Wikipedia nsowiki https://nso.wikipedia.org/wiki/Letlakala_la_pele MediaWiki 1.47.0-wmf.19 first-letter Media Special Bolediša Mošomi Boledišana le Mošomi Wikipedia Dipolelo tša Wikipedia Seswantšho Poledišano ya Seswantšho MediaWiki Poledišano ya MediaWiki Template Poledišano ya Template Thušo Poledišano ya Thušo Setensele Poledišano ya Setensele TimedText TimedText talk Module Module talk Event Event talk Mošomi:Loner139 2 13542 55846 54917 2026-09-15T15:52:15Z Loner139 8373 I have made changes 55846 wikitext text/x-wiki Leina laka ke Loner139 [[Mošomi:Loner139/Draft 1|Draft 1]] [[Mošomi:Loner139/Draft 2|Draft 2]] [[Mošomi:Loner139/Draft 3|Draft 3]] [[Mošomi:Loner139/Draft 4|Draft 4]] [[Mošomi:Loner139/Draft 5|Draft 5]] [[Mošomi:Loner139/Draft 6|Draft 6]] [[Mošomi:Loner139/Draft7|Draft 7]] [[Mošomi:Loner139/Draft 8|Draft 8]] [[Mošomi:Loner139/Draft 9|Draft 9]] [[Mošomi:Loner139/Draft 10|Draft 10]] [[Mošomi:Loner139/Draft 11|Draft 11]] [[Mošomi:Loner139/Draft 12|Draft 12]] [[Mošomi:Loner139/Draft 13|Draft 13]] [[Mošomi:Loner139/Draft 14|Draft 14]] [[Mošomi:Loner139/Draft 15|Draft 15]] [[Mošomi:Loner139/Draft 16|Draft 16]] [[Mošomi:Loner139/Draft 17|Draft 17]] [[Mošomi:Loner139/Draft 18|Draft 18]] [[Mošomi:Loner139/Draft 19|Draft 19]] [[Mošomi:Loner139/ Draft 20|Draft 20]] [[Draft 21/ Draft 21|Draft 21]] ds0m72mk54xc0dz7a8dexkfilk1ra6q Draft 4 0 13756 55848 55831 2026-09-15T22:15:11Z InternetArchiveBot 5150 Rescuing 2 sources and tagging 0 as dead.) #IABot (v2.0.9.5 55848 wikitext text/x-wiki ''''''`Kolobe'''''' ( '''''Sus domesticus''''' yeo gape e bitšwago dikolobe goba (pL '''kolobe''', ke seamusi sa go ja tšohle, se se ruiwa, sa menwana ya maoto ye e lekanago, ya ditlhako . E bitswa '''kolobe ya ka gae''' ge e e fapantšha le maloko a mangwe a mohuta wa ''[[Kolobe|Sus]]'' . Balaodi ba bangwe ba e tšea e le mohuta wa ka fasana wa ''Sus scrofa'' ( kolobe ya naga goba kolobe ya Eurasian); balaodi ba bangwe ba e tšea e le mohuta o fapanego . Dikolobe di ile tša ruiwa ka go ikemela gabedi nakong ya Neolithic, ka bohlabela bja kgauswi go dikologa Tigris Basin, le ka [[Tšhaena|China]] . Ge dikolobe tse di ruilwego di fihla Europe go tswa bohlabela bja kgauswi ,diile tsa twadisa kudu le dikolobe tsa naga ka Europe eupsa di boloka diponagalo tsa tsona tsa go ruiwa. Dikolobe di foreimetswe kudu-kudu bakeng sa nama, e bitšwago nama ya kolobe . Letlalo la diphoofolo goba letlalo le somiswa go dira letlalo . China ke motšweletši yo mogolo wa nama ya kolobe lefaseng, gomme ya latelwa ke kopano ya Yuropa gomme ka morago ya latelwa ke United States. Dikolobe tše di ka bago dimilione tše dikete tše 1,5 di godišwa ngwaga o mongwe le o mongwe, di tšweletša ditone tše ka bago dimilione tše 120 tša nama, tšeo gantši di fodišwago e le bacon . Tše dingwe di bolokwa e le diphoofolo tša ka gae . Dikolobe di tsweletse ka setšong sa batho go tloga mehleng ya Neolithic, di tšwelela ka bokgabong le dingwalong tša bana le batho ba bagolo, gomme di ketekwa metseng ya go swana le Bologna ka ditšweletšwa tša tšona tša nama. Relationship with humans [[Seswantšho:Pigs at Cambo - geograph.org.uk - 6661526.jpg|thumb|Kolobe]] {{Automatic taxobox|fossil_range={{fossil range|Early Pleistocene|Recent|[[Early Pleistocene]] to recent}}|image=Sus Barbatus, the Bornean Bearded Pig (12616351323).jpg|image_caption=[[Bornean bearded pig]] (''Sus barbatus'')|taxon=Sus|authority=[[Carl Linnaeus|Linnaeus]], [[10th edition of Systema Naturae|1758]]|type_species=''[[Sus scrofa]]''|type_species_ref=<ref>{{cite journal |author1=International Commission on Zoological Nomenclature |title=Opinion 75. Twenty-Seven Generic Names of Protozoa, Vermes, Pisces, Reptilia and Mammalia Included in the Official List of Zoological Names |journal=Smithsonian Miscellaneous Collections |date=1922 |volume=73 |issue=1 |pages=35–37 |url=https://www.biodiversitylibrary.org/page/8910949}}</ref>|type_species_authority=Linnaeus, 1758|subdivision_ranks=Species|subdivision=See text|range_map=|range_map_caption=|audio=Mudchute pig 1.ogg|audio_caption=Call of a [[domestic pig]]}} Ka ntle le nama, letlalo la kolobe le fetošwa letlalo la roka, gomme boya ya tšona bo šomišwa go dira diporaše. Boya bja kolobe bjo bokopana, bjo tiilego le bjo bogale bo