubravice, Ohrazenice, Rosice<small> (del)</small>, Semtín, Trnová |- | style=text-align:left; | Pardubice VIII || 275 || style=text-align:left; | Hostovice |- ! Pardubice kommune !style=text-align:right; | 89 619 || |- |} ==Merknader== {{merknadar}} == Kjelder == {{refopning}} *''Denne artikkelen bygger på «[[:en:Pardubice|Pardubice]]» frå {{Wikipedia-utgåve|en}}, den 24. mars 2007.'' {{refslutt}} <references> <ref name="128/2000">{{cite web |title=Zákon č. 128/2000 Sb.: Zákon o obcích (obecní zřízení)) («Lov av 15.05.2000 om kommunar (kommunal organisering)») |url=https://www.zakonyprolidi.cz/cs/2000-128 |website=zakonyprolidi.cz |language=cs |access-date=2026-08-22 }}</ref> <ref name="320/2002">{{cite web |title=Zákon č. 320/2002 Sb.: Zákon o změně a zrušení některých zákonů v souvislosti s ukončením činnosti okresních úřadů («Lov av 18.07.2002 om endring og oppheving av visse lover i samband med opphøyr av verksemda til distriktsstyremaktene») |url=https://www.zakonyprolidi.cz/cs/2002-320 |website=zakonyprolidi.cz |language=cs |access-date=2026-08-22 }}</ref> <ref name ="Areal">{{Kjelde www |url=https://data.csu.gov.cz/datastat/data/VYBER/RSO03K?vSet=4&vSel=1 |tittel=Druhy pozemků, katastrální výměry - územní srovnání |vitja=2026-08-27 |utgjevar=Český statistický úřad}} </ref> <ref name ="Historisk folketal">{{Kjelde www |url=https://csu.gov.cz/docs/107508/97414e04-ff75-c50c-5aa9-6c64223300bc/13008415.xlsx?version=1.0 |tittel= Retrospektivní přehled o počtu obyvatel a domů v letech 1869 - 2011 v krajích a okresech |vitja=2026-08-27 |utgjevar=Český statistický úřad}} </ref> <ref name ="Folketal2021">{{Kjelde www |url=https://scitani.gov.cz/vysledky |tittel= Sčítání: Výsledky |vitja=2026-08-27 |utgjevar=Český statistický úřad}} </ref> <ref name="Lovbestemt">{{cite web |title=Analýzy: Analýza rozsahu výkonu veřejné správy v jednotlivých statutárních městech, městských částech a městských obvodech |url=https://archiv.mv.gov.cz/soubor/analyza-rozsahu-vykonu-verejne-spravy-v-jednotlivych-statutarnich-mestech-mestskych-castech-a-mestskych-obvodech.aspx |website=mvcr.cz |publisher= Ministerstvo vnitra České republiky («Innanriksdepartementet i Tsjekkia») |pages=16–18 |language=cs |date=2018 }}</ref> <ref name="agg">{{Kjelde www |url=https://mmr.gov.cz/getmedia/420ae22b-fe35-4b75-88d0-5824612a4e85/PrF_200120_ZAVERECNY-DOKUMENT_FINAL_02042020.pdf.aspx?ext=.pdf |tittel= Vymezení území pro Integrované teritoriální investice (ITI) v ČR |vitja=2026-09-05 |utgjevar=EY Audit}} </ref> <ref name="bydistrikt">{{cite web |title=Městské obvody |url=https://pardubice.eu/mestske-obvody |publisher= Město Pardubice |language=cs |access-date=2026-09-24 }}</ref> <ref name ="Změny">{{Kjelde www |url=https://csu.gov.cz/stc/zmeny_hranic_okresu_k_1_1_2007 |tittel= Změny hranic okresů k 1. 1. 2007 |vitja=2026-08-29 |utgjevar=Český statistický úřad}} </ref> <ref name="kommune_historie">{{cite web | title = Historický lexikon obcí České republiky – 1869–2011 | url = https://csu.gov.cz/docs/107508/10218bfa-fa30-486a-a4ab-4cd1eceacacd/13008415abc.pdf | dato = 2015-12-21 | vitja = 2026-09-26 | publisher = Český statistický úřad }}</ref> </references> == Bakgrunnsstoff == {{commonskat}} *{{offisiell nettstad}} {{Autoritetsdata}} [[Kategori:Kommunar med utvida fullmakter i Pardubice kraj|Pardubice]] [[Kategori:Kommunar i Pardubice okres|Pardubice]] [[Kategori:Byar i Pardubice kraj|Pardubice]] [[Kategori:Lovbestemte byar i Tsjekkia|Pardubice]] 4ud6keq9whg3v7ohs67pgecob508yon 3675053 3675000 2026-09-27T16:55:31Z TU-nor 12071 3675053 wikitext text/x-wiki {{geoboks|kommune | andre namn = | bilete = Pardubice CZ main square.JPG | bilettekst = Hovudtorget i Pardubice | kart = | karttekst = | flagg = Flag of Pardubice.svg | symbol = Pardubice CoA CZ.svg | land = Tsjekkia | regiontype = [[Regionar i Tsjekkia|Kraj]] | region = [[Pardubice kraj|Pardubice]] | fylketype = [[Distrikt i Tsjekkia|Okres]] | fylke = [[Pardubice okres|Pardubice]] | grunnlagdtype = Først dokumentert | grunnlagd = 1295 | arealtype = Areal [[Administrative område til kommunar med utvida fullmakter i Tsjekkia|SO]] | areal =213,67<ref name="Areal"/> | areal1type = by | areal1 =77,7 | folketaltype = Folketal [[Administrative område til kommunar med utvida fullmakter i Tsjekkia|SO]] | folketal = 130165 | folketal1type = kommune | folketal1 = 89619 | folketal_by = 59457 | folketal_i_år = 2021<ref name="Folketal2021"/> | lat_d=50 |lat_m=02 |lat_s=19 |lat_NS=N | long_d=15 |long_m=46 |long_s=45 |long_EW=E | høgd = 237 | nettside = http://www.mesto-pardubice.cz/en/ }} '''Pardubice'''{{mrk|[[tysk]] ''Pardubitz''}} ein by og ein [[Kommunar i Tsjekkia|kommune]] med utvida fullmakter i [[Distrikt i Tsjekkia|distriktet]] [[Pardubice okres]] i [[Regionar i Tsjekkia|regionen]] [[Pardubice kraj]] i [[Tsjekkia]].Pardubice har status som [[lovbestemte byar i Tsjekkia|lovbestemt by]] (tsjekkisk ''statutární město'').<ref name="Lovbestemt"/> Pardubice ligg ved elva [[Elbe|Labe (Elbe)]], 104 km aust for [[Praha]]. Byen vart grunnlagd rundt 1340, men det hadde vore eit [[kloster]] her sidan tidleg på 1200-talet. Pardubice er ein viktig industriby, og her finst mellom anna ein kjemisk fabrikk (som produserer [[Semtex]], eit plastisk eksplosiv), eit oljeraffineri, ein fabrikk for tungt maskineri og elektronisk utstyr. Sidan 1874 har det vorte halde eit vidkjend hesteløp her, ''Velká Pardubická''. Det er sagt at dette er det hardaste hesteløpet på kontinentet. Pardubice har eit gamalt sentrum med mange restaurantar. Her finn ein eit gamalt tårn og eit nyleg renovert slott. [[Arnošt av Pardubice]], den første erkebiskopen i [[Praha]], vart fødd i Pardubice i 1297. == Administrativ inndeling == {{stack|[[Fil:ORP Pardubice.png|mini|250px|Det administrative området til Pardubice innanfor regionen [[Pardubice kraj]]]]}} Då distrikta vart avvikla som administrative einingar i 2003,<ref name="320/2002"/> vart det administrative ansvaret til distrikta ført over til [[Administrative område til kommunar med utvida fullmakter i Tsjekkia|administrative område til kommunar med utvida fullmakter]] (tsjekkisk ''správní obvody obcí s rozšířenou působností'', forkorta ''SO ORP'').<ref name ="128/2000"/> Pardubice er ein slik by med utvida fullmakter. ===Lovbestemt by=== Pardubice har status som [[Lovbestemte byar i Tsjekkia|lovbestemt by]] frå 1990.<ref name="Lovbestemt"/> ===Bydistrikt=== Som lovbestemt by har Pardubice rett til på eiga hand å opprette sjøvstyrande bydistrikt (tsjekkisk ''městské obvody'').<ref name="bydistrikt"/> Det er oppretta åtte slike distrikt. Grensene mellom dei følgjer ikkje alltid grensene mellom dei bydelane som ein ellers refererer til. ===Storbyområde=== Som eit verktøy i økonomisk planlegging er det oppretta eit [[storbyområdet Hradec Králové–Pardubice|storbyområde]] for Hradec Králové, Pardubice og områda rundt.<ref name="agg"/> 49 kommunar frå det administrative området til Pardubice inngår i storbyområdet. Dei er merkte med * i lista nedanfor. I tillegg kjem 66 kommunar frå det administrative området til Hradec Králové og 37 kommunar frå andre administrative område i regionen. ===Kommunar=== Det administrative området til Pardubice omfattar 56 [[Kommunar i Tsjekkia|kommunar]]. Av desse er 4 byar (tsjekkisk ''město''). Bykommunar er utheva med halvfeit skrift. {{Columns-list|colwidth=20em| * [[Barchov i Pardubice|Barchov]]* * [[Bezděkov i Pardubice|Bezděkov]] * [[Borek i Pardubice|Borek]]* * [[Bukovina nad Labem]]* * [[Bukovka]]* * [[Časy]]* * [[Čeperka]]* * [[Čepí]]* * [[Černá u Bohdanče]]* * [[Choteč i Pardubice|Choteč]]* * [[Chýšť]] * '''[[Dašice]]'''* * [[Dolany i Pardubice|Dolany]]* * [[Dříteč]]* * [[Dubany]]* * [[Hrobice]]* * [[Jezbořice]]* * [[Kasalice]] * [[Kostěnice]]* * [[Křičeň]]* * [[Kunětice]]* * [[Lány u Dašic]]* * '''[[Lázně Bohdaneč]]'''* * [[Libišany]]* * [[Malé Výkleky]] * [[Mikulovice]]* * [[Moravany i Pardubice|Moravany]]* * [[Němčice i Pardubice|Němčice]]* * [[Neratov]]* * [[Opatovice nad Labem]]* * [[Ostřešany]]* * '''[[Pardubice]]'''* * [[Plch]]* * [[Podůlšany]]* * [[Pravy]]* * [[Ráby]]* * [[Rohovládova Bělá]]* * [[Rohoznice i Pardubice|Rohoznice]]* * [[Rokytno]]* * [[Rybitví]]* * '''[[Sezemice]]'''* * [[Slepotice]] * [[Spojil]]* * [[Srch]]* * [[Srnojedy]]* * [[Staré Hradiště]]* * [[Staré Jesenčany]]* * [[Staré Ždánice]]* * [[Starý Mateřov]]* * [[Stéblová]]* * [[Třebosice]]* * [[Úhřetická Lhota]]* * [[Újezd u Sezemic]]* * [[Vlčí Habřina]] * [[Voleč]] * [[Živanice]]* }} ==Folketal== Folketalet i det administrative området i dei siste folketeljingane: {| class="wikitable"; style=text-align:right; |- ! !! Folketal 2001<ref name ="Historisk folketal"/> !! Folketal 2011<ref name ="Historisk folketal"/> !! Folketal 2021<ref name ="Folketal2021"/> |- | style=text-align:left; | Pardubice SO || 120 979 || 126 780 || 130 165 |- |} ===Kommunar=== Dei største kommunane i det administrative området: {| class="wikitable"; style=text-align:right; ! Kommune !! Folketal 2021<ref name="Folketal2021"/> |- | style=text-align:left; | '''Pardubice''' || 89 619 |- | style=text-align:left; | [[Sezemice]] || 4 087 |- | style=text-align:left; | [[Lázně Bohdaneč]] || 3 407 |- | style=text-align:left; | [[Opatovice nad Labem]] || 2 786 |- | style=text-align:left; | [[Dašice]] || 2 211 |- | style=text-align:left; | {{ikkjeraud|Staré Hradiště}} || 1 950 |- | style=text-align:left; | {{ikkjeraud|Moravany i Pardubice|Moravany}} || 1 784 |- | style=text-align:left; | {{ikkjeraud|Srch}} || 1 685 |- | style=text-align:left; | {{ikkjeraud|Mikulovice}} || 1 345 |- | style=text-align:left; | {{ikkjeraud|Rybitví}} || 1 345 |- | style=text-align:left; | {{ikkjeraud|Čeperka}} || 1 185 |- | style=text-align:left; | {{ikkjeraud|Ostřešany}} || 1 095 |} ===Byar og tettstader=== Dei største tettstadene i det administrative området: {| class="wikitable"; style=text-align:right; ! Tettstad !! Folketal 2021<ref name="Folketal2021"/> |- | style=text-align:left; | '''Pardubice''' || 89 619 |- | style=text-align:left; | [[Lázně Bohdaneč]] || 3 407 |- | style=text-align:left; | [[Sezemice]] || 2 846 |- | style=text-align:left; | [[Opatovice nad Labem]] || 2 195 |- | style=text-align:left; | [[Dašice]] || 1 698 |- | style=text-align:left; | {{ikkjeraud|Rybitví}} || 1 345 |- | style=text-align:left; | {{ikkjeraud|Srch}} || 1 316 |- | style=text-align:left; | {{ikkjeraud|Moravany i Pardubice|Moravany}} || 1 251 |- | style=text-align:left; | {{ikkjeraud|Čeperka}} || 1 185 |- | style=text-align:left; | {{ikkjeraud|Staré Hradiště}} || 1 173 |- | style=text-align:left; | {{ikkjeraud|Ostřešany}} || 1 095 |- | style=text-align:left; | {{ikkjeraud|Mikulovice}} || 1 043 |- |} ===Bydelar i Pardubice=== [[Fil:Katastrální mapa Pardubic.png|mini|250px|Matrikkelområde i Pardubice]] Bydelane og tettstadene i Pardubice: {| class="wikitable"; style=text-align:right; ! Bydel/tettstad !! Folketal 2021<ref name="Folketal2021"/> |- | style=text-align:left; | Bílé Předměstí{{mrk|name=a|inngår i matrikkelområdet Pardubice}} || 11 779 |- | style=text-align:left; | Cihelna{{mrk|name=a}} || 2 078 |- | style=text-align:left; | Pardubice–Staré Město{{mrk|name=a}} || 1 471 |- | style=text-align:left; | Polabiny{{mrk|name=a}} || 15 986 |- | style=text-align:left; | Zámek{{mrk|name=a}} || 1 |- | style=text-align:left; | Zelené Předměstí{{mrk|inngår i hovudsak i matrikkelområdet Pardubice med små delar i Nové Jesenčany og Dražkovice}} || 28 142 |- ! Pardubice indre by{{mrk|omfattar matrikkelområdet Pardubice}} ! style=text-align:right; | 59 457 |- | style=text-align:left; | Černá za Bory || 962 |- | style=text-align:left; | Doubravice{{mrk|inngår i matrikkelområdet Semtín}} || 481 |- | style=text-align:left; | Dražkovice || 677 |- | style=text-align:left; | Drozdice || 103 |- | style=text-align:left; | Hostovice{{mrk|tidlegare eigen kommune, innlemma i Pardubice frå 20.10.2006<ref name ="Změny"/><ref name="kommune_historie"/>}} || 275 |- | style=text-align:left; | Lány na Důlku || 433 |- | style=text-align:left; | Mnětice || 364 |- | style=text-align:left; | Nemošice || 1 294 |- | style=text-align:left; | Nové Jesenčany || 582 |- | style=text-align:left; | Ohrazenice || 2 124 |- | style=text-align:left; | Opočínek || 249 |- | style=text-align:left; | Pardubičky || 1 582 |- | style=text-align:left; | Popkovice || 472 |- | style=text-align:left; | Rosice || 2 155 |- | style=text-align:left; | Semtín || 91 |- | style=text-align:left; | Staré Čívice || 1 164 |- | style=text-align:left; | Staročernsko || 215 |- | style=text-align:left; | Studánka || 10 721 |- | style=text-align:left; | Svítkov || 4 065 |- | style=text-align:left; | Trnová || 2 106 |- | style=text-align:left; | Žižín{{mrk|inngår i matrikkelområdet Černá za Bory}} || 47 |- ! Pardubice kommune !style=text-align:right; | 89 619 |- |} ===Bydistrikt i Pardubice=== Dei 27 bydelane fordeler seg slik på dei sjølvstyrande bydistrikta:<ref name="bydistrikt"/> {| class="wikitable"; style=text-align:right; ! scope="col" style="width: 150px;" | Bydistrikt ! scope="col" style="width: 120px;" | Folketal 2021<ref name="Folketal2021"/> ! Bydelar |- | style=text-align:left; | Pardubice I || 20 928 || style=text-align:left; | Bílé Předměstí<small> (del)</small>, Pardubice-Staré Město, Zámek, Zelené Předměstí<small> (del)</small> |- | style=text-align:left; | Pardubice II || 18 064 || style=text-align:left; | Cihelna, Polabiny, Rosice<small> (del)</small> |- | style=text-align:left; | Pardubice III || 15 275 || style=text-align:left; | Bílé Předměstí<small> (del)</small>, Studánka <small> (del)</small> |- | style=text-align:left; | Pardubice IV || 5 232 || style=text-align:left; | Bílé Předměstí<small> (del)</small>, Černá za Bory, Drozdice, Mnětice, Nemošice, Pardubičky, Staročernsko, Studánka<small> (del)</small>, Žižín |- | style=text-align:left; | Pardubice V || 16 505 || style=text-align:left; | Dražkovice, Nové Jesenčany, Zelené Předměstí<small> (del)</small> |- | style=text-align:left; | Pardubice VI || 6 383 || style=text-align:left; | Lány na Důlku, Opočínek, Popkovice, Staré Čívice, Svítkov, Zelené Předměstí<small> (del)</small> |- | style=text-align:left; | Pardubice VII || 6957 || style=text-align:left; | Doubravice, Ohrazenice, Rosice<small> (del)</small>, Semtín, Trnová |- | style=text-align:left; | Pardubice VIII || 275 || style=text-align:left; | Hostovice |- ! Pardubice kommune !style=text-align:right; | 89 619 || |- |} ==Merknader== {{merknadar}} == Kjelder == {{refopning}} *''Denne artikkelen bygger på «[[:en:Pardubice|Pardubice]]» frå {{Wikipedia-utgåve|en}}, den 24. mars 2007.'' {{refslutt}} <references> <ref name="128/2000">{{cite web |title=Zákon č. 128/2000 Sb.: Zákon o obcích (obecní zřízení)) («Lov av 15.05.2000 om kommunar (kommunal organisering)») |url=https://www.zakonyprolidi.cz/cs/2000-128 |website=zakonyprolidi.cz |language=cs |access-date=2026-08-22 }}</ref> <ref name="320/2002">{{cite web |title=Zákon č. 320/2002 Sb.: Zákon o změně a zrušení některých zákonů v souvislosti s ukončením činnosti okresních úřadů («Lov av 18.07.2002 om endring og oppheving av visse lover i samband med opphøyr av verksemda til distriktsstyremaktene») |url=https://www.zakonyprolidi.cz/cs/2002-320 |website=zakonyprolidi.cz |language=cs |access-date=2026-08-22 }}</ref> <ref name ="Areal">{{Kjelde www |url=https://data.csu.gov.cz/datastat/data/VYBER/RSO03K?vSet=4&vSel=1 |tittel=Druhy pozemků, katastrální výměry - územní srovnání |vitja=2026-08-27 |utgjevar=Český statistický úřad}} </ref> <ref name ="Historisk folketal">{{Kjelde www |url=https://csu.gov.cz/docs/107508/97414e04-ff75-c50c-5aa9-6c64223300bc/13008415.xlsx?version=1.0 |tittel= Retrospektivní přehled o počtu obyvatel a domů v letech 1869 - 2011 v krajích a okresech |vitja=2026-08-27 |utgjevar=Český statistický úřad}} </ref> <ref name ="Folketal2021">{{Kjelde www |url=https://scitani.gov.cz/vysledky |tittel= Sčítání: Výsledky |vitja=2026-08-27 |utgjevar=Český statistický úřad}} </ref> <ref name="Lovbestemt">{{cite web |title=Analýzy: Analýza rozsahu výkonu veřejné správy v jednotlivých statutárních městech, městských částech a městských obvodech |url=https://archiv.mv.gov.cz/soubor/analyza-rozsahu-vykonu-verejne-spravy-v-jednotlivych-statutarnich-mestech-mestskych-castech-a-mestskych-obvodech.aspx |website=mvcr.cz |publisher= Ministerstvo vnitra České republiky («Innanriksdepartementet i Tsjekkia») |pages=16–18 |language=cs |date=2018 }}</ref> <ref name="agg">{{Kjelde www |url=https://mmr.gov.cz/getmedia/420ae22b-fe35-4b75-88d0-5824612a4e85/PrF_200120_ZAVERECNY-DOKUMENT_FINAL_02042020.pdf.aspx?ext=.pdf |tittel= Vymezení území pro Integrované teritoriální investice (ITI) v ČR |vitja=2026-09-05 |utgjevar=EY Audit}} </ref> <ref name="bydistrikt">{{cite web |title=Městské obvody |url=https://pardubice.eu/mestske-obvody |publisher= Město Pardubice |language=cs |access-date=2026-09-24 }}</ref> <ref name ="Změny">{{Kjelde www |url=https://csu.gov.cz/stc/zmeny_hranic_okresu_k_1_1_2007 |tittel= Změny hranic okresů k 1. 1. 2007 |vitja=2026-08-29 |utgjevar=Český statistický úřad}} </ref> <ref name="kommune_historie">{{cite web | title = Historický lexikon obcí České republiky – 1869–2011 | url = https://csu.gov.cz/docs/107508/10218bfa-fa30-486a-a4ab-4cd1eceacacd/13008415abc.pdf | dato = 2015-12-21 | vitja = 2026-09-26 | publisher = Český statistický úřad }}</ref> </references> == Bakgrunnsstoff == {{commonskat}} *{{offisiell nettstad}} {{Autoritetsdata}} [[Kategori:Kommunar med utvida fullmakter i Pardubice kraj|Pardubice]] [[Kategori:Kommunar i Pardubice okres|Pardubice]] [[Kategori:Byar i Pardubice kraj|Pardubice]] [[Kategori:Lovbestemte byar i Tsjekkia|Pardubice]] 9dza61hrupom3nsto68risxg4n6prk4 0 72891 3675145 3673276 2026-09-28T09:03:24Z Ranveig 39 +Ref. 3675145 wikitext text/x-wiki {{Infoboks avis}} '''''Bedre Gardsdrift''''' er eit frittståande [[landbruk]]stidsskrift som vert utgjeve av [[Vanebo Fagpresse]] på [[Kirkenær]] i [[Hedmark]]. Bedre Gardsdrift har kome ut sidan [[1981]], først under namnet '''[[Knut Knutsen Heje|K.K. Heje]] Driftsteknikk''', men bytte namn til '''Bedre Gardsdrift''' i [[1991]].<ref>{{Citation|title=Grunnleggeren av Bedre Gardsdrift har gått bort|url=https://www.gardsdrift.no/ask-media-bedre-gardsdrift/grunnleggeren-av-bedre-gardsdrift-har-gatt-bort/1356501|website=Gardsdrift.no|date=2025-01-16|accessdate=2026-09-28|language=nb-NO|first=Sesselja|last=Bigseth|first2=Hans|last2=Degerdal|first3=Pål|last3=Sønsteli}}</ref> Bedre Gardsdrift er retta mot [[bonde]]n som produsent av landbruksvarer, og konsentrerer seg om mekanisering, bygningar, praktiske løysningar og økonomi. Bladet gir elles uavhengige [[traktor]]testar, gardsanalyser, produktnyhende, [[veterantraktorar]], småsmart, produkt- og marknadsoversiktar. Traktortestane vert utført av det [[Tyskland|tyske]], frittståande fagtidsskriftet «Profi». Bladet kjem ut ti gångar i året, og blir distribuert til betalande abonnentar. Godkjent opplag første halvår 2006 er 16&nbsp;797. Bedre Gardsdrift er norsk representant i juryen for [[Årets traktor]]. ==Kjelder== {{fotnoteliste}} == Bakgrunnsstoff == * {{Offisiell nettstad}} * {{Bladlenkjer}} {{use dmy dates}} {{Autoritetsdata}} [[Kategori:Norske fagtidsskrift]] [[Kategori:Norske tidsskrift]] [[Kategori:Traktorar]] [[Kategori:Skipingar i 1981]] cikbnax8iyqz841ufo2cr4h23ouhfqc 0 72901 3675121 3220057 2026-09-28T03:44:06Z PaulLim11 159451 Image 3675121 wikitext text/x-wiki [[Fil:Sung Kang at IGN Live 2026.jpg|mini|Sung Kang i 2026. {{foto|sagindie}}]] '''Sung Kang''' ({{fødd|8. april|1972|Kang}}) er ein USA-amerikansk best kjent frå ''Tokyo Drift - Fast and the furious''. Første filmrolla hans var i ''Better Luck Tomorrow''. Kang var også ei av stjernene i ''The Motel''. Kang blei fødd i [[Gainesville i Georgia]] i ein [[koreanarar|koreans]]-ætta familie. Han eig i dag ein [[restaurant]]en Saketini i [[Brentwood i California]]. {{filmspire}} pi9zbtbqk63pmluow4mhwvpfygmx4k7 3675132 3675121 2026-09-28T07:55:15Z Ranveig 39 Litt meir frå en: 3675132 wikitext text/x-wiki {{infoboks skodespelar}} '''Sung Kang''' ({{datoar}}) er ein USA-amerikansk skodespelar. Den fyrste større filmrolla hans var som Han Lue i ''[[Better Luck Tomorrow]]'' (2002), ein figur han sidan har spelt i ei rekkje ''[[Fast & Furious]]''-filmar.<ref>{{Cite web|last=Earl|first=William|date=2021-03-24|title=GOOD: Sung Kang as Han Lue in 'Better Luck Tomorrow' and 'Fast & Furious' Franchise|url=https://variety.com/list_item/han-lue-fast-and-furious/|access-date=2021-04-06|website=Variety|language=en-US}}</ref><ref>{{cite web|last=CAAMFest|date=February 19, 2016|title=The ''Fast and Furious'' Star Sung Kang talks about his career and future|url=https://caamedia.org/blog/2016/02/19/fast-and-the-furious-star-sung-kang-talks-about-his-career-and-future/|website=Center for Asian American Media|publisher=|archive-url=https://web.archive.org/web/20160228232018/https://caamedia.org/blog/2016/02/19/fast-and-the-furious-star-sung-kang-talks-about-his-career-and-future/|archive-date=2016-02-28}}</ref> Kang har også spelt John Mak i [[Starz]]-serien ''Power'' (2017–2020) og Fifth Brother i [[Disney+]] miniserien ''Obi-Wan Kenobi'' (2022). Kang var også ei av stjernene i ''The Motel''. ==Bakgrunn== Kang blei fødd i [[Clarkston i Georgia]] i ein [[amerikansk-koreanarar|koreansk]]-ætta familie. Han blei oppdregen av den korenske mora og ein afroamerikansk stefar i [[Gainesville i Georgia]].<ref name="nsn">{{cite news |last=Stevenson |first=Elena |date=14. oktober 2008 |title=Chow Talk with Sung Kang, Part 1 |publisher=Elena Stevenson |url=http://elena.ningin.com/2008/10/14/chow-talk-with-sung-kang-part-1/ |url-status=dead |access-date=14. september 2010 |archive-url=https://web.archive.org/web/20100114170342/http://elena.ningin.com/2008/10/14/chow-talk-with-sung-kang-part-1/ |archive-date=14. januar 2010}}</ref><ref name="AJC2014">{{cite news |last=Ho |first=Rodney |date=22. mai 2014 |title=Former Clarkston resident Sung Kang stars in Fox's 'Gang Related' |work=[[The Atlanta Journal-Constitution]] |url=http://radiotvtalk.blog.ajc.com/2014/05/22/former-clarkston-resident-sung-kang-stars-in-foxs-gang-related/ |access-date=22. februar 2017 |archive-date=4. desember 2017 |archive-url=https://web.archive.org/web/20171204222824/http://radiotvtalk.blog.ajc.com/2014/05/22/former-clarkston-resident-sung-kang-stars-in-foxs-gang-related/ |url-status=dead }}</ref><ref name=":0">{{Cite podcast|url=https://podcasts.apple.com/us/podcast/sung-kang/id1501446978?i=1000475060127|title=Sung Kang|website=Asian Enough|publisher=Los Angeles Times|last=Yamato|first=Jen|date=19. mai 2020|access-date=19. mai 2020|last2=Shyong|first2=Frank}}</ref> Kang flytta til [[Barstow i California]] medan han gjekk på high school.<ref name="AJC2014"/> Han studerte ved [[University of California, Riverside]].<ref name="AJC2014" /> ==Kjelder== {{fotnoteliste}} {{refopning}} *''Denne artikkelen bygger på «[[:en:Sung Kang|Sung Kang]]» frå {{Wikipedia-utgåve|en}}, den 28. september 2026.'' {{refslutt}} == Bakgrunnsstoff == {{commonskat}} *{{offisiell nettstad}} {{use dmy dates}} {{Autoritetsdata}} [[Kategori:USA-amerikanske skodespelarar]] [[Kategori:Folk frå Georgia]] {{filmspire}} 975jzzn3os6hvjgbiwy8r638vx640qp 0 77739 3675137 3409764 2026-09-28T08:21:48Z Øystein Vedaa 159454 Oppdatert opplysningar om medarbeidarar og behandlingstilbod. 3675137 wikitext text/x-wiki '''Bergen søvnsenter''' er ein søvnklinikk som greier ut og behandlar søvnlidingar. Senteret vart etablert i 1996 av legane Bjørn Bjorvatn, Fred Holsten, Magne Tvinnereim og Håvard Skeidsvoll. Frå 2014 arbeidde Bjorvatn og Holsten ved senteret saman med Øystein Vedaa. Bjorvatn er lege, professor og søvnforskar, Holsten var lege, professor og spesialist i psykiatri, og Vedaa er psykolog, ph.d. og søvnforskar. Etter at Holsten gjekk bort i 2026, blir senteret drive av Bjorvatn og Vedaa. Senteret greier ut og behandlar alle typar søvnlidingar, mellom anna insomni, søvnrelaterte pusteforstyrringar, sentrale hypersomniar, døgnrytmelidingar, parasomniar og søvnrelaterte rørsleforstyrringar. Senteret har pasientar frå heile landet. Konsultasjonane skjer ved oppmøte i Bergen eller på video. == Referansar == <references group="https://bergensøvnsenter.no/" /> == Bakgrunnsstoff == [http://www.uib.no/isf/people/doc/sleepn.htm Bergen søvnsenter] {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20080508200807/http://www.uib.no/isf/people/doc/sleepn.htm |date=2008-05-08 }} [[Kategori:Helseinstitusjonar i Noreg]] 16dplhkfwkk0sn1gsbmrv0zll4pe19y 3675154 3675137 2026-09-28T09:16:42Z Ranveig 39 +Ref., nettstad. 3675154 wikitext text/x-wiki '''Bergen søvnsenter''' er ein søvnklinikk i [[Bergen]] som greier ut og behandlar [[Søvnliding|søvnlidingar]]. Senteret vart etablert i 1996.<ref>{{Citation|title=Bergen søvnsenter|url=https://xn--bergensvnsenter-cub.no/|website=xn--bergensvnsenter-cub.no|accessdate=2026-09-28}}</ref> Frå 2014 arbeidde Bjørn Bjorvatn og Fred Holsten saman med Øystein Vedaa. Bjorvatn er lege, professor og søvnforskar, Holsten var lege, professor og spesialist i psykiatri, og Vedaa er psykolog, ph.d. og søvnforskar. Etter at Holsten gjekk bort i 2026, blir senteret drive av Bjorvatn og Vedaa. Senteret greier ut og behandlar alle typar søvnlidingar, mellom anna [[insomni]], søvnrelaterte pusteforstyrringar, sentrale hypersomniar, [[Døgnrytmesjukdom|døgnrytmelidingar]], parasomniar og søvnrelaterte rørsleforstyrringar. Senteret har pasientar frå heile landet. Konsultasjonane skjer ved oppmøte i Bergen eller på video. ==Kjelder== {{fotnoteliste}} == Bakgrunnsstoff == *[https://bergensøvnsenter.no/ Offisiell nettstad] {{use dmy dates}} {{Autoritetsdata}} [[Kategori:Helseinstitusjonar i Noreg]] [[Kategori:Skipingar i 1996]] glybtv3xazqm9mdam98gzb3faorf8pb 0 78383 3675074 3674806 2026-09-27T18:50:37Z Ranveig 39 Flikk 3675074 wikitext text/x-wiki [[Fil:Peloponnesian War.png|mini|Kart over den greske verda då Peloponneskrigen starta.]] '''Peloponneskrigen''' var ein serie av konfliktar mellom det [[athenske sjøforbundet]] og [[det peloponnesiske forbundet]] som var leidd av [[Sparta]]. Krigen varte frå [[431 f. Kr.|431]] til [[404 f. Kr.]] og vart dokumentert av den [[athen]]ske generalen og historikaren [[Thukydides]] i verket ''[[Peloponneskrigen av Thukydides|Historia om Peloponneskrigen]]''. Konflikten enda då Athen kapitulerte i 404 f. Kr. etter å ha mista flåten sin i slaget ved [[Aigospotamoi]]. {{historiespire}} {{Autoritetsdata}} [[Kategori:Aten]] [[Kategori:Greske krigar]] 4mo12dngmcno0nucjdh6ji2xlacqkzk 0 97805 3675164 3433983 2026-09-28T09:20:45Z Ranveig 39 3675164 wikitext text/x-wiki {{taksoboksLua|taksonomi_WD=ja | bilete = OceanodromaMonorhisSmit.jpg | slekt = Hydrobates | art = monorhis }} '''Japanstormsvale''' (''Hydrobates monorhis'') er ein liten [[sjøfugl]] i [[stormsvalefamilien]] Hydrobatidae. Utbreiingsområdet er nordlege i [[Indiahavet]] og nordvestre [[Stillehavet]] frå [[Den arabiske halvøya]] til [[Vladivostok]]. Dette er ein liten fugl, 18–21&nbsp;cm i lengd med ein 45–48&nbsp;cm vengespenn, men tydeleg større enn [[havsvale]], ''Hydrobates pelagicus''. Japanstormsvala er i hovudsak mørk brun i alle fjørdrakter, og har ei flagrande flukt, «vandrar» på havoverflata mens ho plukkar opp [[plankton]]isk føde. I motsetnad til havsvala, følgjer ho ikkje skip. I struktur liknar ho mest på arten [[stormsvale]], ''Oceanodroma leucorhoa'', med sin kløyvde hale, langstrekte venger, og flygemåte, men japanstormsvala manglar kvitt på [[overgumpen]] og lætet er ulikt. Ho er vanskeleg å skilje frå andre einsfaga, mørke ''[[Oceanodroma]]''-artar. Japanstormsvale hekkar på øyar i nordvestre Stillehavet utanfor [[Kina]], [[Japan]] og [[Korea]]. Hekkekoloniane ligg nær havet, reirplassar ligg i steinsprekker og dei legg eit einskild, kvitt egg. Utanom hekkesesongen lever dei til havs, i [[Indiahavet]] og [[Arabiahavet]]. I juli 1983 vart ei japanstormsvale fanga på [[Selvagensøyane]], [[Madeira]], den første observasjonen i [[Atlanterhavet]].<ref>James, P.C., & Robertson, H.A. 1985. First record of Swinhoe's Storm Petrel ''Oceanodroma monorhis'' in the Atlantic Ocean. ''Ardea'' 73: 105-106.</ref> Sidan den gongen har arten vore registrert sporadisk i nordvestre Atlanteren. I [[Klepp kommune]], [[Jæren]], blei det fanga og ringmerkt ei japanstormsvale i 1996 og eit anna individ året etter. Den siste blei fanga igjen på same staden i 2000 og i 2003.<ref name="ao">[http://artsobservasjoner.no/fugler/ Rapportsystemet for fugler] Observasjonar henta frå systemet 17. juni 2012</ref> Populasjonen er estimert til 260&nbsp;000 hekkande individ (2004) og er stabil.<ref>BirdLife International, 2012</ref> == Kjelder == <div class="references-small"> * ''Denne artikkelen byggjer på «[[:en:Swinhoe's Storm Petrel|Swinhoe's Storm Petrel]]» frå {{Wikipedia-utgåve|en}}, den 17. juni 2012.'' *[[BirdLife International]] (2012) Species factsheet: ''[http://www.birdlife.org/datazone/speciesfactsheet.php?id=3981 Oceanodroma monorhis] {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20121020095926/http://www.birdlife.org/datazone/speciesfactsheet.php?id=3981 |date=2012-10-20 }}''. Henta frå http://www.birdlife.org den 17 juni 2012 </div> === Referansar === {{fotnoteliste}} == Bakgrunnsstoff == * [http://ibc.lynxeds.com/species/swinhoes-storm-petrel-oceanodroma-monorhis Videoar, bilete og lydopptak av perustormsvale] hos Internet Bird Collection * {{artslenkjer}} {{use dmy dates}} {{Autoritetsdata}} [[Kategori:Stormsvalefamilien]] dzuiyeju1pao09yctsq6hbgqun3ngx1 0 99475 3675166 3363756 2026-09-28T09:22:29Z Ranveig 39 3675166 wikitext text/x-wiki [[Fil:Rivers_Romania.png|mini|400px|Største elvar i Romania]] [[Fil:Ro-hydro-net.jpg|400px|mini|Hydrografisk kart over Romania]] Dette er ei liste over dei lengste '''elvane i [[Romania]]''', som anten renn heilt eller delvis i Romania. Lengdene som er gjevne her er berre den delen av elva som renn i Romania. {| class="wikitable sortable" ! Namn ! Lengd (km) ! Nedslagsfelt (km²) |- | [[Donau]] | 1075 |- | [[Mureș]] | 761 | 27&nbsp;890 |- | [[Prut]] | 742 | 10&nbsp;990 |- | [[Olt]] | 615 | 24&nbsp;050 |- | [[Siret]] | 559 | 42&nbsp;890 |- | [[Ialomița]] | 417 | 10&nbsp;350 |- | [[Someș]] | 376 | 15&nbsp;740 |- | [[Argeș]] | 350 | 12&nbsp;550 |- | [[Jiu]] | 339 | 10&nbsp;080 |- | [[Buzău]] | 302 | 5&nbsp;264 |- | [[Dâmbovița]] | 286 | 2&nbsp;824 |- | [[Bistrița ved Siret|Bistrița]] | 283 | 7&nbsp;039 |- | [[Jijia ved Prut|Jijia]] | 275 | 5&nbsp;757 |- | [[Târnava Mare]] | 246 | 6&nbsp;253 |- | [[Timiş]] | 244 | 5&nbsp;673 |- | [[Crișul Alb]] | 234 | 4&nbsp;240 |- | [[Vedea]] | 224 | 5&nbsp;430 |- | [[Moldovaelva]] | 213 | 4&nbsp;299 |- | [[Bârlad]] | 207 | 7&nbsp;220 |- | [[Târnava Mică]] | 196 | 2&nbsp;071 |- | [[Prahova]] | 193 | 3&nbsp;738 |- | [[Neajlov]] | 186 | 3&nbsp;720 |- | [[Olteț]] | 185 | 2&nbsp;663 |- | [[Someșul Mic]] | 178 | 3&nbsp;773 |- | [[Suceava]] | 173 | 2&nbsp;298 |- | [[Bega ved Tisza|Bega]] | 170 | 2&nbsp;362 |- | [[Arieș]] | 166 | 3&nbsp;005 |- | [[Trotuș]] | 162 | 4&nbsp;456 |} == Kjelder == <div class="references-small"> * ''Denne artikkelen bygger på «[[:en:List of longest rivers of Romania|List of longest rivers of Romania]]» frå {{Wikipedia-utgåve|en}}, den 3. juli 2008.'' ** ''{{Wikipedia-utgåve|en}} oppgav desse kjeldene:'' *** [http://www.insse.ro/cms/files/pdf/ro/cap1.pdf Rumensk statistisk årbok frå 2004] </div> {{Elvar i Europa}} {{use dmy dates}} {{Autoritetsdata}} [[Kategori:Elvar i Romania| ]] dig9hgopm1eemtnzktaf2khzljr0f04 0 107710 3675048 3463110 2026-09-27T16:18:51Z Johshh 122989 /* Bakgrunnsstoff */ 3675048 wikitext text/x-wiki {{Infoboks forfattar | nettside = [https://www.roalddahl.com Offisiell nettstad] }} '''Roald Dahl''' ({{levde|13. september|1916|23. november|1990|Dahl}}) var ein norsk-britisk forfattar av [[barnebøker]], [[novelle]]r, [[filmmanus]] og sjølvbiografiar, kjend for [[svart humor]] og [[burlesk]]e, [[fantastisk]]e hendingar. Ei rekke av barnebøkene er blitt filmatiserte. Dahl verka også som programleiar som introduserte morbide, humoristiske «grøss» på fjernsyn. == Liv og virke == === Barndom === [[Fil:Norwegian Church, Cardiff.jpg|mini|Den norske kyrkja i Cardiff.]] Roald Dahl var fødd i [[Llandaff]] ved [[Cardiff]] i [[Wales]] av norske foreldre, skipsmeklaren Harald Dahl og Sofie Magdalene Dahl (fødd Hesselberg). Han blei døypt i [[Den norske kyrkja i Cardiff]] og [[oppkalling|kalla opp]] etter polfararen [[Roald Amundsen]], ein norsk [[nasjonalhelt]] på den tida. Gjennom barndommen og tenåra, frå Roald Dahl var 4 til han var 17, reiste familien til [[Tjøme]] i Noreg på [[sommarferie]]. I [[1920]], då Roald var fire år, døydde søstera Astrid av [[blindtarmsbetennelse]], og rundt ein månad etterpå døydde faren av [[lungebetennelse]]. Mora blei likevel verande i Storbritannia slik at ungane kunne få ei god britisk utdanning etter mannen sitt ønske. Roald byrja på Llandaff Cathedral School, der han åtte år gammal blei straffa med [[spanskrøyr]] for ein gutestrek. Hendinga er skildra i sjølvbiografien ''Boy'' (''Gutt''). Etter dette gjekk han på fleire [[kostskule|kostskular]], der han opplevde heimlengsel og plaging av eldre elevar. Populariteten auka då han gjorde det godt i idrettar som ''[[fives]]'' (ein britisk ballsport) og [[idretten squash|squash]], der han var kaptein for skulelaga, og spelte også [[fotball]]. Han utvikla også ei interesse for [[fotografi]]. === Arbeidsliv === Etter avslutta skulegang reiste Dahl til [[Canada]] med ein gjeng venner og reiste rundt på [[Newfoundland]] i tre veker. To år seinare, i juli [[1934]], blei han tilsett ved oljeselskapet [[Shell Petroleum]] trass i at mora ønska at han skulle byrja på universitet. Etter to år med opplæring i Storbritannia blei Dahl overført til [[Dar-es-Salaam]] i [[Tanganyika]] i [[Aust-Afrika]]. Her distribuerte han og to andre tilsette olje til kundar i heile landet. [[Fil:Gloster Gladiator 3 ExCC.jpg|mini|Tre [[Gloster Gladiator]]-fly, same type som Roald Dahl flaug og krasja i.]] I august [[1939]], då [[andre verdskrigen]] var ved å bryta ut, blei det lagt planar om å fengsla alle tyske borgarar i Dar-es-Salaam. Dei rundt femten britiske borgarane i byen, mellom dei Dahl, blei gjort til offiserar med kommando over infanteritroppar med [[askariar]] i [[King's African Rifles]]. Kort tid etter, i november 1939 meldte han seg ved [[RAF|flyvåpenet]], og trente i Kenya og Irak. Han fekk opplæring i å flyga [[de Havilland Tiger Moth]] og [[Hawker Hart]]-fly, men som aktiv flyoffiser for No. 80 Squadron RAF blei han sett til å flyga og kjempa i [[Gloster Gladiator]], ein då forelda flytype, og utan å ha fått trening i flykamp. 19. september [[1940]] fekk Dahl ordre om å fly frå [[Abu Suweir]] i [[Egypt]] til [[Amiriya]] for å tanka opp, deretter til ei ny opptanking i [[Fouka]] i [[Lybia]] og så tilbake til skvadronen sin ved ei flystripe rundt 50&nbsp;km sør for [[Mersah Matruh]]. Det viste seg at staden han hadde fått oppgjeven var galen, han kunne ikkje finna flystripa, og måtte naudlanda då han mangla [[drivstoff]] og mørket var i ferd med å koma. Under naudlandinga trefte understellet ein rullestein og flyet krasja. Dahl fekk brot i skallen, nasen og blei blinda, men klarte å dra seg vekk frå det brennande vraket før han svima av. Opplevinga blei grunnlaget for den første utgjevne teksten hans. Dahl blei berga og gjeven førstehjelp i Mersah Matruh. Han var framleis blind og blei overført til eit militærsjukehus i [[Alexandria]] i Egypt. Sjølv om legane meinte han aldri ville kunna fly igjen, var han fem månader seinare, i februar [[1941]], utskriven og godteken for ytterlegare flyteneste. Han deltok i [[slaget om Hellas]] med eitt av 14 [[Hawker Hurricane]]-fly. Dahl hamna i sin første flykamp over byen [[Khalkída]] då han 15. april skaut ned ein tysk [[Junkers Ju 88]] og truleg også dagen etter, i kamp mot 6 tyske fly. Den 20. april deltok Dahl i slaget om Aten saman med skvadronleiaren [['Pat' Pattle]] og vennen [[David Coke]], og skaut ned nok ein Ju 88. Etter at tyskarane erobra Aten blei Dahl evakuert tilbake til Egypt, før 80 Squadron blei sett saman igjen i [[Haifa]] i dåverande Palestina. Derfrå flaug Dahl oppdrag dagleg dei neste fire vekene, men byrja å lida av ein forblindande [[hovudverk]] som gjorde han medvitslaus i lufta. Han blei erklært tenesteudyktig og send heim til Storbritannia. Han hadde då nådd [[løytnant]]s rang. Dahl avslutta krigen med graden Wing Commander, tilsvarande [[oberstløytnant]]. === Forfattar === [[Fil:Patricia_Neal_und_Roald_Dahl.jpg|mini|Roald Dahl og kona Patricia i 1954.]] Dahl tok til å skriva i 1942, etter at han var blitt overført til den britiske ambassaden i [[Washington]] i [[USA]] som assisterande flyattaché. Han var blitt oppfordra av forfattaren [[C.S. Forester]], til å skriva noko frå tida som kampflygar som kunne brukast som [[propaganda]]. Det første utgjevne verket hans blei trykt i ''[[Saturday Evening Post]]'' den 1. august [[1942]] under tittelen «Shot Down Over Libya», med ei skildring av krasjlandinga hans. Den opphavlege tittelen var «A Piece of Cake» (tilsvarande 'Grei skuring'), men tittelen blei endra til noko meir dramatisk, sjølv om flykrasjet ikkje hadde noko med fienden å gjera. Dahl gav ut si første barnebok i [[1942]]. ''The Gremlins'' handla om små, vondskapsfulle vesen som henta frå flyvåpen[[folklore]]. [[Walt Disney]] kjøpte rettane til boka, men det blei aldri laga nokon film. Seinare skreiv Dahl kjende barnebøker som ''[[Charlie og sjokoladefabrikken]]'', ''Matilda'', og ''Verdens største fersken''. Mange av barnebøkene blei illustrert av [[Quentin Blake]]. Parallelt med barnebøkene skreiv Dahl også makabre noveller for eit vakse publikum, vanlegvis med ei mørk form for humor og ein overraskande slutt. Mange blei opphavleg skrive for amerikanske blad og seinare samla i [[antologi]]er som etter kvart fekk litterær anerkjenning over heile verda. Dahl skreiv over 60 noveller, og fekk tre [[Edgar-pris]]ar: I 1954 for samlinga ''Someone Like You''; i 1959 for samlinga ''The Landlady''; og i 1980 for episoden frå ''[[Fortellinger fra det uventede]]'' basert på ''Skin''. Ei kort, relativt mislykka tid på [[1960-talet]] skreiv Roald Dahl filmmanuskript. To av desse, [[James Bond]]-filmen ''[[You Only Live Twice]]'' og ''[[Chitty Chitty Bang Bang]]'' bygde på noveller skrivne av [[Ian Fleming]] . Dahl omarbeidde også sitt eige verk til filmane ''[[Willy Wonka and the Chocolate Factory]]'' (1971). På 1980-talet skreiv han to sjølvbiografiske bøker, og saman med kona Felicity skreiv han ''Memories with Food at Gipsy House'', ei blanding av oppskrifter, familieminne og dagdraumar om yndlingstema som [[sjokolade]], [[lauk]] og [[raudvin]]. === Familie hans === Roald Dahl var gift i 30 år (1953–1983) med den [[USA|amerikanske]] skodespelaren [[Patricia Neal]]. Dei fekk fem ungar: Olivia, [[Tessa Dahl|«Tessa»]] (Chantal Sophia), Theo, [[Ophelia Dahl|Ophelia]] og [[Lucy Dahl|Lucy]]. Tessa og Lucy følgde begge i faren sine fotspor som forfattarar, medan Ophelia er medgrunnleggjar av hjelpeorganisasjonen [[Partners in Health]]. Dotter til Tessa Dahl, [[Sophia Dahl]], er også kjend som forfattar og modell. Olivia døydde av [[meslingar]] sju år gammal, medan Theo blei stygt skadd som baby, då barnevogna hans blei påkøyrd av ein drosje. Han leid av væskeoppsamling i hovudet, noko som gjorde at Roald Dahl blei med i utviklinga av ein «Wade-Dahl-Till» (eller WDT)-ventil for å retta på tilstanden.<ref>Bokmålswikipedia oppgav [http://www.medgadget.com/archives/2005/07/water_on_the_br.html Water on the Brain MedGadget: Internet Journal of Emerging Medical Technologies] {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20060522112305/http://www.medgadget.com/archives/2005/07/water_on_the_br.html |date=2006-05-22 }}</ref> I 1965 fekk Patricia Neal tre hjerneslag medan ho var gravid med det femte barnet deira. Roald Dahl tok kontroll over rehabiliteringa hennar, og over år klarte ho etter kvart å læra å snakka og gå igjen. Paret skilde lag i 1983. Dahl gifta seg deretter med Felicity («Liccy») Crosland. 74 år gammal døydde Roald Dahl av [[leukemi]] heime i Gipsy House i [[Great Missenden]] i [[Buckinghamshire]]. Han blei gravlagd saman med ei rekke ting han sette pris på i det dotterdottera Sophie Dahl har kalla «ei slags [[vikingravferd]]».<ref>[http://www.newyorksocialdiary.com/list/141.php New York Social Diary]</ref> == Ettermæle == [[Fil:Roald Dahl Plass plaque.jpg|mini|Roald Dahl Plass/Plas Roald Dahl i Cardiff]] [[Fil:Roald Dahl Plas, The Millennium Centre and Water Tower - Cardiff Bay - geograph.org.uk - 1362736.jpg|mini|Roald Dahl Plass/Plas Roald Dahl i Cardiff.]] [[Fil:The Water Tower Roald Dahl Plass (2989364773).jpg|mini|Fontenen på Roald Dahl Plass]] Til hans ære blei eit barnegalleri, [[Roald Dahl Children's Gallery]], opna i [[Bucks County Museum]] i nærleiken av [[Aylesbury]]. I juni 2005 blei [[Roald Dahl Museum and Story Centre]] opna i Great Missenden for å feira hans litterære verk. Dahl donerte til gode føremål som [[nevrologi]], [[hematologi]] og [[lesekunne]], ei støtte enka Felicity vidareførte gjennom ''Roald Dahl Foundation''. == Tema == Barneforteljingane til Dahl er vanlegvis fortalde frå barna sin synsvinkel, og har ofte ein vaksen skurk som hatar og mishandlar ungar, men også minst éin «god vaksen» i kontrast til den vonde. Forteljingane kan minna noko om [[eventyr]] ved at dei inneheld mange [[overdriving]]ar og [[grotesk]]e, gjerne valdeleg hendingar, men ein klar [[moral]] der dei gode [[helt]]ane vinn fram ved hjelp av oppfinnsomheit eller [[magi]]. Ein finn døme på dette i mellom anna ''Matilda'' og ''Charlie og sjokoladefabrikken''. Dahl skildrar også [[klassesamfunn|klasseforskjellar]] i fleire av bøkene, til dømes i ''Den fantastiske Mikkel Rev'' (1970) og ''Danny og den store fasanjakten'' (1975). == Bibliografi == * «Shot Down Over Libya» (august 1942, i Saturday Evening Post) * ''The Gremlins'' (1943, barnebok) * ''Over og ut'' (1945, krigsnoveller) * ''Sometime Never'' (1948, roman) * ''Et hode kortere og andre hårreisende historier'' (''Someone Like You'') (1953, noveller) * ''Lamb to the Slaughter'' (1953) * ''The Honeys'' (1955, skodespel) * ''Kiss Kiss'' (1959, noveller) * ''11 nye gys'' (1960, noveller) * ''Verdens største fersken'' (1961) * ''Charlie og sjokoladefabrikken'' (1964) * ''Den magiske fingeren'' (1966) * ''[[You Only Live Twice]]'' (1967, filmmanus for [[James Bond]]-film) * ''[[Chitty Chitty Bang Bang]]'' (1968, filmmanus) * ''Twenty-Nine Kisses from Roald Dahl'' (1969) * ''Den fantastiske Mikkel Rev'' (1970) * ''The Night-Digger'' (1970, filmmanus) * ''The Lightning Bug'' (1971, filmmanus) * ''Charlie og den store glassheisen'' (1972) * ''Heksene'' (1973) * ''Danny og den store fasanjakten'' (1975) * ''Den fantastiske historien om Henry Sugar og seks andre'' (1977) * ''Den kjempestore krokodillen'' (1978) * ''Onkel Oswald'' (1979) * ''Dustene'' (1980) * ''Georgs magiske medisin'' (1980) * ''SVK'' (1982) * ''Ramperim og ville vers'' (1982) * ''Matilda'' (1982) * ''Fæle dyr'' (1983) * ''Onde sirkler'' (1984, noveller) * ''Gutt'' (1984, sjølvbiografi) * ''Giraffen, Pelli og jeg'' (1985) * ''Roald Dahls svarte bok'' (1986, [[spøkelseshistoriar]]) * ''På egne vinger'' (1986, sjølvbiografi) * ''Eddap Liks'' (1990) * ''Bittesmåene'' (1991) * ''Presten i Nibbleswicke'' (1991) * ''Dagbok'' ([[1991]]) * ''I Roald Dahls kjøkken'' (1991, oppskriftsamling) * ''Tast and other tales'' (1993, noveller) * ''Beware of the dog'' == Kjelder == {{fotnoteliste}} {{refopning}} * ''Denne artikkelen bygger på «[[:nb:Roald Dahl|Roald Dahl]]» frå {{Wikipedia-utgåve|nb}}, den 13. september 2008.'' {{refslutt}} == Bakgrunnsstoff == {{commons|Category:Roald Dahl}} {{wikiquote|Roald Dahl}} * {{Nbsøk|Dahl, Roald|bøker av}} * [http://www.nrk.no/programmer/stemmer_fra_arkivet/stemmer_fra_litteraturen/2330285.html NRK: Lydfil med Roald Dahl (som snakkar norsk)] * [http://www.roalddahlfans.com/ Roald Dahl Fans (engl.)] * [http://www.damm.no/content/view/full/2740 Roald Dahl] på [[Damm Forlag]] * [http://www.nrk.no/nyheter/kultur/forfattere/1744536.html Roald Dahl] på [[NRK|NRK Forfatter]] * [http://www.dagbladet.no/kultur/28100.html Roald Dahl] {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20081113120339/http://www.dagbladet.no/kultur/28100.html |date=2008-11-13 }} i [[Dagbladet|Dagbladet Forfatter]] * [http://www.aftenposten.no/alex/litterat/forfatte/dahlroal.htm Roald Dahl] i [[Aftenposten|Aftenposten Alex]]{{død lenke}} {{Autoritetsdata}} [[Kategori:Walisiske forfattarar]] [[Kategori:Engelske forfattarar]] [[Kategori:Forfattarar av fantastisk litteratur]] [[Kategori:Barnebokforfattarar]] [[Kategori:Engelskspråklege forfattarar]] [[Kategori:Folk frå Cardiff]] 7fdzji65dktau4vk30tv2yo2op93eij 0 108763 3674965 3674954 2026-09-27T12:03:28Z Ranveig 39 Fmt. 3674965 wikitext text/x-wiki '''Makkabearbøkene''' er to [[apokryfane|apokryfe]] bøker i [[Bibelen]], [[Fyrste makkabearbok]] og [[Andre makkabearbok]], og andre gammaltestamentlege [[pseudepigrafar]]. Tredje makkabearbok er ei historienovelle om [[jøde|jødane]] i [[Egypt]] og har ikkje direkte samband med [[makkabearane]]; fjerde makkabearbok drøftar «fornuftens herredømme over lidenskapane», og hentar stoff frå kapittel 6 og 7 i Andre makkabearbok. == Kjelder == {{refstart}} *[http://www.kyrkja.no/?event=showwordFolder&FamID=8327 Kirkeleksikon] {{refslutt}} {{Tanákh}} {{Autoritetsdata}} [[Kategori:Det gamle testamentet]] q4hpc8jdut185wd3cuar6wmkw6jfc5a 0 113933 3675060 3443452 2026-09-27T18:27:06Z TU-nor 12071 3675060 wikitext text/x-wiki {{geoboks|kommune | andre namn = | bilete = Jihlava legionaru.jpg | bilettekst = Sentrum av Jihlava | kart = | karttekst = | flagg = Flag of Jihlava CZ.svg | symbol = Jihlava CoA CZ.svg | land = Tsjekkia | regiontype = [[Regionar i Tsjekkia|Kraj]] | region = [[Vysočina kraj| Vysočina]] | fylketype = [[Distrikt i Tsjekkia|Okres]] | fylke = [[Jihlava okres|Jihlava]] | arealtype = Areal [[Administrative område til kommunar med utvida fullmakter i Tsjekkia|SO]] | areal = 907,90<ref name="Areal"/> | areal1type = by | areal1 = 78,85 | folketaltype = Folketal [[Administrative område til kommunar med utvida fullmakter i Tsjekkia|SO]] | folketal = 98782 | folketal1type = kommune | folketal1 = 50523 | folketal_by = 41265 | folketal_i_år = 2021<ref name="Folketal2021"/> | grunnlagdtype = Først nemnd i | grunnlagd = 1233 | lat_d=49 |lat_m=24 |lat_s= |lat_NS=N | long_d=15 |long_m=35 |long_s= |long_EW=E | høgd = 525 | postnummer = 586 01 | nettstad = www.jihlava.cz }} '''Jihlava'''{{mrk|[[tysk]] ''Iglau''}} er ein by og ein [[Kommunar i Tsjekkia|kommune]] med utvida fullmakter i [[Distrikt i Tsjekkia|distriktet]] [[Jihlava okres]] i [[Regionar i Tsjekkia|regionen]] [[Vysočina kraj]] i [[Tsjekkia]]. Jihlava har status som [[lovbestemte byar i Tsjekkia|lovbestemt by]] (tsjekkisk ''statutární město'').<ref name="Lovbestemt"/> Byen ligg ved elva Jihlava (tysk ''Igel''). Her gjekk den gamle grensa mellom [[Mähren]] og [[Böhmen]], og byen er av dei eldste gruvebyane i Tsjekkia, om lag 50 år eldre enn [[Kutná Hora]]. ==Historie== Ein gammal [[slavarar|slavisk]] busetnad ved [[vadestad]]en over elva (først nemnd i 1233) vart flytta til ein nærliggande ås der gruvebyen vart grunnlagd (om lag 1240) av kong Václav I i [[mellomalderen]]. Han var stort sett busett av [[germanarar|tyskarar]] frå nord i [[Bayern]] og øvre [[Sachsen]]. Gruvene frå mellomalderen med gruvebusetnader rundt låg utanfor bymurane. I følgje ei segn skal det ha vore sølvgruver i drift her så tidleg som 799, men det finst ingen historiske bevis for dette. Under [[hussittarkrigane]] var Jihlava ein [[katolikkar|katolsk]] by og klarte å stå imot ei rekkje omleiringar. Seinare, den 5. juli 1436 vart det gjort ein avtale med [[hussittane]] der keisar [[Sigismund av Det tysk-romerske riket|Sigismund]] anerkjende kongen av Böhmen. Ei utskjering i marmor nær byen markerer staden der [[Ferdinand I av Det tysk-romerske riket|Ferdinand I]] i 1527 svor truskap til den bømiske statane. Under [[trettiårskrigen]] vart Jihlava erobra to gonger av [[Sverige|svenskane]]. I 1742 vart han underlagd [[Kongedømet Preussen]] under [[den austerrikske arvefølgjekrigen]], og i desember 1805 vart bayarane under [[Wrede]] slått nær byen. I 1860 var byen barndomsheim for den bøhmsk-austerrikske [[komponist]]en [[Gustav Mahler]]. Før [[1945]] var Jihlava senter for den nest største tysktalande [[enklave]]n i [[Tsjekkoslovakia]] (etter Schönhengst/[[Hřebečsko]]). Etter [[den andre verdskrigen]] var over vart dei tyske innbyggjarane i byen anten drepne eller fordrivne. ==Verdt å sjå== Av dei viktigaste byggverka i byen finn ein dei tidlege gotiske kyrkjene St. Jakob, Den vesle munkekyrkja av Vår Frue og den dominikanske kyrkja av Den heilage krossen, barokkyrkja St. Ignatius av Loyola, rådhuset og fleire offentlege bygg i gotisk og renessansestil. Det finst òg ein jødisk gravplass med mange usedvanlege monument, som gravsteinen til foreldra til [[Gustav Mahler]]. == Administrativ inndeling == {{stack|[[Fil:ORP Jihlava.png|mini|250px|Det administrative området til Jihlava innanfor regionen [[Vysočina kraj]]]]}} Då distrikta vart avvikla som administrative einingar i 2003,<ref name="320/2002"/> vart det administrative ansvaret til distrikta ført over til [[Administrative område til kommunar med utvida fullmakter i Tsjekkia|administrative område til kommunar med utvida fullmakter]] (tsjekkisk ''správní obvody obcí s rozšířenou působností'', forkorta ''SO ORP'').<ref name ="128/2000"/> Jihlava er ein slik by med utvida fullmakter. ===Lovbestemt by=== Jihlava har status som [[Lovbestemte byar i Tsjekkia|lovbestemt by]] frå år 2000 gjennom ''Lov av 15.05.2000 om kommunar (kommunal organisering)''.<ref name="128/2000"/> ===Storbyområde=== Som eit verktøy i økonomisk planlegging er det oppretta eit [[storbyområdet Jihlava|storbyområde]] for Jihlava og områda rundt.<ref name="agg"/> 54 kommunar frå det administrative området til Jihlava inngår i storbyområdet. Dei er merkte med * i lista nedanfor. I tillegg kjem to kommunar frå det administrative området til [[Havlíčkův Brod]]. ===Kommunar=== Det administrative området til Jihlava omfattar 78 [[Kommunar i Tsjekkia|kommunar]]. Av desse er 4 byar (tsjekkisk ''město'') og 6 marknadsbyar (tsjekkisk ''městys''). Bykommunar er utheva med halvfeit skrift og marknadsbyar med kursiv skrift. {{Columns-list|colwidth=20em| * [[Arnolec]] * ''[[Batelov]]'' * [[Bílý Kámen]]* * [[Bítovčice]]* * [[Boršov]]* * '''[[Brtnice]]'''{{mrk|name="a"|Overført frå [[Třebíč okres]] til [[Jihlava okres]] frå 1.1.2007<ref name ="Změny"/>}}* * [[Brtnička]] * [[Brzkov]]* * [[Cejle]]* * [[Cerekvička-Rosice]]* * [[Čížov]]* * [[Dlouhá Brtnice]] * [[Dobronín]]* * [[Dobroutov]]* * ''[[Dolní Cerekev]]''* * [[Dudín]] * [[Dušejov]]* * [[Dvorce i Jihlava|Dvorce]]* * [[Hladov]] * [[Hodice]] * [[Hojkov]] * [[Horní Dubenky]] * [[Hrutov]]{{mrk|name="a"}} * [[Hubenov i Jihlava|Hubenov]]* * [[Hybrálec]]* * [[Jamné]]* * [[Jersín]] * [[Jezdovice]]* * [[Ježená]]* * '''[[Jihlava]]'''* * [[Jihlávka]] * [[Kalhov]]* * [[Kaliště i Jihlava|Kaliště]] * ''[[Kamenice i Jihlava|Kamenice]]''* * [[Kamenná i Jihlava|Kamenná]]* * [[Kněžice i Jihlava|Kněžice]]{{mrk|name="a"}} * [[Kostelec i Jihlava|Kostelec]]* * [[Kozlov i Jihlava|Kozlov]]* * ''[[Luka nad Jihlavou]]''* * [[Malý Beranov]]* * [[Měšín]]* * [[Milíčov]]* * [[Mirošov i Jihlava|Mirošov]]* * [[Nadějov]] * [[Opatov i Jihlava|Opatov]] * [[Otín i Jihlava|Otín]] * [[Panenská Rozsíčka]] * [[Pavlov i Jihlava|Pavlov]] * [[Plandry]]* * '''[[Polná]]'''* * [[Puklice]]* * [[Rančířov]]* * [[Rantířov]]* * [[Rohozná i Jihlava|Rohozná]] * [[Růžená]] * [[Rybné]]* * [[Smrčná]]* * [[Stáj]]* * ''[[Stonařov]]''* * [[Střítež i Jihlava|Střítež]]* * [[Suchá i Jihlava|Suchá]]* * [[Šimanov]]* * [[Švábov]] * '''[[Třešť]]'''* * [[Třeštice]] * [[Ústí i Jihlava|Ústí]]* * [[Velký Beranov]]* * ''[[Větrný Jeníkov]]''* * [[Věžnice i Jihlava|Věžnice]]* * [[Věžnička]]* * [[Vílanec]]* * [[Vyskytná nad Jihlavou]]* * [[Vysoké Studnice]]* * [[Záborná]]* * [[Zbilidy]]* * [[Zbinohy]] * [[Zhoř i Jihlava|Zhoř]]* * [[Ždírec i Jihlava|Ždírec]]* }} ==Folketal== Folketalet i det administrative området i dei siste folketeljingane: {| class="wikitable"; style=text-align:right; |- ! !! Folketal 2001<ref name ="Historisk folketal"/> !! Folketal 2011<ref name ="Historisk folketal"/> !! Folketal 2021<ref name ="Folketal2021"/> |- | style=text-align:left; | Jihlava SO || 96 042 || 97 486 || 98 782 |- |} ===Kommunar=== Dei største kommunane i det administrative området: {| class="wikitable"; style=text-align:right; ! Kommune !! Folketal 2021<ref name="Folketal2021"/> |- | style=text-align:left; | '''Jihlava''' || 50 523 |- | style=text-align:left; | [[Třešť]] || 5 451 |- | style=text-align:left; | [[Polná]] || 5 089 |- | style=text-align:left; | [[Brtnice]] || 3 712 |- | style=text-align:left; | [[Luka nad Jihlavou]] || 2 958 |- | style=text-align:left; | [[Batelov]] || 2 276 |- | style=text-align:left; | {{ikkjeraud|Kamenice i Jihlava|Kamenice}} || 1 896 |- | style=text-align:left; | {{ikkjeraud|Dobronín}} || 1 800 |- | style=text-align:left; | {{ikkjeraud|Kněžice i Jihlava|Kněžice}} || ' 321 |- | style=text-align:left; | {{ikkjeraud|Velký Beranov}} || 1 244 |- | style=text-align:left; | {{ikkjeraud|Dolní Cerekev}} || 1 218 |- | style=text-align:left; | {{ikkjeraud|Stonařov}} || 1 070 |} ===Byar og tettstader=== Dei største tettstadene i det administrative området: {| class="wikitable"; style=text-align:right; ! Tettstad !! Folketal 2021<ref name="Folketal2021"/> |- | style=text-align:left; | '''Jihlava''' || 41 265 |- | style=text-align:left; | [[Třešť]] || 5 058 |- | style=text-align:left; | [[Polná]] || 4 472 |- | style=text-align:left; | [[Horní Kosov]]{{mrk|name=b|Busetnad i kommunen Jihlava}} || 3 795 |- | style=text-align:left; | [[Luka nad Jihlavou]] || 2 812 |- | style=text-align:left; | [[Brtnice]] || 2 385 |- | style=text-align:left; | {{ikkjeraud|Dobronín}} || 1 800 |- | style=text-align:left; | [[Batelov]] || 1 783 |- | style=text-align:left; | {{ikkjeraud|Kamenice i Jihlava|Kamenice}} || 1 361 |- | style=text-align:left; | {{ikkjeraud|Velký Beranov}} || 1 134 |- | style=text-align:left; | {{ikkjeraud|Kněžice i Jihlava|Kněžice}} || 1 082 |- | style=text-align:left; | {{ikkjeraud|Stonařov}} || 1 065 |- | style=text-align:left; | {{ikkjeraud|Helenín}}{{mrk|name=b}} || 1 036 |- | style=text-align:left; | {{ikkjeraud|Staré Hory}}{{mrk|name=b}} || 1 015 |- |} ===Bydelar i Jihlava=== [[Fil:Katastrální mapa Jihlavy.png|mini|250px|Bydelane i Jihlava]] Bydelane og tettstadene i Jihlavy: {| class="wikitable"; style=text-align:right; ! Bydel/tettstad !! Folketal 2021<ref name="Folketal2021"/> |- | style=text-align:left; | Jihlavy{{mrk|Omfattar òg {{ikkjeraud|Bedřichov u Jihlavy}} og {{ikkjeraud|Pančava}}}} || 41 265 |- ! Jihlava by ! style=text-align:right; | 41 265 |- | style=text-align:left; | {{ikkjeraud|Antonínův Důl}} || 577 |- | style=text-align:left; | {{ikkjeraud|Červený Kříž}}{{mrk|Inngår i bydelen {{ikkjeraud|Antonínův Důl}}}} || 284 |- | style=text-align:left; | {{ikkjeraud|Helenín}} || 1 036 |- | style=text-align:left; | {{ikkjeraud|Henčov}} || 180 |- | style=text-align:left; | {{ikkjeraud|Heroltice}} || 201 |- | style=text-align:left; | [[Horní Kosov]] || 3 795 |- | style=text-align:left; | {{ikkjeraud|Hosov}} || 177 |- | style=text-align:left; | {{ikkjeraud|Hruškové Dvory}} || 606 |- | style=text-align:left; | {{ikkjeraud|Kosov}} || 112 |- | style=text-align:left; | {{ikkjeraud|Pávov}} || 465 |- | style=text-align:left; | {{ikkjeraud|Pístov}} || 162 |- | style=text-align:left; | {{ikkjeraud|Popice}} || 254 |- | style=text-align:left; | {{ikkjeraud|Sasov}} || 111 |- | style=text-align:left; | {{ikkjeraud|Staré Hory}} || 1 015 |- | style=text-align:left; | {{ikkjeraud|Vysoká i Jihlavy|Vysoká}} || 72 |- | style=text-align:left; | {{ikkjeraud|Zborná}} || 211 |- ! Jihlava kommune !style=text-align:right; | 50 523 |- |} ==Merknader== {{merknadar}} == Kjelder == {{refopning}} * ''Denne artikkelen bygger på «[[:en:Jihlava|Jihlava]]» frå {{Wikipedia-utgåve|en}}, den 17. november 2008.'' ** ''{{Wikipedia-utgåve|en}} oppgav desse kjeldene:'' * {{1911}} {{refslutt}} <references> <ref name="128/2000">{{cite web |title=Zákon č. 128/2000 Sb.: Zákon o obcích (obecní zřízení)) («Lov av 15.05.2000 om kommunar (kommunal organisering)») |url=https://www.zakonyprolidi.cz/cs/2000-128 |website=zakonyprolidi.cz |language=cs |access-date=2026-08-22 }}</ref> <ref name="320/2002">{{cite web |title=Zákon č. 320/2002 Sb.: Zákon o změně a zrušení některých zákonů v souvislosti s ukončením činnosti okresních úřadů («Lov av 18.07.2002 om endring og oppheving av visse lover i samband med opphøyr av verksemda til distriktsstyremaktene») |url=https://www.zakonyprolidi.cz/cs/2002-320 |website=zakonyprolidi.cz |language=cs |access-date=2026-08-22 }}</ref> <ref name ="Areal">{{Kjelde www |url=https://data.csu.gov.cz/datastat/data/VYBER/RSO03K?vSet=4&vSel=1 |tittel=Druhy pozemků, katastrální výměry - územní srovnání |vitja=2026-08-27 |utgjevar=Český statistický úřad}} </ref> <ref name ="Historisk folketal">{{Kjelde www |url=https://csu.gov.cz/docs/107508/97414e04-ff75-c50c-5aa9-6c64223300bc/13008415.xlsx?version=1.0 |tittel= Retrospektivní přehled o počtu obyvatel a domů v letech 1869 - 2011 v krajích a okresech |vitja=2026-08-27 |utgjevar=Český statistický úřad}} </ref> <ref name ="Folketal2021">{{Kjelde www |url=https://scitani.gov.cz/vysledky |tittel= Sčítání: Výsledky |vitja=2026-08-27 |utgjevar=Český statistický úřad}} </ref> <ref name="Lovbestemt">{{cite web |title=Analýzy: Analýza rozsahu výkonu veřejné správy v jednotlivých statutárních městech, městských částech a městských obvodech |url=https://archiv.mv.gov.cz/soubor/analyza-rozsahu-vykonu-verejne-spravy-v-jednotlivych-statutarnich-mestech-mestskych-castech-a-mestskych-obvodech.aspx |website=mvcr.cz |publisher= Ministerstvo vnitra České republiky («Innanriksdepartementet i Tsjekkia») |pages=16–18 |language=cs |date=2018 }}</ref> <ref name="agg">{{Kjelde www |url=https://mmr.gov.cz/getmedia/420ae22b-fe35-4b75-88d0-5824612a4e85/PrF_200120_ZAVERECNY-DOKUMENT_FINAL_02042020.pdf.aspx?ext=.pdf |tittel= Vymezení území pro Integrované teritoriální investice (ITI) v ČR |vitja=2026-09-05 |utgjevar=EY Audit}} </ref> <ref name ="Změny">{{Kjelde www |url=https://csu.gov.cz/stc/zmeny_hranic_okresu_k_1_1_2007 |tittel= Změny hranic okresů k 1. 1. 2007 |vitja=2026-08-29 |utgjevar=Český statistický úřad}} </ref> </references> == Bakgrunnsstoff == {{commonskat}} *{{offisiell nettstad}} * [http://www.jihlava.cz/ Offisiell nettside] * [http://www.dokument-festival.cz/ Jihlava internasjonale dokumentarfilmfestival] {{Autoritetsdata}} [[Kategori:Kommunar med utvida fullmakter i Jihlava kraj|Jihlava]] [[Kategori:Kommunar i Jihlava okres|Jihlava]] [[Kategori:Byar i Jihlava kraj|Jihlava]] [[Kategori:Lovbestemte byar i Tsjekkia|Jihlava]] 3cmzu2gszydrbs24rkh7erh0s7rdt7y 3675141 3675060 2026-09-28T08:57:06Z TU-nor 12071 3675141 wikitext text/x-wiki {{geoboks|kommune | andre namn = | bilete = Jihlava legionaru.jpg | bilettekst = Sentrum av Jihlava | kart = | karttekst = | flagg = Flag of Jihlava CZ.svg | symbol = Jihlava CoA CZ.svg | land = Tsjekkia | regiontype = [[Regionar i Tsjekkia|Kraj]] | region = [[Vysočina kraj| Vysočina]] | fylketype = [[Distrikt i Tsjekkia|Okres]] | fylke = [[Jihlava okres|Jihlava]] | arealtype = Areal [[Administrative område til kommunar med utvida fullmakter i Tsjekkia|SO]] | areal = 907,90<ref name="Areal"/> | areal1type = by | areal1 = 78,85 | folketaltype = Folketal [[Administrative område til kommunar med utvida fullmakter i Tsjekkia|SO]] | folketal = 98782 | folketal1type = kommune | folketal1 = 50523 | folketal_by = 41265 | folketal_i_år = 2021<ref name="Folketal2021"/> | grunnlagdtype = Først nemnd i | grunnlagd = 1233 | lat_d=49 |lat_m=24 |lat_s= |lat_NS=N | long_d=15 |long_m=35 |long_s= |long_EW=E | høgd = 525 | postnummer = 586 01 | nettstad = www.jihlava.cz }} '''Jihlava'''{{mrk|[[tysk]] ''Iglau''}} er ein by og ein [[Kommunar i Tsjekkia|kommune]] med utvida fullmakter i [[Distrikt i Tsjekkia|distriktet]] [[Jihlava okres]] i [[Regionar i Tsjekkia|regionen]] [[Vysočina kraj]] i [[Tsjekkia]]. Jihlava har status som [[lovbestemte byar i Tsjekkia|lovbestemt by]] (tsjekkisk ''statutární město'').<ref name="Lovbestemt"/> Byen ligg ved elva Jihlava (tysk ''Igel''). Her gjekk den gamle grensa mellom [[Mähren]] og [[Böhmen]], og byen er av dei eldste gruvebyane i Tsjekkia, om lag 50 år eldre enn [[Kutná Hora]]. ==Historie== Ein gammal [[slavarar|slavisk]] busetnad ved [[vadestad]]en over elva (først nemnd i 1233) vart flytta til ein nærliggande ås der gruvebyen vart grunnlagd (om lag 1240) av kong Václav I i [[mellomalderen]]. Han var stort sett busett av [[germanarar|tyskarar]] frå nord i [[Bayern]] og øvre [[Sachsen]]. Gruvene frå mellomalderen med gruvebusetnader rundt låg utanfor bymurane. I følgje ei segn skal det ha vore sølvgruver i drift her så tidleg som 799, men det finst ingen historiske bevis for dette. Under [[hussittarkrigane]] var Jihlava ein [[katolikkar|katolsk]] by og klarte å stå imot ei rekkje omleiringar. Seinare, den 5. juli 1436 vart det gjort ein avtale med [[hussittane]] der keisar [[Sigismund av Det tysk-romerske riket|Sigismund]] anerkjende kongen av Böhmen. Ei utskjering i marmor nær byen markerer staden der [[Ferdinand I av Det tysk-romerske riket|Ferdinand I]] i 1527 svor truskap til den bømiske statane. Under [[trettiårskrigen]] vart Jihlava erobra to gonger av [[Sverige|svenskane]]. I 1742 vart han underlagd [[Kongedømet Preussen]] under [[den austerrikske arvefølgjekrigen]], og i desember 1805 vart bayarane under [[Wrede]] slått nær byen. I 1860 var byen barndomsheim for den bøhmsk-austerrikske [[komponist]]en [[Gustav Mahler]]. Før [[1945]] var Jihlava senter for den nest største tysktalande [[enklave]]n i [[Tsjekkoslovakia]] (etter Schönhengst/[[Hřebečsko]]). Etter [[den andre verdskrigen]] var over vart dei tyske innbyggjarane i byen anten drepne eller fordrivne. ==Verdt å sjå== Av dei viktigaste byggverka i byen finn ein dei tidlege gotiske kyrkjene St. Jakob, Den vesle munkekyrkja av Vår Frue og den dominikanske kyrkja av Den heilage krossen, barokkyrkja St. Ignatius av Loyola, rådhuset og fleire offentlege bygg i gotisk og renessansestil. Det finst òg ein jødisk gravplass med mange usedvanlege monument, som gravsteinen til foreldra til [[Gustav Mahler]]. == Administrativ inndeling == {{stack|[[Fil:ORP Jihlava.png|mini|250px|Det administrative området til Jihlava innanfor regionen [[Vysočina kraj]]]]}} Då distrikta vart avvikla som administrative einingar i 2003,<ref name="320/2002"/> vart det administrative ansvaret til distrikta ført over til [[Administrative område til kommunar med utvida fullmakter i Tsjekkia|administrative område til kommunar med utvida fullmakter]] (tsjekkisk ''správní obvody obcí s rozšířenou působností'', forkorta ''SO ORP'').<ref name ="128/2000"/> Jihlava er ein slik by med utvida fullmakter. ===Lovbestemt by=== Jihlava har status som [[Lovbestemte byar i Tsjekkia|lovbestemt by]] frå år 2000 gjennom ''Lov av 15.05.2000 om kommunar (kommunal organisering)''.<ref name="128/2000"/> ===Storbyområde=== Som eit verktøy i økonomisk planlegging er det oppretta eit [[storbyområdet Jihlava|storbyområde]] for Jihlava og områda rundt.<ref name="agg"/> 54 kommunar frå det administrative området til Jihlava inngår i storbyområdet. Dei er merkte med * i lista nedanfor. I tillegg kjem to kommunar frå det administrative området til [[Havlíčkův Brod]]. ===Kommunar=== Det administrative området til Jihlava omfattar 78 [[Kommunar i Tsjekkia|kommunar]]. Av desse er 4 byar (tsjekkisk ''město'') og 6 marknadsbyar (tsjekkisk ''městys''). Bykommunar er utheva med halvfeit skrift og marknadsbyar med kursiv skrift. {{Columns-list|colwidth=20em| * [[Arnolec]] * ''[[Batelov]]'' * [[Bílý Kámen]]* * [[Bítovčice]]* * [[Boršov]]* * '''[[Brtnice]]'''{{mrk|name="a"|Overført frå [[Třebíč okres]] til [[Jihlava okres]] frå 1.1.2007<ref name ="Změny"/>}}* * [[Brtnička]] * [[Brzkov]]* * [[Cejle]]* * [[Cerekvička-Rosice]]* * [[Čížov]]* * [[Dlouhá Brtnice]] * [[Dobronín]]* * [[Dobroutov]]* * ''[[Dolní Cerekev]]''* * [[Dudín]] * [[Dušejov]]* * [[Dvorce i Jihlava|Dvorce]]* * [[Hladov]] * [[Hodice]] * [[Hojkov]] * [[Horní Dubenky]] * [[Hrutov]]{{mrk|name="a"}} * [[Hubenov i Jihlava|Hubenov]]* * [[Hybrálec]]* * [[Jamné]]* * [[Jersín]] * [[Jezdovice]]* * [[Ježená]]* * '''[[Jihlava]]'''* * [[Jihlávka]] * [[Kalhov]]* * [[Kaliště i Jihlava|Kaliště]] * ''[[Kamenice i Jihlava|Kamenice]]''* * [[Kamenná i Jihlava|Kamenná]]* * [[Kněžice i Jihlava|Kněžice]]{{mrk|name="a"}} * [[Kostelec i Jihlava|Kostelec]]* * [[Kozlov i Jihlava|Kozlov]]* * ''[[Luka nad Jihlavou]]''* * [[Malý Beranov]]* * [[Měšín]]* * [[Milíčov]]* * [[Mirošov i Jihlava|Mirošov]]* * [[Nadějov]] * [[Opatov i Jihlava|Opatov]] * [[Otín i Jihlava|Otín]] * [[Panenská Rozsíčka]] * [[Pavlov i Jihlava|Pavlov]] * [[Plandry]]* * '''[[Polná]]'''* * [[Puklice]]* * [[Rančířov]]* * [[Rantířov]]* * [[Rohozná i Jihlava|Rohozná]] * [[Růžená]] * [[Rybné]]* * [[Smrčná]]* * [[Stáj]]* * ''[[Stonařov]]''* * [[Střítež i Jihlava|Střítež]]* * [[Suchá i Jihlava|Suchá]]* * [[Šimanov]]* * [[Švábov]] * '''[[Třešť]]'''* * [[Třeštice]] * [[Ústí i Jihlava|Ústí]]* * [[Velký Beranov]]* * ''[[Větrný Jeníkov]]''* * [[Věžnice i Jihlava|Věžnice]]* * [[Věžnička]]* * [[Vílanec]]* * [[Vyskytná nad Jihlavou]]* * [[Vysoké Studnice]]* * [[Záborná]]* * [[Zbilidy]]* * [[Zbinohy]] * [[Zhoř i Jihlava|Zhoř]]* * [[Ždírec i Jihlava|Ždírec]]* }} ==Folketal== Folketalet i det administrative området i dei siste folketeljingane: {| class="wikitable"; style=text-align:right; |- ! !! Folketal 2001<ref name ="Historisk folketal"/> !! Folketal 2011<ref name ="Historisk folketal"/> !! Folketal 2021<ref name ="Folketal2021"/> |- | style=text-align:left; | Jihlava SO || 96 042 || 97 486 || 98 782 |- |} ===Kommunar=== Dei største kommunane i det administrative området: {| class="wikitable"; style=text-align:right; ! Kommune !! Folketal 2021<ref name="Folketal2021"/> |- | style=text-align:left; | '''Jihlava''' || 50 523 |- | style=text-align:left; | [[Třešť]] || 5 451 |- | style=text-align:left; | [[Polná]] || 5 089 |- | style=text-align:left; | [[Brtnice]] || 3 712 |- | style=text-align:left; | [[Luka nad Jihlavou]] || 2 958 |- | style=text-align:left; | [[Batelov]] || 2 276 |- | style=text-align:left; | {{ikkjeraud|Kamenice i Jihlava|Kamenice}} || 1 896 |- | style=text-align:left; | {{ikkjeraud|Dobronín}} || 1 800 |- | style=text-align:left; | {{ikkjeraud|Kněžice i Jihlava|Kněžice}} || 1 321 |- | style=text-align:left; | {{ikkjeraud|Velký Beranov}} || 1 244 |- | style=text-align:left; | {{ikkjeraud|Dolní Cerekev}} || 1 218 |- | style=text-align:left; | {{ikkjeraud|Stonařov}} || 1 070 |} ===Byar og tettstader=== Dei største tettstadene i det administrative området: {| class="wikitable"; style=text-align:right; ! Tettstad !! Folketal 2021<ref name="Folketal2021"/> |- | style=text-align:left; | '''Jihlava''' || 41 265 |- | style=text-align:left; | [[Třešť]] || 5 058 |- | style=text-align:left; | [[Polná]] || 4 472 |- | style=text-align:left; | [[Horní Kosov]]{{mrk|name=b|Busetnad i kommunen Jihlava}} || 3 795 |- | style=text-align:left; | [[Luka nad Jihlavou]] || 2 812 |- | style=text-align:left; | [[Brtnice]] || 2 385 |- | style=text-align:left; | {{ikkjeraud|Dobronín}} || 1 800 |- | style=text-align:left; | [[Batelov]] || 1 783 |- | style=text-align:left; | {{ikkjeraud|Kamenice i Jihlava|Kamenice}} || 1 361 |- | style=text-align:left; | {{ikkjeraud|Velký Beranov}} || 1 134 |- | style=text-align:left; | {{ikkjeraud|Kněžice i Jihlava|Kněžice}} || 1 082 |- | style=text-align:left; | {{ikkjeraud|Stonařov}} || 1 065 |- | style=text-align:left; | {{ikkjeraud|Helenín}}{{mrk|name=b}} || 1 036 |- | style=text-align:left; | {{ikkjeraud|Staré Hory}}{{mrk|name=b}} || 1 015 |- |} ===Bydelar i Jihlava=== [[Fil:Katastrální mapa Jihlavy.png|mini|250px|Bydelane i Jihlava]] Bydelane og tettstadene i Jihlavy: {| class="wikitable"; style=text-align:right; ! Bydel/tettstad !! Folketal 2021<ref name="Folketal2021"/> |- | style=text-align:left; | Jihlavy{{mrk|Omfattar òg {{ikkjeraud|Bedřichov u Jihlavy}} og {{ikkjeraud|Pančava}}}} || 41 265 |- ! Jihlava by ! style=text-align:right; | 41 265 |- | style=text-align:left; | {{ikkjeraud|Antonínův Důl}} || 577 |- | style=text-align:left; | {{ikkjeraud|Červený Kříž}}{{mrk|Inngår i bydelen {{ikkjeraud|Antonínův Důl}}}} || 284 |- | style=text-align:left; | {{ikkjeraud|Helenín}} || 1 036 |- | style=text-align:left; | {{ikkjeraud|Henčov}} || 180 |- | style=text-align:left; | {{ikkjeraud|Heroltice}} || 201 |- | style=text-align:left; | [[Horní Kosov]] || 3 795 |- | style=text-align:left; | {{ikkjeraud|Hosov}} || 177 |- | style=text-align:left; | {{ikkjeraud|Hruškové Dvory}} || 606 |- | style=text-align:left; | {{ikkjeraud|Kosov}} || 112 |- | style=text-align:left; | {{ikkjeraud|Pávov}} || 465 |- | style=text-align:left; | {{ikkjeraud|Pístov}} || 162 |- | style=text-align:left; | {{ikkjeraud|Popice}} || 254 |- | style=text-align:left; | {{ikkjeraud|Sasov}} || 111 |- | style=text-align:left; | {{ikkjeraud|Staré Hory}} || 1 015 |- | style=text-align:left; | {{ikkjeraud|Vysoká i Jihlavy|Vysoká}} || 72 |- | style=text-align:left; | {{ikkjeraud|Zborná}} || 211 |- ! Jihlava kommune !style=text-align:right; | 50 523 |- |} ==Merknader== {{merknadar}} == Kjelder == {{refopning}} * ''Denne artikkelen bygger på «[[:en:Jihlava|Jihlava]]» frå {{Wikipedia-utgåve|en}}, den 17. november 2008.'' ** ''{{Wikipedia-utgåve|en}} oppgav desse kjeldene:'' * {{1911}} {{refslutt}} <references> <ref name="128/2000">{{cite web |title=Zákon č. 128/2000 Sb.: Zákon o obcích (obecní zřízení)) («Lov av 15.05.2000 om kommunar (kommunal organisering)») |url=https://www.zakonyprolidi.cz/cs/2000-128 |website=zakonyprolidi.cz |language=cs |access-date=2026-08-22 }}</ref> <ref name="320/2002">{{cite web |title=Zákon č. 320/2002 Sb.: Zákon o změně a zrušení některých zákonů v souvislosti s ukončením činnosti okresních úřadů («Lov av 18.07.2002 om endring og oppheving av visse lover i samband med opphøyr av verksemda til distriktsstyremaktene») |url=https://www.zakonyprolidi.cz/cs/2002-320 |website=zakonyprolidi.cz |language=cs |access-date=2026-08-22 }}</ref> <ref name ="Areal">{{Kjelde www |url=https://data.csu.gov.cz/datastat/data/VYBER/RSO03K?vSet=4&vSel=1 |tittel=Druhy pozemků, katastrální výměry - územní srovnání |vitja=2026-08-27 |utgjevar=Český statistický úřad}} </ref> <ref name ="Historisk folketal">{{Kjelde www |url=https://csu.gov.cz/docs/107508/97414e04-ff75-c50c-5aa9-6c64223300bc/13008415.xlsx?version=1.0 |tittel= Retrospektivní přehled o počtu obyvatel a domů v letech 1869 - 2011 v krajích a okresech |vitja=2026-08-27 |utgjevar=Český statistický úřad}} </ref> <ref name ="Folketal2021">{{Kjelde www |url=https://scitani.gov.cz/vysledky |tittel= Sčítání: Výsledky |vitja=2026-08-27 |utgjevar=Český statistický úřad}} </ref> <ref name="Lovbestemt">{{cite web |title=Analýzy: Analýza rozsahu výkonu veřejné správy v jednotlivých statutárních městech, městských částech a městských obvodech |url=https://archiv.mv.gov.cz/soubor/analyza-rozsahu-vykonu-verejne-spravy-v-jednotlivych-statutarnich-mestech-mestskych-castech-a-mestskych-obvodech.aspx |website=mvcr.cz |publisher= Ministerstvo vnitra České republiky («Innanriksdepartementet i Tsjekkia») |pages=16–18 |language=cs |date=2018 }}</ref> <ref name="agg">{{Kjelde www |url=https://mmr.gov.cz/getmedia/420ae22b-fe35-4b75-88d0-5824612a4e85/PrF_200120_ZAVERECNY-DOKUMENT_FINAL_02042020.pdf.aspx?ext=.pdf |tittel= Vymezení území pro Integrované teritoriální investice (ITI) v ČR |vitja=2026-09-05 |utgjevar=EY Audit}} </ref> <ref name ="Změny">{{Kjelde www |url=https://csu.gov.cz/stc/zmeny_hranic_okresu_k_1_1_2007 |tittel= Změny hranic okresů k 1. 1. 2007 |vitja=2026-08-29 |utgjevar=Český statistický úřad}} </ref> </references> == Bakgrunnsstoff == {{commonskat}} *{{offisiell nettstad}} * [http://www.jihlava.cz/ Offisiell nettside] * [http://www.dokument-festival.cz/ Jihlava internasjonale dokumentarfilmfestival] {{Autoritetsdata}} [[Kategori:Kommunar med utvida fullmakter i Jihlava kraj|Jihlava]] [[Kategori:Kommunar i Jihlava okres|Jihlava]] [[Kategori:Byar i Jihlava kraj|Jihlava]] [[Kategori:Lovbestemte byar i Tsjekkia|Jihlava]] 4jdy0ikdlt8r4wq6jw8c8eudskofgo9 3675147 3675141 2026-09-28T09:08:38Z TU-nor 12071 3675147 wikitext text/x-wiki {{geoboks|kommune | andre namn = | bilete = Jihlava legionaru.jpg | bilettekst = Sentrum av Jihlava | kart = | karttekst = | flagg = Flag of Jihlava CZ.svg | symbol = Jihlava CoA CZ.svg | land = Tsjekkia | regiontype = [[Regionar i Tsjekkia|Kraj]] | region = [[Vysočina kraj|Vysočina]] | fylketype = [[Distrikt i Tsjekkia|Okres]] | fylke = [[Jihlava okres|Jihlava]] | arealtype = Areal [[Administrative område til kommunar med utvida fullmakter i Tsjekkia|SO]] | areal = 907,90<ref name="Areal"/> | areal1type = by | areal1 = 78,85 | folketaltype = Folketal [[Administrative område til kommunar med utvida fullmakter i Tsjekkia|SO]] | folketal = 98782 | folketal1type = kommune | folketal1 = 50523 | folketal_by = 41265 | folketal_i_år = 2021<ref name="Folketal2021"/> | grunnlagdtype = Først nemnd i | grunnlagd = 1233 | lat_d=49 |lat_m=24 |lat_s= |lat_NS=N | long_d=15 |long_m=35 |long_s= |long_EW=E | høgd = 525 | postnummer = 586 01 | nettstad = www.jihlava.cz }} '''Jihlava'''{{mrk|[[tysk]] ''Iglau''}} er ein by og ein [[Kommunar i Tsjekkia|kommune]] med utvida fullmakter i [[Distrikt i Tsjekkia|distriktet]] [[Jihlava okres]] i [[Regionar i Tsjekkia|regionen]] [[Vysočina kraj]] i [[Tsjekkia]]. Jihlava har status som [[lovbestemte byar i Tsjekkia|lovbestemt by]] (tsjekkisk ''statutární město'').<ref name="Lovbestemt"/> Byen ligg ved elva Jihlava (tysk ''Igel''). Her gjekk den gamle grensa mellom [[Mähren]] og [[Böhmen]], og byen er av dei eldste gruvebyane i Tsjekkia, om lag 50 år eldre enn [[Kutná Hora]]. ==Historie== Ein gammal [[slavarar|slavisk]] busetnad ved [[vadestad]]en over elva (først nemnd i 1233) vart flytta til ein nærliggande ås der gruvebyen vart grunnlagd (om lag 1240) av kong Václav I i [[mellomalderen]]. Han var stort sett busett av [[germanarar|tyskarar]] frå nord i [[Bayern]] og øvre [[Sachsen]]. Gruvene frå mellomalderen med gruvebusetnader rundt låg utanfor bymurane. I følgje ei segn skal det ha vore sølvgruver i drift her så tidleg som 799, men det finst ingen historiske bevis for dette. Under [[hussittarkrigane]] var Jihlava ein [[katolikkar|katolsk]] by og klarte å stå imot ei rekkje omleiringar. Seinare, den 5. juli 1436 vart det gjort ein avtale med [[hussittane]] der keisar [[Sigismund av Det tysk-romerske riket|Sigismund]] anerkjende kongen av Böhmen. Ei utskjering i marmor nær byen markerer staden der [[Ferdinand I av Det tysk-romerske riket|Ferdinand I]] i 1527 svor truskap til den bømiske statane. Under [[trettiårskrigen]] vart Jihlava erobra to gonger av [[Sverige|svenskane]]. I 1742 vart han underlagd [[Kongedømet Preussen]] under [[den austerrikske arvefølgjekrigen]], og i desember 1805 vart bayarane under [[Wrede]] slått nær byen. I 1860 var byen barndomsheim for den bøhmsk-austerrikske [[komponist]]en [[Gustav Mahler]]. Før [[1945]] var Jihlava senter for den nest største tysktalande [[enklave]]n i [[Tsjekkoslovakia]] (etter Schönhengst/[[Hřebečsko]]). Etter [[den andre verdskrigen]] var over vart dei tyske innbyggjarane i byen anten drepne eller fordrivne. ==Verdt å sjå== Av dei viktigaste byggverka i byen finn ein dei tidlege gotiske kyrkjene St. Jakob, Den vesle munkekyrkja av Vår Frue og den dominikanske kyrkja av Den heilage krossen, barokkyrkja St. Ignatius av Loyola, rådhuset og fleire offentlege bygg i gotisk og renessansestil. Det finst òg ein jødisk gravplass med mange usedvanlege monument, som gravsteinen til foreldra til [[Gustav Mahler]]. == Administrativ inndeling == {{stack|[[Fil:ORP Jihlava.png|mini|250px|Det administrative området til Jihlava innanfor regionen [[Vysočina kraj]]]]}} Då distrikta vart avvikla som administrative einingar i 2003,<ref name="320/2002"/> vart det administrative ansvaret til distrikta ført over til [[Administrative område til kommunar med utvida fullmakter i Tsjekkia|administrative område til kommunar med utvida fullmakter]] (tsjekkisk ''správní obvody obcí s rozšířenou působností'', forkorta ''SO ORP'').<ref name ="128/2000"/> Jihlava er ein slik by med utvida fullmakter. ===Lovbestemt by=== Jihlava har status som [[Lovbestemte byar i Tsjekkia|lovbestemt by]] frå år 2000 gjennom ''Lov av 15.05.2000 om kommunar (kommunal organisering)''.<ref name="128/2000"/> ===Storbyområde=== Som eit verktøy i økonomisk planlegging er det oppretta eit [[storbyområdet Jihlava|storbyområde]] for Jihlava og områda rundt.<ref name="agg"/> 54 kommunar frå det administrative området til Jihlava inngår i storbyområdet. Dei er merkte med * i lista nedanfor. I tillegg kjem to kommunar frå det administrative området til [[Havlíčkův Brod]]. ===Kommunar=== Det administrative området til Jihlava omfattar 78 [[Kommunar i Tsjekkia|kommunar]]. Av desse er 4 byar (tsjekkisk ''město'') og 6 marknadsbyar (tsjekkisk ''městys''). Bykommunar er utheva med halvfeit skrift og marknadsbyar med kursiv skrift. {{Columns-list|colwidth=20em| * [[Arnolec]] * ''[[Batelov]]'' * [[Bílý Kámen]]* * [[Bítovčice]]* * [[Boršov]]* * '''[[Brtnice]]'''{{mrk|name="a"|Overført frå [[Třebíč okres]] til [[Jihlava okres]] frå 1.1.2007<ref name ="Změny"/>}}* * [[Brtnička]] * [[Brzkov]]* * [[Cejle]]* * [[Cerekvička-Rosice]]* * [[Čížov]]* * [[Dlouhá Brtnice]] * [[Dobronín]]* * [[Dobroutov]]* * ''[[Dolní Cerekev]]''* * [[Dudín]] * [[Dušejov]]* * [[Dvorce i Jihlava|Dvorce]]* * [[Hladov]] * [[Hodice]] * [[Hojkov]] * [[Horní Dubenky]] * [[Hrutov]]{{mrk|name="a"}} * [[Hubenov i Jihlava|Hubenov]]* * [[Hybrálec]]* * [[Jamné]]* * [[Jersín]] * [[Jezdovice]]* * [[Ježená]]* * '''[[Jihlava]]'''* * [[Jihlávka]] * [[Kalhov]]* * [[Kaliště i Jihlava|Kaliště]] * ''[[Kamenice i Jihlava|Kamenice]]''* * [[Kamenná i Jihlava|Kamenná]]* * [[Kněžice i Jihlava|Kněžice]]{{mrk|name="a"}} * [[Kostelec i Jihlava|Kostelec]]* * [[Kozlov i Jihlava|Kozlov]]* * ''[[Luka nad Jihlavou]]''* * [[Malý Beranov]]* * [[Měšín]]* * [[Milíčov]]* * [[Mirošov i Jihlava|Mirošov]]* * [[Nadějov]] * [[Opatov i Jihlava|Opatov]] * [[Otín i Jihlava|Otín]] * [[Panenská Rozsíčka]] * [[Pavlov i Jihlava|Pavlov]] * [[Plandry]]* * '''[[Polná]]'''* * [[Puklice]]* * [[Rančířov]]* * [[Rantířov]]* * [[Rohozná i Jihlava|Rohozná]] * [[Růžená]] * [[Rybné]]* * [[Smrčná]]* * [[Stáj]]* * ''[[Stonařov]]''* * [[Střítež i Jihlava|Střítež]]* * [[Suchá i Jihlava|Suchá]]* * [[Šimanov]]* * [[Švábov]] * '''[[Třešť]]'''* * [[Třeštice]] * [[Ústí i Jihlava|Ústí]]* * [[Velký Beranov]]* * ''[[Větrný Jeníkov]]''* * [[Věžnice i Jihlava|Věžnice]]* * [[Věžnička]]* * [[Vílanec]]* * [[Vyskytná nad Jihlavou]]* * [[Vysoké Studnice]]* * [[Záborná]]* * [[Zbilidy]]* * [[Zbinohy]] * [[Zhoř i Jihlava|Zhoř]]* * [[Ždírec i Jihlava|Ždírec]]* }} ==Folketal== Folketalet i det administrative området i dei siste folketeljingane: {| class="wikitable"; style=text-align:right; |- ! !! Folketal 2001<ref name ="Historisk folketal"/> !! Folketal 2011<ref name ="Historisk folketal"/> !! Folketal 2021<ref name ="Folketal2021"/> |- | style=text-align:left; | Jihlava SO || 96 042 || 97 486 || 98 782 |- |} ===Kommunar=== Dei største kommunane i det administrative området: {| class="wikitable"; style=text-align:right; ! Kommune !! Folketal 2021<ref name="Folketal2021"/> |- | style=text-align:left; | '''Jihlava''' || 50 523 |- | style=text-align:left; | [[Třešť]] || 5 451 |- | style=text-align:left; | [[Polná]] || 5 089 |- | style=text-align:left; | [[Brtnice]] || 3 712 |- | style=text-align:left; | [[Luka nad Jihlavou]] || 2 958 |- | style=text-align:left; | [[Batelov]] || 2 276 |- | style=text-align:left; | {{ikkjeraud|Kamenice i Jihlava|Kamenice}} || 1 896 |- | style=text-align:left; | {{ikkjeraud|Dobronín}} || 1 800 |- | style=text-align:left; | {{ikkjeraud|Kněžice i Jihlava|Kněžice}} || 1 321 |- | style=text-align:left; | {{ikkjeraud|Velký Beranov}} || 1 244 |- | style=text-align:left; | {{ikkjeraud|Dolní Cerekev}} || 1 218 |- | style=text-align:left; | {{ikkjeraud|Stonařov}} || 1 070 |} ===Byar og tettstader=== Dei største tettstadene i det administrative området: {| class="wikitable"; style=text-align:right; ! Tettstad !! Folketal 2021<ref name="Folketal2021"/> |- | style=text-align:left; | '''Jihlava''' || 41 265 |- | style=text-align:left; | [[Třešť]] || 5 058 |- | style=text-align:left; | [[Polná]] || 4 472 |- | style=text-align:left; | [[Horní Kosov]]{{mrk|name=b|Busetnad i kommunen Jihlava}} || 3 795 |- | style=text-align:left; | [[Luka nad Jihlavou]] || 2 812 |- | style=text-align:left; | [[Brtnice]] || 2 385 |- | style=text-align:left; | {{ikkjeraud|Dobronín}} || 1 800 |- | style=text-align:left; | [[Batelov]] || 1 783 |- | style=text-align:left; | {{ikkjeraud|Kamenice i Jihlava|Kamenice}} || 1 361 |- | style=text-align:left; | {{ikkjeraud|Velký Beranov}} || 1 134 |- | style=text-align:left; | {{ikkjeraud|Kněžice i Jihlava|Kněžice}} || 1 082 |- | style=text-align:left; | {{ikkjeraud|Stonařov}} || 1 065 |- | style=text-align:left; | {{ikkjeraud|Helenín}}{{mrk|name=b}} || 1 036 |- | style=text-align:left; | {{ikkjeraud|Staré Hory}}{{mrk|name=b}} || 1 015 |- |} ===Bydelar i Jihlava=== [[Fil:Katastrální mapa Jihlavy.png|mini|250px|Bydelane i Jihlava]] Bydelane og tettstadene i Jihlavy: {| class="wikitable"; style=text-align:right; ! Bydel/tettstad !! Folketal 2021<ref name="Folketal2021"/> |- | style=text-align:left; | Jihlavy{{mrk|Omfattar òg {{ikkjeraud|Bedřichov u Jihlavy}} og {{ikkjeraud|Pančava}}}} || 41 265 |- ! Jihlava by ! style=text-align:right; | 41 265 |- | style=text-align:left; | {{ikkjeraud|Antonínův Důl}} || 577 |- | style=text-align:left; | {{ikkjeraud|Červený Kříž}}{{mrk|Inngår i bydelen {{ikkjeraud|Antonínův Důl}}}} || 284 |- | style=text-align:left; | {{ikkjeraud|Helenín}} || 1 036 |- | style=text-align:left; | {{ikkjeraud|Henčov}} || 180 |- | style=text-align:left; | {{ikkjeraud|Heroltice}} || 201 |- | style=text-align:left; | [[Horní Kosov]] || 3 795 |- | style=text-align:left; | {{ikkjeraud|Hosov}} || 177 |- | style=text-align:left; | {{ikkjeraud|Hruškové Dvory}} || 606 |- | style=text-align:left; | {{ikkjeraud|Kosov}} || 112 |- | style=text-align:left; | {{ikkjeraud|Pávov}} || 465 |- | style=text-align:left; | {{ikkjeraud|Pístov}} || 162 |- | style=text-align:left; | {{ikkjeraud|Popice}} || 254 |- | style=text-align:left; | {{ikkjeraud|Sasov}} || 111 |- | style=text-align:left; | {{ikkjeraud|Staré Hory}} || 1 015 |- | style=text-align:left; | {{ikkjeraud|Vysoká i Jihlavy|Vysoká}} || 72 |- | style=text-align:left; | {{ikkjeraud|Zborná}} || 211 |- ! Jihlava kommune !style=text-align:right; | 50 523 |- |} ==Merknader== {{merknadar}} == Kjelder == {{refopning}} * ''Denne artikkelen bygger på «[[:en:Jihlava|Jihlava]]» frå {{Wikipedia-utgåve|en}}, den 17. november 2008.'' ** ''{{Wikipedia-utgåve|en}} oppgav desse kjeldene:'' * {{1911}} {{refslutt}} <references> <ref name="128/2000">{{cite web |title=Zákon č. 128/2000 Sb.: Zákon o obcích (obecní zřízení)) («Lov av 15.05.2000 om kommunar (kommunal organisering)») |url=https://www.zakonyprolidi.cz/cs/2000-128 |website=zakonyprolidi.cz |language=cs |access-date=2026-08-22 }}</ref> <ref name="320/2002">{{cite web |title=Zákon č. 320/2002 Sb.: Zákon o změně a zrušení některých zákonů v souvislosti s ukončením činnosti okresních úřadů («Lov av 18.07.2002 om endring og oppheving av visse lover i samband med opphøyr av verksemda til distriktsstyremaktene») |url=https://www.zakonyprolidi.cz/cs/2002-320 |website=zakonyprolidi.cz |language=cs |access-date=2026-08-22 }}</ref> <ref name ="Areal">{{Kjelde www |url=https://data.csu.gov.cz/datastat/data/VYBER/RSO03K?vSet=4&vSel=1 |tittel=Druhy pozemků, katastrální výměry - územní srovnání |vitja=2026-08-27 |utgjevar=Český statistický úřad}} </ref> <ref name ="Historisk folketal">{{Kjelde www |url=https://csu.gov.cz/docs/107508/97414e04-ff75-c50c-5aa9-6c64223300bc/13008415.xlsx?version=1.0 |tittel= Retrospektivní přehled o počtu obyvatel a domů v letech 1869 - 2011 v krajích a okresech |vitja=2026-08-27 |utgjevar=Český statistický úřad}} </ref> <ref name ="Folketal2021">{{Kjelde www |url=https://scitani.gov.cz/vysledky |tittel= Sčítání: Výsledky |vitja=2026-08-27 |utgjevar=Český statistický úřad}} </ref> <ref name="Lovbestemt">{{cite web |title=Analýzy: Analýza rozsahu výkonu veřejné správy v jednotlivých statutárních městech, městských částech a městských obvodech |url=https://archiv.mv.gov.cz/soubor/analyza-rozsahu-vykonu-verejne-spravy-v-jednotlivych-statutarnich-mestech-mestskych-castech-a-mestskych-obvodech.aspx |website=mvcr.cz |publisher= Ministerstvo vnitra České republiky («Innanriksdepartementet i Tsjekkia») |pages=16–18 |language=cs |date=2018 }}</ref> <ref name="agg">{{Kjelde www |url=https://mmr.gov.cz/getmedia/420ae22b-fe35-4b75-88d0-5824612a4e85/PrF_200120_ZAVERECNY-DOKUMENT_FINAL_02042020.pdf.aspx?ext=.pdf |tittel= Vymezení území pro Integrované teritoriální investice (ITI) v ČR |vitja=2026-09-05 |utgjevar=EY Audit}} </ref> <ref name ="Změny">{{Kjelde www |url=https://csu.gov.cz/stc/zmeny_hranic_okresu_k_1_1_2007 |tittel= Změny hranic okresů k 1. 1. 2007 |vitja=2026-08-29 |utgjevar=Český statistický úřad}} </ref> </references> == Bakgrunnsstoff == {{commonskat}} *{{offisiell nettstad}} * [http://www.jihlava.cz/ Offisiell nettside] * [http://www.dokument-festival.cz/ Jihlava internasjonale dokumentarfilmfestival] {{Autoritetsdata}} [[Kategori:Kommunar med utvida fullmakter i Jihlava kraj|Jihlava]] [[Kategori:Kommunar i Jihlava okres|Jihlava]] [[Kategori:Byar i Vysočina kraj|Jihlava]] [[Kategori:Lovbestemte byar i Tsjekkia|Jihlava]] eilj2z23tbz1i3ap1v5invot9t3obs3 3675153 3675147 2026-09-28T09:16:06Z TU-nor 12071 3675153 wikitext text/x-wiki {{geoboks|kommune | andre namn = | bilete = Jihlava legionaru.jpg | bilettekst = Sentrum av Jihlava | kart = | karttekst = | flagg = Flag of Jihlava CZ.svg | symbol = Jihlava CoA CZ.svg | land = Tsjekkia | regiontype = [[Regionar i Tsjekkia|Kraj]] | region = [[Vysočina kraj|Vysočina]] | fylketype = [[Distrikt i Tsjekkia|Okres]] | fylke = [[Jihlava okres|Jihlava]] | arealtype = Areal [[Administrative område til kommunar med utvida fullmakter i Tsjekkia|SO]] | areal = 907,90<ref name="Areal"/> | areal1type = by | areal1 = 78,85 | folketaltype = Folketal [[Administrative område til kommunar med utvida fullmakter i Tsjekkia|SO]] | folketal = 98782 | folketal1type = kommune | folketal1 = 50523 | folketal_by = 41265 | folketal_i_år = 2021<ref name="Folketal2021"/> | grunnlagdtype = Først nemnd i | grunnlagd = 1233 | lat_d=49 |lat_m=24 |lat_s= |lat_NS=N | long_d=15 |long_m=35 |long_s= |long_EW=E | høgd = 525 | postnummer = 586 01 | nettstad = www.jihlava.cz }} '''Jihlava'''{{mrk|[[tysk]] ''Iglau''}} er ein by og ein [[Kommunar i Tsjekkia|kommune]] med utvida fullmakter i [[Distrikt i Tsjekkia|distriktet]] [[Jihlava okres]] i [[Regionar i Tsjekkia|regionen]] [[Vysočina kraj]] i [[Tsjekkia]]. Jihlava har status som [[lovbestemte byar i Tsjekkia|lovbestemt by]] (tsjekkisk ''statutární město'').<ref name="Lovbestemt"/> Byen ligg ved elva Jihlava (tysk ''Igel''). Her gjekk den gamle grensa mellom [[Mähren]] og [[Böhmen]], og byen er av dei eldste gruvebyane i Tsjekkia, om lag 50 år eldre enn [[Kutná Hora]]. ==Historie== Ein gammal [[slavarar|slavisk]] busetnad ved [[vadestad]]en over elva (først nemnd i 1233) vart flytta til ein nærliggande ås der gruvebyen vart grunnlagd (om lag 1240) av kong Václav I i [[mellomalderen]]. Han var stort sett busett av [[germanarar|tyskarar]] frå nord i [[Bayern]] og øvre [[Sachsen]]. Gruvene frå mellomalderen med gruvebusetnader rundt låg utanfor bymurane. I følgje ei segn skal det ha vore sølvgruver i drift her så tidleg som 799, men det finst ingen historiske bevis for dette. Under [[hussittarkrigane]] var Jihlava ein [[katolikkar|katolsk]] by og klarte å stå imot ei rekkje omleiringar. Seinare, den 5. juli 1436 vart det gjort ein avtale med [[hussittane]] der keisar [[Sigismund av Det tysk-romerske riket|Sigismund]] anerkjende kongen av Böhmen. Ei utskjering i marmor nær byen markerer staden der [[Ferdinand I av Det tysk-romerske riket|Ferdinand I]] i 1527 svor truskap til den bømiske statane. Under [[trettiårskrigen]] vart Jihlava erobra to gonger av [[Sverige|svenskane]]. I 1742 vart han underlagd [[Kongedømet Preussen]] under [[den austerrikske arvefølgjekrigen]], og i desember 1805 vart bayarane under [[Wrede]] slått nær byen. I 1860 var byen barndomsheim for den bøhmsk-austerrikske [[komponist]]en [[Gustav Mahler]]. Før [[1945]] var Jihlava senter for den nest største tysktalande [[enklave]]n i [[Tsjekkoslovakia]] (etter Schönhengst/[[Hřebečsko]]). Etter [[den andre verdskrigen]] var over vart dei tyske innbyggjarane i byen anten drepne eller fordrivne. ==Verdt å sjå== Av dei viktigaste byggverka i byen finn ein dei tidlege gotiske kyrkjene St. Jakob, Den vesle munkekyrkja av Vår Frue og den dominikanske kyrkja av Den heilage krossen, barokkyrkja St. Ignatius av Loyola, rådhuset og fleire offentlege bygg i gotisk og renessansestil. Det finst òg ein jødisk gravplass med mange usedvanlege monument, som gravsteinen til foreldra til [[Gustav Mahler]]. == Administrativ inndeling == {{stack|[[Fil:ORP Jihlava.png|mini|250px|Det administrative området til Jihlava innanfor regionen [[Vysočina kraj]]]]}} Då distrikta vart avvikla som administrative einingar i 2003,<ref name="320/2002"/> vart det administrative ansvaret til distrikta ført over til [[Administrative område til kommunar med utvida fullmakter i Tsjekkia|administrative område til kommunar med utvida fullmakter]] (tsjekkisk ''správní obvody obcí s rozšířenou působností'', forkorta ''SO ORP'').<ref name ="128/2000"/> Jihlava er ein slik by med utvida fullmakter. ===Lovbestemt by=== Jihlava har status som [[Lovbestemte byar i Tsjekkia|lovbestemt by]] frå år 2000 gjennom ''Lov av 15.05.2000 om kommunar (kommunal organisering)''.<ref name="128/2000"/> ===Storbyområde=== Som eit verktøy i økonomisk planlegging er det oppretta eit [[storbyområdet Jihlava|storbyområde]] for Jihlava og områda rundt.<ref name="agg"/> 54 kommunar frå det administrative området til Jihlava inngår i storbyområdet. Dei er merkte med * i lista nedanfor. I tillegg kjem to kommunar frå det administrative området til [[Havlíčkův Brod]]. ===Kommunar=== Det administrative området til Jihlava omfattar 78 [[Kommunar i Tsjekkia|kommunar]]. Av desse er 4 byar (tsjekkisk ''město'') og 6 marknadsbyar (tsjekkisk ''městys''). Bykommunar er utheva med halvfeit skrift og marknadsbyar med kursiv skrift. {{Columns-list|colwidth=20em| * [[Arnolec]] * ''[[Batelov]]'' * [[Bílý Kámen]]* * [[Bítovčice]]* * [[Boršov]]* * '''[[Brtnice]]'''{{mrk|name="a"|Overført frå [[Třebíč okres]] til [[Jihlava okres]] frå 1.1.2007<ref name ="Změny"/>}}* * [[Brtnička]] * [[Brzkov]]* * [[Cejle]]* * [[Cerekvička-Rosice]]* * [[Čížov]]* * [[Dlouhá Brtnice]] * [[Dobronín]]* * [[Dobroutov]]* * ''[[Dolní Cerekev]]''* * [[Dudín]] * [[Dušejov]]* * [[Dvorce i Jihlava|Dvorce]]* * [[Hladov]] * [[Hodice]] * [[Hojkov]] * [[Horní Dubenky]] * [[Hrutov]]{{mrk|name="a"}} * [[Hubenov i Jihlava|Hubenov]]* * [[Hybrálec]]* * [[Jamné]]* * [[Jersín]] * [[Jezdovice]]* * [[Ježená]]* * '''[[Jihlava]]'''* * [[Jihlávka]] * [[Kalhov]]* * [[Kaliště i Jihlava|Kaliště]] * ''[[Kamenice i Jihlava|Kamenice]]''* * [[Kamenná i Jihlava|Kamenná]]* * [[Kněžice i Jihlava|Kněžice]]{{mrk|name="a"}} * [[Kostelec i Jihlava|Kostelec]]* * [[Kozlov i Jihlava|Kozlov]]* * ''[[Luka nad Jihlavou]]''* * [[Malý Beranov]]* * [[Měšín]]* * [[Milíčov]]* * [[Mirošov i Jihlava|Mirošov]]* * [[Nadějov]] * [[Opatov i Jihlava|Opatov]] * [[Otín i Jihlava|Otín]] * [[Panenská Rozsíčka]] * [[Pavlov i Jihlava|Pavlov]] * [[Plandry]]* * '''[[Polná]]'''* * [[Puklice]]* * [[Rančířov]]* * [[Rantířov]]* * [[Rohozná i Jihlava|Rohozná]] * [[Růžená]] * [[Rybné]]* * [[Smrčná]]* * [[Stáj]]* * ''[[Stonařov]]''* * [[Střítež i Jihlava|Střítež]]* * [[Suchá i Jihlava|Suchá]]* * [[Šimanov]]* * [[Švábov]] * '''[[Třešť]]'''* * [[Třeštice]] * [[Ústí i Jihlava|Ústí]]* * [[Velký Beranov]]* * ''[[Větrný Jeníkov]]''* * [[Věžnice i Jihlava|Věžnice]]* * [[Věžnička]]* * [[Vílanec]]* * [[Vyskytná nad Jihlavou]]* * [[Vysoké Studnice]]* * [[Záborná]]* * [[Zbilidy]]* * [[Zbinohy]] * [[Zhoř i Jihlava|Zhoř]]* * [[Ždírec i Jihlava|Ždírec]]* }} ==Folketal== Folketalet i det administrative området i dei siste folketeljingane: {| class="wikitable"; style=text-align:right; |- ! !! Folketal 2001<ref name ="Historisk folketal"/> !! Folketal 2011<ref name ="Historisk folketal"/> !! Folketal 2021<ref name ="Folketal2021"/> |- | style=text-align:left; | Jihlava SO || 96 042 || 97 486 || 98 782 |- |} ===Kommunar=== Dei største kommunane i det administrative området: {| class="wikitable"; style=text-align:right; ! Kommune !! Folketal 2021<ref name="Folketal2021"/> |- | style=text-align:left; | '''Jihlava''' || 50 523 |- | style=text-align:left; | [[Třešť]] || 5 451 |- | style=text-align:left; | [[Polná]] || 5 089 |- | style=text-align:left; | [[Brtnice]] || 3 712 |- | style=text-align:left; | [[Luka nad Jihlavou]] || 2 958 |- | style=text-align:left; | [[Batelov]] || 2 276 |- | style=text-align:left; | {{ikkjeraud|Kamenice i Jihlava|Kamenice}} || 1 896 |- | style=text-align:left; | {{ikkjeraud|Dobronín}} || 1 800 |- | style=text-align:left; | {{ikkjeraud|Kněžice i Jihlava|Kněžice}} || 1 321 |- | style=text-align:left; | {{ikkjeraud|Velký Beranov}} || 1 244 |- | style=text-align:left; | {{ikkjeraud|Dolní Cerekev}} || 1 218 |- | style=text-align:left; | {{ikkjeraud|Stonařov}} || 1 070 |} ===Byar og tettstader=== Dei største tettstadene i det administrative området: {| class="wikitable"; style=text-align:right; ! Tettstad !! Folketal 2021<ref name="Folketal2021"/> |- | style=text-align:left; | '''Jihlava''' || 41 265 |- | style=text-align:left; | [[Třešť]] || 5 058 |- | style=text-align:left; | [[Polná]] || 4 472 |- | style=text-align:left; | [[Horní Kosov]]{{mrk|name=b|Busetnad i kommunen Jihlava}} || 3 795 |- | style=text-align:left; | [[Luka nad Jihlavou]] || 2 812 |- | style=text-align:left; | [[Brtnice]] || 2 385 |- | style=text-align:left; | {{ikkjeraud|Dobronín}} || 1 800 |- | style=text-align:left; | [[Batelov]] || 1 783 |- | style=text-align:left; | {{ikkjeraud|Kamenice i Jihlava|Kamenice}} || 1 361 |- | style=text-align:left; | {{ikkjeraud|Velký Beranov}} || 1 134 |- | style=text-align:left; | {{ikkjeraud|Kněžice i Jihlava|Kněžice}} || 1 082 |- | style=text-align:left; | {{ikkjeraud|Stonařov}} || 1 065 |- | style=text-align:left; | {{ikkjeraud|Helenín}}{{mrk|name=b}} || 1 036 |- | style=text-align:left; | {{ikkjeraud|Staré Hory}}{{mrk|name=b}} || 1 015 |- |} ===Bydelar i Jihlava=== [[Fil:Katastrální mapa Jihlavy.png|mini|250px|Bydelane i Jihlava]] Bydelane og tettstadene i Jihlavy: {| class="wikitable"; style=text-align:right; ! Bydel/tettstad !! Folketal 2021<ref name="Folketal2021"/> |- | style=text-align:left; | Jihlavy{{mrk|Omfattar òg {{ikkjeraud|Bedřichov u Jihlavy}} og {{ikkjeraud|Pančava}}}} || 41 265 |- ! Jihlava by ! style=text-align:right; | 41 265 |- | style=text-align:left; | {{ikkjeraud|Antonínův Důl}} || 577 |- | style=text-align:left; | {{ikkjeraud|Červený Kříž}}{{mrk|Inngår i bydelen {{ikkjeraud|Antonínův Důl}}}} || 284 |- | style=text-align:left; | {{ikkjeraud|Helenín}} || 1 036 |- | style=text-align:left; | {{ikkjeraud|Henčov}} || 180 |- | style=text-align:left; | {{ikkjeraud|Heroltice}} || 201 |- | style=text-align:left; | [[Horní Kosov]] || 3 795 |- | style=text-align:left; | {{ikkjeraud|Hosov}} || 177 |- | style=text-align:left; | {{ikkjeraud|Hruškové Dvory}} || 606 |- | style=text-align:left; | {{ikkjeraud|Kosov}} || 112 |- | style=text-align:left; | {{ikkjeraud|Pávov}} || 465 |- | style=text-align:left; | {{ikkjeraud|Pístov}} || 162 |- | style=text-align:left; | {{ikkjeraud|Popice}} || 254 |- | style=text-align:left; | {{ikkjeraud|Sasov}} || 111 |- | style=text-align:left; | {{ikkjeraud|Staré Hory}} || 1 015 |- | style=text-align:left; | {{ikkjeraud|Vysoká i Jihlavy|Vysoká}} || 72 |- | style=text-align:left; | {{ikkjeraud|Zborná}} || 211 |- ! Jihlava kommune !style=text-align:right; | 50 523 |- |} ==Merknader== {{merknadar}} == Kjelder == {{refopning}} * ''Denne artikkelen bygger på «[[:en:Jihlava|Jihlava]]» frå {{Wikipedia-utgåve|en}}, den 17. november 2008.'' ** ''{{Wikipedia-utgåve|en}} oppgav desse kjeldene:'' * {{1911}} {{refslutt}} <references> <ref name="128/2000">{{cite web |title=Zákon č. 128/2000 Sb.: Zákon o obcích (obecní zřízení)) («Lov av 15.05.2000 om kommunar (kommunal organisering)») |url=https://www.zakonyprolidi.cz/cs/2000-128 |website=zakonyprolidi.cz |language=cs |access-date=2026-08-22 }}</ref> <ref name="320/2002">{{cite web |title=Zákon č. 320/2002 Sb.: Zákon o změně a zrušení některých zákonů v souvislosti s ukončením činnosti okresních úřadů («Lov av 18.07.2002 om endring og oppheving av visse lover i samband med opphøyr av verksemda til distriktsstyremaktene») |url=https://www.zakonyprolidi.cz/cs/2002-320 |website=zakonyprolidi.cz |language=cs |access-date=2026-08-22 }}</ref> <ref name ="Areal">{{Kjelde www |url=https://data.csu.gov.cz/datastat/data/VYBER/RSO03K?vSet=4&vSel=1 |tittel=Druhy pozemků, katastrální výměry - územní srovnání |vitja=2026-08-27 |utgjevar=Český statistický úřad}} </ref> <ref name ="Historisk folketal">{{Kjelde www |url=https://csu.gov.cz/docs/107508/97414e04-ff75-c50c-5aa9-6c64223300bc/13008415.xlsx?version=1.0 |tittel= Retrospektivní přehled o počtu obyvatel a domů v letech 1869 - 2011 v krajích a okresech |vitja=2026-08-27 |utgjevar=Český statistický úřad}} </ref> <ref name ="Folketal2021">{{Kjelde www |url=https://scitani.gov.cz/vysledky |tittel= Sčítání: Výsledky |vitja=2026-08-27 |utgjevar=Český statistický úřad}} </ref> <ref name="Lovbestemt">{{cite web |title=Analýzy: Analýza rozsahu výkonu veřejné správy v jednotlivých statutárních městech, městských částech a městských obvodech |url=https://archiv.mv.gov.cz/soubor/analyza-rozsahu-vykonu-verejne-spravy-v-jednotlivych-statutarnich-mestech-mestskych-castech-a-mestskych-obvodech.aspx |website=mvcr.cz |publisher= Ministerstvo vnitra České republiky («Innanriksdepartementet i Tsjekkia») |pages=16–18 |language=cs |date=2018 }}</ref> <ref name="agg">{{Kjelde www |url=https://mmr.gov.cz/getmedia/420ae22b-fe35-4b75-88d0-5824612a4e85/PrF_200120_ZAVERECNY-DOKUMENT_FINAL_02042020.pdf.aspx?ext=.pdf |tittel= Vymezení území pro Integrované teritoriální investice (ITI) v ČR |vitja=2026-09-05 |utgjevar=EY Audit}} </ref> <ref name ="Změny">{{Kjelde www |url=https://csu.gov.cz/stc/zmeny_hranic_okresu_k_1_1_2007 |tittel= Změny hranic okresů k 1. 1. 2007 |vitja=2026-08-29 |utgjevar=Český statistický úřad}} </ref> </references> == Bakgrunnsstoff == {{commonskat}} *{{offisiell nettstad}} * [http://www.jihlava.cz/ Offisiell nettside] * [http://www.dokument-festival.cz/ Jihlava internasjonale dokumentarfilmfestival] {{Autoritetsdata}} [[Kategori:Kommunar med utvida fullmakter i Vysočina kraj|Jihlava]] [[Kategori:Kommunar i Jihlava okres|Jihlava]] [[Kategori:Byar i Vysočina kraj|Jihlava]] [[Kategori:Lovbestemte byar i Tsjekkia|Jihlava]] pf4r3oy7p8pae6fs15zp6lh94yu1tjz 0 113979 3675008 3674908 2026-09-27T14:58:02Z TU-nor 12071 3675008 wikitext text/x-wiki {{geoboks|kommune | andre namn = | bilete = Náměstí Míru (Svitavy).jpg | bilettekst = Fredsplassen i Svitavy | kart = | karttekst = | flagg = Svitavy CZ flag.svg | symbol = Svitavy znak 2.jpeg | land = Tsjekkia | regiontype = [[Regionar i Tsjekkia|Kraj]] | region = [[Pardubice kraj|Pardubice]] | fylketype = [[Distrikt i Tsjekkia|Okres]] | fylke = [[Svitavy okres|Svitavy]] | arealtype = Areal [[Administrative område til kommunar med utvida fullmakter i Tsjekkia|SO]] | areal = 351,61<ref name="Areal"/> | areal1type = By | areal1 = 31,33 | folketaltype = Folketal [[Administrative område til kommunar med utvida fullmakter i Tsjekkia|SO]] | folketal = 30246 | folketal1type = kommune | folketal1 = 16242 | folketal_by = 9412 | folketal_i_år = 2021<ref name="Folketal2021"/> |lat_d=49 |lat_m=45 |lat_s= |lat_NS=N |long_d=16 |long_m=28 |long_s= |long_EW=E |høgd = 435 |nettstad = www.svitavy.cz }} '''Svitavy'''{{mrk|[[tysk]] ''Zwittau''}} er ein by og ein [[Kommunar i Tsjekkia|kommune]] med utvida fullmakter i [[Distrikt i Tsjekkia|distriktet]] [[Svitavy okres]] i [[Regionar i Tsjekkia|regionen]] [[Pardubice kraj]] i [[Tsjekkia]] med om lag 16&nbsp;000 innbyggjarar. == Historie == Byen vart grunnlagd rundt 1150 då munkar sette opp ei kyrkje her og det voks opp ein landsby rundt kyrkja. Eit hundreår seinare flytta tysktalande nybyggjarar til området. Frå 1256 var Svitavy underlagd biskopane av [[Olomouc]]. Byen har vorte øydelagd to gonger, under [[trettiårskrigen]] vart byen rasert, og i 1781 førte eit uhell til at byen brann til grunnen. I 1866 vart det arrangert våpenkvile her under [[den austerriksk-prøyssiske krigen]]. I 1930 var 88,4 % av innbyggjarane i byen tyskarar, men etter den [[andre verdskrigen]] vart tyskarane drivne bort. == Administrativ inndeling == {{stack|[[Fil:ORP Svitavy.png|mini|250px|Det administrative området til Svitavy innanfor regionen [[Pardubice kraj]]]]}} Då distrikta vart avvikla som administrative einingar i 2003,<ref name="320/2002"/> vart det administrative ansvaret til distrikta ført over til [[Administrative område til kommunar med utvida fullmakter i Tsjekkia|administrative område til kommunar med utvida fullmakter]] (tsjekkisk ''správní obvody obcí s rozšířenou působností'', forkorta ''SO ORP'').<ref name ="128/2000"/> Svitavy er ein slik by med utvida fullmakter. ===Kommunar=== Det administrative området til Svitavy omfattar 28 [[Kommunar i Tsjekkia|kommunar]]. Av desse er 2 byar (tsjekkisk ''město'') og ein marknadsby (tsjekkisk ''městys''). Bykommunar er utheva med halvfeit skrift og marknadsbyar med kursiv skrift. {{Columns-list|colwidth=20em| * [[Banín]] * [[Bělá nad Svitavou]] * [[Bohuňov]] * '''[[Březová nad Svitavou]]''' * [[Brněnec]] * [[Chrastavec]] * [[Dětřichov i Svitavy|Dětřichov]] * [[Hradec nad Svitavou]] * [[Javorník i Svitavy|Javorník]] * [[Kamenná Horka]] * [[Karle]] * [[Koclířov]] * [[Kukle]] * [[Lavičné]] * [[Mikuleč]] * [[Opatov]] * [[Opatovec]] * [[Pohledy]] * ''[[Radiměř]]'' * [[Rohozná i Svitavy|Rohozná]] * [[Rozhraní]] * [[Rudná i Svitavy|Rudná]] * [[Sklené i Svitavy|Sklené]] * [[Študlov]] * '''[[Svitavy]]''' * [[Vendolí]] * [[Vítějeves]] * [[Želivsko]] }} ==Folketal== Folketalet i det administrative området i dei siste folketeljingane: {| class="wikitable"; style=text-align:right; |- ! !! Folketal 2001<ref name ="Historisk folketal"/> !! Folketal 2011<ref name ="Historisk folketal"/> !! Folketal 2021<ref name ="Folketal2021"/> |- | style=text-align:left; | Svitavy SO || 31 844 || 31 075 || 30 246 |- |} ===Kommunar=== Dei største kommunane i det administrative området: {| class="wikitable"; style=text-align:right; ! Kommune !! Folketal 2021<ref name="Folketal2021"/> |- | style=text-align:left; | '''Svitavy''' || 16 242 |- | style=text-align:left; | {{ikkjeraud|Hradec nad Svitavou}} || 1 611 |- | style=text-align:left; | [[Březová nad Svitavou]] || 1 566 |- | style=text-align:left; | {{ikkjeraud|Brněnec}} || 1 211 |- | style=text-align:left; | {{ikkjeraud|Opatov}} || 1 126 |- | style=text-align:left; | {{ikkjeraud|Radiměř}} || 1 113 |- |} ===Byar og tettstader=== Dei største tettstadene i det administrative området: {| class="wikitable"; style=text-align:right; ! Tettstad !! Folketal 2021<ref name="Folketal2021"/> |- | style=text-align:left; | '''Svitavy''' || 9 412 |- | style=text-align:left; | [[Lány i Svitavy|Lány]]{{mrk|name=a|busetnad i kommunen Svitany}} || 5 803 |- | style=text-align:left; | {{ikkjeraud|Hradec nad Svitavou}} || 1 611 |- | style=text-align:left; | [[Březová nad Svitavou]] || 1 566 |- | style=text-align:left; | {{ikkjeraud|Opatov}} || 1 126 |- | style=text-align:left; | {{ikkjeraud|Radiměř}} || 1 113 |- | style=text-align:left; | {{ikkjeraud|Lačnov}}{{mrk|name=a}} || 1 027 |- |} ===Bydelar i Svitavy=== Bydelane og tettstadene i Svitavy: {| class="wikitable"; style=text-align:right; ! Bydel/tettstad !! Folketal 2021<ref name="Folketal2021"/> |- | style=text-align:left; | Svitavy-Město || 518 |- | style=text-align:left; | Předměstí || 8 894 |- ! Svitavy by ! style=text-align:right; | 9 412 |- | style=text-align:left; | {{ikkjeraud|Lačnov}} || 1 027 |- | style=text-align:left; | [[Lány i Svitavy|Lány]] || 5 803 |- ! Svitavy kommune ! style=text-align:right; | 16 242 |- |} == Bakgrunnsstoff == * [http://www.svitavy.cz/ Offisiell nettside] * [http://www.muzeum.svitavy.cz/ Bymuseum] * [http://www.bohemianet.com/pardubicky_kraj/svitavy/svitavy_en.htm/ Kort historie] ==Merknader== {{merknadar}} == Kjelder == <references> <ref name="128/2000">{{cite web |title=Zákon č. 128/2000 Sb.: Zákon o obcích (obecní zřízení)) («Lov av 15.05.2000 om kommunar (kommunal organisering)») |url=https://www.zakonyprolidi.cz/cs/2000-128 |website=zakonyprolidi.cz |language=cs |access-date=2026-08-22 }}</ref> <ref name="320/2002">{{cite web |title=Zákon č. 320/2002 Sb.: Zákon o změně a zrušení některých zákonů v souvislosti s ukončením činnosti okresních úřadů («Lov av 18.07.2002 om endring og oppheving av visse lover i samband med opphøyr av verksemda til distriktsstyremaktene») |url=https://www.zakonyprolidi.cz/cs/2002-320 |website=zakonyprolidi.cz |language=cs |access-date=2026-08-22 }}</ref> <ref name ="Areal">{{Kjelde www |url=https://data.csu.gov.cz/datastat/data/VYBER/RSO03K?vSet=4&vSel=1 |tittel=Druhy pozemků, katastrální výměry - územní srovnání |vitja=2026-08-27 |utgjevar=Český statistický úřad}} </ref> <ref name ="Historisk folketal">{{Kjelde www |url=https://csu.gov.cz/docs/107508/97414e04-ff75-c50c-5aa9-6c64223300bc/13008415.xlsx?version=1.0 |tittel= Retrospektivní přehled o počtu obyvatel a domů v letech 1869 - 2011 v krajích a okresech |vitja=2026-08-27 |utgjevar=Český statistický úřad}} </ref> <ref name ="Folketal2021">{{Kjelde www |url=https://scitani.gov.cz/vysledky |tittel= Sčítání: Výsledky |vitja=2026-08-27 |utgjevar=Český statistický úřad}} </ref> </references> {{Autoritetsdata}} [[Kategori:Kommunar med utvida fullmakter i Pardubice kraj|Svitavy]] [[Kategori:Kommunar i Svitavy okres|Svitavy]] [[Kategori:Byar i Pardubice kraj|Svitavy]] jjm64bomy1p9xie6qxj8rnr16xzdydo 3675019 3675008 2026-09-27T15:40:09Z TU-nor 12071 3675019 wikitext text/x-wiki {{geoboks|kommune | andre namn = | bilete = Náměstí Míru (Svitavy).jpg | bilettekst = Fredsplassen i Svitavy | kart = | karttekst = | flagg = Svitavy CZ flag.svg | symbol = Svitavy znak 2.jpeg | land = Tsjekkia | regiontype = [[Regionar i Tsjekkia|Kraj]] | region = [[Pardubice kraj|Pardubice]] | fylketype = [[Distrikt i Tsjekkia|Okres]] | fylke = [[Svitavy okres|Svitavy]] | arealtype = Areal [[Administrative område til kommunar med utvida fullmakter i Tsjekkia|SO]] | areal = 351,61<ref name="Areal"/> | areal1type = By | areal1 = 31,33 | folketaltype = Folketal [[Administrative område til kommunar med utvida fullmakter i Tsjekkia|SO]] | folketal = 30246 | folketal1type = kommune | folketal1 = 16242 | folketal_by = 9412 | folketal_i_år = 2021<ref name="Folketal2021"/> |lat_d=49 |lat_m=45 |lat_s= |lat_NS=N |long_d=16 |long_m=28 |long_s= |long_EW=E |høgd = 435 |nettstad = www.svitavy.cz }} '''Svitavy'''{{mrk|[[tysk]] ''Zwittau''}} er ein by og ein [[Kommunar i Tsjekkia|kommune]] med utvida fullmakter i [[Distrikt i Tsjekkia|distriktet]] [[Svitavy okres]] i [[Regionar i Tsjekkia|regionen]] [[Pardubice kraj]] i [[Tsjekkia]] med om lag 16&nbsp;000 innbyggjarar. == Historie == Byen vart grunnlagd rundt 1150 då munkar sette opp ei kyrkje her og det voks opp ein landsby rundt kyrkja. Eit hundreår seinare flytta tysktalande nybyggjarar til området. Frå 1256 var Svitavy underlagd biskopane av [[Olomouc]]. Byen har vorte øydelagd to gonger, under [[trettiårskrigen]] vart byen rasert, og i 1781 førte eit uhell til at byen brann til grunnen. I 1866 vart det arrangert våpenkvile her under [[den austerriksk-prøyssiske krigen]]. I 1930 var 88,4 % av innbyggjarane i byen tyskarar, men etter den [[andre verdskrigen]] vart tyskarane drivne bort. == Administrativ inndeling == {{stack|[[Fil:ORP Svitavy.png|mini|250px|Det administrative området til Svitavy innanfor regionen [[Pardubice kraj]]]]}} Då distrikta vart avvikla som administrative einingar i 2003,<ref name="320/2002"/> vart det administrative ansvaret til distrikta ført over til [[Administrative område til kommunar med utvida fullmakter i Tsjekkia|administrative område til kommunar med utvida fullmakter]] (tsjekkisk ''správní obvody obcí s rozšířenou působností'', forkorta ''SO ORP'').