Wikipedia nsowiki https://nso.wikipedia.org/wiki/Letlakala_la_pele MediaWiki 1.47.0-wmf.12 first-letter Media Special Bolediša Mošomi Boledišana le Mošomi Wikipedia Dipolelo tša Wikipedia Seswantšho Poledišano ya Seswantšho MediaWiki Poledišano ya MediaWiki Template Poledišano ya Template Thušo Poledišano ya Thušo Setensele Poledišano ya Setensele TimedText TimedText talk Module Module talk Event Event talk Mošomi:Renalemathata 2 13452 55242 55235 2026-07-23T14:53:22Z Renalemathata 8347 ke okeditse di draft tsaka 55242 wikitext text/x-wiki [[Mošomi:Renalemathata/Draft 1|Draft 1]] * [[Mošomi:Renalemathata/Draft 2|Draft 2]] * [[Mošomi:Renalemathata/Draft 3|Draft 3]] * [[Mošomi:Renalemathata/Draft 4|Draft 4]] * [[Mošomi:Renalemathata/Draft 5|Draft 5]] * [[Mošomi:Renalemathata/Draft 6|Draft 6]] * [[Mošomi:Renalemathata/Draft 7|Draft 7]] * [[Mošomi:Renalemathata/Draft 8|Draft 8]] * [[Mošomi:Renalemathata/Draft 9|Draft 9]] * [[Mošomi:Renalemathata/Draft 10|Draft 10]] s1naq1wsp6svmv5oqnfzss4d7fqc4wo Sekolo 0 13607 55248 55215 2026-07-23T17:53:50Z Renalemathata 8347 Created by translating the page "[[:en:Special:Redirect/revision/1365391478|School]]" 55248 wikitext text/x-wiki [[Seswantšho:First_primary_school_building_in_Nigeria_in_Badagry,_Nigeria.jpg|alt=|thumb|Sekolo sa mathomo kua [[Nigeria]], se agilwego ka 1845 ]] [[Seswantšho:1st_High_school_of_Argos,_Greece.jpg|thumb|267x267px|Moago wa sekolo se se phagamego kua Argos, Gerika]] '''Sekolo''' ke setheo sa thuto (ebile, tabeng ya go ithuta ka sebele, moago ) wo o hlamilwego go fa ditikologo tša go ithuta bakeng sa go ruta baithuti, gantšhi ka tlase ga tlhahlo ya barutiši. Bontši bja dinaga di na le ditshepedišo tša thuto ya semmušo, yeo ka dinako tše dingwe e lego kgapeletšo. Ditshepedišong tše, baithuti ba tšwela pele ka lelokelelo la dikolo tšeo di ka agwago le go šomišwa ke bobedi mekgatlo ya mmušo le ya praebete. Maina a dikolo tše a fapana go ya ka dinaga (a ahlaahlilwe karolong ya ''dipeelano tša Selete'' ka mo tlase) eupša ka kakaretšo a akaretša sekolo sa tlasana sa bana ba bannyane le sekolo sa magareng sa bafsa bao ba phethilego thuto ya tlase. Setheo seo thuto e phagamego e rutwago go sona ka tlwaelo se bitšwa yunibesithi kholetše goba [[yunibesithi]]. Go tlaleletša dikolong tše tša motheo, baithuti ba nageng ye e filwego ba ka tsena gape dikolo pele le ka morago ga thuto ya phoraemari (ya tlasana kua US) le ya magareng (sekolo sa magareng kua US).<ref>{{Cite web |title=Understanding the American Education System |url=https://www.studyusa.com/en/a/58/understanding-the-american-education-system |url-status=live |archive-url=https://web.archive.org/web/20221109095023/https://www.studyusa.com/en/a/58/understanding-the-american-education-system |archive-date=9 November 2022 |access-date=2022-11-09 |website=www.studyusa.com}}</ref> Kheretšhe goba sekolo sa pele ga sekolo se fana ka thuto ye e itšego ya sekolo go bana ba banyenyane kudu (ka tlwaelo ba mengwaga ya 3–5). Yunibesithi, sekolo sa mošomo wa diatla, kholetšhe, goba seminari di ka hwetšagala ka morago ga sekolo sa magareng. Sekolo se ka neelwa tšhemong e tee e itšego, go swana le sekolo sa tša boiphedišo goba sa tantshi. Dikolo tše dingwe di ka fa kharikhulamo le mekgwa yeo e sego ya setšo. Dikolo tšeo e sego tša mmušo, tšeo gape di tsebjago e le dikolo tša phoraebete,<ref>{{Cite web |title=Indo American Public School (IAPS) &#124; Best School in Udaipur |url=https://www.indoamericanpublicschool.com/ |archive-url=https://web.archive.org/web/20190225223702/https://www.indoamericanpublicschool.com/ |archive-date=25 February 2019}}</ref> di ka nyakega ge mmušo o se na dinyakwa tšeo di lekanego goba tšeo di itšego tša thuto. Dikolo tše dingwe tša phoraebete le tšona e ka ba tša bodumedi, tše bjalo ka dikolo tša Bokriste, gurukula(dikolo tša Mahindu), madrasa(dikolo tša Searabia), hawzas(dikolo tša Mamoseleme tša Shi’i), yeshivas(dikolo tša Bajuda) le tše dingwe; goba dikolo tšeo di na le go maemo a godimo a thuto goba di nyaka go godiša diphihlelelo tše dingwe tša motho ka noši. Dikolo tša batho ba bagolo di akaretša dihlongwa tša tlwaetšo ya dikhamphani, thuto le tlwaetšo ya sešole, le dikolo tša kgwebo. 0bhv10y1a7fm3bzhop0tkbw2hu6njcq Mošomi:Renalemathata/Draft 4 2 13908 55237 55236 2026-07-23T13:38:46Z Renalemathata 8347 ke okeditše ka seswantšho 55237 wikitext text/x-wiki [[File:Traditional Dancers Performing at a wedding.png|300px|Seswantšho sa Bapedi|alt=Seswantšho sa Bapedi|thumb]]'''Setšo sa Bapedi''' Setšo sa Bapedi ke bohwa bjo bohlokwa bja setšhaba sa Bapedi, seo se hwetšagalago kudu profenseng ya Limpopo mo Afrika Borwa.<ref>{{Cite web |title=Pedi |url=https://www.sahistory.org.za/article/pedi |website=South African History Online |access-date=23 July 2026}}</ref> Setšo se akaretša mekgwa ya bophelo, ditumelo, meetlo, meletlo, polelo le maitshwaro ao a fetišetšwago go tšwa go meloko ya bogologolo go ya go meloko ya lehono.<ref>{{Cite web |title=Pedi |url=https://www.sahistory.org.za/article/pedi |website=South African History Online |access-date=23 July 2026}}</ref> Setšo se thuša go fa Bapedi boitsebišo bja bona le go ba ruta go phela ka tlhompho, botee le lerato. Ka go boloka setšo sa bona, Bapedi ba kgona go tšwela pele ba gopola histori ya bona le go hlompha mekgwa yeo e ba hlaolago go merafe ye mengwe. Le ge lefase le fetoga ka lebelo ka lebaka la tlhabollo ya theknolotši le bophelo bja sebjalebjale, Bapedi ba bantši ba sa ikgantšha ka setšo sa bona gomme ba tšwela pele go se ruta bana ba bona.<ref>{{Cite web |title=Bapedi |url=https://www.sahistory.org.za/article/bapedi |website=South African History Online |access-date=22 July 2026}}</ref> Polelo ya Sepedi ke ye nngwe ya dilo tše bohlokwa kudu setšong sa Bapedi. Ke ye nngwe ya maleme a semmušo a Afrika Borwa<ref>{{Cite web |title=Pedi |url=https://www.sahistory.org.za/article/pedi |website=South African History Online |access-date=23 July 2026}}</ref> gomme e bolelwa ke dimilione tša batho. Polelo ye ga e dirišwe feela go boledišana, eupša e dirišwa gape go fetiša tsebo, ditšo, diane, diema, difela le dinonwane tša bogologolo. Dikolong le diyunibesithing, Sepedi se rutwa bjalo ka polelo ya gae le ya thuto, seo se thušago go boloka le go godiša polelo ye. Polelo ya Sepedi e bohlokwa kudu ka gobane ke yona e kopanyago setšhaba sa Bapedi le go thuša gore histori ya bona e se ke ya lebalwa.