Wikipèdia ocwiki https://oc.wikipedia.org/wiki/Acu%C3%A8lh MediaWiki 1.47.0-wmf.16 first-letter Mèdia Especial Discutir Utilizaire Discussion Utilizaire Wikipèdia Discussion Wikipèdia Fichièr Discussion Fichièr MediaWiki Discussion MediaWiki Modèl Discussion Modèl Ajuda Discussion Ajuda Categoria Discussion Categoria Portal Discussion Portal Projècte Discussion Projècte TimedText TimedText talk Mòdul Mòdul Discussió Event Event talk 0 6761 2507426 2492099 2026-08-23T14:16:49Z CommonsDelinker 245 Bòt: A remplaçat [[:Imatge:Escut_d'Alacant_02.svg]] per [[:Imatge:Escut_d'Alacant.svg]] ([[:c:COM:FR|File renamed]]: [[:c:COM:FR#FR1|Criterion 1]] (original uploader’s request)) 2507426 wikitext text/x-wiki {{Semiproteccion‎}} {{omon|Valéncia (omonimia)}} <!--Article redigit en lengadocian--> {{Infobox Comunautat Autonòma Espanha|capitala=[[Valéncia]]|Escut=Emblema_de_la_Generalitat_Valenciana.svg |nom auto= {{ca}} País Valencià/Comunitat Valenciana<br>{{es}} Comunidad Valenciana |bandièra=Flag_of_the_Land_of_Valencia_(official).svg|Superfícia=23 255|reng=8|Lenga1=Valencian|Lenga2=Espanhòl|Gentilici_Lenga1=valencià,-iana|Gentilici_Lenga2=valenciano, -a|data autonomia=10 de julhet|annada autonomia=1982|senators=17|President=Carlos Mazón Guixot (PP-VOX) dempuèi 2023|ISO=VC|localizacion=Comunidad_Valenciana_in_Spain_(including_Canarias).svg|congressistas=33|Densitat=217,47|data populacion=2022|populacion=5 090 839|carta=es|proporcion_superfícia=4,6|reng populacion=4|devisa=(cap)}} Lo '''País Valencian'''<ref>{{Ref-web|autor=[[Conselh de la Lenga Occitana]]|títol=Preconizacions del Conselh de la Lenga Occitana|consulta=23 de genièr de 2024|url=https://clo-occitan.com/wp-content/uploads/2021/08/CLO-preconizacions-2007.pdf|pagina=18|url_accès=pdf}}</ref> (en [[valencian]]: ''País Valencià''), oficialament la '''Comunautat Valenciana''' (en valencian: ''Comunitat Valenciana''; en [[Espanhòu|espanhòl]]: ''Comunidad Valenciana''),<ref>{{Ref-web|títol=Ley Orgánica 1/2006, de 10 de abril de 2006, de reforma del Estatuto de Autonomía de la Comunidad Valenciana. Artículo 1|url=https://app.congreso.es/consti/estatutos/estatutos.jsp?com=79&tipo=2&ini=1&fin=7&ini_sub=1&fin_sub=1#:~:text=La%20Comunitat%20Valenciana%20-%20Estatuto%20Autonom%C3%ADa|consulta=2024-10-24}}</ref> es una [[Comunautat autonòma d'Espanha|comunautat autonòma]] sus la còsta mediterranèa d'[[Espanha]], reconeguda coma nacionalitat istòrica segon l'aprobacion de l'Estatut d'Autonomia de 2006<ref>{{Ligam web|títol=Estatut d'Autonomia de la Comunautat Valenciana|url=https://www.cortsvalencianes.es/es/composicion/normas/est-autonomia|sit=www.cortsvalencianes.es|autor=Corts Valencianes|lenga=ca, es}}</ref> en vertut de las disposicions del segond article de la Constitucion.<ref name="CONGRÈS">{{Ref-web|url=https://app.congreso.es/consti/constitucion/indice/titulos/articulos.jsp?ini=2&tipo=2|títol=Títol preliminari - La Consistitucion Espanhòla de 1978|sit=app.congreso.es|consulta=21 de genièr de 2024|lenga=es}}</ref> S'agís d'un país o d'una region d'Euròpa situat dins l'èst de la [[peninsula Iberica]], que se crida comunament simplament Valéncia. La capitala n'es la [[Valéncia|ciutat omonima]], la tresena plus granda vila e zòna metropolitana d'Espanha. Sas institucions autonòmas se constituïsson de la [[Generalitat Valenciana]] (''Generalitat Valenciana''), qu'inclutz sustot lo Govèrn Valencian (''Consell'') e lo Parlament Valencian (''Corts Valencianes''). Son territòri s'estend entre lo riu Sénia a Vinaròs e fins a Pilar de la Foradada, al delà de la desbocadura del riu [[Segura (riu)|Segura]], amb una delimitacion terrèstra de 840&nbsp;km de longor, e 518&nbsp;km de longor de còsta. De mai de mai, las islas mediterranèas de Nòva Tabarca e de las Columbretes, son tanben d'administracion valenciana. Sa posicion geografica es 40º 47' a l'extrèm nòrd, 37º 51' a l'extrèm sud, 0º 31' E a l'extrèm oriental, e 1º 32' W a l'extrèm occidental. Sas originas remontan a l'istoric [[Reialme de Valéncia]] creat al [[sègle XIII]] coma causa de la colonizacion feudala de catalans e aragoneses, fondamentalament e per aquel òrdre, dels reialmes de taifas islamics de Valéncia, [[Dénia]], e part de [[Múrcia]]. Après la supression del Reialme en 1707 pels Decrèts de Nòva Planta del rei Felip V d'Espanha, tanben conegut coma Felip ''el Socarrat'', e dels frustrats assages d'aténher l'autogovèrn a la fin del sègle XIX e al començament del XX, en 1982 obten fin finala l'autogovèrn amb un Estatut d'Autonomia qu'es estat reformat en [[2006]]. Administrativament limita a l'oèst amb [[Castelha - la Mancha|Castelha-la Mancha]] e [[Aragon]], al sud amb Múrcia, e al nòrd amb [[Catalonha]]. I vivon 5 051 250 personas (2021),<ref>{{Ref-web|url=https://datosmacro.expansion.com/ccaa/valencia|títol=Comunidad Valenciana|sit=Expansion|consulta=21 de genièr de 2024|lenga=es}}</ref> e mai se la chifra es fòrça superiora se comptabilizam los abitants de segonda residéncia d'autres païses d'Euròpa e los immigrants pas al cens. Aital, las vilas amb mai de 100&nbsp;000 abitants son [[Valéncia]] (785&nbsp;732 ab.), [[Alacant]] (310&nbsp;330 ab.), [[Elx]] (209&nbsp;439 ab.), e [[Castelló de la Plana]] (163&nbsp;088 ab.). == Organizacion territoriala == [[Fichièr:Mapa_comarcal_del_País_Valencià.svg|thumb|220px|Comarcas del País Valencian]] Lo País Valencian quitèt d'èsser un Estat administrativament e juridicament independent après la Batalha d'Almansa a l'an [[1707]] quand passèt jos administracion castelhana ''por derecho de conquista'' segon los [[Decrèts de Nòva Planta]] de Felip V de Borbon, en exclusent la localitat de [[Cabdet]] de las delimitacions del reialme conquistat. === Províncias === Per de rasons politicas, al sègle XIX l'administracion espanhòla ensagèt sens succès de separar lo territòri entre la [[província d'Alacant]], per una banda, e las de [[província de Valéncia|Valéncia]] e de [[província de Castelló|Castelló]] per autra, en apondent a la primièra las províncias espanhòlas de Múrcia e Albacete per crear un sud-èst espanhòl, e a la segonda Teròl e Conca per crear un orient espanhòl. En 1822 se prepausa pel primièr còp de províncias semblablas a las actualas, que se dividís lo País, de nòrd a sud, en las províncias de Castelló, Valéncia, Xàtiva e Alacant. Fin finala, en 1833, es amb la division prepausada per Javier de Burgos, quand fin finala lo nombre de províncias demòra en tres, en suprimint la de Xàtiva. En 1851 s'apondon al País Valencian los territòris istoricament castelhans de [[Villena]] dins la província d'Alacant, e de [[Requena]] dins la de Valéncia. D'autra banda, la localitat istoricament valenciana de Cabdet, malgrat qu'aja sollicitat sens succès en 1861 son annexion a la província d'Alacant, jamai pas a tornat far partida territorialament del País Valencian dempuèi [[1707]], e demòra a l'ora d'ara ligada al territòri istoric de Castelha, joncha amb la [[província d'Albacete]]. Aquela division provinciala demòra sens cambiaments fins ara, e seguís solament de critèris omogenèus d'estenduda territoriala e demografica per çò qu'es d'Espanha, e pas de critèris istorics, sociologics o lingüistics. === Comarcas e regions === D'autra banda, al País Valencian existís una fòrça enrasigada tradicion de ''comarcalisme'', se plan la division [[comarca]]la actuala, basada en la proposicion de delimitacion de Joan Soler i Riber en [[1970]], se diferéncia de la division comarcala tradicionala, descricha per Emili Beüt en [[1937]]. Malgrat tot aquò, l'agropacion de las comarcas en quatre regions prepausadas per Joan Soler recebèt pas supòrt politic en la creacion de la comunitat autonòma valenciana en l'an [[1982]], e los s'ajustèt a la division provinciala espanhòla preexistent. Aquelas regions s'agissián d'agropacions comarcalas segon critèris istorics, lingüistics, e socioeconomics. Per darrièr, en l'an 1999 se crèa lo Consòrci de las Comarcas Centralas del País Valencian amb l'objectiu d'aténher una quatrena província espanhòla, que s'i apond una cinquena region valenciana. == Societat == === Demografia === [[Fichièr:Densitat de població del País Valencia (2004).png|200px|right|Densitat de populacion de las municipalitats valencianas]]La demografia del País Valencian se concentrava tradicionalament dins de localitats e de zònas de coitiu al bòrd dels rius mai importants ([[Xúquer]], [[Túria]], [[Segura (riu)|Segura]], [[Vinalopó]]), e mai dins de vilas litoralas importantas amb pòrts, segon las activitats agricòlas o comercialas. Las populacions mai importantas solien èsser, pus ancianament, [[Sagont]] o [[Dénia]], pendent una granda part de son istòria, [[Valéncia]], [[Xàtiva]], [[Oriola]], [[Alacant]], [[Elx]], [[Gandia]] o [[Vila-real]] e, pus recentament, [[Alzira]] e [[Castelló de la Plana]]. D'aquela distribucion tradicionala, qu'a son origina dins las caracteristicas orograficas e la possibilitat de l'agricultura amb aiga, se deriva que, encara a l'ora d'ara, la densitat de populacion es màger dins las comarcas del centre e del sud e mendre dins las comarcas del Nòrd e de l'interior. Afectèt tanben la demografia (e es benlèu l'excepcion a la distribucion mencionada) la granda activitat industriala o de produchs derivats de l'agricultura, pendent lo sègle XX, dins de vilas de l'interior coma [[Alcoi]], [[Elda]], [[Novelda]], [[Ontinyent]], [[Petrer]], [[Villena]] e la [[Val d'Uixó]]. Dins los darrièrs ans, s'es accentuat la concentracion dins las grandas capitalas e sas localitats dels airals metropolitans (en ne destacant [[Torrent (Valéncia)|Torrent]], [[Mislata]], [[Paterna]], [[Burjassot]], [[Sant Vicent del Raspeig]], èca.) e, fòrça mai que mai, dins pòbles e vilas litoralas. Aital, de localitats tradicionalament menudas, (coma [[Benidorm]] o [[Torrevella]]) an patit un aument demografic fòrça remarcable (encara mai remarcable pendent las sasons caudas de l'an) degut fondamentalament a las migracions generadas pel torisme. Poiriam dire, doncas, que la demografia del País Valencian a l'ora d'ara es ja clarament majoritàriament urbana, amb granda influéncia de migracions a causa del torisme e de las migracions sasonièras de segonda residéncia, e amb una clara tendéncia cap a las populacions litoralas. {|border=1 align="center" style="background-color:navajowhite; " |style="text-align:center; "|'''Localitats amb mai de 50 000 abitants''' {|style="text-align:right;background-color:#FFF0D9; " |- |style="text-align:left;"| [[País Valencian]] 4 885 029 abitants {|border="1" width=100% frame=void cellpadding="2" cellspacing="0" style="padding:5px;text-align:right;" |-style="text-align:center;" |Localitat||[[Fichièr:Escut de València.svg|30px]] <br />[[Valéncia]]||[[Fichièr:Escut d'Alacant.svg|25px]] <br />[[Alacant]]||[[Fichièr:Escut d'Elx.svg|28px]]<br /> [[Elx]]||[[Fichièr:Escut de Castelló ornamentat-2.svg|30px]] <br />[[Castelló de la Plana|Castelló]]||[[Fichièr:Escut de Torrevella (2001).svg|20px]]<br />[[Torrevella]]|| [[Fichièr:Escut d'Oriola.svg|35px]]<br /> [[Oriola]] ||[[Fichièr:Escut de Gandia.svg|25px]]<br /> [[Gandia]]||[[Fichièr:Escut de Torrent (Horta Sud).svg|25px]]<br /> [[Torrent (Horta Oest)|Torrent]]||[[Fichièr:Escut de Benidorm.svg|25px]] <br />[[Benidorm]]||[[Fichièr:Escut de Sagunt.svg|25px]] <br />[[Sagont]]||[[Fichièr:Escut d'Alcoi.svg|25px]]<br /> [[Alcoi]]||[[Fichièr:Escut de Paterna.svg|25px]]<br />[[Paterna]]||[[Fichièr:Escut d'Elda.svg|30px]]<br /> [[Elda]] |- |style="text-align:center;"|Populacion||797 654||322 673||222 422||172 624||94 006||80 468||77 421||75 131||72 845||63 359||60 700||59 043||55 289 |} |- | |} |- |<small>''Font: [[INE|Institut Nacional d'Estadistica espanhòl]], [[2007]].''</small> |} === Lenga === [[Fichièr:Extensió del valencià al País Valencià.svg|thumb|220px|Extension del [[valencian]] al [[País Valencian]]]]{{Article detalhat|Valencian}} Lo [[valencian]], apartenís al diasystème del catalan-valencian, nomenat [[catalan]] dins los autres territòris [[Païses occitans|catalofons]] ([[Illas Balearas|Illas Balearas,]] [[Catalonha (comunautat autonòma)|Catalonha]], [[L'Alguer]], [[Rosselhon]]), es reconegut coma lenga pròpria de la [[Generalitat Valenciana]] dempuèi [[1983]] amb la Lei d'Usatge e Ensenhament del Valencian (en valencian: ''Llei d'Ús i Ensenyament del Valencià''),<ref>{{Ref-web|url=https://www.boe.es/buscar/act.php?id=BOE-A-1984-1851|títol=Ley 4/1983, de 23 de noviembre, de uso y enseñanza del Valenciano|autor=Agencia Estatal Boletín Oficial del Estado|sit=www.boe.es|lenga=es}}</ref>per l'Estatut d'Autonomia de 2006. L'[[Acadèmia Valenciana de la Lenga]] es l'institucion cargada per las normativas lingüisticas de l'idiòma valencian.<ref name="CONGRÈS"/> Cossí totas las variantas d'una lenga, a unes traches lingüistics diferencials, e la siá evolucion dempuèi l'[[Edat Mejana]] es estada -en fòrça aspèctes- mai conservadors que, per exemple, en [[Catalonha]]. Existisson a l'ora d'ara al País Valencian doas zònas de predominança lingüistica: lo valencian e lo [[castelhan]]. Istoricament, dempuèi la colonizacion feudala medievala, lo valencian foguèt la lenga majoritària dins tot lo país, mercé a una leugièra majoritat en lo nombre de colons provenents de Catalonha. L'excepcion foguèron las comarcas amb frontièra amb [[Aragon]] (Racó d'Ademós, Alt Millars, Alt Palància e Serrans), ont los colons aragoneses foguèron majoritaris e implantèron lo castelhan. La rèsta de las comarcas castelhanoparlantas actualas (Foia de Bunyol, Canal de Navarrés, Vall de Cofrents, e qualques municipalitats del Vinalopó) son produch de la repoblacion amb castelhans del [[sègle XVII]], après la percaça dels moriscos, doncas qu'aquelas comarcas foguèron de majoritat andalusina dempuèi lo [[sègle XIII]] fins al XVII. La comarca del Baix Segura patiguèt un procès de substitucion lingüistica del castelhan pel catalan que s'atenguèt al sègle XVII après una epidèmia de [[pèsta]], en 1648, qu'afectèt la populacion anteriora valencianoparlanta. La comarca de la Plana d'Utiel, coma la municipalitat de [[Villena]], apertenián pas fins al [[sègle XIX]] al País Valencian, e son de parlar e cultura castelhans. Lo Reialme de Valéncia, doncas, foguèt pas a l'Edat Mejana un país amb dualitat lingüistica valencian/castelhan, coma a l'ora d'ara, mas que las doas lengas que se parlavan majoritàriament èran lo valencian e l'arabi, a l'excepcion de las comarcas de parlar castelhan dins la frontièra amb Aragon. Uèi jorn, dins las grandas vilas de las comarcas istoricament valencianoparlantas (e a quina part que siá del territòri, se plan de forma pas tan acusada), la preséncia del valencian es cada còp mendre, a causa del procès de minorizacion d'aquela lenga que s'i patís en favor del castelhan, en bona mesura per fauta de supòrt politic. En fach, lo darrièr sondatge de [[2005]] revèla que près de 37% dels enquestats de la predominança valenciana afirma l'emplegar preferentament, del temps qu'en [[1995]] lo percentatge èra de 50%. Se dona la circonstància que lo [[Partit Popular]] governa en la Generalitat del País Valencian dempuèi l'an 1995, que causa divèrsa associacions culturalas e lingüisticas assòcian per el la descenuda per motius politics. De mai de mai, aquel procès s'es vist agravat los primièrs ans del [[sègle XXI]], amb la granda immigracion qu'a supausat, en pauc mens de cinc ans, almens mièg milion d'abitants mai, de parlar castelhan original (provenents de la rèsta d'[[Espanha]] o [[America del Sud]]), o d'autres endrechs e qu'aprenon solament lo castelhan. Existís una varietat dialectala en caduna de las regions del País Valencian. Aital, dins las Comarcas del Nòrd se considerada zòna de transicion lingüistica e se tròban los dialèctes de [[Valencian de transicion]] e [[valencian castellonenc]]; dins las Comarcas del Xúquer se parla lo [[valencian apitxat]], lo dialècte parlat al "cap i casal"; dins las Comarcas Centralas e a la Marina Baixa se parla lo [[valencian meridional]], la varietat mai utilizada pels valencianoparlants, en tèrmes demografics; e, per darrièr, dins las Comarcas del Sud (a l'excepcion de la Marina Baixa) se parla lo [[valencian alacantí]], un dialècte fòrtament castelhanizat, benlèu a causa de la substitucion lingüistica istorica del Baix Segura. == Istòria == [[Fichièr:The Lady of Elche, late 5th - earfly 4th cent. BCE (29251445792).jpg|thumb|Dama d'Elx]] De la [[Preïstòria]], s'es constat la primièra preséncia umana dins las tèrras valencianas près de l'an 40000 aC, amb dèishas dels neandertals a la ''Cova Negra'' (Bellús), las ''coves del Salt'' ([[Alcoi]]) e del ''Cochino'' ([[Villena]]). De l'Epòca Anciana, se considèra lo País Valencian coma brèç de la civilizacion ibera, los que s'i assenton a comptar de l'an 5000 aC de provenença pas esclarida del tot, se se sap plan qu'èran de raça semita. Aquel pòble portava un intens escambi comercial e cultural amb tartessos, [[Grècia|grècs]], e [[Cartage|cartagineses]], e culminarián amb son esplendor près del [[sègle V aC]], coma reflèxe de son expression artistica, que la mai coneguda n'es la Dama d'Elx. Las guèrras entre cartagineses e romans s'acabèron amb la civilizacion autoctòna, lo resultat que ne foguèt l'integracion de tot lo litoral valencian a l'autoritat de Roma a la debuta del sègle III aC. L'origina de la vertebracion del País Valencian sorgís pendent la romanizacion, a l'entorn de la fondacion de ''Colonia Valentia'' (Valéncia) en l'an 158 aC e de ''Colonia Julia Illici Augusta'' (Elx) al sègle I aC, e las divisions provincialas d'Ilercavònia, al nòrd, Edetània, al centre e Contestània, entre lo [[Xúquer]] e lo [[Segura (riu)|Segura]], en se basant sus la preséncia anteriora de pòbles ibèrs. Après la desintegracion de l'[[Empèri Roman]], dempuèi lo començament del [[sègle VII]] fins a la debuta del [[sègle VIII|VIII]] grand part del territòri foguèt subjècte al [[reialme visigòt de Toledo]], e l'autra part, dempuèi Dénia fins a [[Cartagena]] foguèt jos dominacion de Bizanci primièr, e del [[Reialme de Tudmir]] après amb centre a Oriola. Lo pacte de Abd al-Aziz amb Tudmir en l'an 713 permetèt l'intrada dels arabis a la Peninsula, que i comença amb el una de las estapas mai importantas del País Valencian, l'epòca de l'[[Al Andalús]]. Malgrat qu'aquela epòca siá pas encara pro estudiada e constituisca un dels periòdes pus escurs de l'Istòria del País Valencian, es generalament acceptada l'importància de l'influéncia de sa cultura e sa lenga sus la cultura valenciana actuala, que faguèron del [[Xarq al-Andalós]] un dels endrechs amb mai cultura d'Euròpa. [[Fichièr:Regne de valencia.png|thumb|Lo Reialme de Valéncia]]Malgrat aquò, l'origina dirècta e mai prèp de País Valencian d'uèi jorn es principalament ligat amb la fondacion del Reialme de Valéncia, de caractèr feudal: en l'an 1233 lo rei [[Jacme Ièr d'Aragon|Jacme lo Conquistaire]] enceta la conquista dels territòris marcats per tres sègles de preséncia sarrasina: los reialmes taifa de Balansiya, Dénia e Múrcia. A pena fondat lo reialme, s'i demòra plan la populacion tagarina, inicialament majoritària, se faguèron de repoblacions amb colons crestianes d'origina catalana e aragonesa, fondamentalament. Aqueles crestians reestructurèron l'economia e organizèron lo territòri a l'entorn de las vilas amb representacion a las Corts Valencianas. A l'an [[1304]] lo Reialme s'estend fins a [[Oriola]] per la [[Senténcia de Torrellas]], e èra ja provesit d'un estatut politicament independent amb los [[Fòrs de Valéncia]] dempuèi l'an 1261, e la societat valenciana desvolopa son identitat pròpria malgrat partejar rei, cultura, e lenga amb los territòris ispanics de la [[Corona d'Aragon]]. Après lo prestigi economic, social e cultural al cors del [[Sègle d'Aur valencian|Sègle d'Aur]] propiciat per l'expansion mediterranèa de la Corona d'Aragon dins lo [[sègle XV]], lo reialme se vei somés a una pression de mai en mai creissenta del centralisme castelhan. Après divèrses conflictes socials, lo país cedís fin finala pels [[Decrèts de Nòva Planta]] en 1707, que se suprimís lo Reialme en abolissent sos [[fòr]]s, òm passa amb el far partida del [[Reialme d'Espanha]] en l'assimilant a la legislacion castelhana, e lo se priva d'autonomia, lenga, e cultura pròpria. Al [[sègle XIX]] lo País Valencian agrandís los airals d'agricultura, sustot ligats al coitiu de de la mòta, lo [[ris]], los [[irangièrs]], e l'[[ametlièr]]. Lo passatge cap a l'indústria lo situarà en lo quatren luòc d'Espanha fins l'actualitat. Al començament del [[sègle XX]] la societat valenciana reivindica l'autogovèrn del País Valencian e, après un primièr assag pendent la Segonda Republica Espanhòla e après un periòde de totalitarisme de 1939 a 1975, dispausa fin finala d'autonomia en [[1977]] pendent la [[Transicion Espanhòla]]. Pendent la segonda mitat d'aquel sègle sorgís un nòu sector economic que substituissi practicament lo luòc de l'agricultura en çò que tanh al nivèl d'intradas economicas, lo torisme. Amb l'aprovacion de son Estatut en [[1982]] recupèra son pròpri govèrn, la [[Generalitat Valenciana]], que n'assegura l'administracion. == Articles connèxes == * [[Generalitat Valenciana]] * [[Reialme de Valéncia]] * [[Valéncia]] * [[Valencian]] == Bibliografia == * {{Ref-libre|cognòm=Furió i Diego|nom=Antoni|títol=Història del País Valencià|isbn=9788478221592|editor=Institució Alfons el Magnànim}} * {{Ref-libre|títol=La Gran Historia de la Comunidad Valenciana. La impronta de Roma|cognòm=Martínez|cognòm2=Laguna|nom=Francesc|nom2=Antonio|luòc=Badalona|editor=Prensa Valenciana|isbn=978-84-87502-89-7}} == Referéncias == [[Categoria:País Valencian]] <references />{{Comunautats autonòmas d'Espanha}}{{Paleta Comarcas valencianas}} fj4sqv5td5tgqvvpflujvff335s6663 0 11980 2507419 2021461 2026-08-23T13:13:18Z Nicolas Eynaud 6858 2507419 wikitext text/x-wiki {{article en construccion}} {{1000 fondamentals}} {| border="1" cellpadding="2" width=255 cellspacing="0" align="right" style="margin: 0 0 1em 1em; text-align:left; border-collapse:collapse; border:1px gray solid; font-size:95%; background:#f9f9f9" |+ <big><big>'''Frida Kahlo''' |- | style="background:#efefef" align="center" colspan=2 |[[Fichièr:Frida Kahlo, by Guillermo Kahlo.jpg|200px]] |- !align=right|Profession: |[[pintura|pintre]] |- !align=right|País: | [[Mexic]] |- !align=right|Data de naissença: |[[6 de julhet]] de [[1907]] |- !align=right|Luòc de naissença: | Coyoacán, [[Mexic]] |- !align=right|Data de decès: |[[13 de julhet]] de [[1954]] |- !align=right|Luòc de decès: | Coyoacán |} '''Magdalena Carmen Frida Kahlo y Calderón''', mai coneguda coma '''Frida Kahlo''' ([[Coyoacán]], [[Ciutat de