bitšwabristles, gomme nakong e fetilego bo be bo šomišwa kudu go dira diporaše tša pente moo ka 1946 Mmušo wa Australia o ilego wa thoma lesolo la Pig Bristle . ka Mopitlo 1946, ka lebaka la tlhaelelo ya boya bja dikolobe bjo bo bego bo dirišwa diporašeng tša pente nakong ya komelelo ya kago ka morago ga Ntwa ya bobedi y alefase,Sesepediši sa difofane sa e le go arabela tlhaelelo ya mafofa a dikolobe bakeng sa Royal Australian Air Force (RAAF) se ile sa fofa ka ditone tše 28 tša boya bja dikolobe go tšwa China, e lego yona mothopo wo o bego o hwetšagala ka kgwebo ka nako yeo. <references /> Letlalo la motho le swana kudu le letlalo la kolobe,ka fao dinyakišišo tše dintšhi tša pele ga teko tša kalafo di diriša le tlalo la kolobe.<ref name="porcine2018Janu">{{Cite web |last=Herron |first=Alan J. |date=5 December 2009 |others=American College of Veterinary Pathologists |title=Pigs as Dermatologic Models of Human Skin Disease |url=http://www.ivis.org/proceedings/acvp/2009/Herron.pdf?LA=1 |access-date=27 January 2018 |website=Ivis |publisher=DVM Center for Comparative Medicine and Department of Pathology Baylor College of Medicine Houston, Texas |quote=pig skin has been shown to be the most similar to human skin. Pig skin is structurally similar to human epidermal thickness and dermal-epidermal thickness ratios. Pigs and humans have similar hair follicle and blood vessel patterns in the skin. Biochemically pigs contain dermal collagen and elastic content that is more similar to humans than other laboratory animals. Finally pigs have similar physical and molecular responses to various growth factors.}}<cite id="CITEREFHerron2009" class="citation web cs1" data-ve-ignore="">Herron, Alan J. (5 December 2009). [http://www.ivis.org/proceedings/acvp/2009/Herron.pdf?LA=1 "Pigs as Dermatologic Models of Human Skin Disease"] <span class="cs1-format">(PDF)</span>. ''Ivis''. American College of Veterinary Pathologists. DVM Center for Comparative Medicine and Department of Pathology Baylor College of Medicine Houston, Texas<span class="reference-accessdate">. Retrieved <span class="nowrap">27 January</span> 2018</span>. <q>pig skin has been shown to be the most similar to human skin. Pig skin is structurally similar to human epidermal thickness and dermal-epidermal thickness ratios. Pigs and humans have similar hair follicle and blood vessel patterns in the skin. Biochemically pigs contain dermal collagen and elastic content that is more similar to humans than other laboratory animals. Finally pigs have similar physical and molecular responses to various growth factors.</q></cite><span title="ctx_ver=Z39.88-2004&rft_val_fmt=info%3Aofi%2Ffmt%3Akev%3Amtx%3Ajournal&rft.genre=unknown&rft.jtitle=Ivis&rft.atitle=Pigs+as+Dermatologic+Models+of+Human+Skin+Disease&rft.date=2009-12-05&rft.aulast=Herron&rft.aufirst=Alan+J.&rft_id=http%3A%2F%2Fwww.ivis.org%2Fproceedings%2Facvp%2F2009%2FHerron.pdf%3FLA%3D1&rfr_id=info%3Asid%2Fnso.wikipedia.org%3AKolobe" class="Z3988" data-ve-ignore=""></span></ref><ref name="porcine2018Janu2">{{Cite web |last=Liu |first=J. |last2=Kim |first2=D. |last3=Brown |first3=L. |last4=Madsen |first4=T. |last5=Bouchard |first5=G.F. |title=Comparison of Human, Porcine and Rodent Wound Healing With New Miniature Swine Study Data |url=http://www.sinclairresearch.com/assets/25_Wound-Healing-AALAS-2009.pdf |url-status=dead |archive-url=https://web.archive.org/web/20180127084036/http://www.sinclairresearch.com/assets/25_Wound-Healing-AALAS-2009.pdf |archive-date=27 January 2018 |access-date=27 January 2018 |website= |publisher=[[Sinclair Research]] |quote=Pig skin is anatomically, physiologically, biochemically and immunologically similar to human skin, and the skin is ‘fixed skin’ like humans and unlike rodents or rabbits. }}<cite id="CITEREFLiuKimBrownMadsen" class="citation web cs1" data-ve-ignore="">Liu, J.; Kim, D.; Brown, L.; Madsen, T.; Bouchard, G.F. <span class="cs1-format">(PDF)</span>. [[Sinclair Research]]. Archived from [https://web.archive.org/web/20180127084036/http://www.sinclairresearch.com/assets/25_Wound-Healing-AALAS-2009.pdf the original] <span class="cs1-format">(PDF)</span> on 27 January 2018<span class="reference-accessdate">. Retrieved <span class="nowrap">27 January</span> 2018</span>. <q>Pig skin is anatomically, physiologically, biochemically and immunologically similar to human skin, and the skin is ‘fixed skin’ like humans and unlike rodents or rabbits.