<ref>{{Cite web |title=Sepedi |url=https://www.sahistory.org.za/article/sepedi |website=South African History Online |access-date=22 July 2026}}</ref> Bapedi ba tumile ka diaparo tša bona tša setšo tše di mebalabala...diaparo tša bona tša setšo tše di mebalabala.<ref>{{Cite web |title=Phetogo ya setso dingwalong tsa Sepedi |url=https://repository.up.ac.za/items/65d20017-81d5-4700-8f0b-a4545fb3782e |publisher=University of Pretoria |access-date=23 July 2026}}</ref> le tše di kgahlišago. Basadi gantši ba apara mese ya mebala ye mentši yeo e dirwago ka masela a mabotse, mola banna ba apara diaparo tša setšo tšeo di swanetšego meletlo le menyanya ya setšo. Nakong ya menyanya ya setšo, batho ba opela difela tša setšo, ba letša meropa gomme ba bina metantsho ya setšo yeo e bontšhago lethabo, botee le boikgantšho bja setšhaba. Mmino le motantsho ga se tša boithabišo feela, eupša ke tsela ya go ruta histori, go keteka katlego le go kopanya malapa le setšhaba.<ref>{{Cite web |title=Northern Sotho (Sepedi) |url=https://www.britannica.com/topic/Northern-Sotho-language |website=Encyclopaedia Britannica |access-date=22 July 2026}}</ref> Meetlo ya Bapedi e na le seabe se segolo maphelong a batho. Go na le meletlo ya go swana le lenyalo, go rewa ga bana maina, go thoma ga bafsa le meletlo ya go leboga badimo. Lenyalo le tšewa e le kgokagano ya malapa a mabedi, ka fao go boledišanwa ka magadi le go latelwa mekgwa ya setšo pele banyalani ba ka dumelelwa go aga lapa. Meetlo ye e ruta batho go hlompha bagolo, go rwala maikarabelo le go phela ka kwano. Le ge mekgwa ye mengwe e fetogile ge nako e dutše e eya, Bapedi ba bantši ba sa bona bohlokwa bja go e boloka.<ref>{{Cite book |last=Krige |first=E. J. |title=The Social System of the Zulus |publisher=Shuter & Shooter |year=1936}}</ref> Bagolo ba na le maemo a godimo kudu setšhabeng sa Bapedi. Ke bona bao ba eletšago bafsa, ba rarollago dikgang tša malapa le go ruta bana mekgwa ya setšo. Bana ba rutwa go hlompha bagolo ka go ba dumediša gabotse, go ba theeletša le go ba thuša ge go nyakega. Tlhompho ye e dira gore malapa a phele ka khutšo le gore setšhaba se be le kwano. Ka tsela ye, tsebo le bohlale bja bagolo di fetišetšwa go meloko ye meswa.<ref>{{Cite web |title=Traditional Leadership in South Africa |url=https://www.gov.za/about-government/traditional-leadership |website=South African Government |access-date=22 July 2026}}</ref> Le ge bophelo bja lehono bo tlišitše diphetogo tše dintši ka lebaka la theknolotši, thuto le go dula metseng, Bapedi ba bantši ba sa tšwela pele go hlompha le go boloka setšo sa bona. Mekete ya setšo, mmino, metantsho le polelo di sa bontšha bohlokwa bja bohwa bjo. Go bohlokwa gore bafsa ba rutwe ka setšo sa bona gore ba tle ba tsebe moo ba tšwago gona le go se fetišetša go meloko ye e tlago. Ge setšo se hlokomelwa le go hlompšha, se tšwela pele go matlafatša boitsebišo bja setšhaba le go aga bokamoso bjo bokaone.<ref>{{Cite web |title=South Africa's Living Heritage |url=https://www.southafrica.net |website=South African Tourism |access-date=22 July 2026}}</ref> Ka kakaretšo, setšo sa Bapedi ke lehumo leo le swanetšego go hlokomelwa le go šireletšwa. Se ruta batho tlhompho, botee, lerato, maikarabelo le boikgantšho ka setšhaba sa bona. Ka go boloka polelo, meetlo, meletlo le histori ya Bapedi, re netefatša gore bohwa bja rena bo ka se timelele. Setšo sa Bapedi ga se bohlokwa go Bapedi feela, eupša ke karolo ya bohwa bja Afrika Borwa ka moka, gomme se swanetše go godišwa le go hlompšhwa ke meloko ya lehono le ya nakong e tlago.<ref>{{Cite web |title=South Africa's Living Heritage |url=https://www.southafrica.net |website=South African Tourism |access-date=22 July 2026}}</ref> hxym8z1mbu4wec74r4bppbf6qpgvpia 55240 55237 2026-07-23T14:10:32Z Renalemathata 8347 ke tlalelediše ka methapo 55240 wikitext text/x-wiki [[File:Traditional Dancers Performing at a wedding.png|300px|Seswantšho sa Bapedi|alt=Seswantšho sa Bapedi|thumb]]'''Setšo sa Bapedi''' Setšo sa Bapedi ke bohwa bjo bohlokwa bja setšhaba sa Bapedi, seo se hwetšagalago kudu profenseng ya Limpopo mo Afrika Borwa.<ref>{{Cite web |title=Pedi |url=https://www.sahistory.org.za/article/pedi |website=South African History Online |access-date=23 July 2026}}</ref> Setšo se akaretša mekgwa ya bophelo, ditumelo, meetlo, meletlo, polelo le maitshwaro ao a fetišetšwago go tšwa go meloko ya bogologolo go ya go meloko ya lehono.<ref>{{Cite web |title=Pedi |url=https://www.sahistory.org.za/article/pedi |website=South African History Online |access-date=23 July 2026}}</ref> Setšo se thuša go fa Bapedi boitsebišo bja bona le go ba ruta go phela ka tlhompho, botee le lerato. Ka go boloka setšo sa bona, Bapedi ba kgona go tšwela pele ba gopola histori ya bona le go hlompha mekgwa yeo e ba hlaolago go merafe ye mengwe. Le ge lefase le fetoga ka lebelo ka lebaka la tlhabollo ya theknolotši le bophelo bja sebjalebjale, Bapedi ba bantši ba sa ikgantšha ka setšo sa bona gomme ba tšwela pele go se ruta bana ba bona.<ref>{{Cite web |title=Bapedi |url=https://www.sahistory.org.za/article/bapedi |website=South African History Online |access-date=22 July 2026}}</ref> Polelo ya Sepedi ke ye nngwe ya dilo tše bohlokwa kudu setšong sa Bapedi. Ke ye nngwe ya maleme a semmušo a Afrika Borwa<ref>{{Cite web |title=Pedi |url=https://www.sahistory.org.za/article/pedi |website=South African History Online |access-date=23 July 2026}}</ref> gomme e bolelwa ke dimilione tša batho. Polelo ye ga e dirišwe feela go boledišana, eupša e dirišwa gape go fetiša tsebo, ditšo, diane, diema, difela le dinonwane tša bogologolo. Dikolong le diyunibesithing, Sepedi se rutwa bjalo ka polelo ya gae le ya thuto, seo se thušago go boloka le go godiša polelo ye. Polelo ya Sepedi e bohlokwa kudu ka gobane ke yona e kopanyago setšhaba sa Bapedi le go thuša gore histori ya bona e se ke ya lebalwa.<ref>{{Cite web |title=Sepedi |url=https://www.sahistory.org.za/article/sepedi |website=South African History Online |access-date=22 July 2026}}</ref> Bapedi ba tumile ka diaparo tša bona tša setšo tše di mebalabala...diaparo tša bona tša setšo tše di mebalabala.