Mexic]], [[6 de julh]] de [[1907]] - Coyoacán, Ciutat de Mexic, [[13 de julh]] de [[1954]]) foguèt una pintora [[Mexic|mexicana]]. Son òbra s'inspira essencialament de las tradicions autoctònas mexicanas. Venguèt famosa per sos [[autoretrach]]es; e mai se l'escrivan francés [[André Breton]] diguèt de sa pintura qu'èra [[surrealisme|surrealista]], jamai se volguèt pas identificar amb aquel movement. Èra l'esposa del famós pintor mexican, [[Diego Rivera]]. == Biografia == == Òbra == == Eiretatge e posteritat == == Annexas == === Ligams internes === === Bibliografia === === Nòtas e referéncias === <div style="-moz-column-count:3; column-count:3;"> <references/> </div> [[Categoria:Pintre mexican|Kahlo, Frida]] [[Categoria:Naissença en 1907|Kahlo, Frida]] [[Categoria:Decès en 1954|Kahlo, Frida]] 8cekm60aztxn4mvyarbyqxpnyrvcn6r 2507421 2507419 2026-08-23T13:15:29Z Nicolas Eynaud 6858 /* Biografia */ 2507421 wikitext text/x-wiki {{article en construccion}} {{1000 fondamentals}} {| border="1" cellpadding="2" width=255 cellspacing="0" align="right" style="margin: 0 0 1em 1em; text-align:left; border-collapse:collapse; border:1px gray solid; font-size:95%; background:#f9f9f9" |+ <big><big>'''Frida Kahlo''' |- | style="background:#efefef" align="center" colspan=2 |[[Fichièr:Frida Kahlo, by Guillermo Kahlo.jpg|200px]] |- !align=right|Profession: |[[pintura|pintre]] |- !align=right|País: | [[Mexic]] |- !align=right|Data de naissença: |[[6 de julhet]] de [[1907]] |- !align=right|Luòc de naissença: | Coyoacán, [[Mexic]] |- !align=right|Data de decès: |[[13 de julhet]] de [[1954]] |- !align=right|Luòc de decès: | Coyoacán |} '''Magdalena Carmen Frida Kahlo y Calderón''', mai coneguda coma '''Frida Kahlo''' ([[Coyoacán]], [[Ciutat de Mexic]], [[6 de julh]] de [[1907]] - Coyoacán, Ciutat de Mexic, [[13 de julh]] de [[1954]]) foguèt una pintora [[Mexic|mexicana]]. Son òbra s'inspira essencialament de las tradicions autoctònas mexicanas. Venguèt famosa per sos [[autoretrach]]es; e mai se l'escrivan francés [[André Breton]] diguèt de sa pintura qu'èra [[surrealisme|surrealista]], jamai se volguèt pas identificar amb aquel movement. Èra l'esposa del famós pintor mexican, [[Diego Rivera]]. == Biografia == === Enfança, formacion e accident === === Diego Rivera e vida adulte === == Òbra == == Eiretatge e posteritat == == Annexas == === Ligams internes === === Bibliografia === === Nòtas e referéncias === <div style="-moz-column-count:3; column-count:3;"> <references/> </div> [[Categoria:Pintre mexican|Kahlo, Frida]] [[Categoria:Naissença en 1907|Kahlo, Frida]] [[Categoria:Decès en 1954|Kahlo, Frida]] d98sk8lz2c43fo948gyny7v58xxxdw4 2507422 2507421 2026-08-23T13:16:51Z Nicolas Eynaud 6858 /* Òbra */ 2507422 wikitext text/x-wiki {{article en construccion}} {{1000 fondamentals}} {| border="1" cellpadding="2" width=255 cellspacing="0" align="right" style="margin: 0 0 1em 1em; text-align:left; border-collapse:collapse; border:1px gray solid; font-size:95%; background:#f9f9f9" |+ <big><big>'''Frida Kahlo''' |- | style="background:#efefef" align="center" colspan=2 |[[Fichièr:Frida Kahlo, by Guillermo Kahlo.jpg|200px]] |- !align=right|Profession: |[[pintura|pintre]] |- !align=right|País: | [[Mexic]] |- !align=right|Data de naissença: |[[6 de julhet]] de [[1907]] |- !align=right|Luòc de naissença: | Coyoacán, [[Mexic]] |- !align=right|Data de decès: |[[13 de julhet]] de [[1954]] |- !align=right|Luòc de decès: | Coyoacán |} '''Magdalena Carmen Frida Kahlo y Calderón''', mai coneguda coma '''Frida Kahlo''' ([[Coyoacán]], [[Ciutat de Mexic]], [[6 de julh]] de [[1907]] - Coyoacán, Ciutat de Mexic, [[13 de julh]] de [[1954]]) foguèt una pintora [[Mexic|mexicana]]. Son òbra s'inspira essencialament de las tradicions autoctònas mexicanas. Venguèt famosa per sos [[autoretrach]]es; e mai se l'escrivan francés [[André Breton]] diguèt de sa pintura qu'èra [[surrealisme|surrealista]], jamai se volguèt pas identificar amb aquel movement. Èra l'esposa del famós pintor mexican, [[Diego Rivera]]. == Biografia == === Enfança, formacion e accident === === Diego Rivera e vida adulte === == Òbra == === Una òbra personala === === Identitat e simbolisme === === Una artista d'avantgarda === === Òbras principalas === == Eiretatge e posteritat == == Annexas == === Ligams internes === === Bibliografia === === Nòtas e referéncias === <div style="-moz-column-count:3; column-count:3;"> <references/> </div> [[Categoria:Pintre mexican|Kahlo, Frida]] [[Categoria:Naissença en 1907|Kahlo, Frida]] [[Categoria:Decès en 1954|Kahlo, Frida]] oq5x4y1i4oxqjb1afoecl9qahegjpmn 2507423 2507422 2026-08-23T13:23:43Z Nicolas Eynaud 6858 /* Eiretatge e posteritat */ 2507423 wikitext text/x-wiki {{article en construccion}} {{1000 fondamentals}} {| border="1" cellpadding="2" width=255 cellspacing="0" align="right" style="margin: 0 0 1em 1em; text-align:left; border-collapse:collapse; border:1px gray solid; font-size:95%; background:#f9f9f9" |+ <big><big>'''Frida Kahlo''' |- | style="background:#efefef" align="center" colspan=2 |[[Fichièr:Frida Kahlo, by Guillermo Kahlo.jpg|200px]] |- !align=right|Profession: |[[pintura|pintre]] |- !align=right|País: | [[Mexic]] |- !align=right|Data de naissença: |[[6 de julhet]] de [[1907]] |- !align=right|Luòc de naissença: | Coyoacán, [[Mexic]] |- !align=right|Data de decès: |[[13 de julhet]] de [[1954]] |- !align=right|Luòc de decès: | Coyoacán |} '''Magdalena Carmen Frida Kahlo y Calderón''', mai coneguda coma '''Frida Kahlo''' ([[Coyoacán]], [[Ciutat de Mexic]], [[6 de julh]] de [[1907]] - Coyoacán, Ciutat de Mexic, [[13 de julh]] de [[1954]]) foguèt una pintora [[Mexic|mexicana]]. Son òbra s'inspira essencialament de las tradicions autoctònas mexicanas. Venguèt famosa per sos [[autoretrach]]es; e mai se l'escrivan francés [[André Breton]] diguèt de sa pintura qu'èra [[surrealisme|surrealista]], jamai se volguèt pas identificar amb aquel movement. Èra l'esposa del famós pintor mexican, [[Diego Rivera]]. == Biografia == === Enfança, formacion e accident === === Diego Rivera e vida adulte === == Òbra == === Una òbra personala === === Identitat e simbolisme === === Una artista d'avantgarda === === Òbras principalas === == Eiretatge e posteritat == === Una reconeissença progressiva === === De l'artista a l'icòna === === Una influéncia mondiala === == Annexas == === Ligams internes === === Bibliografia === === Nòtas e referéncias === <div style="-moz-column-count:3; column-count:3;"> <references/> </div> [[Categoria:Pintre mexican|Kahlo, Frida]] [[Categoria:Naissença en 1907|Kahlo, Frida]] [[Categoria:Decès en 1954|Kahlo, Frida]] 46l7itwmfe72gqzxholk4jnoejtelxn 2507424 2507423 2026-08-23T13:39:26Z Nicolas Eynaud 6858 /* Enfança, formacion e accident */ 2507424 wikitext text/x-wiki {{article en construccion}} {{1000 fondamentals}} {| border="1" cellpadding="2" width=255 cellspacing="0" align="right" style="margin: 0 0 1em 1em; text-align:left; border-collapse:collapse; border:1px gray solid; font-size:95%; background:#f9f9f9" |+ <big><big>'''Frida Kahlo''' |- | style="background:#efefef" align="center" colspan=2 |[[Fichièr:Frida Kahlo, by Guillermo Kahlo.jpg|200px]] |- !align=right|Profession: |[[pintura|pintre]] |- !align=right|País: | [[Mexic]] |- !align=right|Data de naissença: |[[6 de julhet]] de [[1907]] |- !align=right|Luòc de naissença: | Coyoacán, [[Mexic]] |- !align=right|Data de decès: |[[13 de julhet]] de [[1954]] |- !align=right|Luòc de decès: | Coyoacán |} '''Magdalena Carmen Frida Kahlo y Calderón''', mai coneguda coma '''Frida Kahlo''' ([[Coyoacán]], [[Ciutat de Mexic]], [[6 de julh]] de [[1907]] - Coyoacán, Ciutat de Mexic, [[13 de julh]] de [[1954]]) foguèt una pintora [[Mexic|mexicana]]. Son òbra s'inspira essencialament de las tradicions autoctònas mexicanas. Venguèt famosa per sos [[autoretrach]]es; e mai se l'escrivan francés [[André Breton]] diguèt de sa pintura qu'èra [[surrealisme|surrealista]], jamai se volguèt pas identificar amb aquel movement. Èra l'esposa del famós pintor mexican, [[Diego Rivera]]. == Biografia == === Enfança, formacion e accident === Magdalena Carmen Frida Kahlo Calderón naissèc lo 6 de julhet de [[1907]] a [[Coyoacán]], una comuna de la periferia de la [[Ciutat de Mexic]]. Son paire, [[Guillermo Khalo]] ([[1871]]–[[1941]]), èra un [[fotografia|fotografe]] d'origina [[Alemanha|alemanda]]. Sa maire, [[Matilde Calderón y González]] ([[1876]]–[[1932]]), èra una mestissa illetraa qu'assegurèc la gestion dels afaires domestics de la [[familha (parentèla)|familha]]<ref>'''[[francés|(fr)]]''' Hayden Herrera e Philippe Beaudoin, ''Frida: biographie de Frida Kahlo'', Flammarion, coll. « Grandes biographies », 2022, p. 20.</ref>. === Diego Rivera e vida adulte === == Òbra == === Una òbra personala === === Identitat e simbolisme === === Una artista d'avantgarda === === Òbras principalas === == Eiretatge e posteritat == === Una reconeissença progressiva === === De l'artista a l'icòna === === Una influéncia mondiala === == Annexas == === Ligams internes === === Bibliografia === === Nòtas e referéncias === <div style="-moz-column-count:3; column-count:3;"> <references/> </div> [[Categoria:Pintre mexican|Kahlo, Frida]] [[Categoria:Naissença en 1907|Kahlo, Frida]] [[Categoria:Decès en 1954|Kahlo, Frida]] 8op840ywyl6o8k5l0s6a6vz1asmakv3 2507425 2507424 2026-08-23T13:39:57Z Nicolas Eynaud 6858 /* Enfança, formacion e accident */ 2507425 wikitext text/x-wiki {{article en construccion}} {{1000 fondamentals}} {| border="1" cellpadding="2" width=255 cellspacing="0" align="right" style="margin: 0 0 1em 1em; text-align:left; border-collapse:collapse; border:1px gray solid; font-size:95%; background:#f9f9f9" |+ <big><big>'''Frida Kahlo''' |- | style="background:#efefef" align="center" colspan=2 |[[Fichièr:Frida Kahlo, by Guillermo Kahlo.jpg|200px]] |- !align=right|Profession: |[[pintura|pintre]] |- !align=right|País: | [[Mexic]] |- !align=right|Data de naissença: |[[6 de julhet]] de [[1907]] |- !align=right|Luòc de naissença: | Coyoacán, [[Mexic]] |- !align=right|Data de decès: |[[13 de julhet]] de [[1954]] |- !align=right|Luòc de decès: | Coyoacán |} '''Magdalena Carmen Frida Kahlo y Calderón''', mai coneguda coma '''Frida Kahlo''' ([[Coyoacán]], [[Ciutat de Mexic]], [[6 de julh]] de [[1907]] - Coyoacán, Ciutat de Mexic, [[13 de julh]] de [[1954]]) foguèt una pintora [[Mexic|mexicana]]. Son òbra s'inspira essencialament de las tradicions autoctònas mexicanas. Venguèt famosa per sos [[autoretrach]]es; e mai se l'escrivan francés [[André Breton]] diguèt de sa pintura qu'èra [[surrealisme|surrealista]], jamai se volguèt pas identificar amb aquel movement. Èra l'esposa del famós pintor mexican, [[Diego Rivera]]. == Biografia == === Enfança, formacion e accident === Magdalena Carmen Frida Kahlo Calderón naissèc lo 6 de julhet de [[1907]] a [[Coyoacán]], una comuna de la periferia de la [[Ciutat de Mexic]]. Son paire, [[Guillermo Khalo]] ([[1871]]–[[1941]]), èra un [[fotografia|fotografe]] d'origina [[Alemanha|alemanda]]. Sa maire, [[Matilde Calderón y González]] ([[1876]]–[[1932]]), èra una mestissa illetraa qu'assegurèc la gestion dels afaires de la [[familha (parentèla)|familha]]<ref>'''[[francés|(fr)]]''' Hayden Herrera e Philippe Beaudoin, ''Frida: biographie de Frida Kahlo'', Flammarion, coll. « Grandes biographies », 2022, p. 20.</ref>. === Diego Rivera e vida adulte === == Òbra == === Una òbra personala === === Identitat e simbolisme === === Una artista d'avantgarda === === Òbras principalas === == Eiretatge e posteritat == === Una reconeissença progressiva === === De l'artista a l'icòna === === Una influéncia mondiala === == Annexas == === Ligams internes === === Bibliografia === === Nòtas e referéncias === <div style="-moz-column-count:3; column-count:3;"> <references/> </div> [[Categoria:Pintre mexican|Kahlo, Frida]] [[Categoria:Naissença en 1907|Kahlo, Frida]] [[Categoria:Decès en 1954|Kahlo, Frida]] l8vni4j77h4ihzyxxlhk9hxf8d5zjpv 2507428 2507425 2026-08-23T14:20:16Z Nicolas Eynaud 6858 /* Enfança, formacion e accident */ 2507428 wikitext text/x-wiki {{article en construccion}} {{1000 fondamentals}} {| border="1" cellpadding="2" width=255 cellspacing="0" align="right" style="margin: 0 0 1em 1em; text-align:left; border-collapse:collapse; border:1px gray solid; font-size:95%; background:#f9f9f9" |+ <big><big>'''Frida Kahlo''' |- | style="background:#efefef" align="center" colspan=2 |[[Fichièr:Frida Kahlo, by Guillermo Kahlo.jpg|200px]] |- !align=right|Profession: |[[pintura|pintre]] |- !align=right|País: | [[Mexic]] |- !align=right|Data de naissença: |[[6 de julhet]] de [[1907]] |- !align=right|Luòc de naissença: | Coyoacán, [[Mexic]] |- !align=right|Data de decès: |[[13 de julhet]] de [[1954]] |- !align=right|Luòc de decès: | Coyoacán |} '''Magdalena Carmen Frida Kahlo y Calderón''', mai coneguda coma '''Frida Kahlo''' ([[Coyoacán]], [[Ciutat de Mexic]], [[6 de julh]] de [[1907]] - Coyoacán, Ciutat de Mexic, [[13 de julh]] de [[1954]]) foguèt una pintora [[Mexic|mexicana]]. Son òbra s'inspira essencialament de las tradicions autoctònas mexicanas. Venguèt famosa per sos [[autoretrach]]es; e mai se l'escrivan francés [[André Breton]] diguèt de sa pintura qu'èra [[surrealisme|surrealista]], jamai se volguèt pas identificar amb aquel movement. Èra l'esposa del famós pintor mexican, [[Diego Rivera]]. == Biografia == === Enfança, formacion e accident === Magdalena Carmen Frida Kahlo Calderón naissèc lo 6 de julhet de [[1907]] a [[Coyoacán]], una comuna de la periferia de la [[Ciutat de Mexic]]. Son paire, [[Guillermo Kahlo]] ([[1871]]–[[1941]]), èra un [[fotografia|fotografe]] d'origina [[Alemanha|alemanda]]. Sa maire, [[Matilde Calderón y González]] ([[1876]]–[[1932]]), èra una mestissa illetraa qu'assegurèc la gestion dels afaires domestics<ref>'''[[francés|(fr)]]''' Hayden Herrera e Philippe Beaudoin, ''Frida: biographie de Frida Kahlo'', Flammarion, coll. « Grandes biographies », 2022, p. 20.</ref>. Frida èra la tresena filha dau pareu. La [[familha (parentèla)|familha]] viviá dins un environament marcat per lo rescontre entre las [[tradicion]]s [[mexic]]anas, l'eiretatge [[Euròpa|europeu]], la practica [[religions|religiosa]] e las activitats [[art]]isticas. La [[fotografia]] i teniá una plaça majora e Guillermo Kahlo aprenguèc las reglas d'observacion e de compausion d'un imatge a sa filha. === Diego Rivera e vida adulte === == Òbra == === Una òbra personala === === Identitat e simbolisme === === Una artista d'avantgarda === === Òbras principalas === == Eiretatge e posteritat == === Una reconeissença progressiva === === De l'artista a l'icòna === === Una influéncia mondiala === == Annexas == === Ligams internes === === Bibliografia === === Nòtas e referéncias === <div style="-moz-column-count:3; column-count:3;"> <references/> </div> [[Categoria:Pintre mexican|Kahlo, Frida]] [[Categoria:Naissença en 1907|Kahlo, Frida]] [[Categoria:Decès en 1954|Kahlo, Frida]] pet356366k3u37k6akwp4673zjrxjay 2507429 2507428 2026-08-23T14:32:56Z Nicolas Eynaud 6858 /* Enfança, formacion e accident */ 2507429 wikitext text/x-wiki {{article en construccion}} {{1000 fondamentals}} {| border="1" cellpadding="2" width=255 cellspacing="0" align="right" style="margin: 0 0 1em 1em; text-align:left; border-collapse:collapse; border:1px gray solid; font-size:95%; background:#f9f9f9" |+ <big><big>'''Frida Kahlo''' |- | style="background:#efefef" align="center" colspan=2 |[[Fichièr:Frida Kahlo, by Guillermo Kahlo.jpg|200px]] |- !align=right|Profession: |[[pintura|pintre]] |- !align=right|País: | [[Mexic]] |- !align=right|Data de naissença: |[[6 de julhet]] de [[1907]] |- !align=right|Luòc de naissença: | Coyoacán, [[Mexic]] |- !align=right|Data de decès: |[[13 de julhet]] de [[1954]] |- !align=right|Luòc de decès: | Coyoacán |} '''Magdalena Carmen Frida Kahlo y Calderón''', mai coneguda coma '''Frida Kahlo''' ([[Coyoacán]], [[Ciutat de Mexic]], [[6 de julh]] de [[1907]] - Coyoacán, Ciutat de Mexic, [[13 de julh]] de [[1954]]) foguèt una pintora [[Mexic|mexicana]]. Son òbra s'inspira essencialament de las tradicions autoctònas mexicanas. Venguèt famosa per sos [[autoretrach]]es; e mai se l'escrivan francés [[André Breton]] diguèt de sa pintura qu'èra [[surrealisme|surrealista]], jamai se volguèt pas identificar amb aquel movement. Èra l'esposa del famós pintor mexican, [[Diego Rivera]]. == Biografia == === Enfança, formacion e accident === Magdalena Carmen Frida Kahlo Calderón naissèc lo 6 de julhet de [[1907]] a [[Coyoacán]], una comuna de la periferia de la [[Ciutat de Mexic]]. Son paire, [[Guillermo Kahlo]] ([[1871]]–[[1941]]), èra un [[fotografia|fotografe]] d'origina [[Alemanha|alemanda]]. Sa maire, [[Matilde Calderón y González]] ([[1876]]–[[1932]]), èra una mestissa illetraa qu'assegurèc la gestion dels afaires domestics<ref>'''[[francés|(fr)]]''' Hayden Herrera e Philippe Beaudoin, ''Frida: biographie de Frida Kahlo'', Flammarion, coll. « Grandes biographies », 2022, p. 20.</ref>. Frida èra la tresena filha dau pareu. La [[familha (parentèla)|familha]] viviá dins un environament marcat per lo rescontre entre las [[tradicion]]s [[mexic]]anas, l'eiretatge [[Euròpa|europeu]], la practica [[religions|religiosa]] e las activitats [[art]]isticas. La [[fotografia]] i teniá una plaça majora e Guillermo Kahlo aprenguèc las reglas d'observacion e de compausion d'un imatge a sa filha. En [[1913]], a 6 ans, Kahlo contractèc la [[poliomielita]] que li laissèc una chamba drecha mai corta e mai teuna<ref>'''[[anglés|(en)]]''' Valmantas Budrys, « Neurological Deficits in the Life and Works of Frida Kahlo », ''European Neurology'', vol. 55, n° 1,‎ 2006, pp. 4-10.</ref>. Aquela [[malautiá]] foguèc ansin lo prumier còp de la longa tiera d'espròvas [[medecina|medicalas]] que marquèron son existéncia. Son paire l'encoratjèc a practicar d'[[exercici fisic|activitats fisicas]] per afortir aquela chamba, mas aquela experiéncia precòça de la diferéncia corporala prenguèc mai tard una plaça importanta dins la construccion de son imatge public e de sa pintura. === Diego Rivera e vida adulte === == Òbra == === Una òbra personala === === Identitat e simbolisme === === Una artista d'avantgarda === === Òbras principalas === == Eiretatge e posteritat == === Una reconeissença progressiva === === De l'artista a l'icòna === === Una influéncia mondiala === == Annexas == === Ligams internes === === Bibliografia === === Nòtas e referéncias === <div style="-moz-column-count:3; column-count:3;"> <references/> </div> [[Categoria:Pintre mexican|Kahlo, Frida]] [[Categoria:Naissença en 1907|Kahlo, Frida]] [[Categoria:Decès en 1954|Kahlo, Frida]] ipa17kzryu1ivpyfzo0e27txcoct70z 2507430 2507429 2026-08-23T14:33:18Z Nicolas Eynaud 6858 /* Enfança, formacion e accident */ 2507430 wikitext text/x-wiki {{article en construccion}} {{1000 fondamentals}} {| border="1" cellpadding="2" width=255 cellspacing="0" align="right" style="margin: 0 0 1em 1em; text-align:left; border-collapse:collapse; border:1px gray solid; font-size:95%; background:#f9f9f9" |+ <big><big>'''Frida Kahlo''' |- | style="background:#efefef" align="center" colspan=2 |[[Fichièr:Frida Kahlo, by Guillermo Kahlo.jpg|200px]] |- !align=right|Profession: |[[pintura|pintre]] |- !align=right|País: | [[Mexic]] |- !align=right|Data de naissença: |[[6 de julhet]] de [[1907]] |- !align=right|Luòc de naissença: | Coyoacán, [[Mexic]] |- !align=right|Data de decès: |[[13 de julhet]] de [[1954]] |- !align=right|Luòc de decès: | Coyoacán |} '''Magdalena Carmen Frida Kahlo y Calderón''', mai coneguda coma '''Frida Kahlo''' ([[Coyoacán]], [[Ciutat de Mexic]], [[6 de julh]] de [[1907]] - Coyoacán, Ciutat de Mexic, [[13 de julh]] de [[1954]]) foguèt una pintora [[Mexic|mexicana]]. Son òbra s'inspira essencialament de las tradicions autoctònas mexicanas. Venguèt famosa per sos [[autoretrach]]es; e mai se l'escrivan francés [[André Breton]] diguèt de sa pintura qu'èra [[surrealisme|surrealista]], jamai se volguèt pas identificar amb aquel movement. Èra l'esposa del famós pintor mexican, [[Diego Rivera]]. == Biografia == === Enfança, formacion e accident === Magdalena Carmen Frida Kahlo Calderón naissèc lo 6 de julhet de [[1907]] a [[Coyoacán]], una comuna de la periferia de la [[Ciutat de Mexic]]. Son paire, [[Guillermo Kahlo]] ([[1871]]–[[1941]]), èra un [[fotografia|fotografe]] d'origina [[Alemanha|alemanda]]. Sa maire, [[Matilde Calderón y González]] ([[1876]]–[[1932]]), èra una mestissa illetraa qu'assegurèc la gestion dels afaires domestics<ref>'''[[francés|(fr)]]''' Hayden Herrera e Philippe Beaudoin, ''Frida: biographie de Frida Kahlo'', Flammarion, coll. « Grandes biographies », 2022, p. 20.</ref>. Frida èra la tresena filha dau pareu. La [[familha (parentèla)|familha]] viviá dins un environament marcat per lo rescontre entre las [[tradicion]]s [[mexic]]anas, l'eiretatge [[Euròpa|europeu]], la practica [[religions|religiosa]] e las activitats [[art]]isticas. La [[fotografia]] i teniá una plaça majora e Guillermo Kahlo aprenguèc las reglas d'observacion e de compausion d'un imatge a sa filha. En [[1913]], a 6 ans, Kahlo contractèc la [[poliomieliti]] que li laissèc una chamba drecha mai corta e mai teuna<ref>'''[[anglés|(en)]]''' Valmantas Budrys, « Neurological Deficits in the Life and Works of Frida Kahlo », ''European Neurology'', vol. 55, n° 1,‎ 2006, pp. 4-10.