</q></cite><span title="ctx_ver=Z39.88-2004&rft_val_fmt=info%3Aofi%2Ffmt%3Akev%3Amtx%3Abook&rft.genre=unknown&rft.btitle=Comparison+of+Human%2C+Porcine+and+Rodent+Wound+Healing+With+New+Miniature+Swine+Study+Data&rft.pub=Sinclair+Research&rft.aulast=Liu&rft.aufirst=J.&rft.au=Kim%2C+D.&rft.au=Brown%2C+L.&rft.au=Madsen%2C+T.&rft.au=Bouchard%2C+G.F.&rft_id=http%3A%2F%2Fwww.sinclairresearch.com%2Fassets%2F25_Wound-Healing-AALAS-2009.pdf&rfr_id=info%3Asid%2Fnso.wikipedia.org%3AKolobe" class="Z3988" data-ve-ignore=""></span></ref> Go tlaleletša tšhomišong ya lona ka gare ga dinyakišišo tša kalafo ya diphedi le go dira diteko tša dihlare,tšwelopele ya tša leabela go tlhokomelong ya maphelo a batho e buletše tsela ya gore dikolobe tša ka gae di be bakgethwa bao ba ka šomišwago go fetišetša ditho goba dithishu tšaštšona go batho<ref name="porcine2018Janu" /><ref name="porcine2018Janu2" /> , [[Setensele:Pig]] 8xhvp4v8xq8keuqcqq6yrzm68zw29dn Mošomi:Loner139/Draft 6 2 13800 55844 54954 2026-09-15T15:28:08Z Loner139 8373 I have made changes 55844 wikitext text/x-wiki [[Seswantšho:Mazie Hirono hugging children.jpg|thumb|Lerato]] '''Bohlokwa bja phedišano ya lelapa''' '''Phedišano''' ya lelapa ke sengwe sa dilo tše bohlokwa kudu bophelong bja motho. Lelapa ke lefelo leo ngwana a thomago go ithuta bophelo go lona, ka gobane ke moo a hwetšago lerato, tšhireletšo le tlhahlo. Ge go na le phedišano e botse ka lapeng, ditho tša lona di kgona go phela mmogo ka khutšo le kwešišano.<ref>{{Citation|title=Croatia|url=https://doi.org/10.18356/bee0b389-en|publisher=United Nations|work=Family and Parenting Support|date=2015-12-15|access-date=2026-03-26|isbn=978-92-1-057317-7|pages=62–68}}</ref> Phedišano ya lelapa e thuša go godiša bana ka tsela ye e nepagetšego. Bana ba ithuta mekgwa e mebotse go tšwa go batswadi le bagolo, go swana le tlhompho, tirišano le boikarabelo. Ge batswadi ba boledišana gabotse le bana ba bona, bana ba ikwa ba amogelwa ebile ba na le tshepo ya go ipolela ge ba na le mathata. Se se thuša go aga tswalano ye e tiilego magareng ga batswadi le bana.Gape, phedišano ya lelapa e kgatha tema e kgolo go aga lerato le kopano ka lapeng. Ge ditho tša lelapa di šoma mmogo, di thušana le go thekga seng le sengwe seo se diregago, go ba bonolo go rarolla mathata. Se se dira gore go be le kgotso le kwano, gomme ditho tša lelapa di ikwe di šireletšegile.<ref>{{Citation|title=RELATIONSHIP BETWEEN FAMILY ENVIRONMENT AND MENTAL HEALTH OF COLLEGE STUDENTS|url=https://doi.org/10.25215/110587608x.04|publisher=INFINITY PUBLICATIONS|work=EMOTIONAL WELL-BEING AND MENTAL HEALTH IN HIGHER EDUCATION|date=2020-10-10|access-date=2026-03-26|isbn=978-1-105-87608-0|last=Dr. Usashi Kundu (De), Ratna Garai}}</ref> Go feta moo, phedišano ya lelapa e thuša bana go gola ba na le boitshepo le maitshwaro a mabotse. Ge ba bona batswadi ba bontšha lerato, tlhompho le go se kgetholle, ba ithuta go dira bjalo le go ba bangwe. Se se thuša go aga setšhaba seo se nago le maitshwaro a mabotse le batho bao ba hlomphanago.Phedišano e botse gape e thuša go fokotša dintwa le go se kwane ka lapeng. Ge batho ba kgona go theeletšana le go bolela ka khutšo, ba kgona go hwetša tharollo ya mathata ntle le go lwantšhana. Se se dira gore lelapa le dule le kopane ebile le tiile.Go oketša moo, phedišano ya lelapa e thuša go godiša tshepo le boitlhompho mo baneng. Ge bana ba godišwa ka lerato le tlhokomelo, ba gola ba na le tshepo ya go itšepa le go tšea diphetho tše di nepagetšego. Se se ba thuša go emelana le ditlhotlo tša bophelo ka maatla le boitshepo.