<ref>{{Cite web |title=Phetogo ya setso dingwalong tsa Sepedi |url=https://repository.up.ac.za/items/65d20017-81d5-4700-8f0b-a4545fb3782e |publisher=University of Pretoria |access-date=23 July 2026}}</ref> le tše di kgahlišago. Basadi gantši ba apara mese ya mebala ye mentši yeo e dirwago ka masela a mabotse, mola banna ba apara diaparo tša setšo tšeo di swanetšego meletlo le menyanya ya setšo. Nakong ya menyanya ya setšo, batho ba opela difela tša setšo, ba letša meropa gomme ba bina metantsho ya setšo yeo e bontšhago lethabo, botee le boikgantšho bja setšhaba. Mmino le motantsho ga se tša boithabišo feela, eupša ke tsela ya go ruta histori, go keteka katlego le go kopanya malapa le setšhaba.<ref>{{Cite web |title=Northern Sotho (Sepedi) |url=https://www.britannica.com/topic/Northern-Sotho-language |website=Encyclopaedia Britannica |access-date=22 July 2026}}</ref> Meetlo ya Bapedi e na le seabe se segolo maphelong a batho. Go na le meletlo ya go swana le lenyalo, go rewa ga bana maina, go thoma ga bafsa le meletlo ya go leboga badimo. Lenyalo le tšewa e le kgokagano ya malapa a mabedi, ka fao go boledišanwa ka magadi le go latelwa mekgwa ya setšo pele banyalani ba ka dumelelwa go aga lapa. Meetlo ye e ruta batho go hlompha bagolo, go rwala maikarabelo le go phela ka kwano. Le ge mekgwa ye mengwe e fetogile ge nako e dutše e eya, Bapedi ba bantši ba sa bona bohlokwa bja go e boloka.<ref>{{Cite book |last=Krige |first=E. J. |title=The Social System of the Zulus |publisher=Shuter & Shooter |year=1936}}</ref> Bagolo ba na le maemo a godimo kudu setšhabeng sa Bapedi. Ke bona bao ba eletšago bafsa, ba rarollago dikgang tša malapa le go ruta bana mekgwa ya setšo. Bana ba rutwa go hlompha bagolo ka go ba dumediša gabotse, go ba theeletša le go ba thuša ge go nyakega. Tlhompho ye e dira gore malapa a phele ka khutšo le gore setšhaba se be le kwano. Ka tsela ye, tsebo le bohlale bja bagolo di fetišetšwa go meloko ye meswa.<ref>{{Cite web |title=Traditional Leadership in South Africa |url=https://www.gov.za/about-government/traditional-leadership |website=South African Government |access-date=22 July 2026}}</ref> Le ge bophelo bja lehono bo tlišitše diphetogo tše dintši ka lebaka la theknolotši, thuto le go dula metseng, Bapedi ba bantši ba sa tšwela pele go hlompha le go boloka setšo sa bona. Mekete ya setšo, mmino, metantsho le polelo di sa bontšha bohlokwa bja bohwa bjo. Go bohlokwa gore bafsa ba rutwe ka setšo sa bona gore ba tle ba tsebe moo ba tšwago gona le go se fetišetša go meloko ye e tlago. Ge setšo se hlokomelwa le go hlompšha, se tšwela pele go matlafatša boitsebišo bja setšhaba le go aga bokamoso bjo bokaone.<ref>{{Cite web |title=South Africa's Living Heritage |url=https://www.southafrica.net |website=South African Tourism |access-date=22 July 2026}}</ref> Ka kakaretšo, setšo sa Bapedi ke lehumo leo le swanetšego go hlokomelwa le go šireletšwa. Se ruta batho tlhompho, botee, lerato, maikarabelo le boikgantšho ka setšhaba sa bona. Ka go boloka polelo, meetlo, meletlo le histori ya Bapedi, re netefatša gore bohwa bja rena bo ka se timelele. Setšo sa Bapedi ga se bohlokwa go Bapedi feela, eupša ke karolo ya bohwa bja Afrika Borwa ka moka, gomme se swanetše go godišwa le go hlompšhwa ke meloko ya lehono le ya nakong e tlago.<ref>{{Cite web |title=South Africa's Living Heritage |url=https://www.southafrica.net |website=South African Tourism |access-date=22 July 2026}}</ref> == Methopo == qy6uz1j7sln1mpu0ltp3vlk0eajqxv5 Mošomi:Renalemathata/Draft 5 2 13909 55238 2026-07-23T14:06:04Z Renalemathata 8347 Tlhodile letlakala ka ''''Dikoloi''' Dikoloi ke didirišwa tša bohlokwa tša dinamelwa tšeo di thušago batho go sepela go tloga lefelong le lengwe go ya go le lengwe ka lebelo le bonolo. Go tloga ge koloi ya mathomo e be e hlangwa mafelelong a lekgolo la bo-19 la nywaga, dikoloi di fetogile kudu ka lebaka la tlhabollo ya saense le theknolotši. Lehono, dikoloi di dirišwa ke dimilione tša batho lefaseng ka moka bakeng sa go ya mošomong, sekolong, kgwebong le maetong. Dikoloi di tšwe...' 55238 wikitext text/x-wiki '''Dikoloi''' Dikoloi ke didirišwa tša bohlokwa tša dinamelwa tšeo di thušago batho go sepela go tloga lefelong le lengwe go ya go le lengwe ka lebelo le bonolo. Go tloga ge koloi ya mathomo e be e hlangwa mafelelong a lekgolo la bo-19 la nywaga, dikoloi di fetogile kudu ka lebaka la tlhabollo ya saense le theknolotši. Lehono, dikoloi di dirišwa ke dimilione tša batho lefaseng ka moka bakeng sa go ya mošomong, sekolong, kgwebong le maetong. Dikoloi di tšweletšwa ka dibopego le bogolo bjo bo fapanego go ya ka dinyakwa tša badiriši.<ref>{{Cite encyclopedia |title=Automobile |encyclopedia=Encyclopædia Britannica |url=https://www.britannica.com/technology/automobile |access-date=23 July 2026}}</ref> Go na le mehuta ye mentši ya dikoloi, go akaretšwa dikoloi tša baeti, dikoloi tša merwalo, dibese, dithekisi le dikoloi tša dipapadi. Dikoloi tše dingwe di hlametšwe go rwala batho ba bantši, mola tše dingwe di hlametšwe go rwala merwalo e boima. Gape go na le dikoloi tšeo di šomišago peterole goba disele, mola tše dingwe di šomiša mohlagase. Dikoloi tša mohlagase di tšwela pele go tuma ka gobane di fokotša tšhilafatšo ya tikologo le go diriša maatla ka bokgoni.<ref>{{Cite web |title=Automotive History |url=https://guides.loc.gov/automotive-industry/history |website=Library of Congress |access-date=23 July 2026}}</ref> Dikarolo tša bohlokwa tša koloi di akaretša entšene goba motšhene wa mohlagase, maotwana, mariki, setering, mabone le mabanta a tšhireletšo. Karolo e nngwe le e nngwe e na le mošomo wa yona go netefatša gore koloi e šoma gabotse le gore bapalami ba bolokegile. Go hlokomela koloi ka go fetola oli, go lekola mariki, go lekola maotwana le go lokiša diphošo ka nako go thuša go lelefatša bophelo bja yona le go fokotša dikotsi.<ref>{{Cite encyclopedia |title=Automobile |encyclopedia=Encyclopædia Britannica |url=https://www.britannica.com/technology/automobile |access-date=23 July 2026}}</ref> Polokego mebileng ke selo sa bohlokwa ge go dirišwa dikoloi. Bakhanni ba swanetše go obamela melao ya tsela, go rwala mabanta a tšhireletšo le go efoga go šomiša megala ya sellathekeng ge ba kganna. Gape ga se gwa swanela go kgannwa go le ka fase ga khuetšo ya bjala goba diokobatši. Go hlompha melao ya tsela go thuša go fokotša dikotsi le go šireletša maphelo a bakganni, bapalami le basepedi.