</ref>. Aquela [[malautiá]] foguèc ansin lo prumier còp de la longa tiera d'espròvas [[medecina|medicalas]] que marquèron son existéncia. Son paire l'encoratjèc a practicar d'[[exercici fisic|activitats fisicas]] per afortir aquela chamba, mas aquela experiéncia precòça de la diferéncia corporala prenguèc mai tard una plaça importanta dins la construccion de son imatge public e de sa pintura. === Diego Rivera e vida adulte === == Òbra == === Una òbra personala === === Identitat e simbolisme === === Una artista d'avantgarda === === Òbras principalas === == Eiretatge e posteritat == === Una reconeissença progressiva === === De l'artista a l'icòna === === Una influéncia mondiala === == Annexas == === Ligams internes === === Bibliografia === === Nòtas e referéncias === <div style="-moz-column-count:3; column-count:3;"> <references/> </div> [[Categoria:Pintre mexican|Kahlo, Frida]] [[Categoria:Naissença en 1907|Kahlo, Frida]] [[Categoria:Decès en 1954|Kahlo, Frida]] fd2cj9xgbu9ssyk9udec9fm5aspw10r 2507434 2507430 2026-08-23T14:49:05Z Nicolas Eynaud 6858 /* Enfança, formacion e accident */ 2507434 wikitext text/x-wiki {{article en construccion}} {{1000 fondamentals}} {| border="1" cellpadding="2" width=255 cellspacing="0" align="right" style="margin: 0 0 1em 1em; text-align:left; border-collapse:collapse; border:1px gray solid; font-size:95%; background:#f9f9f9" |+ <big><big>'''Frida Kahlo''' |- | style="background:#efefef" align="center" colspan=2 |[[Fichièr:Frida Kahlo, by Guillermo Kahlo.jpg|200px]] |- !align=right|Profession: |[[pintura|pintre]] |- !align=right|País: | [[Mexic]] |- !align=right|Data de naissença: |[[6 de julhet]] de [[1907]] |- !align=right|Luòc de naissença: | Coyoacán, [[Mexic]] |- !align=right|Data de decès: |[[13 de julhet]] de [[1954]] |- !align=right|Luòc de decès: | Coyoacán |} '''Magdalena Carmen Frida Kahlo y Calderón''', mai coneguda coma '''Frida Kahlo''' ([[Coyoacán]], [[Ciutat de Mexic]], [[6 de julh]] de [[1907]] - Coyoacán, Ciutat de Mexic, [[13 de julh]] de [[1954]]) foguèt una pintora [[Mexic|mexicana]]. Son òbra s'inspira essencialament de las tradicions autoctònas mexicanas. Venguèt famosa per sos [[autoretrach]]es; e mai se l'escrivan francés [[André Breton]] diguèt de sa pintura qu'èra [[surrealisme|surrealista]], jamai se volguèt pas identificar amb aquel movement. Èra l'esposa del famós pintor mexican, [[Diego Rivera]]. == Biografia == === Enfança, formacion e accident === Magdalena Carmen Frida Kahlo Calderón naissèc lo 6 de julhet de [[1907]] a [[Coyoacán]], una comuna de la periferia de la [[Ciutat de Mexic]]. Son paire, [[Guillermo Kahlo]] ([[1871]]–[[1941]]), èra un [[fotografia|fotografe]] d'origina [[Alemanha|alemanda]]. Sa maire, [[Matilde Calderón y González]] ([[1876]]–[[1932]]), èra una mestissa illetraa qu'assegurèc la gestion dels afaires domestics<ref>'''[[francés|(fr)]]''' Hayden Herrera e Philippe Beaudoin, ''Frida: biographie de Frida Kahlo'', Flammarion, coll. « Grandes biographies », 2022, p. 20.</ref>. Frida èra la tresena filha dau pareu. La [[familha (parentèla)|familha]] viviá dins un environament marcat per lo rescontre entre las [[tradicion]]s [[mexic]]anas, l'eiretatge [[Euròpa|europeu]], la practica [[religions|religiosa]] e las activitats [[art]]isticas. La [[fotografia]] i teniá una plaça majora e Guillermo Kahlo aprenguèc las reglas d'observacion e de compausion d'un imatge a sa filha. En [[1913]], a 6 ans, Kahlo contractèc la [[poliomieliti]] que li laissèc una chamba drecha mai corta e mai teuna<ref>'''[[anglés|(en)]]''' Valmantas Budrys, « Neurological Deficits in the Life and Works of Frida Kahlo », ''European Neurology'', vol. 55, n° 1,‎ 2006, pp. 4-10.</ref>. Aquela [[malautiá]] foguèc ansin lo prumier còp de la longa tiera d'espròvas [[medecina|medicalas]] que marquèron son existéncia. Son paire l'encoratjèc a practicar d'[[exercici fisic|activitats fisicas]] per afortir aquela chamba, mas aquela experiéncia precòça de la diferéncia corporala prenguèc mai tard una plaça importanta dins la construccion de son imatge public e de sa pintura. En [[1925]], intrèc a l'[[Escòla Nacionala Preparatòria de la Ciutat de Mexic]], onte voliá se formar per entreprendre d'estudis de [[medecina]]. Faiá partia d'una generacion de joves mexicans educats dins lo contèxte de la reconstruccion [[cultura]]la e [[politica]] menaa après la [[Revolucion Mexicana]]. S'interessèc a la [[literatura]], a las [[sciéncia]]s e a las ideias politicas de senestra. Rejonhèc ansin un grop d'estudiants, los Cachuchas, onte rescontrèc Alejandro Gómez Arias onte venguèc son companhon. I desvolopèc pereu de ligams amb los mitans intellectuaus e politics que menèron a son raprochament ulterior amb lo [[comunisme]] [[Mexic|mexican]]. === Diego Rivera e vida adulte === == Òbra == === Una òbra personala === === Identitat e simbolisme === === Una artista d'avantgarda === === Òbras principalas === == Eiretatge e posteritat == === Una reconeissença progressiva === === De l'artista a l'icòna === === Una influéncia mondiala === == Annexas == === Ligams internes === === Bibliografia === === Nòtas e referéncias === <div style="-moz-column-count:3; column-count:3;"> <references/> </div> [[Categoria:Pintre mexican|Kahlo, Frida]] [[Categoria:Naissença en 1907|Kahlo, Frida]] [[Categoria:Decès en 1954|Kahlo, Frida]] fk8679qa2cnten9c9ryy8lejtuhsx6z 2507435 2507434 2026-08-23T14:52:04Z Nicolas Eynaud 6858 /* Enfança, formacion e accident */ 2507435 wikitext text/x-wiki {{article en construccion}} {{1000 fondamentals}} {| border="1" cellpadding="2" width=255 cellspacing="0" align="right" style="margin: 0 0 1em 1em; text-align:left; border-collapse:collapse; border:1px gray solid; font-size:95%; background:#f9f9f9" |+ <big><big>'''Frida Kahlo''' |- | style="background:#efefef" align="center" colspan=2 |[[Fichièr:Frida Kahlo, by Guillermo Kahlo.jpg|200px]] |- !align=right|Profession: |[[pintura|pintre]] |- !align=right|País: | [[Mexic]] |- !align=right|Data de naissença: |[[6 de julhet]] de [[1907]] |- !align=right|Luòc de naissença: | Coyoacán, [[Mexic]] |- !align=right|Data de decès: |[[13 de julhet]] de [[1954]] |- !align=right|Luòc de decès: | Coyoacán |} '''Magdalena Carmen Frida Kahlo y Calderón''', mai coneguda coma '''Frida Kahlo''' ([[Coyoacán]], [[Ciutat de Mexic]], [[6 de julh]] de [[1907]] - Coyoacán, Ciutat de Mexic, [[13 de julh]] de [[1954]]) foguèt una pintora [[Mexic|mexicana]]. Son òbra s'inspira essencialament de las tradicions autoctònas mexicanas. Venguèt famosa per sos [[autoretrach]]es; e mai se l'escrivan francés [[André Breton]] diguèt de sa pintura qu'èra [[surrealisme|surrealista]], jamai se volguèt pas identificar amb aquel movement. Èra l'esposa del famós pintor mexican, [[Diego Rivera]]. == Biografia == === Enfança, formacion e accident === Magdalena Carmen Frida Kahlo Calderón naissèc lo 6 de julhet de [[1907]] a [[Coyoacán]], una comuna de la periferia de la [[Ciutat de Mexic]]. Son paire, [[Guillermo Kahlo]] ([[1871]]–[[1941]]), èra un [[fotografia|fotografe]] d'origina [[Alemanha|alemanda]]. Sa maire, [[Matilde Calderón y González]] ([[1876]]–[[1932]]), èra una mestissa illetraa qu'assegurèc la gestion dels afaires domestics<ref>'''[[francés|(fr)]]''' Hayden Herrera e Philippe Beaudoin, ''Frida: biographie de Frida Kahlo'', Flammarion, coll. « Grandes biographies », 2022, p. 20.</ref>. Frida èra la tresena filha dau pareu. La [[familha (parentèla)|familha]] viviá dins un environament marcat per lo rescontre entre las [[tradicion]]s [[mexic]]anas, l'eiretatge [[Euròpa|europeu]], la practica [[religions|religiosa]] e las activitats [[art]]isticas. La [[fotografia]] i teniá una plaça majora e Guillermo Kahlo aprenguèc las reglas d'observacion e de compausion d'un imatge a sa filha. En [[1913]], a 6 ans, Kahlo contractèc la [[poliomieliti]] que li laissèc una chamba drecha mai corta e mai teuna<ref>'''[[anglés|(en)]]''' Valmantas Budrys, « Neurological Deficits in the Life and Works of Frida Kahlo », ''European Neurology'', vol. 55, n° 1,‎ 2006, pp. 4-10.</ref>. Aquela [[malautiá]] foguèc ansin lo prumier còp de la longa tiera d'espròvas [[medecina|medicalas]] que marquèron son existéncia. Son paire l'encoratjèc a practicar d'[[exercici fisic|activitats fisicas]] per afortir aquela chamba, mas aquela experiéncia precòça de la diferéncia corporala prenguèc mai tard una plaça importanta dins la construccion de son imatge public e de sa pintura. En [[1925]], intrèc a l'Escòla Nacionala Preparatòria de la Ciutat de Mexic, onte voliá se formar per entreprendre d'estudis de [[medecina]]. Faiá partia d'una generacion de joves mexicans educats dins lo contèxte de la reconstruccion [[cultura]]la e [[politica]] menaa après la [[Revolucion Mexicana]]. S'interessèc a la [[literatura]], a las [[sciéncia]]s e a las ideias politicas de senestra. Rejonhèc ansin un grop d'estudiants, los Cachuchas, onte rescontrèc Alejandro Gómez Arias onte venguèc son companhon. I desvolopèc pereu de ligams amb los mitans intellectuaus e politics que menèron a son raprochament ulterior amb lo [[comunisme]] [[Mexic|mexican]]. === Diego Rivera e vida adulte === == Òbra == === Una òbra personala === === Identitat e simbolisme === === Una artista d'avantgarda === === Òbras principalas === == Eiretatge e posteritat == === Una reconeissença progressiva === === De l'artista a l'icòna === === Una influéncia mondiala === == Annexas == === Ligams internes === === Bibliografia === === Nòtas e referéncias === <div style="-moz-column-count:3; column-count:3;"> <references/> </div> [[Categoria:Pintre mexican|Kahlo, Frida]] [[Categoria:Naissença en 1907|Kahlo, Frida]] [[Categoria:Decès en 1954|Kahlo, Frida]] hyu22o5p4xytcb3397dyqhr9nhwieoj 2507438 2507435 2026-08-23T15:20:21Z Nicolas Eynaud 6858 /* Enfança, formacion e accident */ 2507438 wikitext text/x-wiki {{article en construccion}} {{1000 fondamentals}} {| border="1" cellpadding="2" width=255 cellspacing="0" align="right" style="margin: 0 0 1em 1em; text-align:left; border-collapse:collapse; border:1px gray solid; font-size:95%; background:#f9f9f9" |+ <big><big>'''Frida Kahlo''' |- | style="background:#efefef" align="center" colspan=2 |[[Fichièr:Frida Kahlo, by Guillermo Kahlo.jpg|200px]] |- !align=right|Profession: |[[pintura|pintre]] |- !align=right|País: | [[Mexic]] |- !align=right|Data de naissença: |[[6 de julhet]] de [[1907]] |- !align=right|Luòc de naissença: | Coyoacán, [[Mexic]] |- !align=right|Data de decès: |[[13 de julhet]] de [[1954]] |- !align=right|Luòc de decès: | Coyoacán |} '''Magdalena Carmen Frida Kahlo y Calderón''', mai coneguda coma '''Frida Kahlo''' ([[Coyoacán]], [[Ciutat de Mexic]], [[6 de julh]] de [[1907]] - Coyoacán, Ciutat de Mexic, [[13 de julh]] de [[1954]]) foguèt una pintora [[Mexic|mexicana]]. Son òbra s'inspira essencialament de las tradicions autoctònas mexicanas. Venguèt famosa per sos [[autoretrach]]es; e mai se l'escrivan francés [[André Breton]] diguèt de sa pintura qu'èra [[surrealisme|surrealista]], jamai se volguèt pas identificar amb aquel movement. Èra l'esposa del famós pintor mexican, [[Diego Rivera]]. == Biografia == === Enfança, formacion e accident === Magdalena Carmen Frida Kahlo Calderón naissèc lo 6 de julhet de [[1907]] a [[Coyoacán]], una comuna de la periferia de la [[Ciutat de Mexic]]. Son paire, [[Guillermo Kahlo]] ([[1871]]–[[1941]]), èra un [[fotografia|fotografe]] d'origina [[Alemanha|alemanda]]. Sa maire, [[Matilde Calderón y González]] ([[1876]]–[[1932]]), èra una mestissa illetraa qu'assegurèc la gestion dels afaires domestics<ref>'''[[francés|(fr)]]''' Hayden Herrera e Philippe Beaudoin, ''Frida: biographie de Frida Kahlo'', Flammarion, coll. « Grandes biographies », 2022, p. 20.</ref>. Frida èra la tresena filha dau pareu. La [[familha (parentèla)|familha]] viviá dins un environament marcat per lo rescontre entre las [[tradicion]]s [[mexic]]anas, l'eiretatge [[Euròpa|europeu]], la practica [[religions|religiosa]] e las activitats [[art]]isticas. La [[fotografia]] i teniá una plaça majora e Guillermo Kahlo aprenguèc las reglas d'observacion e de compausion d'un imatge a sa filha. En [[1913]], a 6 ans, Kahlo contractèc la [[poliomieliti]] que li laissèc una chamba drecha mai corta e mai teuna<ref>'''[[anglés|(en)]]''' Valmantas Budrys, « Neurological Deficits in the Life and Works of Frida Kahlo », ''European Neurology'', vol. 55, n° 1,‎ 2006, pp. 4-10.</ref>. Aquela [[malautiá]] foguèc ansin lo prumier còp de la longa tiera d'espròvas [[medecina|medicalas]] que marquèron son existéncia. Son paire l'encoratjèc a practicar d'[[exercici fisic|activitats fisicas]] per afortir aquela chamba, mas aquela experiéncia precòça de la diferéncia corporala prenguèc mai tard una plaça importanta dins la construccion de son imatge public e de sa pintura. En [[1925]], intrèc a l'Escòla Nacionala Preparatòria de la Ciutat de Mexic, onte voliá se formar per entreprendre d'estudis de [[medecina]]. Faiá partia d'una generacion de joves mexicans educats dins lo contèxte de la reconstruccion [[cultura]]la e [[politica]] menaa après la [[Revolucion Mexicana]]. S'interessèc a la [[literatura]], a las [[sciéncia]]s e a las ideias politicas de senestra. Rejonhèc ansin un grop d'estudiants, los Cachuchas, onte rescontrèc Alejandro Gómez Arias onte venguèc son companhon. I desvolopèc pereu de ligams amb los mitans intellectuaus e politics que menèron a son raprochament ulterior amb lo [[comunisme]] [[Mexic|mexican]]. Lo 17 de setembre de [[1925]], foguèc victima d'un accident fòrça greu quand un [[tramvai]] percutèc son bus. Passèc un mes dins un [[espitau]] e gardèc de sequelas duradissas en despiech de desenaus d'operacions durant lo resta de sa vida. De mai, immobilizaa durant de periòdes longs, foguèc oblijaa d'abandonar sos projectes d'estudis medicaus. Es ansin durant sa convalescéncia que comencèc de pintar. === Diego Rivera e vida adulte === == Òbra == === Una òbra personala === === Identitat e simbolisme === === Una artista d'avantgarda === === Òbras principalas === == Eiretatge e posteritat == === Una reconeissença progressiva === === De l'artista a l'icòna === === Una influéncia mondiala === == Annexas == === Ligams internes === === Bibliografia === === Nòtas e referéncias === <div style="-moz-column-count:3; column-count:3;"> <references/> </div> [[Categoria:Pintre mexican|Kahlo, Frida]] [[Categoria:Naissença en 1907|Kahlo, Frida]] [[Categoria:Decès en 1954|Kahlo, Frida]] 1mrdinhmxe67b6jvrt4mzmxw3yltke6 2507439 2507438 2026-08-23T15:22:31Z Nicolas Eynaud 6858 /* Enfança, formacion e accident */ 2507439 wikitext text/x-wiki {{article en construccion}} {{1000 fondamentals}} {| border="1" cellpadding="2" width=255 cellspacing="0" align="right" style="margin: 0 0 1em 1em; text-align:left; border-collapse:collapse; border:1px gray solid; font-size:95%; background:#f9f9f9" |+ <big><big>'''Frida Kahlo''' |- | style="background:#efefef" align="center" colspan=2 |[[Fichièr:Frida Kahlo, by Guillermo Kahlo.jpg|200px]] |- !align=right|Profession: |[[pintura|pintre]] |- !align=right|País: | [[Mexic]] |- !align=right|Data de naissença: |[[6 de julhet]] de [[1907]] |- !align=right|Luòc de naissença: | Coyoacán, [[Mexic]] |- !align=right|Data de decès: |[[13 de julhet]] de [[1954]] |- !align=right|Luòc de decès: | Coyoacán |} '''Magdalena Carmen Frida Kahlo y Calderón''', mai coneguda coma '''Frida Kahlo''' ([[Coyoacán]], [[Ciutat de Mexic]], [[6 de julh]] de [[1907]] - Coyoacán, Ciutat de Mexic, [[13 de julh]] de [[1954]]) foguèt una pintora [[Mexic|mexicana]]. Son òbra s'inspira essencialament de las tradicions autoctònas mexicanas. Venguèt famosa per sos [[autoretrach]]es; e mai se l'escrivan francés [[André Breton]] diguèt de sa pintura qu'èra [[surrealisme|surrealista]], jamai se volguèt pas identificar amb aquel movement. Èra l'esposa del famós pintor mexican, [[Diego Rivera]]. == Biografia == === Enfança, formacion e accident === Magdalena Carmen Frida Kahlo Calderón naissèc lo 6 de julhet de [[1907]] a [[Coyoacán]], una comuna de la periferia de la [[Ciutat de Mexic]]. Son paire, [[Guillermo Kahlo]] ([[1871]]–[[1941]]), èra un [[fotografia|fotografe]] d'origina [[Alemanha|alemanda]]. Sa maire, [[Matilde Calderón y González]] ([[1876]]–[[1932]]), èra una mestissa illetraa qu'assegurèc la gestion dels afaires domestics<ref>'''[[francés|(fr)]]''' Hayden Herrera e Philippe Beaudoin, ''Frida: biographie de Frida Kahlo'', Flammarion, coll. « Grandes biographies », 2022, p. 20.</ref>. Frida èra la tresena filha dau pareu. La [[familha (parentèla)|familha]] viviá dins un environament marcat per lo rescontre entre las [[tradicion]]s [[mexic]]anas, l'eiretatge [[Euròpa|europeu]], la practica [[religions|religiosa]] e las activitats [[art]]isticas. La [[fotografia]] i teniá una plaça majora e Guillermo Kahlo aprenguèc las reglas d'observacion e de compausion d'un imatge a sa filha. En [[1913]], a 6 ans, Kahlo contractèc la [[poliomieliti]] que li laissèc una chamba drecha mai corta e mai teuna<ref>'''[[anglés|(en)]]''' Valmantas Budrys, « Neurological Deficits in the Life and Works of Frida Kahlo », ''European Neurology'', vol. 55, n° 1,‎ 2006, pp. 4-10.</ref>. Aquela [[malautiá]] foguèc ansin lo prumier còp de la longa tiera d'espròvas [[medecina|medicalas]] que marquèron son existéncia. Son paire l'encoratjèc a practicar d'[[exercici fisic|activitats fisicas]] per afortir aquela chamba, mas aquela experiéncia precòça de la diferéncia corporala prenguèc mai tard una plaça importanta dins la construccion de son imatge public e de sa pintura. En [[1925]], intrèc a l'Escòla Nacionala Preparatòria de la Ciutat de Mexic, onte voliá se formar per entreprendre d'estudis de [[medecina]]. Faiá partia d'una generacion de joves mexicans educats dins lo contèxte de la reconstruccion [[cultura]]la e [[politica]] menaa après la [[Revolucion Mexicana]]. S'interessèc a la [[literatura]], a las [[sciéncia]]s e a las ideias politicas de senestra. Rejonhèc ansin un grop d'estudiants, los Cachuchas, onte rescontrèc Alejandro Gómez Arias onte venguèc son companhon. I desvolopèc pereu de ligams amb los mitans intellectuaus e politics que menèron a son raprochament ulterior amb lo [[comunisme]] [[Mexic|mexican]]. Lo 17 de setembre de [[1925]], foguèc victima d'un accident fòrça greu quand un [[tramvai]] percutèc son bus. Passèc un mes dins un [[espitau]] e gardèc de sequelas duradissas en despiech de desenaus d'operacions durant lo resta de sa vida. De mai, immobilizaa durant de periòdes longs, foguèc oblijaa d'abandonar sos projectes d'estudis medicaus. Es ansin durant sa convalescéncia que comencèc de pintar. Per l'ajudar, sa maire organizèc la fabricacion d'un chavalet especiau, adaptat a sa posicion dins lo liech. === Diego Rivera e vida adulte === == Òbra == === Una òbra personala === === Identitat e simbolisme === === Una artista d'avantgarda === === Òbras principalas === == Eiretatge e posteritat == === Una reconeissença progressiva === === De l'artista a l'icòna === === Una influéncia mondiala === == Annexas == === Ligams internes === === Bibliografia === === Nòtas e referéncias === <div style="-moz-column-count:3; column-count:3;"> <references/> </div> [[Categoria:Pintre mexican|Kahlo, Frida]] [[Categoria:Naissença en 1907|Kahlo, Frida]] [[Categoria:Decès en 1954|Kahlo, Frida]] 04gxkxgktm2hufpyd2kk5ltr8vx5lln 2507440 2507439 2026-08-23T15:23:03Z Nicolas Eynaud 6858 /* Enfança, formacion e accident */ 2507440 wikitext text/x-wiki {{article en construccion}} {{1000 fondamentals}} {| border="1" cellpadding="2" width=255 cellspacing="0" align="right" style="margin: 0 0 1em 1em; text-align:left; border-collapse:collapse; border:1px gray solid; font-size:95%; background:#f9f9f9" |+ <big><big>'''Frida Kahlo''' |- | style="background:#efefef" align="center" colspan=2 |[[Fichièr:Frida Kahlo, by Guillermo Kahlo.jpg|200px]] |- !align=right|Profession: |[[pintura|pintre]] |- !align=right|País: | [[Mexic]] |- !align=right|Data de naissença: |[[6 de julhet]] de [[1907]] |- !align=right|Luòc de naissença: | Coyoacán, [[Mexic]] |- !align=right|Data de decès: |[[13 de julhet]] de [[1954]] |- !align=right|Luòc de decès: | Coyoacán |} '''Magdalena Carmen Frida Kahlo y Calderón''', mai coneguda coma '''Frida Kahlo''' ([[Coyoacán]], [[Ciutat de Mexic]], [[6 de julh]] de [[1907]] - Coyoacán, Ciutat de Mexic, [[13 de julh]] de [[1954]]) foguèt una pintora [[Mexic|mexicana]]. Son òbra s'inspira essencialament de las tradicions autoctònas mexicanas. Venguèt famosa per sos [[autoretrach]]es; e mai se l'escrivan francés [[André Breton]] diguèt de sa pintura qu'èra [[surrealisme|surrealista]], jamai se volguèt pas identificar amb aquel movement. Èra l'esposa del famós pintor mexican, [[Diego Rivera]]. == Biografia == === Enfança, formacion e accident === Magdalena Carmen Frida Kahlo Calderón naissèc lo 6 de julhet de [[1907]] a [[Coyoacán]], una comuna de la periferia de la [[Ciutat de Mexic]]. Son paire, [[Guillermo Kahlo]] ([[1871]]–[[1941]]), èra un [[fotografia|fotografe]] d'origina [[Alemanha|alemanda]]. Sa maire, [[Matilde Calderón y González]] ([[1876]]–[[1932]]), èra una mestissa illetraa qu'assegurèc la gestion dels afaires domestics<ref>'''[[francés|(fr)]]''' Hayden Herrera e Philippe Beaudoin, ''Frida: biographie de Frida Kahlo'', Flammarion, coll. « Grandes biographies », 2022, p. 20.</ref>. Frida èra la tresena filha dau pareu. La [[familha (parentèla)|familha]] viviá dins un environament marcat per lo rescontre entre las [[tradicion]]s [[mexic]]anas, l'eiretatge [[Euròpa|europeu]], la practica [[religions|religiosa]] e las activitats [[art]]isticas. La [[fotografia]] i teniá una plaça majora e Guillermo Kahlo aprenguèc las reglas d'observacion e de compausion d'un imatge a sa filha. En [[1913]], a 6 ans, Kahlo contractèc la [[poliomieliti]] que li laissèc una chamba drecha mai corta e mai teuna<ref>'''[[anglés|(en)]]''' Valmantas Budrys, « Neurological Deficits in the Life and Works of Frida Kahlo », ''European Neurology'', vol. 55, n° 1,‎ 2006, pp. 4-10.