<ref>{{Cite web |date=2010 |title=The building strong families project: Strengthening unmarried parents' relationships: The early impacts of building strong families: Executive summary |url=https://doi.org/10.1037/e565562012-001 |access-date=2026-03-26 |website=PsycEXTRA Dataset}}</ref> Phedišano ya lelapa e kgokaganya ditho tša lelapa le setšo sa bona. Ka go boledišana, go anega dipale le go tšea karolo meketeng ya lapa, bana ba ithuta ka histori ya bona le meetlo ya bona. Se se dira gore ba ikgantšhe ka moo ba tšwago gona le go hlompha bahlogo ba malapa.Le gona, phedišano ya lelapa e na le tema e bohlokwa go thekga ditho tša lelapa ge di lebane le mathata. Ge mongwe a na le bothata, ditho tše dingwe di kgona go mo thekga ka mantšu le ditiro. Se se aga lerato le kwano, gomme sa tiiša kamano ya lelapa.Go oketša gape, phedišano ya lelapa e thuša go aga maitshwaro a go ba le maikarabelo mo baneng. Bana ba ithuta go phethagatša mešomo ya bona ya ka gae, go hlompha melao ya lapa le go hlokomela dilo tša bona. Se se ba lokišetša go ba batho ba bagolo bao ba ikemego le bao ba kgonago go ikarabela bophelong.<ref>{{Citation|title=13. Human Rights, Children’s Rights, and Family Law|url=https://doi.org/10.1093/he/9780198749653.003.0013|publisher=Oxford University Press|work=Family Law|date=2018-03-01|access-date=2026-03-26|isbn=978-0-19-874965-3|first=Helen|last=Stalford|first2=Seamus|last2=Byrne}}</ref> Le gona, phedišano ya lelapa e thuša go godiša thuto ya bana. Ge batswadi ba kgahlega dithutong tša bana ba bona le go ba thekga, bana ba dira gabotse sekolong. Poledišano ya ka mehla e dira gore bana ba kgone go botšiša dipotšišo le go kwešiša dithuto gabonolo. Phedišano ya lelapa e bohlokwa kudu ka gobane e aga motheo wa bophelo bjo bobotse. Bana bao ba godišitšwego ka lerato le phedišano ye botse ba gola ba na le tshepo, tlhompho le bokgoni bja go phela gabotse le ba bangwe. Ka gona go bohlokwa gore malapa a dule a hlokomela phedišano gore a age bokamoso bjo bobotse. == Methopo == s9kcybn49oe73qjs0mfgbbsvdugjh1n Mošomi:Loner139/Draft7 2 13801 55843 54955 2026-09-15T15:26:49Z Loner139 8373 I have made changes 55843 wikitext text/x-wiki [[Seswantšho:Lonely boy.jpg|thumb|Khuetšo ye mpe ya bagwera]] '''Bophelo ntle le bagwera''' '''Batho''' ba bantši ba dumela gore bagwera ke karolo ya bohlokwa bophelong, eupša ka dinako tše dingwe go phela ntle le bagwera go ka ba le mohola. Motho a ka kgona go itirela diphetho ka noši ntle le kgateletšo ya bagwera. Se se thuša gore motho a dule a tiile maikutlong le go tseba seo a se nyakago bophelong.<ref>{{Cite journal|title=The Seven Habits of Highly Effective People|url=https://doi.org/10.1177/019263659207654222|journal=NASSP Bulletin|date=1992-03|issn=0192-6365|pages=120–121|volume=76|issue=542|doi=10.1177/019263659207654222|first=Anthony M.|last=Armocida}}</ref> Ka dinako tše dingwe bagwera ba ka ba le khuetšo ye mpe. Ba ka go gapeletša go dira dilo tšeo o sa di rateng goba tšeo di ka senyago bokamoso bja gago. Ge o se na bagwera ba mohuta woo, o ba le tikologo ya go latela ditsela tše di lokilego le go šoma ka thata go fihlelela ditoro tša gago.Go phela ntle le bagwera go ka thuša motho go ipha nako ya go ithuta le go itlhokomela. Motho o kgona go tsepamisa mogopolo dithutong tša gagwe goba mošomong ntle le ditšhitišo. Se se ka dira gore a atlege kudu bophelong.<ref>{{Cite journal|title=How to Win Friends and Influence People|url=https://doi.org/10.2307/20629470|journal=The Australian Quarterly|date=1937|issn=0005-0091|pages=115|volume=9|issue=3|doi=10.2307/20629470|first=A. E.|last=Symons|first2=Dale|last2=Carnegie}}</ref> Le ge bagwera ba bangwe ba ka ba botse, ga se ka moka bao ba swanetšego go tshepiwa. Batho ba ka fetoga, gomme bagwera ba gago ba ka fetoga gomme ba go tlogela goba ba go senyetša. Ka lebaka leo, go bohlokwa gore motho a ithute go ema ka maoto a gagwe ntle le go itshepa kudu ka bagwera.Ka kakaretšo, bophelo ntle le bagwera bo ka ba le khutšo le tokologo. Motho o ithuta go ikgona, go dira diphetho tše di nepagetšego le go šireletša bokamoso bja gagwe ntle le khuetšo ye mpe ya bagwera.Go se be le bagwera go ka dira gore motho a ithute go ithekga ka yena ka botlalo. Se se aga boitshepo le maatla a ka gare ao a thušago motho go fenya mathata a bophelo a le noši. Motho o ithuta go rarolla mathata a gagwe ntle le go letela thušo go ba bangwe. Ka dinako tše dingwe bagwera ba ka dira gore motho a lahlegelwe ke nako. Ba ka go goketša go dira dilo tša boithabišo kudu go feta go šoma ka thata. Ge o phela ntle le bagwera ba mohuta woo, o boloka nako gomme o e diriša go dira dilo tše bohlokwa bophelong bja gago.Gape, go phela ntle le bagwera go fokotša mathata a go kwešišana. Ka dinako tše dingwe bagwera ba ka baka dikgang, go se dumelelane le dipelaelo. Ge o se na bagwera, o phela ka khutšo ntle le mathata a mohuta woo.Bophelo ntle le bagwera bo ka thuša motho go dula a tsepame go merero ya gagwe. Ga go na motho yo a go gogago morago goba go go šitiša. Se se dira gore motho a kgone go fihlelela dipakane tša gagwe ka lebelo le ka katlego.