<ref name ="128/2000"/> Svitavy er ein slik by med utvida fullmakter. ===Kommunar=== Det administrative området til Svitavy omfattar 28 [[Kommunar i Tsjekkia|kommunar]]. Av desse er 2 byar (tsjekkisk ''město'') og ein marknadsby (tsjekkisk ''městys''). Bykommunar er utheva med halvfeit skrift og marknadsbyar med kursiv skrift. {{Columns-list|colwidth=20em| * [[Banín]] * [[Bělá nad Svitavou]] * [[Bohuňov]] * '''[[Březová nad Svitavou]]''' * [[Brněnec]] * [[Chrastavec]] * [[Dětřichov i Svitavy|Dětřichov]] * [[Hradec nad Svitavou]] * [[Javorník i Svitavy|Javorník]] * [[Kamenná Horka]] * [[Karle]] * [[Koclířov]] * [[Kukle]] * [[Lavičné]] * [[Mikuleč]] * [[Opatov i Svitavy|Opatov]] * [[Opatovec]] * [[Pohledy]] * ''[[Radiměř]]'' * [[Rohozná i Svitavy|Rohozná]] * [[Rozhraní]] * [[Rudná i Svitavy|Rudná]] * [[Sklené i Svitavy|Sklené]] * [[Študlov]] * '''[[Svitavy]]''' * [[Vendolí]] * [[Vítějeves]] * [[Želivsko]] }} ==Folketal== Folketalet i det administrative området i dei siste folketeljingane: {| class="wikitable"; style=text-align:right; |- ! !! Folketal 2001<ref name ="Historisk folketal"/> !! Folketal 2011<ref name ="Historisk folketal"/> !! Folketal 2021<ref name ="Folketal2021"/> |- | style=text-align:left; | Svitavy SO || 31 844 || 31 075 || 30 246 |- |} ===Kommunar=== Dei største kommunane i det administrative området: {| class="wikitable"; style=text-align:right; ! Kommune !! Folketal 2021<ref name="Folketal2021"/> |- | style=text-align:left; | '''Svitavy''' || 16 242 |- | style=text-align:left; | {{ikkjeraud|Hradec nad Svitavou}} || 1 611 |- | style=text-align:left; | [[Březová nad Svitavou]] || 1 566 |- | style=text-align:left; | {{ikkjeraud|Brněnec}} || 1 211 |- | style=text-align:left; | {{ikkjeraud|Opatov}} || 1 126 |- | style=text-align:left; | {{ikkjeraud|Radiměř}} || 1 113 |- |} ===Byar og tettstader=== Dei største tettstadene i det administrative området: {| class="wikitable"; style=text-align:right; ! Tettstad !! Folketal 2021<ref name="Folketal2021"/> |- | style=text-align:left; | '''Svitavy''' || 9 412 |- | style=text-align:left; | [[Lány i Svitavy|Lány]]{{mrk|name=a|busetnad i kommunen Svitany}} || 5 803 |- | style=text-align:left; | {{ikkjeraud|Hradec nad Svitavou}} || 1 611 |- | style=text-align:left; | [[Březová nad Svitavou]] || 1 566 |- | style=text-align:left; | {{ikkjeraud|Opatov}} || 1 126 |- | style=text-align:left; | {{ikkjeraud|Radiměř}} || 1 113 |- | style=text-align:left; | {{ikkjeraud|Lačnov}}{{mrk|name=a}} || 1 027 |- |} ===Bydelar i Svitavy=== Bydelane og tettstadene i Svitavy: {| class="wikitable"; style=text-align:right; ! Bydel/tettstad !! Folketal 2021<ref name="Folketal2021"/> |- | style=text-align:left; | Svitavy-Město || 518 |- | style=text-align:left; | Předměstí || 8 894 |- ! Svitavy by ! style=text-align:right; | 9 412 |- | style=text-align:left; | {{ikkjeraud|Lačnov}} || 1 027 |- | style=text-align:left; | [[Lány i Svitavy|Lány]] || 5 803 |- ! Svitavy kommune ! style=text-align:right; | 16 242 |- |} == Bakgrunnsstoff == * [http://www.svitavy.cz/ Offisiell nettside] * [http://www.muzeum.svitavy.cz/ Bymuseum] * [http://www.bohemianet.com/pardubicky_kraj/svitavy/svitavy_en.htm/ Kort historie] ==Merknader== {{merknadar}} == Kjelder == <references> <ref name="128/2000">{{cite web |title=Zákon č. 128/2000 Sb.: Zákon o obcích (obecní zřízení)) («Lov av 15.05.2000 om kommunar (kommunal organisering)») |url=https://www.zakonyprolidi.cz/cs/2000-128 |website=zakonyprolidi.cz |language=cs |access-date=2026-08-22 }}</ref> <ref name="320/2002">{{cite web |title=Zákon č. 320/2002 Sb.: Zákon o změně a zrušení některých zákonů v souvislosti s ukončením činnosti okresních úřadů («Lov av 18.07.2002 om endring og oppheving av visse lover i samband med opphøyr av verksemda til distriktsstyremaktene») |url=https://www.zakonyprolidi.cz/cs/2002-320 |website=zakonyprolidi.cz |language=cs |access-date=2026-08-22 }}</ref> <ref name ="Areal">{{Kjelde www |url=https://data.csu.gov.cz/datastat/data/VYBER/RSO03K?vSet=4&vSel=1 |tittel=Druhy pozemků, katastrální výměry - územní srovnání |vitja=2026-08-27 |utgjevar=Český statistický úřad}} </ref> <ref name ="Historisk folketal">{{Kjelde www |url=https://csu.gov.cz/docs/107508/97414e04-ff75-c50c-5aa9-6c64223300bc/13008415.xlsx?version=1.0 |tittel= Retrospektivní přehled o počtu obyvatel a domů v letech 1869 - 2011 v krajích a okresech |vitja=2026-08-27 |utgjevar=Český statistický úřad}} </ref> <ref name ="Folketal2021">{{Kjelde www |url=https://scitani.gov.cz/vysledky |tittel= Sčítání: Výsledky |vitja=2026-08-27 |utgjevar=Český statistický úřad}} </ref> </references> {{Autoritetsdata}} [[Kategori:Kommunar med utvida fullmakter i Pardubice kraj|Svitavy]] [[Kategori:Kommunar i Svitavy okres|Svitavy]] [[Kategori:Byar i Pardubice kraj|Svitavy]] ei7y0n526il2g6uriv8exseyc3r5mh0 0 118244 3675058 3636492 2026-09-27T18:10:17Z Nimmzo 159426 /* Kjelder */ {{fotnoteliste}} → {{Reflist}} 3675058 wikitext text/x-wiki {{Infoboks planet | småplanet = ja | oppdagar=[[Eugène Joseph Delporte|E. Delporte]] | oppdagingsplass=[[Det kongelege observatoriet i Belgia|Uccle]] | oppdagingsdato=[[2. mai]] [[1935]] | alt_namn=1935 JA | kategori= [[asteroidebeltet|Hovudbeltet]] ([[Eunomia-familien|Eunomia]]) | epoke=[[30. november]] [[2008]] ([[juliansk døgn|JD]] 2454800,5) | stor_halvakse=397,274 mill. km (2,656 AE) | perihel=354,452 mill. km (2,369 AE) | aphel=440,096 mill. [[kilometer|km]] (2,942 [[astronomisk eining|AE]]) | eksentrisitet=0,108 | omløpsperiode=1580,683 [[døgn|d]] (4,33 [[juliansk år|år]]) | banehelling=13,721° | oppstigande=93,741° | perihelargument=89,446° | snittavvik=23,479° | abs_mag=11,6 }} '''1926 Demiddelaer''' er ein [[asteroidebeltet|hovudbelte]][[asteroide]] som går i bane innanfor [[asteroidefamilie]]n [[Eunomia-familien|Eunomia]].<ref>[http://www.psi.edu/pds/resource/family.html «Zappala, V., Ph. Bendjoya, A. Cellino, P. Farinella, and C. Froeschle, Asteroid Dynamical Families. EAR-A-5-DDR-FAMILY-V4.1. NASA Planetary Data System, 1997»]</ref> Han blei oppdaga den 2. mai [[1935]] av [[Eugène Joseph Delporte]] ifrå [[Det kongelege observatoriet i Belgia]] i [[Uccle]]. == Kjelder == {{Reflist}} * ''[http://ssd.jpl.nasa.gov/sbdb.cgi?sstr=1926 1926 Demiddelaer - baneparametrar hjå] [http://ssd.jpl.nasa.gov/ JPL Solar System Dynamics]'' * ''Oppdagarar og oppdagingsplassar i [http://en.wikipedia.org/wiki/List_of_asteroids/1001–2000 Engelsk Wikipedia sine asteroidelister]. Listene baserer seg på [http://www.cfa.harvard.edu/iau/lists/NumberedMPs.html Minor Planet Center - «Discovery Circumstances: Numbered Minor Planets»]'' {{småplanetnavigatør|1925 Franklin-Adams|1927 Suvanto}} {{smålekamar i solsystemet}} {{SORTERINGSNYKEL:Demiddelaer}} [[Kategori:Hovudbelteasteroidar]] [[Kategori:Asteroidar]] [[Kategori:Eunomia-asteroidar]] it5b71kagnsy86pnclqcxoh1b5y19j4 3675059 3675058 2026-09-27T18:20:14Z Nimmzo 159426 /* Bakgrunnsstoff */ added 3675059 wikitext text/x-wiki {{Infoboks planet | småplanet = ja | oppdagar=[[Eugène Joseph Delporte|E. Delporte]] | oppdagingsplass=[[Det kongelege observatoriet i Belgia|Uccle]] | oppdagingsdato=[[2. mai]] [[1935]] | alt_namn=1935 JA | kategori= [[asteroidebeltet|Hovudbeltet]] ([[Eunomia-familien|Eunomia]]) | epoke=[[30. november]] [[2008]] ([[juliansk døgn|JD]] 2454800,5) | stor_halvakse=397,274 mill. km (2,656 AE) | perihel=354,452 mill. km (2,369 AE) | aphel=440,096 mill. [[kilometer|km]] (2,942 [[astronomisk eining|AE]]) | eksentrisitet=0,108 | omløpsperiode=1580,683 [[døgn|d]] (4,33 [[juliansk år|år]]) | banehelling=13,721° | oppstigande=93,741° | perihelargument=89,446° | snittavvik=23,479° | abs_mag=11,6 }} '''1926 Demiddelaer''' er ein [[asteroidebeltet|hovudbelte]][[asteroide]] som går i bane innanfor [[asteroidefamilie]]n [[Eunomia-familien|Eunomia]].<ref>[http://www.psi.edu/pds/resource/family.html «Zappala, V., Ph. Bendjoya, A. Cellino, P. Farinella, and C. Froeschle, Asteroid Dynamical Families. EAR-A-5-DDR-FAMILY-V4.1. NASA Planetary Data System, 1997»]</ref> Han blei oppdaga den 2. mai [[1935]] av [[Eugène Joseph Delporte]] ifrå [[Det kongelege observatoriet i Belgia]] i [[Uccle]]. == Kjelder == {{Reflist}} == Bakgrunnsstoff == * ''[http://ssd.jpl.nasa.gov/sbdb.cgi?sstr=1926 1926 Demiddelaer - baneparametrar hjå] [http://ssd.jpl.nasa.gov/ JPL Solar System Dynamics]'' * ''Oppdagarar og oppdagingsplassar i [http://en.wikipedia.org/wiki/List_of_asteroids/1001–2000 Engelsk Wikipedia sine asteroidelister]. Listene baserer seg på [http://www.cfa.harvard.edu/iau/lists/NumberedMPs.html Minor Planet Center - «Discovery Circumstances: Numbered Minor Planets»]'' {{småplanetnavigatør|1925 Franklin-Adams|1927 Suvanto}} {{smålekamar i solsystemet}} {{SORTERINGSNYKEL:Demiddelaer}} [[Kategori:Hovudbelteasteroidar]] [[Kategori:Asteroidar]] [[Kategori:Eunomia-asteroidar]] 3ck1n52ghelplhlnlsmuf328ak9n7vs 3675068 3675059 2026-09-27T18:45:31Z Ranveig 39 Rullar attende versjon [[Special:Diff/3675059|3675059]] av [[Special:Contributions/Nimmzo|Nimmzo]] ([[User talk:Nimmzo|diskusjon]]). Thanks for your other corrections, but these are they way they're supposed to be! 3675068 wikitext text/x-wiki {{Infoboks planet | småplanet = ja | oppdagar=[[Eugène Joseph Delporte|E. Delporte]] | oppdagingsplass=[[Det kongelege observatoriet i Belgia|Uccle]] | oppdagingsdato=[[2. mai]] [[1935]] | alt_namn=1935 JA | kategori= [[asteroidebeltet|Hovudbeltet]] ([[Eunomia-familien|Eunomia]]) | epoke=[[30. november]] [[2008]] ([[juliansk døgn|JD]] 2454800,5) | stor_halvakse=397,274 mill. km (2,656 AE) | perihel=354,452 mill. km (2,369 AE) | aphel=440,096 mill. [[kilometer|km]] (2,942 [[astronomisk eining|AE]]) | eksentrisitet=0,108 | omløpsperiode=1580,683 [[døgn|d]] (4,33 [[juliansk år|år]]) | banehelling=13,721° | oppstigande=93,741° | perihelargument=89,446° | snittavvik=23,479° | abs_mag=11,6 }} '''1926 Demiddelaer''' er ein [[asteroidebeltet|hovudbelte]][[asteroide]] som går i bane innanfor [[asteroidefamilie]]n [[Eunomia-familien|Eunomia]].<ref>[http://www.psi.edu/pds/resource/family.html «Zappala, V., Ph. Bendjoya, A. Cellino, P. Farinella, and C. Froeschle, Asteroid Dynamical Families. EAR-A-5-DDR-FAMILY-V4.1. NASA Planetary Data System, 1997»]</ref> Han blei oppdaga den 2. mai [[1935]] av [[Eugène Joseph Delporte]] ifrå [[Det kongelege observatoriet i Belgia]] i [[Uccle]]. == Kjelder == {{Reflist}} * ''[http://ssd.jpl.nasa.gov/sbdb.cgi?sstr=1926 1926 Demiddelaer - baneparametrar hjå] [http://ssd.jpl.nasa.gov/ JPL Solar System Dynamics]'' * ''Oppdagarar og oppdagingsplassar i [http://en.wikipedia.org/wiki/List_of_asteroids/1001–2000 Engelsk Wikipedia sine asteroidelister]. Listene baserer seg på [http://www.cfa.harvard.edu/iau/lists/NumberedMPs.html Minor Planet Center - «Discovery Circumstances: Numbered Minor Planets»]'' {{småplanetnavigatør|1925 Franklin-Adams|1927 Suvanto}} {{smålekamar i solsystemet}} {{SORTERINGSNYKEL:Demiddelaer}} [[Kategori:Hovudbelteasteroidar]] [[Kategori:Asteroidar]] [[Kategori:Eunomia-asteroidar]] it5b71kagnsy86pnclqcxoh1b5y19j4 0 119461 3675028 3674735 2026-09-27T15:49:38Z TU-nor 12071 3675028 wikitext text/x-wiki '''Kozlov''' kan vise til: * Kozlov, tidlegare namn på byen [[Mitsjurinsk]] i Tambov oblast i Russland * [[Kozlov i Česká Třebová]], ein busetnad i kommunen [[Česká Třebová]] i distriktet Ústí nad Orlicí okres i regionen Pardubice kraj i Tsjekkia * [[Kozlov i Jihlava]], ein kommune i [[Jihlava]] i distriktet Jihlava okres i regionen Vysočina kraj i Tsjekkia {{fleirtyding}} rxitp2wr2voqbhh2mww5ygxxayahzht 0 124542 3675120 3539159 2026-09-28T03:17:39Z ~2026-51924-83 159449 3675120 wikitext text/x-wiki {{infoboks politikar}} '''Charlie Kirk James was an Play OMEGA Legends now Kirkinator n kirk ( Arlington Heights , 14 October 1993 - 10 September 2025 ) el ze #Ada saran kah hp Poco x6 pro di pake main ml lag bngt sampe sering bunyi kayak mesin cukur padahal udah rata kiri ttp aja nge frame pdhl dlu rata kanan juga di gaskan fffn Silahkan mampir ayam bakarnya enak empuk gurih manisnya pas dilidacUmur : 26 Kelahiran : 18/11/1999 Pendidikan : S1 Pendidikan Babysitter Domisili : Palangka Raya Sejarah kriminal : Memperkosa anak 7 tahun Rape 7 tahun, masukin #Notice: we in the Mirae Labs community offer condolences to the death of Charlie Kirk. Rest in heaven, Kirk'''1991 innførte han ei ny forfatning, offisielt med støtte frå 94,3[[Ekvatorial-Guinea|ea]]. Han tok stillinga ved eit [[statskupp]] i 1979, då han tok makta frå onkelen sin [[Francisco Macías Nguema]]. Etter at den andre sjuårsperioden blei Obiang Nguema gjenvald som president i 1996 med 97,85 % av stemmene. Opposisjonen boikotta valet. Ved parlamentsvalet i 1999 fekk PDGE 75 av 80 sete. Ved presidentvalet i 2002 blei gjenvald igjen, denne gongen med 97,1 % av stemmene. Dei fire opposisjonskandidatane hadde trekt seg før valet, men Celestino Bonifacio Bacalé fekk likevel 2,2 %. Ved parlamentsvalet i 2004 deltok PDGE i ein koalisjon som til saman fekk 98 av 100 sete; av desse fekk PDGE 68. Mot slutten av 2004 grunnla den tidlegare statsministeren hans, [[Cristino Seriche Bioko]], opposisjonspartiet VDDC. === Persondyrking === Presidenten har oppmuntra til ein [[personkult]] rundt seg sjølv, og mange byar og landsbyar har gater kalla opp etter kuppet hans mot onkelen. [[Klede]] som viser ansiktet til presidenten er også eit vanleg syn i Ekvatorial-Guinea. I juli 2003 erklærte den statlege radiokanalen at Obiang Nguema var ein [[gud]] som var i permanent kontakt med den Allmektige og kunne bestemma seg for å drepa utan at nokon stilte han til ansvar og utan å hamna i Helvete. Obiang Nguema hadde sjølv gjeve liknande utsegner i 1993. På same måte som [[Idi Amin]] gjorde det, har han tillate rykte om at han er [[kannibal]].<ref>Bokmålswikipedia oppgav [http://www.news24.com/News24/Africa/News/0,,2-11-1447_1496535,00.html news24.com] {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20080604042458/http://www.news24.com/News24/Africa/News/0,,2-11-1447_1496535,00.html |date=2008-06-04 }}</ref> Kannibalisme har lang tradisjon blant fang-folket i Sentral- og Vest-Afrika, truleg som ledd i krigføring for å spreie frykt. === Menneskerettar === Tortur og mishandling av opposisjonelle og medlemmer av den etniske minoriteten [[bubiar|bubi]] er svært vanleg i Ekvatoria-Guinea.<ref>Bokmålswikipedia oppgav Amnesty International: ''[http://www2.amnesty.de/internet/deall.nsf/0/6b7902e2b317e8ddc1256aa00045d4ee?OpenDocument Jahresbericht 2000 - Äquatorial Guinea] {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20070926234527/http://www2.amnesty.de/internet/deall.nsf/0/6b7902e2b317e8ddc1256aa00045d4ee?OpenDocument |date=2007-09-26 }}''</ref> I februar 1997 innrømde Obiang Nguema alvorlege brot på menneskerettane i landet, og lova å bøta på situasjonen. I januar 1998 fann likevel store menneskerettsbrot stad.<ref>Bokmålswikipedia oppgav Amnesty International: ''[https://web.archive.org/web/20051126054640/http://web.amnesty.org/library/Index/engAFR240011999 Equatorial Guinea - A country subjected to terror and harrassment]''</ref> === Kuppforsøk === I mars 2004 erklærte Nguema at styresmaktene i Ekvatorial-Guinea hadde oppdaga eit komplott mot regjeringa hans, og at etterretningstenestene i [[USA]], [[Storbritannia]] og [[Spania]] var innblanda. 15 personar blei arrestert, og kort etter blei 70 leigesoldatar til, leia av [[Simon Mann]], arrestert på flyplassen i [[Harare]] i [[Zimbabwe]]. Det førte til oppsikt då [[Mark Thatcher]], son av [[Margaret Thatcher]], innrømde å ha spela ei rolle i kuppforsøket. I 2008 blei Simon Mann dømd til over 34 års fengsel i Ekvatorial-Guinea, etter å ha blitt utlevert frå Zimbabwe der han allereie hadde sona ei straff for same saka. [[Fil:Secretary Rice and President Obiang.jpg|mini|Obiang Nguema med den amerikanske utanriksministeren [[Condoleezza Rice]] i 2006.]] Det er ikkje bevist at legesoldatane hadde hatt samband på regjeringshald i vestlege land. Obiang Nguema har stort sett eit godt tilhøve til den vestlege verda. I følgje det amerikanske magasinet ''[[bladet Forbes|Forbes]]'' er Obiang Nguema det rikaste statsoverhovudet i verda, med ein formue på 600 millionar [[USD|dollar]].<ref>Bokmålswikipedia oppgav [https://web.archive.org/web/20061122070135/http://www.forbes.com/billionaires/2006/05/04/rich-kings-dictators_cz_lk_0504royals.html forbes.com]</ref> == Kjelder == {{refopning}} * ''Denne artikkelen bygger på «[[:nb:Teodoro Obiang Nguema Mbasogo|Teodoro Obiang Nguema Mbasogo]]» frå {{Wikipedia-utgåve|nb}}, den 5. mars 2009.'' {{refslutt}} {{fotnoteliste}} ==Bakgrunnsstoff== {{commonskat}} {{AU-leiarar}} {{Ekvatorialguineanske presidentar}} {{Autoritetsdata}} [[Kategori:Ekvatorialguineanske presidentar]] [[Kategori:Leiarar for Den afrikanske unionen]] 49jqn86hhpakxeuc691ggvhh0ekgj87 3675129 3675120 2026-09-28T07:44:23Z Ranveig 39 Attenderulla endringa gjord av [[Special:Contributions/~2026-51924-83|~2026-51924-83]] ([[User talk:~2026-51924-83|diskusjon]]) til siste versjonen av [[User:HerVal7752|HerVal7752]] 3539159 wikitext text/x-wiki {{infoboks politikar}} '''Teodoro Obiang Nguema Mbasogo''' ({{datoar}}) er president i [[Ekvatorial-Guinea]]. Han tok stillinga ved eit [[statskupp]] i 1979, då han tok makta frå onkelen sin [[Francisco Macías Nguema]]. == Tidleg liv == Obiang Nguema er fødd i Acoacán i distriktet [[Mongomo]] heilt aust i dagens [[Ekvatorial-Guinea]], som då var ein [[spansk koloni]]. Han høyrer til fleirtalsfolkegruppar i landet, [[fang-folk|fang]]. I 1963 gjekk han inn i territorialgarden, og blei same året send til militærakademiet i [[Saragossa]] i Spania. Etter å ha kome tilbake i 1965 tenestegjorde han i Mikomeseng ved grensa til [[Kamerun]], og nådde rang som [[løytnant]]. Då Ekvatorial-Guinea fekk sjølvstende i 1965 blei onkelen [[Francisco Macías Nguema]] eineherskar, etter å ha utmanøvrert alle konkurrentane. Obiang blei utnemnd til øvstkommanderande for militæret i regionen rundt hovudstaden [[Malabo]] og guvernør i [[Bioko]]. Han var også sjef for det berykta [[Black Beach]]-fengselet, viseforsvarsminister og frå 1975 øvstkommanderande for hæren. == President == 3. august 1979 avsette Obiang Nguema onkelen i eit kupp, og let deretter den tidlegare presidenten bli dømd til døden og avretta. I oktober 1979 utnemnde Nguema seg formelt til president. Han lova å reformera staten og betra levevilkåra der. I 1981 forsona han seg med Spania, som onkelen hadde brote med, og mottok utviklingshjelp frå spanske styresmakter. Samtidig lausna han banda til [[Sovjetunionen]], og tillet religionsutøving, etter at onkelen i mai 1978 hadde erklært Ekvatorial-Guinea som ein [[ateisme|ateistisk]] stat. Dei første åra var Nguema president i eigenskap av formann for ein [[militærjunta]]. I 1982 innførte han ei ny forfatning som blei vedteken i ei folkeavstemming, offisielt med 95,38 % av stemmane. I 1987 grunnla Nguema eit [[eitpartistat|einingsparti]], [[Partido Democrático de Guinea Ecuatorial]] (PDGE), som ved parlamentsvalet i juli 1988 fekk alle seta i parlamentet. Obiang Nguema blei vald til ein sjuårsperiode som president i juni 1989 med 99 % av stemmane. Etter 1989 kom Nguema med endringar som tilsynelatande gjorde landet meir demokratiske. I 1991 innførte han ei ny forfatning, offisielt med støtte frå 94,3 % i ei folkeavstemming. I 1993 blei det for første gong sidan 1968 halde val med fleire parti i Ekvatorial-Guinea. Nguema sitt parti, PDGE, fekk 68 av 80 sete. Utanlandske observatørar skildra valet som lite fritt og rettferdig. Etter at den andre sjuårsperioden blei Obiang Nguema gjenvald som president i 1996 med 97,85 % av stemmene. Opposisjonen boikotta valet. Ved parlamentsvalet i 1999 fekk PDGE 75 av 80 sete. Ved presidentvalet i 2002 blei gjenvald igjen, denne gongen med 97,1 % av stemmene. Dei fire opposisjonskandidatane hadde trekt seg før valet, men Celestino Bonifacio Bacalé fekk likevel 2,2 %. Ved parlamentsvalet i 2004 deltok PDGE i ein koalisjon som til saman fekk 98 av 100 sete; av desse fekk PDGE 68. Mot slutten av 2004 grunnla den tidlegare statsministeren hans, [[Cristino Seriche Bioko]], opposisjonspartiet VDDC. === Persondyrking === Presidenten har oppmuntra til ein [[personkult]] rundt seg sjølv, og mange byar og landsbyar har gater kalla opp etter kuppet hans mot onkelen. [[Klede]] som viser ansiktet til presidenten er også eit vanleg syn i Ekvatorial-Guinea. I juli 2003 erklærte den statlege radiokanalen at Obiang Nguema var ein [[gud]] som var i permanent kontakt med den Allmektige og kunne bestemma seg for å drepa utan at nokon stilte han til ansvar og utan å hamna i Helvete. Obiang Nguema hadde sjølv gjeve liknande utsegner i 1993. På same måte som [[Idi Amin]] gjorde det, har han tillate rykte om at han er [[kannibal]].<ref>Bokmålswikipedia oppgav [http://www.news24.com/News24/Africa/News/0,,2-11-1447_1496535,00.html news24.com] {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20080604042458/http://www.news24.com/News24/Africa/News/0,,2-11-1447_1496535,00.html |date=2008-06-04 }}</ref> Kannibalisme har lang tradisjon blant fang-folket i Sentral- og Vest-Afrika, truleg som ledd i krigføring for å spreie frykt. === Menneskerettar === Tortur og mishandling av opposisjonelle og medlemmer av den etniske minoriteten [[bubiar|bubi]] er svært vanleg i Ekvatoria-Guinea.<ref>Bokmålswikipedia oppgav Amnesty International: ''[http://www2.amnesty.de/internet/deall.nsf/0/6b7902e2b317e8ddc1256aa00045d4ee?OpenDocument Jahresbericht 2000 - Äquatorial Guinea] {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20070926234527/http://www2.amnesty.de/internet/deall.nsf/0/6b7902e2b317e8ddc1256aa00045d4ee?OpenDocument |date=2007-09-26 }}''</ref> I februar 1997 innrømde Obiang Nguema alvorlege brot på menneskerettane i landet, og lova å bøta på situasjonen. I januar 1998 fann likevel store menneskerettsbrot stad.<ref>Bokmålswikipedia oppgav Amnesty International: ''[https://web.archive.org/web/20051126054640/http://web.amnesty.org/library/Index/engAFR240011999 Equatorial Guinea - A country subjected to terror and harrassment]''</ref> === Kuppforsøk === I mars 2004 erklærte Nguema at styresmaktene i Ekvatorial-Guinea hadde oppdaga eit komplott mot regjeringa hans, og at etterretningstenestene i [[USA]], [[Storbritannia]] og [[Spania]] var innblanda. 15 personar blei arrestert, og kort etter blei 70 leigesoldatar til, leia av [[Simon Mann]], arrestert på flyplassen i [[Harare]] i [[Zimbabwe]]. Det førte til oppsikt då [[Mark Thatcher]], son av [[Margaret Thatcher]], innrømde å ha spela ei rolle i kuppforsøket. I 2008 blei Simon Mann dømd til over 34 års fengsel i Ekvatorial-Guinea, etter å ha blitt utlevert frå Zimbabwe der han allereie hadde sona ei straff for same saka. [[Fil:Secretary Rice and President Obiang.jpg|mini|Obiang Nguema med den amerikanske utanriksministeren [[Condoleezza Rice]] i 2006.]] Det er ikkje bevist at legesoldatane hadde hatt samband på regjeringshald i vestlege land. Obiang Nguema har stort sett eit godt tilhøve til den vestlege verda. I følgje det amerikanske magasinet ''[[bladet Forbes|Forbes]]'' er Obiang Nguema det rikaste statsoverhovudet i verda, med ein formue på 600 millionar [[USD|dollar]].<ref>Bokmålswikipedia oppgav [https://web.archive.org/web/20061122070135/http://www.forbes.com/billionaires/2006/05/04/rich-kings-dictators_cz_lk_0504royals.html forbes.com]</ref> == Kjelder == {{refopning}} * ''Denne artikkelen bygger på «[[:nb:Teodoro Obiang Nguema Mbasogo|Teodoro Obiang Nguema Mbasogo]]» frå {{Wikipedia-utgåve|nb}}, den 5. mars 2009.'' {{refslutt}} {{fotnoteliste}} ==Bakgrunnsstoff== {{commonskat}} {{AU-leiarar}} {{Ekvatorialguineanske presidentar}} {{Autoritetsdata}} [[Kategori:Ekvatorialguineanske presidentar]] [[Kategori:Leiarar for Den afrikanske unionen]] 2amck5dq6trtpbn5jyzwx30800d6ds4 0 124846 3675116 3668515 2026-09-28T02:42:04Z Stephan1000000 97295 810 38 3675116 wikitext text/x-wiki {{infoboks tv-serie|bilete=The Simpsons Logo 2009 vector.svg|sesongar=38|episodar=810}} '''Simpsons''' (originaltittel '''''The Simpsons''''') er ein [[USA|amerikansk]] [[animasjon|animert]] [[komedie]] laga av [[Matt Groening]] for [[Fox Broadcasting Company]].<ref name=Smith>{{Citation|title=Matt Groening Reveals the Location of the Real Springfield|url=https://www.smithsonianmag.com/arts-culture/matt-groening-reveals-the-location-of-the-real-springfield-60583379/|website=Smithsonian Magazine|accessdate=2025-04-28|language=en}}</ref> Serien blei først send i 1987 som ein del av [[Tracey Ullman Show]], men blei ein eigen serie i 1989. I 2007 blei figurane sett i ein heilaftans film kalla ''[[The Simpsons Movie]]''. Simpsons har vorte svært populær, og er den lengst sende animerte [[TV-serie]]n i verdshistoria. Serien handlar om familien Simpson som bur i den amerikanske byen [[Springfield]].<ref name=Smith/> Serien spøker stadig med at den ikkje avslører kvar i [[USA]] byen ligg, sjølv om det ofte blir hinta om det. [[Springfield i Vermont]], vann konkurransen med tretten andre byar med namnet Springfield om å få ha premiera av ''The Simpsons Movie''. I Noreg går serien på Viasat 4. ==Kjelder== {{fotnoteliste}} {{refbetre|dato=2025}} == Bakgrunnsstoff == {{commonskat}} *{{offisiell nettstad}} {{mediespire}} {{Autoritetsdata}} [[Kategori:Teiknefilmseriar]] [[Kategori:USA-amerikanske fjernsynsseriar]] [[Kategori:Fjernsynsseriar frå 1980-åra]] [[Kategori:Hollywood Walk of Fame]] dsoyyg729hiy30adziouqxxdqkbc6fo 0 139910 3675067 3653745 2026-09-27T18:40:10Z Nimmzo 159426 /* lead section */ Fixed Invalid |url-status=yes 3675067 wikitext text/x-wiki [[Fil:Ophiostoma minus.jpeg|mini|Tre angripen av blåvedsoppen ''Ophiostoma minus'']] '''Blåved''' er [[ved]] misfarga av blåvedsoppar. Blåved oppstår ved fuktig lagring av trevirke sommarstid, oftast like etter felling, men nokre blåvedsoppar angriper også levande tre. [[Furu]]material er mest utsett for blåved. Misfarginga svekkjer ikkje styrken til treet, men misfarginga er skjemmande. Trevirke med blåved vil òg vere meir utsett for fukt.<ref>[http://www.treteknisk.no/fullstory.aspx?m=696&amid=2827 Treteknisk / Fakta om tre]{{Død lenkje|date=oktober 2022 |bot=InternetArchiveBot |fix-attempted=yes }}</ref> Ved [[tømmermåling]] vert feilen kalla tømmerblått. Virke med tømmerblått kan bli klassifisert som sekunda sagtømmer, men om yteblått ikkje går meir enn 5 [[millimeter|mm]] inn i stokken, vert feilen tolerert.<ref>{{Citation |title=Håndbok måling av sagtømmer |url=http://www.m3n.no/ny/Handbok-sagtommer.asp |accessdate=2009-10-04 |archive-date=2007-05-10 |archive-url=https://web.archive.org/web/20070510131251/http://www.m3n.no/ny/Handbok-sagtommer.asp }}</ref> Sidan misfarginga ikkje svekkjer styrken til trevirket, er fargeeffektane i blåved tidvis nytta i [[husflid]] og anna snikkararbeid for å gje spesielle effektar. Dei vanlegaste fargeskadesoppane høyrer til slekta [[Ophiostoma]]. ''[[Ophistima piceae]] , [[Ophistima tetropii|O. tetropii]]'' og ''[[Ophistima minus|O. minus]]'' er døme på blåvedsoppar som kan spreie seg ved hjelp av insekt, ofte [[borkbiller]].<ref>[http://www.skogoglandskap.no/filearchive/a-2004-5.pdf Bjørn Økland, Skogforsk] {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20160312105702/http://www.skogoglandskap.no/filearchive/a-2004-5.pdf |date=2016-03-12 }} (PDF)</ref> == Fotnotar == {{fotnoteliste}} [[Kategori:Soppsjukdommar hjå tre]] 4q8n8022shp2rwhte99msjhgxg70q1s 0 174658 3675162 3407563 2026-09-28T09:19:49Z Ranveig 39 Ref-flikk 3675162 wikitext text/x-wiki {{om|albumet|songen|Who Knows Where the Time Goes?}} {{Infoboks musikkalbum | tittel = Who Knows Where the Time Goes? | format = Studioalbum | artist = [[Fairport Convention]] | utgjeving = Juni 1997 | innspeling = 1995 - 1997 | sjanger = [[Folkrock]] | lengd = | selskap = [[Woodworm Records]] | produsent = Fairport Convention | kritikk = *[[Allmusic]] {{rating|4|5}} [http://www.allmusic.com/album/r313160 lenkje] | førre = ''[[Old New Borrowed Blue]]''<br />(1996) | kronologi = ja | neste = ''[[The Wood and the Wire]]''<br />(2000) }} '''''Who Knows Where the Time Goes?''''' er eit album frå [[1998]] av [[folkrock]]bandet [[Fairport Convention]]. Det består av ei blanding av studio- og konsertopptak innspelt ved [[Woodworm Records|Woodworm Studios]] i Oxfordshire på [[Fairport's Cropredy Convention|The Cropredy Festival 1995]] og Fairport Convention Winter Tour 1997.<ref name = zierke>{{cite web |url=http://www.informatik.uni-hamburg.de/~zierke/fairport/records/fairport_whoknows.html |title=Fairport Convention: Who Knows Where the Time Goes? |publisher=www.informatik.uni-hamburg.de |accessdate=2. februar 2011 |archive-date=2011-06-10 |archive-url=https://web.archive.org/web/20110610004834/http://www.informatik.uni-hamburg.de/~zierke/fairport/records/fairport_whoknows.html}}</ref> Biletet på plateomslaget vart teken ved [[Barford St Michael]] postkontor i Oxfordshire.<ref name = rennie>{{cite web |url=http://www.fcfansite.fsnet.co.uk/ |title=Expletive-Delighted - The Fairport Convention Discography Website Sponsored by Musikfolk Limited (www.musikfolk.com) |publisher=www.fcfansite.fsnet.co.uk |accessdate=2. februar 2011 |archive-date=2008-05-09 |archive-url=https://web.archive.org/web/20080509115746/http://www.fcfansite.fsnet.co.uk/}}</ref> == Innhald == {{sporliste | låtskrivar = ja | tittel1 = John Gaudie | låtskrivar1 = [[Chris Leslie]]<ref>Inkluderer «John Gaudie and Jack Brook Da Prison Door», «Donald Blue» og «The Bonnie Isle O'Whalsay», alle trad. arr. Chris Leslie</ref> | lengd1 = 05:05 | tittel2 = Sailing Boat | låtskrivar2 = [[Anna Ryder]] | lengd2 = 05:25 | tittel3 = Here's to [[Thomas Paine|Tom Paine]] | låtskrivar3 = [[Steve Tilston]] | lengd3 = 05:14 | tittel4 = The Bowman's Retreat | låtskrivar4 = [[Ric Sanders]] | lengd4 = 03:02 | tittel5 = Spanish Main | låtskrivar5 = [[Martin Allcock]]/[[Chris Leslie]] | lengd5 = 04:28 | tittel6 = The Golden Glove | låtskrivar6 = trad. tekst, melodi av [[Sally Barker]] | lengd6 = 06:04 | tittel7 = Slipology | låtskrivar7 = Ric Sanders | lengd7 = 03:00 | tittel8 = Wishfulness Waltz/Moonlight On The Water | låtskrivar8 = [[Alan Franks]]/[[Benny Thomesseon]] | lengd8 = 05:42 | tittel9 = Life's a Long Song | låtskrivar9 = [[Ian Anderson]] | lengd9 = 02:35 | tittel10 = Dangerous | låtskrivar10 = [[Kristina Olsen]] | lengd10 = 04:38 | tittel11 = [[I Heard It Through the Grapevine]] | låtskrivar11 = [[Norman Whitfield]]/[[Barrett Strong]] | merknad11 = live | lengd11 = 03:50 | tittel12 = [[Who Knows Where the Time Goes?]] | låtskrivar12 = [[Sandy Denny]] | merknad12 = live | lengd12 = 06:31 }} ==Medverkande== * [[Simon Nicol]] : gitar, vokal * [[Dave Pegg]] : bassgitar, vokal * [[Dave Mattacks]] : trommer, [[glockenspiel]], klaverinstrument * [[Ric Sanders]] : fiolin * [[Chris Leslie]] : [[mandolin]], fiolin, vokal, [[bouzouki]], gitar * [[Martin Allcock]] : klaverinstrument ;med * Helen Miller : trombone * Sharron Naylor : korvokal * [[Richard Thompson]] : gitar * [[Roy Wood]] ==Kjelder== {{Reflist}} <div class="references-small"> *''Denne artikkelen bygger på «[[:en:Who Knows Where the Time Goes? (Fairport Convention album)|Who Knows Where the Time Goes? (Fairport Convention album)]]» frå {{Wikipedia-utgåve|en}}, den 2. februar 2011.'' **''{{Wikipedia-utgåve|en}} oppgav desse kjeldene:'' *{{cite web |url=http://www.informatik.uni-hamburg.de/~zierke/fairport/records/fairport_whoknows.html |title=Fairport Convention: Who Knows Where the Time Goes? |publisher=www.informatik.uni-hamburg.de |accessdate=2. februar 2011 |archive-date=2011-06-10 |archive-url=https://web.archive.org/web/20110610004834/http://www.informatik.uni-hamburg.de/~zierke/fairport/records/fairport_whoknows.html }} </div> {{Fairport Convention}} {{Autoritetsdata}} {{DEFAULTSORT:Who Knows Where The Time Goes? (Fairport Convention Album)}} [[Kategori:Musikkalbum frå 1998]] [[Kategori:Fairport Convention-album]] 32xw21tl3dh6x909yef7jsip1uvtxfy 3675163 3675162 2026-09-28T09:20:05Z Ranveig 39 3675163 wikitext text/x-wiki {{om|albumet|songen|Who Knows Where the Time Goes?}} {{Infoboks musikkalbum | tittel = Who Knows Where the Time Goes? | format = Studioalbum | artist = [[Fairport Convention]] | utgjeving = Juni 1997 | innspeling = 1995 - 1997 | sjanger = [[Folkrock]] | lengd = | selskap = [[Woodworm Records]] | produsent = Fairport Convention | kritikk = *[[Allmusic]] {{rating|4|5}} [http://www.allmusic.com/album/r313160 lenkje] | førre = ''[[Old New Borrowed Blue]]''<br />(1996) | kronologi = ja | neste = ''[[The Wood and the Wire]]''<br />(2000) }} '''''Who Knows Where the Time Goes?''''' er eit album frå [[1998]] av [[folkrock]]bandet [[Fairport Convention]]. Det består av ei blanding av studio- og konsertopptak innspelt ved [[Woodworm Records|Woodworm Studios]] i Oxfordshire på [[Fairport's Cropredy Convention|The Cropredy Festival 1995]] og Fairport Convention Winter Tour 1997.<ref name = zierke>{{cite web |url=http://www.informatik.uni-hamburg.de/~zierke/fairport/records/fairport_whoknows.html |title=Fairport Convention: Who Knows Where the Time Goes? |publisher=www.informatik.uni-hamburg.de |accessdate=2. februar 2011 |archive-date=2011-06-10 |archive-url=https://web.archive.org/web/20110610004834/http://www.informatik.uni-hamburg.de/~zierke/fairport/records/fairport_whoknows.html}}</ref> Biletet på plateomslaget vart teke ved [[Barford St Michael]] postkontor i Oxfordshire.<ref name = rennie>{{cite web |url=http://www.fcfansite.fsnet.co.uk/ |title=Expletive-Delighted - The Fairport Convention Discography Website Sponsored by Musikfolk Limited (www.musikfolk.com) |publisher=www.fcfansite.fsnet.co.uk |accessdate=2. februar 2011 |archive-date=2008-05-09 |archive-url=https://web.archive.org/web/20080509115746/http://www.fcfansite.fsnet.co.uk/}}</ref> == Innhald == {{sporliste | låtskrivar = ja | tittel1 = John Gaudie | låtskrivar1 = [[Chris Leslie]]<ref>Inkluderer «John Gaudie and Jack Brook Da Prison Door», «Donald Blue» og «The Bonnie Isle O'Whalsay», alle trad. arr. Chris Leslie</ref> | lengd1 = 05:05 | tittel2 = Sailing Boat | låtskrivar2 = [[Anna Ryder]] | lengd2 = 05:25 | tittel3 = Here's to [[Thomas Paine|Tom Paine]] | låtskrivar3 = [[Steve Tilston]] | lengd3 = 05:14 | tittel4 = The Bowman's Retreat | låtskrivar4 = [[Ric Sanders]] | lengd4 = 03:02 | tittel5 = Spanish Main | låtskrivar5 = [[Martin Allcock]]/[[Chris Leslie]] | lengd5 = 04:28 | tittel6 = The Golden Glove | låtskrivar6 = trad. tekst, melodi av [[Sally Barker]] | lengd6 = 06:04 | tittel7 = Slipology | låtskrivar7 = Ric Sanders | lengd7 = 03:00 | tittel8 = Wishfulness Waltz/Moonlight On The Water | låtskrivar8 = [[Alan Franks]]/[[Benny Thomesseon]] | lengd8 = 05:42 | tittel9 = Life's a Long Song | låtskrivar9 = [[Ian Anderson]] | lengd9 = 02:35 | tittel10 = Dangerous | låtskrivar10 = [[Kristina Olsen]] | lengd10 = 04:38 | tittel11 = [[I Heard It Through the Grapevine]] | låtskrivar11 = [[Norman Whitfield]]/[[Barrett Strong]] | merknad11 = live | lengd11 = 03:50 | tittel12 = [[Who Knows Where the Time Goes?]] | låtskrivar12 = [[Sandy Denny]] | merknad12 = live | lengd12 = 06:31 }} ==Medverkande== * [[Simon Nicol]] : gitar, vokal * [[Dave Pegg]] : bassgitar, vokal * [[Dave Mattacks]] : trommer, [[glockenspiel]], klaverinstrument * [[Ric Sanders]] : fiolin * [[Chris Leslie]] : [[mandolin]], fiolin, vokal, [[bouzouki]], gitar * [[Martin Allcock]] : klaverinstrument ;med * Helen Miller : trombone * Sharron Naylor : korvokal * [[Richard Thompson]] : gitar * [[Roy Wood]] ==Kjelder== {{Reflist}} <div class="references-small"> *''Denne artikkelen bygger på «[[:en:Who Knows Where the Time Goes? (Fairport Convention album)|Who Knows Where the Time Goes? (Fairport Convention album)]]» frå {{Wikipedia-utgåve|en}}, den 2. februar 2011.'' **''{{Wikipedia-utgåve|en}} oppgav desse kjeldene:'' *{{cite web |url=http://www.informatik.uni-hamburg.de/~zierke/fairport/records/fairport_whoknows.html |title=Fairport Convention: Who Knows Where the Time Goes? |publisher=www.informatik.uni-hamburg.de |accessdate=2. februar 2011 |archive-date=2011-06-10 |archive-url=https://web.archive.org/web/20110610004834/http://www.informatik.uni-hamburg.de/~zierke/fairport/records/fairport_whoknows.html }} </div> {{Fairport Convention}} {{Autoritetsdata}} {{DEFAULTSORT:Who Knows Where The Time Goes? (Fairport Convention Album)}} [[Kategori:Musikkalbum frå 1998]] [[Kategori:Fairport Convention-album]] 0b6hg1tiwlaxv8kam7en7tr9tb7znmh 0 187698 3675114 1689600 2026-09-28T01:51:56Z Xqbot 13738 robot: retta dobbel omdirigering → [[Fjellkattefot]] 3675114 wikitext text/x-wiki #OMDIRIGER [[Fjellkattefot]] ppujygthosbnndzfbeyqdojs1jr34fa 0 187699 3675115 1689635 2026-09-28T01:52:01Z Xqbot 13738 robot: retta dobbel omdirigering → [[Fjellkattefot]] 3675115 wikitext text/x-wiki #OMDIRIGER [[Fjellkattefot]] ppujygthosbnndzfbeyqdojs1jr34fa 0 188770 3675085 3428465 2026-09-27T19:20:12Z Nimmzo 159426 /* lead section */ Moved {{reflist}} to /* Kjelder */ Fixed Invalid |url-status=yes. Added /* Bakgrunnsstoff */ 3675085 wikitext text/x-wiki [[Fil:ThienDuongCave2.jpg|thumb|300 px|Thiên Đường.]] '''Thien Duong''' er ei stor naturleg hole på øya [[Quang Binh]] i [[Bo Trach kommune]] i [[Vietnam]]. Ho ligg i [[Phong Nha-Ke Bang]] nasjonalpark. Grotta er 100 m djup, 100 m brei og 150 m høg, og har vorte danna ved haverosjon. Ein har funne spor etter både [[steinalder]] og [[jernalder]] i hola.<ref>{{Citation |title=Paradise Cave found to be 31km long, says British explorer |url=http://en.www.info.vn/explore-vietnam/travel-news/4402-paradise-cave-found-to-be-31km-long-says-british-explorer-.html |accessdate=2011-07-06 |archive-date=2011-08-04 |archive-url=https://web.archive.org/web/20110804072326/http://en.www.info.vn/explore-vietnam/travel-news/4402-paradise-cave-found-to-be-31km-long-says-british-explorer-.html }}</ref><ref>[http://www.khoahoc.com.vn/doisong/moi-truong/thien-nhien/28089_Hang-dong-Thien-Duong-pha-ky-luc-ve-do-dai.aspx Hang động Thiên Đường phá kỷ lục về độ dài]</ref><ref>{{Citation |title=Thien Duong Cave – Magical mystery tour |url=http://businessinsides.com/thien-duong-cave-magical-mystery-tour.html |accessdate=2011-07-06 |archive-date=2017-08-11 |archive-url=https://web.archive.org/web/20170811183131/http://businessinsides.com/thien-duong-cave-magical-mystery-tour.html}}</ref> == Kjelder == {{reflist}} == Bakgrunnsstoff == * [http://www.8ung.at/thomas_vn/index.php/center-vietnam/147-1day-phongnha-natpark.html Ausflug zum Phong Nha Nat.Park (Start im Hotel in Phong Nha oder in Dong Hoi)] {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20121113231606/http://www.8ung.at/thomas_vn/index.php/center-vietnam/147-1day-phongnha-natpark.html |date=2012-11-13 }} * [http://wikimapia.org/#lat=17.531276&lon=106.2295532&z=13&l=5&m=b Thien Duong Cave, Wikimapia] [[Kategori:Quang Binh]] [[Kategori:Grotter i Vietnam]] crtie7404kxmlegbcefo9pl6hpy3pt3 3675087 3675085 2026-09-27T19:25:17Z Ranveig 39 +Infoboks o.a. 3675087 wikitext text/x-wiki {{infoboks bygning}} [[Fil:ThienDuongCave2.jpg|thumb|Thiên Đường.]] '''Thien Duong''' er ei stor naturleg hole på øya [[Quang Binh]] i [[Bo Trach kommune]] i [[Vietnam]]. Ho ligg i [[Phong Nha-Ke Bang]] nasjonalpark. Grotta er 100 m djup, 100 m brei og 150 m høg, og har vorte danna ved haverosjon. Ein har funne spor etter både [[steinalder]] og [[jernalder]] i hola.<ref>{{Citation |title=Paradise Cave found to be 31km long, says British explorer |url=http://en.www.info.vn/explore-vietnam/travel-news/4402-paradise-cave-found-to-be-31km-long-says-british-explorer-.html |accessdate=2011-07-06 |archive-date=2011-08-04 |archive-url=https://web.archive.org/web/20110804072326/http://en.www.info.vn/explore-vietnam/travel-news/4402-paradise-cave-found-to-be-31km-long-says-british-explorer-.html }}</ref><ref>[http://www.khoahoc.com.vn/doisong/moi-truong/thien-nhien/28089_Hang-dong-Thien-Duong-pha-ky-luc-ve-do-dai.aspx Hang động Thiên Đường phá kỷ lục về độ dài]</ref><ref>{{Citation |title=Thien Duong Cave – Magical mystery tour |url=http://businessinsides.com/thien-duong-cave-magical-mystery-tour.html |accessdate=2011-07-06 |archive-date=2017-08-11 |archive-url=https://web.archive.org/web/20170811183131/http://businessinsides.com/thien-duong-cave-magical-mystery-tour.html}}</ref> == Kjelder == {{reflist}} == Bakgrunnsstoff == {{commonskat}} * [http://wikimapia.org/#lat=17.531276&lon=106.2295532&z=13&l=5&m=b Thien Duong Cave, Wikimapia] {{use dmy dates}} {{Autoritetsdata}} [[Kategori:Quang Binh]] [[Kategori:Grotter i Vietnam]] 6wyaqs0b79c9x2syfysg7v4zzriny86 0 219864 3675062 3279183 2026-09-27T18:30:16Z Nimmzo 159426 /* Kjelder */ +{{Reflist}} 3675062 wikitext text/x-wiki {{geoboks|kommunedel|bilete=Huskvarna Outlook.jpg||bilettekst=Utsikt over Huskvarna frå Månberget med [[Jönköping]] i bakgrunnen}} '''Huskvarna''' er ein tidlegare sjølvstendig [[Sverige|svensk]] by som ligg ved søraustlege breidda av [[innsjø]]en [[Vättern]] i [[Småland]]. Huskvarna inngår i byområdet [[Jönköping]] og er ein «kommunedel» i [[Jönköpings kommun]]e i [[Jönköpings län]]. Huskvarna høyrte tidlegare til Hakarps kommune, blei [[köping]] i 1907 og fekk byprivilegium (kjøpstadsprivilegium) i 1911. Samanslåinga med Jönköping by blei gjennomført som ein del av kommunalreforma i 1971. I 2004 var innbyggjartalet i kommunedelen Huskvarna 21 243. Omliggande kommunedelar er [[Skärstad]], [[Lekeryd]], [[Tenhult]] og [[Jönköping Öster]]. [[Huskvarna kyrkje]] blei innvigd i 1910 og var teikna av bygningsingeniør Birger Damstedt frå [[Husqvarna AB]] (det dåverande Husqvarna Vapenfabriks AB). Det ytre av kyrkja minnar om ei norsk [[stavkyrkje]]. Det lågtliggande sentrumet i Huskvarna er omgjeve av utbygde høgdedrag som Öxnehaga, Pettersberg og Egna Hem. Nivåskilnaden er på opp til 120 meter. Ein stor det av dei lågtliggande område mot Vättern låg unytta inntil byrjinga av 1900-talet. Gata Kungsgatan blei lenge kalla «Sista gatan». Huskvarna er kjend for dei vene hagane sine og for industrielle tradisjonar. Fabrikken [[Husqvarna|Husqvarna AB]] byrja produksjonen i [[1684]], og har sidan vore ei suksessrik verksemd. I dag produserer han bl.a. motorsager, plenklipparar og symaskinar, medan den tidlegare hadde våpenproduksjon. Andre viktige industriar i byen er [[Saab Training Systems]] og Carlfors Bruk. [[Fil:Suecia 3-092 ; Huskvarna.jpg|mini|Huskvarna omkring år 1700, frå ''[[Suecia antiqua eit hodierna]]'']] Huskvarna oppstod omkring fabrikken [[Husqvarna]], som blei bygd ved foten av den store fossen som [[Huskvarnaån]] har danna. Namnet Huskvarna blei tidlegare skrive «husakvarn» og stammer frå mellomalderhuset [[Rumlaborg]] og ei [[kvern]] ved fossen. Fossen har byrjinga si ved bakkane i [[Stensholm]] og sluttar ved Kvarnbron, nedanfor den såkalla Stampabacken. Frå brua kan ein vandre til Turistbron, Ebbes bruk-området eller speidarhytta Örjansgården. == Kjende folk frå Huskvarna == * [[Björn Afzelius]] – songar, komponist, tekstforfattar og gitarist * [[Karin Alvteigen]] – forfattar * [[Birgit Carlstén]] – skodespelar og songar * [[Sture Dahlström]] – forfattar og jazzmusikar * [[Alfred Dalin]] – lærar og kulturpersonlegdom * [[Birger Damstedt]] – bygningsingeniør ved Husqvarna Vapenfabrik * [[Alf Henrikson]] – forfattar, diktar og journalist ved ''[[Dagens Nyheter]]'' * [[Torsten Lindberg]] – fotballmålmann (gullmedaljevinnar ved [[sommar-OL 1948|OL i 1948]]) og bordtennisspelar * [[Conny Rich]] – jazzmusikar, kapellmeister, fotograf * [[Wilhelm Tham]] – industrimann (Husqvarna Vapenfabrik) og kulturpersonlegdom == Kjelder == {{Reflist}} <div class="references-small"> * ''Denne artikkelen bygger på «[[:nb:Huskvarna|Huskvarna]]» frå {{Wikipedia-utgåve|nb}}, den 2. juli 2012.'' </div> {{Autoritetsdata}} [[Kategori:tettstader i Jönköpings län]] qglut8t117amj12u1eyzxsmmn8sg0ic 0 222643 3675072 3506640 2026-09-27T18:48:23Z Ranveig 39 Flikk 3675072 wikitext text/x-wiki {{infoboks vitskapsfolk |verkeleg namn=Θουκυδίδης }} '''Thukydides''' (fødd før 454 før Kristi fødsel, døydde truleg mellom 399 og 396 f.Kr.) var ein athensk militærstrateg av høg rang og ein framifrå historikar under den greske antikken. For Thukydides kom dei historiske kreftene uttrykksfullt til syne gjennom, og hadde sine særlege føresetnader i, menneskets natur og i motiva for menneskets handlingar, noko som også verka inn på dei grunnleggjande politiske tilhøva. [[Peloponneskrigen av Thukydides|Verket hans]] om [[Peloponneskrigen]] har vorte ståande som eit standardverk, trass i at verket ikkje vart fullført. Til grunn for historieskildringa hans ligg ein metodikk og ein vilje til nøytral søking etter sanninga, som synes ha eit vitskapleg formål. Dagens Thukydides-forskarar er delte i synet i kva grad dette var formålet under utarbeidinga av verket. Grunnlaget for tvilen er særleg basert på framstillinga hans av [[Perikles]] si rolle i opphavet til krigen. Sjølv såg Thukydides på sine nedteikningar som ein eignelut som han overlet til all ettertid. Det beste dømet på kor vellukka dette prosjektet var, syner den ulike handsaminga av ymse kortvarige hendingar under Peloponneskrigen og dei langsiktige grunnane til den dåverande, greske stormakts-rivaliseringa mellom sjømakta [[Athen]] og landmakta [[Sparta]]. ==Kjelder== <div class="references-small"> *''Denne artikkelen bygger på «[[:de:Thukydides|Thukydides]]» frå {{Wikipedia-utgåve|de}}, den 1. august 2012.'' </div> {{politiske filosofar}} {{Autoritetsdata}} [[Kategori:Greske historikarar]] 3z71qwax600i8fvutsxxejymm844ugg 0 227686 3675012 3376154 2026-09-27T15:04:30Z HerVal7752 105842 Malar 3675012 wikitext text/x-wiki {{geoboks|by}} '''Side'''{{mrk|[[gresk]] Σίδη ''Side'', [[tyrkisk]] ''Side''}} var ein gammalgresk by i [[Anatolia]], i regionen [[Pamfylia]], i det som i dag er [[provinsen Antalya]], på sørkysten av [[Tyrkia]] ved [[Middelhavet]]. Han er i dag ein ferieby og ein av dei mest kjende antikke stadane i [[Tyrkia]], nær [[Manavgat]] og landsby [[Selimiye i Antalya|Selimiye]], 75&nbsp;km frå [[Antalya]] i [[provinsen Antalya]].<ref>{{cite web |url=http://www.ancientlibrary.com/gazetteer/0319.html|title=The Ancient Library|publisher=|accessdate=30. august 2012 }}</ref> [[Fil:Sunrise apollo side.jpg|mini|venstre|Apollotempelet i Side.]] Han ligg 20 km frå munningen av elva [[Eurymedon]]. ==Merknader== {{merknadar}} ==Kjelder== {{fotnoteliste}} {{refopning}} *''Denne artikkelen bygger på «[[:en:Side|Side]]» frå {{Wikipedia-utgåve|en}}, den 30. august 2012.'' {{refslutt}} ==Bakgrunnsstoff== {{commonskat}} *{{offisiell nettstad}} {{Autoritetsdata}} [[Kategori:Busetnader grunnlagde på 600-talet fvt.]] [[Kategori:Stader i Tyrkia frå gresk antikk]] [[Kategori:Greske koloniar i Anatolia]] [[Kategori:Pamfylia]] [[Kategori:Den tyrkiske rivieraen]] [[Kategori:Tidlegare busetnader i Tyrkia]] [[Kategori:Turistmål i provinsen Antalya]] [[Kategori:Byar i Tyrkia]] on0pye18zo1eig7qbmblkp66qh0yxzf 0 233375 3675052 3668124 2026-09-27T16:54:14Z Roarjo 183 /* Mottaking */ vart nominert til beste rockceinstrumental ---> vart nominert i kategorien beste instrumentale rockeframføring 3675052 wikitext text/x-wiki {{Infoboks musikkalbum | namn = Genesis | format = Studioalbum | artist = [[Genesis]] | utgjeve = 3. oktober 1983 | innspelt = 1983 | studio = [[studioet The Farm|The Farm]]<br><small>([[Chiddingfold]] i [[Surrey]])</small> | sjanger = {{flatlist| * [[Poprock]]<ref name="allmusic"/> * [[kunstrock]]<ref name="allmusic"/> }} | lengd = 45:33 | selskap = [[Charisma Records|Charisma]]/[[Virgin Records|Virgin]] | produsent = {{flatlist| * [[Genesis]] * [[Hugh Padgham]] }} | førre = ''[[Three Sides Live]]'' | førre år = 1982 | neste = ''[[Invisible Touch]]'' | neste år = 1986 | ymse = {{Singlar | namn = Genesis | format = Studioalbum | singel 1 = [[Mama av Genesis|Mama]] | singel 1 dato = 22. august 1983 | singel 2 = [[That's All av Genesis|That's All]] | singel 2 dato = 3 Oktober 1983 | singel 3 = [[Home by the Sea]] | singel 3 dato = 31 Oktober 1983 | singel 4 = [[Illegal Alien]] | singel 4 dato = 23. januar 1984 | singel 5 = [[Taking It All Too Hard]] | singel 5 dato = June 1984 }} }} '''''Genesis''''' er det tolvte studioalbumet til det engelske rockebandet [[Genesis]], gjeve ut 3. oktober 1983 på [[Charisma Records|Charisma]] og [[Virgin Records]]. Etter turneen deira i 1982, då dei gav ut konsertalbumet ''[[Three Sides Live]]'', tok Genesis ein åtte månader lang pause før dei kom saman att våren 1983 for å spele inn eit nytt studioalbum, det første sidan ''[[Abacab]]'' (1981). Det var det første albumet deira som vart skrive, innspelt og miksa i heilskap i [[studioet The Farm|The Farm]], studioet som dei eigde på eiga hand. Tittelen kom av at heile albumet vart skrive av gruppa i lag. I følgje [[AllMusic]] etablerte albumet som «no hovudsakleg eit popband», men «[[kunstrock]] vert stadig nytta til å fargeleggje».<ref name="allmusic"/> ''Genesis'' vart ein salssuksess då det kom ut. Albumet gjekk til topps på albumlista i Storbritannia og nådde niandeplassen på den amerikanske [[Billboard 200|''Billboard'' 200]], der det selde over fire millionar eksemplar. Det vart gjeve ut fem singlar i 1983 og 1984, der «[[Mama av Genesis|Mama]]» vart den største hitten med ein fjerdeplass på den britiske singellista. ''Genesis'' vart ommastra i 2007 med nye miksar i stereo og [[5.1 kringlyd]], som ein del av plateboksen ''[[Genesis 1983–1998]]''. ==Bakgrunn og innspeling== [[Fil:Genesis "Abacab" 1982 press photo.jpg|mini|venstre|Tony Banks, Mike Rutherford og Phil Collins i 1982.]] I oktober 1982 bestod besetninga i Genesis av trommeslagaren og songaren [[Phil Collins]], klaverspelaren [[Tony Banks]] og gitaristen og bassisten [[Mike Rutherford]], og med seg på scenen hadde dei trommeslagaren [[Chester Thompson]] og gitaristen [[Daryl Stuermer]]. Gruppa var nettopp ferdig med ein to månader lang turné i Nord-Amerika og Europa, for å marknadsføre det tredje konsertalbumet sitt, ''[[Three Sides Live]]''. Dei hadde òg nettopp halde ein enkel konsert kalla [[Six of the Best]] med den originale Genesis-frontmannen og songaren [[Peter Gabriel]] og den tidlegare gitaristen [[Steve Hackett]] for å reise midlar for verdsmusikkfestivalen til Gabriel, [[WOMAD]], etter at denne hamna i økonomiske problem. Genesis tok så ein pause og bandmedlemmane arbeidde med soloprosjekt. Våren 1983 møttest bandet i studioet sitt, [[studioet The Farm|The Farm]] i [[Chiddingfold]] i Surrey, for å arbeide på det nye studioalbumet sitt, det første sidan ''[[Abacab]]'' (1981). ''Genesis'' vart det første albumet deira der dei både skreiv, spelte inn og miksa i studioet sitt.<ref name=1983LP/><ref name=sounds1983/> At dei kunne arbeide i sitt eige lokale utan presset med kostnadene med å leige eit studio, førte til eit avslappa miljø.<ref name=sounds1983/> Dei fekk med seg lydteknikaren [[Hugh Padgham]], som òg hadde arbeidd på ''Abacab'', men produserte albumet sjølv med Geoff Callingham som teknisk assistent.<ref name=1983LP/> Rutherford hugsa at prosessen gjekk tregt i starten, men etter ein produktiv tredje dag, hadde dei «to eller tre» songar som fanga interessa deira og auka begeistringa for albumet.<ref name=sounds1983/> Før innspelingane byrja, vurderte Banks og Rutherford om dei skulle syngje solovokal på albumet, men la det bort då dei hadde utvikla songar med tanke på røysta til Collins. Banks sa at han og Rutherford tok ei meir dominerande rolle på korvokal på ''Genesis'' enn på tidlegare album.<ref name=1983CONF>{{cite web|url=http://www.twronline.net/issues/twr65/twr65_band_interview_1983.htm|title=Genesis 1983 Press Conference|first=Alan|last=Hewitt|date=12. november 1983|publisher=The Waiting Room Online|accessdate=18. mars 2020}}</ref> Banks forklarte at albumet var eit resultat av at gruppa valde å «skrive og spele inn eit album samstundes, frå start til slutt».<ref name=electronics1983>{{cite magazine|url=http://thegenesisarchive.co.uk/electronics-music-maker-november-1983/|title=Tony Banks|magazine=Electronics & Music Maker|date=November 1983|accessdate=21. mars 2020}}</ref> Gruppa meinte at dei sterkaste songane deira var songane dei hadde skrive i lag, så dei valde å lage heile albumet deira på denne måten utan å bruke idear som nokon hadde kome med på førehand.<ref name=keyboard1984/> Før hadde kvart medlem teke med seg ferdige eller delvis ferdige songar i studio, noko som førte til at dei andre medlemmane fekk mindre å seie i utviklinga av desse songane. Denne gongen kom alle songane til via jamming og improvisasjonar i studio som vart som spelte inn på lydband,<ref name=sounds1983/><ref name=keyboard1984/> som sikra at bandet heldt seg samla og songane heldt seg friske.<ref name=sounds1983/> Banks sa at dette gjorde innspelinga meir spanande og spontan.<ref name=keyboard1984/> Dette samarbeidet førte til at dei tre medlemmane vart oppførte som låtskrivarar på alle songane, noko dei ikkje hadde gjort sidan ''[[The Lamb Lies Down on Broadway]]'' (1974).<ref name=keyboard1984/> Samarbeidet gjorde òg at albumet fekk den tittelen det fekk, ''Genesis'', for å vektlegge at det var skrive i lag.<ref name=GI32>{{cite magazine|url=https://thegenesisarchive.co.uk/32/|magazine=Genesis Information|title=Mike Rutherford|issue=32|page=2|date=Summer 1984|first=Geoff|last=Parkyn|accessdate=20. mars 2020}}</ref> ''Genesis'' synte at gruppa gjekk mot kortare, meir beintfram og radiovenlege songar. Rutherford sa at gruppa hadde gått så langt dei kunne i retninga [[progressiv rock]] og [[kunstrock]] sidan tidleg i 1970-åra og ønskte å skrive og spele inn songar på ein meir avslappa måte enn tidlegare.<ref name=sounds1983/> Banks meinte musikken og den totale stilen på ''Genesis'', var noko bandet hadde strekt seg etter i mange år, særleg at dei var meir aggressive i kantane.<ref name=electronics1983/> Han skildra side ein som «hovudakta», medan side to har «karakterstykka».<ref name=keyboard1984>{{cite magazine|url=http://thegenesisarchive.co.uk/keyboard-magazine-november-1984-tony-banks-feature/|title=Tony Banks & the Evolution of Genesis|magazine=Keyboard|first=Dominic|last=Milano|date=November 1984|pages=36–38, 45–46, 48|accessdate=20. mars 2020}}</ref> Hovudinstrumenta Banks nytta på albumet var [[Sequential Circuits Prophet-5|Prophet 10]], [[Synclavier]], ein [[E-mu Emulator]], eit Yamaha CP-70 [[elektrisk piano]] og ein [[ARP Quadra]] på «Mama».<ref name=electronics1983/><ref name=keyboard1984/> På eit punkt på albumet, vart det nytta ein sample frå filmmusikken til ''[[2001: A Space Odyssey]]''. Collins sa: «Du speler ein akkord og ein og halv av det på halv fart og ein part på dobbel fart og det høyrest vakkert ut».<ref name=GI34>{{cite magazine|url=https://thegenesisarchive.co.uk/genesis-information-issue-34/|magazine=Genesis Information|issue=34|date=Winter 1984-1985|title=Phil Collins and his hot tub club|first=Geoff|last=Parkyn|page=12|accessdate=20. mars 2020}}</ref> Collins spelte på eit [[Simmons trommekompani|Simmons]] elektronisk trommesett.{{sfn|''Reissues Interview 2007''|2008}} ==Songar== ===«Mama»=== [[Fil:Linn LM-1 Drum Computer.jpg|mini|right|«Mama» vart spelt inn med ein Linn trommemaskin.]] «[[Mama av Genesis|Mama]]» oppstod under ein jam der Rutherford leika seg med ein [[Linn LM-1]] [[trommemaskin]] gjennom ein [[gated reverb]]-effekt og ein [[Mesa Boogie]]-forsterkar, og «skrudde opp lyden særs høgt», så mykje at forsterkarane hoppa på studiogolvet.{{sfn|''Reissues Interview 2007''|2008}} Collins vart inspirert til å gå for ein vokal som likna stilen [[John Lennon]] brukte på sin versjon av «[[Be-Bop-A-Lula]]» på versa av songen. Latteren hans var inspirert av songen «[[The Message av Grandmaster Flash and the Furious Five|The Message]]» av rap-bandet [[Grandmaster Flash and the Furious Five]] som gjer noko liknande. Padgham hadde hatt med seg singelen til bandet så dei skulle få høyre han. Collins gjorde latteren under ein improvisasjon av «Mama» og bandet likte det så godt at dei tok det med på songen.{{sfn|''Reissues Interview 2007''|2008}} Gruppa var i tvil om Collins kunne gjenskape latteren på scenen, men det var ingen problem.<ref name=keyboard1984/> Ein dag hadde bandet med seg ein [[koto]] i studio, og denne vart spelt gjennom ein E-mu Emulator og nytta som ein sample for perkusjonseffekt på songen, dels fordi Banks hadde prøvd andre ting og ikkje funne ein lyd som passa.<ref name=keyboard1984/>{{sfn|''Reissues Interview 2007''|2008}} Då dei skulle velje den første singelen frå albumet, venta Rutherford at manageren til Genesis, [[Tony Smith]], og plateselskapet kom til å velje eit anna spor enn «Mama», men sa «full pott til dei, dei gjekk med på å gje ut noko som var litt annleis».<ref name=sounds1983/> Rutherford meinte seinare at «Mama» var ein av dei beste songane på albumet, og var nøgd etter at singelen klatra høgt på singellistene med ein song som representerte «alt Genesis handla om» på den tida.<ref name=sounds1983/> ===Andre songar=== «[[That's All av Genesis|That's All]]» oppstod frå eit enkelt pianoriff av Banks etterfølgd av eit trommemønster som gav ei stemning bandet ønskte å utvikle vidare. Kvart medlem sa [[The Beatles]] var ein inspirasjonen for songen. Collins sa at trommestilen hans på songen etterlikna trommeslagaren deira [[Ringo Starr]].{{sfn|''Reissues Interview 2007''|2008}} Orgelsoloen vart spelt på ein Synclavier som etterlikna eit [[Hammondorgel|Hammond B-3-orgel]], trass i at ein kan sjå det motsette i musikkvideoen.<ref name=keyboard1984/> «[[Home by the Sea]]» fortel soga om ein innbrotstjuv som bryt seg inn eit hus, men finn ut av det er heimsøkt og vert fanga av gjenferda som spøkjer der, og vert så tvungen til å lytte til livssogene deira. Collins hadde repetert linja «home by the sea» over heile songen før Banks skreiv tekst til songen og brukte denne linja til å kome på soga i songen.{{sfn|''Reissues Interview 2007''|2008}} Songen oppstod då bandet spelte til ein Linn trommemaskin. Både Banks og Rutherford la ned eit grunnspor på klaverinstrument og gitar, medan Collins song «home by the sea»-linjene. Bandet hadde då ein idé å arbeide ut frå. Dei spelte så inn songen på nytt på kvar sine lydband og Collins erstatta trommemaskinen med sine eigne trommer.<ref name=hitmen1986>{{cite web|url=http://www.philcollins.co.uk:80/hitmen86b.htm|archiveurl=https://web.archive.org/web/20080801174547/http://www.philcollins.co.uk/hitmen86b.htm|archivedate=1. august 2008|date=1986|title=Phil Collins Interviews - Hitmen - 1986 Part Two|magazine=Hitmen|access-date=20. mars 2020|url-status=dead}}</ref> «Second Home by the Sea» utvikla seg frå ein improvisasjon som byrja med Collins som spelte eit trommeriff som Banks og Rutherford likte og spelte over.{{sfn|''Reissues Interview 2007''|2008}} Banks estimerte at dei jamma i to timar på denne ideen den eine dagen og like mange timar den neste dagen. Dei heldt partane dei likte best.<ref name=keyboard1984/> «[[Illegal Alien]]», med tekst av Rutherford, handlar om ulovlege innvandrarar som prøver å krysse grensa til USA for å få eit betre liv.<ref name=kerrang1984>{{cite magazine|url=http://thegenesisarchive.co.uk/kerrang-issue-62-february-27th-to-march-3rd-1984-genesis/|title=Brum Punch|first=Chris|last=Welch|year= 1984|journal=Kerrang|issue=62|page=28|accessdate=20. mars 2020}}</ref> Collins prøvde ein meir dristig trommestil og gjekk gjennom mange forskjellige stilar, og meinte at han enda opp med å kanskje ikkje gjere meir enn det om var naudsynt for songen. Den valde stilen var «den enkle rock-and-roll-stilen to og fire på skarptromma, ein og tre på bassen. Det var det som fekk songen til å fungere».<ref name=hitmen1986/> Han opna med lydeffektar av bilhorn og telefonar som Banks spelte på sin E-mu Emulator-synthesizer.<ref name=keyboard1984/> Collins var meir nøgd med tromminga si på «Mama» og «Illegal Alien» enn meir intrikate verk av bandet, som «Los Endos» frå ''[[A Trick of the Tail]]''.<ref name=hitmen1986/> Banks nekta for at dei impliserte noko rasistisk i songen mot mexicanarar, men sa «det var ein ironisk sak» og er faktisk meir sympatisk mot immigrantar.<ref name=kerrang1984/> «It's Gonna Get Better» har ein introduksjon på klaverinstrument som Banks sampla frå eit album for klassisk musikk for cello, og som han ønskte å opphavleg bruke for å få ein god strykarlyd på instrumentet sitt, men klarte det ikkje. Han spelte fire tonar samstundes ved å bruke den same samplelyden, men skapte uventa ein lyd med harmoniar vovne inni kvarandre, som han valde å bruke.{{sfn|''Reissues Interview 2007''|2008}} ==Utgjeving== ''Genesis'' kom ut 3. oktober 1983 på [[Charisma Records|Charisma]] og [[Virgin Records]] i Storbritannia og på [[Atlantic Records]] i USA.<ref name=1983LP/><ref name=BPI>{{Cite web|url=https://www.bpi.co.uk/award/2473-1206-2|title=BPI Awards - Genesis - Genesis|publisher=British Phonographic Industry|accessdate=21. mars 2020}}</ref> Det gjekk til topps på [[UK Albums Chart]] for ei veke frå 15. oktober 1983 og låg 51 veker inne på lista. Det gjekk inn på lista att i nye 15 veker mellom 1984 og 1987.<ref name=UKchart>{{cite web|url=http://www.officialcharts.com/artist/14995/genesis/|title=Artists – Genesis – Singles and Albums|publisher=The Official UK Chart Company|accessdate=20. mars 2020}}</ref> Albumet nådde niandeplassen på ''[[magasinet Billboard|Billboard]]'' [[Billboard 200|200]] og låg 41 veker inne på lista.<ref>{{cite web|url=https://www.billboard.com/music/genesis/chart-history/billboard-200|title=Music – Genesis – Chart History – Billboard 200|work=Billboard|accessdate=20. mars 2020}}</ref> I Storbritannia selde albumet til gullplate same dagen det kom ut for 200&nbsp;000 selde eksemplar. I desember 1983 nådde det platinaplate og i oktober 1987 dobbel platina for 600&nbsp;000 selde eksemplar.<ref name=BPI/> Fire singlar frå albumet kom ut mellom august 1983 og juni 1984. Ein 12"-singel med lengre versjonar av «Mama» og «It's Gonna Get Better» kom òg ut, og versjonen av sistnemnde hadde eit ekstra vers og refreng.<ref name=keyboard1984/> Genesis filma musikkvideoar for «Mama» og «Illegal Alien», begge filma etter kvarandre på same filmsettet.<ref>{{cite web|url=https://www.rollingstone.com/music/lists/see-mike-rutherfords-career-from-genesis-to-the-mechanics-in-13-videos-20150205/genesis-illegal-alien-1983-20150205|title=See Mike Rutherford's Career From Genesis to the Mechanics in 13 Videos|date=5. februar 2015|first=Andy|last=Greene|work=Rolling Stone|accessdate=21. mars 2020|archive-date=2018-02-18|archive-url=https://web.archive.org/web/20180218210806/https://www.rollingstone.com/music/lists/see-mike-rutherfords-career-from-genesis-to-the-mechanics-in-13-videos-20150205/genesis-illegal-alien-1983-20150205}}</ref> ==Mottaking== {{Platemeldingar | kritikk1 = [[AllMusic]] | kritikk1karakter = {{Rating|3.5|5}}<ref name="allmusic">{{cite web | url = {{Allmusic|class=album|id=genesis-r8181|tab=review|pure_url=yes}} | tittel = Genesis review | accessdate = 21. mars 2020 | last = Erlewine | first = Stephen Thomas | authorlink=Stephen Thomas Erlewine |work = [[Allmusic]] | publisher = [[Rovi Corporation]]}}</ref> | kritikk2 = ''[[Kerrang!]]'' | kritikk2karakter = (very favourable)<ref name="kerrang">{{cite book | last1 = De Whalley | first1 = Chas | tittel = Kerrang! | chapter = Genesis 'Genesis' | volume = 54 | publisher = Spotlight Publications Ltd. | dato = 3. november 1983 | pages = 10–11 | tittel-link = Kerrang! }}</ref> | kritikk3 = ''[[Rolling Stone]]'' | kritikk3karakter = {{Rating|2|5}}<ref>{{cite magazine | url = https://www.rollingstone.com/artists/genesis/albums/album/126253/review/5945118/genesis | tittel = Genesis: Genesis : Music Reviews | accessdate = 21. mars 2020 | last = Considine | first = J.D. | authorlink = J. D. Considine | magazine = [[Rolling Stone]] | dato = 19. januar 1984 | archiveurl = https://web.archive.org/web/20071130192519/http://www.rollingstone.com/artists/genesis/albums/album/126253/review/5945118/genesis | archivedate = 30. november 2007 | url-status = dead}}</ref> | kritikk4 = ''[[The Rolling Stone Album Guide]]'' | kritikk4karakter = {{Rating|4|5}}<ref>{{cite book | author1= Nathan Brackett | author2= Christian David Hoard| tittel = The new Rolling Stone album guide | publisher = Simon & Schuster | page = 328 | location = New York | year = 2004 | isbn = 978-0-7432-0169-8 | url = https://books.google.com/books?id=t9eocwUfoSoC&pg=PA327 }}</ref> }} I ein artikkel om bandet og albumet i september 1983 i ''[[magasinet Sounds|Sounds]]'' skildra Bill Black ''Genesis'' som «ein stundom frustrerande cocktail av frekk låtskriving» som soloalbuma til Collins tydelegvis hadde brakt til songane, «krydra med lokkande påminningar» om den meir progressive og kunstrockprega fortida deira. Han kritiserte «It's Gonna Get Better», og oppsummerte denne som «reint formelbasert» og samanlikna klaverlyden i bakgrunnen med «kosmisk [[Elgar]]», men meinte «Mama» var «så rått som det truleg er mogeleg å få med Genesis post Gabriel» og noko som skilde seg kraftig frå dei tidlegare songane deira.<ref name=sounds1983>{{cite magazine|url=http://thegenesisarchive.co.uk/sounds-mamas-boys-bill-black-interviews-mike-rutherford/|title=Mothercare|first=Bill|last=Black|date=17. september 1983|magazine=Sounds|accessdate=21. mars 2020}}</ref> I ei seinare melding for [[AllMusic]] vurderte [[Stephen Thomas Erlewine]] albumet til tre og ei halv stjerne av fem. Han kritiserte albumet for å ikkje henge saman, men meinte at dei fleste av songane kvar for seg var eineståande, «dei balanserte slike glatte, pulserande popmelodiar som 'That's All' med ein ny tøtsj av verkande balladar.» Han rosa òg at bandet hadde klart å omdefinere seg sjølv som ei popgruppe.<ref name="allmusic"/> Meldaren i ''[[Kerrang!]]'' meinte at etter albumet «hadde byta ut teknisk kompleksitet og kunstferdigheit med ei like makelaus enkelheit», som skapte «eit Genesis-album for folk som vanlegvis hatar Genesis» og «flott musikk for massane».<ref name="kerrang"/> I 1985 vart albumet nominert til [[Grammyprisen]] for beste rockesong av ein duo eller gruppe, medan «Second Home by the Sea» <!-- vart nominert til beste rockceinstrumental.--> vart nominert i kategorien beste instrumentale rockeframføring. [[Mike Rutherford]] har kalla dette albumet favoritten sin blant Genesis-albuma.<ref>{{cite AV media |url-status =dead| url = https://youtube.com/watch?v=snqKZ9_rATg?t=8m15 | archive-url = https://web.archive.org/web/20231002224035/https://www.youtube.com/watch?v=snqKZ9_rATg%3Ft%3D8m15 | archive-date = 2. oktober 2023 |title = Genesis on Genesis (1983)|website=[[YouTube]]}}</ref> ==Innhald== Alle songane er skrivne av Genesis.<ref name=1983LP/> {{sporliste | overskrift = Side ein | tittel1 = [[Mama av Genesis|Mama]] | lengd1 = 6:52 | tittel2 = [[That's All av Genesis|That's All]] | lengd2 = 4:25 | tittel3 = [[Home by the Sea]] | lengd3 = 5:08 | tittel4 = [[Home by the Sea|Second Home by the Sea]] | lengd4 = 6:06 }} {{sporliste | overskrift = Side to | tittel1 = [[Illegal Alien]] | lengd1 = 5:17 | tittel2 = [[Taking It All Too Hard]] | lengd2 = 3:58 | tittel3 = Just a Job to Do | lengd3 = 4:47 | tittel4 = Silver Rainbow | lengd4 = 4:31 | tittel5 = It's Gonna Get Better | lengd5 = 5:14 | total lengd = 45:33 }} «It's Gonna Get Better» inneheld ei sampling frå celloen i opninga av ein ballettsuite skriven av [[Aram Khachaturian]].<ref>{{cite AV media|url-status = dead|url = https://www.youtube.com/watch?v=3fU-prisNOk|title = YouTube, a Google company|website = [[YouTube]]|access-date = 25. mai 2019|archive-date = 22. juli 2021|archive-url = https://web.archive.org/web/20210722075432/https://www.youtube.com/watch?v=3fU-prisNOk}}</ref><ref>{{Cite web|url=https://www.twronline.net/issues/twr94/twr94_tb_interview_part2.htm|title=The Waiting Room Online}}</ref> ==Medverkande== Henta frå det originale plateomslaget frå 1983.<ref name=1983LP>{{cite AV media notes|url=https://www.discogs.com/Genesis-Genesis/release/667372|title=Genesis|year=1983|publisher=Charisma Records|id=GEN LP1}}</ref> '''Genesis''' *[[Tony Banks]]&nbsp;– klaverinstrument, korvokal *[[Mike Rutherford]]&nbsp;– gitarar, bass gitarar, korvokal *[[Phil Collins]]&nbsp;– trommer, perkusjon, solovokal '''Produksjon''' *Genesis&nbsp;– produsent *[[Hugh Padgham]]&nbsp;– produsent, lydteknikar *Geoff Callingham&nbsp;– teknisk assistent *[[Tony Smith]]&nbsp;– manager *Bill Smith&nbsp;– design *Chris Peyton&nbsp;– tilpassing av omslaget (for The Redroom) ==Salslister og salstrofé== {{col-begin}} {{col-break}} {| class="wikitable plainrowheaders sortable" |- !scope="col"|Liste (1983) !scope="col"|Plassering |- |Kanadiske album (''[[magasinet RPM|RPM]]'')<ref>{{cite web |url=http://www.collectionscanada.gc.ca/rpm/028020-119.01-e.php?&file_num=nlc008388.4391a&type=1&interval=50&PHPSESSID=m89iq841abagb37ld9c0fdc1f3 |title=Item Display – RPM – Library and Archives Canada |date=31. mars 2004 |work=[[Library and Archives Canada]] |accessdate=21. mars 2020 |archive-url=https://web.archive.org/web/20130728113802/http://www.collectionscanada.gc.ca/rpm/028020-119.01-e.php?&file_num=nlc008388.4391a&type=1&interval=50&PHPSESSID=m89iq841abagb37ld9c0fdc1f3 |archive-date=28. juli 2013 |url-status=dead }}</ref> |style="text-align:center;"|2 |- {{albumchart|Nederland|2|artist=Genesis|album=Genesis|accessdate=21. mars 2020}} |- |Finske album (''[[The Official Finnish Charts|Suomen virallinen lista]]'')<ref name="FINchart">{{cite book | first= Timo | last= Pennanen | year= 2006 | tittel=Sisältää hitin - levyt ja esittäjät Suomen musiikkilistoilla vuodesta 1972 | edition= 1. | publisher= Kustannusosakeyhtiö Otava | location= Helsinki| isbn= 978-951-1-21053-5 | page= 263 | language= finsk }}</ref> |style="text-align:center;"|1 |- {{albumchart|Tyskland2|1|year=1983|date=19831121|accessdate=21. mars 2020}} |- |Italienske album (''[[Federazione Industria Musicale Italiana|FIMI]]'')<ref>http://www.hitparadeitalia.it/hp_yenda/lpe1983.htm</ref> |style="text-align:center;"|4 |- {{albumchart|Norway|2|artist=Genesis|album=Genesis|accessdate=21. mars 2020}} |- |Spanske album (''[[Productores de Música de España|AFYVE]]'')<ref>{{cite book |last=Salaverri|first=Fernando|title=Sólo éxitos: año a año, 1959–2002|edition=1. |date=September 2005|publisher=Fundación Autor-SGAE|location=Spain|isbn=84-8048-639-2}}<!--|accessdate=2011-01-26--></ref> |style="text-align:center;"|21 |- {{albumchart|Sweden|12|artist=Genesis|album=Genesis|accessdate=21. mars 2020}} |- {{albumchart|Sveits|2|artist=Genesis|album=Genesis|accessdate=21. mars 2020}} |- {{albumchart|UK2|1|artist=Genesis|date=15 Oktober 1983|accessdate=21. mars 2020}} |- {{albumchart|Billboard200|9|artist=Genesis|artistid=513579}} |} {| class="wikitable plainrowheaders sortable" |- !scope="col" style="width:18em;"|Liste (1984) !scope="col"|Plassering |- {{albumchart|Austria|2|artist=Genesis|album=Genesis|accessdate=21. mars 2020}} |} {| class="wikitable plainrowheaders sortable" |- !scope="col" style="width:18em;"|Liste (1987) !scope="col"|Plassering |- {{albumchart|New Zealand|2|artist=Genesis|album=Genesis|accessdate=21. mars 2020}} |} {{col-break}} {{Certification Table Top}} {{Certification Table Entry|region=France|type=album|title=Genesis|artist=Genesis|award=Platina|certyear=1987|recent=false}} {{Certification Table Entry|region=Germany|type=album|title=Genesis|artist=Genesis|award=Platina|relyear=1983}} {{Certification Table Entry|region=Switzerland|type=album|title=Genesis|artist=Genesis|award=Platina|number=2|salesamount=100,000}} {{Certification Table Entry|region=United Kingdom|type=album|title=Genesis|artist=Genesis|award=Platina|number=2}} {{Certification Table Entry|region=United States|type=album|title=Genesis|artist=Genesis|award=Platina|number=4}} {{Certification Table Bottom|nounspecified=yes}} {{col-end}} ==Kjelder== {{reflist}} {{refopning}} *''Denne artikkelen bygger på «[[:en:Genesis (Genesis album)|Genesis (album)]]» frå {{Wikipedia-utgåve|en}}, den 21. mars 2020.'' **''{{Wikipedia-utgåve|en}} oppgav desse kjeldene:'' * {{cite video|people=Banks, Tony; Collins, Phil; Gabriel, Peter; Hackett, Steve; Rutherford, Mike|title=Genesis 1983–1998 [Genesis]|medium=DVD|date=1. oktober 2007|publisher=EMI Records|id={{UPC|081227996413}}|ref={{harvid|Reissues Interview 2007|2008}}}} {{refslutt}} {{Genesis}} {{use dmy dates}} {{Autoritetsdata}} [[Kategori:Musikkalbum frå 1983]] [[Kategori:Genesis-album]] [[Kategori:Virgin Records-album]] [[Kategori:Atlantic Records-album]] [[Kategori:Charisma Records-album]] [[Kategori:Vertigo Records-album]] [[Kategori:Album produserte av Hugh Padgham]] [[Kategori:Album produserte av Phil Collins]] [[Kategori:Album produserte av Tony Banks]] [[Kategori:Album produserte av Mike Rutherford]] [[Kategori:Nummer-ein-album i Finland]] [[Kategori:Nummer-ein-album i Tyskland]] [[Kategori:Nummer-ein-album i Storbritannia]] [[Kategori:Moglege framsideartiklar]] 2kne8cugzy3ga5djw4kv9pegzxtetue 0 290927 3674987 3077779 2026-09-27T12:32:59Z HerVal7752 105842 Malar 3674987 wikitext text/x-wiki {{infoboks verksemd |bilete = Vitenfabrikken, Sandnes.JPG |bilettekst = Vitenfabrikken sumaren 2010. {{foto|Hallvard Nygård, Vitenfabrikken}} }} '''Vitenfabrikken''' er eit [[vitensenter]] og [[museum]] i sentrum av [[Sandnes]] i [[Rogaland]]. Det opna i 2008. Vitenfabrikken er den største avdelinga i [[Jærmuseet]] med 70 558 besøkende i 2013. Vitenfabrikken er eit moderne vitensenter, der publikum blir oppfordra til å delta og utforska. Gjennom interaktive formidlingsmetodar er målet å vekka barn og unge si interesse for realfag, matematikk og teknologi. Leik, konkurranse og eksperimentering står sentralt. Men Vitenfabrikken skal òg fortelja Sandnes by si historie og regionen [[Jæren]] si industrihistorie. Museet har store samlingar av byens rikholdige industriprodukt, som leirgods og syklar, som dannar utgangspunktet for historiske utstillingar. Integrert i anlegget finn du Krossens havremølle, ei autentisk havregrynsmølle fra 1912, der maskineriet står som det gjorde då produksjonen stoppa i 1988. Andre sentrale element i utstillinga er den matematiske arva etter rogalendingen [[Nils Henrik Abel]] og eit [[planetarium]] med plass til meir enn 50 personar. I 2015 begynnar eit nytt byggesteg, då nabobygget [[Huset vårt]] skal integrerast i museet. == Kjelder == {{fotnoteliste}} {{refopning}} * ''Sjå Jæren 2010'', årbok for Jærmuseet (Jærmuseet, Nærbø 2010) {{refslutt}} ==Bakgrunnsstoff== {{commonskat}} *{{offisiell nettstad}} {{Autoritetsdata}} [[Kategori:Museum i Rogaland]] [[Kategori:Kultur i Sandnes]] [[Kategori:Byggverk i Sandnes]] [[Kategori:Skipingar i 2008]] 33qhxsimi5yumih75q4guxk519uoazf 3674988 3674987 2026-09-27T12:33:30Z HerVal7752 105842 {{jærmuseet}} 3674988 wikitext text/x-wiki {{infoboks verksemd |bilete = Vitenfabrikken, Sandnes.JPG |bilettekst = Vitenfabrikken sumaren 2010. {{foto|Hallvard Nygård, Vitenfabrikken}} }} '''Vitenfabrikken''' er eit [[vitensenter]] og [[museum]] i sentrum av [[Sandnes]] i [[Rogaland]]. Det opna i 2008. Vitenfabrikken er den største avdelinga i [[Jærmuseet]] med 70 558 besøkende i 2013. Vitenfabrikken er eit moderne vitensenter, der publikum blir oppfordra til å delta og utforska. Gjennom interaktive formidlingsmetodar er målet å vekka barn og unge si interesse for realfag, matematikk og teknologi. Leik, konkurranse og eksperimentering står sentralt. Men Vitenfabrikken skal òg fortelja Sandnes by si historie og regionen [[Jæren]] si industrihistorie. Museet har store samlingar av byens rikholdige industriprodukt, som leirgods og syklar, som dannar utgangspunktet for historiske utstillingar. Integrert i anlegget finn du Krossens havremølle, ei autentisk havregrynsmølle fra 1912, der maskineriet står som det gjorde då produksjonen stoppa i 1988. Andre sentrale element i utstillinga er den matematiske arva etter rogalendingen [[Nils Henrik Abel]] og eit [[planetarium]] med plass til meir enn 50 personar. I 2015 begynnar eit nytt byggesteg, då nabobygget [[Huset vårt]] skal integrerast i museet. == Kjelder == {{fotnoteliste}} {{refopning}} * ''Sjå Jæren 2010'', årbok for Jærmuseet (Jærmuseet, Nærbø 2010) {{refslutt}} ==Bakgrunnsstoff== {{commonskat}} *{{offisiell nettstad}} {{jærmuseet}} {{Autoritetsdata}} [[Kategori:Museum i Rogaland]] [[Kategori:Kultur i Sandnes]] [[Kategori:Byggverk i Sandnes]] [[Kategori:Skipingar i 2008]] tfcyymke6n5y23j5ntjwn68zk3fblgo 3674992 3674988 2026-09-27T12:39:12Z HerVal7752 105842 3674992 wikitext text/x-wiki {{infoboks museum |bilete = Vitenfabrikken, Sandnes.JPG |bilettekst = Vitenfabrikken sumaren 2010. {{foto|Hallvard Nygård, Vitenfabrikken}} }} '''Vitenfabrikken''' er eit [[vitensenter]] og [[museum]] i sentrum av [[Sandnes]] i [[Rogaland]]. Det opna i 2008. Vitenfabrikken er den største avdelinga i [[Jærmuseet]] med 70 558 besøkende i 2013. Vitenfabrikken er eit moderne vitensenter, der publikum blir oppfordra til å delta og utforska. Gjennom interaktive formidlingsmetodar er målet å vekka barn og unge si interesse for realfag, matematikk og teknologi. Leik, konkurranse og eksperimentering står sentralt. Men Vitenfabrikken skal òg fortelja Sandnes by si historie og regionen [[Jæren]] si industrihistorie. Museet har store samlingar av byens rikholdige industriprodukt, som leirgods og syklar, som dannar utgangspunktet for historiske utstillingar. Integrert i anlegget finn du Krossens havremølle, ei autentisk havregrynsmølle fra 1912, der maskineriet står som det gjorde då produksjonen stoppa i 1988. Andre sentrale element i utstillinga er den matematiske arva etter rogalendingen [[Nils Henrik Abel]] og eit [[planetarium]] med plass til meir enn 50 personar. I 2015 begynnar eit nytt byggesteg, då nabobygget [[Huset vårt]] skal integrerast i museet. == Kjelder == {{fotnoteliste}} {{refopning}} * ''Sjå Jæren 2010'', årbok for Jærmuseet (Jærmuseet, Nærbø 2010) {{refslutt}} ==Bakgrunnsstoff== {{commonskat}} *{{offisiell nettstad}} {{jærmuseet}} {{Autoritetsdata}} [[Kategori:Museum i Rogaland]] [[Kategori:Kultur i Sandnes]] [[Kategori:Byggverk i Sandnes]] [[Kategori:Skipingar i 2008]] obe5tirottk7ninhndj5vxzr8m59p6b 0 290944 3674989 3077625 2026-09-27T12:35:05Z HerVal7752 105842 Malar 3674989 wikitext text/x-wiki {{infoboks museum}} '''Vistnestunet''' er eit [[bygdemuseum]] i [[Randaberg kommune]], nord på [[Jæren]] i [[Rogaland]]. Det består av garden Vistnes, med originale bygningar frå tiåra rett før og rett etter 1900. Sidan 1976 har garden vore museum, frå 2009 drifta av [[Jærmuseet]] i samarbeid med kommunen. Randaberg kommune eig anlegget og 30 dekar fulldyrka jord omkring tunet. Det er både sauer, lam, vêrar, geiter, kalkunar, høns, kaninar og hestar på garden. Vistnestunet har eit årleg besøk på rundt 4000. == Kjelder == {{fotnoteliste}} {{refopning}} *''Sjå Jæren 2010'', årbok for Jærmuseet (Jærmuseet, Nærbø 2010) {{refslutt}} ==Bakgrunnsstoff== {{commonskat}} *{{offisiell nettstad}} {{Jærmuseet}} {{Autoritetsdata}} [[Kategori:Museum i Rogaland]] [[Kategori:Byggverk i Randaberg]] [[Kategori:Kultur i Randaberg]] [[Kategori:Skipingar i 1976]] ps5a104asc9zld4emmv5ld579blt04l 0 292522 3675125 2830143 2026-09-28T07:26:14Z Juan Emilio Prades Bel 94744 3675125 wikitext text/x-wiki [[Fil:2011-02-13-chemin.jpg|mini|Nummererte grensesteinar som markerer riksgrensa mellom [[Sveits]] (til venstre) og [[Frankrike]] (til høgre). Ein annan gensestein kan skimtast i det fjerne. Langs grensa er det rydda for skog, kalla ei ''grensegate'', som skal gje fri sikt frå grensestein til grensestein.]] [[Fil:BorderPost272 - Norway and Sweden.jpg|mini|Ei riksgrenserøys på grensa mellom [[Sverige]] og Noreg; røys nummer 272]] [[Fil:Piedras de delimitación. Fragmentos de columnas basálticas, distrito Siegen-Wittgenstein.jpg|mini|Grensestein]] '''Grensestein''' er stein som er sett ned i jorda for å markere i terrenget [[grense|grensa]] mellom landområde eller landareal, til dømes ei [[riksgrense]] mellom sjølvstendige statar, eller eigedomsgrenser mellom landeigedomar, gardar og liknande. Grensesteinar skal stå i punkt der grensa gjer ein knekk, og ellers der det trengs for å gjere grensa tydeleg i terrenget. I notida vert grenser som oftast merka på anna vis. Ved markering av eigedomsgrenser vart det i tidlegare tider, som til dømes i [[Noreg]], ofte nytta vanleg høveleg naturstein frå området kring grensa som grensesteinar. Grensesteinane skulle skilje seg ut frå steinane i marka i området ved si form og ved å stå oppreist. Det var då gjerne tradisjonelle krav om at kvar grensestein skulle markerast med to «vitne», to steinar som vart plassert inntil den oppreiste steinen på kvar si side av han. Innhogde kryss og anna merking kunne òg verte nytta. Grenser mellom eigedomar vert ofte kalla for ''byter'', og grensesteinar for ''bytesteinar''. Frå gamalt av har det vore strenge straffar for ulovleg å flytte grensesteinar, bytesteinar, og anna grensemarkering. ==Grenserøyser== Viktige punkter på riksgrenser kunne markerast med såkalla grenserøyser, oppbygde vardar av stein med ei markering av grensa på toppen av varden. Slik røyser finn ein til dømes på grensa mellom Noreg og [[Sverige]], der det er meir enn 200 slike nummererte røyser, og mellom Sverige og [[Finland]] (Suomi). [[Treriksrøysa]] der grensa mellom Noreg, Finland og Sverige møtast, er ei moderne utgåve av slike røyser. ==Sjå òg== *[[Grense]] {{Autoritetsdata}} [[Kategori:Grenser]] tabq1ypv8jzchdqdkoaz7p4hl5ndxye 3675126 3675125 2026-09-28T07:32:59Z Ranveig 39 Attenderulla endringa gjord av [[Special:Contributions/Juan Emilio Prades Bel|Juan Emilio Prades Bel]] ([[User talk:Juan Emilio Prades Bel|diskusjon]]) til siste versjonen av [[User:Jeblad (bot)|Jeblad (bot)]] 2830143 wikitext text/x-wiki [[Fil:2011-02-13-chemin.jpg|mini|Nummererte grensesteinar som markerer riksgrensa mellom [[Sveits]] (til venstre) og [[Frankrike]] (til høgre). Ein annan gensestein kan skimtast i det fjerne. Langs grensa er det rydda for skog, kalla ei ''grensegate'', som skal gje fri sikt frå grensestein til grensestein.]] [[Fil:BorderPost272 - Norway and Sweden.jpg|mini|Ei riksgrenserøys på grensa mellom [[Sverige]] og Noreg; røys nummer 272]] '''Grensestein''' er stein som er sett ned i jorda for å markere i terrenget [[grense|grensa]] mellom landområde eller landareal, til dømes ei [[riksgrense]] mellom sjølvstendige statar, eller eigedomsgrenser mellom landeigedomar, gardar og liknande. Grensesteinar skal stå i punkt der grensa gjer ein knekk, og ellers der det trengs for å gjere grensa tydeleg i terrenget. I notida vert grenser som oftast merka på anna vis. Ved markering av eigedomsgrenser vart det i tidlegare tider, som til dømes i [[Noreg]], ofte nytta vanleg høveleg naturstein frå området kring grensa som grensesteinar. Grensesteinane skulle skilje seg ut frå steinane i marka i området ved si form og ved å stå oppreist. Det var då gjerne tradisjonelle krav om at kvar grensestein skulle markerast med to «vitne», to steinar som vart plassert inntil den oppreiste steinen på kvar si side av han. Innhogde kryss og anna merking kunne òg verte nytta. Grenser mellom eigedomar vert ofte kalla for ''byter'', og grensesteinar for ''bytesteinar''. Frå gamalt av har det vore strenge straffar for ulovleg å flytte grensesteinar, bytesteinar, og anna grensemarkering. ==Grenserøyser== Viktige punkter på riksgrenser kunne markerast med såkalla grenserøyser, oppbygde vardar av stein med ei markering av grensa på toppen av varden. Slik røyser finn ein til dømes på grensa mellom Noreg og [[Sverige]], der det er meir enn 200 slike nummererte røyser, og mellom Sverige og [[Finland]] (Suomi). [[Treriksrøysa]] der grensa mellom Noreg, Finland og Sverige møtast, er ei moderne utgåve av slike røyser. ==Sjå òg== *[[Grense]] {{Autoritetsdata}} [[Kategori:Grenser]] tw37ybzsmuurha7r6brzbjhijcux12f 0 307703 3675075 2864109 2026-09-27T18:51:14Z Ranveig 39 {{commonskat}} 3675075 wikitext text/x-wiki [[Fil:Caesar campaigns gaul-en.svg|mini|Kart som syner romaren Julius Cæsars krigar i Gallia.]] '''Gallerkrigane''' var ein serie med krigar i det siste hundreåret f.Kr. mellom [[Den romerske republikken]] og stammar i [[Gallia]], med [[Julius Cæsar]] som hærførar for romarhæren. Krigane vart avslutta med slaget ved [[Alesia]] i 52 f.Kr., som førte til at heile Gallia vart ein romersk [[provins]]. Julius Cæsar har gjeve sin versjon av krigane i bokverket ''[[Commentarii de Bello Gallico]]'', som òg ligg føre i moderne [[norsk]] omsetjing. Gallerkrigane vart utkjempa i tre faser, der den fyrste var romersk innblanding i interne galliske konfliktar (58–57 f.Kr.), den andre fasen var kjenneteikna av at romarane gjekk til åtak på anti-romerske styrkar (56–55 f.Kr.), og den tredje fasen gjekk ut på å konsolidere romersk makt ved å slå ned fleire galliske oppstoder (54–51 f.Kr.). Cæsar skildrar i boka si alle desse krigane som mottiltak mot ytre trugsmål, men det er i våre dager vanleg å sjå på dei som eit verkemiddel Cæsar nytta seg av for å styrke sin eigen politiske posisjon, og for å skaffe seg midlar til å gjere opp for den store økonomiske skulda han hadde pådrege seg. Fleire gongar har han gått til åtak på på galliske stammar som ikkje truga romerske interesser. ==Bakgrunnsstoff== {{commonskat}} {{spire|historie}} [[Kategori:Gallia]] [[Kategori:Gallarkrigane]] [[Kategori:Første hundreåret fvt.]] 7q1vf9dkopb7xeu0rw9z00dbk61sgxg 0 356257 3675077 3672346 2026-09-27T19:00:30Z Ranveig 39 Bildeflikk 3675077 wikitext text/x-wiki [[Fil:Forest Finns flag.svg|mini|høgre|Det skogfinske flagget.]] '''Skogfinnar''' ([[svensk]] ''skogsfinnar'' eller ''svedjefinnar'') er ei etnisk gruppe som stammar frå [[finnar]] frå [[Savolax]] og [[Tavastland]] som slo seg ned i skogområda i [[Sverige]] og [[Noreg]], særleg området som vart kjent som [[Finnskogen]], på begge sider av den svensk-norske grensa, hovudsakleg på 1500– og 1600-talet. Skogfinnar er ein av dei fem [[Nasjonale minoritetar i Noreg|nasjonale minoritetane]] i [[Noreg]].<ref>{{Citation|title=Skogfinske Interesser i Norge - Skogfinner|url=https://skogfinner.no/?Skogfinner|website=skogfinner.no|accessdate=2023-08-10}}</ref> Det finst kring 1,7 millionar [[svenskar]] og drygt ein halv million [[nordmenn]] med skogfinsk avstamming.<ref name=SVT>{{Tidningsref|rubrik=Vilka är skogsfinnarna och varifrån kom de?|url=https://www.svt.se/nyheter/uutiset/svenska/vilka-ar-skogsfinnarna-och-varifran-de-kom|tidning=[[Uutiset]]|datum=2022-10-04|hämtdatum=2023-01-14|språk=sv|förnamn=Sanna|efternamn=Auramo Paaer|utgivare=[[Sveriges Television]]}}</ref> [[Fil:Map of DistributionOfTheForestFinns.png|mini|venstre|Utbreiingskart over skogfinnar.]] [[Fil:Alma_Augustsson_finsk.jpg|mini|Alma Gustavsson, fødd i 1896 på Heinaho i Nyskoga sokn, var ein av dei siste [[Värmland|värmlandsfinnane]] som snakka skogfinsk. Ho døydde på 1980-talet.]] Størstedelen av denne finske utvandringa skjedde i løpet av hundreårsperioden ca. 1575–1660. Skogfinnane var i hovudsak frå [[Savolax]] i [[Finland]] (som då låg under [[Sverige]]), og dei slo seg ned i ulike skogområde i Midt-Sverige og Søraust-Noreg. Ikkje minst kom denne innvandringa til å prege det store skogsområdet, Finnskogen, på båe sider av den noverande riksgrensa mellom [[Hedmark]] i Noreg og [[Värmland]] i Sverige, grovt avgrensa av elvane [[Glomma]] i Noreg i vest, [[Klarälven]] i Sverige i aust, og i Noreg av grensa til [[Eidskog kommune]] i sør og [[Trysilvegen]] i nord. På sitt tradisjonelle vis bygde dei i slike skogsområde gardshusa sine og skaffa seg åker og beiteland ved såkalla [[Bråtebruk|svedjebruk]], som går ut på å hogga og brenna skogen for å dyrke i oska.<ref>{{Citation|title=Skogfinske Interesser i Norge - Svedjing|url=https://skogfinner.no/?Skogfinner___Svedjing|website=skogfinner.no|accessdate=2023-08-10}}</ref> Det var både personlege, økonomiske, politiske og samfunnsmessige årsaker som gjorde at dei reiste. Ei av årsakene var den arealkrevjande landbruksforma som dei hadde som hovudnæringsveg, svedjebruk, sidan dei dreiv skiftebruk i utmarka ved å svi av granskog og så rug i oska, såkalla rugbråter.<ref>Tvengsberg, Per Martin, 2010 Svedjebruk, Norsk Skogfinsk Museum ISBN 978-82-93036-00-5</ref> Dette bråtebruket vart nokre stader drive fram til ca. 1800, men gradvis gjekk etterkommarane over til fast åkerbruk. Skogfinnane lærte seg svensk eller norsk og vart tospråklege, men heldt lenge på den kulturelle særarten og det finske språket. Blandingsekteskap vart vanlege tidleg. Ved slutten av 1700-talet hadde skogfinnane i stor grad vorte assimilerte inn i den svenske eller norske kulturen, ein prosess som var nærast fullstendig fullført ved byrjinga av 1900-talet. ==Namn== Omgrepet «skogfinnar» er fyrst kjent frå sanksjonar frå den dansk-norske kongen frå 1648, men folka har også vore kjende som {{lang|sv|svedjefinnar}}, {{lang|sv|savolaksfinnar}} eller {{lang|sv|rugfinnar}}. Den finske nemninga er {{lang|fi|metsäsuomalaiset}}.<ref name=SVT/> == Historie == [[Fil:Metsäsuomalaisia heinänkorjuumiehiä kuvattuna vuonna 1931 Värmlantissa.jpg|miniatyr|Skogsfinnar fotograferte i skuronna i Purala i [[Östmark]] i 1931.<ref>{{Webbref|titel=heinänkorjuumiehet|url=https://www.finna.fi/Record/musketti.M012:SUK237:104#image|verk=www.finna.fi|hämtdatum=2020-01-01|förnamn=kuvaaja|efternamn=Hämäläinen Albert}}</ref>]] Under den strenge klimaforverring i den såkalla [[Den vesle istida|vesle istida]] frå 1300 til 1850 ekspanderte det savokarelske svijordbruket i alle retningar, sterkast i perioden 1550-1700. Dei store jomfruelege granskogsområda i nord var ein nisje i næringsgrunnlaget. Denne jordbruksekspansjonen frå Savolax og Karelen gjekk til Sverige, Nord-Finland, Twer, Ingria, Estland og Noreg. Granskogen var ikkje verdsett for tømmerproduksjon slik som furu. Han vart omtalt som unyttig, og styresmaktene i Sverige ønskte grankonsumentane velkomne. Samfunnet ville ha nye skatteborgarar, så derfor vart nykommarane stimulerte med tilbod om skattefridom i byrjinga. Dette statlege lokkemiddelet var ikkje årsaka til ekspansjonen, men det hadde ein positiv verknad. Etter krigen i åra 1555-57 mellom svenske og russiske troppar, klaga russarane over at finnane trekte austover og tok landet i bruk, og dette heldt fram til freden i Stolbova i 1617. Også dei politiske forholda oppmuntra finnane til framleis utflytting. I åra 1637–42 emigrerte mange svedjefinnar frå Karelen vidare austover til guvernementet Twer (Kalinin), godt hjelpt av den russisk-ortodokse kyrkja og adelen, som ønskte seg nye skattebetalarar. Granskogane på Valdai høglandet, Tikhvin og Novgorod fekk også finske svedjebrukarar. Dette er godt dokumentert i arkivet i Twer. Skogfinnar var også ein del av svensk etablering i Amerika. På 1630-40-talet kom dei så langt vest som [[Nye Sverige]] ved [[Delaware-elva]] i USA.<ref>New Sweden in America. Redigert av Carol E. Hoffecker (m.fl) University of Delaware Press, 1995. side 346. «The Finnish settlers in Delaware were an extention of the expansion of the burn-beating settlers, first to the unpopulated areas of central Finland, then the hilly forrest of western central Sweden, and finally to the fertile Delaware River valley.»</ref> === Svedjebruk === [[Fil:Raatajat_rahanalaiset.JPG|høgre|mini|''Trälar under penningen'' av [[Eero Järnefelt]] viser svijordbruk i [[Karelen]].]] Dei finske innvandrarane til Skandinavia på 1500- og 1600-talet hadde svedjebruk som si primære jordbruksform. I Skandinavia kom dei snart i kontakt med åkerbrukskulturen til bygdefolket, og det kom i gang eit gjensidig samarbeid. Fordi skogfinnane var spesialistar på svedjebruk, søkte dei seg til dei beste granskogsområda, men desse var som oftast også i bruk som [[Seter|setermarker]] av bøndene. I denne perioden med klimaforverring var bøndene tvinga til aukande utnytting av setrane sine. Samtidig auka utvidinga til svedjebrukarane seg. Talet og storleiken på svedjane måtte auka for å oppnå same avling som før. Dette førte til ei intens utnytting av seterskogen, men finnane etterlét seg det bonden helst ville ha; inngjerda (''olla piihassa'') avlagde svedjer der det vaks gras (''niittu abo''). Dette samarbeidet førte ofte til at finnane fekk slå seg ned på setra, og skogfinnane hadde også ofte husdyr frå bygda i pensjon om sommaren. Det blir også nemnt at finnane leverte smør både til bygda og vidare til byen. På Finnskogen endra dette seg ein del då tømmerhogsten auka på 1800-talet. Skogfinnane danna såkalla svedjelag når det skulle hoggast, brennast og haustast ei svedje. Svedjelaget bestod av mange øksemenn under ein leiar. Leiaren Tomas Hakkinen skal ha hatt 50 menn på sitt svedjelag. Norske styresmakter prøvde å få oversyn over talet på skogfinnar i Noreg gjennom [[Folketeljing|folketeljingar]], mellom anna ved Finnemanntallet for 1686. [[Fil:Husbonden på Juhola.png|mini|portrett|venstre|Husbonden på Juhola. Frå Svenska Turistföreningens årsskrift 1928.]] [[Fil:Skogsfinnar.jpg|mini|portrett|Finskætta kvinner med kyr i Värmland på 1950-talet. {{foto|Erik Liljeroth}}]] Sidan byrjinga av 1900-talet er skogfinnane vorte assimilerte blant befolkninga rundt. Det finske språket blir ikkje tala meir, og berre stadnamn minner om den finska arva. I område med større busetjingar med finska enklavar kunne finnane ganske lenge unngå assimilering og oppløysing. Dette galdt særleg i dei største av dei värmlandske finnbygdena ved norskegrensa i [[Fryksdalen]] og [[Klarälvdalen]], særleg i sokn som [[Östmarks socken]], [[Nyskoga socken]], [[Södra Finnskoga socken]] og [[Vitsands socken]] og i [[Grue kommune|Grue Finnskog]] i Noreg, som hadde ein homogen finsk busetnad i eit breitt skogsområde som var 14–15 mil langt. Ein av de siste finskkunnige i finnskogane i Värmland var Henrik Olsson (1895–1980). Finsk hadde overlevd i 350 år isolert utan skriftspråk. ==Kultur== [[Fil:Hakloa.jpg|mini|Hakkloa er eit av fleire finske stadnamn i Nordmarka. Her er vatnet sett nordfrå, med Kikuttoppen bak til høgre.]] Den tradisjonelle jorddyrkinga ved svedjebruk, den tradisjonelle byggjeskikken med mellom anna [[røykstove]]r med ein stor oppmurt steinomn ([[røykomn]]) som tok om lag fjerdeparten av plassen i rommet, og den skogfinske kombinasjonen av kristen tru og tradisjonell folketru, utgjorde ein særeigen skogfinsk kultur i høve til den norske og svenske. Finnane hadde lenge rykte på seg for å vera [[trolldom]]skunnige. I 1817 og perioden 1821–22 utførte den Savolax-fødde [[finlandssvenskar|finlandssvenske]] studenten [[Carl Axel Gottlund]] reiser til dei svenske og norske finnbygdene. Under desse reisen skildra han ei særs utførleg dagbok over stadnamn, gardar og slektsnaman til innbyggjarane. På denne tida var 17–18 prosent av innbyggjarane i Värmland, eller cirka 25&nbsp;000 personar, av finsk ætt. I seinare år er det vorte drive eit aktivt [[Kulturvern|kulturvernarbeid]] på Finnskogen for å ta vare på skogfinsk kultur, m.a. med skipinga av «[[Republikken Finnskogen]]». Forfattaren [[Åsta Holth]] og museumsstyraren Birger Nesholen gjennom [[Norsk Skogfinsk Museum]] har vore sentrale i dette arbeidet. ===Finske stadnamn=== Svedjebruket kravde store areal med skog, og dette var tilgjengeleg i desse områda, som låg langt vekk frå bygdene. Både i Noreg og Sverige fekk desse skogsområda etter kvart namna finnskogar eller finn(e)marker (''mark'' i tydinga skogsmark, jamfør namn som til dømes [[Nordmarka]]). Finnskogen langsetter riksgrensa mot Värmland var hovudområdet for denne finske busetnaden i Noreg. Men det var òg finsk busetnad i andre skogsområde på Austlandet, mellom anna i dei skogsområda sør for [[Tyrifjorden]] som har fått namnet [[Finnemarka]]. Namna som finnane sette på stadar, elver, vatn, myrar og åsar i desse områda er framleis i bruk, ofte i norsk språkdrakt, og gjerne med tilføyingar som fylgje av mistydingar av dei finske orda. Det finst finnebuplassar over eit stort område på Austlandet frå Finnskogen i nordaust til Finnemarka utanfor [[Drammen kommune|Drammen]] i sørvest. Mange er framleis i drift som vanlege småbruk. Skogfinnane har etterlate seg mange finske stadnamn. [[Hakkloa]] i [[Nordmarka]] er eit døme. Sentrum for kulturen i Noreg i er [[Finnskogen]] i [[Innlandet fylke|Innlandet]]. Frå Värmland finst det rundt 7&nbsp;000 finske stadnamn nedteikna. Av desse er rundt 4&nbsp;000 i vanleg bruk eller lever att i folkeminnet. === Skogfinsk byggjeskikk === [[File:Orala.JPG|mini|Orala (norsk Åranstorpet) på Vinger Finnskog.]] Skogfinnane hadde ein heilt særeigen byggjeskikk med [[røykstove]], [[badstove]] og [[rie]] som dei viktigaste karakterbygningane.<ref>Nesholen, Birger: «Byggeskikken på Finnskogen : - unik i både norsk og nordisk perspektiv». (utdrag av) kapittel i boken «Livet på Finnskogen» ISBN 82-91208-01-8 [http://www.skogfinskmuseum.no/index.php?name=Kulturtradisjoner1%2FByggeskikk.html Norsk Skogfinsk Museum; Byggeskikk] {{Wayback|url=http://www.skogfinskmuseum.no/index.php?name=Kulturtradisjoner1%2FByggeskikk.html|date=20140116105727}}, 23.08.2013</ref> Når det gjeld sjølve gardstunet, har det heilt opp til våre dagar vore karakteristisk for Finnskogen at bygningane på gardstunet er langt meir spreidde og vilkårleg plasserte enn dei meir ordna tunformasjonane i norsk- og svenskbygder. Tilsvarande tunformer har vore karakteristiske for område i austre Finland. Røykomnprinsippet for oppvarming hadde finnane med seg frå Finland då dei kom og slo seg ned i dei norsk-svenske granskogområda frå midten av 1600-talet. På Finnskogen heldt finnane fram med å bruka denne oppvarmingsteknikken – og dermed også byggjeskikken – i 300 år. Ei rekkje røykstover vart bygde på siste halvdel av 1800-talet, og ein har bygd badstover til inn på 1900-talet. ===== Røykstove ===== {{detaljar|Røykstove}} [[Fil:Arvika Sagudden-Rokstugan.jpg|mini|«Rökstugan» frå 1700-1800-talet, no ved Sågudden friluftsmuseum i Arvika.]] [[Fil:Ritamäki finngård 13.jpg|mini|Inne frå røykstova ved Ritamäki finngård i Torsby kommun.]] Det spesielle med ei røykstove er oppvarmingsmåten. For at rommet skal fungera best mogleg med [[røykomn]] utan skorstein, er det nødvendig med nokre tekniske modifikasjonar av rommet. Ein av desse modifikasjonane i høve til eit vanleg [[våningshus]] er den brekte himlingen/innertaket som kviler over to veldige berestokkar. Desse åsane går på dei fleste røykstovene ut gjennom gavlveggen og er ofte det einaste som særmerkjer ei røykstove utvendig, om ein då ser bort frå røykhatten på toppen av røykkanalen av tre som stikk opp over yttertaket og som leier røyken ut frå røykstoverommet.<ref>Nesholen, Birger: «Byggeskikken på Finnskogen : - unik i både norsk og nordisk perspektiv» (s. 165–178) i boken ''Livet på Finnskogen'' (red. Sven R. Gjems m.fl) Utgitt av Finnetunet, 1992. ISBN 82-91208-01-8</ref> Røykomnen er eit fenomenalt oppvarmingsprinsipp. Røykomnen er bygd opp av ei stor mengd naturstein mura saman med leire som bindemiddel. Når denne steinmassen blir varma opp gjennom fyring i omnen, fungerer han som varmemagasin som frigjer nok varme til å halda ein behageleg romtemperatur heile det neste døgnet. Røyken under oppfyringa veltar ut i rommet og legg seg som eit bølgjande teppe oppunder det brekte taket. På denne måten varmar røyken opp vegger og tak i rommet slik at også dei grove trematerialane verkar som varmekjelde i lang tid etter at elden er sløkt. Røykomnen vart fyrt ein gong i døgnet – vanlegvis om morgonen/formiddagen når folk likevel for det meste oppheldt seg utanfor rommet. Med fyring ein kort periode kvar dag i vinterhalvåret trongst sjølvsagt ikkje på langt nær så mykje ved som ved fyring i ordinær peis eller jernomn, for å halda ved like varmen i steinmassen, og fyringa trong heller ikkje å vera så langvarig. Den siste røykstova som var i tradisjonell bruk vart fråflytta så seint som 1964. ===== Badstove ===== {{detaljar|Badstove}} [[Fil:Karmenkynna 5.jpg|mini|Badstove ved Karmenkynna.]] Badstovebadinga har vore tradisjon på Finnskogen frå innvandringa og heilt fram til vår tid. Enkelte gardar har hatt bading i røykbadstove som ubroten tradisjon heilt opp til i dag, sjølv om det dei siste tiåra har vore meir spreidd og tilfeldig bading enn det det var tidlegare. Badstova er tradisjonelt ein lafta tømmerbygning, som tradisjonelt blir plassert på tilstrekkeleg avstand frå resten av husa på garden for å redusera risikoen for at brann i badstova spreier seg til resten av garden. Badstoveomnen er ein sjølvberande konstruksjon bygd opp av store steinar, med kvelvt eller flatt tak over holrommet inni omnen. På toppen av omnen blir det lagt mengder av små runde steinar. Når omnen blir fyrt går varmen og eldtungene opp imellom steinane i taket og sidene og varmar desse nær sagt frå alle sider. Det er raskare å gjennomvarme mange små steinar enn få store. Under badinga blir denne oppmagasinerte varmen frigjord i form av heit vassdamp når ein tømmer vatn på steinane på toppen av omnen. ===== Rie ===== [[Fil:Skansen 2019 19 46 38 578000.jpeg|mini|Rie sett opp ved [[Skansen]].]] Ordet «rie» kjem av det finske namnet på hustypen: ''riihi''. Ria er tørkehuset for svedje-rugen til finnane. Her stod rugbanda til tørk på stenger i rommet, eller dei stod på eit glissent «golv» mellom to etasjar i huset. På Finnskogen i Solør og [[Värmland]] har ria vore av eittromstypen; eit enkelt rom med røykomn i hjørnet innanfor døra i gavlveggen. Ria har vore kvadratisk med noko større grunnflate og med større høgd enn badstova. Ofte var dei bygd som einslege hus på svedjer som låg langt frå garden. Seinare kunne slike rier og den forlatne svedja der det voks gras bli utgangspunkt for busetjing og åkerdyrking. Namn som Rya, Svullrya, Riberget, Samuelsmorya og andre, kan visa til kvar det har stått rier. Det verker som om rier på Finnskogen er vorte brukt som tørkehus berre for utreska rug, og derfor berre i samanheng med svedjebruket, og at hustypen derfor forsvann nokså raskt etter at svedjebruket tok slutt. I tillegg til tørking kunne byrninga brukast til tresking med [[sliul]]. ==Skogfinnar i dag== Skogfinnane er i dag assimilerte i det større norske og svenske samfunnet, og språket er utdøytt. Dei siste kjende skogfinnane i Sverige som prata finsk flytande, var Johannes Johansson-Oinoinen (Nitahå-Jussi), daud i 1965,<ref>[https://digitaltmuseum.se/021017358852/nittaho-jussis-grav Gravsteinen til Nitahå-Jussi]</ref> og Karl Persson, daud i 1969. Alma Gustavsson frå Värmland, var fødd i 1896, og levde til innpå 1980-tallet. Den skogfinske kulturen lever framleis i Noreg og Sverige. På norsk side er ein fjerdedel av stadnamna i [[Grue kommune]] av finsk opphav.<ref>''East Norway and its Frontier'' – by Frank Noel Stagg, George Allen & Unwin, Ltd. 1956.</ref> Her feirar dei ogso [[Finnskogdagane]], der dei skipar [[Republikken Finnskogen]] kvart år, med eige flagg, president og regjering.<ref>Ostlendingen.no [http://www.ostlendingen.no/nyheter/sol%C3%B8r/republikkens-flagg-vaier-igjen-1.4601803 Republikkens flagg vaier igjen.] 12. juli 2008 (vitja 4. januar 2015)</ref> Forfattaren [[Åsta Holth]] var ei drivkraft bak denne feiringa.<ref>Finsk.no [http://www.finsk.no/index.php/no/norge/sor-norge/finnskogen-i «Forfatteren Åsta Holth (av slekten Lehmoinen) utviklet i protest republikken Finnskogen for snart 40 år siden, med et eget langsmalt svart og grønt korsflagg, egen regjering og egen bonad.» ] Jorma Inki, fhv Finsk ambassadør i Oslo</ref> Ho står også bak dagens Finnskogsbunad.<ref>Åsta Holth [http://urn.nb.no/URN:NBN:no-nb_digibok_2007061904005 Piga. Selvbiografi, Oslo 1979] [http://urn.nb.no/URN:NBN:no-nb_digibok_2007061904005#149 side 144-45] «Eg har ikkje dikta noen bunad, eg har leita opp den som har vori,.» ... «fotografier av Nils Keyland» ... ««Spising av nävgröt och flesk» hette fotoet»</ref><ref>[http://digitaltmuseum.se/011013836134 Fotografi av Nils Keyland. :Spisning av nävgröt och stekt fläsk i en värmländsk-finsk rökstuga. Grötbitarna doppas i fläskpannan, och för varje munsbit gröt bites ett stycke av fläsket, som hålles i andra handen. Bakom pannan står grötkoppen och längst bak på bordet ett svarvat träfat med mjölk att njuta till efterrätt.] Digitalmuseum.se.