<ref>{{Cite encyclopedia |title=Electric vehicle |encyclopedia=Encyclopædia Britannica |url=https://www.britannica.com/technology/electric-vehicle |access-date=23 July 2026}}</ref> Le ge dikoloi di tliša mehola ye mentši, di ka ba le ditlamorago tše dingwe. Dikoloi tše di šomišago peterole le disele di ntšha digase tšeo di tšhilafatšago moya gomme tša tsenya letsogo diphetogong tša leratadima. Ka lebaka leo, dinaga tše dintši le dikhamphani tša tšweletšo ya dikoloi di šoma ka thata go hlama dikoloi tša mohlagase le tše dingwe tšeo di sa šilafatšego tikologo kudu. Se se thuša go šireletša tikologo le go fokotša tšhomišo ya makhura.<ref>{{Cite book |last=Duffy |first=James E. |title=Modern Automotive Technology |edition=9th |publisher=Goodheart-Willcox |year=2020}}</ref> Ka kakaretšo, dikoloi ke karolo ya bohlokwa ya bophelo bja mehleng ya lehono. Di nolofatša dinamelwa, di godiša kgwebo le go thuša batho go fihlelela mafelo a fapanego ka pela. Le ge go le bjalo, go bohlokwa gore batho ba di diriše ka maikarabelo, ba di hlokomele gabotse le go obamela melao ya tsela gore polokego le tšhireletšo di tšwele pele.<ref>{{Cite encyclopedia |title=Vehicle safety standards |encyclopedia=Encyclopædia Britannica |url=https://www.britannica.com/topic/vehicle-safety |access-date=23 July 2026}}</ref> hg4j3zr8qrbkvow3dvi6rh82ga0ezdj 55239 55238 2026-07-23T14:07:24Z Renalemathata 8347 ke tlaleleditše ka methopo 55239 wikitext text/x-wiki '''Dikoloi''' Dikoloi ke didirišwa tša bohlokwa tša dinamelwa tšeo di thušago batho go sepela go tloga lefelong le lengwe go ya go le lengwe ka lebelo le bonolo. Go tloga ge koloi ya mathomo e be e hlangwa mafelelong a lekgolo la bo-19 la nywaga, dikoloi di fetogile kudu ka lebaka la tlhabollo ya saense le theknolotši. Lehono, dikoloi di dirišwa ke dimilione tša batho lefaseng ka moka bakeng sa go ya mošomong, sekolong, kgwebong le maetong. Dikoloi di tšweletšwa ka dibopego le bogolo bjo bo fapanego go ya ka dinyakwa tša badiriši.<ref>{{Cite encyclopedia |title=Automobile |encyclopedia=Encyclopædia Britannica |url=https://www.britannica.com/technology/automobile |access-date=23 July 2026}}</ref> Go na le mehuta ye mentši ya dikoloi, go akaretšwa dikoloi tša baeti, dikoloi tša merwalo, dibese, dithekisi le dikoloi tša dipapadi. Dikoloi tše dingwe di hlametšwe go rwala batho ba bantši, mola tše dingwe di hlametšwe go rwala merwalo e boima. Gape go na le dikoloi tšeo di šomišago peterole goba disele, mola tše dingwe di šomiša mohlagase. Dikoloi tša mohlagase di tšwela pele go tuma ka gobane di fokotša tšhilafatšo ya tikologo le go diriša maatla ka bokgoni.<ref>{{Cite web |title=Automotive History |url=https://guides.loc.gov/automotive-industry/history |website=Library of Congress |access-date=23 July 2026}}</ref> Dikarolo tša bohlokwa tša koloi di akaretša entšene goba motšhene wa mohlagase, maotwana, mariki, setering, mabone le mabanta a tšhireletšo. Karolo e nngwe le e nngwe e na le mošomo wa yona go netefatša gore koloi e šoma gabotse le gore bapalami ba bolokegile. Go hlokomela koloi ka go fetola oli, go lekola mariki, go lekola maotwana le go lokiša diphošo ka nako go thuša go lelefatša bophelo bja yona le go fokotša dikotsi.<ref>{{Cite encyclopedia |title=Automobile |encyclopedia=Encyclopædia Britannica |url=https://www.britannica.com/technology/automobile |access-date=23 July 2026}}</ref> Polokego mebileng ke selo sa bohlokwa ge go dirišwa dikoloi. Bakhanni ba swanetše go obamela melao ya tsela, go rwala mabanta a tšhireletšo le go efoga go šomiša megala ya sellathekeng ge ba kganna. Gape ga se gwa swanela go kgannwa go le ka fase ga khuetšo ya bjala goba diokobatši. Go hlompha melao ya tsela go thuša go fokotša dikotsi le go šireletša maphelo a bakganni, bapalami le basepedi.<ref>{{Cite encyclopedia |title=Electric vehicle |encyclopedia=Encyclopædia Britannica |url=https://www.britannica.com/technology/electric-vehicle |access-date=23 July 2026}}</ref> Le ge dikoloi di tliša mehola ye mentši, di ka ba le ditlamorago tše dingwe. Dikoloi tše di šomišago peterole le disele di ntšha digase tšeo di tšhilafatšago moya gomme tša tsenya letsogo diphetogong tša leratadima. Ka lebaka leo, dinaga tše dintši le dikhamphani tša tšweletšo ya dikoloi di šoma ka thata go hlama dikoloi tša mohlagase le tše dingwe tšeo di sa šilafatšego tikologo kudu. Se se thuša go šireletša tikologo le go fokotša tšhomišo ya makhura.<ref>{{Cite book |last=Duffy |first=James E. |title=Modern Automotive Technology |edition=9th |publisher=Goodheart-Willcox |year=2020}}</ref> Ka kakaretšo, dikoloi ke karolo ya bohlokwa ya bophelo bja mehleng ya lehono. Di nolofatša dinamelwa, di godiša kgwebo le go thuša batho go fihlelela mafelo a fapanego ka pela. Le ge go le bjalo, go bohlokwa gore batho ba di diriše ka maikarabelo, ba di hlokomele gabotse le go obamela melao ya tsela gore polokego le tšhireletšo di tšwele pele.<ref>{{Cite encyclopedia |title=Vehicle safety standards |encyclopedia=Encyclopædia Britannica |url=https://www.britannica.com/topic/vehicle-safety |access-date=23 July 2026}}</ref> == Methopo == 0vz1tnzbrnpdcm8mogdvlp8ozxylsty 55241 55239 2026-07-23T14:46:18Z Renalemathata 8347 ke okeditše ka seswantšho sa koloi 55241 wikitext text/x-wiki [[File:2013 Porsche 911 Carrera 4S (991) (9626546987).jpg|250px|Seswantšho sa koloi|alt=Seswantšho sa koloi|thumb]]'''Dikoloi''' Dikoloi ke didirišwa tša bohlokwa tša dinamelwa tšeo di thušago batho go sepela go tloga lefelong le lengwe go ya go le lengwe ka lebelo le bonolo. Go tloga ge koloi ya mathomo e be e hlangwa mafelelong a lekgolo la bo-19 la nywaga, dikoloi di fetogile kudu ka lebaka la tlhabollo ya saense le theknolotši. Lehono, dikoloi di dirišwa ke dimilione tša batho lefaseng ka moka bakeng sa go ya mošomong, sekolong, kgwebong le maetong. Dikoloi di tšweletšwa ka dibopego le bogolo bjo bo fapanego go ya ka dinyakwa tša badiriši.