<ref>{{Cite book|title=The High Price of Materialism|url=https://doi.org/10.7551/mitpress/3501.001.0001|publisher=The MIT Press|date=2002-06-06|isbn=978-0-262-27676-4|first=Tim|last=Kasser}}</ref> Go feta fao go se be le bagwera go thuša motho go šireletša diphiri tša gagwe. Ka dinako tše dingwe bagwera ba ka phatlalatša diphiri tša gago gomme seo se ka go gobatša. Ge o ikemišeditše go phela ntle le bagwera, o boloka tshedimošo ya gago e bolokegile.Bophelo ntle le bagwera bo ka dira gore motho a be le kgotso ya monagano. Ga go na kgateletšo ya go leka go kgahliša ba bangwe goba go latela seo ba se dirago. Motho o phela bophelo bja gagwe ka tsela yeo a e ratago ntle le go šitišwa ke bagwera.<ref>{{Cite journal|title=Flourish: a visionary new understanding of happiness and well-being|url=https://doi.org/10.5860/choice.48-7217|journal=Choice Reviews Online|date=2011-08-01|issn=0009-4978|pages=48–7217-48-7217|volume=48|issue=12|doi=10.5860/choice.48-7217}}</ref> == Methopo == <references /> [[Setensele:Bagwera]] [[Setensele:Bophelo]] 9ayyvx27ucd6m6nxa3xpqlyi5b1twho Mošomi:Loner139/Draft 9 2 13803 55845 54765 2026-09-15T15:29:52Z Loner139 8373 I have made changes 55845 wikitext text/x-wiki [[Seswantšho:Dressing black for funeral.jpg|thumb|Lehu]] '''Bohloko bja go lahlegelwa ke motswadi''' '''Bohloko''' bja go lahlegelwa ke motswadi ke se sengwe sa dilo tše bohloko kudu bophelong bja motho. Ge motswadi a hlokofala, pelo e tletše manyami, ka gobane motswadi ke motho yo a go godišitšego, a go ruta bophelo le go go hlokomela. Go lahlegelwa ke yena go tlogela sekgoba se segolo kudu bophelong bja motho. Motho yo a lahlegetšwego ke motswadi o ikwa a lahlegile, a se na yo a ka mmotšago seo a swanetšego go se dira. Go ba le maikutlo a go nyama, go lla, le go hlologela ke selo sa tlhago. Ka dinako tše dingwe, motho o ipotšiša gore ke ka lebaka la eng se se mo diregetše, eupša ga go karabo ye bonolo.Go bohlokwa gore motho a se ipone a le noši nakong ye bjalo. Go bolela le ba leloko, bagwera, goba batho ba ba mo kwešišago go ka thuša go fokotša bohloko. Le ge bohloko bo sa tloge ka pela, ka go se beya ka pelong fela, motho a ka thoma go amogela seo se diregilego<ref>{{Cite journal|title=&lt;bold&gt;Loss: Sadness and Depression&lt;/bold&gt;. Attachment and Loss Series, vol. 3. By John Bowlby. New York: Basic Books, 1980. 472 pp. $22.50|url=https://doi.org/10.1093/sw/26.4.355|journal=Social Work|date=1981-07|issn=1545-6846|doi=10.1093/sw/26.4.355}}</ref>. Le ge motswadi a se sa le gona, dithuto le lerato leo a le tlogetšego di tšwela pele bophelong bja bana ba gagwe. Go gopola dilo tše dibotse le go phela ka tsela ye a bego a ka thaba ka yona ke tsela ye nngwe ya go hlompha le go gopola motswadi.Bohloko bjo ga bo fele ka pela, eupša ka nako pelo e thoma go fola ganyenyane ganyenyane. Motho o ithuta go phela le kgopolo ya gore motswadi ga a sa le gona, eupša lerato la gagwe le dula le le gona ka mehla.Dinako tše dingwe, dikgopotšo tša motswadi di ka tsoša bohloko gape. Ge motho a bona dilo tšeo di mo gopotšago motswadi wa gagwe, a ka thoma go lla goba a ikwe a nyamile kudu. Se ke karolo ya leeto la manyami, gomme ga se sengwe seo motho a swanetšego go se tšhaba.<ref>{{Cite journal|title=Health outcomes of bereavement|url=https://doi.org/10.1016/s0140-6736(07)61816-9|journal=The Lancet|date=2007-12|issn=0140-6736|pages=1960–1973|volume=370|issue=9603|doi=10.1016/s0140-6736(07)61816-9|first=Margaret|last=Stroebe|first2=Henk|last2=Schut|first3=Wolfgang|last3=Stroebe}}</ref> Go thuša ba bangwe bao le bona ba fetago nakong ye bjalo go ka dira gore motho a ikwe a na le maatla. Ka go abelana ka maitemogelo le go thekga ba bangwe, motho o bona gore ga a noši bothateng bja gagwe.Go rapelela matla le khutšo ya pelo le gona go ka thuša kudu. Batho ba bantši ba hwetša khomotšo tumelong ya bona, ka gobane e ba fa tshepo ya gore go na le bophelo bjo bongwe le khutšo morago ga lehu.Go bohlokwa gape gore motho a