</ref> Skogfinnane vart i 1998 vedtekne som ein av dei nasjonale minoritetane i Noreg (attmed [[kvener]], [[romanifolk]], [[Sigøynarar|rom]] og [[jødar]]).<ref>{{Kjelde www|url=https://snl.no/skogfinner|tittel=skogfinner – Store norske leksikon|vitja=2016-04-27|verk=Store norske leksikon}}</ref> Skogfinnane fekk sitt offisielle flagg i samarbeid av skogfinske organisasjonar i Noreg og Sverige, som vart offentleggjort 29. desember 2022.<ref>{{Citation|title=Skogfinner har nå fått eget flagg|url=https://www.nrk.no/tromsogfinnmark/skogfinner-har-na-fatt-eget-flagg-1.16236883|website=NRK|date=2022-12-29|accessdate=2023-08-10|language=nb-NO|last=NRK}}</ref> Det er skipa [[kulturhistoriske museum]], i Noreg [[Norsk Skogfinsk Museum]] på Finnskogen, som tek vare på bygningar, gjenstandar og anna materiale som kan kaste ljos over livsvilkåra til skogfinnane og innvandringssoga deira, og gje grunnlag for forsking. Det vart vedteke finansiering til eit større skogfinsk museum i 2023. == Litteratur == [[Fil:Fremmed_Blod_cover_Marte_Hallem.jpg|mini|''Fremmed Blod'' av Marte Hallem. ]] ; Sakprosa * Maud Wedin: ''Det skogfinska kulturarvet.'' Utgitt av [[Finnsam]] i samarbeid med Finnbygdens förlag. Falun (2001) * Berit Sagen Ramsfjell: «Finneinnvandringen». ''Asker og Bærum historielags årbok'' nr. 46 (2006) * Olav Tveter: ''Rugfinnene i Hurdal''. Romerike historielags årbok VII (1970) * Tuula Eskeland : ''Fra Diggasborrå til Diggasbekken, finske stedsnavn på de norske Finnskogene''. Universitetet i Oslo (1994) * {{ Kjelde bok | forfattar = Iversen, Ragnvald | utgjeve år = 1959 | tittel = Finsk på norsk grunn | stad = Trondheim | forlag = I kommisjon hos F. Bruns Bokhandel | url = http://urn.nb.no/URN:NBN:no-nb_digibok_2017022748007 | side = }} * Olaf Lindtorp: ''Fra Finnskogene i Solør og Vermland.'' ''Beretninger og folkeminne fra grensebygdene''. Kongsvinger, 1943-54. Tre bind. * Erik Opsahl og Harald Winge: ''Finnemanntallet for 1686''. Norsk historisk kjeldeskrift-institutt, Oslo (1990) * Albrekt Segerstedt: ''Segerstedts samling : skogsfinnarna i Skandinavien : en kommenterad och illustrerad källutgåva''. Manus fra 1890 utgitt med kommentarer av Arne Vannevik og Maud Wedin. Falun, [[FINNSAM]] och Finnbygdens Förlag, 2006. ISBN 9188644103 * Kari Tarkiainen: «Svedjefinnarnas bosättningsperiod i mellansvenska skogar». I: ''Finnarnas historia i Sverige.'' ''Band 1: Inflyttarna från Finland under det gemensamma rikets tid''. Helsingfors: Finska historiska samfundet (1990). * {{Cite book |last=Per Martin Tvengsberg |url= |title=Svedjebruk |publisher=Norsk Skogfinsk Museum |isbn=978-82-93036-00-5 |editor-last= |edition= |volume= |location=Grue Finnskog |page= |language= |chapter= |id= |ref=}} * {{Cite book |last=[[Kristian Østberg]] |url= |title=Finnskogene i Norge |publisher=[Solør-Odal historielag] |isbn=8271040340 |location=Grue |page= |chapter=}}. Først utgitt i [[Norsk Geografisk Tidsskrift|Norsk geografisk tidsskrift]] 1931-39 * {{Cite book |last=[[Trygve Christensen]] |url= |title=Skogfinner og finnskoger |publisher=Eget forlag |isbn=9788299291637 |location= |page= |chapter=}} * {{Cite book |last=[[Marte Hallem]] |url=http://urn.nb.no/URN:NBN:no-nb_pliktmonografi_000002111 |title=Fremmed blod |publisher=Scene midt |isbn=9788269253108 |location=Verdal |page=}} ; Skjønnlitteratur * {{Cite book |last=[[Britt Karin Larsen]] |url= |title=Det vokser et tre i Mostamägg |publisher=Cappelen Damm |isbn=9788202300449 |location=Oslo |page= |chapter=}} * {{Cite book |last=Britt Karin Larsen |url= |title=Himmelbjørnens skog |publisher=Cappelen Damm |isbn=9788202336448 |location=Oslo |page= |chapter=}} * Fleire romanar av [[Åsta Holth]] == Kjelder == {{reflist}} {{refopning}} *[https://www.skogfinskmuseum.no/aktuelt-og-nyheter/2022/12/det-skogfinske-flagget-er-valgt Norsk Skogfinsk museum: Her er det skogfinske flagget!] *[https://www.nrk.no/innlandet/nytt-skogfinsk-museum-pa-svullrya-i-grue-kan-bygges-og-skogfinnene-skal-fa-vise-fram-sin-kulturarv-1.16404664 NRK.no: Pengene er sikret: Nå kan byggingen av skogfinsk museum starte] *[https://www.regjeringen.no/contentassets/9b737d2114904b379fd4436c9a9bd1af/nn-no/pdfa/stm200020010015000dddpdfa.pdf Regjeringa: Nasjonale minoritetar i Noreg - Om statleg politikk overfor jødar, kvener, rom, romanifolket og skogfinnar] ---- *''Denne artikkelen bygger på «[[:no:Skogfinner|Skogfinner]]» frå {{Wikipedia-utgåve|no}}, den 10. august 2023 og 18. april 2024.'' {{refslutt}} {{refopning}} *''Denne artikkelen bygger på «[[:sv:Skogsfinnar|Skogsfinnar]]» frå {{Wikipedia-utgåve|sv}}, den 18. april 2024.'' {{refslutt}} ==Bakgrunnsstoff== *[https://snl.no/skogfinner snl.no: Skogfinner] *[http://www.skogfinskmuseum.no/ Norsk Skogfinsk Museum] *[http://www.finnskogsmuseet.se/ Finnskogsmuseet i Skräddrabo i Sverige] *[https://varmlandsmuseum.se/besok-oss/filialer/torsby-finnskogscentrum/ Torsby Finnskogscentrum i Sverige, ei avdeling av Värmlands Museum] {{Autoritetsdata}} [[Kategori:Skogfinnar| *]] [[Kategori:Emne knytte til skogfinnar]] [[Kategori:Folkegrupper i Sverige]] [[Kategori:Norske urfolk og nasjonale minoritetar]] [[Kategori:Utvalde artiklar 2024]] 5r9a3jrhr8zmjeswrw1rgxgehsj4bm8 0 358988 3675173 3224399 2026-09-28T09:46:20Z Sigmundg 835 Oppdatering 3675173 wikitext text/x-wiki {{infoboks biografi}} '''Johan Buttedahl''' ({{levde|5. oktober|1935|28. september|2026|Buttedahl}}) var ein norsk tannlækjar og politikar, fødd i [[Drammen]]. Han var [[stortingsrepresentant]] frå [[Buskerud]] og for [[Senterpartiet]] i tida frå 1981 til 1989, parlamentarisk leiar 1983-89. Perioden 1983 til -87 var han nestformann i Senterpartiet. Far til Buttedahl var gardbrukar. Sjølv gjekk han Gjerdes Handelsskole i Drammen i 1954 og befalsskulen til [[Hæren]]s Transportkorps og Hærens Intendantur i 1955. I 1958 byrja han studere [[odontologi]], og vart i 1964 cand.odont. etter å ha studert i [[Bonn]] og i [[Bergen]]. Sidan var han distriktstannlækjar 1964-66 i [[Brøstadbotn]] i [[Troms]], og 1966-81 i [[Hokksund]] i Buskerud. Buttedahl var medlem av formannskapet i [[Øvre Eiker]] frå 1972 til 1981. 1980-81 var han fylkestingsmedlem i Buskerud. Hausten 1981 vart han vald inn på [[Stortinget]] for Senterpartiet i Buskerud. På Stortinget var han sekretær i Sosialkomiteen til juni 1983. Då Senterpartiet i dei dagar gjekk inn i [[Willoch-regjeringa]], vart han flytta over i Utanriks- og konstitusjonskomiteen, der han var medlem til han i 1989 sa farvel til Tinget. Partiformannen [[Johan J. Jakobsen]] var ein av dei som då vart statsråd, så etter at Buttedahl om våren 1983 hadde vorte vald til nestformann i Senterpartiet, var det naturleg at han tok over som parlamentarisk leiar i Stortinget, eit verv han hadde til han slutta som tingmann. Buttedahl var frå 1989 til 2001 fylkestannlækjar i Buskerud. Jamsides var han medlem i Forsvarskommisjonen av 1990, nestleiar 1994-2001 i [[Kringkastingsrådet]], riksrevisor og nestleiar 1994-98 i [[Riksrevisjonen]] og 1997-2004 ordførar i representantskapet i [[Selskabet for Norges Vel]]. ==Kjelder== *[https://www.stortinget.no/no/Representanter-og-komiteer/Representantene/Representantfordeling/Representant/?perid=JOBU Stortingsbiografi] {{autoritetsdata}} [[Kategori:Norske tannlegar]] [[Kategori:Stortingsrepresentantar 1981-1985]] [[Kategori:Stortingsrepresentantar 1985-1989]] [[Kategori:Folk frå Øvre Eiker]] hbqqxrdxn2xgzuk4d011ud2ys0lndy9 0 362398 3674967 3132400 2026-09-27T12:17:07Z HerVal7752 105842 Geoboks 3674967 wikitext text/x-wiki {{geoboks|kommune |bilete = Marrubiu - Panorama (02).JPG |provins = [[provinsen Oristano|Oristano]] |region = Sardinia |høgd = 7 |postnummer = 09094 |retningsnummer = 0783 }} '''Marrubiu''' ([[sardisk]] ''Marrùbiu'') er ein [[Kommunar i Italia|kommune]] i [[Italia]] som ligg i [[provinsen Oristano]] i [[Regionar i Italia|regionen]] [[Sardinia]]. Han har om lag 4&nbsp;600 innbyggjarar. Kommunen dekkjer eit område på 61,24&nbsp;km²<ref>{{språkikon|it}} [http://www.istat.it/it/files/2015/04/Altitudini_comuni_DEM.zip Istituto nazionale di statistica - ''Superficie territoriale per zona altimetrica'']</ref> og ligg i ei høgd på 7 meter over havet. == Kjelder == {{fotnoteliste}} ==Bakgrunnsstoff== {{commonskat}} *{{offisiell nettstad}} {{Geografispire}} {{Kommunar i provinsen Oristano}} {{Autoritetsdata}} [[Kategori:Kommunar i provinsen Oristano]] 8u9yipvbjsg3uluj6eo4cfq80r8rtd2 0 362399 3674970 3132401 2026-09-27T12:18:06Z HerVal7752 105842 Geoboks 3674970 wikitext text/x-wiki {{geoboks|kommune |provins = [[provinsen Oristano|Oristano]] |region = Sardinia |høgd = 129 |postnummer = 09090 |retningsnummer = 0783 }} '''Masullas''' ([[sardisk]] ''Masùddas'') er ein [[Kommunar i Italia|kommune]] i [[Italia]] som ligg i [[provinsen Oristano]] i [[Regionar i Italia|regionen]] [[Sardinia]]. Han har kring 1&nbsp;000 innbyggjarar. Kommunen dekkjer eit område på 18,68&nbsp;km²<ref>{{språkikon|it}} [http://www.istat.it/it/files/2015/04/Altitudini_comuni_DEM.zip Istituto nazionale di statistica - ''Superficie territoriale per zona altimetrica'']</ref> og ligg i ei høgd på 129 meter over havet. == Kjelder == {{fotnoteliste}} ==Bakgrunnsstoff== {{commonskat}} *{{offisiell nettstad}} {{Geografispire}} {{Kommunar i provinsen Oristano}} {{Autoritetsdata}} [[Kategori:Kommunar i provinsen Oristano]] 6lpj7nfxrkere70dev8a4nm8chfbu59 0 362400 3674971 3132402 2026-09-27T12:19:23Z HerVal7752 105842 Geoboks 3674971 wikitext text/x-wiki {{geoboks|kommune |provins = [[provinsen Oristano|Oristano]] |region = Sardinia |høgd = 72 |postnummer = 09070 |retningsnummer = 0783 }} '''Milis''' ([[sardisk]] ''Mìris'') er ein [[Kommunar i Italia|kommune]] i [[Italia]] som ligg i [[provinsen Oristano]] i [[Regionar i Italia|regionen]] [[Sardinia]]. Han har ikring 1&nbsp;400 innbyggjarar. Kommunen dekkjer eit område på 18,67&nbsp;km²<ref>{{språkikon|it}} [http://www.istat.it/it/files/2015/04/Altitudini_comuni_DEM.zip Istituto nazionale di statistica - ''Superficie territoriale per zona altimetrica'']</ref> og ligg i ei høgd på 72 meter over havet. == Kjelder == {{fotnoteliste}} ==Bakgrunnsstoff== {{commonskat}} *{{offisiell nettstad}} {{Geografispire}} {{Kommunar i provinsen Oristano}} {{Autoritetsdata}} [[Kategori:Kommunar i provinsen Oristano]] t9ibcxjmo14advt559hgzzdkx9z846j 0 362401 3674972 3132403 2026-09-27T12:20:28Z HerVal7752 105842 Geoboks 3674972 wikitext text/x-wiki {{geoboks|kommune |bilete = Modolo - Panorama (02).JPG |provins = [[provinsen Oristano|Oristano]] |region = Sardinia |høgd = 134 |postnummer = 08019 |retningsnummer = 0785 }} '''Modolo''' ([[sardisk]] ''Mòdolo'') er ein [[Kommunar i Italia|kommune]] i [[Italia]] som ligg i [[provinsen Oristano]] i [[Regionar i Italia|regionen]] [[Sardinia]]. Han har rundt 170 innbyggjarar. Kommunen dekkjer eit område på 2,47&nbsp;km²<ref>{{språkikon|it}} [http://www.istat.it/it/files/2015/04/Altitudini_comuni_DEM.zip Istituto nazionale di statistica - ''Superficie territoriale per zona altimetrica'']</ref> og ligg i ei høgd på 134 meter over havet. == Kjelder == {{fotnoteliste}} ==Bakgrunnsstoff== {{commonskat}} *{{offisiell nettstad}} {{Geografispire}} {{Kommunar i provinsen Oristano}} {{Autoritetsdata}} [[Kategori:Kommunar i provinsen Oristano]] mn8xf4h4zkfkau1xjb14m4qjcshe7rk 0 362402 3674973 3132435 2026-09-27T12:21:48Z HerVal7752 105842 Geoboks 3674973 wikitext text/x-wiki {{geoboks|kommune |provins = [[provinsen Oristano|Oristano]] |region = Sardinia |høgd = 265 |postnummer = 09080 |retningsnummer = 0783 }} '''Mogorella''' ([[sardisk]] ''Mogorèdda'') er ein [[Kommunar i Italia|kommune]] i [[Italia]] som ligg i [[provinsen Oristano]] i [[Regionar i Italia|regionen]] [[Sardinia]]. Han har kringom 400 innbyggjarar. Kommunen dekkjer eit område på 17,06&nbsp;km²<ref>{{språkikon|it}} [http://www.istat.it/it/files/2015/04/Altitudini_comuni_DEM.zip Istituto nazionale di statistica - ''Superficie territoriale per zona altimetrica'']</ref> og ligg i ei høgd på 265 meter over havet. == Kjelder == {{fotnoteliste}} ==Bakgrunnsstoff== {{commonskat}} *{{offisiell nettstad}} {{Geografispire}} {{Kommunar i provinsen Oristano}} {{Autoritetsdata}} [[Kategori:Kommunar i provinsen Oristano]] il0kbzhmkv0bqj2nxu69eh0pv1w2199 0 362403 3674974 3132436 2026-09-27T12:23:08Z HerVal7752 105842 Geoboks 3674974 wikitext text/x-wiki {{geoboks|kommune |bilete = Mogoro, panorama (01).jpg |provins = [[provinsen Oristano|Oristano]] |region = Sardinia |høgd = 136 |postnummer = 09095 |retningsnummer = 0783 }} '''Mogoro''' ([[sardisk]] ''Mòguru'') er ein [[Kommunar i Italia|kommune]] i [[Italia]] som ligg i [[provinsen Oristano]] i [[Regionar i Italia|regionen]] [[Sardinia]]. Han har omkring 3&nbsp;900 innbyggjarar. Kommunen dekkjer eit område på 48,99&nbsp;km²<ref>{{språkikon|it}} [http://www.istat.it/it/files/2015/04/Altitudini_comuni_DEM.zip Istituto nazionale di statistica - ''Superficie territoriale per zona altimetrica'']</ref> og ligg i ei høgd på 136 meter over havet. == Kjelder == {{fotnoteliste}} ==Bakgrunnsstoff== {{commonskat}} *{{offisiell nettstad}} {{Geografispire}} {{Kommunar i provinsen Oristano}} {{Autoritetsdata}} [[Kategori:Kommunar i provinsen Oristano]] oqpfbbwqvzn7sl92ki4odui8cz7ymwv 0 362404 3674975 3132437 2026-09-27T12:24:20Z HerVal7752 105842 Geoboks 3674975 wikitext text/x-wiki {{geoboks|kommune |bilete = Montresta, panorama (01).jpg |provins = [[provinsen Oristano|Oristano]] |region = Sardinia |høgd = 410 |postnummer = 08010 |retningsnummer = 0785 }} '''Montresta''' ([[sardisk]] ''Montrèsta'') er ein [[Kommunar i Italia|kommune]] i [[Italia]] som ligg i [[provinsen Oristano]] i [[Regionar i Italia|regionen]] [[Sardinia]]. Han har kring 450 innbyggjarar. Kommunen dekkjer eit område på 31,16&nbsp;km²<ref>{{språkikon|it}} [http://www.istat.it/it/files/2015/04/Altitudini_comuni_DEM.zip Istituto nazionale di statistica - ''Superficie territoriale per zona altimetrica'']</ref> og ligg i ei høgd på 410 meter over havet. == Kjelder == {{fotnoteliste}} ==Bakgrunnsstoff== {{commonskat}} *{{offisiell nettstad}} {{Geografispire}} {{Kommunar i provinsen Oristano}} {{Autoritetsdata}} [[Kategori:Kommunar i provinsen Oristano]] nh6vtpuyvl09b7i2iijsihslibyndvz 0 362405 3674976 3132438 2026-09-27T12:25:28Z HerVal7752 105842 Geoboks 3674976 wikitext text/x-wiki {{geoboks|kommune |bilete = Morgongiori - Panorama (01).jpg |provins = [[provinsen Oristano|Oristano]] |region = Sardinia |høgd = 351 |postnummer = 09090 |retningsnummer = 0783 }} '''Morgongiori''' ([[sardisk]] ''Mragaxòri''&#8239;) er ein [[Kommunar i Italia|kommune]] i [[Italia]] som ligg i [[provinsen Oristano]] i [[Regionar i Italia|regionen]] [[Sardinia]]. Han har rundt 660 innbyggjarar. Kommunen dekkjer eit område på 45,2&nbsp;km²<ref>{{språkikon|it}} [http://www.istat.it/it/files/2015/04/Altitudini_comuni_DEM.zip Istituto nazionale di statistica - ''Superficie territoriale per zona altimetrica'']</ref> og ligg i ei høgd på 351 meter over havet. == Kjelder == {{fotnoteliste}} ==Bakgrunnsstoff== {{commonskat}} *{{offisiell nettstad}} {{Geografispire}} {{Kommunar i provinsen Oristano}} {{Autoritetsdata}} [[Kategori:Kommunar i provinsen Oristano]] nyh6od14x3ug9jp0d3vqpmr5v1kgwkb 0 362770 3674978 3132533 2026-09-27T12:27:12Z HerVal7752 105842 Geoboks 3674978 wikitext text/x-wiki {{geoboks|kommune |provins = [[provinsen Oristano|Oristano]] |region = Sardinia |høgd = 57 |postnummer = 09070 |retningsnummer = 0783 }} '''Narbolia''' ([[sardisk]] ''Narabuìa'') er ein [[Kommunar i Italia|kommune]] i [[Italia]] som ligg i [[provinsen Oristano]] i [[Regionar i Italia|regionen]] [[Sardinia]]. Han har ikring 1&nbsp;650 innbyggjarar. Kommunen dekkjer eit område på 40,5&nbsp;km²<ref>{{språkikon|it}} [http://www.istat.it/it/files/2015/04/Altitudini_comuni_DEM.zip Istituto nazionale di statistica - ''Superficie territoriale per zona altimetrica'']</ref> og ligg i ei høgd på 57 meter over havet. == Kjelder == {{fotnoteliste}} ==Bakgrunnsstoff== {{commonskat}} *{{offisiell nettstad}} {{Geografispire}} {{Kommunar i provinsen Oristano}} {{Autoritetsdata}} [[Kategori:Kommunar i provinsen Oristano]] 9c1aow63ld8u22h1agjy56cyvb2kwev 4 379115 3675090 3246347 2026-09-27T19:40:19Z Nimmzo 159426 /* lead section */ +syntaxhighlight /* Sjå òg */ +[[Spesial:Prefiksindeks/Modul:]] 3675090 wikitext text/x-wiki [[programmeringsspråket Lua|Lua]] er eit programmingsspråk som er tilgjengeleg på Wikipedia gjennom [[mw:Extension:Scribunto|Scribunto-utvidinga]] i modul-namnerommet. Lua-kode kan nyttast i malar gjennom å nytta konstruksjonen <syntaxhighlight lang="lua" inline>{{#køyr:}}</syntaxhighlight> i malkjelda. == Sjå òg == * [[Spesial:Prefiksindeks/Modul:]] liste over Lua-modular [[Kategori:Wikipedia-administrasjon]] 632eruyo3ht1jg3wgasn5h1ou12lirx 0 396788 3675076 3664606 2026-09-27T19:00:09Z Nimmzo 159426 /* Referansar */ Fixed Cite has empty unknown parameter: |kommentar= 3675076 wikitext text/x-wiki {{Taksoboks-pluss | status = lc | status_noreg = lc | filnamn = Dactylorhiza incarnata - kahkjaspunane sõrmkäpp Pakri.jpg | biletstorleik = 240 px | bilettekst = Engmarihand (underarten grasmarihand) | rike = [[Plantar|Planteriket]] | klasse = [[Einfrøblada plantar|Einfrøblada]] | orden = [[Aspargesordenen]] | familie = [[Orkidéfamilien]] | slekt l = [[Dactylorhiza]] | art = D. incarnata | vitskapleg namn = Dactylorhiza incarnata | klassifisert av = (L.) Soó | underliste = Underartar | underliste innhald = [[grasmarihand]] (ssp. ''incarnata'') *[[dynemarihand]] (ssp. ''coccinea'') | habitat=[[myr]], [[strandeng]], [[sanddyne]] | utbreiing=[[Eurasia]]}} '''Engmarihand''' (''Dactylorhiza incarnata'') er ei [[Planter|plante]] i [[marihandslekta]] ''Dactylorhiza'' i [[orkidéfamilien]] (marihandfamilien).<ref name="adb"/> I&nbsp;[[Norsk raudliste for artar]] (2021) er ho vurdert som livskraftig (LC).<ref name="adb-rl"/> == Utsjånad == Fargen på blomane til engmarihand kan variere i farge frå mørk rosa og raudfiolett til nesten heilt kvit. Einskildblomane har relativt smal, svakt tredelt leppe med mørkare strekteikningar eller prikkar. Støtteblada til einskildblomane er lange og kraftige, og dei er derfor gjerne godt synlege som grøne, brunlege eller raudlege innslag i akset. Engmarihand kan bli opp mot 40 centimeter høg. Stilken er tjukk og hol, og blada er lysegrøne og uflekka, utanom hos blodmarihand. == Systematikk == Artsdatabanken bruker prinsipielt separate namn på ulike taksonomiske nivå. Her har ein vald å bruke det innarbeidde namnet engmarihand på arten og gi eit nytt namn til [[nominatunderart]]en, som har fått det lite innarbeidde namnet grasmarihand. Som oftast vil det vere denne underarten som er meint når ein bruker namnet engmarihand.<ref name="adb"/> Ein har tidlegare rekna med ein underart [[blodmarihand]] (''Dactylorhiza incarnata'' ssp. ''cruenta''), men i den 8. utgåva av ''[[Norsk flora]]'' er denne rekna som ein type av grasmarihand,<ref name="lid8"/> og blodmarihand står no i Artsdatabanken som varieteten ''D. incarnata'' var. ''cruenta''.<ref name="adb"/> Underartane i Noreg er:<ref name="adb"/> *[[grasmarihand]] ([[nominatunderart]]en ''D. incarnata'' ssp. ''incarnata'') *[[dynemarihand]] (''D. incarnata'' ssp. ''coccinea'') I Norden finn vi elles: *[[voksmarihand]] (''D. incarnata'' ssp. ''ochroleuca''), i Sverige (ganske vanleg, ikkje vurdert separat for raudlista)<ref name="adb-se2"/> og Danmark (EN)<ref name="adb-dk2"/> I Danmark har det, i tillegg til underarten [[dynemarihand]] og varieteten [[voksmarihand]] vore gjort einskildfunn av ei form:<ref name="adb-dkx"/> * ''D.&nbsp;incarnata'' f. ''hyphaematodes'' (dansk namn ''finprikket gøgeurt'', ikkje raudlistevurdert) Det finst fleire underartar på Dei britiske øyane, men utbreiinga av dei ulike underartane er ikkje fullt ut klarlagd:<ref name="GB Red List"/> *[[Dactylorhiza incarnata ssp. pulchella|''D. incarnata'' ssp. ''pulchella'']] *[[Dactylorhiza incarnata ssp. gemmana|''D. incarnata'' ssp. ''gemmana'']] I Latvia er grasmarihand rekna som eigen art ved sidan av [[blodmarihand]], medan [[voksmarihand]] er rekna som underart.<ref name="Latvijas daba"/> I Litauen er alle desse tre plasserte på artsnivå, og der er grasmarihand ført opp med underartane ''D.&nbsp;incarnata'' ssp. ''incarnata'', ''D.&nbsp;incarnata'' ssp. ''serotina'' og ''D.&nbsp;incarnata'' ssp. ''haematodes''.<ref name="Litauen"/> I Estland er dei to siste, saman med eit par andre, rekna som varietetar av engmarihand.<ref name="eElurikkus-liste"/> I Nederland skil ein mellom underartane ''D.&nbsp;incarnata'' ssp. ''incarnata'', ''D.&nbsp;incarnata'' ssp. ''coccinea'' og ''D.&nbsp;incarnata'' ssp. ''lobelii''.<ref name="Benelux"/> I Belgia reknar ein grasmarihand og dynemarihand (med namnet ''D.&nbsp;incarnata'' var. ''lobelii'') som varietetar.<ref name="Waarnemingen1"/><ref name="Waarnemingen2"/> I Luxembourg har ein nyleg skildra ein ny underart [[Dactylorhiza incarnata ssp. cungsii|''D. incarnata'' ssp. ''cungsii'']]. I ''Field Guide to the Orchids of Europe and the Mediterranean'' (2019) har ein gått heilt bort frå å definere underartar for denne arten. I tillegg til å rekne blodmarihand og voksmarihand som varietetar, er òg ssp. ''coccinea'' og ssp. ''lobelii'' slått saman og gitt status som varieteten ''D.&nbsp;incarnata'' var. ''dunensis''.<ref name="orchidsEurope"/> I ''Plants of the World Online'' held ein fast ved dynemarihand, voksmarihand, blodmarihand, ssp. ''pulchella'' og ssp. ''gemmana'' som underartar og reknar med desse underartane:<ref name="powo"/> *''D. incarnata'' subsp. ''cilicica'' <small>(Klinge) H.Sund.</small>: Midtausten, Sentral-Asia *[[dynemarihand|''D. incarnata'' subsp. ''coccinea'']] <small>(Pugsley) Soó</small> *[[blodmarihand|''D. incarnata'' subsp. ''cruenta'']] <small>(O.F.Müll.) P.D.Sell</small> *[[Dactylorhiza incarnata ssp. cungsii|''D. incarnata'' subsp. ''cungsii'']] <small>(Kreutz)</small> *[[Dactylorhiza incarnata ssp. gemmana|''D. incarnata'' subsp. ''gemmana'']] <small>(Pugsley) P.D.Sell</small> *[[Grasmarihand|''D. incarnata'' subsp. ''incarnata'']] *''D. incarnata'' nothosubsp. ''krylovii'' <small>(Soó) M.H.J.van der Meer</small>: Frankrike, Sibir<br/><small>hybriden mellom [[blodmarihand]] og [[grasmarihand]]: ''D. incarnata'' subsp. ''cruenta'' × ''D. incarnata subsp. incarnata''</small> *[[Voksmarihand|''D. incarnata'' subsp. ''ochroleuca'']] <small>(Wüstnei ex Boll) P.F.Hunt & Summerh.</small> *[[Dactylorhiza incarnata ssp. pulchella|''D. incarnata'' subsp. ''pulchella'']] <small>(Druce) Soó</small> *''D. incarnata'' nothosubsp. ''versicolor'' <small>(J.C.Schmidt ex Lüscher) Potucek</small>: Tyskland, Østerrike<br/><small>hybriden mellom [[blodmarihand]] og [[voksmarihand]]: ''D. incarnata'' subsp. ''incarnata'' × ''D. incarnata subsp. ochroleuca''</small> == Utbreiing == Engmarihand er ein relativt vanleg orkidé i Noreg, først og fremst på Austlandet og i Midt-Noreg, så meir og meir spreidd nord til grensa mot Finnmark. Han trivst på kalkrik [[myr]] eller [[strandeng]]. Underarten dynemarihand veks i [[sanddyne]]landskap på Sørvestlandet. Arten er i tilbakegang på grunn av tap av habitat gjennom øydelegging av myrer, og var kom i 2006 inn på [[Norsk raudliste for artar]] som nær truga (NT). I seinere utgåver av raudlista er arten vurdert som livskraftig (LC).<ref name="adb-rl"/> Arten finst òg i Sverige (status LC, svensk namn ''ängsnycklar''),<ref name="adb-se"/> i Danmark (LC, dansk namn ''kødfarvet gøgeurt'')<ref name="adb-dk"/> og i Finland (NT, finsk namn ''punakämmekkä'').<ref name="adb-fi"/> Engmarihand (engelsk namn ''early marsh orchid'') har vore vanleg over det meste av Dei britiske øyane. I den britiske raudlista er arten oppgradert frå livskraftig til nær truga (NT) i 2025 på grunn av nedgang i bestanden,<ref name="GB Red List"/> medan han lokalt i England og Wales framleis har status som livskraftig (LC),<ref name="EN Red List"/><ref name="CY Red List"/> og han er ikkje nemnd for tiltak i Skottland.<ref name="SC Red List"/> I den irske raudlista har arten status som livskraftig (LC).<ref name="IR Red List"/> Fordelinga på underartar er ikkje fullt ut klarlagd. I [[Baltikum]] varierer den systematiske handsaminga av artar og underartar frå land til land, men [[grasmarihand]] som art eller [[nominatunderart]] er vanleg i heile området.<ref name="eElurikkus"/><ref name="Latvijas daba"/><ref name="Litauen"/> I Benelux veks arten (nederlandsk namn ''vleeskleurige orchis'', fransk namn ''orchis incarnat'') spreidd i Nederland, men er i tilbakegang. I [[Flandern]] i Belgia veks han spreidd, og han er svært sjeldan i [[Vallonia]].<ref name="Benelux"/><ref name="Waarnemingen_kart"/> I den nederlandske raudlista er arten rekna som sårbar (VU, ''kwetsbaar''),<ref name="RodeLijstNL"/> I Belgia er han rekna som nær truga (NT, ''bijna in gevaar'') i Flandern og kritisk truga (CR, ''en danger critique'') i Vallonia.<ref name="RodeLijstFL"/><ref name="Wallonnes"/> I Luxembourg er han nedgradert frå kritisk truga til sterkt truga (EN), medan den nye underarten [[Dactylorhiza incarnata ssp. cungsii|''D. incarnata'' ssp. ''cungsii'']] er rekna som kritisk truga.<ref name="RedListLux"/> I Tyskland er arten (tysk namn ''Fleischrotes Knabenkraut'') rekna som sårbar (VU, ''gefährdet'').<ref name="Rote List"/> I Polen er arten (polsk namn ''kukułka krwista'') ikkje raudlistevurdert, men [[nominatunderart]]en ''D. incarnata'' subsp. ''incarnata'' (''kukułka krwista typowa'') er rekna som nær truga (NT, ''bliski zagrożenia'').<ref name="Czerwona"/><ref name="Przyroda"/> == Referansar == {{refopning}} <references> <ref name="powo">{{Kilde www |url = https://powo.science.kew.org/taxon/urn:lsid:ipni.org:names:626620-1 |tittel = PoWO: ''Dactylorhiza incarnata'' |besøksdato = 2023-02-07 |utgiver = Plants of the World Online }}</ref> <ref name="adb">{{Kilde www |url = https://www.artsdatabanken.no/taxon/_/99499 |tittel = Artsdatabanken: Artsopplysningar engmarihand |besøksdato = 2022-02-24 |utgiver = Artsdatabanken }}</ref> <ref name="adb-rl">{{Kilde www |url = https://artsdatabanken.no/lister/rodlisteforarter/2021/26099 |tittel = Raudlista: Engmarihand |besøksdato = 2022-02-24 |utgiver = Artsdatabanken |dato = 2021-11-24 }}</ref> <ref name="adb-se2">{{Kilde www |url = https://artfakta.se/taxa/223585/information |tittel = Artfakta: Vaxnycklar ''Dactylorhiza incarnata'' var. ''ochroleuca'' |besøksdato = 2022-02-24 |utgiver = Artdatabanken }}</ref> <ref name="adb-dk2">{{Kilde www |url = https://www.naturbasen.dk/art/5195/hvidgul-goegeurt |tittel = Naturbasen: Hvidgul Gøgeurt ''Dactylorhiza incarnata'' var. ''ochroleuca'' |besøksdato = 2022-02-24 |utgiver = Naturbasen }}</ref> <ref name="adb-se">{{Kilde www |url = https://artfakta.se/taxa/219788/information |tittel = Artfakta: Ängsnycklar ''Dactylorhiza incarnata'' |besøksdato = 2022-03-07 |utgiver = Artdatabanken }}</ref> <ref name="adb-dk">{{Kilde www |url = https://www.naturbasen.dk/art/1879/koedfarvet-goegeurt |tittel = Naturbasen: Kødfarvet Gøgeurt ''Dactylorhiza incarnata'' |besøksdato = 2022-02-24 |utgiver = Naturbasen }}</ref> <ref name="adb-dkx">{{Kilde www |url = https://www.naturbasen.dk/art/8561/finprikket-goegeurt |tittel = Naturbasen: Finprikket Gøgeurt ''Dactylorhiza incarnata'' f. ''hyphaematodes'' |besøksdato = 2024-03-01 |utgiver = Naturbasen }}</ref> <ref name="adb-fi">{{Kilde www |url = https://laji.fi/en/taxon/MX.40068 |tittel = LAJI: ''Dactylorhiza incarnata'' |besøksdato = 2022-03-07 |utgiver = LAJI.FI }}</ref> <ref name="GB Red List">{{Kjelde www |url = https://bsbi.org/media/pages/learn/publications/other-books/f59a032ddc-1763470032/strohetal.2025_supp.info.xlsx |tittel = A New Vascular Plant Red List for Great Britain |utgjevar = Botanical Society of Britain & Ireland |format = XSLX |dato = 2025 |vitja = 15. juli 2026 }}</ref> <ref name="EN Red List">{{Kjelde www |url = https://bsbi.org/wp-content/uploads/dlm_uploads/England_Red_List_1.pdf |tittel = A Vascular Plant Red List for England |utgjevar = Botanical Society of Britain & Ireland |dato = 2014 |vitja = 9. mars 2022 }}</ref> <ref name="SC Red List">{{Kjelde www |url = https://www.gov.scot/publications/scottish-biodiversity-list/ |tittel = Scottish Biodiversity List |utgjevar = Scotland's Nature Agency / Buidheann Nàdair na h-Alba |dato = 2020 |vitja = 9. mars 2022 }}</ref> <ref name="CY Red List">{{Kjelde www |url = https://www.plantlife.org.uk/wp-content/uploads/2023/04/A-Vascular-Plant-Red-Data-List-for-Wales.pdf |tittel = A Vascular Plant Red Data List for Wales / Rhestr o Blanhigion Fasgwlaidd Data Coch ar gyfer Cymru |utgjevar = Plantlife Wales |dato = 2008 |vitja = 9. mars 2022 }}</ref> <ref name="IR Red List">{{Kjelde www |url = https://www.npws.ie/sites/default/files/publications/pdf/RL10%20VascularPlants.pdf |tittel = Ireland Red List No. 10: Vascular Plants |utgjevar = National Parks & Wildlife Service |dato = 2016 |vitja = 9. mars 2022 }}</ref> <ref name="eElurikkus-liste">{{Kjelde www |url = https://elurikkus.ee/app/taxonomy/search?text=Dactylorhiza+incarnata+var&offset=0 |tittel = eElurikkus: Species |utgjevar = Tartu Ülikool (Tartu universitet) |språk=et, en |vitja = 6. februar 2023 }}</ref> <ref name="eElurikkus">{{Kjelde www |url = https://elurikkus.ee/app/taxonomy/taxon/8765 |tittel = eElurikkus: ''Dactylorhiza incarnata'' |utgjevar = Tartu Ülikool (Tartu universitet) |språk=et, en |vitja = 6. februar 2023 }}</ref> <ref name="Latvijas daba">{{kjelde www |url = https://www.latvijasdaba.lv/augi/dactylorhiza-incarnata-l-soo/ |tittel = Latvijas daba: stāvlapu dzegužpirkstīte |utgjevar = Enciklopēdija «Latvijas Daba» |språk=lv |vitja = 6. februar 2023 }}</ref> <ref name="Litauen">{{kjelde bok |tittel=Lietuvos gegužraibiniai (Orchidaceae) – Orchids (Orchidaceae) of Lithuania |år=2006 |forfattar = Zigmantas Gudžinskas, Mindaugas Ryla |url=https://www.researchgate.net/publication/269992684_Lietuvos_geguzraibiniai_Orchidaceae_-_Orchids_Orchidaceae_of_Lithuania |vitja=2023-02-06 |språk=lt |utgjevar=Botanikos instituto leidykla |isbn=9986-662-28-1 |side=34-35 }}</ref> <ref name="lid8">{{Kjelde bok | forfattar = Reidar Elven mfl. | utgjevingsår = 2022 | utgåve = 8. | tittel = Norsk flora | side = 192–193 | forlag = [[Det Norske Samlaget]] | stad = Oslo }}</ref> <ref name="orchidsEurope">{{Kjelde bok | forfattar = Rolf Kühn, Henrik Æ. Pedersen, Philip Cribb | utgjevingsår = 2019 | tittel = Field Guide to the Orchids of Europe and the Mediterranean | forlag = Kew Publishing | stad = London | isbn = 978-1-84246-669-8 }}</ref> <ref name="Benelux">{{Kjelde www |url = https://www.verspreidingsatlas.nl/0884# |tittel = Verspreidingsatlas Vaatplanten: ''Dactylorhiza incarnata'' |besøksdato = 2024-01-16 |utgjevar = FLORON }}</ref> <ref name="RodeLijstNL">{{Kjelde www |url = https://www.floron.nl/Portals/1/Downloads/Basisrapport%20Rode%20Lijst%20vaatplanten%202012.pdf |tittel = Rode Lijst Vaatplanten 2012 |vitja = 2024-01-15 |utgjevar = FLORON }}</ref> <ref name="RodeLijstFL">{{Kjelde www |url = https://purews.inbo.be/ws/portalfiles/portal/279821/222852.pdf |forfattar = Wouter Van Landuyt, Leo Vanhecke & Ivan Hoste |tittel = Rode Lijst van de vaatplanten van Vlaanderen en het Brussels Hoofdstedelijk Gewest |vitja = 2024-01-15 |utgjevar = Instituut voor Natuur- en Bosonderzoek }}</ref> <ref name="Wallonnes">{{Kjelde www |url = https://biodiversite.wallonie.be/home/evaluation-biologique/resultats-des-monitorings/listes-rouges/flore-2022.html |tittel = La liste rouge de la flore (2026) |vitja = 2026-07-18 |utgjevar = SPW Environnement (Service Public de Wallonie Agriculture, Ressources naturelles et Environnement - ARNE) }}</ref> <ref name="RedListLux">{{Artikkelkjelde | forfattar = Guy Colling, Thierry Helminger, Yves Krippel, Simone Schneider og Laura Daco | utgjevingsår= 18. juli 2025 | tittel = Red List of the vascular plants of Luxembourg | publikasjon = Ferrantia | bind = 93 | side = 22–52 | url = https://mnhn.public.lu/dam-assets/publications/ferrantia/ferrantia93.pdf | utgjevar = Musée national d’histoire naturelle, Luxembourg | issn= 1682-5519 }}</ref> <ref name="Waarnemingen1">{{Kjelde www |url = https://waarnemingen.be/species/186840/ |tittel = Vleeskleurige orchis s.s. – ''Dactylorhiza incarnata'' var. ''incarnata'' |vitja = 2024-01-17 |utgjevar = Waarnemingen.be }}</ref> <ref name="Waarnemingen2">{{Kjelde www |url = https://waarnemingen.be/species/20295/ |tittel = Vleeskleurige duinorchis – ''Dactylorhiza incarnata'' var. ''lobelii'' |vitja = 2024-01-17 |utgjevar = Waarnemingen.be }}</ref> <ref name="Waarnemingen_kart">{{Kjelde www |url = https://waarnemingen.be/species/2468/maps/?start_date=2019-01-18&interval=157680000&end_date=2024-01-17&map_type=grid10k |tittel = Verspreidingskaart: Vleeskleurige duinorchis – ''Dactylorhiza incarnata'' |vitja = 2024-01-17 |utgjevar = Waarnemingen.be }}</ref> <ref name="Rote List">{{Kjelde www |url = https://www.rote-liste-zentrum.de/organismengruppen/pflanzen/farn-und-bluetenpflanzen-tracheophyta/?q=Farn-%20und%20Blütenpflanzen |tittel = Die Roten Listen: Farn- und Blütenpflanzen (Tracheophyta) |vitja = 2026-07-22 |utgjevar = Bundesamt für Naturschutz }}</ref> <ref name="Czerwona">{{Kjelde www |url = https://www.atlas-roslin.pl |tittel = Flora Polski |vitja = 2026-07-22 |utgjevar = atlas-roslin.pl }}</ref> <ref name="Przyroda">{{Kjelde www |url = https://przyrodniczo.pl/rosliny/kukulka-krwista/ |tittel = Kukułka krwista |vitja = 2026-07-23 |utgjevar = Przyroda Dolnego Śląska }}</ref> </references> {{refslutt}} == Bakgrunnsstoff == * {{Artslenkjer}} {{Autoritetsdata}} [[Kategori:Orkidear i Noreg]] [[Kategori:Orkidear i Sverige]] [[Kategori:Orkidear i Danmark]] [[Kategori:Orkidear i Finland]] [[Kategori:Orkidear i Storbritannia]] [[Kategori:Orkidear i Irland]] [[Kategori:Orkidear i Estland]] [[Kategori:Orkidear i Latvia]] [[Kategori:Orkidear i Litauen]] [[Kategori:Orkidear i Nederland]] [[Kategori:Orkidear i Belgia]] [[Kategori:Orkidear i Luxembourg]] [[Kategori:Orkidear i Tyskland]] [[Kategori:Orkidear i Polen]] [[Kategori:Marihandslekta]] 8oh2xzxtb0u01qijpw8vjmc174bqvs0 8 401542 3674968 3625768 2026-09-27T12:17:26Z Elisabeth Carrera (WMNO) 121180 /* growthexperiments-manage-mentors-summary-add-self-no-reason:Elisabeth Carrera (WMNO)| */ 3674968 json application/json { "Mentors": { "138": { "message": "Hei! Eg har vore aktiv på Wikipedia sidan 2005 (for det meste på bokmål), og kan hjelpa deg med det meste. Berre spør om det er noko du lurar på!", "weight": 2, "username": "Jon Harald Søby" }, "39": { "message": "Hei! Eg har vore med på Nynorsk Wikipedia nesten frå starten, og vil gjerne hjelpa alle som vil gjera oppslagsverket betre.", "weight": 2, "username": "Ranveig" }, "121180": { "message": "Hei, og så flott at du vil bidra på Wikipedia! Berre spør om du lurer på noko, og så kan vi finne ut av det saman.", "weight": 2, "username": "Elisabeth Carrera (WMNO)" } } } f7jvx4l9ystk42oszfpkzp1mvu0syty 3674969 3674968 2026-09-27T12:17:42Z Elisabeth Carrera (WMNO) 121180 /* growthexperiments-manage-mentors-summary-change-self-no-reason:Elisabeth Carrera (WMNO)| */ 3674969 json application/json { "Mentors": { "138": { "message": "Hei! Eg har vore aktiv på Wikipedia sidan 2005 (for det meste på bokmål), og kan hjelpa deg med det meste. Berre spør om det er noko du lurar på!", "weight": 2, "username": "Jon Harald Søby" }, "39": { "message": "Hei! Eg har vore med på Nynorsk Wikipedia nesten frå starten, og vil gjerne hjelpa alle som vil gjera oppslagsverket betre.", "weight": 2, "username": "Ranveig" }, "121180": { "message": "Hei, og så flott at du vil bidra på Wikipedia! Berre spør om du lurer på noko, og så kan vi finne ut av det saman.", "weight": 0, "username": "Elisabeth Carrera (WMNO)" } } } kb2ihwx7tayhhtlgoccef1hd3fz5xex 10 407746 3674994 3484223 2026-09-27T12:43:16Z Johshh 122989 3674994 wikitext text/x-wiki {{Navboks |namn = Politiske filosofar |tittel = [[Politisk filosofi|Sentrale politiske filosofar]] |gruppe1 = [[Filosofi i antikken|Klassisk]] |liste1 = [[Aristoteles]]{{*}} [[Cicero]]{{*}} [[Platon]]{{*}} [[Sokrates]]{{*}} [[Thukydides]]{{*}} [[Xenofon]] |gruppe2 = [[Absolutisme]] |liste2 = [[Thomas Hobbes|Hobbes]] |gruppe3 = [[Liberalisme]] |liste3 = [[Hannah Arendt|Arendt]]{{*}} [[Raymond Aron|Aron]]{{*}} [[Jeremy Bentham|Bentham]]{{*}} [[Isaiah Berlin|Berlin]]{{*}} [[Ronald Dworkin|Dworkin]]{{*}} [[David D. Friedman| D. Friedman]]{{*}} [[Milton Friedman|M. Friedman]]{{*}} [[Francis Fukuyama|Fukuyama]]{{*}} [[Friedrich Hayek|Hayek]]{{*}} [[Thomas Jefferson|Jefferson]]{{*}} [[Immanuel Kant|Kant]]{{*}} [[John Locke|Locke]]{{*}} [[Niccolò Machiavelli|Machiavelli]]{{*}} [[James Madison|Madison]]{{*}} [[John Stuart Mill|Mill]]{{*}} [[John Milton|Milton]]{{*}} [[Ludwig von Mises|Mises]]{{*}} [[Montesquieu]]{{*}} [[Friedrich Nietzsche|Nietzsche]]{{*}} [[Robert Nozick|Nozick]]{{*}} [[John Rawls|Rawls]]{{*}} [[Jean-Jacques Rousseau|Rousseau]]{{*}} [[Adam Smith|Smith]]{{*}} [[Herbert Spencer|Spencer]]{{*}} [[Henry David Thoreau|Thoreau]]{{*}} [[Voltaire]]{{*}} [[Max Weber|Weber]] |gruppe4 = [[Konservatisme]] |liste4 = [[Edmund Burke|Burke]]{{*}} [[David Hume|Hume]]{{*}} [[Joseph de Maistre|Maistre]]{{*}} [[Leo Strauss|Strauss]] |gruppe5 = [[Sosialisme]] |liste5 = [[Gerald Cohen|Cohen]]{{*}} [[Friedrich Engels|Engels]]{{*}} [[Antonio Gramsci| Gramsci]]{{*}} [[Georg Wilhelm Friedrich Hegel|Hegel]]{{*}} [[Karl Kautsky|Kautsky]]{{*}} [[Rosa Luxemburg|Luxemburg]]{{*}} [[Mao Zedong|Mao]]{{*}} [[Herbert Marcuse|Marcuse]]{{*}} [[Karl Marx|Marx]]{{*}} [[Jean-Jacques Rousseau|Rousseau]]{{*}} [[Georges Sorel|Sorel]] |gruppe6 = Anna |liste6 = [[al-Fārābī]]}}<noinclude> [[Kategori:Navigasjonsmalar]] </noinclude> kwrcjqy5i59cvrm5y8mnpeejti3jtnm 0 411539 3674984 3510249 2026-09-27T12:31:07Z ~2026-52154-18 159431 /* */ 3674984 wikitext text/x-wiki [[Fil:1000000th_Beetle.jpg|mini|Volkswagen var eit symbol for tysk økonomisk gjenreising, her bil nummer éin million]] '''Wirtschaftswunder''' (tysk for «økonomisk under») er ei nemning brukt om to økonomiske oppsving i [[Tyskland]], og om tilsvarande prosessar i [[Austerrike]] og [[Japan]] etter [[andre verdskrigen]]. «Det fyrste tyske Wirtschaftswunder» var mellom 1890 og 1914. «Det andre tyske Wirtschaftswunder» viser til den raske gjenoppbygginga og det vedvarande økonomiske oppsvinget i [[Vest-Tyskland]] etter valutareforma i juni [[1948]], der den inflasjonsramma riksmarken blei bytt ut med [[Tysk mark|Deutsche Mark]]. Arkitektane bak det vesttyske Wirtschaftswunder var [[Konrad Adenauer]] og finansministeren hans [[Ludwig Erhard]]. == Kjelder == {{fotnoteliste}} {{refopning}} *''Denne artikkelen bygger på «[[:no:Wirtschaftswunder|Wirtschaftswunder]]» frå {{Wikipedia-utgåve|no}}, den 8. oktober 2023.'' {{refslutt}} == Balgrunnsstoff == * [http://www.econlib.org/library/Enc/GermanEconomicMiracle.html «German Economic Miracle»], artikkel frå The Library of Economics and Liberty (engelsk) * [http://www.wirtschaftswundermuseum.de/ Nettstad for Wirtschaftswundermuseum] (tysk) {{Autoritetsdata}} [[Kategori:Tyske ord og uttrykk]] [[Kategori:Tysk historie]] 4hg6s6n1d5os6l9jpq6gigijfivpdkb 3674985 3674984 2026-09-27T12:31:25Z ~2026-52154-18 159431 /* */ 3674985 wikitext text/x-wiki [[Fil:1000000th_Beetle.jpg|mini|Volkswagen var eit symbol for tysk økonomisk gjenreising, her bil nummer éin million]] '''Wirtschaftswunder''' (tysk for «økonomisk under») er ei nemning brukt om to økonomiske oppsving i [[Tyskland]], og om tilsvarande prosessar i [[Austerrike]] og [[Japan]] etter [[andre verdskrigen]]. «Det fyrste tyske Wirtschaftswunder» var mellom 1890 og 1914. «D et andre tyske Wirtschaftswunder» viser til den raske gjenoppbygginga og det vedvarande økonomiske oppsvinget i [[Vest-Tyskland]] etter valutareforma i juni [[1948]], der den inflasjonsramma riksmarken blei bytt ut med [[Tysk mark|Deutsche Mark]]. Arkitektane bak det vesttyske Wirtschaftswunder var [[Konrad Adenauer]] og finansministeren hans [[Ludwig Erhard]]. == Kjelder == {{fotnoteliste}} {{refopning}} *''Denne artikkelen bygger på «[[:no:Wirtschaftswunder|Wirtschaftswunder]]» frå {{Wikipedia-utgåve|no}}, den 8. oktober 2023.'' {{refslutt}} == Balgrunnsstoff == * [http://www.econlib.org/library/Enc/GermanEconomicMiracle.html «German Economic Miracle»], artikkel frå The Library of Economics and Liberty (engelsk) * [http://www.wirtschaftswundermuseum.de/ Nettstad for Wirtschaftswundermuseum] (tysk) {{Autoritetsdata}} [[Kategori:Tyske ord og uttrykk]] [[Kategori:Tysk historie]] mec3o4zqsdmwpjjug07rht15pp9h9wb 3674986 3674985 2026-09-27T12:31:43Z ~2026-52154-18 159431 /* */ 3674986 wikitext text/x-wiki [[Fil:1000000th_Beetle.jpg|mini|Volkswagen var eit symbol for tysk økonomisk gjenreising, her bil nummer éin million]] '''Wirtschaftswunder''' (tysk for «økonomisk under») er ei ne mning brukt om to økonomiske oppsving i [[Tyskland]], og om tilsvarande prosessar i [[Austerrike]] og [[Japan]] etter [[andre verdskrigen]]. «Det fyrste tyske Wirtschaftswunder» var mellom 1890 og 1914. «D et andre tyske Wirtschaftswunder» viser til den raske gjenoppbygginga og det vedvarande økonomiske oppsvinget i [[Vest-Tyskland]] etter valutareforma i juni [[1948]], der den inflasjonsramma riksmarken blei bytt ut med [[Tysk mark|Deutsche Mark]]. Arkitektane bak det vesttyske Wirtschaftswunder var [[Konrad Adenauer]] og finansministeren hans [[Ludwig Erhard]]. == Kjelder == {{fotnoteliste}} {{refopning}} *''Denne artikkelen bygger på «[[:no:Wirtschaftswunder|Wirtschaftswunder]]» frå {{Wikipedia-utgåve|no}}, den 8. oktober 2023.'' {{refslutt}} == Balgrunnsstoff == * [http://www.econlib.org/library/Enc/GermanEconomicMiracle.html «German Economic Miracle»], artikkel frå The Library of Economics and Liberty (engelsk) * [http://www.wirtschaftswundermuseum.de/ Nettstad for Wirtschaftswundermuseum] (tysk) {{Autoritetsdata}} [[Kategori:Tyske ord og uttrykk]] [[Kategori:Tysk historie]] g5rq28mr7pfew25dup66j8lj7jgt2fr 3674990 3674986 2026-09-27T12:35:36Z Johshh 122989 3674990 wikitext text/x-wiki [[Fil:1000000th_Beetle.jpg|mini|Volkswagen var eit symbol for tysk økonomisk gjenreising, her bil nummer éin million]] '''Wirtschaftswunder''' (tysk for «økonomisk under») er ei nemning brukt om to økonomiske oppsving i [[Tyskland]], og om tilsvarande prosessar i [[Austerrike]] og [[Japan]] etter [[andre verdskrigen]]. «Det fyrste tyske Wirtschaftswunder» var mellom 1890 og 1914. «Det andre tyske Wirtschaftswunder» viser til den raske gjenoppbygginga og det vedvarande økonomiske oppsvinget i [[Vest-Tyskland]] etter valutareforma i juni [[1948]], der den inflasjonsramma riksmarken blei bytt ut med [[Tysk mark|Deutsche Mark]]. Arkitektane bak det vesttyske Wirtschaftswunder var [[Konrad Adenauer]] og finansministeren hans [[Ludwig Erhard]]. == Kjelder == {{fotnoteliste}} {{refopning}} *''Denne artikkelen bygger på «[[:no:Wirtschaftswunder|Wirtschaftswunder]]» frå {{Wikipedia-utgåve|no}}, den 8. oktober 2023.'' {{refslutt}} == Balgrunnsstoff == * [http://www.econlib.org/library/Enc/GermanEconomicMiracle.html «German Economic Miracle»], artikkel frå The Library of Economics and Liberty (engelsk) * [http://www.wirtschaftswundermuseum.de/ Nettstad for Wirtschaftswundermuseum] (tysk) {{Autoritetsdata}} [[Kategori:Tyske ord og uttrykk]] [[Kategori:Tysk historie]] tnmudcgegyfgeg6e5wymfioe46wwk6l 0 426521 3675073 3625409 2026-09-27T18:50:24Z Nimmzo 159426 /* lead section */ Fixed Italic or bold markup not allowed in: |utgjevar= 3675073 wikitext text/x-wiki {{koord|46|27|28|N|20|58|0|E|vising=tittel}} {{geoboks|landsby | land = Ungarn | regiontype = [[Statistiske regionar i Ungarn|Statistisk region]] | region = [[Den sørlege store sletta]] | fylke = [[Békés fylke|Békés]] | distrikt = [[Mezőkovácsháza distrikt|Mezőkovácsháza]] | folketal = 1799 | folketal_i_år = 2022<ref name="Folketal 2022"/> }} '''Magyarbánhegyes''' er ein [[Busetnader i Ungarn|landsby]] i distriktet [[Mezőkovácsháza distrikt|Mezőkovácsháza]] i fylket [[Békés fylke|Békés]] i regionen [[Den sørlege store sletta]] i [[Ungarn]].<ref name="Toponym"/> ==Folketal== Folketalet i busetnaden ved dei siste folketeljingane:<ref name="Folketal 2022"/> {| class="wikitable"; style=text-align:right; |- ! !! Folketal 2001 !! Folketal 2011 !! Folketal 2022 |- | style=text-align:left; | Magyarbánhegyes || 2 783 || 2 408 || 1 799 |- |} == Referansar == {{refopning}} <references> <ref name="Toponym">{{cite web |url = https://www.ksh.hu/docs/hun/hnk/hnk_2019.pdf?lang=hu |title = Magyarország közigazgatási helynévkönyve 2019. január 1. (''Administrative stadnamn 1. januar 2019'') |date = 1. januar 2019 |website = ksh.hu |publisher = Központi Statisztikai Hivatal (KSH) (Ungarns sentrale statistiske kontor) |accessdate = 24. september 2025 |language=hu,en }}</ref> <ref name="Folketal 2022">{{cite web |url = https://nepszamlalas2022.ksh.hu/en/database/#/table/WBS003 |tittel = Census database: Population data by settlement |utgjevar = Központi Statisztikai Hivatal (KSH) (Ungarns sentrale statistiske kontor) |vitja = 23. september 2025 }}</ref> </references> {{refslutt}} {{Autoritetsdata}} [[Kategori:Busetnader i Mezőkovácsháza distrikt]] af0taj773lf0vdke5qcu7tmer896o3m 0 429765 3675102 3674430 2026-09-27T21:51:17Z 90sveped 53941 /* Deltakande land */ 3675102 wikitext text/x-wiki {{framtidig hending}} {{Infoboks Eurovision Song Contest | namn = Eurovision Song Contest Asia 2026 | offisiell tittel = | bilete = | finalen = 14. november 2026 | stad = [[Bangkok]] i [[Thailand]]<ref>{{Cite web |date=31. mars 2026 |title=Bangkok to Host First-Ever Eurovision Song Contest Asia in 2026 |url=https://ourvision.tv/2026/03/31/bangkok-to-host-first-ever-eurovision-song-contest-asia-in-2026/ |access-date=31. mars 2026 |website=ourvision.tv |language=en}}</ref> | programleiar = | kringkastar = Channel 3 | vinnar = | røystesystem = | antal bidrag = 11<ref name="CountryListFinal"/> | debuterte= {{Flagg|Bangladesh}}<br>{{Flagg|Bhutan}}<br>{{Flagg|Filippinane}}<br>{{Flagg|Kambodsja}}<br>{{Flagg|Laos}}<br>{{Flagg|Malaysia}}<br>{{Flagg|Mongolia}}<br>{{Flagg|Nepal}}<br>{{Flagg|Sør-Korea}}<br>{{Flagg|Thailand}}<br>{{Flagg|Vietnam}} | attende = | trekte seg = | diskvalifisert = | ikkje med = | null poeng = | kart = | karttekst= | førre = | neste = }} '''Eurovision Song Contest Asia 2026''' vil vere den første utgåva av Eurovision Song Contest Asia, den asiatiske versjonen av [[Eurovision Song Contest]]. Konkurransen vil bli arrangert i [[Bangkok]] i [[Thailand]] 14. november 2026.<ref name="Asia2026">{{Cite web |url=https://eurovisionasia.com |title=Eurovision Song Contest Asia 2026 — Bangkok |access-date=29. mars 2026 |archive-url=https://web.archive.org/web/20260329001637/https://eurovisionasia.com/ |archive-date=29. mars 2026 |url-status=live}}</ref><ref>{{Cite web |date=31. mars 2026 |title=The first Eurovision Asia to be held in Bangkok in November 2026 |url=https://eurovisionworld.com/esc/the-first-eurovision-asia-to-be-held-in-bangkok-in-november-2026 |access-date=31. mars 2026 |website=eurovisionworld.com |language=en}}</ref><ref>{{Cite web |date=31. mars 2026 |title=Arrangerer «Eurovision» i Asia for første gang |url=https://www.tv2.no/underholdning/arrangerer-eurovision-i-asia-for-forste-gang/18710316/ |access-date=31. mars 2026 |website=TV2.no |language=no-NB}}</ref> == Format og produksjon == Den 31. mars 2026 kunngjorde [[Den europeiske kringkastingsunionen]] (EBU), Voxovation og S2O at den første utgåva av konkurransen vil bli halden 14. november 2026 i [[Bangkok]] i [[Thailand]].<ref name="RulesEurovoix">{{Cite web |url=https://eurovoix.com/2026/03/31/eurovision-song-contest-asia-launches/ |title=Eurovision Song Contest Asia Launches With Final in Bangkok This November |date=31. mars 2026 |access-date=31. mars 2026 |first=Anthony |last=Granger |website=Eurovoix.com}}</ref> Konkurransen vil bestå av eitt enkelt show, og resultata vil bli avgjorde gjennom ei 50/50-fordeling mellom røystene frå profesjonelle juryar og publikum.<ref name="RulesEurovoix"/> Kvart bidrag må vere under tre minutt langt og framførast av maksimalt seks personar.<ref name="RulesEurovoix"/> == Deltakande land == Følgjande land skal delta i konkurransen.<ref>{{Cite web |title=Eurovision Song Contest Asia |url=https://www.eurovision.com/asia/ |access-date=2026-03-31 |website=Eurovision.com |publisher=EBU}}</ref><ref name="CountryListFinal">{{Cite web |date=2026-09-11 |title=11 countries will participate at the first Eurovision Song Contest Asia |url=https://eurovisionasia.com/news/11-countries-to-participate-eurovision-song-contest-asia-2026/ |access-date=2026-09-11 |work=eurovisionasia.com |language=en-GB}}</ref> {| class=wikitable |- ! # !! Land !! Artist !! Song !! Språk !! Plass !! Poeng |- | align="center" | ||{{Flagg|Bangladesh}} || || || | align="center" | | align="center" | |- | align="center" | ||{{Flagg|Bhutan}} || {{ikkjeraud|Nyendra}}<ref>{{Cite web |title=Eurovision Song Contest Asia has its first entry |url=https://www.eurovision.com/stories/eurovision-song-contest-asia-has-its-first-entry/ |access-date=2026-08-11 |website=Eurovision.com |publisher=EBU}}</ref> || «{{ikkjeraud|Lhayi Semo}}» || [[Dzongkha]] | align="center" | | align="center" | |- | align="center" | ||{{Flagg|Filippinane}} || {{ikkjeraud|Carmelle Collado|Carmelle}}<ref>{{Cite web |last=Conte |first=Davide |date=2026-08-30 |title=Philippines: Carmelle to Eurovision Asia 2026 |url=https://eurovoix.com/2026/08/30/philippines-carmelle-to-eurovision-asia-2026/ |access-date=2026-08-30 |website=Eurovoix}}</ref> || «{{ikkjeraud|Sobra-Sobra}}» || [[Engelsk]] og [[tagalog]] | align="center" | | align="center" | |- | align="center" | ||{{Flagg|Kambodsja}} || || || | align="center" | | align="center" | |- | align="center" | ||{{Flagg|Laos}} || {{ikkjeraud|Thinlamphone Mahavong|Thinla}}<ref>{{Cite web |last=Granger |first=Anthony |date=2026-09-13 |title=Laos: Thinla to Eurovision Asia 2026 |url=https://eurovoix.com/2026/09/13/laos-thinla-eurovision-asia-2026/ |access-date=2026-09-13 |website=Eurovoix}}</ref> || «{{ikkjeraud|Bae av Thinla|Bae}}»<ref>{{Cite web |last=Bijuvignesh |first=Darshan |date=2026-09-24 |title=🇱🇦 Laos: Thinla to Perform “Bae” at Eurovision Asia 2026|url=https://eurovoix.com/2026/09/13/laos-thinla-eurovision-asia-2026/ |access-date=2026-09-24 |website=Eurovoix}}</ref> || [[Engelsk]] og [[laotisk]] | align="center" | | align="center" | |- | align="center" | ||{{Flagg|Malaysia}} || {{ikkjeraud|Aina Abdul}}<ref>{{Cite web |last=Neil |first=Farren |date=2026-08-15 |title=Malaysia: Aina Abdul to Eurovision Asia 2026 |url=https://eurovoix.com/2026/08/15/malaysia-aina-abdul-to-eurovision-asia-2026/ |access-date=2026-08-15 |website=Eurovoix }}</ref> || || | align="center" | | align="center" | |- | align="center" | ||{{Flaggikon|Mongolia}} [[Mongolia]] || || || | align="center" | | align="center" | |- | align="center" | ||{{Flaggikon|Nepal}} [[Nepal]] || || || | align="center" | | align="center" | |- | align="center" | ||{{Flagg|Sør-Korea}} || {{ikkjeraud|Park Junhee|Junhee}}<ref>{{Cite web |last=Washak |first=James |date=2026-09-04 |title=South Korea: Junhee to Eurovision Asia |url=https://eurovoix.com/2026/09/04/south-korea-junhee-to-eurovision-asia/ |access-date=2026-09-04 |website=Eurovoix}}</ref> || «{{ikkjeraud|Deep Dive}}» || [[Engelsk]] | align="center" | | align="center" | |- | align="center" | ||{{Flagg|Thailand}} || {{ikkerød|Artisten Mang|Mang}} og {{ikkerød|Pittaya Saechua|Daou}}<ref>{{Cite web |last=Bijuvignesh |first=Darshan |date=2026-09-27 |title=Thailand: Mang & Daou to Eurovision Asia |url=https://eurovoix.com/2026/09/27/thailand-mang-daou-to-eurovision-asia/ |access-date=2026-09-27 |website=Eurovoix}}</ref> || «{{ikkerød|Glinratree}}» || [[Thai]] | align="center" | | align="center" | |- | align="center" | ||{{Flagg|Vietnam}} || {{ikkjeraud|Tóc Tiên}}<ref>{{Cite web |last=Bijuvignesh |first=Darshan |date=2026-09-06 |title=Vietnam: Tóc Tiên to Eurovision Asia 2026 |url=https://eurovoix.com/2026/09/06/vietnam-toc-tien-to-eurovision-asia-2026/ |access-date=2026-09-06 |website=Eurovoix |language=en-GB}}</ref><ref>{{Cite web |last= |date=2026-09-04 |title=Vietnamese singer to compete in Eurovision Asia |url=https://vietnamtoday.vtv.vn/vietnamese-singer-to-compete-in-eurovision-asia-100260904045547826.htm |access-date=2026-09-08 |website=[[Vietnam Today]] |publisher=[[Vietnam Television]] |language=en}}</ref> || || | align="center" | | align="center" | |- |} == Sjå òg == * [[Eurovision Song Contest 2026]] * [[Junior Eurovision Song Contest 2026]] == Referansar == {{refstart}} {{refslutt}} {{refopning}} *''Denne artikkelen bygger på «[[:nb:Eurovision Song Contest Asia 2026|Eurovision Song Contest Asia 2026]]» frå {{Wikipedia-utgåve|nb}}, den 31. mars 2026.'' {{refslutt}} == Bakgrunnsstoff == * [https://eurovisionasia.com Offisiell nettside] {{autoritetsdata}} [[Kategori:Musikk i 2026]] [[Kategori:2026 i Thailand]] 8yidaw5t8npru1ehu6t56lwur1keisq 3675103 3675102 2026-09-27T21:53:13Z 90sveped 53941 3675103 wikitext text/x-wiki {{framtidig hending}} {{Infoboks Eurovision Song Contest | namn = Eurovision Song Contest Asia 2026 | offisiell tittel = | bilete = | finalen = 14. november 2026 | stad = {{ikkjeraud|One Bangkok Forum}} i [[Bangkok]] i [[Thailand]]<ref>{{Cite web |date=31. mars 2026 |title=Bangkok to Host First-Ever Eurovision Song Contest Asia in 2026 |url=https://ourvision.tv/2026/03/31/bangkok-to-host-first-ever-eurovision-song-contest-asia-in-2026/ |access-date=31. mars 2026 |website=ourvision.tv |language=en}}</ref> | programleiar = {{ikkjeraud|Woody Milintachinda}}<br>{{ikkjeraud|Cindy Bishop}} | kringkastar = Channel 3 | vinnar = | røystesystem = | antal bidrag = 11<ref name="CountryListFinal"/> | debuterte= {{Flagg|Bangladesh}}<br>{{Flagg|Bhutan}}<br>{{Flagg|Filippinane}}<br>{{Flagg|Kambodsja}}<br>{{Flagg|Laos}}<br>{{Flagg|Malaysia}}<br>{{Flagg|Mongolia}}<br>{{Flagg|Nepal}}<br>{{Flagg|Sør-Korea}}<br>{{Flagg|Thailand}}<br>{{Flagg|Vietnam}} | attende = | trekte seg = | diskvalifisert = | ikkje med = | null poeng = | kart = | karttekst= | førre = | neste = }} '''Eurovision Song Contest Asia 2026''' vil vere den første utgåva av Eurovision Song Contest Asia, den asiatiske versjonen av [[Eurovision Song Contest]]. Konkurransen vil bli arrangert i [[Bangkok]] i [[Thailand]] 14. november 2026.<ref name="Asia2026">{{Cite web |url=https://eurovisionasia.com |title=Eurovision Song Contest Asia 2026 — Bangkok |access-date=29. mars 2026 |archive-url=https://web.archive.org/web/20260329001637/https://eurovisionasia.com/ |archive-date=29. mars 2026 |url-status=live}}</ref><ref>{{Cite web |date=31. mars 2026 |title=The first Eurovision Asia to be held in Bangkok in November 2026 |url=https://eurovisionworld.com/esc/the-first-eurovision-asia-to-be-held-in-bangkok-in-november-2026 |access-date=31. mars 2026 |website=eurovisionworld.com |language=en}}</ref><ref>{{Cite web |date=31. mars 2026 |title=Arrangerer «Eurovision» i Asia for første gang |url=https://www.tv2.no/underholdning/arrangerer-eurovision-i-asia-for-forste-gang/18710316/ |access-date=31. mars 2026 |website=TV2.no |language=no-NB}}</ref> == Format og produksjon == Den 31. mars 2026 kunngjorde [[Den europeiske kringkastingsunionen]] (EBU), Voxovation og S2O at den første utgåva av konkurransen vil bli halden 14. november 2026 i [[Bangkok]] i [[Thailand]].<ref name="RulesEurovoix">{{Cite web |url=https://eurovoix.com/2026/03/31/eurovision-song-contest-asia-launches/ |title=Eurovision Song Contest Asia Launches With Final in Bangkok This November |date=31. mars 2026 |access-date=31. mars 2026 |first=Anthony |last=Granger |website=Eurovoix.com}}</ref> Konkurransen vil bestå av eitt enkelt show, og resultata vil bli avgjorde gjennom ei 50/50-fordeling mellom røystene frå profesjonelle juryar og publikum.<ref name="RulesEurovoix"/> Kvart bidrag må vere under tre minutt langt og framførast av maksimalt seks personar.<ref name="RulesEurovoix"/> == Deltakande land == Følgjande land skal delta i konkurransen.<ref>{{Cite web |title=Eurovision Song Contest Asia |url=https://www.eurovision.com/asia/ |access-date=2026-03-31 |website=Eurovision.com |publisher=EBU}}</ref><ref name="CountryListFinal">{{Cite web |date=2026-09-11 |title=11 countries will participate at the first Eurovision Song Contest Asia |url=https://eurovisionasia.com/news/11-countries-to-participate-eurovision-song-contest-asia-2026/ |access-date=2026-09-11 |work=eurovisionasia.com |language=en-GB}}</ref> {| class=wikitable |- ! # !! Land !! Artist !! Song !! Språk !! Plass !! Poeng |- | align="center" | ||{{Flagg|Bangladesh}} || || || | align="center" | | align="center" | |- | align="center" | ||{{Flagg|Bhutan}} || {{ikkjeraud|Nyendra}}<ref>{{Cite web |title=Eurovision Song Contest Asia has its first entry |url=https://www.eurovision.com/stories/eurovision-song-contest-asia-has-its-first-entry/ |access-date=2026-08-11 |website=Eurovision.com |publisher=EBU}}</ref> || «{{ikkjeraud|Lhayi Semo}}» || [[Dzongkha]] | align="center" | | align="center" | |- | align="center" | ||{{Flagg|Filippinane}} || {{ikkjeraud|Carmelle Collado|Carmelle}}<ref>{{Cite web |last=Conte |first=Davide |date=2026-08-30 |title=Philippines: Carmelle to Eurovision Asia 2026 |url=https://eurovoix.com/2026/08/30/philippines-carmelle-to-eurovision-asia-2026/ |access-date=2026-08-30 |website=Eurovoix}}</ref> || «{{ikkjeraud|Sobra-Sobra}}» || [[Engelsk]] og [[tagalog]] | align="center" | | align="center" | |- | align="center" | ||{{Flagg|Kambodsja}} || || || | align="center" | | align="center" | |- | align="center" | ||{{Flagg|Laos}} || {{ikkjeraud|Thinlamphone Mahavong|Thinla}}<ref>{{Cite web |last=Granger |first=Anthony |date=2026-09-13 |title=Laos: Thinla to Eurovision Asia 2026 |url=https://eurovoix.com/2026/09/13/laos-thinla-eurovision-asia-2026/ |access-date=2026-09-13 |website=Eurovoix}}</ref> || «{{ikkjeraud|Bae av Thinla|Bae}}»<ref>{{Cite web |last=Bijuvignesh |first=Darshan |date=2026-09-24 |title=🇱🇦 Laos: Thinla to Perform “Bae” at Eurovision Asia 2026|url=https://eurovoix.com/2026/09/13/laos-thinla-eurovision-asia-2026/ |access-date=2026-09-24 |website=Eurovoix}}</ref> || [[Engelsk]] og [[laotisk]] | align="center" | | align="center" | |- | align="center" | ||{{Flagg|Malaysia}} || {{ikkjeraud|Aina Abdul}}<ref>{{Cite web |last=Neil |first=Farren |date=2026-08-15 |title=Malaysia: Aina Abdul to Eurovision Asia 2026 |url=https://eurovoix.com/2026/08/15/malaysia-aina-abdul-to-eurovision-asia-2026/ |access-date=2026-08-15 |website=Eurovoix }}</ref> || || | align="center" | | align="center" | |- | align="center" | ||{{Flaggikon|Mongolia}} [[Mongolia]] || || || | align="center" | | align="center" | |- | align="center" | ||{{Flaggikon|Nepal}} [[Nepal]] || || || | align="center" | | align="center" | |- | align="center" | ||{{Flagg|Sør-Korea}} || {{ikkjeraud|Park Junhee|Junhee}}<ref>{{Cite web |last=Washak |first=James |date=2026-09-04 |title=South Korea: Junhee to Eurovision Asia |url=https://eurovoix.com/2026/09/04/south-korea-junhee-to-eurovision-asia/ |access-date=2026-09-04 |website=Eurovoix}}</ref> || «{{ikkjeraud|Deep Dive}}» || [[Engelsk]] | align="center" | | align="center" | |- | align="center" | ||{{Flagg|Thailand}} || {{ikkerød|Artisten Mang|Mang}} og {{ikkerød|Pittaya Saechua|Daou}}<ref>{{Cite web |last=Bijuvignesh |first=Darshan |date=2026-09-27 |title=Thailand: Mang & Daou to Eurovision Asia |url=https://eurovoix.com/2026/09/27/thailand-mang-daou-to-eurovision-asia/ |access-date=2026-09-27 |website=Eurovoix}}</ref> || «{{ikkerød|Glinratree}}» || [[Thai]] | align="center" | | align="center" | |- | align="center" | ||{{Flagg|Vietnam}} || {{ikkjeraud|Tóc Tiên}}<ref>{{Cite web |last=Bijuvignesh |first=Darshan |date=2026-09-06 |title=Vietnam: Tóc Tiên to Eurovision Asia 2026 |url=https://eurovoix.com/2026/09/06/vietnam-toc-tien-to-eurovision-asia-2026/ |access-date=2026-09-06 |website=Eurovoix |language=en-GB}}</ref><ref>{{Cite web |last= |date=2026-09-04 |title=Vietnamese singer to compete in Eurovision Asia |url=https://vietnamtoday.vtv.vn/vietnamese-singer-to-compete-in-eurovision-asia-100260904045547826.htm |access-date=2026-09-08 |website=[[Vietnam Today]] |publisher=[[Vietnam Television]] |language=en}}</ref> || || | align="center" | | align="center" | |- |} == Sjå òg == * [[Eurovision Song Contest 2026]] * [[Junior Eurovision Song Contest 2026]] == Referansar == {{refstart}} {{refslutt}} {{refopning}} *''Denne artikkelen bygger på «[[:nb:Eurovision Song Contest Asia 2026|Eurovision Song Contest Asia 2026]]» frå {{Wikipedia-utgåve|nb}}, den 31. mars 2026.'' {{refslutt}} == Bakgrunnsstoff == * [https://eurovisionasia.com Offisiell nettside] {{autoritetsdata}} [[Kategori:Musikk i 2026]] [[Kategori:2026 i Thailand]] a1lxkrg6jz4eijj6mxykakrhuh0cbbu 0 432614 3675117 3667410 2026-09-28T02:53:42Z 90sveped 53941 /* Deltakande land */ 3675117 wikitext text/x-wiki {{framtidig hending}} {{Infoboks Junior Eurovision Song Contest | namn = Junior Eurovision Song Contest 2026 | finalen = [[24. oktober]] [[2026]] | stad = {{flaggikonJESC|Malta}} {{ikkjeraud|Malta Fairs & Conventions Centre}}<br>{{ikkjeraud|Ta' Qali}} på [[Malta]] | programleiar = | varigskap = | kringkastar = {{ikkjeraud|Public Broadcasting Services}} (PBS) | opningsnummer i finalen = | pausenummer i finalen = | deltakarland = 16 | debuterte = | attende = | trekte seg = | ikkje med = {{flaggJESC|Aserbajdsjan}}<br>{{flaggJESC|Kroatia}} | kart = | karttekst = | vinnarland = | song = | artist = | førre = [[Junior Eurovision Song Contest 2025]] | neste = ''[[Junior Eurovision Song Contest 2026]]'' |bilete=}} '''Junior Eurovision Song Contest 2026''' blir den 24. utgåva av [[Junior Eurovision Song Contest]], og skal haldast 24. oktober 2026 på Malta Fairs & Conventions Centre i Ta' Qali på [[Malta]].<ref name="Malta2026">{{Cite web |last=|first=|date=2026-05-15 |title=Malta to host Junior Eurovision Song Contest 2026 |url=https://www.eurovision.com/stories/malta-to-host-junior-eurovision-song-contest-2026/ |access-date=2026-05-15 |website=Eurovision.com}}</ref><ref>{{Cite web |last=|first=|date=2026-05-15 |title=Malta to host and organise JESC 2026 |url=https://tvmnews.mt/en/news/malta-to-host-and-organise-jesc-2026/ |access-date=2026-05-15 |website=TVM News}}</ref> Konkurransen blir organisert av [[Den europeiske kringkastingsunionen]] (EBU) og vertskringkastaren Public Broadcasting Services (PBS). Dette blir tredje gongen Malta arrangerer konkurransen, etter at landet tidlegare var vertskap i [[Junior Eurovision Song Contest 2014|2014]] og [[Junior Eurovision Song Contest 2016|2016]]. Konkurransen blir òg den første som blir arrangert i oktober. Seksten land skal delta i konkurransen. [[Aserbajdsjan i Junior Eurovision Song Contest|Aserbajdsjan]] og [[Kroatia i Junior Eurovision Song Contest|Kroatia]] har begge valt å ikkje delta, etter at dei deltok året før.<ref>{{cite web |last1=Granger |first1=Anthony |title=Sixteen Countries to Compete in Junior Eurovision 2026 |url=https://eurovoix.com/2026/07/25/sixteen-countries-junior-eurovision-2026/ |website=Eurovoix |access-date=25. juli 2026}}</ref> == Stad == Konkurransen i 2026 skal haldast i {{ikkjeraud|Ta' Qali}} på [[Malta]]. Dette blir tredje gongen Malta har vore vertskap for konkurransen, etter at landet tidlegare arrangerte han i [[Junior Eurovision Song Contest 2014|2014]] og [[Junior Eurovision Song Contest 2016|2016]],<ref name="Malta2026"/> og første gongen konkurransen blir halden i oktober, av «logistiske årsaker».<ref>{{Cite web |last=Granger |first=Anthony |date=2026-05-15 |title=Junior Eurovision 2026 in October for 'Logistical Reasons' |url=https://eurovoix.com/2026/05/15/junior-eurovision-2026-october-for-logistical-reasons/ |access-date=2026-05-15 |website=Eurovoix}}</ref> Den valde arenaen er Malta Fairs & Conventions Centre, som har plass til 10 268 personar. Arenaen skal bli omgjord til ein «Eurovision Festa Village», inspirert av den maltesiske tradisjonen med lokale festar til ære for skytshelgenar.<ref name="Malta2026"/> === Søknadsrunde og val av vertsby === I motsetnad til [[Eurovision Song Contest]] får ikkje kringkastaren som vann Junior Eurovision Song Contest året før automatisk retten til å arrangere neste utgåve. Sidan [[Junior Eurovision Song Contest 2011|2011]], med unntak av [[Junior Eurovision Song Contest 2012|2012]], [[Junior Eurovision Song Contest 2015|2015]], [[Junior Eurovision Song Contest 2018|2018]] og [[Junior Eurovision Song Contest 2024|2024]], har det likevel blitt vanleg at vinnarlandet tek på seg vertskapsrolla. Sidan 2019 har den vinnande kringkastaren hatt førsteretten til å arrangere den påfølgjande konkurransen. Den 18. desember 2025 kunngjorde den franske kringkastaren France Télévisions, som vann [[Junior Eurovision Song Contest 2025|konkurransen i 2025]], at dei hadde valt å ikkje arrangere konkurransen i 2026. Dei viste til ein plan om å redusere kostnadene til nasjonale program.<ref name="fr">{{Cite web |date=2025-12-18 |title=Un effort de 140 M€ pour un budget 2026 à l’équilibre |trans-title=An effort of €140 million for a balanced budget by 2026 |url=https://www.francetvpro.fr/contenu-de-presse/75384440 |access-date=2025-12-18 |publisher=[[France Télévisions]] |language=fr}}</ref> Dette var andre gongen på tre år at France Télévisions takka nei til å arrangere konkurransen, etter at dei òg gjorde det i 2024.<ref name="spain2">{{Cite web |date=2024-02-14 |title=Spain will host Junior Eurovision 2024 |url=https://junioreurovision.tv/story/spain-will-host-junior-eurovision-2024 |access-date=2024-11-16 |website=Junioreurovision.tv |publisher=EBU}}</ref> Det skal ha blitt gjennomført ein søknadsrunde for første gong sidan 2018 for å finne vertslandet.<ref>{{Cite web |last=Granger|first=Anthony|date=2025-12-31|title=Looking Ahead at 2026 in the World of Eurovision|url=https://eurovoix.com/2025/12/31/looking-ahead-at-2026-in-the-world-of-eurovision/|access-date=2025-12-31|website=Eurovoix}}</ref> I desember 2025 kunngjorde den sanmarinske kringkastaren SMRTV at dei ville sende inn ein søknad om å arrangere konkurransen.<ref name=":2">{{Cite web |last=|first=|date=2025-12-22|title=San Marino RTV presenta nuovi studi, nuovo palinsesto, piano di rilancio tecnologico e di risorse umane|trans-title=San Marino RTV presents new studios, new programming schedule, and a technological and human resources relaunch plan|url=https://www.sanmarinortv.sm/news/attualita-c4/san-marino-rtv-presenta-nuovi-studi-nuovo-palinsesto-piano-di-rilancio-tecnologico-e-di-risorse-umane-a284482|access-date=2025-12-22|publisher=SMRTV|language=it}}</ref> Den 7. mars 2026 opplyste direktøren Roberto Sergio likevel at søknaden ikkje var vald, og at konkurransen skulle haldast i [[Nord-Makedonia]].<ref name=":3">{{Cite web |last=Granger|first=Anthony|date=2026-03-07|title=North Macedonia to Host the Junior Eurovision Song Contest 2026?|url=https://eurovoix.com/2026/03/07/north-macedonia-host-junior-eurovision-song-contest-2026/|access-date=2026-03-07|website=Eurovoix}}</ref> Nordmakedonske medium melde seinare at [[Skopje]] skulle vere vertsby.<ref>{{Cite web |date=2026-03-15 |title=Историски момент за Македонија: Junior Eurovision 2026 ќе се одржи во Скопје – еве кога! |trans-title=A historic moment for Macedonia: Junior Eurovision 2026 will be held in Skopje – here's when! |url=https://prv.mk/top-vesti/istoriski-moment-za-makedonija-junior-eurovision-2026-ke-se-odrzhi-vo-skopje |access-date=2026-03-15 |website=Prv.mk |language=mk}}</ref> Den 15. mai 2026 kunngjorde EBU at Malta i staden var vald som vertsland for konkurransen i 2026, med Malta Fairs & Conventions Centre i Ta' Qali som den utvalde arenaen.<ref name="Malta2026"/> == Deltakande land == For å kunne delta i Junior Eurovision Song Contest må eit land ha ein nasjonal kringkastar som er aktivt medlem av EBU, som kan ta imot konkurransen gjennom Eurovision-nettverket og kringkaste konkurransen direkte over heile landet. EBU inviterer alle aktive medlemmar til å delta i konkurransen. Den 24. juli 2026 kunngjorde EBU at kringkastarar frå 16 land skal delta i konkurransen i 2026.<ref name="16land">{{Cite web |date=2026-07-24 |title=16 countries will take part in Junior Eurovision 2026 |url=https://junior.eurovision.com/news/16-countries-to-take-part-junior-eurovision-2026/ |access-date=2026-07-24 |website=junior.eurovision.com |publisher=EBU}}</ref> [[Aserbajdsjan i Junior Eurovision Song Contest|Aserbajdsjan]] og [[Kroatia i Junior Eurovision Song Contest|Kroatia]] valde å ikkje delta etter at dei returnerte til konkurransen året før.<ref>{{Cite web |last= |first= |date=2026-07-24 |title=16 broadcasters confirmed for Junior Eurovision Song Contest 2026 in Malta |url=https://www.ebu.ch/news/2026/07/16-broadcasters-confirmed-to-compete-in-junior-eurovision-song-contest-2026 |access-date=2026-07-24 |website=ebu.ch |publisher=EBU}}</ref> {|class="sortable wikitable plainrowheaders" style="font-size:95%;" |- ! Startnr. ! Land ! Artist ! Sang ! Språk ! Plass ! Poeng |- ! scope="row" style="text-align:center;" | |{{flaggJESC|Albania}} |{{ikkjeraud|Eslin Kurti}} |«{{ikkjeraud|Kërce me mua}}» |[[Albansk]] | scope="row" style="text-align:center;" | | scope="row" style="text-align:center;" | |- ! scope="row" style="text-align:center;" | |{{flaggJESC|Armenia}} |{{ikkjeraud|Naré}} |«{{ikkjeraud|Boo!}}» |[[Armensk]] og [[engelsk]] | scope="row" style="text-align:center;" | | scope="row" style="text-align:center;" | |- ! scope="row" style="text-align:center;" | |{{flaggJESC|Frankrike}} |{{ikkjeraud|Alec Burette|Alex}} |«{{ikkjeraud|Comment tu vas?}}» |[[Fransk]] | scope="row" style="text-align:center;" | | scope="row" style="text-align:center;" | |- ! scope="row" style="text-align:center;" | |{{flaggJESC|Georgia}} |{{ikkjeraud|Davit Lomidze}} |«{{ikkjeraud|Sun on the Rooftops}}» |[[Georgisk]] | scope="row" style="text-align:center;" | | scope="row" style="text-align:center;" | |- ! scope="row" style="text-align:center;" | |{{flaggJESC|Irland}} | | | | scope="row" style="text-align:center;" | | scope="row" style="text-align:center;" | |- ! scope="row" style="text-align:center;" | |{{flaggJESC|Italia}} |{{ikkjeraud|Matteo Trullu}} |«{{ikkjeraud|Che cos'è l'amore?}}» |[[Italiensk]] | scope="row" style="text-align:center;" | | scope="row" style="text-align:center;" | |- ! scope="row" style="text-align:center;" | |{{flaggJESC|Kypros}} |{{ikkjeraud|Harry Georgiou}} |«{{ikkjeraud|Who I Can Be}}» |[[Gresk]] og [[engelsk]] | scope="row" style="text-align:center;" | | scope="row" style="text-align:center;" | |- ! scope="row" style="text-align:center;" | |{{flaggJESC|Malta}} |{{ikkjeraud|Beppe Caruana|Beppe}} |«{{ikkjeraud|Blue Bird}}» |[[Engelsk]] | scope="row" style="text-align:center;" | | scope="row" style="text-align:center;" | |- ! scope="row" style="text-align:center;" | |{{flaggJESC|Montenegro}} |{{ikkjeraud|Mija Vujović}} |«{{ikkjeraud|Muzika nas spaja}}» |[[Montenegrinsk]] | scope="row" style="text-align:center;" | | scope="row" style="text-align:center;" | |- ! scope="row" style="text-align:center;" | |{{flaggJESC|Nederland}} |{{ikkjeraud|Maria Dragan uit Stad|Maria}} |«{{ikkjeraud|Stronger Together}}» |[[Nederlandsk]] og [[engelsk]] | scope="row" style="text-align:center;" | | scope="row" style="text-align:center;" | |- ! scope="row" style="text-align:center;" | |{{flaggJESC|Nord-Makedonia}} |{{ikkjeraud|Ana Stojanoska}} |«{{ikkjeraud|Idnata jas}}» |[[Makedonsk]] | scope="row" style="text-align:center;" | | scope="row" style="text-align:center;" | |- ! scope="row" style="text-align:center;" | |{{flaggJESC|Polen}} |{{ikkjeraud|Wiktor Sas}} |«{{ikkerød|Gravity av Wiktor Sas|Gravity}}» |[[Polsk]] og [[engelsk]] | scope="row" style="text-align:center;" | | scope="row" style="text-align:center;" | |- ! scope="row" style="text-align:center;" | |{{flaggJESC|Portugal}} |{{ikkjeraud|Salvador Rio}} |«{{ikkjeraud|Alma av Salvador Rio|Alma}}» |[[Portugisisk]] | scope="row" style="text-align:center;" | | scope="row" style="text-align:center;" | |- ! scope="row" style="text-align:center;" | |{{flaggJESC|San Marino}} |{{ikkjeraud|Violamarie}} |«{{ikkjeraud|Ruota panoramica}}» |[[Italiensk]] og [[engelsk]] | scope="row" style="text-align:center;" | | scope="row" style="text-align:center;" | |- ! scope="row" style="text-align:center;" | |{{flaggJESC|Spania}} |{{ikkjeraud|Lucas Paulano}} |«{{ikkerød|Cuore bello (te quiero, te quiero)}}» |[[Spansk]] | scope="row" style="text-align:center;" | | scope="row" style="text-align:center;" | |- ! scope="row" style="text-align:center;" | |{{flaggJESC|Ukraina}} |{{ikkjeraud|Erika Kolesnitsjenko}} |«{{ikkjeraud|Ne kolyskova}}» |[[Ukrainsk]] og [[engelsk]] | scope="row" style="text-align:center;" | | scope="row" style="text-align:center;" | |} == Sjå òg == * [[Eurovision Song Contest 2026]] * [[Eurovision Song Contest Asia 2026]] == Referansar == {{reflist}} == Bakgrunnsstoff== * [https://junior.eurovision.com Nettstaden til Junior Eurovision Song Contest] {{Junior Eurovision Song Contest}} {{autoritetsdata}} [[Kategori:Junior Eurovision Song Contest etter år|2026]] [[Kategori:Musikktevlingar i 2026]] [[Kategori:2026 på Malta]] fun6x4l5m7t9jnq42jw9zh1wy4caxxj 3675118 3675117 2026-09-28T02:54:43Z 90sveped 53941 3675118 wikitext text/x-wiki {{framtidig hending}} {{Infoboks Junior Eurovision Song Contest | namn = Junior Eurovision Song Contest 2026 | finalen = [[24. oktober]] [[2026]] | stad = {{flaggikonJESC|Malta}} {{ikkjeraud|Malta Fairs & Conventions Centre}}<br>{{ikkjeraud|Ta' Qali}} på [[Malta]] | programleiar = {{ikkjeraud|Gaia Cauchi}}<br>[[Destiny Chukunyere]]<br>{{ikkjeraud|Keane Cutajar}} | varigskap = | kringkastar = {{ikkjeraud|Public Broadcasting Services}} (PBS) | opningsnummer i finalen = | pausenummer i finalen = | deltakarland = 16 | debuterte = | attende = | trekte seg = | ikkje med = {{flaggJESC|Aserbajdsjan}}<br>{{flaggJESC|Kroatia}} | kart = | karttekst = | vinnarland = | song = | artist = | førre = [[Junior Eurovision Song Contest 2025]] | neste = ''[[Junior Eurovision Song Contest 2026]]'' |bilete=}} '''Junior Eurovision Song Contest 2026''' blir den 24. utgåva av [[Junior Eurovision Song Contest]], og skal haldast 24. oktober 2026 på Malta Fairs & Conventions Centre i Ta' Qali på [[Malta]].<ref name="Malta2026">{{Cite web |last=|first=|date=2026-05-15 |title=Malta to host Junior Eurovision Song Contest 2026 |url=https://www.eurovision.com/stories/malta-to-host-junior-eurovision-song-contest-2026/ |access-date=2026-05-15 |website=Eurovision.com}}</ref><ref>{{Cite web |last=|first=|date=2026-05-15 |title=Malta to host and organise JESC 2026 |url=https://tvmnews.mt/en/news/malta-to-host-and-organise-jesc-2026/ |access-date=2026-05-15 |website=TVM News}}</ref> Konkurransen blir organisert av [[Den europeiske kringkastingsunionen]] (EBU) og vertskringkastaren Public Broadcasting Services (PBS). Dette blir tredje gongen Malta arrangerer konkurransen, etter at landet tidlegare var vertskap i [[Junior Eurovision Song Contest 2014|2014]] og [[Junior Eurovision Song Contest 2016|2016]]. Konkurransen blir òg den første som blir arrangert i oktober. Seksten land skal delta i konkurransen. [[Aserbajdsjan i Junior Eurovision Song Contest|Aserbajdsjan]] og [[Kroatia i Junior Eurovision Song Contest|Kroatia]] har begge valt å ikkje delta, etter at dei deltok året før.<ref>{{cite web |last1=Granger |first1=Anthony |title=Sixteen Countries to Compete in Junior Eurovision 2026 |url=https://eurovoix.com/2026/07/25/sixteen-countries-junior-eurovision-2026/ |website=Eurovoix |access-date=25. juli 2026}}</ref> == Stad == Konkurransen i 2026 skal haldast i {{ikkjeraud|Ta' Qali}} på [[Malta]]. Dette blir tredje gongen Malta har vore vertskap for konkurransen, etter at landet tidlegare arrangerte han i [[Junior Eurovision Song Contest 2014|2014]] og [[Junior Eurovision Song Contest 2016|2016]],<ref name="Malta2026"/> og første gongen konkurransen blir halden i oktober, av «logistiske årsaker».<ref>{{Cite web |last=Granger |first=Anthony |date=2026-05-15 |title=Junior Eurovision 2026 in October for 'Logistical Reasons' |url=https://eurovoix.com/2026/05/15/junior-eurovision-2026-october-for-logistical-reasons/ |access-date=2026-05-15 |website=Eurovoix}}</ref> Den valde arenaen er Malta Fairs & Conventions Centre, som har plass til 10 268 personar. Arenaen skal bli omgjord til ein «Eurovision Festa Village», inspirert av den maltesiske tradisjonen med lokale festar til ære for skytshelgenar.<ref name="Malta2026"/> === Søknadsrunde og val av vertsby === I motsetnad til [[Eurovision Song Contest]] får ikkje kringkastaren som vann Junior Eurovision Song Contest året før automatisk retten til å arrangere neste utgåve. Sidan [[Junior Eurovision Song Contest 2011|2011]], med unntak av [[Junior Eurovision Song Contest 2012|2012]], [[Junior Eurovision Song Contest 2015|2015]], [[Junior Eurovision Song Contest 2018|2018]] og [[Junior Eurovision Song Contest 2024|2024]], har det likevel blitt vanleg at vinnarlandet tek på seg vertskapsrolla. Sidan 2019 har den vinnande kringkastaren hatt førsteretten til å arrangere den påfølgjande konkurransen. Den 18. desember 2025 kunngjorde den franske kringkastaren France Télévisions, som vann [[Junior Eurovision Song Contest 2025|konkurransen i 2025]], at dei hadde valt å ikkje arrangere konkurransen i 2026. Dei viste til ein plan om å redusere kostnadene til nasjonale program.<ref name="fr">{{Cite web |date=2025-12-18 |title=Un effort de 140 M€ pour un budget 2026 à l’équilibre |trans-title=An effort of €140 million for a balanced budget by 2026 |url=https://www.francetvpro.fr/contenu-de-presse/75384440 |access-date=2025-12-18 |publisher=[[France Télévisions]] |language=fr}}</ref> Dette var andre gongen på tre år at France Télévisions takka nei til å arrangere konkurransen, etter at dei òg gjorde det i 2024.<ref name="spain2">{{Cite web |date=2024-02-14 |title=Spain will host Junior Eurovision 2024 |url=https://junioreurovision.tv/story/spain-will-host-junior-eurovision-2024 |access-date=2024-11-16 |website=Junioreurovision.tv |publisher=EBU}}</ref> Det skal ha blitt gjennomført ein søknadsrunde for første gong sidan 2018 for å finne vertslandet.<ref>{{Cite web |last=Granger|first=Anthony|date=2025-12-31|title=Looking Ahead at 2026 in the World of Eurovision|url=https://eurovoix.com/2025/12/31/looking-ahead-at-2026-in-the-world-of-eurovision/|access-date=2025-12-31|website=Eurovoix}}</ref> I desember 2025 kunngjorde den sanmarinske kringkastaren SMRTV at dei ville sende inn ein søknad om å arrangere konkurransen.<ref name=":2">{{Cite web |last=|first=|date=2025-12-22|title=San Marino RTV presenta nuovi studi, nuovo palinsesto, piano di rilancio tecnologico e di risorse umane|trans-title=San Marino RTV presents new studios, new programming schedule, and a technological and human resources relaunch plan|url=https://www.sanmarinortv.sm/news/attualita-c4/san-marino-rtv-presenta-nuovi-studi-nuovo-palinsesto-piano-di-rilancio-tecnologico-e-di-risorse-umane-a284482|access-date=2025-12-22|publisher=SMRTV|language=it}}</ref> Den 7. mars 2026 opplyste direktøren Roberto Sergio likevel at søknaden ikkje var vald, og at konkurransen skulle haldast i [[Nord-Makedonia]].<ref name=":3">{{Cite web |last=Granger|first=Anthony|date=2026-03-07|title=North Macedonia to Host the Junior Eurovision Song Contest 2026?|url=https://eurovoix.com/2026/03/07/north-macedonia-host-junior-eurovision-song-contest-2026/|access-date=2026-03-07|website=Eurovoix}}</ref> Nordmakedonske medium melde seinare at [[Skopje]] skulle vere vertsby.<ref>{{Cite web |date=2026-03-15 |title=Историски момент за Македонија: Junior Eurovision 2026 ќе се одржи во Скопје – еве кога! |trans-title=A historic moment for Macedonia: Junior Eurovision 2026 will be held in Skopje – here's when! |url=https://prv.mk/top-vesti/istoriski-moment-za-makedonija-junior-eurovision-2026-ke-se-odrzhi-vo-skopje |access-date=2026-03-15 |website=Prv.mk |language=mk}}</ref> Den 15. mai 2026 kunngjorde EBU at Malta i staden var vald som vertsland for konkurransen i 2026, med Malta Fairs & Conventions Centre i Ta' Qali som den utvalde arenaen.<ref name="Malta2026"/> == Deltakande land == For å kunne delta i Junior Eurovision Song Contest må eit land ha ein nasjonal kringkastar som er aktivt medlem av EBU, som kan ta imot konkurransen gjennom Eurovision-nettverket og kringkaste konkurransen direkte over heile landet. EBU inviterer alle aktive medlemmar til å delta i konkurransen. Den 24. juli 2026 kunngjorde EBU at kringkastarar frå 16 land skal delta i konkurransen i 2026.<ref name="16land">{{Cite web |date=2026-07-24 |title=16 countries will take part in Junior Eurovision 2026 |url=https://junior.eurovision.com/news/16-countries-to-take-part-junior-eurovision-2026/ |access-date=2026-07-24 |website=junior.eurovision.com |publisher=EBU}}</ref> [[Aserbajdsjan i Junior Eurovision Song Contest|Aserbajdsjan]] og [[Kroatia i Junior Eurovision Song Contest|Kroatia]] valde å ikkje delta etter at dei returnerte til konkurransen året før.<ref>{{Cite web |last= |first= |date=2026-07-24 |title=16 broadcasters confirmed for Junior Eurovision Song Contest 2026 in Malta |url=https://www.ebu.ch/news/2026/07/16-broadcasters-confirmed-to-compete-in-junior-eurovision-song-contest-2026 |access-date=2026-07-24 |website=ebu.ch |publisher=EBU}}</ref> {|class="sortable wikitable plainrowheaders" style="font-size:95%;" |- ! Startnr. ! Land ! Artist ! Sang ! Språk ! Plass ! Poeng |- ! scope="row" style="text-align:center;" | |{{flaggJESC|Albania}} |{{ikkjeraud|Eslin Kurti}} |«{{ikkjeraud|Kërce me mua}}» |[[Albansk]] | scope="row" style="text-align:center;" | | scope="row" style="text-align:center;" | |- ! scope="row" style="text-align:center;" | |{{flaggJESC|Armenia}} |{{ikkjeraud|Naré}} |«{{ikkjeraud|Boo!}}» |[[Armensk]] og [[engelsk]] | scope="row" style="text-align:center;" | | scope="row" style="text-align:center;" | |- ! scope="row" style="text-align:center;" | |{{flaggJESC|Frankrike}} |{{ikkjeraud|Alec Burette|Alex}} |«{{ikkjeraud|Comment tu vas?}}» |[[Fransk]] | scope="row" style="text-align:center;" | | scope="row" style="text-align:center;" | |- ! scope="row" style="text-align:center;" | |{{flaggJESC|Georgia}} |{{ikkjeraud|Davit Lomidze}} |«{{ikkjeraud|Sun on the Rooftops}}» |[[Georgisk]] | scope="row" style="text-align:center;" | | scope="row" style="text-align:center;" | |- ! scope="row" style="text-align:center;" | |{{flaggJESC|Irland}} | | | | scope="row" style="text-align:center;" | | scope="row" style="text-align:center;" | |- ! scope="row" style="text-align:center;" | |{{flaggJESC|Italia}} |{{ikkjeraud|Matteo Trullu}} |«{{ikkjeraud|Che cos'è l'amore?}}» |[[Italiensk]] | scope="row" style="text-align:center;" | | scope="row" style="text-align:center;" | |- ! scope="row" style="text-align:center;" | |{{flaggJESC|Kypros}} |{{ikkjeraud|Harry Georgiou}} |«{{ikkjeraud|Who I Can Be}}» |[[Gresk]] og [[engelsk]] | scope="row" style="text-align:center;" | | scope="row" style="text-align:center;" | |- ! scope="row" style="text-align:center;" | |{{flaggJESC|Malta}} |{{ikkjeraud|Beppe Caruana|Beppe}} |«{{ikkjeraud|Blue Bird}}» |[[Engelsk]] | scope="row" style="text-align:center;" | | scope="row" style="text-align:center;" | |- ! scope="row" style="text-align:center;" | |{{flaggJESC|Montenegro}} |{{ikkjeraud|Mija Vujović}} |«{{ikkjeraud|Muzika nas spaja}}» |[[Montenegrinsk]] | scope="row" style="text-align:center;" | | scope="row" style="text-align:center;" | |- ! scope="row" style="text-align:center;" | |{{flaggJESC|Nederland}} |{{ikkjeraud|Maria Dragan uit Stad|Maria}} |«{{ikkjeraud|Stronger Together}}» |[[Nederlandsk]] og [[engelsk]] | scope="row" style="text-align:center;" | | scope="row" style="text-align:center;" | |- ! scope="row" style="text-align:center;" | |{{flaggJESC|Nord-Makedonia}} |{{ikkjeraud|Ana Stojanoska}} |«{{ikkjeraud|Idnata jas}}» |[[Makedonsk]] | scope="row" style="text-align:center;" | | scope="row" style="text-align:center;" | |- ! scope="row" style="text-align:center;" | |{{flaggJESC|Polen}} |{{ikkjeraud|Wiktor Sas}} |«{{ikkerød|Gravity av Wiktor Sas|Gravity}}» |[[Polsk]] og [[engelsk]] | scope="row" style="text-align:center;" | | scope="row" style="text-align:center;" | |- ! scope="row" style="text-align:center;" | |{{flaggJESC|Portugal}} |{{ikkjeraud|Salvador Rio}} |«{{ikkjeraud|Alma av Salvador Rio|Alma}}» |[[Portugisisk]] | scope="row" style="text-align:center;" | | scope="row" style="text-align:center;" | |- ! scope="row" style="text-align:center;" | |{{flaggJESC|San Marino}} |{{ikkjeraud|Violamarie}} |«{{ikkjeraud|Ruota panoramica}}» |[[Italiensk]] og [[engelsk]] | scope="row" style="text-align:center;" | | scope="row" style="text-align:center;" | |- ! scope="row" style="text-align:center;" | |{{flaggJESC|Spania}} |{{ikkjeraud|Lucas Paulano}} |«{{ikkerød|Cuore bello (te quiero, te quiero)}}» |[[Spansk]] | scope="row" style="text-align:center;" | | scope="row" style="text-align:center;" | |- ! scope="row" style="text-align:center;" | |{{flaggJESC|Ukraina}} |{{ikkjeraud|Erika Kolesnitsjenko}} |«{{ikkjeraud|Ne kolyskova}}» |[[Ukrainsk]] og [[engelsk]] | scope="row" style="text-align:center;" | | scope="row" style="text-align:center;" | |} == Sjå òg == * [[Eurovision Song Contest 2026]] * [[Eurovision Song Contest Asia 2026]] == Referansar == {{reflist}} == Bakgrunnsstoff== * [https://junior.eurovision.com Nettstaden til Junior Eurovision Song Contest] {{Junior Eurovision Song Contest}} {{autoritetsdata}} [[Kategori:Junior Eurovision Song Contest etter år|2026]] [[Kategori:Musikktevlingar i 2026]] [[Kategori:2026 på Malta]] 481ve6p8rozicsrpdt3g9hp2109wyq3 3675119 3675118 2026-09-28T02:55:30Z 90sveped 53941 /* Deltakande land */ 3675119 wikitext text/x-wiki {{framtidig hending}} {{Infoboks Junior Eurovision Song Contest | namn = Junior Eurovision Song Contest 2026 | finalen = [[24. oktober]] [[2026]] | stad = {{flaggikonJESC|Malta}} {{ikkjeraud|Malta Fairs & Conventions Centre}}<br>{{ikkjeraud|Ta' Qali}} på [[Malta]] | programleiar = {{ikkjeraud|Gaia Cauchi}}<br>[[Destiny Chukunyere]]<br>{{ikkjeraud|Keane Cutajar}} | varigskap = | kringkastar = {{ikkjeraud|Public Broadcasting Services}} (PBS) | opningsnummer i finalen = | pausenummer i finalen = | deltakarland = 16 | debuterte = | attende = | trekte seg = | ikkje med = {{flaggJESC|Aserbajdsjan}}<br>{{flaggJESC|Kroatia}} | kart = | karttekst = | vinnarland = | song = | artist = | førre = [[Junior Eurovision Song Contest 2025]] | neste = ''[[Junior Eurovision Song Contest 2026]]'' |bilete=}} '''Junior Eurovision Song Contest 2026''' blir den 24. utgåva av [[Junior Eurovision Song Contest]], og skal haldast 24. oktober 2026 på Malta Fairs & Conventions Centre i Ta' Qali på [[Malta]].<ref name="Malta2026">{{Cite web |last=|first=|date=2026-05-15 |title=Malta to host Junior Eurovision Song Contest 2026 |url=https://www.eurovision.com/stories/malta-to-host-junior-eurovision-song-contest-2026/ |access-date=2026-05-15 |website=Eurovision.com}}</ref><ref>{{Cite web |last=|first=|date=2026-05-15 |title=Malta to host and organise JESC 2026 |url=https://tvmnews.mt/en/news/malta-to-host-and-organise-jesc-2026/ |access-date=2026-05-15 |website=TVM News}}</ref> Konkurransen blir organisert av [[Den europeiske kringkastingsunionen]] (EBU) og vertskringkastaren Public Broadcasting Services (PBS). Dette blir tredje gongen Malta arrangerer konkurransen, etter at landet tidlegare var vertskap i [[Junior Eurovision Song Contest 2014|2014]] og [[Junior Eurovision Song Contest 2016|2016]]. Konkurransen blir òg den første som blir arrangert i oktober. Seksten land skal delta i konkurransen. [[Aserbajdsjan i Junior Eurovision Song Contest|Aserbajdsjan]] og [[Kroatia i Junior Eurovision Song Contest|Kroatia]] har begge valt å ikkje delta, etter at dei deltok året før.<ref>{{cite web |last1=Granger |first1=Anthony |title=Sixteen Countries to Compete in Junior Eurovision 2026 |url=https://eurovoix.com/2026/07/25/sixteen-countries-junior-eurovision-2026/ |website=Eurovoix |access-date=25. juli 2026}}</ref> == Stad == Konkurransen i 2026 skal haldast i {{ikkjeraud|Ta' Qali}} på [[Malta]]. Dette blir tredje gongen Malta har vore vertskap for konkurransen, etter at landet tidlegare arrangerte han i [[Junior Eurovision Song Contest 2014|2014]] og [[Junior Eurovision Song Contest 2016|2016]],<ref name="Malta2026"/> og første gongen konkurransen blir halden i oktober, av «logistiske årsaker».<ref>{{Cite web |last=Granger |first=Anthony |date=2026-05-15 |title=Junior Eurovision 2026 in October for 'Logistical Reasons' |url=https://eurovoix.com/2026/05/15/junior-eurovision-2026-october-for-logistical-reasons/ |access-date=2026-05-15 |website=Eurovoix}}</ref> Den valde arenaen er Malta Fairs & Conventions Centre, som har plass til 10 268 personar. Arenaen skal bli omgjord til ein «Eurovision Festa Village», inspirert av den maltesiske tradisjonen med lokale festar til ære for skytshelgenar.<ref name="Malta2026"/> === Søknadsrunde og val av vertsby === I motsetnad til [[Eurovision Song Contest]] får ikkje kringkastaren som vann Junior Eurovision Song Contest året før automatisk retten til å arrangere neste utgåve. Sidan [[Junior Eurovision Song Contest 2011|2011]], med unntak av [[Junior Eurovision Song Contest 2012|2012]], [[Junior Eurovision Song Contest 2015|2015]], [[Junior Eurovision Song Contest 2018|2018]] og [[Junior Eurovision Song Contest 2024|2024]], har det likevel blitt vanleg at vinnarlandet tek på seg vertskapsrolla. Sidan 2019 har den vinnande kringkastaren hatt førsteretten til å arrangere den påfølgjande konkurransen. Den 18. desember 2025 kunngjorde den franske kringkastaren France Télévisions, som vann [[Junior Eurovision Song Contest 2025|konkurransen i 2025]], at dei hadde valt å ikkje arrangere konkurransen i 2026. Dei viste til ein plan om å redusere kostnadene til nasjonale program.<ref name="fr">{{Cite web |date=2025-12-18 |title=Un effort de 140 M€ pour un budget 2026 à l’équilibre |trans-title=An effort of €140 million for a balanced budget by 2026 |url=https://www.francetvpro.fr/contenu-de-presse/75384440 |access-date=2025-12-18 |publisher=[[France Télévisions]] |language=fr}}</ref> Dette var andre gongen på tre år at France Télévisions takka nei til å arrangere konkurransen, etter at dei òg gjorde det i 2024.<ref name="spain2">{{Cite web |date=2024-02-14 |title=Spain will host Junior Eurovision 2024 |url=https://junioreurovision.tv/story/spain-will-host-junior-eurovision-2024 |access-date=2024-11-16 |website=Junioreurovision.tv |publisher=EBU}}</ref> Det skal ha blitt gjennomført ein søknadsrunde for første gong sidan 2018 for å finne vertslandet.<ref>{{Cite web |last=Granger|first=Anthony|date=2025-12-31|title=Looking Ahead at 2026 in the World of Eurovision|url=https://eurovoix.com/2025/12/31/looking-ahead-at-2026-in-the-world-of-eurovision/|access-date=2025-12-31|website=Eurovoix}}</ref> I desember 2025 kunngjorde den sanmarinske kringkastaren SMRTV at dei ville sende inn ein søknad om å arrangere konkurransen.<ref name=":2">{{Cite web |last=|first=|date=2025-12-22|title=San Marino RTV presenta nuovi studi, nuovo palinsesto, piano di rilancio tecnologico e di risorse umane|trans-title=San Marino RTV presents new studios, new programming schedule, and a technological and human resources relaunch plan|url=https://www.sanmarinortv.sm/news/attualita-c4/san-marino-rtv-presenta-nuovi-studi-nuovo-palinsesto-piano-di-rilancio-tecnologico-e-di-risorse-umane-a284482|access-date=2025-12-22|publisher=SMRTV|language=it}}</ref> Den 7. mars 2026 opplyste direktøren Roberto Sergio likevel at søknaden ikkje var vald, og at konkurransen skulle haldast i [[Nord-Makedonia]].<ref name=":3">{{Cite web |last=Granger|first=Anthony|date=2026-03-07|title=North Macedonia to Host the Junior Eurovision Song Contest 2026?|url=https://eurovoix.com/2026/03/07/north-macedonia-host-junior-eurovision-song-contest-2026/|access-date=2026-03-07|website=Eurovoix}}</ref> Nordmakedonske medium melde seinare at [[Skopje]] skulle vere vertsby.<ref>{{Cite web |date=2026-03-15 |title=Историски момент за Македонија: Junior Eurovision 2026 ќе се одржи во Скопје – еве кога! |trans-title=A historic moment for Macedonia: Junior Eurovision 2026 will be held in Skopje – here's when! |url=https://prv.mk/top-vesti/istoriski-moment-za-makedonija-junior-eurovision-2026-ke-se-odrzhi-vo-skopje |access-date=2026-03-15 |website=Prv.mk |language=mk}}</ref> Den 15. mai 2026 kunngjorde EBU at Malta i staden var vald som vertsland for konkurransen i 2026, med Malta Fairs & Conventions Centre i Ta' Qali som den utvalde arenaen.<ref name="Malta2026"/> == Deltakande land == For å kunne delta i Junior Eurovision Song Contest må eit land ha ein nasjonal kringkastar som er aktivt medlem av EBU, som kan ta imot konkurransen gjennom Eurovision-nettverket og kringkaste konkurransen direkte over heile landet. EBU inviterer alle aktive medlemmar til å delta i konkurransen. Den 24. juli 2026 kunngjorde EBU at kringkastarar frå 16 land skal delta i konkurransen i 2026.<ref name="16land">{{Cite web |date=2026-07-24 |title=16 countries will take part in Junior Eurovision 2026 |url=https://junior.eurovision.com/news/16-countries-to-take-part-junior-eurovision-2026/ |access-date=2026-07-24 |website=junior.eurovision.com |publisher=EBU}}</ref> [[Aserbajdsjan i Junior Eurovision Song Contest|Aserbajdsjan]] og [[Kroatia i Junior Eurovision Song Contest|Kroatia]] valde å ikkje delta etter at dei returnerte til konkurransen året før.<ref>{{Cite web |last= |first= |date=2026-07-24 |title=16 broadcasters confirmed for Junior Eurovision Song Contest 2026 in Malta |url=https://www.ebu.ch/news/2026/07/16-broadcasters-confirmed-to-compete-in-junior-eurovision-song-contest-2026 |access-date=2026-07-24 |website=ebu.ch |publisher=EBU}}</ref> {|class="sortable wikitable plainrowheaders" style="font-size:95%;" |- ! Startnr. ! Land ! Artist ! Sang ! Språk ! Plass ! Poeng |- ! scope="row" style="text-align:center;" | |{{flaggJESC|Albania}} |{{ikkjeraud|Eslin Kurti}} |«{{ikkjeraud|Kërce me mua}}» |[[Albansk]] | scope="row" style="text-align:center;" | | scope="row" style="text-align:center;" | |- ! scope="row" style="text-align:center;" | |{{flaggJESC|Armenia}} |{{ikkjeraud|Naré}} |«{{ikkjeraud|Boo!}}» |[[Armensk]] og [[engelsk]] | scope="row" style="text-align:center;" | | scope="row" style="text-align:center;" | |- ! scope="row" style="text-align:center;" | |{{flaggJESC|Frankrike}} |{{ikkjeraud|Alec Burette|Alec}} |«{{ikkjeraud|Comment tu vas?}}» |[[Fransk]] | scope="row" style="text-align:center;" | | scope="row" style="text-align:center;" | |- ! scope="row" style="text-align:center;" | |{{flaggJESC|Georgia}} |{{ikkjeraud|Davit Lomidze}} |«{{ikkjeraud|Sun on the Rooftops}}» |[[Georgisk]] | scope="row" style="text-align:center;" | | scope="row" style="text-align:center;" | |- ! scope="row" style="text-align:center;" | |{{flaggJESC|Irland}} | | | | scope="row" style="text-align:center;" | | scope="row" style="text-align:center;" | |- ! scope="row" style="text-align:center;" | |{{flaggJESC|Italia}} |{{ikkjeraud|Matteo Trullu}} |«{{ikkjeraud|Che cos'è l'amore?}}» |[[Italiensk]] | scope="row" style="text-align:center;" | | scope="row" style="text-align:center;" | |- ! scope="row" style="text-align:center;" | |{{flaggJESC|Kypros}} |{{ikkjeraud|Harry Georgiou}} |«{{ikkjeraud|Who I Can Be}}» |[[Gresk]] og [[engelsk]] | scope="row" style="text-align:center;" | | scope="row" style="text-align:center;" | |- ! scope="row" style="text-align:center;" | |{{flaggJESC|Malta}} |{{ikkjeraud|Beppe Caruana|Beppe}} |«{{ikkjeraud|Blue Bird}}» |[[Engelsk]] | scope="row" style="text-align:center;" | | scope="row" style="text-align:center;" | |- ! scope="row" style="text-align:center;" | |{{flaggJESC|Montenegro}} |{{ikkjeraud|Mija Vujović}} |«{{ikkjeraud|Muzika nas spaja}}» |[[Montenegrinsk]] | scope="row" style="text-align:center;" | | scope="row" style="text-align:center;" | |- ! scope="row" style="text-align:center;" | |{{flaggJESC|Nederland}} |{{ikkjeraud|Maria Dragan uit Stad|Maria}} |«{{ikkjeraud|Stronger Together}}» |[[Nederlandsk]] og [[engelsk]] | scope="row" style="text-align:center;" | | scope="row" style="text-align:center;" | |- ! scope="row" style="text-align:center;" | |{{flaggJESC|Nord-Makedonia}} |{{ikkjeraud|Ana Stojanoska}} |«{{ikkjeraud|Idnata jas}}» |[[Makedonsk]] | scope="row" style="text-align:center;" | | scope="row" style="text-align:center;" | |- ! scope="row" style="text-align:center;" | |{{flaggJESC|Polen}} |{{ikkjeraud|Wiktor Sas}} |«{{ikkerød|Gravity av Wiktor Sas|Gravity}}» |[[Polsk]] og [[engelsk]] | scope="row" style="text-align:center;" | | scope="row" style="text-align:center;" | |- ! scope="row" style="text-align:center;" | |{{flaggJESC|Portugal}} |{{ikkjeraud|Salvador Rio}} |«{{ikkjeraud|Alma av Salvador Rio|Alma}}» |[[Portugisisk]] | scope="row" style="text-align:center;" | | scope="row" style="text-align:center;" | |- ! scope="row" style="text-align:center;" | |{{flaggJESC|San Marino}} |{{ikkjeraud|Violamarie}} |«{{ikkjeraud|Ruota panoramica}}» |[[Italiensk]] og [[engelsk]] | scope="row" style="text-align:center;" | | scope="row" style="text-align:center;" | |- ! scope="row" style="text-align:center;" | |{{flaggJESC|Spania}} |{{ikkjeraud|Lucas Paulano}} |«{{ikkerød|Cuore bello (te quiero, te quiero)}}» |[[Spansk]] | scope="row" style="text-align:center;" | | scope="row" style="text-align:center;" | |- ! scope="row" style="text-align:center;" | |{{flaggJESC|Ukraina}} |{{ikkjeraud|Erika Kolesnitsjenko}} |«{{ikkjeraud|Ne kolyskova}}» |[[Ukrainsk]] og [[engelsk]] | scope="row" style="text-align:center;" | | scope="row" style="text-align:center;" | |} == Sjå òg == * [[Eurovision Song Contest 2026]] * [[Eurovision Song Contest Asia 2026]] == Referansar == {{reflist}} == Bakgrunnsstoff== * [https://junior.eurovision.com Nettstaden til Junior Eurovision Song Contest] {{Junior Eurovision Song Contest}} {{autoritetsdata}} [[Kategori:Junior Eurovision Song Contest etter år|2026]] [[Kategori:Musikktevlingar i 2026]] [[Kategori:2026 på Malta]] l6ag1ma60b805jreqv1oom8gfcpv59r 0 432924 3675010 3674552 2026-09-27T15:01:11Z TU-nor 12071 3675010 wikitext text/x-wiki {{om}} {{geoboks|kommune | andre namn = | bilete = Kladno CZ Town Hall 01.jpg | bilettekst = Rådhuset i Kladno | kart = Kladno KL CZ.png | karttekst = Kladno innanfor distriktet [[Kladno okres]] og innanfor det administrative området til kommunen Kladno med utvida fullmakter | flagg = Flag of Kladno.svg | symbol = Kladno CoA.png | land = Tsjekkia | regiontype = [[Regionar i Tsjekkia|Kraj]] | region = [[Sentral-Böhmen]] | fylketype = [[Distrikt i Tsjekkia|Okres]] | fylke = [[Kladno okres| Kladno]] | arealtype = Areal [[Administrative område til kommunar med utvida fullmakter i Tsjekkia|SO]] | areal = 350,89<ref name="Areal"/> | folketaltype = Folketal [[Administrative område til kommunar med utvida fullmakter i Tsjekkia|SO]] | folketal = 126069 | folketal1type = kommune | folketal1 = 67756 | folketal_by =22585 | folketal_i_år = 2021<ref name="Folketal2021"/> }} '''Kladno'''{{mrk|[[tysk]] ''Kladen''}} er ein by og ein [[Kommunar i Tsjekkia|kommune]] med utvida fullmakter i [[Distrikt i Tsjekkia|distriktet]] [[Kladno okres]] i [[Regionar i Tsjekkia|regionen]] [[Sentral-Böhmen]] i [[Tsjekkia]]. Kladno har status som [[lovbestemte byar i Tsjekkia|lovbestemt by]] (tsjekkisk ''statutární město'').<ref name="Lovbestemt"/> == Administrativ inndeling == {{stack|[[Fil:ORP Kladno.PNG|mini|250px|Det administrative området til Kladno innanfor regionen [[Sentral-Böhmen]]]]}} Då distrikta vart avvikla som administrative einingar i 2003,<ref name="320/2002"/> vart det administrative ansvaret til distrikta ført over til [[Administrative område til kommunar med utvida fullmakter i Tsjekkia|administrative område til kommunar med utvida fullmakter]] (tsjekkisk ''správní obvody obcí s rozšířenou působností'', forkorta ''SO ORP'').<ref name ="128/2000"/> Kladno er ein slik by med utvida fullmakter. ===Lovbestemt by=== Kladno har status som [[Lovbestemte byar i Tsjekkia|lovbestemt by]] frå år 2000 gjennom ''Lov av 15.05.2000 om kommunar (kommunal organisering)''.<ref name="128/2000"/> ===Kommunar=== Det administrative området til Kladno omfattar 48 [[Kommunar i Tsjekkia|kommunar]]. Av desse er 5 byar (tsjekkisk ''město''). Bykommunar er utheva med halvfeit skrift. {{Columns-list|colwidth=20em| * [[Běleč]] * [[Běloky]] * [[Blevice]] * [[Brandýsek]] * [[Braškov]] * [[Bratronice]] * '''[[Buštěhrad]]''' * [[Cvrčovice]] * [[Doksy i Kladno|Doksy]] * [[Dolany i Kladno|Dolany]] * [[Dřetovice]] * [[Družec]] * [[Horní Bezděkov]] * [[Hostouň i Kladno|Hostouň]] * [[Hradečno]] * [[Hřebeč]] * [[Kačice]] * [[Kamenné Žehrovice]] * '''Kladno''' * [[Koleč]] * [[Kyšice]] * [[Lány i Kladno|Lány]]{{mrk|Overført frå [[Rakovník okres]] til [[Kladno okres]] frå 1.1.2007<ref name ="Změny"/>}} * [[Lhota i Kladno|Lhota]] * [[Libochovičky]] * '''[[Libušín]]''' * [[Lidice]] * [[Makotřasy]] * [[Malé Kyšice]] * [[Malé Přítočno]] * [[Otvovice]] * [[Pavlov i Kladno|Pavlov]] * [[Pchery]] * [[Pletený Újezd]] * [[Slatina i Kladno|Slatina]] * [[Stehelčeves]] * '''[[Stochov]]''' * [[Svárov]] * [[Svinařov]] * [[Třebichovice]] * [[Třebusice]] * [[Tuchlovice]] * '''[[Unhošť]]''' * [[Velká Dobrá]] * [[Velké Přítočno]] * [[Vinařice]] * [[Zájezd]] * [[Zákolany]] * [[Žilina i Kladno|Žilina]] }} ==Folketal== Folketalet i det administrative området i dei siste folketeljingane: {| class="wikitable"; style=text-align:right; |- ! !! Folketal 2001<ref name ="Historisk folketal"/> !! Folketal 2011<ref name ="Historisk folketal"/> !! Folketal 2021<ref name ="Folketal2021"/> |- | style=text-align:left; | Kladno SO || 114 640 || 120 058 || 126 069 |- |} ===Kommunar=== Dei største kommunane i det administrative området: {| class="wikitable"; style=text-align:right; ! Kommune !! Folketal 2021<ref name="Folketal2021"/> |- | style=text-align:left; | '''Kladno''' || 67 756 |- | style=text-align:left; | [[Stochov]] || 5 279 |- | style=text-align:left; | [[Unhošť]] || 5 161 |- | style=text-align:left; | [[Buštěhrad]] || 3 859 |- | style=text-align:left; | [[Libušín]] || 3 137 |- | style=text-align:left; | [[Vinařice]] || 2 811 |- | style=text-align:left; | [[Tuchlovice]] || 2 746 |- | style=text-align:left; | [[Lány i Kladno|Lány]] || 2 229 |- | style=text-align:left; | [[Brandýsek]] || 2 144 |- | style=text-align:left; | [[Hřebeč]] || 2 102 |- | style=text-align:left; | {{ikkjeraud|Pchery}} || 1 923 |- | style=text-align:left; | {{ikkjeraud|Velká Dobrá}} || 1 853 |- | style=text-align:left; | {{ikkjeraud|Doksy i Kladno|Doksy}} || 1 712 |- | style=text-align:left; | {{ikkjeraud|Kamenné Žehrovice}} || 1 644 |- | style=text-align:left; | {{ikkjeraud|Hostouň i Kladno|Hostouň}} || 1 562 |- | style=text-align:left; | {{ikkjeraud|Kačice}} || 1 195 |- | style=text-align:left; | {{ikkjeraud|Stehelčeves}} || 1 140 |- | style=text-align:left; | {{ikkjeraud|Braškov}} || 1 118 |- | style=text-align:left; | {{ikkjeraud|Družec}} || 1 044 |- |} ===Byar og tettstader=== Dei største tettstadene i det administrative området: {| class="wikitable"; style=text-align:right; ! Tettstad !! Folketal 2021<ref name="Folketal2021"/> |- | style=text-align:left; | [[Kročehlavy]]{{mrk|name = "a"|Tettstad i Kladno kommune}} || 34 972 |- | style=text-align:left; | '''Kladno''' || 22 585 |- | style=text-align:left; | [[Unhošť]] || 5 161 |- | style=text-align:left; | [[Švermov]]{{mrk|name = "a"}} || 5 038 |- | style=text-align:left; | [[Stochov]] || 4 423 |- | style=text-align:left; | [[Buštěhrad]] || 3 859 |- | style=text-align:left; | [[Libušín]] || 3 137 |- | style=text-align:left; | [[Vinařice]] || 2 811 |- | style=text-align:left; | [[Rozdělov]]{{mrk|name = "a"}} || 2 678 |- | style=text-align:left; | [[Tuchlovice]] || 2 326 |- | style=text-align:left; | [[Hřebeč]] || 2 061 |- | style=text-align:left; | [[Dubí i Kladno|Dubí]]{{mrk|name = "a"}} || 2 059 |- | style=text-align:left; | [[Lány i Kladno|Lány]] || 2 046 |- | style=text-align:left; | {{ikkjeraud|Velká Dobrá}} || 1 853 |- | style=text-align:left; | {{ikkjeraud|Doksy i Kladno|Doksy}} || 1 712 |- | style=text-align:left; | {{ikkjeraud|Kamenné Žehrovice}} || 1 644 |- | style=text-align:left; | {{ikkjeraud|Hostouň i Kladno|Hostouň}} || 1 562 |- | style=text-align:left; | [[Brandýsek]] || 1 427 |- | style=text-align:left; | {{ikkjeraud|Kačice}} || 1 195 |- | style=text-align:left; | {{ikkjeraud|Stehelčeves}} || 1 140 |- | style=text-align:left; | {{ikkjeraud|Pchery}} || 1 135 |- | style=text-align:left; | {{ikkjeraud|Braškov}} || 1 118 |- | style=text-align:left; | {{ikkjeraud|Družec}} || 1 044 |- |} ===Bydelar i Kladno === [[Fil:Katastrální mapa Kladna.png|mini|250px|Bydelane i Kladno]] Bydelane og tettstadene i Kladno: {| class="wikitable"; style=text-align:right; ! Bydel/tettstad !! Folketal 2021<ref name="Folketal2021"/> |- | style=text-align:left; | [[Kročehlavy]] || 34 972 |- | style=text-align:left; | '''Kladno''' || 22 585 |- | style=text-align:left; | [[Švermov]]{{mrk|Švermov omfattar dei to nabolaga {{ikkjeraud|Motyčín}} og {{ikkjeraud|Hnidousy}}}} || 5 038 |- | style=text-align:left; | [[Rozdělov]] || 2 678 |- | style=text-align:left; | [[Dubí i Kladno|Dubí]] || 2 059 |- | style=text-align:left; | {{ikkjeraud|Vrapice}} || 424 |- ! '''Kladno kommune''' ! style=text-align:right; | 67 756 |- |} ==Merknader== {{merknadar}} == Kjelder == <references> <ref name="128/2000">{{cite web |title=Zákon č. 128/2000 Sb.: Zákon o obcích (obecní zřízení)) («Lov av 15.05.2000 om kommunar (kommunal organisering)») |url=https://www.zakonyprolidi.cz/cs/2000-128 |website=zakonyprolidi.cz |language=cs |access-date=2026-08-22 }}</ref> <ref name="320/2002">{{cite web |title=Zákon č. 320/2002 Sb.: Zákon o změně a zrušení některých zákonů v souvislosti s ukončením činnosti okresních úřadů («Lov av 18.07.2002 om endring og oppheving av visse lover i samband med opphøyr av verksemda til distriktsstyremaktene») |url=https://www.zakonyprolidi.cz/cs/2002-320 |website=zakonyprolidi.cz |language=cs |access-date=2026-08-22 }}</ref> <ref name ="Areal">{{Kjelde www |url=https://data.csu.gov.cz/datastat/data/VYBER/RSO03K?vSet=4&vSel=1 |tittel=Druhy pozemků, katastrální výměry - územní srovnání |vitja=2026-08-27 |utgjevar=Český statistický úřad}} </ref> <ref name ="Historisk folketal">{{Kjelde www |url=https://csu.gov.cz/docs/107508/97414e04-ff75-c50c-5aa9-6c64223300bc/13008415.xlsx?version=1.0 |tittel= Retrospektivní přehled o počtu obyvatel a domů v letech 1869 - 2011 v krajích a okresech |vitja=2026-08-27 |utgjevar=Český statistický úřad}} </ref> <ref name ="Folketal2021">{{Kjelde www |url=https://scitani.gov.cz/vysledky |tittel= Sčítání: Výsledky |vitja=2026-08-27 |utgjevar=Český statistický úřad}} </ref> <ref name="Lovbestemt">{{cite web |title=Analýzy: Analýza rozsahu výkonu veřejné správy v jednotlivých statutárních městech, městských částech a městských obvodech |url=https://archiv.mv.gov.cz/soubor/analyza-rozsahu-vykonu-verejne-spravy-v-jednotlivych-statutarnich-mestech-mestskych-castech-a-mestskych-obvodech.aspx |website=mvcr.cz |publisher= Ministerstvo vnitra České republiky («Innanriksdepartementet i Tsjekkia») |pages=16–18 |language=cs |date=2018 }}</ref> <ref name ="Změny">{{Kjelde www |url=https://csu.gov.cz/stc/zmeny_hranic_okresu_k_1_1_2007 |tittel= Změny hranic okresů k 1. 