<ref>{{Cite encyclopedia |title=Automobile |encyclopedia=Encyclopædia Britannica |url=https://www.britannica.com/technology/automobile |access-date=23 July 2026}}</ref> Go na le mehuta ye mentši ya dikoloi, go akaretšwa dikoloi tša baeti, dikoloi tša merwalo, dibese, dithekisi le dikoloi tša dipapadi. Dikoloi tše dingwe di hlametšwe go rwala batho ba bantši, mola tše dingwe di hlametšwe go rwala merwalo e boima. Gape go na le dikoloi tšeo di šomišago peterole goba disele, mola tše dingwe di šomiša mohlagase. Dikoloi tša mohlagase di tšwela pele go tuma ka gobane di fokotša tšhilafatšo ya tikologo le go diriša maatla ka bokgoni.<ref>{{Cite web |title=Automotive History |url=https://guides.loc.gov/automotive-industry/history |website=Library of Congress |access-date=23 July 2026}}</ref> Dikarolo tša bohlokwa tša koloi di akaretša entšene goba motšhene wa mohlagase, maotwana, mariki, setering, mabone le mabanta a tšhireletšo. Karolo e nngwe le e nngwe e na le mošomo wa yona go netefatša gore koloi e šoma gabotse le gore bapalami ba bolokegile. Go hlokomela koloi ka go fetola oli, go lekola mariki, go lekola maotwana le go lokiša diphošo ka nako go thuša go lelefatša bophelo bja yona le go fokotša dikotsi.<ref>{{Cite encyclopedia |title=Automobile |encyclopedia=Encyclopædia Britannica |url=https://www.britannica.com/technology/automobile |access-date=23 July 2026}}</ref> Polokego mebileng ke selo sa bohlokwa ge go dirišwa dikoloi. Bakhanni ba swanetše go obamela melao ya tsela, go rwala mabanta a tšhireletšo le go efoga go šomiša megala ya sellathekeng ge ba kganna. Gape ga se gwa swanela go kgannwa go le ka fase ga khuetšo ya bjala goba diokobatši. Go hlompha melao ya tsela go thuša go fokotša dikotsi le go šireletša maphelo a bakganni, bapalami le basepedi.<ref>{{Cite encyclopedia |title=Electric vehicle |encyclopedia=Encyclopædia Britannica |url=https://www.britannica.com/technology/electric-vehicle |access-date=23 July 2026}}</ref> Le ge dikoloi di tliša mehola ye mentši, di ka ba le ditlamorago tše dingwe. Dikoloi tše di šomišago peterole le disele di ntšha digase tšeo di tšhilafatšago moya gomme tša tsenya letsogo diphetogong tša leratadima. Ka lebaka leo, dinaga tše dintši le dikhamphani tša tšweletšo ya dikoloi di šoma ka thata go hlama dikoloi tša mohlagase le tše dingwe tšeo di sa šilafatšego tikologo kudu. Se se thuša go šireletša tikologo le go fokotša tšhomišo ya makhura.<ref>{{Cite book |last=Duffy |first=James E. |title=Modern Automotive Technology |edition=9th |publisher=Goodheart-Willcox |year=2020}}</ref> Ka kakaretšo, dikoloi ke karolo ya bohlokwa ya bophelo bja mehleng ya lehono. Di nolofatša dinamelwa, di godiša kgwebo le go thuša batho go fihlelela mafelo a fapanego ka pela. Le ge go le bjalo, go bohlokwa gore batho ba di diriše ka maikarabelo, ba di hlokomele gabotse le go obamela melao ya tsela gore polokego le tšhireletšo di tšwele pele.<ref>{{Cite encyclopedia |title=Vehicle safety standards |encyclopedia=Encyclopædia Britannica |url=https://www.britannica.com/topic/vehicle-safety |access-date=23 July 2026}}</ref> == Methopo == 74na93yzgmznd5a0n8lpcep1slv6ui4 Mošomi:Renalemathata/Draft 6 2 13910 55243 2026-07-23T15:24:20Z Renalemathata 8347 ke ngwadile draft 6 55243 wikitext text/x-wiki [[File:Belajar Kelompok.jpg|250px|Seswantšho sa bana ba sekolo|alt=Seswantšho sa bana ba sekolo|thumb]]'''Bohlokwa bja Thuto''' Thuto ke ye nngwe ya dilo tše bohlokwa kudu maphelong a batho le tšwetšopeleng ya setšhaba.<ref>{{Cite web |title=Education |url=https://www.britannica.com/topic/education |website=Encyclopædia Britannica |access-date=23 July 2026}}</ref> E fa batho tsebo, bokgoni le maitshwaro ao a ba thušago go rarolla mathata le go tšea diphetho tše di nepagetšego. Ka thuto, bana le batho ba bagolo ba ithuta go bala, go ngwala, go bala dipalo le go kwešiša lefase leo ba phelago go lona. Gape thuto e thuša batho go ba le boitshepo, maikarabelo le boikemelo maphelong a bona. Dinaga tšeo di beeletšago kudu mo thutong gantši di ba le ekonomi ye maatla le maphelo a kaone go badudi ba tšona.<ref>{{Cite web |title=Education Overview |url=https://www.worldbank.org/en/topic/education |website=World Bank |access-date=23 July 2026}}</ref> Thuto e bula menyako ya menyetla ya mešomo le tlhabollo ya motho ka noši.<ref>{{Cite web |title=Education |url=https://www.unesco.org/en/education |website=UNESCO |access-date=23 July 2026}}</ref> Batho bao ba hweditšego thuto ya maemo ba na le sebaka se segolo sa go hwetša mešomo, go hwetša meputso ye mekaone le go kaonafatša maphelo a malapa a bona. Gape thuto e thuša batho go hlagolela bokgoni bja go nagana ka botebo, go dira nyakišišo le go diriša theknolotši ka tsela ye e nepagetšego. Ka lebaka leo, thuto ke motheo wa tšwelopele ya ekonomi le boitlhamelo.<ref>{{Cite web |title=Education Overview |url=https://www.worldbank.org/en/topic/education |website=World Bank |access-date=23 July 2026}}</ref> Likolong le diyunibesithing, batho ga ba ithute fela dithuto tša dipuku, eupša ba ithuta gape boetapele, tirišano le tlhompho ya ba bangwe.<ref>{{Cite web |title=What you need to know about education |url=https://www.unicef.org/education |website=UNICEF |access-date=23 July 2026}}</ref> Ba ithuta go šoma ka dihlopha, go rarolla dikganetšo ka khutšo le go hlompha ditšo le dipolelo tša batho ba bangwe. Dilo tše di ba thuša go ba badudi ba lokilego bao ba kgonago go aga setšhaba seo se nago le botee le kwano. Thuto e na le seabe se segolo go lwantšheng bodiidi le go fokotša go se lekane setšhabeng.<ref>{{Cite web |title=Education |url=https://www.worldbank.org/en/topic/education |website=World Bank |access-date=23 July 2026}}</ref> Ge batho ba hwetša thuto ya boleng, ba ba le bokgoni bja go ikgweboša, go hlama dikgwebo le go hwetša mešomo ye e tlišago letseno. Se se thuša malapa go phela maphelo a kaone le go fokotša maemo a bodiidi. Gape thuto e hlohleletša batho go hlokomela maphelo a bona, tikologo le ditokelo tša bona bjalo ka badudi. Le ge thuto e le bohlokwa kudu, go sa na le ditlhohlo tše dintši tšeo dinaga tše dingwe di lebanego le tšona.<ref>{{Cite web |title=Global Education Monitoring Report |url=https://www.unesco.org/gem-report |website=UNESCO |access-date=23 July 2026}}</ref> Tše dingwe tša ditlhohlo tše di akaretša tlhokego ya dikolo tše di lekanego, didirišwa tša go ruta, barutiši le menyetla ya go ithuta. Le ge go le bjalo, mebušo, mekgatlo le badudi ba tšwela pele go šoma mmogo go kaonafatša maemo a thuto gore bana bohle ba hwetše sebaka sa go ithuta le go fihlelela ditoro tša bona. Ka kakaretšo, thuto ke motheo wa katlego ya motho le tlhabollo ya setšhaba. E thuša batho go hwetša tsebo, bokgoni le boitshepo bjo bo ba lokišetšago bokamoso.