tšwele pele ka bophelo bja gagwe, le ge go le thata. Motswadi o be a ka rata go bona bana ba gagwe ba atlega le go phela bophelo bjo bobotse, ka fao go dira bjalo ke mokgwa wa go mo hlompha.Ka nako, bohloko bo a fokotšega, gomme motho o kgona go bososela gape le go thabela bophelo. Le ge motswadi a sa lebalege, motho o ithuta go phela ka khutšo, a rwala lerato le dikgopotšo tše dibotse pelong ya gagwe. Go na le dinako tšeo motho a ikwago a nyaka go ba noši gore a naganišiše ka bophelo bja gagwe le dikgopotšo tša motswadi. Se se ka mo thuša go kwešiša maikutlo a gagwe le go hwetša khutšo ka gare ga gagwe.Go ngwala goba go bolela ka seo a se kwago le gona go ka ba thušo e kgolo. Ka tsela ye motho o ntšha bohloko pelong gomme a thoma go ikwa a imologa ganyenyane ganyenyane.Go gopola mantšu a bohlokwa ao motswadi a kilego a a bolela go ka ba maatla. Mantšu ao a ka ba tlhahlo bophelong, a thuša motho go tšwela pele le go dira diphetho tše dibotse.Le ge bophelo bo fetoga morago ga tahlego ye bjalo, motho o kgona go aga bophelo bjo boswa. Ka go amogela maemo le go tšwela pele, motho o bontšha maatla le sebete, gomme o tšwela pele go phela ka lerato leo a le hweditšego go motswadi wa gagwe.<ref>{{Cite book|title=Grief Counseling and Grief Therapy|url=https://doi.org/10.1891/9780826134752|publisher=Springer Publishing Company|date=2018-05|location=New York, NY|isbn=978-0-8261-3474-5|editor-first=J. William|editor-last=Worden}}</ref> == Methopo == on7vqrf6wo3jpp4ztdqx5zjgdawt7ok Baetapele ba setšo ba Afrika Borwa 0 14071 55847 55685 2026-09-15T21:52:04Z InternetArchiveBot 5150 Rescuing 1 sources and tagging 0 as dead.) #IABot (v2.0.9.5 55847 wikitext text/x-wiki '''Baetapele''' ba setšo ba Afrika Borwa ba emetše ditšhaba tša selegae tša tlhago ya naga ebile di emetše legato la baemedi ba mešetšo ya setšo le melao ya gona.<ref>https://www.traditional.org.za/</ref><ref name=":0">https://lawshun.com/article/what-is-customary-law-definition</ref> == Kgaolo ya Lesomepedi ya Molaotheo == '''Molaotheo''' o amogela baetapele ba setšo le go dumelela gore molao wa palamente go hloma ntlo ya bosetšhaba ya baetapele ba setšo le lekgotla la baetapele ba setšo, gomme molao wa lekgotla la melao ya porofentse o dumelela go hloma ntlo ya porofentse ya baetapele ba setšo.<ref>https://www.cogta.gov.za/index.php/national-house-of-traditional-leaders/</ref> == Dihlongwa ka legato la Mmušo == === Ntlo ya Setšhaba ya Baetapele ba Setšo le ba Khoi-San === <templatestyles src="Module:Hatnote/styles.css"></templatestyles>  '''Ntlo''' ya bosetšhaba ya setšo le baetapele ba maKhoi-San ke mmele wa baetapele ba setšo ba masomepedi tharo(23) Afroka Borwa, ba emetše dintlo tša diporofentse tše seswai(8) tša baetapele ba setšo. Go fihla go 1998 e be e bitšwa lekgotla la bosetšhaba la baetapele ba setšo. E eletša Palamente ka mathata a nyalelanago le melao ya setšo. <ref name=":0" /> === Dintlo tša Profense tša Baetapele ba Setšo === '''Go''' na le dintlo tša porofentse tša baetapele ba setšo go porofentse engwe le engwe entle le Kapa Bodikela.<ref>{{Cite web |url=https://wcgov.com/traditional-leadership |title=Archive copy |access-date=2026-09-06 |archive-date=2026-09-06 |archive-url=https://web.archive.org/web/20260906202107/https://wcgov.com/traditional-leadership |url-status=dead }}</ref> === Dintlo tša Selegae tša Baetapele ba Setšo === Ka Dibokwane ngwageng wa 2008, 70% ya metse selegae e be e hlamilwe.<ref>https://www.researchgate.net/publication/382786329_The_Significance_of_Local_Government_in_South_Africa's_Developmental_State_Ambition</ref> == Dingangišano == Ka ngwaga ya 2010, magoši a ma tshela(6) gotšwa go a ma lesome tharo(13) a theošeditšwe go lekgotla la fase la baetapele, ka lebaka la gore dikgoši tše dingwe di be di beilwe ke mmušo wa batho ba sweu ditulong tša bogoši.<ref name=":0" /> Kgorotsheko ya Molaotheo e ile ya fetša ka la gore a go molaong gore ba molao ba setšo ba koleke bašeleng go ditirelo.<ref>https://www.adams.africa/jan-harm-swanepoel/the-constitutional-court-puts-an-end-to-unfair-levies-taxes-imposed-on-indigenous-communities/</ref> Ka 2023, Kgorotsheko ya Molaotheo e feditše ka gore Palamente gase ya nolofatša go kgata tema mo setšhabeng ka go fitiša Molao wa Baetapele ba setšo le ba maKhoi-San 2019.