1. 2007 |vitja=2026-08-29 |utgjevar=Český statistický úřad}} </ref> </references> == Bakgrunnsstoff == {{commonskat}} *{{offisiell nettstad}} {{Autoritetsdata}} [[Kategori:Kommunar med utvida fullmakter i Sentral-Böhmen|Kladno]] [[Kategori:Kommunar i Kladno okres|Kladno]] [[Kategori:Byar i Sentral-Böhmen|Kladno]] [[Kategori:Lovbestemte byar i Tsjekkia|Kladno]] fd2qrsg23b9l7jokz3vu4tq64j6du4s 0 432951 3675082 3670203 2026-09-27T19:14:32Z TU-nor 12071 3675082 wikitext text/x-wiki {{geoboks|distrikt | namn = Kolín okres | andre namn = okres Kolín | bilete = Overhead view of Beroun, Czech Republic, 2010.jpg | bilettekst = Byen [[Kolín]] med omliggjande landskap | kart = Map CZ - district Kolin.PNG | karttekst = Kolín okres innanfor regionen Sentral-Böhmen | flagg = | symbol = | land = Tsjekkia | regiontype = [[Regionar i Tsjekkia|Kraj]] | region = [[Sentral-Böhmen]] | hovudstad = [[Kolín]] | areal = 747,62<ref name="Areal"/> | folketal = 104227 | folketal_i_år = 2021<ref name="Folketal2021"/> }} '''Kolín okres'''{{mrk|[[tsjekkisk]] ''okres Kolín''}} er eit [[Distrikt i Tsjekkia|distrikt]] (tsjekkisk ''okres'', fleirtal ''okresy'') i [[Regionar i Tsjekkia|regionen]] [[Sentral-Böhmen]] i [[Tsjekkia]].<ref name ="129/2000"/> Det ligg aust i regionen og grenser i nordvest mot [[Hradec Králové kraj]], i aust mot [[Pardubice kraj]]. == Administrativ inndeling == Distrikta vart avvikla som administrative einingar i 2003,<ref name="320/2002"/> men dei har framleis ein funksjon for aktivitetane til ulike etatar og for statistiske føremål. Det administrative ansvaret til distrikta vart ført over til [[Administrative område til kommunar med utvida fullmakter i Tsjekkia|administrative område til kommunar med utvida fullmakter]] (tsjekkisk ''správní obvody obcí s rozšířenou působností'', forkorta ''SO ORP'').<ref name ="128/2000"/> Dei administrative områda til kommunar med utvida fullmakter i Kolín okres: * [[Kolín|Kolín SO]] * [[Český Brod|Český Brod SO]] ==Folketal i distriktet== Folketalet i distriktet i dei siste folketeljingane: {| class="wikitable"; style=text-align:right; |- ! !! Folketal 2001<ref name ="Historisk folketal"/> !! Folketal 2011<ref name ="Historisk folketal"/> !! Folketal 2021<ref name ="Folketal2021"/> |- | style=text-align:left; | [[Kolín|Kolín SO]] || 74 434 || 78 814 || 83 909 |- | style=text-align:left; | [[Český Brod|Český Brod SO]] || 16 597 || 19 303 || 20 318 |- ! Kolín okres !style=text-align:right; | {{mrk|name="a"|Medrekna kommunen [[Černíky]] som vart overførd frå [[Nymburk okres]] i 2020<ref name ="Změny2021"/>}}91 031 !style=text-align:right; | {{mrk|name="a"}}98 117 !style=text-align:right; | 104 227 |- |} ===Byar i distriktet=== Tabellen viser bykommunane i distriktet. Bykommunar med utvida fullmakter er utheva. {| class="wikitable"; style=text-align:right; ! By !! Folketal 2021<ref name="Folketal2021"/> |- | style=text-align:left; | '''[[Kolín]]''' || 31 950 |- | style=text-align:left; | '''[[Český Brod]]''' || 7 261 |- | style=text-align:left; | [[Pečky]] || 4 734 |- | style=text-align:left; | [[Velký Osek]] || 2 419 |- | style=text-align:left; | [[Týnec nad Labem]] || 2 090 |- | style=text-align:left; | [[Zásmuky]] || 2 023 |- |} ==Merknader== {{merknadar}} == Kjelder == <references> <ref name="128/2000">{{cite web |title=Zákon č. 128/2000 Sb.: Zákon o obcích (obecní zřízení)) («Lov av 15.05.2000 om kommunar (kommunal organisering)») |url=https://www.zakonyprolidi.cz/cs/2000-128 |website=zakonyprolidi.cz |language=cs |access-date=2026-08-22 }}</ref> <ref name="129/2000">{{cite web |title=Zákon č. 129/2000 Sb.: Zákon o krajích (krajské zřízení) («Lov av 15.05.2000 om regionar (etablering av regionar)») |url=https://www.zakonyprolidi.cz/cs/2000-129 |website=zakonyprolidi.cz |language=cs |access-date=2026-08-22 }}</ref> <ref name="320/2002">{{cite web |title=Zákon č. 320/2002 Sb.: Zákon o změně a zrušení některých zákonů v souvislosti s ukončením činnosti okresních úřadů («Lov av 18.07.2002 om endring og oppheving av visse lover i samband med opphøyr av verksemda til distriktsstyremaktene») |url=https://www.zakonyprolidi.cz/cs/2000-320 |website=zakonyprolidi.cz |language=cs |access-date=2026-08-22 }}</ref> <ref name ="Areal">{{Kjelde www |url=https://data.csu.gov.cz/datastat/data/VYBER/RSO03K?vSet=4&vSel=1 |tittel=Druhy pozemků, katastrální výměry - územní srovnání |vitja=2026-08-27 |utgjevar=Český statistický úřad}} </ref> <ref name ="Historisk folketal">{{Kjelde www |url=https://csu.gov.cz/docs/107508/97414e04-ff75-c50c-5aa9-6c64223300bc/13008415.xlsx?version=1.0 |tittel= Retrospektivní přehled o počtu obyvatel a domů v letech 1869 - 2011 v krajích a okresech |vitja=2026-08-27 |utgjevar=Český statistický úřad}} </ref> <ref name ="Folketal2021">{{Kjelde www |url=https://scitani.gov.cz/vysledky |tittel= Sčítání: Výsledky |vitja=2026-08-27 |utgjevar=Český statistický úřad}} </ref> <ref name ="Změny2021">{{Kjelde www |url=https://www.mvcr.cz/clanek/obecne-o-novem-zakonu-c-51-2020-sb.aspx |tittel= Obecně o novém zákonu č. 51/2020 Sb. |vitja=2026-09-01 |utgjevar=Ministerstvo vnitra České republiky}} </ref> </references> == Bakgrunnsstoff == {{commonskat}} *{{offisiell nettstad}} {{use dmy dates}} {{Autoritetsdata}} [[Kategori:Distrikt i Tsjekkia]] [[Kategori:Sentral-Böhmen|Kolin]] sagnir2z9zqr5r1seqgth6i6xw4l661 0 432967 3675079 3671128 2026-09-27T19:07:36Z TU-nor 12071 3675079 wikitext text/x-wiki {{geoboks|kommune | andre namn = | bilete = Cesky brod.JPG | bilettekst = Flyfoto av det historiske bysenteret i Český Brod | kart = | karttekst = | flagg = Vlajka-CB1jpg.jpg | symbol = Český Brod znak.svg | land = Tsjekkia | regiontype = [[Regionar i Tsjekkia|Kraj]] | region = [[Sentral-Böhmen]] | fylketype = [[Distrikt i Tsjekkia|Okres]] | fylke = [[Kolín okres|Kolín]] | arealtype = Areal [[Administrative område til kommunar med utvida fullmakter i Tsjekkia|SO]] | areal = 163,32<ref name="Areal"/> | folketaltype = Folketal [[Administrative område til kommunar med utvida fullmakter i Tsjekkia|SO]] | folketal = 20318 | folketal1type = kommune | folketal1 = 7261 | folketal_by = 6082 | folketal_i_år = 2021<ref name="Folketal2021"/> }} '''Český Brod'''{{mrk|[[tysk]] ''Böhmisch Brod''}} er ein by og ein [[Kommunar i Tsjekkia|kommune]] med utvida fullmakter i [[Distrikt i Tsjekkia|distriktet]] [[Kolín okres]] i [[Regionar i Tsjekkia|regionen]] [[Sentral-Böhmen]] i [[Tsjekkia]]. == Administrativ inndeling == {{stack|[[Fil:ORP Český Brod.png|mini|250px|Det administrative området til Český Brod innanfor regionen [[Sentral-Böhmen]]]]}} Då distrikta vart avvikla som administrative einingar i 2003,<ref name="320/2002"/> vart det administrative ansvaret til distrikta ført over til [[Administrative område til kommunar med utvida fullmakter i Tsjekkia|administrative område til kommunar med utvida fullmakter]] (tsjekkisk ''správní obvody obcí s rozšířenou působností'', forkorta ''SO ORP'').<ref name ="128/2000"/> Český Brod er ein slik by med utvida fullmakter. ===Kommunar=== Det administrative området til Český Brod omfattar 21 [[Kommunar i Tsjekkia|kommunar]]. Av desse er 1 by (tsjekkisk ''město''). Bykommunar er utheva med halvfeit skrift. {{Columns-list|colwidth=20em| * [[Břežany II]] * [[Černíky]]{{mrk|Overført frå [[Nymburk okres]] til [[Kolín okres]] frå 1.1.2021<ref name ="Změny2021"/>}} * '''[[Český Brod]]''' * [[Chrášťany]] * [[Doubravčice]] * [[Hradešín]] * [[Klučov]] * [[Krupá i Český Brod|Krupá]] * [[Kšely]] * [[Masojedy]] * [[Mrzky]] * [[Poříčany]] * [[Přehvozdí]] * [[Přistoupim]] * [[Přišimasy]] * [[Rostoklaty]] * [[Tismice]] * [[Tuchoraz]] * [[Tuklaty]] * [[Vitice]] * [[Vrátkov]] }} ==Folketal== Folketalet i det administrative området i dei siste folketeljingane: {| class="wikitable"; style=text-align:right; |- ! !! Folketal 2001<ref name ="Historisk folketal"/> !! Folketal 2011<ref name ="Historisk folketal"/> !! Folketal 2021<ref name ="Folketal2021"/> |- | style=text-align:left; | Český Brod SO || 16 597 || 19 303 || 20 318 |- |} ===Kommunar=== Dei største kommunane i det administrative området: {| class="wikitable"; style=text-align:right; ! Kommune !! Folketal 2021<ref name="Folketal2021"/> |- | style=text-align:left; | '''Český Brod''' || 7 261 |- | style=text-align:left; | {{ikkjeraud|Poříčany}} || 1 559 |- | style=text-align:left; | {{ikkjeraud|Doubravčice}} || 1 211 |- | style=text-align:left; | {{ikkjeraud|Vitice}} || 1 108 |- | style=text-align:left; | {{ikkjeraud|Tuklaty}} || 1 106 |- | style=text-align:left; | {{ikkjeraud|Klučov}} || 1 077 |- |} ===Byar og tettstader=== Dei største tettstadene i det administrative området: {| class="wikitable"; style=text-align:right; ! Tettstad !! Folketal 2021<ref name="Folketal2021"/> |- | style=text-align:left; | '''Český Brod''' || 6 082 |- | style=text-align:left; | {{ikkjeraud|Poříčany}} || 1 559 |- | style=text-align:left; | {{ikkjeraud|Doubravčice}} || 1 211 |- | style=text-align:left; | {{ikkjeraud|Břežany II}} || 932 |- | style=text-align:left; | {{ikkjeraud|Liblice}} || 899 |- |} ==Merknader== {{merknadar}} == Kjelder == <references> <ref name="128/2000">{{cite web |title=Zákon č. 128/2000 Sb.: Zákon o obcích (obecní zřízení)) («Lov av 15.05.2000 om kommunar (kommunal organisering)») |url=https://www.zakonyprolidi.cz/cs/2000-128 |website=zakonyprolidi.cz |language=cs |access-date=2026-08-22 }}</ref> <ref name="320/2002">{{cite web |title=Zákon č. 320/2002 Sb.: Zákon o změně a zrušení některých zákonů v souvislosti s ukončením činnosti okresních úřadů («Lov av 18.07.2002 om endring og oppheving av visse lover i samband med opphøyr av verksemda til distriktsstyremaktene») |url=https://www.zakonyprolidi.cz/cs/2002-320 |website=zakonyprolidi.cz |language=cs |access-date=2026-08-22 }}</ref> <ref name ="Areal">{{Kjelde www |url=https://data.csu.gov.cz/datastat/data/VYBER/RSO03K?vSet=4&vSel=1 |tittel=Druhy pozemků, katastrální výměry - územní srovnání |vitja=2026-08-27 |utgjevar=Český statistický úřad}} </ref> <ref name ="Historisk folketal">{{Kjelde www |url=https://csu.gov.cz/docs/107508/97414e04-ff75-c50c-5aa9-6c64223300bc/13008415.xlsx?version=1.0 |tittel= Retrospektivní přehled o počtu obyvatel a domů v letech 1869 - 2011 v krajích a okresech |vitja=2026-08-27 |utgjevar=Český statistický úřad}} </ref> <ref name ="Folketal2021">{{Kjelde www |url=https://scitani.gov.cz/vysledky |tittel= Sčítání: Výsledky |vitja=2026-08-27 |utgjevar=Český statistický úřad}} </ref> <ref name ="Změny2021">{{Kjelde www |url=https://www.mvcr.cz/clanek/obecne-o-novem-zakonu-c-51-2020-sb.aspx |tittel= Obecně o novém zákonu č. 51/2020 Sb. |vitja=2026-09-01 |utgjevar=Ministerstvo vnitra České republiky}} </ref> </references> == Bakgrunnsstoff == {{commonskat}} *{{offisiell nettstad}} {{Autoritetsdata}} [[Kategori:Kommunar med utvida fullmakter i Sentral-Böhmen|Cesky Brod]] [[Kategori:Kommunar i Kolín okres|Cesky Brod]] [[Kategori:Byar i Sentral-Böhmen|Cesky Brod]] 3t3rt5d6tvdv5y8wz133laegqevar4s 0 433023 3675014 3669541 2026-09-27T15:18:05Z Ranveig 39 Flikk, mogleg framsideartikkel. 3675014 wikitext text/x-wiki [[File:abacus 6.png|mini|Suanpan (nummeret representert på biletet er {{Formatnum:6302715408}})]] [[File:Chinese-abacus.jpg|mini|Kinesisk abakus]] [[File:long abacus.jpg|mini|upright=1.35|right|Ei utvida utgåve av ein suanpan]] [[File:Suanpan and counting rods.svg|thumb|upright=1.35|Suanpan – gjenfødd frå teljestavane]] '''Suanpan'''{{efn|[[forenkla kinesisk]] 算盘; [[Tradisjonell kinesisk skrift|tradisjonell kinesisk]] 算盤; [[pinyin]] suànpán}}, også skrive '''suan pan''' eller '''souanpan''',<ref name="Schmid_1974">{{cite book |title=Decimal Computation |first=Hermann |last=Schmid<!-- General Electric Company, Binghamton, New York, USA --> |author-link=Hermann Schmid (computer scientist) |date=1974 |edition=1 |publisher=[[John Wiley & Sons]] |location=Binghamton, New York, USA |isbn=0-471-76180-X |url-access=registration |url=https://archive.org/details/decimalcomputati0000schm }}</ref><ref name="Schmid_1983">{{cite book |title=Decimal Computation |first=Hermann |last=Schmid<!-- General Electric Company, Binghamton, New York, USA --> |author-link=Hermann Schmid (computer scientist) |orig-year=1974 |date=1983 |edition=1 (reprint) |publisher=Robert E. Krieger Publishing Company |location=Malabar, Florida, USA |isbn=0-89874-318-4}}</ref> er ei [[kuleramme]] med kinesisk opphav. Den eldste kjende skriftlege dokumentasjonen av den kinesiske kuleramma stammar frå 100-talet f.Kr., under [[Han-dynastiet]]. Seinare vart ho omtalt i ei bok frå 190 e.Kr. frå det austlege Han-dynastiet, nemleg ''Tilleggsmeldingar om kunsten å rekne'', skriven av Xu Yue. Den nøyaktige utforminga av denne suanpanen er likevel ikkje kjend.<ref>{{harvnb|Ifrah|2001|p=17}}</ref><ref>Peng Yoke Ho, page 71</ref> Vanlegvis er ein suanpan om lag 20 cm høg, og han finst i ulike breidder avhengig av bruksområdet. Han har vanlegvis meir enn sju stenger. På kvar stong er det to kuler i den øvre delen og fem kuler i den nedre delen. Kulene er som regel runde og laga av hardt tre. Ein tel ved å flytte kulene opp eller ned mot skiljestonga i midten. Suanpanen kan stillast tilbake til utgangsposisjonen på eit augeblikk ved å gi han eit raskt rykk rundt den horisontale aksen, slik at alle kulene blir kasta bort frå den horisontale skiljestonga i midten. Suanpanar kan brukast til meir enn berre teljing. I motsetnad til den enkle teljetavla som blir brukt i [[Grunnskule|grunnskulen]], har det vorte utvikla svært effektive suanpan-teknikkar for å utføre [[multiplikasjon]], [[Divisjon i matematikk|divisjon]], [[addisjon]], [[subtraksjon]], [[kvadratrot]] og [[kubikkrot]] med høg fart. Den moderne suanpanen har fire + éi kule på kvar stong, farga kuler som viser plasseringa, og ein knapp for å nullstille alle kulene. Når knappen blir trykt inn, pressar to mekaniske spakar den øvste rada med kuler til øvre posisjon og den nedste rada til nedre posisjon. På den måten blir alle tala nullstilte. Dette erstattar behovet for å flytte kulene for hand eller å rotere suanpanen raskt rundt den horisontale senterlinja for å fjerne kulene ved hjelp av sentrifugalkraft. == Historie == [[Fil:QingMingRiverHerbalShop.jpg|mini|right|upright=1.35|Suanpan på apotekardisken i måleriet ''Langs elva under Qingming-festivalen''.]] [[Fil:盘珠算法.jpg|mini|right|upright=1.35|Suanpan i [[Ming|Ming-dynastistil frå 1573.]] Ordet «abacus» vart først nemnt av Xu Yue (160–220) i boka hans ''Suanshu jiyi'' (算数记遗), eller ''Notat om tradisjonar innan reknekunsten'', under [[Han-dynastiet]]. Slik boka skildrar det, hadde den opphavlege kuleramma fem kuler (suan zhu) samla på ei stong i kvar kolonne. Kulene var skilde av ei tverrstong og plasserte i ei rektangulær trekasse. Den eine kula i den øvre delen representerte fem, medan kvar av dei fire kulene i den nedre delen representerte éin. Folk flytta kulene for å utføre utrekningar. Det lange måleriet ''Langs elva under Qingming-festivalen'', måla av Zhang Zeduan (1085–1145) under Song-dynastiet (960–1279), kan innehalde ein suanpan ved sida av ei rekneskapsbok og reseptar frå ein lege på disken i eit apotek. Det er likevel noko usemje om gjenstanden faktisk er ei kuleramme.<ref>Martzloff, s. 216</ref> Zhusuan var ei kuleramme som vart utvikla i [[Kina]] mot slutten av 100-talet e.Kr., og ho nådde høgdepunktet sitt i perioden frå 1200-talet til 1500-talet. På 1200-talet brukte Guo Shoujing (郭守敬) zhusuan til å rekne ut lengda på eit omløpsår, og kom fram til at det var 365,2425 dagar. På 1500-talet rekna Zhu Zaiyu (朱載堉) ut det musikalske systemet tolvdelte likesvevde temperatur ved hjelp av zhusuan. På nytt på 1500-talet skreiv Wang Wensu (王文素) og Cheng Dawei (程大位) høvesvis ''Prinsipp for algoritmar'' og ''Generelle reglar for utrekning''. Desse verka oppsummerte og vidareutvikla dei matematiske algoritmane for zhusuan, og bidrog dermed til å auke utbreiinga og populariteten til zhusuan ytterlegare. Mot slutten av 1500-talet vart zhusuan introdusert i nabolanda og nærliggande regionar.<ref name="Nomination">{{cite web|title=Nomination File No. 00426|url=http://www.unesco.org/culture/ich/doc/download.php?versionID=20868|website=www.unesco.org|publisher=[[UNESCO]]|accessdate=29. november 2016}}</ref> Ein suanpan med 5 + 1 kuler dukka opp under [[Ming|Ming-dynastiet]]. Ei illustrasjon i ei bok om suanpan frå 1573 viser ein suanpan med éi kule øvst og fem kuler nedst. Den tydelege likskapen mellom den romerske kuleramma og den kinesiske kan tyde på at den eine kan ha vore inspirert av den andre, sidan det finst sterke teikn på handelskontakt mellom [[Romarriket]] og Kina. Det kan likevel ikkje påvisast nokon direkte samanheng, og likskapen mellom kulerammene kan vere tilfeldig. Begge kan i siste instans ha oppstått frå teljing med dei fem fingrane på kvar hand. Den romerske modellen og den kinesiske modellen (slik som dei fleste moderne japanske modellane) har fire pluss éi kule for kvar desimalplass. Den eldre kinesiske suanpan-modellen hadde derimot fem pluss to kuler, noko som gjorde enkelte reknealgoritmar mindre krevjande. I staden for å gli på trådar, slik dei kinesiske og japanske modellane gjer, går kulene på den romerske modellen i spor. Dette var truleg meir påliteleg, sidan trådane kunne bøyast. Ei anna mogleg kjelde til suanpanen er dei kinesiske teljestavane, som brukte eit [[desimalsystem]] med plassverdi, der ein tom plass representerte null. Sinologen Nathan Sivin hevda at kuleramma, med den avgrensa fleksibiliteten hennar, «var ubrukeleg for den mest avanserte [[algebra|algebraen]]», og meinte at «det praktiske ved kuleramma» paradoksalt nok kan ha hindra matematisk nyskaping frå 1300- til 1700-talet.<ref>{{cite book |last=Sivin |first=Nathan |date=1990 |editor-last=Ropp |editor-first=Paul S. |title=The Heritage of China: Contemporary Perspectives on Chinese Civilization |publisher=University of California Press |pages=172 |chapter=Science and Medicine in Chinese History}}</ref> Roger Hart argumenterer derimot for at kuleramma faktisk la til rette for nye utviklingar i denne perioden. Eit døme er avhandlingane til Zhu Zaiyu om musikalsk likesvevd temperatur, der han brukte ni kulerammer til å rekne ut √200 med tjuefem siffer.<ref>{{cite book |last=Hart |first=Roger |date=2013 |title=Imagined Civilizations: China, the West, and Their First Encounter |publisher=Johns Hopkins University Press |pages=124, 128}}</ref> == Kuler == Det finst to typar kuler på suanpanen: dei som er i den nedre delen, under skiljestonga, og dei som er i den øvre delen, over skiljestonga. Kulene i den nedre delen blir somme tider kalla jordkuler eller vasskuler, og dei har verdien 1 i kolonnen sin. Kulene i den øvre delen blir somme tider kalla himmelkuler, og dei har verdien 5 i kolonnen sin. Kolonnene fungerer omtrent på same måte som plassverdiane i indiske talsystem: Éi av kolonnene, vanlegvis den lengst til høgre, representerer einarplassen. Til venstre for denne finn vi tiarar, hundrarar, tusenar og så vidare. Dersom det finst kolonnar til høgre for einarplassen, representerer dei tidelar, hundredelar og så vidare. Suanpanen er ei 2:5-kuleramme: to himmelkuler og fem jordkuler. Dersom ein samanliknar suanpanen med soroban, som er ei 1:4-kuleramme, kan ein få inntrykk av at det finst to «ekstra» kuler i kvar kolonne. For å representere desimaltal og addere eller subtrahere slike tal treng ein i røynda berre éi øvre kule og fire nedre kuler i kvar kolonne. Nokre eldre metodar for multiplikasjon eller divisjon med desimaltal nyttar desse ekstra kulene, til dømes «ekstrakulemetoden» eller «hengande kule-metoden».<ref>{{cite web |url=http://webhome.idirect.com/~totton/suanpan/ |title=算盤 Traditional Multiplication Techniques for Chinese Abacus - Chinese Suan Pan |publisher=Webhome.idirect.com |date= |accessdate=2013-03-26 |archive-date=2011-09-27 |archive-url=https://web.archive.org/web/20110927085436/http://webhome.idirect.com/~totton/suanpan/ |url-status=dead }}</ref> [[Fil:Traditional Chinese abacus illustrating the suspended bead use.jpg|mini|Suanpan som viser tala 8 til 20, og illustrerer bruken av «ekstra» og «hengande» kuler]] Den mest mystiske og tilsynelatande overflødige femte nedre kula har truleg blitt overført frå teljestavane, slik illustrasjonen ovanfor kan tyde på. Ho vart brukt for å gjere addisjon og subtraksjon noko enklare og raskare, og dessutan for å redusere risikoen for feil.<ref>{{Cite book|last=Chen|first=Yifu|chapter-url=https://link.springer.com/chapter/10.1007/978-3-319-73396-8_10|title=Computations and Computing Devices in Mathematics Education Before the Advent of Electronic Calculators|publisher=[[Springer Publishing|Springer]]|year=2018|isbn=978-3-319-73396-8|pages=243–|chapter=The Education of Abacus Addition in China and Japan Prior to the Early 20th Century| series=Mathematics Education in the Digital Era | volume=11 | doi=10.1007/978-3-319-73396-8_10 }}</ref> Bruken av kula vart mellom anna demonstrert i den første boka som i sin heilskap var vigd til suanpan: ''Reknemetodar med kuler på ei brett'' (Pánzhū Suànfǎ 盤珠算法), skriven av Xú Xīnlǔ 徐心魯 i 1573 under det seinare Ming-dynastiet.<ref>{{Cite journal|last=Suzuki|first=Hisao|date=1982|title=Zhusuan addition and subtraction methods in China|url=http://id.nii.ac.jp/1410/00008407/|journal=Kokushikan University School of Political Science and Economics|language=japansk|volume=57|via=Kokushikan}}</ref> Ei forenkla forklaring på korleis den femte kula kan brukast, er vist [https://en.m.wikibooks.org/wiki/Traditional_Abacus_and_Bead_Arithmetic her]. Dei to følgjande animasjonane viser detaljane i denne bestemte bruken:<ref>{{Cite web|date=2020|title=A short guide to the 5th lower bead|url=http://totton.idirect.com/soroban/5th%20bead%20guide.pdf|url-status=live|archive-url=https://web.archive.org/web/20210126234746/http://totton.idirect.com/soroban/5th%20bead%20guide.pdf|archive-date=2021-01-26|access-date=2021-07-07|website=算盤 Abacus: Mystery of the bead}}</ref> <gallery> Panzhu Suanfa addition.gif|alt=Animasjon av bruken av den femte nedre kula ved addisjon|Bruk av den femte nedre kula ved addisjon etter ''Panzhu Suanfa'' Panzhu Suanfa subtraction.gif|alt=Animasjon av bruken av den femte nedre kula ved subtraksjon|Bruk av den femte nedre kula ved subtraksjon etter ''Panzhu Suanfa'' </gallery> Kulene og stengene blir ofte smurde for å sikre raske og jamne rørsler. == Utrekning på ein suanpan == Ved slutten av ei desimalutrekning på ein suanpan er det aldri slik at alle dei fem kulene i den nedre delen er flytta. Samanlikna med den kinesiske kuleramma kan den japanske sorobanen representere opptil 9 i kvar sifferstong. Når verdien blir 10, blir sifferstonga endra slik at ei kule i den øvre delen tek over og representerer 10 i desimalsystemet. På same måte blir to kuler i den øvre delen flytta ned, blir dei flytta opp att, og éi overføringskule i den nedre delen av den neste kolonnen til venstre blir flytta opp. Resultatet av utrekninga blir lese av frå kulene som er samla nær skiljestonga mellom den øvre og nedre delen. Tidlegare brukte kinesarane det tradisjonelle målesystemet Shì yòng zhì (市用制) på suanpanen. I Shì yòng zhì (市用制) var vekteeininga jīn (斤) definert som 16 liǎng (兩). Dette gjorde det nødvendig å utføre utrekningar i heksadesimalsystemet. Suanpanen kan representere opptil 15 i kvar sifferstong. Når verdien blir 16, blir sifferstonga endra slik at ho visualiserer [[sekstentalssystemet|heksadesimalsystemet]]. Dette er grunnen til at dei fire jordkulene på den japanske sorobanen, når verdien er 0, står éi kule frå skiljestonga, medan dei fem jordkulene på suanpanen, når verdien er 0, står to kuler frå skiljestonga. === Divisjon === Det finst ulike metodar for å utføre divisjon på suanpanen. Nokre av dei krev bruk av den såkalla «kinesiske divisjonstabellen».<ref>{{cite web |url=http://webhome.idirect.com/~totton/suanpan/sh_div/ |title=算盤 Short Division on a Chinese Abacus - Chinese Suan Pan |publisher=Webhome.idirect.com |date= |accessdate=2013-03-26 |archive-date=2015-05-03 |archive-url=https://web.archive.org/web/20150503005432/http://webhome.idirect.com/%7Etotton/suanpan/sh_div/ |url-status=dead }}</ref> {| class="wikitable" style="text-align:center" |- ! colspan="10" | Kinesisk divisjonstabell |- ! style="width:50pt;"| !! style="width:100pt;"| 一<br />1 !! style="width:100pt;"| 二 <br /> 2 !! style="width:100pt;"| 三<br />3 !! style="width:100pt;"| 四<br />4 !! style="width:100pt;"| 五<br />5 !! style="width:100pt;"| 六<br />6 !! style="width:100pt;"| 七<br />7 !! style="width:100pt;"| 八<br />8 !! style="width:100pt;"| 九<br />9 |- | 一<br />1 || 进一<br />gå fram 1 || colspan="8" | Syklusen blir gjenteken |- | 二<br />2 || 添作五<br />erstatt med 5 || 进一<br />gå fram 1 || colspan="7" | Syklusen blir gjenteken |- | 三<br />3 || 三十一<br />31 || 六十二<br />62 || 进一<br />gå fram 1 || colspan="6" | Syklusen blir gjenteken |- | 四<br />4 || 二十二<br />22 || 添作五<br />erstatt med 5 || 七十二<br />72 || 进一<br />gå fram 1 || colspan="5" | Syklusen blir gjenteken |- | 五<br />5 || 添作二<br />erstatt med 2 || 添作四<br />erstatt med 4 || 添作六<br />erstatt med 6 || 添作八<br />erstatt med 8 || 进一<br />gå fram 1 || colspan="4" | Syklusen blir gjenteken |- | 六<br />6 || 下加四<br />legg til 4 nedanfor || 三十二<br />32 || 添作五<br />erstatt med 5 || 六十四<br />64 || 八十二<br />82 || 进一<br />gå fram 1 || colspan="3" | Syklusen blir gjenteken |- | 七<br />7 || 下加三<br />legg til 3 nedanfor || 下加六<br />legg til 6 nedanfor || 四十二<br />42 || 五十五<br />55 || 七十一<br />71 || 八十四<br />84 || 进一<br />gå fram 1 || colspan="2" | Syklusen blir gjenteken |- | 八<br />8 || 下加二<br />legg til 2 nedanfor || 下加四<br />legg til 4 nedanfor || 下加六<br />legg til 6 nedanfor || 添作五<br />erstatt med 5 || 六十二<br />62 || 七十四<br />74 || 八十六<br />86 || 进一<br />gå fram 1 || Syklusen blir gjenteken |- | 九<br />9 || 下加一<br />legg til 1 nedanfor || 下加二<br />legg til 2 nedanfor || 下加三<br />legg til 3 nedanfor || 下加四<br />legg til 4 nedanfor || 下加五<br />legg til 5 nedanfor || 下加六<br />legg til 6 nedanfor || 下加七<br />legg til 7 nedanfor || 下加八<br />legg til 8 nedanfor || 进一<br />gå fram 1 |} «Gå fram 1» markerer at prosessen går vidare til neste siffer, og at mønsteret deretter blir gjenteke. Dei to kulene som står lengst frå kvarandre – den nedste jordkula og den øvste himmelkula – blir vanlegvis ikkje brukte ved addisjon og subtraksjon. Dei er derimot nødvendige i enkelte metodar for multiplikasjon (to av tre metodar krev dei) og i ein divisjonsmetode med den spesielle divisjonstabellen, Qiuchu (九歸), som er éin av tre metodar. Når mellomresultatet under multiplikasjon eller divisjon blir større enn 15, blir den andre (ekstra) øvre kula flytta halvvegs ned for å representere 10. Dette blir kalla xuanchu, eller «hengande». På denne måten kan den same sifferstonga representere opptil 20. Dette er nødvendig som mellomsteg i tradisjonelle metodar for multiplikasjon og divisjon på suanpanen. [[File:Animation of traditional division (帰除法) on a 5+2 abacus.gif|thumb|Animasjon av tradisjonell divisjon (帰除法) på ei kuleramme med 5 + 2 kuler]] Minnaordet og lesemåten i den kinesiske divisjonsmetoden Qiuchu har opphav i bruken av bambuspinnar, kalla chousuan. Dette er éi av grunnane til at mange meiner at utviklinga av suanpanen skjedde uavhengig av den romerske kuleramma. Denne kinesiske divisjonsmetoden, altså metoden med divisjonstabellen, var ikkje lenger i bruk då japanarane endra kuleramma si til éi øvre kule og fire nedre kuler omkring 1920-talet. == Desimalsystemet == Denne kuleramma med 4 + 1 kuler fungerer som eit binært-femtalbasert talsystem (bi-kvintært talsystem), der overføringar og forskyvingar liknar dei ein finn i desimalsystemet. Kuleramma med 5 + 2 kuler er liknande, men ikkje identisk med eit bi-kvintært system. Kvar stong representerer eitt siffer i eit [[desimaltal]]. Utrekningskapasiteten til suanpanen er derfor berre avgrensa av talet på stenger han har. Når ein matematikar går tom for stenger, kan ein ny suanpan leggjast til på venstresida av den første. I teorien kan suanpanen på denne måten utvidast utan grenser. Dei ekstra kulene på suanpanen kan brukast til å representere desimaltal, addere eller subtrahere desimaltal, lagre mellomresultat ved overføringar og representere brøkar i grunntal seksten (heksadesimale brøkar). == Zhusuan == [[File:China Abacuses Museum 02 2013-01.JPG|thumb|Kinesisk zhusuan]] [[File:Chinese Man at Desk with an Abbacus MET DP807503.jpg|thumb|Illustrasjon frå 1800-talet av ein kinesisk mann som brukar zhusuan]] Zhusuan{{efn|kinesisk: 珠算; bokstaveleg «kuleutrekning»}} er kunnskapen om og praksisen med å utføre [[Aritmetikk|aritmetiske]] utrekningar ved hjelp av suanpanen. I 2013 vart zhusuan ført opp på [[UNESCO]] si representative liste over den immaterielle kulturarven til menneska.<ref>{{cite web|title=Chinese Zhusuan, knowledge and practices of mathematical calculation through the abacus|url=http://www.unesco.org/culture/ich/en/RL/chinese-zhusuan-knowledge-and-practices-of-mathematical-calculation-through-the-abacus-00853|website=www.unesco.org|publisher=[[UNESCO]]|accessdate=29 November 2016}}</ref> Zhusuan har namn etter det kinesiske ordet for [[kuleramme]], og kuleramma har blitt rekna som éi av dei fem store kinesiske oppfinningane.<ref>{{Cite arXiv | eprint=1709.05870 | last1=Shi | first1=Jiaxin | last2=Chen | first2=Jianfei | last3=Zhu | first3=Jun | last4=Sun | first4=Shengyang | last5=Luo | first5=Yucen | last6=Gu | first6=Yihong | last7=Zhou | first7=Yuhao | title=ZhuSuan: A Library for Bayesian Deep Learning | year=2017 | class=stat.ML }}</ref> Då innskrivinga vart vedteken, uttalte den mellomstatlege komiteen at zhusuan blir rekna av kinesarar som eit kulturelt symbol på identiteten deira, så vel som eit praktisk verktøy. Tradisjonen blir ført vidare frå generasjon til generasjon og er ein rekneteknikk som kan tilpassast mange sider av kvardagslivet. Han har ulike sosiale og kulturelle funksjonar og tilbyr verda eit alternativt kunnskapssystem.<ref>{{cite web|title=Decision of the Intergovernmental Committee: 8.COM 8.8|url=http://www.unesco.org/culture/ich/en/decisions/8.COM/8.8|website=www.unesco.org|publisher=[[UNESCO]]|accessdate=29 November 2016}}</ref> Arbeidet for å få kinesisk zhusuan inn på UNESCO-lista vart leia av Chinese Abacus and Mental Arithmetic Association. Zhusuan er ein viktig del av den tradisjonelle kinesiske kulturen. Han har hatt stor innverknad på ulike delar av det kinesiske samfunnet, mellom anna kinesiske folkevanar, språk, litteratur, skulptur og arkitektur, og har ført til utviklinga av eit eige kulturfenomen knytt til zhusuan. Til dømes viser uttrykket «jernkuleramme» (鐵算盤) til ein person som er flink til å rekne. Uttrykket «pluss tre er lik pluss fem minus to» (三下五除二; +3 = +5 − 2) blir brukt om noko som blir gjort raskt og bestemt. «Tre gonger sju er lik tjueein» viser til noko som blir gjort raskt og overilt. Nokre stader i Kina finst det òg ein skikk der ein prøver å spå framtida til barn. På den første fødselsdagen blir ulike gjenstandar frå kvardagen lagde framfor barnet, og barnet får velje éin av dei. Gjenstanden skal symbolisere kva slags liv barnet vil få. Mellom gjenstandane kan det vere ei kuleramme, som symboliserer visdom og rikdom.<ref name=Nomination/> == Moderne bruk == Suanpan-utrekning vart framleis undervist i skulen i [[Hongkong]] så seint som på slutten av 1960-talet, og i Kina heilt inn på 1990-talet. I enkelte mindre utvikla delar av næringslivet er suanpanen (kuleramma) framleis i bruk som eit viktig teljeverktøy og som ein reserve for utrekningar. Då handhaldne kalkulatorar vart lett tilgjengelege, gjekk interessa blant skuleborn for å lære å bruke suanpanen kraftig ned. I dei første åra med handhaldne kalkulatorar dukka det likevel ofte opp nyhende i media om suanpan-utøvarar som slo elektroniske kalkulatorar i reknekonkurransar, både når det gjaldt fart og nøyaktigheit. Tidlege elektroniske kalkulatorar kunne berre handtere 8–10 signifikante siffer, medan suanpanar kan byggjast med nærast uavgrensa presisjon. Etter kvart som funksjonaliteten til kalkulatorane vart utvida utover enkle aritmetiske utrekningar, innsåg dei fleste at suanpanen aldri kunne utføre meir avanserte funksjonar – til dømes trigonometriske utrekningar – raskare enn ein kalkulator. Etter kvart som digitaliserte kalkulatorar viste seg å vere meir effektive og brukartilpassa, vart den større funksjonaliteten deira teken i bruk i stadig fleire teknologiretta og storskala næringar. I dag, sjølv om kalkulatorar har blitt både billegare og meir praktiske, er suanpanar framleis vanleg brukte i Kina. Mange foreldre vel framleis å sende borna sine til privatlærarar eller til skule- og offentleg støtta aktivitetar etter skuletid for å lære hovudrekning ved hjelp av kuler. Dette kan vere eit hjelpemiddel i læringa og eit steg på vegen mot raskare og meir nøyaktig hovudrekning, eller vere motivert av ønsket om å ta vare på kulturarven. Det blir framleis arrangert konkurransar i reknefart. Suanpanar er framleis mykje brukte andre stader i Kina og i [[Japan]], og dessutan enkelte stader i [[Canada]] og [[USA]]. På grunn av den historiske verdien sin har suanpanen blitt eit symbol på tradisjonell kulturell identitet. Han bidreg til utviklinga av utrekningsteknikkar og intellektuell utvikling, noko som heng tett saman med kulturbaserte næringar som arkitektur og folkevanar. På grunn av den enkle bruken og den lange tradisjonen er suanpanar framleis vanleg brukte i små butikkar og verksemder. På det kinesiske fastlandet måtte rekneskapsførarar og økonomisk personale tidlegare bestå bestemte nivådelte prøver i kuleutrekning før dei kunne bli godkjende for arbeidet. Frå omkring 2002 eller 2004 vart dette kravet heilt erstatta av databasert rekneskapsføring. == Merknadar == {{merknadar}} ==Kjelder== {{fotnoteliste}} {{refopning}} *''Denne artikkelen bygger på «[[:en:Suanpan|Suanpan]]» frå {{Wikipedia-utgåve|en}}, den 1. september 2026.'' **''{{Wikipedia-utgåve|en}} oppgav desse kjeldene:'' * {{cite book | last = Ifrah | first = Georges | year = 2001 | title = The Universal History of Computing: From the Abacus to the Quantum Computer | publisher = John Wiley & Sons, Inc. | location = New York, NY | isbn = 978-0-471-39671-0 | url = https://archive.org/details/unset0000unse_w3q2 }} *{{cite book | author = Peng Yoke Ho | title = Li, Qi and Shu: An Introduction to Science and Civilization in China | publisher = Courier Dover Publications | year = 2000 | isbn = 0-486-41445-0}} *{{cite book | author = Martzloff | title = A History of Chinese Mathematics | publisher = Springer-Verlag | year = 2006 | isbn = 3-540-33782-2}} {{refslutt}} ==Bakgrunnsstoff== {{commonskat}} * [http://www.mandarintools.com/abacus.html Suanpan Tutor] - Sjå stega innan addisjon og subtraksjon * [https://web.archive.org/web/20131015150547/http://abacus.etherwork.net/suanpan/ A Traditional Suan Pan Technique for Multiplication] (arkivert nettside) * [http://www.alcula.com/suanpan.php Hex to Suanpan] * UNESCO si video om den kinesiske Zhusuan på YouTube (Publisert 4. desember 2013): [https://www.youtube.com/watch?v=p6QNCEtnk94 Zhusuan] {{use dmy dates}} {{Autoritetsdata}} [[Kategori:Abakus]] [[Kategori:Kinesiske oppfinningar]] [[Kategori:Representativ liste over den immaterielle kulturarven til menneskja]] [[Kategori:Moglege framsideartiklar]] pxr9ryfwd3ix8c8wibh2ifr67au10dz 3675015 3675014 2026-09-27T15:19:22Z Ranveig 39 /* Historie */ 3675015 wikitext text/x-wiki [[File:abacus 6.png|mini|Suanpan (nummeret representert på biletet er {{Formatnum:6302715408}})]] [[File:Chinese-abacus.jpg|mini|Kinesisk abakus]] [[File:long abacus.jpg|mini|upright=1.35|right|Ei utvida utgåve av ein suanpan]] [[File:Suanpan and counting rods.svg|thumb|upright=1.35|Suanpan – gjenfødd frå teljestavane]] '''Suanpan'''{{efn|[[forenkla kinesisk]] 算盘; [[Tradisjonell kinesisk skrift|tradisjonell kinesisk]] 算盤; [[pinyin]] suànpán}}, også skrive '''suan pan''' eller '''souanpan''',<ref name="Schmid_1974">{{cite book |title=Decimal Computation |first=Hermann |last=Schmid<!-- General Electric Company, Binghamton, New York, USA --> |author-link=Hermann Schmid (computer scientist) |date=1974 |edition=1 |publisher=[[John Wiley & Sons]] |location=Binghamton, New York, USA |isbn=0-471-76180-X |url-access=registration |url=https://archive.org/details/decimalcomputati0000schm }}</ref><ref name="Schmid_1983">{{cite book |title=Decimal Computation |first=Hermann |last=Schmid<!-- General Electric Company, Binghamton, New York, USA --> |author-link=Hermann Schmid (computer scientist) |orig-year=1974 |date=1983 |edition=1 (reprint) |publisher=Robert E. Krieger Publishing Company |location=Malabar, Florida, USA |isbn=0-89874-318-4}}</ref> er ei [[kuleramme]] med kinesisk opphav. Den eldste kjende skriftlege dokumentasjonen av den kinesiske kuleramma stammar frå 100-talet f.Kr., under [[Han-dynastiet]]. Seinare vart ho omtalt i ei bok frå 190 e.Kr. frå det austlege Han-dynastiet, nemleg ''Tilleggsmeldingar om kunsten å rekne'', skriven av Xu Yue. Den nøyaktige utforminga av denne suanpanen er likevel ikkje kjend.<ref>{{harvnb|Ifrah|2001|p=17}}</ref><ref>Peng Yoke Ho, page 71</ref> Vanlegvis er ein suanpan om lag 20 cm høg, og han finst i ulike breidder avhengig av bruksområdet. Han har vanlegvis meir enn sju stenger. På kvar stong er det to kuler i den øvre delen og fem kuler i den nedre delen. Kulene er som regel runde og laga av hardt tre. Ein tel ved å flytte kulene opp eller ned mot skiljestonga i midten. Suanpanen kan stillast tilbake til utgangsposisjonen på eit augeblikk ved å gi han eit raskt rykk rundt den horisontale aksen, slik at alle kulene blir kasta bort frå den horisontale skiljestonga i midten. Suanpanar kan brukast til meir enn berre teljing. I motsetnad til den enkle teljetavla som blir brukt i [[Grunnskule|grunnskulen]], har det vorte utvikla svært effektive suanpan-teknikkar for å utføre [[multiplikasjon]], [[Divisjon i matematikk|divisjon]], [[addisjon]], [[subtraksjon]], [[kvadratrot]] og [[kubikkrot]] med høg fart. Den moderne suanpanen har fire + éi kule på kvar stong, farga kuler som viser plasseringa, og ein knapp for å nullstille alle kulene. Når knappen blir trykt inn, pressar to mekaniske spakar den øvste rada med kuler til øvre posisjon og den nedste rada til nedre posisjon. På den måten blir alle tala nullstilte. Dette erstattar behovet for å flytte kulene for hand eller å rotere suanpanen raskt rundt den horisontale senterlinja for å fjerne kulene ved hjelp av sentrifugalkraft. == Historie == [[Fil:QingMingRiverHerbalShop.jpg|mini|right|upright=1.35|Suanpan på apotekardisken i måleriet ''Langs elva under Qingming-festivalen''.]] [[Fil:盘珠算法.jpg|mini|right|upright=1.35|Suanpan i [[Ming|Ming-dynastistil]] frå 1573.]] Ordet «abacus» vart først nemnt av Xu Yue (160–220) i boka hans ''Suanshu jiyi'' (算数记遗), eller ''Notat om tradisjonar innan reknekunsten'', under [[Han-dynastiet]]. Slik boka skildrar det, hadde den opphavlege kuleramma fem kuler (suan zhu) samla på ei stong i kvar kolonne. Kulene var skilde av ei tverrstong og plasserte i ei rektangulær trekasse. Den eine kula i den øvre delen representerte fem, medan kvar av dei fire kulene i den nedre delen representerte éin. Folk flytta kulene for å utføre utrekningar. Det lange måleriet ''Langs elva under Qingming-festivalen'', måla av Zhang Zeduan (1085–1145) under Song-dynastiet (960–1279), kan innehalde ein suanpan ved sida av ei rekneskapsbok og reseptar frå ein lege på disken i eit apotek. Det er likevel noko usemje om gjenstanden faktisk er ei kuleramme.<ref>Martzloff, s. 216</ref> Zhusuan var ei kuleramme som vart utvikla i [[Kina]] mot slutten av 100-talet e.Kr., og ho nådde høgdepunktet sitt i perioden frå 1200-talet til 1500-talet. På 1200-talet brukte Guo Shoujing (郭守敬) zhusuan til å rekne ut lengda på eit omløpsår, og kom fram til at det var 365,2425 dagar. På 1500-talet rekna Zhu Zaiyu (朱載堉) ut det musikalske systemet tolvdelte likesvevde temperatur ved hjelp av zhusuan. På nytt på 1500-talet skreiv Wang Wensu (王文素) og Cheng Dawei (程大位) høvesvis ''Prinsipp for algoritmar'' og ''Generelle reglar for utrekning''. Desse verka oppsummerte og vidareutvikla dei matematiske algoritmane for zhusuan, og bidrog dermed til å auke utbreiinga og populariteten til zhusuan ytterlegare. Mot slutten av 1500-talet vart zhusuan introdusert i nabolanda og nærliggande regionar.<ref name="Nomination">{{cite web|title=Nomination File No. 00426|url=http://www.unesco.org/culture/ich/doc/download.php?versionID=20868|website=www.unesco.org|publisher=[[UNESCO]]|accessdate=29. november 2016}}</ref> Ein suanpan med 5 + 1 kuler dukka opp under [[Ming|Ming-dynastiet]]. Ein illustrasjon i ei bok om suanpan frå 1573 viser ein suanpan med éi kule øvst og fem kuler nedst. Den tydelege likskapen mellom den romerske kuleramma og den kinesiske kan tyde på at den eine kan ha vore inspirert av den andre, sidan det finst sterke teikn på handelskontakt mellom [[Romarriket]] og Kina. Det kan likevel ikkje påvisast nokon direkte samanheng, og likskapen mellom kulerammene kan vere tilfeldig. Begge kan i siste instans ha oppstått frå teljing med dei fem fingrane på kvar hand. Den romerske modellen og den kinesiske modellen (slik som dei fleste moderne japanske modellane) har fire pluss éi kule for kvar desimalplass. Den eldre kinesiske suanpan-modellen hadde derimot fem pluss to kuler, noko som gjorde enkelte reknealgoritmar mindre krevjande. I staden for å gli på trådar, slik dei kinesiske og japanske modellane gjer, går kulene på den romerske modellen i spor. Dette var truleg meir påliteleg, sidan trådane kunne bøyast. Ei anna mogleg kjelde til suanpanen er dei kinesiske teljestavane, som brukte eit [[desimalsystem]] med plassverdi, der ein tom plass representerte null. Sinologen Nathan Sivin hevda at kuleramma, med den avgrensa fleksibiliteten hennar, «var ubrukeleg for den mest avanserte [[algebra|algebraen]]», og meinte at «det praktiske ved kuleramma» paradoksalt nok kan ha hindra matematisk nyskaping frå 1300- til 1700-talet.<ref>{{cite book |last=Sivin |first=Nathan |date=1990 |editor-last=Ropp |editor-first=Paul S. |title=The Heritage of China: Contemporary Perspectives on Chinese Civilization |publisher=University of California Press |pages=172 |chapter=Science and Medicine in Chinese History}}</ref> Roger Hart argumenterer derimot for at kuleramma faktisk la til rette for nye utviklingar i denne perioden. Eit døme er avhandlingane til Zhu Zaiyu om musikalsk likesvevd temperatur, der han brukte ni kulerammer til å rekne ut √200 med tjuefem siffer.<ref>{{cite book |last=Hart |first=Roger |date=2013 |title=Imagined Civilizations: China, the West, and Their First Encounter |publisher=Johns Hopkins University Press |pages=124, 128}}</ref> == Kuler == Det finst to typar kuler på suanpanen: dei som er i den nedre delen, under skiljestonga, og dei som er i den øvre delen, over skiljestonga. Kulene i den nedre delen blir somme tider kalla jordkuler eller vasskuler, og dei har verdien 1 i kolonnen sin. Kulene i den øvre delen blir somme tider kalla himmelkuler, og dei har verdien 5 i kolonnen sin. Kolonnene fungerer omtrent på same måte som plassverdiane i indiske talsystem: Éi av kolonnene, vanlegvis den lengst til høgre, representerer einarplassen. Til venstre for denne finn vi tiarar, hundrarar, tusenar og så vidare. Dersom det finst kolonnar til høgre for einarplassen, representerer dei tidelar, hundredelar og så vidare. Suanpanen er ei 2:5-kuleramme: to himmelkuler og fem jordkuler. Dersom ein samanliknar suanpanen med soroban, som er ei 1:4-kuleramme, kan ein få inntrykk av at det finst to «ekstra» kuler i kvar kolonne. For å representere desimaltal og addere eller subtrahere slike tal treng ein i røynda berre éi øvre kule og fire nedre kuler i kvar kolonne. Nokre eldre metodar for multiplikasjon eller divisjon med desimaltal nyttar desse ekstra kulene, til dømes «ekstrakulemetoden» eller «hengande kule-metoden».<ref>{{cite web |url=http://webhome.idirect.com/~totton/suanpan/ |title=算盤 Traditional Multiplication Techniques for Chinese Abacus - Chinese Suan Pan |publisher=Webhome.idirect.com |date= |accessdate=2013-03-26 |archive-date=2011-09-27 |archive-url=https://web.archive.org/web/20110927085436/http://webhome.idirect.com/~totton/suanpan/ |url-status=dead }}</ref> [[Fil:Traditional Chinese abacus illustrating the suspended bead use.jpg|mini|Suanpan som viser tala 8 til 20, og illustrerer bruken av «ekstra» og «hengande» kuler]] Den mest mystiske og tilsynelatande overflødige femte nedre kula har truleg blitt overført frå teljestavane, slik illustrasjonen ovanfor kan tyde på. Ho vart brukt for å gjere addisjon og subtraksjon noko enklare og raskare, og dessutan for å redusere risikoen for feil.<ref>{{Cite book|last=Chen|first=Yifu|chapter-url=https://link.springer.com/chapter/10.1007/978-3-319-73396-8_10|title=Computations and Computing Devices in Mathematics Education Before the Advent of Electronic Calculators|publisher=[[Springer Publishing|Springer]]|year=2018|isbn=978-3-319-73396-8|pages=243–|chapter=The Education of Abacus Addition in China and Japan Prior to the Early 20th Century| series=Mathematics Education in the Digital Era | volume=11 | doi=10.1007/978-3-319-73396-8_10 }}</ref> Bruken av kula vart mellom anna demonstrert i den første boka som i sin heilskap var vigd til suanpan: ''Reknemetodar med kuler på ei brett'' (Pánzhū Suànfǎ 盤珠算法), skriven av Xú Xīnlǔ 徐心魯 i 1573 under det seinare Ming-dynastiet.<ref>{{Cite journal|last=Suzuki|first=Hisao|date=1982|title=Zhusuan addition and subtraction methods in China|url=http://id.nii.ac.jp/1410/00008407/|journal=Kokushikan University School of Political Science and Economics|language=japansk|volume=57|via=Kokushikan}}</ref> Ei forenkla forklaring på korleis den femte kula kan brukast, er vist [https://en.m.wikibooks.org/wiki/Traditional_Abacus_and_Bead_Arithmetic her]. Dei to følgjande animasjonane viser detaljane i denne bestemte bruken:<ref>{{Cite web|date=2020|title=A short guide to the 5th lower bead|url=http://totton.idirect.com/soroban/5th%20bead%20guide.pdf|url-status=live|archive-url=https://web.archive.org/web/20210126234746/http://totton.idirect.com/soroban/5th%20bead%20guide.pdf|archive-date=2021-01-26|access-date=2021-07-07|website=算盤 Abacus: Mystery of the bead}}</ref> <gallery> Panzhu Suanfa addition.gif|alt=Animasjon av bruken av den femte nedre kula ved addisjon|Bruk av den femte nedre kula ved addisjon etter ''Panzhu Suanfa'' Panzhu Suanfa subtraction.gif|alt=Animasjon av bruken av den femte nedre kula ved subtraksjon|Bruk av den femte nedre kula ved subtraksjon etter ''Panzhu Suanfa'' </gallery> Kulene og stengene blir ofte smurde for å sikre raske og jamne rørsler. == Utrekning på ein suanpan == Ved slutten av ei desimalutrekning på ein suanpan er det aldri slik at alle dei fem kulene i den nedre delen er flytta. Samanlikna med den kinesiske kuleramma kan den japanske sorobanen representere opptil 9 i kvar sifferstong. Når verdien blir 10, blir sifferstonga endra slik at ei kule i den øvre delen tek over og representerer 10 i desimalsystemet. På same måte blir to kuler i den øvre delen flytta ned, blir dei flytta opp att, og éi overføringskule i den nedre delen av den neste kolonnen til venstre blir flytta opp. Resultatet av utrekninga blir lese av frå kulene som er samla nær skiljestonga mellom den øvre og nedre delen. Tidlegare brukte kinesarane det tradisjonelle målesystemet Shì yòng zhì (市用制) på suanpanen. I Shì yòng zhì (市用制) var vekteeininga jīn (斤) definert som 16 liǎng (兩). Dette gjorde det nødvendig å utføre utrekningar i heksadesimalsystemet. Suanpanen kan representere opptil 15 i kvar sifferstong. Når verdien blir 16, blir sifferstonga endra slik at ho visualiserer [[sekstentalssystemet|heksadesimalsystemet]]. Dette er grunnen til at dei fire jordkulene på den japanske sorobanen, når verdien er 0, står éi kule frå skiljestonga, medan dei fem jordkulene på suanpanen, når verdien er 0, står to kuler frå skiljestonga. === Divisjon === Det finst ulike metodar for å utføre divisjon på suanpanen. Nokre av dei krev bruk av den såkalla «kinesiske divisjonstabellen».<ref>{{cite web |url=http://webhome.idirect.com/~totton/suanpan/sh_div/ |title=算盤 Short Division on a Chinese Abacus - Chinese Suan Pan |publisher=Webhome.idirect.com |date= |accessdate=2013-03-26 |archive-date=2015-05-03 |archive-url=https://web.archive.org/web/20150503005432/http://webhome.idirect.com/%7Etotton/suanpan/sh_div/ |url-status=dead }}</ref> {| class="wikitable" style="text-align:center" |- ! colspan="10" | Kinesisk divisjonstabell |- ! style="width:50pt;"| !! style="width:100pt;"| 一<br />1 !! style="width:100pt;"| 二 <br /> 2 !! style="width:100pt;"| 三<br />3 !! style="width:100pt;"| 四<br />4 !! style="width:100pt;"| 五<br />5 !! style="width:100pt;"| 六<br />6 !! style="width:100pt;"| 七<br />7 !! style="width:100pt;"| 八<br />8 !! style="width:100pt;"| 九<br />9 |- | 一<br />1 || 进一<br />gå fram 1 || colspan="8" | Syklusen blir gjenteken |- | 二<br />2 || 添作五<br />erstatt med 5 || 进一<br />gå fram 1 || colspan="7" | Syklusen blir gjenteken |- | 三<br />3 || 三十一<br />31 || 六十二<br />62 || 进一<br />gå fram 1 || colspan="6" | Syklusen blir gjenteken |- | 四<br />4 || 二十二<br />22 || 添作五<br />erstatt med 5 || 七十二<br />72 || 进一<br />gå fram 1 || colspan="5" | Syklusen blir gjenteken |- | 五<br />5 || 添作二<br />erstatt med 2 || 添作四<br />erstatt med 4 || 添作六<br />erstatt med 6 || 添作八<br />erstatt med 8 || 进一<br />gå fram 1 || colspan="4" | Syklusen blir gjenteken |- | 六<br />6 || 下加四<br />legg til 4 nedanfor || 三十二<br />32 || 添作五<br />erstatt med 5 || 六十四<br />64 || 八十二<br />82 || 进一<br />gå fram 1 || colspan="3" | Syklusen blir gjenteken |- | 七<br />7 || 下加三<br />legg til 3 nedanfor || 下加六<br />legg til 6 nedanfor || 四十二<br />42 || 五十五<br />55 || 七十一<br />71 || 八十四<br />84 || 进一<br />gå fram 1 || colspan="2" | Syklusen blir gjenteken |- | 八<br />8 || 下加二<br />legg til 2 nedanfor || 下加四<br />legg til 4 nedanfor || 下加六<br />legg til 6 nedanfor || 添作五<br />erstatt med 5 || 六十二<br />62 || 七十四<br />74 || 八十六<br />86 || 进一<br />gå fram 1 || Syklusen blir gjenteken |- | 九<br />9 || 下加一<br />legg til 1 nedanfor || 下加二<br />legg til 2 nedanfor || 下加三<br />legg til 3 nedanfor || 下加四<br />legg til 4 nedanfor || 下加五<br />legg til 5 nedanfor || 下加六<br />legg til 6 nedanfor || 下加七<br />legg til 7 nedanfor || 下加八<br />legg til 8 nedanfor || 进一<br />gå fram 1 |} «Gå fram 1» markerer at prosessen går vidare til neste siffer, og at mønsteret deretter blir gjenteke. Dei to kulene som står lengst frå kvarandre – den nedste jordkula og den øvste himmelkula – blir vanlegvis ikkje brukte ved addisjon og subtraksjon. Dei er derimot nødvendige i enkelte metodar for multiplikasjon (to av tre metodar krev dei) og i ein divisjonsmetode med den spesielle divisjonstabellen, Qiuchu (九歸), som er éin av tre metodar. Når mellomresultatet under multiplikasjon eller divisjon blir større enn 15, blir den andre (ekstra) øvre kula flytta halvvegs ned for å representere 10. Dette blir kalla xuanchu, eller «hengande». På denne måten kan den same sifferstonga representere opptil 20. Dette er nødvendig som mellomsteg i tradisjonelle metodar for multiplikasjon og divisjon på suanpanen. [[File:Animation of traditional division (帰除法) on a 5+2 abacus.gif|thumb|Animasjon av tradisjonell divisjon (帰除法) på ei kuleramme med 5 + 2 kuler]] Minnaordet og lesemåten i den kinesiske divisjonsmetoden Qiuchu har opphav i bruken av bambuspinnar, kalla chousuan. Dette er éi av grunnane til at mange meiner at utviklinga av suanpanen skjedde uavhengig av den romerske kuleramma. Denne kinesiske divisjonsmetoden, altså metoden med divisjonstabellen, var ikkje lenger i bruk då japanarane endra kuleramma si til éi øvre kule og fire nedre kuler omkring 1920-talet. == Desimalsystemet == Denne kuleramma med 4 + 1 kuler fungerer som eit binært-femtalbasert talsystem (bi-kvintært talsystem), der overføringar og forskyvingar liknar dei ein finn i desimalsystemet. Kuleramma med 5 + 2 kuler er liknande, men ikkje identisk med eit bi-kvintært system. Kvar stong representerer eitt siffer i eit [[desimaltal]]. Utrekningskapasiteten til suanpanen er derfor berre avgrensa av talet på stenger han har. Når ein matematikar går tom for stenger, kan ein ny suanpan leggjast til på venstresida av den første. I teorien kan suanpanen på denne måten utvidast utan grenser. Dei ekstra kulene på suanpanen kan brukast til å representere desimaltal, addere eller subtrahere desimaltal, lagre mellomresultat ved overføringar og representere brøkar i grunntal seksten (heksadesimale brøkar). == Zhusuan == [[File:China Abacuses Museum 02 2013-01.JPG|thumb|Kinesisk zhusuan]] [[File:Chinese Man at Desk with an Abbacus MET DP807503.jpg|thumb|Illustrasjon frå 1800-talet av ein kinesisk mann som brukar zhusuan]] Zhusuan{{efn|kinesisk: 珠算; bokstaveleg «kuleutrekning»}} er kunnskapen om og praksisen med å utføre [[Aritmetikk|aritmetiske]] utrekningar ved hjelp av suanpanen. I 2013 vart zhusuan ført opp på [[UNESCO]] si representative liste over den immaterielle kulturarven til menneska.<ref>{{cite web|title=Chinese Zhusuan, knowledge and practices of mathematical calculation through the abacus|url=http://www.unesco.org/culture/ich/en/RL/chinese-zhusuan-knowledge-and-practices-of-mathematical-calculation-through-the-abacus-00853|website=www.unesco.org|publisher=[[UNESCO]]|accessdate=29 November 2016}}</ref> Zhusuan har namn etter det kinesiske ordet for [[kuleramme]], og kuleramma har blitt rekna som éi av dei fem store kinesiske oppfinningane.<ref>{{Cite arXiv | eprint=1709.05870 | last1=Shi | first1=Jiaxin | last2=Chen | first2=Jianfei | last3=Zhu | first3=Jun | last4=Sun | first4=Shengyang | last5=Luo | first5=Yucen | last6=Gu | first6=Yihong | last7=Zhou | first7=Yuhao | title=ZhuSuan: A Library for Bayesian Deep Learning | year=2017 | class=stat.ML }}</ref> Då innskrivinga vart vedteken, uttalte den mellomstatlege komiteen at zhusuan blir rekna av kinesarar som eit kulturelt symbol på identiteten deira, så vel som eit praktisk verktøy. Tradisjonen blir ført vidare frå generasjon til generasjon og er ein rekneteknikk som kan tilpassast mange sider av kvardagslivet. Han har ulike sosiale og kulturelle funksjonar og tilbyr verda eit alternativt kunnskapssystem.<ref>{{cite web|title=Decision of the Intergovernmental Committee: 8.COM 8.8|url=http://www.unesco.org/culture/ich/en/decisions/8.COM/8.8|website=www.unesco.org|publisher=[[UNESCO]]|accessdate=29 November 2016}}</ref> Arbeidet for å få kinesisk zhusuan inn på UNESCO-lista vart leia av Chinese Abacus and Mental Arithmetic Association. Zhusuan er ein viktig del av den tradisjonelle kinesiske kulturen. Han har hatt stor innverknad på ulike delar av det kinesiske samfunnet, mellom anna kinesiske folkevanar, språk, litteratur, skulptur og arkitektur, og har ført til utviklinga av eit eige kulturfenomen knytt til zhusuan. Til dømes viser uttrykket «jernkuleramme» (鐵算盤) til ein person som er flink til å rekne. Uttrykket «pluss tre er lik pluss fem minus to» (三下五除二; +3 = +5 − 2) blir brukt om noko som blir gjort raskt og bestemt. «Tre gonger sju er lik tjueein» viser til noko som blir gjort raskt og overilt. Nokre stader i Kina finst det òg ein skikk der ein prøver å spå framtida til barn. På den første fødselsdagen blir ulike gjenstandar frå kvardagen lagde framfor barnet, og barnet får velje éin av dei. Gjenstanden skal symbolisere kva slags liv barnet vil få. Mellom gjenstandane kan det vere ei kuleramme, som symboliserer visdom og rikdom.<ref name=Nomination/> == Moderne bruk == Suanpan-utrekning vart framleis undervist i skulen i [[Hongkong]] så seint som på slutten av 1960-talet, og i Kina heilt inn på 1990-talet. I enkelte mindre utvikla delar av næringslivet er suanpanen (kuleramma) framleis i bruk som eit viktig teljeverktøy og som ein reserve for utrekningar. Då handhaldne kalkulatorar vart lett tilgjengelege, gjekk interessa blant skuleborn for å lære å bruke suanpanen kraftig ned. I dei første åra med handhaldne kalkulatorar dukka det likevel ofte opp nyhende i media om suanpan-utøvarar som slo elektroniske kalkulatorar i reknekonkurransar, både når det gjaldt fart og nøyaktigheit. Tidlege elektroniske kalkulatorar kunne berre handtere 8–10 signifikante siffer, medan suanpanar kan byggjast med nærast uavgrensa presisjon. Etter kvart som funksjonaliteten til kalkulatorane vart utvida utover enkle aritmetiske utrekningar, innsåg dei fleste at suanpanen aldri kunne utføre meir avanserte funksjonar – til dømes trigonometriske utrekningar – raskare enn ein kalkulator. Etter kvart som digitaliserte kalkulatorar viste seg å vere meir effektive og brukartilpassa, vart den større funksjonaliteten deira teken i bruk i stadig fleire teknologiretta og storskala næringar. I dag, sjølv om kalkulatorar har blitt både billegare og meir praktiske, er suanpanar framleis vanleg brukte i Kina. Mange foreldre vel framleis å sende borna sine til privatlærarar eller til skule- og offentleg støtta aktivitetar etter skuletid for å lære hovudrekning ved hjelp av kuler. Dette kan vere eit hjelpemiddel i læringa og eit steg på vegen mot raskare og meir nøyaktig hovudrekning, eller vere motivert av ønsket om å ta vare på kulturarven. Det blir framleis arrangert konkurransar i reknefart. Suanpanar er framleis mykje brukte andre stader i Kina og i [[Japan]], og dessutan enkelte stader i [[Canada]] og [[USA]]. På grunn av den historiske verdien sin har suanpanen blitt eit symbol på tradisjonell kulturell identitet. Han bidreg til utviklinga av utrekningsteknikkar og intellektuell utvikling, noko som heng tett saman med kulturbaserte næringar som arkitektur og folkevanar. På grunn av den enkle bruken og den lange tradisjonen er suanpanar framleis vanleg brukte i små butikkar og verksemder. På det kinesiske fastlandet måtte rekneskapsførarar og økonomisk personale tidlegare bestå bestemte nivådelte prøver i kuleutrekning før dei kunne bli godkjende for arbeidet. Frå omkring 2002 eller 2004 vart dette kravet heilt erstatta av databasert rekneskapsføring. == Merknadar == {{merknadar}} ==Kjelder== {{fotnoteliste}} {{refopning}} *''Denne artikkelen bygger på «[[:en:Suanpan|Suanpan]]» frå {{Wikipedia-utgåve|en}}, den 1. september 2026.'' **''{{Wikipedia-utgåve|en}} oppgav desse kjeldene:'' * {{cite book | last = Ifrah | first = Georges | year = 2001 | title = The Universal History of Computing: From the Abacus to the Quantum Computer | publisher = John Wiley & Sons, Inc. | location = New York, NY | isbn = 978-0-471-39671-0 | url = https://archive.org/details/unset0000unse_w3q2 }} *{{cite book | author = Peng Yoke Ho | title = Li, Qi and Shu: An Introduction to Science and Civilization in China | publisher = Courier Dover Publications | year = 2000 | isbn = 0-486-41445-0}} *{{cite book | author = Martzloff | title = A History of Chinese Mathematics | publisher = Springer-Verlag | year = 2006 | isbn = 3-540-33782-2}} {{refslutt}} ==Bakgrunnsstoff== {{commonskat}} * [http://www.mandarintools.com/abacus.html Suanpan Tutor] - Sjå stega innan addisjon og subtraksjon * [https://web.archive.org/web/20131015150547/http://abacus.etherwork.net/suanpan/ A Traditional Suan Pan Technique for Multiplication] (arkivert nettside) * [http://www.alcula.com/suanpan.php Hex to Suanpan] * UNESCO si video om den kinesiske Zhusuan på YouTube (Publisert 4. desember 2013): [https://www.youtube.com/watch?v=p6QNCEtnk94 Zhusuan] {{use dmy dates}} {{Autoritetsdata}} [[Kategori:Abakus]] [[Kategori:Kinesiske oppfinningar]] [[Kategori:Representativ liste over den immaterielle kulturarven til menneskja]] [[Kategori:Moglege framsideartiklar]] 8ea23eupl7snn6ra2rz3g7onfdh90mr 0 433112 3675080 3670199 2026-09-27T19:10:21Z TU-nor 12071 3675080 wikitext text/x-wiki {{geoboks|distrikt | namn = Nymburk okres | andre namn = okres Nymburk | bilete = Poděbradský zámek po požáru terasy (2020) 04.jpg | bilettekst = Borga i byen [[Poděbrady]] ved elva [[Elbe|Labe (Elbe)]] | kart = Map CZ - district Nymburk.PNG | karttekst = Nymburk okres innanfor regionen Sentral-Böhmen | flagg = | symbol = | land = Tsjekkia | regiontype = [[Regionar i Tsjekkia|Kraj]] | region = [[Sentral-Böhmen]] | hovudstad = [[Nymburk]] | areal = 846,40<ref name="Areal"/> | folketal = 102727 | folketal_i_år = 2021<ref name="Folketal2021"/> }} '''Nymburk okres'''{{mrk|[[tsjekkisk]] ''okres Nymburk''}} er eit [[Distrikt i Tsjekkia|distrikt]] (tsjekkisk ''okres'', fleirtal ''okresy'') i [[Regionar i Tsjekkia|regionen]] [[Sentral-Böhmen]] i [[Tsjekkia]].<ref name ="129/2000"/> Det ligg i den austlege delen av regionen og grenser i aust mot [[Hradec Králové kraj]] med ei kort grense mot [[Pardubice kraj]] i søraust. == Administrativ inndeling == Distrikta vart avvikla som administrative einingar i 2003,<ref name="320/2002"/> men dei har framleis ein funksjon for aktivitetane til ulike etatar og for statistiske føremål. Det administrative ansvaret til distrikta vart ført over til [[Administrative område til kommunar med utvida fullmakter i Tsjekkia|administrative område til kommunar med utvida fullmakter]] (tsjekkisk ''správní obvody obcí s rozšířenou působností'', forkorta ''SO ORP'').<ref name ="128/2000"/> Dei administrative områda til kommunar med utvida fullmakter i Nymburk okres: * [[Nymburk|Nymburk SO]] * [[Lysá nad Labem|Lysá nad Labem SO]] * [[Poděbrady|Poděbrady SO]] ==Folketal i distriktet== Folketalet i distriktet i dei siste folketeljingane: {| class="wikitable"; style=text-align:right; |- ! !! Folketal 2001<ref name ="Historisk folketal"/> !! Folketal 2011<ref name ="Historisk folketal"/> !! Folketal 2021<ref name ="Folketal2021"/> |- | style=text-align:left; | [[Nymburk|Nymburk SO]] || 36 414 || 38 841 || 40 388 |- | style=text-align:left; | [[Lysá nad Labem|Lysá nad Labem SO]] || 15 889 || 23 555 || 30 768 |- | style=text-align:left; | [[Poděbrady|Poděbrady SO]] || 28 849 || 30 372 || 31 571 |- ! Nymburk okres !style=text-align:right; | {{mrk|name="a"|Ikkje medrekna kommunen [[Černíky]] som vart overførd til [[Plzeň-jih okres]] i 2020<ref name ="Změny2021"/>}}81 152 !style=text-align:right; | {{mrk|name="a"}}92 768 !style=text-align:right; | 102 727 |- |} ===Byar i distriktet=== Tabellen viser bykommunane i distriktet. Bykommunar med utvida fullmakter er utheva. {| class="wikitable"; style=text-align:right; ! By !! Folketal 2021<ref name="Folketal2021"/> |- | style=text-align:left; | '''[[Nymburk]]''' || 14 797 |- | style=text-align:left; | '''[[Poděbrady]]''' || 14 536 |- | style=text-align:left; | [[Milovice]] || 12 713 |- | style=text-align:left; | '''[[Lysá nad Labem]]''' || 9 859 |- | style=text-align:left; | [[Sadská]] || 3 271 |- | style=text-align:left; | [[Městec Králové]] || 2 794 |- | style=text-align:left; | [[Rožďalovice]] || 1 698 |- |} ==Merknader== {{merknadar}} == Kjelder == <references> <ref name="128/2000">{{cite web |title=Zákon č. 128/2000 Sb.: Zákon o obcích (obecní zřízení)) («Lov av 15.05.2000 om kommunar (kommunal organisering)») |url=https://www.zakonyprolidi.cz/cs/2000-128 |website=zakonyprolidi.cz |language=cs |access-date=2026-08-22 }}</ref> <ref name="129/2000">{{cite web |title=Zákon č. 129/2000 Sb.: Zákon o krajích (krajské zřízení) («Lov av 15.05.2000 om regionar (etablering av regionar)») |url=https://www.zakonyprolidi.cz/cs/2000-129 |website=zakonyprolidi.cz |language=cs |access-date=2026-08-22 }}</ref> <ref name="320/2002">{{cite web |title=Zákon č. 320/2002 Sb.: Zákon o změně a zrušení některých zákonů v souvislosti s ukončením činnosti okresních úřadů («Lov av 18.07.2002 om endring og oppheving av visse lover i samband med opphøyr av verksemda til distriktsstyremaktene») |url=https://www.zakonyprolidi.cz/cs/2002-320 |website=zakonyprolidi.cz |language=cs |access-date=2026-08-22 }}</ref> <ref name ="Areal">{{Kjelde www |url=https://data.csu.gov.cz/datastat/data/VYBER/RSO03K?vSet=4&vSel=1 |tittel=Druhy pozemků, katastrální výměry - územní srovnání |vitja=2026-08-27 |utgjevar=Český statistický úřad}} </ref> <ref name ="Historisk folketal">{{Kjelde www |url=https://csu.gov.cz/docs/107508/97414e04-ff75-c50c-5aa9-6c64223300bc/13008415.xlsx?version=1.0 |tittel= Retrospektivní přehled o počtu obyvatel a domů v letech 1869 - 2011 v krajích a okresech |vitja=2026-08-27 |utgjevar=Český statistický úřad}} </ref> <ref name ="Folketal2021">{{Kjelde www |url=https://scitani.gov.cz/vysledky |tittel= Sčítání: Výsledky |vitja=2026-08-27 |utgjevar=Český statistický úřad}} </ref> <ref name ="Změny2021">{{Kjelde www |url=https://www.mvcr.cz/clanek/obecne-o-novem-zakonu-c-51-2020-sb.aspx |tittel= Obecně o novém zákonu č. 51/2020 Sb. |vitja=2026-09-01 |utgjevar=Ministerstvo vnitra České republiky}} </ref> </references> == Bakgrunnsstoff == {{commonskat}} *{{offisiell nettstad}} {{use dmy dates}} {{Autoritetsdata}} [[Kategori:Distrikt i Tsjekkia|Nymburk]] [[Kategori:Sentral-Böhmen|Nymburk]] 3xfk02dueh89gh3yuhrgkiv6qlaf3wz 3675081 3675080 2026-09-27T19:11:18Z TU-nor 12071 3675081 wikitext text/x-wiki {{geoboks|distrikt | namn = Nymburk okres | andre namn = okres Nymburk | bilete = Poděbradský zámek po požáru terasy (2020) 04.jpg | bilettekst = Borga i byen [[Poděbrady]] ved elva [[Elbe|Labe (Elbe)]] | kart = Map CZ - district Nymburk.PNG | karttekst = Nymburk okres innanfor regionen Sentral-Böhmen | flagg = | symbol = | land = Tsjekkia | regiontype = [[Regionar i Tsjekkia|Kraj]] | region = [[Sentral-Böhmen]] | hovudstad = [[Nymburk]] | areal = 846,40<ref name="Areal"/> | folketal = 102727 | folketal_i_år = 2021<ref name="Folketal2021"/> }} '''Nymburk okres'''{{mrk|[[tsjekkisk]] ''okres Nymburk''}} er eit [[Distrikt i Tsjekkia|distrikt]] (tsjekkisk ''okres'', fleirtal ''okresy'') i [[Regionar i Tsjekkia|regionen]] [[Sentral-Böhmen]] i [[Tsjekkia]].<ref name ="129/2000"/> Det ligg i den austlege delen av regionen og grenser i aust mot [[Hradec Králové kraj]] med ei kort grense mot [[Pardubice kraj]] i søraust. == Administrativ inndeling == Distrikta vart avvikla som administrative einingar i 2003,<ref name="320/2002"/> men dei har framleis ein funksjon for aktivitetane til ulike etatar og for statistiske føremål. Det administrative ansvaret til distrikta vart ført over til [[Administrative område til kommunar med utvida fullmakter i Tsjekkia|administrative område til kommunar med utvida fullmakter]] (tsjekkisk ''správní obvody obcí s rozšířenou působností'', forkorta ''SO ORP'').<ref name ="128/2000"/> Dei administrative områda til kommunar med utvida fullmakter i Nymburk okres: * [[Nymburk|Nymburk SO]] * [[Lysá nad Labem|Lysá nad Labem SO]] * [[Poděbrady|Poděbrady SO]] ==Folketal i distriktet== Folketalet i distriktet i dei siste folketeljingane: {| class="wikitable"; style=text-align:right; |- ! !! Folketal 2001<ref name ="Historisk folketal"/> !! Folketal 2011<ref name ="Historisk folketal"/> !! Folketal 2021<ref name ="Folketal2021"/> |- | style=text-align:left; | [[Nymburk|Nymburk SO]] || 36 414 || 38 841 || 40 388 |- | style=text-align:left; | [[Lysá nad Labem|Lysá nad Labem SO]] || 15 889 || 23 555 || 30 768 |- | style=text-align:left; | [[Poděbrady|Poděbrady SO]] || 28 849 || 30 372 || 31 571 |- ! Nymburk okres !style=text-align:right; | {{mrk|name="a"|Ikkje medrekna kommunen [[Černíky]] som vart overførd til [[Kolín okres]] i 2020<ref name ="Změny2021"/>}}81 152 !style=text-align:right; | {{mrk|name="a"}}92 768 !style=text-align:right; | 102 727 |- |} ===Byar i distriktet=== Tabellen viser bykommunane i distriktet. Bykommunar med utvida fullmakter er utheva. {| class="wikitable"; style=text-align:right; ! By !! Folketal 2021<ref name="Folketal2021"/> |- | style=text-align:left; | '''[[Nymburk]]''' || 14 797 |- | style=text-align:left; | '''[[Poděbrady]]''' || 14 536 |- | style=text-align:left; | [[Milovice]] || 12 713 |- | style=text-align:left; | '''[[Lysá nad Labem]]''' || 9 859 |- | style=text-align:left; | [[Sadská]] || 3 271 |- | style=text-align:left; | [[Městec Králové]] || 2 794 |- | style=text-align:left; | [[Rožďalovice]] || 1 698 |- |} ==Merknader== {{merknadar}} == Kjelder == <references> <ref name="128/2000">{{cite web |title=Zákon č. 128/2000 Sb.: Zákon o obcích (obecní zřízení)) («Lov av 15.05.2000 om kommunar (kommunal organisering)») |url=https://www.zakonyprolidi.cz/cs/2000-128 |website=zakonyprolidi.cz |language=cs |access-date=2026-08-22 }}</ref> <ref name="129/2000">{{cite web |title=Zákon č. 129/2000 Sb.: Zákon o krajích (krajské zřízení) («Lov av 15.05.2000 om regionar (etablering av regionar)») |url=https://www.zakonyprolidi.cz/cs/2000-129 |website=zakonyprolidi.cz |language=cs |access-date=2026-08-22 }}</ref> <ref name="320/2002">{{cite web |title=Zákon č. 320/2002 Sb.: Zákon o změně a zrušení některých zákonů v souvislosti s ukončením činnosti okresních úřadů («Lov av 18.07.2002 om endring og oppheving av visse lover i samband med opphøyr av verksemda til distriktsstyremaktene») |url=https://www.zakonyprolidi.cz/cs/2002-320 |website=zakonyprolidi.cz |language=cs |access-date=2026-08-22 }}</ref> <ref name ="Areal">{{Kjelde www |url=https://data.csu.gov.cz/datastat/data/VYBER/RSO03K?vSet=4&vSel=1 |tittel=Druhy pozemků, katastrální výměry - územní srovnání |vitja=2026-08-27 |utgjevar=Český statistický úřad}} </ref> <ref name ="Historisk folketal">{{Kjelde www |url=https://csu.gov.cz/docs/107508/97414e04-ff75-c50c-5aa9-6c64223300bc/13008415.xlsx?version=1.0 |tittel= Retrospektivní přehled o počtu obyvatel a domů v letech 1869 - 2011 v krajích a okresech |vitja=2026-08-27 |utgjevar=Český statistický úřad}} </ref> <ref name ="Folketal2021">{{Kjelde www |url=https://scitani.gov.cz/vysledky |tittel= Sčítání: Výsledky |vitja=2026-08-27 |utgjevar=Český statistický úřad}} </ref> <ref name ="Změny2021">{{Kjelde www |url=https://www.mvcr.cz/clanek/obecne-o-novem-zakonu-c-51-2020-sb.aspx |tittel= Obecně o novém zákonu č. 51/2020 Sb. |vitja=2026-09-01 |utgjevar=Ministerstvo vnitra České republiky}} </ref> </references> == Bakgrunnsstoff == {{commonskat}} *{{offisiell nettstad}} {{use dmy dates}} {{Autoritetsdata}} [[Kategori:Distrikt i Tsjekkia|Nymburk]] [[Kategori:Sentral-Böhmen|Nymburk]] kne4788yzreivdkwfx3cw0fiod7nwxp 0 433120 3675049 3672536 2026-09-27T16:21:35Z TU-nor 12071 3675049 wikitext text/x-wiki {{geoboks|kommune | andre namn = | bilete = Lysá nad Labem, Husovo naměstí (září 2024).jpg | bilettekst = Sentralt torg i Lysá nad Labem | kart = | karttekst = | flagg = Flag of Lysa nad Labem.svg | symbol = Znak město Lysá nad Labem color.svg | land = Tsjekkia | regiontype = [[Regionar i Tsjekkia|Kraj]] | region = [[Sentral-Böhmen]] | fylketype = [[Distrikt i Tsjekkia|Okres]] | fylke = [[Nymburk okres|Nymburk]] | arealtype = Areal [[Administrative område til kommunar med utvida fullmakter i Tsjekkia|SO]] | areal = 142,14<ref name="Areal"/> | folketaltype = Folketal [[Administrative område til kommunar med utvida fullmakter i Tsjekkia|SO]] | folketal = 30768 | folketal1type = kommune | folketal1 = 9859 | folketal_by = 7962 | folketal_i_år = 2021<ref name="Folketal2021"/> }} '''Lysá nad Labem'''{{mrk|[[tysk]] ''Lissa an der Elbe''}} er ein [[Kommunar i Tsjekkia|kommune]] med utvida fullmakter i [[Distrikt i Tsjekkia|distriktet]] [[Nymburk okres]] i [[Regionar i Tsjekkia|regionen]] [[Sentral-Böhmen]] i [[Tsjekkia]]. == Administrativ inndeling == {{stack|[[Fil:ORP Lysá nad Labem.png|mini|250px|Det administrative området til Lysá nad Labem innanfor regionen [[Sentral-Böhmen]]]]}} Då distrikta vart avvikla som administrative einingar i 2003,<ref name="320/2002"/> vart det administrative ansvaret til distrikta ført over til [[Administrative område til kommunar med utvida fullmakter i Tsjekkia|administrative område til kommunar med utvida fullmakter]] (tsjekkisk ''správní obvody obcí s rozšířenou působností'', forkorta ''SO ORP'').<ref name ="128/2000"/> Lysá nad Labem er ein slik by med utvida fullmakter. ===Kommunar=== Det administrative området til Lysá nad Labem omfattar 12 [[Kommunar i Tsjekkia|kommunar]]. Av desse er 2 byar (tsjekkisk ''město'') ein marknadsby (tsjekkisk ''městys''). Bykommunar er utheva med halvfeit skrift og marknadsbyar med kursiv skrift. {{Columns-list|colwidth=20em| * [[Bříství]]{{mrk|name="a"|Overført frå [[Český Brod]] i [[Kolín okres]] til Lysá nad Labem frå 1.1.2021<ref name ="Změny2021"/>}} * [[Jiřice]] * ''[[Kounice]]''{{mrk|name="a"}} * '''[[Lysá nad Labem]]''' * '''[[Milovice]]''' * [[Ostrá i Nymburk|Ostrá]] * [[Přerov nad Labem]] * [[Semice]] * [[Stará Lysá]] * [[Starý Vestec]] * [[Stratov]] * [[Vykáň]]{{mrk|name="a"}} }} ==Folketal== Folketalet i det administrative området i dei siste folketeljingane: {| class="wikitable"; style=text-align:right; |- ! !! Folketal 2001<ref name ="Historisk folketal"/> !! Folketal 2011<ref name ="Historisk folketal"/> !! Folketal 2021<ref name ="Folketal2021"/> |- | style=text-align:left; | Lysá nad Labem SO || 15 889 || 23 555 || 30 768 |- |} ===Kommunar=== Dei største kommunane i det administrative området: {| class="wikitable"; style=text-align:right; ! Kommune !! Folketal 2021<ref name="Folketal2021"/> |- | style=text-align:left; | [[Milovice]] || 12 713 |- | style=text-align:left; | '''Lysá nad Labem''' || 9 859 |- | style=text-align:left; | {{ikkjeraud|Kounice}} || 1 587 |- | style=text-align:left; | {{ikkjeraud|Přerov nad Labem}} || 1 239 |- | style=text-align:left; | {{ikkjeraud|Semice}} || 1 230 |- | style=text-align:left; | {{ikkjeraud|Jiřice}} || 1 094 |- |} ===Byar og tettstader=== Dei største tettstadene i det administrative området: {| class="wikitable"; style=text-align:right; ! Tettstad !! Folketal 2021<ref name="Folketal2021"/> |- | style=text-align:left; | [[Mladá]]{{mrk|Tettstad i [[Milovice]]}} || 9 082 |- | style=text-align:left; | '''Lysá nad Labem''' || 7 962 |- | style=text-align:left; | [[Milovice]] || 3 004 |- | style=text-align:left; | {{ikkjeraud|Litol}}{{mrk|Tettstad i Lysá nad Labem}} || 1 596 |- | style=text-align:left; | {{ikkjeraud|Kounice}} || 1 587 |- | style=text-align:left; | {{ikkjeraud|Přerov nad Labem}} || 1 239 |- | style=text-align:left; | {{ikkjeraud|Semice}} || 1 230 |- | style=text-align:left; | {{ikkjeraud|Jiřice}} || 1 094 |- |} ===Bydelar i Lysá nad Labem=== Bydelane og tettstadene i Lysá nad Labem: {| class="wikitable"; style=text-align:right; ! Bydel/tettstad !! Folketal 2021<ref name="Folketal2021"/> |- | style=text-align:left; | Lysá nad Labem || 7 962 |- | style=text-align:left; | {{ikkjeraud|Litol}} || 1 596 |- | style=text-align:left; | {{ikkjeraud|Dvorce i Lysá nad Labem|Dvorce}} || 176 |- | style=text-align:left; | {{ikkjeraud|Byšičky}} || 125 |- ! '''Lysá nad Labem kommune''' ! style=text-align:right; | 14 536 |- |} ==Merknader== {{merknadar}} == Kjelder == <references> <ref name="128/2000">{{cite web |title=Zákon č. 128/2000 Sb.: Zákon o obcích (obecní zřízení)) («Lov av 15.05.2000 om kommunar (kommunal organisering)») |url=https://www.zakonyprolidi.cz/cs/2000-128 |website=zakonyprolidi.cz |language=cs |access-date=2026-08-22 }}</ref> <ref name="320/2002">{{cite web |title=Zákon č. 320/2002 Sb.: Zákon o změně a zrušení některých zákonů v souvislosti s ukončením činnosti okresních úřadů («Lov av 18.07.2002 om endring og oppheving av visse lover i samband med opphøyr av verksemda til distriktsstyremaktene») |url=https://www.zakonyprolidi.cz/cs/2002-320 |website=zakonyprolidi.cz |language=cs |access-date=2026-08-22 }}</ref> <ref name ="Areal">{{Kjelde www |url=https://data.csu.gov.cz/datastat/data/VYBER/RSO03K?vSet=4&vSel=1 |tittel=Druhy pozemků, katastrální výměry - územní srovnání |vitja=2026-08-27 |utgjevar=Český statistický úřad}} </ref> <ref name ="Historisk folketal">{{Kjelde www |url=https://csu.gov.cz/docs/107508/97414e04-ff75-c50c-5aa9-6c64223300bc/13008415.xlsx?version=1.0 |tittel= Retrospektivní přehled o počtu obyvatel a domů v letech 1869 - 2011 v krajích a okresech |vitja=2026-08-27 |utgjevar=Český statistický úřad}} </ref> <ref name ="Folketal2021">{{Kjelde www |url=https://scitani.gov.cz/vysledky |tittel= Sčítání: Výsledky |vitja=2026-08-27 |utgjevar=Český statistický úřad}} </ref> <ref name ="Změny2021">{{Kjelde www |url=https://www.mvcr.cz/clanek/obecne-o-novem-zakonu-c-51-2020-sb.aspx |tittel= Obecně o novém zákonu č. 51/2020 Sb. |vitja=2026-09-01 |utgjevar=Ministerstvo vnitra České republiky}} </ref> </references> == Bakgrunnsstoff == {{commonskat}} *{{offisiell nettstad}} {{Autoritetsdata}} [[Kategori:Kommunar med utvida fullmakter i Sentral-Böhmen|Lysa nad Labem]] [[Kategori:Kommunar i Nymburk okres|Lysa nad Labem]] [[Kategori:Byar i Sentral-Böhmen|Lysa nad Labem]] mhomsrmux3pslbeld2e1qimdrggaz4e 0 433134 3675038 3673780 2026-09-27T16:09:25Z TU-nor 12071 3675038 wikitext text/x-wiki {{geoboks|kommune | andre namn = | bilete = Ricany PH CZ Masaryk Square towards E 306.jpg | bilettekst = Sentralt torg i Říčany | kart = Ricany PH CZ.png | karttekst = Říčany innanfor distriktet [[Praha-východ okres]] og innanfor det administrative området til kommunen Říčany med utvida fullmakter | flagg = Flag of Ricany.svg | symbol = CoA Ricany.png | land = Tsjekkia | regiontype = [[Regionar i Tsjekkia|Kraj]] | region = [[Sentral-Böhmen]] | fylketype = [[Distrikt i Tsjekkia|Okres]] | fylke = [[Praha-východ okres|Praha-východ]] | arealtype = Areal [[Administrative område til kommunar med utvida fullmakter i Tsjekkia|SO]] | areal =377,29<ref name="Areal"/> | folketaltype = Folketal [[Administrative område til kommunar med utvida fullmakter i Tsjekkia|SO]] | folketal = 77258 | folketal1type = kommune | folketal1 = 16444 | folketal_by = 10731 | folketal_i_år = 2021<ref name="Folketal2021"/> }} '''Říčany'''{{mrk|[[tysk]] ''Ritschan''}} er ein [[Kommunar i Tsjekkia|kommune]] med utvida fullmakter i [[Distrikt i Tsjekkia|distriktet]] [[Praha-východ okres]] i [[Regionar i Tsjekkia|regionen]] [[Sentral-Böhmen]] i [[Tsjekkia]]. == Administrativ inndeling == {{stack|[[Fil:ORP Říčany.PNG|mini|250px|Det administrative området til Říčany innanfor regionen [[Sentral-Böhmen]]]]}} Då distrikta vart avvikla som administrative einingar i 2003,<ref name="320/2002"/> vart det administrative ansvaret til distrikta ført over til [[Administrative område til kommunar med utvida fullmakter i Tsjekkia|administrative område til kommunar med utvida fullmakter]] (tsjekkisk ''správní obvody obcí s rozšířenou působností'', forkorta ''SO ORP'').<ref name ="128/2000"/> Říčany er ein slik by med utvida fullmakter. ===Kommunar=== Det administrative området til Říčany omfattar 52 [[Kommunar i Tsjekkia|kommunar]]. Av desse er 3 byar (tsjekkisk ''město''). Bykommunar er utheva med halvfeit skrift. {{Columns-list|colwidth=20em| * [[Babice i Praha-východ|Babice]] * [[Březí]] * [[Černé Voděrady]]{{mrk|name="a"|Overført frå [[Kolín okres]] til [[Praha-východ okres]] frå 1.1.2007<ref name ="Změny"/>}} * [[Čestlice]] * [[Dobřejovice]] * [[Doubek i Praha-východ|Doubek]] * [[Herink]] * [[Hrusice]] * [[Jevany]]{{mrk|name="a"}} * [[Kaliště i Praha-východ|Kaliště]] * [[Kamenice]] * [[Klokočná]] * [[Konojedy]]{{mrk|name="a"}} * '''[[Kostelec nad Černými lesy]]'''{{mrk|name="a"}} * [[Kostelec u Křížků]] * [[Kozojedy i Praha-východ|Kozojedy]]{{mrk|name="a"}} * [[Křenice]] * [[Křížkový Újezdec]] * [[Kunice]] * [[Louňovice]] * [[Mirošovice]] * '''[[Mnichovice]]''' * [[Modletice]] * [[Mukařov i Praha-východ|Mukařov]] * [[Nučice i Praha-východ|Nučice]]{{mrk|name="a"}} * [[Nupaky]] * [[Oleška]]{{mrk|name="a"}} * [[Ondřejov]] * [[Oplany]]{{mrk|name="a"}} * [[Pětihosty]] * [[Petříkov]] * [[Popovičky]] * [[Prusice]]{{mrk|name="a"}} * [[Radějovice]] * '''[[Říčany]]''' * [[Senohraby]] * [[Sluštice]] * [[Štíhlice]]{{mrk|name="a"}} * [[Strančice]] * [[Stříbrná Skalice]]{{mrk|name="a"}} * [[Struhařov]] * [[Sulice]] * [[Světice]] * [[Svojetice]] * [[Tehov]] * [[Tehovec]] * [[Velké Popovice]] * [[Vlkančice]]{{mrk|name="a"}} * [[Všestary i Praha-východ|Všestary]] * [[Výžerky]]{{mrk|name="a"}} * [[Vyžlovka]]{{mrk|name="a"}} * [[Zvánovice]] }} ==Folketal== Folketalet i det administrative området i dei siste folketeljingane: {| class="wikitable"; style=text-align:right; |- ! !! Folketal 2001<ref name ="Historisk folketal"/> !! Folketal 2011<ref name ="Historisk folketal"/> !! Folketal 2021<ref name ="Folketal2021"/> |- | style=text-align:left; | Říčany SO || 40 107 || 60 107 || 77 258 |- |} ===Kommunar=== Dei største kommunane i det administrative området: {| class="wikitable"; style=text-align:right; ! Kommune !! Folketal 2021<ref name="Folketal2021"/> |- | style=text-align:left; | '''Říčany''' || 16 444 |- | style=text-align:left; | [[Kamenice]] || 4 998 |- | style=text-align:left; | [[Mnichovice]] || 4 156 |- | style=text-align:left; | [[Kostelec nad Černými lesy]] || 3 834 |- | style=text-align:left; | [[Velké Popovice]] || 3 196 |- | style=text-align:left; | [[Mukařov i Praha-východ|Mukařov]] || 2 904 |- | style=text-align:left; | [[Strančice]] || 2 718 |- | style=text-align:left; | [[Sulice]] || 2 472 |- | style=text-align:left; | [[Nupaky]] || 2 062 |- | style=text-align:left; | {{ikkjeraud|Kunice}} || 1 828 |- | style=text-align:left; | {{ikkjeraud|Ondřejov}} || 1 827 |- | style=text-align:left; | {{ikkjeraud|Stříbrná Skalice}} || 1 525 |- | style=text-align:left; | {{ikkjeraud|Mirošovice}} || 1 465 |- | style=text-align:left; | {{ikkjeraud|Babice i Praha-východ|Babice}} || 1 415 |- | style=text-align:left; | {{ikkjeraud|Světice}} || 1 343 |- | style=text-align:left; | {{ikkjeraud|Senohraby}} || 1 309 |- | style=text-align:left; | {{ikkjeraud|Svojetice}} || 1 300 |- | style=text-align:left; | {{ikkjeraud|Louňovice}} || 1 242 |- | style=text-align:left; | {{ikkjeraud|Dobřejovice}} || 1 235 |- | style=text-align:left; | {{ikkjeraud|Tehov}} || 1 162 |- | style=text-align:left; | {{ikkjeraud|Herink}} || 1 106 |- | style=text-align:left; | {{ikkjeraud|Křenice}} || 1 087 |- | style=text-align:left; | {{ikkjeraud|Všestary i Praha-východ|Všestary}} || 1 012 |- | style=text-align:left; | {{ikkjeraud|Struhařov}} || 1 003 |- |} ===Byar og tettstader=== Dei største tettstadene i det administrative området: {| class="wikitable"; style=text-align:right; ! Tettstad !! Folketal 2021<ref name="Folketal2021"/> |- | style=text-align:left; | '''Říčany''' || 10 731 |- | style=text-align:left; | [[Kostelec nad Černými lesy]] || 3 614 |- | style=text-align:left; | [[Mnichovice]] || 3 175 |- | style=text-align:left; | [[Radošovice i Říčany|Radošovice]]{{mrk|name="b"|Tettstad i kommunen Říčany}} || 2 750 |- | style=text-align:left; | [[Velké Popovice]] || 2 086 |- | style=text-align:left; | [[Nupaky]] || 2 062 |- | style=text-align:left; | [[Strančice]] || 2 053 |- | style=text-align:left; | {{ikkjeraud|Mirošovice}} || 1 465 |- | style=text-align:left; | {{ikkjeraud|Babice i Praha-východ|Babice}} || 1 415 |- | style=text-align:left; | {{ikkjeraud|Srbín}}{{mrk|Tettstad i kommunen [[Mukařov i Praha-východ|Mukařov]]}} || 1 407 |- | style=text-align:left; | {{ikkjeraud|Světice}} || 1 343 |- | style=text-align:left; | {{ikkjeraud|Senohraby}} || 1 309 |- | style=text-align:left; | {{ikkjeraud|Svojetice}} || 1 300 |- | style=text-align:left; | [[Kamenice]] || 1 279 |- | style=text-align:left; | {{ikkjeraud|Louňovice}} || 1 242 |- | style=text-align:left; | {{ikkjeraud|Dobřejovice}} || 1 235 |- | style=text-align:left; | {{ikkjeraud|Ondřejov}} || 1 201 |- | style=text-align:left; | {{ikkjeraud|Strašín}}{{mrk|name="b"}} || 1 165 |- | style=text-align:left; | {{ikkjeraud|Tehov}} || 1 162 |- | style=text-align:left; | [[Mukařov i Praha-východ|Mukařov]] || 1 111 |- | style=text-align:left; | {{ikkjeraud|Herink}} || 1 106 |- | style=text-align:left; | {{ikkjeraud|Křenice}} || 1 087 |- | style=text-align:left; | {{ikkjeraud|Pacov}}{{mrk|name="b"}} || 1 037 |- | style=text-align:left; | {{ikkjeraud|Struhařov}} || 1 003 |- |} ===Bydelar i Říčany=== Bydelane og tettstadene i Říčany: {| class="wikitable"; style=text-align:right; ! Bydel/tettstad !! Folketal 2021<ref name="Folketal2021"/> |- | style=text-align:left; | Říčany|| 10 731 |- | style=text-align:left; | [[Radošovice i Říčany|Radošovice]] || 2 750 |- | style=text-align:left; | {{ikkjeraud|Strašín}} || 1 165 |- | style=text-align:left; | {{ikkjeraud|Pacov}} || 1 037 |- | style=text-align:left; | {{ikkjeraud|Kuří}} || 185 |- | style=text-align:left; | {{ikkjeraud|Jažlovice}} || 163 |- ! '''Říčany kommune''' ! style=text-align:right; | 16 444 |- |} ==Merknader== {{merknadar}} == Kjelder == <references> <ref name="128/2000">{{cite web |title=Zákon č. 128/2000 Sb.: Zákon o obcích (obecní zřízení)) («Lov av 15.05.2000 om kommunar (kommunal organisering)») |url=https://www.zakonyprolidi.cz/cs/2000-128 |website=zakonyprolidi.cz |language=cs |access-date=2026-08-22 }}</ref> <ref name="320/2002">{{cite web |title=Zákon č. 320/2002 Sb.: Zákon o změně a zrušení některých zákonů v souvislosti s ukončením činnosti okresních úřadů («Lov av 18.07.2002 om endring og oppheving av visse lover i samband med opphøyr av verksemda til distriktsstyremaktene») |url=https://www.zakonyprolidi.cz/cs/2002-320 |website=zakonyprolidi.cz |language=cs |access-date=2026-08-22 }}</ref> <ref name ="Areal">{{Kjelde www |url=https://data.csu.gov.cz/datastat/data/VYBER/RSO03K?vSet=4&vSel=1 |tittel=Druhy pozemků, katastrální výměry - územní srovnání |vitja=2026-08-27 |utgjevar=Český statistický úřad}} </ref> <ref name ="Historisk folketal">{{Kjelde www |url=https://csu.gov.cz/docs/107508/97414e04-ff75-c50c-5aa9-6c64223300bc/13008415.xlsx?version=1.0 |tittel= Retrospektivní přehled o počtu obyvatel a domů v letech 1869 - 2011 v krajích a okresech |vitja=2026-08-27 |utgjevar=Český statistický úřad}} </ref> <ref name ="Folketal2021">{{Kjelde www |url=https://scitani.gov.cz/vysledky |tittel= Sčítání: Výsledky |vitja=2026-08-27 |utgjevar=Český statistický úřad}} </ref> <ref name ="Změny">{{Kjelde www |url=https://csu.gov.cz/stc/zmeny_hranic_okresu_k_1_1_2007 |tittel= Změny hranic okresů k 1. 1. 2007 |vitja=2026-08-29 |utgjevar=Český statistický úřad}} </ref> </references> == Bakgrunnsstoff == {{commonskat}} *{{offisiell nettstad}} {{Autoritetsdata}} [[Kategori:Kommunar med utvida fullmakter i Sentral-Böhmen|Ricany]] [[Kategori:Kommunar i Praha-východ okres|Ricany]] [[Kategori:Byar i Sentral-Böhmen|Ricany]] njafr1ft5wl13d7whotw4yfyl50lm35 0 433209 3675037 3670043 2026-09-27T16:06:58Z TU-nor 12071 3675037 wikitext text/x-wiki '''Kamenice''' kan vise til: *[[Kamenice]], ein kommune i distriktet Praha-východ okres i regionen Sentral-Böhmen i Tsjekkia * ''[[Kamenice i Jihlava]], ein kommune i [[Jihlava]] i distriktet Jihlava okres i regionen Vysočina kraj i Tsjekkia {{fleirtyding}} 2miw14onqmh0a5lol7ire99skxlym0e 3675155 3675037 2026-09-28T09:17:31Z Ranveig 39 3675155 wikitext text/x-wiki '''Kamenice''' kan vise til: * [[Kamenice]], ein kommune i distriktet Praha-východ okres i regionen Sentral-Böhmen i Tsjekkia * [[Kamenice i Jihlava]], ein kommune i [[Jihlava]] i distriktet Jihlava okres i regionen Vysočina kraj i Tsjekkia {{fleirtyding}} 7ws3en82ua0i6uztopoq8z6tyho8cp4 0 433289 3675035 3674838 2026-09-27T16:01:29Z TU-nor 12071 3675035 wikitext text/x-wiki {{geoboks|kommune | andre namn = | bilete = Trhové Sviny, kostel Nanebevzetí PM 01.jpg | bilettekst = Utsyn mot Trhové Sviny | kart = Trhove Sviny CB CZ.png | karttekst = Trhové Sviny innanfor distriktet [[České Budějovice okres]] og innanfor det administrative området til kommunen Trhové Sviny med utvida fullmakter | flagg = Flag of Trhové Sviny.svg | symbol = Trhove Sviny CZ CoA.jpg | land = Tsjekkia | regiontype = [[Regionar i Tsjekkia|Kraj]] | region = [[Sør-Böhmen]] | fylketype = [[Distrikt i Tsjekkia|Okres]] | fylke = [[České Budějovice okres|České Budějovice]] | arealtype = Areal [[Administrative område til kommunar med utvida fullmakter i Tsjekkia|SO]] | areal = 452,34<ref name="Areal"/> | folketaltype = Folketal [[Administrative område til kommunar med utvida fullmakter i Tsjekkia|SO]] | folketal = 18925 | folketal1type = kommune | folketal1 = 5137 | folketal_by = 4225 | folketal_i_år = 2021<ref name="Folketal2021"/> }} '''Trhové Sviny'''{{mrk|[[tysk]] ''Schweinitz''}} er ein by og ein [[Kommunar i Tsjekkia|kommune]] med utvida fullmakter i [[Distrikt i Tsjekkia|distriktet]] [[České Budějovice okres]] i [[Regionar i Tsjekkia|regionen]] [[Sør-Böhmen]] i [[Tsjekkia]]. == Administrativ inndeling == {{stack|[[Fil:ORP Trhové Sviny.png|mini|250px|Det administrative området til Trhové Sviny innanfor regionen [[Sør-Böhmen]]]]}} Då distrikta vart avvikla som administrative einingar i 2003,<ref name="320/2002"/> vart det administrative ansvaret til distrikta ført over til [[Administrative område til kommunar med utvida fullmakter i Tsjekkia|administrative område til kommunar med utvida fullmakter]] (tsjekkisk ''správní obvody obcí s rozšířenou působností'', forkorta ''SO ORP'').<ref name ="128/2000"/> Trhové Sviny er ein slik by med utvida fullmakter. ===Storbyområde=== Som eit verktøy i økonomisk planlegging er det oppretta eit [[storbyområdet České Budějovice|storbyområde]] for byen [[České Budějovice]] og områda rundt.<ref name="agg"/> Fire kommunar frå det administrative området til Trhové Sviny inngår i storbyområdet. Dei er merkte med * i lista nedanfor. I tillegg kjem 69 kommunar frå det administrative området til [[České Budějovice]] og åtte frå andre administrative område. ===Kommunar=== Det administrative området til Trhové Sviny omfattar 16 [[Kommunar i Tsjekkia|kommunar]]. Av desse er 3 byar (tsjekkisk ''město''). Bykommunar er utheva med halvfeit skrift. {{Columns-list|colwidth=20em| * '''[[Borovany i České Budějovice|Borovany]]'''* * [[Čížkrajice]] * [[Horní Stropnice]] * [[Hranice i České Budějovice|Hranice]] * [[Jílovice i České Budějovice|Jílovice]] * [[Kamenná i České Budějovice|Kamenná]] * [[Ločenice]] * [[Mladošovice]]* * '''[[Nové Hrady i České Budějovice|Nové Hrady]]''' * [[Olešnice i České Budějovice|Olešnice]] * [[Ostrolovský Újezd]]* * [[Petříkov]] * [[Slavče]] * [[Svatý Jan nad Malší]] * '''[[Trhové Sviny]]'''* * [[Žár]] }} ==Folketal== Folketalet i det administrative området i dei siste folketeljingane: {| class="wikitable"; style=text-align:right; |- ! !! Folketal 2001<ref name ="Historisk folketal"/> !! Folketal 2011<ref name ="Historisk folketal"/> !! Folketal 2021<ref name ="Folketal2021"/> |- | style=text-align:left; | Trhové Sviny SO || 17 119 || 18 250 || 18 925 |- |} ===Kommunar=== Dei største kommunane i det administrative området: {| class="wikitable"; style=text-align:right; ! Kommune !! Folketal 2021<ref name="Folketal2021"/> |- | style=text-align:left; | '''Trhové Sviny''' || 5 137 |- | style=text-align:left; | [[Borovany i České Budějovice|Borovany]] || 4 040 |- | style=text-align:left; | [[Nové Hrady i České Budějovice|Nové Hrady]] || 2 442 |- | style=text-align:left; | {{ikkjeraud|Horní Stropnice}} || 1 467 |- | style=text-align:left; | {{ikkjeraud|Jílovice i České Budějovice|Jílovice}} || 1 027 |- |} ===Byar og tettstader=== Dei største tettstadene i det administrative området: {| class="wikitable"; style=text-align:right; ! Tettstad !! Folketal 2021<ref name="Folketal2021"/> |- | style=text-align:left; | '''Trhové Sviny''' || 4 225 |- | style=text-align:left; | [[Borovany i České Budějovice|Borovany]] || 2 828 |- | style=text-align:left; | [[Nové Hrady i České Budějovice|Nové Hrady]] || 1 887 |- | style=text-align:left; | {{ikkjeraud|Horní Stropnice}} || 837 |- |} ===Bydelar i Trhové Sviny=== Bydelane og tettstadene i Trhové Sviny: {| class="wikitable"; style=text-align:right; ! Bydel/tettstad !! Folketal 2021<ref name="Folketal2021"/> |- | style=text-align:left; | Trhové Sviny || 4 191 |- | style=text-align:left; | Třebíčko || 34 |- ! '''Trhové Sviny by''' ! style=text-align:right; | 4 225 |- | style=text-align:left; | {{ikkjeraud|Březí}} || 36 |- | style=text-align:left; | {{ikkjeraud|Bukvice i Trhové Sviny|Bukvice}} || 66 |- | style=text-align:left; | {{ikkjeraud|Čeřejov}} || 59 |- | style=text-align:left; | {{ikkjeraud|Hrádek i Trhové Sviny|Hrádek}} || 43 |- | style=text-align:left; | {{ikkjeraud|Jedovary}} || 55 |- | style=text-align:left; | {{ikkjeraud|Něchov}} || 94 |- | style=text-align:left; | {{ikkjeraud|Nežetice}} || 30 |- | style=text-align:left; | {{ikkjeraud|Otěvěk}} || 275 |- | style=text-align:left; | {{ikkjeraud|Pěčín}} || 33 |- | style=text-align:left; | {{ikkjeraud|Rankov}} || 103 |- | style=text-align:left; | {{ikkjeraud|Todně}} || 113 |- | style=text-align:left; | {{ikkjeraud|Veselka}} || 5 |- ! '''Trhové Sviny kommune''' ! style=text-align:right; | 5 137 |- |} ==Merknader== {{merknadar}} == Kjelder == <references> <ref name="128/2000">{{cite web |title=Zákon č. 128/2000 Sb.: Zákon o obcích (obecní zřízení)) («Lov av 15.05.2000 om kommunar (kommunal organisering)») |url=https://www.zakonyprolidi.cz/cs/2000-128 |website=zakonyprolidi.cz |language=cs |access-date=2026-08-22 }}</ref> <ref name="320/2002">{{cite web |title=Zákon č. 320/2002 Sb.: Zákon o změně a zrušení některých zákonů v souvislosti s ukončením činnosti okresních úřadů («Lov av 18.07.2002 om endring og oppheving av visse lover i samband med opphøyr av verksemda til distriktsstyremaktene») |url=https://www.zakonyprolidi.cz/cs/2002-320 |website=zakonyprolidi.cz |language=cs |access-date=2026-08-22 }}</ref> <ref name ="Areal">{{Kjelde www |url=https://data.csu.gov.cz/datastat/data/VYBER/RSO03K?vSet=4&vSel=1 |tittel=Druhy pozemků, katastrální výměry - územní srovnání |vitja=2026-08-27 |utgjevar=Český statistický úřad}} </ref> <ref name ="Historisk folketal">{{Kjelde www |url=https://csu.gov.cz/docs/107508/97414e04-ff75-c50c-5aa9-6c64223300bc/13008415.xlsx?version=1.0 |tittel= Retrospektivní přehled o počtu obyvatel a domů v letech 1869 - 2011 v krajích a okresech |vitja=2026-08-27 |utgjevar=Český statistický úřad}} </ref> <ref name ="Folketal2021">{{Kjelde www |url=https://scitani.gov.cz/vysledky |tittel= Sčítání: Výsledky |vitja=2026-08-27 |utgjevar=Český statistický úřad}} </ref> <ref name="agg">{{Kjelde www |url=https://mmr.gov.cz/getmedia/420ae22b-fe35-4b75-88d0-5824612a4e85/PrF_200120_ZAVERECNY-DOKUMENT_FINAL_02042020.pdf.aspx?ext=.pdf |tittel= Vymezení území pro Integrované teritoriální investice (ITI) v ČR |vitja=2026-09-05 |utgjevar=EY Audit}} </ref> </references> == Bakgrunnsstoff == {{commonskat}} *{{offisiell nettstad}} {{Autoritetsdata}} [[Kategori:Kommunar med utvida fullmakter i Sør-Böhmen|Trhove Sviny]] [[Kategori:Kommunar i České Budějovice okres|Trhove Sviny]] [[Kategori:Byar i Sør-Böhmen|Trhove Sviny]] n3j5pszh08jcbkqjs27mgdulf4wh21g 0 433324 3675004 3672557 2026-09-27T14:48:32Z TU-nor 12071 3675004 wikitext text/x-wiki {{geoboks|kommune | andre namn = | bilete = Kaplitz-2011-07-25-Radnice.jpg | bilettekst = Rådhusplassen i Kaplice | kart = Kaplice CK CZ.png | karttekst = Kaplice innanfor distriktet [[Český Krumlov okres]] og innanfor det administrative området til kommunen Kaplice med utvida fullmakter | flagg = Flag of Kaplice.svg | symbol = Coat of arms of Kaplice.svg | land = Tsjekkia | regiontype = [[Regionar i Tsjekkia|Kraj]] | region = [[Sør-Böhmen]] | fylketype = [[Distrikt i Tsjekkia|Okres]] | fylke = [[Český Krumlov okres|Český Krumlov]] | arealtype = Areal [[Administrative område til kommunar med utvida fullmakter i Tsjekkia|SO]] | areal = 484,71<ref name="Areal"/> | folketaltype = Folketal [[Administrative område til kommunar med utvida fullmakter i Tsjekkia|SO]] | folketal = 19118 | folketal1type = kommune | folketal1 = 6994 | folketal_by = 6019 | folketal_i_år = 2021<ref name="Folketal2021"/> }} '''Kaplice'''{{mrk|[[tysk]] ''Kaplitz''}} er ein by og ein [[Kommunar i Tsjekkia|kommune]] med utvida fullmakter i [[Distrikt i Tsjekkia|distriktet]] [[Český Krumlov okres]] i [[Regionar i Tsjekkia|regionen]] [[Sør-Böhmen]] i [[Tsjekkia]]. == Administrativ inndeling == {{stack|[[Fil:ORP Kaplice.png|mini|250px|Det administrative området til Kaplice innanfor regionen [[Sør-Böhmen]]]]}} Då distrikta vart avvikla som administrative einingar i 2003,<ref name="320/2002"/> vart det administrative ansvaret til distrikta ført over til [[Administrative område til kommunar med utvida fullmakter i Tsjekkia|administrative område til kommunar med utvida fullmakter]] (tsjekkisk ''správní obvody obcí s rozšířenou působností'', forkorta ''SO ORP'').<ref name ="128/2000"/> Kaplice er ein slik by med utvida fullmakter. ===Kommunar=== Det administrative området til Kaplice omfattar 15 [[Kommunar i Tsjekkia|kommunar]]. Av desse er to byar (tsjekkisk ''město'') og ein marknadsby (tsjekkisk ''městys''). Bykommunar er utheva med halvfeit skrift og marknadsbyar med kursiv skrift. {{Columns-list|colwidth=20em| * [[Benešov nad Černou]] * ''[[Besednice]]'' * [[Bujanov]] * [[Dolní Dvořiště]] * [[Horní Dvořiště]] * '''[[Kaplice]]''' * [[Malonty]] * [[Netřebice]] * [[Omlenice]] * [[Pohorská Ves]] * [[Rožmitál na Šumavě]] * [[Soběnov]] * [[Střítež i Český Krumlov|Střítež]] * '''[[Velešín]]''' * [[Zvíkov]] }} ==Folketal== Folketalet i det administrative området i dei siste folketeljingane: {| class="wikitable"; style=text-align:right; |- ! !! Folketal 2001<ref name ="Historisk folketal"/> !! Folketal 2011<ref name ="Historisk folketal"/> !! Folketal 2021<ref name ="Folketal2021"/> |- | style=text-align:left; | Kaplice SO || 18 885 || 19 316 || 19 118 |- |} ===Kommunar=== Dei største kommunane i det administrative området: {| class="wikitable"; style=text-align:right; ! Kommune !! Folketal 2021<ref name="Folketal2021"/> |- | style=text-align:left; | '''Kaplice '''|| 6 994 |- | style=text-align:left; | [[Velešín]] || 3 778 |- | style=text-align:left; | {{ikkjeraud|Benešov nad Černou}} || 1 442 |- | style=text-align:left; | {{ikkjeraud|Malonty}} || 1 350 |- | style=text-align:left; | {{ikkjeraud|Dolní Dvořiště}} || 1 302 |- |} ===Byar og tettstader=== Dei største tettstadene i det administrative området: {| class="wikitable"; style=text-align:right; ! Tettstad !! Folketal 2021<ref name="Folketal2021"/> |- | style=text-align:left; | '''Kaplice '''|| 6 019 |- | style=text-align:left; | [[Velešín]] || 3 605 |- | style=text-align:left; | {{ikkjeraud|Benešov nad Černou}} || 1 058 |- | style=text-align:left; | {{ikkjeraud|Malonty}} || 1 014 |- |} ===Bydelar i Kaplice=== Bydelane og tettstadene i Kaplice: {| class="wikitable"; style=text-align:right; ! Bydel/tettstad !! Folketal 2021<ref name="Folketal2021"/> |- | style=text-align:left; | Kaplice || 6 019 |- ! '''Kaplice by''' ! style=text-align:right; | 6 019 |- | style=text-align:left; | {{ikkjeraud|Blansko}} || 378 |- | style=text-align:left; | {{ikkjeraud|Dobechov}} || 15 |- | style=text-align:left; | {{ikkjeraud|Hradiště i Kaplice|Hradiště}} || 45 |- | style=text-align:left; | {{ikkjeraud|Hubenov}} || 109 |- | style=text-align:left; | {{ikkjeraud|Květoňov}} || 8 |- | style=text-align:left; | {{ikkjeraud|Mostky}} || 72 |- | style=text-align:left; | {{ikkjeraud|Pořešín}} || 163 |- | style=text-align:left; | {{ikkjeraud|Pořešinec}} || 40 |- | style=text-align:left; | {{ikkjeraud|Rozpoutí}} || 68 |- | style=text-align:left; | {{ikkjeraud|Žďár i Kaplice|Žďár}} || 77 |- ! '''Kaplice kommune''' ! style=text-align:right; | 6 994 |- |} ==Merknader== {{merknadar}} == Kjelder == <references> <ref name="128/2000">{{cite web |title=Zákon č. 128/2000 Sb.: Zákon o obcích (obecní zřízení)) («Lov av 15.05.2000 om kommunar (kommunal organisering)») |url=https://www.zakonyprolidi.cz/cs/2000-128 |website=zakonyprolidi.cz |language=cs |access-date=2026-08-22 }}</ref> <ref name="320/2002">{{cite web |title=Zákon č. 320/2002 Sb.: Zákon o změně a zrušení některých zákonů v souvislosti s ukončením činnosti okresních úřadů («Lov av 18.07.2002 om endring og oppheving av visse lover i samband med opphøyr av verksemda til distriktsstyremaktene») |url=https://www.zakonyprolidi.cz/cs/2002-320 |website=zakonyprolidi.cz |language=cs |access-date=2026-08-22 }}</ref> <ref name ="Areal">{{Kjelde www |url=https://data.csu.gov.cz/datastat/data/VYBER/RSO03K?vSet=4&vSel=1 |tittel=Druhy pozemků, katastrální výměry - územní srovnání |vitja=2026-08-27 |utgjevar=Český statistický úřad}} </ref> <ref name ="Historisk folketal">{{Kjelde www |url=https://csu.gov.cz/docs/107508/97414e04-ff75-c50c-5aa9-6c64223300bc/13008415.xlsx?version=1.0 |tittel= Retrospektivní přehled o počtu obyvatel a domů v letech 1869 - 2011 v krajích a okresech |vitja=2026-08-27 |utgjevar=Český statistický úřad}} </ref> <ref name ="Folketal2021">{{Kjelde www |url=https://scitani.gov.cz/vysledky |tittel= Sčítání: Výsledky |vitja=2026-08-27 |utgjevar=Český statistický úřad}} </ref> </references> == Bakgrunnsstoff == {{commonskat}} *{{offisiell nettstad}} {{Autoritetsdata}} [[Kategori:Kommunar med utvida fullmakter i Sør-Böhmen|Kaplice]] [[Kategori:Kommunar i Český Krumlov okres|Kaplice]] [[Kategori:Byar i Sør-Böhmen|Kaplice]] 8yc9jkt7ltb1rs3cq0d11uxxkvobvm1 0 433361 3675013 3674497 2026-09-27T15:06:29Z TU-nor 12071 3675013 wikitext text/x-wiki {{geoboks|kommune | andre namn = | bilete = Jindrichuv Hradec Neuhaus (38593971622).jpg | bilettekst = Utsyn over Jindřichův Hradec | kart = | karttekst = | flagg = Flag of Jindřichův Hradec.svg | symbol = Znak Jindřichova Hradce.svg | land = Tsjekkia | regiontype = [[Regionar i Tsjekkia|Kraj]] | region = [[Sør-Böhmen]] | fylketype = [[Distrikt i Tsjekkia|Okres]] | fylke = [[Jindřichův Hradec okres|Jindřichův Hradec]] | arealtype = Areal [[Administrative område til kommunar med utvida fullmakter i Tsjekkia|SO]] | areal = 933,74<ref name="Areal"/> | folketaltype = Folketal [[Administrative område til kommunar med utvida fullmakter i Tsjekkia|SO]] | folketal = 45377 | folketal1type = kommune | folketal1 = 20437 | folketal_by = 16885 | folketal_i_år = 2021<ref name="Folketal2021"/> }} '''Jindřichův Hradec'''{{mrk|[[tysk]] ''Neuhaus''}} er ein by og ein [[Kommunar i Tsjekkia|kommune]] med utvida fullmakter i [[Distrikt i Tsjekkia|distriktet]] [[Jindřichův Hradec okres]] i [[Regionar i Tsjekkia|regionen]] [[Sør-Böhmen]] i [[Tsjekkia]]. == Administrativ inndeling == {{stack|[[Fil:ORP Jindřichův Hradec.png|mini|250px|Det administrative området til Jindřichův Hradec innanfor regionen [[Sør-Böhmen]]]]}} Då distrikta vart avvikla som administrative einingar i 2003,<ref name="320/2002"/> vart det administrative ansvaret til distrikta ført over til [[Administrative område til kommunar med utvida fullmakter i Tsjekkia|administrative område til kommunar med utvida fullmakter]] (tsjekkisk ''správní obvody obcí s rozšířenou působností'', forkorta ''SO ORP'').