<ref>{{Cite web |title=Education |url=https://www.britannica.com/topic/education |website=Encyclopædia Britannica |access-date=23 July 2026}}</ref> Ka go beeletša mo thutong le go e fa bohlokwa, setšhaba se ka aga bokamoso bjo bo tletšego ka menyetla, tlhabollo le bophelo bjo bokaone go meloko ya lehono le ya nakong e tlago. == Methopo == gztbkmm0x6eoy5y0x8jfv5m684umxsq Mošomi:Renalemathata/Draft 7 2 13911 55244 2026-07-23T15:44:39Z Renalemathata 8347 ke ngwadile draft yaka ya botshela 55244 wikitext text/x-wiki [[File:10 - hands shaking with euro bank notes inside handshake - royalty free, without copyright, public domain photo image 01 (cropped).JPG|200px|Seswantšho sa batho ba dira Bomenetša|alt=Seswantšho sa batho ba dira Bomenetša|thumb]]'''Bomenetša''' Bobodu bja tshelete, goba bomenetša, ke ge motho a diriša maatla goba maemo a gagwe ka tsela yeo e sego molaong gore a hwetše mohola wa gagwe.<ref>{{Cite web |title=What is corruption? |url=https://www.transparency.org/en/what-is-corruption |website=Transparency International |access-date=23 July 2026}}</ref> Se se ka direga ge bahlankedi ba mmušo, boradipolotiki goba batho ba bangwe ba amogela dipapadi, ba utswa tšhelete ya setšhaba goba ba nea batho ditirelo ka tsela yeo e sego ya toka. Bomenetša bo ama dinaga tše dintši lefaseng gomme bo ka dira gore tšwelopele ya ekonomi le ya setšhaba e fokole.<ref>{{Cite web |title=Corruption |url=https://www.britannica.com/topic/corruption |website=Encyclopædia Britannica |access-date=23 July 2026}}</ref> Bomenetša bo na le ditlamorago tše dikgolo go badudi le go mmušo. Ge tšhelete ya setšhaba e utswiwa goba e dirišwa gampe, go ba le tšhelete ye nnyane ya go aga dikolo, dipetlele, ditsela le ditirelo tše dingwe tša motheo.<ref>{{Cite web |title=Combating Corruption |url=https://www.worldbank.org/en/topic/governance/brief/anti-corruption |website=World Bank |access-date=23 July 2026}}</ref> Se se ama bophelo bja badudi, kudukudu bao ba phelago ka maemo a fase. Gape bomenetša bo fokotša tshepo ya batho go mmušo le go dira gore go be thata go godiša ekonomi le go hlola mešomo. Go na le mabaka a mantši ao a ka hlohleletšago bomenetša. A mangwe a ona ke megabaru ya tšhelete, tlhokego ya maikarabelo, taolo ye e fokolago le go se phethagatšwe ga melao.<ref>{{Cite web |title=What is corruption? |url=https://www.transparency.org/en/what-is-corruption |website=Transparency International |access-date=23 July 2026}}</ref> Ge batho ba sa otlwe ka baka la go dira bomenetša, ba bangwe ba ka ikwa ba lokologile go dira dilo tše di swanago. Ka lebaka leo, go bohlokwa gore melao e šomišwe ka toka gomme bohle ba ikarabele ka ditiro tša bona. Go lwantšha bomenetša go nyaka tirišano ya mmušo, dikgwebo le badudi.<ref>{{Cite web |title=United Nations Convention against Corruption |url=https://www.unodc.org/unodc/en/corruption/index.html |website=United Nations Office on Drugs and Crime |access-date=23 July 2026}}</ref> Mebušo e swanetše go ba pepeneneng ge e diriša tšhelete ya setšhaba, ya matlafatša mekgatlo ya go lwantšha bomenetša le go netefatša gore bao ba tshelago molao ba a otlwa. Badudi le bona ba swanetše go bega ditiragalo tša bomenetša le go gana go nea goba go amogela dipapadi tšeo di sego molaong. Dikolo le mekgatlo ya setšhaba di ka ruta batho bohlokwa bja botshepegi le toka. Afrika Borwa e bile le ditiragalo tše mmalwa tša bomenetša tšeo di amilego mekgatlo ya mmušo le dikgwebo.<ref>{{Cite web |title=Corruption Watch South Africa |url=https://www.corruptionwatch.org.za/ |website=Corruption Watch |access-date=23 July 2026}}</ref> Se se dirile gore mekgatlo ya go lwantšha bomenetša, boraditaba le badudi ba tšwele pele go nyaka gore go be le maikarabelo le toka. Le ge go sa na le ditlhohlo, maiteko a go godiša pepeneneng le go šireletša tšhelete ya setšhaba a ka thuša go aga naga ye e nago le toka le tlhabollo. Ka kakaretšo, bomenetša ke bothata bjo bogolo bjo bo šitišago tšwelopele ya setšhaba le ekonomi. Bo fokotša boleng bja ditirelo tša setšhaba, bo godiša bodiidi le go senya tshepo ya badudi. Ka go hlompha molao, go ba le botshepegi le go šoma mmogo, setšhaba se ka fokotša bomenetša gomme sa aga bokamoso bjo bo lokilego go meloko ya lehono le ya nakong e tlago.<ref>{{Cite web |title=Corruption |url=https://www.britannica.com/topic/corruption |website=Encyclopædia Britannica |access-date=23 July 2026}}</ref> == Methopo == rg4dr2trxk4iuxt0hyfpqdytdvarukr Mošomi:Renalemathata/Draft 8 2 13912 55245 2026-07-23T16:07:56Z Renalemathata 8347 ke ngwadile athekele yaka ya seswai 55245 wikitext text/x-wiki [[File:Climate change numbered.svg|200px|Seswantšho sa Phetogo ya Leratadima|alt=Seswantšho sa Phetogo ya Leratadima|thumb]]'''Phetogo ya Leratadima''' Phetogo ya leratadima ke phetošo ya nako e telele ya maemo a boso le themperetšha lefaseng.<ref>{{Cite web |title=Climate change |url=https://whc.unesco.org/en/glossary/204 |access-date=23 July 2026 |website=UNESCO World Heritage Centre}}</ref> Ka nywaga ya morago bjale, lefase le itemogetše go fiša kudu, dipula tše di sa tlwaelegago, komelelo le mafula. Borathutamahlale ba dumela gore phetogo ye e bakwa kudu ke mediro ya batho, go swana le go fiša makhura a go swana le malahla, oli le gase.<ref>{{Cite web |title=Climate science: The basics |url=https://www.ipcc.ch/apps/outreach/documents/369/1480431160.pdf |access-date=23 July 2026 |website=Intergovernmental Panel on Climate Change (IPCC)}}</ref> Mediro ye e ntšha digase tše di swarago phišo moyeng, tšeo di dirago gore themperetšha ya lefase e oketše. Le ge go na le diphetogo tša tlhago tšeo di ka amago leratadima, mediro ya batho e tšewa e le lebaka le legolo la phetogo ya leratadima ya mehleng ya lehono. Phetogo ya leratadima e na le ditlamorago tše dikgolo go tikologo le go maphelo a batho.<ref>{{Cite web |title=Climate science: The basics |url=https://www.ipcc.ch/apps/outreach/documents/369/1480431160.pdf |access-date=23 July 2026 |website=Intergovernmental Panel on Climate Change (IPCC)}}</ref> Go hlatloga ga themperetšha go dira gore lehlwa mafelong a mangwe le qhibilihe, seo se oketša maemo a meetse mawatleng. Dinaga tše dingwe di itemogela mafula a magolo, mola tše dingwe di itemogela komelelo ye e tšwelago pele. Se se ama temo, ka gobane dibjalo di ka se gole gabotse ge go se na pula ye e lekanego. Gape diphoofolo le dimela tše dingwe di lahlegelwa ke mafelo ao di dulago go ona ka lebaka la diphetogo tša tikologo. Afrika Borwa le yona e itemogela ditlamorago tša phetogo ya leratadima.