</ref>. Aquela [[malautiá]] foguèc ansin lo prumier còp de la longa tiera d'espròvas [[medecina|medicalas]] que marquèron son existéncia. Son paire l'encoratjèc a practicar d'[[exercici fisic|activitats fisicas]] per afortir aquela chamba, mas aquela experiéncia precòça de la diferéncia corporala prenguèc mai tard una plaça importanta dins la construccion de son imatge public e de sa pintura. En [[1925]], intrèc a l'Escòla Nacionala Preparatòria de la Ciutat de Mexic, onte voliá se formar per entreprendre d'estudis de [[medecina]]. Faiá partia d'una generacion de joves mexicans educats dins lo contèxte de la reconstruccion [[cultura]]la e [[politica]] menaa après la [[Revolucion Mexicana]]. S'interessèc a la [[literatura]], a las [[sciéncia]]s e a las ideias politicas de senestra. Rejonhèc ansin un grop d'estudiants, los Cachuchas, onte rescontrèc Alejandro Gómez Arias onte venguèc son companhon. I desvolopèc pereu de ligams amb los mitans intellectuaus e politics que menèron a son raprochament ulterior amb lo [[comunisme]] [[Mexic|mexican]]. Lo 17 de setembre de [[1925]], foguèc victima d'un accident fòrça greu quand un [[tramvai]] percutèc son bus. Passèc un mes dins un [[espitau]] e gardèc de sequelas duradissas en despiech de desenaus d'operacions durant lo resta de sa vida. De mai, immobilizaa durant de periòdes longs, foguèc oblijaa d'abandonar sos projectes d'estudis medicaus. Es ansin durant sa convalescéncia que comencèc de pintar. Per l'ajudar, sa maire organizèc la fabricacion d'un chavalet especiau, adaptat a la posicion ocupaa dins son liech. === Diego Rivera e vida adulte === == Òbra == === Una òbra personala === === Identitat e simbolisme === === Una artista d'avantgarda === === Òbras principalas === == Eiretatge e posteritat == === Una reconeissença progressiva === === De l'artista a l'icòna === === Una influéncia mondiala === == Annexas == === Ligams internes === === Bibliografia === === Nòtas e referéncias === <div style="-moz-column-count:3; column-count:3;"> <references/> </div> [[Categoria:Pintre mexican|Kahlo, Frida]] [[Categoria:Naissença en 1907|Kahlo, Frida]] [[Categoria:Decès en 1954|Kahlo, Frida]] 1rpaxs8b9e2lal6a1zsqf95e7kqsp8q 2507441 2507440 2026-08-23T15:23:20Z Nicolas Eynaud 6858 /* Enfança, formacion e accident */ 2507441 wikitext text/x-wiki {{article en construccion}} {{1000 fondamentals}} {| border="1" cellpadding="2" width=255 cellspacing="0" align="right" style="margin: 0 0 1em 1em; text-align:left; border-collapse:collapse; border:1px gray solid; font-size:95%; background:#f9f9f9" |+ <big><big>'''Frida Kahlo''' |- | style="background:#efefef" align="center" colspan=2 |[[Fichièr:Frida Kahlo, by Guillermo Kahlo.jpg|200px]] |- !align=right|Profession: |[[pintura|pintre]] |- !align=right|País: | [[Mexic]] |- !align=right|Data de naissença: |[[6 de julhet]] de [[1907]] |- !align=right|Luòc de naissença: | Coyoacán, [[Mexic]] |- !align=right|Data de decès: |[[13 de julhet]] de [[1954]] |- !align=right|Luòc de decès: | Coyoacán |} '''Magdalena Carmen Frida Kahlo y Calderón''', mai coneguda coma '''Frida Kahlo''' ([[Coyoacán]], [[Ciutat de Mexic]], [[6 de julh]] de [[1907]] - Coyoacán, Ciutat de Mexic, [[13 de julh]] de [[1954]]) foguèt una pintora [[Mexic|mexicana]]. Son òbra s'inspira essencialament de las tradicions autoctònas mexicanas. Venguèt famosa per sos [[autoretrach]]es; e mai se l'escrivan francés [[André Breton]] diguèt de sa pintura qu'èra [[surrealisme|surrealista]], jamai se volguèt pas identificar amb aquel movement. Èra l'esposa del famós pintor mexican, [[Diego Rivera]]. == Biografia == === Enfança, formacion e accident === Magdalena Carmen Frida Kahlo Calderón naissèc lo 6 de julhet de [[1907]] a [[Coyoacán]], una comuna de la periferia de la [[Ciutat de Mexic]]. Son paire, [[Guillermo Kahlo]] ([[1871]]–[[1941]]), èra un [[fotografia|fotografe]] d'origina [[Alemanha|alemanda]]. Sa maire, [[Matilde Calderón y González]] ([[1876]]–[[1932]]), èra una mestissa illetraa qu'assegurèc la gestion dels afaires domestics<ref>'''[[francés|(fr)]]''' Hayden Herrera e Philippe Beaudoin, ''Frida: biographie de Frida Kahlo'', Flammarion, coll. « Grandes biographies », 2022, p. 20.</ref>. Frida èra la tresena filha dau pareu. La [[familha (parentèla)|familha]] viviá dins un environament marcat per lo rescontre entre las [[tradicion]]s [[mexic]]anas, l'eiretatge [[Euròpa|europeu]], la practica [[religions|religiosa]] e las activitats [[art]]isticas. La [[fotografia]] i teniá una plaça majora e Guillermo Kahlo aprenguèc las reglas d'observacion e de compausion d'un imatge a sa filha. En [[1913]], a 6 ans, Kahlo contractèc la [[poliomieliti]] que li laissèc una chamba drecha mai corta e mai teuna<ref>'''[[anglés|(en)]]''' Valmantas Budrys, « Neurological Deficits in the Life and Works of Frida Kahlo », ''European Neurology'', vol. 55, n° 1,‎ 2006, pp. 4-10.</ref>. Aquela [[malautiá]] foguèc ansin lo prumier còp de la longa tiera d'espròvas [[medecina|medicalas]] que marquèron son existéncia. Son paire l'encoratjèc a practicar d'[[exercici fisic|activitats fisicas]] per afortir aquela chamba, mas aquela experiéncia precòça de la diferéncia corporala prenguèc mai tard una plaça importanta dins la construccion de son imatge public e de sa pintura. En [[1925]], intrèc a l'Escòla Nacionala Preparatòria de la Ciutat de Mexic, onte voliá se formar per entreprendre d'estudis de [[medecina]]. Faiá partia d'una generacion de joves mexicans educats dins lo contèxte de la reconstruccion [[cultura]]la e [[politica]] menaa après la [[Revolucion Mexicana]]. S'interessèc a la [[literatura]], a las [[sciéncia]]s e a las ideias politicas de senestra. Rejonhèc ansin un grop d'estudiants, los Cachuchas, onte rescontrèc Alejandro Gómez Arias onte venguèc son companhon. I desvolopèc pereu de ligams amb los mitans intellectuaus e politics que menèron a son raprochament ulterior amb lo [[comunisme]] [[Mexic|mexican]]. Lo 17 de setembre de [[1925]], foguèc victima d'un accident fòrça greu quand un [[tramvai]] percutèc son bus. Passèc un mes dins un [[espitau]] e gardèc de sequelas duradissas en despiech de desenaus d'operacions durant lo resta de sa vida. De mai, immobilizaa durant de periòdes longs, foguèc oblijaa d'abandonar sos projectes d'estudis medicaus. Es ansin durant sa convalescéncia que comencèc de pintar. Per l'ajudar, sa maire organizèc la fabricacion d'un chavalet especiau, adaptat a la posicion ocupaa dins son [[liech]]. === Diego Rivera e vida adulte === == Òbra == === Una òbra personala === === Identitat e simbolisme === === Una artista d'avantgarda === === Òbras principalas === == Eiretatge e posteritat == === Una reconeissença progressiva === === De l'artista a l'icòna === === Una influéncia mondiala === == Annexas == === Ligams internes === === Bibliografia === === Nòtas e referéncias === <div style="-moz-column-count:3; column-count:3;"> <references/> </div> [[Categoria:Pintre mexican|Kahlo, Frida]] [[Categoria:Naissença en 1907|Kahlo, Frida]] [[Categoria:Decès en 1954|Kahlo, Frida]] i9j9aoivlue2fijn1dpesb5t3nt03sq 2507443 2507441 2026-08-23T15:25:55Z Nicolas Eynaud 6858 /* Enfança, formacion e accident */ 2507443 wikitext text/x-wiki {{article en construccion}} {{1000 fondamentals}} {| border="1" cellpadding="2" width=255 cellspacing="0" align="right" style="margin: 0 0 1em 1em; text-align:left; border-collapse:collapse; border:1px gray solid; font-size:95%; background:#f9f9f9" |+ <big><big>'''Frida Kahlo''' |- | style="background:#efefef" align="center" colspan=2 |[[Fichièr:Frida Kahlo, by Guillermo Kahlo.jpg|200px]] |- !align=right|Profession: |[[pintura|pintre]] |- !align=right|País: | [[Mexic]] |- !align=right|Data de naissença: |[[6 de julhet]] de [[1907]] |- !align=right|Luòc de naissença: | Coyoacán, [[Mexic]] |- !align=right|Data de decès: |[[13 de julhet]] de [[1954]] |- !align=right|Luòc de decès: | Coyoacán |} '''Magdalena Carmen Frida Kahlo y Calderón''', mai coneguda coma '''Frida Kahlo''' ([[Coyoacán]], [[Ciutat de Mexic]], [[6 de julh]] de [[1907]] - Coyoacán, Ciutat de Mexic, [[13 de julh]] de [[1954]]) foguèt una pintora [[Mexic|mexicana]]. Son òbra s'inspira essencialament de las tradicions autoctònas mexicanas. Venguèt famosa per sos [[autoretrach]]es; e mai se l'escrivan francés [[André Breton]] diguèt de sa pintura qu'èra [[surrealisme|surrealista]], jamai se volguèt pas identificar amb aquel movement. Èra l'esposa del famós pintor mexican, [[Diego Rivera]]. == Biografia == === Enfança, formacion e accident === Magdalena Carmen Frida Kahlo Calderón naissèc lo 6 de julhet de [[1907]] a [[Coyoacán]], una comuna de la periferia de la [[Ciutat de Mexic]]. Son paire, [[Guillermo Kahlo]] ([[1871]]–[[1941]]), èra un [[fotografia|fotografe]] d'origina [[Alemanha|alemanda]]. Sa maire, [[Matilde Calderón y González]] ([[1876]]–[[1932]]), èra una mestissa illetraa qu'assegurèc la gestion dels afaires domestics<ref>'''[[francés|(fr)]]''' Hayden Herrera e Philippe Beaudoin, ''Frida: biographie de Frida Kahlo'', Flammarion, coll. « Grandes biographies », 2022, p. 20.</ref>. Frida èra la tresena filha dau pareu. La [[familha (parentèla)|familha]] viviá dins un environament marcat per lo rescontre entre las [[tradicion]]s [[mexic]]anas, l'eiretatge [[Euròpa|europeu]], la practica [[religions|religiosa]] e las activitats [[art]]isticas. La [[fotografia]] i teniá una plaça majora e Guillermo Kahlo aprenguèc las reglas d'observacion e de compausion d'un imatge a sa filha. En [[1913]], a 6 ans, Kahlo contractèc la [[poliomieliti]] que li laissèc una chamba drecha mai corta e mai teuna<ref>'''[[anglés|(en)]]''' Valmantas Budrys, « Neurological Deficits in the Life and Works of Frida Kahlo », ''European Neurology'', vol. 55, n° 1,‎ 2006, pp. 4-10.</ref>. Aquela [[malautiá]] foguèc ansin lo prumier còp de la longa tiera d'espròvas [[medecina|medicalas]] que marquèron son existéncia. Son paire l'encoratjèc a practicar d'[[exercici fisic|activitats fisicas]] per afortir aquela chamba, mas aquela experiéncia precòça de la diferéncia corporala prenguèc mai tard una plaça importanta dins la construccion de son imatge public e de sa pintura. En [[1925]], intrèc a l'Escòla Nacionala Preparatòria de la Ciutat de Mexic, onte voliá se formar per entreprendre d'estudis de [[medecina]]. Faiá partia d'una generacion de joves mexicans educats dins lo contèxte de la reconstruccion [[cultura]]la e [[politica]] menaa après la [[Revolucion Mexicana]]. S'interessèc a la [[literatura]], a las [[sciéncia]]s e a las ideias politicas de senestra. Rejonhèc ansin un grop d'estudiants, los Cachuchas, onte rescontrèc Alejandro Gómez Arias onte venguèc son companhon. I desvolopèc pereu de ligams amb los mitans intellectuaus e politics que menèron a son raprochament ulterior amb lo [[comunisme]] [[Mexic|mexican]]. Lo 17 de setembre de [[1925]], foguèc victima d'un accident fòrça greu quand un [[tramvai]] percutèc son bus. Passèc un mes dins un [[espitau]] e gardèc de sequelas duradissas en despiech de desenaus d'operacions durant lo resta de sa vida<ref>'''[[espanhòu|(es)]]''' Hayden Herrera, ''Frida: una biografía de Frida Kahlo'', La Ciutat de Mexic, Diana, 1984, p. 62.</ref>. De mai, immobilizaa durant de periòdes longs, foguèc oblijaa d'abandonar sos projectes d'estudis medicaus. Es ansin durant sa convalescéncia que comencèc de pintar. Per l'ajudar, sa maire organizèc la fabricacion d'un chavalet especiau, adaptat a la posicion ocupaa dins son [[liech]]. === Diego Rivera e vida adulte === == Òbra == === Una òbra personala === === Identitat e simbolisme === === Una artista d'avantgarda === === Òbras principalas === == Eiretatge e posteritat == === Una reconeissença progressiva === === De l'artista a l'icòna === === Una influéncia mondiala === == Annexas == === Ligams internes === === Bibliografia === === Nòtas e referéncias === <div style="-moz-column-count:3; column-count:3;"> <references/> </div> [[Categoria:Pintre mexican|Kahlo, Frida]] [[Categoria:Naissença en 1907|Kahlo, Frida]] [[Categoria:Decès en 1954|Kahlo, Frida]] tdqbcs6h431d1nadihfn83oyau4fxp9 2507444 2507443 2026-08-23T15:29:40Z Nicolas Eynaud 6858 /* Enfança, formacion e accident */ 2507444 wikitext text/x-wiki {{article en construccion}} {{1000 fondamentals}} {| border="1" cellpadding="2" width=255 cellspacing="0" align="right" style="margin: 0 0 1em 1em; text-align:left; border-collapse:collapse; border:1px gray solid; font-size:95%; background:#f9f9f9" |+ <big><big>'''Frida Kahlo''' |- | style="background:#efefef" align="center" colspan=2 |[[Fichièr:Frida Kahlo, by Guillermo Kahlo.jpg|200px]] |- !align=right|Profession: |[[pintura|pintre]] |- !align=right|País: | [[Mexic]] |- !align=right|Data de naissença: |[[6 de julhet]] de [[1907]] |- !align=right|Luòc de naissença: | Coyoacán, [[Mexic]] |- !align=right|Data de decès: |[[13 de julhet]] de [[1954]] |- !align=right|Luòc de decès: | Coyoacán |} '''Magdalena Carmen Frida Kahlo y Calderón''', mai coneguda coma '''Frida Kahlo''' ([[Coyoacán]], [[Ciutat de Mexic]], [[6 de julh]] de [[1907]] - Coyoacán, Ciutat de Mexic, [[13 de julh]] de [[1954]]) foguèt una pintora [[Mexic|mexicana]]. Son òbra s'inspira essencialament de las tradicions autoctònas mexicanas. Venguèt famosa per sos [[autoretrach]]es; e mai se l'escrivan francés [[André Breton]] diguèt de sa pintura qu'èra [[surrealisme|surrealista]], jamai se volguèt pas identificar amb aquel movement. Èra l'esposa del famós pintor mexican, [[Diego Rivera]]. == Biografia == === Enfança, formacion e accident === Magdalena Carmen Frida Kahlo Calderón naissèc lo 6 de julhet de [[1907]] a [[Coyoacán]], una comuna de la periferia de la [[Ciutat de Mexic]]. Son paire, [[Guillermo Kahlo]] ([[1871]]–[[1941]]), èra un [[fotografia|fotografe]] d'origina [[Alemanha|alemanda]]. Sa maire, [[Matilde Calderón y González]] ([[1876]]–[[1932]]), èra una mestissa illetraa qu'assegurèc la gestion dels afaires domestics<ref>'''[[francés|(fr)]]''' Hayden Herrera e Philippe Beaudoin, ''Frida: biographie de Frida Kahlo'', Flammarion, coll. « Grandes biographies », 2022, p. 20.</ref>. Frida èra la tresena filha dau pareu. La [[familha (parentèla)|familha]] viviá dins un environament marcat per lo rescontre entre las [[tradicion]]s [[mexic]]anas, l'eiretatge [[Euròpa|europeu]], la practica [[religions|religiosa]] e las activitats [[art]]isticas. La [[fotografia]] i teniá una plaça majora e Guillermo Kahlo aprenguèc las reglas d'observacion e de compausion d'un imatge a sa filha. En [[1913]], a 6 ans, Kahlo contractèc la [[poliomieliti]] que li laissèc una chamba drecha mai corta e mai teuna<ref>'''[[anglés|(en)]]''' Valmantas Budrys, « Neurological Deficits in the Life and Works of Frida Kahlo », ''European Neurology'', vol. 55, n° 1,‎ 2006, pp. 4-10.</ref>. Aquela [[malautiá]] foguèc ansin lo prumier còp de la longa tiera d'espròvas [[medecina|medicalas]] que marquèron son existéncia. Son paire l'encoratjèc a practicar d'[[exercici fisic|activitats fisicas]] per afortir aquela chamba, mas aquela experiéncia precòça de la diferéncia corporala prenguèc mai tard una plaça importanta dins la construccion de son imatge public e de sa pintura. En [[1925]], intrèc a l'Escòla Nacionala Preparatòria de la Ciutat de Mexic, onte voliá se formar per entreprendre d'estudis de [[medecina]]. Faiá partia d'una generacion de joves mexicans educats dins lo contèxte de la reconstruccion [[cultura]]la e [[politica]] menaa après la [[Revolucion Mexicana]]. S'interessèc a la [[literatura]], a las [[sciéncia]]s e a las ideias politicas de senestra. Rejonhèc ansin un grop d'estudiants, los Cachuchas, onte rescontrèc Alejandro Gómez Arias onte venguèc son companhon. I desvolopèc pereu de ligams amb los mitans intellectuaus e politics que menèron a son raprochament ulterior amb lo [[comunisme]] [[Mexic|mexican]]. Lo 17 de setembre de [[1925]], foguèc victima d'un accident fòrça greu quand un [[tramvai]] percutèc son bus. Passèc un mes dins un [[espitau]] e gardèc de sequelas duradissas en despiech de desenaus d'operacions durant lo resta de sa vida<ref>'''[[espanhòu|(es)]]''' Hayden Herrera, ''Frida: una biografía de Frida Kahlo'', La Ciutat de Mexic, Diana, 1984, p. 62.</ref>. De mai, immobilizaa durant de periòdes longs, foguèc oblijaa d'abandonar sos projectes d'estudis medicaus. Es ansin durant sa convalescéncia que comencèc de pénher. Per l'ajudar, sa maire organizèc la fabricacion d'un chavalet especiau, adaptat a la posicion ocupaa dins son [[liech]]. Completat per un [[mirau]], aqueu sistema venguèc l'instrument d'una practica [[art|artistica]] novela. Tre [[1926]], Khalo penhèc son prumier autoretrach, destinat a Alejandro Gómez Arias. === Diego Rivera e vida adulte === == Òbra == === Una òbra personala === === Identitat e simbolisme === === Una artista d'avantgarda === === Òbras principalas === == Eiretatge e posteritat == === Una reconeissença progressiva === === De l'artista a l'icòna === === Una influéncia mondiala === == Annexas == === Ligams internes === === Bibliografia === === Nòtas e referéncias === <div style="-moz-column-count:3; column-count:3;"> <references/> </div> [[Categoria:Pintre mexican|Kahlo, Frida]] [[Categoria:Naissença en 1907|Kahlo, Frida]] [[Categoria:Decès en 1954|Kahlo, Frida]] 48lhiszb9903aozgtv2hzphhvt6fgyh 2507445 2507444 2026-08-23T15:30:03Z Nicolas Eynaud 6858 /* Enfança, formacion e accident */ 2507445 wikitext text/x-wiki {{article en construccion}} {{1000 fondamentals}} {| border="1" cellpadding="2" width=255 cellspacing="0" align="right" style="margin: 0 0 1em 1em; text-align:left; border-collapse:collapse; border:1px gray solid; font-size:95%; background:#f9f9f9" |+ <big><big>'''Frida Kahlo''' |- | style="background:#efefef" align="center" colspan=2 |[[Fichièr:Frida Kahlo, by Guillermo Kahlo.jpg|200px]] |- !align=right|Profession: |[[pintura|pintre]] |- !align=right|País: | [[Mexic]] |- !align=right|Data de naissença: |[[6 de julhet]] de [[1907]] |- !align=right|Luòc de naissença: | Coyoacán, [[Mexic]] |- !align=right|Data de decès: |[[13 de julhet]] de [[1954]] |- !align=right|Luòc de decès: | Coyoacán |} '''Magdalena Carmen Frida Kahlo y Calderón''', mai coneguda coma '''Frida Kahlo''' ([[Coyoacán]], [[Ciutat de Mexic]], [[6 de julh]] de [[1907]] - Coyoacán, Ciutat de Mexic, [[13 de julh]] de [[1954]]) foguèt una pintora [[Mexic|mexicana]]. Son òbra s'inspira essencialament de las tradicions autoctònas mexicanas. Venguèt famosa per sos [[autoretrach]]es; e mai se l'escrivan francés [[André Breton]] diguèt de sa pintura qu'èra [[surrealisme|surrealista]], jamai se volguèt pas identificar amb aquel movement. Èra l'esposa del famós pintor mexican, [[Diego Rivera]]. == Biografia == === Enfança, formacion e accident === Magdalena Carmen Frida Kahlo Calderón naissèc lo 6 de julhet de [[1907]] a [[Coyoacán]], una comuna de la periferia de la [[Ciutat de Mexic]]. Son paire, [[Guillermo Kahlo]] ([[1871]]–[[1941]]), èra un [[fotografia|fotografe]] d'origina [[Alemanha|alemanda]]. Sa maire, [[Matilde Calderón y González]] ([[1876]]–[[1932]]), èra una mestissa illetraa qu'assegurèc la gestion dels afaires domestics<ref>'''[[francés|(fr)]]''' Hayden Herrera e Philippe Beaudoin, ''Frida: biographie de Frida Kahlo'', Flammarion, coll. « Grandes biographies », 2022, p. 20.</ref>. Frida èra la tresena filha dau pareu. La [[familha (parentèla)|familha]] viviá dins un environament marcat per lo rescontre entre las [[tradicion]]s [[mexic]]anas, l'eiretatge [[Euròpa|europeu]], la practica [[religions|religiosa]] e las activitats [[art]]isticas. La [[fotografia]] i teniá una plaça majora e Guillermo Kahlo aprenguèc las reglas d'observacion e de compausion d'un imatge a sa filha. En [[1913]], a 6 ans, Kahlo contractèc la [[poliomieliti]] que li laissèc una chamba drecha mai corta e mai teuna<ref>'''[[anglés|(en)]]''' Valmantas Budrys, « Neurological Deficits in the Life and Works of Frida Kahlo », ''European Neurology'', vol. 55, n° 1,‎ 2006, pp. 4-10.</ref>. Aquela [[malautiá]] foguèc ansin lo prumier còp de la longa tiera d'espròvas [[medecina|medicalas]] que marquèron son existéncia. Son paire l'encoratjèc a practicar d'[[exercici fisic|activitats fisicas]] per afortir aquela chamba, mas aquela experiéncia precòça de la diferéncia corporala prenguèc mai tard una plaça importanta dins la construccion de son imatge public e de sa pintura. En [[1925]], intrèc a l'Escòla Nacionala Preparatòria de la Ciutat de Mexic, onte voliá se formar per entreprendre d'estudis de [[medecina]]. Faiá partia d'una generacion de joves mexicans educats dins lo contèxte de la reconstruccion [[cultura]]la e [[politica]] menaa après la [[Revolucion Mexicana]]. S'interessèc a la [[literatura]], a las [[sciéncia]]s e a las ideias politicas de senestra. Rejonhèc ansin un grop d'estudiants, los Cachuchas, onte rescontrèc Alejandro Gómez Arias onte venguèc son companhon. I desvolopèc pereu de ligams amb los mitans intellectuaus e politics que menèron a son raprochament ulterior amb lo [[comunisme]] [[Mexic|mexican]]. Lo 17 de setembre de [[1925]], foguèc victima d'un accident fòrça greu quand un [[tramvai]] percutèc son bus. Passèc un mes dins un [[espitau]] e gardèc de sequelas duradissas en despiech de desenaus d'operacions durant lo resta de sa vida<ref>'''[[espanhòu|(es)]]''' Hayden Herrera, ''Frida: una biografía de Frida Kahlo'', La Ciutat de Mexic, Diana, 1984, p. 62.</ref>. De mai, immobilizaa durant de periòdes longs, foguèc oblijaa d'abandonar sos projectes d'estudis medicaus. Es ansin durant sa convalescéncia que comencèc de pénher. Per l'ajudar, sa maire organizèc la fabricacion d'un chavalet especiau, adaptat a la posicion ocupaa dins son [[liech]]. Completat per un [[mirau]], aqueu sistema venguèc l'instrument d'una practica [[art|artistica]] novela. Tre [[1926]], Kahlo penhèc son prumier autoretrach, destinat a Alejandro Gómez Arias. === Diego Rivera e vida adulte === == Òbra == === Una òbra personala === === Identitat e simbolisme === === Una artista d'avantgarda === === Òbras principalas === == Eiretatge e posteritat == === Una reconeissença progressiva === === De l'artista a l'icòna === === Una influéncia mondiala === == Annexas == === Ligams internes === === Bibliografia === === Nòtas e referéncias === <div style="-moz-column-count:3; column-count:3;"> <references/> </div> [[Categoria:Pintre mexican|Kahlo, Frida]] [[Categoria:Naissença en 1907|Kahlo, Frida]] [[Categoria:Decès en 1954|Kahlo, Frida]] swvioxil39z0qpky60geo28xodvaxxy 2507447 2507445 2026-08-23T15:32:29Z Nicolas Eynaud 6858 /* Enfança, formacion e accident */ 2507447 wikitext text/x-wiki {{article en construccion}} {{1000 fondamentals}} {| border="1" cellpadding="2" width=255 cellspacing="0" align="right" style="margin: 0 0 1em 1em; text-align:left; border-collapse:collapse; border:1px gray solid; font-size:95%; background:#f9f9f9" |+ <big><big>'''Frida Kahlo''' |- | style="background:#efefef" align="center" colspan=2 |[[Fichièr:Frida Kahlo, by Guillermo Kahlo.jpg|200px]] |- !align=right|Profession: |[[pintura|pintre]] |- !align=right|País: | [[Mexic]] |- !align=right|Data de naissença: |[[6 de julhet]] de [[1907]] |- !align=right|Luòc de naissença: | Coyoacán, [[Mexic]] |- !align=right|Data de decès: |[[13 de julhet]] de [[1954]] |- !align=right|Luòc de decès: | Coyoacán |} '''Magdalena Carmen Frida Kahlo y Calderón''', mai coneguda coma '''Frida Kahlo''' ([[Coyoacán]], [[Ciutat de Mexic]], [[6 de julh]] de [[1907]] - Coyoacán, Ciutat de Mexic, [[13 de julh]] de [[1954]]) foguèt una pintora [[Mexic|mexicana]]. Son òbra s'inspira essencialament de las tradicions autoctònas mexicanas. Venguèt famosa per sos [[autoretrach]]es; e mai se l'escrivan francés [[André Breton]] diguèt de sa pintura qu'èra [[surrealisme|surrealista]], jamai se volguèt pas identificar amb aquel movement. Èra l'esposa del famós pintor mexican, [[Diego Rivera]]. == Biografia == === Enfança, formacion e accident === Magdalena Carmen Frida Kahlo Calderón naissèc lo 6 de julhet de [[1907]] a [[Coyoacán]], una comuna de la periferia de la [[Ciutat de Mexic]]. Son paire, [[Guillermo Kahlo]] ([[1871]]–[[1941]]), èra un [[fotografia|fotografe]] d'origina [[Alemanha|alemanda]]. Sa maire, [[Matilde Calderón y González]] ([[1876]]–[[1932]]), èra una mestissa illetraa qu'assegurèc la gestion dels afaires domestics<ref>'''[[francés|(fr)]]''' Hayden Herrera e Philippe Beaudoin, ''Frida: biographie de Frida Kahlo'', Flammarion, coll. « Grandes biographies », 2022, p. 20.