<ref name ="128/2000"/> Jindřichův Hradec er ein slik by med utvida fullmakter. ===Kommunar=== Det administrative området til Jindřichův Hradec omfattar 58 [[Kommunar i Tsjekkia|kommunar]]. Av desse er 7 byar (tsjekkisk ''město'') og ein marknadsby (tsjekkisk ''městys''). Bykommunar er utheva med halvfeit skrift og marknadsbyar med kursiv skrift. {{Columns-list|colwidth=20em| * [[Bednárec]] * [[Bednáreček]] * [[Blažejov]] * [[Bořetín]] * [[Březina i Jindřichův Hradec|Březina]] * [[Číměř]] * [[Člunek]] * '''[[Deštná]]''' * [[Dívčí Kopy]] * [[Dolní Pěna]] * [[Dolní Žďár]] * [[Doňov]] * [[Drunče]] * [[Hadravova Rosička]] * [[Hatín]] * [[Horní Pěna]] * [[Horní Radouň]] * [[Horní Skrýchov]] * [[Hospříz]] * [[Jarošov nad Nežárkou]] * [[Jilem]] * '''[[Jindřichův Hradec]]''' * [[Kačlehy]] * [[Kamenný Malíkov]] * '''[[Kardašova Řečice]]''' * [[Kostelní Radouň]] * [[Kunžak]] * [[Lásenice]] * [[Lodhéřov]] * '''[[Nová Bystřice]]''' * [[Nová Olešná]] * '''[[Nová Včelnice]]''' * [[Okrouhlá Radouň]] * [[Pístina]] * [[Plavsko]] * [[Pleše]] * [[Pluhův Žďár]] * [[Polště]] * [[Popelín]] * [[Příbraz]] * [[Ratiboř]] * [[Rodvínov]] * [[Roseč]] * [[Rosička]] * ''[[Staré Město pod Landštejnem]]'' * '''[[Stráž nad Nežárkou]]''' * [[Střížovice]] * '''[[Strmilov]]''' * [[Světce]] * [[Újezdec i Jindřichův Hradec|Újezdec]] * [[Velký Ratmírov]] * [[Vícemil]] * [[Višňová i Jindřichův Hradec|Višňová]] * [[Vlčetínec]] * [[Vydří]] * [[Záhoří i Jindřichův Hradec|Záhoří]] * [[Zahrádky i Jindřichův Hradec|Zahrádky]] * [[Žďár i Jindřichův Hradec|Žďár]] }} ==Folketal== Folketalet i det administrative området i dei siste folketeljingane: {| class="wikitable"; style=text-align:right; |- ! !! Folketal 2001<ref name ="Historisk folketal"/> !! Folketal 2011<ref name ="Historisk folketal"/> !! Folketal 2021<ref name ="Folketal2021"/> |- | style=text-align:left; | Jindřichův Hradec SO || 47 138 || 46 642 || 45 377 |- |} ===Kommunar=== Dei største kommunane i det administrative området: {| class="wikitable"; style=text-align:right; ! Kommune !! Folketal 2021<ref name="Folketal2021"/> |- | style=text-align:left; | '''Jindřichův Hradec''' || 20 437 |- | style=text-align:left; | [[Nová Bystřice]] || 3 089 |- | style=text-align:left; | [[Nová Včelnice]] || 2 168 |- | style=text-align:left; | [[Kardašova Řečice]] || 2 147 |- | style=text-align:left; | {{ikkjeraud|Kunžak}} || 1 382 |- | style=text-align:left; | [[Strmilov]] || 1 370 |- | style=text-align:left; | {{ikkjeraud|Jarošov nad Nežárkou}} || 1 069 |- | style=text-align:left; | [[Stráž nad Nežárkou]] || 844 |- | style=text-align:left; | [[Deštná]] || 696 |- |} ===Byar og tettstader=== Dei største tettstadene i det administrative området: {| class="wikitable"; style=text-align:right; ! Tettstad !! Folketal 2021<ref name="Folketal2021"/> |- | style=text-align:left; | '''Jindřichův Hradec''' || 16 885 |- | style=text-align:left; | [[Nová Bystřice]] || 2 449 |- | style=text-align:left; | [[Nová Včelnice]] || 2 168 |- | style=text-align:left; | [[Kardašova Řečice]] || 1 957 |- | style=text-align:left; | {{ikkjeraud|Kunžak}} || 1 163 |- | style=text-align:left; | [[Strmilov]] || 1 015 |- | style=text-align:left; | [[Stráž nad Nežárkou]] || 702 |- | style=text-align:left; | {{ikkjeraud|Jarošov nad Nežárkou}} || 671 |- | style=text-align:left; | [[Deštná]] || 667 |} ===Bydelar i Jindřichův Hradec=== [[Fil:JH Jindřichův Hradec.png|mini|250px|Bydelane i Jindřichův Hradec]] Bydelane og tettstadene i Jindřichův Hradec: {| class="wikitable"; style=text-align:right; ! Bydel/tettstad !! Folketal 2021<ref name="Folketal2021"/> |- | style=text-align:left; | Jindřichův Hradec I || 590 |- | style=text-align:left; | Jindřichův Hradec II || 5 579 |- | style=text-align:left; | Jindřichův Hradec III || 6 943 |- | style=text-align:left; | Jindřichův Hradec IV || 1 405 |- | style=text-align:left; | Jindřichův Hradec V || 2 368 |- ! '''Jindřichův Hradec by''' ! style=text-align:right; | 16 885 |- | style=text-align:left; | {{ikkjeraud|Buk i Jindřichův Hradec|Buk}} || 271 |- | style=text-align:left; | {{ikkjeraud|Děbolín}} || 245 |- | style=text-align:left; | {{ikkjeraud|Dolní Radouň}} || 262 |- | style=text-align:left; | {{ikkjeraud|Dolní Skrýchov}} || 252 |- | style=text-align:left; | {{ikkjeraud|Horní Žďár}} || 250 |- | style=text-align:left; | {{ikkjeraud|Matná}} || 55 |- | style=text-align:left; | {{ikkjeraud|Otín i Jindřichův Hradec|Otín}} || 1 340 |- | style=text-align:left; | {{ikkjeraud|Políkno}} || 195 |- | style=text-align:left; | {{ikkjeraud|Radouňka}} || 682 |- ! '''Jindřichův Hradec kommune''' ! style=text-align:right; | 20 437 |- |} ==Merknader== {{merknadar}} == Kjelder == <references> <ref name="128/2000">{{cite web |title=Zákon č. 128/2000 Sb.: Zákon o obcích (obecní zřízení)) («Lov av 15.05.2000 om kommunar (kommunal organisering)») |url=https://www.zakonyprolidi.cz/cs/2000-128 |website=zakonyprolidi.cz |language=cs |access-date=2026-08-22 }}</ref> <ref name="320/2002">{{cite web |title=Zákon č. 320/2002 Sb.: Zákon o změně a zrušení některých zákonů v souvislosti s ukončením činnosti okresních úřadů («Lov av 18.07.2002 om endring og oppheving av visse lover i samband med opphøyr av verksemda til distriktsstyremaktene») |url=https://www.zakonyprolidi.cz/cs/2002-320 |website=zakonyprolidi.cz |language=cs |access-date=2026-08-22 }}</ref> <ref name ="Areal">{{Kjelde www |url=https://data.csu.gov.cz/datastat/data/VYBER/RSO03K?vSet=4&vSel=1 |tittel=Druhy pozemků, katastrální výměry - územní srovnání |vitja=2026-08-27 |utgjevar=Český statistický úřad}} </ref> <ref name ="Historisk folketal">{{Kjelde www |url=https://csu.gov.cz/docs/107508/97414e04-ff75-c50c-5aa9-6c64223300bc/13008415.xlsx?version=1.0 |tittel= Retrospektivní přehled o počtu obyvatel a domů v letech 1869 - 2011 v krajích a okresech |vitja=2026-08-27 |utgjevar=Český statistický úřad}} </ref> <ref name ="Folketal2021">{{Kjelde www |url=https://scitani.gov.cz/vysledky |tittel= Sčítání: Výsledky |vitja=2026-08-27 |utgjevar=Český statistický úřad}} </ref> </references> == Bakgrunnsstoff == {{commonskat}} *{{offisiell nettstad}} {{Autoritetsdata}} [[Kategori:Kommunar med utvida fullmakter i Sør-Böhmen|Jindrichuv Hradec]] [[Kategori:Kommunar i Jindřichův Hradec okres|Jindrichuv Hradec]] [[Kategori:Byar i Sør-Böhmen|Jindrichuv Hradec]] ho091jadc90z1x3e0qapp3ksmwzacbj 0 433452 3675027 3672428 2026-09-27T15:47:49Z TU-nor 12071 3675027 wikitext text/x-wiki {{geoboks|region | namn = Plzeň kraj | andre namn = Plzeňský kraj | bilete = Fountian in Main Square Plzen.jpg | bilettekst = Fontene på «Republikkplassen» i Plzeň | kart = Plzenský kraj in Czech Republic.svg | karttekst = Plzeň kraj innanfor Tsjekkia | flagg = Flag of Plzen Region.svg | symbol = Plzen Region CoA CZ.svg | land = Tsjekkia | regiontype = | region = | hovudstad = [[Plzeň]] | areal = 7649,05<ref name="Areal"/> | folketal = 581436 | folketal_i_år = 2021<ref name="Folketal2021"/> }} '''Plzeň kraj'''{{mrk|[[tsjekkisk]] ''Plzeňský kraj''}} er ein av 13 administrative [[Regionar i Tsjekkia|regionar]] i [[Tsjekkia]].<ref name ="129/2000"/> Han ligg vest i landet og grenser i vest mot [[Tyskland]]. Administrasjonen ligg i [[Plzeň]]. == Administrativ inndeling == {{stack|[[Fil:Plzen districts.png|mini|250px|Kart som viser distrikta i regionen Plzeň kraj]]}} Tidlegare var regionen delt inn i 7 administrative [[Distrikt i Tsjekkia|distrikt]] (tsjekkisk ''okres'', fleirtal ''okresy''). Distrikta vart avvikla som administrative einingar i 2003,<ref name="320/2002"/> men dei har framleis ein funksjon for aktivitetane til ulike etatar og for statistiske føremål. Det administrative ansvaret til distrikta vart ført over til 17 [[Administrative område til kommunar med utvida fullmakter i Tsjekkia|administrative område til kommunar med utvida fullmakter]] (tsjekkisk ''správní obvody obcí s rozšířenou působností'', forkorta ''SO ORP'').<ref name ="128/2000"/> Her er eit oversyn over distrikta og dei administrative områda til kommunar med utvida fullmakter: {| class="wikitable" ! Region (''kraj'') !! Distrikt (''okres'') !! Kommune med utvida fullmakter (''SO ORP'') |- | rowspan=15 | [[Plzeň kraj|Plzeň]] || rowspan=2 | [[Domažlice okres|Domažlice]] || [[Domažlice|Domažlice SO]] |- | [[Horšovský Týn|Horšovský Týn SO]] |- | rowspan=3 | [[Klatovy okres|Klatovy]] || [[Horažďovice|Horažďovice SO]] |- | [[Klatovy|Klatovy SO]] |- | [[Sušice|Sušice SO]] |- | rowspan=4 | [[Plzeň-jih okres|Plzeň-jih]] || [[Blovice|Blovice SO]] |- | [[Nepomuk|Nepomuk SO]] |- | [[Přeštice|Přeštice SO]] |- | [[Stod i Tsjekkia|Stod SO]] |- | [[Plzeň-město okres|Plzeň-město]] || [[Plzeň|Plzeň SO]] |- | rowspan=2 | [[Plzeň-sever okres|Plzeň-sever]] || [[Kralovice|Kralovice SO]] |- | [[Nýřany|Nýřany SO]] |- | [[Rokycany okres|Rokycany]] || [[Rokycany|Rokycany SO]] |- | rowspan=2 | [[Tachov okres|Tachov]] || [[Stříbro|Stříbro SO]] |- | [[Tachov|Tachov SO]] |- |} ==Folketal i distrikta== Folketalet i distrikta i dei siste folketeljingane: {| class="wikitable"; style=text-align:right; |- ! !! Folketal 2001<ref name ="Historisk folketal"/> !! Folketal 2011<ref name ="Historisk folketal"/> !! Folketal 2021<ref name ="Folketal2021"/> |- | style=text-align:left; | [[Domažlice okres]] || 58 511 || 59 926 || 53 769 |- | style=text-align:left; | [[Klatovy okres]] || 87 943 || 85 726 || 83 658 |- | style=text-align:left; | [[Plzeň-jih okres]] || 57 244 || 62 389 || 69 213 |- | style=text-align:left; | [[Plzeň-město okres]] || 180 748 || 188 045 || 193 858 |- | style=text-align:left; | [[Plzeň-sever okres]] || 69 015 || 74 940 || 79 917 |- | style=text-align:left; | [[Rokycany okres]] || 45 820 || 47 477 || 48 809 |- | style=text-align:left; | [[Tachov okres]] || 51 439 || 51 917 || 52 212 |- ! Plzeň kraj !style=text-align:right; | 550 720 !style=text-align:right; | 570 420 !style=text-align:right; | 581 436 |- |} ===Byar i regionen=== Tabellen viser bykommunane i regionen. Bykommunar med utvida fullmakter er utheva. {| class="wikitable"; style=text-align:right; ! By !! Distrikt !! Folketal 2021<ref name="Folketal2021"/> |- | style=text-align:left; | '''[[Plzeň]]''' || style=text-align:left; | [[Plzeň-město okres|Plzeň-město]] || 174 007 |- | style=text-align:left; | '''[[Klatovy]]''' || style=text-align:left; | [[Klatovy okres|Klatovy]] || 21 579 |- | style=text-align:left; | '''[[Rokycany]]''' || style=text-align:left; | [[Rokycany okres|Rokycany]] || 13 758 |- | style=text-align:left; | '''[[Tachov]]''' || style=text-align:left; | [[Tachov okres|Tachov]] || 12 510 |- | style=text-align:left; | '''[[Domažlice]]''' || style=text-align:left; | [[Domažlice okres|Domažlice]] || 10 872 |- | style=text-align:left; | '''[[Sušice]]''' || style=text-align:left; | Klatovy || 10 549 |- | style=text-align:left; | '''[[Stříbro]]''' || style=text-align:left; | Tachov || 7 519 |- | style=text-align:left; | [[Dobřany]] || style=text-align:left; | [[Plzeň-jih okres|Plzeň-jih]] || 6 971 |- | style=text-align:left; | '''[[Přeštice]]''' || style=text-align:left; | Plzeň-jih || 6 591 |- | style=text-align:left; | '''[[Nýřany]]''' || style=text-align:left; | [[Plzeň-sever okres|Plzeň-sever]] || 6 641 |- | style=text-align:left; | [[Planá i Tachov|Planá]] || style=text-align:left; | Tachov || 5 292 |- | style=text-align:left; | [[Starý Plzenec]] || style=text-align:left; | Plzeň-město || 5 232 |- | style=text-align:left; | [[Třemošná]] || style=text-align:left; | Plzeň-sever || 5 098 |- | style=text-align:left; | [[Holýšov]] || style=text-align:left; | Plzeň-jih || 5 025 |- | style=text-align:left; | [[Kdyně]] || style=text-align:left; | Domažlice || 4 999 |- | style=text-align:left; | '''[[Horažďovice]]''' || style=text-align:left; | Klatovy || 4 987 |- | style=text-align:left; | '''[[Horšovský Týn]]''' || style=text-align:left; | Domažlice || 4 781 |- | style=text-align:left; | [[Nýrsko]] || style=text-align:left; | Klatovy || 4 753 |- | style=text-align:left; | [[Bor i Tachov|Bor]] || style=text-align:left; | Tachov || 4 301 |- | style=text-align:left; | [[Horní Bříza]] || style=text-align:left; | Plzeň-sever || 4 105 |- | style=text-align:left; | '''[[Blovice]]''' || style=text-align:left; | Plzeň-jih || 3 999 |- | style=text-align:left; | '''[[Stod]]''' || style=text-align:left; | Plzeň-jih || 3 580 |- | style=text-align:left; | '''[[Nepomuk]]''' || style=text-align:left; | Plzeň-jih || 3 564 |- | style=text-align:left; | '''[[Kralovice]]''' || style=text-align:left; | Plzeň-sever || 3 380 |- | style=text-align:left; | [[Staňkov i Domažlice|Staňkov]] || style=text-align:left; | Domažlice || 3 331 |- | style=text-align:left; | [[Kaznějov]] || style=text-align:left; | Plzeň-sever || 2 934 |- | style=text-align:left; | [[Spálené Poříčí]] || style=text-align:left; | Plzeň-jih || 2 795 |- | style=text-align:left; | [[Hrádek i Rokycany|Hrádek]] || style=text-align:left; | Rokycany || 2 722 |- | style=text-align:left; | [[Plasy]] || style=text-align:left; | Plzeň-sever || 2 690 |- | style=text-align:left; | [[Janovice nad Úhlavou]] || style=text-align:left; | Klatovy || 2 469 |- | style=text-align:left; | [[Mirošov i Rokycany|Mirošov]] || style=text-align:left; | Rokycany || 2 433 |- | style=text-align:left; | [[Zbiroh]] || style=text-align:left; | Rokycany || 2 420 |- | style=text-align:left; | [[Město Touškov]] || style=text-align:left; | Plzeň-sever || 2 138 |- | style=text-align:left; | [[Radnice]] || style=text-align:left; | Rokycany || 1 748 |- | style=text-align:left; | [[Bělá nad Radbuzou]] || style=text-align:left; | Domažlice || 1 719 |- | style=text-align:left; | [[Švihov]] || style=text-align:left; | Klatovy || 1 665 |- | style=text-align:left; | [[Železná Ruda]] || style=text-align:left; | Klatovy || 1 632 |- | style=text-align:left; | [[Všeruby i Plzeň-sever|Všeruby]] || style=text-align:left; | Plzeň-sever || 1 615 |- | style=text-align:left; | [[Kladruby i Tachov|Kladruby]] || style=text-align:left; | Tachov || 1 557 |- | style=text-align:left; | [[Mýto i Rokycany|Mýto]] || style=text-align:left; | Rokycany || 1 536 |- | style=text-align:left; | [[Plánice]] || style=text-align:left; | Klatovy || 1 529 |- | style=text-align:left; | [[Poběžovice]] || style=text-align:left; | Domažlice || 1 498 |- | style=text-align:left; | [[Kožlany]] || style=text-align:left; | Plzeň-sever || 1 461 |- | style=text-align:left; | [[Přimda]] || style=text-align:left; | Tachov || 1 404 |- | style=text-align:left; | [[Kašperské Hory]] || style=text-align:left; | Klatovy || 1 361 |- | style=text-align:left; | [[Strážov]] || style=text-align:left; | Klatovy || 1 343 |- | style=text-align:left; | [[Kasejovice]] || style=text-align:left; | Plzeň-jih || 1 246 |- | style=text-align:left; | [[Hostouň i Domažlice|Hostouň]] || style=text-align:left; | Domažlice || 1 209 |- | style=text-align:left; | [[Černošín]] || style=text-align:left; | Tachov || 1 131 |- | style=text-align:left; | [[Nalžovské Hory]] || style=text-align:left; | Klatovy || 1 125 |- | style=text-align:left; | [[Měčín]] || style=text-align:left; | Klatovy || 1 112 |- | style=text-align:left; | [[Manětín]] || style=text-align:left; | Plzeň-sever || 1 106 |- | style=text-align:left; | [[Hartmanice i Klatovy|Hartmanice]] || style=text-align:left; | Klatovy || 916 |- | style=text-align:left; | [[Bezdružice]] || style=text-align:left; | Tachov || 870 |- | style=text-align:left; | [[Rabí]] || style=text-align:left; | Klatovy || 506 |- | style=text-align:left; | [[Úterý]] || style=text-align:left; | Plzeň-sever || 451 |- | style=text-align:left; | [[Rejštejn]] || style=text-align:left; | Klatovy || 245 |- |} ==Merknader== {{merknadar}} == Kjelder == <references> <ref name="128/2000">{{cite web |title=Zákon č. 128/2000 Sb.: Zákon o obcích (obecní zřízení)) («Lov av 15.05.2000 om kommunar (kommunal organisering)») |url=https://www.zakonyprolidi.cz/cs/2000-128 |website=zakonyprolidi.cz |language=cs |access-date=2026-08-22 }}</ref> <ref name="129/2000">{{cite web |title=Zákon č. 129/2000 Sb.: Zákon o krajích (krajské zřízení) («Lov av 15.05.2000 om regionar (etablering av regionar)») |url=https://www.zakonyprolidi.cz/cs/2000-129 |website=zakonyprolidi.cz |language=cs |access-date=2026-08-22 }}</ref> <ref name="320/2002">{{cite web |title=Zákon č. 320/2002 Sb.: Zákon o změně a zrušení některých zákonů v souvislosti s ukončením činnosti okresních úřadů («Lov av 18.07.2002 om endring og oppheving av visse lover i samband med opphøyr av verksemda til distriktsstyremaktene») |url=https://www.zakonyprolidi.cz/cs/2002-320 |website=zakonyprolidi.cz |language=cs |access-date=2026-08-22 }}</ref> <ref name ="Areal">{{Kjelde www |url=https://data.csu.gov.cz/datastat/data/VYBER/RSO03K?vSet=4&vSel=1 |tittel=Druhy pozemků, katastrální výměry - územní srovnání |vitja=2026-08-27 |utgjevar=Český statistický úřad}} </ref> <ref name ="Historisk folketal">{{Kjelde www |url=https://csu.gov.cz/docs/107508/97414e04-ff75-c50c-5aa9-6c64223300bc/13008415.xlsx?version=1.0 |tittel= Retrospektivní přehled o počtu obyvatel a domů v letech 1869 - 2011 v krajích a okresech |vitja=2026-08-27 |utgjevar=Český statistický úřad}} </ref> <ref name ="Folketal2021">{{Kjelde www |url=https://scitani.gov.cz/vysledky |tittel= Sčítání: Výsledky |vitja=2026-08-27 |utgjevar=Český statistický úřad}} </ref> </references> == Bakgrunnsstoff == {{commonskat}} *{{offisiell nettstad}} {{use dmy dates}} {{Autoritetsdata}} [[Kategori:Regionar i Tsjekkia]] [[Kategori:Plzeň kraj| ]] arace929hzibtcdmbnkhhop4bcq8wzm 0 433473 3675098 3670956 2026-09-27T21:02:13Z TU-nor 12071 3675098 wikitext text/x-wiki {{geoboks|kommune | andre namn = | bilete = Kostel sv. Petra a Pavla (Horažďovice).jpg | bilettekst = Det historiske sentrumet i Horažďovice | kart = | karttekst = | flagg = | symbol = CZE Horažďovice COA.svg | land = Tsjekkia | regiontype = [[Regionar i Tsjekkia|Kraj]] | region = [[Plzeň kraj]] | fylketype = [[Distrikt i Tsjekkia|Okres]] | fylke = [[Klatovy okres|Klatovy]] | arealtype = Areal [[Administrative område til kommunar med utvida fullmakter i Tsjekkia|SO]] | areal = 258,77<ref name="Areal"/> | folketaltype = Folketal [[Administrative område til kommunar med utvida fullmakter i Tsjekkia|SO]] | folketal = 11011 | folketal1type = kommune | folketal1 = 4987 | folketal_by =4352 | folketal_i_år = 2021<ref name="Folketal2021"/> }} '''Horažďovice'''{{mrk|[[tysk]] ''Horaschdowitz''}} er ein by og ein [[Kommunar i Tsjekkia|kommune]] med utvida fullmakter i [[Distrikt i Tsjekkia|distriktet]] [[Klatovy okres]] i [[Regionar i Tsjekkia|regionen]] [[Plzeň kraj]] i [[Tsjekkia]]. == Administrativ inndeling == {{stack|[[Fil:ORP Horažďovice.png|mini|250px|Det administrative området til Horažďovice innanfor regionen [[Plzeň kraj]]]]}} Då distrikta vart avvikla som administrative einingar i 2003,<ref name="320/2002"/> vart det administrative ansvaret til distrikta ført over til [[Administrative område til kommunar med utvida fullmakter i Tsjekkia|administrative område til kommunar med utvida fullmakter]] (tsjekkisk ''správní obvody obcí s rozšířenou působností'', forkorta ''SO ORP'').<ref name ="128/2000"/> Horažďovice er ein slik by med utvida fullmakter. ===Kommunar=== Det administrative området til Horažďovice omfattar 20 [[Kommunar i Tsjekkia|kommunar]]. Av desse er 2 byar (tsjekkisk ''město''). Bykommunar er utheva med halvfeit skrift. {{Columns-list|colwidth=20em| * [[Břežany]] * [[Chanovice]] * [[Hejná]] * '''[[Horažďovice i Horažďovice|Horažďovice]]''' * [[Hradešice]] * [[Kejnice]] * [[Kovčín]] * [[Kvášňovice]] * [[Malý Bor]] * [[Maňovice]] * [[Myslív]] * '''[[Nalžovské Hory]]''' * [[Nehodiv]] * [[Olšany i Horažďovice|Olšany]] * [[Pačejov]] * [[Slatina i Klatovy|Slatina]] * [[Svéradice]] * [[Tužice]] * [[Velké Hydčice]] * [[Velký Bor]] }} ==Folketal== Folketalet i det administrative området i dei siste folketeljingane: {| class="wikitable"; style=text-align:right; |- ! !! Folketal 2001<ref name ="Historisk folketal"/> !! Folketal 2011<ref name ="Historisk folketal"/> !! Folketal 2021<ref name ="Folketal2021"/> |- | style=text-align:left; | Horažďovice SO || 12 258 || 11 783 || 11 011 |- |} ===Kommunar=== Dei største kommunane i det administrative området: {| class="wikitable"; style=text-align:right; ! Kommune !! Folketal 2021<ref name="Folketal2021"/> |- | style=text-align:left; | '''Horažďovice''' || 4 987 |- | style=text-align:left; | [[Nalžovské Hory]] || 1 125 |- | style=text-align:left; | {{ikkjeraud|Chanovice}} || 731 |- | style=text-align:left; | {{ikkjeraud|Pačejov}} || 669 |- | style=text-align:left; | {{ikkjeraud|Velký Bor}} || 534 |} ===Byar og tettstader=== Dei største tettstadene i det administrative området: {| class="wikitable"; style=text-align:right; ! Tettstad !! Folketal 2021<ref name="Folketal2021"/> |- | style=text-align:left; | '''Horažďovice''' || 4 352 |- | style=text-align:left; | [[Nalžovské Hory]] || 461 |- | style=text-align:left; | {{ikkjeraud|Chanovice}} || 396 |- | style=text-align:left; | {{ikkjeraud|Pačejov}} || 347 |- | style=text-align:left; | {{ikkjeraud|Velký Bor}} || 340 |- |} ===Bydelar i Horažďovice=== Bydelane og tettstadene i Horažďovice: {| class="wikitable"; style=text-align:right; ! Bydel/tettstad !! Folketal 2021<ref name="Folketal2021"/> |- | style=text-align:left; | Horažďovice || 4 352 |- ! Horažďovice by ! style=text-align:right; | 4 352 |- | style=text-align:left; | {{ikkjeraud|Babín}} || 61 |- | style=text-align:left; | {{ikkjeraud|Boubín}} || 105 |- | style=text-align:left; | {{ikkjeraud|Horažďovická Lhota}} || 74 |- | style=text-align:left; | {{ikkjeraud|Komušín}} || 82 |- | style=text-align:left; | {{ikkjeraud|Svaté Pole}} || 50 |- | style=text-align:left; | {{ikkjeraud|Třebomyslice}} || 162 |- | style=text-align:left; | {{ikkjeraud|Veřechov}} || 101 |- ! Horažďovice kommune !style=text-align:right; | 4 987 |- |} ==Merknader== {{merknadar}} == Kjelder == <references> <ref name="128/2000">{{cite web |title=Zákon č. 128/2000 Sb.: Zákon o obcích (obecní zřízení)) («Lov av 15.05.2000 om kommunar (kommunal organisering)») |url=https://www.zakonyprolidi.cz/cs/2000-128 |website=zakonyprolidi.cz |language=cs |access-date=2026-08-22 }}</ref> <ref name="320/2002">{{cite web |title=Zákon č. 320/2002 Sb.: Zákon o změně a zrušení některých zákonů v souvislosti s ukončením činnosti okresních úřadů («Lov av 18.07.2002 om endring og oppheving av visse lover i samband med opphøyr av verksemda til distriktsstyremaktene») |url=https://www.zakonyprolidi.cz/cs/2002-320 |website=zakonyprolidi.cz |language=cs |access-date=2026-08-22 }}</ref> <ref name ="Areal">{{Kjelde www |url=https://data.csu.gov.cz/datastat/data/VYBER/RSO03K?vSet=4&vSel=1 |tittel=Druhy pozemků, katastrální výměry - územní srovnání |vitja=2026-08-27 |utgjevar=Český statistický úřad}} </ref> <ref name ="Historisk folketal">{{Kjelde www |url=https://csu.gov.cz/docs/107508/97414e04-ff75-c50c-5aa9-6c64223300bc/13008415.xlsx?version=1.0 |tittel= Retrospektivní přehled o počtu obyvatel a domů v letech 1869 - 2011 v krajích a okresech |vitja=2026-08-27 |utgjevar=Český statistický úřad}} </ref> <ref name ="Folketal2021">{{Kjelde www |url=https://scitani.gov.cz/vysledky |tittel= Sčítání: Výsledky |vitja=2026-08-27 |utgjevar=Český statistický úřad}} </ref> </references> == Bakgrunnsstoff == {{commonskat}} *{{offisiell nettstad}} {{Autoritetsdata}} [[Kategori:Kommunar med utvida fullmakter i Plzeň kraj|Horazdovice]] [[Kategori:Kommunar i Klatovy okres|Horazdovice]] [[Kategori:Byar i Plzeň kraj|Horazdovice]] lrzgie64qd6qywxkbiyodwaxwprvdkv 0 433478 3675011 3674265 2026-09-27T15:03:40Z TU-nor 12071 3675011 wikitext text/x-wiki {{geoboks|kommune | andre namn = | bilete = Klatovy vyhled.JPG | bilettekst = Det sentrale torget i Klatovy | kart = | karttekst = | flagg = Flag of Klatovy.svg | symbol = Klatovy-znak.svg | land = Tsjekkia | regiontype = [[Regionar i Tsjekkia|Kraj]] | region = [[Plzeň kraj]] | fylketype = [[Distrikt i Tsjekkia|Okres]] | fylke = [[Klatovy okres|Klatovy]] | arealtype = Areal [[Administrative område til kommunar med utvida fullmakter i Tsjekkia|SO]] | areal = 906,18<ref name="Areal"/> | folketaltype = Folketal [[Administrative område til kommunar med utvida fullmakter i Tsjekkia|SO]] | folketal = 49506 | folketal1type = kommune | folketal1 = 21579 | folketal_by = 18386 | folketal_i_år = 2021<ref name="Folketal2021"/> }} '''Klatovy'''{{mrk|[[tysk]] ''Klattau''}} er ein by og ein [[Kommunar i Tsjekkia|kommune]] med utvida fullmakter i [[Distrikt i Tsjekkia|distriktet]] [[Klatovy okres]] i [[Regionar i Tsjekkia|regionen]] [[Plzeň kraj]] i [[Tsjekkia]]. == Administrativ inndeling == {{stack|[[Fil:ORP Klatovy.png|mini|250px|Det administrative området til Klatovy innanfor regionen [[Plzeň kraj]]]]}} Då distrikta vart avvikla som administrative einingar i 2003,<ref name="320/2002"/> vart det administrative ansvaret til distrikta ført over til [[Administrative område til kommunar med utvida fullmakter i Tsjekkia|administrative område til kommunar med utvida fullmakter]] (tsjekkisk ''správní obvody obcí s rozšířenou působností'', forkorta ''SO ORP'').<ref name ="128/2000"/> Horažďovice er ein slik by med utvida fullmakter. ===Kommunar=== Det administrative området til Klatovy omfattar 44 [[Kommunar i Tsjekkia|kommunar]]. Av desse er 8 byar (tsjekkisk ''město'') og 3 marknadsbyar (tsjekkisk ''městys''). Bykommunar er utheva med halvfeit skrift og marknadsbyar med kursiv skrift. {{Columns-list|colwidth=20em| * [[Běhařov]] * [[Běšiny]] * [[Bezděkov i Klatovy|Bezděkov]] * [[Biřkov]] * [[Bolešiny]] * ''[[Čachrov]]'' * [[Černíkov]]{{mrk|name="a"|Overført frå [[Domažlice okres]] til [[Klatovy okres]] frå 1.1.2007<ref name ="Změny"/>}} * [[Červené Poříčí]] * [[Chlistov i Klatovy|Chlistov]] * ''[[Chudenice]]'' * [[Chudenín]] * [[Číhaň]] * ''[[Dešenice]]'' * [[Dlažov]] * [[Dolany i Klatovy|Dolany]] * [[Hamry i Klatovy|Hamry]] * [[Hnačov]] * '''[[Janovice nad Úhlavou]]''' * [[Javor]] * [[Ježovy]] * '''[[Klatovy]]''' * [[Klenová]] * [[Křenice]] * [[Lomec]] * '''[[Měčín]]''' * [[Mezihoří]] * [[Mlýnské Struhadlo]] * [[Mochtín]] * [[Myslovice]] * '''[[Nýrsko]]''' * [[Obytce]] * [[Ostřetice]] * '''[[Plánice]]''' * [[Poleň]] * [[Předslav]] * '''[[Strážov]]''' * '''[[Švihov]]''' * [[Týnec i Klatovy|Týnec]] * [[Újezd u Plánice]] * [[Vřeskovice]] * [[Vrhaveč]] * [[Zavlekov]] * [[Zborovy]] * '''[[Železná Ruda]]''' }} ==Folketal== Folketalet i det administrative området i dei siste folketeljingane: {| class="wikitable"; style=text-align:right; |- ! !! Folketal 2001<ref name ="Historisk folketal"/> !! Folketal 2011<ref name ="Historisk folketal"/> !! Folketal 2021<ref name ="Folketal2021"/> |- | style=text-align:left; | Klatovy SO || 50 485 || 49 988 || 49 506 |- |} ===Kommunar=== Dei største kommunane i det administrative området: {| class="wikitable"; style=text-align:right; ! Kommune !! Folketal 2021<ref name="Folketal2021"/> |- | style=text-align:left; | '''Klatovy''' || 21 579 |- | style=text-align:left; | [[Nýrsko]] || 4 753 |- | style=text-align:left; | [[Janovice nad Úhlavou]] || 2 469 |- | style=text-align:left; | [[Švihov]] || 1 665 |- | style=text-align:left; | [[Železná Ruda]] || 1 632 |- | style=text-align:left; | [[Plánice]] || 1 529 |- | style=text-align:left; | [[Strážov]] || 1 343 |- | style=text-align:left; | {{ikkjeraud|Mochtín}} || 1 140 |- | style=text-align:left; | [[Měčín]] || 1 112 |} ===Byar og tettstader=== Dei største tettstadene i det administrative området: {| class="wikitable"; style=text-align:right; ! Tettstad !! Folketal 2021<ref name="Folketal2021"/> |- | style=text-align:left; | '''Klatovy''' || 18 386 |- | style=text-align:left; | [[Nýrsko]] || 3 985 |- | style=text-align:left; | [[Janovice nad Úhlavou]] || 1 843 |- | style=text-align:left; | [[Švihov]] || 1 152 |- | style=text-align:left; | [[Železná Ruda]] || 1 133 |- | style=text-align:left; | [[Strážov]] || 892 |- | style=text-align:left; | [[Plánice]] || 850 |- |} ===Bydelar i Klatovy=== [[Fil:KT Klatovy.png|mini|250px|Bydelane i Klatovy]] Bydelane og tettstadene i Klatovy: {| class="wikitable"; style=text-align:right; ! Bydel/tettstad !! Folketal 2021<ref name="Folketal2021"/> |- | style=text-align:left; | Klatovy I || 1 097 |- | style=text-align:left; | Klatovy II || 4 731 |- | style=text-align:left; | Klatovy III || 6 616 |- | style=text-align:left; | Klatovy IV || 4 668 |- | style=text-align:left; | Klatovy V || 981 |- | style=text-align:left; | Beňovy || 54 |- | style=text-align:left; | Čínov || 149 |- | style=text-align:left; | Lažánky || 17 |- | style=text-align:left; | Chaloupky || 60 |- | style=text-align:left; | Pihovice || 43 |- ! Klatovy by ! style=text-align:right; | 18 386 |- | style=text-align:left; | {{ikkjeraud|Dehtín}} || 53 |- | style=text-align:left; | {{ikkjeraud|Dobrá Voda}} || 7 |- | style=text-align:left; | {{ikkjeraud|Drslavice}} || 109 |- | style=text-align:left; | {{ikkjeraud|Habartice}} || 89 |- | style=text-align:left; | {{ikkjeraud|Kal}} || 85 |- | style=text-align:left; | {{ikkjeraud|Kosmáčov}} || 28 |- | style=text-align:left; | {{ikkjeraud|Křištín}} || 34 |- | style=text-align:left; | {{ikkjeraud|Kvaslice}} || 9 |- | style=text-align:left; | {{ikkjeraud|Kydliny}} || 104 |- | style=text-align:left; | {{ikkjeraud|Luby}} || 932 |- | style=text-align:left; | {{ikkjeraud|Otín i Klatovy|Otín}} || 119 |- | style=text-align:left; | {{ikkjeraud|Sobětice}} || 297 |- | style=text-align:left; | {{ikkjeraud|Štěpánovice}} || 330 |- | style=text-align:left; | {{ikkjeraud|Střeziměř}} || 67 |- | style=text-align:left; | {{ikkjeraud|Tajanov}} || 306 |- | style=text-align:left; | {{ikkjeraud|Točník}} || 265 |- | style=text-align:left; | {{ikkjeraud|Tupadly}} || 176 |- | style=text-align:left; | {{ikkjeraud|Věckovice}} || 35 |- | style=text-align:left; | {{ikkjeraud|Vícenice}} || 108 |- | style=text-align:left; | {{ikkjeraud|Vítkovice i Klatovy|Vítkovice}} || 10 |- ! Klatovy kommune !style=text-align:right; | 21 579 |- |} ==Merknader== {{merknadar}} == Kjelder == <references> <ref name="128/2000">{{cite web |title=Zákon č. 128/2000 Sb.: Zákon o obcích (obecní zřízení)) («Lov av 15.05.2000 om kommunar (kommunal organisering)») |url=https://www.zakonyprolidi.cz/cs/2000-128 |website=zakonyprolidi.cz |language=cs |access-date=2026-08-22 }}</ref> <ref name="320/2002">{{cite web |title=Zákon č. 320/2002 Sb.: Zákon o změně a zrušení některých zákonů v souvislosti s ukončením činnosti okresních úřadů («Lov av 18.07.2002 om endring og oppheving av visse lover i samband med opphøyr av verksemda til distriktsstyremaktene») |url=https://www.zakonyprolidi.cz/cs/2002-320 |website=zakonyprolidi.cz |language=cs |access-date=2026-08-22 }}</ref> <ref name ="Areal">{{Kjelde www |url=https://data.csu.gov.cz/datastat/data/VYBER/RSO03K?vSet=4&vSel=1 |tittel=Druhy pozemků, katastrální výměry - územní srovnání |vitja=2026-08-27 |utgjevar=Český statistický úřad}} </ref> <ref name ="Historisk folketal">{{Kjelde www |url=https://csu.gov.cz/docs/107508/97414e04-ff75-c50c-5aa9-6c64223300bc/13008415.xlsx?version=1.0 |tittel= Retrospektivní přehled o počtu obyvatel a domů v letech 1869 - 2011 v krajích a okresech |vitja=2026-08-27 |utgjevar=Český statistický úřad}} </ref> <ref name ="Folketal2021">{{Kjelde www |url=https://scitani.gov.cz/vysledky |tittel= Sčítání: Výsledky |vitja=2026-08-27 |utgjevar=Český statistický úřad}} </ref> <ref name ="Změny">{{Kjelde www |url=https://csu.gov.cz/stc/zmeny_hranic_okresu_k_1_1_2007 |tittel= Změny hranic okresů k 1. 1. 2007 |vitja=2026-08-29 |utgjevar=Český statistický úřad}} </ref> </references> == Bakgrunnsstoff == {{commonskat}} *{{offisiell nettstad}} {{Autoritetsdata}} [[Kategori:Kommunar med utvida fullmakter i Plzeň kraj|Klatovy]] [[Kategori:Kommunar i Klatovy okres|Klatovy]] [[Kategori:Byar i Plzeň kraj|Klatovy]] rcwiisc2q7pzzo9d2d2etyu713atu80 0 433616 3675026 3671448 2026-09-27T15:47:28Z TU-nor 12071 3675026 wikitext text/x-wiki {{geoboks|distrikt | namn = Rokycany okres | andre namn = okres Rokycany | bilete = Mlečice - pohled z výšky.jpg | bilettekst = Landsbyen {{ikkjeraud|Mlečice}} og landskapet omkring | kart = Map CZ - district Rokycany.PNG | karttekst = Rokycany okres innanfor regionen Plzeň kraj | flagg = | symbol = | land = Tsjekkia | regiontype = [[Regionar i Tsjekkia|Kraj]] | region = [[Plzeň kraj]] | hovudstad = [[Rokycany]] | areal = 656,63<ref name="Areal"/> | folketal = 53769 | folketal_i_år = 2021<ref name="Folketal2021"/> }} '''Rokycany okres'''{{mrk|[[tsjekkisk]] ''okres Rokycany''}} er eit [[Distrikt i Tsjekkia|distrikt]] (tsjekkisk ''okres'', fleirtal ''okresy'') i [[Regionar i Tsjekkia|regionen]] [[Plzeň kraj]] i [[Tsjekkia]].<ref name ="129/2000"/> Det ligg nordaust i regionen og grenser i aust mot [[Sentral-Böhmen]]. == Administrativ inndeling == Distrikta vart avvikla som administrative einingar i 2003,<ref name="320/2002"/> men dei har framleis ein funksjon for aktivitetane til ulike etatar og for statistiske føremål. Det administrative ansvaret til distrikta vart ført over til [[Administrative område til kommunar med utvida fullmakter i Tsjekkia|administrative område til kommunar med utvida fullmakter]] (tsjekkisk ''správní obvody obcí s rozšířenou působností'', forkorta ''SO ORP'').<ref name ="128/2000"/> Det einaste administrative området til kommunar med utvida fullmakter i Rokycany okres: * [[Rokycany|Rokycany SO]] ==Folketal i distriktet== Folketalet i distriktet i dei siste folketeljingane: {| class="wikitable"; style=text-align:right; |- ! !! Folketal 2001<ref name ="Historisk folketal"/> !! Folketal 2011<ref name ="Historisk folketal"/> !! Folketal 2021<ref name ="Folketal2021"/> |- | style=text-align:left; | [[Rokycany|Rokycany SO]] || 45 820 || 47 477 || 48 809 |- ! Rokycany okres !style=text-align:right; | 45 820 !style=text-align:right; | 47 477 !style=text-align:right; | 48 809 |- |} ===Byar i distriktet=== Tabellen viser bykommunane i distriktet. Bykommunar med utvida fullmakter er utheva. {| class="wikitable"; style=text-align:right; ! By !! Folketal 2021<ref name="Folketal2021"/> |- | style=text-align:left; | '''[[Rokycany]]''' || 13 758 |- | style=text-align:left; | [[Hrádek i Rokycany|Hrádek]] || 2 722 |- | style=text-align:left; | [[Mirošov i Rokycany|Mirošov]] || 2 433 |- | style=text-align:left; | [[Zbiroh]] || 2 420 |- | style=text-align:left; | [[Radnice]] || 1 748 |- | style=text-align:left; | [[Mýto i Rokycany|Mýto]] || 1 536 |- |} ==Merknader== {{merknadar}} == Kjelder == <references> <ref name="128/2000">{{cite web |title=Zákon č. 128/2000 Sb.: Zákon o obcích (obecní zřízení)) («Lov av 15.05.2000 om kommunar (kommunal organisering)») |url=https://www.zakonyprolidi.cz/cs/2000-128 |website=zakonyprolidi.cz |language=cs |access-date=2026-08-22 }}</ref> <ref name="129/2000">{{cite web |title=Zákon č. 129/2000 Sb.: Zákon o krajích (krajské zřízení) («Lov av 15.05.2000 om regionar (etablering av regionar)») |url=https://www.zakonyprolidi.cz/cs/2000-129 |website=zakonyprolidi.cz |language=cs |access-date=2026-08-22 }}</ref> <ref name="320/2002">{{cite web |title=Zákon č. 320/2002 Sb.: Zákon o změně a zrušení některých zákonů v souvislosti s ukončením činnosti okresních úřadů («Lov av 18.07.2002 om endring og oppheving av visse lover i samband med opphøyr av verksemda til distriktsstyremaktene») |url=https://www.zakonyprolidi.cz/cs/2002-320 |website=zakonyprolidi.cz |language=cs |access-date=2026-08-22 }}</ref> <ref name ="Areal">{{Kjelde www |url=https://data.csu.gov.cz/datastat/data/VYBER/RSO03K?vSet=4&vSel=1 |tittel=Druhy pozemků, katastrální výměry - územní srovnání |vitja=2026-08-27 |utgjevar=Český statistický úřad}} </ref> <ref name ="Historisk folketal">{{Kjelde www |url=https://csu.gov.cz/docs/107508/97414e04-ff75-c50c-5aa9-6c64223300bc/13008415.xlsx?version=1.0 |tittel= Retrospektivní přehled o počtu obyvatel a domů v letech 1869 - 2011 v krajích a okresech |vitja=2026-08-27 |utgjevar=Český statistický úřad}} </ref> <ref name ="Folketal2021">{{Kjelde www |url=https://scitani.gov.cz/vysledky |tittel= Sčítání: Výsledky |vitja=2026-08-27 |utgjevar=Český statistický úřad}} </ref> </references> == Bakgrunnsstoff == {{commonskat}} *{{offisiell nettstad}} {{use dmy dates}} {{Autoritetsdata}} [[Kategori:Distrikt i Tsjekkia|Rokycany]] [[Kategori:Plzeň kraj|Rokycany]] a0pd1y6hhll8plni59do0gvrqntfi0v 0 433622 3675025 3674266 2026-09-27T15:47:05Z TU-nor 12071 3675025 wikitext text/x-wiki {{om}} {{geoboks|kommune | andre namn = | bilete = Rokycany CZ Our Lady of the Snow church and Marian column 0589.jpg | bilettekst = Det sentrale torget i Rokycany | kart = Rokycany RO CZ.png | karttekst = Rokycany innanfor distriktet [[Rokycany okres]] og innanfor det administrative området til kommunen Rokycany med utvida fullmakter | flagg = Rokycany prapor.gif | symbol = Rokycany CoA CZ.png | land = Tsjekkia | regiontype = [[Regionar i Tsjekkia|Kraj]] | region = [[Plzeň kraj]] | fylketype = [[Distrikt i Tsjekkia|Okres]] | fylke = [[Rokycany okres|Rokycany]] | arealtype = Areal [[Administrative område til kommunar med utvida fullmakter i Tsjekkia|SO]] | areal =656,63<ref name="Areal"/> | folketaltype = Folketal [[Administrative område til kommunar med utvida fullmakter i Tsjekkia|SO]] | folketal = 48809 | folketal1type = kommune | folketal1 = 13758 | folketal_by =13311 | folketal_i_år = 2021<ref name="Folketal2021"/> }} '''Rokycany'''{{mrk|[[tysk]] ''Rokitzan''}} er ein by og ein [[Kommunar i Tsjekkia|kommune]] med utvida fullmakter i [[Distrikt i Tsjekkia|distriktet]] [[Rokycany okres]] i [[Regionar i Tsjekkia|regionen]] [[Plzeň kraj]] i [[Tsjekkia]]. == Administrativ inndeling == {{stack|[[Fil:ORP Rokycany.png|mini|250px|Det administrative området til Rokycany innanfor regionen [[Plzeň kraj]]]]}} Då distrikta vart avvikla som administrative einingar i 2003,<ref name="320/2002"/> vart det administrative ansvaret til distrikta ført over til [[Administrative område til kommunar med utvida fullmakter i Tsjekkia|administrative område til kommunar med utvida fullmakter]] (tsjekkisk ''správní obvody obcí s rozšířenou působností'', forkorta ''SO ORP'').<ref name ="128/2000"/> Rokycany er ein slik by med utvida fullmakter. ===Storbyområde=== Som eit verktøy i økonomisk planlegging er det oppretta eit [[storbyområdet Plzeň|storbyområde]] for byen [[Plzeň]] og områda rundt.<ref name="agg"/> 14 kommunar frå det administrative området til Rokycany inngår i storbyområdet. Dei er merkte med * i lista nedanfor. I tillegg kjem 94 kommunar frå fleire andre administrative område i og omkring Plzeň. ===Kommunar=== Det administrative området til Rokycany omfattar 68 [[Kommunar i Tsjekkia|kommunar]]. Av desse er 6 byar (tsjekkisk ''město'') og 2 marknadsbyar (tsjekkisk ''městys''). Bykommunar er utheva med halvfeit skrift og marknadsbyar med kursiv skrift. {{Columns-list|colwidth=20em| *[[Bezděkov i Rokycany|Bezděkov]] *[[Břasy]] *[[Březina i Rokycany|Březina]] *[[Bujesily]] *[[Bušovice]]* *[[Cekov]] *[[Cheznovice]] *[[Chlum i Rokycany|Chlum]] *[[Chomle]] *[[Čilá]] *[[Dobřív]] *[[Drahoňův Újezd]] *[[Ejpovice]]* *[[Hlohovice]] *[[Holoubkov]] *'''[[Hrádek i Rokycany|Hrádek]]''' *[[Hradiště i Rokycany|Hradiště]] *[[Hůrky]]* *[[Kakejcov]]* *[[Kamenec]] *[[Kamenný Újezd i Rokycany|Kamenný Újezd]] *[[Kařez]] *[[Kařízek]] *[[Klabava]]* *[[Kladruby i Rokycany|Kladruby]] *[[Kornatice]]* *[[Lhota pod Radčem]] *[[Lhotka u Radnic]] *''[[Liblín]]'' *[[Líšná]] *[[Litohlavy]]* *[[Medový Újezd]] *[[Mešno]]* *'''[[Mirošov i Rokycany|Mirošov]]''' *[[Mlečice]] *'''[[Mýto i Rokycany|Mýto]]''' *[[Němčovice]] *[[Nevid]]* *[[Osek i Rokycany|Osek]]* *[[Ostrovec-Lhotka]] *[[Plískov]] *[[Podmokly]] *[[Příkosice]] *[[Přívětice]] *'''[[Radnice]]''' *[[Raková i Rokycany|Raková]] *'''[[Rokycany]]'''* *[[Sebečice]] *[[Sirá]] *[[Skomelno]] *[[Skořice]] *[[Smědčice]]* *[[Štítov]] *[[Strašice]] *[[Svojkovice]]* *[[Těně]] *[[Terešov]] *[[Těškov]] *[[Trokavec]] *[[Týček]] *[[Újezd u Svatého Kříže]] *[[Vejvanov]] *[[Veselá i Rokycany|Veselá]] *[[Vísky]] *[[Volduchy]] *[[Všenice]]* *'''[[Zbiroh]]''' *''[[Zvíkovec]]'' }} ==Folketal== Folketalet i det administrative området i dei siste folketeljingane: {| class="wikitable"; style=text-align:right; |- ! !! Folketal 2001<ref name ="Historisk folketal"/> !! Folketal 2011<ref name ="Historisk folketal"/> !! Folketal 2021<ref name ="Folketal2021"/> |- | style=text-align:left; | Rokycany SO || 45 820 || 47 477 || 48 809 |- |} ===Kommunar=== Dei største kommunane i det administrative området: {| class="wikitable"; style=text-align:right; ! Kommune !! Folketal 2021<ref name="Folketal2021"/> |- | style=text-align:left; | '''Rokycany''' || 13 758 |- | style=text-align:left; | [[Hrádek i Rokycany|Hrádek]] || 2 722 |- | style=text-align:left; | [[Strašice]] || 2 440 |- | style=text-align:left; | [[Mirošov i Rokycany|Mirošov]] || 2 433 |- | style=text-align:left; | [[Zbiroh]] || 2 420 |- | style=text-align:left; | [[Břasy]] || 2 285 |- | style=text-align:left; | [[Radnice]] || 1 748 |- | style=text-align:left; | [[Mýto i Rokycany|Mýto]] || 1 536 |- | style=text-align:left; | {{ikkjeraud|Holoubkov}} || 1 456 |- | style=text-align:left; | {{ikkjeraud|Osek}} || 1 427 |- | style=text-align:left; | {{ikkjeraud|Dobřív}} || 1 297 |- | style=text-align:left; | {{ikkjeraud|Volduchy}} || 1 253 |} ===Byar og tettstader=== Dei største tettstadene i det administrative området: {| class="wikitable"; style=text-align:right; ! Tettstad !! Folketal 2021<ref name="Folketal2021"/> |- | style=text-align:left; | '''Rokycany''' || 13 311 |- | style=text-align:left; | [[Strašice]] || 2 440 |- | style=text-align:left; | [[Mirošov i Rokycany|Mirošov]] || 2 364 |- | style=text-align:left; | [[Zbiroh]] || 2 301 |- | style=text-align:left; | [[Hrádek i Rokycany|Hrádek]] || 1 955 |- | style=text-align:left; | [[Radnice]] || 1 720 |- | style=text-align:left; | [[Mýto i Rokycany|Mýto]] || 1 536 |- | style=text-align:left; | {{ikkjeraud|Holoubkov}} || 1 456 |- | style=text-align:left; | {{ikkjeraud|Osek}} || 1 274 |- | style=text-align:left; | {{ikkjeraud|Volduchy}} || 1 253 |- | style=text-align:left; | [[Břasy]] || 1 129 |- | style=text-align:left; | {{ikkjeraud|Dobřív}} || 1 053 |- |} ===Bydelar i Rokycany=== Bydelane og tettstadene i Rokycany: {| class="wikitable"; style=text-align:right; ! Bydel/tettstad !! Folketal 2021<ref name="Folketal2021"/> |- | style=text-align:left; | Nové Město || 8 387 |- | style=text-align:left; | Plzeňské Předměstí || 3 359 |- | style=text-align:left; | Střed || 1 565 |- ! '''Rokycany by''' ! style=text-align:right; | 13 311 |- | style=text-align:left; | {{ikkjeraud|Borek i Rokycany|Borek}} || 447 |- ! Rokycany kommune !style=text-align:right; | 13 758 |- |} ==Merknader== {{merknadar}} == Kjelder == <references> <ref name="128/2000">{{cite web |title=Zákon č. 128/2000 Sb.: Zákon o obcích (obecní zřízení)) («Lov av 15.05.2000 om kommunar (kommunal organisering)») |url=https://www.zakonyprolidi.cz/cs/2000-128 |website=zakonyprolidi.cz |language=cs |access-date=2026-08-22 }}</ref> <ref name="320/2002">{{cite web |title=Zákon č. 320/2002 Sb.: Zákon o změně a zrušení některých zákonů v souvislosti s ukončením činnosti okresních úřadů («Lov av 18.07.2002 om endring og oppheving av visse lover i samband med opphøyr av verksemda til distriktsstyremaktene») |url=https://www.zakonyprolidi.cz/cs/2002-320 |website=zakonyprolidi.cz |language=cs |access-date=2026-08-22 }}</ref> <ref name ="Areal">{{Kjelde www |url=https://data.csu.gov.cz/datastat/data/VYBER/RSO03K?vSet=4&vSel=1 |tittel=Druhy pozemků, katastrální výměry - územní srovnání |vitja=2026-08-27 |utgjevar=Český statistický úřad}} </ref> <ref name ="Historisk folketal">{{Kjelde www |url=https://csu.gov.cz/docs/107508/97414e04-ff75-c50c-5aa9-6c64223300bc/13008415.xlsx?version=1.0 |tittel= Retrospektivní přehled o počtu obyvatel a domů v letech 1869 - 2011 v krajích a okresech |vitja=2026-08-27 |utgjevar=Český statistický úřad}} </ref> <ref name ="Folketal2021">{{Kjelde www |url=https://scitani.gov.cz/vysledky |tittel= Sčítání: Výsledky |vitja=2026-08-27 |utgjevar=Český statistický úřad}} </ref> <ref name="agg">{{Kjelde www |url=https://mmr.gov.cz/getmedia/420ae22b-fe35-4b75-88d0-5824612a4e85/PrF_200120_ZAVERECNY-DOKUMENT_FINAL_02042020.pdf.aspx?ext=.pdf |tittel= Vymezení území pro Integrované teritoriální investice (ITI) v ČR |vitja=2026-09-05 |utgjevar=EY Audit}} </ref> </references> == Bakgrunnsstoff == {{commonskat}} *{{offisiell nettstad}} {{Autoritetsdata}} [[Kategori:Kommunar med utvida fullmakter i Plzeň kraj|Domazlice]] [[Kategori:Kommunar i Rokycany okres|Rokycany]] [[Kategori:Byar i Plzeň kraj|Rokycany]] b0tshscronkq1sld42ryv4j1aryc21b 3675105 3675025 2026-09-28T01:10:36Z TU-nor 12071 3675105 wikitext text/x-wiki {{om}} {{geoboks|kommune | andre namn = | bilete = Rokycany CZ Our Lady of the Snow church and Marian column 0589.jpg | bilettekst = Det sentrale torget i Rokycany | kart = Rokycany RO CZ.png | karttekst = Rokycany innanfor distriktet [[Rokycany okres]] og innanfor det administrative området til kommunen Rokycany med utvida fullmakter | flagg = Rokycany prapor.gif | symbol = Rokycany CoA CZ.png | land = Tsjekkia | regiontype = [[Regionar i Tsjekkia|Kraj]] | region = [[Plzeň kraj]] | fylketype = [[Distrikt i Tsjekkia|Okres]] | fylke = [[Rokycany okres|Rokycany]] | arealtype = Areal [[Administrative område til kommunar med utvida fullmakter i Tsjekkia|SO]] | areal =656,63<ref name="Areal"/> | folketaltype = Folketal [[Administrative område til kommunar med utvida fullmakter i Tsjekkia|SO]] | folketal = 48809 | folketal1type = kommune | folketal1 = 13758 | folketal_by =13311 | folketal_i_år = 2021<ref name="Folketal2021"/> }} '''Rokycany'''{{mrk|[[tysk]] ''Rokitzan''}} er ein by og ein [[Kommunar i Tsjekkia|kommune]] med utvida fullmakter i [[Distrikt i Tsjekkia|distriktet]] [[Rokycany okres]] i [[Regionar i Tsjekkia|regionen]] [[Plzeň kraj]] i [[Tsjekkia]]. == Administrativ inndeling == {{stack|[[Fil:ORP Rokycany.png|mini|250px|Det administrative området til Rokycany innanfor regionen [[Plzeň kraj]]]]}} Då distrikta vart avvikla som administrative einingar i 2003,<ref name="320/2002"/> vart det administrative ansvaret til distrikta ført over til [[Administrative område til kommunar med utvida fullmakter i Tsjekkia|administrative område til kommunar med utvida fullmakter]] (tsjekkisk ''správní obvody obcí s rozšířenou působností'', forkorta ''SO ORP'').<ref name ="128/2000"/> Rokycany er ein slik by med utvida fullmakter. ===Storbyområde=== Som eit verktøy i økonomisk planlegging er det oppretta eit [[storbyområdet Plzeň|storbyområde]] for byen [[Plzeň]] og områda rundt.<ref name="agg"/> 14 kommunar frå det administrative området til Rokycany inngår i storbyområdet. Dei er merkte med * i lista nedanfor. I tillegg kjem 94 kommunar frå fleire andre administrative område i og omkring Plzeň. ===Kommunar=== Det administrative området til Rokycany omfattar 68 [[Kommunar i Tsjekkia|kommunar]]. Av desse er 6 byar (tsjekkisk ''město'') og 2 marknadsbyar (tsjekkisk ''městys''). Bykommunar er utheva med halvfeit skrift og marknadsbyar med kursiv skrift. {{Columns-list|colwidth=20em| *[[Bezděkov i Rokycany|Bezděkov]] *[[Břasy]] *[[Březina i Rokycany|Březina]] *[[Bujesily]] *[[Bušovice]]* *[[Cekov]] *[[Cheznovice]] *[[Chlum i Rokycany|Chlum]] *[[Chomle]] *[[Čilá]] *[[Dobřív]] *[[Drahoňův Újezd]] *[[Ejpovice]]* *[[Hlohovice]] *[[Holoubkov]] *'''[[Hrádek i Rokycany|Hrádek]]''' *[[Hradiště i Rokycany|Hradiště]] *[[Hůrky]]* *[[Kakejcov]]* *[[Kamenec]] *[[Kamenný Újezd i Rokycany|Kamenný Újezd]] *[[Kařez]] *[[Kařízek]] *[[Klabava]]* *[[Kladruby i Rokycany|Kladruby]] *[[Kornatice]]* *[[Lhota pod Radčem]] *[[Lhotka u Radnic]] *''[[Liblín]]'' *[[Líšná]] *[[Litohlavy]]* *[[Medový Újezd]] *[[Mešno]]* *'''[[Mirošov i Rokycany|Mirošov]]''' *[[Mlečice]] *'''[[Mýto i Rokycany|Mýto]]''' *[[Němčovice]] *[[Nevid]]* *[[Osek i Rokycany|Osek]]* *[[Ostrovec-Lhotka]] *[[Plískov]] *[[Podmokly]] *[[Příkosice]] *[[Přívětice]] *'''[[Radnice]]''' *[[Raková i Rokycany|Raková]] *'''[[Rokycany]]'''* *[[Sebečice]] *[[Sirá]] *[[Skomelno]] *[[Skořice]] *[[Smědčice]]* *[[Štítov]] *[[Strašice]] *[[Svojkovice i Rokycany|Svojkovice]]* *[[Těně]] *[[Terešov]] *[[Těškov]] *[[Trokavec]] *[[Týček]] *[[Újezd u Svatého Kříže]] *[[Vejvanov]] *[[Veselá i Rokycany|Veselá]] *[[Vísky]] *[[Volduchy]] *[[Všenice]]* *'''[[Zbiroh]]''' *''[[Zvíkovec]]'' }} ==Folketal== Folketalet i det administrative området i dei siste folketeljingane: {| class="wikitable"; style=text-align:right; |- ! !! Folketal 2001<ref name ="Historisk folketal"/> !! Folketal 2011<ref name ="Historisk folketal"/> !! Folketal 2021<ref name ="Folketal2021"/> |- | style=text-align:left; | Rokycany SO || 45 820 || 47 477 || 48 809 |- |} ===Kommunar=== Dei største kommunane i det administrative området: {| class="wikitable"; style=text-align:right; ! Kommune !! Folketal 2021<ref name="Folketal2021"/> |- | style=text-align:left; | '''Rokycany''' || 13 758 |- | style=text-align:left; | [[Hrádek i Rokycany|Hrádek]] || 2 722 |- | style=text-align:left; | [[Strašice]] || 2 440 |- | style=text-align:left; | [[Mirošov i Rokycany|Mirošov]] || 2 433 |- | style=text-align:left; | [[Zbiroh]] || 2 420 |- | style=text-align:left; | [[Břasy]] || 2 285 |- | style=text-align:left; | [[Radnice]] || 1 748 |- | style=text-align:left; | [[Mýto i Rokycany|Mýto]] || 1 536 |- | style=text-align:left; | {{ikkjeraud|Holoubkov}} || 1 456 |- | style=text-align:left; | {{ikkjeraud|Osek}} || 1 427 |- | style=text-align:left; | {{ikkjeraud|Dobřív}} || 1 297 |- | style=text-align:left; | {{ikkjeraud|Volduchy}} || 1 253 |} ===Byar og tettstader=== Dei største tettstadene i det administrative området: {| class="wikitable"; style=text-align:right; ! Tettstad !! Folketal 2021<ref name="Folketal2021"/> |- | style=text-align:left; | '''Rokycany''' || 13 311 |- | style=text-align:left; | [[Strašice]] || 2 440 |- | style=text-align:left; | [[Mirošov i Rokycany|Mirošov]] || 2 364 |- | style=text-align:left; | [[Zbiroh]] || 2 301 |- | style=text-align:left; | [[Hrádek i Rokycany|Hrádek]] || 1 955 |- | style=text-align:left; | [[Radnice]] || 1 720 |- | style=text-align:left; | [[Mýto i Rokycany|Mýto]] || 1 536 |- | style=text-align:left; | {{ikkjeraud|Holoubkov}} || 1 456 |- | style=text-align:left; | {{ikkjeraud|Osek}} || 1 274 |- | style=text-align:left; | {{ikkjeraud|Volduchy}} || 1 253 |- | style=text-align:left; | [[Břasy]] || 1 129 |- | style=text-align:left; | {{ikkjeraud|Dobřív}} || 1 053 |- |} ===Bydelar i Rokycany=== Bydelane og tettstadene i Rokycany: {| class="wikitable"; style=text-align:right; ! Bydel/tettstad !! Folketal 2021<ref name="Folketal2021"/> |- | style=text-align:left; | Nové Město || 8 387 |- | style=text-align:left; | Plzeňské Předměstí || 3 359 |- | style=text-align:left; | Střed || 1 565 |- ! '''Rokycany by''' ! style=text-align:right; | 13 311 |- | style=text-align:left; | {{ikkjeraud|Borek i Rokycany|Borek}} || 447 |- ! Rokycany kommune !style=text-align:right; | 13 758 |- |} ==Merknader== {{merknadar}} == Kjelder == <references> <ref name="128/2000">{{cite web |title=Zákon č. 128/2000 Sb.: Zákon o obcích (obecní zřízení)) («Lov av 15.05.2000 om kommunar (kommunal organisering)») |url=https://www.zakonyprolidi.cz/cs/2000-128 |website=zakonyprolidi.cz |language=cs |access-date=2026-08-22 }}</ref> <ref name="320/2002">{{cite web |title=Zákon č. 320/2002 Sb.: Zákon o změně a zrušení některých zákonů v souvislosti s ukončením činnosti okresních úřadů («Lov av 18.07.2002 om endring og oppheving av visse lover i samband med opphøyr av verksemda til distriktsstyremaktene») |url=https://www.zakonyprolidi.cz/cs/2002-320 |website=zakonyprolidi.cz |language=cs |access-date=2026-08-22 }}</ref> <ref name ="Areal">{{Kjelde www |url=https://data.csu.gov.cz/datastat/data/VYBER/RSO03K?vSet=4&vSel=1 |tittel=Druhy pozemků, katastrální výměry - územní srovnání |vitja=2026-08-27 |utgjevar=Český statistický úřad}} </ref> <ref name ="Historisk folketal">{{Kjelde www |url=https://csu.gov.cz/docs/107508/97414e04-ff75-c50c-5aa9-6c64223300bc/13008415.xlsx?version=1.0 |tittel= Retrospektivní přehled o počtu obyvatel a domů v letech 1869 - 2011 v krajích a okresech |vitja=2026-08-27 |utgjevar=Český statistický úřad}} </ref> <ref name ="Folketal2021">{{Kjelde www |url=https://scitani.gov.cz/vysledky |tittel= Sčítání: Výsledky |vitja=2026-08-27 |utgjevar=Český statistický úřad}} </ref> <ref name="agg">{{Kjelde www |url=https://mmr.gov.cz/getmedia/420ae22b-fe35-4b75-88d0-5824612a4e85/PrF_200120_ZAVERECNY-DOKUMENT_FINAL_02042020.pdf.aspx?ext=.pdf |tittel= Vymezení území pro Integrované teritoriální investice (ITI) v ČR |vitja=2026-09-05 |utgjevar=EY Audit}} </ref> </references> == Bakgrunnsstoff == {{commonskat}} *{{offisiell nettstad}} {{Autoritetsdata}} [[Kategori:Kommunar med utvida fullmakter i Plzeň kraj|Domazlice]] [[Kategori:Kommunar i Rokycany okres|Rokycany]] [[Kategori:Byar i Plzeň kraj|Rokycany]] kksi05upiks4u0ac7a4t5t8i1je6f5c 0 433626 3675021 3671359 2026-09-27T15:41:50Z TU-nor 12071 TU-nor flytte sida [[Mirošov]] til [[Mirošov i Rokycany]]: Fleirtyding 3671359 wikitext text/x-wiki {{geoboks|kommune | andre namn = | bilete = Mirosov kostel.jpg | bilettekst = Kyrkje i Mirošov | kart = Mirosov RO CZ.png | karttekst = Mirošov innanfor distriktet [[Rokycany okres]] og innanfor det administrative området til kommunen [[Rokycany]] med utvida fullmakter | flagg = Mirosov prapor.gif | symbol = Mirosov znak.gif | land = Tsjekkia | regiontype = [[Regionar i Tsjekkia|Kraj]] | region = [[Plzeň kraj]] | fylketype = [[Distrikt i Tsjekkia|Okres]] | fylke = [[Rokycany okres|Rokycany]] | distrikttype = [[Administrative område til kommunar med utvida fullmakter i Tsjekkia|SO ORP]] | distrikt = [[Rokycany|Rokycany SO]] | arealtype = | areal = | folketaltype = Folketal kommune | folketal = 2433 | folketal_by = 2364 | folketal_i_år = 2021<ref name="Folketal2021"/> }} '''Mirošov'''{{mrk|[[tysk]] ''Miröschau''}} er ein by og ein [[Kommunar i Tsjekkia|kommune]] i [[Distrikt i Tsjekkia|distriktet]] [[Rokycany okres]] i [[Regionar i Tsjekkia|regionen]] [[Plzeň kraj]] i [[Tsjekkia]]. == Administrativ inndeling == Då distrikta vart avvikla som administrative einingar i 2003,<ref name="320/2002"/> vart det administrative ansvaret til distrikta ført over til [[Administrative område til kommunar med utvida fullmakter i Tsjekkia|administrative område til kommunar med utvida fullmakter]] (tsjekkisk ''správní obvody obcí s rozšířenou působností'', forkorta ''SO ORP'').<ref name ="128/2000"/> Mirošov ligg administrativt under [[Rokycany]], som er ein slik kommune. ==Merknader== {{merknadar}} == Kjelder == <references> <ref name="128/2000">{{cite web |title=Zákon č. 128/2000 Sb.: Zákon o obcích (obecní zřízení)) («Lov av 15.05.2000 om kommunar (kommunal organisering)») |url=https://www.zakonyprolidi.cz/cs/2000-128 |website=zakonyprolidi.cz |language=cs |access-date=2026-08-22 }}</ref> <ref name="320/2002">{{cite web |title=Zákon č. 320/2002 Sb.: Zákon o změně a zrušení některých zákonů v souvislosti s ukončením činnosti okresních úřadů («Lov av 18.07.2002 om endring og oppheving av visse lover i samband med opphøyr av verksemda til distriktsstyremaktene») |url=https://www.zakonyprolidi.cz/cs/2002-320 |website=zakonyprolidi.cz |language=cs |access-date=2026-08-22 }}</ref> <ref name ="Folketal2021">{{Kjelde www |url=https://scitani.gov.cz/vysledky |tittel= Sčítání: Výsledky |vitja=2026-08-27 |utgjevar=Český statistický úřad}} </ref> </references> == Bakgrunnsstoff == {{commonskat}} *{{offisiell nettstad}} {{Autoritetsdata}} [[Kategori:Kommunar i Rokycany okres|Mirosov]] [[Kategori:Byar i Plzeň kraj|Mirosov]] i1vc8nx2u2zbrdj7pxq0oef4ht6hd68 0 433636 3675002 3671389 2026-09-27T14:22:14Z TU-nor 12071 3675002 wikitext text/x-wiki '''Zhoř''' kan vise til: * [[Zhoř i Jihlava]], ein kommune i [[Jihlava]] i distriktet Jihlava okres i regionen Vysočina kraj i Tsjekkia * [[Zhoř i Písek]], ein kommune i [[Milevsko]] i distriktet Písek okres i regionen Sør-Böhmen i Tsjekkia * [[Zhoř i Tachov]], ein kommune i [[Stříbro]] i distriktet Tachov okres i regionen Plzeň kraj i Tsjekkia * [[Zhoř u Mladé Vožice]], ein kommune i [[Tábor]] i distriktet Tábor okres i regionen Sør-Böhmen i Tsjekkia * [[Zhoř u Tábora]], ein kommune i [[Tábor]] i distriktet Tábor okres i regionen Sør-Böhmen i Tsjekkia {{fleirtyding}} r6g3wtpgwfqbibokjz6gujizb4eqq3t 0 433655 3675106 3674195 2026-09-28T01:17:45Z TU-nor 12071 3675106 wikitext text/x-wiki '''Storbyområdet Plzeň''' ([[tsjekkisk]] ''Plzeňská aglomerace'') er oppretta for Plzeň og områda rundt som eit verktøy i økonomisk planlegging.<ref name="agg"/> Det inngår 15 kommunar frå det administrative området til [[Plzeň]], 43 frå [[Nýřany]], ni frå [[Blovice]], 13 frå [[Přeštice]], fem frå [[Stod i Tsjekkia|Stod]], 14 frå [[Rokycany]] og ni frå [[Kralovice]]. Dei innrekna kommunane hadde ved folketeljinga i 2021 eit samla folketal på 302&nbsp;516 innbyggjarar.<ref name="Folketal2021"/> ==Kommunar== ===Frå Plzeň=== {| class="wikitable"; style=text-align:right; ! Kommune !! Folketal 2021<ref name="Folketal2021"/> |- | style=text-align:left; | {{ikkjeraud|Chrást}} || 1 886 |- | style=text-align:left; | {{ikkjeraud|Chválenice}} || 765 |- | style=text-align:left; | {{ikkjeraud|Dýšina}} || 1 821 |- | style=text-align:left; | {{ikkjeraud|Kyšice}} || 1 059 |- | style=text-align:left; | {{ikkjeraud|Letkov}} || 835 |- | style=text-align:left; | {{ikkjeraud|Lhůta}} || 206 |- | style=text-align:left; | {{ikkjeraud|Losiná}} || 1 424 |- | style=text-align:left; | {{ikkjeraud|Mokrouše}} || 317 |- | style=text-align:left; | {{ikkjeraud|Nezbavětice}} || 243 |- | style=text-align:left; | {{ikkjeraud|Nezvěstice}} || 1 418 |- | style=text-align:left; | [[Plzeň]] || 174 007 |- | style=text-align:left; | [[Šťáhlavy]] || 2 923 |- | style=text-align:left; | [[Starý Plzenec]] || 5 232 |- | style=text-align:left; | {{ikkjeraud|Štěnovický Borek}} || 638 |- | style=text-align:left; | {{ikkjeraud|Tymákov}} || 1 084 |- ! Plzeň ! style=text-align:right; | 193 858 |- |} ===Frå Nýřany=== {| class="wikitable"; style=text-align:right; ! Kommune !! Folketal 2021<ref name="Folketal2021"/> |- | style=text-align:left; | {{ikkjeraud|Bdeněves}} || 770 |- | style=text-align:left; | {{ikkjeraud|Blažim i Plzeň-sever|Blažim}} || 63 |- | style=text-align:left; | {{ikkjeraud|Bučí}} || 162 |- | style=text-align:left; | {{ikkjeraud|Čeminy}} || 322 |- | style=text-align:left; | {{ikkjeraud|Čerňovice i Plzeň-sever|Čerňovice}} || 196 |- | style=text-align:left; | {{ikkjeraud|Česká Bříza}} || 593 |- | style=text-align:left; | {{ikkjeraud|Chotíkov}} || 1 266 |- | style=text-align:left; | {{ikkjeraud|Dolany i Plzeň-sever|Dolany}} || 283 |- | style=text-align:left; | {{ikkjeraud|Druztová}} || 781 |- | style=text-align:left; | [[Horní Bříza]] || 4 105 |- | style=text-align:left; | {{ikkjeraud|Hromnice}} || 1 231 |- | style=text-align:left; | {{ikkjeraud|Kaceřov i Plzeň-sever|Kaceřov}} || 151 |- | style=text-align:left; | {{ikkjeraud|Kbelany}} || 106 |- | style=text-align:left; | {{ikkjeraud|Kozolupy}} || 1 043 |- | style=text-align:left; | {{ikkjeraud|Krašovice}} || 360 |- | style=text-align:left; | {{ikkjeraud|Krsy}} || 267 |- | style=text-align:left; | {{ikkjeraud|Kunějovice}} || 180 |- | style=text-align:left; | {{ikkjeraud|Ledce i Plzeň-sever|Ledce}} || 851 |- | style=text-align:left; | [[Líně]] || 2 786 |- | style=text-align:left; | {{ikkjeraud|Líšťany i Plzeň-sever|Líšťany}} || 758 |- | style=text-align:left; | [[Město Touškov]] || 2 138 |- | style=text-align:left; | {{ikkjeraud|Myslinka}} || 215 |- | style=text-align:left; | {{ikkjeraud|Nadryby}} || 135 |- | style=text-align:left; | {{ikkjeraud|Nekmíř}} || 528 |- | style=text-align:left; | {{ikkjeraud|Nevřeň}} || 296 |- | style=text-align:left; | [[Nýřany]] || 6 641 |- | style=text-align:left; | {{ikkjeraud|Plešnice}} || 274 |- | style=text-align:left; | {{ikkjeraud|Pňovany}} || 413 |- | style=text-align:left; | {{ikkjeraud|Příšov}} || 332 |- | style=text-align:left; | {{ikkjeraud|Tatiná}} || 248 |- | style=text-align:left; | [[Tlučná]] || 3 295 |- | style=text-align:left; | [[Třemošná]] || 5 098 |- | style=text-align:left; | {{ikkjeraud|Trnová}} || 1 013 |- | style=text-align:left; | {{ikkjeraud|Úherce i Plzeň-sever|Úherce}} || 421 |- | style=text-align:left; | {{ikkjeraud|Újezd nade Mží}} || 116 |- | style=text-align:left; | {{ikkjeraud|Úlice}} || 480 |- | style=text-align:left; | [[Vejprnice]] || 4 479 |- | style=text-align:left; | {{ikkjeraud|Vochov}} || 1 499 |- | style=text-align:left; | [[Všeruby i Plzeň-sever|Všeruby]] || 1 615 |- | style=text-align:left; | {{ikkjeraud|Zahrádka}} || 133 |- | style=text-align:left; | [[Zbůch]] || 2 724 |- | style=text-align:left; | {{ikkjeraud|Žilov}} || 470 |- | style=text-align:left; | [[Zruč-Senec]] || 3 451 |- ! Nýřany ! style=text-align:right; | 52 288 |- |} ===Frå Blovice=== {| class="wikitable"; style=text-align:right; ! Kommune !! Folketal 2021<ref name="Folketal2021"/> |- | style=text-align:left; | [[Blovice]] || 3 999 |- | style=text-align:left; | {{ikkjeraud|Chlum i Plzeň-jih|Chlum}} || 227 |- | style=text-align:left; | {{ikkjeraud|Milínov}} || 192 |- | style=text-align:left; | {{ikkjeraud|Seč i Plzeň-jih|Seč}} || 289 |- | style=text-align:left; | [[Spálené Poříčí]] || 2 795 |- | style=text-align:left; | {{ikkjeraud|Střížovice}} || 384 |- | style=text-align:left; | {{ikkjeraud|Vlčtejn}} || 90 |- | style=text-align:left; | {{ikkjeraud|Žákava}} || 475 |- | style=text-align:left; | {{ikkjeraud|Zdemyslice}} || 638 |- ! Blovice ! style=text-align:right; | 9 089 |- |} ===Frå Přeštice=== {| class="wikitable"; style=text-align:right; ! Kommune !! Folketal 2021<ref name="Folketal2021"/> |- | style=text-align:left; | [[Chlumčany i Plzeň-jih|Chlumčany]] || 2 286 |- | style=text-align:left; | {{ikkjeraud|Čižice}} || 566 |- | style=text-align:left; | {{ikkjeraud|Dolní Lukavice}} || 1 030 |- | style=text-align:left; | {{ikkjeraud|Horní Lukavice}} || 461 |- | style=text-align:left; | {{ikkjeraud|Lužany i Plzeň-jih|Lužany}} || 657 |- | style=text-align:left; | {{ikkjeraud|Nebílovy}} || 363 |- | style=text-align:left; | {{ikkjeraud|Netunice}} || 202 |- | style=text-align:left; | {{ikkjeraud|Předenice}} || 257 |- | style=text-align:left; | [[Přeštice]] || 6 591 |- | style=text-align:left; | {{ikkjeraud|Příchovice}} || 1 157 |- | style=text-align:left; | {{ikkjeraud|Řenče}} || 877 |- | style=text-align:left; | [[Štěnovice]] || 2 225 |- | style=text-align:left; | {{ikkjeraud|Útušice}} || 716 |- ! Přeštice ! style=text-align:right; | 17 388 |- |} ===Frå Stod=== {| class="wikitable"; style=text-align:right; ! Kommune !! Folketal 2021<ref name="Folketal2021"/> |- | style=text-align:left; | [[Chotěšov i Plzeň-jih|Chotěšov]] || 2 935 |- | style=text-align:left; | [[Dobřany]] || 6 971 |- | style=text-align:left; | {{ikkjeraud|Nová Ves i Plzeň-jih|Nová Ves}} || 291 |- | style=text-align:left; | [[Stod i Tsjekkia|Stod]] || 3 580 |- | style=text-align:left; | {{ikkjeraud|Vstiš}} || 579 |- ! Stod ! style=text-align:right; | 14 356 |- |} ===Frå Rokycany=== {| class="wikitable"; style=text-align:right; ! Kommune !! Folketal 2021<ref name="Folketal2021"/> |- | style=text-align:left; | {{ikkjeraud|Bušovice}} || 643 |- | style=text-align:left; | {{ikkjeraud|Ejpovice}} || 748 |- | style=text-align:left; | {{ikkjeraud|Hůrky}} || 217 |- | style=text-align:left; | {{ikkjeraud|Kakejcov}} || 91 |- | style=text-align:left; | {{ikkjeraud|Klabava}} || 473 |- | style=text-align:left; | {{ikkjeraud|Kornatice}} || 239 |- | style=text-align:left; | {{ikkjeraud|Litohlavy}} || 538 |- | style=text-align:left; | {{ikkjeraud|Mešno}} || 72 |- | style=text-align:left; | {{ikkjeraud|Nevid}} || 174 |- | style=text-align:left; | {{ikkjeraud|Osek i Rokycany|Osek}} || 1 427 |- | style=text-align:left; | [[Rokycany]] || 13 758 |- | style=text-align:left; | {{ikkjeraud|Smědčice}} || 343 |- | style=text-align:left; | {{ikkjeraud|Svojkovice i Rokycany|Svojkovice}} || 453 |- | style=text-align:left; | {{ikkjeraud|Všenice}} || 283 |- ! Rokycany ! style=text-align:right; | 9 618 |- |} ===Frå Kralovice=== {| class="wikitable"; style=text-align:right; ! Kommune !! Folketal 2021<ref name="Folketal2021"/> |- | style=text-align:left; | {{ikkjeraud|Dobříč}} || 422 |- | style=text-align:left; | {{ikkjeraud|Dolní Bělá}} || 457 |- | style=text-align:left; | {{ikkjeraud|Horní Bělá}} || 568 |- | style=text-align:left; | {{ikkjeraud|Jarov i Plzeň-sever|Jarov}} || 131 |- | style=text-align:left; | [[Kaznějov]] || 2 934 |- | style=text-align:left; | {{ikkjeraud|Líté}} || 209 |- | style=text-align:left; | {{ikkjeraud|Loza}} || 261 |- | style=text-align:left; | {{ikkjeraud|Mrtník}} || 336 |- | style=text-align:left; | {{ikkjeraud|Nečtiny}} || 601 |- ! Kralovice ! style=text-align:right; | 5 919 |- |} == Kjelder == <references> <ref name ="Folketal2021">{{Kjelde www |url=https://scitani.gov.cz/vysledky |tittel= Sčítání: Výsledky |vitja=2026-08-27 |utgjevar=Český statistický úřad}} </ref> <ref name="agg">{{Kjelde www |url=https://mmr.gov.cz/getmedia/420ae22b-fe35-4b75-88d0-5824612a4e85/PrF_200120_ZAVERECNY-DOKUMENT_FINAL_02042020.pdf.aspx?ext=.pdf |tittel= Vymezení území pro Integrované teritoriální investice (ITI) v ČR |vitja=2026-09-05 |utgjevar=EY Audit}} </ref> </references> {{Autoritetsdata}} [[Kategori:Storbyområde i Tsjekkia|Plzen]] [[Kategori:Plzeň]] 9zwyhfeobxzft4riju1u34uxapkm8ai 0 433726 3675094 3671658 2026-09-27T20:42:08Z TU-nor 12071 3675094 wikitext text/x-wiki '''Jindřichovice''' kan vise til: * [[Jindřichovice i Blatná]], ein busetnad i bykommunen [[Blatná]] i distriktet Strakonice okres i regionen Sør-Böhmen i Tsjekkia * [[Jindřichovice i Jihlava]], ein kommune i [[Telč]] i distriktet Jihlava okres i regionen Vysočina kraj i Tsjekkia * [[Jindřichovice i Sokolov]] ein kommune i [[Kraslice]] i distriktet Sokolov okres i regionen Karlovy Vary kraj i Tsjekkia {{fleirtyding}} kxaf6wual9ttatktn0pjrnczk0lu9he 0 433797 3675034 3673775 2026-09-27T15:58:16Z TU-nor 12071 3675034 wikitext text/x-wiki {{geoboks|kommune | andre namn = | bilete = Děčín, Masarykovo náměstí (srpen 2024).jpg | bilettekst = Det sentrale torget i Děčín | kart = Decin DC CZ.png | karttekst = Děčín innanfor distriktet [[Děčín okres]] og innanfor det administrative området til kommunen Děčín med utvida fullmakter | flagg = Flag of Decin.svg | symbol = Coat of arms of Děčín.jpg | land = Tsjekkia | regiontype = [[Regionar i Tsjekkia|Kraj]] | region = [[Ústí nad Labem kraj|Ústí nad Labem]] | fylketype = [[Distrikt i Tsjekkia|Okres]] | fylke = [[Děčín okres|Děčín]] | arealtype = Areal [[Administrative område til kommunar med utvida fullmakter i Tsjekkia|SO]] | areal = 553,79<ref name="Areal"/> | folketaltype = Folketal [[Administrative område til kommunar med utvida fullmakter i Tsjekkia|SO]] | folketal = 73720 | folketal1type = kommune | folketal1 = 46337 | folketal_by = 46337 | folketal_i_år = 2021<ref name="Folketal2021"/> }} '''Děčín'''{{mrk|[[tysk]] ''Tetschen''}} er ein by og ein [[Kommunar i Tsjekkia|kommune]] med utvida fullmakter i [[Distrikt i Tsjekkia|distriktet]] [[Děčín okres]] i [[Regionar i Tsjekkia|regionen]] [[Ústí nad Labem kraj]] i [[Tsjekkia]]. Děčín har status som [[lovbestemte byar i Tsjekkia|lovbestemt by]] (tsjekkisk ''statutární město'').<ref name="Lovbestemt"/> == Administrativ inndeling == {{stack|[[Fil:ORP Děčín.png|mini|250px|Det administrative området til Děčín innanfor regionen [[Ústí nad Labem kraj]]]]}} Då distrikta vart avvikla som administrative einingar i 2003,<ref name="320/2002"/> vart det administrative ansvaret til distrikta ført over til [[Administrative område til kommunar med utvida fullmakter i Tsjekkia|administrative område til kommunar med utvida fullmakter]] (tsjekkisk ''správní obvody obcí s rozšířenou působností'', forkorta ''SO ORP'').<ref name ="128/2000"/> Děčín er ein slik by med utvida fullmakter. ===Lovbestemt by=== Děčín har status som [[Lovbestemte byar i Tsjekkia|lovbestemt by]] frå 1.7.2006 etter ei endring av ''Lov av 15.05.2000 om kommunar (kommunal organisering)''.<ref name="128/2000"/><ref name="234/2006"/> ===Storbyområde=== Som eit verktøy i økonomisk planlegging er det oppretta eit [[storbyområdet Ústí nad Labem–Chomutov|storbyområde]] for [[Chomutov]], [[Ústí nad Labem]] og områda rundt.<ref name="agg"/> 23 kommunar frå det administrative området til Děčín inngår i storbyområdet. Dei er merkte med * i lista nedanfor. I tillegg kjem 25 kommunar frå det administrative området til Chomutov, 22 kommunar frå det administrative området til Ústí nad Labem og 62 kommunar frå ei rekkje andre administrative område i regionen. ===Kommunar=== Det administrative området til Děčín omfattar 34 [[Kommunar i Tsjekkia|kommunar]]. Av desse er 5 byar (tsjekkisk ''město''). Bykommunar er utheva med halvfeit skrift. {{Columns-list|colwidth=20em| * [[Arnoltice]]* * '''[[Benešov nad Ploučnicí]]'''* * [[Bynovec]]* * '''[[Česká Kamenice]]''' * '''[[Děčín]]'''* * [[Dobkovice]]* * [[Dobrná]]* * [[Dolní Habartice]]* * [[Františkov nad Ploučnicí]]* * [[Heřmanov]] * [[Horní Habartice]]* * [[Hřensko]]* * [[Huntířov]]* * [[Janov i Děčín|Janov]]* * [[Janská]] * [[Jetřichovice]]* * '''[[Jílové i Děčín|Jílové]]'''* * [[Kámen i Děčín|Kámen]]* * [[Kunratice i Děčín|Kunratice]]* * [[Kytlice]] * [[Labská Stráň]]* * [[Ludvíkovice]]* * [[Malá Veleň]]* * [[Malšovice]]* * [[Markvartice i Děčín|Markvartice]]* * [[Merboltice]] * [[Růžová]]* * [[Srbská Kamenice]] * [[Starý Šachov]] * [[Těchlovice i Děčín|Těchlovice]]* * [[Valkeřice]] * [[Velká Bukovina]] * '''[[Verneřice]]''' * [[Veselé]] }} ==Folketal== Folketalet i det administrative området i dei siste folketeljingane: {| class="wikitable"; style=text-align:right; |- ! !! Folketal 2001<ref name ="Historisk folketal"/> !! Folketal 2011<ref name ="Historisk folketal"/> !! Folketal 2021<ref name ="Folketal2021"/> |- | style=text-align:left; | Děčín SO || 79 314 || 76 447 || 73 720 |- |} ===Kommunar=== Dei største kommunane i det administrative området: {| class="wikitable"; style=text-align:right; ! Kommune !! Folketal 2021<ref name="Folketal2021"/> |- | style=text-align:left; | '''Děčín''' || 46 337 |- | style=text-align:left; | [[Česká Kamenice]] || 5 095 |- | style=text-align:left; | [[Jílové i Děčín|Jílové]] || 4 935 |- | style=text-align:left; | [[Benešov nad Ploučnicí]] || 3 540 |- | style=text-align:left; | [[Verneřice]] || 1 174 |} ===Byar og tettstader=== Dei største tettstadene i det administrative området: {| class="wikitable"; style=text-align:right; ! Tettstad !! Folketal 2021<ref name="Folketal2021"/> |- | style=text-align:left; | '''Děčín''' || 46 337 |- | style=text-align:left; | [[Benešov nad Ploučnicí]] || 3 486 |- | style=text-align:left; | [[Česká Kamenice]] || 2 972 |- | style=text-align:left; | [[Kamenná i Jílové|Kamenná]]{{mrk|busetnad i kommunen [[Jílové]]}} || 2 175 |- | style=text-align:left; | [[Jílové i Děčín|Jílové]] || 1 171 |- |} ===Bydelar i Děčín === Nabolag og busetnader i Děčín: {| class="wikitable"; style=text-align:right; ! Bydel/tettstad !! Folketal 2021<ref name="Folketal2021"/> |- | style=text-align:left; | Děčín I–Děčín || 4 723 |- | style=text-align:left; | Děčín II–Nové Město || 5 948 |- | style=text-align:left; | Děčín III–Staré Město || 3 687 |- | style=text-align:left; | Děčín IV–Podmokly || 5 376 |- | style=text-align:left; | Děčín V–Rozbělesy || 342 |- | style=text-align:left; | Děčín VI–Letná || 7 502 |- | style=text-align:left; | Děčín VII–Chrochvice || 1 252 |- | style=text-align:left; | Děčín VIII–Dolní Oldřichov || 704 |- | style=text-align:left; | Děčín IX–Bynov || 3 670 |- | style=text-align:left; | Děčín X–Bělá || 907 |- | style=text-align:left; | Děčín XI–Horní Žleb || 292 |- | style=text-align:left; | Děčín XII–Vilsnice || 277 |- | style=text-align:left; | Děčín XIII–Loubí || 185 |- | style=text-align:left; | Děčín XIV–Dolní Žleb || 141 |- | style=text-align:left; | Děčín XV–Prostřední Žleb || 232 |- | style=text-align:left; | Děčín XVI–Přípeř || 97 |- | style=text-align:left; | Děčín XVII–Jalůvčí || 559 |- | style=text-align:left; | Děčín XVIII–Maxičky || 100 |- | style=text-align:left; | Děčín XIX–Čechy || 195 |- | style=text-align:left; | Děčín XX–Nová Ves || 218 |- | style=text-align:left; | Děčín XXI–Horní Oldřichov || 445 |- | style=text-align:left; | Děčín XXII–Václavov || 306 |- | style=text-align:left; | Děčín XXIII–Popovice || 175 |- | style=text-align:left; | Děčín XXIV–Krásný Studenec || 594 |- | style=text-align:left; | Děčín XXV–Chmelnice || 297 |- | style=text-align:left; | Děčín XXVI–Bechlejovice || 166 |- | style=text-align:left; | Děčín XXVII–Březiny || 1 757 |- | style=text-align:left; | Děčín XXVIII–Folknáře || 333 |- | style=text-align:left; | Děčín XXIX–Hoštice nad Labem || 45 |- | style=text-align:left; | Děčín XXX–Velká Veleň || 93 |- | style=text-align:left; | Děčín XXXI–Křešice || 728 |- | style=text-align:left; | Děčín XXXII–Boletice nad Labem || 4 437 |- | style=text-align:left; | Děčín XXXIII–Nebočady || 312 |- | style=text-align:left; | Děčín XXXIV–Chlum || 90 |- | style=text-align:left; | Děčín XXXV–Lesná || 152 |- ! '''Děčín by''' ! style=text-align:right; | 46 337 |- ! Děčín kommune !style=text-align:right; | 46 337 |- |} [[Fil:Katastrální mapa Děčína.png|mini|250px|Bydelane i Děčín]] Busetnadene fordelt på tradisjonelle bydelar og tettstader: {| class="wikitable"; style=text-align:right; ! Tettstad !! Folketal 2021<ref name="Folketal2021"/> !! Nabolag |- | style=text-align:left; | {{ikkjeraud|Bělá i Děčín|Bělá}} || 1 231 || style=text-align:left; | X, XIX |- | style=text-align:left; | {{ikkjeraud|Boletice nad Labem}} || 4 683 || style=text-align:left; | XXXII |- | style=text-align:left; | {{ikkjeraud|Březiny}} || 2 062 || style=text-align:left; | XXVI, XXVII |- | style=text-align:left; | {{ikkjeraud|Bynov}} || 4 136 || style=text-align:left; | IX, XX |- | style=text-align:left; | '''Děčín''' || 11 454 || style=text-align:left; | I, II |- | style=text-align:left; | {{ikkjeraud|Děčín-Staré Město}} || 3 954 || style=text-align:left; | III |- | style=text-align:left; | {{ikkjeraud|Dolní Žleb}} || 188 || style=text-align:left; | XIV |- | style=text-align:left; | {{ikkjeraud|Folknáře}} || 327 || style=text-align:left; | XXVIII |- | style=text-align:left; | {{ikkjeraud|Horní Oldřichov}} || 1 329 || style=text-align:left; | VIII, XXI |- | style=text-align:left; | {{ikkjeraud|Hoštice nad Labem}} || 28 || style=text-align:left; | XXIX |- | style=text-align:left; | {{ikkjeraud|Chlum i Děčín|Chlum}} || 66 || style=text-align:left; | XXXIV |- | style=text-align:left; | {{ikkjeraud|Chrochvice}} || 1 387 || style=text-align:left; | VII |- | style=text-align:left; | {{ikkjeraud|Krásný Studenec}} || 514 || style=text-align:left; | XXIV |- | style=text-align:left; | {{ikkjeraud|Křešice}} || 776 || style=text-align:left; | XXXI |- | style=text-align:left; | {{ikkjeraud|Lesná}} || 156 || style=text-align:left; | XXXV |- | style=text-align:left; | {{ikkjeraud|Loubí}} || 205 || style=text-align:left; | XIII |- | style=text-align:left; | {{ikkjeraud|Maxičky}} || 123 || style=text-align:left; | XVIII |- | style=text-align:left; | {{ikkjeraud|Nebočady}} || 345 || style=text-align:left; | XXXIII |- | style=text-align:left; | {{ikkjeraud|Podmokly}} || 14 121 || style=text-align:left; | IV, V, VI, XXII, XXIII |- | style=text-align:left; | {{ikkjeraud|Prostřední Žleb}} || 1 364 || style=text-align:left; | XI, XV, XVI, XVII |- | style=text-align:left; | {{ikkjeraud|Velká Veleň}} || 57 || style=text-align:left; | XXX |- | style=text-align:left; | {{ikkjeraud|Vilsnice}} || 600 || style=text-align:left; | XII, XXV |- |} ==Merknader== {{merknadar}} == Kjelder == <references> <ref name="128/2000">{{cite web |title=Zákon č. 128/2000 Sb.: Zákon o obcích (obecní zřízení)) («Lov av 15.05.2000 om kommunar (kommunal organisering)») |url=https://www.zakonyprolidi.cz/cs/2000-128 |website=zakonyprolidi.cz |language=cs |access-date=2026-08-22 }}</ref> <ref name="320/2002">{{cite web |title=Zákon č. 320/2002 Sb.: Zákon o změně a zrušení některých zákonů v souvislosti s ukončením činnosti okresních úřadů («Lov av 18.07.2002 om endring og oppheving av visse lover i samband med opphøyr av verksemda til distriktsstyremaktene») |url=https://www.zakonyprolidi.cz/cs/2002-320 |website=zakonyprolidi.cz |language=cs |access-date=2026-08-22 }}</ref> <ref name="234/2006">{{cite web |title=Zákon č. 234/2006 Sb.: Zákon, kterým se mění zákon č. 128/2000 Sb., o obcích (obecní zřízení), ve znění pozdějších předpisů («Lov av 31.05.2006 om endring av lov nr. 128/2000 om kommuner (kommunal organisering)») |url=https://www.zakonyprolidi.cz/cs/2006-234 |website=zakonyprolidi.cz |language=cs |access-date=2026-09-11 }}</ref> <ref name ="Areal">{{Kjelde www |url=https://data.csu.gov.cz/datastat/data/VYBER/RSO03K?vSet=4&vSel=1 |tittel=Druhy pozemků, katastrální výměry - územní srovnání |vitja=2026-08-27 |utgjevar=Český statistický úřad}} </ref> <ref name ="Historisk folketal">{{Kjelde www |url=https://csu.gov.cz/docs/107508/97414e04-ff75-c50c-5aa9-6c64223300bc/13008415.xlsx?version=1.0 |tittel= Retrospektivní přehled o počtu obyvatel a domů v letech 1869 - 2011 v krajích a okresech |vitja=2026-08-27 |utgjevar=Český statistický úřad}} </ref> <ref name ="Folketal2021">{{Kjelde www |url=https://scitani.gov.cz/vysledky |tittel= Sčítání: Výsledky |vitja=2026-08-27 |utgjevar=Český statistický úřad}} </ref> <ref name="Lovbestemt">{{cite web |title=Analýzy: Analýza rozsahu výkonu veřejné správy v jednotlivých statutárních městech, městských částech a městských obvodech |url=https://archiv.mv.gov.cz/soubor/analyza-rozsahu-vykonu-verejne-spravy-v-jednotlivych-statutarnich-mestech-mestskych-castech-a-mestskych-obvodech.aspx |website=mvcr.cz |publisher= Ministerstvo vnitra České republiky («Innanriksdepartementet i Tsjekkia») |pages=16–18 |language=cs |date=2018 }}</ref> <ref name="agg">{{Kjelde www |url=https://mmr.gov.cz/getmedia/420ae22b-fe35-4b75-88d0-5824612a4e85/PrF_200120_ZAVERECNY-DOKUMENT_FINAL_02042020.pdf.aspx?ext=.pdf |tittel= Vymezení území pro Integrované teritoriální investice (ITI) v ČR |vitja=2026-09-05 |utgjevar=EY Audit}} </ref> </references> == Bakgrunnsstoff == {{commonskat}} *{{offisiell nettstad}} {{Autoritetsdata}} [[Kategori:Kommunar med utvida fullmakter i Ústí nad Labem kraj|Decin]] [[Kategori:Kommunar i Děčín okres|Decin]] [[Kategori:Byar i Ústí nad Labem kraj|Decin]] [[Kategori:Lovbestemte byar i Tsjekkia|Decin]] gw7b4oanhy88g5bhnpz38qrx32a4pqf 0 433805 3675031 3672327 2026-09-27T15:52:47Z TU-nor 12071 TU-nor flytte sida [[Kamenná]] til [[Kamenná i Jílové]]: Fleirtyding 3672327 wikitext text/x-wiki {{geoboks|bydel | andre namn = | bilete = Jilove 03.jpg | bilettekst = Bustadområde i Kamenná | kart = | karttekst = | flagg = | symbol = | land = Tsjekkia | regiontype = [[Regionar i Tsjekkia|Kraj]] | region = [[Ústí nad Labem kraj|Ústí nad Labem]] | fylketype = [[Distrikt i Tsjekkia|Okres]] | fylke = [[Děčín okres|Děčín]] | distrikttype = [[Administrative område til kommunar med utvida fullmakter i Tsjekkia|SO ORP]] | distrikt = [[Děčín|Děčín SO]] | kommune = [[Děčín]] | arealtype = | areal = | folketal = 2175 | folketal_i_år = 2021<ref name="Folketal2021"/> }} '''Kamenná'''{{mrk|[[tysk]] ''Gesteinigt''}} er ein busetnad i [[Kommunar i Tsjekkia|kommunen]] [[Jílové i Děčín|Jílové]] i [[Distrikt i Tsjekkia|distriktet]] [[Děčín okres]] i [[Regionar i Tsjekkia|regionen]] [[Ústí nad Labem kraj]] i [[Tsjekkia]]. ==Merknader== {{merknadar}} == Kjelder == <references> <ref name ="Folketal2021">{{Kjelde www |url=https://scitani.gov.cz/vysledky |tittel= Sčítání: Výsledky |vitja=2026-08-27 |utgjevar=Český statistický úřad}} </ref> </references> == Bakgrunnsstoff == {{commonskat}} *{{offisiell nettstad}} {{Autoritetsdata}} [[Kategori:Bydelar i Jílové|Kamenna]] f95sc7em17b4lq31amo0yv3ru8zk7y8 0 433874 3675111 3674267 2026-09-28T01:40:02Z TU-nor 12071 3675111 wikitext text/x-wiki {{om}} {{geoboks|kommune | andre namn = | bilete = Žatec, náměstí Svobody, radnice a trojiční sloup.jpg | bilettekst = Hovudtorget i Žatec | kart = Zatec LN CZ.png | karttekst = Žatec innanfor distriktet [[Louny okres]] og innanfor det administrative området til kommunen Žatec med utvida fullmakter | flagg = Vlajka Žatec.png | symbol = Znak města Žatec.png | land = Tsjekkia | regiontype = [[Regionar i Tsjekkia|Kraj]] | region = [[Ústí nad Labem kraj|Ústí nad Labem]] | fylketype = [[Distrikt i Tsjekkia|Okres]] | fylke = [[Louny okres|Louny]] | arealtype = Areal [[Administrative område til kommunar med utvida fullmakter i Tsjekkia|SO]] | areal = 300,23<ref name="Areal"/> | folketaltype = Folketal [[Administrative område til kommunar med utvida fullmakter i Tsjekkia|SO]] | folketal = 26964 | folketal1type = kommune | folketal1 = 18467 | folketal_by = 17729 | folketal_i_år = 2021<ref name="Folketal2021"/> }} '''Žatec'''{{mrk|[[tysk]] ''Saaz''}} er ein by og ein [[Kommunar i Tsjekkia|kommune]] med utvida fullmakter i [[Distrikt i Tsjekkia|distriktet]] [[Louny okres]] i [[Regionar i Tsjekkia|regionen]] [[Ústí nad Labem kraj]] i [[Tsjekkia]]. == Administrativ inndeling == {{stack|[[Fil:ORP Žatec.png|mini|250px|Det administrative området til Žatec innanfor regionen [[Ústí nad Labem kraj]]]]}} Då distrikta vart avvikla som administrative einingar i 2003,<ref name="320/2002"/> vart det administrative ansvaret til distrikta ført over til [[Administrative område til kommunar med utvida fullmakter i Tsjekkia|administrative område til kommunar med utvida fullmakter]] (tsjekkisk ''správní obvody obcí s rozšířenou působností'', forkorta ''SO ORP'').<ref name ="128/2000"/> Žatec er ein slik by med utvida fullmakter. ===Storbyområde=== Som eit verktøy i økonomisk planlegging er det oppretta eit [[storbyområdet Ústí nad Labem–Chomutov|storbyområde]] for [[Chomutov]], [[Ústí nad Labem]] og områda rundt.<ref name="agg"/> Tre kommunar frå det administrative området til Žatec inngår i storbyområdet. Dei er merkte med * i lista nedanfor. I tillegg kjem 25 kommunar frå det administrative området til Chomutov, 22 kommunar frå det administrative området til Ústí nad Labem og 82 kommunar frå ei rekkje andre administrative område i regionen. ===Kommunar=== Det administrative området til Žatec omfattar 18 [[Kommunar i Tsjekkia|kommunar]]. Av desse er ein by (tsjekkisk ''město'') og ein marknadsby (tsjekkisk ''městys''). Bykommunar er utheva med halvfeit skrift og marknadsbyar med kursiv skrift. {{Columns-list|colwidth=20em| * [[Bitozeves]]* * [[Blažim i Louny|Blažim]]* * [[Čeradice]] * [[Deštnice]] * [[Holedeč]] * [[Liběšice i Louny|Liběšice]] * [[Libočany]] * [[Libořice]] * [[Lipno i Louny|Lipno]] * [[Lišany i Louny|Lišany]] * ''[[Měcholupy i Louny|Měcholupy]]'' * [[Nové Sedlo i Louny|Nové Sedlo]] * [[Staňkovice i Louny|Staňkovice]] * [[Tuchořice]] * [[Velemyšleves]]* * [[Zálužice]] * '''[[Žatec]]''' * [[Žiželice i Louny|Žiželice]] }} ==Folketal== Folketalet i det administrative området i dei siste folketeljingane: {| class="wikitable"; style=text-align:right; |- ! !! Folketal 2001<ref name ="Historisk folketal"/> !! Folketal 2011<ref name ="Historisk folketal"/> !! Folketal 2021<ref name ="Folketal2021"/> |- | style=text-align:left; | Žatec SO || 27 455 || 26 825 || 26 964 |- |} ===Kommunar=== Dei største kommunane i det administrative området: {| class="wikitable"; style=text-align:right; ! Kommune !! Folketal 2021<ref name="Folketal2021"/> |- | style=text-align:left; | '''Žatec''' || 18 467 |- | style=text-align:left; | {{ikkjeraud|Staňkovice i Louny|Staňkovice}} || 1 020 |- | style=text-align:left; | {{ikkjeraud|Nové Sedlo i Louny|Nové Sedlo}} || 949 |- | style=text-align:left; | {{ikkjeraud|Měcholupy i Louny|Měcholupy}} || 930 |- | style=text-align:left; | {{ikkjeraud|Liběšice i Louny|Liběšice}} || 734 |} ===Byar og tettstader=== Dei største tettstadene i det administrative området: {| class="wikitable"; style=text-align:right; ! Tettstad !! Folketal 2021<ref name="Folketal2021"/> |- | style=text-align:left; | '''Žatec''' || 17 729 |- | style=text-align:left; | {{ikkjeraud|Staňkovice i Louny|Staňkovice}} || 796 |- | style=text-align:left; | {{ikkjeraud|Nové Sedlo i Louny|Nové Sedlo}} || 724 |- |} ===Bydelar i Žatec === Bydelar og tettstader i Žatec: {| class="wikitable"; style=text-align:right; ! Bydel/tettstad !! Folketal 2021<ref name="Folketal2021"/> |- | style=text-align:left; | Žatec || 17 729 |- ! '''Žatec by''' ! style=text-align:right; | 17 729 |- | style=text-align:left; | {{ikkjeraud|Bezděkov i Žatec|Bezděkov}} || 338 |- | style=text-align:left; | {{ikkjeraud|Milčeves}} || 97 |- | style=text-align:left; | {{ikkjeraud|Radíčeves}} || 141 |- | style=text-align:left; | {{ikkjeraud|Trnovany}} || 26 |- | style=text-align:left; | {{ikkjeraud|Velichov}} || 86 |- | style=text-align:left; | {{ikkjeraud|Záhoří i Žatec|Záhoří}} || 50 |- ! Žatec kommune !style=text-align:right; | 18 467 |- |} ==Merknader== {{merknadar}} == Kjelder == <references> <ref name="128/2000">{{cite web |title=Zákon č. 128/2000 Sb.: Zákon o obcích (obecní zřízení)) («Lov av 15.05.2000 om kommunar (kommunal organisering)») |url=https://www.zakonyprolidi.cz/cs/2000-128 |website=zakonyprolidi.cz |language=cs |access-date=2026-08-22 }}</ref> <ref name="320/2002">{{cite web |title=Zákon č. 320/2002 Sb.: Zákon o změně a zrušení některých zákonů v souvislosti s ukončením činnosti okresních úřadů («Lov av 18.07.2002 om endring og oppheving av visse lover i samband med opphøyr av verksemda til distriktsstyremaktene») |url=https://www.zakonyprolidi.cz/cs/2002-320 |website=zakonyprolidi.cz |language=cs |access-date=2026-08-22 }}</ref> <ref name ="Areal">{{Kjelde www |url=https://data.csu.gov.cz/datastat/data/VYBER/RSO03K?vSet=4&vSel=1 |tittel=Druhy pozemků, katastrální výměry - územní srovnání |vitja=2026-08-27 |utgjevar=Český statistický úřad}} </ref> <ref name ="Historisk folketal">{{Kjelde www |url=https://csu.gov.cz/docs/107508/97414e04-ff75-c50c-5aa9-6c64223300bc/13008415.xlsx?version=1.0 |tittel= Retrospektivní přehled o počtu obyvatel a domů v letech 1869 - 2011 v krajích a okresech |vitja=2026-08-27 |utgjevar=Český statistický úřad}} </ref> <ref name ="Folketal2021">{{Kjelde www |url=https://scitani.gov.cz/vysledky |tittel= Sčítání: Výsledky |vitja=2026-08-27 |utgjevar=Český statistický úřad}} </ref> <ref name="agg">{{Kjelde www |url=https://mmr.gov.cz/getmedia/420ae22b-fe35-4b75-88d0-5824612a4e85/PrF_200120_ZAVERECNY-DOKUMENT_FINAL_02042020.pdf.aspx?ext=.pdf |tittel= Vymezení území pro Integrované teritoriální investice (ITI) v ČR |vitja=2026-09-05 |utgjevar=EY Audit}} </ref> </references> == Bakgrunnsstoff == {{commonskat}} *{{offisiell nettstad}} {{Autoritetsdata}} [[Kategori:Kommunar med utvida fullmakter i Ústí nad Labem kraj|Zatec]] [[Kategori:Kommunar i Louny okres|Zatec]] [[Kategori:Byar i Ústí nad Labem kraj|Zatec]] 8tkyx35jpax9vcrqvfy5un49tzzihnz 0 433894 3675109 3674867 2026-09-28T01:35:25Z TU-nor 12071 3675109 wikitext text/x-wiki {{geoboks|kommune | andre namn = | bilete = Most Hnevin (02) 2005-11-08.JPG | bilettekst = Hněvín-borga i Most | kart = Most MO CZ.png | karttekst = Most innanfor distriktet [[Most okres]] og innanfor det administrative området til kommunen Most med utvida fullmakter | flagg = Flag of Most.svg | symbol = Most CoA.gif | land = Tsjekkia | regiontype = [[Regionar i Tsjekkia|Kraj]] | region = [[Ústí nad Labem kraj|Ústí nad Labem]] | fylketype = [[Distrikt i Tsjekkia|Okres]] | fylke = [[Most okres|Most]] | arealtype = Areal [[Administrative område til kommunar med utvida fullmakter i Tsjekkia|SO]] | areal = 231,12<ref name="Areal"/> | folketaltype = Folketal [[Administrative område til kommunar med utvida fullmakter i Tsjekkia|SO]] | folketal = 69837 | folketal1type = kommune | folketal1 = 61306 | folketal_by = 58951 | folketal_i_år = 2021<ref name="Folketal2021"/> }} '''Most'''{{mrk|[[tysk]] ''Brüx'', [[latin]] ''Pons''}} er ein by og ein [[Kommunar i Tsjekkia|kommune]] med utvida fullmakter i [[Distrikt i Tsjekkia|distriktet]] [[Most okres]] i [[Regionar i Tsjekkia|regionen]] [[Ústí nad Labem kraj]] i [[Tsjekkia]]. Most har status som [[lovbestemte byar i Tsjekkia|lovbestemt by]] (tsjekkisk ''statutární město'').<ref name="Lovbestemt"/> == Administrativ inndeling == {{stack|[[Fil:ORP Most.png|mini|250px|Det administrative området til Most innanfor regionen [[Ústí nad Labem kraj]]]]}} Då distrikta vart avvikla som administrative einingar i 2003,<ref name="320/2002"/> vart det administrative ansvaret til distrikta ført over til [[Administrative område til kommunar med utvida fullmakter i Tsjekkia|administrative område til kommunar med utvida fullmakter]] (tsjekkisk ''správní obvody obcí s rozšířenou působností'', forkorta ''SO ORP'').<ref name ="128/2000"/> Most er ein slik by med utvida fullmakter. ===Lovbestemt by=== Most har status som [[Lovbestemte byar i Tsjekkia|lovbestemt by]] frå år 2000 gjennom ''Lov av 15.05.2000 om kommunar (kommunal organisering)''.<ref name="128/2000"/> ===Storbyområde=== Som eit verktøy i økonomisk planlegging er det oppretta eit [[storbyområdet Ústí nad Labem–Chomutov|storbyområde]] for Chomutov, Ústí nad Labem og områda rundt.<ref name="agg"/> 14 kommunar frå det administrative området til Most inngår i storbyområdet. Dei er merkte med * i lista nedanfor. I tillegg kjem 25 kommunar frå det administrative området til Chomutov, 22 kommunar frå det administrative området til Ústí nad Labem og 71 kommunar frå ei rekkje andre administrative område i regionen. ===Kommunar=== Det administrative området til Most omfattar 15 [[Kommunar i Tsjekkia|kommunar]]. Av desse er ein by (tsjekkisk ''město''). Bykommunar er utheva med halvfeit skrift. {{Columns-list|colwidth=20em| * [[Bečov]]* * [[Bělušice i Most|Bělušice]] * [[Braňany]]* * [[Havraň]]* * [[Korozluky]]* * [[Lišnice i Most|Lišnice]]* * [[Lužice i Most|Lužice]]* * [[Malé Březno i Most|Malé Březno]]* * '''[[Most i Tsjekkia|Most]]'''* * [[Obrnice]]* * [[Patokryje]]* * [[Polerady i Most|Polerady]]* * [[Skršín]]* * ''[[Volevčice i Most|Volevčice]]''* * [[Želenice i Most|Želenice]]* }} ==Folketal== Folketalet i det administrative området i dei siste folketeljingane: {| class="wikitable"; style=text-align:right; |- ! !! Folketal 2001<ref name ="Historisk folketal"/> !! Folketal 2011<ref name ="Historisk folketal"/> !! Folketal 2021<ref name ="Folketal2021"/> |- | style=text-align:left; | Most SO || 77 027 || 73 938 || 69 837 |- |} ===Kommunar=== Dei største kommunane i det administrative området: {| class="wikitable"; style=text-align:right; ! Kommune !! Folketal 2021<ref name="Folketal2021"/> |- | style=text-align:left; | '''Most''' || 61 306 |- | style=text-align:left; | {{ikkjeraud|Obrnice}} || 1 857 |- | style=text-align:left; | {{ikkjeraud|Bečov}} || 1 362 |- | style=text-align:left; | {{ikkjeraud|Braňany}} || 1 174 |- | style=text-align:left; | {{ikkjeraud|Bělušice i Most|Bělušice}} || 798 |} ===Byar og tettstader=== Dei største tettstadene i det administrative området: {| class="wikitable"; style=text-align:right; ! Tettstad !! Folketal 2021<ref name="Folketal2021"/> |- | style=text-align:left; | '''Most''' || 58 951 |- | style=text-align:left; | {{ikkjeraud|Obrnice}} || 1 604 |- | style=text-align:left; | {{ikkjeraud|Bečov}} || 1 301 |- | style=text-align:left; | {{ikkjeraud|Braňany}} || 1 147 |- | style=text-align:left; | {{ikkjeraud|Vtelno i Most|Vtelno}}{{mrk|busetnad i kommunen Most}} || 840 |- | style=text-align:left; | {{ikkjeraud|Bělušice i Most|Bělušice}} || 709 |- |} ===Bydelar i Most=== [[Fil:Most casti.png|mini|250px|Bydelane i Most]] Bydelane og tettstadene i Most: {| class="wikitable"; style=text-align:right; ! Bydel/tettstad !! Folketal 2021<ref name="Folketal2021"/> |- | style=text-align:left; | Most || 58 951 |- ! '''Most by''' ! style=text-align:right;| 58 951 |- | style=text-align:left; | {{ikkjeraud|Čepirohy}} || 462 |- | style=text-align:left; | {{ikkjeraud|Komořany}} || 4 |- | style=text-align:left; | {{ikkjeraud|Rudolice}} || 234 |- | style=text-align:left; | {{ikkjeraud|Souš}} || 543 |- | style=text-align:left; | {{ikkjeraud|Starý Most}} || 45 |- | style=text-align:left; | {{ikkjeraud|Velebudice}} || 227 |- | style=text-align:left; | {{ikkjeraud|Vtelno i Most|Vtelno}} || 840 |- ! Most kommune !style=text-align:right; | 61 306 |- |} ==Merknader== {{merknadar}} == Kjelder == <references> <ref name="128/2000">{{cite web |title=Zákon č. 128/2000 Sb.: Zákon o obcích (obecní zřízení)) («Lov av 15.05.2000 om kommunar (kommunal organisering)») |url=https://www.zakonyprolidi.cz/cs/2000-128 |website=zakonyprolidi.cz |language=cs |access-date=2026-08-22 }}</ref> <ref name="320/2002">{{cite web |title=Zákon č. 320/2002 Sb.: Zákon o změně a zrušení některých zákonů v souvislosti s ukončením činnosti okresních úřadů («Lov av 18.07.2002 om endring og oppheving av visse lover i samband med opphøyr av verksemda til distriktsstyremaktene») |url=https://www.zakonyprolidi.cz/cs/2002-320 |website=zakonyprolidi.cz |language=cs |access-date=2026-08-22 }}</ref> <ref name ="Areal">{{Kjelde www |url=https://data.csu.gov.cz/datastat/data/VYBER/RSO03K?vSet=4&vSel=1 |tittel=Druhy pozemků, katastrální výměry - územní srovnání |vitja=2026-08-27 |utgjevar=Český statistický úřad}} </ref> <ref name ="Historisk folketal">{{Kjelde www |url=https://csu.gov.cz/docs/107508/97414e04-ff75-c50c-5aa9-6c64223300bc/13008415.xlsx?version=1.0 |tittel= Retrospektivní přehled o počtu obyvatel a domů v letech 1869 - 2011 v krajích a okresech |vitja=2026-08-27 |utgjevar=Český statistický úřad}} </ref> <ref name ="Folketal2021">{{Kjelde www |url=https://scitani.gov.cz/vysledky |tittel= Sčítání: Výsledky |vitja=2026-08-27 |utgjevar=Český statistický úřad}} </ref> <ref name="Lovbestemt">{{cite web |title=Analýzy: Analýza rozsahu výkonu veřejné správy v jednotlivých statutárních městech, městských částech a městských obvodech |url=https://archiv.mv.gov.cz/soubor/analyza-rozsahu-vykonu-verejne-spravy-v-jednotlivych-statutarnich-mestech-mestskych-castech-a-mestskych-obvodech.aspx |website=mvcr.cz |publisher= Ministerstvo vnitra České republiky («Innanriksdepartementet i Tsjekkia») |pages=16–18 |language=cs |date=2018 }}</ref> <ref name="agg">{{Kjelde www |url=https://mmr.gov.cz/getmedia/420ae22b-fe35-4b75-88d0-5824612a4e85/PrF_200120_ZAVERECNY-DOKUMENT_FINAL_02042020.pdf.aspx?ext=.pdf |tittel= Vymezení území pro Integrované teritoriální investice (ITI) v ČR |vitja=2026-09-05 |utgjevar=EY Audit}} </ref> </references> == Bakgrunnsstoff == {{commonskat}} *{{offisiell nettstad}} {{Autoritetsdata}} [[Kategori:Kommunar med utvida fullmakter i Ústí nad Labem kraj|Most]] [[Kategori:Kommunar i Most okres|Most]] [[Kategori:Byar i Ústí nad Labem kraj|Most]] qyw3gcn97uotjk2f9ptgdbis2sljpi0 0 433961 3675001 3672448 2026-09-27T14:20:53Z TU-nor 12071 3675001 wikitext text/x-wiki '''Ždírec''' kan vise til: * [[Ždírec i Česká Lípa]], ein kommune i [[Česká Lípa]] i distriktet Česká Lípa i regionen Liberec kraj i Tsjekkia * [[Ždírec i Jihlava]], ein kommune i [[Jihlava]] i distriktet Jihlava okres i regionen Vysočina kraj i Tsjekkia * [[Ždírec i Plzeň-jih]], ein kommune i [[Blovice]] i distriktet Plzeň-jih okres i regionen Plzeň kraj i Tsjekkia {{fleirtyding}} ra5ss8mnxnnq7x7qkdr9iszjukgdjav 0 434023 3675086 3674154 2026-09-27T19:20:36Z TU-nor 12071 3675086 wikitext text/x-wiki {{geoboks|kommune | andre namn = | bilete = Náměstí Českého ráje, Turnov (2).jpg | bilettekst = Rådhuset i Turnov | kart = | karttekst = | flagg = Flag of Turnov CZ.svg | symbol = Turnov CoA CZ.svg | land = Tsjekkia | regiontype = [[Regionar i Tsjekkia|Kraj]] | region = [[Liberec kraj|Liberec]] | fylketype = [[Distrikt i Tsjekkia|Okres]] | fylke = [[Jablonec nad Nisou okres|Jablonec nad Nisou]]<br/>[[Liberec okres|Liberec]]<br/>[[Semily okres|Semily]] | arealtype = Areal [[Administrative område til kommunar med utvida fullmakter i Tsjekkia|SO]] | areal = 232,64<ref name="Areal"/> | folketaltype = Folketal [[Administrative område til kommunar med utvida fullmakter i Tsjekkia|SO]] | folketal = 32558 | folketal1type = kommune | folketal1 = 14242 | folketal_by = 11261 | folketal_i_år = 2021<ref name="Folketal2021"/> }} '''Turnov'''{{mrk|[[tysk]] ''Turnau''}} er ein by og ein [[Kommunar i Tsjekkia|kommune]] med utvida fullmakter i [[Regionar i Tsjekkia|regionen]] [[Liberec kraj]] i [[Tsjekkia]]. Sjølve byen Turnov ligg i distriktet [[Semily okres|Semily]], men det administrative området til kommunen omfattar òg område frå distrikta [[Jablonec nad Nisou okres|Jablonec nad Nisou]] og [[Liberec okres|Liberec]]. == Administrativ inndeling == {{stack|[[Fil:ORP Turnov.PNG|mini|250px|Det administrative området til Turnov innanfor regionen [[Liberec kraj]]]]}} Då distrikta vart avvikla som administrative einingar i 2003,<ref name="320/2002"/> vart det administrative ansvaret til distrikta ført over til [[Administrative område til kommunar med utvida fullmakter i Tsjekkia|administrative område til kommunar med utvida fullmakter]] (tsjekkisk ''správní obvody obcí s rozšířenou působností'', forkorta ''SO ORP'').<ref name ="128/2000"/> Turnov er ein slik by med utvida fullmakter. Dette er den einaste administrative området i Tsjekkia som ikkje følgjer distriktsgrensene, men omfattar kommunar frå fleire distrikt. ===Kommunar=== Det administrative området til Turnov omfattar 36 [[Kommunar i Tsjekkia|kommunar]]. Av desse er 2 byar (tsjekkisk ''město''). Bykommunar er utheva med halvfeit skrift. ====Frå [[Jablonec nad Nisou okres]]==== * [[Jenišovice i Liberec|Jenišovice]] * [[Malá Skála]] ====Frå [[Liberec okres]]==== {{Columns-list|colwidth=20em| * [[Čtveřín]] * [[Kobyly]] * [[Lažany i Liberec|Lažany]] * [[Paceřice]] * [[Pěnčín i Liberec|Pěnčín]] * [[Příšovice]] * [[Radimovice i Liberec|Radimovice]] * [[Soběslavice]] * [[Svijanský Újezd]] * [[Svijany]] * [[Sychrov]] * [[Vlastibořice]] * [[Žďárek]] }} ====Frå [[Semily okres]]==== {{Columns-list|colwidth=20em| * [[Holenice]] * [[Hrubá Skála]] * [[Kacanovy]] * [[Karlovice]] * [[Klokočí]] * [[Ktová]] * [[Loučky]] * [[Mírová pod Kozákovem]] * [[Modřišice]] * [[Ohrazenice i Semily|Ohrazenice]] * [[Olešnice i Semily|Olešnice]] * [[Přepeře i Semily|Přepeře]] * [[Radostná pod Kozákovem]] * [[Rakousy]] * '''[[Rovensko pod Troskami]]''' * [[Tatobity]] * [[Troskovice]] * '''[[Turnov]]''' * [[Všeň]] * [[Vyskeř]] * [[Žernov i Semily|Žernov]] }} ==Folketal== Folketalet i det administrative området i dei siste folketeljingane: {| class="wikitable"; style=text-align:right; |- ! !! Folketal 2001<ref name ="Historisk folketal"/> !! Folketal 2011<ref name ="Historisk folketal"/> !! Folketal 2021<ref name ="Folketal2021"/> |- | style=text-align:left; | Turnov SO || 30 900 || 32 350 || 32 558 |- |} ===Kommunar=== Dei største kommunane i det administrative området: {| class="wikitable"; style=text-align:right; ! Kommune !! Folketal 2021<ref name="Folketal2021"/> |- | style=text-align:left; | '''Turnov''' || 14 242 |- | style=text-align:left; | {{ikkjeraud|Mírová pod Kozákovem}} || 1 749 |- | style=text-align:left; | [[Rovensko pod Troskami]] || 1 294 |- | style=text-align:left; | {{ikkjeraud|Příšovice}} || 1 238 |- | style=text-align:left; | {{ikkjeraud|Jenišovice i Liberec|JJenišovice}} || 1 213 |- | style=text-align:left; | {{ikkjeraud|Malá Skála}} || 1 185 |- | style=text-align:left; | {{ikkjeraud|Ohrazenice i Semily|Ohrazenice}} || 1 088 |} ===Byar og tettstader=== Dei største tettstadene i det administrative området: {| class="wikitable"; style=text-align:right; ! Tettstad !! Folketal 2021<ref name="Folketal2021"/> |- | style=text-align:left; | '''Turnov''' || 11 261 |- | style=text-align:left; | {{ikkjeraud|Příšovice}} || 1 238 |- | style=text-align:left; | [[Rovensko pod Troskami]] || 1 108 |- | style=text-align:left; | {{ikkjeraud|Ohrazenice i Semily|Ohrazenice}} || 1 088 |- | style=text-align:left; | {{ikkjeraud|Jenišovice i Liberec|JJenišovice}} || 981 |- |} ===Bydelar i Turnov === Bydelane og tettstadene i Turnov: {| class="wikitable"; style=text-align:right; ! Bydel/tettstad !! Folketal 2021<ref name="Folketal2021"/> |- | style=text-align:left; | Turnov || 11 261 |- ! '''Turnov by''' ! style=text-align:right; | 11 261 |- | style=text-align:left; | {{ikkjeraud|Bukovina i Turnov|Bukovina}} || 131 |- | style=text-align:left; | {{ikkjeraud|Daliměřice}} || 1 148 |- | style=text-align:left; | {{ikkjeraud|Dolánky u Turnova}} || 33 |- | style=text-align:left; | {{ikkjeraud|Hrubý Rohozec}} || 39 |- | style=text-align:left; | {{ikkjeraud|Kadeřavec}} || 94 |- | style=text-align:left; | {{ikkjeraud|Kobylka}} || 109 |- | style=text-align:left; | {{ikkjeraud|Loužek}} || 9 |- | style=text-align:left; | {{ikkjeraud|Malý Rohozec}} || 308 |- | style=text-align:left; | {{ikkjeraud|Mašov}} || 660 |- | style=text-align:left; | {{ikkjeraud|Mokřiny}} || 15 |- | style=text-align:left; | {{ikkjeraud|Pelešany}} || 396 |- | style=text-align:left; | {{ikkjeraud|Vazovec}} || 39 |- ! Turnov kommune !style=text-align:right; | 14 242 |- |} ==Merknader== {{merknadar}} == Kjelder == <references> <ref name="128/2000">{{cite web |title=Zákon č. 128/2000 Sb.: Zákon o obcích (obecní zřízení)) («Lov av 15.05.2000 om kommunar (kommunal organisering)») |url=https://www.zakonyprolidi.cz/cs/2000-128 |website=zakonyprolidi.cz |language=cs |access-date=2026-08-22 }}</ref> <ref name="320/2002">{{cite web |title=Zákon č. 320/2002 Sb.: Zákon o změně a zrušení některých zákonů v souvislosti s ukončením činnosti okresních úřadů («Lov av 18.07.2002 om endring og oppheving av visse lover i samband med opphøyr av verksemda til distriktsstyremaktene») |url=https://www.zakonyprolidi.cz/cs/2002-320 |website=zakonyprolidi.cz |language=cs |access-date=2026-08-22 }}</ref> <ref name ="Areal">{{Kjelde www |url=https://data.csu.gov.cz/datastat/data/VYBER/RSO03K?vSet=4&vSel=1 |tittel=Druhy pozemků, katastrální výměry - územní srovnání |vitja=2026-08-27 |utgjevar=Český statistický úřad}} </ref> <ref name ="Historisk folketal">{{Kjelde www |url=https://csu.gov.cz/docs/107508/97414e04-ff75-c50c-5aa9-6c64223300bc/13008415.xlsx?version=1.0 |tittel= Retrospektivní přehled o počtu obyvatel a domů v letech 1869 - 2011 v krajích a okresech |vitja=2026-08-27 |utgjevar=Český statistický úřad}} </ref> <ref name ="Folketal2021">{{Kjelde www |url=https://scitani.gov.cz/vysledky |tittel= Sčítání: Výsledky |vitja=2026-08-27 |utgjevar=Český statistický úřad}} </ref> </references> == Bakgrunnsstoff == {{commonskat}} *{{offisiell nettstad}} {{Autoritetsdata}} [[Kategori:Kommunar med utvida fullmakter i Liberec kraj|Turnov]] [[Kategori:Kommunar i Jablonec nad Nisou okres|Turnov]] [[Kategori:Kommunar i Liberec okres|Turnov]] [[Kategori:Kommunar i Semily okres|Turnov]] [[Kategori:Byar i Liberec kraj|Turnov]] 1gqc5cnt02jqjcynoeszl2jl5oxv0pu 0 434034 3675159 3674686 2026-09-28T09:18:21Z Ranveig 39 Avslutta </small> 3675159 wikitext text/x-wiki {{infoboks OL-konkurranse}} '''Skiskyting under vinter-OL 2026''' vart avvikla i tida 8. til 21. februar 2026 og fann stad i [[Rasen-Antholz]] i provinsen Sør-Tirol i [[Italia]]. Leikane omfatta 11 øvingar, fem for menn og like mange for kvinner, samt ein mixstafett der laga stilte med to kvinnelege og to mannlege utøvarar. 198 utøvarar frå 30 land var påmeld tevlingane. == Menn == === 10 kilometer === <div style="float:left; text-align:left; padding-right:15px;"> {| style="border:1px solid #808080; color:black; background-color:#EFEFEF;" cellspacing="2" cellpadding="2" width="470" |- bgcolor="#EFEFEF" ! Plass ! Utøvar ! Land ! Tid ! Bomskot |- align="center" valign="top" bgcolor="#F7F6A8" ! [[Fil:Gold medal with cup.svg|16px|Gull]] | align="left" | [[Quentin Fillon Maillet]] | align="left"| {{flagg|Frankrike|lenke}} | style="text-align:right" | 22.53,1 | 0+0 |- align="center" valign="top" bgcolor="#DCE5E5" ! [[Fil:Silver medal with cup.svg|16px|Sølv]] | align="left" | [[Vetle Sjåstad Christiansen]] | align="left"| {{flagg|Noreg|lenke}} | style="text-align:right" | 23.06,8 | 0+0 |- align="center" valign="top" bgcolor="#FFDAB9" ! [[Fil:Bronze medal with cup.svg|16px|Bronse]] | align=left| [[Sturla Lægreid]] | align="left"| {{flagg|Noreg|lenke}} | style="text-align:right" | 23.09,0 | 0+0 |- align="center" valign="top" bgcolor="#FFFFFF" ! 4 | align="left"| [[Émilien Jacquelin]] | align="left"| {{flagg|Frankrike|lenke}} | style="text-align:right" | 23.09,2 | 0+0 |- align="center" valign="top" bgcolor="#FFFFFF" ! 5 | align="left" | [[Sebastian Samuelsson]] | align="left"| {{flagg|Sverige|lenke}} | style="text-align:right" | 23.18,1 | 0+0 |- align="center" valign="top" bgcolor="#FFFFFF" ! 6 | align="left" | [[Skiskyttaren Johannes Dale|Johannes Dale]] | align="left"| {{flagg|Noreg|lenke}} | style="text-align:right" | 23.36,1 | 0+2 |- align="center" valign="top" bgcolor="#FFFFFF" ! 7 | align=left| [[Martin Ponsiluoma]] | align="left"| {{flagg|Sverige|lenke}} | style="text-align:right" | 23.39,8 | 1+1 |- align="center" valign="top" bgcolor="#FFFFFF" ! 8 | align="left" | [[Johan-Olav Botn]] | align="left"| {{flagg|Noreg|lenke}} | style="text-align:right" | 23.51,3 | 1+0 |- align="center" valign="top" bgcolor="#FFFFFF" ! 9 | align="left"| [[Éric Perrot]] | align="left"| {{flagg|Frankrike|lenke}} | style="text-align:right" | 23.55,2 | 1+1 |- align="center" valign="top" bgcolor="#FFFFFF" ! 10 | align="left" | Philipp Horn | align="left" | {{flagg|Tyskland|lenke}} | style="text-align:right" | 24.02,3 | 0+1 |} </div> Fredag 13. februar <div style="clear:both;"></div> === 12,5 km jaktstart === <div style="float:left; text-align:left; padding-right:15px;"> {| style="border:1px solid #808080; color:black; background-color:#EFEFEF;" cellspacing="2" cellpadding="2" width="470" |- bgcolor="#EFEFEF" ! Plass ! Utøvar ! Land ! Tid ! Bomskot |- align="center" valign="top" bgcolor="#F7F6A8" ! [[Fil:Gold medal with cup.svg|16px|Gull]] | align=left| [[Martin Ponsiluoma]] | align="left"| {{flagg|Sverige|lenke}} | style="text-align:right" |31.11,9 | 0+0 |- align="center" valign="top" bgcolor="#DCE5E5" ! [[Fil:Silver medal with cup.svg|16px|Sølv]] | align=left| [[Sturla Lægreid]] | align="left"| {{flagg|Noreg|lenke}} | style="text-align:right" | 31.32,5 | 0+0 |- align="center" valign="top" bgcolor="#FFDAB9" ! [[Fil:Bronze medal with cup.svg|16px|Bronse]] | align="left"| [[Émilien Jacquelin]] | align="left"| {{flagg|Frankrike|lenke}} | style="text-align:right" | 31.41,6 | 0+0 |- align="center" valign="top" bgcolor="#FFFFFF" ! 4 | align="left"| [[Éric Perrot]] | align="left"| {{flagg|Frankrike|lenke}} | style="text-align:right" | 31.51,4 | 0+0 |- align="center" valign="top" bgcolor="#FFFFFF" ! 5 | align="left" | [[Vetle Sjåstad Christiansen]] | align="left"| {{flagg|Noreg|lenke}} | style="text-align:right" | 31.56,7 | 0+0 |- align="center" valign="top" bgcolor="#FFFFFF" ! 6 | align="left" | [[Skiskyttaren Johannes Dale|Johannes Dale]] | align="left"| {{flagg|Noreg|lenke}} | style="text-align:right" | 32.18,5 | 0+2 |- align="center" valign="top" bgcolor="#FFFFFF" ! 7 | align="left" | [[Quentin Fillon Maillet]] | align="left"| {{flagg|Frankrike|lenke}} | style="text-align:right" | 31.25,4 | 1+1 |- align="center" valign="top" bgcolor="#FFFFFF" ! 8 | align=left| Campbell Wright | align="left"| {{flagg|USA|lenke}} | style="text-align:right" | 31.25,4 | 1+0 |- align="center" valign="top" bgcolor="#FFFFFF" ! 9 | align="left"| Tommaso Giacomel | align="left"| {{flagg|Italia|lenke}} | style="text-align:right" | 32.27,1 | 1+1 |- align="center" valign="top" bgcolor="#FFFFFF" ! 10 | align="left" | [[Johan-Olav Botn]] | align="left"| {{flagg|Noreg|lenke}} | style="text-align:right" | 32.46,9 | 0+1 |} </div> Laurdag 14. februar <div style="clear:both;"></div> === 20 km normal === <div style="float:left; text-align:left; padding-right:15px;"> {| style="border:1px solid #808080; color:black; background-color:#EFEFEF;" cellspacing="2" cellpadding="2" width="470" |- bgcolor="#EFEFEF" ! Plass ! Utøvar ! Land ! Tid ! Bomskot |- align="center" valign="top" bgcolor="#F7F6A8" ! [[Fil:Gold medal with cup.svg|16px|Gull]] | align="left" | [[Johan-Olav Botn]] | align="left"| {{flagg|Noreg|lenke}} | style="text-align:right" | 51.31,5 | 0+0+0+0 |- align="center" valign="top" bgcolor="#DCE5E5" ! [[Fil:Silver medal with cup.svg|16px|Sølv]] | align="left"| [[Éric Perrot]] | align="left"| {{flagg|Frankrike|lenke}} | style="text-align:right" |51.46,3 | 0+1+0+0 |- align="center" valign="top" bgcolor="#FFDAB9" ! [[Fil:Bronze medal with cup.svg|16px|Bronse]] | align=left| [[Sturla Lægreid]] | align="left"| {{flagg|Noreg|lenke}} | style="text-align:right" | 52.19,8 | 0+0+1+0 |- align="center" valign="top" bgcolor="#FFFFFF" ! 4 | align=left| Olli Hiidensalo | align="left"| {{flagg|Finland|lenke}} | style="text-align:right" | 53.01,2 | 0+0+0+0 |- align="center" valign="top" bgcolor="#FFFFFF" ! 5 | align="left" | Philipp Nawrath | align="left" | {{flagg|Tyskland|lenke}} | style="text-align:right" | 53.03,0 | 1+0+0+0 |- align="center" valign="top" bgcolor="#FFFFFF" ! 6 | align="left"| Tommaso Giacomel | align="left"| {{flagg|Italia|lenke}} | style="text-align:right" | 53.59,0 | 1+1+0+1 |- align="center" valign="top" bgcolor="#FFFFFF" ! 7 | align="left" | [[Sebastian Samuelsson]] | align="left"| {{flagg|Sverige|lenke}} | style="text-align:right" | 54.00,8 | 0+0+0+2 |- align="center" valign="top" bgcolor="#FFFFFF" ! 8 | align="left" | [[Quentin Fillon Maillet]] | align="left"| {{flagg|Frankrike|lenke}} | style="text-align:right" | 54.20,9 | 1+2+0+1 |- align="center" valign="top" bgcolor="#FFFFFF" ! 9 | align=left| [[Martin Ponsiluoma]] | align="left"| {{flagg|Sverige|lenke}} | style="text-align:right" | 54.26,2 | 0+0+2+1 |- align="center" valign="top" bgcolor="#FFFFFF" ! 