Wikiphidiya
nrwiki
https://nr.wikipedia.org/wiki/Main_Page
MediaWiki 1.47.0-wmf.2
first-letter
Iinrhatjhi
Khethekileko
Asiqongelane
Umsebenzisi
Umsebenzisi asiqongelane
Wikiphidiya
Wikiphidiya asiqongelane
Isimumathi
Isimumathi asiqongelane
MediaWiki
MediaWiki asiqongelane
Umhlahlandlelasakhiwo
Umhlahlandlelasakhiwo asiqongelane
Lisizo
Lisizo asiqongelane
Mkhakha
Mkhakha asiqongelane
TimedText
TimedText talk
Module
Module talk
Event
Event talk
16 JUNE 1976
0
110
6496
454
2026-05-15T19:01:32Z
Nomsa Skosana
123
6496
wikitext
text/x-wiki
'''Ilanga''' lange 16 kuMgwengweni 1976 lilanga lapho kwatjhuguluka khona izinto ezinengi eSewula Afrika. Ngelangeli abantu abatjha abahlukeneko eendaweni ezinengi babuthelelana bese balwisana negandelelo lombuso wangaphambilini. Lokho azange kwahlala kuhle embusweni egade ubusa ngaleso sikhathi. Lokho-ke, kwabanga ukutjhayisana.
[[Isimumathi:Anti-Apartheid_Protest_02_F.jpg|alt=Anti-Apartheid Protest 02 F|right|316x316px]]
ESoweto ukutjhayisanokhu kwaba kukhulu hlangana nabentwana besikolo sabantu bombala onzima. Ezinye zezinto ebebalila ngazo mthetho wezefundo obizwa ngeBantu ''Education Act'' yomnyaka we-1953. Iinlilo lezi zabangela umbuso wegandelelo ukuthi uphendule ngokuthumela amajoni namapholisa endaweni leyo. Amapholisa namajoni la bekahlome ngeengidi nezinye iinkhali. Ngemva kwalokhu kwaba khona umguruguru hlangana namajoni la nabentwana besikolo. Abafundi abanengaba bazithola balinyazwa. Omunye wabongazimbi kwaba ngu-[[Hector peterson|Hector Peterson]] loyo owadutjulwa mapholisa.[[Isimumathi:MeadowlandsHighPlaque.png|thumb|SOWETO UPRISING]]
U[[Hector Peterson|-Hector Peterson]] bekangomunye wabafundi egade balwela ikululeko yokungafundiswa ngelimi lesibhunu i-[[AFRIKAANS|Afrikaans]] eenkolweni. Ngaleso sikhathi bekaneminyaka elitjhumi nambili nakadutjulwako. Wasiwa esibhedlela kodwana bathi nabatjhejako abodorhodere ebebasebenza ngaleso sikhathi bamfumana sele umoyakhe uhlukene nenyama.
Kusukela ngelanga leli, woke umuntu wathoma ukulwisana nebandlululo lombuso wangaphambilini lo. Ilangeli nesehlakalo esenzeka eSewoto sasetjenziswa njengekuthazo. Ilangeli lathiywa bonyana lilanga lelutjha.
slecqgvacqg0yi5lh0mpg594jt78prw
6497
6496
2026-05-15T19:02:16Z
Nomsa Skosana
123
added [[Category:16 June 1976]] using [[Help:Gadget-HotCat|HotCat]]
6497
wikitext
text/x-wiki
'''Ilanga''' lange 16 kuMgwengweni 1976 lilanga lapho kwatjhuguluka khona izinto ezinengi eSewula Afrika. Ngelangeli abantu abatjha abahlukeneko eendaweni ezinengi babuthelelana bese balwisana negandelelo lombuso wangaphambilini. Lokho azange kwahlala kuhle embusweni egade ubusa ngaleso sikhathi. Lokho-ke, kwabanga ukutjhayisana.