</ref>. Frida èra la tresena filha dau pareu. La [[familha (parentèla)|familha]] viviá dins un environament marcat per lo rescontre entre las [[tradicion]]s [[mexic]]anas, l'eiretatge [[Euròpa|europeu]], la practica [[religions|religiosa]] e las activitats [[art]]isticas. La [[fotografia]] i teniá una plaça majora e Guillermo Kahlo aprenguèc las reglas d'observacion e de compausion d'un imatge a sa filha. En [[1913]], a 6 ans, Kahlo contractèc la [[poliomieliti]] que li laissèc una chamba drecha mai corta e mai teuna<ref>'''[[anglés|(en)]]''' Valmantas Budrys, « Neurological Deficits in the Life and Works of Frida Kahlo », ''European Neurology'', vol. 55, n° 1,‎ 2006, pp. 4-10.</ref>. Aquela [[malautiá]] foguèc ansin lo prumier còp de la longa tiera d'espròvas [[medecina|medicalas]] que marquèron son existéncia. Son paire l'encoratjèc a practicar d'[[exercici fisic|activitats fisicas]] per afortir aquela chamba, mas aquela experiéncia precòça de la diferéncia corporala prenguèc mai tard una plaça importanta dins la construccion de son imatge public e de sa pintura. En [[1925]], intrèc a l'Escòla Nacionala Preparatòria de la Ciutat de Mexic, onte voliá se formar per entreprendre d'estudis de [[medecina]]. Faiá partia d'una generacion de joves mexicans educats dins lo contèxte de la reconstruccion [[cultura]]la e [[politica]] menaa après la [[Revolucion Mexicana]]. S'interessèc a la [[literatura]], a las [[sciéncia]]s e a las ideias politicas de senestra. Rejonhèc ansin un grop d'estudiants, los Cachuchas, onte rescontrèc Alejandro Gómez Arias onte venguèc son companhon. I desvolopèc pereu de ligams amb los mitans intellectuaus e politics que menèron a son raprochament ulterior amb lo [[comunisme]] [[Mexic|mexican]]. Lo 17 de setembre de [[1925]], foguèc victima d'un accident fòrça greu quand un [[tramvai]] percutèc son bus. Passèc un mes dins un [[espitau]] e gardèc de sequelas duradissas en despiech de desenaus d'operacions durant lo resta de sa vida<ref>'''[[espanhòu|(es)]]''' Hayden Herrera, ''Frida: una biografía de Frida Kahlo'', La Ciutat de Mexic, Diana, 1984, p. 62.</ref>. De mai, immobilizaa durant de periòdes longs, foguèc oblijaa d'abandonar sos projectes d'estudis medicaus. Es ansin durant sa convalescéncia que comencèc de pénher. Per l'ajudar, sa maire organizèc la fabricacion d'un chavalet especiau, adaptat a la posicion ocupaa dins son [[liech]]. Completat per un [[mirau]], aqueu sistema venguèc l'instrument d'una practica [[art|artistica]] novela<ref>'''[[espanhòu|(es)]]''' Hayden Herrera, ''Frida: una biografía de Frida Kahlo'', La Ciutat de Mexic, Diana, 1984, pp. 62-63.</ref><ref>'''[[anglés|(en)]]''' Andrea Kettermann, ''Kahlo'', Taschen, 2003, pp. 17-18.</ref>. Tre [[1926]], Kahlo penhèc son prumier autoretrach, destinat a Alejandro Gómez Arias. === Diego Rivera e vida adulte === == Òbra == === Una òbra personala === === Identitat e simbolisme === === Una artista d'avantgarda === === Òbras principalas === == Eiretatge e posteritat == === Una reconeissença progressiva === === De l'artista a l'icòna === === Una influéncia mondiala === == Annexas == === Ligams internes === === Bibliografia === === Nòtas e referéncias === <div style="-moz-column-count:3; column-count:3;"> <references/> </div> [[Categoria:Pintre mexican|Kahlo, Frida]] [[Categoria:Naissença en 1907|Kahlo, Frida]] [[Categoria:Decès en 1954|Kahlo, Frida]] m3gvrv72up8xeqohe87jemkxbgkl995 2507448 2507447 2026-08-23T15:33:26Z Nicolas Eynaud 6858 /* Diego Rivera e vida adulte */ 2507448 wikitext text/x-wiki {{article en construccion}} {{1000 fondamentals}} {| border="1" cellpadding="2" width=255 cellspacing="0" align="right" style="margin: 0 0 1em 1em; text-align:left; border-collapse:collapse; border:1px gray solid; font-size:95%; background:#f9f9f9" |+ <big><big>'''Frida Kahlo''' |- | style="background:#efefef" align="center" colspan=2 |[[Fichièr:Frida Kahlo, by Guillermo Kahlo.jpg|200px]] |- !align=right|Profession: |[[pintura|pintre]] |- !align=right|País: | [[Mexic]] |- !align=right|Data de naissença: |[[6 de julhet]] de [[1907]] |- !align=right|Luòc de naissença: | Coyoacán, [[Mexic]] |- !align=right|Data de decès: |[[13 de julhet]] de [[1954]] |- !align=right|Luòc de decès: | Coyoacán |} '''Magdalena Carmen Frida Kahlo y Calderón''', mai coneguda coma '''Frida Kahlo''' ([[Coyoacán]], [[Ciutat de Mexic]], [[6 de julh]] de [[1907]] - Coyoacán, Ciutat de Mexic, [[13 de julh]] de [[1954]]) foguèt una pintora [[Mexic|mexicana]]. Son òbra s'inspira essencialament de las tradicions autoctònas mexicanas. Venguèt famosa per sos [[autoretrach]]es; e mai se l'escrivan francés [[André Breton]] diguèt de sa pintura qu'èra [[surrealisme|surrealista]], jamai se volguèt pas identificar amb aquel movement. Èra l'esposa del famós pintor mexican, [[Diego Rivera]]. == Biografia == === Enfança, formacion e accident === Magdalena Carmen Frida Kahlo Calderón naissèc lo 6 de julhet de [[1907]] a [[Coyoacán]], una comuna de la periferia de la [[Ciutat de Mexic]]. Son paire, [[Guillermo Kahlo]] ([[1871]]–[[1941]]), èra un [[fotografia|fotografe]] d'origina [[Alemanha|alemanda]]. Sa maire, [[Matilde Calderón y González]] ([[1876]]–[[1932]]), èra una mestissa illetraa qu'assegurèc la gestion dels afaires domestics<ref>'''[[francés|(fr)]]''' Hayden Herrera e Philippe Beaudoin, ''Frida: biographie de Frida Kahlo'', Flammarion, coll. « Grandes biographies », 2022, p. 20.</ref>. Frida èra la tresena filha dau pareu. La [[familha (parentèla)|familha]] viviá dins un environament marcat per lo rescontre entre las [[tradicion]]s [[mexic]]anas, l'eiretatge [[Euròpa|europeu]], la practica [[religions|religiosa]] e las activitats [[art]]isticas. La [[fotografia]] i teniá una plaça majora e Guillermo Kahlo aprenguèc las reglas d'observacion e de compausion d'un imatge a sa filha. En [[1913]], a 6 ans, Kahlo contractèc la [[poliomieliti]] que li laissèc una chamba drecha mai corta e mai teuna<ref>'''[[anglés|(en)]]''' Valmantas Budrys, « Neurological Deficits in the Life and Works of Frida Kahlo », ''European Neurology'', vol. 55, n° 1,‎ 2006, pp. 4-10.</ref>. Aquela [[malautiá]] foguèc ansin lo prumier còp de la longa tiera d'espròvas [[medecina|medicalas]] que marquèron son existéncia. Son paire l'encoratjèc a practicar d'[[exercici fisic|activitats fisicas]] per afortir aquela chamba, mas aquela experiéncia precòça de la diferéncia corporala prenguèc mai tard una plaça importanta dins la construccion de son imatge public e de sa pintura. En [[1925]], intrèc a l'Escòla Nacionala Preparatòria de la Ciutat de Mexic, onte voliá se formar per entreprendre d'estudis de [[medecina]]. Faiá partia d'una generacion de joves mexicans educats dins lo contèxte de la reconstruccion [[cultura]]la e [[politica]] menaa après la [[Revolucion Mexicana]]. S'interessèc a la [[literatura]], a las [[sciéncia]]s e a las ideias politicas de senestra. Rejonhèc ansin un grop d'estudiants, los Cachuchas, onte rescontrèc Alejandro Gómez Arias onte venguèc son companhon. I desvolopèc pereu de ligams amb los mitans intellectuaus e politics que menèron a son raprochament ulterior amb lo [[comunisme]] [[Mexic|mexican]]. Lo 17 de setembre de [[1925]], foguèc victima d'un accident fòrça greu quand un [[tramvai]] percutèc son bus. Passèc un mes dins un [[espitau]] e gardèc de sequelas duradissas en despiech de desenaus d'operacions durant lo resta de sa vida<ref>'''[[espanhòu|(es)]]''' Hayden Herrera, ''Frida: una biografía de Frida Kahlo'', La Ciutat de Mexic, Diana, 1984, p. 62.</ref>. De mai, immobilizaa durant de periòdes longs, foguèc oblijaa d'abandonar sos projectes d'estudis medicaus. Es ansin durant sa convalescéncia que comencèc de pénher. Per l'ajudar, sa maire organizèc la fabricacion d'un chavalet especiau, adaptat a la posicion ocupaa dins son [[liech]]. Completat per un [[mirau]], aqueu sistema venguèc l'instrument d'una practica [[art|artistica]] novela<ref>'''[[espanhòu|(es)]]''' Hayden Herrera, ''Frida: una biografía de Frida Kahlo'', La Ciutat de Mexic, Diana, 1984, pp. 62-63.</ref><ref>'''[[anglés|(en)]]''' Andrea Kettermann, ''Kahlo'', Taschen, 2003, pp. 17-18.</ref>. Tre [[1926]], Kahlo penhèc son prumier autoretrach, destinat a Alejandro Gómez Arias. === Diego Rivera e vida adulta === == Òbra == === Una òbra personala === === Identitat e simbolisme === === Una artista d'avantgarda === === Òbras principalas === == Eiretatge e posteritat == === Una reconeissença progressiva === === De l'artista a l'icòna === === Una influéncia mondiala === == Annexas == === Ligams internes === === Bibliografia === === Nòtas e referéncias === <div style="-moz-column-count:3; column-count:3;"> <references/> </div> [[Categoria:Pintre mexican|Kahlo, Frida]] [[Categoria:Naissença en 1907|Kahlo, Frida]] [[Categoria:Decès en 1954|Kahlo, Frida]] nawzhsn18vaithk973otb07wfe2bpvc 2507474 2507448 2026-08-24T04:49:35Z Nicolas Eynaud 6858 /* Enfança, formacion e accident */ 2507474 wikitext text/x-wiki {{article en construccion}} {{1000 fondamentals}} {| border="1" cellpadding="2" width=255 cellspacing="0" align="right" style="margin: 0 0 1em 1em; text-align:left; border-collapse:collapse; border:1px gray solid; font-size:95%; background:#f9f9f9" |+ <big><big>'''Frida Kahlo''' |- | style="background:#efefef" align="center" colspan=2 |[[Fichièr:Frida Kahlo, by Guillermo Kahlo.jpg|200px]] |- !align=right|Profession: |[[pintura|pintre]] |- !align=right|País: | [[Mexic]] |- !align=right|Data de naissença: |[[6 de julhet]] de [[1907]] |- !align=right|Luòc de naissença: | Coyoacán, [[Mexic]] |- !align=right|Data de decès: |[[13 de julhet]] de [[1954]] |- !align=right|Luòc de decès: | Coyoacán |} '''Magdalena Carmen Frida Kahlo y Calderón''', mai coneguda coma '''Frida Kahlo''' ([[Coyoacán]], [[Ciutat de Mexic]], [[6 de julh]] de [[1907]] - Coyoacán, Ciutat de Mexic, [[13 de julh]] de [[1954]]) foguèt una pintora [[Mexic|mexicana]]. Son òbra s'inspira essencialament de las tradicions autoctònas mexicanas. Venguèt famosa per sos [[autoretrach]]es; e mai se l'escrivan francés [[André Breton]] diguèt de sa pintura qu'èra [[surrealisme|surrealista]], jamai se volguèt pas identificar amb aquel movement. Èra l'esposa del famós pintor mexican, [[Diego Rivera]]. == Biografia == === Enfança, formacion e accident === Magdalena Carmen Frida Kahlo Calderón naissèc lo 6 de julhet de [[1907]] a [[Coyoacán]], una comuna de la periferia de la [[Ciutat de Mexic]]. Son paire, [[Guillermo Kahlo]] ([[1871]]–[[1941]]), èra un [[fotografia|fotografe]] d'origina [[Alemanha|alemanda]]. Sa maire, [[Matilde Calderón y González]] ([[1876]]–[[1932]]), èra una mestissa illetraa qu'assegurèc la gestion dels afaires domestics<ref>'''[[francés|(fr)]]''' Hayden Herrera e Philippe Beaudoin, ''Frida: biographie de Frida Kahlo'', Flammarion, coll. « Grandes biographies », 2022, p. 20.</ref>. Frida èra la tresena filha dau pareu. La [[familha (parentèla)|familha]] viviá dins un environament marcat per lo rescontre entre las [[tradicion]]s [[mexic]]anas, l'eiretatge [[Euròpa|europeu]], la practica [[religions|religiosa]] e las activitats [[art]]isticas. La [[fotografia]] i teniá una plaça majora e Guillermo Kahlo aprenguèc las reglas d'observacion e de compausion d'un imatge a sa filha. En [[1913]], a 6 ans, Kahlo contractèc la [[poliomieliti]] que li laissèc una chamba drecha mai corta e mai teuna<ref>'''[[anglés|(en)]]''' Valmantas Budrys, « Neurological Deficits in the Life and Works of Frida Kahlo », ''European Neurology'', vol. 55, n° 1,‎ 2006, pp. 4-10.</ref>. Aquela [[malautiá]] foguèc ansin lo prumier còp de la longa tiera d'espròvas [[medecina|medicalas]] que marquèron son existéncia. Son paire l'encoratjèc a practicar d'[[exercici fisic|activitats fisicas]] per afortir aquela chamba, mas aquela experiéncia precòça de la diferéncia corporala prenguèc mai tard una plaça importanta dins la construccion de son imatge public e de sa pintura. En [[1925]], intrèc a l'Escòla Nacionala Preparatòria de la Ciutat de Mexic, onte voliá se formar per entreprendre d'estudis de [[medecina]]. Faiá partia d'una generacion de joves mexicans educats dins lo contèxte de la reconstruccion [[cultura]]la e [[politica]] menaa après la [[Revolucion Mexicana]]. S'interessèc a la [[literatura]], a las [[sciéncia]]s e a las ideias politicas de senestra. Rejonhèc ansin un grop d'estudiants, los Cachuchas, onte rescontrèc Alejandro Gómez Arias onte venguèc son companhon. I desvolopèc pereu de ligams amb los mitans intellectuaus e politics que menèron a son raprochament ulterior amb lo [[comunisme]] [[Mexic|mexican]]. Lo 17 de setembre de [[1925]], foguèc victima d'un accident fòrça greu quand un [[tramvai]] percutèc son bus. Passèc un mes dins un [[espitau]] e gardèc de sequelas duradissas en despiech de desenaus d'operacions durant lo resta de sa vida<ref>'''[[espanhòu|(es)]]''' Hayden Herrera, ''Frida: una biografía de Frida Kahlo'', La Ciutat de Mexic, Diana, 1984, p. 62.</ref>. De mai, immobilizaa durant de periòdes longs, foguèc oblijaa d'abandonar sos projectes d'estudis medicaus. Es ansin durant sa convalescéncia que comencèc de pénher. Per l'ajudar, sa maire organizèc la fabricacion d'un chavalet especiau, adaptat a la posicion ocupaa dins son [[liech]]. Completat per un [[mirau]], aqueu sistema venguèc l'instrument d'una practica [[art|artistica]] novela<ref>'''[[espanhòu|(es)]]''' Hayden Herrera, ''Frida: una biografía de Frida Kahlo'', La Ciutat de Mexic, Diana, 1984, pp. 62-63.</ref><ref>'''[[anglés|(en)]]''' Andrea Kettermann, ''Kahlo'', Taschen, 2003, pp. 17-18.</ref>. Tre [[1926]], Kahlo penhèc son prumier autoretrach, destinat a Alejandro Gómez Arias. Pauc a cha pauc, la pintura venguèc un mejan de ganhar d'argent per contribuïr au pagament de las despensas [[medecina|medicalas]] de la [[familha (parentèla)|familha]]. Puei, venguèc una vocacion vertadiera. Privaa de la possibilitat de seguir sos estudis medicaus, Frida Kahlo comencèc d'observar son còrs, çò qu'inspirèc lo començament de son expression artistica. Ansin, se l'accident creèc pas l'artista, transformèc rapidament las condicions li permetent de bastir sa relacion amb la pintura. === Diego Rivera e vida adulta === == Òbra == === Una òbra personala === === Identitat e simbolisme === === Una artista d'avantgarda === === Òbras principalas === == Eiretatge e posteritat == === Una reconeissença progressiva === === De l'artista a l'icòna === === Una influéncia mondiala === == Annexas == === Ligams internes === === Bibliografia === === Nòtas e referéncias === <div style="-moz-column-count:3; column-count:3;"> <references/> </div> [[Categoria:Pintre mexican|Kahlo, Frida]] [[Categoria:Naissença en 1907|Kahlo, Frida]] [[Categoria:Decès en 1954|Kahlo, Frida]] k2hm2pef6rt730fg1d44xsez6foncwd 2507475 2507474 2026-08-24T04:50:29Z Nicolas Eynaud 6858 /* Enfança, formacion e accident */ 2507475 wikitext text/x-wiki {{article en construccion}} {{1000 fondamentals}} {| border="1" cellpadding="2" width=255 cellspacing="0" align="right" style="margin: 0 0 1em 1em; text-align:left; border-collapse:collapse; border:1px gray solid; font-size:95%; background:#f9f9f9" |+ <big><big>'''Frida Kahlo''' |- | style="background:#efefef" align="center" colspan=2 |[[Fichièr:Frida Kahlo, by Guillermo Kahlo.jpg|200px]] |- !align=right|Profession: |[[pintura|pintre]] |- !align=right|País: | [[Mexic]] |- !align=right|Data de naissença: |[[6 de julhet]] de [[1907]] |- !align=right|Luòc de naissença: | Coyoacán, [[Mexic]] |- !align=right|Data de decès: |[[13 de julhet]] de [[1954]] |- !align=right|Luòc de decès: | Coyoacán |} '''Magdalena Carmen Frida Kahlo y Calderón''', mai coneguda coma '''Frida Kahlo''' ([[Coyoacán]], [[Ciutat de Mexic]], [[6 de julh]] de [[1907]] - Coyoacán, Ciutat de Mexic, [[13 de julh]] de [[1954]]) foguèt una pintora [[Mexic|mexicana]]. Son òbra s'inspira essencialament de las tradicions autoctònas mexicanas. Venguèt famosa per sos [[autoretrach]]es; e mai se l'escrivan francés [[André Breton]] diguèt de sa pintura qu'èra [[surrealisme|surrealista]], jamai se volguèt pas identificar amb aquel movement. Èra l'esposa del famós pintor mexican, [[Diego Rivera]]. == Biografia == === Enfança, formacion e accident === Magdalena Carmen Frida Kahlo Calderón naissèc lo 6 de julhet de [[1907]] a [[Coyoacán]], una comuna de la periferia de la [[Ciutat de Mexic]]. Son paire, [[Guillermo Kahlo]] ([[1871]]–[[1941]]), èra un [[fotografia|fotografe]] d'origina [[Alemanha|alemanda]]. Sa maire, [[Matilde Calderón y González]] ([[1876]]–[[1932]]), èra una mestissa illetraa qu'assegurèc la gestion dels afaires domestics<ref>'''[[francés|(fr)]]''' Hayden Herrera e Philippe Beaudoin, ''Frida: biographie de Frida Kahlo'', Flammarion, coll. « Grandes biographies », 2022, p. 20.</ref>. Frida èra la tresena filha dau pareu. La [[familha (parentèla)|familha]] viviá dins un environament marcat per lo rescontre entre las [[tradicion]]s [[mexic]]anas, l'eiretatge [[Euròpa|europeu]], la practica [[religions|religiosa]] e las activitats [[art]]isticas. La [[fotografia]] i teniá una plaça majora e Guillermo Kahlo aprenguèc las reglas d'observacion e de compausion d'un imatge a sa filha. En [[1913]], a 6 ans, Kahlo contractèc la [[poliomieliti]] que li laissèc una chamba drecha mai corta e mai teuna<ref>'''[[anglés|(en)]]''' Valmantas Budrys, « Neurological Deficits in the Life and Works of Frida Kahlo », ''European Neurology'', vol. 55, n° 1,‎ 2006, pp. 4-10.</ref>. Aquela [[malautiá]] foguèc ansin lo prumier còp de la longa tiera d'espròvas [[medecina|medicalas]] que marquèron son existéncia. Son paire l'encoratjèc a practicar d'[[exercici fisic|activitats fisicas]] per afortir aquela chamba, mas aquela experiéncia precòça de la diferéncia corporala prenguèc mai tard una plaça importanta dins la construccion de son imatge public e de sa pintura. En [[1922]], intrèc a l'Escòla Nacionala Preparatòria de la Ciutat de Mexic, onte voliá se formar per entreprendre d'estudis de [[medecina]]. Faiá partia d'una generacion de joves mexicans educats dins lo contèxte de la reconstruccion [[cultura]]la e [[politica]] menaa après la [[Revolucion Mexicana]]. S'interessèc a la [[literatura]], a las [[sciéncia]]s e a las ideias politicas de senestra. Rejonhèc ansin un grop d'estudiants, los Cachuchas, onte rescontrèc Alejandro Gómez Arias onte venguèc son companhon. I desvolopèc pereu de ligams amb los mitans intellectuaus e politics que menèron a son raprochament ulterior amb lo [[comunisme]] [[Mexic|mexican]]. Lo 17 de setembre de [[1925]], foguèc victima d'un accident fòrça greu quand un [[tramvai]] percutèc son bus. Passèc un mes dins un [[espitau]] e gardèc de sequelas duradissas en despiech de desenaus d'operacions durant lo resta de sa vida<ref>'''[[espanhòu|(es)]]''' Hayden Herrera, ''Frida: una biografía de Frida Kahlo'', La Ciutat de Mexic, Diana, 1984, p. 62.</ref>. De mai, immobilizaa durant de periòdes longs, foguèc oblijaa d'abandonar sos projectes d'estudis medicaus. Es ansin durant sa convalescéncia que comencèc de pénher. Per l'ajudar, sa maire organizèc la fabricacion d'un chavalet especiau, adaptat a la posicion ocupaa dins son [[liech]]. Completat per un [[mirau]], aqueu sistema venguèc l'instrument d'una practica [[art|artistica]] novela<ref>'''[[espanhòu|(es)]]''' Hayden Herrera, ''Frida: una biografía de Frida Kahlo'', La Ciutat de Mexic, Diana, 1984, pp. 62-63.</ref><ref>'''[[anglés|(en)]]''' Andrea Kettermann, ''Kahlo'', Taschen, 2003, pp. 17-18.</ref>. Tre [[1926]], Kahlo penhèc son prumier autoretrach, destinat a Alejandro Gómez Arias. Pauc a cha pauc, la pintura venguèc un mejan de ganhar d'argent per contribuïr au pagament de las despensas [[medecina|medicalas]] de la [[familha (parentèla)|familha]]. Puei, venguèc una vocacion vertadiera. Privaa de la possibilitat de seguir sos estudis medicaus, Frida Kahlo comencèc d'observar son còrs, çò qu'inspirèc lo començament de son expression artistica. Ansin, se l'accident creèc pas l'artista, transformèc rapidament las condicions li permetent de bastir sa relacion amb la pintura. === Diego Rivera e vida adulta === == Òbra == === Una òbra personala === === Identitat e simbolisme === === Una artista d'avantgarda === === Òbras principalas === == Eiretatge e posteritat == === Una reconeissença progressiva === === De l'artista a l'icòna === === Una influéncia mondiala === == Annexas == === Ligams internes === === Bibliografia === === Nòtas e referéncias === <div style="-moz-column-count:3; column-count:3;"> <references/> </div> [[Categoria:Pintre mexican|Kahlo, Frida]] [[Categoria:Naissença en 1907|Kahlo, Frida]] [[Categoria:Decès en 1954|Kahlo, Frida]] nqehi84gsxtkb2755ov3qxjszo5c64x 0 17050 2507457 2493852 2026-08-23T17:28:56Z CommonsDelinker 245 Lo fichièr President_Adly_Mansour_(cropped).jpg es estat escafat coma o es estat sus Commons per Abzeronow (per [[:c:Commons:Deletion requests/File:President Adly Mansour (cropped).jpg|]]) 2507457 wikitext text/x-wiki {{Infobox |tematica= |carta= }} [[Fichièr:Flag of the President of Egypt.svg|border|thumb|250px|right|Bandièra del president d'Egipte.]] Vaquí la '''lista dels presidents d'Egipte'''. Entre lo [[23 de febrièr]] de [[1954]] e lo [[23 de junh]] de [[1956]], lo títol de president d'[[Egipte]] foguèt pas utilizat. {| class="wikitable" style="text-align:center" |-- ! # ! Imatge ! width=180|Nom<br><small>(Naissença-Decès) ! colspan=2|Periòde de govèrn ! Partit |-- | colspan=6 | Presidents de la Republica d'Egipte<br>(1953–1958) |-- ! style="background:Maroon; color:white;"| 1 | [[Fichièr:Muhammad Naguib.jpg|60px]] || [[Mohammed Naguib]]<br>محمد نجيب<br><small>(1901–1984) || [[1 de junh]] de [[1953]] || [[14 de novembre]] de [[1954]]<ref>Renoncièt</ref> || militar / ''Liberation Rally'' |-- style="background-color: DarkKhaki" |colspan=3|'''Consèlh de la Revolucion Egipciana''' |colspan=3|de la [[14 de novembre]] de [[1954]] fins a [[23 de junh]] de [[1956]]<br>(president: colonel [[Gamal Abdel Nasser]]) <small>militar</small> |-- ! style="background:#DC143C; color:white;"| 2 | [[Fichièr:Gamal Abdel Nasser (c. 1960s).jpg|60px]] || [[Gamal Abdel Nasser]]<br>جمال عبد الناصر<br><small>(1918–1970)<ref name="nasser's terms">Governèt durant 3 mandats, eligit sen oposicion, confirmat per plebiscit en 1956, 1958 e 1965</ref> || [[23 de junh]] de [[1956]] || [[22 de febrièr]] de [[1958]] || Union Nacional |-- | colspan=6 | Presidents de la [[Republica Araba Unida]]<br>(1958–1971) |-- ! style="background:#DC143C; color:white;"| 1 | rowspan=2| [[Fichièr:Gamal Abdel Nasser (c. 1960s).jpg|60px]] || rowspan=2| [[Gamal Abdel Nasser]]<br>جمال عبد الناصر<br><small>(1918–1970)<ref name="nasser's terms" /> || [[22 de febrièr]] de [[1958]] || ''[[1 de decembre]] de [[1962]]'' || ''al-Ittiḥād al-Ištirākī al-ʿArabī'' |-- ! style="background:Red; color:white;"| (1) | ''[[1 de decembre]] de [[1962]]'' || [[28 de setembre]] de [[1970]]<ref>Moriguèt durant lo govèrn.