Wikipèdia ocwiki https://oc.wikipedia.org/wiki/Acu%C3%A8lh MediaWiki 1.47.0-wmf.14 first-letter Mèdia Especial Discutir Utilizaire Discussion Utilizaire Wikipèdia Discussion Wikipèdia Fichièr Discussion Fichièr MediaWiki Discussion MediaWiki Modèl Discussion Modèl Ajuda Discussion Ajuda Categoria Discussion Categoria Portal Discussion Portal Projècte Discussion Projècte TimedText TimedText talk Mòdul Mòdul Discussió Event Event talk Bertran de Bòrn 0 2661 2506502 2472187 2026-08-11T19:22:08Z Rotondus 32520 2506502 wikitext text/x-wiki {{Dialècte Lemosin}}{{Dialècte Lengadocian}} <!--Preferencia per l'occitan bas-lemosin utilizada a la vila d'Autafòrt.--> [[Image:Bertran de Born - BN MS fr 12473.jpg|thumb|Bertran de Bòrn segon l'una de sas ''[[Vida (literatura)|vidas]]'' (Biblioteca Nacionala de França, MS cod. fr. 12473, 13.)]] '''Bertran de Bòrn'''<ref group=N>''Bertrand be Born'' en [[nòrma mistralenca]], atestat dins [[Lo Tresaur dau Felibritge]].</ref> (v.[[1140]], [[Lemosin (Occitània)|Lemosin]]{{refnec}} o [[Perigòrd]]{{TdF}} - v.[[1215]], [[Abadiá de Dalon]]), senhor{{refnec}} o vescomte{{TdF}} ([[vavassor]]) d'[[Autafòrt]], aus confinhs de [[Lemosin (Occitània)|Lemosin]] e [[Perigòrd]], foguèt un daus [[trobador]]s mai coneguts. Se ditz d'eu que celebrèt tan plan l'amor coma la guèrra. Foguèt ficat dins las luchas daus filhs d'[[Enric II d'Anglatèrra|Enric II]] Plantagenest, e prenguèt partit contra [[Ricard Ièr d'Anglatèrra|Richard]] per [[Enric lo Jove]]. A la mòrt d'aqueste, se reconcilièt amb Richard, que sostenguèt a son torn contra lo rei de França [[Felip II de França|Felip-August]]. Bertran de Bòrn passa per èsser estat lo ''mestre daus [[sirventés]]'', que sas poesias pus bravas an un accent satiric plan marcat, e que son de plaçar demest las òbras majoras de la literatura occitana. Sa vida nos ensenha que luchet fòrça temps, per l'avent dau chasteu d'[[Autafòrt]], contra son frair Constantin, qu'aviá lo sosten dau rei Enric Plantagenest. Alaidonc, excitet de contunha los filhs d'Enric contra lor pair; se pensa que considerava qu'ilhs nonmàs aviá lo sang aquitan trasmés per lor mair [[Alienòr d'Aquitània]]. Fin finala, son voler d'independéncia per [[Aquitània]] es au còr de sa poesia, qu'evòca mai que mai de las questions politicas. Bertran de Bòrn apelava sa dama ''mon asiman'', qu'es a dire "mon asimant" o "mon aimant"{{TdF}}; ''asiman'' es la fòrma anciana dau mot arcaïc ''asimant''<ref>{{Dicodòc}}</ref>. L'un daus libres pus complets sus la vida e l'òbra de Bertran de Bòrn es benleu lo de [[Gérard Gouiran]] (''L'Amour et la Guerre''), publicat a l'Universitat de [[Provença]]. ==Òbras== Veiquí un extrach d'un de sos sirventés: ''Be'm platz lo gai temps de Pascor / Que fai folhas e flors venir / E platz me quant auv la baudor / Dels ausels que fan retentir'' ''Lor chant per lo boscatge / E platz me quand vei per los prats / Tendas e pavalhons fermats'' ''E ai grand alegratge / Quand vei per campanhas rengats / Cavaliers e cavals armats'' ''E platz me quand li corredors / Fan las gens e l’aver fugir / E platz me quand vei après lor / Granren d’armats corren venir'' ''E platz me mon coratge / Quand vei fòrts chastels assetjats / E-ls barris rots e-d'esfondrats'' ''E vei l’òst e'l ribatge / Qu’es tot entorn claus de fossats / Ab lissas de fòrts pals serrats'' ''E-us dic que tan non m’a sabor / Manjar ni beure ni dormir / Com' a quant auv cridar : « a lor ! » / D’ambas las parts e-d'auv bruir'' ''Cavals votz per l’ombratge / E-d'auv cridar : « aidatz, aidatz ! » / E vei chaser per los fossats'' ''Paucs e grands per l’erbatge / E vei los mòrts que pel-s costats / An los tronçons ab los cendatz'' ''Barons metetz en gatge / Castèls e vilas e ciutats / Enans qu’usquecs no-us guerreiatz'' ==Veire tanben== ===Articles connèxes=== *[[Lista de trobadors e trobairises]] ===Liames extèrnes=== * [http://www.trobar.org/troubadours/bertran_de_born Sas òbras] ==Nòtas e referéncias== ===Nòtas=== <references group=N/> ===Referéncias=== {{reflist}} {{Multibendèl|Portal Edat Mejana|Portal Perigòrd|Portal trobar}} {{Autoritats}} [[Categoria:Escrivan occitan|Born, Bertran de]] [[Categoria:Trobador occitan del sègle XII]] [[Categoria:Trobador occitan del sègle XIII]] [[Categoria:Naissença en 1140|Born, Bertran de]] [[Categoria:Decès en 1215|Born, Bertran de]] doj77dgeis67ip4q25yj8o57dxkmai1 Claudi Martí 0 21996 2506545 2450475 2026-08-12T05:37:19Z InternetArchiveBot 43230 Rescuing 1 sources and tagging 0 as dead.) #IABot (v2.0.9.5 2506545 wikitext text/x-wiki {{Infobox Persona | nom = Martí | instrument = [[votz]] e [[guitarra]] | genre = [[cançon]], [[folk]] | periode_actiu = [[1968]] – | artistas_relacionats = [[Jean-Pierre Chabrol]], [[Mans de Breish]], [[Studio der Frühen Musik]] | influencias_de = [[Paco Ibáñez]], [[Raimon]] }} {{Dialècte Lengadocian}} [[Fichièr:ClaudiMartíAuraSeguièr.jpg|thumb|320px|Claudi Martí, fotografiat per Aura Seguièr, a Carcassona durant la manifestacion de 2009 per l'occitan]] '''Claudi Martí''' (en francés: '''''Claude Marti-Salazar'''''; [[Carcassona]], [[6 de març]] de [[1940]]) es un musician e cantaire occitan, d'ascendéncia catalana e aragonesa, retengut coma una de las voses mai importantas (amb [[Patric]], [[Joan-Pau Verdier]], [[Mans de Breish]] e d'autres) de la recuperacion culturala e musicala dels [[annadas 1970|ans 70]], fenomèn sonat [[Nòva Cançon]]. Nascut a [[Carcassona]], cantèt de cançons plan engatjadas coma [[Montsegur (cançon)|Montsegur]], [[Perqué m'an pas dit]] o [[Un país que vòl viure]] qu'evocavan la repression e la somission culturala e lingüistica en tèrras occitanas, sens doblidar [[Lengadòc Roge]] una mena d'omenatge a las victimas de la [[Revòlta dels vinhairons|repression de 1907]] e [[Los comandos de la nuèit]] qu'evoca las [[CRAV|accions clandestinas dels vinhairons]]. Filh d'imigrants aragoneses, los grands li aprenguèron lo [[catalan]], que sortissián de la [[Franja de Ponent|Franja orientala d'Aragon]], la partida catalanofòna de la [[Aragon|comunautat autonòma d'Aragon]]. Tanben li aprenguèron lo [[castelhan]] e «qualquas expressions en [[aragonés]]». A partir dels [[ans 80]] cambièt completament sa trajectòria musicala e politica per cantar en maitas lengas mai que mai en [[francés]] e en espanhòl (per encausa de sas originas) e gaireben pas mai en occitan. == Discografia == [[Fichièr:Claudi Martí.jpg|vinheta|Claudi Martí]] * ''Retorn'' (2023) * ''Bassens en Oc'' (2010) * ''Tolosa'' (2008) * ''Çò Milhor'' (2006) * ''El jinete'' (2002) * ''Et pourtant elle tourne…'' (1992) * ''Monta vida'' (1980) * ''Lo camin del solelh'' (1976) * ''L'an 01'' (1975) * ''L'òme esper'' (1974) * ''Lo país que vòl viure'' (1973) * ''Martí'' (1972) * ''Montsegur!'' (1972) * ''Lengadòc roge'' (1971) * ''Occitània!'' (1969) == Libres == * ''Homme d'Oc'' (1974) * ''Claude Marti'' (1974) * ''Caminarem'' (1978) * ''Les petites Espagnes'' (1984) * ''Ombres et lumière'' (1998) * ''Carcassone'' (1998) * ''Corbières au cœur'' (1998) * ''Trencavel'' (1999) * ''Carcassonne au cœur'' (1999) * ''Minervois au cœur'' (2002) * ''L'Olivier ou la résurrection de l'éternel'' (2003) * ''La Cité de Carcassonne'', facsimile de l'obratge d'[[:ca:Albert Robida|Albèrt Robida]] de 1893 (2012) * ''Je t'écris de Carcassonne (1905-1914)'', en collaboracion amb [[:fr:Patrice Cartier]] (2011) * ''Je t'écris de Carcassonne (1919-1939)'', en collaboracion amb Patrice Cartier (2015) == Ligam intèrne == * [[:Categoria:Cançon de Claudi Martí|Discografia de Claudi Martí]] == Ligam extèrne == * {{fr}} [https://web.archive.org/web/20190826123920/http://claudemarti.com/ Sit oficial] {{Multi bendèl|portal musica|portal Occitània}} {{DEFAULTSORT:Marti, Claudi}} [[Categoria:Naissença en 1940]] [[Categoria:Cantaire]] [[Categoria:Naissença a Carcassona]] [[Categoria:Musica occitana]] [[Categoria:Cantaire occitan]] [[Categoria:Cantaire francés]] [[Categoria:Claudi Martí|*]] [[Categoria:grops e cantaires d'Occitània]] [[Categoria:Cantaira e cantaire dels ans 1970|Martí, Claudi]] [[Categoria:Cantaira e cantaire dels ans 1990|Martí, Claudi]] [[Categoria:Cantaira e cantaire dels ans 2000]] a1v3g9y5bi7rn957vkpxuncxecr275v La Grassa 0 27540 2506504 2505314 2026-08-11T19:57:05Z Alaric 506 44932 2506504 wikitext text/x-wiki {{Dialècte Lengadocian}} {{Infobox vila occitana | carta = oc | nom = La Grassa | nom2 = ''Lagrasse'' | imatge = Lagrasse pont vieux.jpg | descripcion = Lo pont vièlh. | lògo = cap | escut = Blason_de_Lagrasse_(Aude).svg | escais = | region = {{Occitània (Region)}} | ist = {{Lengadòc}} | parçan = | departament = {{Aude}} | arrondiment = [[Arrondiment de Narbona|Narbona]] (2017 ---->) | canton = Las Corbièras (caplòc del [[Canton de La Grassa]] abans 2015) | insee = 11185 | cp = 11220 | cònsol = Bernard Blanc | mandat = [[2026]]-[[2032]] | intercom = [[Comunautat de comunas de la Region Lesinhanenca, Corbièras e Menerbés|CC de la Region Lesinhanenca, Corbièras e Menerbés]] | gentilici = Lagrassiens (en [[francés]]) | latitud = 43.0916666667 | longitud = 2.62138888889 | alt mini = 82 | alt mej = 108 | alt maxi = 586 | km² = 32.2 |}} '''La Grassa'''<ref>https://www.oocities.org/toponimiaoccitana/11.html</ref> (''Lagrasse'' en [[francés]]) es una [[Comuna francesa|comuna]] [[Lengadòc|lengadociana]] de las [[Corbièras (region)|Corbièras]], situada dins lo [[departaments franceses|departament]] d'[[Aude (departament)|Aude]] e la [[regions francesas|region]] d'{{Ocreg}}, <small>ancianament de [[Lengadòc-Rosselhon]]</small>. == Geografia == [[Imatge:Panorama_lagrasse_village.jpg|450px|Vista generala de La Grassa.]] {{...}} [[Imatge:Map commune FR insee code 11185.png|vignette|upright=1.5|centre|Comunas a l'entorn.]] ===Perimètre del territòri=== {{Communes limitrophes | comuna = La Grassa | nòrd = [[Dosens]] | nòrd-èst = [[Mos (Aude)|Mos]] <small>(per un qüadripunt)</small> </br> [[Camplong d'Aude]] | èst = [[Ribauta]] </br> [[Tornissan]] | sud-èst = [[Talairan]] | sud = [[Sant Pèire dels Camps]] | sud-oèst = [[Caunetas en Val]] | oèst = [[Serviès (Aude)]] </br> [[Rius en Val]] | nòrd-oèst = [[Cominha]] <small>(per un qüadripunt)</small> </br> [[Montlaur (Aude)|Montlaur (Val de Danha)]] }} ==Toponimia== ===La Grassa=== Las atestacions ancianas son ''Ecclesia Beati Michaelis'' en [[1207]]; ''Ecclesia Beati Michaelis de Grassa'' en [[1314]]; ''Rector ecclesiae de Crassa'' en [[1351]]; ''La Grasse'' en [[1781]]<ref name="DicTopFR">{{Cite web|url=https://dicotopo.cths.fr/places/P94174426|títol=Dictionnaire topographique de la France}}</ref>.</br> [[Albèrt Dauzat|Dauzat]] cita autras doás fòrmas ancianas, ''Crassa'' en 807 e ''La Crassa'' en 1034; ''La Grassa'' vendriá del nom latin d'òme ''Crassus''; l'article s'explica per le crosament ambe'l latin ''gratia'' « gràcia » [o puslèu sa fòrma populara atestada ''graça''], motivat per la preséncia d'una abadiá <ref>Albert Dauzat, Charles Rostaing, ''Dictionnaire étymologique des Noms de Lieux en France'', Librairie Guénégaud, reedicion 1984, p. 378</ref>. ===''Nahuze''=== ''Nahuze'' es una montanha a l'interior de la [[Montanha de Laric]] o del grop de Laric ([[Antòni Savartés]]), dins las comunas de [[Camplong d'Aude|Camplong]] e de la Grassa. Es atestada en 902, ''Mons Anausa'' e en 1287, ''Nemus de Nahusa'' <ref>Abbé Sabarthès, ''Dictionnaire topographique du département de l'Aude'', 1912, p. 271, legir en linha [https://gallica.bnf.fr/ark:/12148/bpt6k110095d/f363.item.texteImage</ref>. L'abat Savartés manda a ''Saint-Michel de Nahuze'' e i anam.</br> ''Saint-Michel'' (Sant Miquèl) es una anciana capèla sul Mont Laric, comuna de [[Ribauta]] (sus la mapa, es una error per ''La Grassa''), un priorat unit a l'abadiá de La Grassa. Son decimària compreniá ''Pellat'' (comprene ''Puèg lat'', puèg larg), Las Ilhas (pas la comuna, mes dins la comuna de [[Montlaur (Aude)|Montlaur]]), Argentièrs e Escudièrs. Las fòrmas ancianas de Sant Miquèl de ''Nahuze'' son : ''Ecclesia sancti Michaelis de Nahuza'' en 1119, ''Terra Sancti Michaelis de Anausa'' en 1157, ''Sanctus Michael de Nausa'' en 1251, ''Sanctus Michael de Nahuse'' en 1347, ''Sanctus Michael de Nauza'' en 1351-1494, ''Sant Miguel'' (sic) en 1538, ''Sant Myquelh'' en 1538, ''Camy de Sainct Miquel'' en 1597, ''Une montaigne dicte Sainct Michel de Nahuze où est l'hermitage Sainct Michel'' en 1641, ''Sainct Michel de Nause'' en 1665, ''Sainct Michel d'Aneuze'' entre 1101 e lo sègle XVII, etc <ref>Abbé Sabarthès, ''Dictionnaire topographique du département de l'Aude'', 1912, p. 408, legir en linha [https://gallica.bnf.fr/ark:/12148/bpt6k110095d/f500.item.texteImage</ref>. ===Vinòsols=== Vinòsols es una localitat despareguda entre [[Montlaur (Aude)|Montlaur]] e La Grassa. Las fòrmas ancianas son : ''Cellula... quae dicitur Vinosolus'' en 837, ''Vinazouls'' al sègle XVIII, ''Binozouls'' (cadastre de Montlaur, section A) <ref>Abbé Sabarthès, ''Dictionnaire topographique du département de l'Aude'', 1912, p. 34, legir en linha https://gallica.bnf.fr/ark:/12148/bpt6k110095d/f126.item.texteImage </ref>. </br> Es un dels quatre lòcs d'Aude ambe finala ''-òsols'', que son accentuats sus l'abans-darrèra sillaba finala malgrat una finala consonantica, ambe Artòsols ([[Sant Martin de Les]]), [[Conòsols]], Limòsols ([[Bèlcaire]])<ref>L. Alibèrt, ''Notes de toponymie audoise'', revista Folklore-Aude , p. 134-135, octobre de 1938</ref>. </br> Per exemple, [[Xavier Delamarre|Delamarre]] explica ''Conòsols'' per un ''cuno-ialon'', « vilatge del can / gos, o del lop » <ref>Xavier Delamarre, ''Noms de lieux celtiques de l'Europe ancienne'', ed. Errance, 2012, p. 131 e 341</ref>. La finala ''-òsols'' o ''-òsol'' es probablament le resultat local de ''-ialon'', « clarièra, al sens de lòc desbosigat per installar un vilatge e donc vilatge<ref>Xavier Delamarre, ''Dictionnaire de la langue gauloise'', ed. Errance, 2003, p. 185</ref> », coma endacòm mai ''[[Maruèjols|-uèjols]]''; lo nom es probablament lo meteis que [[Vineuil (Endre)]], [[Vignoux-sur-Barangeon]], de ''uīno-ialo'' : « le vinhièr, le vinhal ». ===Le Carlar=== Le Carlar es una localitat despareguda, ara capèla rurala votiva. Las fòrmas ancianas son : ''Castrum quod vocatur Castlar in valle de Orbione'' en 1182, ''Ecclesia Sancte Marie de Casclars'' entre 1228 e 1494, ''Beata Maria de Castelario'' en 1317, ''Beata Maria de Caslario'' entre 1324 e le sègle XV, ''De Carlario'' en 1351, ''Bastida de Caslario'' entre 1392 e 1494, ''De Carlato'' entre 1392 e 1494, ''Nostre Dame del Carla, église, hermitage et cimetière'' en 1494, ''Nostre Dame del Carla, église et cimetière'' en 1623, ''Esglise et hermitage Nostre Dame de Carla, simentié et jardin'' en 1641, ''Notre Dame du Carlat'' (cadastre) <ref>Abbé Sabarthès, ''Dictionnaire topographique du département de l'Aude'', 1912, p. 70, legir en linha https://gallica.bnf.fr/ark:/12148/bpt6k110095d/f162.item.texteImage </ref>{{,}}<ref>Abbé Sabarthès, ''Dictionnaire topographique du département de l'Aude'', 1912, p. 282, legir en linha https://gallica.bnf.fr/ark:/12148/bpt6k110095d/f374.item.texteImage </ref>. </br> Le Carlar es pas exactament dins la val d'[[Orbiu]], mes tresplomba la val d'[[Alson (del Vilar)]], dins un site ideal per un castèl fortificat que deviá conta-rotlar un camin important, coma es ara la RD 3. Le nom ''castelar'' e noms aparentats ven del latin ''castellum'', derivat de ''castrum'', ambe'l sufixe ''-are'', çò qu'es pus frequent e que se justifica encara mai quand i a un article. Es un nom plan espandit, ambe de variantas, [[Lo Castelar (Agenés)|Le Castelar]], [[Le Casterar]], fòrma gascona, e de fòrmas sincopadas, derivadas del ''Castlar'', coma [[Le Carlar de Baile|Le Carlar]] o [[Lo Cailar]], ambe rotacizacion o vocalizacion del grop malaisit ''-st-''. [[Ernèst Negre|Negre]], citat per B. Boyrie-Fénié a prepaus del [[Lo Castelar (Agenés)|Castelar (Agenés)]], explica ''castelar'' per « residéncia senhorala fortificada » <ref>Bénédicte Boyrie-Fénié, ''Dictionnaire toponymique des communes, Lot-et-Garonne'', ed. CAIRN e Institut Occitan, Pau, 2012, p. 81-82</ref> e Astor explica lo sufixe ''-ar'', del neutre latin ''-are'' per l'emplaçament, le site d'un castèl <ref>Jacques Astor, ''Dictionnaire des Noms de Familles et Noms de Lieux du Midi de la França, Éditions du Beffroi, 2002, p. 207</ref>. Le sufixe permet pas de saber quora se tracta d'un castèl actual o d'un castèl ancian, a l'epòca de la fixacion del nom, mes l'usatge dona l'impression que le tipe ''castelar'' e derivats es emplegat mai que mai per de castels arroïnats e donc sovent despareguts a nòstra epòca. ===Puèglat=== Puèglat es un castèl modèrne e un ancian priorat del vocable de Sant Martin, unit a l'abadiá de La Grassa. Las fòrmas ancianas son : ''Ecclesia Sancti Martini de Podiolato'' en 1119, ''Podium Latum'' en 1494, ''Metterie de Puechlat'' en 1579, ''Saint Martin de Pellat, église et cimetière'' en 1623, ''Esglize et simentière de Saint Martin, dict Pellat'' en 1641, ''Pellat'' en 1754, ''Pellat, château et chapelle'' en 1781 <ref>Abbé Sabarthès, ''Dictionnaire topographique du département de l'Aude'', 1912, p. 299, legir en linha https://gallica.bnf.fr/ark:/12148/bpt6k110095d/f391.item.texteImage </ref>.</br> Le lòc es sus un planòl que tresplomba la val d'[[Orbiu]], mes en dejós d'una montanha de 400 m, çò que motiva le sens de « puèg larg ». ===Vilamanha=== Vilamanha [situada a l'extremitat occidentala de la comuna, sus la RD 3] es una anciana comunautat unida d'en primièr a [[Rius en Val]], puèi a La Grassa en 1791, un ancian priorat del vocable de Sant Julian. Las fòrmas ancianas son : ''Villa Magna'' en 1106, ''Villula de Villamagna'' en 1110, ''Villa Magna, in Valle Aquitania'' en 1212, ''Beatus Julianus de Villamagna'' en 1269, ''Villare de Villamanha... parochiae Sancti Christophori'' (de Rius) en 1283, ''De Villamancgna'' en 1284, ''De Villa Magno'' (sic) entre 1351 e 1494, ''Une borie appellée Villemaigne'' al sègle XVIII, etc <ref>Abbé Sabarthès, ''Dictionnaire topographique du département de l'Aude'', 1912, p. 476, legir en linha https://gallica.bnf.fr/ark:/12148/bpt6k110095d/f568.item.texteImage </ref>.</br> ''Villa'' designa las grandas proprietats ruralas a partir del sègle IV, puèi pren pauc a pauc lo sens de « vilatge ». Lo determinant es lo latin ''magna'', « granda »<ref>Albert Dauzat, Charles Rostaing, ''Dictionnaire étymologique des Noms de Lieux en France'', Librairie Guénégaud, reedicion 1984, p. 718 e 722, a ''Ville''</ref> (coma pels autres toponimes semblables). Remarcar, en 1110, l'oposicion de sens entre ''villula'' e ''Vilamanha''. == Istòria == L'istòria del vilatge se confondís amb aquela de l'[[abadiá de La Grassa|abadiá Santa Maria de La Grassa]] que comencèt amb l'installacion dins la val de l'abat [[Nebridius]] e sus companhons. Alara fondèron un monastèri. [[Carlesmanhe]] creèt una carta en [[778]] qu'es a l'origina de l'abadiá de La Grassa, que venguèt mai tard une de las mai importantas de França. A la [[Revolucion]], l'[[abadiá]] foguèt separada en dos lòts venduts coma [[ben nacional]], que Barthélémy Darnis comprèt en bona partida. Victor Hannuic, agent general, faguèt destruire totas las estatuas de l'abadiá. Uèi, una partida es publica (Conselh general d'Aude) e l'autra privada amb la preséncia de canonges. La vila abriga fòrça artistas et artesans d'art que fan viure lo vilatge e atiran fòrça visitors. == Administracion == {{ElegitDebuta|insee=11185 |Títol= Lista dels cònsols successius}} {{Elegit |Debuta= març de [[2026 ]] |Fin= ([[2032]]) |Identitat=Bernard Blanc |Partit= |Qualitat= retirat de quadre }} {{Elegit |Debuta= març de [[2008]] |Fin= 2026 |Identitat=René Ortega|Partit= |Qualitat= }} {{Elegit |Debuta= març de [[2001]] |Fin= 2008 |Identitat=Jean-Paul Olive |Partit= |Qualitat= }} {{Elegit |Debuta= |Fin= 2001 |Identitat= |Partit= |Qualitat= }} {{Elegit |Debuta= [[1945]] |Fin= 1977 |Identitat=Charles Alquier |Partit=[[PS]] |Qualitat= viticultor, conselhièr general (1945-1979) }} {{Elegit |Debuta= |Fin= 1945 |Identitat= |Partit= |Qualitat= }} {{Elegit |Debuta= [[1910]] |Fin= 1914 |Identitat= Paul Calvet |Partit= radical |Qualitat= ussièr, conselhièr general (1907-1940) }} {{ElegitDonadas}} {{ElegitFin}} ==Demografia== {{Demografia |insee=11185 |1793=1147 |1800=1123 |1806=1243 |1821=1244 |1831=1327 |1836=1320 |1841=1316 |1846=1299 |1851=1275 |1856=1278 |1861=1220 |1866=1280 |1872=1303 |1876=1355 |1881=1444 |1886=1337 |1891=1125 |1896=998 |1901=994 |1906=940 |1911=902 |1921=821 |1926=912 |1931=945 |1936=1006 |1946=751 |1954=738 |1962=708 |1968=665 |1975=623 |1982=696 |1990=704 |1999=615 |cassini=16070 |senscomptesdobles= 1962}} * En {{popfr11|0}} la populacion èra de {{popfr11|185}} abitants e la densitat èra de {{formatnum:{{#expr:({{popfr11|185}}/32.2) round 2}}}} ab/km². ==Lòcs e monuments== [[Imatge:France-Lagrasse-Pont-Vieux-2005-12-27.jpg|thumb|right|300px|Lo Pont Vièlh]] * Lo vilatge, una [[bastida (vila)|bastida]], que demòra son pont del sègle XII, de rèstes de barris e ostals vièlhs. * La ciutat [[Edat Mejana|medievala]]: barri, carrièras estretas, mercat cobèrt, etc. * L'[[abadiá de La Grassa]] situada sus l'autra riba de l'[[Orbiu]] en fàcia del vilatge. * Lo Pont Vièlh<ref>{{fr}}Marcel Prade - Les ponts monuments historiques - pp.81 - Brissaud - Poitiers - 1988 - ISBN 2-902170-54-8</ref> de [[1303]] retaurat als sègles XVII e XIX. * La glèisa de Sant Miquèl<ref>{{fr}}Marcel Durliat - ''L'église paroissiale de Lagrasse'' - pp.130-133, dans ''Congrès archéologique de France. 131{{e}} session. Pays de l'Aude. 1973'' - Société Française d'Archéologie - Paris - 1973</ref>{{,}}<ref>Bruno Tollon - ''Le mobilier de l'église de Saint-Michel de Lagrasse'' - pp.134-139, dans ''Congrès archéologique de France. 131{{e}} session. Pays de l'Aude. 1973'' - Société Française d'Archéologie - Paris - 1973</ref>gotica. * Las roïnas del priorat de Sant Miquèl de ''Nahuze'' suls penjats de la [[montanha d'Alaric]] * La capèla de Nòstra Dama del Carlar. ==Personalitats ligadas amb la comuna== ==Véser tanben== * [[Comunas d'Aude]] ==Ligams extèrnes== * [https://www.insee.fr/fr/statistiques/2011101?geo=COM-11185 La Grassa sul site de l'Insee] ==Nòtas== <references/> {{Portal Lengadòc}} {{Comunas d'Aude}} [[Categoria:Comuna d'Aude]] [[Categoria:Comuna de Lengadòc]] idxt7ji0p1h0wzuqpeqlkrx85uvfqqg Teoria dels nombres 0 43100 2506501 2506470 2026-08-11T18:58:10Z Nicolas Eynaud 6858 /* Lo periòde antic */ 2506501 wikitext text/x-wiki {{article en construccion}} {{Dialècte Vivaroaupenc}} {{1000 fondamentals}} == Istòria == === Lo periòde antic === L'estudi de las proprietats dels [[nombre|nombres]] [[nombre entier|entiers]] es una activitat [[matematicas|matematica]] fòrça anciana. D'efiech, tre l'[[Antiquitat]], plusors [[civilizacion]]s s'interessèron als nombres per de rasons practicas, especulativas o misticas. Per exemple, tre lo començament dau milleni II avC, de matematicians [[Babilònia (reialme)|babilonians]] èran capables de manipular de relacions [[aritmetica]]s complexas coma l'illustran los [[triplet pitagorian|triplets pitagoricians]] escrichs sus la tauleta [[Plimpton 322]] vers [[-1800|1800 avC]]<ref>'''[[anglés|(en)]]''' Eleanor Robson, « Words and pictures: new light on Plimpton 322 », ''Amer. Math. Month.'', vol. 109, n° 2,‎ 2002, pp. 105-120.</ref><ref>'''[[anglés|(en)]]''' Otto Neugebauer, ''The Exact Sciences in Antiquity'', Copenaga, Munksgaard, 1951.</ref><ref>'''[[anglés|(en)]]''' Daniel F. Mansfield, « Plimpton 322: A Study of Rectangles », ''Foundations of Science'', vol. 26, n° 4,‎ decembre de 2021, pp. 977–1005.</ref>. Puei, l'[[aritmetica]] prenguèc una dimension mai matematica en [[Grècia Antica|Grècia]] amb l'[[Pitagoricians|escòla pitagoriciana]] qu'estudièc mai sistematicament las proprietats dels nombres (pars, impars, [[nombre figurat|figurats]], [[nombre perfecte|perfectes]], etc.). === De l'Edat Mejana a la Renaissença === === Lo periòde classic === === Los trabalhs de Gauss e l'emergéncia de la teoria moderna === === La teoria dels nombres contemporanea === == Los conceptes principaus == === La teoria elementària dels nombres === === La teoria analitica dels nombres === === La teoria algebrica dels nombres === === La teoria geometrica dels nombres === == Aplicacions == == Annexas == === Ligams internes === * [[Aritmetica]]. * [[Matematicas]]. * [[Nombre]]. === Bibliografia === === Nòtas e referéncias === <references/> svbbvzw7ihoaos206yhazarvbv8mhee 2506528 2506501 2026-08-12T04:51:43Z Nicolas Eynaud 6858 /* Lo periòde antic */ 2506528 wikitext text/x-wiki {{article en construccion}} {{Dialècte Vivaroaupenc}} {{1000 fondamentals}} == Istòria == === Lo periòde antic === L'estudi de las proprietats dels [[nombre|nombres]] [[nombre entier|entiers]] es una activitat [[matematicas|matematica]] fòrça anciana. D'efiech, tre l'[[Antiquitat]], plusors [[civilizacion]]s s'interessèron als nombres per de rasons practicas, especulativas o misticas. Per exemple, tre lo començament dau milleni II avC, de matematicians [[Babilònia (reialme)|babilonians]] èran capables de manipular de relacions [[aritmetica]]s complexas coma l'illustran los [[triplet pitagorian|triplets pitagoricians]] escrichs sus la tauleta [[Plimpton 322]] vers [[-1800|1800 avC]]<ref>'''[[anglés|(en)]]''' Eleanor Robson, « Words and pictures: new light on Plimpton 322 », ''Amer. Math. Month.'', vol. 109, n° 2,‎ 2002, pp. 105-120.</ref><ref>'''[[anglés|(en)]]''' Otto Neugebauer, ''The Exact Sciences in Antiquity'', Copenaga, Munksgaard, 1951.</ref><ref>'''[[anglés|(en)]]''' Daniel F. Mansfield, « Plimpton 322: A Study of Rectangles », ''Foundations of Science'', vol. 26, n° 4,‎ decembre de 2021, pp. 977–1005.</ref>. Puei, l'[[aritmetica]] prenguèc una dimension mai matematica en [[Grècia Antica|Grècia]] amb l'[[Pitagoricians|escòla pitagoriciana]] qu'estudièc mai sistematicament las proprietats dels nombres (pars, impars, [[nombre figurat|figurats]], [[nombre perfecte|perfectes]], etc.)<ref>'''[[francés|(fr)]]''' Paul-Henri Michel, ''De Pythagore à Euclide, contribution à l'histoire des mathématiques préeuclidiennes'', París, Société d'édition Les Belles Lettres, 1950, 699 p.</ref>. === De l'Edat Mejana a la Renaissença === === Lo periòde classic === === Los trabalhs de Gauss e l'emergéncia de la teoria moderna === === La teoria dels nombres contemporanea === == Los conceptes principaus == === La teoria elementària dels nombres === === La teoria analitica dels nombres === === La teoria algebrica dels nombres === === La teoria geometrica dels nombres === == Aplicacions == == Annexas == === Ligams internes === * [[Aritmetica]]. * [[Matematicas]]. * [[Nombre]]. === Bibliografia === === Nòtas e referéncias === <references/> ds7rrl3xf4d0zhuv1wabdjoixkyvs67 2506529 2506528 2026-08-12T05:01:56Z Nicolas Eynaud 6858 /* Lo periòde antic */ 2506529 wikitext text/x-wiki {{article en construccion}} {{Dialècte Vivaroaupenc}} {{1000 fondamentals}} == Istòria == === Lo periòde antic === L'estudi de las proprietats dels [[nombre|nombres]] [[nombre entier|entiers]] es una activitat [[matematicas|matematica]] fòrça anciana. D'efiech, tre l'[[Antiquitat]], plusors [[civilizacion]]s s'interessèron als nombres per de rasons practicas, especulativas o misticas. Per exemple, tre lo començament dau milleni II avC, de matematicians [[Babilònia (reialme)|babilonians]] èran capables de manipular de relacions [[aritmetica]]s complexas coma l'illustran los [[triplet pitagorian|triplets pitagoricians]] escrichs sus la tauleta [[Plimpton 322]] vers [[-1800|1800 avC]]<ref>'''[[anglés|(en)]]''' Eleanor Robson, « Words and pictures: new light on Plimpton 322 », ''Amer. Math. Month.'', vol. 109, n° 2,‎ 2002, pp. 105-120.</ref><ref>'''[[anglés|(en)]]''' Otto Neugebauer, ''The Exact Sciences in Antiquity'', Copenaga, Munksgaard, 1951.</ref><ref>'''[[anglés|(en)]]''' Daniel F. Mansfield, « Plimpton 322: A Study of Rectangles », ''Foundations of Science'', vol. 26, n° 4,‎ decembre de 2021, pp. 977–1005.</ref>. Puei, l'[[aritmetica]] prenguèc una dimension mai matematica en [[Grècia Antica|Grècia]] amb l'[[Pitagoricians|escòla pitagoriciana]] qu'estudièc mai sistematicament las proprietats dels nombres (pars, impars, [[nombre figurat|figurats]], [[nombre perfecte|perfectes]], etc.)<ref>'''[[francés|(fr)]]''' Paul-Henri Michel, ''De Pythagore à Euclide, contribution à l'histoire des mathématiques préeuclidiennes'', París, Société d'édition Les Belles Lettres, 1950, 699 p.</ref>. L'apòrt mai duradís de l'[[Grècia Antica|Antica Grèga]] figura dins los ''[[Elements d'Euclides|Elements]]'' d'[[Euclides]] (v. [[-300|300 avC]]). Plusors libres i son consacrats a l'[[aritmetica]] e expausan de resultats fondators, demostrats d'un biais rigorós. En particular, [[Euclides]] i presentèt l'[[algoritme]] que pòrta son nom, permetent de calcular lo mai grand divisor de dos [[nombre]]s, e una demostracion de l'infinitat dels [[nombre prumier|nombres prumiers]]. Enfin, i establiguèc un ligam entre los [[nombre perfecte|nombres perfectes]] e una familha de [[nombre prumier|nombres prumiers]]. === De l'Edat Mejana a la Renaissença === === Lo periòde classic === === Los trabalhs de Gauss e l'emergéncia de la teoria moderna === === La teoria dels nombres contemporanea === == Los conceptes principaus == === La teoria elementària dels nombres === === La teoria analitica dels nombres === === La teoria algebrica dels nombres === === La teoria geometrica dels nombres === == Aplicacions == == Annexas == === Ligams internes === * [[Aritmetica]]. * [[Matematicas]]. * [[Nombre]]. === Bibliografia === === Nòtas e referéncias === <references/> pnxr9829m886cb0y7g3ib5w16b82ask 2506532 2506529 2026-08-12T05:06:28Z Nicolas Eynaud 6858 /* Lo periòde antic */ 2506532 wikitext text/x-wiki {{article en construccion}} {{Dialècte Vivaroaupenc}} {{1000 fondamentals}} == Istòria == === Lo periòde antic === L'estudi de las proprietats dels [[nombre|nombres]] [[nombre entier|entiers]] es una activitat [[matematicas|matematica]] fòrça anciana. D'efiech, tre l'[[Antiquitat]], plusors [[civilizacion]]s s'interessèron als nombres per de rasons practicas, especulativas o misticas. Per exemple, tre lo començament dau milleni II avC, de matematicians [[Babilònia (reialme)|babilonians]] èran capables de manipular de relacions [[aritmetica]]s complexas coma l'illustran los [[triplet pitagorian|triplets pitagoricians]] escrichs sus la tauleta [[Plimpton 322]] vers [[-1800|1800 avC]]<ref>'''[[anglés|(en)]]''' Eleanor Robson, « Words and pictures: new light on Plimpton 322 », ''Amer. Math. Month.'', vol. 109, n° 2,‎ 2002, pp. 105-120.</ref><ref>'''[[anglés|(en)]]''' Otto Neugebauer, ''The Exact Sciences in Antiquity'', Copenaga, Munksgaard, 1951.</ref><ref>'''[[anglés|(en)]]''' Daniel F. Mansfield, « Plimpton 322: A Study of Rectangles », ''Foundations of Science'', vol. 26, n° 4,‎ decembre de 2021, pp. 977–1005.</ref>. Puei, l'[[aritmetica]] prenguèc una dimension mai matematica en [[Grècia Antica|Grècia]] amb l'[[Pitagoricians|escòla pitagoriciana]] qu'estudièc mai sistematicament las proprietats dels nombres (pars, impars, [[nombre figurat|figurats]], [[nombre perfecte|perfectes]], etc.)<ref>'''[[francés|(fr)]]''' Paul-Henri Michel, ''De Pythagore à Euclide, contribution à l'histoire des mathématiques préeuclidiennes'', París, Société d'édition Les Belles Lettres, 1950, 699 p.</ref>. L'apòrt mai duradís de l'[[Grècia Antica|Antica Grèga]] figura dins los ''[[Elements d'Euclides|Elements]]'' d'[[Euclides]] (v. [[-300|300 avC]]). Plusors libres i son consacrats a l'[[aritmetica]] e expausan de resultats fondators, demostrats d'un biais rigorós. En particular, [[Euclides]] i presentèt l'[[algoritme]] que pòrta son nom, permetent de calcular lo mai grand divisor de dos [[nombre]]s, una demostracion de l'infinitat dels [[nombre prumier|nombres prumiers]] e un ligam entre los [[nombre perfecte|nombres perfectes]] e una certanha familha de [[nombre prumier|nombres prumiers]]<ref>'''[[francés|(fr)]]''' Maurice Mashaal, « Les mathématiques », dins Philippe de la Cotardière (dir.), Histoire des sciences. De l'Antiquité à nos jours, París, Éditions Tallandier, colleccion « Texto », 2022, pp. 36-38.</ref>. === De l'Edat Mejana a la Renaissença === === Lo periòde classic === === Los trabalhs de Gauss e l'emergéncia de la teoria moderna === === La teoria dels nombres contemporanea === == Los conceptes principaus == === La teoria elementària dels nombres === === La teoria analitica dels nombres === === La teoria algebrica dels nombres === === La teoria geometrica dels nombres === == Aplicacions == == Annexas == === Ligams internes === * [[Aritmetica]]. * [[Matematicas]]. * [[Nombre]]. === Bibliografia === === Nòtas e referéncias === <references/> 4f2u8dggu483eff8dfhsir1403jc8d1 2506535 2506532 2026-08-12T05:07:19Z Nicolas Eynaud 6858 /* Lo periòde antic */ 2506535 wikitext text/x-wiki {{article en construccion}} {{Dialècte Vivaroaupenc}} {{1000 fondamentals}} == Istòria == === Lo periòde antic === L'estudi de las proprietats dels [[nombre|nombres]] [[nombre entier|entiers]] es una activitat [[matematicas|matematica]] fòrça anciana. D'efiech, tre l'[[Antiquitat]], plusors [[civilizacion]]s s'interessèron als nombres per de rasons practicas, especulativas o misticas. Per exemple, tre lo començament dau milleni II avC, de matematicians [[Babilònia (reialme)|babilonians]] èran capables de manipular de relacions [[aritmetica]]s complexas coma l'illustran los [[triplet pitagorian|triplets pitagoricians]] escrichs sus la tauleta [[Plimpton 322]] vers [[-1800|1800 avC]]<ref>'''[[anglés|(en)]]''' Eleanor Robson, « Words and pictures: new light on Plimpton 322 », ''Amer. Math. Month.'', vol. 109, n° 2,‎ 2002, pp. 105-120.