[[Isimumathi:Anti-Apartheid_Protest_02_F.jpg|alt=Anti-Apartheid Protest 02 F|right|316x316px]]
ESoweto ukutjhayisanokhu kwaba kukhulu hlangana nabentwana besikolo sabantu bombala onzima. Ezinye zezinto ebebalila ngazo mthetho wezefundo obizwa ngeBantu ''Education Act'' yomnyaka we-1953. Iinlilo lezi zabangela umbuso wegandelelo ukuthi uphendule ngokuthumela amajoni namapholisa endaweni leyo. Amapholisa namajoni la bekahlome ngeengidi nezinye iinkhali. Ngemva kwalokhu kwaba khona umguruguru hlangana namajoni la nabentwana besikolo. Abafundi abanengaba bazithola balinyazwa. Omunye wabongazimbi kwaba ngu-[[Hector peterson|Hector Peterson]] loyo owadutjulwa mapholisa.[[Isimumathi:MeadowlandsHighPlaque.png|thumb|SOWETO UPRISING]]
U[[Hector Peterson|-Hector Peterson]] bekangomunye wabafundi egade balwela ikululeko yokungafundiswa ngelimi lesibhunu i-[[AFRIKAANS|Afrikaans]] eenkolweni. Ngaleso sikhathi bekaneminyaka elitjhumi nambili nakadutjulwako. Wasiwa esibhedlela kodwana bathi nabatjhejako abodorhodere ebebasebenza ngaleso sikhathi bamfumana sele umoyakhe uhlukene nenyama.
Kusukela ngelanga leli, woke umuntu wathoma ukulwisana nebandlululo lombuso wangaphambilini lo. Ilangeli nesehlakalo esenzeka eSewoto sasetjenziswa njengekuthazo. Ilangeli lathiywa bonyana lilanga lelutjha.
[[Mkhakha:16 June 1976]]
9ifc02dsj0ruqib4rzuxd08rrlafmd9
Ababelethi
0
111
6500
3148
2026-05-15T19:29:17Z
Nomsa Skosana
123
6500
wikitext
text/x-wiki
'''Ababelethi''' babantu abaletha umuntu othileko ephasini. Nasikhuluma ngababelethi sikhuluma ngomma noyise lomuntu. Labo kubabantu abahlangiswe ngokuthi babe nomntwana begodu kube ngibo abanikela umntwana itjhejo eliphambili begodu bakghone nokumnikela ithando. Ababelethi kungilabo bantu umntwana abafuzileko begodu afana nabo ngamasotja womzimba nangezenzo. Ukungezelela, kubabantu abanikela umntwana izinyo lakhe okuligama abantu abayombiza ngalo ipilo yakhe yoke. Igama elithi, mbelethi aliqalisisi kumma noyise ebakulethe emhlabenapha. Libuye liqalekise emntwini okutlhogomelako.
