Wikiphidiya nrwiki https://nr.wikipedia.org/wiki/Main_Page MediaWiki 1.47.0-wmf.2 first-letter Iinrhatjhi Khethekileko Asiqongelane Umsebenzisi Umsebenzisi asiqongelane Wikiphidiya Wikiphidiya asiqongelane Isimumathi Isimumathi asiqongelane MediaWiki MediaWiki asiqongelane Umhlahlandlelasakhiwo Umhlahlandlelasakhiwo asiqongelane Lisizo Lisizo asiqongelane Mkhakha Mkhakha asiqongelane TimedText TimedText talk Module Module talk Event Event talk Abantu Abatjha Kwezokulima 0 659 6502 3570 2026-05-16T21:58:53Z Nomsa Skosana 123 6502 wikitext text/x-wiki '''ESewula Afrika,''' abantu abatjha abakavami ukutholakala khulu kwezokulima. Yeke sibalo esincani khulu sabantu abatjha abathuthukisa zokulima. Nanyana kunjalo kunomnyakazo owenzekako kwezokulima, njengokukhiqizwa kokudla, ukuthengiswa kokudla nokwehla komtlhago ezikweneli ngebanga lendima edlalwa babantu abatjha abambalwa, khulukhulu eendaweni zemakhaya. Kodwana kusese nesitjhijilo esiliya abantu abatjha ezikweneli, kuhlanganise ungatholakali kuhle kwenarha yokutjala, iimali namakghono atlhogekako.<ref>Ongama Giwu, Lelethu Mdoda, Samuel S. Ntlanga, Olwethu Loki ( 08 Nov. 2024), ''Evaluating factors influencing youth participation in agricultural enterprises: Implications for food security and agribusiness,'' SAJEBSM website. Retrieved from: https://sajesbm.co.za/index.php/sajesbm/article/view/903/1130 Retrieved 28-06-2025.</ref> Irhubululo litjengisa bona kunamaphesente ama-24 wabantu abatjha ababandakanyeke kezokulima, begodu bambalwa khulu abenza imali ngakho. Abatjha abamaphesente ama-23 nama-21 benza imali ngamaplasi begodu banamabubulo wabo. Abatjha abatjhadileko nalabo ababondlako emizinabo nabo baba nethando lokulima ngombana ekhaya kuyalinywa.<ref>The Water Wheel pamphlet (January-February 2022) ''Youth and Agriculture.''</ref> == Iintjhijilo Abatjha Abaqalana Nazo Kezokulima == Iintjhijilo abantu abatjha abaqalene nazo ezikweni lezokulima: # Ukungatholakali lula kwelwazi nefundo yezokulima. Lokhu kuhlanganisa ifundo namakghono wezokulima asezingeni eliphasi okungilo elinomthelela omkhulu ekungabini khona kwemikhiqizo yezokulima, bese lokhu kubangele ukungalingani nomtlhago enarheni. # Ukungatholakali kwenarha. Lokhu kumraro khulukhulu kabengubo abasesebatjha ngokwesiko labanzima abanganikelwa ilifa lenarha. Ngaphezu kwalokho, bambalwa khulu abantu abatjha abakghona ukufumana imalimbonelelo etholakalako yokuthenga inarha. # Ukungatholakali lula kwemali nezenzelwa, kuhlanganise nemalimboleko, imali ebulungwako netjhorensi etlhogekako bona kuthonyiswe ibubulo lokulima bekuthuthukise nemikhiqizo yakhona. # Ubudisi bokutholakala kwemisebenzi ephathelene nezokulima engondla amaphilo wabantu abatjha isikhathi eside. # Ukungatholakali lula kwamamakethe okungathengiswa kiwo imikhiqizo yezokulima okumthelela weentolo ezikulu ezithengisa imikhiqizo yezokulima, ukungabi khona kwefundo, ibandulo nelwazi elaneleko ngokuthengisa imikhiqizo yokulima. # Ukungatholakali lula kwamathuba wokubandakanyeka nakucociswana ngepholisi yezokulima. Lokho kutjho bona kunabantu imibono yabo engekhe izwakale, bese lokho kwenze abantu abatjha abathanda ukulima bangakutholi abakutlhogako.<ref name=":0">UNAI Hub for SDG2 News, (June 16, 2022) ''The youth are the future of the agricultural sector'', University of Pretoria website. Retrieved from: https://www.up.ac.za/unai-hub-for-sdg2/news/post_3082769-the-youth-are-the-future-of-the-agricultural-sector Retrieved on 28-06-2025.