10 | align="left" | [[Skiskyttaren Johannes Dale|Johannes Dale]] | align="left"| {{flagg|Noreg|lenke}} | style="text-align:right" | 54,32,2 | 2+0+0+2 |} </div> Tysdag 10. februar <div style="clear:both;"></div> === 15 km fellesstart === <div style="float:left; text-align:left; padding-right:15px;"> {| style="border:1px solid #808080; color:black; background-color:#EFEFEF;" cellspacing="2" cellpadding="2" width="470" |- bgcolor="#EFEFEF" ! Plass ! Utøvar ! Land ! Tid ! Bomskot |- align="center" valign="top" bgcolor="#F7F6A8" ! [[Fil:Gold medal with cup.svg|16px|Gull]] | align="left" | [[Skiskyttaren Johannes Dale|Johannes Dale]] | align="left"| {{flagg|Noreg|lenke}} | style="text-align:right" | 39.17,1 | 0+0+0+0 |- align="center" valign="top" bgcolor="#DCE5E5" ! [[Fil:Silver medal with cup.svg|16px|Sølv]] | align=left| [[Sturla Lægreid]] | align="left"| {{flagg|Noreg|lenke}} | style="text-align:right" | +10,5 | 0+0+1+0 |- align="center" valign="top" bgcolor="#FFDAB9" ! [[Fil:Bronze medal with cup.svg|16px|Bronse]] | align="left" | [[Quentin Fillon Maillet]] | align="left"| {{flagg|Frankrike|lenke}} | style="text-align:right" | +27,6 | 1+0+2+1 |- align="center" valign="top" bgcolor="#FFFFFF" ! 4 | align="left" | Philipp Horn | align="left" | {{flagg|Tyskland|lenke}} | style="text-align:right" | +35,5 | 0+0+0+1 |- align="center" valign="top" bgcolor="#FFFFFF" ! 5 | align="left" | [[Vetle Sjåstad Christiansen]] | align="left"| {{flagg|Noreg|lenke}} | style="text-align:right" | +1.48,1 | 0+0+2+1 |- align="center" valign="top" bgcolor="#FFFFFF" ! 6 | align="left" | Michal Krčmář | align="left"| {{flagg|Tsjekkia|lenke}} | style="text-align:right" | +2.03,6 | 0+0+1+4 |- align="center" valign="top" bgcolor="#FFFFFF" ! 7 | align="left" | Philipp Nawrath | align="left" | {{flagg|Tyskland|lenke}} | style="text-align:right" | +2.05,3 | 0+1+1+3 |- align="center" valign="top" bgcolor="#FFFFFF" ! 8 | align="left" | [[Johan-Olav Botn]] | align="left"| {{flagg|Noreg|lenke}} | style="text-align:right" | +2.07,4 | 1+2+0+2 |- align="center" valign="top" bgcolor="#FFFFFF" ! 9 | align="left" | Otto Invenius | align="left"| {{flagg|Finland|lenke}} | style="text-align:right" | +2.24,7 | 0+0+3+2 |- align="center" valign="top" bgcolor="#FFFFFF" ! 10 | align="left" | Vitalij Mandzyn | align="left" | {{flagg|Ukraina|lenke}} | style="text-align:right" | +2.30,7 | 0+0+2+3 |} </div> Fredag 20. februar <div style="clear:both;"></div> === 4 x 7,5 km stafett === <div style="float:left; text-align:left; padding-right:15px;"> {| style="border:1px solid #808080; color:black; background-color:#EFEFEF;" cellspacing="2" cellpadding="2" width="490" |- bgcolor="#EFEFEF" |- ! Plass ! Land ! Utøvarar ! Tid ! Rundar<br />+ Bom |- align="center" valign="top" bgcolor="#F7F6A8" ! [[Fil:Gold medal with cup.svg|16px|Gull]] | align="left"| {{flagg|Frankrike|lenke}} | align="left" | Fabien Claude <br /> [[Émilien Jacquelin]] <br /> [[Quentin Fillon Maillet]] <br /> [[Éric Perrot]] | style="text-align:right" | 1.19.55,2 |style="text-align:center"| 0+1 1+3<br />0+0 0+1<br />0+1 0+1<br />0+0 0+2 |- align="center" valign="top" bgcolor="#DCE5E5" ! [[Fil:Silver medal with cup.svg|16px|Sølv]] | align="left"| {{flagg|Noreg|lenke}} | align="left" | [[Martin Uldal]] <br /> [[Johan-Olav Botn]] <br /> [[Sturla Lægreid]] <br /> [[Vetle Sjåstad Christiansen]] | style="text-align:right" | +9,8 |style="text-align:center"| 0+2 0+0<br />0+3 0+0<br />0+0 0+0<br />0+1 0+0 |- align="center" valign="top" bgcolor="#FFDAB9" ! [[Fil:Bronze medal with cup.svg|16px|Bronse]] | align="left" | {{flagg|Sverige|lenke}} | align="left"| Viktor Brandt <br />Jesper Nelin <br /> [[Martin Ponsiluoma]] <br /> [[Sebastian Samuelsson]] | style="text-align:right" | +57,5 |style="text-align:center"| 0+1 0+1<br />0+0 0+0<br />0+2 0+0<br />0+2 0+0 |- align="center" valign="top" bgcolor="#FFFFFF" ! 4 | align="left"| {{flagg|Tyskland|lenke}} | align="left" | <small> Justus Strelow <br /> David Zobel <br /> Philipp Nawrath <br /> Philipp Horn </small> | style="text-align:right" | +1.48,3 |style="text-align:center"| 0+0 0+2<br />0+0 0+3<br />0+1 0+3<br />0+3 0+0 |- align="center" valign="top" bgcolor="#FFFFFF" ! 5 | align="left"| {{flagg|USA|lenke}} | align="left"| <small> Sean Doherty <br /> Maxime Germain <br /> Paul Schommer <br /> Campbell Wright </small> | style="text-align:right" | +2.27,4 |style="text-align:center"| 0+1 0+3<br />0+0 0+0<br />0+1 0+0<br />0+3 0+0 |- align="center" valign="top" bgcolor="#FFFFFF" ! 6 | align="left"| {{flagg|Tsjekkia|lenke}} | align="left"| <small> Tomáš Mikyska <br /> Vítězslav Hornig <br /> Petr Hák <br /> Michal Krčmář </small> | style="text-align:right" | +2.31,3 |style="text-align:center"| 0+0 0+2<br />0+0 0+2<br />0+1 0+3<br />0+0 0+2 |} </div> Tysdag 17. februar <div style="clear:both;"></div> == Kvinner == === 7,5 kilometer sprint === <div style="float:left; text-align:left; padding-right:15px;"> {| style="border:1px solid #808080; color:black; background-color:#EFEFEF;" cellspacing="2" cellpadding="2" width="470" |- bgcolor="#EFEFEF" ! Plass ! Utøvar ! Land ! Tid ! Bomskot |- align="center" valign="top" bgcolor="#F7F6A8" ! [[Fil:Gold medal with cup.svg|16px|Gull]] | align="left" | [[Maren Kirkeeide]] | align="left"| {{flagg|Noreg|lenke}} | style="text-align:right" | 20.40,8 | 0+0 |- align="center" valign="top" bgcolor="#DCE5E5" ! [[Fil:Silver medal with cup.svg|16px|Sølv]] | align="left"| Océane Michelon | align="left"| {{flagg|Frankrike|lenke}} | style="text-align:right" | 20.44,6 | 0+0 |- align="center" valign="top" bgcolor="#FFDAB9" ! [[Fil:Bronze medal with cup.svg|16px|Bronse]] | align="left"| [[Lou Jeanmonnot]] | align="left"| {{flagg|Frankrike|lenke}} | style="text-align:right" | 21.04,5 | 0+1 |- align="center" valign="top" bgcolor="#FFFFFF" ! 4 | align="left"| Milena Todorova | align="left"| {{flagg|Bulgaria|lenke}} | style="text-align:right" | 21.20,8 | 1+0 |- align="center" valign="top" bgcolor="#FFFFFF" ! 5 | align="left" | [[Lisa Vittozzi]] | align="left"| {{flagg|Italia|lenke}} | style="text-align:right" | 21.21,4 | 0+0 |- align="center" valign="top" bgcolor="#FFFFFF" ! 6 | align="left" | Suvi Minkkinen | align="left"| {{flagg|Finland|lenke}} | style="text-align:right" | 21.30,4 | 0+0 |- align="center" valign="top" bgcolor="#FFFFFF" ! 7 | align="left" | [[Franziska Preuß]] | align="left"| {{flagg|Tyskland|lenke}} | style="text-align:right" | 21.40,9 | 0+1 |- align="center" valign="top" bgcolor="#FFFFFF" ! 8 | align="left"| Kamila Żuk | align="left"| {{flagg|Polen|lenke}} | style="text-align:right" | 21.50,1 | 1+0 |- align="center" valign="top" bgcolor="#FFFFFF" ! 9 | align="left" | Anna Andexer | align="left"| {{flagg|Austerrike|lenke}} | style="text-align:right" | 21.50,2 | 0+0 |- align="center" valign="top" bgcolor="#FFFFFF" ! 10 | align="left" | [[Ingrid Tandrevold]] | align="left"| {{flagg|Noreg|lenke}} | style="text-align:right" | 21.52,6 | 0+2 |} </div> 14. februar <div style="clear:both;"></div> === 10 km jaktstart === <div style="float:left; text-align:left; padding-right:15px;"> {| style="border:1px solid #808080; color:black; background-color:#EFEFEF;" cellspacing="2" cellpadding="2" width="470" |- bgcolor="#EFEFEF" ! Plass ! Utøvar ! Land ! Tid ! Bomskot |- align="center" valign="top" bgcolor="#F7F6A8" ! [[Fil:Gold medal with cup.svg|16px|Gull]] | align="left" | [[Lisa Vittozzi]] | align="left"| {{flagg|Italia|lenke}} | style="text-align:right" | 30.11,8 | 0+0+0+0 |- align="center" valign="top" bgcolor="#DCE5E5" ! [[Fil:Silver medal with cup.svg|16px|Sølv]] | align="left" | [[Maren Kirkeeide]] | align="left"| {{flagg|Noreg|lenke}} | style="text-align:right" | 30.40,6 | 0+1+0+2 |- align="center" valign="top" bgcolor="#FFDAB9" ! [[Fil:Bronze medal with cup.svg|16px|Bronse]] | align="left" | Suvi Minkkinen | align="left"| {{flagg|Finland|lenke}} | style="text-align:right" | 30.46,1 | 0+0+0+0 |- align="center" valign="top" bgcolor="#FFFFFF" ! 4 | align="left"| [[Lou Jeanmonnot]] | align="left"| {{flagg|Frankrike|lenke}} | style="text-align:right" | 31.01,2 | 0+1+1+1 |- align="center" valign="top" bgcolor="#FFFFFF" ! 5 | align="left"| Océane Michelon | align="left"| {{flagg|Frankrike|lenke}} | style="text-align:right" | 31.08,9 | 2+0+1+1 |- align="center" valign="top" bgcolor="#FFFFFF" ! 6 | align="left" | [[Franziska Preuß]] | align="left"| {{flagg|Tyskland|lenke}} | style="text-align:right" | 31.19,8 | 0+0+0+2 |- align="center" valign="top" bgcolor="#FFFFFF" ! 7 | align="left" | Lora Khristova | align="left"| {{flagg|Bulgaria|lenke}} | style="text-align:right" | 31.24,0 | 0+0+0+0 |- align="center" valign="top" bgcolor="#FFFFFF" ! 8 | align="left" | [[Hanna Öberg]] | align="left"| {{flagg|Sverige|lenke}} | style="text-align:right" | 31.31,5 | 1+0+0+1 |- align="center" valign="top" bgcolor="#FFFFFF" ! 9 | align="left" | [[Dorothea Wierer]] | align="left"| {{flagg|Italia|lenke}} | style="text-align:right" | 31.42,1 | 0+1+0+0 |- align="center" valign="top" bgcolor="#FFFFFF" ! 10 | align=left| Linn Persson | align="left"| {{flagg|Sverige|lenke}} | style="text-align:right" | 31.47,2 | 0+0+2+0 |} </div> 15. februar <div style="clear:both;"></div> === 15 km normal === <div style="float:left; text-align:left; padding-right:15px;"> {| style="border:1px solid #808080; color:black; background-color:#EFEFEF;" cellspacing="2" cellpadding="2" width="470" |- bgcolor="#EFEFEF" ! Plass ! Utøvar ! Land ! Tid ! Bomskot |- align="center" valign="top" bgcolor="#F7F6A8" ! [[Fil:Gold medal with cup.svg|16px|Gull]] | align="left"| [[Julia Simon]] | align="left"| {{flagg|Frankrike|lenke}} | style="text-align:right" | 41.15,6 | 0+1+0+0 |- align="center" valign="top" bgcolor="#DCE5E5" ! [[Fil:Silver medal with cup.svg|16px|Sølv]] | align="left"| [[Lou Jeanmonnot]] | align="left"| {{flagg|Frankrike|lenke}} | style="text-align:right" | 42.08,7 | 0+1+1+0 |- align="center" valign="top" bgcolor="#FFDAB9" ! [[Fil:Bronze medal with cup.svg|16px|Bronse]] | align="left" | Lora Khristova | align="left"| {{flagg|Bulgaria|lenke}} | style="text-align:right" | 42.20,1 | 0+0+0+0 |- align="center" valign="top" bgcolor="#FFFFFF" ! 4 | align="left" | Vanessa Voigt | align="left"| {{flagg|Tyskland|lenke}} | style="text-align:right" | 42.33,0 | 0+0+0+0 |- align="center" valign="top" bgcolor="#FFFFFF" ! 5 | align="left" | [[Dorothea Wierer]] | align="left"| {{flagg|Italia|lenke}} | style="text-align:right" |42.49,5 | 0+1+0+0 |- align="center" valign="top" bgcolor="#FFFFFF" ! 6 | align="left"| Camille Bened | align="left"| {{flagg|Frankrike|lenke}} | style="text-align:right" | 42.52,3 | 0+0+0+1 |- align="center" valign="top" bgcolor="#FFFFFF" ! 7 | align=left| Lea Maier | align="left"| {{flagg|Sveits|lenke}} | style="text-align:right" | 42.53,0 | 0+1+0+0 |- align="center" valign="top" bgcolor="#FFFFFF" ! 8 | align="left" | Janina Hettich-Walz | align="left"| {{flagg|Tyskland|lenke}} | style="text-align:right" | 43.18,9 | 1+1+0+0 |- align="center" valign="top" bgcolor="#FFFFFF" ! 9 | align=left| Linn Persson | align="left"| {{flagg|Sverige|lenke}} | style="text-align:right" | 43.28,2 | 0+1+1+0 |- align="center" valign="top" bgcolor="#FFFFFF" ! 10 | align="left" | [[Franziska Preuß]] | align="left"| {{flagg|Tyskland|lenke}} | style="text-align:right" | 43.33,5 | 0+0+0+2 |} </div> 11. februar <div style="clear:both;"></div> === 12,5 km fellesstart === <div style="float:left; text-align:left; padding-right:15px;"> {| style="border:1px solid #808080; color:black; background-color:#EFEFEF;" cellspacing="2" cellpadding="2" width="470" |- bgcolor="#EFEFEF" ! Plass ! Utøvar ! Land ! Tid ! Bomskot |- align="center" valign="top" bgcolor="#F7F6A8" ! [[Fil:Gold medal with cup.svg|16px|Gull]] | align="left"| Océane Michelon | align="left"| {{flagg|Frankrike|lenke}} | style="text-align:right" | 37.18,1 | 1+0+0+1 |- align="center" valign="top" bgcolor="#DCE5E5" ! [[Fil:Silver medal with cup.svg|16px|Sølv]] | align="left"| [[Julia Simon]] | align="left"| {{flagg|Frankrike|lenke}} | style="text-align:right" | 37.34,7 | 0+0+1+0 |- align="center" valign="top" bgcolor="#FFDAB9" ! [[Fil:Bronze medal with cup.svg|16px|Bronse]] | align=left| Tereza Voborníková | align="left"| {{flagg|Tsjekkia|lenke}} | style="text-align:right" | 37.35,5 | 1+0+0+0 |- align="center" valign="top" bgcolor="#FFFFFF" ! 4 | align=left| Anna Magnusson | align="left"| {{flagg|Sverige|lenke}} | style="text-align:right" | 37.44,7 | 0+0+0+0 |- align="center" valign="top" bgcolor="#FFFFFF" ! 5 | align="left" | [[Dorothea Wierer]] | align="left"| {{flagg|Italia|lenke}} | style="text-align:right" | 37.48,1 | 0+1+1+0 |- align="center" valign="top" bgcolor="#FFFFFF" ! 6 | align="left" | [[Elvira Öberg]] | align="left"| {{flagg|Sverige|lenke}} | style="text-align:right" | 37.50,0 | 0+0+0+1 |- align="center" valign="top" bgcolor="#FFFFFF" ! 7 | align="left" | Vanessa Voigt | align="left"| {{flagg|Tyskland|lenke}} | style="text-align:right" | 37.54,3 | 0+0+0+1 |- align="center" valign="top" bgcolor="#FFFFFF" ! 8 | align="left" | [[Karoline Knotten]] | align="left"| {{flagg|Noreg|lenke}} | style="text-align:right" | 38.01,9 | 1+0+1+0 |- align="center" valign="top" bgcolor="#FFFFFF" ! 9 | align="left" | Anna Andexer | align="left"| {{flagg|Austerrike|lenke}} | style="text-align:right" | 38.17,3 | 0+0+1+0 |- align="center" valign="top" bgcolor="#FFFFFF" ! 10 | align="left" | [[Hanna Öberg]] | align="left"| {{flagg|Sverige|lenke}} | style="text-align:right" | 38.21,2 | 1+1+1+0 |} </div> 11. februar <div style="clear:both;"></div> === 4 x 6 km stafett === <div style="float:left; text-align:left; padding-right:15px;"> {| style="border:1px solid #808080; color:black; background-color:#EFEFEF;" cellspacing="2" cellpadding="2" width="490" |- bgcolor="#EFEFEF" ! Plass ! Land ! Utøvarar ! Tid ! Rundar<br />+ Bom |- align="center" valign="top" bgcolor="#F7F6A8" ! [[Fil:Gold medal with cup.svg|16px|Gull]] | align="left"| {{flagg|Frankrike|lenke}} | align="left" | Camille Bened <br />[[Lou Jeanmonnot]] <br /> Océane Michelon <br /> [[Julia Simon]] | style="text-align:right" | 1.10.22,7 |style="text-align:center"| 0+0 1+3<br />0+2 0+0<br />0+0 0+1<br />0+0 0+0 |- align="center" valign="top" bgcolor="#DCE5E5" ! [[Fil:Silver medal with cup.svg|16px|Sølv]] | align="left"| {{flagg|Sverige|lenke}} | align="left" | Linn Persson <br /> Anna Magnusson<br /> [[Elvira Öberg]] <br /> [[Hanna Öberg]] | style="text-align:right" | +51,3 |style="text-align:center"| 0+1 0+1<br />1+3 0+0<br />0+0 0+0<br />0+1 0+1 |- align="center" valign="top" bgcolor="#FFDAB9" ! [[Fil:Bronze medal with cup.svg|16px|Bronse]] | align="left"| {{flagg|Noreg|lenke}} | align="left" | Marthe Kråkstad Johansen <br /> Juni Arnekleiv <br /> [[Karoline Knotten]] <br />[[Maren Kirkeeide]] | style="text-align:right" | +1.07,6 |style="text-align:center"| 0+0 0+2<br />0+1 0+0<br />0+0 0+1<br />0+1 0+2 |- align="center" valign="top" bgcolor="#FFFFFF" ! 4 | align="left"| {{flagg|Tyskland|lenke}} | align="left" | <small> Julia Tannheimer <br /> [[Franziska Preuß]] <br /> Janina Hettich-Walz <br /> Vanessa Voigt </small> | style="text-align:right" | +1.29,1 |style="text-align:center"| 0+0 0+2<br />0+0 1+3<br />0+1 0+3<br />0+0 0+0 |- align="center" valign="top" bgcolor="#FFFFFF" ! 5 | align="left"| {{flagg|Tsjekkia|lenke}} | align="left" | <small> Jessica Jislová <br /> Lucie Charvátová <br /> Tereza Voborníková <br /> Tereza Vinklárková </small> | style="text-align:right" | +2.07,5 |style="text-align:center"| 0+0 0+2<br />0+1 0+2<br />0+1 0+1<br />1+3 0+0 |- align="center" valign="top" bgcolor="#FFFFFF" ! 6 | align="left"| {{flagg|Polen|lenke}} | align="left" | <small> Anna Mąka <br /> Kamila Żuk <br /> Joanna Jakieła <br /> Natalia Sidorowicz </small> | style="text-align:right" | +2.14,8 |style="text-align:center"| 0+1 0+3<br />0+0 0+2<br />0+0 0+3<br />0+0 0+3 |} </div> Onsdag 18. februar <div style="clear:both;"></div> === Mixstafett 4 x 6 km === <div style="float:left; text-align:left; padding-right:15px;"> {| style="border:1px solid #808080; color:black; background-color:#EFEFEF;" cellspacing="2" cellpadding="2" width="470" |- bgcolor="#EFEFEF" ! Plass ! Land ! Utøvarar ! Tid ! Rundar<br />+ Bom |- align="center" valign="top" bgcolor="#F7F6A8" ! [[Fil:Gold medal with cup.svg|16px|Gull]] | align="left"| {{flagg|Frankrike|lenke}} | align="left" | [[Éric Perrot]] <br /> [[Quentin Fillon Maillet]] <br />[[Lou Jeanmonnot]]<br />[[Julia Simon]] | style="text-align:right" | 1.04.15,5 |style="text-align:center"| 0+0 0+1 <br /> 0+3 0+2<br /> 0+1 0+0 <br /> 0+0 0+0 |- align="center" valign="top" bgcolor="#DCE5E5" ! [[Fil:Silver medal with cup.svg|16px|Sølv]] | align="left"| {{flagg|Italia|lenke}} | align="left"| Tommaso Giacomel <br /> Lukas Hofer <br /> [[Dorothea Wierer]] <br />[[Lisa Vittozzi]] | style="text-align:right" | +25,8 |style="text-align:center"| 0+0 0+2 <br /> 0+0 0+2 <br /> 0+0 0+1 <br /> 0+0 0+0 |- align="center" valign="top" bgcolor="#FFDAB9" ! [[Fil:Bronze medal with cup.svg|16px|Bronse]] | align="left"| {{flagg|Tyskland|lenke}} | align="left" | Justus Strelow <br /> Philipp Nawrath <br /> Vanessa Voigt <br /> [[Franziska Preuß]] | style="text-align:right" | +1.05,3 |style="text-align:center"| 0+0 0+0 <br /> 0+0 0+0 <br /> 0+0 0+0 <br /> 0+0 1+3 |- align="center" valign="top" bgcolor="#FFFFFF" ! 4 | align="left" | {{flagg|Noreg|lenke}} | align="left"|<small> [[Martin Uldal]] <br /> [[Vetle Sjåstad Christiansen]] <br /> [[Karoline Knotten]] <br /> [[Maren Kirkeeide]] <br /> </small> | style="text-align:right" | +1.37,2 |style="text-align:center"| 0+0 0+0 <br /> 0+0 0+1 <br /> 0+2 0+0 <br /> 0+0 2+3 |- align="center" valign="top" bgcolor="#FFFFFF" ! 5 | align="left" | {{flagg|Sverige|lenke}} | align="left"|<small> [[Sebastian Samuelsson]] <br /> [[Martin Ponsiluoma]] <br /> Anna Magnusson <br /> [[Hanna Öberg]] </small> | style="text-align:right" | +1.40,8 |style="text-align:center"| 0+0 2+3 <br /> 0+2 0+0 <br /> 0+1 0+0 <br /> 0+0 0+1 |- align="center" valign="top" bgcolor="#FFFFFF" ! 6 | align="left"| {{flagg|Finland|lenke}} | align="left"|<small> Olli Hiidensalo <br /> Tero Seppälä <br /> Inka Hämäläinen <br /> Suvi Minkkinen</small> | style="text-align:right" | +1.56,5 |style="text-align:center"| 0+0 0+0 <br /> 0+1 0+3 <br /> 0+1 0+2 <br /> 0+0 0+0 |} </div> Sundag 8. februar <div style="clear:both;"></div> ==Kjelder== {{refopning}} *''Denne artikkelen bygger på «[[:de:Olympische Winterspiele 2026/Biathlon|Olympische Winterspiele 2026/Biathlon]]» frå {{Wikipedia-utgåve|de}}, den 26. september 2026.'' {{refslutt}} [[Kategori:Vinter-OL 2026]] [[Kategori:Skiskyting under vinter-OL]] [[Kategori:Idrettstilskipingar i Italia]] k9ki7ffem5s9qrrk3qpvcx64r22gy2l 0 434114 3675178 3673293 2026-09-28T10:43:56Z Ranveig 39 Flikk, tok ut slettemerke. 3675178 wikitext text/x-wiki {{Infoboks avis}} '''''Ballade''''' er ei norsk musikktidsskrift som har kome ut sidan 1977.<ref>{{ Kjelde tidsskrift | utgjeve år = 1977 | tittel = Ballade | stad = Oslo | url = http://urn.nb.no/URN:NBN:no-nb_digitidsskrift_2020121483024_001 | nummer=1 |årgang=1 }}</ref> Det har kome ut som nettidsskrift på Ballade.no sidan 2000.<ref>{{Citation|title=Ballade – Fagpressen Data|url=https://data.fagpressen.no/magasin_2026/ballade/|website=data.fagpressen.no|accessdate=2026-09-28}}</ref> Eigar og utgjevar er Foreningen Ballade, som har [[NOPA]], [[Norsk Komponistforening|Norsk]] [[Norsk Komponistforening|Komponistforening]] og [[Musikkforleggerne]] som mdlemmer.<ref>{{Citation|title=Om Ballade|url=https://www.ballade.no/om-ballade/|website=Ballade|date=2026-02-23|accessdate=2026-09-28|language=nb-NO}}</ref> == Kjelder == {{fotnoteliste}} == Bakgrunnsstoff == {{bladlenkjer}} * {{offisiell nettstad}} {{Mediespire}} {{use dmy dates}} {{autoritetsdata}} [[Kategori:Norske tidsskrift]] nj48w8mlgkqbd4lz9v8ocmj8iu8q6zr 3675179 3675178 2026-09-28T10:44:10Z Ranveig 39 la til [[Kategori:Skipingar i 1977]] med [[WP:HotCat|HotCat]] 3675179 wikitext text/x-wiki {{Infoboks avis}} '''''Ballade''''' er ei norsk musikktidsskrift som har kome ut sidan 1977.<ref>{{ Kjelde tidsskrift | utgjeve år = 1977 | tittel = Ballade | stad = Oslo | url = http://urn.nb.no/URN:NBN:no-nb_digitidsskrift_2020121483024_001 | nummer=1 |årgang=1 }}</ref> Det har kome ut som nettidsskrift på Ballade.no sidan 2000.<ref>{{Citation|title=Ballade – Fagpressen Data|url=https://data.fagpressen.no/magasin_2026/ballade/|website=data.fagpressen.no|accessdate=2026-09-28}}</ref> Eigar og utgjevar er Foreningen Ballade, som har [[NOPA]], [[Norsk Komponistforening|Norsk]] [[Norsk Komponistforening|Komponistforening]] og [[Musikkforleggerne]] som mdlemmer.<ref>{{Citation|title=Om Ballade|url=https://www.ballade.no/om-ballade/|website=Ballade|date=2026-02-23|accessdate=2026-09-28|language=nb-NO}}</ref> == Kjelder == {{fotnoteliste}} == Bakgrunnsstoff == {{bladlenkjer}} * {{offisiell nettstad}} {{Mediespire}} {{use dmy dates}} {{autoritetsdata}} [[Kategori:Norske tidsskrift]] [[Kategori:Skipingar i 1977]] n1nm27d7bl3klziwnv2rvcmtwyyjuqm 3675180 3675179 2026-09-28T10:44:23Z Ranveig 39 Sort. 3675180 wikitext text/x-wiki {{Infoboks avis}} '''''Ballade''''' er ei norsk musikktidsskrift som har kome ut sidan 1977.<ref>{{ Kjelde tidsskrift | utgjeve år = 1977 | tittel = Ballade | stad = Oslo | url = http://urn.nb.no/URN:NBN:no-nb_digitidsskrift_2020121483024_001 | nummer=1 |årgang=1 }}</ref> Det har kome ut som nettidsskrift på Ballade.no sidan 2000.<ref>{{Citation|title=Ballade – Fagpressen Data|url=https://data.fagpressen.no/magasin_2026/ballade/|website=data.fagpressen.no|accessdate=2026-09-28}}</ref> Eigar og utgjevar er Foreningen Ballade, som har [[NOPA]], [[Norsk Komponistforening|Norsk]] [[Norsk Komponistforening|Komponistforening]] og [[Musikkforleggerne]] som mdlemmer.<ref>{{Citation|title=Om Ballade|url=https://www.ballade.no/om-ballade/|website=Ballade|date=2026-02-23|accessdate=2026-09-28|language=nb-NO}}</ref> == Kjelder == {{fotnoteliste}} == Bakgrunnsstoff == {{bladlenkjer}} * {{offisiell nettstad}} {{Mediespire}} {{use dmy dates}} {{autoritetsdata}} {{SORTERINGSNYKEL:Ballade}} [[Kategori:Norske tidsskrift]] [[Kategori:Skipingar i 1977]] o8cd92zyvrgk1xehkhtecmhfuen2yro 3675181 3675180 2026-09-28T11:47:01Z Ranveig 39 Eit tidsskrift. 3675181 wikitext text/x-wiki {{Infoboks avis}} '''''Ballade''''' er eit norsk musikktidsskrift som har kome ut sidan 1977.<ref>{{ Kjelde tidsskrift | utgjeve år = 1977 | tittel = Ballade | stad = Oslo | url = http://urn.nb.no/URN:NBN:no-nb_digitidsskrift_2020121483024_001 | nummer=1 |årgang=1 }}</ref> Det har kome ut som nettidsskrift på Ballade.no sidan 2000.<ref>{{Citation|title=Ballade – Fagpressen Data|url=https://data.fagpressen.no/magasin_2026/ballade/|website=data.fagpressen.no|accessdate=2026-09-28}}</ref> Eigar og utgjevar er Foreningen Ballade, som har [[NOPA]], [[Norsk Komponistforening|Norsk]] [[Norsk Komponistforening|Komponistforening]] og [[Musikkforleggerne]] som mdlemmer.<ref>{{Citation|title=Om Ballade|url=https://www.ballade.no/om-ballade/|website=Ballade|date=2026-02-23|accessdate=2026-09-28|language=nb-NO}}</ref> == Kjelder == {{fotnoteliste}} == Bakgrunnsstoff == {{bladlenkjer}} * {{offisiell nettstad}} {{Mediespire}} {{use dmy dates}} {{autoritetsdata}} {{SORTERINGSNYKEL:Ballade}} [[Kategori:Norske tidsskrift]] [[Kategori:Skipingar i 1977]] fhh5ajdgfuroekrjmhslohipyxnt38y 0 434115 3675144 3673271 2026-09-28T08:59:17Z Ranveig 39 {{slettfordi|hastverksarbeid}} 3675144 wikitext text/x-wiki {{slettfordi|hastverksarbeid}} {{Infoboks avis}} '''Barnehage.no''' er ei norsk nettavis.<ref>https://data.fagpressen.no/magasin_2026/barnehage-no</ref> == Kjelder == {{fotnoteliste}} == Bakgrunnsstoff == {{bladlenkjer}} * {{offisiell nettstad}} {{Mediespire}} {{use dmy dates}} {{autoritetsdata}} [[Kategori:Norske tidsskrift]] biqg5ptbj711w4s72m652ffk1r929yn 0 434118 3675143 3673277 2026-09-28T08:59:05Z Ranveig 39 {{slettfordi|hastverksarbeid}} 3675143 wikitext text/x-wiki {{slettfordi|hastverksarbeid}} {{Infoboks avis}} '''Bedre Skole''' er ei norsk tidsskrift.<ref>https://data.fagpressen.no/magasin_2026/bedre-skole</ref> == Kjelder == {{fotnoteliste}} == Bakgrunnsstoff == {{bladlenkjer}} * {{offisiell nettstad}} {{Mediespire}} {{use dmy dates}} {{autoritetsdata}} [[Kategori:Norske tidsskrift]] jb6c49kpd5full7b7k98vttdiy8bubf 0 434129 3675142 3673414 2026-09-28T08:58:00Z Ranveig 39 Flikk 3675142 wikitext text/x-wiki {{Infoboks avis}} '''Bobilverden.no''' er eit norsk nettmagasin skipa i 2012. Det tek for seg emne knytt til bruk av [[Bubil|bubil.]]<ref>{{Citation|title=Bobilverden.no – Fagpressen Data|url=https://data.fagpressen.no/magasin_2026/bobilverden-no/|website=data.fagpressen.no|accessdate=2026-09-28}}</ref> == Kjelder == {{fotnoteliste}} == Bakgrunnsstoff == {{bladlenkjer}} * {{offisiell nettstad}} {{Mediespire}} {{use dmy dates}} {{autoritetsdata}} [[Kategori:Norske tidsskrift]] s1zoi36aq1gi3148rrmkmi2ojwx23r6 0 434130 3675183 3673415 2026-09-28T11:49:43Z Ranveig 39 {{slettfordi|hastverksarbeid}} 3675183 wikitext text/x-wiki {{slettfordi|hastverksarbeid}} {{Infoboks avis}} '''Cnytt.no''' er ei norsk nettavis.<ref>https://data.fagpressen.no/magasin_2026/cnytt-no</ref> == Kjelder == {{fotnoteliste}} == Bakgrunnsstoff == {{bladlenkjer}} * {{offisiell nettstad}} {{Mediespire}} {{use dmy dates}} {{autoritetsdata}} [[Kategori:Norske tidsskrift]] 0xlo2x3rgwcxoj6u63ehpcep58ji0qe 0 434131 3675182 3673416 2026-09-28T11:47:40Z Ranveig 39 {{slettfordi|hastverksarbeid}} 3675182 wikitext text/x-wiki {{slettfordi|hastverksarbeid}} {{Infoboks avis}} '''Dinbedrift.no''' er ei norsk nettavis.<ref>https://data.fagpressen.no/magasin_2026/dinbedrift-no</ref> == Kjelder == {{fotnoteliste}} == Bakgrunnsstoff == {{bladlenkjer}} * {{offisiell nettstad}} {{Mediespire}} {{use dmy dates}} {{autoritetsdata}} [[Kategori:Norske tidsskrift]] klblk28vhehalt7r4jhrk79ilhmkz4x 0 434132 3675184 3673417 2026-09-28T11:50:17Z Ranveig 39 {{slettfordi|hastverksarbeid}} 3675184 wikitext text/x-wiki {{slettfordi|hastverksarbeid}} {{Infoboks avis}} '''Energi24.no''' er ei norsk nettavis.<ref>https://data.fagpressen.no/magasin_2026/energi24-no</ref> == Kjelder == {{fotnoteliste}} == Bakgrunnsstoff == {{bladlenkjer}} * {{offisiell nettstad}} {{Mediespire}} {{use dmy dates}} {{autoritetsdata}} [[Kategori:Norske tidsskrift]] lv4koh811alc7cthqua0wt0o0gqz2p2 0 434134 3675185 3673419 2026-09-28T11:50:31Z Ranveig 39 {{slettfordi|hastverksarbeid}} 3675185 wikitext text/x-wiki {{slettfordi|hastverksarbeid}} {{Infoboks avis}} '''Fretta.no''' er ei norsk nettavis.<ref>https://data.fagpressen.no/magasin_2026/oslo-business-memo</ref> == Kjelder == {{fotnoteliste}} == Bakgrunnsstoff == {{bladlenkjer}} * {{offisiell nettstad}} {{Mediespire}} {{use dmy dates}} {{autoritetsdata}} [[Kategori:Norske tidsskrift]] ch5jf3nw25kr9m1d56ro8u5aiktr9nq 0 434135 3675083 3673420 2026-09-27T19:15:58Z Ranveig 39 Ref-flikk 3675083 wikitext text/x-wiki {{Infoboks avis}} '''Frifagbevegelse.no''' er ei norsk nettavis gjeven ut av stiftinga LO Media.<ref>{{Citation|title=Frifagbevegelse.no – Fagpressen Data|url=https://data.fagpressen.no/magasin_2026/frifagbevegelse-no/|website=data.fagpressen.no|accessdate=2026-09-27}}</ref> == Kjelder == {{fotnoteliste}} == Bakgrunnsstoff == {{bladlenkjer}} * {{offisiell nettstad}} {{Mediespire}} {{use dmy dates}} {{autoritetsdata}} [[Kategori:Norske tidsskrift]] ex2zb4prd2wfgkqo504k3gnu1su9gpf 3675084 3675083 2026-09-27T19:16:50Z Ranveig 39 la til [[Kategori:Norske nettaviser]] med [[WP:HotCat|HotCat]] 3675084 wikitext text/x-wiki {{Infoboks avis}} '''Frifagbevegelse.no''' er ei norsk nettavis gjeven ut av stiftinga LO Media.<ref>{{Citation|title=Frifagbevegelse.no – Fagpressen Data|url=https://data.fagpressen.no/magasin_2026/frifagbevegelse-no/|website=data.fagpressen.no|accessdate=2026-09-27}}</ref> == Kjelder == {{fotnoteliste}} == Bakgrunnsstoff == {{bladlenkjer}} * {{offisiell nettstad}} {{Mediespire}} {{use dmy dates}} {{autoritetsdata}} [[Kategori:Norske tidsskrift]] [[Kategori:Norske nettaviser]] qagwua392vi20z85vraixjs2e2u072v 0 434225 3675095 3673777 2026-09-27T20:49:26Z TU-nor 12071 3675095 wikitext text/x-wiki '''Markvartice''' kan vise til: * [[Markvartice i Děčín]], ein kommune i [[Děčín]] i distriktet Děčín okres i regionen Ústí nad Labem kraj i Tsjekkia * [[Markvartice i Jičín]], ein kommune i [[Jičín]] i distriktet Jičín okres i regionen Hradec Králové kraj i Tsjekkia * [[Markvartice i Jihlava]], ein kommune i [[Telč]] i distriktet Jihlava okres i regionen Vysočina kraj i Tsjekkia {{fleirtyding}} rerekon6o8ndc697kqo351vaf7467ag 0 434227 3675029 3673785 2026-09-27T15:50:53Z TU-nor 12071 3675029 wikitext text/x-wiki '''Kostelec''' kan vise til * [[Kostelec i Jičín]], ein kommune i [[Jičín]] i distriktet Jičín okres i regionen Hradec Králové kraj i Tsjekkia * [[Kostelec i Jihlava]], ein kommune i [[Jihlava]] i distriktet Jihlava okres i regionen Vysočina kraj i Tsjekkia * [[Kostelec i Tachov]], ein kommune i [[Stříbro]] i distriktet Tachov okres i regionen Plzeň kraj i Tsjekkia. * [[Kostelec nad Černými lesy]], ein kommune i distriktet Praha-východ okres i regionen Sentral-Böhmen i Tsjekkia * [[Kostelec nad Labem]], ein kommune i distriktet Mělník okres i regionen Sentral-Böhmen i Tsjekkia * [[Kostelec nad Orlicí]], ein kommune i distriktet Rychnov nad Kněžnou okres i regionen Hradec Králové kraj i Tsjekkia * [[Kostelec nad Vltavou]], ein kommune i [[Milevsko]] i distriktet Písek okres i regionen Sør-Böhmen i Tsjekkia * [[Kostelec u Křížků]], ein kommune i [[Říčany]] i distriktet Praha-východ okres i regionen Sentral-Böhmen i Tsjekkia {{fleirtyding}} o6is0tj324npphff9l70xseyfyrbjpi 0 434232 3675050 3674599 2026-09-27T16:23:46Z TU-nor 12071 3675050 wikitext text/x-wiki {{geoboks|kommune | andre namn = | bilete = Czechia, Jicin, Wallenstein's square in Spring.jpg | bilettekst = Det sentrale torget i Jičín | kart = | karttekst = | flagg = Flag of Jicin.svg | symbol = Jicin CoA CZ.svg | land = Tsjekkia | regiontype = [[Regionar i Tsjekkia|Kraj]] | region = [[Hradec Králové kraj|Hradec Králové]] | fylketype = [[Distrikt i Tsjekkia|Okres]] | fylke = [[Jičín okres|Jičín]] | arealtype = Areal [[Administrative område til kommunar med utvida fullmakter i Tsjekkia|SO]] | areal =596,76<ref name="Areal"/> | folketaltype = Folketal [[Administrative område til kommunar med utvida fullmakter i Tsjekkia|SO]] | folketal = 48294 | folketal1type = kommune | folketal1 = 15904 | folketal_by = 14832 | folketal_i_år = 2021<ref name="Folketal2021"/> }} '''Jičín'''{{mrk|[[tysk]] ''Jitschin'', ''Gitschin''}} er ein by og ein [[Kommunar i Tsjekkia|kommune]] med utvida fullmakter i [[Distrikt i Tsjekkia|distriktet]] [[Jičín okres]] i [[Regionar i Tsjekkia|regionen]] [[Hradec Králové kraj]] i [[Tsjekkia]]. == Administrativ inndeling == {{stack|[[Fil:ORP Jičín.png|mini|250px|Det administrative området til Jičín innanfor regionen [[Hradec Králové kraj]]]]}} Då distrikta vart avvikla som administrative einingar i 2003,<ref name="320/2002"/> vart det administrative ansvaret til distrikta ført over til [[Administrative område til kommunar med utvida fullmakter i Tsjekkia|administrative område til kommunar med utvida fullmakter]] (tsjekkisk ''správní obvody obcí s rozšířenou působností'', forkorta ''SO ORP'').<ref name ="128/2000"/> Jičín er ein slik by med utvida fullmakter. ===Kommunar=== Det administrative området til Jičín omfattar 77 [[Kommunar i Tsjekkia|kommunar]]. Av desse er 7 byar (tsjekkisk ''město'') og 2 marknadsbyar (tsjekkisk ''městys''). Bykommunar er utheva med halvfeit skrift og marknadsbyar med kursiv skrift. {{Columns-list|colwidth=20em| * [[Bačalky]] * [[Běchary]] * [[Brada-Rybníček]] * [[Březina i Jičín|Březina]] * [[Budčeves]] * [[Bukvice i Jičín|Bukvice]] * [[Butoves]] * [[Bystřice i Jičín|Bystřice]] * [[Češov]] * [[Cholenice]] * [[Choteč i Jičín|Choteč]] * [[Chyjice]] * [[Dětenice]] * [[Dílce]] * [[Dolní Lochov]] * [[Dřevěnice]] * [[Holín]] * '''[[Jičín]]''' * [[Jičíněves]] * [[Jinolice]] * [[Kacákova Lhota]] * [[Kbelnice]] * [[Kněžnice]] * [[Konecchlumí]] * '''[[Kopidlno]]''' * [[Kostelec i Jičín|Kostelec]] * [[Kovač]] * [[Kozojedy i Jičín|Kozojedy]] * [[Kyje (okres Jičín)|Kyje]] * '''[[Lázně Bělohrad]]''' * '''[[Libáň]]''' * [[Libošovice]] * [[Libuň]] * [[Lužany i Jičín|Lužany]] * [[Markvartice i Jičín|Markvartice]] * [[Mladějov]] * ''[[Mlázovice]]'' * [[Nemyčeves]] * [[Ohařice]] * [[Ohaveč]] * [[Osek (okres Jičín)|Osek]] * [[Ostružno]] * ''[[Podhradí i Jičín|Podhradí]]'' * [[Podůlší]] * [[Radim i Jičín|Radim]] * [[Rokytňany]] * [[Samšina]] * [[Šárovcova Lhota]] * [[Sběř]] * [[Sedliště i Jičín|Sedliště]] * [[Sekeřice]] * [[Slatiny]] * [[Slavhostice]] * [[Soběraz]] * '''[[Sobotka]]''' * [[Staré Hrady]] * [[Staré Místo]] * [[Střevač]] * [[Svatojanský Újezd]] * [[Třtěnice]] * [[Tuř]] * [[Údrnice]] * [[Újezd pod Troskami]] * [[Úlibice]] * [[Valdice]] * [[Veliš i Jičín|Veliš]] * [[Vitiněves]] * [[Volanice]] * [[Vrbice i Jičín|Vrbice]] * [[Vršce]] * '''[[Vysoké Veselí]]''' * [[Zámostí-Blata]] * [[Zelenecká Lhota]] * '''[[Železnice]]''' * [[Žeretice]] * [[Židovice i Jičín|Židovice]] * [[Žlunice]] }} ==Folketal== Folketalet i det administrative området i dei siste folketeljingane: {| class="wikitable"; style=text-align:right; |- ! !! Folketal 2001<ref name ="Historisk folketal"/> !! Folketal 2011<ref name ="Historisk folketal"/> !! Folketal 2021<ref name ="Folketal2021"/> |- | style=text-align:left; | Jičín SO || 46 207 || 48 231 || 48 294 |- |} ===Kommunar=== Dei største kommunane i det administrative området: {| class="wikitable"; style=text-align:right; ! Kommune !! Folketal 2021<ref name="Folketal2021"/> |- | style=text-align:left; | '''Jičín''' || 15 904 |- | style=text-align:left; | [[Lázně Bělohrad]] || 3 581 |- | style=text-align:left; | [[Valdice]] || 2 373 |- | style=text-align:left; | [[Sobotka]] || 2 300 |- | style=text-align:left; | [[Kopidlno]] || 2 039 |- | style=text-align:left; | [[Libáň]] || 1 850 |- | style=text-align:left; | [[Železnice]] || 1 304 |- | style=text-align:left; | [[Vysoké Veselí]] || 874 |} ===Byar og tettstader=== Dei største tettstadene i det administrative området: {| class="wikitable"; style=text-align:right; ! Tettstad !! Folketal 2021<ref name="Folketal2021"/> |- | style=text-align:left; | '''Jičín''' || 14 832 |- | style=text-align:left; | [[Valdice]] || 2 373 |- | style=text-align:left; | [[Sobotka]] || 1 986 |- | style=text-align:left; | [[Lázně Bělohrad]] || 1 924 |- | style=text-align:left; | [[Kopidlno]] || 1 723 |- | style=text-align:left; | [[Libáň]] || 1 584 |- | style=text-align:left; | [[Železnice]] || 1 109 |- | style=text-align:left; | [[Vysoké Veselí]] || 813 |- |} ===Bydelar i Jičín=== [[Fil:JC Jičín.png|mini|250px|Bydelane i Jičín]] Bydelane og tettstadene i Jičín: {| class="wikitable"; style=text-align:right; ! Bydel/tettstad !! Folketal 2021<ref name="Folketal2021"/> |- | style=text-align:left; | Holínské Předměstí || 2 013 |- | style=text-align:left; | Nové Město i Jičín|Nové Město || 4 659 |- | style=text-align:left; | Pražské Předměstí || 244 |- | style=text-align:left; | Sedličky || 216 |- | style=text-align:left; | Soudná || 209 |- | style=text-align:left; | Staré Město || 507 |- | style=text-align:left; | Valdické Předměstí || 6 984 |- ! Jičín by ! style=text-align:right; | 14 832 |- | style=text-align:left; | {{ikkjeraud|Dvorce i Jičín|Dvorce}}{{mrk|inngår i bydelen {{ikkjeraud|Robousy}}}} || 33 |- | style=text-align:left; | {{ikkjeraud|Hubálov}} || 68 |- | style=text-align:left; | {{ikkjeraud|Moravčice}} || 18 |- | style=text-align:left; | {{ikkjeraud|Popovice}} || 405 |- | style=text-align:left; | {{ikkjeraud|Robousy}} || 548 |- ! Jičín kommune !style=text-align:right; | 15 904 |- |} ==Merknader== {{merknadar}} == Kjelder == <references> <ref name="128/2000">{{cite web |title=Zákon č. 128/2000 Sb.: Zákon o obcích (obecní zřízení)) («Lov av 15.05.2000 om kommunar (kommunal organisering)») |url=https://www.zakonyprolidi.cz/cs/2000-128 |website=zakonyprolidi.cz |language=cs |access-date=2026-08-22 }}</ref> <ref name="320/2002">{{cite web |title=Zákon č. 320/2002 Sb.: Zákon o změně a zrušení některých zákonů v souvislosti s ukončením činnosti okresních úřadů («Lov av 18.07.2002 om endring og oppheving av visse lover i samband med opphøyr av verksemda til distriktsstyremaktene») |url=https://www.zakonyprolidi.cz/cs/2002-320 |website=zakonyprolidi.cz |language=cs |access-date=2026-08-22 }}</ref> <ref name ="Areal">{{Kjelde www |url=https://data.csu.gov.cz/datastat/data/VYBER/RSO03K?vSet=4&vSel=1 |tittel=Druhy pozemků, katastrální výměry - územní srovnání |vitja=2026-08-27 |utgjevar=Český statistický úřad}} </ref> <ref name ="Historisk folketal">{{Kjelde www |url=https://csu.gov.cz/docs/107508/97414e04-ff75-c50c-5aa9-6c64223300bc/13008415.xlsx?version=1.0 |tittel= Retrospektivní přehled o počtu obyvatel a domů v letech 1869 - 2011 v krajích a okresech |vitja=2026-08-27 |utgjevar=Český statistický úřad}} </ref> <ref name ="Folketal2021">{{Kjelde www |url=https://scitani.gov.cz/vysledky |tittel= Sčítání: Výsledky |vitja=2026-08-27 |utgjevar=Český statistický úřad}} </ref> </references> == Bakgrunnsstoff == {{commonskat}} *{{offisiell nettstad}} {{Autoritetsdata}} [[Kategori:Kommunar med utvida fullmakter i Hradec Králové kraj|Jicin]] [[Kategori:Kommunar i Jičín okres|Jicin]] [[Kategori:Byar i Hradec Králové kraj|Jicin]] l5sjnmrmo3hktszgcdq0gg4skb79y0x 0 434281 3675092 3673948 2026-09-27T20:27:52Z TU-nor 12071 3675092 wikitext text/x-wiki {{geoboks|kommune | andre namn = | bilete = Nové Město nM form air 3.jpg | bilettekst = Utsyn over Gamlebyen i Nové Město nad Metují | kart = | karttekst = | flagg = Flag of Nové Město nad Metují CZ.svg | symbol = Nové Město nad Metují CoA CZ.svg | land = Tsjekkia | regiontype = [[Regionar i Tsjekkia|Kraj]] | region = [[Hradec Králové kraj|Hradec Králové]] | fylketype = [[Distrikt i Tsjekkia|Okres]] | fylke = [[Náchod okres|Náchod]] | arealtype = Areal [[Administrative område til kommunar med utvida fullmakter i Tsjekkia|SO]] | areal = 98,09<ref name="Areal"/> | folketaltype = Folketal [[Administrative område til kommunar med utvida fullmakter i Tsjekkia|SO]] | folketal = 13479 | folketal1type = kommune | folketal1 = 8873 | folketal_by = 6716 | folketal_i_år = 2021<ref name="Folketal2021"/> }} '''Nové Město nad Metují'''{{mrk|[[tysk]] ''Neustadt an der Mettau'', [[polsk]] ''Nowe Miasto nad Metują''}} er ein by og ein [[Kommunar i Tsjekkia|kommune]] med utvida fullmakter i [[Distrikt i Tsjekkia|distriktet]] [[Náchod okres]] i [[Regionar i Tsjekkia|regionen]] [[Hradec Králové kraj]] i [[Tsjekkia]]. == Administrativ inndeling == {{stack|[[Fil:ORP Nové Město nad Metují.png|mini|250px|Det administrative området til Nové Město nad Metují innanfor regionen [[Hradec Králové kraj]]]]}} Då distrikta vart avvikla som administrative einingar i 2003,<ref name="320/2002"/> vart det administrative ansvaret til distrikta ført over til [[Administrative område til kommunar med utvida fullmakter i Tsjekkia|administrative område til kommunar med utvida fullmakter]] (tsjekkisk ''správní obvody obcí s rozšířenou působností'', forkorta ''SO ORP'').<ref name ="128/2000"/> Nové Město nad Metují er ein slik by med utvida fullmakter. ===Kommunar=== Det administrative området til Nové Město nad Metují omfattar 13 [[Kommunar i Tsjekkia|kommunar]]. Av desse er ein by (tsjekkisk ''město''). Bykommunar er utheva med halvfeit skrift. {{Columns-list|colwidth=20em| * [[Bohuslavice i Náchod|Bohuslavice ]] * [[Černčice i Náchod|Černčice]] * [[Jestřebí i Náchod|Jestřebí]] * [[Libchyně]] * [[Mezilesí]] * [[Nahořany]] * '''[[Nové Město nad Metují]]''' * [[Přibyslav i Náchod|Přibyslav]] * [[Provodov-Šonov]] * [[Sendraž]] * [[Slavětín nad Metují]] * [[Slavoňov]] * [[Vršovka]] }} ==Folketal== Folketalet i det administrative området i dei siste folketeljingane: {| class="wikitable"; style=text-align:right; |- ! !! Folketal 2001<ref name ="Historisk folketal"/> !! Folketal 2011<ref name ="Historisk folketal"/> !! Folketal 2021<ref name ="Folketal2021"/> |- | style=text-align:left; | Nové Město nad Metují SO || 14 256 || 13 990 || 13 479 |- |} ===Kommunar=== Dei største kommunane i det administrative området: {| class="wikitable"; style=text-align:right; ! Kommune !! Folketal 2021<ref name="Folketal2021"/> |- | style=text-align:left; | '''Nové Město nad Metují''' || 8 873 |- | style=text-align:left; | {{ikkjeraud|Provodov-Šonov}} || 1 192 |- | style=text-align:left; | {{ikkjeraud|Bohuslavice}} || 984 |- | style=text-align:left; | {{ikkjeraud|Nahořany}} || 572 |- | style=text-align:left; | {{ikkjeraud|Černčice i Náchod|Černčice}} || 445 |} ===Byar og tettstader=== Dei største tettstadene i det administrative området: {| class="wikitable"; style=text-align:right; ! Tettstad !! Folketal 2021<ref name="Folketal2021"/> |- | style=text-align:left; | '''Nové Město nad Metují''' || 6 716 |- | style=text-align:left; | {{ikkjeraud|Krčín}}{{mrk|name=a|busetnad i kommunen Nové Město nad Metují}} || 1 477 |- | style=text-align:left; | {{ikkjeraud|Bohuslavice}} || 984 |- | style=text-align:left; | {{ikkjeraud|Šonov u Nového Města nad Metují}}{{mrk|name=b|busetnad i kommunen {{ikkjeraud|Provodov-Šonov}}}} || 591 |- | style=text-align:left; | {{ikkjeraud|Černčice i Náchod|Černčice}} || 445 |- | style=text-align:left; | {{ikkjeraud|Vrchoviny}}{{mrk|name=a}} || 445 |- | style=text-align:left; | {{ikkjeraud|Nahořany}} || 371 |- | style=text-align:left; | {{ikkjeraud|Provodov}}{{mrk|name=b}} || 356 |- |} ===Bydelar i Nové Město nad Metují=== Bydelane og tettstadene i Nové Město nad Metují: {| class="wikitable"; style=text-align:right; ! Bydel/tettstad !! Folketal 2021<ref name="Folketal2021"/> |- | style=text-align:left; | Nové Město nad Metují || 6 716 |- ! Nové Město nad Metují by ! style=text-align:right; | 6 716 |- | style=text-align:left; | {{ikkjeraud|Krčín}} || 1 477 |- | style=text-align:left; | {{ikkjeraud|Spy}} || 235 |- | style=text-align:left; | {{ikkjeraud|Vrchoviny}} || 445 |- ! Nové Město nad Metují kommune !style=text-align:right; | 8 185 |- |} ==Merknader== {{merknadar}} == Kjelder == <references> <ref name="128/2000">{{cite web |title=Zákon č. 128/2000 Sb.: Zákon o obcích (obecní zřízení)) («Lov av 15.05.2000 om kommunar (kommunal organisering)») |url=https://www.zakonyprolidi.cz/cs/2000-128 |website=zakonyprolidi.cz |language=cs |access-date=2026-08-22 }}</ref> <ref name="320/2002">{{cite web |title=Zákon č. 320/2002 Sb.: Zákon o změně a zrušení některých zákonů v souvislosti s ukončením činnosti okresních úřadů («Lov av 18.07.2002 om endring og oppheving av visse lover i samband med opphøyr av verksemda til distriktsstyremaktene») |url=https://www.zakonyprolidi.cz/cs/2002-320 |website=zakonyprolidi.cz |language=cs |access-date=2026-08-22 }}</ref> <ref name ="Areal">{{Kjelde www |url=https://data.csu.gov.cz/datastat/data/VYBER/RSO03K?vSet=4&vSel=1 |tittel=Druhy pozemků, katastrální výměry - územní srovnání |vitja=2026-08-27 |utgjevar=Český statistický úřad}} </ref> <ref name ="Historisk folketal">{{Kjelde www |url=https://csu.gov.cz/docs/107508/97414e04-ff75-c50c-5aa9-6c64223300bc/13008415.xlsx?version=1.0 |tittel= Retrospektivní přehled o počtu obyvatel a domů v letech 1869 - 2011 v krajích a okresech |vitja=2026-08-27 |utgjevar=Český statistický úřad}} </ref> <ref name ="Folketal2021">{{Kjelde www |url=https://scitani.gov.cz/vysledky |tittel= Sčítání: Výsledky |vitja=2026-08-27 |utgjevar=Český statistický úřad}} </ref> </references> == Bakgrunnsstoff == {{commonskat}} *{{offisiell nettstad}} {{Autoritetsdata}} [[Kategori:Kommunar med utvida fullmakter i Hradec Králové kraj|Nove Mesto]] [[Kategori:Kommunar i Náchod okres|Nove Mesto]] [[Kategori:Byar i Hradec Králové kraj|Nove Mesto]] mvcv44h3gk2aukzglmgkn5evteiv478 0 434311 3675016 3674076 2026-09-27T15:22:54Z Ranveig 39 Litt flikk. Treng ref. 3675016 wikitext text/x-wiki {{Infoboks biografi|yrke={{hlist|Programmerar|[[Vloggar]]}}|utdanning=[[Arizona State University]]<br/>([[Bachelor of Science|BS]], [[Master of Science|MS]])|kjend for=[[TempleOS]]}} '''Terrence Andrew Davis''' ({{datoar}}) var ein amerikansk elektonikkingeniør og programmerar som er mest kjend for å ha laga TempleOS, eit operativsystem som er koda i HolyC, som òg er laga av Davis. Han fekk bodskap av Gud om å lage TempleOS som «det tredje tempelet» etter ein profeti i Bibelen. 1996 byrja Davis å få maniske episodar, der nokre av dei førte til innlegging. Han vart først diagnosert som bipolar, men det var seinare oppdaga at han hadde schizofreni. Åtte månedar før han døydde var han i periodar heimlaus. Han døydde i august 2018 i ein alder av 48 etter å ha verte påkøyrd av eit tog. == Kjeder== {{Fotnoteliste}} {{refopning}} *''Denne artikkelen bygger på «[[:en:Terry A. Davis|Terry A. Davis]]» frå {{Wikipedia-utgåve|en}}, den 22. september 2026.'' {{refslutt}} {{manglar kjelder|dato=2026}} https://www.youtube.com/watch?v=YMUhbIAA9-8 {{use dmy dates}} {{Autoritetsdata}} [[Kategori:Folk med schizofreni]] h0v78hl8p5c1yb8qkprq89cvk07d3yt 0 434317 3675005 3674066 2026-09-27T14:52:41Z TU-nor 12071 3675005 wikitext text/x-wiki {{geoboks|kommune | andre namn = | bilete = Trutnov, Krakonošovo náměstí.jpg | bilettekst = Rådhusplassen i Trutnov | kart = | karttekst = | flagg = Flag of Trutnov.svg | symbol = Trutnov CoA CZ old.svg | land = Tsjekkia | regiontype = [[Regionar i Tsjekkia|Kraj]] | region = [[Hradec Králové kraj|Hradec Králové]] | fylketype = [[Distrikt i Tsjekkia|Okres]] | fylke = [[Trutnov okres|Trutnov]] | arealtype = Areal [[Administrative område til kommunar med utvida fullmakter i Tsjekkia|SO]] | areal =595,45<ref name="Areal"/> | folketaltype = Folketal [[Administrative område til kommunar med utvida fullmakter i Tsjekkia|SO]] | folketal = 60863 | folketal1type = kommune | folketal1 = 29054 | folketal_by = 16474 | folketal_i_år = 2021<ref name="Folketal2021"/> }} '''Trutnov'''{{mrk|[[tysk]] ''Trautenau''}} er ein by og ein [[Kommunar i Tsjekkia|kommune]] med utvida fullmakter i [[Distrikt i Tsjekkia|distriktet]] [[Trutnov okres]] i [[Regionar i Tsjekkia|regionen]] [[Hradec Králové kraj]] i [[Tsjekkia]]. == Administrativ inndeling == {{stack|[[Fil:ORP Trutnov.png|mini|250px|Det administrative området til Trutnov innanfor regionen [[Hradec Králové kraj]]]]}} Då distrikta vart avvikla som administrative einingar i 2003,<ref name="320/2002"/> vart det administrative ansvaret til distrikta ført over til [[Administrative område til kommunar med utvida fullmakter i Tsjekkia|administrative område til kommunar med utvida fullmakter]] (tsjekkisk ''správní obvody obcí s rozšířenou působností'', forkorta ''SO ORP'').<ref name ="128/2000"/> Trutnov er ein slik by med utvida fullmakter. ===Kommunar=== Det administrative området til Trutnov omfattar 31 [[Kommunar i Tsjekkia|kommunar]]. Av desse er 8 byar (tsjekkisk ''město'') og ein marknadsby (tsjekkisk ''městys''). Bykommunar er utheva med halvfeit skrift og marknadsbyar med kursiv skrift. {{Columns-list|colwidth=20em| * [[Batňovice]] * [[Bernartice i Trutnov|Bernartice]] * [[Chotěvice]] * [[Chvaleč]] * [[Dolní Olešnice]] * [[Hajnice]] * [[Havlovice]] * [[Horní Maršov]] * [[Horní Olešnice]] * '''[[Janské Lázně]]''' * [[Jívka]] * [[Královec]] * [[Lampertice]] * [[Libňatov]] * [[Malá Úpa]] * [[Malé Svatoňovice]] * [[Maršov u Úpice]] * ''[[Mladé Buky]]'' * '''[[Pec pod Sněžkou]]''' * '''[[Pilníkov]]''' * [[Radvanice]] * '''[[Rtyně v Podkrkonoší]]''' * [[Staré Buky]] * [[Suchovršice]] * '''[[Svoboda nad Úpou]]''' * '''[[Trutnov]]''' * '''[[Úpice]]''' * [[Velké Svatoňovice]] * [[Vlčice i Trutnov|Vlčice]] * '''[[Žacléř]]''' * [[Zlatá Olešnice i Trutnov|Zlatá Olešnice]] }} ==Folketal== Folketalet i det administrative området i dei siste folketeljingane: {| class="wikitable"; style=text-align:right; |- ! !! Folketal 2001<ref name ="Historisk folketal"/> !! Folketal 2011<ref name ="Historisk folketal"/> !! Folketal 2021<ref name ="Folketal2021"/> |- | style=text-align:left; | Trutnov SO || 65 172 || 63 379 || 60 863 |- |} ===Kommunar=== Dei største kommunane i det administrative området: {| class="wikitable"; style=text-align:right; ! Kommune !! Folketal 2021<ref name="Folketal2021"/> |- | style=text-align:left; | '''Trutnov''' || 29 054 |- | style=text-align:left; | [[Úpice]] || 5 338 |- | style=text-align:left; | [[Žacléř]] || 2 893 |- | style=text-align:left; | [[Rtyně v Podkrkonoší]] || 2 876 |- | style=text-align:left; | [[Mladé Buky]] || 2 228 |- | style=text-align:left; | [[Svoboda nad Úpou]] || 1 937 |- | style=text-align:left; | {{ikkjeraud|Malé Svatoňovice}} || 1 676 |- | style=text-align:left; | {{ikkjeraud|Velké Svatoňovice}} || 1 219 |- | style=text-align:left; | [[Pilníkov]] || 1 182 |- | style=text-align:left; | {{ikkjeraud|Hajnice}} || 1 018 |- | style=text-align:left; | ... || |- | style=text-align:left; | [[Pec pod Sněžkou]] || 660 |- | style=text-align:left; | [[Janské Lázně]] || 656 |} ===Byar og tettstader=== Dei største tettstadene i det administrative området: {| class="wikitable"; style=text-align:right; ! Tettstad !! Folketal 2021<ref name="Folketal2021"/> |- | style=text-align:left; | '''Trutnov''' || 16 474 |- | style=text-align:left; | [[Horní Staré Město]]{{mrk|name=a|busetnad i kommunen Trutnov}} || 7 312 |- | style=text-align:left; | [[Úpice]] || 4 992 |- | style=text-align:left; | [[Rtyně v Podkrkonoší]] || 2 876 |- | style=text-align:left; | [[Žacléř]] || 2 649 |- | style=text-align:left; | {{ikkjeraud|Poříčí i Trutnov|Poříčí}}{{mrk|name=a}} || 1 946 |- | style=text-align:left; | [[Svoboda nad Úpou]] || 1 937 |- | style=text-align:left; | [[Mladé Buky]] || 1 756 |- | style=text-align:left; | {{ikkjeraud|Malé Svatoňovice}} || 1 197 |- | style=text-align:left; | [[Pilníkov]] || 1 182 |- |} ===Bydelar i Trutnov=== [[Fil:TU Trutnov.png|mini|250px|Bydelane i Trutnov]] Bydelane og tettstadene i Trutnov: {| class="wikitable"; style=text-align:right; ! Bydel/tettstad !! Folketal 2021<ref name="Folketal2021"/> |- | style=text-align:left; | Dolní Předměstí || 2 491 |- | style=text-align:left; | Horní Předměstí || 3 936 |- | style=text-align:left; | Kryblice || 2 945 |- | style=text-align:left; | Střední Předměstí || 5 915 |- | style=text-align:left; | Vnitřní Město || 1 187 |- ! Trutnov by ! style=text-align:right; | 16 474 |- | style=text-align:left; | {{ikkjeraud|Adamov i Trutnov|Adamov}}{{mrk|inngår i {{ikkjeraud|Bohuslavice}}}} || 74 |- | style=text-align:left; | {{ikkjeraud|Babí}} || 124 |- | style=text-align:left; | {{ikkjeraud|Bohuslavice}} || 122 |- | style=text-align:left; | {{ikkjeraud|Bojiště}} || 288 |- | style=text-align:left; | {{ikkjeraud|Dolní Staré Město}} || 566 |- | style=text-align:left; | [[Horní Staré Město]] || 7 312 |- | style=text-align:left; | {{ikkjeraud|Lhota i Trutnov|Lhota}} || 155 |- | style=text-align:left; | {{ikkjeraud|Libeč}} || 303 |- | style=text-align:left; | {{ikkjeraud|Nový Rokytník}}{{mrk|inngår med delar i {{ikkjeraud|Bojiště}}, {{ikkjeraud|Starý Rokytník}} og {{ikkjeraud|Střítež i Trutnov|Střítež}}}} || 53 |- | style=text-align:left; | {{ikkjeraud|Oblanov}} || 131 |- | style=text-align:left; | {{ikkjeraud|Poříčí i Trutnov|Poříčí}} || 1 946 |- | style=text-align:left; | {{ikkjeraud|Starý Rokytník}} || 375 |- | style=text-align:left; | {{ikkjeraud|Střítež i Trutnov|Střítež}} || 98 |- | style=text-align:left; | {{ikkjeraud|Studenec i Trutnov|Studenec}} || 84 |- | style=text-align:left; | {{ikkjeraud|Volanov}} || 546 |- | style=text-align:left; | {{ikkjeraud|Voletiny}} || 403 |- ! Trutnov kommune !style=text-align:right; | 14 950 |- |} ==Merknader== {{merknadar}} == Kjelder == <references> <ref name="128/2000">{{cite web |title=Zákon č. 128/2000 Sb.: Zákon o obcích (obecní zřízení)) («Lov av 15.05.2000 om kommunar (kommunal organisering)») |url=https://www.zakonyprolidi.cz/cs/2000-128 |website=zakonyprolidi.cz |language=cs |access-date=2026-08-22 }}</ref> <ref name="320/2002">{{cite web |title=Zákon č. 320/2002 Sb.: Zákon o změně a zrušení některých zákonů v souvislosti s ukončením činnosti okresních úřadů («Lov av 18.07.2002 om endring og oppheving av visse lover i samband med opphøyr av verksemda til distriktsstyremaktene») |url=https://www.zakonyprolidi.cz/cs/2002-320 |website=zakonyprolidi.cz |language=cs |access-date=2026-08-22 }}</ref> <ref name ="Areal">{{Kjelde www |url=https://data.csu.gov.cz/datastat/data/VYBER/RSO03K?vSet=4&vSel=1 |tittel=Druhy pozemků, katastrální výměry - územní srovnání |vitja=2026-08-27 |utgjevar=Český statistický úřad}} </ref> <ref name ="Historisk folketal">{{Kjelde www |url=https://csu.gov.cz/docs/107508/97414e04-ff75-c50c-5aa9-6c64223300bc/13008415.xlsx?version=1.0 |tittel= Retrospektivní přehled o počtu obyvatel a domů v letech 1869 - 2011 v krajích a okresech |vitja=2026-08-27 |utgjevar=Český statistický úřad}} </ref> <ref name ="Folketal2021">{{Kjelde www |url=https://scitani.gov.cz/vysledky |tittel= Sčítání: Výsledky |vitja=2026-08-27 |utgjevar=Český statistický úřad}} </ref> </references> == Bakgrunnsstoff == {{commonskat}} *{{offisiell nettstad}} {{Autoritetsdata}} [[Kategori:Kommunar med utvida fullmakter i Hradec Králové kraj|Trutnov]] [[Kategori:Kommunar i Trutnov okres|Trutnov]] [[Kategori:Byar i Hradec Králové kraj|Trutnov]] 3hmo31r5pehf2ux5s9ev9b0rssmwrzs 3675091 3675005 2026-09-27T20:23:51Z TU-nor 12071 3675091 wikitext text/x-wiki {{geoboks|kommune | andre namn = | bilete = Trutnov, Krakonošovo náměstí.jpg | bilettekst = Rådhusplassen i Trutnov | kart = | karttekst = | flagg = Flag of Trutnov.svg | symbol = Trutnov CoA CZ old.svg | land = Tsjekkia | regiontype = [[Regionar i Tsjekkia|Kraj]] | region = [[Hradec Králové kraj|Hradec Králové]] | fylketype = [[Distrikt i Tsjekkia|Okres]] | fylke = [[Trutnov okres|Trutnov]] | arealtype = Areal [[Administrative område til kommunar med utvida fullmakter i Tsjekkia|SO]] | areal =595,45<ref name="Areal"/> | folketaltype = Folketal [[Administrative område til kommunar med utvida fullmakter i Tsjekkia|SO]] | folketal = 60863 | folketal1type = kommune | folketal1 = 29054 | folketal_by = 16474 | folketal_i_år = 2021<ref name="Folketal2021"/> }} '''Trutnov'''{{mrk|[[tysk]] ''Trautenau''}} er ein by og ein [[Kommunar i Tsjekkia|kommune]] med utvida fullmakter i [[Distrikt i Tsjekkia|distriktet]] [[Trutnov okres]] i [[Regionar i Tsjekkia|regionen]] [[Hradec Králové kraj]] i [[Tsjekkia]]. == Administrativ inndeling == {{stack|[[Fil:ORP Trutnov.png|mini|250px|Det administrative området til Trutnov innanfor regionen [[Hradec Králové kraj]]]]}} Då distrikta vart avvikla som administrative einingar i 2003,<ref name="320/2002"/> vart det administrative ansvaret til distrikta ført over til [[Administrative område til kommunar med utvida fullmakter i Tsjekkia|administrative område til kommunar med utvida fullmakter]] (tsjekkisk ''správní obvody obcí s rozšířenou působností'', forkorta ''SO ORP'').<ref name ="128/2000"/> Trutnov er ein slik by med utvida fullmakter. ===Kommunar=== Det administrative området til Trutnov omfattar 31 [[Kommunar i Tsjekkia|kommunar]]. Av desse er 8 byar (tsjekkisk ''město'') og ein marknadsby (tsjekkisk ''městys''). Bykommunar er utheva med halvfeit skrift og marknadsbyar med kursiv skrift. {{Columns-list|colwidth=20em| * [[Batňovice]] * [[Bernartice i Trutnov|Bernartice]] * [[Chotěvice]] * [[Chvaleč]] * [[Dolní Olešnice]] * [[Hajnice]] * [[Havlovice]] * [[Horní Maršov]] * [[Horní Olešnice]] * '''[[Janské Lázně]]''' * [[Jívka]] * [[Královec]] * [[Lampertice]] * [[Libňatov]] * [[Malá Úpa]] * [[Malé Svatoňovice]] * [[Maršov u Úpice]] * ''[[Mladé Buky]]'' * '''[[Pec pod Sněžkou]]''' * '''[[Pilníkov]]''' * [[Radvanice]] * '''[[Rtyně v Podkrkonoší]]''' * [[Staré Buky]] * [[Suchovršice]] * '''[[Svoboda nad Úpou]]''' * '''[[Trutnov]]''' * '''[[Úpice]]''' * [[Velké Svatoňovice]] * [[Vlčice i Trutnov|Vlčice]] * '''[[Žacléř]]''' * [[Zlatá Olešnice i Trutnov|Zlatá Olešnice]] }} ==Folketal== Folketalet i det administrative området i dei siste folketeljingane: {| class="wikitable"; style=text-align:right; |- ! !! Folketal 2001<ref name ="Historisk folketal"/> !! Folketal 2011<ref name ="Historisk folketal"/> !! Folketal 2021<ref name ="Folketal2021"/> |- | style=text-align:left; | Trutnov SO || 65 172 || 63 379 || 60 863 |- |} ===Kommunar=== Dei største kommunane i det administrative området: {| class="wikitable"; style=text-align:right; ! Kommune !! Folketal 2021<ref name="Folketal2021"/> |- | style=text-align:left; | '''Trutnov''' || 29 054 |- | style=text-align:left; | [[Úpice]] || 5 338 |- | style=text-align:left; | [[Žacléř]] || 2 893 |- | style=text-align:left; | [[Rtyně v Podkrkonoší]] || 2 876 |- | style=text-align:left; | [[Mladé Buky]] || 2 228 |- | style=text-align:left; | [[Svoboda nad Úpou]] || 1 937 |- | style=text-align:left; | {{ikkjeraud|Malé Svatoňovice}} || 1 676 |- | style=text-align:left; | {{ikkjeraud|Velké Svatoňovice}} || 1 219 |- | style=text-align:left; | [[Pilníkov]] || 1 182 |- | style=text-align:left; | {{ikkjeraud|Hajnice}} || 1 018 |- | style=text-align:left; | ... || |- | style=text-align:left; | [[Pec pod Sněžkou]] || 660 |- | style=text-align:left; | [[Janské Lázně]] || 656 |} ===Byar og tettstader=== Dei største tettstadene i det administrative området: {| class="wikitable"; style=text-align:right; ! Tettstad !! Folketal 2021<ref name="Folketal2021"/> |- | style=text-align:left; | '''Trutnov''' || 16 474 |- | style=text-align:left; | [[Horní Staré Město]]{{mrk|name=a|busetnad i kommunen Trutnov}} || 7 312 |- | style=text-align:left; | [[Úpice]] || 4 992 |- | style=text-align:left; | [[Rtyně v Podkrkonoší]] || 2 876 |- | style=text-align:left; | [[Žacléř]] || 2 649 |- | style=text-align:left; | {{ikkjeraud|Poříčí i Trutnov|Poříčí}}{{mrk|name=a}} || 1 946 |- | style=text-align:left; | [[Svoboda nad Úpou]] || 1 937 |- | style=text-align:left; | [[Mladé Buky]] || 1 756 |- | style=text-align:left; | {{ikkjeraud|Malé Svatoňovice}} || 1 197 |- | style=text-align:left; | [[Pilníkov]] || 1 182 |- |} ===Bydelar i Trutnov=== [[Fil:TU Trutnov.png|mini|250px|Bydelane i Trutnov]] Bydelane og tettstadene i Trutnov: {| class="wikitable"; style=text-align:right; ! Bydel/tettstad !! Folketal 2021<ref name="Folketal2021"/> |- | style=text-align:left; | Dolní Předměstí || 2 491 |- | style=text-align:left; | Horní Předměstí || 3 936 |- | style=text-align:left; | Kryblice || 2 945 |- | style=text-align:left; | Střední Předměstí || 5 915 |- | style=text-align:left; | Vnitřní Město || 1 187 |- ! Trutnov by ! style=text-align:right; | 16 474 |- | style=text-align:left; | {{ikkjeraud|Adamov i Trutnov|Adamov}}{{mrk|inngår i {{ikkjeraud|Bohuslavice}}}} || 74 |- | style=text-align:left; | {{ikkjeraud|Babí}} || 124 |- | style=text-align:left; | {{ikkjeraud|Bohuslavice i Trutnov|Bohuslavice}} || 122 |- | style=text-align:left; | {{ikkjeraud|Bojiště}} || 288 |- | style=text-align:left; | {{ikkjeraud|Dolní Staré Město}} || 566 |- | style=text-align:left; | [[Horní Staré Město]] || 7 312 |- | style=text-align:left; | {{ikkjeraud|Lhota i Trutnov|Lhota}} || 155 |- | style=text-align:left; | {{ikkjeraud|Libeč}} || 303 |- | style=text-align:left; | {{ikkjeraud|Nový Rokytník}}{{mrk|inngår med delar i {{ikkjeraud|Bojiště}}, {{ikkjeraud|Starý Rokytník}} og {{ikkjeraud|Střítež i Trutnov|Střítež}}}} || 53 |- | style=text-align:left; | {{ikkjeraud|Oblanov}} || 131 |- | style=text-align:left; | {{ikkjeraud|Poříčí i Trutnov|Poříčí}} || 1 946 |- | style=text-align:left; | {{ikkjeraud|Starý Rokytník}} || 375 |- | style=text-align:left; | {{ikkjeraud|Střítež i Trutnov|Střítež}} || 98 |- | style=text-align:left; | {{ikkjeraud|Studenec i Trutnov|Studenec}} || 84 |- | style=text-align:left; | {{ikkjeraud|Volanov}} || 546 |- | style=text-align:left; | {{ikkjeraud|Voletiny}} || 403 |- ! Trutnov kommune !style=text-align:right; | 14 950 |- |} ==Merknader== {{merknadar}} == Kjelder == <references> <ref name="128/2000">{{cite web |title=Zákon č. 128/2000 Sb.: Zákon o obcích (obecní zřízení)) («Lov av 15.05.2000 om kommunar (kommunal organisering)») |url=https://www.zakonyprolidi.cz/cs/2000-128 |website=zakonyprolidi.cz |language=cs |access-date=2026-08-22 }}</ref> <ref name="320/2002">{{cite web |title=Zákon č. 320/2002 Sb.: Zákon o změně a zrušení některých zákonů v souvislosti s ukončením činnosti okresních úřadů («Lov av 18.07.2002 om endring og oppheving av visse lover i samband med opphøyr av verksemda til distriktsstyremaktene») |url=https://www.zakonyprolidi.cz/cs/2002-320 |website=zakonyprolidi.cz |language=cs |access-date=2026-08-22 }}</ref> <ref name ="Areal">{{Kjelde www |url=https://data.csu.gov.cz/datastat/data/VYBER/RSO03K?vSet=4&vSel=1 |tittel=Druhy pozemků, katastrální výměry - územní srovnání |vitja=2026-08-27 |utgjevar=Český statistický úřad}} </ref> <ref name ="Historisk folketal">{{Kjelde www |url=https://csu.gov.cz/docs/107508/97414e04-ff75-c50c-5aa9-6c64223300bc/13008415.xlsx?version=1.0 |tittel= Retrospektivní přehled o počtu obyvatel a domů v letech 1869 - 2011 v krajích a okresech |vitja=2026-08-27 |utgjevar=Český statistický úřad}} </ref> <ref name ="Folketal2021">{{Kjelde www |url=https://scitani.gov.cz/vysledky |tittel= Sčítání: Výsledky |vitja=2026-08-27 |utgjevar=Český statistický úřad}} </ref> </references> == Bakgrunnsstoff == {{commonskat}} *{{offisiell nettstad}} {{Autoritetsdata}} [[Kategori:Kommunar med utvida fullmakter i Hradec Králové kraj|Trutnov]] [[Kategori:Kommunar i Trutnov okres|Trutnov]] [[Kategori:Byar i Hradec Králové kraj|Trutnov]] nxfskn7tyr2napv4i1kdgnvgpxccrn0 0 434356 3675030 3674175 2026-09-27T15:51:36Z TU-nor 12071 3675030 wikitext text/x-wiki '''Kněžice''' kan vise til: * [[Kněžice i Chrudim]], ein kommune i [[Chrudim]] i distriktet Chrudim okres i regionen Pardubice kraj i Tsjekkia * [[Kněžice i Jihlava]], ein kommune i [[Jihlava]] i distriktet Jihlava okres i regionen Vysočina kraj i Tsjekkia * [[Kněžice i Nymburk]], ein kommune i [[Poděbrady]] i distriktet Nymburk okres i regionen Sentral-Böhmen i Tsjekkia * [[Kněžice i Podbořany]], ein busetnad i kommunen [[Podbořany]] i distriktet Louny okres i regionen Ústí nad Labem kraj i Tsjekkia {{fleirtyding}} l605ak2ipsad9wkuyl226t2ucfi83dt 0 434364 3675096 3674844 2026-09-27T20:52:11Z TU-nor 12071 3675096 wikitext text/x-wiki {{geoboks|kommune | andre namn = | bilete = Chrudim, Resselovo nám., severní strana (2018-07-01; 02).jpg | bilettekst = Det sentrale torget i Chrudim | kart = | karttekst = | flagg = Flag of Chrudim CZ.svg | symbol = Chrudim CoA CZ.svg | land = Tsjekkia | regiontype = [[Regionar i Tsjekkia|Kraj]] | region = [[Pardubice kraj|Pardubice]] | fylketype = [[Distrikt i Tsjekkia|Okres]] | fylke = [[Chrudim okres|Chrudim]] | arealtype = Areal [[Administrative område til kommunar med utvida fullmakter i Tsjekkia|SO]] | areal =746,24<ref name="Areal"/> | folketaltype = Folketal [[Administrative område til kommunar med utvida fullmakter i Tsjekkia|SO]] | folketal = 82337 | folketal1type = kommune | folketal1 = 22873 | folketal_by = 21768 | folketal_i_år = 2021<ref name="Folketal2021"/> }} '''Chrudim'''{{mrk|[[tysk]] tidlegare ''Crudim''}} er ein by og ein [[Kommunar i Tsjekkia|kommune]] med utvida fullmakter i [[Distrikt i Tsjekkia|distriktet]] [[Chrudim okres]] i [[Regionar i Tsjekkia|regionen]] [[Pardubice kraj]] i [[Tsjekkia]]. == Administrativ inndeling == {{stack|[[Fil:ORP Chrudim.png|mini|250px|Det administrative området til Chrudim innanfor regionen [[Pardubice kraj]]]]}} Då distrikta vart avvikla som administrative einingar i 2003,<ref name="320/2002"/> vart det administrative ansvaret til distrikta ført over til [[Administrative område til kommunar med utvida fullmakter i Tsjekkia|administrative område til kommunar med utvida fullmakter]] (tsjekkisk ''správní obvody obcí s rozšířenou působností'', forkorta ''SO ORP'').<ref name ="128/2000"/> Chrudim er ein slik by med utvida fullmakter. ===Storbyområde=== Som eit verktøy i økonomisk planlegging er det oppretta eit [[storbyområdet Hradec Králové–Pardubice|storbyområde]] for Hradec Králové, Pardubice og områda rundt.<ref name="agg"/> 18 kommunar frå det administrative området til Chrudim inngår i storbyområdet. Dei er merkte med * i lista nedanfor. I tillegg kjem 66 kommunar frå det administrative området til Hradec Králové, 49 kommunar frå det administrative området til Pardubice og 19 kommunar frå andre administrative område i regionen. ===Kommunar=== Det administrative området til Chrudim omfattar 86 [[Kommunar i Tsjekkia|kommunar]]. Av desse er 12 byar (tsjekkisk ''město'') og 3 marknadsbyar (tsjekkisk ''městys''). Bykommunar er utheva med halvfeit skrift og marknadsbyar med kursiv skrift. {{Columns-list|colwidth=20em| * [[Běstvina]] * [[Biskupice i Chrudim|Biskupice]] * [[Bítovany]] * ''[[Bojanov]]'' * [[Bor u Skutče]] * [[Bořice]] * [[Bousov]] * [[Bylany]]* * [[Čankovice]] * [[České Lhotice]] * '''[[Chrast]]''' * ''[[Chroustovice]]'' * '''[[Chrudim]]'''* * [[Ctětín]] * [[Dolní Bezděkov]] * [[Dřenice]]* * [[Dvakačovice]] * '''[[Heřmanův Městec]]'''* * [[Hluboká i Chrudim|Hluboká]] * [[Hodonín i Chrudim|Hodonín]] * [[Honbice]]* * [[Horka i Chrudim|Horka]] * [[Horní Bradlo]] * [[Hošťalovice]] * '''[[Hrochův Týnec]]''' * [[Hroubovice]] * [[Jenišovice i Chrudim|Jenišovice]] * [[Klešice]]* * [[Kněžice i Chrudim|Kněžice]] * [[Kočí]]* * [[Kostelec u Heřmanova Městce]] * [[Krásné i Chrudim|Krásné]] * [[Křižanovice]] * [[Lány i Chrudim|Lány]]* * [[Leštinka]] * [[Libkov i Chrudim|Libkov]] * [[Liboměřice]] * [[Licibořice]] * [[Lipovec i Chrudim|Lipovec]] * [[Lozice]] * [[Lukavice i Chrudim|Lukavice]] * '''[[Luže]]''' * [[Míčov-Sušice]] * [[Mladoňovice]] * [[Morašice i Chrudim|Morašice]]* * [[Mrákotín i Chrudim|Mrákotín]] * [[Nabočany]]* * [[Načešice]]* * '''[[Nasavrky i Chrudim|Nasavrky]]''' * [[Orel i Chrudim|Orel]]* * [[Ostrov i Chrudim|Ostrov]] * [[Perálec]] * [[Podhořany u Ronova]] * [[Prachovice]] * [[Předhradí i Chrudim|Předhradí]] * [[Přestavlky i Chrudim|Přestavlky]] * '''[[Proseč]]''' * [[Prosetín]] * [[Rabštejnská Lhota]] * [[Řestoky]] * '''[[Ronov nad Doubravou]]''' * [[Rosice i Chrudim|Rosice]] * [[Rozhovice]]* * '''[[Seč i Chrudim|Seč]]''' * '''[[Skuteč]]''' * '''[[Slatiňany]]'''* * [[Smrček]] * [[Sobětuchy]]* * [[Stolany]] * [[Střemošice]] * [[Svídnice i Chrudim|Svídnice]] * '''[[Třemošnice]]''' * [[Třibřichy]]* * [[Trojovice]] * [[Tuněchody]]* * [[Úherčice]] * [[Úhřetice]]* * [[Vápenný Podol]] * [[Vejvanovice]] * [[Vrbatův Kostelec]] * [[Vyžice]] * [[Zaječice]] * [[Zájezdec]] * [[Zderaz]] * [[Žlebské Chvalovice]] * ''[[Žumberk]]'' }} ==Folketal== Folketalet i det administrative området i dei siste folketeljingane: {| class="wikitable"; style=text-align:right; |- ! !! Folketal 2001<ref name ="Historisk folketal"/> !! Folketal 2011<ref name ="Historisk folketal"/> !! Folketal 2021<ref name ="Folketal2021"/> |- | style=text-align:left; | Chrudim SO || 82 110 || 82 143 || 82 337 |- |} ===Kommunar=== Dei største kommunane i det administrative området: {| class="wikitable"; style=text-align:right; ! Kommune !! Folketal 2021<ref name="Folketal2021"/> |- | style=text-align:left; | '''Chrudim''' || 22 873 |- | style=text-align:left; | [[Skuteč]] || 5 036 |- | style=text-align:left; | [[Heřmanův Městec]] || 4 769 |- | style=text-align:left; | [[Slatiňany]] || 3 969 |- | style=text-align:left; | [[Chrast]] || 3 094 |- | style=text-align:left; | [[Třemošnice]] || 2 904 |- | style=text-align:left; | [[Luže]] || 2 624 |- | style=text-align:left; | [[Proseč]] || 1 992 |- | style=text-align:left; | [[Hrochův Týnec]] || 1 973 |- | style=text-align:left; | [[Seč i Chrudim|Seč]] || 1 895 |- | style=text-align:left; | [[Ronov nad Doubravou]] || 1 631 |- | style=text-align:left; | [[Nasavrky i Chrudim|Nasavrky]] || 1 626 |- | style=text-align:left; | {{ikkjeraud|Prachovice}} || 1 367 |- | style=text-align:left; | {{ikkjeraud|Rosice i Chrudim|Rosice}} || 1 324 |- | style=text-align:left; | {{ikkjeraud|Chroustovice}} || 1 193 |- | style=text-align:left; | {{ikkjeraud|Zaječice}} || 1 025 |- | style=text-align:left; | {{ikkjeraud|Sobětuchy}} || 1 023 |} ===Byar og tettstader=== Dei største tettstadene i det administrative området: {| class="wikitable"; style=text-align:right; ! Tettstad !! Folketal 2021<ref name="Folketal2021"/> |- | style=text-align:left; | '''Chrudim''' || 21 768 |- | style=text-align:left; | [[Heřmanův Městec]] || 4 290 |- | style=text-align:left; | [[Skuteč]] || 3 732 |- | style=text-align:left; | [[Slatiňany]] || 3 037 |- | style=text-align:left; | [[Třemošnice]] || 2 491 |- | style=text-align:left; | [[Chrast]] || 2 460 |- | style=text-align:left; | [[Hrochův Týnec]] || 1 580 |- | style=text-align:left; | [[Luže]] || 1 449 |- | style=text-align:left; | [[Ronov nad Doubravou]] || 1 435 |- | style=text-align:left; | {{ikkjeraud|Prachovice}} || 1 367 |- | style=text-align:left; | [[Seč i Chrudim|Seč]] || 1 228 |- | style=text-align:left; | [[Nasavrky i Chrudim|Nasavrky]] || 1 202 |- | style=text-align:left; | [[Proseč]] || 1 029 |- | style=text-align:left; | {{ikkjeraud|Zaječice}} || 1 006 |- | style=text-align:left; | {{ikkjeraud|Rosice i Chrudim|Rosice}} || 955 |- |} ===Bydelar i Chrudim=== [[Fil:CR Chrudim.png|mini|250px|Bydelane i Chrudim]] Bydelane og tettstadene i Chrudim: {| class="wikitable"; style=text-align:right; ! Bydel/tettstad !! Folketal 2021<ref name="Folketal2021"/> |- | style=text-align:left; | Chrudim I || 693 |- | style=text-align:left; | Chrudim II || 5 200 |- | style=text-align:left; | Chrudim III || 6 571 |- | style=text-align:left; | Chrudim IV || 9 304 |- ! Chrudim by ! style=text-align:right; | 21 768 |- | style=text-align:left; | {{ikkjeraud|Medlešice}} || 601 |- | style=text-align:left; | {{ikkjeraud|Topol}} || 222 |- | style=text-align:left; | {{ikkjeraud|Vestec i Chrudim|Vestec}} || 110 |- | style=text-align:left; | {{ikkjeraud|Vlčnov}} || 172 |- ! Chrudim kommune !style=text-align:right; | 22 873 |- |} ==Merknader== {{merknadar}} == Kjelder == <references> <ref name="128/2000">{{cite web |title=Zákon č. 128/2000 Sb.: Zákon o obcích (obecní zřízení)) («Lov av 15.05.2000 om kommunar (kommunal organisering)») |url=https://www.zakonyprolidi.cz/cs/2000-128 |website=zakonyprolidi.cz |language=cs |access-date=2026-08-22 }}</ref> <ref name="320/2002">{{cite web |title=Zákon č. 320/2002 Sb.: Zákon o změně a zrušení některých zákonů v souvislosti s ukončením činnosti okresních úřadů («Lov av 18.07.2002 om endring og oppheving av visse lover i samband med opphøyr av verksemda til distriktsstyremaktene») |url=https://www.zakonyprolidi.cz/cs/2002-320 |website=zakonyprolidi.cz |language=cs |access-date=2026-08-22 }}</ref> <ref name ="Areal">{{Kjelde www |url=https://data.csu.gov.cz/datastat/data/VYBER/RSO03K?vSet=4&vSel=1 |tittel=Druhy pozemků, katastrální výměry - územní srovnání |vitja=2026-08-27 |utgjevar=Český statistický úřad}} </ref> <ref name ="Historisk folketal">{{Kjelde www |url=https://csu.gov.cz/docs/107508/97414e04-ff75-c50c-5aa9-6c64223300bc/13008415.xlsx?version=1.0 |tittel= Retrospektivní přehled o počtu obyvatel a domů v letech 1869 - 2011 v krajích a okresech |vitja=2026-08-27 |utgjevar=Český statistický úřad}} </ref> <ref name ="Folketal2021">{{Kjelde www |url=https://scitani.gov.cz/vysledky |tittel= Sčítání: Výsledky |vitja=2026-08-27 |utgjevar=Český statistický úřad}} </ref> <ref name="agg">{{Kjelde www |url=https://mmr.gov.cz/getmedia/420ae22b-fe35-4b75-88d0-5824612a4e85/PrF_200120_ZAVERECNY-DOKUMENT_FINAL_02042020.pdf.aspx?ext=.pdf |tittel= Vymezení území pro Integrované teritoriální investice (ITI) v ČR |vitja=2026-09-05 |utgjevar=EY Audit}} </ref> </references> == Bakgrunnsstoff == {{commonskat}} *{{offisiell nettstad}} {{Autoritetsdata}} [[Kategori:Kommunar med utvida fullmakter i Pardubice kraj|Chrudim]] [[Kategori:Kommunar i Chrudim okres|Chrudim]] [[Kategori:Byar i Pardubice kraj|Chrudim]] 37znayg9mo1fk5jge4lqbutpp3u16ti 0 434378 3675139 3674217 2026-09-28T08:54:43Z TU-nor 12071 3675139 wikitext text/x-wiki '''Studnice''' kan vise til: * [[Studnice i Chrudim]], ein kommune i [[Hlinsko]] i distriktet Chrudim okres i regionen Pardubice kraj i Tsjekkia * [[Studnice i Náchod]], ein kommune i [[Náchod]] i distriktet Náchod okres i regionen Hradec Králové kraj i Tsjekkia * [[Studnice i Telč]], ein busetnad i kommunen [[Telč]] i distriktet Jihlava okres i regionen Vysočina kraj i Tsjekkia {{fleirtyding}} avophhq6t8vgvxhqfv8es5vowoe0zu4 0 434450 3675061 3674585 2026-09-27T18:27:41Z TU-nor 12071 3675061 wikitext text/x-wiki '''Vysoká''' kan vise til: ===Fjell=== * [[Vysoká i Hostýnsko-vsetínská hornatina]], eit fjell i fjellkjeda [[Hostýnsko-vsetínská hornatina]] i Tsjekkia * [[Vysoká i Høge Tatra]], eit fjell i fjellkjeda [[Høge Tatra]] i Slovakia * [[Vysoká i Karpatane]], eit fjell i Dei vesle Karpatane i Slovakia ===Stader=== * [[Vysoká i Banská Štiavnica]], ein kommune i distriktet [[Banská Štiavnica okres]] i regionen Banská Bystrica kraj i Slovakia * [[Vysoká i Jihlavy]], ein busetnad i kommunen [[Jihlavy]] i distriktet Jihlava okres i regionen Vysočina kraj i Tsjekkia * [[Vysoká i Mělník]], ein kommune i [[Mělník]] i distriktet Mělník okres i regionen Sentral-Böhmen i Tsjekkia * [[Vysoká i Sabinov]], ein kommune i distriktet [[Sabinov okres]] i regionen Prešov kraj i Slovakia * [[Vysoká i Svitavy]], ein kommune i [[Moravská Třebová]] i distriktet Svitavy okres i regionen Pardubice kraj i Tsjekkia * [[Vysoká nad Kysucou]], ein kommune i distriktet Čadca i regionen Žilina kraj i Slovakia * [[Vysoká nad Labem]], ein kommune i [[Hradec Králové]] i distriktet Hradec Králové okres i regionen Hradec Králové kraj i Tsjekkia * [[Vysoká nad Uhom]], ein kommune i distriktet [[Michalovce okres]] i regionen Košice kraj i Slovakia * [[Vysoká pri Morave]], ein kommune i distriktet Malacky okres i regionen Bratislava kraj i Slovakia * [[Vysoká u Příbramě]], ein kommune i [[Příbram]] i distriktet Příbram okres i regionen Sentral-Böhmen i Tsjekkia * [[Vysoká Libyně]], ein kommune i [[Kralovice]] i distriktet Plzeň-sever okres i regionen Plzeň kraj i Tsjekkia * [[Vysoká Srbská]], ein kommune i [[Náchod]] i distriktet Náchod okres i regionen Hradec Králové kraj i Tsjekkia Sjå og [[Vysoká Pec]]. {{fleirtyding}} 3ft5rj4ualwtbt7vcvqtjr6a37e9nmt 0 434459 3675100 3674611 2026-09-27T21:42:05Z TU-nor 12071 3675100 wikitext text/x-wiki '''Radkov''' kan vise til: * [[Radkov i Jihlava]], ein kommune i [[Telč]] i distriktet Jihlava okres i regionen Vysočina kraj i Tsjekkia * [[Radkov i Svitavy]], ein kommune i [[Moravská Třebová]] i distriktet Svitavy okres i regionen Pardubice kraj i Tsjekkia * [[Radkov i Tábor]], ein kommune i [[Tábor]] i distriktet Tábor okres i regionen Sør-Böhmen i Tsjekkia {{fleirtyding}} 7q8ndn22mycugsg7543peufdj9cwrwo 0 434468 3675006 3674651 2026-09-27T14:55:22Z TU-nor 12071 3675006 wikitext text/x-wiki {{geoboks|kommune | andre namn = | bilete = 2012-08-27 13-18-28 Pentax JH.jpg | bilettekst = Det sentrale torget i Polička | kart = | karttekst = | flagg = Polička flag CZ.svg | symbol = Polička CoA CZ.svg | land = Tsjekkia | regiontype = [[Regionar i Tsjekkia|Kraj]] | region = [[Pardubice kraj|Pardubice]] | fylketype = [[Distrikt i Tsjekkia|Okres]] | fylke = [[Svitavy okres|Svitavy]] | arealtype = Areal [[Administrative område til kommunar med utvida fullmakter i Tsjekkia|SO]] | areal = 272,67<ref name="Areal"/> | areal1type = By | folketaltype = Folketal [[Administrative område til kommunar med utvida fullmakter i Tsjekkia|SO]] | folketal = 19080 | folketal1type = kommune | folketal1 = 8622 | folketal_by = 8094 | folketal_i_år = 2021<ref name="Folketal2021"/> }} '''Polička'''{{mrk|[[tysk]] ''Politschka''}} er ein by og ein [[Kommunar i Tsjekkia|kommune]] med utvida fullmakter i [[Distrikt i Tsjekkia|distriktet]] [[Svitavy okres]] i [[Regionar i Tsjekkia|regionen]] [[Pardubice kraj]] i [[Tsjekkia]]. == Administrativ inndeling == {{stack|[[Fil:ORP Polička.png|mini|250px|Det administrative området til Polička innanfor regionen [[Pardubice kraj]]]]}} Då distrikta vart avvikla som administrative einingar i 2003,<ref name="320/2002"/> vart det administrative ansvaret til distrikta ført over til [[Administrative område til kommunar med utvida fullmakter i Tsjekkia|administrative område til kommunar med utvida fullmakter]] (tsjekkisk ''správní obvody obcí s rozšířenou působností'', forkorta ''SO ORP'').<ref name ="128/2000"/> Polička er ein slik by med utvida fullmakter. ===Kommunar=== Det administrative området til Polička omfattar 20 [[Kommunar i Tsjekkia|kommunar]]. Av desse er 2 byar (tsjekkisk ''město'') og ein marknadsby (tsjekkisk ''městys''). Bykommunar er utheva med halvfeit skrift og marknadsbyar med kursiv skrift. {{Columns-list|colwidth=20em| * [[Borová i Svitavy|Borová]] * [[Březiny]] * '''[[Bystré i Svitavy|Bystré]]''' * [[Hartmanice i Svitavy|Hartmanice]] * [[Jedlová i Svitavy|Jedlová]] * [[Kamenec u Poličky]] * [[Korouhev]] * [[Květná]] * [[Nedvězí]] * [[Oldřiš]] * '''[[Polička]]''' * [[Pomezí i Svitavy|Pomezí]] * [[Pustá Kamenice]] * [[Pustá Rybná]] * [[Sádek i Svitavy|Sádek]] * [[Stašov i Svitavy|Stašov]] * ''[[Svojanov]]'' * [[Široký Důl]] * [[Telecí]] * [[Trpín]] }} ==Folketal== Folketalet i det administrative området i dei siste folketeljingane: {| class="wikitable"; style=text-align:right; |- ! !! Folketal 2001<ref name ="Historisk folketal"/> !! Folketal 2011<ref name ="Historisk folketal"/> !! Folketal 2021<ref name ="Folketal2021"/> |- | style=text-align:left; | Polička SO || 19 603 || 19 362 || 19 080 |- |} ===Kommunar=== Dei største kommunane i det administrative området: {| class="wikitable"; style=text-align:right; ! Kommune !! Folketal 2021<ref name="Folketal2021"/> |- | style=text-align:left; | '''Polička''' || 8 622 |- | style=text-align:left; | [[Bystré i Svitavy|Bystré]] || 1 463 |- | style=text-align:left; | {{ikkjeraud|Pomezí i Svitavy|Pomezí}} || 1 251 |- | style=text-align:left; | {{ikkjeraud|Jedlová i Svitavy|Jedlová}} || 1 020 |- | style=text-align:left; | {{ikkjeraud|Borová i Svitavy|Borová}} || 997 |- |} ===Byar og tettstader=== Dei største tettstadene i det administrative området: {| class="wikitable"; style=text-align:right; ! Tettstad !! Folketal 2021<ref name="Folketal2021"/> |- | style=text-align:left; | '''Polička''' || 8 622 |- | style=text-align:left; | [[Bystré i Svitavy|Bystré]] || 1 426 |- | style=text-align:left; | {{ikkjeraud|Pomezí i Svitavy|Pomezí}} || 1 251 |- | style=text-align:left; | {{ikkjeraud|Jedlová i Svitavy|Jedlová}} || 1 020 |- | style=text-align:left; | {{ikkjeraud|Borová i Svitavy|Borová}} || 997 |- |} ===Bydelar i Polička=== Bydelane og tettstadene i Polička: {| class="wikitable"; style=text-align:right; ! Bydel/tettstad !! Folketal 2021<ref name="Folketal2021"/> |- | style=text-align:left; | Polička-Město || 568 |- | style=text-align:left; | Dolní Předměstí || 1 916 |- | style=text-align:left; | Horní Předměstí || 5 610 |- ! Polička by ! style=text-align:right; | 8 094 |- | style=text-align:left; | {{ikkjeraud|Lezník}} || 215 |- | style=text-align:left; | {{ikkjeraud|Modřec}} || 137 |- | style=text-align:left; | {{ikkjeraud|Střítež i Polička|Střítež}} || 176 |- ! Polička kommune ! style=text-align:right; | 8 622 |- |} ==Merknader== {{merknadar}} ==Kjelder== <references> <ref name="128/2000">{{cite web |title=Zákon č. 128/2000 Sb.: Zákon o obcích (obecní zřízení)) («Lov av 15.05.2000 om kommunar (kommunal organisering)») |url=https://www.zakonyprolidi.cz/cs/2000-128 |website=zakonyprolidi.cz |language=cs |access-date=2026-08-22 }}</ref> <ref name="320/2002">{{cite web |title=Zákon č. 320/2002 Sb.: Zákon o změně a zrušení některých zákonů v souvislosti s ukončením činnosti okresních úřadů («Lov av 18.07.2002 om endring og oppheving av visse lover i samband med opphøyr av verksemda til distriktsstyremaktene») |url=https://www.zakonyprolidi.cz/cs/2002-320 |website=zakonyprolidi.cz |language=cs |access-date=2026-08-22 }}</ref> <ref name ="Areal">{{Kjelde www |url=https://data.csu.gov.cz/datastat/data/VYBER/RSO03K?vSet=4&vSel=1 |tittel=Druhy pozemků, katastrální výměry - územní srovnání |vitja=2026-08-27 |utgjevar=Český statistický úřad}} </ref> <ref name ="Historisk folketal">{{Kjelde www |url=https://csu.gov.cz/docs/107508/97414e04-ff75-c50c-5aa9-6c64223300bc/13008415.xlsx?version=1.0 |tittel= Retrospektivní přehled o počtu obyvatel a domů v letech 1869 - 2011 v krajích a okresech |vitja=2026-08-27 |utgjevar=Český statistický úřad}} </ref> <ref name ="Folketal2021">{{Kjelde www |url=https://scitani.gov.cz/vysledky |tittel= Sčítání: Výsledky |vitja=2026-08-27 |utgjevar=Český statistický úřad}} </ref> </references> ==Bakgrunnsstoff== {{commonskat}} * {{Offisiell nettstad}} {{Autoritetsdata}} [[Kategori:Kommunar med utvida fullmakter i Pardubice kraj|Policka]] [[Kategori:Kommunar i Svitavy okres|Policka]] [[Kategori:Byar i Pardubice kraj|Policka]] dp1lk0uq4mjc53d5ci7xdoy0ng0ub2w 0 434488 3675128 3674921 2026-09-28T07:39:19Z Migne 2086 /* 1500 m */ 3675128 wikitext text/x-wiki [[Fil:Speed skating pictogram.svg|mini|]] '''Skøyteløpa under vinter-OL 2026''' i [[Milano]] vart avvikla på ein innandørs skeisebane i kommunen [[Rho i Italia|Rho]]. Arrangementet omfatta tolv individuelle tevlingar og to i lagtempo, likt fordelt på menn og kvinner. Tevlingane vart avvikla i dagane frå laurdag 7. til laurdag 21. februar 2026. [[Jordan Stoltz]] frå [[USA]] og [[Francesca Lollobrigida]] frå [[Italia]] vann kvar sine to gullmedaljar. Norske [[Sander Eitrem]] vart olympisk meister på 5&nbsp;000 meter, medan landskvinna [[Ragne Wiklund]] sikra seg to sølvmedaljar og ein bronsemedalje. === 500 meter === {| class="wikitable" style="color:black; background-color:#FFFFFF; width: 450px;" |- style="color:black; background-color:#EFEFEF; text-align:left;" ! width="10%" | Plass ! width="44%" | Utøvar ! width="30%" | Land ! width="16%" | Tid |- align="center" valign="top" style="color:black; background-color:#F7F6A8;" ! style="text-align:center;" | [[Fil:Gold medal with cup.svg|20px|Gull]] | align=left| [[Jordan Stoltz]] | align="left"| {{flagg|USA|lenke}} | align=left| 33,77 |- style="color:black; background-color:#DCE5E5;" ! style="text-align:center;" | [[Fil:Silver medal with cup.svg|20px|Sølv]] | align=left| Jenning de Boo | align="left"| {{flagg|Nederland|lenke}} | align=left| 33,88 |- style="color:black; background-color:#FFDAB9;" ! style="text-align:center;" | [[Fil:Bronze medal with cup.svg|20px|Bronse]] | align=left| Laurent Dubreuil | align="left"| {{flagg|Canada|lenke}} | align=left| 34,26 |- style="color:black; background-color:#FFFFFF;" ! style="text-align:center;" | 4. | align=left| Damian Żurek | align="left" | {{flagg|Polen}} | align=left| 34,35 |- style="color:black; background-color:#FFFFFF;" ! style="text-align:center;" | 5. | align=left| Piotr Michalski | align="left" | {{flagg|Polen}} | align=left| 34,461 |- style="color:black; background-color:#FFFFFF;" ! style="text-align:center;" | 6. | align=left| [[Tatsuya Shinhama]] | align="left"| {{flagg|Japan}} | align=left| 34,466 |- style="color:black; background-color:#FFFFFF;" ! style="text-align:center;" | 7. | align=left| [[Gao Tingyu]] | align="left"| {{flagg|Kina|lenke}} | align=left| 34,47 |- style="color:black; background-color:#FFFFFF;" ! style="text-align:center;" | 8. | align=left| Marek Kania | align="left" | {{flagg|Polen}} | align=left| 34,48 |- style="color:black; background-color:#FFFFFF;" ! style="text-align:center;" | 9. | align=left| Jevgenij Kosjkin | align="left"| {{flagg|Kasakhstan|lenke}} | align=left| 34,56 |- style="color:black; background-color:#FFFFFF;" ! style="text-align:center;" | 10. | align=left| Wataru Morishige | align="left"| {{flagg|Japan|lenke}} | align=left| 34,62 |- style="color:black; background-color:#FFFFFF;" ! style="text-align:center;" | 11. | align=left| Xue Zhiwen | align="left" | {{flagg|Kina|lenke}} | align=left| 34,66 |- style="color:black; background-color:#FFFFFF;" ! style="text-align:center;" | 12. | align=left| Kim Jun-ho | align="left"| {{flagg|Sør-Korea|lenke}} | align=left| 34,68 |- style="color:black; background-color:#FFFFFF;" ! style="text-align:center;" | 13. | align=left| Bjørn Magnussen | align="left"| {{flagg|Noreg|lenke}} | align=left| 34,72 |} </div> Dato: 18. februar {{clear}} === 1000 m === <div style="float:left; text-align:left; padding-right:15px;"> {| class="wikitable" style="color:black; background-color:#FFFFFF; width: 450px;" |- style="color:black; background-color:#EFEFEF; text-align:left;" ! width="10%" | Plass ! width="45%" | Utøvar ! width="29%" | Land ! width="16%" | Tid |- align="center" valign="top" style="color:black; background-color:#F7F6A8;" ! style="text-align:center;" | [[Fil:Gold medal with cup.svg|20px|Gull]] | align=left| [[Jordan Stoltz]] | align="left"| {{flagg|USA|lenke}} | align=left| 1.06,28 |- style="color:black; background-color:#DCE5E5;" ! style="text-align:center;" | [[Fil:Silver medal with cup.svg|20px|Sølv]] | align=left| Jenning de Boo | align="left"| {{flagg|Nederland|lenke}} | align=left| 1.06,78 |- style="color:black; background-color:#FFDAB9;" ! style="text-align:center;" | [[Fil:Bronze medal with cup.svg|20px|Bronse]] | align=left| [[Ning Zhongyan]] | align="left"| {{flagg|Kina|lenke}} | align=left| 1.07,34 |- style="color:black; background-color:#FFFFFF;" ! style="text-align:center;" | 4. | align=left| Damian Żurek | align="left" | {{flagg|Polen}} | align=left| 1.07,41 |- style="color:black; background-color:#FFFFFF;" ! style="text-align:center;" | 5. | align=left| Joep Wennemars | align="left"| {{flagg|Nederland|lenke}} | align=left| 1.07,58 |- style="color:black; background-color:#FFFFFF;" ! style="text-align:center;" | 6. | align=left| [[Kjeld Nuis]] | align="left"| {{flagg|Nederland|lenke}} | align=left| 1.07,65 |- style="color:black; background-color:#FFFFFF;" ! style="text-align:center;" | 7. | align=left| Daniele Di Stefano | align="left"| {{flagg|Italia|lenke}} | align=left| 1.08,17 |- style="color:black; background-color:#FFFFFF;" ! style="text-align:center;" | 8. | align=left| Laurent Dubreuil | align="left"| {{flagg|Canada|lenke}} | align=left| 1.08,21 |- style="color:black; background-color:#FFFFFF;" ! style="text-align:center;" | 9. | align=left| Conor McDermott-Mustowy | align="left"| {{flagg|USA|lenke}} | align=left| 1.08,48 |- style="color:black; background-color:#FFFFFF;" ! style="text-align:center;" | 10. | align=left| Koo Kyung-min | align="left"| {{flagg|Sør-Korea|lenke}} | align=left| 1.08,53 |} </div> Dato: 18. februar {{clear}} === 1500 m === <div style="float:left; text-align:left; padding-right:15px;"> {| class="wikitable" style="color:black; background-color:#FFFFFF; width: 450px;" |- style="color:black; background-color:#EFEFEF; text-align:left;" ! width="10%" | Plass ! width="40%" | Utøvar ! width="35%" | Land ! width="15%" | Tid |- align="center" valign="top" style="color:black; background-color:#F7F6A8;" ! style="text-align:center;" | [[Fil:Gold medal with cup.svg|20px|Gull]] | align=left| [[Ning Zhongyan]] | align="left"| {{flagg|Kina|lenke}} | align=left| 1.41,98 |- style="color:black; background-color:#DCE5E5;" ! style="text-align:center;" | [[Fil:Silver medal with cup.svg|20px|Sølv]] | align=left| [[Jordan Stoltz]] | align="left"| {{flagg|USA|lenke}} | align=left| 1.42,75 |- style="color:black; background-color:#FFDAB9;" ! style="text-align:center;" | [[Fil:Bronze medal with cup.svg|20px|Bronse]] | align=left| [[Kjeld Nuis]] | align="left"| {{flagg|Nederland|lenke}} | align=left| 1.42,82 |- style="color:black; background-color:#FFFFFF;" ! style="text-align:center;" | 4. | align=left| Joep Wennemars | align="left"| {{flagg|Nederland|lenke}} | align=left| 1.43,05 |- style="color:black; background-color:#FFFFFF;" ! style="text-align:center;" | 5. | align=left| [[Peder Kongshaug]] | align="left"| {{flagg|Noreg|lenke}} | align=left| 1.43,41 |- style="color:black; background-color:#FFFFFF;" ! style="text-align:center;" | 6. | align=left| Daniele Di Stefano | align="left"| {{flagg|Italia|lenke}} | align=left| 1.43,93 |- style="color:black; background-color:#FFFFFF;" ! style="text-align:center;" | 7. | align=left| Kim Min-seok | align="left"| {{flagg|Ungarn|lenke}} | align=left| 1.45,13 |- style="color:black; background-color:#FFFFFF;" ! style="text-align:center;" | 8. | align=left| Gabriel Odor | align="left"| {{flagg|Austerrike|lenke}} | align=left| 1.45,18 |- style="color:black; background-color:#FFFFFF;" ! style="text-align:center;" | 9. | align=left| [[Sander Eitrem]] | align="left"| {{flagg|Noreg|lenke}} | align=left| 1.45,36 |- style="color:black; background-color:#FFFFFF;" ! style="text-align:center;" | 10. | align=left| Vladimir Semirunniy | align="left"| {{flagg|Polen|lenke}} | align=left| 1.45,37 |} </div> Dato: 8. februar {{clear}} === 5&nbsp;000 m === <div style="float:left; text-align:left; padding-right:15px;"> {| class="wikitable" style="color:black; background-color:#FFFFFF; width: 450px;" |- style="color:black; background-color:#EFEFEF; text-align:left;" ! width="10%" | Plass ! width="40%" | Utøvar ! width="35%" | Land ! width="15%" | Tid |- align="center" valign="top" style="color:black; background-color:#F7F6A8;" ! style="text-align:center;" | [[Fil:Gold medal with cup.svg|20px|Gull]] | align=left| [[Sander Eitrem]] | align="left"| {{flagg|Noreg|lenke}} | align=left| 6.03,9 |- style="color:black; background-color:#DCE5E5;" ! style="text-align:center;" | [[Fil:Silver medal with cup.svg|20px|Sølv]] | align=left| Metoděj Jílek | align="left"| {{flagg|Tsjekkia|lenke}} | align=left| 6.06,4 |- style="color:black; background-color:#FFDAB9;" ! style="text-align:center;" | [[Fil:Bronze medal with cup.svg|20px|Bronse]] | align=left| Riccardo Lorello | align="left"| {{flagg|Italia|lenke}} | align=left| 6.09,2 |- style="color:black; background-color:#FFFFFF;" ! style="text-align:center;" | 4. | align=left| Davide Ghiotto | align="left"| {{flagg|Italia|lenke}} | align=left| 6.09,5 |- style="color:black; background-color:#FFFFFF;" ! style="text-align:center;" | 5. | align=left| Timothy Loubineaud | align="left"| {{flagg|USA|lenke}} | align=left| 6.11,1 |- style="color:black; background-color:#FFFFFF;" ! style="text-align:center;" | 6. | align=left| [[Peder Kongshaug]] | align="left"| {{flagg|Noreg|lenke}} | align=left| 6.11,3 |- style="color:black; background-color:#FFFFFF;" ! style="text-align:center;" | 7. | align=left| Chris Huizinga | align="left"| {{flagg|Nederland|lenke}} | align=left| 6.11,5 |- style="color:black; background-color:#FFFFFF;" ! style="text-align:center;" | 8. | align=left| Casey Dawson | align="left"| {{flagg|USA|lenke}} | align=left| 6.11,8 |- style="color:black; background-color:#FFFFFF;" ! style="text-align:center;" | 9. | align=left| Stijn van de Bunt | align="left"| {{flagg|Nederland|lenke}} | align=left| 6.12,9 |- style="color:black; background-color:#FFFFFF;" ! style="text-align:center;" | 10. | align=left| Gabriel Groß | align="left"| {{flagg|Tyskland|lenke}} | align=left| 6.14,4 |} </div> Dato: 6. februar {{clear}} 5djy4c140f1frz0td8gypzwm9nas31l 3675130 3675128 2026-09-28T07:47:03Z Migne 2086 3675130 wikitext text/x-wiki [[Fil:Speed skating pictogram.svg|mini|]] '''Skøyteløpa under vinter-OL 2026''' i [[Milano]] vart avvikla på ein innandørs skeisebane i kommunen [[Rho i Italia|Rho]]. Arrangementet omfatta tolv individuelle tevlingar og to i lagtempo, likt fordelt på menn og kvinner. Tevlingane vart avvikla i dagane frå laurdag 7. til laurdag 21. februar 2026. [[Jordan Stoltz]] frå [[USA]] og [[Francesca Lollobrigida]] frå [[Italia]] vann kvar sine to gullmedaljar. Norske [[Sander Eitrem]] vart olympisk meister på 5&nbsp;000 meter, medan landskvinna [[Ragne Wiklund]] sikra seg to sølvmedaljar og ein bronsemedalje. === 500 meter === {| class="wikitable" style="color:black; background-color:#FFFFFF; width: 450px;" |- style="color:black; background-color:#EFEFEF; text-align:left;" ! width="10%" | Plass ! width="44%" | Utøvar ! width="30%" | Land ! width="16%" | Tid |- align="center" valign="top" style="color:black; background-color:#F7F6A8;" ! style="text-align:center;" | [[Fil:Gold medal with cup.svg|20px|Gull]] | align=left| [[Jordan Stoltz]] | align="left"| {{flagg|USA|lenke}} | align=left| 33,77 |- style="color:black; background-color:#DCE5E5;" ! style="text-align:center;" | [[Fil:Silver medal with cup.svg|20px|Sølv]] | align=left| Jenning de Boo | align="left"| {{flagg|Nederland|lenke}} | align=left| 33,88 |- style="color:black; background-color:#FFDAB9;" ! style="text-align:center;" | [[Fil:Bronze medal with cup.svg|20px|Bronse]] | align=left| Laurent Dubreuil | align="left"| {{flagg|Canada|lenke}} | align=left| 34,26 |- style="color:black; background-color:#FFFFFF;" ! style="text-align:center;" | 4. | align=left| Damian Żurek | align="left" | {{flagg|Polen}} | align=left| 34,35 |- style="color:black; background-color:#FFFFFF;" ! style="text-align:center;" | 5. | align=left| Piotr Michalski | align="left" | {{flagg|Polen}} | align=left| 34,461 |- style="color:black; background-color:#FFFFFF;" ! style="text-align:center;" | 6. | align=left| [[Tatsuya Shinhama]] | align="left"| {{flagg|Japan}} | align=left| 34,466 |- style="color:black; background-color:#FFFFFF;" ! style="text-align:center;" | 7. | align=left| [[Gao Tingyu]] | align="left"| {{flagg|Kina|lenke}} | align=left| 34,47 |- style="color:black; background-color:#FFFFFF;" ! style="text-align:center;" | 8. | align=left| Marek Kania | align="left" | {{flagg|Polen}} | align=left| 34,48 |- style="color:black; background-color:#FFFFFF;" ! style="text-align:center;" | 9. | align=left| Jevgenij Kosjkin | align="left"| {{flagg|Kasakhstan|lenke}} | align=left| 34,56 |- style="color:black; background-color:#FFFFFF;" ! style="text-align:center;" | 10. | align=left| Wataru Morishige | align="left"| {{flagg|Japan|lenke}} | align=left| 34,62 |- style="color:black; background-color:#FFFFFF;" ! style="text-align:center;" | 11. | align=left| Xue Zhiwen | align="left" | {{flagg|Kina|lenke}} | align=left| 34,66 |- style="color:black; background-color:#FFFFFF;" ! style="text-align:center;" | 12. | align=left| Kim Jun-ho | align="left"| {{flagg|Sør-Korea|lenke}} | align=left| 34,68 |- style="color:black; background-color:#FFFFFF;" ! style="text-align:center;" | 13. | align=left| Bjørn Magnussen | align="left"| {{flagg|Noreg|lenke}} | align=left| 34,72 |} </div> Dato: 14. februar {{clear}} === 1000 m === <div style="float:left; text-align:left; padding-right:15px;"> {| class="wikitable" style="color:black; background-color:#FFFFFF; width: 450px;" |- style="color:black; background-color:#EFEFEF; text-align:left;" ! width="10%" | Plass ! width="45%" | Utøvar ! width="29%" | Land ! width="16%" | Tid |- align="center" valign="top" style="color:black; background-color:#F7F6A8;" ! style="text-align:center;" | [[Fil:Gold medal with cup.svg|20px|Gull]] | align=left| [[Jordan Stoltz]] | align="left"| {{flagg|USA|lenke}} | align=left| 1.06,28 |- style="color:black; background-color:#DCE5E5;" ! style="text-align:center;" | [[Fil:Silver medal with cup.svg|20px|Sølv]] | align=left| Jenning de Boo | align="left"| {{flagg|Nederland|lenke}} | align=left| 1.06,78 |- style="color:black; background-color:#FFDAB9;" ! style="text-align:center;" | [[Fil:Bronze medal with cup.svg|20px|Bronse]] | align=left| [[Ning Zhongyan]] | align="left"| {{flagg|Kina|lenke}} | align=left| 1.07,34 |- style="color:black; background-color:#FFFFFF;" ! style="text-align:center;" | 4. | align=left| Damian Żurek | align="left" | {{flagg|Polen}} | align=left| 1.07,41 |- style="color:black; background-color:#FFFFFF;" ! style="text-align:center;" | 5. | align=left| Joep Wennemars | align="left"| {{flagg|Nederland|lenke}} | align=left| 1.07,58 |- style="color:black; background-color:#FFFFFF;" ! style="text-align:center;" | 6. | align=left| [[Kjeld Nuis]] | align="left"| {{flagg|Nederland|lenke}} | align=left| 1.07,65 |- style="color:black; background-color:#FFFFFF;" ! style="text-align:center;" | 7. | align=left| Daniele Di Stefano | align="left"| {{flagg|Italia|lenke}} | align=left| 1.08,17 |- style="color:black; background-color:#FFFFFF;" ! style="text-align:center;" | 8. | align=left| Laurent Dubreuil | align="left"| {{flagg|Canada|lenke}} | align=left| 1.08,21 |- style="color:black; background-color:#FFFFFF;" ! style="text-align:center;" | 9. | align=left| Conor McDermott-Mustowy | align="left"| {{flagg|USA|lenke}} | align=left| 1.08,48 |- style="color:black; background-color:#FFFFFF;" ! style="text-align:center;" | 10. | align=left| Koo Kyung-min | align="left"| {{flagg|Sør-Korea|lenke}} | align=left| 1.08,53 |} </div> Dato: 11. februar {{clear}} === 1500 m === <div style="float:left; text-align:left; padding-right:15px;"> {| class="wikitable" style="color:black; background-color:#FFFFFF; width: 450px;" |- style="color:black; background-color:#EFEFEF; text-align:left;" ! width="10%" | Plass ! width="40%" | Utøvar ! width="35%" | Land ! width="15%" | Tid |- align="center" valign="top" style="color:black; background-color:#F7F6A8;" ! style="text-align:center;" | [[Fil:Gold medal with cup.svg|20px|Gull]] | align=left| [[Ning Zhongyan]] | align="left"| {{flagg|Kina|lenke}} | align=left| 1.41,98 |- style="color:black; background-color:#DCE5E5;" ! style="text-align:center;" | [[Fil:Silver medal with cup.svg|20px|Sølv]] | align=left| [[Jordan Stoltz]] | align="left"| {{flagg|USA|lenke}} | align=left| 1.42,75 |- style="color:black; background-color:#FFDAB9;" ! style="text-align:center;" | [[Fil:Bronze medal with cup.svg|20px|Bronse]] | align=left| [[Kjeld Nuis]] | align="left"| {{flagg|Nederland|lenke}} | align=left| 1.42,82 |- style="color:black; background-color:#FFFFFF;" ! style="text-align:center;" | 4. | align=left| Joep Wennemars | align="left"| {{flagg|Nederland|lenke}} | align=left| 1.43,05 |- style="color:black; background-color:#FFFFFF;" ! style="text-align:center;" | 5. | align=left| [[Peder Kongshaug]] | align="left"| {{flagg|Noreg|lenke}} | align=left| 1.43,41 |- style="color:black; background-color:#FFFFFF;" ! style="text-align:center;" | 6. | align=left| Daniele Di Stefano | align="left"| {{flagg|Italia|lenke}} | align=left| 1.43,93 |- style="color:black; background-color:#FFFFFF;" ! style="text-align:center;" | 7. | align=left| Kim Min-seok | align="left"| {{flagg|Ungarn|lenke}} | align=left| 1.45,13 |- style="color:black; background-color:#FFFFFF;" ! style="text-align:center;" | 8. | align=left| Gabriel Odor | align="left"| {{flagg|Austerrike|lenke}} | align=left| 1.45,18 |- style="color:black; background-color:#FFFFFF;" ! style="text-align:center;" | 9. | align=left| [[Sander Eitrem]] | align="left"| {{flagg|Noreg|lenke}} | align=left| 1.45,36 |- style="color:black; background-color:#FFFFFF;" ! style="text-align:center;" | 10. | align=left| Vladimir Semirunniy | align="left"| {{flagg|Polen|lenke}} | align=left| 1.45,37 |} </div> Dato: 19. februar {{clear}} === 5&nbsp;000 m === <div style="float:left; text-align:left; padding-right:15px;"> {| class="wikitable" style="color:black; background-color:#FFFFFF; width: 450px;" |- style="color:black; background-color:#EFEFEF; text-align:left;" ! width="10%" | Plass ! width="40%" | Utøvar ! width="35%" | Land ! width="15%" | Tid |- align="center" valign="top" style="color:black; background-color:#F7F6A8;" ! style="text-align:center;" | [[Fil:Gold medal with cup.svg|20px|Gull]] | align=left| [[Sander Eitrem]] | align="left"| {{flagg|Noreg|lenke}} | align=left| 6.03,9 |- style="color:black; background-color:#DCE5E5;" ! style="text-align:center;" | [[Fil:Silver medal with cup.svg|20px|Sølv]] | align=left| Metoděj Jílek | align="left"| {{flagg|Tsjekkia|lenke}} | align=left| 6.06,4 |- style="color:black; background-color:#FFDAB9;" ! style="text-align:center;" | [[Fil:Bronze medal with cup.svg|20px|Bronse]] | align=left| Riccardo Lorello | align="left"| {{flagg|Italia|lenke}} | align=left| 6.09,2 |- style="color:black; background-color:#FFFFFF;" ! style="text-align:center;" | 4. | align=left| Davide Ghiotto | align="left"| {{flagg|Italia|lenke}} | align=left| 6.09,5 |- style="color:black; background-color:#FFFFFF;" ! style="text-align:center;" | 5. | align=left| Timothy Loubineaud | align="left"| {{flagg|USA|lenke}} | align=left| 6.11,1 |- style="color:black; background-color:#FFFFFF;" ! style="text-align:center;" | 6. | align=left| [[Peder Kongshaug]] | align="left"| {{flagg|Noreg|lenke}} | align=left| 6.11,3 |- style="color:black; background-color:#FFFFFF;" ! style="text-align:center;" | 7. | align=left| Chris Huizinga | align="left"| {{flagg|Nederland|lenke}} | align=left| 6.11,5 |- style="color:black; background-color:#FFFFFF;" ! style="text-align:center;" | 8. | align=left| Casey Dawson | align="left"| {{flagg|USA|lenke}} | align=left| 6.11,8 |- style="color:black; background-color:#FFFFFF;" ! style="text-align:center;" | 9. | align=left| Stijn van de Bunt | align="left"| {{flagg|Nederland|lenke}} | align=left| 6.12,9 |- style="color:black; background-color:#FFFFFF;" ! style="text-align:center;" | 10. | align=left| Gabriel Groß | align="left"| {{flagg|Tyskland|lenke}} | align=left| 6.14,4 |} </div> Dato: 8. februar {{clear}} === 10&nbsp;000 m === <div style="float:left; text-align:left; padding-right:15px;"> {| class="wikitable" style="color:black; background-color:#FFFFFF; width: 450px;" |- style="color:black; background-color:#EFEFEF; text-align:left;" ! width="10%" | Plass ! width="40%" | Utøvar ! width="35%" | Land ! width="15%" | Tid |- align="center" valign="top" style="color:black; background-color:#F7F6A8;" ! style="text-align:center;" | [[Fil:Gold medal with cup.svg|20px|Gull]] | align=left| Metoděj Jílek | align="left"| {{flagg|Tsjekkia|lenke}} | align=left| 12.33,4 |- style="color:black; background-color:#DCE5E5;" ! style="text-align:center;" | [[Fil:Silver medal with cup.svg|20px|Sølv]] | align=left| Vladimir Semirunniy | align="left"| {{flagg|Polen|lenke}} | align=left| 12.39,0 |- style="color:black; background-color:#FFDAB9;" ! style="text-align:center;" | [[Fil:Bronze medal with cup.svg|20px|Bronse]] | align=left| [[Jorrit Bergsma]] | align="left"| {{flagg|Nederland|lenke}} | align=left| 12.40,4 |- style="color:black; background-color:#FFFFFF;" ! style="text-align:center;" | 4. | align=left| Timothy Loubineaud | align="left"| {{flagg|USA|lenke}} | align=left| 12.44,2 |- style="color:black; background-color:#FFFFFF;" ! style="text-align:center;" | 5. | align=left| Stijn van de Bunt | align="left"| {{flagg|Nederland|lenke}} | align=left| 12.45,7 |- style="color:black; background-color:#FFFFFF;" ! style="text-align:center;" | 6. | align=left| Davide Ghiotto | align="left"| {{flagg|Italia|lenke}} | align=left| 12.46,7 |- style="color:black; background-color:#FFFFFF;" ! style="text-align:center;" | 7. | align=left| [[Sander Eitrem]] | align="left"| {{flagg|Noreg|lenke}} | align=left| 12.47,1 |- style="color:black; background-color:#FFFFFF;" ! style="text-align:center;" | 8. | align=left| Riccardo Lorello | align="left"| {{flagg|Italia|lenke}} | align=left| 12.56,2 |- style="color:black; background-color:#FFFFFF;" ! style="text-align:center;" | 9. | align=left| [[Ted-Jan Bloemen]] | align="left"| {{flagg|Canada|lenke}} | align=left| 13.00,0 |- style="color:black; background-color:#FFFFFF;" ! style="text-align:center;" | 10. | align=left| Bart Swings | align="left"| {{flagg|Belgia|lenke}} | align=left| 13.05,6 |} </div> Dato: 13. februar {{clear}} 7u4hwb063kd84b301pko3gd2zrbeu0u 3675131 3675130 2026-09-28T07:51:00Z Migne 2086 /* 10&nbsp;000 m */ 3675131 wikitext text/x-wiki [[Fil:Speed skating pictogram.svg|mini|]] '''Skøyteløpa under vinter-OL 2026''' i [[Milano]] vart avvikla på ein innandørs skeisebane i kommunen [[Rho i Italia|Rho]]. Arrangementet omfatta tolv individuelle tevlingar og to i lagtempo, likt fordelt på menn og kvinner. Tevlingane vart avvikla i dagane frå laurdag 7. til laurdag 21. februar 2026. [[Jordan Stoltz]] frå [[USA]] og [[Francesca Lollobrigida]] frå [[Italia]] vann kvar sine to gullmedaljar. Norske [[Sander Eitrem]] vart olympisk meister på 5&nbsp;000 meter, medan landskvinna [[Ragne Wiklund]] sikra seg to sølvmedaljar og ein bronsemedalje. === 500 meter === {| class="wikitable" style="color:black; background-color:#FFFFFF; width: 450px;" |- style="color:black; background-color:#EFEFEF; text-align:left;" ! width="10%" | Plass ! width="44%" | Utøvar ! width="30%" | Land ! width="16%" | Tid |- align="center" valign="top" style="color:black; background-color:#F7F6A8;" ! style="text-align:center;" | [[Fil:Gold medal with cup.svg|20px|Gull]] | align=left| [[Jordan Stoltz]] | align="left"| {{flagg|USA|lenke}} | align=left| 33,77 |- style="color:black; background-color:#DCE5E5;" ! style="text-align:center;" | [[Fil:Silver medal with cup.svg|20px|Sølv]] | align=left| Jenning de Boo | align="left"| {{flagg|Nederland|lenke}} | align=left| 33,88 |- style="color:black; background-color:#FFDAB9;" ! style="text-align:center;" | [[Fil:Bronze medal with cup.svg|20px|Bronse]] | align=left| Laurent Dubreuil | align="left"| {{flagg|Canada|lenke}} | align=left| 34,26 |- style="color:black; background-color:#FFFFFF;" ! style="text-align:center;" | 4. | align=left| Damian Żurek | align="left" | {{flagg|Polen}} | align=left| 34,35 |- style="color:black; background-color:#FFFFFF;" ! style="text-align:center;" | 5. | align=left| Piotr Michalski | align="left" | {{flagg|Polen}} | align=left| 34,461 |- style="color:black; background-color:#FFFFFF;" ! style="text-align:center;" | 6. | align=left| [[Tatsuya Shinhama]] | align="left"| {{flagg|Japan}} | align=left| 34,466 |- style="color:black; background-color:#FFFFFF;" ! style="text-align:center;" | 7. | align=left| [[Gao Tingyu]] | align="left"| {{flagg|Kina|lenke}} | align=left| 34,47 |- style="color:black; background-color:#FFFFFF;" ! style="text-align:center;" | 8. | align=left| Marek Kania | align="left" | {{flagg|Polen}} | align=left| 34,48 |- style="color:black; background-color:#FFFFFF;" ! style="text-align:center;" | 9. | align=left| Jevgenij Kosjkin | align="left"| {{flagg|Kasakhstan|lenke}} | align=left| 34,56 |- style="color:black; background-color:#FFFFFF;" ! style="text-align:center;" | 10. | align=left| Wataru Morishige | align="left"| {{flagg|Japan|lenke}} | align=left| 34,62 |- style="color:black; background-color:#FFFFFF;" ! style="text-align:center;" | 11. | align=left| Xue Zhiwen | align="left" | {{flagg|Kina|lenke}} | align=left| 34,66 |- style="color:black; background-color:#FFFFFF;" ! style="text-align:center;" | 12. | align=left| Kim Jun-ho | align="left"| {{flagg|Sør-Korea|lenke}} | align=left| 34,68 |- style="color:black; background-color:#FFFFFF;" ! style="text-align:center;" | 13. | align=left| Bjørn Magnussen | align="left"| {{flagg|Noreg|lenke}} | align=left| 34,72 |} </div> Dato: 14. februar {{clear}} === 1000 m === <div style="float:left; text-align:left; padding-right:15px;"> {| class="wikitable" style="color:black; background-color:#FFFFFF; width: 450px;" |- style="color:black; background-color:#EFEFEF; text-align:left;" ! width="10%" | Plass ! width="45%" | Utøvar ! width="29%" | Land ! width="16%" | Tid |- align="center" valign="top" style="color:black; background-color:#F7F6A8;" ! style="text-align:center;" | [[Fil:Gold medal with cup.svg|20px|Gull]] | align=left| [[Jordan Stoltz]] | align="left"| {{flagg|USA|lenke}} | align=left| 1.06,28 |- style="color:black; background-color:#DCE5E5;" ! style="text-align:center;" | [[Fil:Silver medal with cup.svg|20px|Sølv]] | align=left| Jenning de Boo | align="left"| {{flagg|Nederland|lenke}} | align=left| 1.06,78 |- style="color:black; background-color:#FFDAB9;" ! style="text-align:center;" | [[Fil:Bronze medal with cup.svg|20px|Bronse]] | align=left| [[Ning Zhongyan]] | align="left"| {{flagg|Kina|lenke}} | align=left| 1.07,34 |- style="color:black; background-color:#FFFFFF;" ! style="text-align:center;" | 4. | align=left| Damian Żurek | align="left" | {{flagg|Polen}} | align=left| 1.07,41 |- style="color:black; background-color:#FFFFFF;" ! style="text-align:center;" | 5. | align=left| Joep Wennemars | align="left"| {{flagg|Nederland|lenke}} | align=left| 1.07,58 |- style="color:black; background-color:#FFFFFF;" ! style="text-align:center;" | 6. | align=left| [[Kjeld Nuis]] | align="left"| {{flagg|Nederland|lenke}} | align=left| 1.07,65 |- style="color:black; background-color:#FFFFFF;" ! style="text-align:center;" | 7. | align=left| Daniele Di Stefano | align="left"| {{flagg|Italia|lenke}} | align=left| 1.08,17 |- style="color:black; background-color:#FFFFFF;" ! style="text-align:center;" | 8. | align=left| Laurent Dubreuil | align="left"| {{flagg|Canada|lenke}} | align=left| 1.08,21 |- style="color:black; background-color:#FFFFFF;" ! style="text-align:center;" | 9. | align=left| Conor McDermott-Mustowy | align="left"| {{flagg|USA|lenke}} | align=left| 1.08,48 |- style="color:black; background-color:#FFFFFF;" ! style="text-align:center;" | 10. | align=left| Koo Kyung-min | align="left"| {{flagg|Sør-Korea|lenke}} | align=left| 1.08,53 |} </div> Dato: 11. februar {{clear}} === 1500 m === <div style="float:left; text-align:left; padding-right:15px;"> {| class="wikitable" style="color:black; background-color:#FFFFFF; width: 450px;" |- style="color:black; background-color:#EFEFEF; text-align:left;" ! width="10%" | Plass ! width="40%" | Utøvar ! width="35%" | Land ! width="15%" | Tid |- align="center" valign="top" style="color:black; background-color:#F7F6A8;" ! style="text-align:center;" | [[Fil:Gold medal with cup.svg|20px|Gull]] | align=left| [[Ning Zhongyan]] | align="left"| {{flagg|Kina|lenke}} | align=left| 1.41,98 |- style="color:black; background-color:#DCE5E5;" ! style="text-align:center;" | [[Fil:Silver medal with cup.svg|20px|Sølv]] | align=left| [[Jordan Stoltz]] | align="left"| {{flagg|USA|lenke}} | align=left| 1.42,75 |- style="color:black; background-color:#FFDAB9;" ! style="text-align:center;" | [[Fil:Bronze medal with cup.svg|20px|Bronse]] | align=left| [[Kjeld Nuis]] | align="left"| {{flagg|Nederland|lenke}} | align=left| 1.42,82 |- style="color:black; background-color:#FFFFFF;" ! style="text-align:center;" | 4. | align=left| Joep Wennemars | align="left"| {{flagg|Nederland|lenke}} | align=left| 1.43,05 |- style="color:black; background-color:#FFFFFF;" ! style="text-align:center;" | 5. | align=left| [[Peder Kongshaug]] | align="left"| {{flagg|Noreg|lenke}} | align=left| 1.43,41 |- style="color:black; background-color:#FFFFFF;" ! style="text-align:center;" | 6. | align=left| Daniele Di Stefano | align="left"| {{flagg|Italia|lenke}} | align=left| 1.43,93 |- style="color:black; background-color:#FFFFFF;" ! style="text-align:center;" | 7. | align=left| Kim Min-seok | align="left"| {{flagg|Ungarn|lenke}} | align=left| 1.45,13 |- style="color:black; background-color:#FFFFFF;" ! style="text-align:center;" | 8. | align=left| Gabriel Odor | align="left"| {{flagg|Austerrike|lenke}} | align=left| 1.45,18 |- style="color:black; background-color:#FFFFFF;" ! style="text-align:center;" | 9. | align=left| [[Sander Eitrem]] | align="left"| {{flagg|Noreg|lenke}} | align=left| 1.45,36 |- style="color:black; background-color:#FFFFFF;" ! style="text-align:center;" | 10. | align=left| Vladimir Semirunniy | align="left"| {{flagg|Polen|lenke}} | align=left| 1.45,37 |} </div> Dato: 19. februar {{clear}} === 5&nbsp;000 m === <div style="float:left; text-align:left; padding-right:15px;"> {| class="wikitable" style="color:black; background-color:#FFFFFF; width: 450px;" |- style="color:black; background-color:#EFEFEF; text-align:left;" ! width="10%" | Plass ! width="40%" | Utøvar ! width="35%" | Land ! width="15%" | Tid |- align="center" valign="top" style="color:black; background-color:#F7F6A8;" ! style="text-align:center;" | [[Fil:Gold medal with cup.svg|20px|Gull]] | align=left| [[Sander Eitrem]] | align="left"| {{flagg|Noreg|lenke}} | align=left| 6.03,9 |- style="color:black; background-color:#DCE5E5;" ! style="text-align:center;" | [[Fil:Silver medal with cup.svg|20px|Sølv]] | align=left| Metoděj Jílek | align="left"| {{flagg|Tsjekkia|lenke}} | align=left| 6.06,4 |- style="color:black; background-color:#FFDAB9;" ! style="text-align:center;" | [[Fil:Bronze medal with cup.svg|20px|Bronse]] | align=left| Riccardo Lorello | align="left"| {{flagg|Italia|lenke}} | align=left| 6.09,2 |- style="color:black; background-color:#FFFFFF;" ! style="text-align:center;" | 4. | align=left| Davide Ghiotto | align="left"| {{flagg|Italia|lenke}} | align=left| 6.09,5 |- style="color:black; background-color:#FFFFFF;" ! style="text-align:center;" | 5. | align=left| Timothy Loubineaud | align="left"| {{flagg|USA|lenke}} | align=left| 6.11,1 |- style="color:black; background-color:#FFFFFF;" ! style="text-align:center;" | 6. | align=left| [[Peder Kongshaug]] | align="left"| {{flagg|Noreg|lenke}} | align=left| 6.11,3 |- style="color:black; background-color:#FFFFFF;" ! style="text-align:center;" | 7. | align=left| Chris Huizinga | align="left"| {{flagg|Nederland|lenke}} | align=left| 6.11,5 |- style="color:black; background-color:#FFFFFF;" ! style="text-align:center;" | 8. | align=left| Casey Dawson | align="left"| {{flagg|USA|lenke}} | align=left| 6.11,8 |- style="color:black; background-color:#FFFFFF;" ! style="text-align:center;" | 9. | align=left| Stijn van de Bunt | align="left"| {{flagg|Nederland|lenke}} | align=left| 6.12,9 |- style="color:black; background-color:#FFFFFF;" ! style="text-align:center;" | 10. | align=left| Gabriel Groß | align="left"| {{flagg|Tyskland|lenke}} | align=left| 6.14,4 |} </div> Dato: 8. februar {{clear}} === 10&nbsp;000 m === <div style="float:left; text-align:left; padding-right:15px;"> {| class="wikitable" style="color:black; background-color:#FFFFFF; width: 450px;" |- style="color:black; background-color:#EFEFEF; text-align:left;" ! width="10%" | Plass ! width="40%" | Utøvar ! width="35%" | Land ! width="15%" | Tid |- align="center" valign="top" style="color:black; background-color:#F7F6A8;" ! style="text-align:center;" | [[Fil:Gold medal with cup.svg|20px|Gull]] | align=left| Metoděj Jílek | align="left"| {{flagg|Tsjekkia|lenke}} | align=left| 12.33,4 |- style="color:black; background-color:#DCE5E5;" ! style="text-align:center;" | [[Fil:Silver medal with cup.svg|20px|Sølv]] | align=left| Vladimir Semirunniy | align="left"| {{flagg|Polen|lenke}} | align=left| 12.39,0 |- style="color:black; background-color:#FFDAB9;" ! style="text-align:center;" | [[Fil:Bronze medal with cup.svg|20px|Bronse]] | align=left| [[Jorrit Bergsma]] | align="left"| {{flagg|Nederland|lenke}} | align=left| 12.40,4 |- style="color:black; background-color:#FFFFFF;" ! style="text-align:center;" | 4. | align=left| Timothy Loubineaud | align="left"| {{flagg|USA|lenke}} | align=left| 12.44,2 |- style="color:black; background-color:#FFFFFF;" ! style="text-align:center;" | 5. | align=left| Stijn van de Bunt | align="left"| {{flagg|Nederland|lenke}} | align=left| 12.45,7 |- style="color:black; background-color:#FFFFFF;" ! style="text-align:center;" | 6. | align=left| Davide Ghiotto | align="left"| {{flagg|Italia|lenke}} | align=left| 12.46,7 |- style="color:black; background-color:#FFFFFF;" ! style="text-align:center;" | 7. | align=left| [[Sander Eitrem]] | align="left"| {{flagg|Noreg|lenke}} | align=left| 12.47,1 |- style="color:black; background-color:#FFFFFF;" ! style="text-align:center;" | 8. | align=left| Riccardo Lorello | align="left"| {{flagg|Italia|lenke}} | align=left| 12.56,2 |- style="color:black; background-color:#FFFFFF;" ! style="text-align:center;" | 9. | align=left| [[Ted-Jan Bloemen]] | align="left"| {{flagg|Canada|lenke}} | align=left| 13.00,0 |- style="color:black; background-color:#FFFFFF;" ! style="text-align:center;" | 10. | align=left| Bart Swings | align="left"| {{flagg|Belgia|lenke}} | align=left| 13.05,6 |} </div> Dato: 13. februar {{clear}} === Fellesstart === <div style="float:left; text-align:left; padding-right:15px;"> {| class="wikitable" style="color:black; background-color:#FFFFFF; width: 450px;" |- style="color:black; background-color:#EFEFEF; text-align:left;" ! width="10%" | Plass ! width="40%" | Utøvar ! width="32%" | Land ! width="18%" | Tid |- align="center" valign="top" style="color:black; background-color:#F7F6A8;" ! style="text-align:center;" | [[Fil:Gold medal with cup.svg|20px|Gull]] | align=left| [[Jorrit Bergsma]] | align="left"| {{flagg|Nederland|lenke}} | align=left| 7.55,5 |- style="color:black; background-color:#DCE5E5;" ! style="text-align:center;" | [[Fil:Silver medal with cup.svg|20px|Sølv]] | align=left| Viktor Thorup | align="left"| {{flagg|Danmark|lenke}} | align=left| 8.00,5 |- style="color:black; background-color:#FFDAB9;" ! style="text-align:center;" | [[Fil:Bronze medal with cup.svg|20px|Bronse]] | align=left| Andrea Giovannini | align="left"| {{flagg|Italia|lenke}} | align=left| 8.04,4 |} </div> Dato: 19. februar {{clear}} 6nch31nb238sybib04e5vfr03jkzrgd 3675133 3675131 2026-09-28T08:00:42Z Migne 2086 /* Fellesstart */ 3675133 wikitext text/x-wiki [[Fil:Speed skating pictogram.svg|mini|]] '''Skøyteløpa under vinter-OL 2026''' i [[Milano]] vart avvikla på ein innandørs skeisebane i kommunen [[Rho i Italia|Rho]]. Arrangementet omfatta tolv individuelle tevlingar og to i lagtempo, likt fordelt på menn og kvinner. Tevlingane vart avvikla i dagane frå laurdag 7. til laurdag 21. februar 2026. [[Jordan Stoltz]] frå [[USA]] og [[Francesca Lollobrigida]] frå [[Italia]] vann kvar sine to gullmedaljar. Norske [[Sander Eitrem]] vart olympisk meister på 5&nbsp;000 meter, medan landskvinna [[Ragne Wiklund]] sikra seg to sølvmedaljar og ein bronsemedalje. === 500 meter === {| class="wikitable" style="color:black; background-color:#FFFFFF; width: 450px;" |- style="color:black; background-color:#EFEFEF; text-align:left;" ! width="10%" | Plass ! width="44%" | Utøvar ! width="30%" | Land ! width="16%" | Tid |- align="center" valign="top" style="color:black; background-color:#F7F6A8;" ! style="text-align:center;" | [[Fil:Gold medal with cup.svg|20px|Gull]] | align=left| [[Jordan Stoltz]] | align="left"| {{flagg|USA|lenke}} | align=left| 33,77 |- style="color:black; background-color:#DCE5E5;" ! style="text-align:center;" | [[Fil:Silver medal with cup.svg|20px|Sølv]] | align=left| Jenning de Boo | align="left"| {{flagg|Nederland|lenke}} | align=left| 33,88 |- style="color:black; background-color:#FFDAB9;" ! style="text-align:center;" | [[Fil:Bronze medal with cup.svg|20px|Bronse]] | align=left| Laurent Dubreuil | align="left"| {{flagg|Canada|lenke}} | align=left| 34,26 |- style="color:black; background-color:#FFFFFF;" ! style="text-align:center;" | 4. | align=left| Damian Żurek | align="left" | {{flagg|Polen}} | align=left| 34,35 |- style="color:black; background-color:#FFFFFF;" ! style="text-align:center;" | 5. | align=left| Piotr Michalski | align="left" | {{flagg|Polen}} | align=left| 34,461 |- style="color:black; background-color:#FFFFFF;" ! style="text-align:center;" | 6. | align=left| [[Tatsuya Shinhama]] | align="left"| {{flagg|Japan}} | align=left| 34,466 |- style="color:black; background-color:#FFFFFF;" ! style="text-align:center;" | 7. | align=left| [[Gao Tingyu]] | align="left"| {{flagg|Kina|lenke}} | align=left| 34,47 |- style="color:black; background-color:#FFFFFF;" ! style="text-align:center;" | 8. | align=left| Marek Kania | align="left" | {{flagg|Polen}} | align=left| 34,48 |- style="color:black; background-color:#FFFFFF;" ! style="text-align:center;" | 9. | align=left| Jevgenij Kosjkin | align="left"| {{flagg|Kasakhstan|lenke}} | align=left| 34,56 |- style="color:black; background-color:#FFFFFF;" ! style="text-align:center;" | 10. | align=left| Wataru Morishige | align="left"| {{flagg|Japan|lenke}} | align=left| 34,62 |- style="color:black; background-color:#FFFFFF;" ! style="text-align:center;" | 11. | align=left| Xue Zhiwen | align="left" | {{flagg|Kina|lenke}} | align=left| 34,66 |- style="color:black; background-color:#FFFFFF;" ! style="text-align:center;" | 12. | align=left| Kim Jun-ho | align="left"| {{flagg|Sør-Korea|lenke}} | align=left| 34,68 |- style="color:black; background-color:#FFFFFF;" ! style="text-align:center;" | 13. | align=left| Bjørn Magnussen | align="left"| {{flagg|Noreg|lenke}} | align=left| 34,72 |} </div> Dato: 14. februar {{clear}} === 1000 m === <div style="float:left; text-align:left; padding-right:15px;"> {| class="wikitable" style="color:black; background-color:#FFFFFF; width: 450px;" |- style="color:black; background-color:#EFEFEF; text-align:left;" ! width="10%" | Plass ! width="45%" | Utøvar ! width="29%" | Land ! width="16%" | Tid |- align="center" valign="top" style="color:black; background-color:#F7F6A8;" ! style="text-align:center;" | [[Fil:Gold medal with cup.svg|20px|Gull]] | align=left| [[Jordan Stoltz]] | align="left"| {{flagg|USA|lenke}} | align=left| 1.06,28 |- style="color:black; background-color:#DCE5E5;" ! style="text-align:center;" | [[Fil:Silver medal with cup.svg|20px|Sølv]] | align=left| Jenning de Boo | align="left"| {{flagg|Nederland|lenke}} | align=left| 1.06,78 |- style="color:black; background-color:#FFDAB9;" ! style="text-align:center;" | [[Fil:Bronze medal with cup.svg|20px|Bronse]] | align=left| [[Ning Zhongyan]] | align="left"| {{flagg|Kina|lenke}} | align=left| 1.07,34 |- style="color:black; background-color:#FFFFFF;" ! style="text-align:center;" | 4. | align=left| Damian Żurek | align="left" | {{flagg|Polen}} | align=left| 1.07,41 |- style="color:black; background-color:#FFFFFF;" ! style="text-align:center;" | 5. | align=left| Joep Wennemars | align="left"| {{flagg|Nederland|lenke}} | align=left| 1.07,58 |- style="color:black; background-color:#FFFFFF;" ! style="text-align:center;" | 6. | align=left| [[Kjeld Nuis]] | align="left"| {{flagg|Nederland|lenke}} | align=left| 1.07,65 |- style="color:black; background-color:#FFFFFF;" ! style="text-align:center;" | 7. | align=left| Daniele Di Stefano | align="left"| {{flagg|Italia|lenke}} | align=left| 1.08,17 |- style="color:black; background-color:#FFFFFF;" ! style="text-align:center;" | 8. | align=left| Laurent Dubreuil | align="left"| {{flagg|Canada|lenke}} | align=left| 1.08,21 |- style="color:black; background-color:#FFFFFF;" ! style="text-align:center;" | 9. | align=left| Conor McDermott-Mustowy | align="left"| {{flagg|USA|lenke}} | align=left| 1.08,48 |- style="color:black; background-color:#FFFFFF;" ! style="text-align:center;" | 10. | align=left| Koo Kyung-min | align="left"| {{flagg|Sør-Korea|lenke}} | align=left| 1.08,53 |} </div> Dato: 11. februar {{clear}} === 1500 m === <div style="float:left; text-align:left; padding-right:15px;"> {| class="wikitable" style="color:black; background-color:#FFFFFF; width: 450px;" |- style="color:black; background-color:#EFEFEF; text-align:left;" ! width="10%" | Plass ! width="40%" | Utøvar ! width="35%" | Land ! width="15%" | Tid |- align="center" valign="top" style="color:black; background-color:#F7F6A8;" ! style="text-align:center;" | [[Fil:Gold medal with cup.svg|20px|Gull]] | align=left| [[Ning Zhongyan]] | align="left"| {{flagg|Kina|lenke}} | align=left| 1.41,98 |- style="color:black; background-color:#DCE5E5;" ! style="text-align:center;" | [[Fil:Silver medal with cup.svg|20px|Sølv]] | align=left| [[Jordan Stoltz]] | align="left"| {{flagg|USA|lenke}} | align=left| 1.42,75 |- style="color:black; background-color:#FFDAB9;" ! style="text-align:center;" | [[Fil:Bronze medal with cup.svg|20px|Bronse]] | align=left| [[Kjeld Nuis]] | align="left"| {{flagg|Nederland|lenke}} | align=left| 1.42,82 |- style="color:black; background-color:#FFFFFF;" ! style="text-align:center;" | 4. | align=left| Joep Wennemars | align="left"| {{flagg|Nederland|lenke}} | align=left| 1.43,05 |- style="color:black; background-color:#FFFFFF;" ! style="text-align:center;" | 5. | align=left| [[Peder Kongshaug]] | align="left"| {{flagg|Noreg|lenke}} | align=left| 1.43,41 |- style="color:black; background-color:#FFFFFF;" ! style="text-align:center;" | 6. | align=left| Daniele Di Stefano | align="left"| {{flagg|Italia|lenke}} | align=left| 1.43,93 |- style="color:black; background-color:#FFFFFF;" ! style="text-align:center;" | 7. | align=left| Kim Min-seok | align="left"| {{flagg|Ungarn|lenke}} | align=left| 1.45,13 |- style="color:black; background-color:#FFFFFF;" ! style="text-align:center;" | 8. | align=left| Gabriel Odor | align="left"| {{flagg|Austerrike|lenke}} | align=left| 1.45,18 |- style="color:black; background-color:#FFFFFF;" ! style="text-align:center;" | 9. | align=left| [[Sander Eitrem]] | align="left"| {{flagg|Noreg|lenke}} | align=left| 1.45,36 |- style="color:black; background-color:#FFFFFF;" ! style="text-align:center;" | 10. | align=left| Vladimir Semirunniy | align="left"| {{flagg|Polen|lenke}} | align=left| 1.45,37 |} </div> Dato: 19. februar {{clear}} === 5&nbsp;000 m === <div style="float:left; text-align:left; padding-right:15px;"> {| class="wikitable" style="color:black; background-color:#FFFFFF; width: 450px;" |- style="color:black; background-color:#EFEFEF; text-align:left;" ! width="10%" | Plass ! width="40%" | Utøvar ! width="35%" | Land ! width="15%" | Tid |- align="center" valign="top" style="color:black; background-color:#F7F6A8;" ! style="text-align:center;" | [[Fil:Gold medal with cup.svg|20px|Gull]] | align=left| [[Sander Eitrem]] | align="left"| {{flagg|Noreg|lenke}} | align=left| 6.03,9 |- style="color:black; background-color:#DCE5E5;" ! style="text-align:center;" | [[Fil:Silver medal with cup.svg|20px|Sølv]] | align=left| Metoděj Jílek | align="left"| {{flagg|Tsjekkia|lenke}} | align=left| 6.06,4 |- style="color:black; background-color:#FFDAB9;" ! style="text-align:center;" | [[Fil:Bronze medal with cup.svg|20px|Bronse]] | align=left| Riccardo Lorello | align="left"| {{flagg|Italia|lenke}} | align=left| 6.09,2 |- style="color:black; background-color:#FFFFFF;" ! style="text-align:center;" | 4. | align=left| Davide Ghiotto | align="left"| {{flagg|Italia|lenke}} | align=left| 6.09,5 |- style="color:black; background-color:#FFFFFF;" ! style="text-align:center;" | 5. | align=left| Timothy Loubineaud | align="left"| {{flagg|USA|lenke}} | align=left| 6.11,1 |- style="color:black; background-color:#FFFFFF;" ! style="text-align:center;" | 6. | align=left| [[Peder Kongshaug]] | align="left"| {{flagg|Noreg|lenke}} | align=left| 6.11,3 |- style="color:black; background-color:#FFFFFF;" ! style="text-align:center;" | 7. | align=left| Chris Huizinga | align="left"| {{flagg|Nederland|lenke}} | align=left| 6.11,5 |- style="color:black; background-color:#FFFFFF;" ! style="text-align:center;" | 8. | align=left| Casey Dawson | align="left"| {{flagg|USA|lenke}} | align=left| 6.11,8 |- style="color:black; background-color:#FFFFFF;" ! style="text-align:center;" | 9. | align=left| Stijn van de Bunt | align="left"| {{flagg|Nederland|lenke}} | align=left| 6.12,9 |- style="color:black; background-color:#FFFFFF;" ! style="text-align:center;" | 10. | align=left| Gabriel Groß | align="left"| {{flagg|Tyskland|lenke}} | align=left| 6.14,4 |} </div> Dato: 8. februar {{clear}} === 10&nbsp;000 m === <div style="float:left; text-align:left; padding-right:15px;"> {| class="wikitable" style="color:black; background-color:#FFFFFF; width: 450px;" |- style="color:black; background-color:#EFEFEF; text-align:left;" ! width="10%" | Plass ! width="40%" | Utøvar ! width="35%" | Land ! width="15%" | Tid |- align="center" valign="top" style="color:black; background-color:#F7F6A8;" ! style="text-align:center;" | [[Fil:Gold medal with cup.svg|20px|Gull]] | align=left| Metoděj Jílek | align="left"| {{flagg|Tsjekkia|lenke}} | align=left| 12.33,4 |- style="color:black; background-color:#DCE5E5;" ! style="text-align:center;" | [[Fil:Silver medal with cup.svg|20px|Sølv]] | align=left| Vladimir Semirunniy | align="left"| {{flagg|Polen|lenke}} | align=left| 12.39,0 |- style="color:black; background-color:#FFDAB9;" ! style="text-align:center;" | [[Fil:Bronze medal with cup.svg|20px|Bronse]] | align=left| [[Jorrit Bergsma]] | align="left"| {{flagg|Nederland|lenke}} | align=left| 12.40,4 |- style="color:black; background-color:#FFFFFF;" ! style="text-align:center;" | 4. | align=left| Timothy Loubineaud | align="left"| {{flagg|USA|lenke}} | align=left| 12.44,2 |- style="color:black; background-color:#FFFFFF;" ! style="text-align:center;" | 5. | align=left| Stijn van de Bunt | align="left"| {{flagg|Nederland|lenke}} | align=left| 12.45,7 |- style="color:black; background-color:#FFFFFF;" ! style="text-align:center;" | 6. | align=left| Davide Ghiotto | align="left"| {{flagg|Italia|lenke}} | align=left| 12.46,7 |- style="color:black; background-color:#FFFFFF;" ! style="text-align:center;" | 7. | align=left| [[Sander Eitrem]] | align="left"| {{flagg|Noreg|lenke}} | align=left| 12.47,1 |- style="color:black; background-color:#FFFFFF;" ! style="text-align:center;" | 8. | align=left| Riccardo Lorello | align="left"| {{flagg|Italia|lenke}} | align=left| 12.56,2 |- style="color:black; background-color:#FFFFFF;" ! style="text-align:center;" | 9. | align=left| [[Ted-Jan Bloemen]] | align="left"| {{flagg|Canada|lenke}} | align=left| 13.00,0 |- style="color:black; background-color:#FFFFFF;" ! style="text-align:center;" | 10. | align=left| Bart Swings | align="left"| {{flagg|Belgia|lenke}} | align=left| 13.05,6 |} </div> Dato: 13. februar {{clear}} === Fellesstart === <div style="float:left; text-align:left; padding-right:15px;"> {| class="wikitable" style="color:black; background-color:#FFFFFF; width: 450px;" |- style="color:black; background-color:#EFEFEF; text-align:left;" ! width="10%" | Plass ! width="40%" | Utøvar ! width="32%" | Land ! width="18%" | Tid |- align="center" valign="top" style="color:black; background-color:#F7F6A8;" ! style="text-align:center;" | [[Fil:Gold medal with cup.svg|20px|Gull]] | align=left| [[Jorrit Bergsma]] | align="left"| {{flagg|Nederland|lenke}} | align=left| 7.55,5 |- style="color:black; background-color:#DCE5E5;" ! style="text-align:center;" | [[Fil:Silver medal with cup.svg|20px|Sølv]] | align=left| Viktor Thorup | align="left"| {{flagg|Danmark|lenke}} | align=left| 8.00,5 |- style="color:black; background-color:#FFDAB9;" ! style="text-align:center;" | [[Fil:Bronze medal with cup.svg|20px|Bronse]] | align=left| Andrea Giovannini | align="left"| {{flagg|Italia|lenke}} | align=left| 8.04,4 |} </div> Dato: 21. februar {{clear}} === Lagtempo === <div style="float:left; text-align:left; padding-right:15px;"> {| class="wikitable" style="color:black; background-color:#FFFFFF; width: 450px;" |- style="color:black; background-color:#EFEFEF; text-align:left;" ! width="10%" | Plass ! width="35%" | Land ! width="40%" | Utøvarar ! width="15%" | Tid |- style="color:black; background-color:#F7F6A8;" ! style="text-align:center;" | [[Fil:Gold medal with cup.svg|20px|Gull]] | align="left"| {{flagg|Italia|lenke}} | align=left| Davide Ghiotto <br /> Andrea Giovannini <br /> Michele Malfatti | align="left"| 3.39,2 |- style="color:black; background-color:#DCE5E5;" ! style="text-align:center;" | [[Fil:Silver medal with cup.svg|20px|Sølv]] | align="left"| {{flagg|USA|lenke}} | align=left| Ethan Cepuran <br /> Casey Dawson <br />Emery Lehman | align="left"| 3.43,7 |- style="color:black; background-color:#FFDAB9;" ! style="text-align:center;" | [[Fil:Bronze medal with cup.svg|20px|Bronse]] | align="left"| {{flagg|Kina|lenke}} | align="left"| Li Wenhao <br /> Wu Yu <br /> Liu Hanbin | align="left"| 3.41,3 |- style="color:black; background-color:#FFFFFF;" ! style="text-align:center;" | 4. | align="left" |{{flagg|Nederland}} | align=left| <small> | Chris Huizinga <br /> Stijn van de Bunt <br />[[Jorrit Bergsma]] </small> | align="left"| 3.41,4 |- style="color:black; background-color:#FFFFFF;" ! style="text-align:center;" | 5. | align="left"| {{flagg|Frankirke|lenke}} | align=left| <small> Valentin Thiébault <br /> Timothy Loubineaud <br /> Giovanni Treboutae </small> | align="left"| 3.43,9 |- style="color:black; background-color:#FFFFFF;" ! style="text-align:center;" | 6. | align="left" | {{flagg|Noreg}} | align="left" | Sigurd Dyrset <br /> Didrik Strand <br />[[Peder Kongshaug]] | align="left"| 3.48,9 |} </div> Dato: 17. februar {{clear}} fc1qjkg34e7xs9l8a8n051xj8ww78m3 3675134 3675133 2026-09-28T08:01:42Z Migne 2086 /* 10&nbsp;000 m */ 3675134 wikitext text/x-wiki [[Fil:Speed skating pictogram.svg|mini|]] '''Skøyteløpa under vinter-OL 2026''' i [[Milano]] vart avvikla på ein innandørs skeisebane i kommunen [[Rho i Italia|Rho]]. Arrangementet omfatta tolv individuelle tevlingar og to i lagtempo, likt fordelt på menn og kvinner. Tevlingane vart avvikla i dagane frå laurdag 7. til laurdag 21. februar 2026. [[Jordan Stoltz]] frå [[USA]] og [[Francesca Lollobrigida]] frå [[Italia]] vann kvar sine to gullmedaljar. Norske [[Sander Eitrem]] vart olympisk meister på 5&nbsp;000 meter, medan landskvinna [[Ragne Wiklund]] sikra seg to sølvmedaljar og ein bronsemedalje. === 500 meter === {| class="wikitable" style="color:black; background-color:#FFFFFF; width: 450px;" |- style="color:black; background-color:#EFEFEF; text-align:left;" ! width="10%" | Plass ! width="44%" | Utøvar ! width="30%" | Land ! width="16%" | Tid |- align="center" valign="top" style="color:black; background-color:#F7F6A8;" ! style="text-align:center;" | [[Fil:Gold medal with cup.svg|20px|Gull]] | align=left| [[Jordan Stoltz]] | align="left"| {{flagg|USA|lenke}} | align=left| 33,77 |- style="color:black; background-color:#DCE5E5;" ! style="text-align:center;" | [[Fil:Silver medal with cup.svg|20px|Sølv]] | align=left| Jenning de Boo | align="left"| {{flagg|Nederland|lenke}} | align=left| 33,88 |- style="color:black; background-color:#FFDAB9;" ! style="text-align:center;" | [[Fil:Bronze medal with cup.svg|20px|Bronse]] | align=left| Laurent Dubreuil | align="left"| {{flagg|Canada|lenke}} | align=left| 34,26 |- style="color:black; background-color:#FFFFFF;" ! style="text-align:center;" | 4. | align=left| Damian Żurek | align="left" | {{flagg|Polen}} | align=left| 34,35 |- style="color:black; background-color:#FFFFFF;" ! style="text-align:center;" | 5. | align=left| Piotr Michalski | align="left" | {{flagg|Polen}} | align=left| 34,461 |- style="color:black; background-color:#FFFFFF;" ! style="text-align:center;" | 6. | align=left| [[Tatsuya Shinhama]] | align="left"| {{flagg|Japan}} | align=left| 34,466 |- style="color:black; background-color:#FFFFFF;" ! style="text-align:center;" | 7. | align=left| [[Gao Tingyu]] | align="left"| {{flagg|Kina|lenke}} | align=left| 34,47 |- style="color:black; background-color:#FFFFFF;" ! style="text-align:center;" | 8. | align=left| Marek Kania | align="left" | {{flagg|Polen}} | align=left| 34,48 |- style="color:black; background-color:#FFFFFF;" ! style="text-align:center;" | 9. | align=left| Jevgenij Kosjkin | align="left"| {{flagg|Kasakhstan|lenke}} | align=left| 34,56 |- style="color:black; background-color:#FFFFFF;" ! style="text-align:center;" | 10. | align=left| Wataru Morishige | align="left"| {{flagg|Japan|lenke}} | align=left| 34,62 |- style="color:black; background-color:#FFFFFF;" ! style="text-align:center;" | 11. | align=left| Xue Zhiwen | align="left" | {{flagg|Kina|lenke}} | align=left| 34,66 |- style="color:black; background-color:#FFFFFF;" ! style="text-align:center;" | 12. | align=left| Kim Jun-ho | align="left"| {{flagg|Sør-Korea|lenke}} | align=left| 34,68 |- style="color:black; background-color:#FFFFFF;" ! style="text-align:center;" | 13. | align=left| Bjørn Magnussen | align="left"| {{flagg|Noreg|lenke}} | align=left| 34,72 |} </div> Dato: 14. februar {{clear}} === 1000 m === <div style="float:left; text-align:left; padding-right:15px;"> {| class="wikitable" style="color:black; background-color:#FFFFFF; width: 450px;" |- style="color:black; background-color:#EFEFEF; text-align:left;" ! width="10%" | Plass ! width="45%" | Utøvar ! width="29%" | Land ! width="16%" | Tid |- align="center" valign="top" style="color:black; background-color:#F7F6A8;" ! style="text-align:center;" | [[Fil:Gold medal with cup.svg|20px|Gull]] | align=left| [[Jordan Stoltz]] | align="left"| {{flagg|USA|lenke}} | align=left| 1.06,28 |- style="color:black; background-color:#DCE5E5;" ! style="text-align:center;" | [[Fil:Silver medal with cup.svg|20px|Sølv]] | align=left| Jenning de Boo | align="left"| {{flagg|Nederland|lenke}} | align=left| 1.06,78 |- style="color:black; background-color:#FFDAB9;" ! style="text-align:center;" | [[Fil:Bronze medal with cup.svg|20px|Bronse]] | align=left| [[Ning Zhongyan]] | align="left"| {{flagg|Kina|lenke}} | align=left| 1.07,34 |- style="color:black; background-color:#FFFFFF;" ! style="text-align:center;" | 4. | align=left| Damian Żurek | align="left" | {{flagg|Polen}} | align=left| 1.07,41 |- style="color:black; background-color:#FFFFFF;" ! style="text-align:center;" | 5. | align=left| Joep Wennemars | align="left"| {{flagg|Nederland|lenke}} | align=left| 1.07,58 |- style="color:black; background-color:#FFFFFF;" ! style="text-align:center;" | 6. | align=left| [[Kjeld Nuis]] | align="left"| {{flagg|Nederland|lenke}} | align=left| 1.07,65 |- style="color:black; background-color:#FFFFFF;" ! style="text-align:center;" | 7. | align=left| Daniele Di Stefano | align="left"| {{flagg|Italia|lenke}} | align=left| 1.08,17 |- style="color:black; background-color:#FFFFFF;" ! style="text-align:center;" | 8. | align=left| Laurent Dubreuil | align="left"| {{flagg|Canada|lenke}} | align=left| 1.08,21 |- style="color:black; background-color:#FFFFFF;" ! style="text-align:center;" | 9. | align=left| Conor McDermott-Mustowy | align="left"| {{flagg|USA|lenke}} | align=left| 1.08,48 |- style="color:black; background-color:#FFFFFF;" ! style="text-align:center;" | 10. | align=left| Koo Kyung-min | align="left"| {{flagg|Sør-Korea|lenke}} | align=left| 1.08,53 |} </div> Dato: 11. februar {{clear}} === 1500 m === <div style="float:left; text-align:left; padding-right:15px;"> {| class="wikitable" style="color:black; background-color:#FFFFFF; width: 450px;" |- style="color:black; background-color:#EFEFEF; text-align:left;" ! width="10%" | Plass ! width="40%" | Utøvar ! width="35%" | Land ! width="15%" | Tid |- align="center" valign="top" style="color:black; background-color:#F7F6A8;" ! style="text-align:center;" | [[Fil:Gold medal with cup.svg|20px|Gull]] | align=left| [[Ning Zhongyan]] | align="left"| {{flagg|Kina|lenke}} | align=left| 1.41,98 |- style="color:black; background-color:#DCE5E5;" ! style="text-align:center;" | [[Fil:Silver medal with cup.svg|20px|Sølv]] | align=left| [[Jordan Stoltz]] | align="left"| {{flagg|USA|lenke}} | align=left| 1.42,75 |- style="color:black; background-color:#FFDAB9;" ! style="text-align:center;" | [[Fil:Bronze medal with cup.svg|20px|Bronse]] | align=left| [[Kjeld Nuis]] | align="left"| {{flagg|Nederland|lenke}} | align=left| 1.42,82 |- style="color:black; background-color:#FFFFFF;" ! style="text-align:center;" | 4. | align=left| Joep Wennemars | align="left"| {{flagg|Nederland|lenke}} | align=left| 1.43,05 |- style="color:black; background-color:#FFFFFF;" ! style="text-align:center;" | 5. | align=left| [[Peder Kongshaug]] | align="left"| {{flagg|Noreg|lenke}} | align=left| 1.43,41 |- style="color:black; background-color:#FFFFFF;" ! style="text-align:center;" | 6. | align=left| Daniele Di Stefano | align="left"| {{flagg|Italia|lenke}} | align=left| 1.43,93 |- style="color:black; background-color:#FFFFFF;" ! style="text-align:center;" | 7. | align=left| Kim Min-seok | align="left"| {{flagg|Ungarn|lenke}} | align=left| 1.45,13 |- style="color:black; background-color:#FFFFFF;" ! style="text-align:center;" | 8. | align=left| Gabriel Odor | align="left"| {{flagg|Austerrike|lenke}} | align=left| 1.45,18 |- style="color:black; background-color:#FFFFFF;" ! style="text-align:center;" | 9. | align=left| [[Sander Eitrem]] | align="left"| {{flagg|Noreg|lenke}} | align=left| 1.45,36 |- style="color:black; background-color:#FFFFFF;" ! style="text-align:center;" | 10. | align=left| Vladimir Semirunniy | align="left"| {{flagg|Polen|lenke}} | align=left| 1.45,37 |} </div> Dato: 19. februar {{clear}} === 5&nbsp;000 m === <div style="float:left; text-align:left; padding-right:15px;"> {| class="wikitable" style="color:black; background-color:#FFFFFF; width: 450px;" |- style="color:black; background-color:#EFEFEF; text-align:left;" ! width="10%" | Plass ! width="40%" | Utøvar ! width="35%" | Land ! width="15%" | Tid |- align="center" valign="top" style="color:black; background-color:#F7F6A8;" ! style="text-align:center;" | [[Fil:Gold medal with cup.svg|20px|Gull]] | align=left| [[Sander Eitrem]] | align="left"| {{flagg|Noreg|lenke}} | align=left| 6.03,9 |- style="color:black; background-color:#DCE5E5;" ! style="text-align:center;" | [[Fil:Silver medal with cup.svg|20px|Sølv]] | align=left| Metoděj Jílek | align="left"| {{flagg|Tsjekkia|lenke}} | align=left| 6.06,4 |- style="color:black; background-color:#FFDAB9;" ! style="text-align:center;" | [[Fil:Bronze medal with cup.svg|20px|Bronse]] | align=left| Riccardo Lorello | align="left"| {{flagg|Italia|lenke}} | align=left| 6.09,2 |- style="color:black; background-color:#FFFFFF;" ! style="text-align:center;" | 4. | align=left| Davide Ghiotto | align="left"| {{flagg|Italia|lenke}} | align=left| 6.09,5 |- style="color:black; background-color:#FFFFFF;" ! style="text-align:center;" | 5. | align=left| Timothy Loubineaud | align="left"| {{flagg|USA|lenke}} | align=left| 6.11,1 |- style="color:black; background-color:#FFFFFF;" ! style="text-align:center;" | 6. | align=left| [[Peder Kongshaug]] | align="left"| {{flagg|Noreg|lenke}} | align=left| 6.11,3 |- style="color:black; background-color:#FFFFFF;" ! style="text-align:center;" | 7. | align=left| Chris Huizinga | align="left"| {{flagg|Nederland|lenke}} | align=left| 6.11,5 |- style="color:black; background-color:#FFFFFF;" ! style="text-align:center;" | 8. | align=left| Casey Dawson | align="left"| {{flagg|USA|lenke}} | align=left| 6.11,8 |- style="color:black; background-color:#FFFFFF;" ! style="text-align:center;" | 9. | align=left| Stijn van de Bunt | align="left"| {{flagg|Nederland|lenke}} | align=left| 6.12,9 |- style="color:black; background-color:#FFFFFF;" ! style="text-align:center;" | 10. | align=left| Gabriel Groß | align="left"| {{flagg|Tyskland|lenke}} | align=left| 6.14,4 |} </div> Dato: 8. februar {{clear}} === 10&nbsp;000 m === <div style="float:left; text-align:left; padding-right:15px;"> {| class="wikitable" style="color:black; background-color:#FFFFFF; width: 450px;" |- style="color:black; background-color:#EFEFEF; text-align:left;" ! width="10%" | Plass ! width="40%" | Utøvar ! width="35%" | Land ! width="15%" | Tid |- align="center" valign="top" style="color:black; background-color:#F7F6A8;" ! style="text-align:center;" | [[Fil:Gold medal with cup.svg|20px|Gull]] | align=left| Metoděj Jílek | align="left"| {{flagg|Tsjekkia|lenke}} | align=left| 12.33,4 |- style="color:black; background-color:#DCE5E5;" ! style="text-align:center;" | [[Fil:Silver medal with cup.svg|20px|Sølv]] | align=left| Vladimir Semirunniy | align="left"| {{flagg|Polen|lenke}} | align=left| 12.39,0 |- style="color:black; background-color:#FFDAB9;" ! style="text-align:center;" | [[Fil:Bronze medal with cup.svg|20px|Bronse]] | align=left| [[Jorrit Bergsma]] | align="left"| {{flagg|Nederland|lenke}} | align=left| 12.40,4 |- style="color:black; background-color:#FFFFFF;" ! style="text-align:center;" | 4. | align=left| Timothy Loubineaud | align="left"| {{flagg|Frankrike|lenke}} | align=left| 12.44,2 |- style="color:black; background-color:#FFFFFF;" ! style="text-align:center;" | 5. | align=left| Stijn van de Bunt | align="left"| {{flagg|Nederland|lenke}} | align=left| 12.45,7 |- style="color:black; background-color:#FFFFFF;" ! style="text-align:center;" | 6. | align=left| Davide Ghiotto | align="left"| {{flagg|Italia|lenke}} | align=left| 12.46,7 |- style="color:black; background-color:#FFFFFF;" ! style="text-align:center;" | 7. | align=left| [[Sander Eitrem]] | align="left"| {{flagg|Noreg|lenke}} | align=left| 12.47,1 |- style="color:black; background-color:#FFFFFF;" ! style="text-align:center;" | 8. | align=left| Riccardo Lorello | align="left"| {{flagg|Italia|lenke}} | align=left| 12.56,2 |- style="color:black; background-color:#FFFFFF;" ! style="text-align:center;" | 9. | align=left| [[Ted-Jan Bloemen]] | align="left"| {{flagg|Canada|lenke}} | align=left| 13.00,0 |- style="color:black; background-color:#FFFFFF;" ! style="text-align:center;" | 10. | align=left| Bart Swings | align="left"| {{flagg|Belgia|lenke}} | align=left| 13.05,6 |} </div> Dato: 13. februar {{clear}} === Fellesstart === <div style="float:left; text-align:left; padding-right:15px;"> {| class="wikitable" style="color:black; background-color:#FFFFFF; width: 450px;" |- style="color:black; background-color:#EFEFEF; text-align:left;" ! width="10%" | Plass ! width="40%" | Utøvar ! width="32%" | Land ! width="18%" | Tid |- align="center" valign="top" style="color:black; background-color:#F7F6A8;" ! style="text-align:center;" | [[Fil:Gold medal with cup.svg|20px|Gull]] | align=left| [[Jorrit Bergsma]] | align="left"| {{flagg|Nederland|lenke}} | align=left| 7.55,5 |- style="color:black; background-color:#DCE5E5;" ! style="text-align:center;" | [[Fil:Silver medal with cup.svg|20px|Sølv]] | align=left| Viktor Thorup | align="left"| {{flagg|Danmark|lenke}} | align=left| 8.00,5 |- style="color:black; background-color:#FFDAB9;" ! style="text-align:center;" | [[Fil:Bronze medal with cup.svg|20px|Bronse]] | align=left| Andrea Giovannini | align="left"| {{flagg|Italia|lenke}} | align=left| 8.04,4 |} </div> Dato: 21. februar {{clear}} === Lagtempo === <div style="float:left; text-align:left; padding-right:15px;"> {| class="wikitable" style="color:black; background-color:#FFFFFF; width: 450px;" |- style="color:black; background-color:#EFEFEF; text-align:left;" ! width="10%" | Plass ! width="35%" | Land ! width="40%" | Utøvarar ! width="15%" | Tid |- style="color:black; background-color:#F7F6A8;" ! style="text-align:center;" | [[Fil:Gold medal with cup.svg|20px|Gull]] | align="left"| {{flagg|Italia|lenke}} | align=left| Davide Ghiotto <br /> Andrea Giovannini <br /> Michele Malfatti | align="left"| 3.39,2 |- style="color:black; background-color:#DCE5E5;" ! style="text-align:center;" | [[Fil:Silver medal with cup.svg|20px|Sølv]] | align="left"| {{flagg|USA|lenke}} | align=left| Ethan Cepuran <br /> Casey Dawson <br />Emery Lehman | align="left"| 3.43,7 |- style="color:black; background-color:#FFDAB9;" ! style="text-align:center;" | [[Fil:Bronze medal with cup.svg|20px|Bronse]] | align="left"| {{flagg|Kina|lenke}} | align="left"| Li Wenhao <br /> Wu Yu <br /> Liu Hanbin | align="left"| 3.41,3 |- style="color:black; background-color:#FFFFFF;" ! style="text-align:center;" | 4. | align="left" |{{flagg|Nederland}} | align=left| <small> | Chris Huizinga <br /> Stijn van de Bunt <br />[[Jorrit Bergsma]] </small> | align="left"| 3.41,4 |- style="color:black; background-color:#FFFFFF;" ! style="text-align:center;" | 5. | align="left"| {{flagg|Frankirke|lenke}} | align=left| <small> Valentin Thiébault <br /> Timothy Loubineaud <br /> Giovanni Treboutae </small> | align="left"| 3.43,9 |- style="color:black; background-color:#FFFFFF;" ! style="text-align:center;" | 6. | align="left" | {{flagg|Noreg}} | align="left" | Sigurd Dyrset <br /> Didrik Strand <br />[[Peder Kongshaug]] | align="left"| 3.48,9 |} </div> Dato: 17. februar {{clear}} 2r8yp3x5hglilbtauw28g7296mfh6z2 3675135 3675134 2026-09-28T08:03:35Z Migne 2086 /* Lagtempo */ 3675135 wikitext text/x-wiki [[Fil:Speed skating pictogram.svg|mini|]] '''Skøyteløpa under vinter-OL 2026''' i [[Milano]] vart avvikla på ein innandørs skeisebane i kommunen [[Rho i Italia|Rho]]. Arrangementet omfatta tolv individuelle tevlingar og to i lagtempo, likt fordelt på menn og kvinner. Tevlingane vart avvikla i dagane frå laurdag 7. til laurdag 21. februar 2026. [[Jordan Stoltz]] frå [[USA]] og [[Francesca Lollobrigida]] frå [[Italia]] vann kvar sine to gullmedaljar. Norske [[Sander Eitrem]] vart olympisk meister på 5&nbsp;000 meter, medan landskvinna [[Ragne Wiklund]] sikra seg to sølvmedaljar og ein bronsemedalje. === 500 meter === {| class="wikitable" style="color:black; background-color:#FFFFFF; width: 450px;" |- style="color:black; background-color:#EFEFEF; text-align:left;" ! width="10%" | Plass ! width="44%" | Utøvar ! width="30%" | Land ! width="16%" | Tid |- align="center" valign="top" style="color:black; background-color:#F7F6A8;" ! style="text-align:center;" | [[Fil:Gold medal with cup.svg|20px|Gull]] | align=left| [[Jordan Stoltz]] | align="left"| {{flagg|USA|lenke}} | align=left| 33,77 |- style="color:black; background-color:#DCE5E5;" ! style="text-align:center;" | [[Fil:Silver medal with cup.svg|20px|Sølv]] | align=left| Jenning de Boo | align="left"| {{flagg|Nederland|lenke}} | align=left| 33,88 |- style="color:black; background-color:#FFDAB9;" ! style="text-align:center;" | [[Fil:Bronze medal with cup.svg|20px|Bronse]] | align=left| Laurent Dubreuil | align="left"| {{flagg|Canada|lenke}} | align=left| 34,26 |- style="color:black; background-color:#FFFFFF;" ! style="text-align:center;" | 4. | align=left| Damian Żurek | align="left" | {{flagg|Polen}} | align=left| 34,35 |- style="color:black; background-color:#FFFFFF;" ! style="text-align:center;" | 5. | align=left| Piotr Michalski | align="left" | {{flagg|Polen}} | align=left| 34,461 |- style="color:black; background-color:#FFFFFF;" ! style="text-align:center;" | 6. | align=left| [[Tatsuya Shinhama]] | align="left"| {{flagg|Japan}} | align=left| 34,466 |- style="color:black; background-color:#FFFFFF;" ! style="text-align:center;" | 7. | align=left| [[Gao Tingyu]] | align="left"| {{flagg|Kina|lenke}} | align=left| 34,47 |- style="color:black; background-color:#FFFFFF;" ! style="text-align:center;" | 8. | align=left| Marek Kania | align="left" | {{flagg|Polen}} | align=left| 34,48 |- style="color:black; background-color:#FFFFFF;" ! style="text-align:center;" | 9. | align=left| Jevgenij Kosjkin | align="left"| {{flagg|Kasakhstan|lenke}} | align=left| 34,56 |- style="color:black; background-color:#FFFFFF;" ! style="text-align:center;" | 10. | align=left| Wataru Morishige | align="left"| {{flagg|Japan|lenke}} | align=left| 34,62 |- style="color:black; background-color:#FFFFFF;" ! style="text-align:center;" | 11. | align=left| Xue Zhiwen | align="left" | {{flagg|Kina|lenke}} | align=left| 34,66 |- style="color:black; background-color:#FFFFFF;" ! style="text-align:center;" | 12. | align=left| Kim Jun-ho | align="left"| {{flagg|Sør-Korea|lenke}} | align=left| 34,68 |- style="color:black; background-color:#FFFFFF;" ! style="text-align:center;" | 13. | align=left| Bjørn Magnussen | align="left"| {{flagg|Noreg|lenke}} | align=left| 34,72 |} </div> Dato: 14. februar {{clear}} === 1000 m === <div style="float:left; text-align:left; padding-right:15px;"> {| class="wikitable" style="color:black; background-color:#FFFFFF; width: 450px;" |- style="color:black; background-color:#EFEFEF; text-align:left;" ! width="10%" | Plass ! width="45%" | Utøvar ! width="29%" | Land ! width="16%" | Tid |- align="center" valign="top" style="color:black; background-color:#F7F6A8;" ! style="text-align:center;" | [[Fil:Gold medal with cup.svg|20px|Gull]] | align=left| [[Jordan Stoltz]] | align="left"| {{flagg|USA|lenke}} | align=left| 1.06,28 |- style="color:black; background-color:#DCE5E5;" ! style="text-align:center;" | [[Fil:Silver medal with cup.svg|20px|Sølv]] | align=left| Jenning de Boo | align="left"| {{flagg|Nederland|lenke}} | align=left| 1.06,78 |- style="color:black; background-color:#FFDAB9;" ! style="text-align:center;" | [[Fil:Bronze medal with cup.svg|20px|Bronse]] | align=left| [[Ning Zhongyan]] | align="left"| {{flagg|Kina|lenke}} | align=left| 1.07,34 |- style="color:black; background-color:#FFFFFF;" ! style="text-align:center;" | 4. | align=left| Damian Żurek | align="left" | {{flagg|Polen}} | align=left| 1.07,41 |- style="color:black; background-color:#FFFFFF;" ! style="text-align:center;" | 5. | align=left| Joep Wennemars | align="left"| {{flagg|Nederland|lenke}} | align=left| 1.07,58 |- style="color:black; background-color:#FFFFFF;" ! style="text-align:center;" | 6. | align=left| [[Kjeld Nuis]] | align="left"| {{flagg|Nederland|lenke}} | align=left| 1.07,65 |- style="color:black; background-color:#FFFFFF;" ! style="text-align:center;" | 7. | align=left| Daniele Di Stefano | align="left"| {{flagg|Italia|lenke}} | align=left| 1.08,17 |- style="color:black; background-color:#FFFFFF;" ! style="text-align:center;" | 8. | align=left| Laurent Dubreuil | align="left"| {{flagg|Canada|lenke}} | align=left| 1.08,21 |- style="color:black; background-color:#FFFFFF;" ! style="text-align:center;" | 9. | align=left| Conor McDermott-Mustowy | align="left"| {{flagg|USA|lenke}} | align=left| 1.08,48 |- style="color:black; background-color:#FFFFFF;" ! style="text-align:center;" | 10. | align=left| Koo Kyung-min | align="left"| {{flagg|Sør-Korea|lenke}} | align=left| 1.08,53 |} </div> Dato: 11. februar {{clear}} === 1500 m === <div style="float:left; text-align:left; padding-right:15px;"> {| class="wikitable" style="color:black; background-color:#FFFFFF; width: 450px;" |- style="color:black; background-color:#EFEFEF; text-align:left;" ! width="10%" | Plass ! width="40%" | Utøvar ! width="35%" | Land ! width="15%" | Tid |- align="center" valign="top" style="color:black; background-color:#F7F6A8;" ! style="text-align:center;" | [[Fil:Gold medal with cup.svg|20px|Gull]] | align=left| [[Ning Zhongyan]] | align="left"| {{flagg|Kina|lenke}} | align=left| 1.41,98 |- style="color:black; background-color:#DCE5E5;" ! style="text-align:center;" | [[Fil:Silver medal with cup.svg|20px|Sølv]] | align=left| [[Jordan Stoltz]] | align="left"| {{flagg|USA|lenke}} | align=left| 1.42,75 |- style="color:black; background-color:#FFDAB9;" ! style="text-align:center;" | [[Fil:Bronze medal with cup.svg|20px|Bronse]] | align=left| [[Kjeld Nuis]] | align="left"| {{flagg|Nederland|lenke}} | align=left| 1.42,82 |- style="color:black; background-color:#FFFFFF;" ! style="text-align:center;" | 4. | align=left| Joep Wennemars | align="left"| {{flagg|Nederland|lenke}} | align=left| 1.43,05 |- style="color:black; background-color:#FFFFFF;" ! style="text-align:center;" | 5. | align=left| [[Peder Kongshaug]] | align="left"| {{flagg|Noreg|lenke}} | align=left| 1.43,41 |- style="color:black; background-color:#FFFFFF;" ! style="text-align:center;" | 6. | align=left| Daniele Di Stefano | align="left"| {{flagg|Italia|lenke}} | align=left| 1.43,93 |- style="color:black; background-color:#FFFFFF;" ! style="text-align:center;" | 7. | align=left| Kim Min-seok | align="left"| {{flagg|Ungarn|lenke}} | align=left| 1.45,13 |- style="color:black; background-color:#FFFFFF;" ! style="text-align:center;" | 8. | align=left| Gabriel Odor | align="left"| {{flagg|Austerrike|lenke}} | align=left| 1.45,18 |- style="color:black; background-color:#FFFFFF;" ! style="text-align:center;" | 9. | align=left| [[Sander Eitrem]] | align="left"| {{flagg|Noreg|lenke}} | align=left| 1.45,36 |- style="color:black; background-color:#FFFFFF;" ! style="text-align:center;" | 10. | align=left| Vladimir Semirunniy | align="left"| {{flagg|Polen|lenke}} | align=left| 1.45,37 |} </div> Dato: 19. februar {{clear}} === 5&nbsp;000 m === <div style="float:left; text-align:left; padding-right:15px;"> {| class="wikitable" style="color:black; background-color:#FFFFFF; width: 450px;" |- style="color:black; background-color:#EFEFEF; text-align:left;" ! width="10%" | Plass ! width="40%" | Utøvar ! width="35%" | Land ! width="15%" | Tid |- align="center" valign="top" style="color:black; background-color:#F7F6A8;" ! style="text-align:center;" | [[Fil:Gold medal with cup.svg|20px|Gull]] | align=left| [[Sander Eitrem]] | align="left"| {{flagg|Noreg|lenke}} | align=left| 6.03,9 |- style="color:black; background-color:#DCE5E5;" ! style="text-align:center;" | [[Fil:Silver medal with cup.svg|20px|Sølv]] | align=left| Metoděj Jílek | align="left"| {{flagg|Tsjekkia|lenke}} | align=left| 6.06,4 |- style="color:black; background-color:#FFDAB9;" ! style="text-align:center;" | [[Fil:Bronze medal with cup.svg|20px|Bronse]] | align=left| Riccardo Lorello | align="left"| {{flagg|Italia|lenke}} | align=left| 6.09,2 |- style="color:black; background-color:#FFFFFF;" ! style="text-align:center;" | 4. | align=left| Davide Ghiotto | align="left"| {{flagg|Italia|lenke}} | align=left| 6.09,5 |- style="color:black; background-color:#FFFFFF;" ! style="text-align:center;" | 5. | align=left| Timothy Loubineaud | align="left"| {{flagg|USA|lenke}} | align=left| 6.11,1 |- style="color:black; background-color:#FFFFFF;" ! style="text-align:center;" | 6. | align=left| [[Peder Kongshaug]] | align="left"| {{flagg|Noreg|lenke}} | align=left| 6.11,3 |- style="color:black; background-color:#FFFFFF;" ! style="text-align:center;" | 7. | align=left| Chris Huizinga | align="left"| {{flagg|Nederland|lenke}} | align=left| 6.11,5 |- style="color:black; background-color:#FFFFFF;" ! style="text-align:center;" | 8. | align=left| Casey Dawson | align="left"| {{flagg|USA|lenke}} | align=left| 6.11,8 |- style="color:black; background-color:#FFFFFF;" ! style="text-align:center;" | 9. | align=left| Stijn van de Bunt | align="left"| {{flagg|Nederland|lenke}} | align=left| 6.12,9 |- style="color:black; background-color:#FFFFFF;" ! style="text-align:center;" | 10. | align=left| Gabriel Groß | align="left"| {{flagg|Tyskland|lenke}} | align=left| 6.14,4 |} </div> Dato: 8. februar {{clear}} === 10&nbsp;000 m === <div style="float:left; text-align:left; padding-right:15px;"> {| class="wikitable" style="color:black; background-color:#FFFFFF; width: 450px;" |- style="color:black; background-color:#EFEFEF; text-align:left;" ! width="10%" | Plass ! width="40%" | Utøvar ! width="35%" | Land ! width="15%" | Tid |- align="center" valign="top" style="color:black; background-color:#F7F6A8;" ! style="text-align:center;" | [[Fil:Gold medal with cup.svg|20px|Gull]] | align=left| Metoděj Jílek | align="left"| {{flagg|Tsjekkia|lenke}} | align=left| 12.33,4 |- style="color:black; background-color:#DCE5E5;" ! style="text-align:center;" | [[Fil:Silver medal with cup.svg|20px|Sølv]] | align=left| Vladimir Semirunniy | align="left"| {{flagg|Polen|lenke}} | align=left| 12.39,0 |- style="color:black; background-color:#FFDAB9;" ! style="text-align:center;" | [[Fil:Bronze medal with cup.svg|20px|Bronse]] | align=left| [[Jorrit Bergsma]] | align="left"| {{flagg|Nederland|lenke}} | align=left| 12.40,4 |- style="color:black; background-color:#FFFFFF;" ! style="text-align:center;" | 4. | align=left| Timothy Loubineaud | align="left"| {{flagg|Frankrike|lenke}} | align=left| 12.44,2 |- style="color:black; background-color:#FFFFFF;" ! style="text-align:center;" | 5. | align=left| Stijn van de Bunt | align="left"| {{flagg|Nederland|lenke}} | align=left| 12.45,7 |- style="color:black; background-color:#FFFFFF;" ! style="text-align:center;" | 6. | align=left| Davide Ghiotto | align="left"| {{flagg|Italia|lenke}} | align=left| 12.46,7 |- style="color:black; background-color:#FFFFFF;" ! style="text-align:center;" | 7. | align=left| [[Sander Eitrem]] | align="left"| {{flagg|Noreg|lenke}} | align=left| 12.47,1 |- style="color:black; background-color:#FFFFFF;" ! style="text-align:center;" | 8. | align=left| Riccardo Lorello | align="left"| {{flagg|Italia|lenke}} | align=left| 12.56,2 |- style="color:black; background-color:#FFFFFF;" ! style="text-align:center;" | 9. | align=left| [[Ted-Jan Bloemen]] | align="left"| {{flagg|Canada|lenke}} | align=left| 13.00,0 |- style="color:black; background-color:#FFFFFF;" ! style="text-align:center;" | 10. | align=left| Bart Swings | align="left"| {{flagg|Belgia|lenke}} | align=left| 13.05,6 |} </div> Dato: 13. februar {{clear}} === Fellesstart === <div style="float:left; text-align:left; padding-right:15px;"> {| class="wikitable" style="color:black; background-color:#FFFFFF; width: 450px;" |- style="color:black; background-color:#EFEFEF; text-align:left;" ! width="10%" | Plass ! width="40%" | Utøvar ! width="32%" | Land ! width="18%" | Tid |- align="center" valign="top" style="color:black; background-color:#F7F6A8;" ! style="text-align:center;" | [[Fil:Gold medal with cup.svg|20px|Gull]] | align=left| [[Jorrit Bergsma]] | align="left"| {{flagg|Nederland|lenke}} | align=left| 7.55,5 |- style="color:black; background-color:#DCE5E5;" ! style="text-align:center;" | [[Fil:Silver medal with cup.svg|20px|Sølv]] | align=left| Viktor Thorup | align="left"| {{flagg|Danmark|lenke}} | align=left| 8.00,5 |- style="color:black; background-color:#FFDAB9;" ! style="text-align:center;" | [[Fil:Bronze medal with cup.svg|20px|Bronse]] | align=left| Andrea Giovannini | align="left"| {{flagg|Italia|lenke}} | align=left| 8.04,4 |} </div> Dato: 21. februar {{clear}} === Lagtempo === <div style="float:left; text-align:left; padding-right:15px;"> {| class="wikitable" style="color:black; background-color:#FFFFFF; width: 450px;" |- style="color:black; background-color:#EFEFEF; text-align:left;" ! width="10%" | Plass ! width="35%" | Land ! width="40%" | Utøvarar ! width="15%" | Tid |- style="color:black; background-color:#F7F6A8;" ! style="text-align:center;" | [[Fil:Gold medal with cup.svg|20px|Gull]] | align="left"| {{flagg|Italia|lenke}} | align=left| Davide Ghiotto <br /> Andrea Giovannini <br /> Michele Malfatti | align="left"| 3.39,2 |- style="color:black; background-color:#DCE5E5;" ! style="text-align:center;" | [[Fil:Silver medal with cup.svg|20px|Sølv]] | align="left"| {{flagg|USA|lenke}} | align=left| Ethan Cepuran <br /> Casey Dawson <br />Emery Lehman | align="left"| 3.43,7 |- style="color:black; background-color:#FFDAB9;" ! style="text-align:center;" | [[Fil:Bronze medal with cup.svg|20px|Bronse]] | align="left"| {{flagg|Kina|lenke}} | align="left"| Li Wenhao <br /> Wu Yu <br /> Liu Hanbin | align="left"| 3.41,3 |- style="color:black; background-color:#FFFFFF;" ! style="text-align:center;" | 4. | align="left" |{{flagg|Nederland}} | align=left| <small> Chris Huizinga <br /> Stijn van de Bunt <br />[[Jorrit Bergsma]] </small> | align="left"| 3.41,4 |- style="color:black; background-color:#FFFFFF;" ! style="text-align:center;" | 5. | align="left"| {{flagg|Frankrike|lenke}} | align=left| <small> Valentin Thiébault <br /> Timothy Loubineaud <br /> Giovanni Trebouta </small> | align="left"| 3.43,9 |- style="color:black; background-color:#FFFFFF;" ! style="text-align:center;" | 6. | align="left" | {{flagg|Noreg}} | align="left" | <small> Sigurd Dyrset <br /> Didrik Strand <br />[[Peder Kongshaug]] </small> | align="left"| 3.48,9 |} </div> Dato: 17. februar {{clear}} qibenngkrs3bzcnlj0xsh6axcymkjll 3675136 3675135 2026-09-28T08:04:27Z Migne 2086 /* Lagtempo */ 3675136 wikitext text/x-wiki [[Fil:Speed skating pictogram.svg|mini|]] '''Skøyteløpa under vinter-OL 2026''' i [[Milano]] vart avvikla på ein innandørs skeisebane i kommunen [[Rho i Italia|Rho]]. Arrangementet omfatta tolv individuelle tevlingar og to i lagtempo, likt fordelt på menn og kvinner. Tevlingane vart avvikla i dagane frå laurdag 7. til laurdag 21. februar 2026. [[Jordan Stoltz]] frå [[USA]] og [[Francesca Lollobrigida]] frå [[Italia]] vann kvar sine to gullmedaljar. Norske [[Sander Eitrem]] vart olympisk meister på 5&nbsp;000 meter, medan landskvinna [[Ragne Wiklund]] sikra seg to sølvmedaljar og ein bronsemedalje. === 500 meter === {| class="wikitable" style="color:black; background-color:#FFFFFF; width: 450px;" |- style="color:black; background-color:#EFEFEF; text-align:left;" ! width="10%" | Plass ! width="44%" | Utøvar ! width="30%" | Land ! width="16%" | Tid |- align="center" valign="top" style="color:black; background-color:#F7F6A8;" ! style="text-align:center;" | [[Fil:Gold medal with cup.svg|20px|Gull]] | align=left| [[Jordan Stoltz]] | align="left"| {{flagg|USA|lenke}} | align=left| 33,77 |- style="color:black; background-color:#DCE5E5;" ! style="text-align:center;" | [[Fil:Silver medal with cup.svg|20px|Sølv]] | align=left| Jenning de Boo | align="left"| {{flagg|Nederland|lenke}} | align=left| 33,88 |- style="color:black; background-color:#FFDAB9;" ! style="text-align:center;" | [[Fil:Bronze medal with cup.svg|20px|Bronse]] | align=left| Laurent Dubreuil | align="left"| {{flagg|Canada|lenke}} | align=left| 34,26 |- style="color:black; background-color:#FFFFFF;" ! style="text-align:center;" | 4. | align=left| Damian Żurek | align="left" | {{flagg|Polen}} | align=left| 34,35 |- style="color:black; background-color:#FFFFFF;" ! style="text-align:center;" | 5. | align=left| Piotr Michalski | align="left" | {{flagg|Polen}} | align=left| 34,461 |- style="color:black; background-color:#FFFFFF;" ! style="text-align:center;" | 6. | align=left| [[Tatsuya Shinhama]] | align="left"| {{flagg|Japan}} | align=left| 34,466 |- style="color:black; background-color:#FFFFFF;" ! style="text-align:center;" | 7. | align=left| [[Gao Tingyu]] | align="left"| {{flagg|Kina|lenke}} | align=left| 34,47 |- style="color:black; background-color:#FFFFFF;" ! style="text-align:center;" | 8. | align=left| Marek Kania | align="left" | {{flagg|Polen}} | align=left| 34,48 |- style="color:black; background-color:#FFFFFF;" ! style="text-align:center;" | 9. | align=left| Jevgenij Kosjkin | align="left"| {{flagg|Kasakhstan|lenke}} | align=left| 34,56 |- style="color:black; background-color:#FFFFFF;" ! style="text-align:center;" | 10. | align=left| Wataru Morishige | align="left"| {{flagg|Japan|lenke}} | align=left| 34,62 |- style="color:black; background-color:#FFFFFF;" ! style="text-align:center;" | 11. | align=left| Xue Zhiwen | align="left" | {{flagg|Kina|lenke}} | align=left| 34,66 |- style="color:black; background-color:#FFFFFF;" ! style="text-align:center;" | 12. | align=left| Kim Jun-ho | align="left"| {{flagg|Sør-Korea|lenke}} | align=left| 34,68 |- style="color:black; background-color:#FFFFFF;" ! style="text-align:center;" | 13. | align=left| Bjørn Magnussen | align="left"| {{flagg|Noreg|lenke}} | align=left| 34,72 |} </div> Dato: 14. februar {{clear}} === 1000 m === <div style="float:left; text-align:left; padding-right:15px;"> {| class="wikitable" style="color:black; background-color:#FFFFFF; width: 450px;" |- style="color:black; background-color:#EFEFEF; text-align:left;" ! width="10%" | Plass ! width="45%" | Utøvar ! width="29%" | Land ! width="16%" | Tid |- align="center" valign="top" style="color:black; background-color:#F7F6A8;" ! style="text-align:center;" | [[Fil:Gold medal with cup.svg|20px|Gull]] | align=left| [[Jordan Stoltz]] | align="left"| {{flagg|USA|lenke}} | align=left| 1.06,28 |- style="color:black; background-color:#DCE5E5;" ! style="text-align:center;" | [[Fil:Silver medal with cup.svg|20px|Sølv]] | align=left| Jenning de Boo | align="left"| {{flagg|Nederland|lenke}} | align=left| 1.06,78 |- style="color:black; background-color:#FFDAB9;" ! style="text-align:center;" | [[Fil:Bronze medal with cup.svg|20px|Bronse]] | align=left| [[Ning Zhongyan]] | align="left"| {{flagg|Kina|lenke}} | align=left| 1.07,34 |- style="color:black; background-color:#FFFFFF;" ! style="text-align:center;" | 4. | align=left| Damian Żurek | align="left" | {{flagg|Polen}} | align=left| 1.07,41 |- style="color:black; background-color:#FFFFFF;" ! style="text-align:center;" | 5. | align=left| Joep Wennemars | align="left"| {{flagg|Nederland|lenke}} | align=left| 1.07,58 |- style="color:black; background-color:#FFFFFF;" ! style="text-align:center;" | 6. | align=left| [[Kjeld Nuis]] | align="left"| {{flagg|Nederland|lenke}} | align=left| 1.07,65 |- style="color:black; background-color:#FFFFFF;" ! style="text-align:center;" | 7. | align=left| Daniele Di Stefano | align="left"| {{flagg|Italia|lenke}} | align=left| 1.08,17 |- style="color:black; background-color:#FFFFFF;" ! style="text-align:center;" | 8. | align=left| Laurent Dubreuil | align="left"| {{flagg|Canada|lenke}} | align=left| 1.08,21 |- style="color:black; background-color:#FFFFFF;" ! style="text-align:center;" | 9. | align=left| Conor McDermott-Mustowy | align="left"| {{flagg|USA|lenke}} | align=left| 1.08,48 |- style="color:black; background-color:#FFFFFF;" ! style="text-align:center;" | 10. | align=left| Koo Kyung-min | align="left"| {{flagg|Sør-Korea|lenke}} | align=left| 1.08,53 |} </div> Dato: 11. februar {{clear}} === 1500 m === <div style="float:left; text-align:left; padding-right:15px;"> {| class="wikitable" style="color:black; background-color:#FFFFFF; width: 450px;" |- style="color:black; background-color:#EFEFEF; text-align:left;" ! width="10%" | Plass ! width="40%" | Utøvar ! width="35%" | Land ! width="15%" | Tid |- align="center" valign="top" style="color:black; background-color:#F7F6A8;" ! style="text-align:center;" | [[Fil:Gold medal with cup.svg|20px|Gull]] | align=left| [[Ning Zhongyan]] | align="left"| {{flagg|Kina|lenke}} | align=left| 1.41,98 |- style="color:black; background-color:#DCE5E5;" ! style="text-align:center;" | [[Fil:Silver medal with cup.svg|20px|Sølv]] | align=left| [[Jordan Stoltz]] | align="left"| {{flagg|USA|lenke}} | align=left| 1.42,75 |- style="color:black; background-color:#FFDAB9;" ! style="text-align:center;" | [[Fil:Bronze medal with cup.svg|20px|Bronse]] | align=left| [[Kjeld Nuis]] | align="left"| {{flagg|Nederland|lenke}} | align=left| 1.42,82 |- style="color:black; background-color:#FFFFFF;" ! style="text-align:center;" | 4. | align=left| Joep Wennemars | align="left"| {{flagg|Nederland|lenke}} | align=left| 1.43,05 |- style="color:black; background-color:#FFFFFF;" ! style="text-align:center;" | 5. | align=left| [[Peder Kongshaug]] | align="left"| {{flagg|Noreg|lenke}} | align=left| 1.43,41 |- style="color:black; background-color:#FFFFFF;" ! style="text-align:center;" | 6. | align=left| Daniele Di Stefano | align="left"| {{flagg|Italia|lenke}} | align=left| 1.43,93 |- style="color:black; background-color:#FFFFFF;" ! style="text-align:center;" | 7. | align=left| Kim Min-seok | align="left"| {{flagg|Ungarn|lenke}} | align=left| 1.45,13 |- style="color:black; background-color:#FFFFFF;" ! style="text-align:center;" | 8. | align=left| Gabriel Odor | align="left"| {{flagg|Austerrike|lenke}} | align=left| 1.45,18 |- style="color:black; background-color:#FFFFFF;" ! style="text-align:center;" | 9. | align=left| [[Sander Eitrem]] | align="left"| {{flagg|Noreg|lenke}} | align=left| 1.45,36 |- style="color:black; background-color:#FFFFFF;" ! style="text-align:center;" | 10. | align=left| Vladimir Semirunniy | align="left"| {{flagg|Polen|lenke}} | align=left| 1.45,37 |} </div> Dato: 19. februar {{clear}} === 5&nbsp;000 m === <div style="float:left; text-align:left; padding-right:15px;"> {| class="wikitable" style="color:black; background-color:#FFFFFF; width: 450px;" |- style="color:black; background-color:#EFEFEF; text-align:left;" ! width="10%" | Plass ! width="40%" | Utøvar ! width="35%" | Land ! width="15%" | Tid |- align="center" valign="top" style="color:black; background-color:#F7F6A8;" ! style="text-align:center;" | [[Fil:Gold medal with cup.svg|20px|Gull]] | align=left| [[Sander Eitrem]] | align="left"| {{flagg|Noreg|lenke}} | align=left| 6.03,9 |- style="color:black; background-color:#DCE5E5;" ! style="text-align:center;" | [[Fil:Silver medal with cup.svg|20px|Sølv]] | align=left| Metoděj Jílek | align="left"| {{flagg|Tsjekkia|lenke}} | align=left| 6.06,4 |- style="color:black; background-color:#FFDAB9;" ! style="text-align:center;" | [[Fil:Bronze medal with cup.svg|20px|Bronse]] | align=left| Riccardo Lorello | align="left"| {{flagg|Italia|lenke}} | align=left| 6.09,2 |- style="color:black; background-color:#FFFFFF;" ! style="text-align:center;" | 4. | align=left| Davide Ghiotto | align="left"| {{flagg|Italia|lenke}} | align=left| 6.09,5 |- style="color:black; background-color:#FFFFFF;" ! style="text-align:center;" | 5. | align=left| Timothy Loubineaud | align="left"| {{flagg|USA|lenke}} | align=left| 6.11,1 |- style="color:black; background-color:#FFFFFF;" ! style="text-align:center;" | 6. | align=left| [[Peder Kongshaug]] | align="left"| {{flagg|Noreg|lenke}} | align=left| 6.11,3 |- style="color:black; background-color:#FFFFFF;" ! style="text-align:center;" | 7. | align=left| Chris Huizinga | align="left"| {{flagg|Nederland|lenke}} | align=left| 6.11,5 |- style="color:black; background-color:#FFFFFF;" ! style="text-align:center;" | 8. | align=left| Casey Dawson | align="left"| {{flagg|USA|lenke}} | align=left| 6.11,8 |- style="color:black; background-color:#FFFFFF;" ! style="text-align:center;" | 9. | align=left| Stijn van de Bunt | align="left"| {{flagg|Nederland|lenke}} | align=left| 6.12,9 |- style="color:black; background-color:#FFFFFF;" ! style="text-align:center;" | 10. | align=left| Gabriel Groß | align="left"| {{flagg|Tyskland|lenke}} | align=left| 6.14,4 |} </div> Dato: 8. februar {{clear}} === 10&nbsp;000 m === <div style="float:left; text-align:left; padding-right:15px;"> {| class="wikitable" style="color:black; background-color:#FFFFFF; width: 450px;" |- style="color:black; background-color:#EFEFEF; text-align:left;" ! width="10%" | Plass ! width="40%" | Utøvar ! width="35%" | Land ! width="15%" | Tid |- align="center" valign="top" style="color:black; background-color:#F7F6A8;" ! style="text-align:center;" | [[Fil:Gold medal with cup.svg|20px|Gull]] | align=left| Metoděj Jílek | align="left"| {{flagg|Tsjekkia|lenke}} | align=left| 12.33,4 |- style="color:black; background-color:#DCE5E5;" ! style="text-align:center;" | [[Fil:Silver medal with cup.svg|20px|Sølv]] | align=left| Vladimir Semirunniy | align="left"| {{flagg|Polen|lenke}} | align=left| 12.39,0 |- style="color:black; background-color:#FFDAB9;" ! style="text-align:center;" | [[Fil:Bronze medal with cup.svg|20px|Bronse]] | align=left| [[Jorrit Bergsma]] | align="left"| {{flagg|Nederland|lenke}} | align=left| 12.40,4 |- style="color:black; background-color:#FFFFFF;" ! style="text-align:center;" | 4. | align=left| Timothy Loubineaud | align="left"| {{flagg|Frankrike|lenke}} | align=left| 12.44,2 |- style="color:black; background-color:#FFFFFF;" ! style="text-align:center;" | 5. | align=left| Stijn van de Bunt | align="left"| {{flagg|Nederland|lenke}} | align=left| 12.45,7 |- style="color:black; background-color:#FFFFFF;" ! style="text-align:center;" | 6. | align=left| Davide Ghiotto | align="left"| {{flagg|Italia|lenke}} | align=left| 12.46,7 |- style="color:black; background-color:#FFFFFF;" ! style="text-align:center;" | 7. | align=left| [[Sander Eitrem]] | align="left"| {{flagg|Noreg|lenke}} | align=left| 12.47,1 |- style="color:black; background-color:#FFFFFF;" ! style="text-align:center;" | 8. | align=left| Riccardo Lorello | align="left"| {{flagg|Italia|lenke}} | align=left| 12.56,2 |- style="color:black; background-color:#FFFFFF;" ! style="text-align:center;" | 9. | align=left| [[Ted-Jan Bloemen]] | align="left"| {{flagg|Canada|lenke}} | align=left| 13.00,0 |- style="color:black; background-color:#FFFFFF;" ! style="text-align:center;" | 10. | align=left| Bart Swings | align="left"| {{flagg|Belgia|lenke}} | align=left| 13.05,6 |} </div> Dato: 13. februar {{clear}} === Fellesstart === <div style="float:left; text-align:left; padding-right:15px;"> {| class="wikitable" style="color:black; background-color:#FFFFFF; width: 450px;" |- style="color:black; background-color:#EFEFEF; text-align:left;" ! width="10%" | Plass ! width="40%" | Utøvar ! width="32%" | Land ! width="18%" | Tid |- align="center" valign="top" style="color:black; background-color:#F7F6A8;" ! style="text-align:center;" | [[Fil:Gold medal with cup.svg|20px|Gull]] | align=left| [[Jorrit Bergsma]] | align="left"| {{flagg|Nederland|lenke}} | align=left| 7.55,5 |- style="color:black; background-color:#DCE5E5;" ! style="text-align:center;" | [[Fil:Silver medal with cup.svg|20px|Sølv]] | align=left| Viktor Thorup | align="left"| {{flagg|Danmark|lenke}} | align=left| 8.00,5 |- style="color:black; background-color:#FFDAB9;" ! style="text-align:center;" | [[Fil:Bronze medal with cup.svg|20px|Bronse]] | align=left| Andrea Giovannini | align="left"| {{flagg|Italia|lenke}} | align=left| 8.04,4 |} </div> Dato: 21. februar {{clear}} === Lagtempo === <div style="float:left; text-align:left; padding-right:15px;"> {| class="wikitable" style="color:black; background-color:#FFFFFF; width: 450px;" |- style="color:black; background-color:#EFEFEF; text-align:left;" ! width="10%" | Plass ! width="35%" | Land ! width="40%" | Utøvarar ! width="15%" | Tid |- style="color:black; background-color:#F7F6A8;" ! style="text-align:center;" | [[Fil:Gold medal with cup.svg|20px|Gull]] | align="left"| {{flagg|Italia|lenke}} | align=left| Davide Ghiotto <br /> Andrea Giovannini <br /> Michele Malfatti | align="left"| 3.39,2 |- style="color:black; background-color:#DCE5E5;" ! style="text-align:center;" | [[Fil:Silver medal with cup.svg|20px|Sølv]] | align="left"| {{flagg|USA|lenke}} | align=left| Ethan Cepuran <br /> Casey Dawson <br />Emery Lehman | align="left"| 3.43,7 |- style="color:black; background-color:#FFDAB9;" ! style="text-align:center;" | [[Fil:Bronze medal with cup.svg|20px|Bronse]] | align="left"| {{flagg|Kina|lenke}} | align="left"| Li Wenhao <br /> Wu Yu <br /> Liu Hanbin | align="left"| 3.41,3 |- style="color:black; background-color:#FFFFFF;" ! style="text-align:center;" | 4. | align="left" |{{flagg|Nederland}} | align=left| <small> Chris Huizinga <br /> Stijn van de Bunt <br />[[Jorrit Bergsma]] </small> | align="left"| 3.41,4 |- style="color:black; background-color:#FFFFFF;" ! style="text-align:center;" | 5. | align="left"| {{flagg|Frankrike|lenke}} | align=left| <small> Valentin Thiébault <br /> Timothy Loubineaud <br /> Giovanni Trebouta </small> | align="left"| 3.43,9 |- style="color:black; background-color:#FFFFFF;" ! style="text-align:center;" | 6. | align="left" | {{flagg|Noreg}} | align="left" | <small> Sigurd Dyrset <br /> Didrik Strand <br />[[Peder Kongshaug]] </small> | align="left"| 3.48,9 |} </div> Dato: 17. februar {{clear}} [[Kategori:Lengdeløp på skeiser under vinter-OL]] [[Kategori:Øvingar under vinter-OL 2026]] 4anlehphb0p39g8eo247bt4fh1930up 3675138 3675136 2026-09-28T08:54:12Z Migne 2086 3675138 wikitext text/x-wiki [[Fil:Speed skating pictogram.svg|mini|]] '''Skøyteløpa under vinter-OL 2026''' i [[Milano]] vart avvikla på ein innandørs skeisebane i kommunen [[Rho i Italia|Rho]]. Arrangementet omfatta tolv individuelle tevlingar og to i lagtempo, likt fordelt på menn og kvinner. Tevlingane vart avvikla i dagane frå laurdag 7. til laurdag 21. februar 2026. [[Jordan Stoltz]] frå [[USA]] og [[Francesca Lollobrigida]] frå [[Italia]] vann kvar sine to gullmedaljar. Norske [[Sander Eitrem]] vart olympisk meister på 5&nbsp;000 meter, medan landskvinna [[Ragne Wiklund]] sikra seg to sølvmedaljar og ein bronsemedalje. === 500 meter === {| class="wikitable" style="color:black; background-color:#FFFFFF; width: 450px;" |- style="color:black; background-color:#EFEFEF; text-align:left;" ! width="10%" | Plass ! width="44%" | Utøvar ! width="30%" | Land ! width="16%" | Tid |- align="center" valign="top" style="color:black; background-color:#F7F6A8;" ! style="text-align:center;" | [[Fil:Gold medal with cup.svg|20px|Gull]] | align=left| [[Jordan Stoltz]] | align="left"| {{flagg|USA|lenke}} | align=left| 33,77 |- style="color:black; background-color:#DCE5E5;" ! style="text-align:center;" | [[Fil:Silver medal with cup.svg|20px|Sølv]] | align=left| Jenning de Boo | align="left"| {{flagg|Nederland|lenke}} | align=left| 33,88 |- style="color:black; background-color:#FFDAB9;" ! style="text-align:center;" | [[Fil:Bronze medal with cup.svg|20px|Bronse]] | align=left| Laurent Dubreuil | align="left"| {{flagg|Canada|lenke}} | align=left| 34,26 |- style="color:black; background-color:#FFFFFF;" ! style="text-align:center;" | 4. | align=left| Damian Żurek | align="left" | {{flagg|Polen}} | align=left| 34,35 |- style="color:black; background-color:#FFFFFF;" ! style="text-align:center;" | 5. | align=left| Piotr Michalski | align="left" | {{flagg|Polen}} | align=left| 34,461 |- style="color:black; background-color:#FFFFFF;" ! style="text-align:center;" | 6. | align=left| [[Tatsuya Shinhama]] | align="left"| {{flagg|Japan}} | align=left| 34,466 |- style="color:black; background-color:#FFFFFF;" ! style="text-align:center;" | 7. | align=left| [[Gao Tingyu]] | align="left"| {{flagg|Kina|lenke}} | align=left| 34,47 |- style="color:black; background-color:#FFFFFF;" ! style="text-align:center;" | 8. | align=left| Marek Kania | align="left" | {{flagg|Polen}} | align=left| 34,48 |- style="color:black; background-color:#FFFFFF;" ! style="text-align:center;" | 9. | align=left| Jevgenij Kosjkin | align="left"| {{flagg|Kasakhstan|lenke}} | align=left| 34,56 |- style="color:black; background-color:#FFFFFF;" ! style="text-align:center;" | 10. | align=left| Wataru Morishige | align="left"| {{flagg|Japan|lenke}} | align=left| 34,62 |- style="color:black; background-color:#FFFFFF;" ! style="text-align:center;" | 11. | align=left| Xue Zhiwen | align="left" | {{flagg|Kina|lenke}} | align=left| 34,66 |- style="color:black; background-color:#FFFFFF;" ! style="text-align:center;" | 12. | align=left| Kim Jun-ho | align="left"| {{flagg|Sør-Korea|lenke}} | align=left| 34,68 |- style="color:black; background-color:#FFFFFF;" ! style="text-align:center;" | 13. | align=left| Bjørn Magnussen | align="left"| {{flagg|Noreg|lenke}} | align=left| 34,72 |} </div> Dato: 14. februar {{clear}} === 1000 m === <div style="float:left; text-align:left; padding-right:15px;"> {| class="wikitable" style="color:black; background-color:#FFFFFF; width: 450px;" |- style="color:black; background-color:#EFEFEF; text-align:left;" ! width="10%" | Plass ! width="45%" | Utøvar ! width="29%" | Land ! width="16%" | Tid |- align="center" valign="top" style="color:black; background-color:#F7F6A8;" ! style="text-align:center;" | [[Fil:Gold medal with cup.svg|20px|Gull]] | align=left| [[Jordan Stoltz]] | align="left"| {{flagg|USA|lenke}} | align=left| 1.06,28 |- style="color:black; background-color:#DCE5E5;" ! style="text-align:center;" | [[Fil:Silver medal with cup.svg|20px|Sølv]] | align=left| Jenning de Boo | align="left"| {{flagg|Nederland|lenke}} | align=left| 1.06,78 |- style="color:black; background-color:#FFDAB9;" ! style="text-align:center;" | [[Fil:Bronze medal with cup.svg|20px|Bronse]] | align=left| [[Ning Zhongyan]] | align="left"| {{flagg|Kina|lenke}} | align=left| 1.07,34 |- style="color:black; background-color:#FFFFFF;" ! style="text-align:center;" | 4. | align=left| Damian Żurek | align="left" | {{flagg|Polen}} | align=left| 1.07,41 |- style="color:black; background-color:#FFFFFF;" ! style="text-align:center;" | 5. | align=left| Joep Wennemars | align="left"| {{flagg|Nederland|lenke}} | align=left| 1.07,58 |- style="color:black; background-color:#FFFFFF;" ! style="text-align:center;" | 6. | align=left| [[Kjeld Nuis]] | align="left"| {{flagg|Nederland|lenke}} | align=left| 1.07,65 |- style="color:black; background-color:#FFFFFF;" ! style="text-align:center;" | 7. | align=left| Daniele Di Stefano | align="left"| {{flagg|Italia|lenke}} | align=left| 1.08,17 |- style="color:black; background-color:#FFFFFF;" ! style="text-align:center;" | 8. | align=left| Laurent Dubreuil | align="left"| {{flagg|Canada|lenke}} | align=left| 1.08,21 |- style="color:black; background-color:#FFFFFF;" ! style="text-align:center;" | 9. | align=left| Conor McDermott-Mustowy | align="left"| {{flagg|USA|lenke}} | align=left| 1.08,48 |- style="color:black; background-color:#FFFFFF;" ! style="text-align:center;" | 10. | align=left| Koo Kyung-min | align="left"| {{flagg|Sør-Korea|lenke}} | align=left| 1.08,53 |} </div> Dato: 11. februar {{clear}} === 1500 m === <div style="float:left; text-align:left; padding-right:15px;"> {| class="wikitable" style="color:black; background-color:#FFFFFF; width: 450px;" |- style="color:black; background-color:#EFEFEF; text-align:left;" ! width="10%" | Plass ! width="40%" | Utøvar ! width="35%" | Land ! width="15%" | Tid |- align="center" valign="top" style="color:black; background-color:#F7F6A8;" ! style="text-align:center;" | [[Fil:Gold medal with cup.svg|20px|Gull]] | align=left| [[Ning Zhongyan]] | align="left"| {{flagg|Kina|lenke}} | align=left| 1.41,98 |- style="color:black; background-color:#DCE5E5;" ! style="text-align:center;" | [[Fil:Silver medal with cup.svg|20px|Sølv]] | align=left| [[Jordan Stoltz]] | align="left"| {{flagg|USA|lenke}} | align=left| 1.42,75 |- style="color:black; background-color:#FFDAB9;" ! style="text-align:center;" | [[Fil:Bronze medal with cup.svg|20px|Bronse]] | align=left| [[Kjeld Nuis]] | align="left"| {{flagg|Nederland|lenke}} | align=left| 1.42,82 |- style="color:black; background-color:#FFFFFF;" ! style="text-align:center;" | 4. | align=left| Joep Wennemars | align="left"| {{flagg|Nederland|lenke}} | align=left| 1.43,05 |- style="color:black; background-color:#FFFFFF;" ! style="text-align:center;" | 5. | align=left| [[Peder Kongshaug]] | align="left"| {{flagg|Noreg|lenke}} | align=left| 1.43,41 |- style="color:black; background-color:#FFFFFF;" ! style="text-align:center;" | 6. | align=left| Daniele Di Stefano | align="left"| {{flagg|Italia|lenke}} | align=left| 1.43,93 |- style="color:black; background-color:#FFFFFF;" ! style="text-align:center;" | 7. | align=left| Kim Min-seok | align="left"| {{flagg|Ungarn|lenke}} | align=left| 1.45,13 |- style="color:black; background-color:#FFFFFF;" ! style="text-align:center;" | 8. | align=left| Gabriel Odor | align="left"| {{flagg|Austerrike|lenke}} | align=left| 1.45,18 |- style="color:black; background-color:#FFFFFF;" ! style="text-align:center;" | 9. | align=left| [[Sander Eitrem]] | align="left"| {{flagg|Noreg|lenke}} | align=left| 1.45,36 |- style="color:black; background-color:#FFFFFF;" ! style="text-align:center;" | 10. | align=left| Vladimir Semirunniy | align="left"| {{flagg|Polen|lenke}} | align=left| 1.45,37 |} </div> Dato: 19. februar {{clear}} === 5&nbsp;000 m === <div style="float:left; text-align:left; padding-right:15px;"> {| class="wikitable" style="color:black; background-color:#FFFFFF; width: 450px;" |- style="color:black; background-color:#EFEFEF; text-align:left;" ! width="10%" | Plass ! width="40%" | Utøvar ! width="35%" | Land ! width="15%" | Tid |- align="center" valign="top" style="color:black; background-color:#F7F6A8;" ! style="text-align:center;" | [[Fil:Gold medal with cup.svg|20px|Gull]] | align=left| [[Sander Eitrem]] | align="left"| {{flagg|Noreg|lenke}} | align=left| 6.03,9 |- style="color:black; background-color:#DCE5E5;" ! style="text-align:center;" | [[Fil:Silver medal with cup.svg|20px|Sølv]] | align=left| Metoděj Jílek | align="left"| {{flagg|Tsjekkia|lenke}} | align=left| 6.06,4 |- style="color:black; background-color:#FFDAB9;" ! style="text-align:center;" | [[Fil:Bronze medal with cup.svg|20px|Bronse]] | align=left| Riccardo Lorello | align="left"| {{flagg|Italia|lenke}} | align=left| 6.09,2 |- style="color:black; background-color:#FFFFFF;" ! style="text-align:center;" | 4. | align=left| Davide Ghiotto | align="left"| {{flagg|Italia|lenke}} | align=left| 6.09,5 |- style="color:black; background-color:#FFFFFF;" ! style="text-align:center;" | 5. | align=left| Timothy Loubineaud | align="left"| {{flagg|USA|lenke}} | align=left| 6.11,1 |- style="color:black; background-color:#FFFFFF;" ! style="text-align:center;" | 6. | align=left| [[Peder Kongshaug]] | align="left"| {{flagg|Noreg|lenke}} | align=left| 6.11,3 |- style="color:black; background-color:#FFFFFF;" ! style="text-align:center;" | 7. | align=left| Chris Huizinga | align="left"| {{flagg|Nederland|lenke}} | align=left| 6.11,5 |- style="color:black; background-color:#FFFFFF;" ! style="text-align:center;" | 8. | align=left| Casey Dawson | align="left"| {{flagg|USA|lenke}} | align=left| 6.11,8 |- style="color:black; background-color:#FFFFFF;" ! style="text-align:center;" | 9. | align=left| Stijn van de Bunt | align="left"| {{flagg|Nederland|lenke}} | align=left| 6.12,9 |- style="color:black; background-color:#FFFFFF;" ! style="text-align:center;" | 10. | align=left| Gabriel Groß | align="left"| {{flagg|Tyskland|lenke}} | align=left| 6.14,4 |} </div> Dato: 8. februar {{clear}} === 10&nbsp;000 m === <div style="float:left; text-align:left; padding-right:15px;"> {| class="wikitable" style="color:black; background-color:#FFFFFF; width: 450px;" |- style="color:black; background-color:#EFEFEF; text-align:left;" ! width="10%" | Plass ! width="40%" | Utøvar ! width="35%" | Land ! width="15%" | Tid |- align="center" valign="top" style="color:black; background-color:#F7F6A8;" ! style="text-align:center;" | [[Fil:Gold medal with cup.svg|20px|Gull]] | align=left| Metoděj Jílek | align="left"| {{flagg|Tsjekkia|lenke}} | align=left| 12.33,4 |- style="color:black; background-color:#DCE5E5;" ! style="text-align:center;" | [[Fil:Silver medal with cup.svg|20px|Sølv]] | align=left| Vladimir Semirunniy | align="left"| {{flagg|Polen|lenke}} | align=left| 12.39,0 |- style="color:black; background-color:#FFDAB9;" ! style="text-align:center;" | [[Fil:Bronze medal with cup.svg|20px|Bronse]] | align=left| [[Jorrit Bergsma]] | align="left"| {{flagg|Nederland|lenke}} | align=left| 12.40,4 |- style="color:black; background-color:#FFFFFF;" ! style="text-align:center;" | 4. | align=left| Timothy Loubineaud | align="left"| {{flagg|Frankrike|lenke}} | align=left| 12.44,2 |- style="color:black; background-color:#FFFFFF;" ! style="text-align:center;" | 5. | align=left| Stijn van de Bunt | align="left"| {{flagg|Nederland|lenke}} | align=left| 12.45,7 |- style="color:black; background-color:#FFFFFF;" ! style="text-align:center;" | 6. | align=left| Davide Ghiotto | align="left"| {{flagg|Italia|lenke}} | align=left| 12.46,7 |- style="color:black; background-color:#FFFFFF;" ! style="text-align:center;" | 7. | align=left| [[Sander Eitrem]] | align="left"| {{flagg|Noreg|lenke}} | align=left| 12.47,1 |- style="color:black; background-color:#FFFFFF;" ! style="text-align:center;" | 8. | align=left| Riccardo Lorello | align="left"| {{flagg|Italia|lenke}} | align=left| 12.56,2 |- style="color:black; background-color:#FFFFFF;" ! style="text-align:center;" | 9. | align=left| [[Ted-Jan Bloemen]] | align="left"| {{flagg|Canada|lenke}} | align=left| 13.00,0 |- style="color:black; background-color:#FFFFFF;" ! style="text-align:center;" | 10. | align=left| Bart Swings | align="left"| {{flagg|Belgia|lenke}} | align=left| 13.05,6 |} </div> Dato: 13. februar {{clear}} === Fellesstart === <div style="float:left; text-align:left; padding-right:15px;"> {| class="wikitable" style="color:black; background-color:#FFFFFF; width: 450px;" |- style="color:black; background-color:#EFEFEF; text-align:left;" ! width="10%" | Plass ! width="40%" | Utøvar ! width="32%" | Land ! width="18%" | Tid |- align="center" valign="top" style="color:black; background-color:#F7F6A8;" ! style="text-align:center;" | [[Fil:Gold medal with cup.svg|20px|Gull]] | align=left| [[Jorrit Bergsma]] | align="left"| {{flagg|Nederland|lenke}} | align=left| 7.55,5 |- style="color:black; background-color:#DCE5E5;" ! style="text-align:center;" | [[Fil:Silver medal with cup.svg|20px|Sølv]] | align=left| Viktor Thorup | align="left"| {{flagg|Danmark|lenke}} | align=left| 8.00,5 |- style="color:black; background-color:#FFDAB9;" ! style="text-align:center;" | [[Fil:Bronze medal with cup.svg|20px|Bronse]] | align=left| Andrea Giovannini | align="left"| {{flagg|Italia|lenke}} | align=left| 8.04,4 |} </div> Dato: 21. februar {{clear}} === Lagtempo === <div style="float:left; text-align:left; padding-right:15px;"> {| class="wikitable" style="color:black; background-color:#FFFFFF; width: 450px;" |- style="color:black; background-color:#EFEFEF; text-align:left;" ! width="10%" | Plass ! width="35%" | Land ! width="40%" | Utøvarar ! width="15%" | Tid |- style="color:black; background-color:#F7F6A8;" ! style="text-align:center;" | [[Fil:Gold medal with cup.svg|20px|Gull]] | align="left"| {{flagg|Italia|lenke}} | align=left| Davide Ghiotto <br /> Andrea Giovannini <br /> Michele Malfatti | align="left"| 3.39,2 |- style="color:black; background-color:#DCE5E5;" ! style="text-align:center;" | [[Fil:Silver medal with cup.svg|20px|Sølv]] | align="left"| {{flagg|USA|lenke}} | align=left| Ethan Cepuran <br /> Casey Dawson <br />Emery Lehman | align="left"| 3.43,7 |- style="color:black; background-color:#FFDAB9;" ! style="text-align:center;" | [[Fil:Bronze medal with cup.svg|20px|Bronse]] | align="left"| {{flagg|Kina|lenke}} | align="left"| Li Wenhao <br /> Wu Yu <br /> Liu Hanbin | align="left"| 3.41,3 |- style="color:black; background-color:#FFFFFF;" ! style="text-align:center;" | 4. | align="left" |{{flagg|Nederland}} | align=left| <small> Chris Huizinga <br /> Stijn van de Bunt <br />[[Jorrit Bergsma]] </small> | align="left"| 3.41,4 |- style="color:black; background-color:#FFFFFF;" ! style="text-align:center;" | 5. | align="left"| {{flagg|Frankrike|lenke}} | align=left| <small> Valentin Thiébault <br /> Timothy Loubineaud <br /> Giovanni Trebouta </small> | align="left"| 3.43,9 |- style="color:black; background-color:#FFFFFF;" ! style="text-align:center;" | 6. | align="left" | {{flagg|Noreg}} | align="left" | <small> Sigurd Dyrset <br /> Didrik Strand <br />[[Peder Kongshaug]] </small> | align="left"| 3.48,9 |} </div> Dato: 17. februar {{clear}} ==Kvinner== === 500 meter === <div style="float:left; text-align:left; padding-right:15px;"> {| class="wikitable" style="color:black; background-color:#FFFFFF; width: 450px;" |- style="color:black; background-color:#EFEFEF; text-align:left;" ! width="10%" | Plass ! width="40%" | Utøvar ! width="32%" | Land ! width="18%" | Tid |- align="center" valign="top" style="color:black; background-color:#F7F6A8;" ! style="text-align:center;" | [[Fil:Gold medal with cup.svg|20px|Gull]] | align=left| [[Femke Kok]] | align="left"| {{flagg|Nederland|lenke}} | align=left| 37,04 |- style="color:black; background-color:#DCE5E5;" ! style="text-align:center;" | [[Fil:Silver medal with cup.svg|20px|Sølv]] | align=left| [[Jutta Leerdam]] | align="left"| {{flagg|Nederland|lenke}} | align=left| 37,12 |- style="color:black; background-color:#FFDAB9;" ! style="text-align:center;" | [[Fil:Bronze medal with cup.svg|20px|Bronse]] | align=left| [[Miho Takagi]] | align="left"| {{flagg|Japan|lenke}} | align=left| 37,21 |- style="color:black; background-color:#FFFFFF;" ! style="text-align:center;" | 4. | align=left| Serena Pergher | align="left"| {{flagg|Italia|lenke}} | align=left| 37,28 |- style="color:black; background-color:#FFFFFF;" ! style="text-align:center;" | 5. | align=left| Erin Jackson | align="left"| {{flagg|USA|lenke}} | align=left| 37,34 |- style="color:black; background-color:#FFFFFF;" ! style="text-align:center;" | 6. | align=left| Kaia Ziomek | align="left" | {{flagg|Polen}} | align=left| 37,39 |- style="color:black; background-color:#FFFFFF;" ! style="text-align:center;" | 7. | align=left| Béatrice Lamarche | align="left"| {{flagg|Canada|lenke}} | align=left| 37,60 |- style="color:black; background-color:#FFFFFF;" ! style="text-align:center;" | 8. | align=left| Sophie Warmuth | align="left"| {{flagg|Tyskland|lenke}} | align=left| 37,65 |- style="color:black; background-color:#FFFFFF;" ! style="text-align:center;" | 9. | align=left| Rio Yamada | align="left"| {{flagg|Japan|lenke}} | align=left| 37,70 |- style="color:black; background-color:#FFFFFF;" ! style="text-align:center;" | 10. | align=left| Lee Na-hyun | align="left"| {{flagg|Sør-Korea|lenke}} | align=left| 37,76 |} </div> Dato: 13. februar {{clear}} === 1000 m === <div style="float:left; text-align:left; padding-right:15px;"> {| class="wikitable" style="color:black; background-color:#FFFFFF; width: 450px;" |- style="color:black; background-color:#EFEFEF; text-align:left;" ! width="10%" | Plass ! width="40%" | Utøvar ! width="32%" | Land ! width="18%" | Tid |- align="center" valign="top" style="color:black; background-color:#F7F6A8;" ! style="text-align:center;" | [[Fil:Gold medal with cup.svg|20px|Gull]] | align=left| [[Jutta Leerdam]] | align="left"| {{flagg|Nederland|lenke}} | align=left| 1.13,19 |- style="color:black; background-color:#DCE5E5;" ! style="text-align:center;" | [[Fil:Silver medal with cup.svg|20px|Sølv]] | align=left| [[Femke Kok]] | align="left"| {{flagg|Nederland|lenke}} | align=left| 1.13,83 |- style="color:black; background-color:#FFDAB9;" ! style="text-align:center;" | [[Fil:Bronze medal with cup.svg|20px|Bronse]] | align=left| [[Miho Takagi]] | align="left"| {{flagg|Japan|lenke}} | align=left| 1.14,61 |- style="color:black; background-color:#FFFFFF;" ! style="text-align:center;" | 4. | align=left| [[Brittany Bowe]] | align="left"| {{flagg|USA|lenke}} | align=left| 1.14,71 |- style="color:black; background-color:#FFFFFF;" ! style="text-align:center;" | 5. | align=left| Béatrice Lamarche | align="left"| {{flagg|Canada|lenke}} | align=left| 1.14,92 |- style="color:black; background-color:#FFFFFF;" ! style="text-align:center;" | 6. | align=left| Erin Jackson | align="left"| {{flagg|USA|lenke}} | align=left| 1.15,11 |- style="color:black; background-color:#FFFFFF;" ! style="text-align:center;" | 7. | align=left| Rio Yamada | align="left"| {{flagg|Japan|lenke}} | align=left| 1.15,40 |- style="color:black; background-color:#FFFFFF;" ! style="text-align:center;" | 8. | align=left| Suzanne Schulting | align="left"| {{flagg|Nederland|lenke}} | align=left| 1.15,644 |- style="color:black; background-color:#FFFFFF;" ! style="text-align:center;" | 9. | align=left| Lee Na-hyun | align="left"| {{flagg|Sør-Korea|lenke}} | align=left| 1.15,649 |- style="color:black; background-color:#FFFFFF;" ! style="text-align:center;" | 10. | align=left| Nikola Zdráhalová | align="left"| {{flagg|Tsjekkia|lenke}} | align=left| 1.15.650 |} </div> Dato: 17. februar {{clear}} === 1500 m === <div style="float:left; text-align:left; padding-right:15px;"> {| class="wikitable" style="color:black; background-color:#FFFFFF; width: 450px;" |- style="color:black; background-color:#EFEFEF; text-align:left;" ! width="10%" | Plass ! width="40%" | Utøvar ! width="32%" | Land ! width="18%" | Tid |- align="center" valign="top" style="color:black; background-color:#F7F6A8;" ! style="text-align:center;" | [[Fil:Gold medal with cup.svg|20px|Gull]] | align=left| [[Antoinette de Jong]] | align="left"| {{flagg|Nederland|lenke}} | align=left| 1.53,28 |- style="color:black; background-color:#DCE5E5;" ! style="text-align:center;" | [[Fil:Silver medal with cup.svg|20px|Sølv]] | align="left" | [[Ragne Wiklund]] | align="left"| {{flagg|Noreg|lenke}} | align=left| 1.53,72 |- style="color:black; background-color:#FFDAB9;" ! style="text-align:center;" | [[Fil:Bronze medal with cup.svg|20px|Bronse]] | align=left| Valérie Maltais | align="left"| {{flagg|Canada|lenke}} | align=left| 1.54,82 |- style="color:black; background-color:#FFFFFF;" ! style="text-align:center;" | 4. | align=left| [[Brittany Bowe]] | align="left"| {{flagg|USA|lenke}} | align=left| 1.54,92 |- style="color:black; background-color:#FFFFFF;" ! style="text-align:center;" | 5. | align=left| [[Femke Kok]] | align="left"| {{flagg|Nederland|lenke}} | align=left| 1.54,97 |- style="color:black; background-color:#FFFFFF;" ! style="text-align:center;" | 6. | align=left| [[Miho Takagi]] | align="left"| {{flagg|Japan|lenke}} | align=left| 1.55,20 |- style="color:black; background-color:#FFFFFF;" ! style="text-align:center;" | 7. | align=left| Jelizaveta Kazelina | align="left"| {{flagg|Kasakhstan|lenke}} | align=left| 1.55.30 |- style="color:black; background-color:#FFFFFF;" ! style="text-align:center;" | 8. | align=left| Ivanie Blondin | align="left"| {{flagg|Canada|lenke}} | align=left| 1.55,34 |- style="color:black; background-color:#FFFFFF;" ! style="text-align:center;" | 9. | align=left| Han Mei | align="left"| {{flagg|Kina|lenke}} | align=left| 1.55,74 |- style="color:black; background-color:#FFFFFF;" ! style="text-align:center;" | 10. | align=left| Marijke Groenewoud | align="left"| {{flagg|Nederland|lenke}} | align=left| 1.55,81 |} </div> Dato: 7. februar {{clear}} === 3&nbsp;000 m === <div style="float:left; text-align:left; padding-right:15px;"> {| class="wikitable" style="color:black; background-color:#FFFFFF; width: 450px;" |- style="color:black; background-color:#EFEFEF; text-align:left;" ! width="10%" | Plass ! width="40%" | Utøvar ! width="32%" | Land ! width="18%" | Tid |- align="center" valign="top" style="color:black; background-color:#F7F6A8;" ! style="text-align:center;" | [[Fil:Gold medal with cup.svg|20px|Gull]] | align=left| [[Francesca Lollobrigida]] | align="left"| {{flagg|Italia|lenke}} | align=left| 3.56,9 |- style="color:black; background-color:#DCE5E5;" ! style="text-align:center;" | [[Fil:Silver medal with cup.svg|20px|Sølv]] | align="left" | [[Ragne Wiklund]] | align="left"| {{flagg|Noreg|lenke}} | align=left| 3.58,0 |- style="color:black; background-color:#FFDAB9;" ! style="text-align:center;" | [[Fil:Bronze medal with cup.svg|20px|Bronse]] | align=left| Valérie Maltais | align="left"| {{flagg|Canada|lenke}} | align=left| 3.58,6 |- style="color:black; background-color:#FFFFFF;" ! style="text-align:center;" | 4. | align=left| Joy Beune | align="left"| {{flagg|Nederland|lenke}} | align=left| 4.00,3 |- style="color:black; background-color:#FFFFFF;" ! style="text-align:center;" | 5. | align=left| Isabelle Weidemann | align="left"| {{flagg|Canada|lenke}} | align=left| 4.01,4 |- style="color:black; background-color:#FFFFFF;" ! style="text-align:center;" | 6. | align=left| Nadesjda Morozova | align="left"| {{flagg|Kasakhstan|lenke}} | align=left| 4.01,7 |- style="color:black; background-color:#FFFFFF;" ! style="text-align:center;" | 7. | align=left| Sandrine Tas | align="left"| {{flagg|Belgia|lenke}} | align=left| 4.02,2 |- style="color:black; background-color:#FFFFFF;" ! style="text-align:center;" | 8. | align=left| Marijke Groenewoud | align="left"| {{flagg|Nederland|lenke}} | align=left| 4.02,3 |- style="color:black; background-color:#FFFFFF;" ! style="text-align:center;" | 9. | align=left| Merel Conijn | align="left"| {{flagg|Nederland|lenke}} | align=left| 4.03,40 |- style="color:black; background-color:#FFFFFF;" ! style="text-align:center;" | 10. | align=left| Jelizaveta Kazelina | align="left"| {{flagg|Kasakhstan|lenke}} | align=left| 4.03,42 |} </div> Dato: 5. februar {{clear}} === 5&nbsp;000 m === <div style="float:left; text-align:left; padding-right:15px;"> {| class="wikitable" style="color:black; background-color:#FFFFFF; width: 450px;" |- style="color:black; background-color:#EFEFEF; text-align:left;" ! width="10%" | Plass ! width="40%" | Utøvar ! width="32%" | Land ! width="18%" | Tid |- align="center" valign="top" style="color:black; background-color:#F7F6A8;" ! style="text-align:center;" | [[Fil:Gold medal with cup.svg|20px|Gull]] | align=left| [[Francesca Lollobrigida]] | align="left"| {{flagg|Italia|lenke}} | align=left| 6.43,5 |- style="color:black; background-color:#DCE5E5;" ! style="text-align:center;" | [[Fil:Silver medal with cup.svg|20px|Sølv]] | align=left| Merel Conijn | align="left"| {{flagg|Nederland|lenke}} | align=left| 6.48,1 |- style="color:black; background-color:#FFDAB9;" ! style="text-align:center;" | [[Fil:Bronze medal with cup.svg|20px|Bronse]] | align="left" | [[Ragne Wiklund]] | align="left"| {{flagg|Noreg|lenke}} | align=left| 6.50,0 |- style="color:black; background-color:#FFFFFF;" ! style="text-align:center;" | 4. | align=left| Sandrine Tas | align="left"| {{flagg|Belgia|lenke}} | align=left| 6.51,7 |- style="color:black; background-color:#FFFFFF;" ! style="text-align:center;" | 5. | align=left| Isabelle Weidemann | align="left"| {{flagg|Canada|lenke}} | align=left| 6.56,3 |- style="color:black; background-color:#FFFFFF;" ! style="text-align:center;" | 6. | align=left| Maryna Sujeva | align="left"| {{flagg|Belarus|lenke}} | align=left| 6.56,9 |- style="color:black; background-color:#FFFFFF;" ! style="text-align:center;" | 7. | align=left| Marijke Groenewoud | align="left"| {{flagg|Nederland|lenke}} | align=left| 6.59,7 |- style="color:black; background-color:#FFFFFF;" ! style="text-align:center;" | 8. | align=left| Maira Jasch | align="left"| {{flagg|Tyskland|lenke}} | align=left| 7.01,1 |} </div> Dato: 10. februar {{clear}} === Fellesstart === <div style="float:left; text-align:left; padding-right:15px;"> {| class="wikitable" style="color:black; background-color:#FFFFFF; width: 450px;" |- style="color:black; background-color:#EFEFEF; text-align:left;" ! width="10%" | Plass ! width="40%" | Utøvar ! width="32%" | Land ! width="18%" | Tid |- align="center" valign="top" style="color:black; background-color:#F7F6A8;" ! style="text-align:center;" | [[Fil:Gold medal with cup.svg|20px|Gull]] | align=left| Marijke Groenewoud | align="left"| {{flagg|Nederland|lenke}} | align=left| 8.14,73 |- style="color:black; background-color:#DCE5E5;" ! style="text-align:center;" | [[Fil:Silver medal with cup.svg|20px|Sølv]] | align=left| Ivanie Blondin | align="left"| {{flagg|Canada|lenke}} | align=left| 8.14,79 |- style="color:black; background-color:#FFDAB9;" ! style="text-align:center;" | [[Fil:Bronze medal with cup.svg|20px|Bronse]] | align=left| Maria Manganello | align="left"| {{flagg|USA|lenke}} | align=left| 8.14,98 |} </div> Dato: 19. februar {{clear}} === Lagtempo === <div style="float:left; text-align:left; padding-right:15px;"> {| class="wikitable" style="color:black; background-color:#FFFFFF; width: 450px;" |- style="color:black; background-color:#EFEFEF; text-align:left;" ! width="10%" | Plass ! width="35%" | Land ! width="40%" | Utøvarar ! width="15%" | Tid |- style="color:black; background-color:#F7F6A8;" ! style="text-align:center;" | [[Fil:Gold medal with cup.svg|20px|Gull]] | align="left"| {{flagg|Canada|lenke}} | align=left| Ivanie Blondin<br /> Valérie Maltais <br /> Isabelle Weidemann | align="left"| 2.55,8 |- style="color:black; background-color:#DCE5E5;" ! style="text-align:center;" | [[Fil:Silver medal with cup.svg|20px|Sølv]] | align="left" |{{flagg|Nederland}} | align=left| Joy Beune <br /> Marijke Groenewoud <br /> [[Antoinette de Jong]] | align="left"| 2.56,7 |- style="color:black; background-color:#FFDAB9;" ! style="text-align:center;" | [[Fil:Bronze medal with cup.svg|20px|Bronse]] | align="left"| {{flagg|Japan|lenke}} | align=left| [[Miho Takagi]] <br /> Ayano Satō <br /> Hana Noake | align="left"| 2.58,5 |- style="color:black; background-color:#FFFFFF;" |} </div> Dato: 17. februar {{clear}} ==Kjelder== [[Kategori:Lengdeløp på skeiser under vinter-OL]] [[Kategori:Øvingar under vinter-OL 2026]] 2fwnlfz9y6h4u01py4pgpw78p07pkb3 0 434502 3675069 3674810 2026-09-27T18:47:08Z Ranveig 39 Fmt. 3675069 wikitext text/x-wiki {{Infoboks bok}} '''''Peloponneskrigen''''', '''''Historia om Peloponneskrigen''''' eller '''''Peloponneskrigens historie''''' er ei bok om [[Peloponneskrigen]] i [[Hellas i antikken|antikkens Hellas]], skriven av [[Thukydides]], ein [[Aten|athensk]] general som kjempa i krigen. Boka er rekna som ein klassikar, og er eit av de første verkelege akademiske verka innan [[historie]]faget. I løpet av antikken blei verket delt inn i åtte forskjellige bøker av seinare redaktørar. == Omsettjngar == *''Peloponneserkrigen : første og annet bind'' / Thukydides ; til norsk ved [[Henning Mørland]] ISBN 978-82-03-19206-7 {{bibsys-oria|pid=07023258x|tekst=Oppføring i bibsys}} == Kjeldar == <references /> {{refopning}} *''Denne artikkelen bygger på «[[:nb:Peloponneserkrigen (bok)|Peloponneserkrigen (bok)]]» frå {{Wikipedia-utgåve|nb}}, den 27. september 2026.'' {{refslutt}} == Bakgrunnsstoff == {{commonskat}} * [https://snl.no/Thukydid Thukydid] i Store norske leksikon * [http://denstoredanske.dk/Geografi_og_historie/Gr%C3%A6kenland/Det_klassiske_Gr%C3%A6kenland/Thukydid Thukydid] i Den store danske {{use dmy dates}} {{Autoritetsdata}} [[Kategori:Greske krigar]] [[Kategori:Historia til Peloponnes]] 42m56paxrp6q8gevd6kshrxdnlbl5vb 3675070 3675069 2026-09-27T18:47:35Z Ranveig 39 Ranveig flytte sida [[Peloponneskrigen (bok)]] til [[Peloponneskrigen av Thukydides]]: Standard namngjeving 3675069 wikitext text/x-wiki {{Infoboks bok}} '''''Peloponneskrigen''''', '''''Historia om Peloponneskrigen''''' eller '''''Peloponneskrigens historie''''' er ei bok om [[Peloponneskrigen]] i [[Hellas i antikken|antikkens Hellas]], skriven av [[Thukydides]], ein [[Aten|athensk]] general som kjempa i krigen. Boka er rekna som ein klassikar, og er eit av de første verkelege akademiske verka innan [[historie]]faget. I løpet av antikken blei verket delt inn i åtte forskjellige bøker av seinare redaktørar. == Omsettjngar == *''Peloponneserkrigen : første og annet bind'' / Thukydides ; til norsk ved [[Henning Mørland]] ISBN 978-82-03-19206-7 {{bibsys-oria|pid=07023258x|tekst=Oppføring i bibsys}} == Kjeldar == <references /> {{refopning}} *''Denne artikkelen bygger på «[[:nb:Peloponneserkrigen (bok)|Peloponneserkrigen (bok)]]» frå {{Wikipedia-utgåve|nb}}, den 27. september 2026.'' {{refslutt}} == Bakgrunnsstoff == {{commonskat}} * [https://snl.no/Thukydid Thukydid] i Store norske leksikon * [http://denstoredanske.dk/Geografi_og_historie/Gr%C3%A6kenland/Det_klassiske_Gr%C3%A6kenland/Thukydid Thukydid] i Den store danske {{use dmy dates}} {{Autoritetsdata}} [[Kategori:Greske krigar]] [[Kategori:Historia til Peloponnes]] 42m56paxrp6q8gevd6kshrxdnlbl5vb 0 434508 3675176 3674813 2026-09-28T09:48:25Z TU-nor 12071 3675176 wikitext text/x-wiki {{geoboks|bydel | andre namn = | bilete = Kaple Hylváty.JPG | bilettekst = Kapell i Hylváty | kart = | karttekst = | flagg = | symbol = | land = Tsjekkia | regiontype = [[Regionar i Tsjekkia|Kraj]] | region = [[Pardubice kraj|Pardubice]] | fylketype = [[Distrikt i Tsjekkia|Okres]] | fylke = [[Ústí nad Orlicí okres|Ústí nad Orlicí]] | distrikttype = [[Administrative område til kommunar med utvida fullmakter i Tsjekkia|SO ORP]] | distrikt = [[Ústí nad Orlicí|Ústí nad Orlicí SO]] | kommune = [[Ústí nad Orlicí]] | arealtype = | areal = | folketal = 3017 | folketal_i_år = 2021<ref name="Folketal2021"/> }} '''Hylváty'''{{mrk|[[tysk]] ''Hilbetten''}} er ein busetnad i [[Kommunar i Tsjekkia|kommunen]] [[Ústí nad Orlicí ]] i [[Distrikt i Tsjekkia|distriktet]] [[Ústí nad Orlicí okres]] i [[Regionar i Tsjekkia|regionen]] [[Pardubice kraj]] i [[Tsjekkia]]. ==Merknader== {{merknadar}} == Kjelder == <references> <ref name ="Folketal2021">{{Kjelde www |url=https://scitani.gov.cz/vysledky |tittel= Sčítání: Výsledky |vitja=2026-08-27 |utgjevar=Český statistický úřad}} </ref> </references> == Bakgrunnsstoff == {{commonskat}} *{{offisiell nettstad}} {{Autoritetsdata}} [[Kategori:Bydelar i Ústí nad Orlicí|Hylvaty]] e1puti23ocggqd7z57cydljqpu622wh 0 434523 3675160 3674857 2026-09-28T09:18:54Z Ranveig 39 3675160 wikitext text/x-wiki {{taksoboksLua|taksonomi_WD=ja }} '''Grøniguan'''<ref name=nb/> (''Iguana iguana'') er ein art i familien [[Iguanidae]], ei stor og morfologisk variert gruppe av [[reptil]] i [[«den nye verda»]]. Han har naturleg utbreiing i [[Mellom-Amerika]] og [[Sør-Amerika]]. == Skildring == Dette er ei stor trelevande [[øgle]]. Dei fleste iguanane av denne arten blir vanlegvis opptil 1,5 meter lange, men einskilde blir 2 meter lange frå snutespissen til haletuppen. Hannane har ei snute–kloakk-lengd på 30–40 cm, medan hoene er om lag 10 cm kortare. Halen er svært lang og noko flattrykt frå sidene. Vanlegvis er kroppsvekta 4-6 kg, men somme individ kan vege 8 kg.<ref name=waza/> Han har eit smalt hovud, med avrunda snute sett ovanfrå og avskoren snute sett frå sida. Augo er store og har vertikalt elliptiske [[pupill]]ar. Framlemmane er kraftige og har fingrar med svært sterke klør. Vaksne hannar har ein særleg stor strupelapp med trekanta skjel langs kanten som gjev han eit sagtanna utsjåande. Ved basis av hovudet byrjar ei rekkje breie og langstrekte skjel som held fram langs midten av ryggen over kroppen og halen. På sidene av hovudet har han eit avlangt, rundt skjold. Langs sidene av nakken har han vanlegvis tornar. Trass i namnet er ''Iguana iguana'' ikkje heilt grøn. Mange individ er snarare grågrøne eller har eit tydeleg innslag av brunt. Farga endrar seg med alderen, hannar har også ein tendens til å skifte til oransje farge i paringssesongen. [[Fil:Costa Rica - Casona Río Fortuna 04c.jpg|mini|høgre|Grøniguan i ein park i [[Costa Rica]]]] Arten finst frå [[Mexico]] til [[Brasil]] og [[Pantanal]] i [[Paraguay]], og dessutan på øyar i [[Dei små antillane]] og som [[forvilla art|forvilla]] populasjon i [[Florida]] i [[USA]]. I Mexico finst arten på [[Stillehavet|stillehavssida]], hovudsakleg frå [[Sinaloa]] til [[Chiapas]]. På [[Atlanterhavet|atlanterhavssida]] finst han frå [[Veracruz]] til [[Yucatánhalvøya]].