</ref><ref>'''[[anglés|(en)]]''' Otto Neugebauer, ''The Exact Sciences in Antiquity'', Copenaga, Munksgaard, 1951.</ref><ref>'''[[anglés|(en)]]''' Daniel F. Mansfield, « Plimpton 322: A Study of Rectangles », ''Foundations of Science'', vol. 26, n° 4,‎ decembre de 2021, pp. 977–1005.</ref>. Puei, l'[[aritmetica]] prenguèc una dimension mai matematica en [[Grècia Antica|Grècia]] amb l'[[Pitagoricians|escòla pitagoriciana]] qu'estudièc mai sistematicament las proprietats dels nombres (pars, impars, [[nombre figurat|figurats]], [[nombre perfecte|perfectes]], etc.)<ref>'''[[francés|(fr)]]''' Paul-Henri Michel, ''De Pythagore à Euclide, contribution à l'histoire des mathématiques préeuclidiennes'', París, Société d'édition Les Belles Lettres, 1950, 699 p.</ref>. L'apòrt mai duradís de l'[[Grècia Antica|Antica Grèga]] figura dins los ''[[Elements d'Euclides|Elements]]'' d'[[Euclides]] (v. [[-300|300 avC]]). Plusors libres i son consacrats a l'[[aritmetica]] e expausan de resultats fondators, demostrats d'un biais rigorós. En particular, [[Euclides]] i presentèt l'[[algoritme]] que [[Algoritme d'Euclides|pòrta son nom]], permetent de calcular lo mai grand divisor de dos [[nombre]]s, una demostracion de l'infinitat dels [[nombre prumier|nombres prumiers]] e un ligam entre los [[nombre perfecte|nombres perfectes]] e una certanha familha de [[nombre prumier|nombres prumiers]]<ref>'''[[francés|(fr)]]''' Maurice Mashaal, « Les mathématiques », dins Philippe de la Cotardière (dir.), Histoire des sciences. De l'Antiquité à nos jours, París, Éditions Tallandier, colleccion « Texto », 2022, pp. 36-38.</ref>. === De l'Edat Mejana a la Renaissença === === Lo periòde classic === === Los trabalhs de Gauss e l'emergéncia de la teoria moderna === === La teoria dels nombres contemporanea === == Los conceptes principaus == === La teoria elementària dels nombres === === La teoria analitica dels nombres === === La teoria algebrica dels nombres === === La teoria geometrica dels nombres === == Aplicacions == == Annexas == === Ligams internes === * [[Aritmetica]]. * [[Matematicas]]. * [[Nombre]]. === Bibliografia === === Nòtas e referéncias === <references/> s5cre19kzo5jsyvr809w9wwb8yin3l6 Alzona 0 47881 2506552 2408169 2026-08-12T09:03:04Z Alaric 506 44932 còssol 2026 2506552 wikitext text/x-wiki {{Dialècte Lengadocian}} {{Infobox vila occitana | carta = oc | nom = Alzona | nom2 = ''Alzonne'' | imatge = Pyrénées_27-03-24_(10)_Alzonne.jpg | descripcion = Alzona vist del nòrd. | lògo = cap | escut = Blason_de_la_ville_d'Alzonne_(11).svg | escais = | region = {{Occitània (Region)}} | ist = {{Lengadòc}} | parçan = {{Lauragués}} | departament = {{Aude}} | arrondiment = [[Arrondiment de Carcassona|Carcassona]] | canton = De la Malapera a la Montanha Negra ([[Montreal (Aude)|Montreal]]), [[caplòc]] del [[Canton d'Alzona]] abans 2015 | intercom = [[Carcassona Agló]] | insee = 11009 | cp = 11170 | cònsol = Régis Banquet | mandat = [[2026]]-[[2032]] | gentilici = | latitud = 43.255 | longitud = 2.1775 | alt mini = 108 | alt mej = 129 | alt maxi = 242 | km² = 22.38 |}} '''Alzona'''<ref>https://www.oocities.org/toponimiaoccitana/11.html</ref> (''Alzonne'' en [[francés]]) es una [[Comuna francesa|comuna]] [[Lengadòc|lengadociana]] de [[Lauragués]] situada dins lo [[departaments franceses|departament]] d'[[Aude (departament)|Aude]] e la [[regions francesas|region]] administrativa d'{{Ocreg}}, <small>ancianament de [[Lengadòc-Rosselhon]]</small>. ==Geografia== [[Imatge:Map commune FR insee code 11009.png|vignette|upright=1.5|centre|Comunas a l'entorn.]] === Perimètre del territòri === {{Communes limitrophes | commune = Alzona | nord = [[Sant Martin le Vièlh]] | nord-est = [[Montoliu (Aude)]] | est = [[Mossolens]] | sud-est = [[Santa Aulària (Aude)]] | sud = [[Montreal (Aude)|Montreal]] | sud-ouest = [[Bram]] | ouest = [[Sant Martin le Vièlh]] | nord-ouest = [[Raissac de Lampi]] }} <gallery mode=packed heights=80px> Panorama_alzonne.jpg|Panorama dels Pirenèus dempuèi Alzona. </gallery> ==Toponimia== Las atestacions ancianas son : ''Alsona'' en [[898]]; ''Castrum Ausona'' en [[918]]; ''Decimarium Beate Marie de Alzona'' en [[1311]]; ''Alzona'' en [[1314]]; ''Auzonne'' en [[1532]]; ''Alzone'' en [[1774]]; ''Alzonne'' en [[1781]]; ''Alzóuno'' (non datada)<ref name="DicTopFR">{{Cite web|url=https://dicotopo.cths.fr/places/P01295163|títol=Dictionnaire topographique de la France}}</ref>.<br> [[Albèrt Dauzat]] explica ''Alzona'' per ''aliso'', « aliguièr, albièr, drulhièr », mot gallic, ambe'l sufixe ''-onna'' <ref>Albert Dauzat, Charles Rostaing, ''Dictionnaire étymologique des Noms de Lieux en France'', Librairie Guénégaud, reedicion 1984, p. 13, a ''Alzen''</ref>. Los Féniés dison pas res d'Alzona, mès parlan d'un idronime preceltic ''*alis'' que permetriá d'explicar lo nom del riu ''Ausona'' (fòrma supausada), en [[Ardecha (departament)|Ardecha]], que seriá vengut d'''*alisona'', e lo d' ''Alzon'' (fòrma supausada), afluent d'[[Avairon (riu)|Avairon]], que seriá ''*alis'' + sufixe gallic ''-one'' <ref>Bénédicte Boyrie-Fénié, Jean-Jacques Fénié, ''Toponymie des Pays Occitans'', edicions Sud-Ouest, 2007, p. 75</ref>. Semblan en acòrdi ambe [[Ernèst Negre]], que dona las meteissas explicas e qu'interprèta ''Alzona'' per un idronime preceltic ''*alis'' ambe'l sufixe gallic ''-ona''; ''Alzona'' seriá lo nom antic de ''Fresquèl'' (fòrma supausada), aiga que travèrsa Alzona; Negre dona la meteissa explica per ''la Font d'Alzonne'' e ''Saint Pierre d'Alzonne'', anciana parròquia de la comuna de Montferrand, prèp del [[Pas de Naurosa]] <ref>Ernest Nègre, ''Toponymie générale de la France'', https://books.google.com.ua/books?id=rsNpi7IVulEC&pg=PA25&lpg=PA25&dq=font+d%27alzonne&source=bl&ots=dSLpMfjaQd&sig=silHXg6Fv5mnqz-g9nv0i9oORxI&hl=fr&sa=X&ved=0ahUKEwiJ0IOBsqLbAhVEYlAKHSRiDSQQ6AEIRjAE#v=onepage&q=font%20d'alzonne&f=false</ref>. Mes la Font d'Alzona e Sant Pèire d'Alzona (noms supausats) serián en realitat segon Delamarre (que parla pas de la vila d'Alzona) respectivament ''Alisona'' (nom d'un riu peirós, de ''alision'', « la ròca ») e ''Elusio-dūnon'', que cita [[Ciceron]] (''Elusiodunum''), atestat tanben al sègle IV ''Mansio Elusione'' <ref>Xavier Delamarre, ''Noms de lieux celtiques de l'Europe ancienne'', ed. Errance, 2012, p. 149, 47 e 323</ref>. Lo nom antic supausat de la font d'Alzona, ''Alisona'', pòt tanben èsser a l'origina del nom de la vila, mai que mai s'es l'ancian nom de Fresquèl. ===Sant Roma e *Vilalissas=== Sant Roma es un masatge situat a l'oèst de la comuna, près de l'anciana RN 113 e de la comuna de [[Bram]].</br> Sant Roma èra una parròquia de la [[diocèsi de Carcassona]]. Las fòrmas ancianas son : ''Ecclesia Sancti Romani quae est in villa Witizanis'' en 925, ''Ecclesia Sancti Romani'' en 1134, ''Sainct Romme, esglise et simetière'' en 1641. Es a tòrt que dison ''Saint-Rome de Buzerens'' <ref>Abbé Sabarthès, ''Dictionnaire topographique du département de l'Aude'', 1912, p. 417, legir en linha https://gallica.bnf.fr/ark:/12148/bpt6k110095d/f509.item.texteImage </ref>.</br> ''Sant Roma'' es degut a un reculament d'accent dins ''Sant Roman''. ''Romanus'' es lo nom de dos martirs, d'un confessor de [[Blaia]] al sègle IV e d'un avesque de [[Roan]] al sègle VII <ref>Albert Dauzat, Charles Rostaing, ''Dictionnaire étymologique des Noms de Lieux en France'', Librairie Guénégaud, reedicion 1984, p. 627</ref>. L'agionime a remplaçat un nom format sus ''Witiza'', nom gotic d'òme (i a [[Vitiza|un rei]] d'aquel nom). L'abat Savartés manda a ''Villelisses'', senhoriá qu'èra d'aquela parròquia, dont lo nom es eretat de ''Witiza'' (e sufixe ''-anum)''.</br> Las fòrmas ancianas son : ''Villa quae dicitur Micizani'', comprene ''Witizani'', en 888, ''Miazani'', comprene ''Witizani'', en 889, ''Villa Wuitizani'' en 925, ''Villa Guititzani'' en 950, ''Villaguinhove'' (?) ''..., Villaquicia'' en 1220, ''Feudum de Vilaguisas'' en 1262, ''De Villaquiciano'' en 1249, ''De Villa Guissano'' en 1265, ''Bastida de Villis Guissanis'' en 1422, ''Villalisses'' en 1553, ''Villeslyssas'' en 1573, ''Al castel de Villaslissas'' en 1630, ''Villalissiae'' en 1682, ''Villenisses'' en 1781<ref>Abbé Sabarthès, ''Dictionnaire topographique du département de l'Aude'', 1912, p. 475, legir en linha https://gallica.bnf.fr/ark:/12148/bpt6k110095d/f567.item.texteImage </ref>.</br> Dins una evolucion complèxa d'aquel nom, una estapa es ''*Vilaguissan'', ont ''Gu-'' representa regularament lo ''W-'' germanic e ''-iss'' sembla lo resultat de la coalescéncia del resultat de ''t'' e de ''z'' d'origina. Un reculament d'accent menèt a ''*Vilaguissa'', puèi a ''*Vilalissa'' per atraccion de ''lissa'' o de ''liça''. Aquel nom ambe doás ''l'' successivas deguèt èsser somés a una dissimilacion, d'aquí la fòrma de 1781.</br> ''Villelisses'' es un masatge a 200 m de Sant Roma, benlèu a l'emplaçament d'un ancian castèl. == Istòria == {{...}} == Administracion == {{ElegitDebuta|insee= 11009 |Títol= Lista dels cònsols successius}} {{Elegit |Debuta= [[2014]] |Fin= ([[2032]]) |Identitat= Régis Banquet |Partit= [[PS]] |Qualitat= foncionari de las finanças, conselhièr general puèi departamental (2008-2021), president de [[Carcassona Agló]] (2014-) }} {{Elegit |Debuta= [[1995]] |Fin= 2014 |Identitat= Jean-Marie Salles |Partit= [[PS]] |Qualitat= }} {{Elegit |Debuta= [[1977]] |Fin= 1995 |Identitat= Jacques Tramunt |Partit= [[PS]] |Qualitat= }} {{Elegit |Debuta= [[1971]] |Fin= 1977 |Identitat= Grégoire Vanacker |Partit= [[PS]] |Qualitat= }} {{Elegit |Debuta= [[1945]] |Fin= 1971 |Identitat= Antoine Azam |Partit= [[SFIO]] |Qualitat= }} {{Elegit |Debuta= |Fin= 1945 |Identitat= |Partit= |Qualitat= }} {{ElegitDonadas}} {{ElegitFin}} * Abans la refòrma cantonala de 2014, aplicada en 2015, la comuna èra [[caplòc]] del [[canton d'Alzona]]; es ara del canton de [[Montreal (Aude)|Montreal]], que tornèron nomenar ''canton de la Malapera a la Montanha Negra'' en 2016. == Demografia == {{Demografia |insee= 11009 |1793= 1384 |1800= 1510 |1806= 1596 |1821= 1610 |1831= 1629 |1836= 1644 |1841= 1598 |1846= 1623 |1851= 1588 |1856= 1605 |1861= 1566 |1866= 1468 |1872= 1510 |1876= 1546 |1881= 1516 |1886= 1584 |1891= 1506 |1896= 1405 |1901= 1530 |1906= 1574 |1911= 1460 |1921= 1315 |1926= 1321 |1931= 1312 |1936= 1277 |1946= 1277 |1954= 1223 |1962= 1275 |1968= 1177 |1975= 1206 |1982= 1208 |1990= 1225 |1999= 1221 |cassini=557 |senscomptesdobles=1962}} * En {{popfr11|0}} la populacion èra de {{popfr11|009}} abitants e la densitat èra de {{formatnum:{{#expr:({{popfr11|009}}/22.38) round 2}}}} ab/km². ==Lòcs e monuments== <gallery> Alzonne_le_chateau_d'eau.JPG|La tòrre d'aiga d'Alzona, pinta en engana l'uèlh. Assumption_of_Our_Lady_church_in_Alzonne_(1).jpg|La glèisa de l'Assompcion de Nòstra Dòna. </gallery> {{messatge galariá}} ==Personalitats ligadas amb la comuna== ==Véser tanben== * [[Comunas d'Aude]] ==Ligams extèrnes== * [https://www.insee.fr/fr/statistiques/2011101?geo=COM-11009 Alzona sul site de l'Insee] ==Nòtas== <references/> {{Portal Lengadòc}} {{Comunas d'Aude}} [[Categoria:Comuna de Lauragués]] [[Categoria:Comuna d'Aude]] [[Categoria:Comuna de Lengadòc]] e464ehqhr7qhkf54j3wxyl6la4zpm0v Continent 0 67984 2506551 2495604 2026-08-12T06:34:57Z InternetArchiveBot 43230 Rescuing 1 sources and tagging 0 as dead.) #IABot (v2.0.9.5 2506551 wikitext text/x-wiki {{Entèsta label|AdQ}} {{Dialècte Lengadocian}} [[Fichièr:Continental models.gif|thumb|300px|right|Mapa animada mostrant los diferents continents.]] Lo mot '''continent''' ven del [[latin]] ''continere'' per {{cita|tenir ensemble}}, o ''continens terra'', las {{cita|tèrras continuas}}. Al sens pròpri, aquel tèrme designa una vasta espandida contunha de [[tèrra]] a la [[superfícia]] del [[Glòbe terrèstre|glòbe]]. Pasmens, aquela definicion estrictament [[Geografia|geografica]] s'emplega sovent segon de critèris istorics e culturals. Se pòt veire atal de sistèmas de continents que considèran [[Euròpa]] e [[Asia]] coma dos continents alara qu'[[Eurasia]] forma una sola espandida de tèrra. La definicion pauc clara d'un continent mena a l'existéncia de divèrses modèls de quatre a sèt continents. Mas foguèt pas totjorn lo cas, e aqueles modèls varièron segon l'[[Istòria]] e la descobèrta de territòris novèls. Dins son accepcion comuna, la zona continentala inclutz tanben las pichonas [[illa]]s a flaca distància de las còstas, mas pas aquelas separadas per de braces de mar significatius. D'un punt de vista scientific, los continents incluson tanben las illas estacadas a las placas continentalas, coma las [[illas Britanicas]] al respècte d'[[Eurasia]]. == Istòria del tèrme == === Las primièras definicions === [[Fichièr:Strabo.jpg|thumb|left|Lo geograf grèc [[Estrabon]] tenent un glòbe indicant ''Euròpa'' e ''Asia'']] La primièra distincion entre los continents se faguèt pels ancians marins grècs que donèron los noms d'Euròpa e d'Asia a las tèrras dels dos costats del cors d'aiga de la [[mar Egèa]], l'estrech dels [[Dardanèls]], la [[Mar de Marmara]], l'estrech del [[Bosfòr]] e la [[mar Negra]]<ref>{{fr}}[[Arnold J. Toynbee|Toynbee, Arnold J.]] (1954). ''A Study of History''. London: Oxford University Press, v. 8, pp. 711-12.</ref>. Los noms foguèron en primièr aplicats solament per designar las tèrras prèp de la còsta e pus tard las espandidas pus alunhadas<ref>{{en}} H. F. Tozer; A History of Ancient Geography; 1897 University Press, Cambridge p. 69</ref>. Los pensaires de la [[Grècia antica]] discutiguèron per saber s'[[Africa]] (alara nomenada ''Libia'') se deuriá considerar coma fasent partida d'Asia o coma tresena partida del monde. Una division en tres partidas s'impausèt fin finala<ref>{{en}} H. F. Tozer; A History of Ancient Geography; 1897 University Press, Cambridge p. 67</ref>. Del punt de vista grèc, la [[mar Egèa]], èra lo centre del monde, amb Asia a l'Èst, Euròpa a l'Oèst e al Nòrd e Africa al Sud<ref>{{en}} Martin W. Lewis e Kären E. Wigen, The Myth of Continents: a Critique of Metageography, University of California Press 1997 ISBN 0-520-20742-4, ISBN 0-520-20743-2 pp. 21-22</ref>. Los limits entre los continents son pas fixats. Inicialament, la frontièra d'Euròpa amb Asia foguèt traçada dempuèi la mar Negra, lo long de la ribièra [[Rioni]] e [[Georgia (Caucàs)|Georgia]]. Pus tard, se considerèt coma anant de la mar Negra per l'estrech de [[Kerch]], la [[mar d'Azov]] e lo long del flume [[Don]]<ref>{{en}}H. F. Tozer A History of Ancient University Press 1897 p. 68</ref>. Nil foguèt generalament considerat coma la frontièra entre Asia e Africa. [[Erodòt]]<ref>{{en}} [[Erodòt]]. Tradusit per George Rawlinson (2000).''The Histories of Herodotus of Halicarnassus''[https://web.archive.org/web/20120205214255/http://www.omphaloskepsis.com/ebooks/pdf/hrdts.pdf]. Ames, Iowa: Omphaloskepsis, libre 2, p. 18.</ref>, al sègle V, pasmens s'opausèt a aquela situacion, que plaçava [[Egipte]] sus dos continents. Faguèt doncas coïncidir la rompedura entre Asia e Africa amb la frontièra occidentala d'Egipte, çò que situava aquel país en Asia. Contestèt tanben la division en tres de çò qu'es en fach una sola massa<ref>{{fr}}[[Erodòt]]. Tradusit per George Rawlinson (2000).''The Histories of Herodotus of Halicarnassus''[https://web.archive.org/web/20120205214255/http://www.omphaloskepsis.com/ebooks/pdf/hrdts.pdf]. Ames, Iowa: Omphaloskepsis, livre 4, p. 38.</ref>, lo debat continua... [[Fichièr:T and O map Guntherus Ziner 1472.jpg|thumb|Lo pus ancian exemple imprimit de la [[Mapa en T|mapa en T-O]], mostrant los tres continents coma los domenis dels filhs de [[Noé]] : [[Sem]], Iafet e Cham]] [[Eratostènes]], al sègle III, notèt que qualques geografs dividissián los continents pels flumes (Nil e Don), los considerant atal coma d'{{cita|illas}}. D'autres dividissián los continents per d'[[istme]]s, nomenant alara los continents {{cita|peninsulas}}. Aqueles geografs fixèron la frontièra entre Euròpa e Asia a l'istme entre la [[mar Negra]] e la [[mar Caspiana]], e la frontièra entre Asia e Africa a l'istme entre la [[mar Roja]] e l'embocadura del [[lac Bardawil]] sus la [[Mar Mediterranèa|Mediterranèa]]<ref>{{en}} [[Estrabon]]. Tradusit per Horace Leonard Jones (1917). ''[[Geographica|Geography]]''.[http://penelope.uchicago.edu/Thayer/E/Roman/Texts/Strabo/] Harvard University Press, libre 1, ca. 4.[http://penelope.uchicago.edu/Thayer/E/Roman/Texts/Strabo/1D*.html]</ref>. Al periòde roman e a l'Edat Mejana, qualques autors prenguèron l'[[istme de Suèz]] coma frontièra entre Asia e Africa, mas gaireben totes los autors contunhan de considerar [[Nil]] o la frontièra occidentala d'Egipte coma frontièra. A l'Edat Mejana, lo monde èra representat sus la [[Mapa en T|mapa en T-O]], amb lo T representant las aigas de la division dels tres continents. === Arribada dels Europèus a las Americas === [[Cristòl Colomb]] traversèt l'ocean Atlantic per aténher las Antilhas en [[1492]], dubrissent lo camin a l'exploracion e a la colonizacion europèa de las Americas. Mas malgrat sos quatre viatges cap a l'oèst, Colomb jamai pensèt d'aver atench un novèl continent e contunhèt de pensar qu'aviá atench Asia. En [[1501]], [[Amerigo Vespucci]] foguèt lo pilòt d'una expedicion que navigava lo long de la còsta de [[Brasil]]. Los membres de l'expedicion percorriguèron lo long camin cap al sud, lo long de la còsta de l'America del Sud, çò que confirma que las tèrras que perlongavan avián de proporcions continentalas<ref>Edmundo O'Gorman, The Invention of America, Indiana University Press 1961 pp. 106-112</ref>{{,}}<ref>{{fr}}[http://www.americas-fr.com/histoire/vespucci.html Amerigo Vespucci : Un nom per lo Novèl Monde]</ref>. De retorn a Euròpa, Vespucci publiquèt un compte rendut de son viatge ''Mundus Novus'' ({{cita|Novèl Monde}}) en 1502 o 1503<ref>{{en}}Formisano, Luciano (Ed.) (1992). ''Letters from a New World: Amerigo Vespucci's Discovery of America''. New York: Marsilio, pp. xx-xxi. ISBN 0-941419-62-2.</ref>, mas sembla que i auriá d'apondons o de modificacions d'un autre autor<ref>Zerubavel, Eviatar (2003). ''Terra Cognita: The Mental Discovery of America''. New Brunswick: Transaction Publishers, pp. 77–79. ISBN 0-7658-0987-7.</ref>. Quin que siá l'autor d'aquelas paraulas, se pòt legir dins ''Mundus Novus'' {{cita| descobriguèt un continent dins aquelas regions del sud qu'es abitat per mai de personas e d'animals qu'en [[Euròpa]], en [[Asia]] o en [[Africa]]}}<ref>{{en}}Formisano, Luciano (Ed.) (1992). ''Letters from a New World: Amerigo Vespucci's Discovery of America''. New York: Marsilio, p. 45. ISBN 0-941419-62-2.</ref>, primièra identificacion explicita de las Americas, un continent coma los tres autres. [[Fichièr:Waldseemuller map 2.jpg|thumb|left|360px|Lo ''[[Planisfèri de Waldseemüller]]'' de 1507, foguèt la primièra mapa del monde que menciona l'{{cita|America}}.]] Aprèp qualques annadas, lo nom de {{cita|Novèl Monde}} comença d'aparéisser coma un nom per l'[[America del Sud]]. Las mapas de l'epòca mòstran clarament l'America del Nòrd coma connectada a l'Asia e l'America del Sud coma una tèrra separada<ref>Zerubavel, Eviatar (2003). ''Terra Cognita: The Mental Discovery of America''. New Brunswick: Transaction Publishers, pp. 77–79. ISBN 0-7658-0987-7.</ref>. En [[1507]], [[Martin Waldseemüller]] publiquèt una mapa del monde, ''Cosmographia Universalis'', qu'es la primièra a mostrar l'America del Nòrd e l'America del Sud distintas d'Asia e entornejadas d'aiga. Un pichon senhal en dessús de la mapa principala explica pel primièr còp que las Americas son a èst d'Asia e son separadas d'Asia per un ocean, perque las Americas son plaçadas a l'extremitat esquèrra de la mapa e Asia a l'extremitat drecha, çò que poiriá crear una confusion. Dins lo libre d'acompanhament, ''Cosmographiae Introductio'', Waldseemüller nòta que la tèrra se dividís en quatre partidas, Euròpa, Asia, Africa e la quatrena partida que ne bastís lo nom a partir d'[[Amerigo Vespucci]]<ref>{{en}}Zerubavel, Eviatar (2003). ''Terra Cognita: The Mental Discovery of America''. New Brunswick: Transaction Publishers, pp. 80–82. ISBN 0-7658-0987-7.</ref>. Sus la mapa, lo mot {{cita|America}} se plaça sus una partida de l'America del Sud. === Lo mot ''continent'' === Dempuèi lo sègle XVI, lo nom anglés ''continent'' surgís. Es un derivat del tèrme ''continent land'', çò que significa {{cita|tèrra continua}}<ref>"continent n." (1989) ''[[Oxford English Dictionary]]'', 2nd edition. [[Oxford University Press]].</ref> e tradusit del latin ''terra continens''<ref>{{en}} "continent<sup>1</sup> n." (2006) ''The [[Concise Oxford English Dictionary]]'', 11th edition revised. (Ed.) Catherine Soanes and Angus Stevenson. [[Oxford University Press]].</ref>. Lo nom foguèt utilizat per designar {{cita|una partida de tèrra connectada o continua}}<ref>''[[Oxford English Dictionary]]''</ref>. Lo mot ''continent'' s'utiliza dins la traduccion de tèxtes grècs e latins al subjècte de las tres {{cita|partidas}} del monde<ref>{{en}} Martin W. Lewis e Kären, The Myth of Continents: a Critique of Metageography University of California Press 1997 ISBN 0-520-20742-4, ISBN 0-520-20743-2 p. 29 </ref>. Alara que lo mot ''continent'' foguèt utilizat per las zonas relativament pichonas de la continuitat de la tèrra, los geografs se tornèron pausar la question d'[[Erodòt]] sus las rasons perqué una sola granda massa deuriá èsser dividida en dos continents. A la mitat del sègle XVII, [[Peter Heylin]] escriguèt dins sa ''Cosmografia'' que {{cita|Un continent es una granda quantitat de tèrra, non separada per una mar en provenença de la rèsta del monde, coma l'ensemble del continent d'Euròpa, en Asia, en Africa.}}. En [[1727]], [[Ephraïm Chambers]] escriguèt dins son ''Cyclopædia'', {{cita|Lo monde es ordinàriament dividit en dos grands continents : l'[[Monde Ancian|ancian]] e lo [[Monde Novèl|novèl]].}}. E, dins son atlàs de 1752, Emanuel Bowen definís un continent coma {{cita|un grand espaci de la tèrra fèrma contenent fòrça païses, sens separacion d'aiga. Atal, Euròpa, Asia e Africa son un grand continent, America n'es un autre.}}<ref>{{en}} Bowen, Emanuel. (1752). ''A Complete Atlas, or Distinct View of the Known World''. London, p. 3.</ref>. Pasmens, la vièlha idèa d'Euròpa, d'Asia et d'Africa coma partidas del monde persistís, e son uèi consideradas coma de continents. === Al delà dels quatre continents === A partir de la fin del sègle XVIII, qualques geografs comencèron de considerar l'America del Nòrd e l'America del Sud coma doas partidas del monde, çò que fa en tot cinc partidas. Pasmens, la division en quatre foguèt globalament pus utilizada al sègle XIX<ref>Martin W. Lewis e Kären E. Wigen The Myth of Continents: a Critique of Metageography University of California Press 1997 ISBN 0-520-20742-4, ISBN 0-520-20743-2 p. 30</ref>. Los Europèus descobriguèron [[Austràlia]] en [[1606]], mas per un certan temps, foguèt vista coma una partida d'Asia. A la fin del sègle XVIII, certans geografs considerèron que s'agissiá d'un continent d'esperel, çò que ne fa lo seisen (o lo cinquen per aqueles qu'America es encara un unic continent)<ref>Martin W. Lewis e Kären E. Wigen The Myth of Continents: a Critique of Metageography University of California Press 1997 ISBN 0-520-20742-4, ISBN 0-520-20743-2 p. 30</ref>. En 1813, [[Samuel Butler (1774-1839)|Samuel Butler]] escriguèt sus Austràlia que {{cita|[Nòva Olanda, una illa immensa, que qualques geografs designan del nom d'autre continent}} e l'[[Oxford English Dictionary]] es pas clar de decènnis pus tard<ref>{{en}} "continent n. 5. a." (1989) ''[[Oxford English Dictionary]]'', 2nd edition. [[Oxford University Press]]. "the great island of Australia is sometimes reckoned as another [continent]"</ref>. [[Antartida]] foguèt apercebuda en [[1820]] e foguèt descricha coma un continent par [[Charles Wilkes]] en 1838. Mas pauc d'atlàs la senhalan coma continent abans la [[Segonda Guèrra Mondiala]]<ref>{{en}}Martin W. Lewis e Kären E. WigenThe Myth of Continents: a Critique of Metageography University of California Press 1997 ISBN 0-520-20742-4, ISBN 0-520-20743-2 pp. 32, 220</ref>. [[Fichièr:Olympic flag.svg|thumb|La [[bandièra olimpica]] que sos cinc anèls representan los continents]] La [[bandièra olimpica]], concebuda en 1913, de cinc anèls representant las cinc tèrras abitadas, amb America coma un sol continent e sens comptar Antartida<ref>[https://web.archive.org/web/20080801100423/http://multimedia.olympic.org/pdf/en_report_1303.pdf ''The Olympic symbols.''] [[Comitat Internacional Olimpic]]. 2002. Lausana: Olympic Museum and Studies Centre. Las cinc anèls d'una bandièra olimpica representan los cinc continents ([https://web.archive.org/web/20090324234948/http://moscow2001.olympic.org/en/pdf/members_by_continent.pdf Africa, America, Asia, Europe, and Oceania]). Vejatz tanben [http://www.acnolympic.org Association of National Olympic Committees] : [http://www.acnoa.info] [https://web.archive.org/web/20180906180838/http://www.ocasia.org/] [http://www.eurolympic.org] [http://www.crwflags.com/fotw/flags/int@paso.html] [https://web.archive.org/web/20191001142123/https://oceaniasport.com/]</ref>. A partir de la mitat del sègle XIX, los atlàs dels Estats Units d'America an pus sovent tractat l'America del Nòrd e l'America del Sud coma dos continents, çò qu'es compatible amb la compreneson de la geologia e de la [[tectonica de las placas]]. Mas es totjorn pas escàs que los atlàs americans los tractan coma un sol continent, pasmens fins a la Segonda Guèrra Mondiala<ref> Martin W. Lewis e Kären E. Wigen The Myth of Continents: a Critique of Metageography University of California Press 1997 ISBN 0-520-20742-4, ISBN 0-520-20743-2 p. 32</ref>. Pendent las darrièras annadas, i a una tendéncia per qu'Euròpa e Asia, tradicionalament consideradas coma dos continents, sián consideradas coma un sol continent, nomenat {{cita|[[Eurasia]]}} — compatible amb la compreneson de la geologia e de la tectonica de las placas. Dins aquel modèl, lo monde se dividís en sièis continents (se l'America del Nòrd e l'America del Sud son consideradas coma de continents distints). == Definicions e aplicacions == Existís pas de definicion unica d'un continent. Es per aquò que las culturas e las sciéncias an de listas diferentas de continents. En general, un continent deu èsser una granda espandida, compausada de tèrra fèrma amb de limits [[geologia|geologics]] significatius. Lo critèri d'origina per designar un continent, lo critèri geografic, daissa lo pas al profit de critèris pus arbitraris, sovent istorics e culturals. Suls sèt continents pus correntament entenduts, sols Antartida e Oceania son separats dels autres continents. === Frontièras dels continents === Coma la definicion d'un continent es sovent arbitrària, las separacions entre aqueles son pas totjorn clarament definidas. [[Fichièr:Pm-map.png|thumb|L'[[istme de Panamà]]]] L'[[estrech de Gibartar]] marca convencionalament lo limit entre Africa e Euròpa<ref>[https://web.archive.org/web/20081115061117/http://www.lapenseedemidi.org/revues/revue10/articles/Galmot.pdf En Africa, frontièras d'Euròpa]</ref>. La separacion d'America del Nòrd e d'America del Sud correspond a l'[[istme de Panamà]], una benda de tèrra estrecha. La frontièra entre Asia e [[Africa]] generalament se fixa a l'[[istme de Suèz]]; aquò exclutz lo [[Sinai]] d'Africa<ref>https://web.archive.org/web/20090404202445/http://www.encyclopediefrancaise.com/L'Asie.html {{fr}}L'Asie Encyclopédie Française</ref>. [[Egipte]] se tròba a caval sus dos continents; qualques geografs prepausan pasmens de desplaçar lo limit entre aqueles dos continents a la frontièra israeloegipciana. Per comoditat, la frontièra entre Asia e America se fixa a la frontièra russoamericana, a l'entorn de l'[[estrech de Bering]]. Las [[illas Komandorski]] son doncas asiaticas alara que las [[illas Aleutianas]] son americanas. La separacion entre Oceania e Asia es encara uèi fòrça discutida. En [[1831]], l'explorator e geograf [[Jules Dumont d'Urville]] copèt [[Oceania]] en quatre regions : [[Polinesia]], [[Micronesia]], [[Melanesia]] e [[Insulíndia]] (alara nomenada Malàisia)<ref>{{fr}}Jules Dumont d'Urville, Bulletin de la Société de Géographie de Paris (Tome XVII, n°5, janvier 1832 http://gallica.bnf.fr/ark:/12148/bpt6k37615z)</ref>. Aquela darrièra partida serà apuèi estacada a Asia; aquò explica la frontièra actuala entre Asia e Oceania: l'ensemble de las illas indonesianas es asiatic alevat la [[Nòva Guinèa]] e d'illas prèpas. Mas de geografs pensan que seriá pus apropriat d'utilizar la [[linha Wallace]]<ref>{{en}}[http://www.starfish.ch/dive/Wallacea.html Wallacea - a transition zone from Asia to Australia, specially rich in marine life and on land.]</ref>, d'autres volrián inclure tota [[Indonesia]] en Asia salvat lo [[Timòr Èst]]. [[Imatge:Europe-Asia border (geographic).png|thumb|right|350px|Exemple de limits arbitraris de l’Euròpa modèrna en verd: Euròpa, en blau: Territòri asiatic dels païses europèus, en blau: geograficament en Asia/America, mas considerada en Euròpa per son istòria e sa cultura]] La frontièra pus contestada es sens dobte aquela entre Asia e Euròpa<ref>{{fr}}https://web.archive.org/web/20100612153104/http://cafe-geo.net/article.php3?id_article=625 Quelles frontières pour l’Europe ? 2005</ref>{{,}}<ref>{{fr}}http://rh19.revues.org/document1062.html Gilles Pécout [dir.&#93;, Penser les frontières de l’Europe du XIXe au XXIe siècle. Élargissement et union : approches historiques, Paris, Éditions ENS rue d’Ulm et Presses Universitaires de France, 2004, 378 p. ISBN : 2130543014. 28 euros.]</ref>{{,}}<ref>[https://web.archive.org/web/20080616200547/http://www.ifri.org/frontDispatcher/ifri/publications/articles_1036502931790/publi_P_publi_tdm_turkey_1086708191879 ifri]</ref>, los [[limits d'Euròpa]] foguèron desplaçats segon los sègles e pauc clarament definits. Al sègle XVIII, lo [[Pèire Ièr de Russia|Tsar Pèire I{{èr}}]] desira de far de [[Russia imperiala|Russia]] una poténcia europèa. Son geograf [[Vasilii Tatishchev]] prepausa alara en [[1703]] que los monts [[Orals]], lo flume d'[[Oral (riu)|Oral]] e [[Caucàs]] constituiscan la frontièra entre Euròpa e Asia a la plaça de [[Don]] qu'inclusiá alara Russia en Asia. Amb l'espandiment recent de l'[[Union Europèa]] a las pòrtas d'Asia coma dins los [[Balcans]] e en [[Euròpa de l'Èst]] se pausa encara un còp lo problèma del traçat exacte del limit entre Euròpa e Asia. Qualques geografs, per comoditat, volrián repossar lo limit al delà de Caucàs per inclure [[Armenia]] e [[Georgia (Caucàs)|Georgia]] en Euròpa. D'autres, al contrari, volrián veire aquela frontièra fixada a la depression de Kouma-Manytch situada al nòrd de Caucàs per inclure los pòbles turcs de Caucàs en Asia<ref>{{fr}}Gérard Bacconnier, L'Asie en fiches, Ed Bréal 2007</ref>. === L'estatut de las illas === Las partidas del monde son de continents al sens larg. D'una part, tota [[illa]] es una partida del monde perque las partidas d'un monde contenon totas las tèrras emergidas, mas las illas fan pas partida dels continents (al sens comun, o al sens scientific) perque lor territòri es pas continú amb lo rèsta del continent<ref>{{fr}}[https://web.archive.org/web/20100717073137/http://www.cosmovisions.com/terres.htm Los continents e las illas]</ref>{{,}}<ref>Encarta</ref>. Son doncas abitualament consideradas coma apertenent al continent pus prèp. Per exemple, las [[Illas Canàrias]] — e mai espanhòlas — son restacadas a Africa, las [[Illas Balearas]] fan partida d'Euròpa e las illas del [[Ocean Pacific|Pacific]] apartenon a [[Oceania]]. Es parièr per l'illa de [[la Reünion]] o l'illa [[Maurici]] que, malgrat la distància que las separan d'[[Africa]], son consideradas coma d'illas africanas. === Nombre de continents === Doas pus grandas oposicions pòrtan sus [[Euròpa]] e [[Asia]] que poirián èsser unificadas ([[Eurasia]]) e sus l'[[America del Nòrd]] e l'[[America del Sud]] que formarián [[America]]. Qualques [[geografia|geografs]] prepausan de gropar Euròpa, Asia e [[Africa]] en lo continent [[Afroeurasia]]. Lo modèl de sèt continents s'utiliza sovent en [[Euròpa de l'Oèst]]. Lo modèl de sièis continents (Eurasia) es lo modèl causit per la comunautat scientifica. E lo modèl unissent America s'utiliza en [[Euròpa de l'Èst]], en [[America del Sud]]. [[Fichièr:Continents vide couleurs-automatedvector.svg|center|300px]] {| class="wikitable center centre" | align="center" |7 continents<ref>[https://web.archive.org/web/20060221064548/http://atlas.gc.ca/site/english/maps/reference/international/world/referencemap_image_view The World - Continents], [http://atlas.nrcan.gc.ca/site/english/index.html ''Atlas of Canada'']</ref>{{,}}<ref>{{en}}"[http://www.britannica.com/ebc/article-9361501 Continent]". ''[[Encyclopædia Britannica]]''. 