ez7g7e82imorcsmw0l6mx09oqb14yoc
Aaron Rimbui
0
421
6499
3280
2026-05-15T19:25:01Z
Nomsa Skosana
123
6499
wikitext
text/x-wiki
'''U-Aaron Rimbui''' mdlali wepiyano, ikhibhodi, umdosiphambili webhendi, umkhiqizi kanye nomgcini weminyanya nomsingathi womrhatjho. Uthathwa njengomunye wabadlali bepiyano abahle khulu be-East Africa.<ref>https://www.standardmedia.co.ke/counties/article/2000091714/why-jazz-is-close-to-my-heart</ref><ref>https://www.businessdailyafrica.com/bd/lifestyle/music/pianist-bets-on-his-new-album-to-open-doors-for-kenyans-4806918</ref>
== Umlando ==
U-Aaron wabelethwa e-[[Nairobi]], e-[[Kenya]]. Uyise bekadlala umvumo ukusuka emarekhodini ka-Stevie Wonder ukuya ku-Henry Mancini. Uyise bekamthatha amuse eendaweni zokudlela zendawo lapho bekezwa khona umvumo wamaqembu afana ne-Les Wanyika, i-Maroon Commandos kanye ne-Samba Mapangala. Lokhu kwaba nomthelela omkhulu endleleni athuthukisa ngayo umdumo wakhe eminyakeni eyalandelako. Ukuziveza kwaka-Rimbui emculweni kwaragela phambili nokwakheka eminyakeni yakhe yesikolo samabanga aphezulu. Kungaleso sikhathi lapho athatha khona ipiyano. U-Rimbui wathoma ukuthanda umvumo we-jazz njengombana alalele umvumo ka-David Sanborn, u-Joe Sample, we-Yellowjackets no-Fourplay begodu ngokukhamba kwesikhathi, u-Herbie Hancock no-George Duke. U-Rimbui bekasebenza njengehloko ye-Tusker Project Fame band.<ref>https://www.citizen.digital/entertainment/bien-aaron-rimbui-speak-on-their-musical-chemistry-and-why-bald-men-love-better-n286466</ref>
== Iinkomba ==
[[Mkhakha:Abosaziwako]]
dglyh9gwn8pdiujzhc9vrcl1m97hjek
Abangani
0
496
6501
3548
2026-05-15T19:38:36Z
Nomsa Skosana
123
6501
wikitext
text/x-wiki
'''Abangani''' babantu ophila nabo ngamalanga begodu obathembako bonyana ungabelana nabo indaba zakho ongazitjeli abanye abantu. Kungilabo bantu abakunikela isekelo olidingako epilweni, bakwenze uzizwe wamukelekile begodu uthandwa. Abangani kungilabo bantu abaphila boke begodu abathanda izinto ezifanako begodu abakghona ukucoca babonisane ngepilo. Kubabantu abazanako bonyana omunye uthanda ini begodu akathandi ini, kungilabo bantu abakghona ukukujamela nalokha wena ungekho.<ref>Hartup, W.W., 2022. Friendships and their developmental significance. In ''Childhood social development'' (pp. 175-205). Psychology Press.</ref>
== '''Ubuhle bokubamngani''' ==
Abangani kubabantu abangasikhuthaza bonyana silinge nofana senze izinto ezitja epilweni ezizosenza bona sikhule nanyana siphumelele. Abangani bangakukhuthaza bona ulandele izinto ongaba nekareko kizo. Abangani basihlanganisa nabanye abangani babo nofana basise kwezinye iindawo lapho sizokwazana khona nabanye abantu abangasilekelela ukuthuthuka nofana ukufezekisa amabhudango wethu.<ref>McCabe, J.M., 2019. ''Connecting in college: How friendship networks matter for academic and social success''. University of Chicago Press.</ref> Abangani bangakulekelela ngezinye izinto zemakhaya ezifana nokuthutha, ukugada abantwana nangemali. Ngesinye isikhathi lokha nawusemrarweni nofana nawudanileko abangani basinikela ihlombe esizokulilela kilo sethule imiraro yethu bese umngani akuphe iseluleko nofana akududuze.
