Wikipedia nvwiki https://nv.wikipedia.org/wiki/%C3%8Diyis%C3%AD%C3%AD_Naaltsoos MediaWiki 1.47.0-wmf.18 first-letter Media Special Naaltsoos baa yáshtiʼ Choyoołʼįįhí Choyoołʼįįhí bichʼįʼ yáshtiʼ Wikiibíídiiya Wikiibíídiiya baa yáshtiʼ Eʼelyaaígíí Eʼelyaaígíí baa yáshtiʼ MediaWiki MediaWiki baa yáshtiʼ Bee álnééhí Bee álnééhí baa yáshtiʼ Anáʼálwoʼ Anáʼálwoʼ baa yáshtiʼ Tʼááłáhági átʼéego Tʼááłáhági átʼéego baa yáshtiʼ TimedText TimedText talk Module Module talk Event Event talk 0 42225 309440 2026-09-06T04:56:50Z RogerYg 16801 Created by translating the page "[[:en:Special:Redirect/revision/1372179377|Rama]]" 309440 wikitext text/x-wiki   '''Rama''' ([[:en:Help:IPA/English|/ˈrɑːmə/]];<ref name="cite-4">[[Rama#cite note-4|[4]]]</ref> [[Sanskrit language|Sanskrit]]: राम, [[IAST]]: ''Rāma'', Sanskrit: [[:en:Help:IPA/Sanskrit|ˈraːmɐ]] [[:Eʼelyaaígíí:Sa-राम.oga|ⓘ]]), Ram bee yáʼátʼééh yichąąh yee yáʼátʼééhígíí bee yáʼátʼééh. [[Hinduism]] biyiiláahjįʼ Rama éí tʼáá ałʼąąʼátʼééł dóó [[Vishnu]] biiʼ yáhootʼééłʼąąʼ biyiiláahjįʼ tʼáá ałʼąąʼátʼééłʼ. Rama éí diné bínááʼ yáʼátʼééhígíí yáʼátʼééh doo nitsáhákees yáʼátʼééhígíí biyiiláahjįʼ bee naaznilígíí ''maryāda puruṣottama'' niidlį́į́ʼ. Hindu epic ''[[Ramayana]]'' biyiiláahjįʼ Rama éí tʼáá ałʼąąʼátʼééł dóó bee naaznilígíí baa nitsáhákees. Rama yee nitsáhákees yáʼátʼééhígíí biyiiláahjįʼ yáʼátʼééh dóó Hindu traditions biyiiláahjįʼ Supreme Being niidlį́į́ʼ.<ref name="cite-6">[[Rama#cite note-7|[6]]]</ref><ref name="cite-7">[[Rama#cite note-UC-PL-1991-8|[7]]]</ref><ref name="cite-8">[[Rama#cite note-Oxford-Ram-9|[8]]]</ref> Rama éí yáʼátʼééh yee yáʼátʼééh yichąąh ''Sri Rama'' yichąąh yáʼátʼééh. Bigháah yáʼátʼééh dóó yee naaznilígíí baa nitsáhákees: Rama Navami éí Rama biyiiláahjįʼ yáhootʼééłʼąąʼ niidlį́į́ʼ baa nitsáhákees; Vijayadashami éí naaki bee naaznilígíí biyiiláahjįʼ yáʼátʼééh; Diwali éí Rama Ayodhyaʼdi nihááh dóó bee dahʼánígíí dóó naʼalkidígíí bee nahazʼą́ą́h. Rama yee baa nitsáhákees dóó yee naaznilígíí [[Jainism]] dóó [[Buddhism]] biyiiláahjįʼ dahólǫ́ǫ́ʼ.<ref name="cite-6" /><ref name="cite-7" /><ref name="cite-8" /> [[Valmiki]] bighan ''[[Ramayana]]'' bikáaʼgi Rama éí [[Dasaratha]] dóó biiʼ yáʼátʼééhígíí [[Kausalya]] yichąąh Ayodhyaʼdi, [[Kosala]] Bikéyah bikáaʼgi, niidlį́į́ʼ. Bigháaʼahgo [[Lakshmana]], [[Bharata (Ramayana)|Bharata]], dóó [[Shatrughna]] yichąąh yee yáʼátʼééh. [[Sita]] yichąąh yáʼátʼééh. Rama éí chʼiyáán biyiiláahjįʼ 14 years yáʼátʼééh dóó Kosala biyiiláahjįʼ bee yáʼátʼééh. Chʼiyáán biyiiláahjįʼ yáʼátʼééhígíí éí tʼááʼíiyis baa nitsáhákees dóó bigháah yáʼátʼééhígíí bee naaznilígíí yee nahazʼą́ą́h. Sita éí demon-king [[Ravana]] yee nahgóółtʼį́į́ʼ.