</ref> || ''al-Ittiḥād al-Ištirākī al-ʿArabī'' |-- ! style="background:Red; color:white;"| — | rowspan=2| [[Fichièr:Anwar Sadat cropped.jpg|60px]] || [[Anouar el-Sadate]]<br>أنور السادات<br><small>(1918–1981)<br><small>''president interim'' || [[28 de setembre]] de [[1970]] || ''[[15 d'octobre]] de [[1970]]'' || rowspan=2| ''al-Ittiḥād al-Ištirākī al-ʿArabī'' |-- ! style="background:Red; color:white;"| 2 | [[Anwar Sadat]]<br>أنور السادات<br><small>(1918–1981)<ref name="saddat's terms">Governèt durant 2 mandats, eligit sen oposicion, confirmat per plebiscit en 1970 e 1976</ref> || ''[[15 d'octobre]] de [[1970]]'' || [[2 de setembre]] de [[1971]] |-- | colspan=6 | Presidents de la Republica Araba d'Egipte <br>(1971–uèi) |-- ! style="background:Red; color:white;"| 3 | rowspan=2| [[Fichièr:Anwar Sadat cropped.jpg|60px]] || rowspan=2| [[Anwar Sadat]]<br>أنور السادات<br><small>(1918–1981)<ref name="saddat's terms" /> || [[2 de setembre]] de [[1971]] || ''[[2 d'octobre]] de [[1978]]'' || ''al-Ittiḥād al-Ištirākī al-ʿArabī'' |-- ! style="background:#000097; color:white;"| (3) | ''[[2 d'octobre]] de [[1978]]'' || [[6 d'octobre]] de [[1981]]<ref>assassinat</ref> || ''Al-Ḥizb Al-Waṭanī Ad-Dīmūqrāṭī'' |-- ! style="background:#000097; color:white;"| — | [[Fichièr:Sufi Abu Taleb.gif|60px]] || [[Sufi Abu Taleb]]<br>صوفى أبو طالب<br><small>(1925–2008)<br><small>''president interim''<ref>Successor constitucional de Sadat.</ref> || [[6 d'octobre]] de [[1981]] || [[14 d'octobre]] de [[1981]] || ''Al-Ḥizb Al-Waṭanī Ad-Dīmūqrāṭī'' |-- ! style="background:#000097; color:white;"| 4 | [[Fichièr:Hosni_Mubarak_-_Official_Photo.JPG|60px]] || [[Hosni Mubarak]]<br>حسنى مبارك<br><small>(1928–2020)<ref name="mubarak's terms">Governèt durant 5 mandats, eligit sen oposicion, confirmat per plebiscit en 1981, 1987, 1993 e 1999, e eligit amb oposicion 2005.</ref> || [[14 d'octobre]] de [[1981]] || [[11 de febrièr]] de [[2011]]<ref>Renoncièt durant la revolucion de 2011.</ref> || ''Al-Ḥizb Al-Waṭanī Ad-Dīmūqrāṭī'' |-- style="background-color: DarkKhaki" |colspan=3|'''Consèlh Superior de las Fòrças Armadas''' |colspan=3| entre lo [[11 de febrièr]] de [[2011]] e lo [[30 de junh]] de [[2012]]<br>(president: marescal [[Mohamed Hussein Tantawi]]) (1935-2021)<small>militar</small> |-- ! style="background:color:white;"| ''5'' | [[Fichièr:President_Mohamed_Morsi.jpg|60px]] || [[Mohamed Morsi]]<br>محمد مرسي<br><small>(1951–2019)<ref name="morsi's terms">Eligit en 2012.</ref> || [[30 de junh]] de [[2012]] || [[3 de julhet]] de [[2013]]<ref name="deposicao morsi">Depausat per [[còp d'Estat]] militar.</ref> || ''Ḥizb al-ḥurriyya wa l-ʿadāla'' |-- ! style="background:color:white;"| ''6'' | || [[Adly Mansour]]<br>عدلي منصور<br><small>(n. 1945)<ref name="Mansour's terms">nomenat durant lo còp d'Estat de 2013.</ref> || [[4 de julhet]] de [[2013]]<ref name="Mansour">president interim.</ref> || [[7 de junh]] de [[2014]] || ''cap'' |-- ! style="background:color:white;"| ''7'' | [[Fichièr:AbdelFattah_Elsisi_(cropped).jpg|60px]] || [[Abdul Fatah Khalil Al-Sisi]]<br>عبد الفتاح السيسى<br><small>(n. 1954) || [[8 de junh]] de [[2014]] || ''uèi'' || ''cap'' |} == Nòtas == {{reflist}} [[categoria:president d'Egipte| ]] [[Categoria:Istòria d'Egipte|President]] [[Categoria:Politica d'Egipte|President]] [[Categoria:Lista de caps d'Estat|Egipte]] pqtkp5uyelp66kbz2ik6fu9onaqo1ha 0 19745 2507452 2481459 2026-08-23T16:23:11Z Alaric 506 44932 còssol 2026 2507452 wikitext text/x-wiki {{Dialècte Lengadocian}} {{Infobox vila occitana | carta = oc | nom = Rotièr | nom2 = ''Routier'' | imatge = Routier_1.jpg | descripcion = Le vilatge vist de l'oèst | lògo = cap | escut = Blason_ville_fr_Alaigne_(Aude).svg | ist = {{Lengadòc}} | parçan = {{Rasés}} | region = {{Occitània (Region)}} | arrondiment = [[Arrondiment de Limós]] | canton = De la Puèja al Rasés ([[Canton d'Alanha|Alanha]] abans 2015) | intercom = [[Comunautat de comunas del Limosenc|CC del Limosenc]] | insee = 11328 | cp = 11240 | cònsol = Philippe Mourgues | mandat = [[2026]]-[[2032]] | gentilici = Rotiereses e Rotieresas | longitud = 2.1275 | latitud = 43.1086 | alt mini = 190 | alt mej = 195 | alt maxi = 304 | ectaras = 1127 | km² = 11.27 |}} '''Rotièr''' <small>(prononciat: {{AFI|[ruˈtjɛ]}})</small> (en [[francés]] e oficialament ''Routier'') es una comuna [[Occitània|occitana]] de [[Lengadòc]]. Situada administrativament dins lo [[departaments franceses|departament]] d'[[Aude (departament)|Aude]] e la [[regions francesas|region]] d'{{Ocreg}}, <small>ancianament de [[Lengadòc-Rosselhon]]</small>, comptava 234 abitants en 2022. Sos [[gentilici|abitants]] son apelats los Rotiereses e las Rotieresas. ==Geografia== De Rotièr, se pòt admirar lo païsatge qu'ofrís a nòstres uèlhs la cadena dels [[Pirenèus]] al sud e analisar l'estructura complèxa associant doças colinas e tèrras alluvialas [[geologica]]s. Los afloraments de [[gres]] son generalament ocupats per de bòsques pichons compausats essencialament de [[garric]]s. Las bonas exposicions e las terrassas son reservadas a la [[vinha]]. Al nòrd, se remarca la posicion del [[vinhièr]] adorsat al [[massís de la Mala Pèira|massís de la Malapèira]], e enfin, al-delà, en barrant l'orizont, la massa escura de la [[Montanha Negra]]. [[Imatge:Map commune FR insee code 11328.png|vignette|upright=1.5|centre|Comunas a l'entorn.]] ===Perimètre del territòri=== {{Communes limitrophes | commune = Rotièr | nord = [[Campbiure|Cambiure]] | nord-est = [[Brugairòlas]] | est = [[Malvièrs]] | sud-est = [[Lauraguèl]] | sud = [[Paulinha]] | sud-ouest = [[Donasac (Rasés)|Donasac]] | ouest = [[Alanha]] | nord-ouest = [[Bèlvéser (Rasés)|Bèlvéser]] }} ==Toponimia== Las fòrmas ancianas son ''Castel de Riut'' en 1130, ''Castrum de Ruterio'' en 1220, ''Riuterium'' en 1226, ''Rupterium'' en 1229, ''Rutherium'' en 1260, ''Riucenum'' = ''Riuterium'' en 1312, ''Ecclesia de Ruterio'' en 1319, ''De Riutio'' = ''Riuterio'' en 1360, ''Reuterium'' en 1377, ''Rentier'' = ''Reutier'' en 1503, ''Rieutier'' en 1571, ''Routié'' en 1594, ''Reutier'' en 1594, ''Saint Laurens de Routyer'' en 1639, ''Routier'' en 1665, ''Routiès les Limoux'' en 1679. La prononciacion occitana es ''Routiè'' <ref>Abbé Sabarthès, ''Dictionnaire topographique du département de l'Aude'', 1912, p. 363, legir en linha https://gallica.bnf.fr/ark:/12148/bpt6k110095d/f455.item.texteImage </ref>, dins la grafia de l'abat [[Antòni Savartés]], donc [ru'tjɛ].</br> ''Rotièr'' vendriá d'un nom d'òme germanic, ''Rotheri'' per Dauzat e Rostaing <ref>Albert Dauzat, Charles Rostaing, ''Dictionnaire étymologique des Noms de Lieux en France'', Librairie Guénégaud, reedicion 1984, p. 578</ref>, ''Rotharius'' (fòrma latinizada) per Bénédicte e Jean-Jacques Fénié <ref>Bénédicte Boyrie-Fénié, Jean-Jacques Fénié, ''Toponymie des Pays Occitans'', edicions Sud-Ouest, 2007, p. 184</ref>. La primièra sillaba en ''Rot-'' foguèt precedida de ''Riut-'' e/o ''Reut-''... ==Istòria== Lo vilatge s'es constituit al [[sègle X]] e se caracteriza per la preséncia de rèstas de la muralha medievala e sustot per sa [[glèisa (edifici)|glèisa]] parroquiala esplendida del [[sègle XIII]], fortificada, amb un [[cloquièr]]-paret caracteristic e vesible de luènh. Es la pus vasta glèisa de [[Rasés]]. Cal notar tanben la curiositat del [[cementèri]] aluenhat de 800 mètres del vilatge e situat sul sit qu'ocupava aqueste darrièr abans lo [[sègle XII]]. == Administracion == {{ElegitDebuta |insee= 11328 |Títol= Lista dels cònsols successius}} {{Elegit |Debuta= [[2026]] |Fin= ([[2032]]) |Identitat= Philippe Mourgues |Partit= |Qualitat= agricultor}} {{Elegit |Debuta= març de 2014 |Fin= 2026 |Identitat= Michèle Ancelle |Partit= |Qualitat= }} {{Elegit |Debuta= març de 2008 |Fin=2014 |Identitat= Anne-Marie Mercier |Partit= [[PS]] |Qualitat= }} {{Elegit |Debuta= març de [[2001]] |Fin= 2008 |Identitat= Pierre Cassan |Partit=[[PS]] |Qualitat= }} {{Elegit |Debuta= març de [[1971]] |Fin= 2001 |Identitat= Charles Ferriol |Partit= [[PS]] |Qualitat= conselhièr general ([[1979]]-[[1992]]) }} {{Elegit |Debuta= |Fin= 1971 |Identitat= |Partit= |Qualitat= }} {{ElegitDonadas}} {{ElegitFin}} * Abans la refòrma cantonala de 2014, aplicada en 2015, la comuna èra del [[canton d'Alanha]]; es ara del canton de la Puèja al Rasés, que se disiá ''de [[Bram]]'' abans lo 1èr de genièr de 2016. ==Demografia== {{Demografia |insee= 11328 |1793=289 |1800=345 |1806=340 |1821=365 |1831=313 |1836=355 |1841=357 |1846=391 |1851=375 |1856=367 |1861=364 |1866=346 |1872=358 |1876=328 |1881=376 |1886=386 |1891=374 |1896=428 |1901=443 |1906=471 |1911=461 |1921=417 |1926=415 |1931=472 |1936=443 |1946=411 |1954=397 |1962= 352 |1968= 279 |1975= 262 |1982= 250 |1990= 237 |1999= 225 |2005= 245 |cassini=29863 |senscomptesdobles=1962}} * En {{popfr11|0}} la populacion èra de {{popfr11|328}} abitants e la densitat èra de {{formatnum:{{#expr:({{popfr11|328}}/11.27) round 2}}}} ab/km². ==Lòcs e monuments== ==Personalitats ligadas amb la comuna== ==Véser tanben== * [[Comunas d'Aude]] ==Ligams extèrnes== * [https://www.insee.fr/fr/statistiques/2011101?geo=COM-11328 Rotièr sul site de l'Insee] ==Nòtas== <references/> {{Portal Lengadòc}} {{Comunas d'Aude}} [[Categoria:Comuna d'Aude|Rotièr]] [[Categoria:Comuna de Lengadòc]] kzt10q62bn2h3ajrg24ltxqe9eg9o7f 0 27337 2507455 2387460 2026-08-23T17:23:35Z Alaric 506 44932 còssol 2026 2507455 wikitext text/x-wiki {{Dialècte Lengadocian}} {{Infobox vila occitana | carta=oc | nom=Vilarzèl de Rasés | nom2= ''Villarzel-du-Razès'' | imatge=Villarzel_12-08.jpg | descripcion= Vilarzèl. | lògo=cap | escut= Blason_ville_fr_Villarzel-du-Razès_(Aude).svg | ist = {{Lengadòc}} | parçan = {{Rasés}} | region = {{Occitània (Region)}} | arrondiment = [[Arrondiment de Limós]] | canton = ''De la Puèja al Rasés ([[Canton d'Alanha|Alanha]] abans 2015) | intercom = [[Comunautat de comunas del Limosenc|CC del Limosenc]] | insee = 11417 | cp = 11300 | cònsol = Guy Vimal du Monteil | mandat = [[2026]]-[[2032]] | gentilici = (en [[francés]]) | latitud = 43.14 | longitud = 2.2075 | alt mini = 215 | alt mej = | alt maxi = 446 | ectaras = 1 260 | km² = 12.6 }} '''Vilarzèl (de Rasés)'''<ref>https://www.oocities.org/toponimiaoccitana/11d.html</ref> (''Bilarzèl'' en grafia de [[Antòni Savartés|Savartés]]<ref name="ASavartés"/>; ''Villarzel-du-Razès'' en [[francés]]) es una [[Comuna francesa|comuna]] [[Lengadòc|lengadociana]], situada dins lo [[departaments franceses|departament]] d'[[Aude (departament)|Aude]] e la [[regions francesas|region]] d'{{Ocreg}}, <small>ancianament de [[Lengadòc-Rosselhon]]</small>. Aqueste vilatge se tròba dins lo massís de la [[Malapèira]] e dins lo [[parçan]] de [[Rasés]]. ==Geografia== [[Imatge:Map commune FR insee code 11417.png|vignette|upright=1.5|centre|Comunas a l'entorn.]] ===Perimètre del territòri=== {{Communes limitrophes | commune = Vilarzèl de Rasés | nord = | nord-est = [[Alairac (Carcassés)|Alairac]] | est = [[Montclar (Aude)|Montclar]] | sud-est = | sud = [[Sant Martin de Vilareglan]] | sud-ouest = [[Malvièrs]] | ouest = [[Brugairòlas]] | nord-ouest = [[Montreal (Aude)|Montreal]] }} ==Toponimia== Las atestacions ancianas son : ''Vilarzel'' en [[1134]]; ''Vilarzellum, … Vilarcellum'' en [[1163]]; ''Villa de Villardel'' en [[1212]]; ''Villarium in Reddensi'' en [[1264]]; ''Villarzellum'' en [[1274]]-[[1494]]; ''Ecclesia de Vilarsello'' en [[1360]]; ''Villarsel'' en [[1552]]; ''Villarzel'' en [[1594]]; ''Vilarzel'' en [[1781]]; ''Bilarzèl'' en [[1912]] ([[Antòni Savartés|Savartés]])<ref name="DicTopFR">{{Cite web|url=https://dicotopo.cths.fr/places/P84170552|títol=Dictionnaire topographique de la France}}</ref><ref name="ASavartés">{{Obratge|lang=fr|títol=Dictionnaire topographique du département de l'Aude|autor=[[Antòni Savartés|L'abat Savartés]]|annada=1912|pagina=471|url=https://gallica.bnf.fr/ark:/12148/bpt6k110095d/f563.item.texteImage}}</ref>.<br> Lo nom es un derivat de ''vilar'', ambe'l sufixe diminutiu ''-icellum''. ''Vilar'' ven del latin ''villare'' que seriá una partida de la ''villa'', doncas una bòria, un escart, un masatge <ref>Albert Dauzat, Charles Rostaing, ''Dictionnaire étymologique des Noms de Lieux en France'', Librairie Guénégaud, reedicion 1984, p. 718 e 715</ref>. ''Villarzel'' (nom francés) èra dejà oficialament ''Villarzel-du-Razès'' en 1801 <ref>http://cassini.ehess.fr/cassini/fr/html/fiche.php?select_resultat=40080</ref>, per evitar la confusion ambe [[Vilarzèl Cabardés]], dins lo meteis departament. ==Administracion== {{ElegitDebuta |insee= 11417 |Títol= Lista dels cònsols successius}} {{Elegit |Debuta= julhet de [[2020]] |Fin= ([[2032]]) |Identitat= Guy Vimal du Monteil <ref>https://www.lindependant.fr/2020/07/10/le-conseil-municipal-de-villarzel-du-razes-en-place-8974640.php</ref> |Partit= |Qualitat= }} {{Elegit |Debuta= març de 2001 |Fin=2020 |Identitat= Didier Falandry |Partit= |Qualitat= }} {{Elegit |Debuta= |Fin= 2001 |Identitat= |Partit= |Qualitat= }} {{ElegitDonadas}} {{ElegitFin}} * Abans la refòrma cantonala de 2014, aplicada en 2015, la comuna èra del [[canton d'Alanha]]; es ara del canton de la Puèja al Rasés, que se disiá ''de [[Bram]]'' abans lo 1èr de genièr de 2016. ==Demografia== {{Demografia |insee= 11417 |1793=223 |1800=273 |1806=343 |1821=337 |1831=366 |1836=341 |1841=360 |1846=371 |1851=384 |1856=393 |1861=356 |1866=315 |1872=301 |1876=309 |1881=319 |1886=346 |1891=335 |1896=330 |1901=318 |1906=268 |1911=225 |1921=219 |1926=202 |1931=193 |1936=147 |1946=179 |1954=155 |1962=123 |1968=120 |1975=108 |1982=109 |1990=89 |1999=91 |cassini=40080 |senscomptesdobles=1962}} * En {{popfr11|0}} la populacion èra de {{popfr11|417}} abitants e la densitat èra de {{formatnum:{{#expr:({{popfr11|417}}/12.6) round 2}}}} ab/km². ==Lòcs e monuments== <gallery> Villarzel_du_Razès_(8).jpg|Le castèl. </gallery> {{messatge galariá}} ==Personalitats ligadas amb la comuna== ==Véser tanben== * [[Comunas d'Aude]] ==Ligams extèrnes== * [https://www.insee.fr/fr/statistiques/2011101?geo=COM-11417 Vilarzèl sul site de l'Insee] ==Nòtas== <references/> {{Portal Lengadòc}} {{Comunas d'Aude}} [[Categoria:Comuna d'Aude]] [[Categoria:Comuna de Lengadòc]] [[Categoria:Comuna de Rasés]] 8aaq7ryfq2nf1gllmdxfg3n71xx1yzj 2507456 2507455 2026-08-23T17:25:52Z Alaric 506 44932 2507456 wikitext text/x-wiki {{Dialècte Lengadocian}} {{Infobox vila occitana | carta=oc | nom=Vilarzèl de Rasés | nom2= ''Villarzel-du-Razès'' | imatge=Villarzel_12-08.jpg | descripcion= Vilarzèl. | lògo=cap | escut= Blason_ville_fr_Villarzel-du-Razès_(Aude).svg | ist = {{Lengadòc}} | parçan = {{Rasés}} | region = {{Occitània (Region)}} | arrondiment = [[Arrondiment de Limós]] | canton = ''De la Puèja al Rasés'' ([[Canton d'Alanha|Alanha]] abans 2015) | intercom = [[Comunautat de comunas del Limosenc|CC del Limosenc]] | insee = 11417 | cp = 11300 | cònsol = Guy Vimal du Monteil | mandat = [[2026]]-[[2032]] | gentilici = (en [[francés]]) | latitud = 43.14 | longitud = 2.2075 | alt mini = 215 | alt mej = | alt maxi = 446 | ectaras = 1 260 | km² = 12.6 }} '''Vilarzèl (de Rasés)'''<ref>https://www.oocities.org/toponimiaoccitana/11d.html</ref> (''Bilarzèl'' en grafia de [[Antòni Savartés|Savartés]]<ref name="ASavartés"/>; ''Villarzel-du-Razès'' en [[francés]]) es una [[Comuna francesa|comuna]] [[Lengadòc|lengadociana]], situada dins lo [[departaments franceses|departament]] d'[[Aude (departament)|Aude]] e la [[regions francesas|region]] d'{{Ocreg}}, <small>ancianament de [[Lengadòc-Rosselhon]]</small>. Aqueste vilatge se tròba dins lo massís de la [[Malapèira]] e dins lo [[parçan]] de [[Rasés]]. ==Geografia== [[Imatge:Map commune FR insee code 11417.png|vignette|upright=1.5|centre|Comunas a l'entorn.]] ===Perimètre del territòri=== {{Communes limitrophes | commune = Vilarzèl de Rasés | nord = | nord-est = [[Alairac (Carcassés)|Alairac]] | est = [[Montclar (Aude)|Montclar]] | sud-est = | sud = [[Sant Martin de Vilareglan]] | sud-ouest = [[Malvièrs]] | ouest = [[Brugairòlas]] | nord-ouest = [[Montreal (Aude)|Montreal]] }} ==Toponimia== Las atestacions ancianas son : ''Vilarzel'' en [[1134]]; ''Vilarzellum, … Vilarcellum'' en [[1163]]; ''Villa de Villardel'' en [[1212]]; ''Villarium in Reddensi'' en [[1264]]; ''Villarzellum'' en [[1274]]-[[1494]]; ''Ecclesia de Vilarsello'' en [[1360]]; ''Villarsel'' en [[1552]]; ''Villarzel'' en [[1594]]; ''Vilarzel'' en [[1781]]; ''Bilarzèl'' en [[1912]] ([[Antòni Savartés|Savartés]])<ref name="DicTopFR">{{Cite web|url=https://dicotopo.cths.fr/places/P84170552|títol=Dictionnaire topographique de la France}}</ref><ref name="ASavartés">{{Obratge|lang=fr|títol=Dictionnaire topographique du département de l'Aude|autor=[[Antòni Savartés|L'abat Savartés]]|annada=1912|pagina=471|url=https://gallica.bnf.fr/ark:/12148/bpt6k110095d/f563.item.texteImage}}</ref>.<br> Lo nom es un derivat de ''vilar'', ambe'l sufixe diminutiu ''-icellum''. ''Vilar'' ven del latin ''villare'' que seriá una partida de la ''villa'', doncas una bòria, un escart, un masatge <ref>Albert Dauzat, Charles Rostaing, ''Dictionnaire étymologique des Noms de Lieux en France'', Librairie Guénégaud, reedicion 1984, p. 718 e 715</ref>. ''Villarzel'' (nom francés) èra dejà oficialament ''Villarzel-du-Razès'' en 1801 <ref>http://cassini.ehess.fr/cassini/fr/html/fiche.php?select_resultat=40080</ref>, per evitar la confusion ambe [[Vilarzèl Cabardés]], dins lo meteis departament. ==Administracion== {{ElegitDebuta |insee= 11417 |Títol= Lista dels cònsols successius}} {{Elegit |Debuta= julhet de [[2020]] |Fin= ([[2032]]) |Identitat= Guy Vimal du Monteil <ref>https://www.lindependant.fr/2020/07/10/le-conseil-municipal-de-villarzel-du-razes-en-place-8974640.php</ref> |Partit= |Qualitat= }} {{Elegit |Debuta= març de 2001 |Fin=2020 |Identitat= Didier Falandry |Partit= |Qualitat= }} {{Elegit |Debuta= |Fin= 2001 |Identitat= |Partit= |Qualitat= }} {{ElegitDonadas}} {{ElegitFin}} * Abans la refòrma cantonala de 2014, aplicada en 2015, la comuna èra del [[canton d'Alanha]]; es ara del canton de la Puèja al Rasés, que se disiá ''de [[Bram]]'' abans lo 1èr de genièr de 2016. ==Demografia== {{Demografia |insee= 11417 |1793=223 |1800=273 |1806=343 |1821=337 |1831=366 |1836=341 |1841=360 |1846=371 |1851=384 |1856=393 |1861=356 |1866=315 |1872=301 |1876=309 |1881=319 |1886=346 |1891=335 |1896=330 |1901=318 |1906=268 |1911=225 |1921=219 |1926=202 |1931=193 |1936=147 |1946=179 |1954=155 |1962=123 |1968=120 |1975=108 |1982=109 |1990=89 |1999=91 |cassini=40080 |senscomptesdobles=1962}} * En {{popfr11|0}} la populacion èra de {{popfr11|417}} abitants e la densitat èra de {{formatnum:{{#expr:({{popfr11|417}}/12.6) round 2}}}} ab/km². ==Lòcs e monuments== <gallery> Villarzel_du_Razès_(8).jpg|Le castèl. </gallery> {{messatge galariá}} ==Personalitats ligadas amb la comuna== ==Véser tanben== * [[Comunas d'Aude]] ==Ligams extèrnes== * [https://www.insee.fr/fr/statistiques/2011101?geo=COM-11417 Vilarzèl sul site de l'Insee] ==Nòtas== <references/> {{Portal Lengadòc}} {{Comunas d'Aude}} [[Categoria:Comuna d'Aude]] [[Categoria:Comuna de Lengadòc]] [[Categoria:Comuna de Rasés]] 2nj45townbi881cvclbk9zlp8erphdy 0 38285 2507477 2458779 2026-08-24T06:26:15Z Kontributor 2K 52367 /* Vilas de Guiana */ Milhau png -> svg 2507477 wikitext text/x-wiki {{Infobox |tematica= |carta= }} == Guiana == <gallery> Imatge:Blason de l'Aquitaine et de la Guyenne.svg|[[Guiana]] : ''de gules au leopard passant d'aur e armat d'azur'' </gallery> == Parçans de Guiana == <gallery> Imatge:Blason département fr Lot.svg|[[Carcin]] Imatge:Blason département fr Dordogne.svg|[[Peiregòrd]] Imatge:Blason comtes de Rodez.svg|[[Roergue]] </gallery> == Vilas de Guiana == <gallery> Image:Blason Conques.svg|[[Concas]] ([[Roergue]]) Image:Blason 2 ville fr Hautefort (Dordogne).svg|[[Autafòrt]] ([[Peiregòrd]]) Image:Blason Ville Cahors fr (Lot).svg|[[Caors]] ([[Carcin]]) Image:Blason Figeac.svg|[[Fijac]] ([[Carcin]]) Image:Blason fr ville Laguiole (Aveyron).svg|[[La Guiòla]] ([[Roergue]]) Image:Blason Millau.svg|[[Milhau]] ([[Roergue]]) Imatge:Blason_Moissac.svg|[[Moissac]] ([[Carcin]]) Image:Blason ville fr Nontron (Dordogne).svg|[[Nontron]] ([[Peiregòrd]]) Image:Blason ville fr Ribérac (Dordogne).svg|[[Rebairac]] ([[Peiregòrd]]) Image:Blason Roquefort-sur-Soulzon.svg|[[Ròcafòrt]] ([[Roergue]]) Image:Heraldique Blason ville fr Rocamadour (Lot).svg|[[Ròcamador]] ([[Carcin]]) Image:Blason Saint-Affrique.svg|[[Sant Africa]] ([[Roergue]]) Image:Blason ville fr Sarlat-la-Canéda (Dordogne).svg|[[Sarlat]] ([[Peiregòrd]]) Image:Blason ville fr Castelsarrasin (Tarn-et-Garonne).svg|[[Los Sarrasins]] ([[Carcin]]) </gallery> == Regions e departament francés administrant Guiana == {{ArmOc}} [[Categoria:Istòria de Guiana]] [[Categoria:Armoriau d'Occitània]] 6fmilhkvr97leixa0801bocbqgcmp7j 0 42612 2507427 2490688 2026-08-23T14:16:52Z CommonsDelinker 245 Bòt: A remplaçat [[:Imatge:Escut_d'Alacant_02.svg]] per [[:Imatge:Escut_d'Alacant.svg]] ([[:c:COM:FR|File renamed]]: [[:c:COM:FR#FR1|Criterion 1]] (original uploader’s request)) 2507427 wikitext text/x-wiki <!--Article redigit en lengadocian-->[[Fichièr:Estat espanhòl - OC.svg|vinheta|233x233px]] Una '''comunautat autonòma''', o '''comunitat autonòma''' ('''C. A.'''),<ref>{{Ref-web|lenga=es|url=https://www.fundeu.es/consulta/comunidades-autonomas-1284/|títol=comunidades autónomas|editor=Fundéu BBVA|data=15 d'abril de 2009|data-consulta=21 de genièr de 2024}}</ref> es una subdivision administrativa de primièr nivèl dins l'organizacion territoriala d'Espanha. En vertut de l'article 143, las comunautats autonòmas se conforman coma exercici del dreit a l'autonomia reconegut per las nacionalitats e regions qu'intègran l'Estat espanhòl.<ref>{{Ref-libre|cognòm=Pérez de Lama|nom=Ernesto|títol=Manual del Estado Español 1999|luòc=Madrid|editor=LAMA|an=1998|pagina=43|isbn=84-930048-0-4}}</ref> Son creadas confòrmament a la Constitucion espanhòla de 1978, amb la tòca de garantir una autonomia limitada de las nacionalitats e de las regions que compausan Espanha.<ref>{{Ref-web|url=https://www.congreso.es/es/consti/constitucion/indice/titulos/articulos.jsp?ini=1&fin=9&tipo=2|títol=«Título Preliminar»|òbra=Constitucion Espanhòla de 1978|consulta=21 de genièr de 2024|sit=www.congreso.es}}</ref> De mai, doas ciutats autonòmas extraeuropèas an un estatut especial: [[Ceuta]] e [[Melilla]]. Las comunautats autonòmas son al nombre de 17.