== '''Izinto ongaziqala ukubona umngani omuhle''' ==
Umngani omuhle ujama nawe ngeenkhathi zoke akusekele. Akakhulumi ngokuhluleka kwakho kwabanye abantu abangakuthandiko nofana aveze indaba zakho omthembe ngazo. Kumumuntu okutjela amaqiniso nanyana angakuzwisa ubuhlungu kangangani begodu ukghona ukuthembela kuye lokha nawufuna isekelo.<ref>Sinaga, J., Woran, R. and Sinambela, J.L., 2022. The Role Of Friendship In Character Development: Lessons From The Biblical Story Of David And Jonathan. ''Berumpun: International Journal of Social, Politics, and Humanities'', ''5''(1), pp.1-8.</ref> Kumumuntu okhuluma naye khulu nanyana angekho eduze niyathintana ngomaliledinini. Kumumuntu okghona ukukulalela lokha nawukhulumako angakupheleli ihliziyo. Nalokha nasele uqedile ukukhuluma ukuphendula ngependulo ezokwakha.<ref>Rawlins, W., 2017. ''Friendship matters: Communication, dialectics and the life course''. Routledge.</ref> Umngani omuhle lokha nawehlelwe bujamo nofana iintjhijio ezinzima ukhombisa ukuzwelana nawe. Uzifaka eenyathelweni zakho azwisise amazizwakho nombonwakho ngesikhathi leso. <ref>Gokalp, A. and Inel, Y., 2021. The Mediating Role of Responsibility and Friendship between Empathy Skill and Benevolence. ''Journal of Education and Learning (EduLearn)'', ''15''(2), pp.202-212.</ref> Ubungani kuyinto ehle eletha ithabo, ukududuzeka eempilweni zabantu, umuntu lokha nakathole umngani omuhle kufuze bona akhe ubudlelwane bakhe nomngani loyo bukhule buhlale iminyaka.
== Iinkomba ==
8rypc5l17qtcv1buktptipo3lwebwlb
AUDREY KOZWANA SKHOSANA
0
665
6498
5054
2026-05-15T19:18:09Z
Nomsa Skosana
123
6498
wikitext
text/x-wiki
[[Isimumathi:AUDREY KOZWANA SKHOSANA.jpg|thumb|Audrey Kozwana Skhosana]]
'''U-[https://audreykozwana.co.za/About/ Audrey Kozwana Skhosana]''' owabelethwa mhlazana kulilanga lokuthoma enyangeni kaRhoboyi ngomnyaka wee-2000 obuya [[:en:Southern_Ndebele_people|esizweni samaNdebele]] ungumma wakwaMahlangu. Ngamakghono nokusebenza uyimbongikazi, umlingisi, umvumi begodu ngomunye wabantu abathuthukisa ilimi nesizwe samaNdebele weSewula Afrika eenkundleni zokuthintana.<ref>a
{{Cite web |title=About – Audrey Kozwana |url=https://audreykozwana.co.za/About/ |access-date=2025-06-30 |website=audreykozwana.co.za |language=en}}</ref> USkhosana ngokubelethwa wabelethwa bewakhulela eLuthuli ekuyindawo engaphasi kukamasipala we[https://www.thembisilehanilm.gov.za/ Thembisile Hani], e[[:en:Mpumalanga|Pumalanga.]] USkhosana wajamela isizwe samaNdebele ku[https://indoni.net/missculture.html Ndoni Miss Cultural] ngomnyaka wee-2017 begodu wavela tjhatjhalazi nakazakuba yindlovukazi yeNdoni yeSewula Afrika ngawo wona umnyaka loyo.<ref>{{Cite web |last=Anita |date=2018-04-18 |title=Audrey Skhosana 17, Crowned Indoni Miss Cultural 2017/18 ?? - Clipkulture |url=https://clipkulture.com/audrey-skhosana-17-crowned-indoni-miss-cultural-2017-18-%f0%9f%87%bf%f0%9f%87%a6/ |access-date=2025-06-30 |website=clipkulture.com |language=en-US}}</ref>