<ref name="cite-9">[[Rama#cite note-Brackney2013p238-10|[9]]]</ref> Tʼáá ałʼąąʼátʼééł Hindu diné bíkáaʼgi Rama yee naaznilígíí éí [[dharma]] dóó dharmic living yee naaznilígíí baa nitsáhákees yáʼátʼééh.<ref name="cite-9" /><ref name="cite-10">[[Rama#cite note-Hindery1978p95-11|[10]]]</ref> Rama éí [[Vaishnavism]] biyiiláahjįʼ tʼáá ałʼąąʼátʼé. Vishnu biiʼ yáhootʼééłʼąąʼ biyiiláahjįʼ seventh [[avatar]] niidlį́į́ʼ. Ancient epic ''Ramayana'' biyiiláahjįʼ Rama éí tʼáá ałʼąąʼátʼééł dóó South Asia dóó Southeast Asia biyiiláahjįʼ nihááhgi bee naaznilígíí yáʼátʼééh.<ref name="cite-11">[[Rama#cite note-goldmanrama-12|[11]]]</ref><ref name="cite-12">[[Rama#cite note-Dimock1963-13|[12]]]</ref><ref name="cite-13">[[Rama#cite note-14|[13]]]</ref> Rama yee naaznilígíí baa nitsáhákees dóó bigháah yáʼátʼééhígíí éí [[bhashya]] (commentaries) dóó bąąʼąąʼííʼ dóó performance arts bee naaznilígíí biyiiláahjįʼ dahólǫ́ǫ́ʼ. Díí biyiiláahjįʼ ''[[Adhyatma Ramayana]]'' éí spiritual dóó theological treatise niidlį́į́ʼ, dóó [[Ramanandi Sampradaya|Ramanandi]] monasteries biyiiláahjįʼ tʼáá ałʼąąʼátʼééł.<ref name="cite-14">[[Rama#cite note-FOOTNOTERamdas Lamb201228-15|[14]]]</ref> ''[[Ramcharitmanas]]'' éí popular treatise niidlį́į́ʼ. India biyiiláahjįʼ autumn tʼááʼáłʼąąʼ [[Ramlila]] festival bee naaznilígíí thousands yáʼátʼééh bee yáʼátʼééh.<ref name="cite-15">[[Rama#cite note-SchechnerHess51-16|[15]]]</ref><ref name="cite-16">[[Rama#cite note-17|[16]]]</ref><ref name="cite-17">[[Rama#cite note-Jennifer Lindsay 2006 12–14-18|[17]]]</ref> [[Jainism]] dóó [[Buddhism]] biyiiláahjįʼ Rama yee naaznilígíí baa nitsáhákees dóó yee yáʼátʼééh. Díí texts biyiiláahjįʼ Rama éí joołʼį́į́ʼ ''Pauma'' doodaii ''Padma'' yichąąh yáʼátʼééh, dóó Hindu versions yídááʼ bee nahazʼą́ą́h.<ref name="cite-18">[[Rama#cite note-FOOTNOTEDalal2010337–338-19|[18]]]</ref><ref name="cite-19">[[Rama#cite note-ClausDiamond2003p508-20|[19]]]</ref> [[Jain Scriptures|Jain texts]] éí Rama éí 63 [[salakapurusas]] biyiiláahjįʼ eighth [[balabhadra]] niidlį́į́ʼ yichąąh dahólǫ́ǫ́ʼ.<ref name="cite-20">[[Rama#cite note-King-21|[20]]]</ref><ref name="cite-21">[[Rama#cite note-Matchett-22|[21]]]</ref><ref name="cite-22">[[Rama#cite note-FOOTNOTEJames G. Lochtefeld200272–73-23|[22]]]</ref> [[Sikhism]] biyiiláahjįʼ Rama éí Vishnu biiʼ yáhootʼééłʼąąʼ 24 divine avatars biyiiláahjįʼ twentieth niidlį́į́ʼ. Díí éí [[Chaubis Avtar]] biyiiláahjįʼ ''[[Dasam Granth]]'' bikáaʼgi dahólǫ́ǫ́ʼ.<ref name="cite-23">[[Rama#cite note-24|[23]]]</ref><ref name="cite-24">[[Rama#cite note-:0-25|[24]]]</ref> 5qrlxh6igdxfrwndyyg3ah15u07lipi