2006. Chicago: Encyclopædia Britannica, Inc.</ref>{{,}}<ref>{{en}}[http://www.nationalgeographic.com/xpeditions/atlas/index.html?Parent=world&Mode=d&SubMode=w World], ''[[National Geographic]] - [http://www.nationalgeographic.com/xpeditions/ Xpeditions Atlas].'' 2006. Washington, DC: National Geographic Society.</ref>{{,}}<ref>{{en}}''[[Oxford English Dictionary|The New Oxford Dictionary of English]].'' 2001. New York: Oxford University Press.</ref>{{,}}<ref>{{en}}"[https://web.archive.org/web/20091028025748/http://encarta.msn.com/encyclopedia_761553387/Continent.html Continent]". ''[[Encarta|MSN Encarta Online Encyclopedia 2006]].''</ref>{{,}}<ref>{{en}}"Continent". McArthur, Tom, ed. 1992. ''The Oxford Companion to the English Language''. New York: Oxford University Press; p. 260.</ref> || <small><span style="background: #00cc00;">&nbsp;&nbsp;&nbsp;</span></small>&nbsp;[[America del Nòrd]] || <small><span style="background: #008000;">&nbsp;&nbsp;&nbsp;</span></small>&nbsp;[[America del Sud]] || <small><span style="background: #0040ff;">&nbsp;&nbsp;&nbsp;</span></small>&nbsp;[[Antartida]] || <small><span style="background: #f33e01;">&nbsp;&nbsp;&nbsp;</span></small>&nbsp;[[Asia]] || <small><span style="background: #c10000;">&nbsp;&nbsp;&nbsp;</span></small>&nbsp;[[Euròpa]] || <small><span style="background: #fed52e;">&nbsp;&nbsp;&nbsp;</span></small>&nbsp;[[Africa]] || <small><span style="background: #c04080;">&nbsp;&nbsp;&nbsp;</span></small>&nbsp;[[Oceania]] |- | align="center" |6 continents<ref>"{{en}}[http://www.bartleby.com/65/co/continent.html Continent]". ''[http://www.bartleby.com/65/ The Columbia Encyclopedia]''. 2001. New York: Columbia University Press - Bartleby.</ref>|| <small><span style="background: #00cc00;">&nbsp;&nbsp;&nbsp;</span></small>&nbsp;[[America del Nòrd]] || <small><span style="background: #008000;">&nbsp;&nbsp;&nbsp;</span></small>&nbsp;[[America del Sud]] || <small><span style="background: #0040ff;">&nbsp;&nbsp;&nbsp;</span></small>&nbsp;[[Antartida]] || colspan="2" | <small><span style="background: #c10000;">&nbsp;&nbsp;&nbsp;</span><span style="background: #f33e01;">&nbsp;&nbsp;&nbsp;</span></small>&nbsp;[[Eurasia]] || <small><span style="background: #fed52e;">&nbsp;&nbsp;&nbsp;</span></small>&nbsp;[[Africa]] || <small><span style="background: #c04080;">&nbsp;&nbsp;&nbsp;</span></small>&nbsp;[[Oceania]] |- | align="center" | 6 continents<ref>{{es}}Océano Uno, Diccionario Enciclopédico y Atlas Mundial, "Continente", page 392, 1730. ISBN 84-494-0188-7</ref>{{,}}<ref>{{es}}Los Cinco Continentes (The Five Continents), Planeta-De Agostini Editions, 1997. ISBN 84-395-6054-0</ref>|| colspan="2" | <small><span style="background: #00cc00;">&nbsp;&nbsp;&nbsp;</span><span style="background: #008000;">&nbsp;&nbsp;&nbsp;</span></small>&nbsp;[[America]] || <small><span style="background: #0040ff;">&nbsp;&nbsp;&nbsp;</span></small>&nbsp;[[Antartida]] || <small><span style="background: #f33e01;">&nbsp;&nbsp;&nbsp;</span></small>&nbsp;[[Asia]] || <small><span style="background: #c10000;">&nbsp;&nbsp;&nbsp;</span></small>&nbsp;[[Euròpa]] || <small><span style="background: #fed52e;">&nbsp;&nbsp;&nbsp;</span></small>&nbsp;[[Africa]] || <small><span style="background: #c04080;">&nbsp;&nbsp;&nbsp;</span></small>&nbsp;[[Oceania]] |- | align="center" | 5 continents<ref>"{{fr}}[http://www.bartleby.com/65/co/continent.html Continent]". ''[http://www.bartleby.com/65/ The Columbia Encyclopedia]''. 2001. New York: Columbia University Press - Bartleby.</ref>{{,}}<ref>{{es}}Océano Uno, Diccionario Enciclopédico y Atlas Mundial, "Continente", page 392, 1730. ISBN 84-494-0188-7</ref>{{,}}<ref>{{es}}Los Cinco Continentes (The Five Continents), Planeta-De Agostini Editions, 1997. ISBN 84-395-6054-0</ref>|| colspan="2" | <small><span style="background: #00cc00;">&nbsp;&nbsp;&nbsp;</span><span style="background: #008000;">&nbsp;&nbsp;&nbsp;</span></small>&nbsp;[[America]] || <small><span style="background: #0040ff;">&nbsp;&nbsp;&nbsp;</span></small>&nbsp;[[Antartida]] || colspan="2" | <small><span style="background: #c10000;">&nbsp;&nbsp;&nbsp;</span><span style="background: #f33e01;">&nbsp;&nbsp;&nbsp;</span></small>&nbsp;[[Eurasia]] || <small><span style="background: #fed52e;">&nbsp;&nbsp;&nbsp;</span></small>&nbsp;[[Africa]] || <small><span style="background: #c04080;">&nbsp;&nbsp;&nbsp;</span></small>&nbsp;[[Oceania]] |- | align="center" rowspan="2" | 5 continents || colspan="2" | <small><span style="background: #00cc00;">&nbsp;&nbsp;&nbsp;</span><span style="background: #008000;">&nbsp;&nbsp;&nbsp;</span></small>&nbsp;[[America]] || &nbsp; || <small><span style="background: #f33e01;">&nbsp;&nbsp;&nbsp;</span></small>&nbsp;[[Asia]] || <small><span style="background: #c10000;">&nbsp;&nbsp;&nbsp;</span></small>&nbsp;[[Euròpa]] || <small><span style="background: #fed52e;">&nbsp;&nbsp;&nbsp;</span></small>&nbsp;[[Africa]] || <small><span style="background: #c04080;">&nbsp;&nbsp;&nbsp;</span></small>&nbsp;[[Oceania]] |- | colspan="7" | ''Ancian modèl didactic prenent pas en compte l'Antarctic, continent inabitat.'' |- | align="center" | 5 continents || <small><span style="background: #00cc00;">&nbsp;&nbsp;&nbsp;</span></small>&nbsp;[[America del Nòrd]] || <small><span style="background: #008000;">&nbsp;&nbsp;&nbsp;</span></small>&nbsp;[[America del Sud]] || <small><span style="background: #0040ff;">&nbsp;&nbsp;&nbsp;</span></small>&nbsp;[[Antartida]] || colspan="3" | <small><span style="background: #c10000;">&nbsp;&nbsp;&nbsp;</span><span style="background: #f33e01;">&nbsp;&nbsp;&nbsp;</span><span style="background: #fed52e;">&nbsp;&nbsp;&nbsp;</span></small>&nbsp;[[Afroeurasia]]<ref>Andre Gunder Frank ReORIENT: Global Economy in the Asian Age, University of California, Press1998, ISBN 978-0-520-21474-3</ref>|| <small><span style="background: #c04080;">&nbsp;&nbsp;&nbsp;</span></small>&nbsp;[[Oceania]] |- | align="center" | 4 continents<ref>{{en}}"[http://www.bartleby.com/65/co/continent.html Continent]". ''[http://www.bartleby.com/65/ The Columbia Encyclopedia]''. 2001. New York: Columbia University Press - Bartleby.</ref>{{,}}<ref>{{es}}Océano Uno, Diccionario Enciclopédico y Atlas Mundial, "Continente", page 392, 1730. ISBN 84-494-0188-7</ref>{{,}}<ref>{{fr}}Los Cinco Continentes (The Five Continents), Planeta-De Agostini Editions, 1997. ISBN 84-395-6054-0</ref>|| colspan="2" | <small><span style="background: #00cc00;">&nbsp;&nbsp;&nbsp;</span><span style="background: #008000;">&nbsp;&nbsp;&nbsp;</span></small>&nbsp;[[America]] || <small><span style="background: #0040ff;">&nbsp;&nbsp;&nbsp;</span></small>&nbsp;[[Antartida]] || colspan="3" | <small><span style="background: #c10000;">&nbsp;&nbsp;&nbsp;</span><span style="background: #f33e01;">&nbsp;&nbsp;&nbsp;</span><span style="background: #fed52e;">&nbsp;&nbsp;&nbsp;</span></small>&nbsp;[[Afroeurasia]] || <small><span style="background: #c04080;">&nbsp;&nbsp;&nbsp;</span></small>&nbsp;[[Oceania]] |} === Denominacion === * '''[[Africa]]''', adoptat dempuèi l'[[Antiquitat]] coma nom de la [[Tunisia]] actuala. * '''[[America]]''' (du latin America), del nom d'[[Amerigo Vespucci]], sus proposicion de [[Martin Waldseemüller]]<ref>{{fr}}https://web.archive.org/web/20090125174444/http://fr.encarta.msn.com/encyclopedia_761560631/Am%C3%A9rique.html Amérique, Encarta</ref>. * '''[[Antartida]]''' del latin antarcticus, del grèc ancian ''antí'', « contra », e ''arktikos'' (« [[Artic]] »), aquel darrièr mot format a partir de ''arktos'' (« ors ») <ref>{{fr}} http://logos.muthos.free.fr/etymologie/A.htmweb Étymologie, site Logos & Mûthos</ref>. L'Artic foguèt nomenat coma aquò perque es dins la mitat del glòbe del costat de la constellacion de la [[Granda Orsa]]. * '''[[Asia]]''', o del nom de l'[[Oceanida]] Asia (pus comunament nomenada [[Climèda]]), o d'un derivat d'Assuwa, un Estat confederat situat a l'Oèst d'[[Anatolia]] e que son nom vendriá de l'[[Itita]] que significa {{cita|bon}}. * '''[[Euròpa]]''', composicion dels mots grecs eurýs (εὐρύς, {{cita|larg}}) e ṓps (ὤψ, {{cita|visatge}})<ref>{{fr}}http://fr.encarta.msn.com/encnet/refpages/RefArticle.aspx?refid=761579286 Europe, Encarta</ref>. * '''[[Oceania]]''' ven del latin ''oceanus'', {{cita|ocean}}. == Comparason == === Aira e populacion === Lo tablèu seguent dona la [[Aira|superfícia]], la [[populacion]], la [[densitat de populacion]] e lo nombre de païses de cada continent, dins lo modèl de sèt continents. {| class="wikitable sortable" style="text-align:right" |- ! Continent ! Superfícia <small>(km²)</small><ref>{{en}}http://www.worldatlas.com/geoquiz/thelist.htm The List, WorldAtlas.com</ref> ! Populacion aproximada <small>(2006)</small> ! Percentatge de la populacion totala ! Densitat de populacion (ab./km²)<ref>Valor obtenguda per division de la populacion per la superfícia.</ref> ! Nombre de païses |- ! [[Asia]] | {{formatnum:44579000}} || {{formatnum:3879000000}} || 60 % || 87,01 || 48 |- ! [[Africa]] | {{formatnum:30065000}} || {{formatnum:877500000}} || 14 % || 29,19 || 53 |- ! [[America del Nòrd]] | {{formatnum:24256000}} || {{formatnum:501500000}} || 8 % || 20,68 || 23 |- ! [[America del Sud]] | {{formatnum:17819000}} || {{formatnum:379500000}} || 6 % || 21,30 || 12 |- ! [[Antartida]] | {{formatnum:13209000}} || {{formatnum:1000}} || 0,00002 % || 0,00007 || 0 |- ! [[Euròpa]] | {{formatnum:9938000}} || {{formatnum:727000000}} || 11 % || 73,15 || 43 |- ! [[Oceania]] | {{formatnum:7687000}} || {{formatnum:32000000}} || 0,5 % || 4,16 || 14 |} La superfícia totala dels continents es {{unitat|148647000|km²}}, o gaireben 29% de la superfícia de la Tèrra ({{unitat|510065600|km²}}). [[Fichièr:ContinentStatistics.svg|thumb|left|500px|Comparason de superfícia e de populacion]] [[Fichièr:World population by continent.svg|thumb|226px|Reparticion de la [[populacion mondiala]] sus los diferents continents]] {{clr}} === Punt culminant === Lo tablèu seguent balha la lista dels continents en foncion de lor punt culminant<ref>{{fr}}https://web.archive.org/web/20181123022934/https://www.cia.gov/library/publications/the-world-factbook/fields/2020.html The World Factbook, Field Listing – Elevation, CIA</ref>{{,}}<ref>{{fr}}http://www.liensutiles.org/montagnepc.htm Points culminants du monde</ref>. {| class="wikitable gauche" style="margin: 1em;" ! Continent ! País ! Punt culminant ! Altitud <small>(mètres)</small> |- | align="right" | [[Asia]] || [[Republica Populara de China|China]]/[[Nepal]] || [[Mont Everest]] || align="right" | {{formatnum:8848}} |- | align="right" | [[America del Sud]] || [[Argentina]] || [[Aconcagua]] || align="right" | {{formatnum:6960}} |- | align="right" | [[America del Nòrd]] || [[Estats Units d'America]] || [[Mont McKinley]] || align="right" | {{formatnum:6194}} |- | align="right" | [[Africa]] || [[Tanzania]] || [[Kilimanjaro]] || align="right" | {{formatnum:5895}} |- | align="right" | [[Euròpa]] || [[Russia]] || [[Mont Elbroz]] || align="right" | {{formatnum:5642}} |- | align="right" | [[Antartida]] || [[Territòri chilian d'Antartida]] || [[Massiu Vinson]] || align="right" | {{formatnum:4897}} |- | align="right" | [[Oceania]] || [[Indonesia]] || [[Puncak Jaya]] || align="right" | {{formatnum:4884}} |} Asia a lo pus naut suc del monde, l'[[Mont Everest|Everest]], mas regropa de mai l'ensemble dels 10 primièrs sucs del monde, en tèrmes de nautor. Fòrça relèus son constituits en Asia, amb de massís montanhoses coma [[Tian Shan]] e [[Imalaia]]. Lo relèu sud-american es marcat per la [[Cordilhièra dels Andes]] que longa tota sa còsta èst. La disposicion del relèu nòrd-american es longitudinala : la region se descompausa en ensembles diferenciats que se succedisson de l'èst cap a l'oèst. Lo punt culminant d'America del Nòrd, lo [[mont McKinley]], se tròba en [[Alaska]]. Lo punt culminant d'[[Africa]], [[Kilimanjaro]] (un volcan apagat), es partida de la [[valada del grand rift]]. Las principalas cadenas de las montanhas en Euròpa son los monts [[Orals]], [[Caucàs]] e los [[Alps]], aquelas darrièras abrigan lo [[mont Blanc]], punt culminant d'[[Euròpa Occidentala]]. Antartida es, el, copat en doas partidas inegalas pels [[monts Transantartids]], cadena de montanha de {{unitat|3500|km}} de long, formant una corba en {{cita|S}} de la còsta de la [[mar de Weddell]] fins a la còsta de l'ocean Antartic. Oceania es un continent gaireben plan, marcat çaquelà amb de zonas montanhosas, coma l'illa de la [[Nòva Guinèa]]. === Esperança de vida === Lo tablèu seguent dona l'[[esperança de vida umana|esperança de vida]] dels abitants de cada continent, seguent un modèl de cinc continents. {| class="wikitable gauche" style="margin-right:10px;" |- ! scope=col | Continent ! scope=col | Esperança de vida <small>(annadas)</small> |- ! scope=row | [[Euròpa]]<ref>{{fr}}https://web.archive.org/web/20100712105847/http://www.populationdata.net/index2.php?option=continent&cid=5&nom=europe, PopulationData, L'Europe</ref> | {{formatnum:75}} |- ! scope=row | [[Oceania]]<ref>{{fr}}https://web.archive.org/web/20100613172507/http://www.populationdata.net/index2.php?option=continent&cid=6&nom=oceanie, PopulationData, L'Océanie</ref> | {{formatnum:75}} |- ! scope=row | [[America]]<ref>{{fr}}https://web.archive.org/web/20090617022513/http://www.populationdata.net/index2.php?option=continent&cid=2&nom=ameriques, PopulationData, L'Amérique</ref> | {{formatnum:74}} |- ! scope=row | [[Asia]]<ref>{{fr}}https://web.archive.org/web/20160323122226/http://www.populationdata.net/index2.php?cid=4&nom=asie&option=continent, PopulationData, L'Asie</ref> | {{formatnum:67.5}} |- ! scope=row | [[Africa]]<ref>{{fr}}https://web.archive.org/web/20100330071014/http://www.populationdata.net/index2.php?option=continent&cid=1&nom=afrique, PopulationData, L'Afrique</ref> | {{formatnum:52}} |} Africa es marcada per una esperança de vida pro flaca, a causa d'un [[taus de mortalitat]] important, malgrat que siá inegal seguent las regions del territòri. Per exemple, [[Magrèb]] a un taus de mortalitat de 6 ‰ alara qu'aquel de l'[[Africa subsahariana]] arriba a 15 ‰<ref>{{fr}}http://books.google.fr/books?id=iqXQKSBrNk4C&printsec=frontcover&dq=l'afrique+par+sylvie+brunel#PPA136,M1 Sylvie Brunel, L'Afrique, Ed Bréal 2003</ref>. Euròpa e Oceania son los continents qu'an la pus nauta esperança de vida, (75 ans). L'esperança de vida del continent american es baissada per aquela d'America del Sud, ont qualques païses en desvolopament an una esperança de vida pro flaca. Per exemple, en [[Bolívia]] es de solament 66,2 ans<ref>{{en}}https://web.archive.org/web/20140528191952/https://www.cia.gov/library/publications/the-world-factbook/fields/2102.html The CIA World Factbook 2008 - Life expectancy at birth.</ref>. L'esperança de vida del continent asiatic es inegala, amb una esperança de 43,7 ans pels abitants d'[[Afganistan]] alara que los [[China|Chineses]] vivon en mejana fins a 72,9 ans. == Autras divisions == [[Fichièr:Madagascar in Africa (relief) (-mini map).svg|thumb|L{{'}}illa de Madagascar, al sud-èst d'Africa, es a vegadas comptada coma un {{cita|microcontinent}}<ref>{{fr}}[https://web.archive.org/web/20070807170622/http://www.unine.ch/presse/communiques/Callmander.htm Contemporanèa de totas premièras plantas de flors, una espècia nos conta l{{'}}istòria de l{{'}}Ocean indian]</ref>.]] Qualques partidas de continents son reconegudas coma de soscontinents, en particular aquestas sus las diferentas [[tectonica de las placas|placas tectonicas]] que devesisson los continents. Los pus notables son lo [[soscontinent indian]] e la [[Arabia|peninsula Arabica]]. [[Groenlàndia]], sus la placa nòrd-americana, es a vegadas considerada coma un soscontinent. Quand America es percebuda coma un sol continent, se devesís en dos soscontinents (America del Nòrd e America del Sud)<ref>[[:Imatge:MapaAméricaJonghe.JPG|Mapa anglesa de 1770 de Jonghe]]</ref>{{,}}<ref>{{es}}[http://buscon.rae.es/dpdI/ DPD]: [http://buscon.rae.es/dpdI/América América]</ref>{{,}}<ref>{{pt}}[http://www.priberam.pt/dlpo/dlpo.aspx Dicionário da língua portuguesa]: Contiente</ref> o en divèrsas regions<ref>En America Latina, l'America del Nòrd designa en general una region de las Americas contenent [[Canadà]], los [[Estats Units d'America]] e [[Mexic]], e, sovent, [[Groenlàndia]], [[Sant Pèire e Miquelon]], e las Bermudas, lo pont terrèstre qu'es l'America Centrala es generalament considerat coma una sosregion de l'America del Nòrd. {{es}}[https://web.archive.org/web/20090130015145/http://mx.encarta.msn.com/encyclopedia_761562468/Norteam%C3%A9rica.html Norteamérica (Mexican version)]/{{es}}[https://web.archive.org/web/20090129035625/http://es.encarta.msn.com/encyclopedia_761562468/Norteam%C3%A9rica.html (Spaniard version)]. ''Encarta Online Encyclopedia.''.</ref>. Qualques zonas de la crosta continentala son largament cobèrtas per la mar, mas pòdon èsser consideradas coma de continents submergits. Es lo cas de [[Zealandia]], emergissent de la mar en [[Nòva Zelanda]] e en [[Nòva Caledònia]], o gaireben tot submergit lo [[replan de Kerguelen]], dins lo sud de l'[[ocean Indian]]. Qualques illas se situan sus de seccions de la crosta continentala que se rompèron e derivèron fòra d'un dels principals continents. E que sián pas consideradas coma continents a causa de lor talha relativament pichona, pòdon èsser consideradas coma microcontinents. [[Madagascar]], l'exemple pus tipic, generalament se considèra coma èssent partida d'Africa, mas foguèt ja descrit coma {{cita|l'ochen continent}}<ref>[https://web.archive.org/web/20081202231709/http://www.care.org/careswork/whatwedo/health/downloads/CARE_French_Madagascar_Case_Study_FPO.pdf Voix en Provenance du Village]</ref>. == En geologia == === Caracteristicas === Pels geològs, existís a la superfícia de la Tèrra dos elements estructurals distints : la [[crosta continentala]], formada subretot de [[granit]] e de ròcas associadas, e la [[crosta oceanica]], de [[basalte]] e de [[gabbrò]]. Atal, lo limit entre domeni continental e domeni oceanic se tròba jos la superfícia de la mar : es alara lo {{cita|[[Plan continental]]}} que se prolonga a vegadas a qualques quilomètres al delà de la còsta. Pendent la darrièra epòca glaciala (fa {{formatnum:20000}} ans), en Euròpa Occidentala, lo plan continental s'espandissiá a plusors desenas de quilomètres a l'oèst del litoral actual.<br /> <center> {| [[Fichièr:Erdkruste-i.png|thumb|upright|300px|Esquèma simplificat de la [[Escòrça terrèstra|crosta terrèstra]]. 1 : Crosta continentala ; 2 : Ocean ; 3 : Mantèl superior ; 4 : Crosta oceanica]] [[Fichièr:Continental shelf.svg|lang=fr|thumb|left|450px|Copa fòrça simplificada: los [[sediment]]s, la Ròca, e lo [[Mantèl (geologia)|Mantèl]]]] |}</center> {{clr}} === Deriva dels continents === [[Fichièr:Pangea animation 03.gif|200px|thumb|La [[Tectonica de las placas|deriva dels continents]], a partir de la [[Pangèa]].]] Al començament del sègle XX, [[Alfred Wegener]] remarquèt qu'amb la disposicion dels continents, la còsta èst de l'America del Sud sembla de juntar aquela de l'oèst d'Africa. D'autres ben abans aquel o avián vist, mas foguèt lo primièr a prepausar, dempuèi aquela observacion, la teoria de la deriva dels continents : un [[supercontinent]], la [[Pangèa]], se seriá fragmentada al començament de l'[[edat segondària]] e, dempuèi aquela data, las massas continentalas eissidas d'aquela fragmentacion derivarián a la superfícia de la Tèrra. Al sègle XX, foguèt acceptat pels geològs que los continents limpan sus la superfícia del planeta, a l'escala dels temps geologics. Aquel procèssus es conegut jos lo nom de {{cita|deriva dels continents}} e s'explica par la [[tectonica de las placas]]. La superfícia de la [[Tèrra]] se constituís de sèt placas tectonicas majoras (e fòrça d'autras menoras). Aquelas derivan, se separan e s'assemblan per formar amb lo temps los continents d'uèi<ref>{{fr}}https://web.archive.org/web/20090207075158/http://www.geopedia.fr/plaques-terre.htm Les plaques océaniques et les plaques continentales, Geopedia</ref>. Per consequéncia, existissiá d'autres continents dins lo passat geologic, los [[paleocontinent]]s. Se descobriguèt que a qualques epòcas de l'istòria de la Tèrra ont i aviá un sol grand continent sus la superfícia. Lo pus recent, la [[Pangèa]], remonta a 180 milions d'annadas. Lo seguent {{cita|continent unic}} deuriá aparéisser dins 250 milions d'annadas amb lo raprochament d'[[Placa africana|Africa]], d'[[Placa eurasiana|Eurasia]] e de las [[Americas]].<ref>{{fr}}http://www.cidehom.com/apod.php ?_date=070922 La Pangée Ultime site Ciel des Hommes</ref>. == Nòtas e referéncias == <div class="reflist references-column-count references-column-count-4" style="column-count: 4; -moz-column-count: 4; -webkit-column-count: 4; list-style-type:decimal;"> <references></references></div> == Vejatz tanben == === Articles connèxes === * [[Supercontinent]] * [[Soscontinent]] === Ligams extèrnes === * {{fr}}[http://www.les-continents.com/ Site d'informacion sus los continents] * [https://web.archive.org/web/20121031050227/http://www.biologieenflash.net/animation.php?ref=geo-0062-1 Animacion {{cita|La valsa dels continents}}] === Bibliografia === * {{fr}}[[Pierre Gentelle]], ''Géopolitique du monde contemporain'', Nathan, 2008 {{ISBN|9782091607825}} * {{fr}}''La Terre - Mers • Continents • Univers'', Cerise Bleue, coll. {{cita|Savoir Compact}}, 2008 {{ISBN|9782758301974}} * {{en}} [[Hérodote]], traduit par George Rawlinson (2000), ''[[Enquête (Hérodote)|The Histories of Herodotus of Halicarnassus]]'' [https://web.archive.org/web/20120205214255/http://www.omphaloskepsis.com/ebooks/pdf/hrdts.pdf]. * {{en}} Martin W. Lewis e Kären E. Wigen, The Myth of Continents: a Critique of Metageography, University of California Press 1997, ISBN 0-520-20742-4 * {{en}} H. F. Tozer A History of Ancient Geography, University, 1897 {{Continent}} {{article de qualitat}} {{1000 fondamentals}} [[Categoria:Continent|*]] kk33xou8fuqbfbsv23hu6m4gb710mie Salèlas de Cabardés 0 82606 2506494 2399079 2026-08-11T14:31:38Z Alaric 506 44932 exclavament 2506494 wikitext text/x-wiki {{confusion|Salèlas d'Aude}} {{Dialècte Lengadocian}} {{Infobox vila occitana | carta = oc | nom = Salèlas de Cabardés | nom2 = ''Sallèles-Cabardès'' | imatge = Sallèles-Cabardès.jpg | descripcion = Salèlas de Cabardés. | lògo = cap | escut = Blason ville fr Sallèles-Cabardès (Aude).svg | region = {{Occitània (Region)}} | ist = {{Lengadòc}} | parçan = {{Cabardés}} | departament = {{Aude}} | arrondiment = [[Arrondiment de Carcassona|Carcassona]] | canton = Lo Naut Menerbés ([[Canton de Concas (Aude)|Concas]] abans 2015) | insee = 11368 | cp = 11600 | cònsol = Jean-Michel Jean | mandat = [[2026]]-[[2032]] | intercom = [[Carcassona Agló]] | alt mej = | longitud = 2.4206 | latitud = 43.325 | alt mini = 147 | alt maxi = 480 | km² = 6.82 | gentilici = Sallèlois (en [[francés]]) |}} '''Salèlas de Cabardés''' (''Sallèles-Cabardès'' en [[francés]]) es una [[comuna]] [[Lengadòc|lengadociana]] situada dins lo [[departament francés|departament]] d'[[Aude (departament)|Aude]] e de la [[region francesa|region]] d'{{Ocreg}}, <small>ancianament de [[Lengadòc-Rosselhon]]</small>. ==Geografia== Comuna de l'[[airal urban de Carcassona]] situada en [[Cabardés]]. [[Imatge:Map commune FR insee code 11368.png|vignette|upright=1.5|centre|Comunas a l'entorn.]] ===Perimètre del territòri=== {{Communes limitrophes | commune = Salèlas de Cabardés | nord = | nord-est = [[Trassanèl]] | est = [[Vilanòva de Menerbés]] | sud-est = | sud = [[Vilaglin]] | sud-ouest = [[Concas (Aude)|Concas d'Orbièl]] <small> quadripunt </small> | ouest = [[Limosins]] | nord-ouest = }} {{Communes limitrophes | commune = l'exclavament de Salèlas de Cabardés | nord = | nord-est = [[Limosins]] | est = | sud-est = | sud = [[Concas (Aude)|Concas d'Orbièl]] | sud-ouest = | ouest = | nord-ouest = [[Salsinha]] }} ==Toponimia== Las fòrmas ancianas son : ''Soleliae'' en 1247, ''Ecclesia de Sallelis'' en 1257, ''Castrum de Salleris'' en 1260, ''De Salelis Cabardesii'' en 1262, ''Sanctus Andreas de Sallelis'' en 1269, ''Sallelae in Cabardesio'' en 1405, ''Salelles'' en 1781. La prononciacion occitana es ''Salèlos'' <ref>Abbé Sabarthès, ''Dictionnaire topographique du département de l'Aude'', 1912, p. 424, legir en linha https://gallica.bnf.fr/ark:/12148/bpt6k110095d/f516.item.texteImage </ref>, dins la grafia de l'abat [[Antòni Savartés]], donc [sa'lɛlɔs].</br> Salèlas ven del mot germanic (francic) ''Saal'', « cambra, castèl », e n'es un diminutiu (sufixe ''-ella'') <ref>Albert Dauzat, Charles Rostaing, ''Dictionnaire étymologique des Noms de Lieux en France'', Librairie Guénégaud, reedicion 1984, p. 580, a ''Saales''</ref>{{,}}<ref>Bénédicte Boyrie-Fénié, Jean-Jacques Fénié, ''Toponymie des Pays Occitans'', edicions Sud-Ouest, 2007, p. 301</ref>. Caldriá poder explicar la fòrma plurala, coma per [[Salèlas d'Aude]]. </br> '''Cabardés'''. Lo [[Cabardés]] es la senhoriá de Cabaret e una anciana [[vigariá]] qu'èra pus espandida. ==Istòria== ==Administracion== {{ElegitDebuta|insee= 11368 |Títol= Lista dels cònsols successius}} {{Elegit |Debuta=[[2020]] |Fin= ([[2032]]) |Identitat=Jean-Michel Jean |Partit= |Qualitat= retirat}} {{Elegit |Debuta= març de [[2008]] |Fin= 2020 |Identitat= Jean Semat|Partit= |Qualitat= }} {{Elegit |Debuta= març de [[1989]] |Fin= 2008 |Identitat=Albert Gendre |Partit= |Qualitat= }} {{Elegit |Debuta= |Fin= 1989 |Identitat= |Partit= |Qualitat= }} {{ElegitDonadas}} {{ElegitFin}} * Abans la refòrma cantonala de 2014, aplicada en 2015, la comuna èra del canton de [[Concas (Aude)|Concas]]; es ara del canton de [[Rius de Menerbés]]. ==Demografia== {{Demografia |insee= 11368 |1793=189 |1800=189 |1806=273 |1821=295 |1831=207 |1836=235 |1841=226 |1846=234 |1851=232 |1856=219 |1861=194 |1866=187 |1872=173 |1876=194 |1881=194 |1886=190 |1891=164 |1896=152 |1901=167 |1906=174 |1911=180 |1921=161 |1926=168 |1931=171 |1936=176 |1946=156 |1954=162 |1962= 166 |1968= 159 |1975= 97 |1982= 125 |1990= 115 |1999= 105 |cassini=35138 |senscomptesdobles=1962}} * En {{popfr11|0}} la populacion èra de {{popfr11|368}} abitants e la densitat èra de {{formatnum:{{#expr:({{popfr11|368}}/6.82) round 2}}}} ab/km². ==Lòcs e monuments== ==Personalitats ligadas amb la comuna== ==Véser tanben== * [[Comunas d'Aude]] ==Ligams extèrnes== * [https://www.insee.fr/fr/statistiques/2011101?geo=COM-11368 Salèlas sul site de l'Insee] ==Nòtas== <references /> {{Portal Lengadòc}} {{Comunas d'Aude}} [[Categoria:Comuna de Cabardés]] [[Categoria:Comuna d'Aude]] f1pc63gaxzerm2qq3bq3fp3vcgvqie7 Vilagalhenc 0 82614 2506498 2399083 2026-08-11T16:46:00Z Alaric 506 44932 còssol 2026, perimètre del territòri 2506498 wikitext text/x-wiki {{Dialècte Lengadocian}} {{Infobox vila occitana | carta = oc | nom = Vilagalhenc | nom2 = ''Villegailhenc'' | imatge = Villegaihenc_(13).jpg | descripcion = Vista generala de Vilagalhenc. | lògo = cap | escut = Blason_ville_fr_Villegailhenc_(Aude).svg | escais = | ist = {{Lengadòc}} | parçan = {{Carcassés}} | region = {{Occitània (Region)}} | departament = {{Aude}} | arrondiment = [[Arrondiment de Carcassona|Carcassona]] | canton = La Val d'Orvièlh (nom supausat), [[Canton de Concas (Aude)|Concas]] abans 2015 | intercom = [[Carcassona Agló]] | insee = 11425 | cp = 11600 | cònsol = Michel Sgiarovello | mandat = [[2026]]-[[2032]] | gentilici = galhencòl | latitud = 43.27 | longitud = 2.3553 | alt mini = 109 | alt mej = | alt maxi = 203 | ectaras = | km² = 4.78 |}} '''Vilagalhenc'''<ref>https://www.oocities.org/toponimiaoccitana/11d.html</ref> (''Vilo-Gaienc'' en [[nòrma mistralenca]]<ref>https://tdf.locongres.org/files/assets/basic-html/page2337.html</ref> e ''Bilogalhénc'' en grafia de [[Antòni Savartés|Savartés]]<ref name="ASavartés"/>; ''Villegailhenc'' en [[francés]]) es una [[Comuna francesa|comuna]] [[Lengadòc|lengadociana]] del [[Carcassés]], situada dins lo [[departaments franceses|departament]] d'[[Aude (departament)|Aude]] e la [[regions francesas|region]] d'{{Ocreg}}, <small>ancianament de [[Lengadòc-Rosselhon]]</small>. ==Geografia== Comuna situada dins l'[[airal urban de Carcassona]] sus [[Trapèl]]. [[Imatge:Map commune FR insee code 11425.png|vignette|upright=1.5|centre|Comunas a l'entorn.]] ===Perimètre del territòri=== {{Communes limitrophes | comuna = Vilagalhenc | nòrd = | nòrd-èst = [[Concas (Aude)|Concas]] | èst = | sud-èst = [[Vilamostausson]] | sud = | sud-oèst = [[Puègnautièr]] | oèst = | nòrd-oèst = [[Argon (Aude)|Argon]] }} ==Toponimia== Las atestacions ancianas son : ''Villa Galench'' en [[1238]]; ''Villa Galien'' en [[1262]]; ''Beata Maria de Villagalheno'' en [[1269]]; ''Villagalenum'' en [[1306]]; ''Villa Galhedino'' en [[1322]]; ''Rector de Vilagalhenc'' en [[1347]]; ''De Vilagaleno'' en [[1487]]; ''Villagailhenc'' en [[1532]]; ''De Villagalheni'' en [[1544]]; ''Villegalhène'' al [[sègle XVII]]; ''Villegailhenc'' en [[1781]]; ''Bilogalhénc'' en [[1912]] ([[Antòni Savartés|Savartés]])<ref name="DicTopFR">{{Cite web|url=https://dicotopo.cths.fr/places/P66397717|títol=Dictionnaire topographique de la France}}</ref><ref name="ASavartés">{{Obratge|lang=fr|títol=Dictionnaire topographique du département de l'Aude|autor=[[Antòni Savartés|L'abat Savartés]]|annada=1912|pagina=474|url=https://gallica.bnf.fr/ark:/12148/bpt6k110095d/f566.item.texteImage}}</ref>.</br> ''Vilagalhenc'' vendriá del latin ''villa'', proprietat rurala puèi vilatge e del nom germanic d'òme ''Gailo'', ambe'l sufixe germanic ''-ing'' <ref>Albert Dauzat, Charles Rostaing, ''Dictionnaire étymologique des Noms de Lieux en France'', Librairie Guénégaud, reedicion 1984, p. 718 e 721</ref> == Istòria == {{...}} ==Administracion== {{ElegitDebuta|insee= 11425 |Títol= Lista dels cònsols successius}} {{Elegit |Debuta= [[2026]] |Fin= ([[2032]]) |Identitat=Michel Sgiarovello |Partit= |Qualitat=tecnician }} {{Elegit |Debuta= març de [[2001]] ? |Fin= 2026 <ref>https://www.ladepeche.fr/2020/05/26/villegailhenc-un-troisieme-mandat-de-maire-pour-michel-proust,8902916.php</ref> |Identitat= Michel Proust|Partit= [[PS]] puèi divèrs esquèrra |Qualitat= retirat de las pòstas}} {{Elegit |Debuta= [[1991]] |Fin= 2001 |Identitat=Joseph Marty |Partit= |Qualitat= }} {{Elegit |Debuta= |Fin= 1991 |Identitat= |Partit= |Qualitat= }} {{ElegitDonadas}} {{ElegitFin}} == Demografia == {{Demografia |insee= 11425 |1793=1005 |1800=905 |1806=904 |1821=905 |1831=871 |1836=878 |1841=820 |1846=824 |1851=834 |1856=798 |1861=791 |1866=792 |1872=817 |1876=916 |1881=988 |1886=955 |1891=875 |1896=791 |1901=750 |1906=709 |1911=625 |1921=663 |1926=656 |1931=695 |1936=698 |1946=641 |1954=687 |1962=687 |1968=951 |1975=1018 |1982=1275 |1990=1337 |1999=1326 |2004=1483 |cassini=40214 |senscomptesdobles=1962}} * En {{popfr11|0}} la populacion èra de {{popfr11|425}} abitants e la densitat èra de {{formatnum:{{#expr:({{popfr11|425}}/4.78) round 2}}}} ab/km². ==Lòcs e monuments== <gallery> Villegailhenc.jpg|Vista generala de Vilagalhenc e lo vinhièr. Church_of_Our_Lady_of_Villegailhenc_01.jpg|Glèisa Nòstra Dòna de l'Assompcion. </gallery> {{messatge galariá}} ==Personalitats ligadas amb la comuna== ==Véser tanben== * [[Comunas d'Aude]] ==Ligams extèrnes== * [https://www.insee.fr/fr/statistiques/2011101?geo=COM-11425 Vilagalhenc sul site de l'Insee] ==Nòtas== <references/> {{Portal Lengadòc}} {{Comunas d'Aude}} [[Categoria:Comuna de Carcassés]] [[Categoria:Comuna d'Aude]] [[Categoria:Comuna de Lengadòc]] hcyfveyq2x5f8q2l2aile4u0acihddi Malvas 0 82684 2506495 2399062 2026-08-11T15:26:39Z Alaric 506 44932 còssol 2026, perimètre del territòri 2506495 wikitext text/x-wiki {{Dialècte Lengadocian}} {{Infobox vila occitana |nom=Malvas |carta=oc |nom2= ''Malves-en-Minervois'' | imatge=Malves-Minervois_chateau_AL2.jpg | descripcion= Castèl de Malvas | lògo= cap |escut= Blason_ville_fr_Malves-en-Minervois_(Aude).svg |parçan={{Menerbés}} |ist={{Lengadòc}} | region = {{Occitània (Region)}} | departament = {{Aude}} | arrondiment = [[Arrondiment de Carcassona|Carcassona]] | canton = La Val d'Orvièlh (nom supausat), [[Canton de Concas (Aude)|Concas]] abans 2015 | intercom = [[Carcassona Agló]] |insee= 11215 |cp= 11600 |cònsol= Stéphane Mas |mandat=[[2026]]-[[2032]] |longitud= 2.4414 |latitud= 43.2531 |alt mini= 100 |alt mej= |alt maxi= 194 |ectaras= |gentilici= (en [[francés]]) |km²= 4.88 |}} '''Malvas''' (''Malves-en-Minervois'' en [[francés]]) es una [[Comuna francesa|comuna]] [[Lengadòc|lengadociana]] en [[Menerbés]], situada dins lo [[departaments franceses|departament]] d'[[Aude (departament)|Aude]] e la [[regions francesas|region]] d'{{Ocreg}}, <small>ancianament de [[Lengadòc-Rosselhon]]</small>. ==Geografia== [[Imatge:Map commune FR insee code 11215.png|vignette|upright=1.5|centre|Comunas a l'entorn.]] ===Perimètre del territòri=== {{Communes limitrophes | comuna = Malvas | nòrd = [[Banhòlas]] | nòrd-èst = | èst = [[Lauran|Lòura]] | sud-èst = | sud = [[Bolhonac]] | sud-oèst = | oèst = [[Vilalièr]] | nòrd-oèst = }} ==Toponimia== Las fòrmas ancianas son : ''Ecclesia Sancti Petri de Malvis'' en 1269, ''Malvas'' en 1340-41, ''Rector de Malvis'' en 1347, ''Malva'' en 1404, ''Malves'' en 1781. La prononciacion occitana es ''Málbos'' <ref>Abbé Sabarthès, ''Dictionnaire topographique du département de l'Aude'', 1912, p. 223, legir en linha https://gallica.bnf.fr/ark:/12148/bpt6k110095d/f315.item.texteImage </ref>, dins la grafia de l'abat [[Antòni Savartés]], donc ['malbɔs].