<ref>{{Cite web |title=Issues and Trends in Education for Sustainable Development |url=https://unesdoc.unesco.org/ |access-date=23 July 2026 |website=UNESCO}}</ref> Diprofense tše dingwe di itemogela komelelo ya nako ye telele, mola tše dingwe di itemogela dipula tše dintši tšeo di bakago mafula. Se se ama temo, phepelo ya meetse le bophelo bja batho. Balemi ba ka lahlegelwa ke dibjalo le diruiwa tša bona, seo se ka feleletšago ka tlhaelelo ya dijo le go hlatloga ga ditheko tša dijo. Ka lebaka leo, phetogo ya leratadima ga e ame tikologo feela, eupša e ama gape ekonomi le maphelo a badudi. Go na le ditsela tše dintši tša go fokotša ditlamorago tša phetogo ya leratadima.<ref>{{Cite web |title=Climate science: The basics |url=https://www.ipcc.ch/apps/outreach/documents/369/1480431160.pdf |access-date=23 July 2026 |website=Intergovernmental Panel on Climate Change (IPCC)}}</ref> Batho ba ka fokotša tšhilafatšo ya moya ka go diriša dinamelwa tša setšhaba, go boloka mohlagase le go diriša maatla ao a tšwago letsatšing le phefong. Gape go bohlokwa go bjala mehlare, ka gobane e thuša go monya khapone taeaokosaete moyeng. Dikhamphani le mebušo le tšona di swanetše go hlama melawana yeo e šireletšago tikologo le go fokotša tšhilafatšo. Thuto e na le seabe se segolo go lwantšheng phetogo ya leratadima.<ref>{{Cite web |title=Climate change education |url=https://www.unesco.org/en/climate-change/education |website=UNESCO |access-date=23 July 2026}}</ref> Ge bana le batho ba bagolo ba rutwa ka bohlokwa bja go šireletša tikologo, ba ka tšea magato a go fokotša ditlamorago tša yona. Dikolo, mekgatlo ya setšhaba le mekgatlo ya tikologo di ka hlohleletša batho go šomiša methopo ya tlhago ka bohlale le go efoga go senya tikologo. Go šoma mmogo ga batho bohle go ka dira phapano ye kgolo go šireletšeng lefase. Ka kakaretšo, phetogo ya leratadima ke ye nngwe ya ditlhohlo tše dikgolo tšeo lefase le lebanego le tšona lehono.<ref>{{Cite web |title=Climate change |url=https://whc.unesco.org/en/glossary/204 |website=UNESCO World Heritage Centre |access-date=23 July 2026}}</ref> E ama batho, diphoofolo, dimela le ekonomi ya dinaga tše dintši. Ka go fokotša tšhilafatšo, go šireletša methopo ya tlhago le go ruta batho ka bohlokwa bja tlhokomelo ya tikologo, re ka thuša go aga bokamoso bjo bokaone go meloko ya lehono le ya nakong e tlago. Motho yo mongwe le yo mongwe o na le maikarabelo a go šireletša tikologo le go tšea karolo go lwantšheng phetogo ya leratadima. == Methopo == h6smqrt98wfs3ro6k9313vf9mrhn8m9 Mošomi:Renalemathata/Draft 9 2 13913 55246 2026-07-23T16:27:30Z Renalemathata 8347 ye ke draft yaka ya senyane 55246 wikitext text/x-wiki [[File:Technologie.jpg|200px|Seswantšho sa Theknolotši|alt=Seswantšho sa Theknolotši|thumb]]'''Theknolotši''' Theknolotši ke tšhomišo ya tsebo, mahlale le didirišwa go rarolla mathata le go nolofatša bophelo bja batho.<ref>{{Cite encyclopedia|title=Technology|encyclopedia=Encyclopædia Britannica|url=https://www.britannica.com/technology/technology|access-date=23 July 2026}}</ref> Go tloga mehleng ya bogologolo go fihla lehono, batho ba tšwetše pele didirišwa le mekgwa ya go dira mediro ka lebelo le bokgoni bjo bokaone. Lehono, theknolotši e hwetšagala mo e nyakilego go ba karolo e nngwe le e nngwe ya bophelo, go akaretšwa thuto, maphelo, temo, dikgokagano, dipanka, dinamelwa le dikgwebo.<ref>{{Cite encyclopedia|title=Technology|encyclopedia=Encyclopædia Britannica|url=https://www.britannica.com/technology/technology|access-date=23 July 2026}}</ref> Ka lebaka la tlhabollo ya theknolotši, batho ba kgona go hwetša tshedimošo ka pela, go boledišana le batho ba lego kgole le go dira mediro ye mentši ka tsela ye bonolo le ye e šomago gabotse. Theknolotši e na le bohlokwa bjo bogolo mo thutong.<ref>{{Cite web |title=Education and technology |url=https://www.unesco.org/en/query-list/e/education-and-technology |access-date=23 July 2026 |website=UNESCO}}</ref> Barutiši le baithuti ba diriša dikhomphutha, matlapa a elektroniki, megala ya bohlale le inthanete go nyakišiša, go ithuta le go abelana ka tshedimošo. Diklase tša inthaneteng le didirišwa tša go ithuta ka elektroniki di dira gore baithuti ba kgone go tšwela pele ka dithuto tša bona le ge ba se ka klaseng. Theknolotši e thuša gape go dira gore thuto e be ya go gogela, ya go kwešišega le ya go fihlelelwa ke batho ba bantši. Le ge go le bjalo, e swanetše go dirišwa ka tekatekano le ka maikarabelo.<ref>{{Cite web |title=AI and technologies in education |url=https://www.unesco.org/en/digital-education |access-date=23 July 2026 |website=UNESCO}}</ref> Mo lefapheng la maphelo, theknolotši e thuša dingaka le baoki go hlahloba malwetši, go dira diopareišene le go hlokomela balwetši ka bokgoni.<ref>{{Cite encyclopedia|title=Medical technology|encyclopedia=Encyclopædia Britannica|url=https://www.britannica.com/technology/medical-technology|access-date=23 July 2026}}</ref> Didirišwa tša sebjalebjale di thuša go hwetša malwetši ka pela le go fa balwetši kalafo ye e swanetšego. Gape batho ba ka diriša megala ya bohlale le didirišwa tše dingwe go latela maphelo a bona, go lekanya go betha ga pelo, go lekola boima bja mmele le go hwetša keletšo ya maphelo. Ka tsela ye, theknolotši e tšwela pele go kaonafatša boleng bja maphelo a batho. Le ge theknolotši e na le mehola ye mentši, e na le ditlhohlo tše dingwe.<ref>{{Cite web |title=AI and technologies in education |url=https://www.unesco.org/en/digital-education |access-date=23 July 2026 |website=UNESCO}}</ref> Batho ba bangwe ba diriša inthanete go dira bosenyi bja khomphutha, go utswa tshedimošo goba go phatlalatša ditaba tša maaka. Gape tšhomišo ye e feteletšego ya megala ya bohlale le ditirišo tša leago e ka ama thuto, maphelo le ditswalano tša batho. Ka lebaka leo, go bohlokwa gore batho ba diriše theknolotši ka bohlale, ba šireletše tshedimošo ya bona le go hlompha melao ya tšhomišo ya yona. Theknolotši e na le seabe se segolo go godišeng ekonomi.