<ref>{{Ref-web|lenga=es|url=http://www.map.es/enlaces/administraciones_autonomicas.html|url-archiu=https://web.archive.org/web/20080628110903/http://www.map.es/enlaces/administraciones_autonomicas.html|títol=«Administraciones Autonómicas»|data-archiu=28 de junh de 2008}}</ref> == Lista de comunautats autonòmas == {| class="wikitable" {{tablaguapa}} |- align="center" bgcolor="lightsteelblue" ! Bandièra ! Nom ! Capitala autonòma ! width=200 px|Províncias ! width=200 px|Capitala provinciala ! Localizacion |- valign="top" | rowspan="8" | [[Fichièr:Bandera de Andalucía.svg|50px|Andalosia]] | rowspan="8" | '''[[Andalosia]]''' | rowspan="8" | [[Fichièr:Flag of Sevilla, Spain.svg|25px|Sevilha]] [[Sevilha]] | [[Fichièr:Flag Almería Province.svg|20px|Almeria]] [[Almeria (província)|Almeria]] || [[Fichièr:Coat of Arms of Almería.svg|20px|Almeria]] [[Almeria]] | rowspan="8" | [[Fichièr:Localización de Andalucía.svg|150px]] |- | [[Fichièr:Flag Cádiz Province.svg|25px|Cadis]] [[Cadis (província)|Cadis]] || [[Fichièr:Cadiz-logo.jpg|25px|Cadis]] [[Cadis]] |- | [[Fichièr:Provincia de Córdoba - Bandera.svg|25px|Còrdoa]] [[Còrdoa (província)|Còrdoa]] || [[Fichièr:COA Córdoba, Spain.svg|25px|Còrdoa]] [[Còrdoa]] |- | [[Fichièr:Bandera de la provincia de Granada (España).svg|25px|Granada]] [[Granada (província)|Granada]] || [[Fichièr:Escudo de Granada (Granada).svg|25px|Granada]] [[Granada]] |- | [[Fichièr:Bandera de la Provincia De Huelva.svg|25px|Huelva]] [[Huelva (província)|Huelva]] || [[Fichièr:Escudo Huelva.svg|25px|Huelva]] [[Huelva]] |- | [[Fichièr:Bandera provincia Jaén.svg|25px|Jaén]] [[Jaén (província)|Jaén]] || [[Fichièr:Escudo Jaén.svg|25px|Jaén]] [[Jaén]] |- | [[Fichièr:Flag Málaga Province.svg|25px|Malaga]] [[Malaga (província)|Malaga]] || [[Fichièr:Escudo de Málaga.svg|25px|Malaga]] [[Malaga]] |- | [[Fichièr:Banderapsvq.jpg|25px|Sevilha]] [[Sevilha (província)|Sevilha]] || [[Fichièr:EscudoSevilla3.jpg|25px|Sevilha]] [[Sevilha]] |- |- bgcolor="gainsboro" valign="top" | rowspan="3" valign="top"| [[Fichièr:Flag of Aragon.svg|50px|Aragon]] | rowspan="3" valign="top"| '''[[Aragon]]''' | rowspan="3" valign="top"| [[Fichièr:Bandera de Zaragoza.svg|25px|Saragossa]] [[Saragossa]] | [[Fichièr:Flag of Huesca (province).svg|25px|Òsca]] [[Òsca (província)|Òsca]] || [[Fichièr:Escudo de Huesca.svg|25px|Huesca]] [[Òsca]] | rowspan="3" valign="top"| [[Fichièr:Localización de Aragón.svg|150px]] |- bgcolor="gainsboro" | [[Fichièr:Teruel (provincia).svg|25px|Teròl]] [[Teròl (província)|Teròl]] || [[Fichièr:Escudo de Teruel.svg|25px|Teròl]] [[Teròl]] |- bgcolor="gainsboro" | [[Fichièr:Flag of Zaragoza province (with coat of arms).svg|25px|Saragossa]] [[Saragossa (província)|Saragossa]] || [[Fichièr:Escudo de Zaragoza.svg|25px|Saragossa]] [[Saragossa]] |- valign="top" | [[Fichièr:Flag of Asturias.svg|50px|Astúrias]] | '''[[Astúrias]]''' | [[Fichièr:Uvieu_flag.svg|25px|Oviedo]] [[Oviedo]] | [[Fichièr:Flag of Asturias.svg|25px|Astúrias]] [[Astúrias]] || [[Fichièr:Uvieu coat of arms.svg|20px|Oviedo]] [[Oviedo]] | [[Fichièr:Localización de Asturias.svg|150px]] |- bgcolor="gainsboro" valign="top" | [[Fichièr:Flag of the Balearic Islands.svg|50px|Illas Balearas]] | '''[[Illas Balearas]]''' — [cat. ''Illes Balears''] | [[Fichièr:Escut de Palma Actual.svg|25px|Palma]] [[Palma]] | [[Fichièr:Flag of the Balearic Islands.svg|25px|Illas Balearas]] [[Illas Balearas]] — [cat. ''Illes Balears''] || [[Fichièr:Escut de Palma Actual.svg|25px|Palma]] [[Palma]] | [[Fichièr:Localización de las Islas Baleares.svg|150px]] |- | rowspan="3" valign="top" | [[Fichièr:Flag of the Basque Country.svg|50px|Alaba]] | rowspan="3" valign="top" | '''[[Comunautat Autonòma Basca]]''' — [eu. ''Euskadi''] | rowspan="3" valign="top" | [[Fichièr:Flag of Vitoria.svg|25px|Vitòria]] [[Vitòria]] — [eu. ''Gasteiz''] | [[Fichièr:Flag of Alava.png|25px]] [[Alaba]] — [eu. ''Araba''] || [[Fichièr:Escudo_de_Vitoria.svg|25px|Vitoria]] [[Vitòria]] — [eu. ''Gasteiz''] | rowspan="3" valign="top" | [[Fichièr:Localización del País Vasco.svg|150px]] |- | [[Fichièr:Gipuzkoa_flag.svg|28px|Guipuscoa]] [[Guipuscoa]] — [eu. ''Gipuzkoa''] || [[Fichièr:Escudo de Donostia.svg|25px]] [[Sent Sebastian (Guipuscoa)|Sent Sebastian]] — [eu. ''Donostia''] |- | [[Fichièr:Bandera de Vizcaya 2007.svg|25px|Biscaia]] [[Biscaia]] — [eu. ''Bizkaia''] || [[Bilbao]] — [eu. ''Bilbao / Bilbo''] |- bgcolor="gainsboro" | rowspan="2" valign="top" | [[Fichièr:Flag of the Canary Islands.svg|50px|Canàrias]] | rowspan="2" valign="top" | '''[[Canàrias]]''' | rowspan="2" valign="top" | [[Fichièr:Flag of Las Palmas de Gran Canaria.svg|25px|Las Palmas de Gran Canaria]] [[Las Palmas de Gran Canaria]] e <br />[[Fichièr:Banderastacruztfe.png|25px|Santa Cruz de Tenerife]] [[Santa Cruz de Tenerife]] (partejat) | [[Fichièr:Provincia de Las Palmas - Bandera.svg|25px|Las Palmas]] [[Las Palmas (província)|Las Palmas]] || [[Fichièr:Escudolaspalmasgc.png|25px|Las Palmas de Gran Canaria]] [[Las Palmas de Gran Canaria]] | rowspan="2" valign="top" | [[Fichièr:Localización de Canarias new.svg|150px]] |- bgcolor="gainsboro" | [[Fichièr:Provincia de Santa Cruz de Tenerife - Bandera.svg|25px|Santa Cruz de Tenerife]] [[Santa Cruz de Tenerife (província)|Santa Cruz de Tenerife]] || [[Fichièr:Escudostacruztfe.png|25px|Santa Cruz de Tenerife]] [[Santa Cruz de Tenerife]] |- valign="top" | [[Fichièr:Flag of Cantabria.svg|50px|Cantàbria]] | '''[[Cantàbria]]''' | [[Fichièr:Flag of Santander.svg|25px|Santander]] [[Santander]] | [[Fichièr:Flag of Cantabria.svg|25px|Cantàbria]] [[Cantàbria]] || [[Fichièr:Escudo de Santander.svg|20px|Santander]] [[Santander]] | [[Fichièr:Localización de Cantabria.svg|150px]] |- bgcolor="gainsboro" valign="top" | rowspan="5" | [[Fichièr:Flag of Castile-La Mancha.svg|50px|Castelha-La Mancha]] | rowspan="5" | '''[[Castelha-La Mancha]]''' | rowspan="5" | [[Fichièr:Bandera de Toledo.svg|25px|Toledo]] [[Toledo]] | [[Fichièr:Bandera_antigua_provincia_Albacete.svg|25px|Albacete]] [[Albacete (província)|Albacete]] || [[Fichièr:Escudo de Albacete.svg|20px|Albacete]] [[Albacete]] | rowspan="5" | [[Fichièr:Localización de Castilla-La Mancha.svg|150px]] |- bgcolor="gainsboro" | [[Fichièr:Flag Ciudad Real Province.svg|25px|Ciudad Real]] [[Ciudad Real (província)|Ciudad Real]] || [[Fichièr:CoA Ciudad Real.png|20px|Ciudad Real]] [[Ciudad Real]] |- bgcolor="gainsboro" | [[Fichièr:Flag Cuenca Province.svg|25px|Cuencal]] [[Cuenca (província)|Cuenca]] || [[Fichièr:Escudo de Cuenca.svg|20px|Cuenca]] [[Cuenca]] |- bgcolor="gainsboro" | [[Fichièr:Flag Guadalajara Province.svg|25px|Guadalajara]] [[Guadalajara (província)|Guadalajara]] || [[Guadalajara (Espanha)|Guadalajara]] |- bgcolor="gainsboro" | [[Fichièr:Bandera antigua de la provincia de Toledo.svg|25px|Toledo]] [[Toledo (província)|Toledo]] || [[Fichièr:Escudo de Toledo.svg|25px|Toledo]] [[Toledo]] |- valign="top" | rowspan="9" | [[Fichièr:Flag_of_Castile_and_León.svg|50px]] | rowspan="9" | '''[[Castelha e Leon]]''' | rowspan="9" | [[Fichièr:Bandera valladolid.svg|25px]] [[Valhadolid]] | [[Fichièr:Bandera de la provincia de Ávila.svg|25px|Ávila]] [[Ávila (província)|Ávila]] || [[Fichièr:Coat of Arms of Ávila (Spain).svg|25px|Ávila]][[Ávila]] | rowspan="9" | [[Fichièr:Localización de Castilla y León.svg|150px]] |- | [[Fichièr:Flag Burgos Province.svg|25px]] [[Burgos (província)|Burgos]] || [[Fichièr:Escudo de Burgos.svg|25px|Burgos]][[Burgos]] |- | [[Fichièr:Bandera de León.svg|25px]] [[Leon (província)|Leon]] || [[Fichièr:Escudo de León (ciudad).svg|25px|Leon]][[Leon]] |- | [[Fichièr:Bandera de la provincia de Palencia.svg|25px]] [[Paléncia (província)|Paléncia]] || [[Fichièr:Palencia.jpg|25px|Paléncia]][[Paléncia]] |- | [[Fichièr:Bandera de la provincia de Salamanca.svg|25px]] [[Salamanca (província)|Salamanca]] || [[Fichièr:Escudo de Salamanca.svg|25px|Salamanca]][[Salamanca]] |- | [[Fichièr:Province of Segovia Flag.png|25px]] [[Segòvia (província)|Segòvia]] || [[Fichièr:Escudo de Segovia.svg|25px|Segòvia]] [[Segòvia]] |- | [[Fichièr:Flag Soria province.svg|25px]] [[Soria (província)|Soria]] || [[Fichièr:Escudo de Soria.svg|25px|Soria]][[Soria]] |- | [[Fichièr:Banderaprovvalladolid.svg|25px]] [[Valhadolid (província)|Valhadolid]] || [[Fichièr:Valladolid-COA.svg|25px|Valhadolid]][[Valhadolid]] |- | [[Fichièr:Bandera de Zamora.svg|25px]] [[Zamora (província)|Zamora]] ||[[Fichièr:Coat of Arms of Zamora (Spain).svg|25px|Zamora]] [[Zamora]] |- valign="top" bgcolor="gainsboro" | rowspan="4" | [[Fichièr:Flag of Catalonia.svg|50px]] | rowspan="4" | '''[[Catalonha (region)|Catalonha]]''' — [cat. ''Catalunya''] | rowspan="4" | [[Fichièr:Flag of Barcelona.svg|25px|Barcelona]] [[Barcelona]] | [[Fichièr:Flag of Barcelona (province).svg|25px]] [[Barcelona (província)|Barcelona]] || [[Fichièr:Escut de Barcelona.svg|25px|Barcelona]][[Barcelona]] | rowspan="4" | [[Fichièr:Localización de Cataluña.svg|150px]] |- bgcolor="gainsboro" | [[Fichièr:Bandera antiga de la provincia de Girona.svg|25px]] [[Girona (província)|Girona]] — [cat. ''Girona''] || [[Fichièr:Spain.Girona.Escut.Timbrat.svg|25px|Girona]] [[Girona]] — [cat. ''Girona''] |- bgcolor="gainsboro" | [[Fichièr:Bandera de la provincia de Lérida.svg|25px]] [[Lhèida (província)|Lhèida]] — [cat. ''Lleida''] ||[[Fichièr:Escut heràldic de Lleida.svg|25px|Lhèida]] [[Lhèida]] — [cat. ''Lleida''] |- bgcolor="gainsboro" | [[Fichièr:Bandera actual de la provincia de Tarragona.svg|25px]] [[Tarragona (província)|Tarragona]] || [[Fichièr:Escut de Tarragona.svg|25px|Tarragona]][[Tarragona]] |- valign="top" | rowspan="2" | [[Fichièr:Flag of Extremadura, Spain (with coat of arms).svg|50px]] | rowspan="2" | '''[[Extremadura (Espanha)|Extremadura]]''' | rowspan="2" | [[Fichièr:Banderamerida.GIF|25px]][[Mérida (Espanha)|Mérida]] | [[Fichièr:Provincia de Badajoz - Bandera.svg|25px]] [[Badajoz (província)|Badajoz]] || [[Fichièr:Provincia de Badajoz - Escudo.svg|25px|Badajoz]][[Badajoz]] | rowspan="2" | [[Fichièr:Localización de Extremadura.svg|150px]] |- | [[Fichièr:Bandera de Cáceres.svg|25px]] [[Cáceres (província)|Cáceres]] ||[[Fichièr:Cáceres - Escudo.svg|20px|Cáceres]] [[Cáceres]] |- bgcolor="gainsboro" valign="top" | rowspan="4" | [[Fichièr:Flag of Galicia.svg|50px]] | rowspan="4" | '''[[Galícia]]''' — [gal. ''Galiza o Galicia''] | rowspan="4" | [[Fichièr:Escudo de Santiago de Compostela.svg|25px]] [[Sant Jacme de Compostèla]] | [[La Coronha (província)|La Coronha]] || [[La Coronha]] | rowspan="4" | [[Fichièr:Localización de Galicia.svg|150px]] |- bgcolor="gainsboro" | [[Fichièr:Flag of Lugo province.svg|25px]] [[Lugo (província)|Lugo]] ||[[Fichièr:Escudo Lugo.jpg|25px|Lugo]] [[Lugo]] |- bgcolor="gainsboro" | [[Fichièr:Provincia de Ourense - Bandera.svg‎|25px]] [[Orense (província)|Orense]] || [[Fichièr:Provincia de Ourense - Escudo.svg|25px|Orense]] [[Orense]] |- bgcolor="gainsboro" | [[Fichièr:Flag Pontevedra Province.svg|25px]] [[Pontevedra (província)|Pontevedra]] || [[Fichièr:Escudo Pontevedra.jpg|25px|Pontevedra]] [[Pontevedra]] |- valign="top" | [[Fichièr:Flag of the Community of Madrid.svg|50px]] | '''[[Comunautat autonòma de Madrid|Madrid]]''' |[[Madrid]] | [[Fichièr:Flag of the Community of Madrid.svg|25px]] [[Comunautat autonòma de Madrid|Madrid]] | [[Fichièr:Escudo de Madrid.svg|25px|Madrid]][[Madrid]] | [[Fichièr:Localización de la Comunidad de Madrid.svg|150px]] |- bgcolor="gainsboro" valign="top" | [[Fichièr:Flag of the Region of Murcia.svg|50px]] | '''[[Comunautat autonòma de Múrcia|Múrcia]]''' | [[Fichièr:Flag of Murcia.svg|25px]] [[Múrcia]] | [[Fichièr:Flag of the Region of Murcia.svg|25px]] [[Comunautat autonòma de Múrcia|Múrcia]] | [[Fichièr:Escudo Ciudad de Murcia.gif|25px|Múrcia]][[Múrcia]] | [[Fichièr:Localización de la Región de Murcia.svg|150px]] |- valign="top" | [[Fichièr:Flag of Navarre.svg|50px]] | '''[[Navarra]]''' — [eu. ''Nafarroa''] | [[Fichièr:Bandera Pamplona.svg|25px]][[Pampalona (Navarra)|Pampalona]] — [eu. ''Iruña''] | [[Fichièr:Flag of Navarre.svg|25px]] [[Navarra]] — [eu. ''Nafarroa''] | [[Fichièr:Escudo de Pamplona.svg|25px]] [[Pampalona (Navarra)|Pampalona]] — [eu. ''Iruña''] | [[Fichièr:Localización de Navarra.svg|150px]] |- bgcolor="gainsboro" valign="top" | [[Fichièr:Flag of La Rioja (with coat of arms).svg|50px]] | '''[[La Rioja]]''' | [[Fichièr:Bandera de Logroño.png|25px]][[Logronh]] | [[Fichièr:Flag of La Rioja (with coat of arms).svg|25px]] [[La Rioja]] | [[Fichièr:Escudo de Logroño.png|25px|Logronh]][[Logronh]] | [[Fichièr:Localización de La Rioja.svg|150px]] |- valign="top" | rowspan="3" | [[Fichièr:Flag of the Land of Valencia (official).svg|50px]] | rowspan="3" | '''[[Comunautat autonòma de Valéncia|Valéncia]]''' — [cat. ''Comunitat Valenciana''] | rowspan="3" | [[Fichièr:Bandera de la Comunidad Valenciana (2x3).svg|25px]] [[Valéncia]] - [cat. ''València''] | [[Fichièr:Escut de la Província d'Alacant.svg|13px]] [[Alacant (província)|Alacant]] — [cat. ''Alacant''] ||[[Fichièr:Escut d'Alacant.svg|25px|Alacant]] [[Alacant]] — [cat. ''Alacant''] | rowspan="3" | [[Fichièr:Localització de la Comunitat Valenciana respecte a Espanya.svg|150px]] |- | [[Fichièr:Escut de la Província de Castelló.svg|13px]] [[Castelló (província)|Castelló]] — [cat. ''Castelló''] || [[Fichièr:Escut de Castelló ornamentat-2.svg|25px|Castelló de la Plana]][[Castelló de la Plana]] — [cat. ''Castelló de la Plana''] |- | [[Fichièr:Escut de la Província de València.svg|20px]] [[Valéncia (província)|Valéncia]] — [cat. ''València''] || [[Fichièr:Escut de València.svg|25px|Valéncia]][[Valéncia]] — [cat. ''València''] |} {| class="wikitable" {{tablaguapa}} |- align="center" bgcolor="lightsteelblue" |- ! &nbsp; ! align="center" width=1000px|[[Ciutats autonòmas]] ! Localisacion |- | [[Fichièr:Flag Ceuta.svg|25px]] | [[Fichièr:Escudo de Ceuta.svg|25px|Ceuta]] [[Ceuta]] | [[Fichièr:Localización Ceuta.png|150px]] |- | [[Fichièr:Flag of Melilla.svg|25px]] | [[Fichièr:Escudo de Melilla.svg|25px|Melilla]] [[Melilla]] | [[Fichièr:Localización Melilla.png|150px]] |} == Articles connèxes == * [[Autonomia juridica]] * [[Províncias espanhòlas]] * [[Lista de las comunautats espanhòlas per superficia]] * [[Lista de las comunautats espanhòlas per populacion]] == Nòtas e referéncias == [[Categoria:Region autonòma d'Espanha]] 8bwnvz7gmhtsyp9ctrmtxinvrv0pi3i 0 45093 2507481 2392257 2026-08-24T09:08:23Z Bertramzwo 46947 Logo 2507481 wikitext text/x-wiki [[Fichièr:Logo - PRG, le centre gauche.svg|150px|right|Lògo del Partit Radical d’Esquèrra]] Lo '''Partit Radical d'Esquèrra''' (en francés : ''Parti Radical de Gauche'') es un partit politic [[França|francés]] de centre-esquèrra. {{Partits politics franceses}} [[categoria:partit politic francés]] [[categoria:Partit socialista o socialdemocrata]] 5ixomtvot6w137nolbxajyjt27nzd96 0 74601 2507432 2507335 2026-08-23T14:42:37Z CommonsDelinker 245 Bòt: A remplaçat [[:Imatge:Blason_maison_fr_de_Wavrin.svg]] per [[:Imatge:Blason_maison_fl_de_Wavrin.svg]] ([[:c:COM:FR|File renamed]]: - r1) 2507432 wikitext text/x-wiki {{Infobox Comuna de França |carta=fr | nomcomuna=Wavrin | nomcomuna2=Wavrin | imatge=Wavrin hotel de ville.JPG | descripcion= | lògo= | escut=Blason maison fl de Wavrin.svg | escais= | region ist = | parçan= | arrondiment=[[Arrondiment de Lille|Lille]] | canton=[[Canton d'Haubourdin|Haubourdin]] | insee =59653 | sitweb= | cp =59136 | cònsol =Bernard Davoine | mandat = [[2008]]-[[2014]] | gentilici =Wavrinois (en [[francés]]) |longitud=2.93972222222 |latitud=50.5741666667 | alt mini =18 | alt mej = | alt maxi =40 | km² =13.55 }} '''{{PAGENAME}}''' es una comuna [[França|francesa]] del departament del [[Nòrd (departament)|Nòrd]] e de la region del [[Nòrd-Pas de Calais]]. =Geografia== ==Istòria== ==Administracion== {{ElegitDebuta|insee=59653 |Títol= Lista deus cònsols successius}} {{Elegit |Debuta= [[2008]] |Fin= [[2014]] |Identitat=Bernard Davoine |Partit= |Qualitat= }} {{Elegit |Debuta= març de [[2001]] |Fin= 2008 |Identitat= |Partit= |Qualitat= }} {{ElegitDonadas}} {{ElegitFin}} ==Demografia== {{Demografia |insee=59653 |1793=2072 |1800=2049 |1806=2146 |1821=2327 |1831=2622 |1836=2672 |1841=2818 |1846=2780 |1851=2818 |1856=2950 |1861=3106 |1866=3137 |1872=3070 |1876=3333 |1881=3483 |1886=3592 |1891=3675 |1896=3809 |1901=3854 |1906=4031 |1911=4136 |1921=3830 |1926=4390 |1931=4550 |1936=4614 |1946=4701 |1954=4940 |1962=5308 |1968=5819 |1975=6187 |1982=6785 |1990=7477 |1999=7633 |2004= |2005= |2006=7720 |2007=7701 |2008=7683 |2009=7664 |cassini=41233 |senscomptesdobles=1962}} ==Luòcs e monuments== ==Personalitats ligadas amb la comuna== ==Véser tanben== ==Ligams extèrnes== ==Nòtas== <references/> {{Portal Comunas}} {{Comunas de| insee =59653 }} {{DEFAULTSORT:{{PAGENAME}}}} [[Categoria:Comuna del Nòrd]] areitdoepgpb2kg52ibax18dn1wlsyi 0 77898 2507433 2446413 2026-08-23T14:43:32Z Nicolas Eynaud 6858 2507433 wikitext text/x-wiki {{Dialècte Provençau}} {{1000 fondamentals}} La '''poliomieliti''', de còps dicha '''paralisia espinala infantila''', es una [[malautiá]] [[infeccion|infecciosa]] e fòrça [[contagion|contagiosa]] causada per lo [[poliovirús]]. Especificament [[Homo sapiens|umana]], es transmesa per via digestiva e es generalament asimptomatica ò benigna. Pasmens, dins quauquei cas (1‰ en l'enfant, 75‰ en l'adult), pòu atacar de [[neuròna]]s e entraïnar de sequelas grèvas (paralisia dei [[camba]]s...). Se lei [[Sistèma respiratòri|foncions respiratòrias]] son tocadas, la malautiá pòu tuar lo pacient. Dins totei lei cas, i a ges de tractament curatiu. En revènge, de vaccins eficaç existisson. Coneguda dempuei l'[[Antiquitat]] Auta, la malautiá toca principalament leis enfants car lo [[sistèma immunitari]] uman es capable de produrre una immunitat duradissa còntra una segonda infeccion. La medecina modèrna comencèt de l'estudiar durant lo sègle XIX quand apareguèron d'epidemias recurrentas entraïnant, cada an, plusors miliers de decès e de [[paralisia]]s permanentas. Lo [[poliovirús]] foguèt descubèrt en [[1908]]-[[1909]] e son foncionament foguèt globalament comprés entre leis ans 1900 e 1940. Après divèrsei reviradas, aquò permetèt la concepcion de dos vaccins dins lo corrent deis ans 1950. Obligatòris dins totei lei país, an permés d'eradicar lo [[poliovirús]] en [[America]], en [[Euròpa]], en [[Oceania]] e dins la màger part d'[[Africa]] e d'[[Asia]]. L'eradicacion definitiva de la poliomieliti es un objectiu major de l'[[Organizacion Mondiala de la Santat]] que serà probablament agantat durant leis ans 2020. == Istòria == === Origina dau poliovirús === Lo [[poliovirús]] a una estructura similara ais autreis [[enterovirús]] [[Homo sapiens|umans]] ([[coxsackievirús]], [[ecovirús]], [[rinovirús]]) qu'utilizan de procès quasi identics per reconéisser e envaïr lei [[cellula (biologia)|cellulas]] de son òste<ref>Y. He, S. Mueller, P. Chipman et al., ''"Complexes of poliovirus serotypes with their common cellular receptor, CD155"'', 2003, ''J. Virol.'', '''77''' (8): 4827–35.</ref>. D'estudis [[Filogenia|filogeneticas]] sugerisson qu'es una evolucion eissida d'una transformacion dau [[virús coxsackie A]]<ref>P. Jiang, JA. Faase, H. Toyoda et al., ''"Evidence for emergence of diverse polioviruses from C-cluster Coxsackie A viruses and implications for global poliovirus eradication"'', 2007, ''Proc. Natl. Acad. Sci. U.S.A.'', '''104''' (22): 9457–62.</ref>. Segon aquela teoria, aqueu virús, que se fixa sus lo receptor cellular [[Proteïna d'adesion moleculara|ICAM-1]] per infectar sei cellulas ciblas, auriá mutat per utilizar lo receptor [[CD155]]. Aquò auriá entraïnat una aumentacion de son caractèr patogèn e li auriá permés d'atacar lei teissuts nerviós. === De l'Antiquitat a la descubèrta dau poliovirús === ==== De l'Antiquitat a la descubèrta de la natura epidemica de la malautiá ==== [[File:Polio Egyptian Stele.jpg|thumb|right|[[Fotografia]] d'una estèla [[Egipte antica|egipciana]] dau sègle XIV avC representant un individú amb una deformacion de la [[camba]] caracteristica de la poliomieliti.]] La poliomieliti es una [[malautiá]] anciana que son existéncia es atestada en [[Egipte antica|Egipte]] tre l'[[Antiquitat]]. D'efiech, leis [[arqueologia|arqueològs]] an descubèrt l'[[Esqueleta|esquelèta]] d'un individú tuat per l'[[infeccion]] vèrs {{formatnum:3400}} avC. De mai, divèrseis [[ieroglif]]s presentan de personatges patissent d'[[andicap]]s caracteristics coma d'[[amiotrofia]]s de la [[camba]]<ref>TM. Daniel, FC. Robbins, ''"A history of poliomyelitis"'', ''Polio'', University of Rochester Press, 1997, pp. 5-22.</ref>. En [[Grècia]] e dins l'[[Empèri Roman]], de descripcions de paralisias atribuidas a [[Ipocrates]] (vèrs [[-460|460]]-[[-377|377 avC]]) e a [[Gallien]] ([[218]]-[[268]]) podrián tanben correspondre amb de manifestacions de la [[malautiá]]. Lei premierei descripcions modèrnas de la poliomieliti foguèron realizadas a la fin dau sègle XVIII. La pus anciana es probable aquela dau cas de l'escrivan [[Walter Scott]] ([[1771]]-[[1832]]) que foguèt tocat per lo [[virús]] en [[1773]]. Au començament dau sègle XIX, la [[patologia]] portava plusors noms coma « paralisia infantila espinala », « paralisia regressiva », « tefromieliti » ò « paralisia dau matin ». La premiera descripcion clinica foguèt l'òbra dau mètge [[Reialme Unit|britanic]] [[Michael Underwood]] ([[1736]]-[[1820]]) en [[1789]]<ref>M. Underwood M, ''Debility of the lower extremities'', dins ''A treatise on the dieases [sic] of children, with general directions for the management of infants from the birth'', 1789.</ref>. Foguèt completada per [[Jakob Heine]] ([[1800]]-[[1879]]) que destrièt clarament la paralisia causada per la poliomieliti e l'[[emiplegia]] en [[1840]]. Enfin, en [[1890]], lo [[Suècia|Suedés]] [[Karl Oskar Medin]] ([[1847]]-[[1927]]) identifiquèt per lo premier còp la natura epidemica de la malautiá amb l'estudi d'una epidemia de 44 cas subrevenguda dins la vila d'[[Estocòlme]] en [[1887]]<ref>Ray M. Merrill, ''Introduction to Epidemiology'', Jones and Bartlett Publishers, 2010, pp. 376-377.</ref>. ==== La descubèrta dau poliovirús ==== [[File:Polio quarantine card.jpg|thumb|right|Aficha [[USA|estatsunidenca]], publicada dins lo corrent deis ans 1910, informant la populacion de la preséncia d'una epidemia de poliomieliti.]] La descubèrta de l'aspèct epidemic de la poliomieliti e lei progrès generaus de la medecina dau periòde entraïnèron de recèrcas importantas per assaiar de descubrir la causa de la [[malautiá]] e un tractament eficaç. De mai, a partir dau sègle XIX, d'epidemias de poliomieliti – causa desconeguda avans la [[Revolucion industriala|Revolucion Industriala]] – comencèron de se multiplicar dins lei país desvolopats. Per exemple, en [[1916]], {{formatnum:6000}} personas foguèron tuats per una epimedia que se difusèt dins l'ensems deis [[USA|Estats Units d'America]], una partida importanta dei victimes ({{formatnum:2000}}) se concentrant a [[Nòva York]]<ref>J. Melnick, ''"Current status of poliovirus infections"'', 1996, ''Clin Microbiol Rev.'' '''9''' (3): 293–300.