</br> ''Malvas'' ven del nom de la malva (idem en latin), sense sufixe collectiu <ref>Albert Dauzat, Charles Rostaing, ''Dictionnaire étymologique des Noms de Lieux en France'', Librairie Guénégaud, reedicion 1984, p. 429</ref>{{,}}<ref>Bénédicte Boyrie-Fénié, Jean-Jacques Fénié, ''Toponymie des Pays Occitans'', edicions Sud-Ouest, 2007, p. 272</ref>, mes al plural.</br> ==Istòria== ==Administracion== {{ElegitDebuta|insee= 11215 |Títol= Lista dels cònsols successius}} {{Elegit |Debuta= ([[2026]]) |Fin= ([[2032]]) |Identitat=Stéphane Mas |Partit= |Qualitat= quadre d'entrepresa }} {{Elegit |Debuta= [[2020]] |Fin= 2026 |Identitat=Régis Pommiès |Partit= |Qualitat= }} {{Elegit |Debuta= mai de [[1996]] |Fin= 2020 |Identitat= Jean-Jacques Ruiz|Partit= [[PS]] |Qualitat= president de la CC (2002-2013) }} {{Elegit |Debuta= |Fin= 1996 |Identitat= |Partit= |Qualitat= }} {{ElegitDonadas}} {{ElegitFin}} ==Demografia== {{Demografia |insee= 11215 |1793=261 |1800=268 |1806=288 |1821=275 |1831=314 |1836=323 |1841=307 |1846=312 |1851=347 |1856=334 |1861=329 |1866=342 |1872=300 |1876=310 |1881=333 |1886=309 |1891=292 |1896=308 |1901=322 |1906=313 |1911=289 |1921=328 |1926=301 |1931=335 |1936=337 |1946=275 |1954=295 |1962= 277 |1968= 295 |1975= 322 |1982= 536 |1990= 708 |1999= 755 |cassini=20838 |senscomptesdobles=1962}} * En {{popfr11|0}} la populacion èra de {{popfr11|215}} abitants e la densitat èra de {{formatnum:{{#expr:({{popfr11|215}}/4.88) round 2}}}} ab/km². ==Economia== ==Lòcs e monuments== <Gallery> Malves_05-23_(1).jpg|Lo vilatge. Malves-Minervois Menhir AL 10.jpg|Pèira levada (monument istoric) Malves-Minervois_chateau_AL1.jpg|Castèl de Malvas (monument istoric) MAlves_2009_31.jpg|Mercat de l'art 2009 </Gallery> {{messatge galariá}} ==Personalitats ligadas amb la comuna== ==Véser tanben== * [[Comunas d'Aude]] ==Ligams extèrnes== * [https://www.insee.fr/fr/statistiques/2011101?geo=COM-11215 Malvas sul site de l'Insee] ==Nòtas== <references/> {{Portal Lengadòc}} {{Comunas d'Aude}} [[Categoria:Comuna d'Aude]] [[Categoria:Comuna de Lengadòc]] [[Categoria:Comuna de Menerbés]] jt4qfyd6vcam9rmszvd0uc1dy12p3g9 Argon (Aude) 0 102025 2506554 2477545 2026-08-12T09:14:13Z Alaric 506 44932 2506554 wikitext text/x-wiki {{Dialècte Lengadocian}} {{Infobox vila occitana | carta = oc | nom = Argon | nom2 = ''Aragon'' | imatge = Aragon_10-2004.jpg | descripcion = Vista generala d'Argon. | lògo = cap | escut = Blason ville fr Aragon (Aude).svg | escais = | region ist = {{Lengadòc}} | parçan = | region = {{Occitània (Region)}} | departament = {{Aude}} | arrondiment = [[Arrondiment de Carcassona|Carcassona]] | canton = La Val d'Orvièlh (nom supausat), [[Canton d'Alzona|Alzona]] abans 2015 | intercom = [[Carcassona Agló]] | insee = 11011 | cp = 11600 | cònsol = Claude Cansino | mandat = [[2026]]-[[2032]] | gentilici = argonés -esa | latitud = 43.2969 | longitud = 2.3153 | alt mini = 136 | alt mej = | alt maxi = 346 | km² = 20.56 |}} '''Argon'''<ref>https://www.oocities.org/toponimiaoccitana/11b.html</ref> (''Argou'' en [[grafia mistralenca]]<ref name="T1">https://web.archive.org/web/20211114051032/https://locongres.org/oc/aplicacions/dicodoc-oc/dicodoc-recerca?option=com_dicodoc&view=search&Itemid=168&type=historic&dic%5B%5D=BASIC&dic%5B%5D=TDF&q=&q2=aragon&submit=Cercar</ref>; ''Aragon'' en [[francés]]) es una [[Comuna francesa|comuna]] [[Lengadòc|lengadociana]] situada dins lo [[departaments franceses|departament]] d'[[Aude (departament)|Aude]] e la [[regions francesas|region]] d'{{Ocreg}}, <small>ancianament de [[Lengadòc-Rosselhon]]</small>. Lo gentilici es '''argonés -esa'''. L'escais-nom es '''manja-cagaròt'''<ref name="T1"/>. == Geografia == [[Imatge:Map commune FR insee code 11011.png|vignette|upright=1.5|centre|Comunas a l'entorn.]] ===Perimètre del territòri=== {{Communes limitrophes | commune = Argon | nord = [[Vilardonèl]] | nord-est = | est = [[Concas (Aude)|Concas]] | sud-est = [[Vilagalhenc]] | sud = [[Puègnautièr]] | sud-ouest = [[Ventenac Cabardés]] | ouest = [[Montoliu (Aude)|Montoliu]] <br> [[Mossolens]] <small>''per un qüadripunt''</small> | nord-ouest = [[Fraisse Cabardés]] }} ==Toponimia== Las atestacions ancianas son : ''Locus de Arago'' en [[1203]]; ''Castrum de Aragone'' en [[1287]]; ''De Arragone'' en [[1319]]; ''Arago'' en [[1340]]-[[1341]]; ''Aragon'' en [[1731]]; ''Argou'' (prononciacion dins la grafia de l'abat [[Antòni Savartés]])<ref name="DicTopFR">{{Cite web|url=https://dicotopo.cths.fr/places/P83359224|títol=Dictionnaire topographique de la France}}</ref>.<br> Segon [[Albèrt Dauzat|Dauzat]] son nom ven d'un nom de persona ''Aragon'', explicable per l'[[Reiaume d'Aragon|Aragon]]<ref>Albert Dauzat, Charles Rostaing, ''Dictionnaire étymologique des Noms de Lieux en France'', Librairie Guénégaud, reedicion 1984, p. 23</ref> (puslèu que per una referéncia dirècta a aquel reialme). ===Magria=== L'[[Antòni Savartés|abat Savartés]] associa Magria a la Bastida Rojapèira, comuna de [[Puègnautièr]], un lòc vesin, separat de dos o tres km. Magria es un ancian decimari del vocable de Santa Ceselha, coma la Bastida, e le caplòc de la parròquia a poscut cambiar (identitat de vocable) : l'abat Savartés explica que Magria èra de la parròquia de la Bastida Rojapèira (abans 1789). Las fòrmas ancianas son ''In loco vocitante Lotas vel in terminio de Marcugnano'', comprene ''Macrignano'' en 951, ''Villa quae vocant Magrinianum'' en 1050, ''Decimale quod dicitur Magrianum'' en 1269, ''Alodium de Magriano, quae alio nomine de Villare Petri'' en 1521, ''Sainte Cécile, esglize ruinée, au terroir de Magrie'' en 1641 <ref>Abbé Sabarthès, ''Dictionnaire topographique du département de l'Aude'', 1912, p. 217-218, legir en linha https://gallica.bnf.fr/ark:/12148/bpt6k110095d/f309.item.texteImage </ref>.</br> Se Magria, ancian Magrian, le lòc mai ancian, es pas un transferiment, s'explica coma le nom de la comuna de [[Magria]], près de [[Limós]] : le nom latin d'òme ''Macrius'', ambe'l sufixe ''-anum''<ref>Albert Dauzat, Charles Rostaing, ''Dictionnaire étymologique des Noms de Lieux en France'', Librairie Guénégaud, reedicion 1984, p. 423</ref>, puèi reculament d'accent. == Istòria == {{...}} == Administracion == {{ElegitDebuta|insee= 11011 |Títol= Lista dels cònsols successius}} {{Elegit |Debuta= [[2026]] |Fin= ([[2032]]) |Identitat= Claude Cansino |Partit= |Qualitat= tecnician }} {{Elegit |Debuta= [[2014]] |Fin= 2026 |Identitat= Didier Sié |Partit= divèrs dreta |Qualitat= }} {{Elegit |Debuta= [[2008]] |Fin= 2014 |Identitat= Bernard Bru |Partit= |Qualitat= }} {{Elegit |Debuta= [[1995]] |Fin= 2008 |Identitat= Serge Loubet |Partit= |Qualitat= }} {{Elegit |Debuta= [[1965]] |Fin= 1995 |Identitat= André Bru |Partit= |Qualitat= }} {{Elegit |Debuta= [[1929]] |Fin= 1965 |Identitat= Paul Blanc |Partit= |Qualitat= }} {{Elegit |Debuta= [[1925]] |Fin= 1929 |Identitat= Paul Calmet |Partit= |Qualitat= }} {{Elegit |Debuta= [[1924]] |Fin= 1925 |Identitat= Bernard Loubière |Partit= |Qualitat= }} {{Elegit |Debuta= [[1919]] |Fin= 1924 |Identitat= Baptiste Bousquet |Partit= |Qualitat= }} {{Elegit |Debuta= [[1918]] |Fin= 1919 |Identitat= François Cayrol |Partit= |Qualitat= }} {{Elegit |Debuta= [[1904]] |Fin= 1918 |Identitat= Gilbert Durand |Partit= |Qualitat= }} {{Elegit |Debuta= [[1894]] |Fin= 1904 |Identitat= Jules Aribaud |Partit= |Qualitat= }} {{Elegit |Debuta= [[1893]] |Fin= 1894 |Identitat= François Barthe |Partit= |Qualitat= }} {{Elegit |Debuta= [[1884]] |Fin= 1893 |Identitat= Louis Satge |Partit= |Qualitat= }} {{Elegit |Debuta= [[1881]] |Fin= 1884 |Identitat= Jules Aribaud |Partit= |Qualitat= }} {{Elegit |Debuta= [[1880]] |Fin= 1881 |Identitat= Antoine Tiquet |Partit= |Qualitat= }} {{Elegit |Debuta= [[1876]] |Fin= 1880 |Identitat= François Barthe |Partit= |Qualitat= }} {{Elegit |Debuta= [[1876]] |Fin= 1876 |Identitat= Jules Aribaud |Partit= |Qualitat= }} {{Elegit |Debuta= [[1874]] |Fin= 1876 |Identitat= Mathieu Averous |Partit= |Qualitat= }} {{Elegit |Debuta= [[1871]] |Fin= 1874 |Identitat= Guillaume Lapeyre |Partit= |Qualitat= }} {{Elegit |Debuta= [[1864]] |Fin= 1871 |Identitat= Claude Ressiguier |Partit= |Qualitat= }} {{Elegit |Debuta= [[1855]] |Fin= 1864 |Identitat= Mathieu Averous |Partit= |Qualitat= }} {{Elegit |Debuta= [[1848]] |Fin= 1855 |Identitat= François Escande |Partit= |Qualitat= }} {{Elegit |Debuta= [[1826]] |Fin= 1848 |Identitat= Germain Pontet |Partit= |Qualitat= }} {{Elegit |Debuta= [[1821]] |Fin= 1826 |Identitat= Jean Averous |Partit= |Qualitat= }} {{Elegit |Debuta= [[1816]] |Fin= 1821 |Identitat= Germain Pontet |Partit= |Qualitat= }} {{Elegit |Debuta= [[1815]] |Fin= 1816 |Identitat= Pierre Polère |Partit= |Qualitat= }} {{Elegit |Debuta= [[1811]] |Fin= 1815 |Identitat= Vital Resseguier |Partit= |Qualitat= }} {{Elegit |Debuta= [[1808]] |Fin= 1811 |Identitat= Mathieu Averous |Partit= |Qualitat= }} {{Elegit |Debuta= [[1806]] |Fin= 1808 |Identitat= Simon Rousseau |Partit= |Qualitat= }} {{Elegit |Debuta= [[1800]] |Fin= 1806 |Identitat= Gabriel Béteille |Partit= |Qualitat= }} {{Elegit |Debuta= [[1798]] |Fin= 1800 |Identitat= Vital Resseguier |Partit= |Qualitat= }} {{Elegit |Debuta= [[1796]] |Fin= 1798 |Identitat= Jean Molinier |Partit= |Qualitat= }} {{Elegit |Debuta= [[1796]] |Fin= 1796 |Identitat= Jean Duran |Partit= |Qualitat= }} {{Elegit |Debuta= [[1793]] |Fin= 1796 |Identitat= Etienne Escande |Partit= |Qualitat= }} {{Elegit |Debuta= [[1790]] |Fin= 1793 |Identitat= Pierre Duran <ref>https://www.annuaire-mairie.fr/ancien-maire-aragon.html</ref> |Partit= |Qualitat= }} {{ElegitDonadas}} {{ElegitFin}} * Abans la refòrma cantonala de 2014, aplicada en 2015, la comuna èra del canton d'[[Alzona]]; es ara del canton de ''la Vallée de l'Orbiel'' (en francés). == Demografia == {{Demografia |insee= 11011 |1793= 427 |1800= 580 |1806= 621 |1821= 708 |1831= 707 |1836= 694 |1841= 704 |1846= 676 |1851= 664 |1856= 647 |1861= 613 |1866= 597 |1872= 604 |1876= 620 |1881= 623 |1886= 524 |1891= 465 |1896= 460 |1901= 496 |1906= 499 |1911= 475 |1921= 457 |1926= 469 |1931= 454 |1936= 431 |1946= 374 |1954= 355 |1962= 334 |1968= 304 |1975= 306 |1982= 374 |1990= 389 |1999= 451 |2005= 445 |cassini=1340 |senscomptesdobles=1962}} * En {{popfr11|0}} la populacion èra de {{popfr11|011}} abitants e la densitat èra de {{formatnum:{{#expr:({{popfr11|011}}/20.56) round 2}}}} ab/km². ==Lòcs e monuments== <gallery> Photo_Aragon_Aude.jpg Aragon_2013_25.jpg|Corsa organizada per l'ATAC. Aragon_télé.jpg|La glèisa Santa Maria. </gallery> {{messatge galariá}} ==Personalitats ligadas amb la comuna== ==Véser tanben== * [[Comunas d'Aude]] ==Ligams extèrnes== * [https://www.insee.fr/fr/statistiques/2011101?geo=COM-11011 Argon sul site de l'Insee] ==Nòtas== <references/> {{Portal Lengadòc}} {{Comunas d'Aude}} [[Categoria:Comuna d'Aude]] [[Categoria:Comuna de Lengadòc]] o67symx6n7c6ru9lc3ypo5e3gqltyhs Banhòlas 0 102037 2506489 2416305 2026-08-11T11:59:37Z Alaric 506 44932 còssol 2026, perimètre del territòri 2506489 wikitext text/x-wiki {{Dialècte Lengadocian}} {{Infobox vila occitana | carta = oc | nom = Banhòlas | nom2 = ''Bagnoles'' | imatge = Bagnoles.jpg | descripcion = Dintrada del vilatge. | lògo = cap | escut = Blason_ville_fr_Bagnoles11.svg | escais = | region ist = {{Lengadòc}} | parçan = | region = {{Occitània (Region)}} | arrondiment = [[Arrondiment de Carcassona|Carcassona]] | canton = Naut Menerbés ([[Canton de Concas (Aude)|Concas]] abans 2015) | intercom = CA de [[Carcassona Agló]] | insee = 11025 | cp = 11600 | cònsol = Stéphanie Boukhalfa-Rouzoul | mandat = [[2026]]-[[2032]] | gentilici = | latitud = 43.2722 | longitud = 2.4375 | alt mej = | alt mini = 110 | alt maxi = 222 | km² = 5.63 |}} '''Banhòlas''' (''Bagnoles'' en [[francés]]) es una [[comuna]] [[Lengadòc|lengadociana]] situada dins lo [[departaments franceses|departament]] d'[[Aude (departament)|Aude]] e la [[regions francesas|region]] d'{{Ocreg}}, <small>ancianament de [[Lengadòc-Rosselhon]]</small>. == Geografia == [[Imatge:Map commune FR insee code 11025.png|vignette|upright=1.5|centre|Comunas a l'entorn.]] ===Perimètre del territòri=== {{Communes limitrophes | comuna = Banhòlas | nòrd = [[Vilaglin]] | nòrd-èst = [[Vilarzèl de Cabardés]] | èst = [[Lauran|Lòura]] | sud-èst = | sud = [[Malvas]] | sud-oèst = [[Vilalièr]] | oèst = [[Concas (Aude)|Concas]] | nòrd-oèst = }} ==Toponimia== Las fòrmas ancianas son : ''Villa Baniolas'' en 1119, ''Banholas'' en 1270, ''Castrum de Baniolis, vicaria Cabardesii'' en 1416, ''Baignolles'' en 1416-1587, ''Banholles'' en 1532, ''Banhollas'' en 1536, ''Bagnolles'' en 1781, ''Bagnioles'' en 1807. La prononciacion occitana es ''Bagnólos'' <ref>Abbé Sabarthès, ''Dictionnaire topographique du département de l'Aude'', 1912, p. 18, legir en linha https://gallica.bnf.fr/ark:/12148/bpt6k110095d/f110.item.texteImage </ref>, dins la grafia de l'abat [[Antòni Savartés]], donc [ba'ɲɔlɔs].</br> Segon [[Albèrt Dauzat|Dauzat]] e Rostaing, ''Banhòlas'' vendriá del mot latin ''balneola'', femenin ''balneolum'', derivat de ''balneum'', « banh »; designa un banhador o, mai sovent, remembra de banhs romans <ref>Albert Dauzat, Charles Rostaing, ''Dictionnaire étymologique des Noms de Lieux en France'', Librairie Guénégaud, reedicion 1984, p. 46, a ''Bagneaux''</ref>. ===Parasòls=== Parasòls es un ancian priorat del vocable de la Santa Verge, unit a l'abadiá de [[Caunas de Menerbés|Caunas]]. Las fòrmas ancianas son : ''Villa de Palazols'' en 1101, ''Villa de Palazol cum ecclesia sua'' en 1119, ''Ad Palazolet'' en 1185, ''Rector de Parazolis'' en 1351, ''Fabrique de l'esglise Nostre Dame de Parazol, assise au terme de Baignolles'' en 1557, ''Nostre Dame de Parrazolz'' en 1641, ''Parazols'' en 1781 <ref>Abbé Sabarthès, ''Dictionnaire topographique du département de l'Aude'', 1912, p. 290, legir en linha https://gallica.bnf.fr/ark:/12148/bpt6k110095d/f382.item.texteImage </ref>. </br> ''Parasòls'' es le resultat de ''palatiolum'' (''palatium'' ambe'l sufixe diminutiu latin ''-olum'', per un sens de « pichon palais »). Véser [[Lauran|Palatz]], sense diminutiu, aquí tanben per designar un priorat. Le passatge de ''Pa'''l'''asò'''l''''' a ''Parasòl'' es una dissimilacion. Le plural es de mal explicar. I a d'autres ''Parasòls'' dins l'[[Aude (departament)|Aude]]. == Istòria == {{...}} == Administracion == {{ElegitDebuta|insee= 11025 |Títol= Lista dels cònsols successius}} {{Elegit |Debuta= [[2026]] |Fin= ([[2032]]) |Identitat= Stéphanie Boukhalfa-Rouzoul |Partit= |Qualitat= foncion publica }} {{Elegit |Debuta= [[2020]] |Fin= 2026 |Identitat= Henri Toustou |Partit= |Qualitat= }} {{Elegit |Debuta= març de [[2008]] |Fin= 2020 |Identitat= Serge Sarran |Partit= |Qualitat= }} {{Elegit |Debuta= març de [[2001]] |Fin= 2008 |Identitat= Georges Escande |Partit=[[PS]] |Qualitat= viticultor }} {{Elegit |Debuta= |Fin= 2001 |Identitat= |Partit= |Qualitat= }} {{ElegitDonadas}} {{ElegitFin}} == Demografia == {{Demografia |insee= 11025 |1793=238 |1800=222 |1806=275 |1821=285 |1831=234 |1836=225 |1841=231 |1846=203 |1851=232 |1856=228 |1861=224 |1866=207 |1872=218 |1876=241 |1881=256 |1886=254 |1891=197 |1896=177 |1901=190 |1906=194 |1911=183 |1921=219 |1926=233 |1931=256 |1936=230 |1946=224 |1954=247 |1962= 223 |1968= 210 |1975= 211 |1982= 216 |1990= 198 |1999= 188 |2004=178 |cassini=2379 |senscomptesdobles=1962}} * En {{popfr11|0}} la populacion èra de {{popfr11|025}} abitants e la densitat èra de {{formatnum:{{#expr:({{popfr11|025}}/5.63) round 2}}}} ab/km². ==Lòcs e monuments== ==Personalitats ligadas amb la comuna== ==Véser tanben== * [[Comunas d'Aude]] ==Ligams extèrnes== * [https://www.insee.fr/fr/statistiques/2011101?geo=COM-11025 Banhòlas sul site de l'Insee] ==Nòtas== <references/> {{Portal Lengadòc}} {{Comunas d'Aude}} [[Categoria:Comuna d'Aude]] [[Categoria:Comuna de Lengadòc]] 577v3mgvg5wzkd857svixc4jmjgdust Concas (Aude) 0 102226 2506490 2461647 2026-08-11T12:21:48Z Alaric 506 44932 còssol 2026, perimètre del territòri 2506490 wikitext text/x-wiki {{Dialècte Lengadocian}} {{omon|Concas (omonimia)}} {{Infobox vila occitana | carta = oc | nom = Concas | nom2 = ''Conques-sur-Orbiel'' | ist = {{Lengadòc}} | imatge = Église_Sainte-Foy,_Conques-sur-Orbiel.jpg | descripcion = Vista de Concas ambe la glèisa Santa Fe. | lògo = cap | escut = Blason ville fr Conques-sur-Orbiel (Aude).svg | parçan = | region = {{Occitània (Region)}} | departament = {{Aude}} | arrondiment = [[Arrondiment de Carcassona|Carcassona]] | canton = La Val d'Orvièlh (nom supausat), [[caplòc]] del [[Canton de Concas (Aude)|Canton de Concas]] abans 2015 | intercom = [[Carcassona Agló]] | insee = 11099 | cp = 11600 | cònsol = Marie-Pierre Gaudan | mandat = [[2026]]-[[2032]] | gentilici = | longitud = 2.4025 | latitud = 43.2705555556 | alt mini = 101 | alt mej = 125 | alt maxi = 286 | km² = 25.07 }} '''Concas''' (''Conques-sur-Orbiel'' en [[francés]]) es una [[Comuna francesa|comuna]] [[Lengadòc|lengadociana]] situada dins lo [[departaments franceses|departament]] d'[[Aude (departament)|Aude]] e la [[regions francesas|region]] d'{{Ocreg}}, <small>ancianament de [[Lengadòc-Rosselhon]]</small>. == Geografia == Comuna situada dins l'[[airal urban de Carcassona]] sus (l') [[Orvièlh]] e (la) Trapel (nom francés). [[Imatge:Map commune FR insee code 11099.png|vignette|upright=1.5|centre|Comunas a l'entorn.]] ===Perimètre del territòri=== {{Communes limitrophes | comuna = Concas | nòrd = [[Salsinha]] | nòrd-èst = [[Limosins]] </br> [[Salèlas de Cabardés]] | èst = [[Vilaglin]] | sud-èst = [[Banhòlas]] </br> [[Vilalièr]] | sud = [[Vilamostausson]] | sud-oèst = [[Vilagalhenc]] | oèst = [[Argon (Aude)|Argon]] | nòrd-oèst = [[Vilardonèl]] }} ==Toponimia== Las fòrmas ancianas son : ''Villa de Conchis'' en 1248, ''Castrum de Conchis'' en 1248, ''Apud Conchos'' en 1251, ''Apud Conchas'' en 1257, ''Le lieu de Conches'' en 1542, ''Locus de Conchis'' en 1544, ''Decimale Sancti Michaelis de Conchis'' en 1269-sègle XVII, ''Conques de Rive d'Aude'' al sègle XVII, ''Conques'' en 1781. La prononciacion occitana es ''Cóunquos'' <ref>Abbé Sabarthès, ''Dictionnaire topographique du département de l'Aude'', 1912, p. 99, legir en linha https://gallica.bnf.fr/ark:/12148/bpt6k110095d/f191.item.texteImage </ref>, dins la grafia de l'abat [[Antòni Savartés]], donc ['kunkɔs].</br> ''Concas'' ven del latin ''concha'', « clòsca » e designa una val en fòrma de cròs, conca, clòt, una baia, una vòuta de flume<ref>Albert Dauzat, Charles Rostaing, ''Dictionnaire étymologique des Noms de Lieux en France'', Librairie Guénégaud, reedicion 1984, p. 206</ref>{{,}}<ref>Bénédicte Boyrie-Fénié, Jean-Jacques Fénié, ''Toponymie des Pays Occitans'', edicions Sud-Ouest, 2007, p. 255</ref>.</br> Oficialament, ''Conques'' venguèt ''Conques-sur-Orbiel'' sonque en 1962 <ref>http://cassini.ehess.fr/cassini/fr/html/fiche.php?select_resultat=10176</ref> e se sap pas s'aquel càmbiament a una influéncia sus l'usatge occitan. ==Istòria== ==Administracion== {{ElegitDebuta|insee=11099 |Títol= Lista dels cònsols successius}} {{Elegit |Debuta= [[2026]] |Fin= ([[2032]]) |Identitat=Marie-Pierre Gaudan |Partit= |Qualitat= foncion publica }} {{Elegit |Debuta= [[2014]] |Fin= 2026 |Identitat=Jean-François Juste |Partit= divèrs esquèrra |Qualitat= }} {{Elegit |Debuta= març de [[2001]] |Fin= 2014 |Identitat= Jean Chapet|Partit= [[PCF]] |Qualitat= }} {{Elegit |Debuta= novembre de [[1982]] |Fin= 2001 |Identitat=Georges Martzel |Partit=[[PCF]] |Qualitat= conselhièr general (1983-1984, invalidat)}} {{Elegit |Debuta= [[1944]]|Fin= novembre de 1982 (defuntat) |Identitat= Félix Roquefort|Partit= [[PCF]] |Qualitat= deputat (1956-1958), conselhièr general (1945-1982)}} {{Elegit |Debuta= |Fin= 1944 |Identitat= |Partit= |Qualitat= }} {{ElegitDonadas}} {{ElegitFin}} ==Demografia== {{Demografia |insee=11099 |1793=1537 |1800=1591 |1806=1679 |1821=1706 |1831=1625 |1836=1740 |1841=1654 |1846=1679 |1851=1627 |1856=1625 |1861=1780 |1866=1752 |1872=1577 |1876=1715 |1881=1726 |1886=1574 |1891=1508 |1896=1531 |1901=1569 |1906=1353 |1911=1348 |1921=1281 |1926=1371 |1931=1428 |1936=1481 |1946=1518 |1954=1546 |1962=1585 |1968=1662 |1975=1692 |1982=1786 |1990=2043 |1999=2061 |cassini=10176 |senscomptesdobles= 1962}} * En {{popfr11|0}} la populacion èra de {{popfr11|099}} abitants e la densitat èra de {{formatnum:{{#expr:({{popfr11|099}}/25.07) round 2}}}} ab/km². ==Lòcs e monuments== <gallery> Conques-sur-Orbiel_-_Forêt_communale_06.jpg|Sèlva comunala ambe'l carrairon de las capitèlas. Conques_02-24_(2).jpg|La vila. </gallery> {{messatge galariá}} ==Personalitats ligadas amb la comuna== ==Véser tanben== * [[Comunas d'Aude]] ==Ligams extèrnes== * [https://www.insee.fr/fr/statistiques/2011101?geo=COM-11099 Concas sul site de l'Insee] ==Nòtas== <references/> {{Portal Lengadòc}} {{Comunas d'Aude}} [[Categoria:Comuna d'Aude]] [[Categoria:Comuna de Lengadòc]] gh3hp0ykdoxne7t5n03j4nbspd0h80q Limosins 0 102595 2506491 2399058 2026-08-11T12:54:31Z Alaric 506 44932 còssol 2026, perimètre del territòri 2506491 wikitext text/x-wiki {{Dialècte Lengadocian}} {{Infobox vila occitana | carta = oc | nom = Limosins | nom2 = ''Limousis'' | imatge = Limousis.jpg | descripcion = Limosins. | lògo = cap | escut = Blason_ville_fr_Limousis_11.svg | escais = | region ist = {{Lengadòc}} | parçan = | region = {{Occitània (Region)}} | arrondiment = [[Arrondiment de Carcassona|Carcassona]] | canton = Lo Naut Menerbés ([[Canton de Concas (Aude)|Concas]] abans 2015) | intercom = CA de [[Carcassona Agló]] | insee = 11205 | cp = 11600 | cònsol = Gilles Delaur | mandat = [[2026]]-[[2032]] | gentilici = | latitud = 43.3347 | longitud = 2.4019 | alt mej = | alt mini = 144 | alt maxi = 580 | km² = 9.92 |}} '''Limosins''' (''Limousis'' en [[francés]]) es una [[comuna francesa|comuna]] [[Lengadòc|lengadociana]] situada dins lo [[departaments franceses|departament]] d'[[Aude (departament)|Aude]] e la [[regions francesas|region]] d'{{Ocreg}}, <small>ancianament de [[Lengadòc-Rosselhon]]</small>. ==Geografia== [[Imatge:Map commune FR insee code 11205.png|vignette|upright=1.5|centre|Comunas a l'entorn.]] ===Perimètre del territòri=== {{Communes limitrophes | comuna = Limosins | nòrd = [[Fornas]] | nòrd-èst = [[Trassanèl]] | èst = [[Salèlas de Cabardés]] | sud-èst = [[Vilaglin]] <small>(''per un qüadripunt'')</small> | sud = [[Concas (Aude)|Concas]] | sud-oèst = [[Salèlas de Cabardés]] <small>(''exclava'')</small> | oèst = [[Salsinha]] | nòrd-oèst = [[Las Tors]] }} ==Toponimia== ===Limosins=== Las fòrmas ancianas son : ''Castrum de Limosinis'' en 1260, ''Villare de Lemosino'' en 1262, ''Decimale Sancti Michaelis de Lemosino'' en 1269, ''De Lemosinis'' en 1544, ''Terroir de Limosis..., Lemosis'' en 1611, ''Limouzis'' en 1781 <ref name = ansa>Abbé Sabarthès, ''Dictionnaire topographique du département de l'Aude'', 1912, p. 212, legir en linha https://gallica.bnf.fr/ark:/12148/bpt6k110095d/f304.item.texteImage </ref>.</br> Segon [[Albèrt Dauzat|Dauzat]], ''Limosins'' es un diminutiu de [[Limós]] <ref>Albert Dauzat, Charles Rostaing, ''Dictionnaire étymologique des Noms de Lieux en France'', Librairie Guénégaud, reedicion 1984, p. 404, a ''2. Limeux''</ref>. La situacion sus un planòl plan eissugat empacha d'interpretar lo nom coma un derivat del latin ''limosus'', « fangós ». ===''Marmorières''=== Las fòrmas ancianas son : ''Marmoreriae'' en 1262, ''Decimale de Marmoreis'' en 1269, ''Marmolières'' en 1263, ''Marmorières'' en 1781 <ref name = savar>Abbé Sabarthès, ''Dictionnaire topographique du département de l'Aude'', 1912, p. 226-227, legir en linha https://gallica.bnf.fr/ark:/12148/bpt6k110095d/f318.item.texteImage </ref>.</br> La fòrma del nom es pas coneguda. La dissimilacion presenta dins l'atestacion de 1263 es probabla çaquelà. Lo nom fa supausar la preséncia anciana d'una peirièra de marme, d'una marmièra, d'una marmolièra. Derivat dirèctament del latin ''marmor'' e pas de ''marme'', lo nom testimònia d'una origina anciana. == Istòria == Limosins foguèt parròquia annèxa de [[Salèlas de Cabardés]] <ref name = ansa/>.</br> Entre 1790 e 1794, ''Marmorieres'' (nom francés) foguèt incorporat a la comuna <ref>http://cassini.ehess.fr/fr/html/fiche.php?select_resultat=19621</ref>. ''Marmorières'' es al nòrd-èst de Limosins. Es una anciana comunautat <ref name = savar/>. == Administracion == {{ElegitDebuta|insee= 11205 |Títol= Lista dels cònsols successius}} {{Elegit |Debuta= març de [[2008]] |Fin= ([[2032]]) |Identitat= Gilles Delaur|Partit= sens |Qualitat= }} {{Elegit |Debuta= març de [[2001]] |Fin= 2008 |Identitat= Camille Ramel |Partit= |Qualitat= }} {{Elegit |Debuta=març de [[1983]] |Fin= 2001 |Identitat=Jean-Claude Capéra |Partit= |Qualitat= professor de SVT}} {{Elegit |Debuta= |Fin= 2001 |Identitat= |Partit= |Qualitat= }} {{ElegitDonadas}} {{ElegitFin}} == Demografia == {{Demografia |insee= 11205 |1793=343 |1800=345 |1806=360 |1821=306 |1831=324 |1836=362 |1841=382 |1846=370 |1851=371 |1856=365 |1861=345 |1866=333 |1872=340 |1876=350 |1881=366 |1886=345 |1891=295 |1896=261 |1901=236 |1906=229 |1911=248 |1921=232 |1926=235 |1931=237 |1936=191 |1946=162 |1954=167 |1962= 170 |1968= 158 |1975= 110 |1982= 91 |1990= 86 |1999= 104 |cassini=19621 |senscomptesdobles=1962}} * En {{popfr11|0}} la populacion èra de {{popfr11|205}} abitants e la densitat èra de {{formatnum:{{#expr:({{popfr11|205}}/9.92) round 2}}}} ab/km². ==Lòcs e monuments== <gallery> France-Grotte_de_Limousis-Entree.jpg|La cauna de Limosins. Limousis_2007.jpg|Lo vilatge vist de l'èst. Limousis_(4)_2023.jpg|Autom 2023. Marmorières.jpg|Marmorièras, puslèu Marmolièras (nom supausat) </gallery> {{messatge galariá}} ==Personalitats ligadas amb la comuna== ==Véser tanben== * [[Comunas d'Aude]] ==Ligams extèrnes== * [https://www.insee.fr/fr/statistiques/2011101?geo=COM-11205 Limosins sul site de l'Insee] ==Nòtas== <references/> {{Portal Lengadòc}} {{Comunas d'Aude}} [[Categoria:Comuna de Lengadòc]] [[Categoria:Comuna d'Aude]] g3stqbb0ckgk0bfcraf80bwks2emwmx Vilalièr 0 103169 2506496 2399081 2026-08-11T15:45:36Z Alaric 506 44932 còssol 2026, perimètre del territòri 2506496 wikitext text/x-wiki {{Dialècte Lengadocian}} {{Infobox vila occitana | carta = oc | nom = Vilalièr | nom2 = ''Villalier'' | imatge = Tombeau_de_Armand_Barbès.jpg | descripcion = Cròs d'Armand Barbès | lògo = cap | escut = Blason ville fr Villalier (Aude).svg | escais = | region ist = {{Lengadòc}} | parçan = | region = {{Occitània (Region)}} | departament = {{Aude}} | arrondiment = [[Arrondiment de Carcassona|Carcassona]] | canton = La Val d'Orvièlh (nom supausat), [[Canton de Concas (Aude)|Concas]] abans 2015 | intercom = [[Carcassona Agló]] | insee = 11410 | cp = 11600 | cònsol = Jean-Luc Carayon | mandat = [[2026]]-[[2032]] | gentilici = Villaliérois, Villaliéroises (en [[francés]]) | latitud = 43.2580555556 | longitud = 2.41333333333 | alt mini = 87 | alt mej = 135 | alt maxi = 151 | km² = 7.7 |}} '''Vilalièr'''<ref>https://www.oocities.org/toponimiaoccitana/11d.html</ref> (''Vilalié'' en [[grafia mistralenca]]<ref>https://tdf.locongres.org/files/assets/basic-html/page2336.html</ref> e ''Bilalié'' en grafia de [[Antòni Savartés|Savartés]]<ref name="ASavartés"/>; ''Villalier'' en [[francés]]) es una [[Comuna francesa|comuna]] [[Lengadòc|lengadociana]] situada dins lo [[departaments franceses|departament]] d'[[Aude (departament)|Aude]] e la [[regions francesas|region]] d'{{Ocreg}}, <small>ancianament de [[Lengadòc-Rosselhon]]</small>. ==Geografia== [[Imatge:Map commune FR insee code 11410.png|vignette|upright=1.5|centre|Comunas a l'entorn.]] ===Perimètre del territòri=== {{Communes limitrophes | comuna = Vilalièr | nòrd = [[Concas (Aude)|Concas]] | nòrd-èst = [[Banhòlas]] | èst = [[Malvas]] | sud-èst = [[Bolhonac]] | sud = [[Viladubèrt]] | sud-oèst = | oèst = [[Vilamostausson]] | nòrd-oèst = }} ==Toponimia== Las atestacions ancianas son : ''Fortizia que vocant Vilalier'' en [[1063]]; ''Villa Villalerii'' en [[1247]]; ''Villa Villarerii'' en [[1248]]; ''Villarium'' en [[1262]]; ''Villagerium'' en [[1262]]; ''Decimarium de Villa Castalvo = Castlario'' en [[1269]]; ''Villerarium'' en [[1339]]; ''Villalherium'' en [[1347]]; ''Castrum de Villelier'' en [[1369]]; ''Villailies'' en [[1532]]; ''Villalier'' en [[1781]]; ''Bilalié'' (prononciacion segon l'abat [[Antòni Savartés|Savartés]])<ref name="DicTopFR">{{Cite web|url=https://dicotopo.cths.fr/places/P68073416|títol=Dictionnaire topographique de la France}}</ref><ref name="ASavartés">{{Obratge|lang=fr|títol=Dictionnaire topographique du département de l'Aude|autor=[[Antòni Savartés|L'abat Savartés]]|annada=1912|pagina=468|url=https://gallica.bnf.fr/ark:/12148/bpt6k110095d/f560.item.texteImage}}</ref>.</br> [[Albèrt Dauzat|Dauzat]] e Rostaing fornisson una autra fòrma anciana, ''Villa Addari'' en 828, ''Vilalièr'' vendriá del latin ''villa'', proprietat rurala puèi vilatge e del nom germanic d'òme ''Adoar'' <ref>Albert Dauzat, Charles Rostaing, ''Dictionnaire étymologique des Noms de Lieux en France'', Librairie Guénégaud, reedicion 1984, p. 718 e 721</ref> == Istòria == {{...}} ==Administracion== {{ElegitDebuta|insee=11410 |Títol= Lista dels cònsols successius}} {{Elegit |Debuta= [[2026]] |Fin= ([[2032]]) |Identitat=Jean-Luc Carayon |Partit= |Qualitat= retirat }} {{Elegit |Debuta= [[2014]] |Fin= 2026 |Identitat= Michel Zocarrato |Partit= [[PS]] |Qualitat= }} {{Elegit |Debuta= març de [[1983]] |Fin= 2014 |Identitat= Yves Gasto|Partit= PS |Qualitat= }} {{Elegit |Debuta= [[1947]] |Fin= 1983 |Identitat= Gibert Jean-Pierre|Partit= [[PCF]] |Qualitat= }} {{Elegit |Debuta= |Fin= 1947 |Identitat= |Partit= |Qualitat= }} {{ElegitDonadas}} {{ElegitFin}} ==Demografia== {{Demografia |insee=11410 |1793=445 |1800=627 |1806=553 |1821=595 |1831=600 |1836=650 |1841=636 |1846=659 |1851=640 |1856=606 |1861=587 |1866=573 |1872=582 |1876=619 |1881=627 |1886=520 |1891=492 |1896=486 |1901=500 |1906=516 |1911=523 |1921=504 |1926=507 |1931=491 |1936=503 |1946=482 |1954=512 |1962=658 |1968=602 |1975=643 |1982=806 |1990=923 |1999=919 |cassini=40010 |senscomptesdobles=1962}} * En {{popfr11|0}} la populacion èra de {{popfr11|410}} abitants e la densitat èra de {{formatnum:{{#expr:({{popfr11|410}}/7.7) round 2}}}} ab/km². ==Lòcs e monuments== ==Personalitats ligadas amb la comuna== ==Véser tanben== * [[Comunas d'Aude]] ==Ligams extèrnes== * [https://www.insee.fr/fr/statistiques/2011101?geo=COM-11410 Vilalièr sul site de l'Insee] ==Nòtas== <references/> {{Portal Lengadòc}} {{Comunas d'Aude}} [[Categoria:Comuna d'Aude]] [[Categoria:Comuna de Lengadòc]] mh0kjs9fr5tzoikd851pszpf4g1gy2s Vilarzèl de Cabardés 0 103181 2506497 2399082 2026-08-11T16:04:46Z Alaric 506 44932 còssol 2026, perimètre del territòri 2506497 wikitext text/x-wiki {{Dialècte Lengadocian}} {{Infobox vila occitana | carta = oc | nom = Vilarzèl de Cabardés | nom2 = ''Villarzel-Cabardès'' | imatge = VILLARZEL-CABARDES (Aude) - Chapelle préromane Notre-Dame-de-la-Lauze.jpg | descripcion = Capèla preromanica. | lògo = cap | escut = Blason_ville_fr_Villarzel-Cabardès_(Aude).svg | escais = | region ist = {{Lengadòc}} | parçan = | region = {{Occitània (Region)}} | arrondiment = [[Arrondiment de Carcassona|Carcassona]] | canton = Lo Naut Menerbés ([[Canton de Concas (Aude)|Concas]] abans 2015) | intercom = CA de [[Carcassona Agló]] | insee = 11416 | cp = 11600 | cònsol = André Pujol | mandat = [[2026]]-[[2032]] | gentilici = | longitud = 2.4603 | latitud = 43.28 | alt mini = 119 | alt mej = | alt maxi = 242 | km² = 6.38 }} '''Vilarzèl (de Cabardés)'''<ref>https://www.oocities.org/toponimiaoccitana/11d.html</ref> (''Bilarzèl'' en grafia de [[Antòni Savartés|Savartés]]<ref name="ASavartés"/>; ''Villarzel-Cabardès'' en [[francés]]) es una [[Comuna francesa|comuna]] [[Lengadòc|lengadociana]] situada dins lo [[departaments franceses|departament]] d'[[Aude (departament)|Aude]] e la [[regions francesas|region]] d'{{Ocreg}}, <small>ancianament de [[Lengadòc-Rosselhon]]</small>. ==Geografia== [[Imatge:Map commune FR insee code 11416.png|vignette|upright=1.5|centre|Comunas a l'entorn.]] ===Perimètre del territòri=== {{Communes limitrophes | comuna = Vilarzèl de Cabardés | nòrd = [[Vilanava de Menerbés]] | nòrd-èst = | èst = [[Lauran|Lòura]] | sud-èst = | sud = [[Banhòlas]] | sud-oèst = | oèst = [[Vilaglin]] | nòrd-oèst = }} ==Toponimia== ===Vilarzèl=== Las atestacions ancianas son : ''Ecclesia Sancti Martini de Villarzel'' en [[1182]]; ''Castrum de Vilarzelo'' en [[1260]]; ''Villarzellum'' en [[1262]]; ''Vilarzallum in Cabardesio'' en [[1267]]; ''Villardellum'' en [[1377]]; ''Villar en Cabardès'' en [[1532]]; ''Vilha Arzelh'' en [[1536]]; ''Villarzel'' en [[1781]]; ''Bilarzèl'' en [[1912]] ([[Antòni Savartés|Savartés]])<ref name="DicTopFR">{{Cite web|url=https://dicotopo.cths.fr/places/P62713808|títol=Dictionnaire topographique de la France}}</ref><ref name="ASavartés">{{Obratge|lang=fr|títol=Dictionnaire topographique du département de l'Aude|autor=[[Antòni Savartés|L'abat Savartés]]|annada=1912|pagina=471|url=https://gallica.bnf.fr/ark:/12148/bpt6k110095d/f563.item.texteImage}}</ref>.