<ref>{{Cite web |title=Technology |url=https://www.uil.unesco.org/en/technology |access-date=23 July 2026 |website=UNESCO Institute for Lifelong Learning}}</ref> Dikgwebo di diriša dikhomphutha le inthanete go rekiša dithoto, go fihlelela bareki le go laola mediro ya tšona. Batho ba bantši ba šoma ba le gae ba diriša theknolotši, mola ba bangwe ba hlama dikgwebo tša bona ka inthanete. Se se godiša menyetla ya mešomo, boitlhamelo le tlhabollo ya ekonomi. Dinaga tšeo di beeletšago mo theknolotšing gantši di ba le tlhabollo ya ka pela le bokgoni bjo bokaone bja go phadišana le dinaga tše dingwe. Ka kakaretšo, theknolotši ke karolo ye bohlokwa ya bophelo bja sebjalebjale.<ref>{{Cite encyclopedia|title=Technology|encyclopedia=Encyclopædia Britannica|url=https://www.britannica.com/technology/technology|access-date=23 July 2026}}</ref> E nolofatša mediro ya letšatši le letšatši, e godiša thuto, e kaonafatša maphelo le go matlafatša ekonomi. Le ge go na le ditlhohlo tše dingwe, mehola ya yona e feta kudu ditlamorago ge e dirišwa ka maikarabelo. Ka go tšwela pele go ithuta le go diriša theknolotši ka bohlale, batho ba ka aga bokamoso bjo bo tletšego ka boitlhamelo, tlhabollo le menyetla ye mekaone. == Methopo == sgmti6qrfkmrsjbwfoy1qsyl9kira75 Mošomi:Renalemathata/Draft 10 2 13914 55247 2026-07-23T16:48:39Z Renalemathata 8347 Ye ke kuranta yaka ya mafelelo 55247 wikitext text/x-wiki [[File:Air Force partners for environmental conservation on Wake Atoll.jpg|200px|Seswantšho sa batho ba tlhokomela tikologo|alt=Seswantsho sa batho ba tlhokomela tikologo|thumb]]'''Tlhokomelo ya Tikologo''' Tikologo ke sengwe le sengwe seo se re dikologilego, go akaretšwa moya, meetse, dimela, diphoofolo, dithaba, dinoka le batho.<ref>{{Cite web |title=Environment |url=https://www.britannica.com/science/environment |access-date=23 July 2026 |website=Encyclopædia Britannica}}</ref> Tikologo e bohlokwa kudu ka gobane ke yona e fago batho le diphoofolo dijo, meetse, moya wa go hema le methopo ye mengwe ya tlhago.<ref>{{Cite web |title=UNEP Strategy for Environmental Education and Training |url=https://www.unep.org/about-un-environment/policies-and-strategies/un-environment-strategy-environmental-education-and |access-date=23 July 2026 |website=United Nations Environment Programme}}</ref> Ge tikologo e šireleditšwe gabotse, batho ba kgona go phela maphelo a mabotse gomme diphoofolo le dimela di tšwela pele go gola le go ikatiša. Ka lebaka leo, tlhokomelo ya tikologo ke maikarabelo a motho yo mongwe le yo mongwe, e sego a mebušo le mekgatlo feela. Go na le mabaka a mantši ao a senyago tikologo.<ref>{{Cite web |title=Environment |url=https://www.britannica.com/science/environment |access-date=23 July 2026 |website=Encyclopædia Britannica}}</ref> Go rema mehlare ntle le go e bušetša, go lahlela ditlakala mafelong ao di sa swanelago, tšhilafatšo ya moya, ya meetse le ya naga di ama tikologo gampe. Dikhamphani tše dingwe di ntšha muši le dikhemikhale tšeo di tšhilafatšago moya le dinoka, mola batho ba bangwe ba lahlela dipolasetiki le ditlakala tše dingwe mebileng le dinokeng<ref>{{Cite web |title=UNEP Strategy for Environmental Education and Training |url=https://www.unep.org/about-un-environment/policies-and-strategies/un-environment-strategy-environmental-education-and |access-date=23 July 2026 |website=United Nations Environment Programme}}</ref>. Ditiragalo tše di ka baka malwetši, go hwa ga diphoofolo le go senyega ga methopo ya tlhago. Tlhokomelo ya tikologo e na le mehola ye mentši go batho le tlhago.<ref>{{Cite web |title=Indicator 12.5.1: National recycling rate |url=https://www.unep.org/indicator-1251 |access-date=23 July 2026 |website=United Nations Environment Programme}}</ref> Ge batho ba hlwekiša tikologo ya bona, ba bjalela mehlare le go šomiša methopo ya tlhago ka bohlale, ba thuša go fokotša tšhilafatšo le go šireletša diphoofolo le dimela. Gape go bohlokwa go diriša dilo gape (recycling), go fokotša ditlakala le go boloka meetse le mohlagase. Ditiro tše di thuša go netefatša gore meloko ya nakong e tlago le yona e tla hwetša tikologo ye e phetšego gabotse. Thuto e na le seabe se segolo tlhokomelong ya tikologo.<ref>{{Cite web |title=Five ways in which education is driving environmental action |url=https://www.unep.org/news-and-stories/story/five-ways-which-education-driving-environmental-action |access-date=23 July 2026 |website=United Nations Environment Programme}}</ref> Bana ba swanetše go rutwa ba sa le ba banyenyane ka bohlokwa bja go hlokomela tlhago. Dikolo di ka hlama mananeo a go hlwekiša tikologo, go bjala mehlare le go ruta bana ka go šireletša diphoofolo le dimela. Ge batho ba kwešiša bohlokwa bja tikologo, ba ba le maikarabelo a magolo a go e šireletša le go hlohleletša ba bangwe go dira ka mokgwa o swanago. Mebušo, dikgwebo le badudi ba swanetše go šoma mmogo go šireletša tikologo.<ref>{{Cite web |title=Formal education work |url=https://www.unep.org/topics/youth-education-and-environment/formal-education-work |access-date=23 July 2026 |website=United Nations Environment Programme}}</ref> Mebušo e swanetše go dira melao yeo e thibelago tšhilafatšo le go otla bao ba senyago tikologo. Dikgwebo di swanetše go diriša mekgwa ye e sa senyego tikologo, mola badudi bona ba swanetše go hlwekiša mafelo ao ba dulago go ona le go efoga go senya methopo ya tlhago. Tirišano gare ga mahlakore ka moka e bohlokwa go fihlelela tikologo ye e phetšego gabotse. Ka kakaretšo, tlhokomelo ya tikologo ke selo sa bohlokwa maphelong a batho le diphoofolo.<ref>{{Cite web |title=UNEP Strategy for Environmental Education and Training |url=https://www.unep.org/about-un-environment/policies-and-strategies/un-environment-strategy-environmental-education-and |access-date=23 July 2026 |website=United Nations Environment Programme}}</ref> Tikologo ye e hlwekilego e tliša maphelo a mabotse, dijo tše di lekanego le methopo ya tlhago ye e tla thušago meloko ya nakong e tlago. Motho yo mongwe le yo mongwe o na le maikarabelo a go šireletša tikologo ka go boloka mafelo a hlwekile, go fokotša tšhilafatšo le go hlompha tlhago. Ka go šoma mmogo, re ka aga lefase leo le hlwekilego, le bolokegilego le le nago le bokamoso bjo bokaone go bohle. == Methopo == 5chejgro80lwdoi02026hdg1p3cvpam