<ref name=repDB/><ref name=iucn/> Grøniguan lever i [[tropisk regnskog|tropisk skog]] og [[mangrovar]], og i mindre grad i tørre og halvtørre område. Han føretrekkjer eit varmt eller svært varmt og fuktig eller halvtørt klima. Arten finst frå havnivå opp til nær 1000 meter over havnivå. Grøniguan er utelukkande ein [[planteetar]], i naturen et han hovudsakleg blad frå lauvverk og noko moden frukt. I enkelte land har grøniguan ei kulinarisk tyding. Kjøtet frå både jaktfanga og oppdrettsdyr blir nytta som mat. Det blir kalla «grøne kyllingar», fordi kjøtet minner om kyllingkjøt. Ein kjend rett av iguan i Mellom-Amerika er ''sopa de garrobo''.<ref name=recetassalvador/> == Galleri == <gallery mode=packed heights="200px"> Green iguana (Iguana iguana) juvenile head.jpg|[[Juvenil]] grøniguan på den karibiske øya [[Grand Cayman]] Iguana Verde.JPG|Hann med oransje fargetone i paringssesongen, Chiapas i México]] Ecuador - Guayaquil - Parque seminario - Parque de las iguanas.jpg|Parkattraksjon i [[Guayaquil]] i [[Ecuador]] Iguana.ogg|Grøniguan som beitar på ''[[Bougainvillea]]''-blad </gallery> == Kjelder == {{reflist|refs= <ref name=waza>[http://www.waza.org/en/zoo/choose-a-species/reptiles/lizards-and-tuatara/iguana-iguana Green Iguana – Iguana iguana : WAZA : World Association of Zoos and Aquariums] {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20160514053626/http://www.waza.org/en/zoo/choose-a-species/reptiles/lizards-and-tuatara/iguana-iguana|date=14. mai 2016}}. WAZA. Henta 26. september 2026</ref> <ref name=nb>{{Kjelde bok |utgjeve år=1987 |tittel=Verdens dyr |isbn=8202091063 |stad=Oslo |forlag=Den norske Bokklubben |url=https://www.nb.no/items/8b2ffc09303eb60f3c0c820377fad23e?page=118 |side=116}}</ref> <ref name=iucn>{{cite iucn |author=Bock, B. |author2=Malone, C.L. |author3=Knapp, C. |author4=Aparicio, J. |author5=Avila-Pires, T.C.S. |author6=Cacciali, P. |author7=Caicedo, J.R. |author8=Chaves, G. |author9=Cisneros-Heredia, D.F. |author10=Gutiérrez-Cárdenas, P. |author11=Lamar, W. |author12=Moravec, J. |author13=Perez, P. |author14=Porras, L.W. |author15=Rivas, G. |author16=Scott, N. |author17=Solórzano, A. |author18=Sunyer, J. |year=2022 |title=''Iguana iguana'' |volume=2022 |article-number=e.T174481A218317281 |doi=10.2305/IUCN.UK.2022-2.RLTS.T174481A218317281.en |access-date=26. september 2026 }}</ref> <ref name=recetassalvador>{{Kjelde www |url=https://www.recetassalvador.com/recetas/sopas/sopa-de-garrobo |tittel=How to Make Garrobo Soup |utgjevar=Recetas de El Salvador |vitja=26. september 2026 }}</ref> <ref name=repDB>{{Kjelde www |url=https://reptile-database.reptarium.cz/Iguana/iguana?exact%5B0%5D=species |tittel=Iguana iguana (LINNAEUS, 1758) |utgjevar=The Reptile Database |vitja=26. september 2026 }}</ref> }} {{refopning}} * ''Denne artikkelen er ei omsetjing av innleinga til «[[:es:Iguana iguana|Iguana iguana]]» frå {{Wikipedia-utgåve|es}}, den 26. september 2026'' {{refslutt}} == Bakgrunnsstoff == {{commonscat}} {{artslenkjer}} {{autoritetsdata}} [[Kategori:Øgler]] [[Kategori:Iguanar]] [[Kategori:Dyr i Sør-Amerika]] [[Kategori:Dyr i Mellom-Amerika]] 3b65hx1lwuywecf7pi6g9zgqytf8bcc 0 434537 3674966 3674914 2026-09-27T12:15:39Z HerVal7752 105842 Småfiks 3674966 wikitext text/x-wiki {{Infoboks biografi}} '''Jeppe Tranholm-Mikkelsen''' ({{fødd|10. oktober|1962|Tranholm-Mikkelsen, Jeppe}}) er ein [[Danmark|dansk]] [[diplomat]], som sidan 2022 har vore departementssjef i [[Udenrigsministeriet]]. Han er [[Candidatus scientiarum politices|cand.scient.pol.]] frå [[Universitetet i Århus]] (1992).<ref name="Tranholm"/> Han har vore rådgjevar til fleire danske [[statsminister|statsministrar]]. Frå 2007 til 2010 var han dansk [[ambassadør]] i [[Kina]]; deretter vart han dansk ambassadør i [[Den europeiske unionen|EU]]. Frå 2015 til 2022 var han [[generalsekretær]] i [[Rådet for Den europeiske unionen]]. Han spela ei sentral rolle under forhandlingane som førte fram til [[Nice-traktaten]] og under forhandlingane mellom EU og [[Storbritannia]] etter at landet forlet EU.<ref name="Ryborg"/> Ifylgje [[DR]] var Tranholm-Mikkelsen ein nøkkelperson under forhandlingane om avtalen mellom [[Grønland]], Danmark og [[USA]] som gjorde slutt på [[grønlandskrisa]] i 2026. ==Kjelder== <references> <ref name="Tranholm">[https://www.consilium.europa.eu/da/press/press-releases/2015/04/21/new-secretary-general-mikkelsen/ ''Jeppe Tranholm-Mikkelsen udnævnt til ny generalsekretær for Rådet''], Pressemelding frå Rådet for Den europeiske unionen, 21. april 2015.</ref> <ref name="Ryborg">[https://www.dr.dk/nyheder/indland/groenland/traktattaemmeren-fra-nordjylland ''Traktattæmmeren fra Nordjylland'']. DR, 26. september 2026.</ref> </references> {{autoritetsdata}} [[Kategori:Danske diplomatar]] m1kocijymfas0g1uo5wvz4bfp8vp3sj 0 434542 3674996 3674931 2026-09-27T13:20:51Z TU-nor 12071 /* Folketal i distriktet */ 3674996 wikitext text/x-wiki {{geoboks|distrikt | namn = Jihlava okres | andre namn = okres Jihlava | bilete = Telč Castle 03.jpg | bilettekst = Borga i byen [[Telč]] | kart = Map CZ - district Jihlava.PNG | karttekst = Jihlava okres innanfor regionen Vysočina kraj | flagg = | symbol = | land = Tsjekkia | regiontype = [[Regionar i Tsjekkia|Kraj]] | region = [[Vysočina kraj]] | hovudstad = [[Jihlava]] | areal = 1199,24<ref name="Areal"/> | folketal = 111324 | folketal_i_år = 2021<ref name="Folketal2021"/> }} '''Jihlava okres'''{{mrk|[[tsjekkisk]] ''okres Jihlava''}} er eit [[Distrikt i Tsjekkia|distrikt]] (tsjekkisk ''okres'', fleirtal ''okresy'') i [[Regionar i Tsjekkia|regionen]] [[Vysočina kraj]] i [[Tsjekkia]].<ref name ="129/2000"/> Det ligg sentralt i regionen og grenser i sørvest mot [[Sør-Böhmen]]. == Administrativ inndeling == Distrikta vart avvikla som administrative einingar i 2003,<ref name="320/2002"/> men dei har framleis ein funksjon for aktivitetane til ulike etatar og for statistiske føremål. Det administrative ansvaret til distrikta vart ført over til [[Administrative område til kommunar med utvida fullmakter i Tsjekkia|administrative område til kommunar med utvida fullmakter]] (tsjekkisk ''správní obvody obcí s rozšířenou působností'', forkorta ''SO ORP'').<ref name ="128/2000"/> Dei administrative områda til kommunar med utvida fullmakter i Jihlava okres: * [[Jihlava|Jihlava SO]] * [[Telč|Telč SO]] ==Folketal i distriktet== Folketalet i distriktet i dei siste folketeljingane: {| class="wikitable"; style=text-align:right; |- ! !! Folketal 2001<ref name ="Historisk folketal"/> !! Folketal 2011<ref name ="Historisk folketal"/> !! Folketal 2021<ref name ="Folketal2021"/> |- | style=text-align:left; | [[Jihlava|Jihlava SO]] || 96 444 || 97 904 || 98 782 |- | style=text-align:left; | [[Telč|Telč SO]] || 13 814 || 13 036 || 12 542 |- ! Jihlava okres !style=text-align:right; | {{mrk|name=a|Medrekna kommunen Věžnice, som seinare er overført til det administrative området til [[Havlíčkův Brod]].}}110 258 !style=text-align:right; | {{mrk|name=a}}110 940 !style=text-align:right; | 111 324 |- |} ===Byar i distriktet=== Tabellen viser bykommunane i distriktet. Bykommunar med utvida fullmakter er utheva. {| class="wikitable"; style=text-align:right; ! By !! Folketal 2021<ref name="Folketal2021"/> |- |} ==Merknader== {{merknadar}} == Kjelder == <references> <ref name="128/2000">{{cite web |title=Zákon č. 128/2000 Sb.: Zákon o obcích (obecní zřízení)) («Lov av 15.05.2000 om kommunar (kommunal organisering)») |url=https://www.zakonyprolidi.cz/cs/2000-128 |website=zakonyprolidi.cz |language=cs |access-date=2026-08-22 }}</ref> <ref name="129/2000">{{cite web |title=Zákon č. 129/2000 Sb.: Zákon o krajích (krajské zřízení) («Lov av 15.05.2000 om regionar (etablering av regionar)») |url=https://www.zakonyprolidi.cz/cs/2000-129 |website=zakonyprolidi.cz |language=cs |access-date=2026-08-22 }}</ref> <ref name="320/2002">{{cite web |title=Zákon č. 320/2002 Sb.: Zákon o změně a zrušení některých zákonů v souvislosti s ukončením činnosti okresních úřadů («Lov av 18.07.2002 om endring og oppheving av visse lover i samband med opphøyr av verksemda til distriktsstyremaktene») |url=https://www.zakonyprolidi.cz/cs/2002-320 |website=zakonyprolidi.cz |language=cs |access-date=2026-08-22 }}</ref> <ref name ="Areal">{{Kjelde www |url=https://data.csu.gov.cz/datastat/data/VYBER/RSO03K?vSet=4&vSel=1 |tittel=Druhy pozemků, katastrální výměry - územní srovnání |vitja=2026-08-27 |utgjevar=Český statistický úřad}} </ref> <ref name ="Historisk folketal">{{Kjelde www |url=https://csu.gov.cz/docs/107508/97414e04-ff75-c50c-5aa9-6c64223300bc/13008415.xlsx?version=1.0 |tittel= Retrospektivní přehled o počtu obyvatel a domů v letech 1869 - 2011 v krajích a okresech |vitja=2026-08-27 |utgjevar=Český statistický úřad}} </ref> <ref name ="Folketal2021">{{Kjelde www |url=https://scitani.gov.cz/vysledky |tittel= Sčítání: Výsledky |vitja=2026-08-27 |utgjevar=Český statistický úřad}} </ref> </references> == Bakgrunnsstoff == {{commonskat}} *{{offisiell nettstad}} {{use dmy dates}} {{Autoritetsdata}} [[Kategori:Distrikt i Tsjekkia|Jihlava]] [[Kategori:Vysočina kraj|Jihlava]] 7bajp455mdf7un9hg170xm44698ix8d 3674998 3674996 2026-09-27T13:52:28Z TU-nor 12071 3674998 wikitext text/x-wiki {{geoboks|distrikt | namn = Jihlava okres | andre namn = okres Jihlava | bilete = Telč Castle 03.jpg | bilettekst = Borga i byen [[Telč]] | kart = Map CZ - district Jihlava.PNG | karttekst = Jihlava okres innanfor regionen Vysočina kraj | flagg = | symbol = | land = Tsjekkia | regiontype = [[Regionar i Tsjekkia|Kraj]] | region = [[Vysočina kraj]] | hovudstad = [[Jihlava]] | areal = 1199,24<ref name="Areal"/> | folketal = 111324 | folketal_i_år = 2021<ref name="Folketal2021"/> }} '''Jihlava okres'''{{mrk|[[tsjekkisk]] ''okres Jihlava''}} er eit [[Distrikt i Tsjekkia|distrikt]] (tsjekkisk ''okres'', fleirtal ''okresy'') i [[Regionar i Tsjekkia|regionen]] [[Vysočina kraj]] i [[Tsjekkia]].<ref name ="129/2000"/> Det ligg sentralt i regionen og grenser i sørvest mot [[Sør-Böhmen]]. == Administrativ inndeling == Distrikta vart avvikla som administrative einingar i 2003,<ref name="320/2002"/> men dei har framleis ein funksjon for aktivitetane til ulike etatar og for statistiske føremål. Det administrative ansvaret til distrikta vart ført over til [[Administrative område til kommunar med utvida fullmakter i Tsjekkia|administrative område til kommunar med utvida fullmakter]] (tsjekkisk ''správní obvody obcí s rozšířenou působností'', forkorta ''SO ORP'').<ref name ="128/2000"/> Dei administrative områda til kommunar med utvida fullmakter i Jihlava okres: * [[Jihlava|Jihlava SO]] * [[Telč|Telč SO]] ==Folketal i distriktet== Folketalet i distriktet i dei siste folketeljingane: {| class="wikitable"; style=text-align:right; |- ! !! Folketal 2001<ref name ="Historisk folketal"/> !! Folketal 2011<ref name ="Historisk folketal"/> !! Folketal 2021<ref name ="Folketal2021"/> |- | style=text-align:left; | [[Jihlava|Jihlava SO]] || {{mrk|name=a|Ikkje medrekna kommunen Věžnice, som vart overført til det administrative området til [[Havlíčkův Brod]] i 2020.<ref name ="Změny2021"/>}}96 042 || {{mrk|name=a}}97 486 || 98 782 |- | style=text-align:left; | [[Telč|Telč SO]] || 13 814 || 13 036 || 12 542 |- ! Jihlava okres !style=text-align:right; | 109 856 !style=text-align:right; | 110 522 !style=text-align:right; | 111 324 |- |} ===Byar i distriktet=== Tabellen viser bykommunane i distriktet. Bykommunar med utvida fullmakter er utheva. {| class="wikitable"; style=text-align:right; ! By !! Folketal 2021<ref name="Folketal2021"/> |- |} ==Merknader== {{merknadar}} == Kjelder == <references> <ref name="128/2000">{{cite web |title=Zákon č. 128/2000 Sb.: Zákon o obcích (obecní zřízení)) («Lov av 15.05.2000 om kommunar (kommunal organisering)») |url=https://www.zakonyprolidi.cz/cs/2000-128 |website=zakonyprolidi.cz |language=cs |access-date=2026-08-22 }}</ref> <ref name="129/2000">{{cite web |title=Zákon č. 129/2000 Sb.: Zákon o krajích (krajské zřízení) («Lov av 15.05.2000 om regionar (etablering av regionar)») |url=https://www.zakonyprolidi.cz/cs/2000-129 |website=zakonyprolidi.cz |language=cs |access-date=2026-08-22 }}</ref> <ref name="320/2002">{{cite web |title=Zákon č. 320/2002 Sb.: Zákon o změně a zrušení některých zákonů v souvislosti s ukončením činnosti okresních úřadů («Lov av 18.07.2002 om endring og oppheving av visse lover i samband med opphøyr av verksemda til distriktsstyremaktene») |url=https://www.zakonyprolidi.cz/cs/2002-320 |website=zakonyprolidi.cz |language=cs |access-date=2026-08-22 }}</ref> <ref name ="Areal">{{Kjelde www |url=https://data.csu.gov.cz/datastat/data/VYBER/RSO03K?vSet=4&vSel=1 |tittel=Druhy pozemků, katastrální výměry - územní srovnání |vitja=2026-08-27 |utgjevar=Český statistický úřad}} </ref> <ref name ="Historisk folketal">{{Kjelde www |url=https://csu.gov.cz/docs/107508/97414e04-ff75-c50c-5aa9-6c64223300bc/13008415.xlsx?version=1.0 |tittel= Retrospektivní přehled o počtu obyvatel a domů v letech 1869 - 2011 v krajích a okresech |vitja=2026-08-27 |utgjevar=Český statistický úřad}} </ref> <ref name ="Folketal2021">{{Kjelde www |url=https://scitani.gov.cz/vysledky |tittel= Sčítání: Výsledky |vitja=2026-08-27 |utgjevar=Český statistický úřad}} </ref> <ref name ="Změny2021">{{Kjelde www |url=https://www.mvcr.cz/clanek/obecne-o-novem-zakonu-c-51-2020-sb.aspx |tittel= Obecně o novém zákonu č. 51/2020 Sb. |vitja=2026-09-01 |utgjevar=Ministerstvo vnitra České republiky}} </ref> </references> == Bakgrunnsstoff == {{commonskat}} *{{offisiell nettstad}} {{use dmy dates}} {{Autoritetsdata}} [[Kategori:Distrikt i Tsjekkia|Jihlava]] [[Kategori:Vysočina kraj|Jihlava]] mi4yclrwgnsy44x2iactjq090s3jhkd 3675177 3674998 2026-09-28T09:50:59Z TU-nor 12071 3675177 wikitext text/x-wiki {{geoboks|distrikt | namn = Jihlava okres | andre namn = okres Jihlava | bilete = Telč Castle 03.jpg | bilettekst = Borga i byen [[Telč]] | kart = Map CZ - district Jihlava.PNG | karttekst = Jihlava okres innanfor regionen Vysočina kraj | flagg = | symbol = | land = Tsjekkia | regiontype = [[Regionar i Tsjekkia|Kraj]] | region = [[Vysočina kraj]] | hovudstad = [[Jihlava]] | areal = 1199,24<ref name="Areal"/> | folketal = 111324 | folketal_i_år = 2021<ref name="Folketal2021"/> }} '''Jihlava okres'''{{mrk|[[tsjekkisk]] ''okres Jihlava''}} er eit [[Distrikt i Tsjekkia|distrikt]] (tsjekkisk ''okres'', fleirtal ''okresy'') i [[Regionar i Tsjekkia|regionen]] [[Vysočina kraj]] i [[Tsjekkia]].<ref name ="129/2000"/> Det ligg sentralt i regionen og grenser i sørvest mot [[Sør-Böhmen]]. == Administrativ inndeling == Distrikta vart avvikla som administrative einingar i 2003,<ref name="320/2002"/> men dei har framleis ein funksjon for aktivitetane til ulike etatar og for statistiske føremål. Det administrative ansvaret til distrikta vart ført over til [[Administrative område til kommunar med utvida fullmakter i Tsjekkia|administrative område til kommunar med utvida fullmakter]] (tsjekkisk ''správní obvody obcí s rozšířenou působností'', forkorta ''SO ORP'').<ref name ="128/2000"/> Dei administrative områda til kommunar med utvida fullmakter i Jihlava okres: * [[Jihlava|Jihlava SO]] * [[Telč|Telč SO]] ==Folketal i distriktet== Folketalet i distriktet i dei siste folketeljingane: {| class="wikitable"; style=text-align:right; |- ! !! Folketal 2001<ref name ="Historisk folketal"/> !! Folketal 2011<ref name ="Historisk folketal"/> !! Folketal 2021<ref name ="Folketal2021"/> |- | style=text-align:left; | [[Jihlava|Jihlava SO]] || {{mrk|name=a|Ikkje medrekna kommunen Věžnice, som vart overført til det administrative området til [[Havlíčkův Brod]] i 2020.<ref name ="Změny2021"/>}}96 042 || {{mrk|name=a}}97 486 || 98 782 |- | style=text-align:left; | [[Telč|Telč SO]] || 13 814 || 13 036 || 12 542 |- ! Jihlava okres !style=text-align:right; | 109 856 !style=text-align:right; | 110 522 !style=text-align:right; | 111 324 |- |} ===Byar i distriktet=== Tabellen viser bykommunane i distriktet. Bykommunar med utvida fullmakter er utheva. {| class="wikitable"; style=text-align:right; ! By !! Folketal 2021<ref name="Folketal2021"/> |- | style=text-align:left; | '''[[Jihlava]]''' || 50 523 |- | style=text-align:left; | [[Třešť]] || 5 451 |- | style=text-align:left; | '''[[Telč]]''' ||| 5 151 |- | style=text-align:left; | [[Polná]] || 5 089 |- | style=text-align:left; | [[Brtnice]] || 3 712 |- |} ==Merknader== {{merknadar}} == Kjelder == <references> <ref name="128/2000">{{cite web |title=Zákon č. 128/2000 Sb.: Zákon o obcích (obecní zřízení)) («Lov av 15.05.2000 om kommunar (kommunal organisering)») |url=https://www.zakonyprolidi.cz/cs/2000-128 |website=zakonyprolidi.cz |language=cs |access-date=2026-08-22 }}</ref> <ref name="129/2000">{{cite web |title=Zákon č. 129/2000 Sb.: Zákon o krajích (krajské zřízení) («Lov av 15.05.2000 om regionar (etablering av regionar)») |url=https://www.zakonyprolidi.cz/cs/2000-129 |website=zakonyprolidi.cz |language=cs |access-date=2026-08-22 }}</ref> <ref name="320/2002">{{cite web |title=Zákon č. 320/2002 Sb.: Zákon o změně a zrušení některých zákonů v souvislosti s ukončením činnosti okresních úřadů («Lov av 18.07.2002 om endring og oppheving av visse lover i samband med opphøyr av verksemda til distriktsstyremaktene») |url=https://www.zakonyprolidi.cz/cs/2002-320 |website=zakonyprolidi.cz |language=cs |access-date=2026-08-22 }}</ref> <ref name ="Areal">{{Kjelde www |url=https://data.csu.gov.cz/datastat/data/VYBER/RSO03K?vSet=4&vSel=1 |tittel=Druhy pozemků, katastrální výměry - územní srovnání |vitja=2026-08-27 |utgjevar=Český statistický úřad}} </ref> <ref name ="Historisk folketal">{{Kjelde www |url=https://csu.gov.cz/docs/107508/97414e04-ff75-c50c-5aa9-6c64223300bc/13008415.xlsx?version=1.0 |tittel= Retrospektivní přehled o počtu obyvatel a domů v letech 1869 - 2011 v krajích a okresech |vitja=2026-08-27 |utgjevar=Český statistický úřad}} </ref> <ref name ="Folketal2021">{{Kjelde www |url=https://scitani.gov.cz/vysledky |tittel= Sčítání: Výsledky |vitja=2026-08-27 |utgjevar=Český statistický úřad}} </ref> <ref name ="Změny2021">{{Kjelde www |url=https://www.mvcr.cz/clanek/obecne-o-novem-zakonu-c-51-2020-sb.aspx |tittel= Obecně o novém zákonu č. 51/2020 Sb. |vitja=2026-09-01 |utgjevar=Ministerstvo vnitra České republiky}} </ref> </references> == Bakgrunnsstoff == {{commonskat}} *{{offisiell nettstad}} {{use dmy dates}} {{Autoritetsdata}} [[Kategori:Distrikt i Tsjekkia|Jihlava]] [[Kategori:Vysočina kraj|Jihlava]] 9tnhc097a8h9o375j0bzovi6phltt3n 0 434545 3674977 2026-09-27T12:26:00Z Ranveig 39 Laga gjennom omsetjing av sida «[[:no:Special:Redirect/revision/20769478|Nøkkelart]]» 3674977 wikitext text/x-wiki Ein '''nøkkelart''' er ein [[art]] ([[organisme]]) som spelar ei unik og heilt avgjerande rolle for balansen i eit [[økosystem]]. Det er ein art som mange andre artar er direkte avhengige av for å overleva. Nøkkelartar er ofte [[predatorar]], men ikkje alltid. Dei er oftare artar som er vanlege enn sjeldne, som [[blåbærlyng]] og [[osp]] i skogen og [[kril]] og [[plankton]] i havet. Ofte er nøkkelarten nede i [[Næringskjede|næringskjeda]] og har god spreiingsevne. Nokre få predatorar kan heilt eller delvis kontrollera distribusjonen og populasjonen til eit stort tal bytteartar. == Opphav til omgrepet == Omgrepet ''«''nøkkelart» (frå [[engelsk]] ''''keystone'' species'') oppstod då den amerikanske [[Zoologi|zoologen]] [[Robert Treat Paine (1933)|Robert T. Paine]] lanserte teorien om at balansen i økosystemet kunne vera avhengig av ein enkelt art i 1969<ref name="Wagner20102">Wagner, S. C. (2010) Keystone Species. Nature Education Knowledge 3(10):51</ref>. Omgrepet er henta frå konstruksjonsteknikken der ein enkelt stein, kronesteinen (engelsk ''keystone''), kan halda opp eit stort [[Kvelv i arkitekturen|kvelv]]. Paine sin studie frå 1966 viste at å fjerna ein art, i dette tilfellet [[Sjøstjerner|sjøstjerna]] ''[[Pisaster ochraceus]]'', frå ei tidvasslette i [[Mukkaw Bay]]<ref name="Wagner2010">Wagner, S. C. (2010) Keystone Species. Nature Education Knowledge 3(10):51</ref> på [[Tatoosh Island]] i delstaten [[Washington]] i [[USA]], fekk store konsekvensar for økosystemet omring. Sjøstjerner er som kjent betydelege predatorar på [[muslingar]]. Då sjøstjernene forsvann tok muslingane over, fortrengde andre artar og dominerte tidvasssletta heilt. Sjøstjerna var altså ein nøkkelart. == Kritikk == [[Zoologi|Zoologen]] [[John Durrus Linnell|John D. C. Linnell]], seniorforskar ([[økologi]]) ved [[Norsk institutt for naturforskning|Norsk institutt for naturforsking]] (NINA), har uttalt at han meiner at nøkkelartomgrepet er eit dødspor, sidan det nærast er umogleg å demonstrera eller testa det i naturen. Han seier vidare at omgrepet dessutan er så misbrukt i debattar og populærvitskaplege medium at det nesten ikkje har noka meining lenger. I staden meiner han at ein bør nytta omgrepet «sterkt interaktive artar». == Kjelder == <references /> {{Autoritetsdata}} [[Kategori:Økologi]] f1twvvl6g94mz2vr9h86hgwzw1sfd3j 3674979 3674977 2026-09-27T12:29:25Z Ranveig 39 3674979 wikitext text/x-wiki Ein '''nøkkelart''' er ein [[art]] ([[organisme]]) som spelar ei unik og heilt avgjerande rolle for balansen i eit [[økosystem]]. Det er ein art som mange andre artar er direkte avhengige av for å overleva. Nøkkelartar er ofte [[predatorar]], men ikkje alltid. Dei er oftare artar som er vanlege enn sjeldne, som [[blåbærlyng]] og [[osp]] i skogen og [[kril]] og [[plankton]] i havet. Ofte er nøkkelarten nede i [[Næringskjede|næringskjeda]] og har god spreiingsevne. Nokre få predatorar kan heilt eller delvis kontrollera distribusjonen og populasjonen til eit stort tal bytteartar. == Opphav til omgrepet == Omgrepet ''«''nøkkelart» (frå [[engelsk]] {{lang|en|keystone species}}) oppstod då den amerikanske [[Zoologi|zoologen]] [[Robert Treat Paine (1933)|Robert T. Paine]] lanserte teorien om at balansen i økosystemet kunne vera avhengig av ein enkelt art i 1969.<ref name="Wagner20102">Wagner, S. C. (2010) Keystone Species. Nature Education Knowledge 3(10):51</ref> Omgrepet er henta frå konstruksjonsteknikken der ein enkelt stein, kronesteinen (engelsk {{lang|en|keystone}}), kan halda opp eit stort [[Kvelv i arkitekturen|kvelv]]. Paine sin studie frå 1966 viste at å fjerna ein art, i dette tilfellet [[Sjøstjerner|sjøstjerna]] ''[[Pisaster ochraceus]]'', frå ei tidvasslette i [[Mukkaw Bay]] på [[Tatoosh Island]] i delstaten [[Washington]] i [[USA]], fekk store konsekvensar for økosystemet omring.<ref name="Wagner20102"/> Sjøstjerner er som kjent betydelege predatorar på [[muslingar]]. Då sjøstjernene forsvann tok muslingane over, fortrengde andre artar og dominerte tidvasssletta heilt. Sjøstjerna var altså ein nøkkelart. == Kritikk == [[Zoologi|Zoologen]] [[John Durrus Linnell|John D.C. Linnell]], seniorforskar ([[økologi]]) ved [[Norsk institutt for naturforskning|Norsk institutt for naturforsking]] (NINA), har uttalt at han meiner at nøkkelartomgrepet er eit dødspor, sidan det nærast er umogleg å demonstrera eller testa det i naturen.<ref>[http://www.researchgate.net/post/Are_grizzly_bears_a_keystone_species John D C Linnell. 2013-07-17. ''Are grizzly bears a keystone species?'' Question by Rebecca Lemons, University of North Dakota. ResearchGate.] Besøkt 2015-03-21</ref> Han seier vidare at omgrepet dessutan er så misbrukt i debattar og populærvitskaplege medium at det nesten ikkje har noka meining lenger. I staden meiner han at ein bør nytta omgrepet «sterkt interaktive artar». == Kjelder == <references /> {{refopning}} *''Denne artikkelen bygger på «[[:nb:Nøkkelart|Nøkkelart]]» frå {{Wikipedia-utgåve|nb}}, den 27. september 2026.'' {{refslutt}} {{use dmy dates}} {{Autoritetsdata}} [[Kategori:Økologi]] 8er3qpzo1e5t23j9gxjbpkto3he8uan 3 434547 3674995 2026-09-27T13:02:54Z HerVal7752 105842 /* Velkommen! */ ny bolk 3674995 wikitext text/x-wiki == Velkommen! == {{Velkommen}}– [[Brukar:HerVal7752|HerVal7752]] ([[Brukardiskusjon:HerVal7752|diskusjon]]) 27. september 2026 kl. 15:02 (CEST) hipxo06uqtmzm6qg4yrn1y6m2vn40u7 0 434548 3675003 2026-09-27T14:42:38Z TU-nor 12071 Oppretta sida med «'''Suchá''' kan vise til: * [[Suchá i Jihlava]], ein kommune i [[Jihlava]] i distriktet Jihlava okres i regionen Vysočina kraj i Tsjekkia * [[Suchá nad Parnou]], ein kommune i distriktet Trnava okres i regionen Trnava kraj i Slovakia * [[Suchá ved Ipeľ]], ei sideelv til elva [[Elvar i Slovakia|Ipeľ]] i Slovakia * [[Suchá Dolina]], ein kommune i distriktet [[Prešov okres]] i regionen Prešov kraj i Slovakia * [[Suchá Hora]], ein kommune i distriktet Tvrdoš…» 3675003 wikitext text/x-wiki '''Suchá''' kan vise til: * [[Suchá i Jihlava]], ein kommune i [[Jihlava]] i distriktet Jihlava okres i regionen Vysočina kraj i Tsjekkia * [[Suchá nad Parnou]], ein kommune i distriktet Trnava okres i regionen Trnava kraj i Slovakia * [[Suchá ved Ipeľ]], ei sideelv til elva [[Elvar i Slovakia|Ipeľ]] i Slovakia * [[Suchá Dolina]], ein kommune i distriktet [[Prešov okres]] i regionen Prešov kraj i Slovakia * [[Suchá Hora]], ein kommune i distriktet [[Tvrdošín okres]] i regionen Žilina kraj i Slovakia * [[Suchá Lhota]], ein kommune i [[Litomyšl]] i distriktet Svitavy okres i regionen Pardubice kraj i Tsjekkia * [[Horní Suchá]], ein busetnad i kommunen [[Liberec]] i distriktet Liberec okres i regionen Liberec kraj i Tsjekkia * [[Ratkovská Suchá]], ein kommune i distriktet [[Rimavská Sobota okres]] i regionen Banská Bystrica kraj i Slovakia {{fleirtyding}} mjebiu9z9lrbtfh35na4r2hfdt1vq38 0 434549 3675007 2026-09-27T14:55:47Z TU-nor 12071 Oppretta sida med «'''Střítež''' kan vise til: * [[Střítež i Český Krumlov]], ein kommune i [[Kaplice]] i distriktet Český Krumlov okres i regionen Sør-Böhmen i Tsjekkia * [[Střítež i Jihlava]], ein kommune i [[Jihlava]] i distriktet Jihlava okres i regionen Vysočina kraj i Tsjekkia * [[Střítež i Polička]], ein busetnad i kommunen [[Polička]] i distriktet Svitavy okres i regionen Pardubice kraj i Tsjekkia * [[Střítež i Trutnov]], ein busetnad i kommunen [[Trutnov]…» 3675007 wikitext text/x-wiki '''Střítež''' kan vise til: * [[Střítež i Český Krumlov]], ein kommune i [[Kaplice]] i distriktet Český Krumlov okres i regionen Sør-Böhmen i Tsjekkia * [[Střítež i Jihlava]], ein kommune i [[Jihlava]] i distriktet Jihlava okres i regionen Vysočina kraj i Tsjekkia * [[Střítež i Polička]], ein busetnad i kommunen [[Polička]] i distriktet Svitavy okres i regionen Pardubice kraj i Tsjekkia * [[Střítež i Trutnov]], ein busetnad i kommunen [[Trutnov]] i distriktet Trutnov okres i regionen Hradec Králové kraj i Tsjekkia * [[Zadní Střítež]], ein kommune i [[Tábor]] i distriktet Tábor okres i regionen Sør-Böhmen i Tsjekkia {{fleirtyding}} 0o3lkto3b3zdrhd8slhkmnckauya1dm 0 434550 3675009 2026-09-27T14:58:38Z TU-nor 12071 Oppretta sida med «'''Rohozná''' kan vise til: * [[Rohozná i Jihlava]], ein kommune i [[Jihlava]] i distriktet Jihlava okres i regionen Vysočina kraj i Tsjekkia * [[Rohozná i Svitavy]], ein kommune i [[Svitavy]] i distriktet Svitavy okres i regionen Pardubice kraj i Tsjekkia {{fleirtyding}}» 3675009 wikitext text/x-wiki '''Rohozná''' kan vise til: * [[Rohozná i Jihlava]], ein kommune i [[Jihlava]] i distriktet Jihlava okres i regionen Vysočina kraj i Tsjekkia * [[Rohozná i Svitavy]], ein kommune i [[Svitavy]] i distriktet Svitavy okres i regionen Pardubice kraj i Tsjekkia {{fleirtyding}} jt7nmn6aesb2d7q6rd05jly1kexwo64 0 434551 3675018 2026-09-27T15:34:23Z TU-nor 12071 Oppretta sida med «'''Otín''' kan vise til: * [[Otín i Jihlava]], ein kommune i [[Jihlava]] i distriktet Jihlava okres i regionen Vysočina kraj i Tsjekkia * [[Otín i Jindřichův Hradec]], ein busetnad i kommunen [[Jindřichův Hradec]] i distriktet Jindřichův Hradec okres i regionen Sør-Böhmen i Tsjekkia * [[Otín i Klatovy]], ein busetnad i kommunen [[Klatovy]] i distriktet Klatovy okres i regionen Plzeň kraj i Tsjekkia {{fleirtyding}}» 3675018 wikitext text/x-wiki '''Otín''' kan vise til: * [[Otín i Jihlava]], ein kommune i [[Jihlava]] i distriktet Jihlava okres i regionen Vysočina kraj i Tsjekkia * [[Otín i Jindřichův Hradec]], ein busetnad i kommunen [[Jindřichův Hradec]] i distriktet Jindřichův Hradec okres i regionen Sør-Böhmen i Tsjekkia * [[Otín i Klatovy]], ein busetnad i kommunen [[Klatovy]] i distriktet Klatovy okres i regionen Plzeň kraj i Tsjekkia {{fleirtyding}} 470ytfvyoj2tputx7x7eld6bq8oe3lj 0 434552 3675020 2026-09-27T15:40:38Z TU-nor 12071 Oppretta sida med «'''Opatov''' kan vise til: * [[Opatov i Jihlava]], ein kommune i [[Jihlava]] i distriktet Jihlava okres i regionen Vysočina kraj i Tsjekkia * [[Opatov i Svitavy]], ein kommune i [[Svitavy]] i distriktet Svitavy okres i regionen Pardubice kraj i Tsjekkia {{fleirtyding}}» 3675020 wikitext text/x-wiki '''Opatov''' kan vise til: * [[Opatov i Jihlava]], ein kommune i [[Jihlava]] i distriktet Jihlava okres i regionen Vysočina kraj i Tsjekkia * [[Opatov i Svitavy]], ein kommune i [[Svitavy]] i distriktet Svitavy okres i regionen Pardubice kraj i Tsjekkia {{fleirtyding}} 8ij8npy1yhxbs65e3ylxwubkwuy9pab 0 434553 3675022 2026-09-27T15:41:50Z TU-nor 12071 TU-nor flytte sida [[Mirošov]] til [[Mirošov i Rokycany]]: Fleirtyding 3675022 wikitext text/x-wiki #OMDIRIGER [[Mirošov i Rokycany]] genbri41fsvq5c18tnlvv8crvfqguv5 3675023 3675022 2026-09-27T15:45:11Z TU-nor 12071 Fjerna omdirigering til [[Mirošov i Rokycany]] 3675023 wikitext text/x-wiki '''Mirošov''' kan vise til: * [[Mirošov i Jihlava]], ein kommune i [[Jihlava]] i distriktet Jihlava okres i regionen Vysočina kraj i Tsjekkia * [[Mirošov i Rokycany]], ein kommune i [[Rokycany]] i distriktet Rokycany okres i regionen Plzeň kraj i Tsjekkia {{fleirtyding}} 69pehk96m8ad1azi3hi6gw7pa9wrwax 3675024 3675023 2026-09-27T15:46:09Z TU-nor 12071 3675024 wikitext text/x-wiki '''Mirošov''' kan vise til: * [[Mirošov i Jihlava]], ein kommune i [[Jihlava]] i distriktet Jihlava okres i regionen Vysočina kraj i Tsjekkia * [[Mirošov i Rokycany]], ein kommune i Rokycany i distriktet Rokycany okres i regionen Plzeň kraj i Tsjekkia {{fleirtyding}} 0u4yq05enayfwqnawjth7k83e5tltej 0 434554 3675032 2026-09-27T15:52:47Z TU-nor 12071 TU-nor flytte sida [[Kamenná]] til [[Kamenná i Jílové]]: Fleirtyding 3675032 wikitext text/x-wiki #OMDIRIGER [[Kamenná i Jílové]] 7o344k4ynxpvy0c3t4rq38hldzjdfz9 3675033 3675032 2026-09-27T15:55:50Z TU-nor 12071 Fjerna omdirigering til [[Kamenná i Jílové]] 3675033 wikitext text/x-wiki '''Kammená''' kan vise til * [[Kamenná i Jihlava]], ein kommune i [[Jihlava]] i distriktet Jihlava okres i regionen Vysočina kraj i Tsjekkia * [[Kamenná i Jílové]], ein busetnad i distriktet Děčín okres i regionen Ústí nad Labem kraj i Tsjekkia {{fleirtyding}} q7rju8558i94oswao9595qx3n04eypz 3675036 3675033 2026-09-27T16:02:25Z TU-nor 12071 3675036 wikitext text/x-wiki '''Kammená''' kan vise til * [[Kamenná i České Budějovice]], ein kommune i [[Trhové Sviny]] i distriktet České Budějovice okres i regionen Sør-Böhmen i Tsjekkia * [[Kamenná i Jihlava]], ein kommune i [[Jihlava]] i distriktet Jihlava okres i regionen Vysočina kraj i Tsjekkia * [[Kamenná i Jílové]], ein busetnad i distriktet Děčín okres i regionen Ústí nad Labem kraj i Tsjekkia {{fleirtyding}} hw1z824gjsjdwegv8y2p7y8mf716756 0 434555 3675040 2026-09-27T16:11:52Z TU-nor 12071 ''' 3675040 wikitext text/x-wiki '''Kaliště''' kan vise til: * [[Kaliště i Jihlava]], ein kommune i [[Jihlava]] i distriktet Jihlava okres i regionen Vysočina kraj i Tsjekkia * [[Kaliště i Praha-východ]], ein kommune i [[Říčany]] i distriktet Praha-východ okres i regionen Sentral-Böhmen i Tsjekkia * [[Kaliště u Českých Budějovic]], ein busetnad i [[České Budějovice]] i distriktet České Budějovice okres i regionen Sør-Böhmen i Tsjekkia {{fleirtyding}} tn4s1dxxeh39bo3rly4v6qz1op7ynea 3675042 3675040 2026-09-27T16:12:38Z TU-nor 12071 3675042 wikitext text/x-wiki '''Kaliště''' kan vise til: * [[Kaliště i Jihlava]], ein kommune i [[Jihlava]] i distriktet Jihlava okres i regionen Vysočina kraj i Tsjekkia * [[Kaliště i Praha-východ]], ein kommune i [[Říčany]] i distriktet Praha-východ okres i regionen Sentral-Böhmen i Tsjekkia * [[Kaliště u Českých Budějovic]], ein busetnad i kommunen [[České Budějovice]] i distriktet České Budějovice okres i regionen Sør-Böhmen i Tsjekkia {{fleirtyding}} kqe9266oyfw5mxfzty55y64dful2wed 0 434556 3675045 2026-09-27T16:15:34Z TU-nor 12071 Oppretta sida med «'''Hubenov''' kan vise til: * [[Hubenov i Jihlava]], ein kommune i [[Jihlava]] i distriktet Jihlava okres i regionen Vysočina kraj i Tsjekkia * [[Hubenov i Kaplice]], ein busetnad i kommunen [[Kaplice]] i distriktet Český Krumlov okres i regionen Sør-Böhmen i Tsjekkia {{fleirtyding}}» 3675045 wikitext text/x-wiki '''Hubenov''' kan vise til: * [[Hubenov i Jihlava]], ein kommune i [[Jihlava]] i distriktet Jihlava okres i regionen Vysočina kraj i Tsjekkia * [[Hubenov i Kaplice]], ein busetnad i kommunen [[Kaplice]] i distriktet Český Krumlov okres i regionen Sør-Böhmen i Tsjekkia {{fleirtyding}} 102otiwu6lracg1s08wsk16pd2j1ab2 0 434557 3675051 2026-09-27T16:24:09Z TU-nor 12071 Oppretta sida med «'''Dvorce''' kan vise til: * [[Dvorce i Jičín]], ein busetnad i [[Jičín] i distriktet Jičín okres i regionen Hradec Králové kraj i Tsjekkia * [[Dvorce i Jihlava]], ein kommune i [[Jihlava]] i distriktet Jihlava okres i regionen Vysočina kraj i Tsjekkia * [[Dvorce i Lysá nad Labem]], ein busetnad i [[Lysá nad Labem]] i distriktet Nymburk okres i regionen Sentral-Böhmen i Tsjekkia * [[Červené Dvorce]], ein busetnad i [[Sušice]] i distriktet Klatovy okres i…» 3675051 wikitext text/x-wiki '''Dvorce''' kan vise til: * [[Dvorce i Jičín]], ein busetnad i [[Jičín] i distriktet Jičín okres i regionen Hradec Králové kraj i Tsjekkia * [[Dvorce i Jihlava]], ein kommune i [[Jihlava]] i distriktet Jihlava okres i regionen Vysočina kraj i Tsjekkia * [[Dvorce i Lysá nad Labem]], ein busetnad i [[Lysá nad Labem]] i distriktet Nymburk okres i regionen Sentral-Böhmen i Tsjekkia * [[Červené Dvorce]], ein busetnad i [[Sušice]] i distriktet Klatovy okres i regionen Plzeň kraj i Tsjekkia {{fleirtyding}} 5h62mm4booa4ecu1jpj7e4dof12vifk 3675088 3675051 2026-09-27T19:26:16Z HerVal7752 105842 ] -> ]] 3675088 wikitext text/x-wiki '''Dvorce''' kan vise til: * [[Dvorce i Jičín]], ein busetnad i [[Jičín]] i distriktet Jičín okres i regionen Hradec Králové kraj i Tsjekkia * [[Dvorce i Jihlava]], ein kommune i [[Jihlava]] i distriktet Jihlava okres i regionen Vysočina kraj i Tsjekkia * [[Dvorce i Lysá nad Labem]], ein busetnad i [[Lysá nad Labem]] i distriktet Nymburk okres i regionen Sentral-Böhmen i Tsjekkia * [[Červené Dvorce]], ein busetnad i [[Sušice]] i distriktet Klatovy okres i regionen Plzeň kraj i Tsjekkia {{fleirtyding}} 3bjxz2sc4gf4bj1l5ank8ugbl1856eg 0 434558 3675054 2026-09-27T17:26:37Z TU-nor 12071 Oppretta sida med «'''Věžnice''' kan vise til: * [[Věžnice i Havlíčkův Brod]], ein kommune i [[Havlíčkův Brod]] i distriktet Havlíčkův Brod okres i regionen Vysočina kraj i Tsjekkia * [[Věžnice i Jihlava]], ein kommune i [[Jihlava]] i distriktet Jihlava okres i regionen Vysočina kraj i Tsjekkia {{fleirtyding}}» 3675054 wikitext text/x-wiki '''Věžnice''' kan vise til: * [[Věžnice i Havlíčkův Brod]], ein kommune i [[Havlíčkův Brod]] i distriktet Havlíčkův Brod okres i regionen Vysočina kraj i Tsjekkia * [[Věžnice i Jihlava]], ein kommune i [[Jihlava]] i distriktet Jihlava okres i regionen Vysočina kraj i Tsjekkia {{fleirtyding}} bqolna5khvpob3ctjdjvqjcui268piu 14 434559 3675063 2026-09-27T18:30:21Z TU-nor 12071 Oppretta sida med «[[Kategori:Kommunar med utvida fullmakter i Tsjekkia|Jihlava]] [[Kategori:Kommunar i Jihlava kraj| ]]» 3675063 wikitext text/x-wiki [[Kategori:Kommunar med utvida fullmakter i Tsjekkia|Jihlava]] [[Kategori:Kommunar i Jihlava kraj| ]] 1pki72skvmdk4d7drba97famh8qro8z 3675158 3675063 2026-09-28T09:18:05Z TU-nor 12071 Tømde sida 3675158 wikitext text/x-wiki phoiac9h4m842xq45sp7s6u21eteeq1 14 434560 3675064 2026-09-27T18:30:56Z TU-nor 12071 Oppretta sida med «[[Kategori:Kommunar i Tsjekkia|Jihlava]]» 3675064 wikitext text/x-wiki [[Kategori:Kommunar i Tsjekkia|Jihlava]] ryhwcxyt86uodbo9w5wppkuke25yuk6 3675161 3675064 2026-09-28T09:19:44Z TU-nor 12071 Tømde sida 3675161 wikitext text/x-wiki phoiac9h4m842xq45sp7s6u21eteeq1 14 434561 3675065 2026-09-27T18:32:11Z TU-nor 12071 Oppretta sida med «[[Kategori:Kommunar i Jihlava kraj|Jihlava]]» 3675065 wikitext text/x-wiki [[Kategori:Kommunar i Jihlava kraj|Jihlava]] 0tg9wff9izv8a15emcv2lqu7de6bz5r 3675152 3675065 2026-09-28T09:14:40Z TU-nor 12071 3675152 wikitext text/x-wiki [[Kategori:Kommunar i Vysočina kraj|Jihlava]] s00rtje4zbq3l0l966vo1l98vl49oud 14 434562 3675066 2026-09-27T18:33:30Z TU-nor 12071 Oppretta sida med «[[Kategori:Byar i Tsjekkia|Jihlava]] [[Kategori:Kommunar i Jihlava kraj| ]]» 3675066 wikitext text/x-wiki [[Kategori:Byar i Tsjekkia|Jihlava]] [[Kategori:Kommunar i Jihlava kraj| ]] bdvw6st7bo0ngy0k6s38p1qmjtvnlj7 3675151 3675066 2026-09-28T09:13:42Z TU-nor 12071 Tømde sida 3675151 wikitext text/x-wiki phoiac9h4m842xq45sp7s6u21eteeq1 0 434563 3675071 2026-09-27T18:47:35Z Ranveig 39 Ranveig flytte sida [[Peloponneskrigen (bok)]] til [[Peloponneskrigen av Thukydides]]: Standard namngjeving 3675071 wikitext text/x-wiki #OMDIRIGER [[Peloponneskrigen av Thukydides]] 2my31mpyce89r33ej773womjg7ff8rq 3 434564 3675089 2026-09-27T19:30:15Z Nimmzo 159426 Created empty Talk page to avoid red wikilink ("Talk" | contribs) in History 3675089 wikitext text/x-wiki phoiac9h4m842xq45sp7s6u21eteeq1 0 434565 3675093 2026-09-27T20:39:29Z TU-nor 12071 Oppretta sida med «'''Bohuslavice''' kan vise til: * [[Bohuslavice i Jihlava]], ein kommune i [[Jihlava]] i distriktet Jihlava okres i regionen Vysočina kraj i Tsjekkia * [[Bohuslavice i Náchod]], ein busetnad i kommunen [[Nové Město nad Metují]] i distriktet Náchod okres i regionen Hradec Králové kraj i Tsjekkia * [[Bohuslavice i Trutnov]], ein busetnad i kommunen [[Trutnov]] i distriktet Trutnov okres i regionen Hradec Králové kraj i Tsjekkia * [[Trenčianske Bohuslavice]], e…» 3675093 wikitext text/x-wiki '''Bohuslavice''' kan vise til: * [[Bohuslavice i Jihlava]], ein kommune i [[Jihlava]] i distriktet Jihlava okres i regionen Vysočina kraj i Tsjekkia * [[Bohuslavice i Náchod]], ein busetnad i kommunen [[Nové Město nad Metují]] i distriktet Náchod okres i regionen Hradec Králové kraj i Tsjekkia * [[Bohuslavice i Trutnov]], ein busetnad i kommunen [[Trutnov]] i distriktet Trutnov okres i regionen Hradec Králové kraj i Tsjekkia * [[Trenčianske Bohuslavice]], ein kommune i distriktet [[Nové Mesto nad Váhom okres]] i regionen Trenčín kraj i Slovakia {{fleirtyding}} svrww9i3u4uc817j8j1l28hxoul8om1 0 434566 3675097 2026-09-27T20:53:16Z TU-nor 12071 Oppretta sida med «'''Mrákotín''' kan vise til: * [[Mrákotín i Jihlava]], ein kommune i [[Telč]] i distriktet Jihlava okres i regionen Vysočina kraj i Tsjekkia * [[Mrákotín i Chrudim]], ein kommune i [[Chrudim]] i distriktet Chrudim okres i regionen Pardubice kraj i Tsjekkia {{fleirtyding}}» 3675097 wikitext text/x-wiki '''Mrákotín''' kan vise til: * [[Mrákotín i Jihlava]], ein kommune i [[Telč]] i distriktet Jihlava okres i regionen Vysočina kraj i Tsjekkia * [[Mrákotín i Chrudim]], ein kommune i [[Chrudim]] i distriktet Chrudim okres i regionen Pardubice kraj i Tsjekkia {{fleirtyding}} 1a4tadip3y7vvbzzvpzv579mojig8k5 0 434567 3675099 2026-09-27T21:06:51Z TU-nor 12071 Oppretta sida med «'''Olšany''' kan vise til_ * [[Olšany i Jihlava]], ein kommune i [[Telč]] i distriktet Jihlava okres i regionen Vysočina kraj i Tsjekkia * [[Olšany i Horažďovice]], ein kommune i [[Horažďovice]] i distriktet Klatovy okres i regionen Plzeň kraj i Tsjekkia {{fleirtyding}}» 3675099 wikitext text/x-wiki '''Olšany''' kan vise til_ * [[Olšany i Jihlava]], ein kommune i [[Telč]] i distriktet Jihlava okres i regionen Vysočina kraj i Tsjekkia * [[Olšany i Horažďovice]], ein kommune i [[Horažďovice]] i distriktet Klatovy okres i regionen Plzeň kraj i Tsjekkia {{fleirtyding}} 6xynysqhxp6k5s39osvxlkfr20rvps2 0 434568 3675101 2026-09-27T21:46:18Z TU-nor 12071 Oppretta sida med «{{geoboks|kommune | andre namn = | bilete = Panorama Telc namesti z vysky.jpg | bilettekst = Det historiske sentrumet i Telč | kart = | karttekst = | flagg = Flag of Telc.svg | symbol = Telc CoA.png | land = Tsjekkia | regiontype = [[Regionar i Tsjekkia|Kraj]] | region = [[Vysočina kraj| Vysočina]] | fylketype = [[Distrikt i Tsjekkia|Okres]] | fylke = [[Jihlava okres|Jihlava]] | arealtype = Areal Administrative område til kommunar med utvida f…» 3675101 wikitext text/x-wiki {{geoboks|kommune | andre namn = | bilete = Panorama Telc namesti z vysky.jpg | bilettekst = Det historiske sentrumet i Telč | kart = | karttekst = | flagg = Flag of Telc.svg | symbol = Telc CoA.png | land = Tsjekkia | regiontype = [[Regionar i Tsjekkia|Kraj]] | region = [[Vysočina kraj| Vysočina]] | fylketype = [[Distrikt i Tsjekkia|Okres]] | fylke = [[Jihlava okres|Jihlava]] | arealtype = Areal [[Administrative område til kommunar med utvida fullmakter i Tsjekkia|SO]] | areal = 291,34<ref name="Areal"/> | folketaltype = Folketal [[Administrative område til kommunar med utvida fullmakter i Tsjekkia|SO]] | folketal = 12542 | folketal1type = kommune | folketal1 = 50523 | folketal_by = 41265 | folketal_i_år = 2021<ref name="Folketal2021"/> }} '''Telč'''{{mrk|[[tysk]] ''Teltsch''}} er ein by og ein [[Kommunar i Tsjekkia|kommune]] med utvida fullmakter i [[Distrikt i Tsjekkia|distriktet]] [[Jihlava okres]] i [[Regionar i Tsjekkia|regionen]] [[Vysočina kraj]] i [[Tsjekkia]]. == Administrativ inndeling == {{stack|[[Fil:ORP Telč.png|mini|250px|Det administrative området til Telč innanfor regionen [[Vysočina kraj]]]]}} Då distrikta vart avvikla som administrative einingar i 2003,<ref name="320/2002"/> vart det administrative ansvaret til distrikta ført over til [[Administrative område til kommunar med utvida fullmakter i Tsjekkia|administrative område til kommunar med utvida fullmakter]] (tsjekkisk ''správní obvody obcí s rozšířenou působností'', forkorta ''SO ORP'').<ref name ="128/2000"/> Telč er ein slik by med utvida fullmakter. ===Kommunar=== Det administrative området til Telč omfattar 45 [[Kommunar i Tsjekkia|kommunar]]. Av desse er ein by (tsjekkisk ''město'') og 3 marknadsbyar (tsjekkisk ''městys''). Bykommunar er utheva med halvfeit skrift og marknadsbyar med kursiv skrift. {{Columns-list|colwidth=20em| * [[Bohuslavice i Jihlava|Bohuslavice]] * [[Borovná]] * [[Černíč]] * [[Dolní Vilímeč]] * [[Doupě]] * [[Dyjice]] * [[Horní Myslová]] * [[Hostětice]] * [[Jindřichovice i Jihlava|Jindřichovice]] * [[Klatovec]] * [[Knínice]] * [[Kostelní Myslová]] * [[Krahulčí]] * [[Krasonice]] * [[Lhotka i Jihlava|Lhotka]] * [[Markvartice i Jihlava|Markvartice]] * ''[[Mrákotín i Jihlava|Mrákotín]]'' * [[Mysletice]] * [[Mysliboř]] * [[Nevcehle]] * ''[[Nová Říše]]'' * [[Olšany i Jihlava|Olšany]] * [[Olší (okres Jihlava)|Olší]] * [[Ořechov (okres Jihlava)|Ořechov]] * [[Panské Dubenky]] * [[Radkov i Jihlava)|Radkov]] * [[Rozseč (okres Jihlava)|Rozseč]] * [[Řásná]] * [[Řídelov]] * [[Sedlatice]] * [[Sedlejov]] * ''[[Stará Říše]]'' * [[Strachoňovice]] * [[Svojkovice (okres Jihlava)|Svojkovice]] * '''[[Telč]]''' * [[Urbanov]] * [[Vanov]] * [[Vanůvek]] * [[Vápovice]] * [[Volevčice (okres Jihlava)|Volevčice]] * [[Vystrčenovice]] * [[Zadní Vydří]] * [[Zdeňkov]] * [[Zvolenovice]] * [[Žatec (okres Jihlava)|Žatec]] }} ==Folketal== Folketalet i det administrative området i dei siste folketeljingane: {| class="wikitable"; style=text-align:right; |- ! !! Folketal 2001<ref name ="Historisk folketal"/> !! Folketal 2011<ref name ="Historisk folketal"/> !! Folketal 2021<ref name ="Folketal2021"/> |- | style=text-align:left; | Telč SO || 13 814 || 13 036 || 12 542 |- |} ===Kommunar=== Dei største kommunane i det administrative området: {| class="wikitable"; style=text-align:right; ! Kommune !! Folketal 2021<ref name="Folketal2021"/> |- | style=text-align:left; | '''Jihlava''' || 50 523 |- | style=text-align:left; | [[Třešť]] || 5 451 |- | style=text-align:left; | [[Polná]] || 5 089 |- | style=text-align:left; | [[Brtnice]] || 3 712 |- | style=text-align:left; | [[Luka nad Jihlavou]] || 2 958 |- | style=text-align:left; | [[Batelov]] || 2 276 |- | style=text-align:left; | {{ikkjeraud|Kamenice i Jihlava|Kamenice}} || 1 896 |- | style=text-align:left; | {{ikkjeraud|Dobronín}} || 1 800 |- | style=text-align:left; | {{ikkjeraud|Kněžice i Jihlava|Kněžice}} || ' 321 |- | style=text-align:left; | {{ikkjeraud|Velký Beranov}} || 1 244 |- | style=text-align:left; | {{ikkjeraud|Dolní Cerekev}} || 1 218 |- | style=text-align:left; | {{ikkjeraud|Stonařov}} || 1 070 |} ===Byar og tettstader=== Dei største tettstadene i det administrative området: {| class="wikitable"; style=text-align:right; ! Tettstad !! Folketal 2021<ref name="Folketal2021"/> |- | style=text-align:left; | '''Jihlava''' || 41 265 |- | style=text-align:left; | [[Třešť]] || 5 058 |- | style=text-align:left; | [[Polná]] || 4 472 |- | style=text-align:left; | [[Horní Kosov]]{{mrk|name=b|Busetnad i kommunen Jihlava}} || 3 795 |- | style=text-align:left; | [[Luka nad Jihlavou]] || 2 812 |- | style=text-align:left; | [[Brtnice]] || 2 385 |- | style=text-align:left; | {{ikkjeraud|Dobronín}} || 1 800 |- | style=text-align:left; | [[Batelov]] || 1 783 |- | style=text-align:left; | {{ikkjeraud|Kamenice i Jihlava|Kamenice}} || 1 361 |- | style=text-align:left; | {{ikkjeraud|Velký Beranov}} || 1 134 |- | style=text-align:left; | {{ikkjeraud|Kněžice i Jihlava|Kněžice}} || 1 082 |- | style=text-align:left; | {{ikkjeraud|Stonařov}} || 1 065 |- | style=text-align:left; | {{ikkjeraud|Helenín}}{{mrk|name=b}} || 1 036 |- | style=text-align:left; | {{ikkjeraud|Staré Hory}}{{mrk|name=b}} || 1 015 |- |} ===Bydelar i Telč === Bydelane og tettstadene i Telč: {| class="wikitable"; style=text-align:right; ! Bydel/tettstad !! Folketal 2021<ref name="Folketal2021"/> |- | style=text-align:left; | Telč || 41 265 |- ! Telč by ! style=text-align:right; | 41 265 |- | style=text-align:left; | {{ikkjeraud|Antonínův Důl}} || 577 |- | style=text-align:left; | {{ikkjeraud|Červený Kříž}}{{mrk|Inngår i bydelen {{ikkjeraud|Antonínův Důl}}}} || 284 |- | style=text-align:left; | {{ikkjeraud|Helenín}} || 1 036 |- | style=text-align:left; | {{ikkjeraud|Henčov}} || 180 |- | style=text-align:left; | {{ikkjeraud|Heroltice}} || 201 |- | style=text-align:left; | [[Horní Kosov]] || 3 795 |- | style=text-align:left; | {{ikkjeraud|Hosov}} || 177 |- | style=text-align:left; | {{ikkjeraud|Hruškové Dvory}} || 606 |- | style=text-align:left; | {{ikkjeraud|Kosov}} || 112 |- | style=text-align:left; | {{ikkjeraud|Pávov}} || 465 |- | style=text-align:left; | {{ikkjeraud|Pístov}} || 162 |- | style=text-align:left; | {{ikkjeraud|Popice}} || 254 |- | style=text-align:left; | {{ikkjeraud|Sasov}} || 111 |- | style=text-align:left; | {{ikkjeraud|Staré Hory}} || 1 015 |- | style=text-align:left; | {{ikkjeraud|Vysoká i Jihlavy|Vysoká}} || 72 |- | style=text-align:left; | {{ikkjeraud|Zborná}} || 211 |- ! Telč kommune !style=text-align:right; | 50 523 |- |} ==Merknader== {{merknadar}} == Kjelder == {{refopning}} * ''Denne artikkelen bygger på «[[:en:Jihlava|Jihlava]]» frå {{Wikipedia-utgåve|en}}, den 17. november 2008.'' ** ''{{Wikipedia-utgåve|en}} oppgav desse kjeldene:'' * {{1911}} {{refslutt}} <references> <ref name="128/2000">{{cite web |title=Zákon č. 128/2000 Sb.: Zákon o obcích (obecní zřízení)) («Lov av 15.05.2000 om kommunar (kommunal organisering)») |url=https://www.zakonyprolidi.cz/cs/2000-128 |website=zakonyprolidi.cz |language=cs |access-date=2026-08-22 }}</ref> <ref name="320/2002">{{cite web |title=Zákon č. 320/2002 Sb.: Zákon o změně a zrušení některých zákonů v souvislosti s ukončením činnosti okresních úřadů («Lov av 18.07.2002 om endring og oppheving av visse lover i samband med opphøyr av verksemda til distriktsstyremaktene») |url=https://www.zakonyprolidi.cz/cs/2002-320 |website=zakonyprolidi.cz |language=cs |access-date=2026-08-22 }}</ref> <ref name ="Areal">{{Kjelde www |url=https://data.csu.gov.cz/datastat/data/VYBER/RSO03K?vSet=4&vSel=1 |tittel=Druhy pozemků, katastrální výměry - územní srovnání |vitja=2026-08-27 |utgjevar=Český statistický úřad}} </ref> <ref name ="Historisk folketal">{{Kjelde www |url=https://csu.gov.cz/docs/107508/97414e04-ff75-c50c-5aa9-6c64223300bc/13008415.xlsx?version=1.0 |tittel= Retrospektivní přehled o počtu obyvatel a domů v letech 1869 - 2011 v krajích a okresech |vitja=2026-08-27 |utgjevar=Český statistický úřad}} </ref> <ref name ="Folketal2021">{{Kjelde www |url=https://scitani.gov.cz/vysledky |tittel= Sčítání: Výsledky |vitja=2026-08-27 |utgjevar=Český statistický úřad}} </ref> <ref name ="Změny">{{Kjelde www |url=https://csu.gov.cz/stc/zmeny_hranic_okresu_k_1_1_2007 |tittel= Změny hranic okresů k 1. 1. 2007 |vitja=2026-08-29 |utgjevar=Český statistický úřad}} </ref> </references> == Bakgrunnsstoff == {{commonskat}} *{{offisiell nettstad}} {{Autoritetsdata}} [[Kategori:Kommunar med utvida fullmakter i Jihlava kraj|Telc]] [[Kategori:Kommunar i Jihlava okres|Telc]] [[Kategori:Byar i Jihlava kraj|Telc]] jjtil2bphiruqis34zo29w4kje9mslk 3675110 3675101 2026-09-28T01:36:36Z TU-nor 12071 /* Kommunar */ 3675110 wikitext text/x-wiki {{geoboks|kommune | andre namn = | bilete = Panorama Telc namesti z vysky.jpg | bilettekst = Det historiske sentrumet i Telč | kart = | karttekst = | flagg = Flag of Telc.svg | symbol = Telc CoA.png | land = Tsjekkia | regiontype = [[Regionar i Tsjekkia|Kraj]] | region = [[Vysočina kraj| Vysočina]] | fylketype = [[Distrikt i Tsjekkia|Okres]] | fylke = [[Jihlava okres|Jihlava]] | arealtype = Areal [[Administrative område til kommunar med utvida fullmakter i Tsjekkia|SO]] | areal = 291,34<ref name="Areal"/> | folketaltype = Folketal [[Administrative område til kommunar med utvida fullmakter i Tsjekkia|SO]] | folketal = 12542 | folketal1type = kommune | folketal1 = 50523 | folketal_by = 41265 | folketal_i_år = 2021<ref name="Folketal2021"/> }} '''Telč'''{{mrk|[[tysk]] ''Teltsch''}} er ein by og ein [[Kommunar i Tsjekkia|kommune]] med utvida fullmakter i [[Distrikt i Tsjekkia|distriktet]] [[Jihlava okres]] i [[Regionar i Tsjekkia|regionen]] [[Vysočina kraj]] i [[Tsjekkia]]. == Administrativ inndeling == {{stack|[[Fil:ORP Telč.png|mini|250px|Det administrative området til Telč innanfor regionen [[Vysočina kraj]]]]}} Då distrikta vart avvikla som administrative einingar i 2003,<ref name="320/2002"/> vart det administrative ansvaret til distrikta ført over til [[Administrative område til kommunar med utvida fullmakter i Tsjekkia|administrative område til kommunar med utvida fullmakter]] (tsjekkisk ''správní obvody obcí s rozšířenou působností'', forkorta ''SO ORP'').<ref name ="128/2000"/> Telč er ein slik by med utvida fullmakter. ===Kommunar=== Det administrative området til Telč omfattar 45 [[Kommunar i Tsjekkia|kommunar]]. Av desse er ein by (tsjekkisk ''město'') og 3 marknadsbyar (tsjekkisk ''městys''). Bykommunar er utheva med halvfeit skrift og marknadsbyar med kursiv skrift. {{Columns-list|colwidth=20em| * [[Bohuslavice i Jihlava|Bohuslavice]] * [[Borovná]] * [[Černíč]] * [[Dolní Vilímeč]] * [[Doupě]] * [[Dyjice]] * [[Horní Myslová]] * [[Hostětice]] * [[Jindřichovice i Jihlava|Jindřichovice]] * [[Klatovec]] * [[Knínice]] * [[Kostelní Myslová]] * [[Krahulčí]] * [[Krasonice]] * [[Lhotka i Jihlava|Lhotka]] * [[Markvartice i Jihlava|Markvartice]] * ''[[Mrákotín i Jihlava|Mrákotín]]'' * [[Mysletice]] * [[Mysliboř]] * [[Nevcehle]] * ''[[Nová Říše]]'' * [[Olšany i Jihlava|Olšany]] * [[Olší (okres Jihlava)|Olší]] * [[Ořechov (okres Jihlava)|Ořechov]] * [[Panské Dubenky]] * [[Radkov i Jihlava)|Radkov]] * [[Rozseč (okres Jihlava)|Rozseč]] * [[Řásná]] * [[Řídelov]] * [[Sedlatice]] * [[Sedlejov]] * ''[[Stará Říše]]'' * [[Strachoňovice]] * [[Svojkovice (okres Jihlava)|Svojkovice]] * '''[[Telč]]''' * [[Urbanov]] * [[Vanov]] * [[Vanůvek]] * [[Vápovice]] * [[Volevčice (okres Jihlava)|Volevčice]] * [[Vystrčenovice]] * [[Zadní Vydří]] * [[Zdeňkov]] * [[Zvolenovice]] * [[Žatec (okres Jihlava)|Žatec]] }} ==Folketal== Folketalet i det administrative området i dei siste folketeljingane: {| class="wikitable"; style=text-align:right; |- ! !! Folketal 2001<ref name ="Historisk folketal"/> !! Folketal 2011<ref name ="Historisk folketal"/> !! Folketal 2021<ref name ="Folketal2021"/> |- | style=text-align:left; | Telč SO || 13 814 || 13 036 || 12 542 |- |} ===Kommunar=== Dei største kommunane i det administrative området: {| class="wikitable"; style=text-align:right; ! Kommune !! Folketal 2021<ref name="Folketal2021"/> |- | style=text-align:left; | '''Jihlava''' || 50 523 |- | style=text-align:left; | [[Třešť]] || 5 451 |- | style=text-align:left; | [[Polná]] || 5 089 |- | style=text-align:left; | [[Brtnice]] || 3 712 |- | style=text-align:left; | [[Luka nad Jihlavou]] || 2 958 |- | style=text-align:left; | [[Batelov]] || 2 276 |- | style=text-align:left; | {{ikkjeraud|Kamenice i Jihlava|Kamenice}} || 1 896 |- | style=text-align:left; | {{ikkjeraud|Dobronín}} || 1 800 |- | style=text-align:left; | {{ikkjeraud|Kněžice i Jihlava|Kněžice}} || 1 321 |- | style=text-align:left; | {{ikkjeraud|Velký Beranov}} || 1 244 |- | style=text-align:left; | {{ikkjeraud|Dolní Cerekev}} || 1 218 |- | style=text-align:left; | {{ikkjeraud|Stonařov}} || 1 070 |} ===Byar og tettstader=== Dei største tettstadene i det administrative området: {| class="wikitable"; style=text-align:right; ! Tettstad !! Folketal 2021<ref name="Folketal2021"/> |- | style=text-align:left; | '''Jihlava''' || 41 265 |- | style=text-align:left; | [[Třešť]] || 5 058 |- | style=text-align:left; | [[Polná]] || 4 472 |- | style=text-align:left; | [[Horní Kosov]]{{mrk|name=b|Busetnad i kommunen Jihlava}} || 3 795 |- | style=text-align:left; | [[Luka nad Jihlavou]] || 2 812 |- | style=text-align:left; | [[Brtnice]] || 2 385 |- | style=text-align:left; | {{ikkjeraud|Dobronín}} || 1 800 |- | style=text-align:left; | [[Batelov]] || 1 783 |- | style=text-align:left; | {{ikkjeraud|Kamenice i Jihlava|Kamenice}} || 1 361 |- | style=text-align:left; | {{ikkjeraud|Velký Beranov}} || 1 134 |- | style=text-align:left; | {{ikkjeraud|Kněžice i Jihlava|Kněžice}} || 1 082 |- | style=text-align:left; | {{ikkjeraud|Stonařov}} || 1 065 |- | style=text-align:left; | {{ikkjeraud|Helenín}}{{mrk|name=b}} || 1 036 |- | style=text-align:left; | {{ikkjeraud|Staré Hory}}{{mrk|name=b}} || 1 015 |- |} ===Bydelar i Telč === Bydelane og tettstadene i Telč: {| class="wikitable"; style=text-align:right; ! Bydel/tettstad !! Folketal 2021<ref name="Folketal2021"/> |- | style=text-align:left; | Telč || 41 265 |- ! Telč by ! style=text-align:right; | 41 265 |- | style=text-align:left; | {{ikkjeraud|Antonínův Důl}} || 577 |- | style=text-align:left; | {{ikkjeraud|Červený Kříž}}{{mrk|Inngår i bydelen {{ikkjeraud|Antonínův Důl}}}} || 284 |- | style=text-align:left; | {{ikkjeraud|Helenín}} || 1 036 |- | style=text-align:left; | {{ikkjeraud|Henčov}} || 180 |- | style=text-align:left; | {{ikkjeraud|Heroltice}} || 201 |- | style=text-align:left; | [[Horní Kosov]] || 3 795 |- | style=text-align:left; | {{ikkjeraud|Hosov}} || 177 |- | style=text-align:left; | {{ikkjeraud|Hruškové Dvory}} || 606 |- | style=text-align:left; | {{ikkjeraud|Kosov}} || 112 |- | style=text-align:left; | {{ikkjeraud|Pávov}} || 465 |- | style=text-align:left; | {{ikkjeraud|Pístov}} || 162 |- | style=text-align:left; | {{ikkjeraud|Popice}} || 254 |- | style=text-align:left; | {{ikkjeraud|Sasov}} || 111 |- | style=text-align:left; | {{ikkjeraud|Staré Hory}} || 1 015 |- | style=text-align:left; | {{ikkjeraud|Vysoká i Jihlavy|Vysoká}} || 72 |- | style=text-align:left; | {{ikkjeraud|Zborná}} || 211 |- ! Telč kommune !style=text-align:right; | 50 523 |- |} ==Merknader== {{merknadar}} == Kjelder == {{refopning}} * ''Denne artikkelen bygger på «[[:en:Jihlava|Jihlava]]» frå {{Wikipedia-utgåve|en}}, den 17. november 2008.'' ** ''{{Wikipedia-utgåve|en}} oppgav desse kjeldene:'' * {{1911}} {{refslutt}} <references> <ref name="128/2000">{{cite web |title=Zákon č. 128/2000 Sb.: Zákon o obcích (obecní zřízení)) («Lov av 15.05.2000 om kommunar (kommunal organisering)») |url=https://www.zakonyprolidi.cz/cs/2000-128 |website=zakonyprolidi.cz |language=cs |access-date=2026-08-22 }}</ref> <ref name="320/2002">{{cite web |title=Zákon č. 320/2002 Sb.: Zákon o změně a zrušení některých zákonů v souvislosti s ukončením činnosti okresních úřadů («Lov av 18.07.2002 om endring og oppheving av visse lover i samband med opphøyr av verksemda til distriktsstyremaktene») |url=https://www.zakonyprolidi.cz/cs/2002-320 |website=zakonyprolidi.cz |language=cs |access-date=2026-08-22 }}</ref> <ref name ="Areal">{{Kjelde www |url=https://data.csu.gov.cz/datastat/data/VYBER/RSO03K?vSet=4&vSel=1 |tittel=Druhy pozemků, katastrální výměry - územní srovnání |vitja=2026-08-27 |utgjevar=Český statistický úřad}} </ref> <ref name ="Historisk folketal">{{Kjelde www |url=https://csu.gov.cz/docs/107508/97414e04-ff75-c50c-5aa9-6c64223300bc/13008415.xlsx?version=1.0 |tittel= Retrospektivní přehled o počtu obyvatel a domů v letech 1869 - 2011 v krajích a okresech |vitja=2026-08-27 |utgjevar=Český statistický úřad}} </ref> <ref name ="Folketal2021">{{Kjelde www |url=https://scitani.gov.cz/vysledky |tittel= Sčítání: Výsledky |vitja=2026-08-27 |utgjevar=Český statistický úřad}} </ref> <ref name ="Změny">{{Kjelde www |url=https://csu.gov.cz/stc/zmeny_hranic_okresu_k_1_1_2007 |tittel= Změny hranic okresů k 1. 1. 2007 |vitja=2026-08-29 |utgjevar=Český statistický úřad}} </ref> </references> == Bakgrunnsstoff == {{commonskat}} *{{offisiell nettstad}} {{Autoritetsdata}} [[Kategori:Kommunar med utvida fullmakter i Jihlava kraj|Telc]] [[Kategori:Kommunar i Jihlava okres|Telc]] [[Kategori:Byar i Jihlava kraj|Telc]] gz7vfjr7e1yhsdd2wqgtjsgutcyn2lg 3675113 3675110 2026-09-28T01:45:41Z TU-nor 12071 3675113 wikitext text/x-wiki {{geoboks|kommune | andre namn = | bilete = Panorama Telc namesti z vysky.jpg | bilettekst = Det historiske sentrumet i Telč | kart = | karttekst = | flagg = Flag of Telc.svg | symbol = Telc CoA.png | land = Tsjekkia | regiontype = [[Regionar i Tsjekkia|Kraj]] | region = [[Vysočina kraj| Vysočina]] | fylketype = [[Distrikt i Tsjekkia|Okres]] | fylke = [[Jihlava okres|Jihlava]] | arealtype = Areal [[Administrative område til kommunar med utvida fullmakter i Tsjekkia|SO]] | areal = 291,34<ref name="Areal"/> | folketaltype = Folketal [[Administrative område til kommunar med utvida fullmakter i Tsjekkia|SO]] | folketal = 12542 | folketal1type = kommune | folketal1 = 50523 | folketal_by = 41265 | folketal_i_år = 2021<ref name="Folketal2021"/> }} '''Telč'''{{mrk|[[tysk]] ''Teltsch''}} er ein by og ein [[Kommunar i Tsjekkia|kommune]] med utvida fullmakter i [[Distrikt i Tsjekkia|distriktet]] [[Jihlava okres]] i [[Regionar i Tsjekkia|regionen]] [[Vysočina kraj]] i [[Tsjekkia]]. == Administrativ inndeling == {{stack|[[Fil:ORP Telč.png|mini|250px|Det administrative området til Telč innanfor regionen [[Vysočina kraj]]]]}} Då distrikta vart avvikla som administrative einingar i 2003,<ref name="320/2002"/> vart det administrative ansvaret til distrikta ført over til [[Administrative område til kommunar med utvida fullmakter i Tsjekkia|administrative område til kommunar med utvida fullmakter]] (tsjekkisk ''správní obvody obcí s rozšířenou působností'', forkorta ''SO ORP'').<ref name ="128/2000"/> Telč er ein slik by med utvida fullmakter. ===Kommunar=== Det administrative området til Telč omfattar 45 [[Kommunar i Tsjekkia|kommunar]]. Av desse er ein by (tsjekkisk ''město'') og 3 marknadsbyar (tsjekkisk ''městys''). Bykommunar er utheva med halvfeit skrift og marknadsbyar med kursiv skrift. {{Columns-list|colwidth=20em| * [[Bohuslavice i Jihlava|Bohuslavice]] * [[Borovná]] * [[Černíč]] * [[Dolní Vilímeč]] * [[Doupě]] * [[Dyjice]] * [[Horní Myslová]] * [[Hostětice]] * [[Jindřichovice i Jihlava|Jindřichovice]] * [[Klatovec]] * [[Knínice]] * [[Kostelní Myslová]] * [[Krahulčí]] * [[Krasonice]] * [[Lhotka i Jihlava|Lhotka]] * [[Markvartice i Jihlava|Markvartice]] * ''[[Mrákotín i Jihlava|Mrákotín]]'' * [[Mysletice]] * [[Mysliboř]] * [[Nevcehle]] * ''[[Nová Říše]]'' * [[Olšany i Jihlava|Olšany]] * [[Olší]] * [[Ořechov]] * [[Panské Dubenky]] * [[Radkov i Jihlava)|Radkov]] * [[Rozseč (okres Jihlava)|Rozseč]] * [[Řásná]] * [[Řídelov]] * [[Sedlatice]] * [[Sedlejov]] * ''[[Stará Říše]]'' * [[Strachoňovice]] * [[Svojkovice i Jihlava|Svojkovice]] * '''[[Telč]]''' * [[Urbanov]] * [[Vanov]] * [[Vanůvek]] * [[Vápovice]] * [[Volevčice i Jihlava|Volevčice]] * [[Vystrčenovice]] * [[Zadní Vydří]] * [[Zdeňkov]] * [[Zvolenovice]] * [[Žatec i Jihlava|Žatec]] }} ==Folketal== Folketalet i det administrative området i dei siste folketeljingane: {| class="wikitable"; style=text-align:right; |- ! !! Folketal 2001<ref name ="Historisk folketal"/> !! Folketal 2011<ref name ="Historisk folketal"/> !! Folketal 2021<ref name ="Folketal2021"/> |- | style=text-align:left; | Telč SO || 13 814 || 13 036 || 12 542 |- |} ===Kommunar=== Dei største kommunane i det administrative området: {| class="wikitable"; style=text-align:right; ! Kommune !! Folketal 2021<ref name="Folketal2021"/> |- | style=text-align:left; | '''Jihlava''' || 50 523 |- | style=text-align:left; | [[Třešť]] || 5 451 |- | style=text-align:left; | [[Polná]] || 5 089 |- | style=text-align:left; | [[Brtnice]] || 3 712 |- | style=text-align:left; | [[Luka nad Jihlavou]] || 2 958 |- | style=text-align:left; | [[Batelov]] || 2 276 |- | style=text-align:left; | {{ikkjeraud|Kamenice i Jihlava|Kamenice}} || 1 896 |- | style=text-align:left; | {{ikkjeraud|Dobronín}} || 1 800 |- | style=text-align:left; | {{ikkjeraud|Kněžice i Jihlava|Kněžice}} || ' 321 |- | style=text-align:left; | {{ikkjeraud|Velký Beranov}} || 1 244 |- | style=text-align:left; | {{ikkjeraud|Dolní Cerekev}} || 1 218 |- | style=text-align:left; | {{ikkjeraud|Stonařov}} || 1 070 |} ===Byar og tettstader=== Dei største tettstadene i det administrative området: {| class="wikitable"; style=text-align:right; ! Tettstad !! Folketal 2021<ref name="Folketal2021"/> |- | style=text-align:left; | '''Jihlava''' || 41 265 |- | style=text-align:left; | [[Třešť]] || 5 058 |- | style=text-align:left; | [[Polná]] || 4 472 |- | style=text-align:left; | [[Horní Kosov]]{{mrk|name=b|Busetnad i kommunen Jihlava}} || 3 795 |- | style=text-align:left; | [[Luka nad Jihlavou]] || 2 812 |- | style=text-align:left; | [[Brtnice]] || 2 385 |- | style=text-align:left; | {{ikkjeraud|Dobronín}} || 1 800 |- | style=text-align:left; | [[Batelov]] || 1 783 |- | style=text-align:left; | {{ikkjeraud|Kamenice i Jihlava|Kamenice}} || 1 361 |- | style=text-align:left; | {{ikkjeraud|Velký Beranov}} || 1 134 |- | style=text-align:left; | {{ikkjeraud|Kněžice i Jihlava|Kněžice}} || 1 082 |- | style=text-align:left; | {{ikkjeraud|Stonařov}} || 1 065 |- | style=text-align:left; | {{ikkjeraud|Helenín}}{{mrk|name=b}} || 1 036 |- | style=text-align:left; | {{ikkjeraud|Staré Hory}}{{mrk|name=b}} || 1 015 |- |} ===Bydelar i Telč === Bydelane og tettstadene i Telč: {| class="wikitable"; style=text-align:right; ! Bydel/tettstad !! Folketal 2021<ref name="Folketal2021"/> |- | style=text-align:left; | Telč || 41 265 |- ! Telč by ! style=text-align:right; | 41 265 |- | style=text-align:left; | {{ikkjeraud|Antonínův Důl}} || 577 |- | style=text-align:left; | {{ikkjeraud|Červený Kříž}}{{mrk|Inngår i bydelen {{ikkjeraud|Antonínův Důl}}}} || 284 |- | style=text-align:left; | {{ikkjeraud|Helenín}} || 1 036 |- | style=text-align:left; | {{ikkjeraud|Henčov}} || 180 |- | style=text-align:left; | {{ikkjeraud|Heroltice}} || 201 |- | style=text-align:left; | [[Horní Kosov]] || 3 795 |- | style=text-align:left; | {{ikkjeraud|Hosov}} || 177 |- | style=text-align:left; | {{ikkjeraud|Hruškové Dvory}} || 606 |- | style=text-align:left; | {{ikkjeraud|Kosov}} || 112 |- | style=text-align:left; | {{ikkjeraud|Pávov}} || 465 |- | style=text-align:left; | {{ikkjeraud|Pístov}} || 162 |- | style=text-align:left; | {{ikkjeraud|Popice}} || 254 |- | style=text-align:left; | {{ikkjeraud|Sasov}} || 111 |- | style=text-align:left; | {{ikkjeraud|Staré Hory}} || 1 015 |- | style=text-align:left; | {{ikkjeraud|Vysoká i Jihlavy|Vysoká}} || 72 |- | style=text-align:left; | {{ikkjeraud|Zborná}} || 211 |- ! Telč kommune !style=text-align:right; | 50 523 |- |} ==Merknader== {{merknadar}} == Kjelder == {{refopning}} * ''Denne artikkelen bygger på «[[:en:Jihlava|Jihlava]]» frå {{Wikipedia-utgåve|en}}, den 17. november 2008.'' ** ''{{Wikipedia-utgåve|en}} oppgav desse kjeldene:'' * {{1911}} {{refslutt}} <references> <ref name="128/2000">{{cite web |title=Zákon č. 128/2000 Sb.: Zákon o obcích (obecní zřízení)) («Lov av 15.05.2000 om kommunar (kommunal organisering)») |url=https://www.zakonyprolidi.cz/cs/2000-128 |website=zakonyprolidi.cz |language=cs |access-date=2026-08-22 }}</ref> <ref name="320/2002">{{cite web |title=Zákon č. 320/2002 Sb.: Zákon o změně a zrušení některých zákonů v souvislosti s ukončením činnosti okresních úřadů («Lov av 18.07.2002 om endring og oppheving av visse lover i samband med opphøyr av verksemda til distriktsstyremaktene») |url=https://www.zakonyprolidi.cz/cs/2002-320 |website=zakonyprolidi.cz |language=cs |access-date=2026-08-22 }}</ref> <ref name ="Areal">{{Kjelde www |url=https://data.csu.gov.cz/datastat/data/VYBER/RSO03K?vSet=4&vSel=1 |tittel=Druhy pozemků, katastrální výměry - územní srovnání |vitja=2026-08-27 |utgjevar=Český statistický úřad}} </ref> <ref name ="Historisk folketal">{{Kjelde www |url=https://csu.gov.cz/docs/107508/97414e04-ff75-c50c-5aa9-6c64223300bc/13008415.xlsx?version=1.0 |tittel= Retrospektivní přehled o počtu obyvatel a domů v letech 1869 - 2011 v krajích a okresech |vitja=2026-08-27 |utgjevar=Český statistický úřad}} </ref> <ref name ="Folketal2021">{{Kjelde www |url=https://scitani.gov.cz/vysledky |tittel= Sčítání: Výsledky |vitja=2026-08-27 |utgjevar=Český statistický úřad}} </ref> <ref name ="Změny">{{Kjelde www |url=https://csu.gov.cz/stc/zmeny_hranic_okresu_k_1_1_2007 |tittel= Změny hranic okresů k 1. 1. 2007 |vitja=2026-08-29 |utgjevar=Český statistický úřad}} </ref> </references> == Bakgrunnsstoff == {{commonskat}} *{{offisiell nettstad}} {{Autoritetsdata}} [[Kategori:Kommunar med utvida fullmakter i Jihlava kraj|Telc]] [[Kategori:Kommunar i Jihlava okres|Telc]] [[Kategori:Byar i Jihlava kraj|Telc]] j6u9u5lsm99hm47bpe9ju1t6vb44lfq 3675140 3675113 2026-09-28T08:55:47Z TU-nor 12071 3675140 wikitext text/x-wiki {{geoboks|kommune | andre namn = | bilete = Panorama Telc namesti z vysky.jpg | bilettekst = Det historiske sentrumet i Telč | kart = | karttekst = | flagg = Flag of Telc.svg | symbol = Telc CoA.png | land = Tsjekkia | regiontype = [[Regionar i Tsjekkia|Kraj]] | region = [[Vysočina kraj| Vysočina]] | fylketype = [[Distrikt i Tsjekkia|Okres]] | fylke = [[Jihlava okres|Jihlava]] | arealtype = Areal [[Administrative område til kommunar med utvida fullmakter i Tsjekkia|SO]] | areal = 291,34<ref name="Areal"/> | folketaltype = Folketal [[Administrative område til kommunar med utvida fullmakter i Tsjekkia|SO]] | folketal = 12542 | folketal1type = kommune | folketal1 = 5151 | folketal_by = 5073 | folketal_i_år = 2021<ref name="Folketal2021"/> }} '''Telč'''{{mrk|[[tysk]] ''Teltsch''}} er ein by og ein [[Kommunar i Tsjekkia|kommune]] med utvida fullmakter i [[Distrikt i Tsjekkia|distriktet]] [[Jihlava okres]] i [[Regionar i Tsjekkia|regionen]] [[Vysočina kraj]] i [[Tsjekkia]]. == Administrativ inndeling == {{stack|[[Fil:ORP Telč.png|mini|250px|Det administrative området til Telč innanfor regionen [[Vysočina kraj]]]]}} Då distrikta vart avvikla som administrative einingar i 2003,<ref name="320/2002"/> vart det administrative ansvaret til distrikta ført over til [[Administrative område til kommunar med utvida fullmakter i Tsjekkia|administrative område til kommunar med utvida fullmakter]] (tsjekkisk ''správní obvody obcí s rozšířenou působností'', forkorta ''SO ORP'').<ref name ="128/2000"/> Telč er ein slik by med utvida fullmakter. ===Kommunar=== Det administrative området til Telč omfattar 45 [[Kommunar i Tsjekkia|kommunar]]. Av desse er ein by (tsjekkisk ''město'') og 3 marknadsbyar (tsjekkisk ''městys''). Bykommunar er utheva med halvfeit skrift og marknadsbyar med kursiv skrift. {{Columns-list|colwidth=20em| * [[Bohuslavice i Jihlava|Bohuslavice]] * [[Borovná]] * [[Černíč]] * [[Dolní Vilímeč]] * [[Doupě]] * [[Dyjice]] * [[Horní Myslová]] * [[Hostětice]] * [[Jindřichovice i Jihlava|Jindřichovice]] * [[Klatovec]] * [[Knínice]] * [[Kostelní Myslová]] * [[Krahulčí]] * [[Krasonice]] * [[Lhotka i Jihlava|Lhotka]] * [[Markvartice i Jihlava|Markvartice]] * ''[[Mrákotín i Jihlava|Mrákotín]]'' * [[Mysletice]] * [[Mysliboř]] * [[Nevcehle]] * ''[[Nová Říše]]'' * [[Olšany i Jihlava|Olšany]] * [[Olší]] * [[Ořechov]] * [[Panské Dubenky]] * [[Radkov i Jihlava)|Radkov]] * [[Rozseč (okres Jihlava)|Rozseč]] * [[Řásná]] * [[Řídelov]] * [[Sedlatice]] * [[Sedlejov]] * ''[[Stará Říše]]'' * [[Strachoňovice]] * [[Svojkovice i Jihlava|Svojkovice]] * '''[[Telč]]''' * [[Urbanov]] * [[Vanov]] * [[Vanůvek]] * [[Vápovice]] * [[Volevčice i Jihlava|Volevčice]] * [[Vystrčenovice]] * [[Zadní Vydří]] * [[Zdeňkov]] * [[Zvolenovice]] * [[Žatec i Jihlava|Žatec]] }} ==Folketal== Folketalet i det administrative området i dei siste folketeljingane: {| class="wikitable"; style=text-align:right; |- ! !! Folketal 2001<ref name ="Historisk folketal"/> !! Folketal 2011<ref name ="Historisk folketal"/> !! Folketal 2021<ref name ="Folketal2021"/> |- | style=text-align:left; | Telč SO || 13 814 || 13 036 || 12 542 |- |} ===Kommunar=== Dei største kommunane i det administrative området: {| class="wikitable"; style=text-align:right; ! Kommune !! Folketal 2021<ref name="Folketal2021"/> |- | style=text-align:left; | '''Telč''' ||| 5 151 |- | style=text-align:left; | {{ikkjeraud|Mrákotín i Jihlava|Mrákotín}} || 846 |- | style=text-align:left; | {{ikkjeraud|Nová Říše}} || 811 |- | style=text-align:left; | {{ikkjeraud|Krahulčí}} || 612 |- | style=text-align:left; | {{ikkjeraud|Stará Říše}} || 600 |} ===Byar og tettstader=== Dei største tettstadene i det administrative området: {| class="wikitable"; style=text-align:right; ! Tettstad !! Folketal 2021<ref name="Folketal2021"/> |- | style=text-align:left; | '''Telč''' ||| 5 073 |- | style=text-align:left; | {{ikkjeraud|Nová Říše}} || 811 |- | style=text-align:left; | {{ikkjeraud|Mrákotín i Jihlava|Mrákotín}} || 766 |- | style=text-align:left; | {{ikkjeraud|Krahulčí}} || 612 |- | style=text-align:left; | {{ikkjeraud|Stará Říše}} || 597 |- |} ===Bydelar i Telč === Bydelane og tettstadene i Telč: {| class="wikitable"; style=text-align:right; ! Bydel/tettstad !! Folketal 2021<ref name="Folketal2021"/> |- | style=text-align:left; | Telč-Vnitřní Město || 260 |- | style=text-align:left; | Telč-Podolí || 970 |- | style=text-align:left; | Telč-Staré Město || 2 429 |- | style=text-align:left; | Telč-Štěpnice || 1 414 |- ! Telč by ! style=text-align:right; | 5 073 |- | style=text-align:left; | {{ikkjeraud|Studnice i Telč|Studnice}} || 78 |- ! Telč kommune !style=text-align:right; | 5 151 |- |} ==Merknader== {{merknadar}} == Kjelder == {{refopning}} * ''Denne artikkelen bygger på «[[:en:Jihlava|Jihlava]]» frå {{Wikipedia-utgåve|en}}, den 17. november 2008.'' ** ''{{Wikipedia-utgåve|en}} oppgav desse kjeldene:'' * {{1911}} {{refslutt}} <references> <ref name="128/2000">{{cite web |title=Zákon č. 128/2000 Sb.: Zákon o obcích (obecní zřízení)) («Lov av 15.05.2000 om kommunar (kommunal organisering)») |url=https://www.zakonyprolidi.cz/cs/2000-128 |website=zakonyprolidi.cz |language=cs |access-date=2026-08-22 }}</ref> <ref name="320/2002">{{cite web |title=Zákon č. 320/2002 Sb.: Zákon o změně a zrušení některých zákonů v souvislosti s ukončením činnosti okresních úřadů («Lov av 18.07.2002 om endring og oppheving av visse lover i samband med opphøyr av verksemda til distriktsstyremaktene») |url=https://www.zakonyprolidi.cz/cs/2002-320 |website=zakonyprolidi.cz |language=cs |access-date=2026-08-22 }}</ref> <ref name ="Areal">{{Kjelde www |url=https://data.csu.gov.cz/datastat/data/VYBER/RSO03K?vSet=4&vSel=1 |tittel=Druhy pozemků, katastrální výměry - územní srovnání |vitja=2026-08-27 |utgjevar=Český statistický úřad}} </ref> <ref name ="Historisk folketal">{{Kjelde www |url=https://csu.gov.cz/docs/107508/97414e04-ff75-c50c-5aa9-6c64223300bc/13008415.xlsx?version=1.0 |tittel= Retrospektivní přehled o počtu obyvatel a domů v letech 1869 - 2011 v krajích a okresech |vitja=2026-08-27 |utgjevar=Český statistický úřad}} </ref> <ref name ="Folketal2021">{{Kjelde www |url=https://scitani.gov.cz/vysledky |tittel= Sčítání: Výsledky |vitja=2026-08-27 |utgjevar=Český statistický úřad}} </ref> </references> == Bakgrunnsstoff == {{commonskat}} *{{offisiell nettstad}} {{Autoritetsdata}} [[Kategori:Kommunar med utvida fullmakter i Jihlava kraj|Telc]] [[Kategori:Kommunar i Jihlava okres|Telc]] [[Kategori:Byar i Jihlava kraj|Telc]] tp0mcn01s1aosg3yhp54xlnisr66q1n 3675150 3675140 2026-09-28T09:12:53Z TU-nor 12071 3675150 wikitext text/x-wiki {{geoboks|kommune | andre namn = | bilete = Panorama Telc namesti z vysky.jpg | bilettekst = Det historiske sentrumet i Telč | kart = | karttekst = | flagg = Flag of Telc.svg | symbol = Telc CoA.png | land = Tsjekkia | regiontype = [[Regionar i Tsjekkia|Kraj]] | region = [[Vysočina kraj|Vysočina]] | fylketype = [[Distrikt i Tsjekkia|Okres]] | fylke = [[Jihlava okres|Jihlava]] | arealtype = Areal [[Administrative område til kommunar med utvida fullmakter i Tsjekkia|SO]] | areal = 291,34<ref name="Areal"/> | folketaltype = Folketal [[Administrative område til kommunar med utvida fullmakter i Tsjekkia|SO]] | folketal = 12542 | folketal1type = kommune | folketal1 = 5151 | folketal_by = 5073 | folketal_i_år = 2021<ref name="Folketal2021"/> }} '''Telč'''{{mrk|[[tysk]] ''Teltsch''}} er ein by og ein [[Kommunar i Tsjekkia|kommune]] med utvida fullmakter i [[Distrikt i Tsjekkia|distriktet]] [[Jihlava okres]] i [[Regionar i Tsjekkia|regionen]] [[Vysočina kraj]] i [[Tsjekkia]]. == Administrativ inndeling == {{stack|[[Fil:ORP Telč.png|mini|250px|Det administrative området til Telč innanfor regionen [[Vysočina kraj]]]]}} Då distrikta vart avvikla som administrative einingar i 2003,<ref name="320/2002"/> vart det administrative ansvaret til distrikta ført over til [[Administrative område til kommunar med utvida fullmakter i Tsjekkia|administrative område til kommunar med utvida fullmakter]] (tsjekkisk ''správní obvody obcí s rozšířenou působností'', forkorta ''SO ORP'').<ref name ="128/2000"/> Telč er ein slik by med utvida fullmakter. ===Kommunar=== Det administrative området til Telč omfattar 45 [[Kommunar i Tsjekkia|kommunar]]. Av desse er ein by (tsjekkisk ''město'') og 3 marknadsbyar (tsjekkisk ''městys''). Bykommunar er utheva med halvfeit skrift og marknadsbyar med kursiv skrift. {{Columns-list|colwidth=20em| * [[Bohuslavice i Jihlava|Bohuslavice]] * [[Borovná]] * [[Černíč]] * [[Dolní Vilímeč]] * [[Doupě]] * [[Dyjice]] * [[Horní Myslová]] * [[Hostětice]] * [[Jindřichovice i Jihlava|Jindřichovice]] * [[Klatovec]] * [[Knínice]] * [[Kostelní Myslová]] * [[Krahulčí]] * [[Krasonice]] * [[Lhotka i Jihlava|Lhotka]] * [[Markvartice i Jihlava|Markvartice]] * ''[[Mrákotín i Jihlava|Mrákotín]]'' * [[Mysletice]] * [[Mysliboř]] * [[Nevcehle]] * ''[[Nová Říše]]'' * [[Olšany i Jihlava|Olšany]] * [[Olší]] * [[Ořechov]] * [[Panské Dubenky]] * [[Radkov i Jihlava)|Radkov]] * [[Rozseč (okres Jihlava)|Rozseč]] * [[Řásná]] * [[Řídelov]] * [[Sedlatice]] * [[Sedlejov]] * ''[[Stará Říše]]'' * [[Strachoňovice]] * [[Svojkovice i Jihlava|Svojkovice]] * '''[[Telč]]''' * [[Urbanov]] * [[Vanov]] * [[Vanůvek]] * [[Vápovice]] * [[Volevčice i Jihlava|Volevčice]] * [[Vystrčenovice]] * [[Zadní Vydří]] * [[Zdeňkov]] * [[Zvolenovice]] * [[Žatec i Jihlava|Žatec]] }} ==Folketal== Folketalet i det administrative området i dei siste folketeljingane: {| class="wikitable"; style=text-align:right; |- ! !! Folketal 2001<ref name ="Historisk folketal"/> !! Folketal 2011<ref name ="Historisk folketal"/> !! Folketal 2021<ref name ="Folketal2021"/> |- | style=text-align:left; | Telč SO || 13 814 || 13 036 || 12 542 |- |} ===Kommunar=== Dei største kommunane i det administrative området: {| class="wikitable"; style=text-align:right; ! Kommune !! Folketal 2021<ref name="Folketal2021"/> |- | style=text-align:left; | '''Telč''' ||| 5 151 |- | style=text-align:left; | {{ikkjeraud|Mrákotín i Jihlava|Mrákotín}} || 846 |- | style=text-align:left; | {{ikkjeraud|Nová Říše}} || 811 |- | style=text-align:left; | {{ikkjeraud|Krahulčí}} || 612 |- | style=text-align:left; | {{ikkjeraud|Stará Říše}} || 600 |} ===Byar og tettstader=== Dei største tettstadene i det administrative området: {| class="wikitable"; style=text-align:right; ! Tettstad !! Folketal 2021<ref name="Folketal2021"/> |- | style=text-align:left; | '''Telč''' ||| 5 073 |- | style=text-align:left; | {{ikkjeraud|Nová Říše}} || 811 |- | style=text-align:left; | {{ikkjeraud|Mrákotín i Jihlava|Mrákotín}} || 766 |- | style=text-align:left; | {{ikkjeraud|Krahulčí}} || 612 |- | style=text-align:left; | {{ikkjeraud|Stará Říše}} || 597 |- |} ===Bydelar i Telč === Bydelane og tettstadene i Telč: {| class="wikitable"; style=text-align:right; ! Bydel/tettstad !! Folketal 2021<ref name="Folketal2021"/> |- | style=text-align:left; | Telč-Vnitřní Město || 260 |- | style=text-align:left; | Telč-Podolí || 970 |- | style=text-align:left; | Telč-Staré Město || 2 429 |- | style=text-align:left; | Telč-Štěpnice || 1 414 |- ! Telč by ! style=text-align:right; | 5 073 |- | style=text-align:left; | {{ikkjeraud|Studnice i Telč|Studnice}} || 78 |- ! Telč kommune !style=text-align:right; | 5 151 |- |} ==Merknader== {{merknadar}} == Kjelder == {{refopning}} * ''Denne artikkelen bygger på «[[:en:Jihlava|Jihlava]]» frå {{Wikipedia-utgåve|en}}, den 17. november 2008.'' ** ''{{Wikipedia-utgåve|en}} oppgav desse kjeldene:'' * {{1911}} {{refslutt}} <references> <ref name="128/2000">{{cite web |title=Zákon č. 128/2000 Sb.: Zákon o obcích (obecní zřízení)) («Lov av 15.05.2000 om kommunar (kommunal organisering)») |url=https://www.zakonyprolidi.cz/cs/2000-128 |website=zakonyprolidi.cz |language=cs |access-date=2026-08-22 }}</ref> <ref name="320/2002">{{cite web |title=Zákon č. 320/2002 Sb.: Zákon o změně a zrušení některých zákonů v souvislosti s ukončením činnosti okresních úřadů («Lov av 18.07.2002 om endring og oppheving av visse lover i samband med opphøyr av verksemda til distriktsstyremaktene») |url=https://www.zakonyprolidi.cz/cs/2002-320 |website=zakonyprolidi.cz |language=cs |access-date=2026-08-22 }}</ref> <ref name ="Areal">{{Kjelde www |url=https://data.csu.gov.cz/datastat/data/VYBER/RSO03K?vSet=4&vSel=1 |tittel=Druhy pozemků, katastrální výměry - územní srovnání |vitja=2026-08-27 |utgjevar=Český statistický úřad}} </ref> <ref name ="Historisk folketal">{{Kjelde www |url=https://csu.gov.cz/docs/107508/97414e04-ff75-c50c-5aa9-6c64223300bc/13008415.xlsx?version=1.0 |tittel= Retrospektivní přehled o počtu obyvatel a domů v letech 1869 - 2011 v krajích a okresech |vitja=2026-08-27 |utgjevar=Český statistický úřad}} </ref> <ref name ="Folketal2021">{{Kjelde www |url=https://scitani.gov.cz/vysledky |tittel= Sčítání: Výsledky |vitja=2026-08-27 |utgjevar=Český statistický úřad}} </ref> </references> == Bakgrunnsstoff == {{commonskat}} *{{offisiell nettstad}} {{Autoritetsdata}} [[Kategori:Kommunar med utvida fullmakter i Vysočina kraj|Telc]] [[Kategori:Kommunar i Jihlava okres|Telc]] [[Kategori:Byar i Vysočina kraj|Telc]] dza9bog1l9c7i8of3ehm8gf78awra5t 0 434569 3675107 2026-09-28T01:18:13Z TU-nor 12071 Oppretta sida med «'''Svojkovice''' kan vise til: * [[Svojkovice i Jihlava]], ein kommune i [[Telč]] i distriktet Jihlava okres i regionen Vysočina kraj i Tsjekkia * [[Svojkovice i Rokycany]], ein kommune i [[Rokycany]] i distriktet Rokycany okres i regionen Plzeň kraj i Tsjekkia {{fleirtyding}}» 3675107 wikitext text/x-wiki '''Svojkovice''' kan vise til: * [[Svojkovice i Jihlava]], ein kommune i [[Telč]] i distriktet Jihlava okres i regionen Vysočina kraj i Tsjekkia * [[Svojkovice i Rokycany]], ein kommune i [[Rokycany]] i distriktet Rokycany okres i regionen Plzeň kraj i Tsjekkia {{fleirtyding}} 51sa5nytqybbl15jh14kljyfe9ibxls 0 434570 3675108 2026-09-28T01:34:23Z TU-nor 12071 Oppretta sida med «'''Volevčice''' kan vise til: * [[Volevčice i Jihlava]], ein kommune i [[Telč]] i distriktet Jihlava okres i regionen Vysočina kraj i Tsjekkia * [[Volevčice i Most]], ein kommune i [[Most i Tsjekkia|Most]] i distriktet Most okres i regionen Ústí nad Labem kraj i Tsjekkia {{fleirtyding}}» 3675108 wikitext text/x-wiki '''Volevčice''' kan vise til: * [[Volevčice i Jihlava]], ein kommune i [[Telč]] i distriktet Jihlava okres i regionen Vysočina kraj i Tsjekkia * [[Volevčice i Most]], ein kommune i [[Most i Tsjekkia|Most]] i distriktet Most okres i regionen Ústí nad Labem kraj i Tsjekkia {{fleirtyding}} s9911dw4thcibv4rxr2vrat0xl5vvvi 0 434571 3675112 2026-09-28T01:42:05Z TU-nor 12071 Oppretta sida med «'''[[Žatec]]''' er ein kommune med utvida fullmakter i distriktet Louny okres i regionen Ústí nad Labem kraj i Tsjekkia '''Žatec''' kan òg vise til: * [[Žatec i Jihlava]], ein kommune i [[Telč]] i distriktet Jihlava okres i regionen Vysočina kraj i Tsjekkia {{fleirtyding}}» 3675112 wikitext text/x-wiki '''[[Žatec]]''' er ein kommune med utvida fullmakter i distriktet Louny okres i regionen Ústí nad Labem kraj i Tsjekkia '''Žatec''' kan òg vise til: * [[Žatec i Jihlava]], ein kommune i [[Telč]] i distriktet Jihlava okres i regionen Vysočina kraj i Tsjekkia {{fleirtyding}} p83pmfpbl62agaogm3h7sl1r70y2glg 4 434572 3675123 2026-09-28T06:47:33Z Orland 485 Geotermisk 3675123 wikitext text/x-wiki {{Forside billede|Geothermal Power Station.tif|Principskitse af geotermisk krafværk.|:da:Geotermisk energi}} '''[[:da:Geotermisk energi|Geotermisk energi]]''' er energi udvundet fra Jordens indre. Det sker i områder hvor der er let adgang til varme jordlag, ofte områder med megen geotermisk aktivitet, såsom gejsere eller varme kilder. Den samlede mængde geotermisk energi svarer til omkring 35 milliarder gange verdens årlige energiforbrug. Jordens kerne er omkring 5.000 °C varm. Denne varme strømmer hele tiden ud mod jordoverfladen i en mængde på 47 Terawatt. Derved opvarmes blandt andet vandførende lag i undergrunden, hvorfra geotermisk energi kan udvindes i form af damp eller varmt vand. Under 1 % af det globale energiforbrug dækkes ved jordvarme, men energiformen har ifølge IEA potentiale til at dække en noget højere andel i fremtiden. I 24 lande i verden fremstiller man elektricitet ved hjælp af geotermisk energi, og i et land som Island og i områder af Frankrig bliver større boligområder opvarmet ved denne energiform. I Danmark blev der i 1984 etableret et geotermisk fjernvarmeværk ved Thisted. {{mere|Geotermisk energi}} jzfw2xth2kzqcjl6f730w724o6s8oku 4 434573 3675124 2026-09-28T06:48:44Z Orland 485 Ärlesolfjäderstjärt 3675124 wikitext text/x-wiki {{Artikelsammanfattning/{{{1|}}} |titel=Ärlesolfjäderstjärt |bild=Willie wagtail.jpg |bildförhållande=1.35 <!-- bredd/höjd --> |bildtext=Ärlesolfjäderstjärt/Ärleflugsnappare heter Gallaviftestjert på norsk og Willie wagtail på engelsk |text= '''[[:sv:Ärlesolfjäderstjärt|Ärlesolfjäderstjärt]]''' (''Rhipidura leucophrys'') är en tätting som förekommer i Australien, Nya Guinea, Salomonöarna, Bismarckarkipelagen och i östra Indonesien. Den är en vanlig och välkänd fågel över stora delar av sitt utbredningsområde där den lever i de flesta typer av biotoper förutom tät skog. Den är 19–21,5&nbsp;cm lång och har en kontrasterande fjäderdräkt med nästan helt svart ovansida och vit undersida. Könen är lika. Arten är inte nära besläktad med ärlorna utan är den största arten inom familjen solfjäderstjärtar. Ärlesolfjäderstjärten är en insektsätare som födosöker i öppna habitat, likt flugsnapparna. Den är aggressiv och revirhävdande och mobbar mycket större fåglar som kookaburra och kilstjärtörn. Arten har anpassat sig väl till människans landskap och den är en vanlig fågel på stadens gräsmattor, i parker och i trädgårdar. Ärlesolfjäderstjärten är vanligt förekommande inom aboriginernas folklore över hela Australien, bland annat som fågeln som bringade dåliga nyheter eller som stal hemligheter. }} hhptxmm6v3gi8n6y6qp4u3umjio2tge 4 434574 3675127 2026-09-28T07:38:58Z Ranveig 39 Oppretta sida med «{{framside bilete|Traditional Chinese abacus illustrating the suspended bead use.jpg|Suanpan|:nn:Suanpan}} '''[[:nn:Suanpan|Suanpan]]''' er ei kuleramme av kinesisk opphav. Vanlegvis er ein suanpan om lag 20 cm høg, og han finst i ulike breidder avhengig av bruksområdet. Ein tel ved å flytte kulene opp eller ned mot skiljestonga i midten. Suanpanen kan stillast tilbake til utgangsposisjonen på eit augeblikk ved å gi han eit raskt rykk rundt den horisontale aksen,…» 3675127 wikitext text/x-wiki {{framside bilete|Traditional Chinese abacus illustrating the suspended bead use.jpg|Suanpan|:nn:Suanpan}} '''[[:nn:Suanpan|Suanpan]]''' er ei kuleramme av kinesisk opphav. Vanlegvis er ein suanpan om lag 20 cm høg, og han finst i ulike breidder avhengig av bruksområdet. Ein tel ved å flytte kulene opp eller ned mot skiljestonga i midten. Suanpanen kan stillast tilbake til utgangsposisjonen på eit augeblikk ved å gi han eit raskt rykk rundt den horisontale aksen, slik at alle kulene blir kasta bort frå den horisontale skiljestonga i midten. Suanpanar kan brukast til meir enn berre teljing. I motsetnad til den enkle teljetavla som blir brukt i grunnskulen, har det vorte utvikla svært effektive suanpan-teknikkar for å utføre multiplikasjon, divisjon, addisjon, subtraksjon, kvadratrot og kubikkrot med høg fart. Den eldste kjende skriftlege dokumentasjonen av den kinesiske kuleramma stammar frå 100-talet f.Kr., under Han-dynastiet. ''[[:nn:Suanpan|Les&nbsp;meir&nbsp;…]]'' rqp21wzm11di1r33p4yib9mkb14e21u 0 434575 3675146 2026-09-28T09:07:08Z TU-nor 12071 Oppretta sida med «{{geoboks|kommune | andre namn = | bilete = Třešť - náměstí TGM obr04.jpg | bilettekst = Masarykplassen i Třešť | kart = | karttekst = | flagg = Třešť vlajka.jpg | symbol = Třešť CoA CZ.jpg | land = Tsjekkia | regiontype = [[Regionar i Tsjekkia|Kraj]] | region = [[Vysočina kraj|Vysočina]] | fylketype = [[Distrikt i Tsjekkia|Okres]] | fylke = [[Jihlava okres|Jihlava]] | distrikttype = Administrative område til kommunar med utvida…» 3675146 wikitext text/x-wiki {{geoboks|kommune | andre namn = | bilete = Třešť - náměstí TGM obr04.jpg | bilettekst = Masarykplassen i Třešť | kart = | karttekst = | flagg = Třešť vlajka.jpg | symbol = Třešť CoA CZ.jpg | land = Tsjekkia | regiontype = [[Regionar i Tsjekkia|Kraj]] | region = [[Vysočina kraj|Vysočina]] | fylketype = [[Distrikt i Tsjekkia|Okres]] | fylke = [[Jihlava okres|Jihlava]] | distrikttype = [[Administrative område til kommunar med utvida fullmakter i Tsjekkia|SO ORP]] | distrikt = [[Jihlava|Jihlava SO]] | arealtype = | areal = | folketaltype = Folketal kommune | folketal = 5451 | folketal_by = 5958 | folketal_i_år = 2021<ref name="Folketal2021"/> }} '''Třešť'''{{mrk|[[tysk]] ''Triesch''}} er ein by og ein [[Kommunar i Tsjekkia|kommune]] i [[Distrikt i Tsjekkia|distriktet]] [[Jihlava okres]] i [[Regionar i Tsjekkia|regionen]] [[Vysočina kraj]] i [[Tsjekkia]]. == Administrativ inndeling == Då distrikta vart avvikla som administrative einingar i 2003,<ref name="320/2002"/> vart det administrative ansvaret til distrikta ført over til [[Administrative område til kommunar med utvida fullmakter i Tsjekkia|administrative område til kommunar med utvida fullmakter]] (tsjekkisk ''správní obvody obcí s rozšířenou působností'', forkorta ''SO ORP'').<ref name ="128/2000"/> Třešť ligg administrativt under [[Jihlava]], som er ein slik kommune. ==Merknader== {{merknadar}} == Kjelder == <references> <ref name="128/2000">{{cite web |title=Zákon č. 128/2000 Sb.: Zákon o obcích (obecní zřízení)) («Lov av 15.05.2000 om kommunar (kommunal organisering)») |url=https://www.zakonyprolidi.cz/cs/2000-128 |website=zakonyprolidi.cz |language=cs |access-date=2026-08-22 }}</ref> <ref name="320/2002">{{cite web |title=Zákon č. 320/2002 Sb.: Zákon o změně a zrušení některých zákonů v souvislosti s ukončením činnosti okresních úřadů («Lov av 18.07.2002 om endring og oppheving av visse lover i samband med opphøyr av verksemda til distriktsstyremaktene») |url=https://www.zakonyprolidi.cz/cs/2002-320 |website=zakonyprolidi.cz |language=cs |access-date=2026-08-22 }}</ref> <ref name ="Folketal2021">{{Kjelde www |url=https://scitani.gov.cz/vysledky |tittel= Sčítání: Výsledky |vitja=2026-08-27 |utgjevar=Český statistický úřad}} </ref> </references> == Bakgrunnsstoff == {{commonskat}} *{{offisiell nettstad}} {{Autoritetsdata}} [[Kategori:Kommunar i Jihlava okres|Trest]] [[Kategori:Byar i Vysočina kraj|Trest]] oqi6mxijfo51r680r5r587i5zcv71yl 3675167 3675146 2026-09-28T09:22:37Z TU-nor 12071 3675167 wikitext text/x-wiki {{geoboks|kommune | andre namn = | bilete = Třešť - náměstí TGM obr04.jpg | bilettekst = Masarykplassen i Třešť | kart = | karttekst = | flagg = Třešť vlajka.jpg | symbol = Třešť CoA CZ.jpg | land = Tsjekkia | regiontype = [[Regionar i Tsjekkia|Kraj]] | region = [[Vysočina kraj|Vysočina]] | fylketype = [[Distrikt i Tsjekkia|Okres]] | fylke = [[Jihlava okres|Jihlava]] | distrikttype = [[Administrative område til kommunar med utvida fullmakter i Tsjekkia|SO ORP]] | distrikt = [[Jihlava|Jihlava SO]] | arealtype = | areal = | folketaltype = Folketal kommune | folketal = 5451 | folketal_by = 5058 | folketal_i_år = 2021<ref name="Folketal2021"/> }} '''Třešť'''{{mrk|[[tysk]] ''Triesch''}} er ein by og ein [[Kommunar i Tsjekkia|kommune]] i [[Distrikt i Tsjekkia|distriktet]] [[Jihlava okres]] i [[Regionar i Tsjekkia|regionen]] [[Vysočina kraj]] i [[Tsjekkia]]. == Administrativ inndeling == Då distrikta vart avvikla som administrative einingar i 2003,<ref name="320/2002"/> vart det administrative ansvaret til distrikta ført over til [[Administrative område til kommunar med utvida fullmakter i Tsjekkia|administrative område til kommunar med utvida fullmakter]] (tsjekkisk ''správní obvody obcí s rozšířenou působností'', forkorta ''SO ORP'').<ref name ="128/2000"/> Třešť ligg administrativt under [[Jihlava]], som er ein slik kommune. ==Merknader== {{merknadar}} == Kjelder == <references> <ref name="128/2000">{{cite web |title=Zákon č. 128/2000 Sb.: Zákon o obcích (obecní zřízení)) («Lov av 15.05.2000 om kommunar (kommunal organisering)») |url=https://www.zakonyprolidi.cz/cs/2000-128 |website=zakonyprolidi.cz |language=cs |access-date=2026-08-22 }}</ref> <ref name="320/2002">{{cite web |title=Zákon č. 320/2002 Sb.: Zákon o změně a zrušení některých zákonů v souvislosti s ukončením činnosti okresních úřadů («Lov av 18.07.2002 om endring og oppheving av visse lover i samband med opphøyr av verksemda til distriktsstyremaktene») |url=https://www.zakonyprolidi.cz/cs/2002-320 |website=zakonyprolidi.cz |language=cs |access-date=2026-08-22 }}</ref> <ref name ="Folketal2021">{{Kjelde www |url=https://scitani.gov.cz/vysledky |tittel= Sčítání: Výsledky |vitja=2026-08-27 |utgjevar=Český statistický úřad}} </ref> </references> == Bakgrunnsstoff == {{commonskat}} *{{offisiell nettstad}} {{Autoritetsdata}} [[Kategori:Kommunar i Jihlava okres|Trest]] [[Kategori:Byar i Vysočina kraj|Trest]] 92j450ok1z0pj1cc96l01spext5txfk 14 434576 3675148 2026-09-28T09:10:56Z TU-nor 12071 Oppretta sida med «[[Kategori:Byar i Tsjekkia|Vysocina]] [[Kategori:Kommunar i Vysočina kraj| ]]» 3675148 wikitext text/x-wiki [[Kategori:Byar i Tsjekkia|Vysocina]] [[Kategori:Kommunar i Vysočina kraj| ]] pd2dxjvljm30t8r0k4ukw48etrnrapr 14 434577 3675149 2026-09-28T09:11:42Z TU-nor 12071 Oppretta sida med «[[Kategori:Kommunar i Tsjekkia|Vysocina]]» 3675149 wikitext text/x-wiki [[Kategori:Kommunar i Tsjekkia|Vysocina]] 8lwrhkgp4ktccjz86vghpcya82lm2xg 14 434578 3675156 2026-09-28T09:17:50Z TU-nor 12071 Oppretta sida med «[[Kategori:Kommunar med utvida fullmakter i Tsjekkia|Vysocina]] [[Kategori:Kommunar i Vysočina kraj| ]]» 3675156 wikitext text/x-wiki [[Kategori:Kommunar med utvida fullmakter i Tsjekkia|Vysocina]] [[Kategori:Kommunar i Vysočina kraj| ]] 4lykpznob6zet2bud5a84pjrpx0rej3 0 434579 3675168 2026-09-28T09:27:04Z TU-nor 12071 Oppretta sida med «{{geoboks|kommune | andre namn = | bilete = Kostel NPM Polná 1.JPG | bilettekst = Kyrkje i Polná | kart = | karttekst = | flagg = Polná CZ flag ver 2022.svg | symbol = Polná CZ CoA ver 2022.svg | land = Tsjekkia | regiontype = [[Regionar i Tsjekkia|Kraj]] | region = [[Vysočina kraj|Vysočina]] | fylketype = [[Distrikt i Tsjekkia|Okres]] | fylke = [[Jihlava okres|Jihlava]] | distrikttype = Administrative område til kommunar med utvida fullmak…» 3675168 wikitext text/x-wiki {{geoboks|kommune | andre namn = | bilete = Kostel NPM Polná 1.JPG | bilettekst = Kyrkje i Polná | kart = | karttekst = | flagg = Polná CZ flag ver 2022.svg | symbol = Polná CZ CoA ver 2022.svg | land = Tsjekkia | regiontype = [[Regionar i Tsjekkia|Kraj]] | region = [[Vysočina kraj|Vysočina]] | fylketype = [[Distrikt i Tsjekkia|Okres]] | fylke = [[Jihlava okres|Jihlava]] | distrikttype = [[Administrative område til kommunar med utvida fullmakter i Tsjekkia|SO ORP]] | distrikt = [[Jihlava|Jihlava SO]] | arealtype = | areal = | folketaltype = Folketal kommune | folketal = 5089 | folketal_by = 4472 | folketal_i_år = 2021<ref name="Folketal2021"/> }} '''Polná'''{{mrk|[[tysk]] ''Polna''}} er ein by og ein [[Kommunar i Tsjekkia|kommune]] i [[Distrikt i Tsjekkia|distriktet]] [[Jihlava okres]] i [[Regionar i Tsjekkia|regionen]] [[Vysočina kraj]] i [[Tsjekkia]]. == Administrativ inndeling == Då distrikta vart avvikla som administrative einingar i 2003,<ref name="320/2002"/> vart det administrative ansvaret til distrikta ført over til [[Administrative område til kommunar med utvida fullmakter i Tsjekkia|administrative område til kommunar med utvida fullmakter]] (tsjekkisk ''správní obvody obcí s rozšířenou působností'', forkorta ''SO ORP'').<ref name ="128/2000"/> Polná ligg administrativt under [[Jihlava]], som er ein slik kommune. ==Merknader== {{merknadar}} == Kjelder == <references> <ref name="128/2000">{{cite web |title=Zákon č. 128/2000 Sb.: Zákon o obcích (obecní zřízení)) («Lov av 15.05.2000 om kommunar (kommunal organisering)») |url=https://www.zakonyprolidi.cz/cs/2000-128 |website=zakonyprolidi.cz |language=cs |access-date=2026-08-22 }}</ref> <ref name="320/2002">{{cite web |title=Zákon č. 320/2002 Sb.: Zákon o změně a zrušení některých zákonů v souvislosti s ukončením činnosti okresních úřadů («Lov av 18.07.2002 om endring og oppheving av visse lover i samband med opphøyr av verksemda til distriktsstyremaktene») |url=https://www.zakonyprolidi.cz/cs/2002-320 |website=zakonyprolidi.cz |language=cs |access-date=2026-08-22 }}</ref> <ref name ="Folketal2021">{{Kjelde www |url=https://scitani.gov.cz/vysledky |tittel= Sčítání: Výsledky |vitja=2026-08-27 |utgjevar=Český statistický úřad}} </ref> </references> == Bakgrunnsstoff == {{commonskat}} *{{offisiell nettstad}} {{Autoritetsdata}} [[Kategori:Kommunar i Jihlava okres|Polna]] [[Kategori:Byar i Vysočina kraj|Polna]] 0ot8r29loa9053146w8blyfjrm25ol4 0 434580 3675169 2026-09-28T09:31:00Z TU-nor 12071 Oppretta sida med «{{geoboks|kommune | andre namn = | bilete = Brtnice view from castle gardens in Brtnice, Jihlava District.jpg | bilettekst = Utsyn over sentrum i Brtnice | kart = | karttekst = | flagg = Brtnice vlajka.jpg | symbol = Brtnice znak.gif | land = Tsjekkia | regiontype = [[Regionar i Tsjekkia|Kraj]] | region = [[Vysočina kraj|Vysočina]] | fylketype = [[Distrikt i Tsjekkia|Okres]] | fylke = [[Jihlava okres|Jihlava]] | distrikttype = Administrative omr…» 3675169 wikitext text/x-wiki {{geoboks|kommune | andre namn = | bilete = Brtnice view from castle gardens in Brtnice, Jihlava District.jpg | bilettekst = Utsyn over sentrum i Brtnice | kart = | karttekst = | flagg = Brtnice vlajka.jpg | symbol = Brtnice znak.gif | land = Tsjekkia | regiontype = [[Regionar i Tsjekkia|Kraj]] | region = [[Vysočina kraj|Vysočina]] | fylketype = [[Distrikt i Tsjekkia|Okres]] | fylke = [[Jihlava okres|Jihlava]] | distrikttype = [[Administrative område til kommunar med utvida fullmakter i Tsjekkia|SO ORP]] | distrikt = [[Jihlava|Jihlava SO]] | arealtype = | areal = | folketaltype = Folketal kommune | folketal = 3712 | folketal_by = 2385 | folketal_i_år = 2021<ref name="Folketal2021"/> }} '''Brtnice'''{{mrk|[[tysk]] ''Pirnitz''}} er ein by og ein [[Kommunar i Tsjekkia|kommune]] i [[Distrikt i Tsjekkia|distriktet]] [[Jihlava okres]] i [[Regionar i Tsjekkia|regionen]] [[Vysočina kraj]] i [[Tsjekkia]]. == Administrativ inndeling == Då distrikta vart avvikla som administrative einingar i 2003,<ref name="320/2002"/> vart det administrative ansvaret til distrikta ført over til [[Administrative område til kommunar med utvida fullmakter i Tsjekkia|administrative område til kommunar med utvida fullmakter]] (tsjekkisk ''správní obvody obcí s rozšířenou působností'', forkorta ''SO ORP'').<ref name ="128/2000"/> Brtnice ligg administrativt under [[Jihlava]], som er ein slik kommune. ==Merknader== {{merknadar}} == Kjelder == <references> <ref name="128/2000">{{cite web |title=Zákon č. 128/2000 Sb.: Zákon o obcích (obecní zřízení)) («Lov av 15.05.2000 om kommunar (kommunal organisering)») |url=https://www.zakonyprolidi.cz/cs/2000-128 |website=zakonyprolidi.cz |language=cs |access-date=2026-08-22 }}</ref> <ref name="320/2002">{{cite web |title=Zákon č. 320/2002 Sb.: Zákon o změně a zrušení některých zákonů v souvislosti s ukončením činnosti okresních úřadů («Lov av 18.07.2002 om endring og oppheving av visse lover i samband med opphøyr av verksemda til distriktsstyremaktene») |url=https://www.zakonyprolidi.cz/cs/2002-320 |website=zakonyprolidi.cz |language=cs |access-date=2026-08-22 }}</ref> <ref name ="Folketal2021">{{Kjelde www |url=https://scitani.gov.cz/vysledky |tittel= Sčítání: Výsledky |vitja=2026-08-27 |utgjevar=Český statistický úřad}} </ref> </references> == Bakgrunnsstoff == {{commonskat}} *{{offisiell nettstad}} {{Autoritetsdata}} [[Kategori:Kommunar i Jihlava okres|Brtnice]] [[Kategori:Byar i Vysočina kraj|Brtnice]] 46jqzpn0usdafonen2rvwlyznq86acw 0 434581 3675170 2026-09-28T09:34:35Z TU-nor 12071 Oppretta sida med «{{geoboks|kommune | andre namn = | bilete = Batelov - kostel sv. Petra a Pavla.jpg | bilettekst = Kyrkje i Batelov | kart = | karttekst = | flagg = Flag of Batelov.svg | symbol = Batelov nový znak.jpg | land = Tsjekkia | regiontype = [[Regionar i Tsjekkia|Kraj]] | region = [[Vysočina kraj|Vysočina]] | fylketype = [[Distrikt i Tsjekkia|Okres]] | fylke = [[Jihlava okres|Jihlava]] | distrikttype = Administrative område til kommunar med utvida ful…» 3675170 wikitext text/x-wiki {{geoboks|kommune | andre namn = | bilete = Batelov - kostel sv. Petra a Pavla.jpg | bilettekst = Kyrkje i Batelov | kart = | karttekst = | flagg = Flag of Batelov.svg | symbol = Batelov nový znak.jpg | land = Tsjekkia | regiontype = [[Regionar i Tsjekkia|Kraj]] | region = [[Vysočina kraj|Vysočina]] | fylketype = [[Distrikt i Tsjekkia|Okres]] | fylke = [[Jihlava okres|Jihlava]] | distrikttype = [[Administrative område til kommunar med utvida fullmakter i Tsjekkia|SO ORP]] | distrikt = [[Jihlava|Jihlava SO]] | arealtype = | areal = | folketaltype = Folketal kommune | folketal = 2276 | folketal_by = 1783 | folketal_i_år = 2021<ref name="Folketal2021"/> }} '''Batelov'''{{mrk|[[tysk]] ''Battelau''}} er ein [[Kommunar i Tsjekkia|kommune]] i [[Distrikt i Tsjekkia|distriktet]] [[Jihlava okres]] i [[Regionar i Tsjekkia|regionen]] [[Vysočina kraj]] i [[Tsjekkia]]. == Administrativ inndeling == Då distrikta vart avvikla som administrative einingar i 2003,<ref name="320/2002"/> vart det administrative ansvaret til distrikta ført over til [[Administrative område til kommunar med utvida fullmakter i Tsjekkia|administrative område til kommunar med utvida fullmakter]] (tsjekkisk ''správní obvody obcí s rozšířenou působností'', forkorta ''SO ORP'').<ref name ="128/2000"/> Batelov ligg administrativt under [[Jihlava]], som er ein slik kommune. ==Merknader== {{merknadar}} == Kjelder == <references> <ref name="128/2000">{{cite web |title=Zákon č. 128/2000 Sb.: Zákon o obcích (obecní zřízení)) («Lov av 15.05.2000 om kommunar (kommunal organisering)») |url=https://www.zakonyprolidi.cz/cs/2000-128 |website=zakonyprolidi.cz |language=cs |access-date=2026-08-22 }}</ref> <ref name="320/2002">{{cite web |title=Zákon č. 320/2002 Sb.: Zákon o změně a zrušení některých zákonů v souvislosti s ukončením činnosti okresních úřadů («Lov av 18.07.2002 om endring og oppheving av visse lover i samband med opphøyr av verksemda til distriktsstyremaktene») |url=https://www.zakonyprolidi.cz/cs/2002-320 |website=zakonyprolidi.cz |language=cs |access-date=2026-08-22 }}</ref> <ref name ="Folketal2021">{{Kjelde www |url=https://scitani.gov.cz/vysledky |tittel= Sčítání: Výsledky |vitja=2026-08-27 |utgjevar=Český statistický úřad}} </ref> </references> == Bakgrunnsstoff == {{commonskat}} *{{offisiell nettstad}} {{Autoritetsdata}} [[Kategori:Kommunar i Jihlava okres|Batelov]] 8wo46ks0c6tpuggh0va1gff91jfqr26 0 434582 3675171 2026-09-28T09:38:25Z TU-nor 12071 Oppretta sida med «{{geoboks|kommune | andre namn = | bilete = Luka nad Jihlavou centrum.JPG | bilettekst = Sentrum i Luka nad Jihlavou | kart = | karttekst = | flagg = Luka nad Jihlavou Vlajka.gif | symbol = Luka nad Jihlavou Znak.jpg | land = Tsjekkia | regiontype = [[Regionar i Tsjekkia|Kraj]] | region = [[Vysočina kraj|Vysočina]] | fylketype = [[Distrikt i Tsjekkia|Okres]] | fylke = [[Jihlava okres|Jihlava]] | distrikttype = Administrative område til kommunar…» 3675171 wikitext text/x-wiki {{geoboks|kommune | andre namn = | bilete = Luka nad Jihlavou centrum.JPG | bilettekst = Sentrum i Luka nad Jihlavou | kart = | karttekst = | flagg = Luka nad Jihlavou Vlajka.gif | symbol = Luka nad Jihlavou Znak.jpg | land = Tsjekkia | regiontype = [[Regionar i Tsjekkia|Kraj]] | region = [[Vysočina kraj|Vysočina]] | fylketype = [[Distrikt i Tsjekkia|Okres]] | fylke = [[Jihlava okres|Jihlava]] | distrikttype = [[Administrative område til kommunar med utvida fullmakter i Tsjekkia|SO ORP]] | distrikt = [[Jihlava|Jihlava SO]] | arealtype = | areal = | folketaltype = Folketal kommune | folketal = 2958 | folketal_by = 2812 | folketal_i_år = 2021<ref name="Folketal2021"/> }} '''Luka nad Jihlavou'''{{mrk|[[tysk]] ''Wiese an der Igel''}} er ein [[Kommunar i Tsjekkia|kommune]] i [[Distrikt i Tsjekkia|distriktet]] [[Jihlava okres]] i [[Regionar i Tsjekkia|regionen]] [[Vysočina kraj]] i [[Tsjekkia]]. == Administrativ inndeling == Då distrikta vart avvikla som administrative einingar i 2003,<ref name="320/2002"/> vart det administrative ansvaret til distrikta ført over til [[Administrative område til kommunar med utvida fullmakter i Tsjekkia|administrative område til kommunar med utvida fullmakter]] (tsjekkisk ''správní obvody obcí s rozšířenou působností'', forkorta ''SO ORP'').<ref name ="128/2000"/> Luka nad Jihlavou ligg administrativt under [[Jihlava]], som er ein slik kommune. ==Merknader== {{merknadar}} == Kjelder == <references> <ref name="128/2000">{{cite web |title=Zákon č. 128/2000 Sb.: Zákon o obcích (obecní zřízení)) («Lov av 15.05.2000 om kommunar (kommunal organisering)») |url=https://www.zakonyprolidi.cz/cs/2000-128 |website=zakonyprolidi.cz |language=cs |access-date=2026-08-22 }}</ref> <ref name="320/2002">{{cite web |title=Zákon č. 320/2002 Sb.: Zákon o změně a zrušení některých zákonů v souvislosti s ukončením činnosti okresních úřadů («Lov av 18.07.2002 om endring og oppheving av visse lover i samband med opphøyr av verksemda til distriktsstyremaktene») |url=https://www.zakonyprolidi.cz/cs/2002-320 |website=zakonyprolidi.cz |language=cs |access-date=2026-08-22 }}</ref> <ref name ="Folketal2021">{{Kjelde www |url=https://scitani.gov.cz/vysledky |tittel= Sčítání: Výsledky |vitja=2026-08-27 |utgjevar=Český statistický úřad}} </ref> </references> == Bakgrunnsstoff == {{commonskat}} *{{offisiell nettstad}} {{Autoritetsdata}} [[Kategori:Kommunar i Jihlava okres|Luka]] q6x99enwvkarjoe7n6nefacmnfdfcnd 0 434583 3675172 2026-09-28T09:44:40Z TU-nor 12071 Oppretta sida med «{{geoboks|bydel | andre namn = | bilete = Jihlava-Horní Kosov - kaple na návsi (5).JPG | bilettekst = Kapell i Horní Kosov | kart = | karttekst = | flagg = | symbol = | land = Tsjekkia | regiontype = [[Regionar i Tsjekkia|Kraj]] | region = [[Vysočina kraj|Vysočina]] | fylketype = [[Distrikt i Tsjekkia|Okres]] | fylke = [[Jihlava okres|Jihlava]] | distrikttype = [[Administrative område til kommunar med utvida fullmakter i Tsjekkia|SO ORP]] |…» 3675172 wikitext text/x-wiki {{geoboks|bydel | andre namn = | bilete = Jihlava-Horní Kosov - kaple na návsi (5).JPG | bilettekst = Kapell i Horní Kosov | kart = | karttekst = | flagg = | symbol = | land = Tsjekkia | regiontype = [[Regionar i Tsjekkia|Kraj]] | region = [[Vysočina kraj|Vysočina]] | fylketype = [[Distrikt i Tsjekkia|Okres]] | fylke = [[Jihlava okres|Jihlava]] | distrikttype = [[Administrative område til kommunar med utvida fullmakter i Tsjekkia|SO ORP]] | distrikt = [[Jihlava|Jihlava SO]] | kommune = [[Jihlava]] | arealtype = | areal = | folketal = 3795 | folketal_i_år = 2021<ref name="Folketal2021"/> }} '''Horní Kosov'''{{mrk|[[tysk]] ''Battelau''}} er ein busetnad i [[Kommunar i Tsjekkia|kommunen]] [[Jihlava]] i [[Distrikt i Tsjekkia|distriktet]] [[Jihlava okres]] i [[Regionar i Tsjekkia|regionen]] [[Vysočina kraj]] i [[Tsjekkia]]. ==Merknader== {{merknadar}} == Kjelder == <references> <ref name ="Folketal2021">{{Kjelde www |url=https://scitani.gov.cz/vysledky |tittel= Sčítání: Výsledky |vitja=2026-08-27 |utgjevar=Český statistický úřad}} </ref> </references> == Bakgrunnsstoff == {{commonskat}} *{{offisiell nettstad}} {{Autoritetsdata}} [[Kategori:Bydelar i Jihlava|Horni]] kvcjm8h7d4soac7yxcv39dqxw71be9y 14 434584 3675174 2026-09-28T09:46:26Z TU-nor 12071 Oppretta sida med «[[Kategori:Bydelar i tsjekkiske byar|Jihlava]] [[Kategori:Jihlava]]» 3675174 wikitext text/x-wiki [[Kategori:Bydelar i tsjekkiske byar|Jihlava]] [[Kategori:Jihlava]] 6y2gkc71rznyi2ekk9j3mjodke9rem1 14 434585 3675175 2026-09-28T09:47:22Z TU-nor 12071 Oppretta sida med «[[Kategori:Byar i Vysočina kraj|Jihlava]]» 3675175 wikitext text/x-wiki [[Kategori:Byar i Vysočina kraj|Jihlava]] 9uqb03304s9rvagmz0k2kqnfonss1zt