<br> Es un derivat de ''vilar'', ambe'l sufixe diminutiu ''-icellum''. ''Vilar'' ven del latin ''villare'' que seriá una partida de la ''villa'', doncas una bòria, un escart, un masatge <ref>Albert Dauzat, Charles Rostaing, ''Dictionnaire étymologique des Noms de Lieux en France'', Librairie Guénégaud, reedicion 1984, p. 718 e 715</ref>. ''Villarzel'' (nom francés) èra dejà oficialament ''Villarzel-Cabardès'' en 1801 <ref>http://cassini.ehess.fr/cassini/fr/html/fiche.php?select_resultat=40079</ref>, per evitar la confusion ambe [[Vilarzèl de Rasés]], dins lo meteis departament. ===Vilarlong=== Es una anciana succursala de la diocèsi de [[Carcassona]]. I a un castèl. Lo vocable de la glèisa, desafectada dempuèi 1815, es Sant Pèire. Las fòrmas ancianas son : ''Vilarlongum'' en 1185, ''Villare Longum'' en 1261, ''Vilare Longum in Cabardesio'' en 1267, ''Sanctus Petrus de Villari Longo'' en 1269, ''Rector de Vilario Longo'' en 1347, ''Villar Lonc'' en 1536 <ref>Abbé Sabarthès, ''Dictionnaire topographique du département de l'Aude'', 1912, p. 470, legir en linha https://gallica.bnf.fr/ark:/12148/bpt6k110095d/f562.item.texteImage </ref>.</br> Lo nom representa ''vilar'' (véser lo precedent) e l'adjectiu ''long''. ==Istòria== ==Administracion== {{ElegitDebuta|insee= 11416 |Títol= Lista dels cònsols successius}} {{Elegit |Debuta= març de [[2008]] |Fin= ([[2032]]) |Identitat= André Pujol|Partit= |Qualitat= retirat d'agricultor }} {{Elegit |Debuta= març de [[2001]] |Fin= 2008 |Identitat= Michel Muret |Partit= |Qualitat= }} {{Elegit |Debuta= abans [[1981]] |Fin= ? |Identitat= Henry Bonnet |Partit=[[PS]] |Qualitat= }} {{ElegitDonadas}} {{ElegitFin}} ==Demografia== {{Demografia |insee= 11416 |1793=126 |1800=144 |1806=135 |1821=148 |1831=122 |1836=138 |1841=119 |1846=142 |1851=167 |1856=168 |1861=160 |1866=166 |1872=150 |1876=172 |1881=183 |1886=146 |1891=155 |1896=161 |1901=200 |1906=176 |1911=170 |1921=163 |1926=156 |1931=170 |1936=172 |1946=136 |1954=168 |1962=169 |1968=156 |1975=144 |1982=131 |1990=130 |1999=145 |cassini=40079 |senscomptesdobles=1962}} * En {{popfr11|0}} la populacion èra de {{popfr11|416}} abitants e la densitat èra de {{formatnum:{{#expr:({{popfr11|416}}/6.38) round 2}}}} ab/km². ==Lòcs e monuments== <gallery> Villarzel_Cabardès.jpg|Le vilatge vist de l'oèst. Ch_Villarlong_10-20_(6).jpg|Le castèl de Vilarlong. Villarzel-Cabardès,_Église_Saint-Pierre-es-Liens_de_Villarlong_3.jpg|Glèisa Sant Pèire dels ligams de Vilarlong. Cimetière_wisigoth_(7).jpg|Cementèri visigot del Morral dels Mòrts. Cimetière_wisigoth_(2).jpg|Idem. </gallery> {{messatge galariá}} ==Personalitats ligadas amb la comuna== ==Véser tanben== * [[Comunas d'Aude]] ==Ligams extèrnes== * [https://www.insee.fr/fr/statistiques/2011101?geo=COM-11416 Vilarzèl sul site de l'Insee] ==Nòtas== <references/> {{Portal Lengadòc}} {{Comunas d'Aude}} [[Categoria:Comuna de Lengadòc]] [[Categoria:Comuna d'Aude]] 6k0tfc8yco0uor1icbo88zdg09s8jpz Vilaglin 0 103195 2506499 2399130 2026-08-11T17:05:40Z Alaric 506 44932 còssol 2026, perimètre del territòri 2506499 wikitext text/x-wiki {{Dialècte Lengadocian}} {{Infobox vila occitana | carta = oc | nom = Vilaglin | nom2 = ''Villegly'' | imatge = Villegly_(22).jpg | descripcion = Vilaglin. | lògo = cap | escut = Blason_ville_fr_Villegly_(Aude).svg | escais = | region ist = {{Lengadòc}} | parçan = | region = {{Occitània (Region)}} | arrondiment = [[Arrondiment de Carcassona|Carcassona]] | canton = Lo Naut Menerbés ([[Canton de Concas (Aude)|Concas]] abans 2015) | insee = 11426 | cp = 11600 | cònsol = Alain Marty | mandat = [[2026]]-[[2032]] | gentilici = ''Villeglygeois'' <br/>(en [[francés]]) | latitud = 43.2869444444 | longitud = 2.44083333333 | alt mej = | alt mini = 128 | alt maxi = 283 | km² = 9.83 |}} '''Vilaglin'''<ref>https://www.oocities.org/toponimiaoccitana/11d.html</ref> (''Biloglí'' en grafia de l'abat [[Antòni Savartés|Savartés]]<ref name="ASavartés"/>; ''Villegly'' en [[francés]]) es una [[Comuna francesa|comuna]] [[Lengadòc|lengadociana]], situada dins lo [[departaments franceses|departament]] d'[[Aude (departament)|Aude]] e la [[regions francesas|region]] d'{{Ocreg}}, <small>ancianament de [[Lengadòc-Rosselhon]]</small>. ==Geografia== [[Imatge:Map commune FR insee code 11426.png|vignette|upright=1.5|centre|Comunas a l'entorn.]] ===Perimètre del territòri=== {{Communes limitrophes | comuna = Vilaglin | nòrd = [[Salèlas de Cabardés]] | nòrd-èst = [[Vilanava de Menerbés]] | èst = [[Vilarzèl de Cabardés]] | sud-èst = | sud = [[Banhòlas]] | sud-oèst = | oèst = [[Concas (Aude)|Concas]] | nòrd-oèst = [[Limosins]] <small>(''per un qüadripunt'')</small> }} ==Toponimia== Las atestacions ancianas son : ''Vilaiglinum'' en [[1248]]; ''Beata Maria de Villayglino, sita in Carcassesio'' en [[1263]]; ''Beata Maria de Villaglino'' en [[1269]]; ''Castrum de Villaglino, situm in vicaria Cabardesii'' en [[1309]]; ''De Vilayglino'' en [[1347]]; ''Vilaygli'' en [[1396]]; ''Villegly'' en [[1479]]-[[1480]]; ''Villaglin'' en [[1532]]; ''Villagly'' en [[1536]]; ''Villegli'' en [[1781]]; ''Biloglí'' en [[1912]] (prononciacion fornida per l'abat [[Antòni Savartés|Savartés]])<ref name="DicTopFR">{{Cite web|url=https://dicotopo.cths.fr/places/P97722297|títol=Dictionnaire topographique de la France}}</ref><ref name="ASavartés">{{Obratge|lang=fr|títol=Dictionnaire topographique du département de l'Aude|autor=[[Antòni Savartés|L'abat Savartés]]|annada=1912|pagina=475|url=https://gallica.bnf.fr/ark:/12148/bpt6k110095d/f567.item.texteImage}}</ref>.</br> Segon [[Albèrt Dauzat|Dauzat]] e Rostaing, ''Vilaglin'' vendriá del del latin ''villa'', proprietat rurala puèi vilatge e del nom ancian del vilatge, el-meteis format del nom latin d'òme ''Aquilius'', ambe'l sufixe ''-inum'' <ref>Albert Dauzat, Charles Rostaing, ''Dictionnaire étymologique des Noms de Lieux en France'', Librairie Guénégaud, reedicion 1984, p. 718 e 719, a ''Ville''</ref>. == Istòria == {{...}} == Administracion == {{ElegitDebuta|insee=11426 |Títol= Lista dels cònsols successius}} {{Elegit |Debuta= març de [[2001]] |Fin= ([[2032]]) |Identitat= Alain Marty|Partit= divèrs esquèrra |Qualitat= quadre de la foncion publica, puèi retirat}} {{Elegit |Debuta= abans [[1988]] |Fin= ? |Identitat= Jean Pennavaire|Partit= [[PS]] |Qualitat= }} {{ElegitDonadas}} {{ElegitFin}} == Demografia == {{Demografia |insee=11426 |1793=458 |1800=503 |1806=555 |1821=544 |1831=565 |1836=583 |1841=568 |1846=613 |1851=604 |1856=637 |1861=642 |1866=652 |1872=609 |1876=651 |1881=759 |1886=720 |1891=665 |1896=639 |1901=717 |1906=647 |1911=622 |1921=596 |1926=570 |1931=593 |1936=544 |1946=481 |1954=582 |1962=524 |1968=514 |1975=449 |1982=532 |1990=611 |1999=747 |cassini=40220 |senscomptesdobles=1962}} * En {{popfr11|0}} la populacion èra de {{popfr11|426}} abitants e la densitat èra de {{formatnum:{{#expr:({{popfr11|426}}/9.83) round 2}}}} ab/km². ==Lòcs e monuments== <gallery> Villegly_(15).jpg Villegly_-_Château_3.jpg| Le castèl de Vilaglin. Voitures_5A_Villegly_2023_(5).jpg|Club 5A per le Tor d'Aude 2023. Villegly_(16)_moulin.jpg|Molin de vent. Villegly_(14).jpg </gallery> {{messatge galariá}} ==Personalitats ligadas amb la comuna== ==Véser tanben== * [[Comunas d'Aude]] ==Ligams extèrnes== * [https://www.insee.fr/fr/statistiques/2011101?geo=COM-11426 Vilaglin sul site de l'Insee] ==Nòtas== <references/> {{Portal Lengadòc}} {{Comunas d'Aude}} [[Categoria:Comuna d'Aude]] [[Categoria:Comuna de Lengadòc]] 82bczhs2k7pganevrt5agzzoy87op9r Vilamostausson 0 103201 2506500 2399417 2026-08-11T17:30:53Z Alaric 506 44932 còssol 2026, perimètre del territòri 2506500 wikitext text/x-wiki {{Dialècte Lengadocian}} {{Infobox vila occitana | carta = oc | nom = Vilamostausson | nom2 = ''Villemoustaussou'' | imatge = Villemoustaussou_(1).jpg | descripcion = Vista costat èst. | lògo = cap | escut = Blason_ville_fr_Villemoustaussou_(Aude).svg | escais = | region ist = {{Lengadòc}} | parçan = | region = {{Occitània (Region)}} | departament = {{Aude}} | arrondiment = [[Arrondiment de Carcassona|Carcassona]] | canton = Burèu centralizator de la Val d'Orvièlh (nom supausat), [[Canton de Concas (Aude)|Concas]] abans 2015 | intercom = [[Carcassona Agló]] | insee = 11429 | cp = 11620 | cònsol = Bruno Giacomel | mandat = [[2026]]-[[2032]] | gentilici = | latitud = 43.2531 | longitud = 2.3653 | alt mini = 84 | alt mej = | alt maxi = 180 | km² = 11.94 |}} '''Vilamostausson''', autra grafia '''Vilamostauçon'''<ref>https://www.oocities.org/toponimiaoccitana/11d.html</ref> (''Vilo-Moustaussou'' en [[nòrma mistralenca]]<ref>https://tdf.locongres.org/files/assets/basic-html/page2337.html</ref> e ''Bilomoustausóu'' en grafia de [[Antòni Savartés|Savartés]]<ref name="ASavartés"/>; ''Villemoustaussou'' en [[francés]]) es una [[Comuna francesa|comuna]] [[Lengadòc|lengadociana]] situada dins lo [[departaments franceses|departament]] d'[[Aude (departament)|Aude]] e la [[regions francesas|region]] d'{{Ocreg}}, <small>ancianament de [[Lengadòc-Rosselhon]]</small>. ==Geografia== [[Imatge:Map commune FR insee code 11429.png|vignette|upright=1.5|centre|Comunas a l'entorn.]] ===Perimètre del territòri=== {{Communes limitrophes | comuna = Vilamostausson | nòrd = [[Concas (Aude)|Concas]] | nòrd-èst = | èst = [[Vilalièr]] | sud-èst = [[Viladubèrt]] | sud = [[Carcassona]] | sud-oèst = | oèst = [[Puègnautièr]] | nòrd-oèst = [[Vilagalhenc]] }} ==Toponimia== Las atestacions ancianas son : ''Apud Villam Moustouso'' en [[1247]]; ''Apud Villam Monstauso'' en [[1247]]; ''Villa Mostanciane'' en [[1258]]; ''Castrum de Villamoustaussone'' en [[1262]]; ''Sanctus Stephanus de Villamoustausone'' en [[1269]]; ''Villamostana'' en [[1284]]; ''De Villamoustausione'' en [[1329]]; ''De Villamostantione'' en [[1337]]; ''De Villa Mostansone'' en [[1338]]; ''De Villa Mustansione'' en [[1338]]; ''De Villamoustaucione…, Villamoustousione'' en [[1347]]; ''De Villa Mustonne'' en [[1377]]; ''Viala Mostansso'' en [[1431]]; ''Villamoustauso'' en [[1532]]; ''De Villa Mostantione'' en [[1544]]; ''Villemoustausson'' en [[1781]]; ''Bilomoustausóu'' en [[1912]] (prononciacion segon [[Antòni Savartés|Savartés]])<ref name="DicTopFR">{{Cite web|url=https://dicotopo.cths.fr/places/P20925235|títol=Dictionnaire topographique de la France}}</ref><ref name="ASavartés">{{Obratge|lang=fr|títol=Dictionnaire topographique du département de l'Aude|autor=[[Antòni Savartés|Abat Savartés]]|annada=1912|pagina=477|url=https://gallica.bnf.fr/ark:/12148/bpt6k110095d/f569.item.texteImage}}</ref>, donc [,bilɔmustaw'su].</br> Segon [[Albèrt Dauzat|Dauzat]] e Rostaing, ''Vilamostauçon'' vendriá del latin ''villa'', proprietat rurala puèi vilatge e benlèu del nom latin d'òme ''*Mustantius'', derivat de ''Mustius'', ambe'l sufixe ''-onem'' <ref>Albert Dauzat, Charles Rostaing, ''Dictionnaire étymologique des Noms de Lieux en France'', Librairie Guénégaud, reedicion 1984, p. 719 e 722, a ''Ville''</ref>. </br> Segon [[Ernèst Negre|Negre]], ''Vilamostauçon'' vendriá de ''villa'' e de ''mussitatio(n)'', « mormolh » en latin<ref>Ernest Nègre, ''Toponymie générale de la France: Formations préceltiques, celtiques, romanes'', Droz, 1990, p. 376.</ref>. == Istòria == {{...}} ==Administracion== {{ElegitDebuta|insee= 11429 |Títol= Lista dels cònsols successius}} {{Elegit |Debuta= junh de [[2020]] |Fin= ([[2032]]) |Identitat= Bruno Giacomel |Partit= divèrs esquèrra |Qualitat= }} {{Elegit |Debuta= març de [[2001]] |Fin= 2020 |Identitat= Christian Raynaud|Partit= [[PS]] |Qualitat= conselhièr departamental (2015-) }} {{Elegit |Debuta= març de [[1983]] |Fin= 2001 |Identitat= Gilles Blanc |Partit=[[PS]] |Qualitat= }} {{Elegit |Debuta= 5 de julhet de [[1974]] |Fin= febrièr de 1983 |Identitat=Louis Martignoles |Partit= [[PS]] |Qualitat= }} {{Elegit |Debuta= 3 de novembre de [[1969]] |Fin= julhet de 1974 ? |Identitat= Émile Brunet |Partit= |Qualitat= }} {{Elegit |Debuta= 19 de junh de [[1958]] |Fin= 1969 |Identitat=Albert Bousquet |Partit= |Qualitat= }} {{Elegit |Debuta= |Fin=1958 |Identitat= |Partit= |Qualitat= }} {{ElegitDonadas}} {{ElegitFin}} == Demografia == {{Demografia |insee= 11429 |1793=799 |1800=841 |1806=848 |1821=814 |1831=854 |1836=897 |1841=855 |1846=873 |1851=810 |1856=795 |1861=756 |1866=810 |1872=775 |1876=887 |1881=909 |1886=913 |1891=868 |1896=846 |1901=887 |1906=904 |1911=872 |1921=898 |1926=900 |1931=1003 |1936=934 |1946=915 |1954=1020 |1962= 947 |1968= 1059 |1975= 1706 |1982= 2254 |1990= 2729 |1999= 2696 |cassini=40278 |senscomptesdobles=1962}} * En {{popfr11|0}} la populacion èra de {{popfr11|429}} abitants e la densitat èra de {{formatnum:{{#expr:({{popfr11|429}}/11.94) round 2}}}} ab/km². ==Lòcs e monuments== <gallery> Pont_troué_(3).jpg|Vestigi d'un pont riba dreta de [[Fresquèl]] Aude_Villemoustaussou.jpg|Passada dels barricaires au començament del sègle XX. Château_de_la_Seigne.jpg|Castèl de la Senha. </gallery> {{messatge galariá}} ==Personalitats ligadas amb la comuna== ==Véser tanben== * [[Comunas d'Aude]] ==Ligams extèrnes== * [https://www.insee.fr/fr/statistiques/2011101?geo=COM-11429 Vilamostausson sul site de l'Insee] ==Nòtas== <references/> {{Portal Lengadòc}} {{Comunas d'Aude}} [[Categoria:Comuna de Lengadòc]] [[Categoria:Comuna d'Aude]] jzhdc3u00n84hru1sni08jz848i9020 Ribera d'Èbre 0 121997 2506509 2201787 2026-08-12T00:39:52Z Alaric 506 44932 lista dels municipis 2506509 wikitext text/x-wiki {{Comarca catalana}} La '''Ribera d'Èbre''' (''Ribera d'Ebre'' en [[catalan]]) es una [[Comarcas de Catalonha|comarca]] de [[Catalonha (region)|Catalonha]], dins la [[província de Tarragona]]. ==Municipis== Las populacions son de [[2025]]. {{capentcat|}} {{entcat|[[Ascó]]|1.589}} {{entcat|[[Benissanet]]|1.186}} {{entcat|[[Flix]]|3.340}} {{entcat|[[Garcia]]|551}} {{entcat|[[Ginestar]]|800}} {{entcat|[[Miravet]]|703}} {{entcat|[[Móra d'Ebre]]|5.811}} {{entcat|[[Móra la Nova]]|3.350}} {{entcat|[[la Palma d'Ebre]]|333}} {{entcat|[[Rasquera]]|786}} {{entcat|[[Riba-roja d'Ebre]]|1.132}} {{entcat|[[Tivissa]]|1.658}} {{entcat|[[la Torre de l'Espanyol]]|641}} {{entcat|[[Vinebre]]|427}} |} ==Nòtas== {{Referéncias}} {{Comarcas de Catalonha}} [[Categoria:Ribera d'Èbre|*]] [[Categoria:Comarca de Catalonha]] fzywa91lsik6ja32t5avbvby9lmc9k4 Montsià 0 121998 2506537 2464450 2026-08-12T05:11:43Z Alaric 506 44932 2506537 wikitext text/x-wiki {{Comarca catalana}} '''Montsià'''<ref>{{Ref-libre|url=http://www.institutestudisaranesi.cat/wp-content/uploads/2018/11/BASIC.pdf|pagina=94|títol=Vocabulari basic der aranés|editor=[[Institut d'Estudis Aranesi-Acadèmia Aranesa dera Lengua Occitana]]|primièra_edicion=decembre de 2017|luòc=Lhèida}}</ref> (en [[catalan]]: ''el Montsià'') es una [[Comarcas de Catalonha|comarca]] de [[Catalonha (region)|Catalonha]], dins la [[província de Tarragona]]. ==Municipis== Las populacions son de [[2025]]. {{capentcat|}} {{entcat|[[Alcanar]]|10.104}} {{entcat|[[Amposta]]|23.080}} {{entcat|[[Freginals]]|443}} {{entcat|[[la Galera]]|726}} {{entcat|[[Godall]]|591}} {{entcat|[[Mas de Barberans]]|535}} {{entcat|[[Masdenverge]]|1.138}} {{entcat|[[la Ràpita (Montsià)|la Ràpita]]|16.119}} {{entcat|[[Sant Jaume d'Enveja]]|3.745}} {{entcat|[[Santa Bàrbara]]|3.871}} {{entcat|[[la Sénia]]|5.516}} {{entcat|[[Ulldecona]]|6.714}} |} ==Nòtas== {{Referéncias}} {{Comarcas de Catalonha}} [[Categoria:Montsià|*]] [[Categoria:Comarca de Catalonha]] ckbayrv9tie8zrj3vr4orltaxltcxn2 Alcanar 0 128033 2506538 2484470 2026-08-12T05:23:36Z Alaric 506 44932 infobox, etc 2506538 wikitext text/x-wiki {{Dialècte Lengadocian}} {{Infobox Subdivision administrativa }} [[Fichièr:Altar de la Ermita de la Mare de Déu del Remei (Alcanar).jpg|vinheta|Altar de l'ermitatge de la Mare de Déu del Remei (Alcanar)]] [[Fichièr:Iglesia de San Pedro de Las Casas de Alcanar. Església de Sant Pere de les Cases d'Alcanar.jpg|vinheta|Glèisa Sant Pere de les Cases d'Alcanar]] [[Fichièr:Ayuntamiento de Alcanar, Montsiá.jpg|vinheta|Ajuntament d'Alcanar]] '''Alcanar''' es un [[municipi]] de la [[Comarcas de Catalonha|comarca]] de la [[Ribera d'Èbre]], de la [[Província d'Espanha|província]] [[Catalonha|catalana]] de [[Tarragona (província)|Tarragona]] e de la [[Comunautat autonòma d'Espanha|Comunautat Autonòma]] del [[Catalonha (comunautat autonòma)|Principat de Catalonha]]. {{entpopcat}} == Luòcs e monuments == * Glèisa parroquiala Sant Miquel Arcángel de Alcanar * Ermitatge de la Verge de Remèdi * Glèisa parroquiala Sant Pere de Les Cases [[Fichièr:Iglesia parroquial de San Miguel Arcángel de Alcanar.jpg|vinheta|Alcanar]] == Nòtas e referéncias == {{Referéncias}} {{Portal Catalonha}} {{Municipis de|43}} qd95ak0k51x70pspsjpkw9ik5envpim 2506539 2506538 2026-08-12T05:24:42Z Alaric 506 44932 2506539 wikitext text/x-wiki {{Dialècte Lengadocian}} {{Infobox Subdivision administrativa }} [[Fichièr:Altar de la Ermita de la Mare de Déu del Remei (Alcanar).jpg|vinheta|Altar de l'ermitatge de la Mare de Déu del Remei (Alcanar)]] [[Fichièr:Iglesia de San Pedro de Las Casas de Alcanar. Església de Sant Pere de les Cases d'Alcanar.jpg|vinheta|Glèisa Sant Pere de les Cases d'Alcanar]] [[Fichièr:Ayuntamiento de Alcanar, Montsiá.jpg|vinheta|Ajuntament d'Alcanar]] '''Alcanar''' es un [[municipi]] de la [[Comarcas de Catalonha|comarca]] de [[Montsià]], de la [[Província d'Espanha|província]] [[Catalonha|catalana]] de [[Tarragona (província)|Tarragona]] e de la [[Comunautat autonòma d'Espanha|Comunautat Autonòma]] del [[Catalonha (comunautat autonòma)|Principat de Catalonha]]. {{entpopcat}} == Luòcs e monuments == * Glèisa parroquiala Sant Miquel Arcángel de Alcanar * Ermitatge de la Verge de Remèdi * Glèisa parroquiala Sant Pere de Les Cases [[Fichièr:Iglesia parroquial de San Miguel Arcángel de Alcanar.jpg|vinheta|Alcanar]] == Nòtas e referéncias == {{Referéncias}} {{Portal Catalonha}} {{Municipis de|43}} g18q8detmzfjudcu8l0uu18lmblyu3p Amposta 0 128045 2506540 2451326 2026-08-12T05:27:42Z Alaric 506 44932 infobox, etc 2506540 wikitext text/x-wiki {{Dialècte Lengadocian}} {{Infobox Subdivision administrativa }} '''Amposta''' es un [[municipi]] de la [[Comarcas de Catalonha|comarca]] de [[Montsià]], que n'es la capitala, de la [[Província d'Espanha|província]] [[Catalonha|catalana]] de [[Tarragona (província)|Tarragona]] e de la [[Comunautat autonòma d'Espanha|Comunautat Autonòma]] del [[Catalonha (comunautat autonòma)|Principat de Catalonha]]. {{entpopcat}} == Nòtas e referéncias == {{Referéncias}} {{Portal Catalonha}} {{Municipis de|43}} rfp6cdiusavpfzfu5d2lwq2vqt27886 Ascó 0 128050 2506510 2451331 2026-08-12T00:51:16Z Alaric 506 44932 infobox, etc 2506510 wikitext text/x-wiki {{Dialècte Lengadocian}} {{Infobox Subdivision administrativa }} '''Ascó''' es un [[municipi]] de la [[Comarcas de Catalonha|comarca]] de la [[Conca de Barberà]], de la [[Província d'Espanha|província]] [[Catalonha|catalana]] de [[Tarragona (província)|Tarragona]] e de la [[Comunautat autonòma d'Espanha|Comunautat Autonòma]] del [[Catalonha (comunautat autonòma)|Principat de Catalonha]]. {{entpopcat}} ==Toponimia== Cal benlèu metre lo nom en relacion ambe [[Ascon]] ([[Arièja (departament)|Arièja]]), qu'es exactament lo meteis nom, mès tanben ambe [[Asco]] ([[Corsega]]), [[Ascas]], ([[Gironda (departament)|Gironda]]), [[Ascas (Tarn e Garona)]] e [[Asca]] ([[Hauts Pirenèus]]). Son de noms qu'embarrassan los toponimistas. Per '''Ascon''', Dauzat vei lo basque ''as'', ''aitz'', « punta rocassosa » e un sufixe escur, per Asco, los dos Ascas e Asca, un tèma prelatin escur <ref>Albert Dauzat, Charles Rostaing, ''Dictionnaire étymologique des Noms de Lieux en France'', Librairie Guénégaud, reedicion 1984, p; 31</ref>. Per Ascas de Gironda, Bénédicte Boyrie-Fénié tròba pas de solucion, mès evòca un mot prelatin, eretat pel basque ''aska'', « besal, regòla, comba ». Burgan e Lafon veson pas tanpauc de solucion clara per Ascas de Tarn e Garona. La proposicion de [[Ernèst Negre|Negre]], un nom roman ''*asca'', « fàstic » es regetada per B. Boyrie-Fénié e per Burgan e Lafon, coma de febla acceptibilitat toponimica <ref>Bénédicte Boyrie-Fénié, ''Dictionnaire toponymique des communes, Gironde'', ed. CAIRN e Institut Occitan, Pau, 2008</ref>{{,}}<ref>Paul Burgan, André Lafon, ''Toponymie du Tarn-et-Garonne'', Association Antonin Perbosc, 2006, p. 178</ref>. La situacion geografica d'aquels toponimes presenta çaquelà qualques semblanças. Ascon tresplomba de 100 m la val prigonda del riu nommat en francés ''La Lauze''. La situacion es la meteissa per Asco, que domina la frau del riu Asco, nommat localament Stranciacone. Son pr'aquò de situacions banalas en montanha e benlèu que lo nom a una autra origina. Mès per Ascas (Gironda), es quicòm mai. Dins la ribièras de [[Dordonha (riu)|Dordonha]], las ribas alentorn despassan a pena lo nivèl del flume, tirat a Ascas, plaçat sus una tuca isolada del planòl calcari, que tresplomba dirèctament las aigas. Dins lo paisatge girondin pauc traversut, un tal siti deguèt impressionar los abitants. L'exemple d'Ascas fa comprene milhor perqué l'idèa de « '''lòc que tresplomba un riu''' » pòt èsser un punt comun. Per la vila d'Ascó, es pas tan caracteristic : l'aglomeracion es pus nauta qu'[[Èbre]] d'un desenat de mètres, çò qu'es banal dins un país mediterranèu, que los aigats i son perilhoses. Ascas (Tarn e Garona) es sus un planòl, mès entre dos rius a pauca distància, lo Riu d'Ascas e Riutòrt : l'idèa principala es mai o mens mantenguda. I a pas que per Asca (Hauts Pirenèus), que Michel Morvan explica per un mot basque ''aska'', « nauc » <ref>Paul Burgan, André Lafon, ''Toponymie du Tarn-et-Garonne'', Association Antonin Perbosc, 2006, p. 178</ref> qu'òm pòt èsser embarrassat; pr'aquò, la glèisa es sus un tap que domina un riu, çò que pòt justificar un bocin l'idèa prepausada. Totis aquels noms son dins un airal aquitano-basco-iberic, fòra d'Asco; mès la Corsega es pas exempta de toponimes aparentats al basque. Lo mot ''aska'', « nauc » es pas la solucion çaquelà. Cal supausar un ''*as-k-'', benlèu aparentat al tèma idronimic ''*as'' <ref>Bénédicte Boyrie-Fénié, Jean-Jacques Fénié, ''Toponymie des Pays Occitans'', edicions Sud-Ouest, 2007, p. 42</ref>, qu'auriá quitat d'èsser un apellatiu en gascon, en catalan e en lenga euscarica. Encara que lo mot ''asque'' (grafia de Palay), « lhavet, avalanca, lit » que conten per natura l'idèa de ''naut'' e de ''bas'', es benlèu pas desprovesit de ligam semantic ambe lo mot comun a totis nòstres toponimes. ==Administracion== {{ElegitDebuta| |Títol= Lista dels alcaldes successius}} {{Elegit |Debuta= [[2007]] |Fin= 2015 ? |Identitat=Rafel Vidal i Ibars |Partit=Convergència i Unió |Qualitat= }} {{Elegit |Debuta= [[1999]] |Fin= [[2007]] |Identitat=Antoni Casanova i Castelló |Partit=Independents d'Ascó |Qualitat= }} {{Elegit |Debuta= [[1995]] |Fin=1999 |Identitat=Josep Serra i Jordà |Partit=Independents d'Ascó |Qualitat= }} {{Elegit |Debuta= [[1987]] |Fin=1995 |Identitat=Jaume Ferrús i Grau |Partit=Convergència i Unió |Qualitat= }} {{Elegit |Debuta= [[1983]] |Fin=1987 |Identitat=Tomàs Biarnés i Raduà |Partit=Unitat d'Ascó - Independents |Qualitat= }} {{Elegit |Debuta= [[1979]] |Fin=1983 |Identitat=Joan Carranza i Balsebre |Partit=Defensa Popular |Qualitat=sartre }} {{ElegitDonadas}} {{ElegitFin}} == Evolucion demografica == Las donadas de 1497 a 1553 son en fòcs, las de 1717 a 1981 correspondon a la populacion de fait, las dempuèi 1990 a la populacion de dreit. La font es Viquipèdia en català o Idescat<ref>{{http://www.idescat.cat/</ref>. {| class="wikitable" |- ! 1497f !! 1515f !! 1553f !! 1717 !! 1787 !! 1857 !! 1877 !! 1887 !! 1900 !! 1910 |- | 165 || 164 || 158 || 530 || - || 2419 || 2332 || 2397 || 2499 || 2248 |- |} {| class="wikitable" |- ! 1920 !! 1930 !! 1940 !! 1950 !! 1960 !! 1970 !! 1981 !! 1990 !! 1992 !! 1994 |- | 2540 || 2422 || 1953 || 1885 || 1862 || 1630 || 2038 || 1781 || 1723 || 1800 |} {| class="wikitable" |- ! 1996 !! 1998 !! 2000 !! 2004 !! 2010 !! 2012 !! 2016 !! 20-- !! 20-- !! 20-- |- | 1714 || 1711 || 1707 || 1629 || 1634 || 1680 || 1695 || -- || --- || --- |} ==Economia== Preséncia d'una [[centrala nucleara]] de dos reactors (Ascó I, dubèrt en 1984, Ascó II, dubèrt en 1986) qu'aprofèita las aigas d'[[Èbre]] per la refrigeracion. == Nòtas e referéncias == {{Referéncias}} {{Portal Catalonha}} {{Municipis de|43}} 7442qirtadhrhorf46cgj7yxofsopaf 2506511 2506510 2026-08-12T00:54:31Z Alaric 506 44932 2506511 wikitext text/x-wiki {{Dialècte Lengadocian}} {{Infobox Subdivision administrativa }} '''Ascó''' es un [[municipi]] de la [[Comarcas de Catalonha|comarca]] de la [[Ribera d'Èbre]], de la [[Província d'Espanha|província]] [[Catalonha|catalana]] de [[Tarragona (província)|Tarragona]] e de la [[Comunautat autonòma d'Espanha|Comunautat Autonòma]] del [[Catalonha (comunautat autonòma)|Principat de Catalonha]]. {{entpopcat}} ==Toponimia== Cal benlèu metre lo nom en relacion ambe [[Ascon]] ([[Arièja (departament)|Arièja]]), qu'es exactament lo meteis nom, mès tanben ambe [[Asco]] ([[Corsega]]), [[Ascas]], ([[Gironda (departament)|Gironda]]), [[Ascas (Tarn e Garona)]] e [[Asca]] ([[Hauts Pirenèus]]). Son de noms qu'embarrassan los toponimistas. Per '''Ascon''', Dauzat vei lo basque ''as'', ''aitz'', « punta rocassosa » e un sufixe escur, per Asco, los dos Ascas e Asca, un tèma prelatin escur <ref>Albert Dauzat, Charles Rostaing, ''Dictionnaire étymologique des Noms de Lieux en France'', Librairie Guénégaud, reedicion 1984, p; 31</ref>. Per Ascas de Gironda, Bénédicte Boyrie-Fénié tròba pas de solucion, mès evòca un mot prelatin, eretat pel basque ''aska'', « besal, regòla, comba ». Burgan e Lafon veson pas tanpauc de solucion clara per Ascas de Tarn e Garona. La proposicion de [[Ernèst Negre|Negre]], un nom roman ''*asca'', « fàstic » es regetada per B. Boyrie-Fénié e per Burgan e Lafon, coma de febla acceptibilitat toponimica <ref>Bénédicte Boyrie-Fénié, ''Dictionnaire toponymique des communes, Gironde'', ed. CAIRN e Institut Occitan, Pau, 2008</ref>{{,}}<ref>Paul Burgan, André Lafon, ''Toponymie du Tarn-et-Garonne'', Association Antonin Perbosc, 2006, p. 178</ref>. La situacion geografica d'aquels toponimes presenta çaquelà qualques semblanças. Ascon tresplomba de 100 m la val prigonda del riu nommat en francés ''La Lauze''. La situacion es la meteissa per Asco, que domina la frau del riu Asco, nommat localament Stranciacone. Son pr'aquò de situacions banalas en montanha e benlèu que lo nom a una autra origina. Mès per Ascas (Gironda), es quicòm mai. Dins la ribièras de [[Dordonha (riu)|Dordonha]], las ribas alentorn despassan a pena lo nivèl del flume, tirat a Ascas, plaçat sus una tuca isolada del planòl calcari, que tresplomba dirèctament las aigas. Dins lo paisatge girondin pauc traversut, un tal siti deguèt impressionar los abitants. L'exemple d'Ascas fa comprene milhor perqué l'idèa de « '''lòc que tresplomba un riu''' » pòt èsser un punt comun. Per la vila d'Ascó, es pas tan caracteristic : l'aglomeracion es pus nauta qu'[[Èbre]] d'un desenat de mètres, çò qu'es banal dins un país mediterranèu, que los aigats i son perilhoses. Ascas (Tarn e Garona) es sus un planòl, mès entre dos rius a pauca distància, lo Riu d'Ascas e Riutòrt : l'idèa principala es mai o mens mantenguda. I a pas que per Asca (Hauts Pirenèus), que Michel Morvan explica per un mot basque ''aska'', « nauc » <ref>Paul Burgan, André Lafon, ''Toponymie du Tarn-et-Garonne'', Association Antonin Perbosc, 2006, p. 178</ref> qu'òm pòt èsser embarrassat; pr'aquò, la glèisa es sus un tap que domina un riu, çò que pòt justificar un bocin l'idèa prepausada. Totis aquels noms son dins un airal aquitano-basco-iberic, fòra d'Asco; mès la Corsega es pas exempta de toponimes aparentats al basque. Lo mot ''aska'', « nauc » es pas la solucion çaquelà. Cal supausar un ''*as-k-'', benlèu aparentat al tèma idronimic ''*as'' <ref>Bénédicte Boyrie-Fénié, Jean-Jacques Fénié, ''Toponymie des Pays Occitans'', edicions Sud-Ouest, 2007, p. 42</ref>, qu'auriá quitat d'èsser un apellatiu en gascon, en catalan e en lenga euscarica. Encara que lo mot ''asque'' (grafia de Palay), « lhavet, avalanca, lit » que conten per natura l'idèa de ''naut'' e de ''bas'', es benlèu pas desprovesit de ligam semantic ambe lo mot comun a totis nòstres toponimes. ==Administracion== {{ElegitDebuta| |Títol= Lista dels alcaldes successius}} {{Elegit |Debuta= [[2007]] |Fin= 2015 ? |Identitat=Rafel Vidal i Ibars |Partit=Convergència i Unió |Qualitat= }} {{Elegit |Debuta= [[1999]] |Fin= [[2007]] |Identitat=Antoni Casanova i Castelló |Partit=Independents d'Ascó |Qualitat= }} {{Elegit |Debuta= [[1995]] |Fin=1999 |Identitat=Josep Serra i Jordà |Partit=Independents d'Ascó |Qualitat= }} {{Elegit |Debuta= [[1987]] |Fin=1995 |Identitat=Jaume Ferrús i Grau |Partit=Convergència i Unió |Qualitat= }} {{Elegit |Debuta= [[1983]] |Fin=1987 |Identitat=Tomàs Biarnés i Raduà |Partit=Unitat d'Ascó - Independents |Qualitat= }} {{Elegit |Debuta= [[1979]] |Fin=1983 |Identitat=Joan Carranza i Balsebre |Partit=Defensa Popular |Qualitat=sartre }} {{ElegitDonadas}} {{ElegitFin}} == Evolucion demografica == Las donadas de 1497 a 1553 son en fòcs, las de 1717 a 1981 correspondon a la populacion de fait, las dempuèi 1990 a la populacion de dreit. La font es Viquipèdia en català o Idescat<ref>{{http://www.idescat.cat/</ref>. {| class="wikitable" |- ! 1497f !! 1515f !! 1553f !! 1717 !! 1787 !! 1857 !! 1877 !! 1887 !! 1900 !! 1910 |- | 165 || 164 || 158 || 530 || - || 2419 || 2332 || 2397 || 2499 || 2248 |- |} {| class="wikitable" |- ! 1920 !! 1930 !! 1940 !! 1950 !! 1960 !! 1970 !! 1981 !! 1990 !! 1992 !! 1994 |- | 2540 || 2422 || 1953 || 1885 || 1862 || 1630 || 2038 || 1781 || 1723 || 1800 |} {| class="wikitable" |- ! 1996 !! 1998 !! 2000 !! 2004 !! 2010 !! 2012 !! 2016 !! 20-- !! 20-- !! 