Uthe ngomnyaka wee-2020 wathumba ingoma ehlukanisa umnyaka, ngelimi lesiyeni kuthiwa yi-Song Of The Year emrhatjhweni we[https://www.radio-south-africa.co.za/ikwekwezi-fm Kwekwezi FM] ngengoma yakhe ethi, Ganu Ganu lapha abelana khona umbhobho no-[https://slikouronlife.co.za/artist/42674 King Cube] noMega.<ref>{{Cite web |title=INGOMA - IKWEKWEZIFM |url=http://www.ikwekwezifm.co.za/sabc/home/ikwekwezifm/noticeboard/details?id=c1f142d8-e6eb-4dbd-a3bb-010b6921095a&title=INGOMA |archive-url=http://web.archive.org/web/20220527070610/http://www.ikwekwezifm.co.za/sabc/home/ikwekwezifm/noticeboard/details?id=c1f142d8-e6eb-4dbd-a3bb-010b6921095a&title=INGOMA |archive-date=2022-05-27 |access-date=2025-06-30 |website=www.ikwekwezifm.co.za |language=en}}</ref> Kanti ngakho lokhu bekangathomi ukuvela emkhakheni womvumo, kodwana phambilini ukhe wasebenza no[https://slikouronlife.co.za/artist/8816 Lilow NTK] engomeni ebizwa bona yipumelelo. Kanti-ke akhange agcine lapho, ubuye waba ngomunye otsonyulwako kuma-[[:en:South_African_Traditional_Music_Awards|SATMA]] ngaphasi komkhakha wabantu abathuthukisa amalimi wabo eenkundleni zokuthintana ngomnyaka wee-2022.<ref>{{Cite web |title=Artist Profile {{!}} Slikouronlife |url=https://slikouronlife.co.za/artist/135254 |access-date=2025-06-30 |website=slikouronlife.co.za}}</ref> Kuthe nakunjalo waba ngabanye babavumi abafaka isandla ekwenzeni ingoma no[https://www.timeslive.co.za/news/south-africa/2021-04-19-had-i-known-i-wouldve-acted-differently-mall-manager-who-humiliated-activist-thando-mahlangu/ Thando Mahlangu] ethi, Vuka Ndebele. Ekuyingoma eyenziwe maNdebele begodu umlayezo wengoma leyo uya emaNdebeleni. <ref>{{Cite web |last=Mthimunye |first=By Bongani |title=THANDO’S SONG FOR HIS PEOPLE |url=https://www.snl24.com/dailysun/celebs/thandos-song-for-his-people-20210916 |access-date=2025-06-30 |website=Daily Sun |language=en-US}}</ref>
Hlangana namanye amaphojekthi asekelwe ngeemali yi-[https://www.nac.org.za/ NAC], iSiyarhaya yiphrojekthi kaSkhosana. Umnqopho wakhona kukuthi ikhuthaza, ilondoloza beyethula isiNdebele eenkundleni zokuthintana. Yakha amathuba walaba abanekareko ekurhayeni iinkondlo, ikhulisa umthelela weenkondlo ngokusebenzisa amahlelo wokufunda ngokutlama begodu inikela ngomkhakha wemitlolo ohlanganiswe ngcono begodu ongatjhugulukiko eenkolweni. Kanti-ke, iphrojekthi le isungulwe ngomnyaka wee-2022.<ref>{{Cite web |title=Siyarhaya – We recite |url=https://siyarhaya.co.za/ |access-date=2025-06-30 |website=siyarhaya.co.za |language=en}}</ref>
Okungaphezu kwalokho, uSkhosana unedokhumentari ayigadangise ku-YouTube esele ukubukelwa kwakhona sekungaphezulu kweengidi ezine. Idokhumentari le ibizwa bona, yiTuthuko Yethelerina begodu ikhuluma ngokukhula komntwana omntazana oliNdebele. Iveza ukuthi umntazana udlula kiziphi iingaba zokukhula ukusukela lapha amncani khona ukuya la sekalungele khona ukuthi angenda. Iphothulula khulu ivunulo, umlando kanye nelimi. <ref>{{Cite web |title=Documentaries – Audrey Kozwana |url=https://audreykozwana.co.za/Documentaries/ |access-date=2025-06-30 |website=audreykozwana.co.za |language=en}}</ref>
== IINKOMBA ==
[[Mkhakha:ISewula Afrika]]
a5e7v4x8xnhfi2rr4ewtgbi8aqona1c