</ref> == Indlela Iintjhijilwezi Ezingararululwa Ngayo == Iindlela abantu abatjha abangazisebenzisa ukuqalana neentjhijilo zokulima: # Urhulumende kufuze andise amahlelo wokwabelana ngelwazi nefundo yezokulima ukuze kutholakale ilwazi elaneleko ngezokulima. Amahlelo la angenziwa bese afundiswe abantu abatjha kusukela ebuncanini babo, okungasiza ekwakheni ithando lezokulima eenhliziyweni zabo. Kufuze kube namahlelo wokubandula abafundisi begodu eze neentlabagelo zokufundisa abantu abatjha ngezokulima nangendlela ukudla okukhiqizwa ngayo.<ref name=":0" /> # Urhulumende namabubulo azijameleko kufuze bafake imali ekuthuthukiseni zokulima begodu bathuthukise nethekhnoloji yezokulima, bebasekele abantu abatjha abangenela umkhakha lo. Amaziko wezeemali nawo kufuze avulele abantu abatjha amathuba aneleko begodu kube bulula bona bawafumane.<ref name=":0" /> # Kunamahlelo nemithethokambiso eminengana karhulumende emalungana nokunikelwa kwenarha namkha ngemali yokuyithenga, kodwana amahlelo lawo akusibulula ukuwafumana. Yeke kufuze kuthuthukiswe imithethokambiso yokutholakala kwenarha yokulima eSewula Afrika. Nanyana kunamahlelo nemithethokambiso eminengi emalungana nokwabiwa kwenarha yokulima, kusafuze enze kube bulula ukufumana amathuba lawo.<ref>South African Government website (2025), ''Land and agriculture.'' Retrieve from: https://www.gov.za/issues/land-and-agriculture Retrieved on 28-06-2025.</ref> == Abatjha Abaphumelelako Kwezokulima == * '''Phikolomzi Qinisa Dlamini:''' Umphathi kwezokulima ekhamphanini i-Ndela ''Farming'', wathola iziqu zakhe e-''Cedara College of Agriculture'' begodu ukhuthaza abantu abatjha bona balandelele khulu ifundo yezokulima.<ref name=":1">Nicole Ludolph (21st June 2022) ''Watch out, these young farmers are on fire!'', foodformzansi.co.za, Retrieved from: https://www.foodformzansi.co.za/watch-out-these-young-farmers-are-on-fire/ Retrieved on 28-08-2025.</ref> * '''Keneilwe Raphesu:''' Uphethe ibubulo i-''Runs Mogalemone Farm'' banoyise begodu ukhuthaza nabanye bona bangenele zokulima.<ref name=":1" /> * '''Thabo Herman Dithakgwe:''' Wathoma ibubulo elibizwa bona yi-''Ditha Farming, Wildlife and Projects'' aneminyaka eli-19.<ref>More Matshediso (2019)''Teen farmer makes dad proud'', Vuk'uzenzele website (2025).Retrieved from: https://www.vukuzenzele.gov.za/teen-farmer-makes-dad-proud Retrieved on 28-06-2025.</ref> * '''Sabelo Mdlalose:''' Nguye odosa phambili i-''Iqabungelihle Primary Cooperative'', utjala imirorho neenungo.<ref>Food and Trees for Africa (2021) ''Youth are the future of SA agriculture''. Retrieved from: https://trees.org.za/youth-are-the-future-of-sa-agriculture Retrieve on 28-06-2025.</ref> * '''Stanley Ntshangase:''' Umlimi onesivuno esincani ophumelele khulu ukutjala ikhabitjhi, amabhatata nesiphila begodu imikhiqizo yakhe uyithumela e-SPAR.<ref>Timbali Technologies (28 Nov 2023) ''Southern Africa small-scale farming success featuring individual success story'', PROAGRIMEDIA Retrieved from: https://www.proagrimedia.com/people/southern-africa-small-scale-farming-success-featuring-individual-success-story Retrieved on 28-06-2025.</ref> == Iinkhombo == <references /> [[Category:Abalimi]] [[Category:Abantu abatjha]] [[Category:Umkhakha wezokulima]] 5ztd2v1lbcbyngnai07vcd9a2ggrhag