20-- |- | 1714 || 1711 || 1707 || 1629 || 1634 || 1680 || 1695 || -- || --- || --- |} ==Economia== Preséncia d'una [[centrala nucleara]] de dos reactors (Ascó I, dubèrt en 1984, Ascó II, dubèrt en 1986) qu'aprofèita las aigas d'[[Èbre]] per la refrigeracion. == Nòtas e referéncias == {{Referéncias}} {{Portal Catalonha}} {{Municipis de|43}} oapeo859qj0wkyssunsnoe654al63cy Benissanet 0 128057 2506512 2484476 2026-08-12T00:58:29Z Alaric 506 44932 2506512 wikitext text/x-wiki {{Dialècte Lengadocian}} {{Infobox Subdivision administrativa }} [[Fichièr:Cuenca del río Ebro, término municipal de Benissanet (Tarragona).jpg|vinheta|Benissanet]] '''Benissanet''' es un [[municipi]] de la [[Comarcas de Catalonha|comarca]] de la [[Ribera d'Èbre]], de la [[Província d'Espanha|província]] [[Catalonha|catalana]] de [[Tarragona (província)|Tarragona]] e de la [[Comunautat autonòma d'Espanha|Comunautat Autonòma]] del [[Catalonha (comunautat autonòma)|Principat de Catalonha]]. {{entpopcat}} == Luòcs e monuments == * Torre de Cervelló. == Nòtas e referéncias == {{Referéncias}} {{Portal Catalonha}} {{Municipis de|43}} clyxdzdxnlb9l0uaab9dvohwkxi3b7f Flix 0 128093 2506513 1868905 2026-08-12T01:00:51Z Alaric 506 44932 2506513 wikitext text/x-wiki {{Infobox Subdivision administrativa }} '''Flix''' es un [[municipi]] de la [[Comarcas de Catalonha|comarca]] de la [[Ribera d'Èbre]], de la [[Província d'Espanha|província]] [[Catalonha|catalana]] de [[Tarragona (província)|Tarragona]] e de la [[Comunautat autonòma d'Espanha|Comunautat Autonòma]] del [[Catalonha (comunautat autonòma)|Principat de Catalonha]]. {{entpopcat}} == Nòtas e referéncias == {{Referéncias}} {{Portal Catalonha}} {{Municipis de|43}} ftzbef4oqib096mhe82nykqii32z1w1 Freginals 0 128096 2506541 1869118 2026-08-12T05:29:53Z Alaric 506 44932 infobox, etc 2506541 wikitext text/x-wiki {{Infobox Subdivision administrativa }} '''Freginals''' es un [[municipi]] de la [[Comarcas de Catalonha|comarca]] de [[Montsià]], de la [[Província d'Espanha|província]] [[Catalonha|catalana]] de [[Tarragona (província)|Tarragona]] e de la [[Comunautat autonòma d'Espanha|Comunautat Autonòma]] del [[Catalonha (comunautat autonòma)|Principat de Catalonha]]. {{entpopcat}} ==Nòtas== {{Referéncias}} {{Portal Catalonha}} {{Municipis de|43}} 0i1pti7q8lzmt4e1uthqzfmo6pu28gh La Galera 0 128097 2506542 2458997 2026-08-12T05:32:53Z Alaric 506 44932 2506542 wikitext text/x-wiki {{Infobox Subdivision administrativa }} [[Fichièr:La Galera, letras corporativas.jpg|vinheta|La Galera]] [[Fichièr:Calle Mayor, La Galera, Montsiá.jpg|vinheta|La Galera]] '''La Galera''' es un [[municipi]] de la [[Comarcas de Catalonha|comarca]] de [[Montsià]], de la [[Província d'Espanha|província]] [[Catalonha|catalana]] de [[Tarragona (província)|Tarragona]] e de la [[Comunautat autonòma d'Espanha|Comunautat Autonòma]] del [[Catalonha (comunautat autonòma)|Principat de Catalonha]]. {{entpopcat}} [[Fichièr:Puente sobre el barranco de la Galera.jpg|vinheta|Pont de La Galera]] [[Fichièr:Ayuntamiento de La Galera (Tarragona).jpg|vinheta|La Galera]] ==Nòtas== {{Referéncias}} {{Portal Catalonha}} {{Municipis de|43}} c15ra19e75yix260u0tjebacchqkh49 Garcia 0 128100 2506514 2486870 2026-08-12T01:05:48Z Alaric 506 44932 infobox, etc 2506514 wikitext text/x-wiki {{Infobox Subdivision administrativa }} [[Fichièr:Iglesia de La Natividad de María en la población de Garcia, Tarragona.jpg|vinheta|Glèisa de la Nativitat de Maria]] [[Fichièr:Municipio de García, Tarragona.jpg|vinheta|Garcia]] '''Garcia''' es un [[municipi]] de la [[Província d'Espanha|província]] [[Espanha|espanhòla]] de [[Tarragona (província)|Tarragona]] dins la [[Catalonha (comunautat autonòma)|Generalitat de Catalonha]]. {{entpopcat}} == Lòcs e monuments == * Glèisa de la Nativitat de Maria == Nòtas e referéncias == {{Referéncias}} {{Portal Catalonha}} {{Municipis de|43}} 4ynu9kr6go6reu1l9gjlu0ib8dht1jc 2506515 2506514 2026-08-12T01:09:03Z Alaric 506 44932 2506515 wikitext text/x-wiki {{Infobox Subdivision administrativa }} [[Fichièr:Iglesia de La Natividad de María en la población de Garcia, Tarragona.jpg|vinheta|Glèisa de la Nativitat de Maria]] [[Fichièr:Municipio de García, Tarragona.jpg|vinheta|Garcia]] '''Garcia''' es un [[municipi]] de la [[Comarcas de Catalonha|comarca]] de la [[Ribera d'Èbre]], de la [[Província d'Espanha|província]] [[Catalonha|catalana]] de [[Tarragona (província)|Tarragona]] e de la [[Comunautat autonòma d'Espanha|Comunautat Autonòma]] del [[Catalonha (comunautat autonòma)|Principat de Catalonha]]. {{entpopcat}} == Lòcs e monuments == * Glèisa de la Nativitat de Maria == Nòtas e referéncias == {{Referéncias}} {{Portal Catalonha}} {{Municipis de|43}} klsb92mijgfdcr0bd87t4960601vq9n Ginestar 0 128102 2506516 2460238 2026-08-12T01:11:47Z Alaric 506 44932 2506516 wikitext text/x-wiki {{Infobox Subdivision administrativa }} [[Fichièr:Municipio de Ginestar (Ribera d'Ebre, Tarragona).jpg|vinheta|Ginestar]] '''Ginestar''' es un [[municipi]] de la [[Comarcas de Catalonha|comarca]] de la [[Ribera d'Èbre]], de la [[Província d'Espanha|província]] [[Catalonha|catalana]] de [[Tarragona (província)|Tarragona]] e de la [[Comunautat autonòma d'Espanha|Comunautat Autonòma]] del [[Catalonha (comunautat autonòma)|Principat de Catalonha]]. {{entpopcat}} [[Fichièr:Bienvenida de Ginestar, comarca Ribera de Ebro, Tarragona.jpg|vinheta|Ginestar]] [[Fichièr:Portada iglesia de Sant Martí en Ginestar, Baix Ebre.jpg|vinheta|Ginestar]] ==Nòtas== {{Referéncias}} {{Portal Catalonha}} {{Municipis de|43}} orbdn9qdepa4ibucr3yq5k0bo3rrl6a Godall 0 128103 2506543 2459005 2026-08-12T05:35:10Z Alaric 506 44932 infobox, etc 2506543 wikitext text/x-wiki {{Infobox Subdivision administrativa }} [[Fichièr:Juego tradicional, Godall, Tarragona.JPG|vinheta|Joc de bitlles al Godall]] [[Fichièr:Ayuntamiento de Godall.jpg|vinheta|Ajuntament de Godall]] [[Fichièr:Municipio de Godall.jpg|vinheta|Godall]] [[Fichièr:Iglesia de San Salvador, Godall, Tarragona.jpg|vinheta|Iglesia de San Salvador, Godall]] '''Godall''' es un [[municipi]] de la [[Comarcas de Catalonha|comarca]] de [[Montsià]], de la [[Província d'Espanha|província]] [[Catalonha|catalana]] de [[Tarragona (província)|Tarragona]] e de la [[Comunautat autonòma d'Espanha|Comunautat Autonòma]] del [[Catalonha (comunautat autonòma)|Principat de Catalonha]]. {{entpopcat}} ==Nòtas== {{Referéncias}} {{Portal Catalonha}} {{Municipis de|43}} qhjm4v5tfqkhmnpgphk6klop9dw0bsq Mas de Barberans 0 128112 2506544 1873624 2026-08-12T05:36:31Z Alaric 506 44932 infobox, etc 2506544 wikitext text/x-wiki {{Infobox Subdivision administrativa }} '''Mas de Barberans''' es un [[municipi]] de la [[Comarcas de Catalonha|comarca]] de [[Montsià]], de la [[Província d'Espanha|província]] [[Catalonha|catalana]] de [[Tarragona (província)|Tarragona]] e de la [[Comunautat autonòma d'Espanha|Comunautat Autonòma]] del [[Catalonha (comunautat autonòma)|Principat de Catalonha]]. {{entpopcat}} ==Nòtas== {{Referéncias}} {{Portal Catalonha}} {{Municipis de|43}} 9agf9jnssv28l48gs4bvqm291tt4go9 Masdenverge 0 128113 2506546 2449861 2026-08-12T05:37:33Z Alaric 506 44932 infobox, etc 2506546 wikitext text/x-wiki {{Infobox Subdivision administrativa }} [[Fichièr:Masdenverge, rotonda entrada.jpg|vinheta|Masdenverge]] '''Masdenverge''' es un [[municipi]] de la [[Comarcas de Catalonha|comarca]] de [[Montsià]], de la [[Província d'Espanha|província]] [[Catalonha|catalana]] de [[Tarragona (província)|Tarragona]] e de la [[Comunautat autonòma d'Espanha|Comunautat Autonòma]] del [[Catalonha (comunautat autonòma)|Principat de Catalonha]]. {{entpopcat}} ==Nòtas== {{Referéncias}} {{Portal Catalonha}} {{Municipis de|43}}} 8m8mwubkbo6ew4lbpm9h4xtdwdc0obz Miravet 0 128119 2506517 2449848 2026-08-12T01:14:13Z Alaric 506 44932 2506517 wikitext text/x-wiki {{Infobox Subdivision administrativa }} [[Fichièr:El río Ebro a su paso por Miravet.jpg|vinheta|Miravet i riu Ebre]] '''Miravet''' es un [[municipi]] de la [[Comarcas de Catalonha|comarca]] de la [[Ribera d'Èbre]], de la [[Província d'Espanha|província]] [[Catalonha|catalana]] de [[Tarragona (província)|Tarragona]] e de la [[Comunautat autonòma d'Espanha|Comunautat Autonòma]] del [[Catalonha (comunautat autonòma)|Principat de Catalonha]]. {{entpopcat}} ==Nòtas== {{Referéncias}} {{Portal Catalonha}} {{Municipis de|43}} a7jo9zcx7iw3t6w53obl1tpmjmo3tlk Móra d'Ebre 0 128126 2506518 2449862 2026-08-12T01:17:09Z Alaric 506 44932 infobox, etc 2506518 wikitext text/x-wiki {{Infobox Subdivision administrativa }} [[Fichièr:Ermita de Santa Madrona de Móra d'Ebre (Tarragona).jpg|vinheta|Ermita de Santa Madrona de Móra d'Ebre]] '''Móra d'Ebre''' es un [[municipi]] de la [[Comarcas de Catalonha|comarca]] de la [[Ribera d'Èbre]], que n'es la capitala, de la [[Província d'Espanha|província]] [[Catalonha|catalana]] de [[Tarragona (província)|Tarragona]] e de la [[Comunautat autonòma d'Espanha|Comunautat Autonòma]] del [[Catalonha (comunautat autonòma)|Principat de Catalonha]]. {{entpopcat}} ==Nòtas== {{Referéncias}} {{Portal Catalonha}} {{Municipis de|43}} hcsq8iep530dgiowvhmkx1idsgx42a4 Móra la Nova 0 128128 2506519 2484692 2026-08-12T01:18:43Z Alaric 506 44932 infobox, etc 2506519 wikitext text/x-wiki {{Infobox Subdivision administrativa }} [[Fichièr:Calle Mayor, municipio de Mora la Nueva, Tarragona.jpg|vinheta|Móra la Nova]] '''Móra la Nova''' es un [[municipi]] de la [[Comarcas de Catalonha|comarca]] de la [[Ribera d'Èbre]], de la [[Província d'Espanha|província]] [[Catalonha|catalana]] de [[Tarragona (província)|Tarragona]] e de la [[Comunautat autonòma d'Espanha|Comunautat Autonòma]] del [[Catalonha (comunautat autonòma)|Principat de Catalonha]]. {{entpopcat}} ==Nòtas== {{Referéncias}} {{Portal Catalonha}} {{Municipis de|43}} 8se5t4y66n2gc1yw4hpv950qe06dx1k La Palma d'Ebre 0 128135 2506520 1871732 2026-08-12T01:19:54Z Alaric 506 44932 infobox, etc 2506520 wikitext text/x-wiki {{Infobox Subdivision administrativa }} '''La Palma d'Ebre''' es un [[municipi]] de la [[Comarcas de Catalonha|comarca]] de la [[Ribera d'Èbre]], de la [[Província d'Espanha|província]] [[Catalonha|catalana]] de [[Tarragona (província)|Tarragona]] e de la [[Comunautat autonòma d'Espanha|Comunautat Autonòma]] del [[Catalonha (comunautat autonòma)|Principat de Catalonha]]. {{entpopcat}} ==Nòtas== {{Referéncias}} {{Portal Catalonha}} {{Municipis de|43}} p9wwdihca02ktcxfnj72u8a9rtbeflv Rasquera 0 128160 2506521 2484482 2026-08-12T01:23:46Z Alaric 506 44932 2506521 wikitext text/x-wiki {{Infobox Subdivision administrativa }} [[Fichièr:Municipio de Rasquera, Tarragona.jpg|vinheta|Carrat de Rasquera, Tarragona]] [[Fichièr:Árbol plátano de sombra, platanus hispanica, en Rasquera, Terra Alta.jpg|vinheta|Rasquera, Tarragona]] '''Rasquera''' es un [[municipi]] de la [[Comarcas de Catalonha|comarca]] de la [[Ribera d'Èbre]], de la [[Província d'Espanha|província]] [[Catalonha|catalana]] de [[Tarragona (província)|Tarragona]] e de la [[Comunautat autonòma d'Espanha|Comunautat Autonòma]] del [[Catalonha (comunautat autonòma)|Principat de Catalonha]]. {{entpopcat}} == Lòcs e monuments == * Glèisa Sant Joan Baptista. * Castèl de Rasquera. * Escalièrs de la Perche de Casa Blai. [[Fichièr:Iglesia de San Juan Bautista, parroquia de Rasquera, Tarragona.jpg|vinheta|Glèisa Sant Joan Baptista]] ==Nòtas== {{Referéncias}} {{Portal Catalonha}} {{Municipis de|43}} 2m8bi0cpvrg2g4eqfmavp0qhw1feesq Riba-roja d'Ebre 0 128164 2506522 1877100 2026-08-12T01:25:13Z Alaric 506 44932 infobox, etc 2506522 wikitext text/x-wiki {{Infobox Subdivision administrativa }} '''Riba-roja d'Ebre''' es un [[municipi]] de la [[Comarcas de Catalonha|comarca]] de la [[Ribera d'Èbre]], de la [[Província d'Espanha|província]] [[Catalonha|catalana]] de [[Tarragona (província)|Tarragona]] e de la [[Comunautat autonòma d'Espanha|Comunautat Autonòma]] del [[Catalonha (comunautat autonòma)|Principat de Catalonha]]. {{entpopcat}} ==Nòtas== {{Referéncias}} {{Portal Catalonha}} {{Municipis de|43}} 7ok7la2u41krzin556p37ba8zxau4db 2506523 2506522 2026-08-12T01:26:32Z Alaric 506 44932 2506523 wikitext text/x-wiki {{Infobox Subdivision administrativa }} '''Riba-roja d'Èbre''' es un [[municipi]] de la [[Comarcas de Catalonha|comarca]] de la [[Ribera d'Èbre]], de la [[Província d'Espanha|província]] [[Catalonha|catalana]] de [[Tarragona (província)|Tarragona]] e de la [[Comunautat autonòma d'Espanha|Comunautat Autonòma]] del [[Catalonha (comunautat autonòma)|Principat de Catalonha]]. {{entpopcat}} ==Nòtas== {{Referéncias}} {{Portal Catalonha}} {{Municipis de|43}} az1yf0dnofc0p2e6rql05m54onwvy6g La Ràpita (Montsià) 0 128174 2506531 2473618 2026-08-12T05:04:48Z Alaric 506 44932 nom novèl 2506531 wikitext text/x-wiki {{Infobox Subdivision administrativa }} [[Fichièr:Dàrsena Esportiva del Port de Sant Carles de la Ràpita (Tarragona).jpg|vinheta|Dàrsena Esportiva del Port de Sant Carles de la Ràpita]] [[Fichièr:Torre del Moro (I) de Sant Carles de la Ràpita (Tarragona).jpg|vinheta|Torre del Moro (I) de Sant Carles de la Ràpita]] ''La Ràpita'', ara dempuèi 2021 '''La Ràpita''' <ref>Aprovat pel plenari el canvi de nom de Sant Carles de la Ràpita, aviat la Ràpita https://setmanarilebre.cat/aprovat-pel-plenari-el-canvi-de-nom-de-sant-carles-de-la-rapita-aviat-la-rapita/ 26 de 11 de 2021 Redacció Ebre, Digital</ref>, es un [[municipi]] de la [[Comarcas de Catalonha|comarca]] de [[Montsià]], de la [[Província d'Espanha|província]] [[Espanha|espanhòla]] de [[Tarragona (província)|Tarragona]] dins la [[Catalonha (comunautat autonòma)|Generalitat de Catalonha]]. {{entpopcat}} ==Nòtas== {{Referéncias}} {{Portal Catalonha}} {{Municipis de|43}} 18d4tzfqxwxwjmpvvznqurxj5g3eb8f 2506533 2506531 2026-08-12T05:06:39Z Alaric 506 44932 Alaric 506 a desplaçat la pagina [[Sant Carles de la Ràpita]] cap a [[La Ràpita (Montsià)]] : nom oficial dempuèi 2021 2506531 wikitext text/x-wiki {{Infobox Subdivision administrativa }} [[Fichièr:Dàrsena Esportiva del Port de Sant Carles de la Ràpita (Tarragona).jpg|vinheta|Dàrsena Esportiva del Port de Sant Carles de la Ràpita]] [[Fichièr:Torre del Moro (I) de Sant Carles de la Ràpita (Tarragona).jpg|vinheta|Torre del Moro (I) de Sant Carles de la Ràpita]] ''La Ràpita'', ara dempuèi 2021 '''La Ràpita''' <ref>Aprovat pel plenari el canvi de nom de Sant Carles de la Ràpita, aviat la Ràpita https://setmanarilebre.cat/aprovat-pel-plenari-el-canvi-de-nom-de-sant-carles-de-la-rapita-aviat-la-rapita/ 26 de 11 de 2021 Redacció Ebre, Digital</ref>, es un [[municipi]] de la [[Comarcas de Catalonha|comarca]] de [[Montsià]], de la [[Província d'Espanha|província]] [[Espanha|espanhòla]] de [[Tarragona (província)|Tarragona]] dins la [[Catalonha (comunautat autonòma)|Generalitat de Catalonha]]. {{entpopcat}} ==Nòtas== {{Referéncias}} {{Portal Catalonha}} {{Municipis de|43}} 18d4tzfqxwxwjmpvvznqurxj5g3eb8f 2506536 2506533 2026-08-12T05:09:39Z Alaric 506 44932 2506536 wikitext text/x-wiki {{Infobox Subdivision administrativa }} [[Fichièr:Dàrsena Esportiva del Port de Sant Carles de la Ràpita (Tarragona).jpg|vinheta|Dàrsena Esportiva del Port de la Ràpita]] [[Fichièr:Torre del Moro (I) de Sant Carles de la Ràpita (Tarragona).jpg|vinheta|Torre del Moro (I) de la Ràpita]] ''Sant Carles de la Ràpita'', ara dempuèi 2021 '''La Ràpita''' <ref>Aprovat pel plenari el canvi de nom de Sant Carles de la Ràpita, aviat la Ràpita https://setmanarilebre.cat/aprovat-pel-plenari-el-canvi-de-nom-de-sant-carles-de-la-rapita-aviat-la-rapita/ 26 de 11 de 2021 Redacció Ebre, Digital</ref>, es un [[municipi]] de la [[Comarcas de Catalonha|comarca]] de [[Montsià]], de la [[Província d'Espanha|província]] [[Espanha|espanhòla]] de [[Tarragona (província)|Tarragona]] dins la [[Catalonha (comunautat autonòma)|Generalitat de Catalonha]]. {{entpopcat}} ==Nòtas== {{Referéncias}} {{Portal Catalonha}} {{Municipis de|43}} rq99usq7v0tpg4yicu3s7gkzab8pqhq Sant Jaume d'Enveja 0 128177 2506547 2494416 2026-08-12T05:41:18Z Alaric 506 44932 infobox, etc 2506547 wikitext text/x-wiki {{Infobox Subdivision administrativa }} [[Fichièr:Església parroquial de Sant Jaume (Sant Jaume d'Enveja, Tarragona).jpg|vinheta|Glèsia parroquial de Sant Jaume (Sant Jaume d'Enveja]] '''Sant Jaume d'Enveja''' es un [[municipi]] de la [[Comarcas de Catalonha|comarca]] de [[Montsià]], de la [[Província d'Espanha|província]] [[Catalonha|catalana]] de [[Tarragona (província)|Tarragona]] e de la [[Comunautat autonòma d'Espanha|Comunautat Autonòma]] del [[Catalonha (comunautat autonòma)|Principat de Catalonha]]. {{entpopcat}} == Luòcs e monuments == * Glèisa parroquiala Sant Jaume * Glèisa parroquiala Sant Llorenç d'Els Muntells [[Fichièr:Esglèsia Parroquial de Sant Llorenç en Els Muntells, Sant Jaume d'Enveja.jpg|vinheta|Glèisa parroquiala Sant Llorenç en Els Muntells, Sant Jaume d'Enveja]] ==Nòtas== {{Referéncias}} {{Portal Catalonha}} {{Municipis de|43}} ga3h050sl06apqsqjnkghdonh9195sh Santa Bàrbara 0 128179 2506548 2494411 2026-08-12T05:43:36Z Alaric 506 44932 infobox, etc 2506548 wikitext text/x-wiki {{Infobox Subdivision administrativa }} [[Fichièr:Casa de la Vila, Ayuntamiento de Santa Bárbara.jpg|vinheta|Casa de la Vila, Ajuntamient de Santa Bàrbara]] '''Santa Bàrbara''' es un [[municipi]] de la [[Comarcas de Catalonha|comarca]] de [[Montsià]], de la [[Província d'Espanha|província]] [[Catalonha|catalana]] de [[Tarragona (província)|Tarragona]] e de la [[Comunautat autonòma d'Espanha|Comunautat Autonòma]] del [[Catalonha (comunautat autonòma)|Principat de Catalonha]]. {{entpopcat}} == Luòcs e monuments == * Casa de la Vila [[Fichièr:Cooperativa Agrícola del Camp, de Santa Bárbara, Montsiá.jpg|vinheta|Cooperativa Agricòla del Camp de Santa Bàrbara]] [[Fichièr:Calle Mayor, municipio de Santa Bárbara 43570.jpg|vinheta|Carrer Major]] ==Nòtas== {{Referéncias}} {{Portal Catalonha}} {{Municipis de|43}} dh0v0o1m56zbwmmu7n6pd49dfpq0le9 La Sénia 0 128198 2506549 2484678 2026-08-12T05:45:05Z Alaric 506 44932 infobox, etc 2506549 wikitext text/x-wiki {{Infobox Subdivision administrativa }} [[Fichièr:Campanario de la iglesia parroquial de San Bartolomé de La Sénia, Montsià.jpg|vinheta|La Sénia]] [[Fichièr:Municipio de La Sénia, calle Mayor.jpg|vinheta|La Sénia]] '''La Sénia''' es un [[municipi]] de la [[Comarcas de Catalonha|comarca]] de [[Montsià]], de la [[Província d'Espanha|província]] [[Catalonha|catalana]] de [[Tarragona (província)|Tarragona]] e de la [[Comunautat autonòma d'Espanha|Comunautat Autonòma]] del [[Catalonha (comunautat autonòma)|Principat de Catalonha]]. {{entpopcat}} ==Nòtas== {{Referéncias}} {{Portal Catalonha}} {{Municipis de|43}} 2accmpmso6bw51f1qbpt509zms6rv9w Tivissa 0 128204 2506524 2494408 2026-08-12T01:31:09Z Alaric 506 44932 2506524 wikitext text/x-wiki {{Infobox Subdivision administrativa }} [[Fichièr:Municipio de Tivissa (Tarragona).jpg|vinheta|Tivissa]] [[Fichièr:Església parroquial de Sant Jaume (Tivissa, Tarragona).jpg|vinheta|Glèisa Sant Jaume ]] '''Tivissa''' es un [[municipi]] de la [[Comarcas de Catalonha|comarca]] de la [[Ribera d'Èbre]], de la [[Província d'Espanha|província]] [[Catalonha|catalana]] de [[Tarragona (província)|Tarragona]] e de la [[Comunautat autonòma d'Espanha|Comunautat Autonòma]] del [[Catalonha (comunautat autonòma)|Principat de Catalonha]]. {{entpopcat}} == Luòcs e monuments == * Portal d'Avall * Glèisa de Sant Jaume [[Fichièr:Portal d'Avall, muralla (Tivissa, Tarragona).jpg|vinheta|Portal d'Avall, muralla de Tivissa.]] ==Nòtas== {{Referéncias}} {{Portal Catalonha}} {{Municipis de|43}} gfknhh6yfoz9n8obxexwiv1smejchvz La Torre de l'Espanyol 0 128208 2506525 2460804 2026-08-12T01:33:21Z Alaric 506 44932 2506525 wikitext text/x-wiki {{Infobox Subdivision administrativa }} [[Fichièr:Ayuntamiento de La Torre del Español.jpg|vinheta|L’ostal de comuna ]] '''La Torre de l'Espanyol''' es un [[municipi]] de la [[Comarcas de Catalonha|comarca]] de la [[Ribera d'Èbre]], de la [[Província d'Espanha|província]] [[Catalonha|catalana]] de [[Tarragona (província)|Tarragona]] e de la [[Comunautat autonòma d'Espanha|Comunautat Autonòma]] del [[Catalonha (comunautat autonòma)|Principat de Catalonha]]. {{entpopcat}} [[Fichièr:La Torre del Español, Tarragona.jpg|vinheta|Fresca de La Torre de l’Espanyol]] ==Nòtas== {{Referéncias}} {{Portal Catalonha}} {{Municipis de|43}} hnpob4lpnte38srcmbbzpmx76z0h31u Ulldecona 0 128214 2506550 2017737 2026-08-12T05:47:12Z Alaric 506 44932 infobox, etc 2506550 wikitext text/x-wiki [[Fichièr:Casa de la Vila (Ulldecona).jpg|vinheta|Casa de la Vila (Ulldecona)]] {{Infobox Subdivision administrativa }} [[Fichièr:Església parroquial de Sant Lluc (Ulldecona).jpg|vinheta|Glèisa parroquiala Sant Luc (Ulldecona)]] [[Fichièr:Creu de terme del Lloret (Ulldecona).jpg|vinheta|Creu de terme del Lloret (Ulldecona)]] [[Fichièr:Prigó i Ermita de la Mare de Déu de Loreto (Ulldecona).jpg|vinheta|Prigó i Ermita de la Mare de Déu de Loreto (Ulldecona)]] [[Fichièr:Cooperativa Agrícola d'Ulldecona.jpg|vinheta|Cooperativa Agricola d'Ulldecona]] '''Ulldecona''' es un [[municipi]] de la [[Comarcas de Catalonha|comarca]] de [[Montsià]], de la [[Província d'Espanha|província]] [[Catalonha|catalana]] de [[Tarragona (província)|Tarragona]] e de la [[Comunautat autonòma d'Espanha|Comunautat Autonòma]] del [[Catalonha (comunautat autonòma)|Principat de Catalonha]]. {{entpopcat}} ==Nòtas== {{Referéncias}} {{Portal Catalonha}} {{Municipis de|43}} fs07sg7m7naaxk6nk0v65cr1w947l0m Vinebre 0 128255 2506526 2460799 2026-08-12T01:35:41Z Alaric 506 44932 infobox, etc 2506526 wikitext text/x-wiki {{Infobox Subdivision administrativa }} [[Fichièr:Vinebre. Casa Don Juan. Casa del Conde de la Torre.jpg|vinheta|Vinebre. Casa Don Juan. Casa del Comte de La Torre.]] [[Fichièr:Casco antiguo de Vinebre.jpg|vinheta|Vila vièlha de Vinebre]] '''Vinebre''' es un [[municipi]] de la [[Comarcas de Catalonha|comarca]] de la [[Ribera d'Èbre]], de la [[Província d'Espanha|província]] [[Catalonha|catalana]] de [[Tarragona (província)|Tarragona]] e de la [[Comunautat autonòma d'Espanha|Comunautat Autonòma]] del [[Catalonha (comunautat autonòma)|Principat de Catalonha]]. {{entpopcat}} [[Fichièr:Colegio de las Teresianas (Vinebre).jpg|vinheta|Escòla Teresianas (Vinebre)]] ==Nòtas== {{Referéncias}} {{Portal Catalonha}} {{Municipis de|43}} 7sbr4n07oowit2t90yhfsg17qhgqlm5 Evea 0 166750 2506553 2430022 2026-08-12T09:04:34Z InternetArchiveBot 43230 Rescuing 1 sources and tagging 0 as dead.) #IABot (v2.0.9.5 2506553 wikitext text/x-wiki {{sostítol/Taxon|ns1=Hevea brasiliensis}} {{Taxobox debuta | vegetal | ''Hevea brasiliensis'' | Rubber tree leaves.JPG | Fuèlhas d’evea }} {{Taxobox | sosrègne | Tracheobionta }} {{Taxobox | division | Magnoliophyta }} {{Taxobox | classa | Magnoliopsida }} {{Taxobox | sosclassa | Rosidae }} {{Taxobox | òrdre | Euphorbiales }} {{Taxobox | familha | Euphorbiaceae }} {{Taxobox | genre | Hevea }} {{Taxobox taxon | vegetal | espècia | Hevea brasiliensis | ([[Carl Ludwig Willdenow|Willd.]] ex [[Adrien de Jussieu|A.Juss.]]) [[Johannes Müller Argoviensis|Müll.Arg.]], [[1865]] }} {{Taxobox filogenia bendèl}} {{Taxobox | òrdre | Malpighiales }} {{Taxobox | familha | Euphorbiaceae }} {{Taxobox imtage | Imatge:Hevea_brasiliensis_-_Köhler–s_Medizinal-Pflanzen-071.jpg }} {{Taxobox fin}} L’'''arbre de cauchó''', l’'''evea''' o l’'''evea del Brasil''' (''Hevea brasiliensis'') es una [[Espècia (biologia)|espècia]] d’[[Arbre|arbres]], du [[Genre (biologia)|genre]] ''[[Hevea]]'' de la familha de las ''[[Euphorbiaceae]]''. Se'n tira un [[latèx]] qu'es utilizat per èsser transformat en [[cauchó]]. == Descripcion == [[Fichièr:Hevea_semillas2.jpg|esquèrra|vinheta|200x200px|Fruchs de l’evea.]] [[Fichièr:Latex_-_Hevea_-_Cameroun.JPG|esquèrra|vinheta|267x267px|Lo latèx se pren en fasent una una sagnada<span></span>: la pratica d'un talh de la rusca del tronc per copar des vaissèls laticifèrs.]] [[Fichièr:Ceylon_rubber.jpg|esquèrra|vinheta|320x320px|Culhida del latex a [[Sri Lanka|Ceilan]] (1920).]] Dins son mitan natural en [[Amazonas]], l’''Hevea brasiliensis'' es un arbre podent aténher mai de 30&nbsp;m de naut per una circonferéncia de 1&nbsp;m. L’evea a una rsuca verd grisenca. Las fuèlhas son compausadas de tres foliòlas dispausadas al tèrme d’un petiòl. L’evea perd sas fuèlhas e tornan cada an. Se forman periodicament, per estatge al tèrme de las unitats de creissença. Las flors son pichonas, jauna clar e acampadas en grapas. Los fruchs son compausats d’una capsula de tres lòtjas contenent caduna una grana d'unes 2&nbsp;cm, ovala, de color bruna decorada de tacas blanquinosas, aqueste fuch es dehiscent<ref>[https://archive.is/20120801162033/http://www.afd-lv.org/plant-ch/hevea/conaiss/DShevea.htm Connaissance des végétaux - Hévéa (Hevea brasiliensis) Description statique]</ref>. '''Lo teissit laticifèr''' Lo teissit laticifèr se trapa dins totas las partidas de l’arbre, de las raïces a las fuèlhas, passant per la rusca del tronc, sèti de l’expleitacion de latèx per l’evea. o vaissèls laticifèrs se desvelopan en forrèls concentrics dins lo libèr (rusca tendra) que conten tanben los vaissèls conductors de la saba compausada, lo floèm. Los vaissèls laticifèrs s’anastomosan de biais a formar un malhum continú a l’interior de cada forrèl. Las cellulas que compausan los vaissèls laticifèrs sont vivantas e possedissons totes los organits ([[Nuclèu (biologia)|nuclèu]], [[Mitocondria|mitocondrias]], plastas, etc) necessaris a lor foncionament. '''Lo latèx''' Lo [[latèx]] es diferent de la saba. Aquesta assegura la distribucion de l’aiga, de las sals mineralas o dels sucres alara que lo latèx es puslèu implicat dins los mecanismes naturals de defensa de l’arbre. Circula dins un malhum diferent de vaissèls<span></span>: los canals laticifèrs. Coma la resina, goteja alara d'una ferrida de la planta e forma en secant una barrièra protectritz. Lo latèx pres per sagnada es lo [[Citoplasma|citoplasme]], es a dire lo contengut liquid, de las cellulas laticifèras.Es compausat d’une suspension de particulas de cauchó, mas tanben d’organits com los lutoïds. Mas, los nuclèus e s mitochondrias demoran ligadas a las parets de las cellulas, asseguran tanben lo renovèlament del latèx après culhida. Las particulas de cauchó representan 25 a 45 % del volum del latèx e 90 % de la matèria seca. == Distribucion == Aquesta espècia es subretot originària de la granda [[Seuva Amazonica|selva amazonica]]: * lo [[Brasil]] ([[Estats de Brasil|Estats]] d'[[Amazonas (Brasil)|Amazonas]], del [[Mato Grosso]] o del [[Pará]]) ; * lo [[Peró]], la [[Bolívia]] e la [[Colómbia]]. Après que l’explorator angles [[Henry Alexander Wickham]] capitèt a levar 74 000&nbsp;granas d'evea brasilian al [[Jardins botanics reials de Kew|jardins botanics reial de Kew]] a [[Londres]], los britanics podèeon realizar la lors plantacions d'eveas dins las lor colonias, coma d'en primièr, [[Sri Lanka|Ceilan]]. D'autres poténcias colonialas imitèron lo [[Reialme Unit|Reilame Unit]] dins aquesta dralha coma la [[França]]. Sa cultura tanben s'espandiguèt dins totas las regions tropicalas, coma dins le Sud-Èst asiatic ([[Tailàndia]], [[Malàisia]], [[Indonesia]], [[Vietnam]], [[Índia]], [[China]]{{Nobr|, etc.}}), e tanben en Africa ([[Nigèria]], [[Libèria]], [[Cameron]], [[Còsta d'Evòri|Còsta d’Evòri]]). S'espandís sus unes 8,3&nbsp;milions d’ectaras. == Expleitacion de l'evea == [[Fichièr:Plantation_d'hévéas_au_Cameroun.JPG|vinheta|Plantacion d'eveas amb los gòts per prene lo latèx.]] Lo latèx se pren per sagnadas sus la rusca del tronc de l’evea. Amb un cotèl especific, los sagnaires practican un pichon talh davalant sus la mitat o lo tèrç de la circonferéncia del tronc. La sagnada comença en general a unes 1,50&nbsp;m de naut, quand los arbres atengan 50&nbsp;cm de circonferéncia a 1&nbsp;m de naut. A cada sagnada, la rusca es reviscolada en talhant una lamella prima d’unes 2&nbsp;mm d’espessor, sus tota la prigondor de la rusca. Es pasmens important de tocar pas lo toucher le cambium (sisa generatritz de la fusta) qu'aquò provòca de crètas. Las sagnadas se debanan periodicament. Existís de sistèmas mai o mens intensius, anant de la sagnada dos jorns sus tres a la sagnada setmanala, la frequéncia mai correnta se fa cada dos jorns. Quand tota la rusca de costa expleitat es consomada, se passa al seguent. Aquò se en general 6&nbsp;ans mai tars. Quand tota la rusca bassa es utilizada, se pòt practicar la sagnada nauta, punjanta. Aquesta, pasmens s'es mai delicata es fòrça productiva. Se pratica en quarts d'espiralas e pòt durar al mens 4&nbsp;ans. Es alara possible de tornar a la sagnada bassa sus la rusca ja sagnada que mentretant s'èra regenerada. L’arbre pòt atal produire de latèx a partir de l’edat de 5&nbsp;ans e pendent 30&nbsp;ans environ. Pasmens, dins fòrça regions e subretot en Tailàndia, primièr país productor, la tendencia es d'ecortar los cicles, amb una expleitacion sus mens de 20&nbsp;ans. A la fin del periòde d’expleitacion, l’evea es tombat e un novèl es plantat. Los progrèsses de la recerca permeton de realizar de plantacions amb un material vegetal nòu de performança melhoras. Lo latèx, sortissent del talh, raja dins lo gòt pendent unas oras. Puèi se tapa l’òsca per calhament del latèx e l'escorriment. La culhida se pòt far jos forma liquida just après la sagnada, o solida se se daissa calhar lo latèx dins lo gòt. En cas de culhida jos forma liquida, se pòt apondre un pauc d’amoniac per empachar la coagulacion precòça. Al contrari, lo procès de transformacion pòstculhida comença per l’apond d’un pauc d’acid (formic mai sovent) por far calhar lo latèx. == Aspèctes economics == L’Asia es la region productritz màger de cauchó natural (95 % du total mondial). La produccion mondiala es estimada a 9,7&nbsp;milions de tonas environ, que tres païses, [[Tailàndia]], [[Indonesia]] e [[Malàisia]], representan près dels tres quarts. Es al [[Libèria]] que se trapa la plantacion d'eveas mai vasta del mond<span></span>: 48000 ectaras, que sont la proprietat de [[Firestone Tire and Rubber Company|Firestone]], li gigant [[Estats Units d'America|american]] del [[pneumatic]] vengut dempuèi 1988 una filiala del grop japonés [[Bridgestone]]. == Aspèctes environamentals == Pels besonhs creissent de l'industria<ref>ANRPC. (2010). Natural Rubber Trends & Statistics. A monthly bulletin of market trends and statistics. Volume 2 No. 12. December 2010. Association of Natural Rubber Producing Countries, Kuala Lumpur, Malaysia</ref> (l'industria del pneumatic es responsabla a 70 % de la consomacion de cauchó dich ''natural''), de vastas monoculturas de l'''Hevea brasiliensis'' remplaçan sempre mai la sèlva tropicala<ref>Li, Z. & Fox, J.M. (2012). ''Mapping rubber tree growth in mainland Southeast Asia using time - series MODIS 250 m NDVI and statistical data''. Appl. Geogr. , 32 , 420 – 432</ref>{{,}}<ref>FAO. (2013). FAOSTAT [https://web.archive.org/web/20161119041745/http://faostat.fao.org/ Online Statistical Service]</ref>, e tanben dins de païses e sus de continents ont l'evea existissiá pas. La cultura industriala de l'evea aumentèt mai en Asia continentala del Sud e Sud-Oèst (mai de 2&nbsp;milions d'ectaras de 2000 a 2010), çò qu'enduch de trebolums environamentals e socioeconomics, l'evea venent alara tanben una menaça suplementària per la [[biodiversitat]]<ref>Joshi, L., Wibawa, G., Beukema, H., Williams, S., van Noordwijk, M., Used, S., & Tolerated, S. (2000). ''Technological change and biodiversity in the rubber agroecosystem of Sumatra''. in Tropical Agroecosystem, 133-155.</ref>{{,}}<ref>Fox, J. & Castella, J. - C. (2013). ''Expansion of rubber (Hevea brasiliensis) in Mainland Southeast Asia: what are the prospects for smallholders ?'' J. Peasant Stud. , 40 , 155 – 170</ref>. En una generacion (en 29&nbsp;ans, de 1983 a 2012), la superfícia de plantacion passèt de 5,5&nbsp;milions d'ectaras a 9,9&nbsp;milions (57 % de la superfícia dedicada al palmièr d'òli), mas amb un taus qu'atenguèt 71 % en Asia del sud-èst en 2015. Coma per l'[[eucaliptus]] o l'òli de palma<ref>Harris, N.L., Brown, K., Netzer, M., Killeen, T.J. & Gunarso, P. (2013). ''Projections of oil palm expansion in Indonesia, Malaysia and Papua New Guinea from 2010 to 2050''. Reports from the Technical Panels of the 2nd Greenhouse Gas Working Group of the Roundtable on Sustainable Palm Oil (RSPO). Roundtable on Sustainable Palm Oil (RSPO</ref>, la tendéncia s’accelèra<span></span>: pendnet los [[ans 2000]], l'industria del cauchó causèt la plantacion cada annada de près de 219 000&nbsp;ectaras suplementaris d'eveas (mai del doble dels 108 000&nbsp;ectaras/an de las 2&nbsp;decenniás precedentas){{,}}<ref name="JournEnv2015">Article du Journal de l'environnement, intitulé ''[http://www.journaldelenvironnement.net/article/apres-l-huile-de-palme-le-caoutchouc,57769?xtor=EPR-9 Après l'huile de palme, le caoutchouc hévéa caoutchouc Le caoutchouc va-t-il à son tour saigner la forêt ?]'', publié 17/04/2015</ref>. Amb lo desvelopament de l'automobila individuala en China, fòrça expèrts crenhon que l'explosion de las culturas d'eveas contunha, amb d'efièch creissents sus la biodiversitat e las populacions autoctònas, comparables a aquelas de las culturas d'òlo de palma<ref>Koh, L.P. & Wilcove, D.S. (2008). ''Is oil palm agriculture really destroying tropical biod iversity?'' Conserv. Lett. , 1 , 60 – 64</ref>, subretot dins las zonas tropicalas del sud-èst asiatic ([[Indonesia]], [[Malàisia]], [[Laos]], [[Cambòtja]], [[Vietnam]], sud-oèst de la [[Republica Populara de China|China]] e [[Filipinas]]), al prejudici de la sèlva primària, de sa biodiversitat<ref>Li, H., Aide, T.M., Ma, Y., Liu, W. & Cao, M. (2007). ''Demand for rubber is causing the loss of high diversity rain forest in SW China.'' Biodivers. Conserv. , 16 , 1731 – 1745</ref> e dels grands equilibris ecologics (d'[[Airal protegit|airals protegits]] an ja estat sacrificats per de plantacions). Per exemple, la resèrva naturala Snol (Cambòtja) foguèt en 4&nbsp;ans (de 2009 a 2013) cobèrta a mai de 70 % per 75 000&nbsp;ectaras d'eveas emalgrat la preséncia de nombrosass espècias menaçadas ([[banteng]], [[Cervus eldi|cerf d'Eldi]] e de monardss carnivòrs). La demanda asiatica en cauchó encora grandiguèt<ref>Rubberworld. (2014). [https://web.archive.org/web/20150418104245/http://www.rubberworld.com/RWmarket_report.asp?id=1180 IRSG Offers Latest World Rubber Industry Outlook. RubberWorld], Rubberworld.com</ref> (de 3,5 %/an dins los années 2010-2015), e + 5,3 % al subjècte dels pneumatics. Un estudi prospectiu d'Eleanor Warren-Thomas estima que de 2015 a 2024, 4,3&nbsp;nòus milions d’ectaras d'eveas riscan de remplaçar de la sèlva tropicala (la superfícia de cultura d'evea poiriá alara aténher 86 % sul periòde 2012-2024, çò que seriá catastrofic per la biodiversitat d'aquestas regions ja domatjada, per exemple pels [[Gibon|gibons]] e d'autras espècias dependentas de la sèlva primària, que poiràn pas que desapareisser, mas tanben per fòrça espècias aviaras, de ratapenadas e escarabats (declin podent aténher 75 %). L'erosion dels sòls, l'aument de la pollucion et de la turbiditat de l'aiga aumentariá tanben<ref name="WarrenThomas2015">Warren‐Thomas, E., Dolman, P. M., & Edwards, D. P. (2015). ''Increasing Demand for Natural Rubber Necessitates a Robust Sustainability Initiative to Mitigate Impacts on Tropical Biodiversity''. Conservation Letters ([http://onlinelibrary.wiley.com/doi/10.1111/conl.12170/abstract résumé]).</ref>. Dins unes païses coma lo Vietnam, la cultura de l'evea ganha tanben lo gradient altitudinal, alara que la biodiversitat aviá sovent trobat refugi suls fòrts penjals e monts<ref>Nguyen, B.T. (2013) ''Large-scale altitudinal gradient of natural rubber production in Vietnam.'' Ind. Crops Prod. , 41 , 31 – 40</ref>, e en condicion de monocultura, lo risc d'apareisson d'una malautiá capabla de decimar los eveas aumenta tanben. Globalament, los servicis ecosistemics provesits per la sèlva son tanben plan degradats<ref>Hansen, K.K. & Top, N. (2006) ''Natural forest benefits and economic analysis of natural forest conversion in Cambodia'' - Working Paper 33. Cambodia Development Resource Institute, Phnom Penh, Cambodia</ref>. == Nòtas e referéncias == {{Reflist}} == Vejatz tanben == === Articles connèxes === === Ligams extèrnes === * Referéncia [https://web.archive.org/web/20120501095724/http://www.efloras.org/flora_page.aspx?flora_id=2 Flora of China] : [http://www.efloras.org/florataxon.aspx?flora_id=2&taxon_id=200012583 ''Hevea brasiliensis''] <span class="indicateur-langue">(<abbr class="abbr" title="Langue : anglais">en</abbr>)</span>{{eFloras|2|200012583|Hevea brasiliensis}} * Referéncia Catalogue of Life : [https://web.archive.org/web/20160306092917/http://www.catalogueoflife.org/col/search/scientific/genus/Hevea/species/brasiliensis/match/1/match/1 ''Hevea brasiliensis'' (Willd. ex A.Juss.) Müll.Arg.] <span class="indicateur-langue">(<abbr class="abbr" title="Langue : anglais">en</abbr>)</span>{{CatalogueofLife espèce|Hevea|brasiliensis|(Willd. ex A.Juss.) Müll.Arg.