<ref>https://www.saflii.org/za/legis/consol_act/takla2019306/</ref> == Ditšhupetšo == <references /> {{Reflist}} [[Setensele:Baetapele ba setšo]] [[Setensele:MaK]] [[Setensele:Molaotheo]] 647sko0zfyih39vkg5eez4rpmip6x1y Nanda Soobben 0 14073 55849 55748 2026-09-15T23:20:34Z InternetArchiveBot 5150 Rescuing 1 sources and tagging 0 as dead.) #IABot (v2.0.9.5 55849 wikitext text/x-wiki {{Infobox person|name=Nanda Soobben|nationality=Mo Afrika Borwa|education=ML Sultan Technikon, San Francisco Art Institute, Parsons School of Design|years active=1970s-present|known for=Political cartooning, Animation, Fine art, Public murals|notable works=The Wizard of HOD Witness to a Decade (2004) Shut Your Pothole! (2015) ABH Peace Mural (2022)|movement=Bonono ba khahlanong le kgethollo, kgegeo ya dipolotiki}} '''Nanda Soobben''' ke mothadi wa diswantšho tša dipolotiki wa [[Afrika Borwa]], rabokgabo yo botse, motšweletši, moganetši wa diswantšho le mongwadi. Mediro ya gagwe e swaya diphošo kgethologanyo ya semorafe le go gobošwa ga ditshwanelo tša setšhaba.<ref>{{Cite web |last=Reporter |first=Daily News |date=2025-06-01 |title=Exploring Politics Through Art: Nanda Soobben's provocative book, 'Shut Your Pothole' |url=https://iol.co.za/dailynews/news/2025-06-01-exploring-politics-through-art-nanda-soobbens-provocative-book-shut-your-pothole/ |access-date=2026-09-05 |website=IOL |language=en}}</ref> Mošomo wa Soobben o tšweleditšwe ka go The Post Newspaper, The Independent, The Daily News, le Sunday Tribune.<ref name=":0">{{Cite web |title=» Learn More about Nanda Soobben Africa Cartoons |url=https://africacartoons.com/cartoonists/map/south-africa/soobben-nanda/bio/ |access-date=2026-09-06 |language=en-US}}</ref> Ke mohlami wa Centre of Fine Art, Animation and Design (CFAD) kua Durban.<ref>{{Cite news|title=Huge Mural Of Mahatma Gandhi, Others Unveiled In South Africa|url=https://www.ndtv.com/india-news/huge-mural-of-mahatma-gandhi-others-by-nanda-soobben-unveiled-in-south-africa-3313045|archive-url=https://web.archive.org/web/20240518173025/https://www.ndtv.com/india-news/huge-mural-of-mahatma-gandhi-others-by-nanda-soobben-unveiled-in-south-africa-3313045|archive-date=2024-05-18|access-date=2026-09-05|work=NDTV.com|url-status=live}}</ref> Mošomo wa gagwe o tšea mengwaga ya ka godimo ga ye 40.<ref name=":1">{{Cite web |last=Soobramoney |first=Candice |date=2025-05-26 |title=Nanda Soobben: the journey of a cartoonist and his new book |url=https://thepost.co.za/features/2025-05-26-nanda-soobben-the-journey-of-a-cartoonist-and-his-new-book/ |access-date=2026-09-06 |website=The Post |language=en}}</ref> Go tloga ka 1980, mošomo wa Soobben o ile wa bontšhwa ka dipontšhong tše 13 go ralala Amerika [[Amerika Leboa|Leboa]] le Borwa, [[India]] le [[Afrika Borwa]]. == Bophelo bja mathomo le thuto == Soobben o belegwe le go godišwa kua [[Durban]], [[KwaZulu Natala|KwaZulu-Natal]], Afrika Borwa. O thomile go kgahlegela go thala diswantšho go tloga bjaneng gomme a tsena Sekolo sa Primary sa Mobeni.<ref name=":2">{{Cite web |last=Soobramoney |first=Candice |date=2025-05-26 |title=Nanda Soobben: the journey of a cartoonist and his new book |url=https://thepost.co.za/features/2025-05-26-nanda-soobben-the-journey-of-a-cartoonist-and-his-new-book/ |access-date=2026-09-05 |website=The Post |language=en}}</ref> O alogile ka Diploma in Graphic Design go tšwa go ML Sultan Technical College, o ile a ithutela go dira dipapadi kua Parsons School of Design kua [[New York City|New York]]<ref name=":0" /> gomme a fetša dithuto tša go ithutela mošomo kua San Francisco School of Visual Art.<ref>{{Cite web |title=about me |url=https://www.nandasoobben.com/about_me.html |access-date=2026-09-06 |website=www.nandasoobben.com}}</ref> == Boiphedišo == Go khutša ga mathomo mo gogolo ga Soobben go tlile go tšwa go POST, ge a be a kgopelwa go romela diswantšho tša gagwe go morulaganyi. O šomile bjalo ka mongwadi wa maswao wa ''Coca Cola''. O be a sa dire tšhelete ka diswantšho tša gagwe tša metlae; o ile a romela diswantšho tša gagwe go kuranta "ka baka la Ntwa".<ref name=":2" /> Nakong ya mehla ya kgethologanyo, o dirišitše dipapadi tša dipolitiki bjalo ka mokgwa wa go lwantšha kgethologanyo ya merafo le go hloka toka ga mekgatlo.