}} * Referéncia Tela Botanica ([http://www.tela-botanica.org/page:eflore France métro]) : [http://www.tela-botanica.org/bdtfx-nn-120799 ''Hevea brasiliensis'' (Willd. ex A. Juss.) Müll.Arg.] <span class="indicateur-langue">(<abbr class="abbr" title="Langue : français">fr</abbr>)</span>{{Tela-métro|120799|''Hevea brasiliensis'' (Willd. ex A. Juss.) Müll.Arg.}} * Referéncia Tela Botanica ([http://www.tela-botanica.org/page:isfgm Antilles]) : [http://www.tela-botanica.org/bdtxa-nn-5100 ''Hevea brasiliensis'' (Willd. ex A. Juss.) Müll. Arg.] <span class="indicateur-langue">(<abbr class="abbr" title="Langue : français">fr</abbr>)</span>{{Tela-antilles|5100|''Hevea brasiliensis'' (Willd. ex A. Juss.) Müll. Arg.}} * Referéncia [[Integrated Taxonomic Information System|ITIS]] : [http://www.cbif.gc.ca/acp/fra/siti/regarder?tsn=506431 ''Hevea brasiliensis'' (Willd. ex Adr. Juss.) Muell. Arg.] <span class="indicateur-langue">(<abbr class="abbr" title="Langue : français">fr</abbr>)</span> (<span class="plainlinksneverexpand"><small>+ [http://www.itis.gov/servlet/SingleRpt/SingleRpt?search_topic=TSN&search_value=506431 version anglaise]</small></span> <span class="indicateur-langue">(<abbr class="abbr" title="Langue : anglais">en</abbr>)</span>) * Referéncia NCBI : [http://www.ncbi.nlm.nih.gov/Taxonomy/Browser/wwwtax.cgi?lin=s&p=has_linkout&id=3981 ''Hevea brasiliensis''] <span class="indicateur-langue">(<abbr class="abbr" title="Langue : anglais">en</abbr>)</span>{{NCBI|3981|''Hevea brasiliensis''}} * Referéncia [http://www.ars-grin.gov/ GRIN] : [http://www.ars-grin.gov/cgi-bin/npgs/html/taxon.pl?18974 <small>espèce </small>''Hevea brasiliensis'' (Willd. ex A. Juss.) Mull. Arg.] <span class="indicateur-langue">(<abbr class="abbr" title="Langue : anglais">en</abbr>)</span>{{GRIN espèce|18974|''Hevea brasiliensis'' (Willd. ex A. Juss.) Mull. Arg.}} === Bibliografia === * https://web.archive.org/web/20160303165708/http://www.cirad.fr/content/download/1131/9755/version/2/file/hevea.pdf * {{Lang|en|''International Rubber Research and Development Board''}} (IRRDB). https://web.archive.org/web/20080401075854/http://www.irrdb.com/default.asp * {{Lang|en|''International Rubber Study Group''}} (IRSG). http://www.rubberstudy.com/ * Centre de Coopération Internationale en Recherche Agronomique pour le développement (Cirad). * Unités de Recherche Cirad : - Performances des systèmes de production et de transformation tropicaux https://web.archive.org/web/20171219021658/http://www.cirad.fr/qui-sommes-nous/organigramme/departements-scientifiques/performances-des-systemes-de-production-et-de-transformation-tropicaux-persyst/presentation - Performance des systèmes de culture des plantes pérennes http://ur-systemes-de-perennes.cirad.fr/ - Ingénierie des agropolymères et technologies émergentes (UMR Iate) http://umr-iate.cirad.fr/ * Compagnon, P. 1986. ''Le caoutchouc naturel''. Biologie - Culture - Production. Maisonneuve et Larose éditeurs. 595&nbsp;<abbr class="abbr" title="pagina(s)">p.</abbr>&nbsp; * Nath, T.K., Inoue, M. & De Zoysa, M. (2013). ''Small-Scale Rubber Planting for Enhancement of People’s Live lihoods: A Comparative Study in Three South Asian Countries.'' Soc. Nat. Resour ., 26 , 1066 – 1081. [[Categoria:Flòra (nom vernacular)]] 3qyd3xl4fi7bp6n2dxccs9fydah7axe Aprendissatge prigond 0 170469 2506527 2499617 2026-08-12T01:50:45Z InternetArchiveBot 43230 Rescuing 1 sources and tagging 0 as dead.) #IABot (v2.0.9.5 2506527 wikitext text/x-wiki [[Fichièr:Typical_cnn.png|drecha|vinheta|Un ret de neurònas convolutius (CNN) es une metòde d'aprendissatge automatic repausant sus l'aprendissatge prigond.]] L''''aprendissatge prigond'''<ref>Une source pour la traduction en ''apprentissage profond'' : {{Ligam web}}.</ref> (en anglés '''''{{Lang|en|deep learning}}''''', '''''{{Lang|en|deep structured learning}}''''', '''''{{Lang|en|hierarchical learning}}''''') es un ensemble de metòdes d'[[aprendissatge automatic]] volent modelizar amb un naut nivèl d’abstraccion de donadas mercé a d’arquitecturas articuladas de diferentas transformacions non lineàrias. Aquestas tecnicas permetèron de progrès importants e rapids dins los domènis de l'analisi del senhal sonor o visual e per exemple la [[reconeissença faciala]], de la [[reconeissença vocala]], de la [[vision per ordinator]], del [[tractament automatizat del lengatge]]. Dins las annadas 2000, auquestes progrès provoquèron d’investiments privats, universitaris e publics importants, per exemple fachs pels gigants de l’internet (Google, Apple, Facebook, Amazon, Microsoft)<ref name="Futurible2015">[https://www.futuribles.com/fr/base/document/deep-learning-les-dessous-dune-technologie-de-rupt/ ''"Deep learning" : les dessous d'une technologie de rupture''], analyse prospective, Futurible.</ref>. == Descripcion e contèxte == Lo « deep learning » fa partit d’una familha de metòdes d'[[Aprendissatge automatic|aprendissatges automatics]] fondats su l’aprendissatge de modèls de donadas. Una observacion (un imatge, p. ex.) se pòt representar de diferents biais per un [[Espaci vectoriau|vector]] de donadas, Per exemple segon: * l’intensitat dels pixèls qu’es constituit; * sas diferentas arèstas; * sas diferentas regions, de formas particularas. Unas representacions e una bona capacitat d'analisi automatic de las diferenciacions<ref>A. G. Baydin, B. A. Pearlmutter, A. A. Radul et J. M. Siskind (2015), « ''{{Lang|en|Automatic differentiation in machine learning: a survey}}'' », arXiv preprint arXiv:1502.05767 . 185.</ref> fasent lo pretzfach d’aprendissatge mai eficaç. Una de las perspectivas de las tecnicas de l'aprendissatge prigond es lo remplaçament d’unas òbras, encara pro laboriosas, per de modèls algoritmics d’aprendissatge supervisat, non supervisat (es a dire demandan pas de coneissença especificas al subjècte del problèma estudiat) o alara per de tecnicas d’extraccion ierarquica de las caracteristicas. Las recercas dins aqueste domèni s’esfòrça de bastir de representacions melhoras de real e de crear de modèls capables d’aprene aquestas representacions a partir de donadas non labelizadas a granda escalas. Unas d’aquestas representacions s’inspiran de las darrièras avançadas en neurosciéncia. S'agís, grosso modo, d'interpretacions del tractament de l’informacion e dels modèls de comunicacion del sistèma nerviós, a l'imatge del biais que lo sistèma nerviós establís de ligamss segon los messatges recebuts, de la responsa neuronala e del pes dels ligams entre las neurònas del cervèl. Las diferentas arquitecturas de ''« {{Lang|en|deep learning}} »'' coma lo « ''{{Lang|en|deep neural networks}}'' », los ''« {{Lang|en|convolutional deep neural networks}}'' », e los « ''{{Lang|en|deep belief network}}'' » an diferents camps d’aplicacion: * la [[vision per ordinator]] (reconeissença de formas); * la [[reconeissença automatica de la paraula]]; * lo [[tractament automatic del lengatge natural]]; * la reconeissença audio e la [[bioinformatica]]<ref name="PredictingGenomics2015">J. Zhou et O. G. Troyanskaya (2015), « ''{{Lang|en|Predicting effects of noncoding variants with deep learning-based sequence model}}'' », ''{{Lang|en|Nature Methods}}'', 12(10), 931-934 ([http://www.nature.com/nmeth/journal/v12/n10/abs/nmeth.3547.html résumé]).</ref>,<ref name="ADN2015">B. Alipanahi, A. Delong, M. T. Weirauch et B. J. Frey (2015), « ''{{Lang|en|Predicting the sequence specificities of DNA-and RNA-binding proteins by deep learning}}'' », ''{{Lang|en|Nature Biotechnology}}'' ([http://www.nature.com/nbt/journal/vaop/ncurrent/full/nbt.3300.html résumé]).</ref>. Dins aquestes dos darrièrrs domènis, per exemple, obtenguèron de resultats plan prometeires. == Definicion == Las tecnicas d'aprendissatge prigond constituisson una classa d’algoritmes d'aprendissatge automatic que: * utilizan diferentas sisas d’unitat de tractament non linear per l’extraccion e la transformacion de las caracteristicas; cada sisa prend a la dintrada la sortida de la precedenta; los algoritmes pòdon èsser supervizadas o non supervizadas, e lors aplicacions comprenon la reconeissença de modèls e la classificacion estatistica; * foncionan amb un aprendissatge de diferents nivèls de detalh o de representacion de donada; per las diferentas sisas, se passa de paramètres de bas nivèls a de paramètres de naut nivèl, o los diferents nivèls correspondon a difarents nivèls d’abstraccion de las donadas. Aquestas arquitecturas permeta, uèi de conferir de « sens » a de donadas en lor donant la forma d’imatges, de sons o de tèxtes. L'aprendissatge prigond utiliza de sias amagadas de rets de neurònas artificialas, de « [[maquinas de Boltzmann restrenchas]] », e de serias de calculs propositionals complèxes. Los algoritmes d'aprendissatge prigond s’opausan als algoritmes d’aprendissatge pauc prigonds a causa del nombre de transformacions realizadas sus las donadas entre la sisa de dintrada e la sisa de sortida, ont una transformacion correspond a una unitat de tractament definida per de peses e de lindals. == Istoric == Lo concèpte d'aprendissatge prigond prend forma dins las annadas 2010, amb la convergéncia de quatre factor: * de rets de neurònas artificialas<ref>J. Schmidhuber (2015), [https://arxiv.org/pdf/1404.7828 « ''{{Lang|en|Deep learning in neural networks: An overview}}'' »], ''{{Lang|en|Neural Networks}}'', 61, 85-117.</ref> multisisas (d’espereles eissits entre autres del concèpte de [[perceptron]], datant de la fin de las annadas 1950) ; * d’algoritmes d'[[analisi discriminant]]<ref>Collobert, R. (2011). ''{{Lang|en|Deep learning for efficient discriminative parsing}}''. In AISTATS'2011 . 95.</ref> e aprenents<ref>D. H. Ackley, G. E. Hinton et T. J. Sejnowski (1985), « ''{{Lang|en|A learning algorithm for Boltzmann machines}}'' », ''{{Lang|en|Cognitive Science}}'', 9, 147{169. 590.</ref> (que l'emergéncia ven de las annadas 1980) ; * de maquinas que la poténcia de tractament permet de tractar de las [[donnadas massissas]]; * de basas de donnadas pro grandas, capablas de menar de sistèmas de grandas talhas<ref>{{Ligam web}}</ref>. En octobre de 2015, lo programa [[AlphaGo]], que se li aprenguèt a jogar al [[Go|jòc de go]] mercé al metòde de l'aprendissatge prigond, venç lo campion europèu [[Fan Hui]]<ref>https://www.lemonde.fr/pixels/article/2016/01/27/premiere-defaite-d-un-professionnel-du-go-contre-une-intelligence-artificielle_4854886_4408996.html.</ref> per 5 partidas a 0. En març de 2016, lo mèsme programa venç lo campion del mond [[Lee Sedol]] per 4 partidas a 1<ref>{{Revista|nom1=Audureau|issn=1950-6244}}.</ref>. == Domènis d'aplicacion == L'aprendisstage prigond s'aplica a diferents sectors de las [[Tecnologias de l'informacion e de la comunicacion|NTIC]], coma: * la reconeissença visuala — per exemple, d'un panèl de signalizacion per un robot o una [[veitura autonòma]]<ref>D. Ciresan, U. Meier, J. Masci et J. Schmidhuber (2012), « ''{{Lang|en|Multi-column deep neural network for traffic sign classiffication}}'' », ''{{Lang|en|Neural Networks}}'', 32, 333-338. 22, 195.</ref> — e vocala<ref>M. Cai, Y. Shi et J. Liu (2013), « ''{{Lang|en|Deep maxout neural networks for speech recognition}}'' » dans ''{{Lang|en|Automatic Speech Recognition and Understanding}}'' (''ASRU''), 2013 IEEE Workshop on, pages 291-296. IEEE. 198.</ref>) ; * la [[robotica]] ; * la [[bioinformatica]]<ref>P. Baldi et S. Brunak (1998), « ''{{Lang|en|Bioinformatics, the Machine Learning Approach}}'' », {{Lang|en|MIT Press}}, 579.</ref>, p. ex., per l'estudi de l'[[Acid desoxiribonucleïc|ADN]]<ref name="ADN2015"/> e dels segments non codificants del genòm<ref name="PredictingGenomics2015"/> ; * la reconeissença o la comparason de formas<ref>D. Held, S. Thrun et S. Savarese (2015), [https://arxiv.org/pdf/1507.08286 « ''{{Lang|en|Deep Learning for Single-View Instance Recognition}}'' »], arXiv preprint arXiv:1507.08286.</ref> ; * la seguretat ; * la santat<ref name="Futurible2015"/> ; * la pedagogia assistida per l'informatica<ref>W. Y. Lim, A. Ong, L. L. Soh et A. Sufi (2016), « ''{{Lang|en|Teachers’ Voices and Change: The Structure and Agency Dialectics that Shaped Teachers’ Pedagogy Toward Deep Learning}}'' », dans ''{{Lang|en|Future Learning in Primary Schools}}'' (pp. 147-158), Springer Singapore.</ref> ; * l'art * l'[[intelligéncia artificiala]] en general. * La traduccion Lo metòde del ''Deep Learning'' es uèi utilizat per realizar de motors de traduccion automatica. L'aprendissatge prigond pòt, per exemple, ajudar a: * reconéisser melhor d’objèctes nautament desformables<ref>I. Mariolis, G. Peleka, A. Kargakos, et S. Malassiotis (juillet 2015). ''Pose and category recognition of highly deformable objects using deep learning''. In Advanced Robotics (ICAR), 2015 International Conference on (pp. 655-662). IEEE ([http://ieeexplore.ieee.org/xpls/abs_all.jsp?arnumber=7251526 résumé]).</ref> ; * analizar las [[Emocion|emocions]] reveladas per una [[cara]] fotograficada o filmada<ref>S. E. Kahou, X. Bouthillier, P. Lamblin, C. Gulcehre, V. Michalski, K. Konda, … et Y. Bengio (2015). ''[https://arxiv.org/pdf/1503.01800 EmoNets: Multimodal deep learning approaches for emotion recognition in video]''. arXiv preprint arXiv:1503.01800.</ref> ; * analizar los movements e posicion dels dets d'una man, util per ex. per traduire las lengas de signes<ref>M. Oberweger, P. Wohlhart et V. Lepetit (2015), [https://arxiv.org/pdf/1502.06807 « ''{{Lang|en|Hands Deep in Deep Learning for Hand Pose Estimation}}'' »], arXiv preprint arXiv:1502.06807.</ref> ; * Melhorar lo posicionament automatic d'una camèra, etc.<ref>A. Kendall et R. Cipolla (2015), [https://arxiv.org/pdf/1509.05909 « ''{{Lang|en|Modelling Uncertainty in Deep Learning for Camera Relocalization}}'' »], arXiv preprint arXiv:1509.05909 ([[arxiv:1509.05909|résumé]]).</ref> ; * pausa, dins unes cas, un diagnostic medical (ex. : reconeissença automatica d'un [[càncer]] en imatgeria medicala<ref>A. Halpern et J. R. Smith (octobre 2015), « ''{{Lang|en|Deep Learning, Sparse Coding, and SVM for Melanoma Recognition in Dermoscopy Images}}'' », dans ''{{Lang|en|Machine Learning in Medical Imaging: 6th International Workshop}}'', MLMI 2015, organisé en conjunction avec MICCAI 2015, Munich, Allemagne, {{date-|5 octobre 2015}}, {{Lang|en|Proceedings}} (Vol. {{Nombre amb unitat|9352}}, p. 118), Springer ([https://books.google.fr/books?hl=fr&lr=&id=65-oCgAAQBAJ&oi=fnd&pg=PA118&dq=deep+learning&ots=yhcgWhS-_t&sig=mChwXEa69ShB4ElTzfXyrecj-jk résumé]).</ref>), o de prospectiva o de prediccion (ex. : prediccion de las proprietats d'un sol filmat per un robot<ref>M. Veres, G. Lacey et G. W. Taylor (juin 2015), [https://web.archive.org/web/20180127215433/http://www.uoguelph.ca/~gwtaylor/publications/veres2015deep.pdf « ''{{Lang|en|Deep Learning Architectures for Soil Property Prediction}}'' »] {{Pdf}}, dans ''{{Lang|en|Computer and Robot Vision}}'' (''CRV''), 2015 {{Lang|en|12th Conference on}} (pp. 8-15), IEEE ([http://ieeexplore.ieee.org/xpls/abs_all.jsp?arnumber=7158315 résumé]).</ref>). * reproduire una òbra artistica a partir d'una fotografia a l’ordinator<ref>{{Ligam web}}</ref> Una aplicacion del ''deep learning'' per la santat publica es lo projècte Horus de la societat Eyra<ref>{{Ligam web}}.</ref>. S’agís d’un aparelh portable utilizant la plataforma NVidia Jetson, qu’ajuda los malvesents o los cecs a s’orientar e a reconeisser de personas o d’objèctes, tornant transcriure en audio un imatge captat per una camèra. En [[fisica]], l'aprendissatge prigond es utilizat per la recerca sus la [[matèria exotica]]<ref>P. Baldi, P. Sadowski et D. Whiteson (2014), « ''{{Lang|en|Searching for exotic particles in highenergy physics with deep learning}}'' », ''{{Lang|en|Nature Communications}}'', 5. 23.</ref>. == Reaccions == De personalitats, d’esperelas eissidas de la comunautat dels conceptors e fornisseires en [[Tecnologia|tecnologias]], manifestèron lor crenta de veire, de mai a mens long tèrme, l'[[intelligéncia artificiala]] passar las performanças de l'intelligéncia umana<ref>[https://www.lemonde.fr/pixels/article/2015/07/24/comment-le-deep-learning-revolutionne-l-intelligence-artificielle_4695929_4408996.html Comment le ''deep learning'' révolutionne la recherche en intelligence artificielle], Morgane Tual, ''Le Monde'', {{date-|24 juillet 2015}}.</ref>. Se pòt far mencion de l'[[Astrofisica|astrofisician]] britanic [[Stephen Hawking]]<ref>[https://www.lemonde.fr/pixels/article/2014/12/03/hawking-l-intelligence-artificielle-pourrait-mettre-fin-a-l-humanite_4533135_4408996.html Hawking : « L'intelligence artificielle pourrait mettre fin à l'humanité »], ''Le Monde'', {{date-|3 décembre 2014}}.</ref>, un dels fondators de [[Microsoft]], [[Bill Gates]]<ref>[https://www.lemonde.fr/pixels/article/2015/01/29/bill-gates-est-preoccupe-par-la-super-intelligence-artificielle_4566394_4408996.html « Bill Gates est « préoccupé par la superintelligence » artificielle »], journal ''Le Monde'', {{date-|29 janvier 2015}}.</ref>, lo PDG de [[Tesla, Inc.|Tesla]], [[Elon Musk]]<ref>[https://www.lemonde.fr/pixels/article/2015/07/06/les-37-projets-d-elon-musk-contre-les-dangers-de-l-intelligence-artificielle_4672361_4408996.html « Les 37 projets d’Elon Musk contre les dangers de l’intelligence artificielle »], ''Le Monde'', {{date-|6 juillet 2015}}.</ref> e l’especialista en [[Intelligéncia artificiala|IA]]<ref>[http://reinformation.tv/professeur-stuart-russell-intelligence-artificielle-danger-humanite-39536/ « Le professeur Stuart Russell, scientifique reconnu, craint que l’intelligence artificielle ne devienne un danger pour l’humanité »], Reinformation.tv, {{date-|20 juillet 2015}}.</ref> e l’informatician [[Stuart Russell]]. D'autres, coma [[Raymond Kurzweil]], se reclamant de la filosofia [[Transumanisme|transumaniste]], se’n gausisson al contrari, qualificant aquesta avançada de [[singularitat tecnologica]]. Aquestas crentas sont relativizadas per de cercaires en intelligéncia artificiala, coma [[Yoshua Bengio]]. Aqueste darrièr estima en efièch que se foguèt largament exagerat los progrès recents de l'IA e sosestimat la lentor del procediment de melhoracion<ref name="Bengio" />. Aqueste sector reconegut estima que l'IA es encora luènh de l’estadi ont se pòt dire que l'ordinator « compren » es a dire: soslinha que ''percebre'' e crear de concèptes, es pas veraiment ''comprende'', e afirma que manca encara quicòm de fondamental per passar lo pas<ref name="Bengio">[https://www.technologyreview.com/s/546301/will-machines-eliminate-us/ Will Machines Eliminate Us?] Will Knight, MIT Technology Review, {{date-|29 janvier 2016}}.</ref>. Enfin, la crenta que l'IA poiriá melhorar d'esprela per escapar possiblament al contraròtle dels umans li sembla infondada per tres rasons: primièra, las tecnicas actualas, fòrça especializadas, exigissent de fòrça longs temps d'aprendissatge <ref>[https://web.archive.org/web/20170728210002/http://searchbusinessanalytics.techtarget.com/feature/Deep-learning-algorithms-demand-nearly-limitless-supplies-of-data Exigence de volumes grandissants de données], ''Search Business Analytics'', 2017.</ref>; segonda, repausan pas sus una forma d'autoprogramacion; e tresena, l'autoprogramacion es pas un axe de recerca<ref name="Bengio"/>. Son tanben evocats de possibles usatges malvolent de ''deep learning''. Ven alara possible d'incrustar la cara d'una persona sus una autra, e a l’amagat, e de li far far o dire de causa que faguèt pas o diguèt pas, le ''deep learning'' tornant crear los movements de cara fasent l'incrustacion realista. Atal, diferntas actriças coma Gal Gadot, Emma Watson, Cara Delevingne, Emma Stone, Natalie Portman o Scarlett Johansson trobèron lor cara incrustada sus aqueste d'una actriça pornografica amb un logicial accessible al grand public nomeant ''Deepfakes'', creant de crentas al subjècte de la generalizacion d'un tal usatge, permetent qui que siá de noire a la reputacion d'una autra persona<ref>{{Revista}}</ref>. Fàcia al dangièr, diferentas plataformas coma PornHub, Twitter e Reddit interdiguèron la publicacion de talas vidèos. == Nòtas e referéncias == <references group=""></references> == Vejatz tanben == === Articles connèxes === '''Nocions'''{{Colomnas| * [[Algoritme emergissent]] * [[Aprendissatge]] * [[Aprendissatge automatic]] (''machine learning'') * [[Aprendissatge non supervizat]] * [[Aprendissatge supervizat]] * [[Automacion]] * [[Connexionisme]] * [[Cibernetica]] * [[istòria de l'intelligéncia artificiala]] * [[Informatica]] * [[Intelligéncia artificiala]] * [[Reconeissença automatica de la paraula]] * [[Ret de neurònas artificialas]] * [[Revolucion numerica]] * [[Robotica]] * [[Tractament automatic del lengatge natural]] * [[Vision artificiala]] * [[Extreme learning machine]]|talha=20}} ==== Logicials ==== * [[PyTorch]] * [[Theano (logicial)]] * [[TensorFlow]] * [[Keras]] ==== Teoricians ==== * [[Yoshua Bengio]] * [[Geoffrey Hinton]] * [[Yann LeCun]] === Ligams extèrnes === * Yoshua Bengio, « Introduction aux algorithmes d’apprentissage profonds », sur Université de Montréal, hiver 2012. * [https://web.archive.org/web/20160430180139/http://www.college-de-france.fr/site/yann-lecun/inaugural-lecture-2016-02-04-18h00.htm L'apprentissage profond : une révolution en intelligence artificielle]. === Bibliografia === * (en) Ian J. Goodfellow, Yoshua Bengio et Aaron Courville, Deep Learning, MIT Press, 2016 (<nowiki>ISBN 0262035618</nowiki>, lire en ligne) [détail des éditions] * Y. Bengio (2009), ''{{Lang|en|Learning Deep Architectures for AI}}'', {{Lang|en|Now Publishers}}, 149, 195. [[Categoria:Pàgines amb traduccions sense revisar]] drpsj174361803ospgwxibj21ojy9za Grand Montalban 0 182707 2506555 2450965 2026-08-12T10:29:55Z InternetArchiveBot 43230 Rescuing 1 sources and tagging 0 as dead.) #IABot (v2.0.9.5 2506555 wikitext text/x-wiki {{Infobox Gropament de comunas |nom={{PAGENAME}} |pais=França|lenga=oc |imatges= [[Imatge:Localisation_EPCI_du_pays_de_Montauban_en_Tarn-et-Garonne,_France.svg|290px]] |reg= {{Occitània (Region)}} |dept= [[Tarn e Garona]] |créacion= 21 de decembre de 1999 |nbcom=11 |caplòc= 82000 [[Montalban]] |president= Thierry Deville ([[UMP|UMP, LR]]) |pop= 78 048 |datapop=[[2018]] |superf= 280.86 |ectaras= 28 086 |dens= 278 |budget= |sitweb= https://www.montauban.com/ma-ville-mon-agglo/communaute-dagglomeration |imatgesfin= |}} La Comunautat d'aglomeracion del '''Grand Montalban''' es una intercomunalitat <ref name= ban>[https://web.archive.org/web/20210615135524/https://www.banatic.interieur.gouv.fr/V5/recherche-de-groupements/fiche-raison-sociale.php?siren= 248 200 099 Ficha Banatic]</ref>{{,}}<ref>[https://www.insee.fr/fr/statistiques/2011101?geo=EPCI-248 200 099 Ficha INSEE]</ref> [[carcin]]òla situada e [[Lengadòc|lengadociana]] dins lo [[departament francés|departament]] de [[Tarn e Garona]] e la [[region francesa|region]] d'{{Ocreg}}, ancianament de [[Miègjorn-Pirenèus]]</small>. Son còdi SIREN es 248 200 099. La lenga autoctòna es l'occitan [[lengadocian]] [[carcinòl (sosdialècte)|bas carcinòl]] e [[tolosan]]. ==Istòria== De sa creacion en [[2000]] a [[novembre]] de [[2010]], l'establiment recebèt la denominacion de ''Comunautat d'Aglomeracion del País de Montalban e de las Tres Aigas'', estant las tres aigas en question [[Tarn (ribièra)|Tarn]], [[Tescon]] e [[Avairon]]<ref>[https://web.archive.org/web/20210417024540/http://tresordesregions.mgm.fr/Mdir.php?p=cant.php&region=73&cl=Montauban] tresordesregions.mgm.fr</ref>. Lo 8 de novembre de 2010, l'apellacion foguèt modificada e venguèt ''Comunautat d'aglomeracion del Grand Montalban''<ref>Thierry Dupuy, ''Montauban. L'agglomération change d'appellation'' https://www.ladepeche.fr/article/2010/11/09/944427-Montauban-L-agglomeration-change-d-appellation.html , La Dépêche du Midi, 9 de novembre de 2010</ref>. La comunautat d'aglomeracion es accionària, per 32 % del capital, de la societat publica locala d'adobament (SPLA) « Montalban 3 Aigas Adobament » (M3RA), ambe dos sètis al conselh d'administracion, estant la rèsta del capital (68 %) detenguda per la comuna de Montalban, ambe cinc sètis al conselh d'administracion<ref name="M3RA_historique">[https://web.archive.org/web/20130614061702/http://www.montauban3ra.com/montauban-3-rivieres_amenagement-communes/5_montauban_trois_rivieres_amenagement_communes.htm] ''Historique de la société'' site montauban3ra.com</ref>{{,}}<ref name="M3RA_actionnariat">[https://web.archive.org/web/20140202194016/http://www.montauban3ra.com/montauban-3-rivieres_amenagement-communes/6_montauban_trois_rivieres_amenagement_communes.htm] ''Actionnariat'' site montauban3ra.com</ref>{{,}}<ref name="M3RA_CA">[https://web.archive.org/web/20140202203622/http://www.montauban3ra.com/montauban-3-rivieres_amenagement-communes/32_montauban_trois_rivieres_amenagement_communes.htm] ''Conseil d'administration'' site montauban3ra.com</ref>. M3RA prenguèt la succession, lo 19 de junh de 2009, de la « Societat d'economia mixta per l'adobament e l'espandiment de Montalban » (SEMAEM), qu'existissiá dempuèi lo 24 de novembre de 1984<ref name="M3RA_historique" />. Dempuèi lo 1èr de genièr de 2017, en aplicacion de la lei NOTRe, [[Reinièrs]] fa partida del Grand Montalban. Enfin, doás comunas quitèron la [[Comunautat de comunas del Grand Sud Tarn e Garona]] per jónher lo Grand Montalban : [[La Cort de Sent Pèire]] lo 1èr de genièr de 2018 e [[Escatalens]] lo 1èr de genièr de 2019. ==Composicion== {|class= "wikitable" !Nom !Width="135"|Còdi INSEE !Superficia (<small>km²</small>) !Populacion !Densitat (<small>ab/km²</small>) !Canton actual |- |[[Albafuèlha e la Garda]] |82001 |8,03 | {{popfr82|001}} ({{popfr82|0}}) | {{formatnum:{{#expr:({{popfr82|001}}/8.03) round 2}}}} | [[Canton de Montuèg]] |- |[[Bressòls]] |82025 |20,39 | {{popfr82|025}} ({{popfr82|0}}) | {{formatnum:{{#expr:({{popfr82|025}}/20.39) round 2}}}} | [[Canton de Montuèg]] |- |[[Corbariu]] |82044 |13,03 | {{popfr82|044}} ({{popfr82|0}}) | {{formatnum:{{#expr:({{popfr82|044}}/13.03) round 2}}}} | Canton de Tarn-Tescon-Carcin Verd |- |[[La Cort de Sent Pèire]] |82085 |14,77 | {{popfr82|085}} ({{popfr82|0}}) | {{formatnum:{{#expr:({{popfr82|085}}/14.77) round 2}}}} | [[Canton de Montuèg]] |- |[[Escatalens]] |82052 |17,99 | {{popfr82|052}} ({{popfr82|0}}) | {{formatnum:{{#expr:({{popfr82|052}}/17.99) round 2}}}} |[[Canton de Bèumont de Lomanha]] |- |'''[[Montalban]]''' |82121 |135,17 | {{popfr82|121}} ({{popfr82|0}}) | {{formatnum:{{#expr:({{popfr82|121}}/135.17) round 2}}}} | [[Canton de Montalban-1|Montalban-1]] [[Canton de Montalban-2|Montalban-2]] [[Canton de Montalban-3|Montalban-3]] |- |[[Montbeton]] |82124 |15,98 | {{popfr82|124}} ({{popfr82|0}}) | {{formatnum:{{#expr:({{popfr82|124}}/15.98) round 2}}}} | [[Canton de Montuèg]] |- |[[La Mòta e Capdevila]] |82090 |11,92 | {{popfr82|090}} ({{popfr82|0}}) | {{formatnum:{{#expr:({{popfr82|090}}/11.92) round 2}}}} | Canton de Carcin-Avairon |- |[[Reinièrs]] |82150 |9,94 | {{popfr82|150}} ({{popfr82|0}}) | {{formatnum:{{#expr:({{popfr82|150}}/9.94) round 2}}}} | Canton de Tarn-Tescon-Carcin Verd |- |[[Sent Naufari]] |82167 |24,43 | {{popfr82|167}} ({{popfr82|0}}) | {{formatnum:{{#expr:({{popfr82|167}}/24.43) round 2}}}} | Canton de Tarn-Tescon-Carcin Verd |- |[[Vilamada]] |82195 |9,21 | {{popfr82|195}} ({{popfr82|0}}) | {{formatnum:{{#expr:({{popfr82|195}}/9.21) round 2}}}} | Canton de Carcin-Avairon |- |} [[Imatge:82-Intercos2019-248200099.png|thumb|500px|center|Mapa de l'intercomunalitat.]] [[Imatge:82-Intercos2019-248200099-Densités.png|thumb|500px|center|Mapa de las densitats de populacion.]] ==Veire tanben== [[Imatge:82-Tarn-et-Garonne-intercos.png|thumb|450px|center|Mapa dels EPCI de Tarn e Garona lo 1èr de genièr de 2019]] * [[Comunas de Tarn e Garona]] ==Nòtas== <references/> {{Portal Carcin}} {{Portal Lengadòc}} {{O|Grand Montalban}} i1fnwhadvxc6zn1u0294mutqwyeqkx7 DJ Fou 0 201036 2506492 2506209 2026-08-11T14:06:06Z Raymond Trencavel 26125 2506492 wikitext text/x-wiki [[Imatge:DJ Fou en Occitanie (01).jpg|200px|thumb|right|Lo '''DJ Fou''' sus l'empont, aquí en [[Occitània]] lo 30 de julhet de 2026.]] '''Sebastien Santovito''', dich '''DJ Fou''' dempuèi 1990, nascut lo 2 de setembre de 1972 en [[Borgonha]] ([[França]]), es un musician e un discjoquèi [[França|francés]] basat dempuèi son adolescéncia en [[Occitània]] ([[Carcassona]], [[Tolosa]], [[Albi]], [[Negrapelissa]]<ref>Nègrepelisse. DJ Fou réveille ses abonnés grâce à sa bonne humeur https://www.ladepeche.fr/2020/05/03/dj-fou-reveille-ses-abonnes-grace-a-sa-bonne-humeur,8871844.php</ref>...). '''Sébastien''' obteng son primièr emplèc de discjoquèi a 16 ans al ''Manhattan'', una discotèca basada a [[Val de Danha]], còsta [[Carcassona]] dins [[Departament d'Aude|Aude]]. En 1990, deveng discjoquèi al ''Marina'', una gròssa discotèca situada [[El Barcarès|al Barcarès]], en [[Catalonha Nòrd|País catalan]] : es a n'aqueste moment qu'es escaissat ''Le DJ Fou'' (Lo discjoquèi fat). Pendent vacanças passadas a [[Selva (comarca)|La Selva]] en [[Comunautat Autonòma de Catalonha|Catalonha]], descobrís la [[màkina]] dins la discotèca ''L'Octopussy'' a [[Lloret de Mar]]. De retorn en [[Occitània]], decidís de promòure aquesta mena de [[tècno]] dins las seradas qu'anima e, de segur, de'n primièr dins la discotèca [[Tolosa|tolosana]] ont trabalha d'ara enlà coma discjoquèi. D'aquesta passa, '''DJ Fou''' foguèt, ambe una punhada d'autres (coma per exemple Jean-Phi, discjoquèi al ''Jame's'' a [[La Magdalena de Tarn]], o encara Franz, discjoquèi al ''Nouba Roll's'' a [[L'Escot]], dins lo [[Departament de Tarn|Tarn]]), l'un dels pionnièrs de la [[màkina]] en [[França]] pr'amor d'aver importat en 1997 aquesta [[musica electronica]] [[Païses Catalans|de Catalonha]] dins la part oèst d'[[Occitània]] (mai que mai en [[Lengadòc]] e en [[Gasconha]] [[Tolosan|tolosana]]). Pauc de temps après, e mentre que la [[màkina]] s'espandís en [[França]], en [[Anglatèrra]], e s'expòrta quitament fins al [[Japon]], '''DJ Fou''' anima coma discjoquèi seradas dins una discotèca situada ela en [[Catalonha Nòrd|País catalan]] (a [[Argelers]]) : es a n'aquesta periòda (en 1998) que s'inspira de la cançon ''Lo Oai'' del grop [[Occitans|occitan]] [[Massilia Sound System]] per enregistrar ambe l'ajuda de son productor Jean-Marc Bavard lo tròç ''Je mets le waï''. Aqueste títol, a l'encòp [[màkina]] e festiu, qu'una quita version es estada adobada pel grop [[tècno]] [[Alemanha|alemand]] [[666 (grop)|666]], foguèt un tube en 1999<ref>Il est le DJ Fou ! http://transmediadoc.free.fr/DJFou.html</ref>. Al debut de las ananadas 2010, '''Sebastien''' es estat tanben un temps sòci del grop de musica festiva [[Collectif Métissé]]. ==Tròces mai coneguts== * ''Je mets le waï'' (1999, inspirat del ''Oai'' de [[Massilia Sound System]], basat sus un escapolon de la version de ''Misirlou'' per [[Dick Dale]]) * ''Yaka Dansé'' (2004, ambe [[Soma Riba]], represa de [[Raft]]) ==Referéncias== {{ORDENA: Fou, Dj}} [[Categoria:Discjòquei]] [[Categoria:Naissença en 1972]] [[Categoria:musica electronica]] [[Categoria:Musica electronica dels ans 1990]] [[Categoria:Musica electronica dels ans 2000]] [[categoria:house]] fnph3qbjgex5kx6tp6swkcr45nxj589 2506493 2506492 2026-08-11T14:06:28Z Raymond Trencavel 26125 2506493 wikitext text/x-wiki [[Imatge:DJ Fou en Occitanie (01).jpg|200px|thumb|right|Lo '''DJ Fou''' sus l'empont, aquí en [[Occitània]] lo 30 de julhet de 2026.]] '''Sebastien Santovito''', dich '''DJ Fou''' dempuèi 1990, nascut lo 2 de setembre de 1972 en [[Borgonha]] ([[França]]), es un musician e un discjoquèi [[França|francés]] basat dempuèi son adolescéncia en [[Occitània]] ([[Carcassona]], [[Tolosa]], [[Albi]], [[Negrapelissa]]<ref>Nègrepelisse. DJ Fou réveille ses abonnés grâce à sa bonne humeur https://www.ladepeche.fr/2020/05/03/dj-fou-reveille-ses-abonnes-grace-a-sa-bonne-humeur,8871844.php</ref>...). '''Sébastien''' obteng son primièr emplèc de discjoquèi a 16 ans al ''Manhattan'', una discotèca basada a [[Val de Danha]], còsta [[Carcassona]] dins [[Departament d'Aude|Aude]]. En 1990, deveng discjoquèi al ''Marina'', una gròssa discotèca situada [[El Barcarès|al Barcarès]], en [[Catalonha Nòrd|País catalan]] : es a n'aqueste moment qu'es escaissat ''Le DJ Fou'' (Lo discjoquèi fat). Pendent vacanças passadas a [[Selva (comarca)|la Selva]] en [[Comunautat Autonòma de Catalonha|Catalonha]], descobrís la [[màkina]] dins la discotèca ''L'Octopussy'' a [[Lloret de Mar]]. De retorn en [[Occitània]], decidís de promòure aquesta mena de [[tècno]] dins las seradas qu'anima e, de segur, de'n primièr dins la discotèca [[Tolosa|tolosana]] ont trabalha d'ara enlà coma discjoquèi. D'aquesta passa, '''DJ Fou''' foguèt, ambe una punhada d'autres (coma per exemple Jean-Phi, discjoquèi al ''Jame's'' a [[La Magdalena de Tarn]], o encara Franz, discjoquèi al ''Nouba Roll's'' a [[L'Escot]], dins lo [[Departament de Tarn|Tarn]]), l'un dels pionnièrs de la [[màkina]] en [[França]] pr'amor d'aver importat en 1997 aquesta [[musica electronica]] [[Païses Catalans|de Catalonha]] dins la part oèst d'[[Occitània]] (mai que mai en [[Lengadòc]] e en [[Gasconha]] [[Tolosan|tolosana]]). Pauc de temps après, e mentre que la [[màkina]] s'espandís en [[França]], en [[Anglatèrra]], e s'expòrta quitament fins al [[Japon]], '''DJ Fou''' anima coma discjoquèi seradas dins una discotèca situada ela en [[Catalonha Nòrd|País catalan]] (a [[Argelers]]) : es a n'aquesta periòda (en 1998) que s'inspira de la cançon ''Lo Oai'' del grop [[Occitans|occitan]] [[Massilia Sound System]] per enregistrar ambe l'ajuda de son productor Jean-Marc Bavard lo tròç ''Je mets le waï''. Aqueste títol, a l'encòp [[màkina]] e festiu, qu'una quita version es estada adobada pel grop [[tècno]] [[Alemanha|alemand]] [[666 (grop)|666]], foguèt un tube en 1999<ref>Il est le DJ Fou ! http://transmediadoc.free.fr/DJFou.html</ref>. Al debut de las ananadas 2010, '''Sebastien''' es estat tanben un temps sòci del grop de musica festiva [[Collectif Métissé]]. ==Tròces mai coneguts== * ''Je mets le waï'' (1999, inspirat del ''Oai'' de [[Massilia Sound System]], basat sus un escapolon de la version de ''Misirlou'' per [[Dick Dale]]) * ''Yaka Dansé'' (2004, ambe [[Soma Riba]], represa de [[Raft]]) ==Referéncias== {{ORDENA: Fou, Dj}} [[Categoria:Discjòquei]] [[Categoria:Naissença en 1972]] [[Categoria:musica electronica]] [[Categoria:Musica electronica dels ans 1990]] [[Categoria:Musica electronica dels ans 2000]] [[categoria:house]] o1o25uoxslj49u6d5ierssc14xj2oam Comunautat de comunas de la Region Lesinhanenca, Corbièras e Menerbés 0 201396 2506506 2505774 2026-08-12T00:13:49Z Alaric 506 44932 2506506 wikitext text/x-wiki {{Dialècte Lengadocian}} {{Infobox Gropament de comunas |nom={{PAGENAME}} |pais=França|lenga=oc |imatges= |reg= {{Ocreg}} |dept={{Aude}} |créacion= 1èr de genièr de [[2013]] |nbcom=54 |caplòc= [[Lesinhan de las Corbièras]] |president= André Hernandez ([[PS]], cònsol de [[Canet d'Aude|Canet]] (1989-2026), conselhièr municipal d'oposicion a Lesinhan (2026-), dempuèi 2020 |pop= 33 313 |datapop=[[2022]] |superf= 810,0 km2 |ectaras= 81 000 |dens= 41 |budget= |sitweb= https://www.ccrlcm.fr/ |imatgesfin= |}} La '''Comunautat de comunas de la Region Lesinhanenca, Corbièras e Menerbés''' es una intercomunalitat [[França|de la Republica Francesa]], situada dins lo [[departament francés|departament]] d' [[Aude]] e la [[region francesa|region]] d'{{Ocreg}}, <small>ancianament de [[Lengadòc-Rosselhon]]</small>. Son còdi SIREN es 200035863. * Ficha Banatic : [https://www.banatic.interieur.gouv.fr/intercommunalite/200035863-cc-region-lezignanaise--corbieres-et-minervois] * Ficha INSEE : [https://www.insee.fr/fr/statistiques/2011101?geo=EPCI-200035863]. [[Imatge:Localisation_EPCI_de_la_région_lézignanaise_Corbières_et_Minervois_dans_l'Aude,_France.png|left|thumb|350px|Mapa de la CC]] {{clr}} ==Istòria== La comunautat de comunas se creèt le 1er de genièr de 2013 pr'amor de la refòrma de las collectivitats territorialas per la fusion de la comunautat de comunas de la Region Lesinhanenca, de la comunautat de comunas del Massís de Motomet e de nombrosas comunas vengudas d'autras intercomunalitats <ref>''Arrêté préfectoral relatif à la création de la Communauté de Communes Région Lézignanaise Corbières et Minervois par procédure de fusion extension de la communauté de communes de la Région Lézignanaise'' https://www.aude.gouv.fr/contenu/telechargement/6256/68876/file/SPECIAL_11_DECEMBRE_2012_cle5481ae.pdf 20/12/2012</ref>. Le 1er de genièr de 2017, en seguida de la dissolucion de la comunautat de comunas del Pèmont de Laric, dintrèron tanben [[Ròcacorba de Menerbés]] e [[Sant Coat d'Aude]]. ==Composicion== {|class= "wikitable" !Nom !Width="135"|Còdi INSEE !Superficia (<small>km²</small>) !Populacion !Densitat !Canton abans 2015 |- |[[Albàs (Aude)|Albàs]] |11006 |22,69 |{{popfr11|006}} ({{popfr11|0}}) |{{formatnum:{{#expr:({{popfr11|006}}/22.69) round 2}}}} |[[Canton de Durban de las Corbièras|Durban]] |- |[[Albièras]] |11007 |17,25 |{{popfr11|007}} ({{popfr11|0}}) |{{formatnum:{{#expr:({{popfr11|007}}/17.25) round 2}}}} |[[Canton de Motomet|Motomet]] |- |[[Argens de Menerbés]] |11013 |4,59 | {{popfr11|013}} ({{popfr11|0}}) | {{formatnum:{{#expr:({{popfr11|013}}/4.59) round 2}}}} |[[Canton de Lesinhan de las Corbièras|Lesinhan]] |- |[[Auriac (Aude)|Auriac]] |11020 |20,93 |{{popfr11|020}} ({{popfr11|0}}) |{{formatnum:{{#expr:({{popfr11|020}}/20.93) round 2}}}} |[[Canton de Motomet|Motomet]] |- |[[Boissa]] |11044 |25,44 |{{popfr11|044}} ({{popfr11|0}}) |{{formatnum:{{#expr:({{popfr11|044}}/25.44) round 2}}}} |[[Canton de Motomet|Motomet]] |- |[[Botenac]] |11048 | 22,96 | {{popfr11|048}} ({{popfr11|0}}) | {{formatnum:{{#expr:({{popfr11|048}}/22.96) round 2}}}} |[[Canton de Lesinhan de las Corbièras|Lesinhan]] |- |[[Caçcastèl de las Corbièras]] |11071 |15,38 |{{popfr11|071}} ({{popfr11|0}}) |{{formatnum:{{#expr:({{popfr11|071}}/15.38) round 2}}}} |[[Canton de Durban de las Corbièras|Durban]] |- |[[Camplong d'Aude]] |11064 | 12,28 | {{popfr11|064}} ({{popfr11|0}}) | {{formatnum:{{#expr:({{popfr11|064}}/12.28) round 2}}}} |[[Canton de Lesinhan de las Corbièras|Lesinhan]] |- |[[Canet d'Aude]] |11067 |14,04 |{{popfr11|067}} ({{popfr11|0}}) |{{formatnum:{{#expr:({{popfr11|067}}/14.04) round 2}}}} |[[Canton de Narbona oèst|Narbona oèst]] |- |[[Castèlnòu d'Aude]] |11077 |7,38 | {{popfr11|077}} ({{popfr11|0}}) | {{formatnum:{{#expr:({{popfr11|077}}/7.38) round 2}}}} |[[Canton de Lesinhan de las Corbièras|Lesinhan]] |- |[[Conilhac de las Corbièras]] |11098 |12,18 | {{popfr11|098}} ({{popfr11|0}}) | {{formatnum:{{#expr:({{popfr11|098}}/12.18) round 2}}}} |[[Canton de Lesinhan de las Corbièras|Lesinhan]] |- |[[Costoja (Aude)|Costoja]] |11110 |9,67 |{{popfr11|110}} ({{popfr11|0}}) |{{formatnum:{{#expr:({{popfr11|110}}/9.67) round 2}}}} |[[Canton de Durban de las Corbièras|Durban]] |- |[[Cruscadas]] |11111 | 9,65 | {{popfr11|111}} ({{popfr11|0}}) | {{formatnum:{{#expr:({{popfr11|111}}/9.65) round 2}}}} |[[Canton de Lesinhan de las Corbièras|Lesinhan]] |- |[[Davejan]] |11117 |13,36 |{{popfr11|117}} ({{popfr11|0}}) |{{formatnum:{{#expr:({{popfr11|117}}/13.36) round 2}}}} |[[Canton de Motomet|Motomet]] |- |[[Dernaculheta]] |11118 |7,75 |{{popfr11|118}} ({{popfr11|0}}) |{{formatnum:{{#expr:({{popfr11|118}}/7.75) round 2}}}} |[[Canton de Motomet|Motomet]] |- |[[Escalas]] |11126 | 10,18 | {{popfr11|126}} ({{popfr11|0}}) | {{formatnum:{{#expr:({{popfr11|126}}/10.18) round 2}}}} |[[Canton de Lesinhan de las Corbièras|Lesinhan]] |- |[[Fabresan]] |11132 | 28,62 | {{popfr11|132}} ({{popfr11|0}}) | {{formatnum:{{#expr:({{popfr11|132}}/28.62) round 2}}}} |[[Canton de Lesinhan de las Corbièras|Lesinhan]] |- |[[Felinas de Termenés]] |11137 |10,01 |{{popfr11|137}} ({{popfr11|0}}) |{{formatnum:{{#expr:({{popfr11|137}}/10.01) round 2}}}} |[[Canton de Motomet|Motomet]] |- |[[Ferrals de las Corbièras]] |11140 | 15,95 | {{popfr11|140}} ({{popfr11|0}}) | {{formatnum:{{#expr:({{popfr11|140}}/15.95) round 2}}}} |[[Canton de Lesinhan de las Corbièras|Lesinhan]] |- |[[Fontcobèrta]] |11148 | 9,97 | {{popfr11|148}} ({{popfr11|0}}) | {{formatnum:{{#expr:({{popfr11|148}}/9.97) round 2}}}} |[[Canton de Lesinhan de las Corbièras|Lesinhan]] |- |[[La Grassa]] |11185 |32,20 | {{popfr11|185}} ({{popfr11|0}}) | {{formatnum:{{#expr:({{popfr11|185}}/32.2) round 2}}}} |[[Canton de La Grassa|La Grassa]] |- |[[Jonquièras]] |11176 |13,66 |{{popfr11|176}} ({{popfr11|0}}) |{{formatnum:{{#expr:({{popfr11|176}}/13.66) round 2}}}} |[[Canton de Durban de las Corbièras|Durban]] |- |[[Larièra]] |11186 |13,08 |{{popfr11|186}} ({{popfr11|0}}) |{{formatnum:{{#expr:({{popfr11|186}}/13.08) round 2}}}} |[[Canton de Motomet|Motomet]] |- |[[Lanet]] |11187 |8,75 |{{popfr11|187}} ({{popfr11|0}}) |{{formatnum:{{#expr:({{popfr11|187}}/8.75) round 2}}}} |[[Canton de Motomet|Motomet]] |- |'''[[Lesinhan de las Corbièras]]''' |11203 | 37,68 | {{popfr11|203}} ({{popfr11|0}}) | {{formatnum:{{#expr:({{popfr11|203}}/37.68) round 2}}}} |[[Canton de Lesinhan de las Corbièras|Lesinhan]] |- |[[Luc d'Orbiu]] |11210 | 9,88 | {{popfr11|210}} ({{popfr11|0}}) | {{formatnum:{{#expr:({{popfr11|210}}/9.88) round 2}}}} |[[Canton de Lesinhan de las Corbièras|Lesinhan]] |- |[[Massac (Aude)|Maçac]] |11224 |11,89 |{{popfr11|224}} ({{popfr11|0}}) |{{formatnum:{{#expr:({{popfr11|224}}/11.89) round 2}}}} |[[Canton de Motomet|Motomet]] |- |[[Montbrun de las Corbièras]] |11241 |10,61 | {{popfr11|241}} ({{popfr11|0}}) | {{formatnum:{{#expr:({{popfr11|241}}/10.61) round 2}}}} |[[Canton de Lesinhan de las Corbièras|Lesinhan]] |- |[[Montjòi (Aude)|Montjòi]] |11250 |7,18 |{{popfr11|250}} ({{popfr11|0}}) |{{formatnum:{{#expr:({{popfr11|250}}/7.18) round 2}}}} |[[Canton de Motomet|Motomet]] |- |[[Montseren]] |11256 |11,31 | {{popfr11|256}} ({{popfr11|0}}) | {{formatnum:{{#expr:({{popfr11|256}}/11.31) round 2}}}} |[[Canton de Lesinhan de las Corbièras|Lesinhan]] |- |[[Mos (Aude)|Mos]] |11261 |15,70 | {{popfr11|261}} ({{popfr11|0}}) | {{formatnum:{{#expr:({{popfr11|261}}/15.7) round 2}}}} | [[Canton de Campendut|Campendut]] |- |[[Motomet]] |11260 |13,73 |{{popfr11|260}} ({{popfr11|0}}) |{{formatnum:{{#expr:({{popfr11|260}}/13.73) round 2}}}} |[[Canton de Motomet|Motomet]] |- |[[Omps]] |11172 | 3,06 | {{popfr11|172}} ({{popfr11|0}}) | {{formatnum:{{#expr:({{popfr11|172}}/3.06) round 2}}}} |[[Canton de Lesinhan de las Corbièras|Lesinhan]] |- |[[Ornasons]] |11267 | 10,80 | {{popfr11|267}} ({{popfr11|0}}) | {{formatnum:{{#expr:({{popfr11|267}}/10.80) round 2}}}} |[[Canton de Lesinhan de las Corbièras|Lesinhan]] |- |[[Palairac]] |11271 |17,93 |{{popfr11|271}} ({{popfr11|0}}) |{{formatnum:{{#expr:({{popfr11|271}}/17.93) round 2}}}} |[[Canton de Motomet|Motomet]] |- |[[Parasan]] |11273 |9,47 |{{popfr11|273}} ({{popfr11|0}}) |{{formatnum:{{#expr:({{popfr11|273}}/9.47) round 2}}}} |[[Canton de Ginestars|Ginestars]] |- |[[Quintilhan|Quentilhan]] |11305 |16,42 |{{popfr11|305}} ({{popfr11|0}}) |{{formatnum:{{#expr:({{popfr11|305}}/16.42) round 2}}}} |[[Canton de Durban de las Corbièras|Durban]] |- |[[Ribauta]] |11311 |9,41 | {{popfr11|311}} ({{popfr11|0}}) | {{formatnum:{{#expr:({{popfr11|311}}/9.41) round 2}}}} |[[Canton de La Grassa|La Grassa]] |- |[[Robian]] |11324 |7,38 |{{popfr11|324}} ({{popfr11|0}}) |{{formatnum:{{#expr:({{popfr11|324}}/7.38) round 2}}}} |[[Canton de Ginestars|Ginestars]] |- |[[Ròcacorba de Menerbés]] |11318 |3,62 | {{popfr11|318}} ({{popfr11|0}}) | {{formatnum:{{#expr:({{popfr11|318}}/3.62) round 2}}}} | [[Canton de Campendut|Campendut]] |- |[[La Ròca de Fan]] |11191 |20,41 |{{popfr11|191}} ({{popfr11|0}}) |{{formatnum:{{#expr:({{popfr11|191}}/20.41) round 2}}}} |[[Canton de Motomet|Motomet]] |- |[[Salzan]] |11374 |8,34 |{{popfr11|374}} ({{popfr11|0}}) |{{formatnum:{{#expr:({{popfr11|374}}/8.34) round 2}}}} |[[Canton de Motomet|Motomet]] |- |[[Sant Andrieu de Ròcalonga]] |11332 |30,81 | {{popfr11|332}} ({{popfr11|0}}) | {{formatnum:{{#expr:({{popfr11|332}}/30.81) round 2}}}} |[[Canton de Lesinhan de las Corbièras|Lesinhan]] |- |[[Sant Coat d'Aude]] |11337 |5,38 | {{popfr11|337}} ({{popfr11|0}}) | {{formatnum:{{#expr:({{popfr11|337}}/5.38) round 2}}}} | [[Canton de Campendut|Campendut]] |- |[[Sant Laurenç de la Cabrerissa]] |11351 |25,03 |{{popfr11|351}} ({{popfr11|0}}) |{{formatnum:{{#expr:({{popfr11|351}}/25.03) round 2}}}} |[[Canton de Durban de las Corbièras|Durban]] |- |[[Sant Martin dels Poses]] |11354 |6,94 | {{popfr11|354}} ({{popfr11|0}}) | {{formatnum:{{#expr:({{popfr11|354}}/6.94) round 2}}}} |[[Canton de La Grassa|La Grassa]] |- |[[Sant Pèire dels Camps]] |11363 |15,89 | {{popfr11|363}} ({{popfr11|0}}) | {{formatnum:{{#expr:({{popfr11|363}}/15.89) round 2}}}} |[[Canton de La Grassa|La Grassa]] |- |[[Talairan]] |11386 |36,29 | {{popfr11|386}} ({{popfr11|0}}) | {{formatnum:{{#expr:({{popfr11|386}}/36.29) round 2}}}} |[[Canton de La Grassa|La Grassa]] |- |[[Tèrme|Tèrmes]] |11388 |18,63 |{{popfr11|388}} ({{popfr11|0}}) |{{formatnum:{{#expr:({{popfr11|388}}/18.63) round 2}}}} |[[Canton de Motomet|Motomet]] |- |[[Tesan de las Corbièras]] |11390 |26,38 |{{popfr11|390}} ({{popfr11|0}}) |{{formatnum:{{#expr:({{popfr11|390}}/26.38) round 2}}}} |[[Canton de Durban de las Corbièras|Durban]] |- |[[Tornissan]] |11392 |11,53 | {{popfr11|392}} ({{popfr11|0}}) | {{formatnum:{{#expr:({{popfr11|392}}/11.53) round 2}}}} |[[Canton de La Grassa|La Grassa]] |- |[[Torosèla]] |11393 | 14,19 | {{popfr11|393}} ({{popfr11|0}}) | {{formatnum:{{#expr:({{popfr11|393}}/14.19) round 2}}}} |[[Canton de Lesinhan de las Corbièras|Lesinhan]] |- |[[Vilaroja de Termenés]] |11435 |19,41 |{{popfr11|435}} ({{popfr11|0}}) |{{formatnum:{{#expr:({{popfr11|435}}/19.41) round 2}}}} |[[Canton de Motomet|Motomet]] |- |[[Vinhavièlha]] |11409 |16,72 |{{popfr11|409}} ({{popfr11|0}}) |{{formatnum:{{#expr:({{popfr11|409}}/16.72) round 2}}}} |[[Canton de Motomet|Motomet]] |- |} ==Las intercomunalitats d'Aude== [[Imatge:11-Intercos-2019.png|thumb|left|500px|Mapa de las intercomunalitats d'Aude]] ==Nòtas== <references/> {{Portal Lengadòc}} [[Categoria:Comunautat de comunas d'Aude]] f20wx9vpoec89mx1vr0x8biu0t0jko0 2506507 2506506 2026-08-12T00:16:16Z Alaric 506 44932 /* Composicion */ 2506507 wikitext text/x-wiki {{Dialècte Lengadocian}} {{Infobox Gropament de comunas |nom={{PAGENAME}} |pais=França|lenga=oc |imatges= |reg= {{Ocreg}} |dept={{Aude}} |créacion= 1èr de genièr de [[2013]] |nbcom=54 |caplòc= [[Lesinhan de las Corbièras]] |president= André Hernandez ([[PS]], cònsol de [[Canet d'Aude|Canet]] (1989-2026), conselhièr municipal d'oposicion a Lesinhan (2026-), dempuèi 2020 |pop= 33 313 |datapop=[[2022]] |superf= 810,0 km2 |ectaras= 81 000 |dens= 41 |budget= |sitweb= https://www.ccrlcm.fr/ |imatgesfin= |}} La '''Comunautat de comunas de la Region Lesinhanenca, Corbièras e Menerbés''' es una intercomunalitat [[França|de la Republica Francesa]], situada dins lo [[departament francés|departament]] d' [[Aude]] e la [[region francesa|region]] d'{{Ocreg}}, <small>ancianament de [[Lengadòc-Rosselhon]]</small>. Son còdi SIREN es 200035863. * Ficha Banatic : [https://www.banatic.interieur.gouv.fr/intercommunalite/200035863-cc-region-lezignanaise--corbieres-et-minervois] * Ficha INSEE : [https://www.insee.fr/fr/statistiques/2011101?geo=EPCI-200035863]. [[Imatge:Localisation_EPCI_de_la_région_lézignanaise_Corbières_et_Minervois_dans_l'Aude,_France.png|left|thumb|350px|Mapa de la CC]] {{clr}} ==Istòria== La comunautat de comunas se creèt le 1er de genièr de 2013 pr'amor de la refòrma de las collectivitats territorialas per la fusion de la comunautat de comunas de la Region Lesinhanenca, de la comunautat de comunas del Massís de Motomet e de nombrosas comunas vengudas d'autras intercomunalitats <ref>''Arrêté préfectoral relatif à la création de la Communauté de Communes Région Lézignanaise Corbières et Minervois par procédure de fusion extension de la communauté de communes de la Région Lézignanaise'' https://www.aude.gouv.fr/contenu/telechargement/6256/68876/file/SPECIAL_11_DECEMBRE_2012_cle5481ae.pdf 20/12/2012</ref>. Le 1er de genièr de 2017, en seguida de la dissolucion de la comunautat de comunas del Pèmont de Laric, dintrèron tanben [[Ròcacorba de Menerbés]] e [[Sant Coat d'Aude]]. ==Composicion== {|class= "wikitable" !Nom !Width="135"|Còdi INSEE !Superficia (<small>km²</small>) !Populacion !Densitat !Canton abans 2015 |- |[[Albàs (Aude)|Albàs]] |11006 |22,69 |{{popfr11|006}} ({{popfr11|0}}) |{{formatnum:{{#expr:({{popfr11|006}}/22.69) round 2}}}} |[[Canton de Durban de las Corbièras|Durban]] |- |[[Albièras]] |11007 |17,25 |{{popfr11|007}} ({{popfr11|0}}) |{{formatnum:{{#expr:({{popfr11|007}}/17.25) round 2}}}} |[[Canton de Motomet|Motomet]] |- |[[Argens de Menerbés]] |11013 |4,59 | {{popfr11|013}} ({{popfr11|0}}) | {{formatnum:{{#expr:({{popfr11|013}}/4.59) round 2}}}} |[[Canton de Lesinhan de las Corbièras|Lesinhan]] |- |[[Auriac (Aude)|Auriac]] |11020 |20,93 |{{popfr11|020}} ({{popfr11|0}}) |{{formatnum:{{#expr:({{popfr11|020}}/20.93) round 2}}}} |[[Canton de Motomet|Motomet]] |- |[[Boissa]] |11044 |25,44 |{{popfr11|044}} ({{popfr11|0}}) |{{formatnum:{{#expr:({{popfr11|044}}/25.44) round 2}}}} |[[Canton de Motomet|Motomet]] |- |[[Botenac]] |11048 | 22,96 | {{popfr11|048}} ({{popfr11|0}}) | {{formatnum:{{#expr:({{popfr11|048}}/22.96) round 2}}}} |[[Canton de Lesinhan de las Corbièras|Lesinhan]] |- |[[Caçcastèl de las Corbièras]] |11071 |15,38 |{{popfr11|071}} ({{popfr11|0}}) |{{formatnum:{{#expr:({{popfr11|071}}/15.38) round 2}}}} |[[Canton de Durban de las Corbièras|Durban]] |- |[[Camplong d'Aude]] |11064 | 12,28 | {{popfr11|064}} ({{popfr11|0}}) | {{formatnum:{{#expr:({{popfr11|064}}/12.28) round 2}}}} |[[Canton de Lesinhan de las Corbièras|Lesinhan]] |- |[[Canet d'Aude]] |11067 |14,04 |{{popfr11|067}} ({{popfr11|0}}) |{{formatnum:{{#expr:({{popfr11|067}}/14.04) round 2}}}} |[[Canton de Narbona-Oèst|Narbona-Oèst]] |- |[[Castèlnòu d'Aude]] |11077 |7,38 | {{popfr11|077}} ({{popfr11|0}}) | {{formatnum:{{#expr:({{popfr11|077}}/7.38) round 2}}}} |[[Canton de Lesinhan de las Corbièras|Lesinhan]] |- |[[Conilhac de las Corbièras]] |11098 |12,18 | {{popfr11|098}} ({{popfr11|0}}) | {{formatnum:{{#expr:({{popfr11|098}}/12.18) round 2}}}} |[[Canton de Lesinhan de las Corbièras|Lesinhan]] |- |[[Costoja (Aude)|Costoja]] |11110 |9,67 |{{popfr11|110}} ({{popfr11|0}}) |{{formatnum:{{#expr:({{popfr11|110}}/9.67) round 2}}}} |[[Canton de Durban de las Corbièras|Durban]] |- |[[Cruscadas]] |11111 | 9,65 | {{popfr11|111}} ({{popfr11|0}}) | {{formatnum:{{#expr:({{popfr11|111}}/9.65) round 2}}}} |[[Canton de Lesinhan de las Corbièras|Lesinhan]] |- |[[Davejan]] |11117 |13,36 |{{popfr11|117}} ({{popfr11|0}}) |{{formatnum:{{#expr:({{popfr11|117}}/13.36) round 2}}}} |[[Canton de Motomet|Motomet]] |- |[[Dernaculheta]] |11118 |7,75 |{{popfr11|118}} ({{popfr11|0}}) |{{formatnum:{{#expr:({{popfr11|118}}/7.75) round 2}}}} |[[Canton de Motomet|Motomet]] |- |[[Escalas]] |11126 | 10,18 | {{popfr11|126}} ({{popfr11|0}}) | {{formatnum:{{#expr:({{popfr11|126}}/10.18) round 2}}}} |[[Canton de Lesinhan de las Corbièras|Lesinhan]] |- |[[Fabresan]] |11132 | 28,62 | {{popfr11|132}} ({{popfr11|0}}) | {{formatnum:{{#expr:({{popfr11|132}}/28.62) round 2}}}} |[[Canton de Lesinhan de las Corbièras|Lesinhan]] |- |[[Felinas de Termenés]] |11137 |10,01 |{{popfr11|137}} ({{popfr11|0}}) |{{formatnum:{{#expr:({{popfr11|137}}/10.01) round 2}}}} |[[Canton de Motomet|Motomet]] |- |[[Ferrals de las Corbièras]] |11140 | 15,95 | {{popfr11|140}} ({{popfr11|0}}) | {{formatnum:{{#expr:({{popfr11|140}}/15.95) round 2}}}} |[[Canton de Lesinhan de las Corbièras|Lesinhan]] |- |[[Fontcobèrta]] |11148 | 9,97 | {{popfr11|148}} ({{popfr11|0}}) | {{formatnum:{{#expr:({{popfr11|148}}/9.97) round 2}}}} |[[Canton de Lesinhan de las Corbièras|Lesinhan]] |- |[[La Grassa]] |11185 |32,20 | {{popfr11|185}} ({{popfr11|0}}) | {{formatnum:{{#expr:({{popfr11|185}}/32.2) round 2}}}} |[[Canton de La Grassa|La Grassa]] |- |[[Jonquièras]] |11176 |13,66 |{{popfr11|176}} ({{popfr11|0}}) |{{formatnum:{{#expr:({{popfr11|176}}/13.66) round 2}}}} |[[Canton de Durban de las Corbièras|Durban]] |- |[[Larièra]] |11186 |13,08 |{{popfr11|186}} ({{popfr11|0}}) |{{formatnum:{{#expr:({{popfr11|186}}/13.08) round 2}}}} |[[Canton de Motomet|Motomet]] |- |[[Lanet]] |11187 |8,75 |{{popfr11|187}} ({{popfr11|0}}) |{{formatnum:{{#expr:({{popfr11|187}}/8.75) round 2}}}} |[[Canton de Motomet|Motomet]] |- |'''[[Lesinhan de las Corbièras]]''' |11203 | 37,68 | {{popfr11|203}} ({{popfr11|0}}) | {{formatnum:{{#expr:({{popfr11|203}}/37.68) round 2}}}} |[[Canton de Lesinhan de las Corbièras|Lesinhan]] |- |[[Luc d'Orbiu]] |11210 | 9,88 | {{popfr11|210}} ({{popfr11|0}}) | {{formatnum:{{#expr:({{popfr11|210}}/9.88) round 2}}}} |[[Canton de Lesinhan de las Corbièras|Lesinhan]] |- |[[Massac (Aude)|Maçac]] |11224 |11,89 |{{popfr11|224}} ({{popfr11|0}}) |{{formatnum:{{#expr:({{popfr11|224}}/11.89) round 2}}}} |[[Canton de Motomet|Motomet]] |- |[[Montbrun de las Corbièras]] |11241 |10,61 | {{popfr11|241}} ({{popfr11|0}}) | {{formatnum:{{#expr:({{popfr11|241}}/10.61) round 2}}}} |[[Canton de Lesinhan de las Corbièras|Lesinhan]] |- |[[Montjòi (Aude)|Montjòi]] |11250 |7,18 |{{popfr11|250}} ({{popfr11|0}}) |{{formatnum:{{#expr:({{popfr11|250}}/7.18) round 2}}}} |[[Canton de Motomet|Motomet]] |- |[[Montseren]] |11256 |11,31 | {{popfr11|256}} ({{popfr11|0}}) | {{formatnum:{{#expr:({{popfr11|256}}/11.31) round 2}}}} |[[Canton de Lesinhan de las Corbièras|Lesinhan]] |- |[[Mos (Aude)|Mos]] |11261 |15,70 | {{popfr11|261}} ({{popfr11|0}}) | {{formatnum:{{#expr:({{popfr11|261}}/15.7) round 2}}}} | [[Canton de Campendut|Campendut]] |- |[[Motomet]] |11260 |13,73 |{{popfr11|260}} ({{popfr11|0}}) |{{formatnum:{{#expr:({{popfr11|260}}/13.73) round 2}}}} |[[Canton de Motomet|Motomet]] |- |[[Omps]] |11172 | 3,06 | {{popfr11|172}} ({{popfr11|0}}) | {{formatnum:{{#expr:({{popfr11|172}}/3.06) round 2}}}} |[[Canton de Lesinhan de las Corbièras|Lesinhan]] |- |[[Ornasons]] |11267 | 10,80 | {{popfr11|267}} ({{popfr11|0}}) | {{formatnum:{{#expr:({{popfr11|267}}/10.80) round 2}}}} |[[Canton de Lesinhan de las Corbièras|Lesinhan]] |- |[[Palairac]] |11271 |17,93 |{{popfr11|271}} ({{popfr11|0}}) |{{formatnum:{{#expr:({{popfr11|271}}/17.93) round 2}}}} |[[Canton de Motomet|Motomet]] |- |[[Parasan]] |11273 |9,47 |{{popfr11|273}} ({{popfr11|0}}) |{{formatnum:{{#expr:({{popfr11|273}}/9.47) round 2}}}} |[[Canton de Ginestars|Ginestars]] |- |[[Quintilhan|Quentilhan]] |11305 |16,42 |{{popfr11|305}} ({{popfr11|0}}) |{{formatnum:{{#expr:({{popfr11|305}}/16.42) round 2}}}} |[[Canton de Durban de las Corbièras|Durban]] |- |[[Ribauta]] |11311 |9,41 | {{popfr11|311}} ({{popfr11|0}}) | {{formatnum:{{#expr:({{popfr11|311}}/9.41) round 2}}}} |[[Canton de La Grassa|La Grassa]] |- |[[Robian]] |11324 |7,38 |{{popfr11|324}} ({{popfr11|0}}) |{{formatnum:{{#expr:({{popfr11|324}}/7.38) round 2}}}} |[[Canton de Ginestars|Ginestars]] |- |[[Ròcacorba de Menerbés]] |11318 |3,62 | {{popfr11|318}} ({{popfr11|0}}) | {{formatnum:{{#expr:({{popfr11|318}}/3.62) round 2}}}} | [[Canton de Campendut|Campendut]] |- |[[La Ròca de Fan]] |11191 |20,41 |{{popfr11|191}} ({{popfr11|0}}) |{{formatnum:{{#expr:({{popfr11|191}}/20.41) round 2}}}} |[[Canton de Motomet|Motomet]] |- |[[Salzan]] |11374 |8,34 |{{popfr11|374}} ({{popfr11|0}}) |{{formatnum:{{#expr:({{popfr11|374}}/8.34) round 2}}}} |[[Canton de Motomet|Motomet]] |- |[[Sant Andrieu de Ròcalonga]] |11332 |30,81 | {{popfr11|332}} ({{popfr11|0}}) | {{formatnum:{{#expr:({{popfr11|332}}/30.81) round 2}}}} |[[Canton de Lesinhan de las Corbièras|Lesinhan]] |- |[[Sant Coat d'Aude]] |11337 |5,38 | {{popfr11|337}} ({{popfr11|0}}) | {{formatnum:{{#expr:({{popfr11|337}}/5.38) round 2}}}} | [[Canton de Campendut|Campendut]] |- |[[Sant Laurenç de la Cabrerissa]] |11351 |25,03 |{{popfr11|351}} ({{popfr11|0}}) |{{formatnum:{{#expr:({{popfr11|351}}/25.03) round 2}}}} |[[Canton de Durban de las Corbièras|Durban]] |- |[[Sant Martin dels Poses]] |11354 |6,94 | {{popfr11|354}} ({{popfr11|0}}) | {{formatnum:{{#expr:({{popfr11|354}}/6.94) round 2}}}} |[[Canton de La Grassa|La Grassa]] |- |[[Sant Pèire dels Camps]] |11363 |15,89 | {{popfr11|363}} ({{popfr11|0}}) | {{formatnum:{{#expr:({{popfr11|363}}/15.89) round 2}}}} |[[Canton de La Grassa|La Grassa]] |- |[[Talairan]] |11386 |36,29 | {{popfr11|386}} ({{popfr11|0}}) | {{formatnum:{{#expr:({{popfr11|386}}/36.29) round 2}}}} |[[Canton de La Grassa|La Grassa]] |- |[[Tèrme|Tèrmes]] |11388 |18,63 |{{popfr11|388}} ({{popfr11|0}}) |{{formatnum:{{#expr:({{popfr11|388}}/18.63) round 2}}}} |[[Canton de Motomet|Motomet]] |- |[[Tesan de las Corbièras]] |11390 |26,38 |{{popfr11|390}} ({{popfr11|0}}) |{{formatnum:{{#expr:({{popfr11|390}}/26.38) round 2}}}} |[[Canton de Durban de las Corbièras|Durban]] |- |[[Tornissan]] |11392 |11,53 | {{popfr11|392}} ({{popfr11|0}}) | {{formatnum:{{#expr:({{popfr11|392}}/11.53) round 2}}}} |[[Canton de La Grassa|La Grassa]] |- |[[Torosèla]] |11393 | 14,19 | {{popfr11|393}} ({{popfr11|0}}) | {{formatnum:{{#expr:({{popfr11|393}}/14.19) round 2}}}} |[[Canton de Lesinhan de las Corbièras|Lesinhan]] |- |[[Vilaroja de Termenés]] |11435 |19,41 |{{popfr11|435}} ({{popfr11|0}}) |{{formatnum:{{#expr:({{popfr11|435}}/19.41) round 2}}}} |[[Canton de Motomet|Motomet]] |- |[[Vinhavièlha]] |11409 |16,72 |{{popfr11|409}} ({{popfr11|0}}) |{{formatnum:{{#expr:({{popfr11|409}}/16.72) round 2}}}} |[[Canton de Motomet|Motomet]] |- |} ==Las intercomunalitats d'Aude== [[Imatge:11-Intercos-2019.png|thumb|left|500px|Mapa de las intercomunalitats d'Aude]] ==Nòtas== <references/> {{Portal Lengadòc}} [[Categoria:Comunautat de comunas d'Aude]] 0vditzuwgu6qj6hnnu2i0foypnmouoh Canton d'Alzona 0 201437 2506503 2026-08-11T19:53:08Z Alaric 506 44932 Creacion de la pagina amb « {{Dialècte Lengadocian}} {{Infobox Canton de França |carta=oc |nom=Canton d'Alzona |imatge = Map canton code 11 02.svg | reg= [[Lengadòc-Rosselhon]] | dept={{Aude}} | arrt= [[Arrondiment de Carcassona]] |vila= [[Alzona]] |nbcom= 11 |canton=1102 |km²= 146,99 |cons= Régis Banquet ([[PS]]) |datas= [[2009]]-[[2015]] |}} Le '''canton d'Alzona''' es una anciana division administrativa de [[Lengadòc]], situada dins l'[[arrondiment de Carcassona]], le de... » 2506503 wikitext text/x-wiki {{Dialècte Lengadocian}} {{Infobox Canton de França |carta=oc |nom=Canton d'Alzona |imatge = Map canton code 11 02.svg | reg= [[Lengadòc-Rosselhon]] | dept={{Aude}} | arrt= [[Arrondiment de Carcassona]] |vila= [[Alzona]] |nbcom= 11 |canton=1102 |km²= 146,99 |cons= Régis Banquet ([[PS]]) |datas= [[2009]]-[[2015]] |}} Le '''canton d'Alzona''' es una anciana division administrativa de [[Lengadòc]], situada dins l'[[arrondiment de Carcassona]], le [[departaments franceses|departament]] d'[[Aude]] e la [[regions francesas|region]] de [[Lengadòc-Rosselhon]], ara d'{{Ocreg}}. 2 comunas ([[Argon (Aude)|Argon]] e [[Ventenac de Cabardés]]) son dempuèi [[2015]] dins le canton de la Val d'[[Orvièlh]] (burèu centralizator [[Vilamostausson]]), las autras 9 son dins le canton de la Malapera a la Montanha Negra (burèu centralizator [[Montreal (Aude)|Montreal]]).</br> '''La mapa es la de l'[[arrondiment de Carcassona]] abans 2015.''' ==Composicion== {|class= "wikitable" !Nom !Width="135"|Còdi INSEE !Superficia (<small>km²</small>) !Populacion !Densitat (<small>ab/km²</small>) !Intercomunalitat |- |[[Alzona]] |11009 | 22,38 | {{popfr11|009}} ({{popfr11|0}}) | {{formatnum:{{#expr:({{popfr11|009}}/22.38) round 2}}}} | [[Carcassona Agló]] |- |[[Argon (Aude)|Argon]] |11011 | 20,56 | {{popfr11|011}} ({{popfr11|0}}) | {{formatnum:{{#expr:({{popfr11|011}}/20.56) round 2}}}} | [[Carcassona Agló]] |- |[[Caus e Sausens]] |11084 | 9,0 | {{popfr11|084}} ({{popfr11|0}}) | {{formatnum:{{#expr:({{popfr11|084}}/9) round 2}}}} | [[Carcassona Agló]] |- |[[Montoliu (Aude)|Montoliu]] |11253 | 23,65 | {{popfr11|253}} ({{popfr11|0}}) | {{formatnum:{{#expr:({{popfr11|253}}/23.65) round 2}}}} | [[Carcassona Agló]] |- |[[Mossolens]] |11259 | 19,60 | {{popfr11|259}} ({{popfr11|0}}) | {{formatnum:{{#expr:({{popfr11|259}}/19.6) round 2}}}} | [[Carcassona Agló]] |- |[[Pesens]] |11288 | 11,11 | {{popfr11|288}} ({{popfr11|0}}) | {{formatnum:{{#expr:({{popfr11|288}}/11.11) round 2}}}} | [[Carcassona Agló]] |- |[[Raissac de Lampi]] |11308 | 5,23 | {{popfr11|308}} ({{popfr11|0}}) | {{formatnum:{{#expr:({{popfr11|308}}/5.23) round 2}}}} | [[Carcassona Agló]] |- |[[Sant Martin le Vièlh]] |11357 | 13,25 | {{popfr11|357}} ({{popfr11|0}}) | {{formatnum:{{#expr:({{popfr11|357}}/13.25) round 2}}}} | [[Carcassona Agló]] |- |[[Santa Aulària (Aude)|Santa Aulària]] |11340 | 6,50 | {{popfr11|340}} ({{popfr11|0}}) | {{formatnum:{{#expr:({{popfr11|340}}/6.5) round 2}}}} | [[Carcassona Agló]] |- |[[Ventenac de Cabardés]] |11404 | 10,36 | {{popfr11|404}} ({{popfr11|0}}) | {{formatnum:{{#expr:({{popfr11|404}}/10.36) round 2}}}} | [[Carcassona Agló]] |- |[[Vilaseca-Landa]] |11437 | 5,35 | {{popfr11|437}} ({{popfr11|0}}) | {{formatnum:{{#expr:({{popfr11|437}}/5.35) round 2}}}} | [[Carcassona Agló]] |- |} ==Istòria== De 1790 a 1801, las comunas de [[Argon (Aude)|Argon]], Montoliu, [[Mossolens]] èran del canton de [[Montoliu (Aude)|Montoliu]] (districte de Carcassona d'aquí a 1795), las de [[Caus e Sausens]], [[Pesens]] e [[Ventenac de Cabardés]] èran del canton de [[Puègnautièr]] (districte de Carcassona), las autras cinc èran del canton d'[[Alzona]], meteis districte. En 1801, quand le nombre dels cantons foguèt demingat, les cantons de Montoliu e de Puègnautièr foguèron suprimits e totas las comunas passèron al canton d'Alzona <ref>fichas Cassini-EHESS de las comunas concernidas</ref>. </br> En 2014, quand faguèron una refòrma cantonala, le canton d'Alzona foguèt suprimit per las eleccions departamentalas de 2015, en aplicacion del decret n° 2014-204 del 21 de febrièr de 2014 <ref>[https://www.legifrance.gouv.fr/loda/id/JORFTEXT000028652386]</ref>. Véser l'introduccion per la plaça de cada comuna dins les cantons successors. ==Nòtas== <references/> kuwfwp9wu3yfccqa648mtilnj6nfh6v Epomophorus crypturus 0 201438 2506505 2026-08-11T23:05:05Z Rocafera 26437 Creacion de la pagina amb « {{Taxobox debuta|animal|''Epomophorus crypturus''|Epauletted Fruit Bat (Epomophorus wahlbergi or crypturus) (6042096470).jpg|[[Epomophorus crypturus]]|classification=msw}} {{Taxobox|embrancament|Chordata}} {{Taxobox|classa|Mammalia}} {{Taxobox|òrdre|Chiroptera}} {{Taxobox|familha|Pteropodidae}} {{Taxobox|sosfamilha|Pteropodidae}} {{Taxobox|genre|Epomophorus}} {{Taxobox fin}}{{Dialècte Lengadocian}}'''''Epomophorus crypturus''''' es una Chiroptera|ratapena... » 2506505 wikitext text/x-wiki {{Taxobox debuta|animal|''Epomophorus crypturus''|Epauletted Fruit Bat (Epomophorus wahlbergi or crypturus) (6042096470).jpg|[[Epomophorus crypturus]]|classification=msw}} {{Taxobox|embrancament|Chordata}} {{Taxobox|classa|Mammalia}} {{Taxobox|òrdre|Chiroptera}} {{Taxobox|familha|Pteropodidae}} {{Taxobox|sosfamilha|Pteropodidae}} {{Taxobox|genre|Epomophorus}} {{Taxobox fin}}{{Dialècte Lengadocian}}'''''Epomophorus crypturus''''' es una [[Chiroptera|ratapenada]] de la familha de las ''[[Pteropodidae]]'' apartenissent al genre ''[[Epomophorus]]''. Se tròba aquela espècia en [[Angòla]], [[Botswana]], [[Republica Democratica de Còngo|Republica]] [[Republica Democratica de Còngo|Democratica de Còngo]], [[ESwatini|Eswatini]], [[Malawi]], [[Moçambic]], [[Namibia]], [[Tanzania]], [[Zambia]] e [[Zimbabwe]]. Son abitat natural es una zòna forestièra umida, en bòrd de riu, ont se tròban d'arbres portant de frucha. == Taxonomia == L'''Epomophorus crypturus'' foguèt descricha coma novèla espècia en 1852 pel naturalista alemand [[Wilhelm Peters]]. Peters prelevaèt l'[[olotip]] en Moçambic pendent una expedicion de 1842 a 1848.<ref>W. Peters, «[https://books.google.es/books?id=WddTAAAAcAAJ&pg=PA26&redir_esc=y#v=onepage&q&f=false Naturwissenschaftliche Reise nach Mossambique, auf Befehl seiner Majestät des Königs Friedrich Wilhelm IV, in den Jahren 1842 bis 1848 ausgeführt: Säugerthiere]», Druck und Verlag von Georg Reimer,‎ 1852, <abbr>p.</abbr> 26–29.</ref> == Referéncias == [[Categoria:Mamifèr (nom scientific)]] gbayls0od19q512sj1l71kkpynjm400 Estadi de Balaídos 0 201439 2506508 2026-08-12T00:39:19Z ANGELG453 64781 Créé en traduisant la section d'ouverture de la page « [[:es:Special:Redirect/revision/174763099|Estadio de Balaídos]] » 2506508 wikitext text/x-wiki {{Infobox Estadi|país={{ESP}}}} L''''estadi Balaídos''', conegut coma l' '''Estadi Abanca-Balaídos''' per de rasons de patrocini, es un luoc esportiu de proprietat municipala situat dins la vila de [[Vigo]], [[Espanha|en Espanha]] . Aculhís los rescontres a domicili del primier equipe del Real Club Celta de Vigo . Foguet inaugurat lo 30 de decembre de 1928 e ha actualament una capacitat de 20 739 espectators a causa dels trabalhs de renovacion, a la seguida de la barradura definitiva de l'estand del Gol per sa renovacion globala a partir de març de 2025. <ref>{{Ref-web|url=https://rccelta.es/club/actualidad/finaliza-el-proceso-de-reubicacion-de-los-abonados-de-la-grada-de-gol/}}</ref> Un còp la renovacion del luòc completada,sa capacitat finala es prevista per despassar 27 000 espectators, al començament 2027. Èra un dels dètz-e-sèt luòcs per la Copa del Mond de 1982 en Espanha, avent aculhit tres partides. A tanben aculhit sèt partidas de la seleccion espanhòla. etki2zt71ty32lkbh5l50wg3vz15mxz Nombre prumier 0 201440 2506530 2026-08-12T05:02:24Z Nicolas Eynaud 6858 Redireccion cap a [[Nombre primièr]] 2506530 wikitext text/x-wiki #REDIRECT [[Nombre primièr]] 9a4n50wvlym2w4nvhsrzy5ag2f45m48 Sant Carles de la Ràpita 0 201441 2506534 2026-08-12T05:06:40Z Alaric 506 44932 Alaric 506 a desplaçat la pagina [[Sant Carles de la Ràpita]] cap a [[La Ràpita (Montsià)]] : nom oficial dempuèi 2021 2506534 wikitext text/x-wiki #REDIRECCION [[La Ràpita (Montsià)]] ccew24ixbj2r8u2r3i63zbik342mlpj