<ref>{{Cite web |last=sifisom |date=2009-09-25 |title=Laughing through the pain |url=https://witness.co.za/archive/2009/09/26/laughing-through-the-pain-20150430/ |access-date=2026-09-05 |website=The Witness |language=en-GB}}</ref> Ka bo-1980, o ile a swara pontšho yeo e bitšwago "Cato Manor - People Were Living There!" yeo e bego e le mabapi le go tlošwa ka kgapeletšo Molao wa Mafelo a Sehlopha Pontšho e ile ya bulwa ke Ann Paton, Alan Paton o be a swanetše go e bula eupša o hlokofetše dibeke tše pedi pele ga pontšho.<ref>{{Cite web |last=Soobramoney |first=Candice |date=2025-05-26 |title=Nanda Soobben: the journey of a cartoonist and his new book |url=https://iol.co.za/thepost/features/2025-05-26-nanda-soobben-the-journey-of-a-cartoonist-and-his-new-book/ |access-date=2026-09-06 |website=IOL |language=en}}</ref> Ka 1988, Soobben o ile a ya Rio, Brazil, go etela mmane wa gagwe, Savithree Reddy, yo e bego e le raditaba. O be a na le pontšho kua Rio. Ka 1989, o ile a boela Afrika Borwa.<ref name=":2" /> Ka 1989, o ngwadile Wizard of HOD (House of Delegates),<ref>{{Cite journal|last=Soobben|first=Nanda|title=Amanzimtoti beach-Strand AWB Well, Raj, now it's y...|url=https://africacommons.net/artifacts/8794352/amanzimtoti-beach-strand-awb-well-raj-now-its-y/|language=en}}</ref><ref>{{Cite web |last=Reporter |first=Staff |date=1998-08-14 |title=Nanda gets last laugh |url=https://mg.co.za/news/south-africa/1998-08-14-nanda-gets-last-laugh/ |access-date=2026-09-05 |website=Mail & Guardian |language=en-ZA}}</ref> Witness to a Decade<ref>{{Cite web |date=2020-06-19 |title=Witness to a decade! (2004) - ASAI - The South African Artists Index |url=https://asai.co.za/index/asai_publication/witness-to-a-decade-2004/ |access-date=2026-09-05 |language=en-US |archive-date=2026-09-06 |archive-url=https://web.archive.org/web/20260906145522/https://asai.co.za/index/asai_publication/witness-to-a-decade-2004/ |url-status=dead }}</ref> ka 2004 le Shut Your Pothole ka 2025.<ref name=":1" /> Ka 1994, Soobben o hlomile The Centre for Fine Art Animation and Design (CFAD) go tlwaetša bo-rabokgabo ba Afrika Borwa bao ba hlokago maemo ka bokgabo, tlhamo le di-animation.<ref name=":0" /><ref>{{Cite web |title=A R T T H R O B _ L I S T I N G S _ K W A Z U L U - N A T A L |url=https://www.artthrob.co.za/08mar/listings_kzn.html |access-date=2026-09-06 |website=www.artthrob.co.za}}</ref> Ka 2012, o ile a hlompšha ka doctorate ke Durban University of Technology.<ref name=":3">{{Cite web |title=DUT Honorary Doctorates |url=https://www.dut.ac.za/press_release/dut_honorary_doctorates/ |access-date=2026-09-06 |language=en-US}}</ref> Ka 2022, o ile a thopa sefoka sa go ba molaodi yo mokaone bakeng sa seripa sa gagwe se senyenyane sa thelebišene sa Nelson Mandela's Favourite African Folktales Episode 1 Fesito Goes To Market.[2]''Fesito o ya mmarakeng.<ref name=":4">{{Cite web |last=Dawood |first=Zainul |date=2022-05-06 |title=Durban cartoonist picks up top international award for animation |url=https://iol.co.za/dailynews/news/kwazulu-natal/2022-05-06-durban-cartoonist-picks-up-top-international-award-for-animation/ |access-date=2026-09-06 |website=IOL |language=en}}</ref>'' == Difoka le ditlhompho == * 2007: Sefoka sa Congressional ya United States - Phihlelelo ye e Hlomphegago <ref name=":5">{{Cite web |title=Top Honour for Nanda Soobben |url=https://www.dut.ac.za/press_release/top_honour_for_nanda_soobben/ |access-date=2026-09-06 |language=en-US}}</ref> * Sefoka sa Boditšhabatšhaba sa Amnesty <ref name=":5" /> * Setifikeiti sa Tlhompho - Motse wa San Francisco <ref name=":5" /> * 2009: Sefoka sa Bohwa <ref name=":5" /> * Mongwadi wa Ditaba wa Ngwaga wa Vodacom (KZN) - Legoro la Mongwadi wa Dikhathune <ref name=":5" /> * 2012: Bongaka bja Tlhompho - Yunibesithi ya Theknolotši ya Durban <ref name=":3" /> * 2022: Molaodi yo mokaone - Monyanya wa Boditšhabatšhaba wa Difilimi wa Crownwood (CWIFF) <ref name=":4" /> == Bophelo bja motho ka noši == Soobben o nyetše mofahloši yo mogolo wa boraditaba Yunibesithing ya Theknolotši ya Durban, Deseni Moodliar Soobben. Ba na le bana ba babedi. <ref name=":2" /> == Tšhupetšo == [[Setensele:Batho ba go phela]] [[Setensele:Afrika Borwa]] 9ch3vazvve4jmx4hsp8zuzw7dwyit3u