</ref>. L'identificacion de l'agent infecciós foguèt malaisada. Avancèt en [[1905]] amb la descubèrta de l'importància dei cas benignes per lo mètge [[Suècia|suedés]] [[Ivar Wickman]] ([[1872]]-[[1914]]). D'efiech, demostrèt que lei malauts patissent de formas garissablas èran tanben contagiós. Assaièt tanben de comprendre perqué la malautiá atacava principalament leis enfants. En [[1908]], [[Karl Landsteiner]] ([[1868]]-[[1943]]) e [[Erwin Popper]] ([[1879]]-[[1955]]) injectèron una mòstra de [[mesolha espinala]] d'un [[enfant]] tuat per la [[malautiá]] a un grop de [[monina]]s que foguèron rapidament [[paralisia|paralizats]]. L'an seguent, plusors grops capitèron de reprodurre l'experiéncia. Pasmens, degun capitèt de trobar lo microorganisme responsable qu'èra inicialament supausat èsser un [[bactèri]]. En [[1909]], foguèt donc classat entre lei [[virús]] qu'èran d'aqueu temps una categoria fòrça mau coneguda. Entre leis ans 1910 e 1930, divèrsei descubèrtas permetèron d'identificar lo foncionament dau [[virús]] dins l'[[organisme]]. Premier, tre [[1909]], [[Carl Kling]] mostrèt lo caractèr patogèn de teissuts d'[[intestin]], de [[laringe]] e de [[gola]] d'adolescents victimas de la [[malautiá]]<ref>Pasmens, sei resultats foguèron contestats per lei scientifics estatsunidencs en causa de dificultats per tornar realizar l'[[experiéncia]].</ref>. Puei, entre [[1928]] e [[1931]], [[Pierre Lépine]] ([[1901]]-[[1989]]) establiguèt la subrevivença dau [[virús]] dins lei mitans exteriors, especialament dins l'[[aiga]], çò que foguèt confiermat per [[Carl Kling|Kling]] e [[Constantin Levaditi]]. === De l'identificacion dau virús au desvolopament dei vaccins antipoliomielitics === ==== La recèrca de tractaments ==== [[File:Museum-gt-eiserne-lunge.jpg|thumb|right|[[Fotografia]] d'un [[paumon d'acier]] utilizat dins leis ans 1950 per sonhar de malauts de la poliomieliti.]] Amb lo desvolopament de la comprenença de la [[malautiá]], divèrsei tractaments apareguèron au començament dau sègle XX. Certaneis, a basa d'[[idroterapia]] e d'[[electroterapia]], èran inutils e perilhós. Pasmens, foguèron utilizats fins ais ans 1950. D'autrei, coma la cura de [[vitamina C]] estudiada per [[Claus Jungeblut]] que donèt benlèu de resultats sus de [[monina]]s en [[1935]], foguèron jamai confiermats. Dins aquò, i aguèt tanben quauquei descubèrtas beneficas. La pus famosa foguèt lo [[paumon d'acier]] inventat en [[1928]] per una còla [[USA|estatsunidenca]] d'[[Universitat d'Harvard|Harvard]]. Melhorat per [[John Haven Emerson]] ([[1906]]-[[1997]]), permetiá d'assegurar la subrevida de pacients aguent perdut la capacitat de respirar normalament gràcias a un sistèma de pression negativa. Èra generalament destinat a un usatge provisòri (quauquei [[jorn]]s ò [[setmana]]s avans restauracion dei [[Sistèma respiratòri|foncions respiratòrias]]<ref>Lei paumons d'acier foguèron pasmens pas una solucion miracla car la mortalitat dei pacients tocats per una forma bulbària de la malautiá demorèt a 90% fins a l'aparicion dei tecnicas respiratòrias modèrnas ([[traqueotomia]], aparelhs de pression positiva...).</ref>) mai certaneis individús i visquèron plusors decennis<ref>L'[[Austràlia|Australiana]] [[June Middleton]] ([[1926]]-[[2009]]) i visquèt mai de 60 ans.</ref>. Dins leis ans 1940, l'[[infiermier]]a [[Austràlia|australiana]] [[Elizabeth Kenny]] ([[1880]]-[[1952]]) inventèt un ensems d'exercicis fisics que son objectiu èra de redurre l'[[atrofia]] [[muscle|musculara]] dei malauts. Debatut, aqueu metòde se difusèt pauc a pauc e èra totjorn utilzat au començament dau sègle XX. En parallèl, durant lo decenni 1950, lo mètge [[USA|estatsunidenc]] [[William Hammon]] ([[1904]]-[[1989]]) desvolopèt un [[serum]] format d'[[anticòrs]] eissit de mòstras de sang purificat de malauts de la poliomieliti. Un assai clinic menat en [[1951]]-[[1952]] mostrèt de resultats interessants (80% de proteccion après d'assais sus {{formatnum:55000}} enfants). Dins aquò, l'aparicion de [[vaccinacion|vaccins]] eficaç entraïnèt l'abandon d'aquelei recèrcas<ref>De mai, i aviá de dificultats importantas per trobar pron de malauts afin de produrre lei quantitats de sang necessàrias a la produccion dau [[serum]].</ref>. ==== La revirada dei premiers vaccins e la descubèrta dei diferentei socas viralas ==== La recèrca d'un vaccin antipoliomieliti comencèt dins lo corrent deis ans 1910 amb [[Simon Flexner]] ([[1863]]-[[1946]]) qu'assaièt de s'inspirar dau [[vaccinacion|vaccin]] antirabic de [[Louis Pasteur|Pasteur]]. Aquò foguèt lo començament d'un lòng trabalh marcat per una revirada grèva en [[1934]]-[[1935]] quand doas còlas [[Estats Units d'America|estatsunidencas]] independentas, respectivament dirigidas per [[Maurice Brodie]] ([[1903]]-[[1939]]) e per [[John Kolmer]] ([[1886]]-[[1962]]), prepausèron dos vaccins. En causa de l'urgéncia, foguèron rapidament utilizat dins certanei regions deis [[Estats Units d'America]]. Pasmens, foguèron relativament ineficaç e mai, dins quauquei cas, perilhós car foguèron a l'origina de reaccions [[allergia|allergicas]] grèvas. Aquela evirada permetèt de revelar de resultats publicats en [[1931]] mai passats inapercebuts. D'efiech, dins un estudi menat sus de mòstras prelevadas dins de regions diferentas, [[Frank Macfarlane Burnet]] ([[1899]]-[[1985]]) e [[Jean MacNamara]] ([[1899]]-[[1968]]) avián descubèrt l'existéncia de doas socas [[virús|viralas]] diferentas<ref>F. M. Burnet e Jean Macnamara, ''« Immunological Differences Between Strains of Poliomyelitic Virus* »'', ''Br J Exp Pathol.'', vol. 12, n°2,‎ abriu de 1931, pp. 57-61.</ref>. Aqueu resultat foguèt mau acceptat car proveniá de cercaires totalament desconeguts d'aqueu temps. Pasmens, après [[1935]], entraïnèt l'identificacion de socas nombrosas e dei tres tipes de [[poliovirús]]<ref>En [[1949]], 3 virús principaus e 14 socas èran estadas identificadas (David Bodian, Isabel M. Morgan et Howard A. Howe, ''« Differentiation of Types of Poliomyelitis Viruses: III. The Grouping of Fourteen Strains into Three Basic Immunological Types »'', ''American Journal of Hygiene'', vol. 49, març de 1949, pp. 234-247). L'existéncia de tres tipes de poliovirús foguèt definitivament confiermada en [[1951]] per un comitat de la ''National Foundation for Infantile Paralysis''.</ref>. En [[1941]], aquò permetèt a un grop de l'[[espitau Johns-Hopkins]] de [[Boston]] de precisar lo cicle de replicacion dau [[virús]] dins l'[[organisme]]. Puei, en [[1946]], divèrseis estudis menats en [[America]] e en [[Africa]] mostrèron l'abséncia de sèrvas viralas animalas. Enfin, en [[1949]], lei progrès de la comprenença dau foncionament dau [[virús]] permetèron de desvolopar de culturas artificialas de certanei socas, çò que durbiguèt lo camin vèrs lo desvolopament de vaccins novèus. ==== La concepcion dei vaccins modèrnes ==== [[File:Albert Sabin.jpg|thumb|right|[[Fotografia]] d'[[Albert Sabin]] que desvolopèt lo vaccin orau còntra la poliomieliti.]] Lei progrès realizats durant leis ans 1940 sus lo [[virús]] permetèron de tornar considerar lo desvolopament d'un [[vaccinacion|vaccin]]. La descubèrta d'un vaccin eficaç en lei [[monina]]s per [[Isabel Morgan]] ([[1916]]-[[1991]]) en [[1948]] encoratjèt lo movement e lei projèctes se multipliquèron. Lo premier que capitèt foguèt aqueu menat per [[Jonas Salk]] ([[1914]]-[[1995]]). En [[1952]], capitèt de desvolopar un vaccin injectable basat sus un [[virús]] inactivat. En despiech de criticas virulentas, son vaccin foguèt assaiat en [[1953]]-[[1954]] sus 1,8 milions d'enfants. L'experiéncia s'acabèt per un succès, proclamat lo 12 d'abriu de [[1955]] per leis autoritats estatsunidencas. Dins aquò, tre lo 25 d'abriu de [[1955]], la reputacion dau vaccin de Salk foguèt grèvament tocada per l'[[incident Cutter]]. En [[Califòrnia]], lei laboratòris d'aquela [[Cutter Laboratories|companhiá]] mau capitèron de fabricar corrèctament lo vaccin entraïnant la contaminacion d'au mens {{formatnum:120000}} personas per de [[virús]] vivents. Lo 8 de mai, lo programa de vaccinacion foguèt arrestat ais [[USA|Estats Units]] e l'incident causèt finalament 56 paralisias grèvas e 5 decès<ref>N. Nathanson, A. D. Langmuir, ''"The Cutter incident. poliomyelitis following formaldehyde-inactivated poliovirus vaccination in the United States during the spring of 1955. II. Relationship of poliomyelitis to Cutter vaccine".'', 1963, ''Am. J. Hyg.'', '''78''': 29–60. D'autreis estimancions dònan un nombre de victimas dos còps pus importants amb {{formatnum:220000}} contaminacions, 164 paralisias grèvas e 10 mòrts.</ref>. La represa de la vaccinacion aguèt luòc amb lo desvolopament d'un vaccin pus segur per [[Jonas Salk|Salk]] e [[Pierre Lépine|Lépine]] que desvolopèron, en [[1957]], un procès per realizar doas inactivacions successivas dau [[virús]]. Pasmens, lo progrès pus important foguèt lo desvolopament d'un segond vaccin, de tipe orau, per [[Albert Sabin]] ([[1906]]-[[1993]]) en [[1956]]. Largament adoptat, permetèt de vaccinar de milions de personas dins lei país dau blòt de l'Èst en [[1957]]-[[1958]] e ais Estats Units en [[1960]]. Marginalizèt rapidament lo vaccin injectable que foguèt pasmens melhorat en [[1987]]<ref>Per exemple, a la fin dau sègle XX, lo vaccin orau representava 98% dei vaccins antipoliomieliti administrats ais [[USA|Estats Units d'America]].</ref>. ==== La recèrca sus lo poliovirús dempuei leis ans 1980 ==== L'aparicion de vaccins eficaç entraïnèt pas l'acabament dei recèrcas sus lo [[poliovirús]] e sus la poliomieliti. Ansin, durant leis ans 1980, lo [[sindròme post poliomieliti]], qu'èra estat descrich per lo premier còp en [[1875]] per [[Jean-Martin Charcot]] ([[1825]]-[[1893]]) e per [[Fulgence Raymond]] ([[1844]]-[[1910]]), recebèt son nom actuau. Venguèt l'objècte d'estudis car toca aperaquí {{formatnum:700000}} en [[Euròpa]] e un milion ais [[Estats Units d'America]]. D'autra part, en [[1981]], lo [[poliovirús]] foguèt clonat e son genòma sequenciat per [[Vincent Racaniello]] (nascut en [[1953]]), [[David Baltimore]] (nascut en [[1938]]) e [[Eckard Wimmer]] (nascut en [[1936]]). Aquela tecnica permet de produrre un virús estandard. Es desenant un metòde frequent d'estudi dei malautiás viralas. === Vèrs l'eradicion de la malautiá === [[File:Polio immunization days PHIL 2445.png|thumb|right|[[Fotografia]] d'una campanha de [[vaccinacion]] ais [[USA|Estats Units d'America]] durant leis ans 1950-1960.]] Lei campanhas de [[vaccinacion]] organizada a partir deis ans 1950 permetèron la regression rapida de la [[malautiá]]. Pasmens, l'eradicacion de la poliomieliti foguèt pas imaginada avans aquela de la [[veròla]] en [[1977]]. D'efiech, se la malautiá presentava de trachs favorizant sa disparicion ([[virús]] present unicament en l'òme, [[vaccin]] orau eficaç e pauc costós, epidemias aisadas de detectar...), l'existéncia de portaires sans èra una dificultat importanta. Dins aquò, l'assemblada de l'[[Organizacion Mondiala de la Santat]] (OMS) decidèt d'organizar l'eradicacion en [[1988]]. Per aquò, foguèt adoptat un important programa basat sus lo mantenement dau taus aut de vaccinacion dins totei lei país, de campanhas de vaccinacion massisas<ref>Per exemple, [[Cuba]] eradiquèt lo [[virús]] tre [[1962]] amb de jornadas nacionalas de vaccinacion. Aquela idèa foguèt tornada utilizar en [[Brasil]], en [[Costa Rica]] e en [[Mexic]] per venir un metòde de referéncia (C.A de Quadros, ''« Un exemple à suivre »'', ''Santé du Monde'', publicacion de l'OMS, n°1,‎ genier-febrier de 1995, pp.8-9).</ref> e la mesa d'un sistèma de susvelhança activa. Lei resultats arribèron rapidament : la malautiá foguèt declarada eradicada en [[America]] en [[1994]]<ref>C.A de Quadros, ''« Un exemple à suivre »'', ''Santé du Monde'', publicacion de l'OMS, n°1,‎ genier-febrier de 1995, pp.8-9.</ref>, dins lo [[Ocean Pacific|Pacific Occidentau]] en [[2000]]<ref>OMS, ''« Certification de l'éradication de la poliomyélite de la région du Pacifique Occidental »'', ''Relevé épidémiologique hebdomadaire'', 8 de decembre de 2000.</ref> e en [[Euròpa]] en [[2002]]<ref>OMS, ''« Certification de l'éradication de la poliomyélite, région européenne. »'', ''Relevé Épidémiologique Hebdomadaire'', 5 de julhet de 2002</ref>. Dins lo rèsta dau mond, l'OMS se turtèt a mai de resisténcias (còsts importants dei campanhas per redurre de fogaus desenant limitats, oposicion vaccinala...) ò a de dificultats ([[Segonda Guèrra d'Afganistan]], trèbols en [[Nigèria]]...). Ansin, i aguèt entre 500 e 2000 cas cada an entre [[2002]] e [[2011]]. Pasmens, en [[2010]]-[[2011]], lei darrierei províncias [[Índia|indianas]] onte circulava lo [[virús]] foguèron vaccinadas permetent l'eradicacion de la malautiá en Asia dau Sud-Èst en [[2014]]. En [[2016]], foguèt enregistrat lo darrier cas naturau en [[Nigèria]] e, en [[2019]], la poliomieliti existiá a l'estat [[endemisme|endemic]] unicament en [[Afganistan]] e en [[Paquistan]] (22 cas en [[2017]], 33 en [[2018]]). == Descripcion == === Causas === {{veire|Poliovirús}} [[File:Polio.jpg|thumb|[[Fotografia]] dau [[poliovirús]].]] La poliomieliti es causada per tres [[virús]] d'[[virús d'ARN|ARN]], dichs [[poliovirús]] PV1, PV2 e PV3, dau [[genre (biologia)|genre]] deis ''[[Enterovirus]]'' e de la [[familha (biologia)|familha]] dei ''[[Picornaviridae]]''. Son estructura es relativament simpla amb un genóma [[Acid ribonucleïc|ribonucleïc]] protegit per una [[capsida]] dotada de [[proteïna]]s li permetent d'interagir amb lo receptor [[CD155]] dei [[cellula (biologia)|cellulas]] [[Homo sapiens|umana]]s<ref>En causa de son ròtle dins l'infeccion, lo receptor CD155 es de còps dich « receptor dau poliovirús ».</ref>. A l'ora d'ara, l'òme es l'unica sèrva naturala coneguda dau [[virús]]<ref>Dins aquò, lo [[virús]] es capable de subreviure au mens plusors mes dins lo mitan exterior.</ref> <ref>Yongning He, Steffen Mueller, Paul R. Chipman, Carol M. Bator, Xiaozhong Peng, Valorie D. Bowman, Suchetana Mukhopadhyay, Eckard Wimmer, Richard J. Kuhn e Michael G. Rossmann, ''« Complexes of poliovirus serotypes with their common cellular receptor, CD155 »'', ''J Virol'', vol. 77, n° 8,‎ 2003, pp. 4827–35.</ref>. Dins lei regions temperadas, leis infeccions son favorizadas d'[[estiu]] e durant l'[[autona]]. Aquela sasonalitat es mens marcada dins lei país tropicaus. Lei tres tipes de [[virús]] son fòrça contagiós e la transmission es aisament assegurada per contacte entre dos individús. Puei, l'intrada dins l'[[organisme]] a luòc per la [[boca]] e lo [[poliovirús]] s'installa generalament dins lo [[sistèma digestiu]]. Ataca premier d'un biais preferenciau lei [[cellula (biologia)|cellulas]] dau [[faringe]] e de la [[mucosa]] [[intestin]]ala. Après una [[setmana]], migra vèrs leis [[amigdala]]s, lo teissut limfoïde intestinau e lei [[glandola limfatica|glandolas limfaticas]] avans de passar dins la [[Sistèma circulatòri|circulacion]] [[sang]]uina<ref>M. Yin-Murphy e J. W. Almond, ''« Picornaviruses: The Enteroviruses: Polioviruses »'', dins Samuel Baron, ''Baron's Medical Microbiology'', University of Texas Medical Branch at Galveston, 1996, 4{{a}} edicacion.</ref>. Pòu alora infectar diferenteis endrechs de l'organisme coma lei [[muscle]]s, lo teissut adipós ò lo [[sistèma nerviós]]. === Evolucion naturala === En lei subjèctes aguent un [[sistèma immunitari]] foncionant normalament, l'infeccion per lo [[poliovirús]] demòra benigna dins mai de 70% dei cas<ref name="Ficha polio CDC">Ficha ''« Poliomyelitis »'', dins William Atkinson, Charles Wolfe e Jennifer Hamborsky, ''Pink Book'', Center for Diseases Control et National Center for Immunization and Respiratory Diseases (CDC/NCIRD), 8 de mai de 2012, [https://www.cdc.gov/vaccines/pubs/pinkbook/downloads/polio.pdf]</ref>. D'efiech, la reaccion immunitària es generalament capabla de secretar d'[[anticòrs]] dins lo [[sistèma digestiu]] e lo [[virús]] es arrestat avans de passar barriera [[intestin]]ala. Lo tèrme « poliomieliti » leis autrei cas. ==== Poliomieliti extraneuronala ==== La poliomieliti extraneuronala que regarda aperaquí 24% deis individús contaminats. L'infeccion se manifesta per de simptòmas menors e non especifics coma una infeccion respiratòria ([[tussir]], [[fèbre]], mau de gòrja...), un trèbol digestiu ([[nausèa]]s, dolors abdominalas, [[constipacion]], [[diarrèa]]s...) ò un [[sindròme gripau]]<ref name="Ficha polio CDC"/>. De còps, s'observan de [[miocarditi]]s ò de [[pericarditi]]s. Lo gariment intervèn en mens d'una [[setmana]]. ==== Poliomieliti neuronala non paralitica ==== Dins 1 a 5% dei cas, la [[malautiá]] aganta lo [[sistèma nerviós]] centrau entraïnant una [[meningiti]] de liquid cerebrospinau clara d'evolucion favorabla. Lei [[simptòma]]s principaus son de [[cefalèa]]s, de dolors cervicalas e dorsalas, de [[nausèa]]s, de [[vòmit]]s e una [[letargia]]. En lo noirisson, aquela forma pòu èsser pus sevèra amb una [[fèbre]] importanta, de modificacions dau comportament e de crisis convulsivas generalizadas. Una paralisia faciala periferica es tanben possibla. Lo gariment intervèn après dos a dètz [[jorn]]s e es generalament complèt. ==== Poliomieliti neuronala paralitica ==== [[File:Polio lores134.jpg|thumb|right|[[Fotografia]] d'un òme presentant una [[amiotrofia]] de la [[camba]] causada per la poliomieliti.]] Dins mens d'1% deis infeccions de [[poliovirús]], la malautiá pòu evolucionar vèrs una forma fòrça grèva qu'entraïna una feblessa [[muscle|musculara]] creissenta<ref name="Ficha polio CDC"/>. Aquela situacion es causada per una migracion dau [[virús]] vèrs la còrna anteriora de la [[mesolha espinala]], lo [[tronc cerebrau]] ò lo [[còrtex]] motor. I contamina de [[neuròna]]s motritz, çò que causa una deterioracion dau sistèma nerviós. Aquela evolucion pòu entraïnar de sequelas grèvas e mai la [[mòrt]] dau pacient. La [[mòrt]] es l'eissida per 5% a 10% dei pacients tocats per una poliomieliti paralitica, principalament en causa de la destruccion dei [[nèrvi]]s comandant lei foncions respiratòrias. Per leis autrei, un quart gardar d'andicaps grèus ([[paralisia]], [[amiotrofia]]...), un quart patisson de sequelas moderadas e una mitat garisson totalament. Pasmens, 30 a 40 ans après la fin de la malautiá, pòdon presentar un sindròme postpoliomieliti que se caracteriza per un lassitge important, una feblessa musculara e de problemas respiratòris. Aquò seriá una consequéncia tardiva dei lesions causadas au sistèma nerviós. === Immunizacion === Lo contacte amb lo [[virús]] (per [[infeccion]] ò per [[vaccinacion]]) es immunizaire, çò qu'explica lo fach que la poliomieliti siegue princilament una malautiá infantila. En revènge, l'immunitat complèta necessita un contacte amb lei tres tipes de [[poliovirús]]<ref> O. Kew, R. Sutter, E. de Gourville, W. Dowdle e M. Pallansch, ''« Vaccine-derived polioviruses and the endgame strategy for global polio eradication »'', ''Annu Rev Microbiol'', vol. 59, 2005, pp. 587–635.</ref>. == Diagnostic == Lo diagnostic de la poliomieliti es pas aisat car, dins lei cas pus frequents (poliomieliti extraneuronala e poliomieliti neuronala non paralitica), i a ges de simptòmas especifics. L'estudi dei signes clinics necessita alora d'eliminar totei lei causas d'[[inflammacion]] ò de trèbols mecanics similars coma lo [[sindròme de Guillain-Barré]], la [[mieliti aguda transvèrsa]], d'autreis infeccions causadas per d'[[enterovirús]] e certanei [[malautiá]]s entraïnadas per un [[bactèri]]. En revènge, la [[malautiá]] pòu èsser sospichada en preséncia de paralisia d'una [[camba]] amb una demenicion dei reflèxs osteotendinós sensa demenicion dei capacitats cognitivas. Uei, una cèrca dins leis antecedents dau pacient pòu de còps èsser utila car la màger part dei cas actuaus de poliomieliti son entraïnats per lei campanhas de [[vaccin]]acion. Per exemple, en [[2018]], i aguèt 33 cas causats per de virús naturaus e 105 per de virús [[vaccin]]aus. Dins totei lei cas, lo diagnostic necessita una confiermacion de la preséncia d'[[anticòrs]] especifics dau [[poliovirús]]. Per aquò, se preleva generalament una mòstra de [[faringe]]. Es possible d'utilizar d'autrei teissuts ò fluids coma lo [[liquid cefaloraquidian]]. Pasmens, lei metòdes complèxs son normalament adoptats dins lo cas de situacions complèxas onte la preséncia de la malautiá es pauc clara. == Tractament e prevencion == === Tractaments === I a ges de tractament curatiu de la poliomieliti. Lei formas extraneuronalas e neuronalas paraliticas son unicament l'objècte de suenhs destinats a redurre lei [[simptòma]]s. Dins lo cas d'una poliomielitica paralitica, leis objectius son tanben l'atenuacion dei [[simptòma]]s mai fau egalament preparar la recuperacion e assaiar de prevenir lei complicacions. Lei tractaments son donc fachs d'[[antalgic]]s per demenir la [[dolor]], d'[[antibiotic]]s per empedir de surinfeccions [[Bactèri|bacterianas]], d'exercicis fisics moderats e d'un regime alimentar adaptat<ref>Thomas M. Daniel e Frederick C. Robbins, ''Polio'', University of Rochester Press, 1997,pp. 8–10</ref>. La [[convalescéncia]] es lònga e pòu necessitar una reeducacion fisica, l'utilizacion d'equipaments adaptats ([[ortèsi]]s, [[cana]], [[cadiera rotlanta]]...) e d'intervencions ortopedicas<ref>''Professional Guide to Diseases'', Lippincott Williams & Wilkins, coll. « Professional Guide Series », 2005, pp. 243–245</ref>. === Prevencion === ==== Prevencion de la transmission de la malautiá ==== I a ges de reglas espeficicas pertocant la prevencion de la transmission de la poliomieliti. S'aplican unicament, coma per mai d'una autra [[malautiá]], lei nòrmas d'[[igiena]] alimentària de basa e lo netejatge regular dei mans. ==== Vaccinacion ==== [[File:Poliodrops.jpg|thumb|right|Administracion d'un vaccin orau a un enfant.]] La [[vaccinacion]] es l'unic mejan de prevencion especific de la poliomieliti. Dos produchs antipoliomielitics son disponibles. Lo vaccin antipoliomielitic injectable (VAI) es basat sus un [[virús]] inactivat eissit d'una linhada de virús cultivats sus de [[cellula (biologia)|cellulas]] simianas. Conferís un taus de proteccion de 90% après doas injeccions e de 99% après tres<ref name="Ficha polio CDC"/>. Trivalent, assegura una immunitat còntra lei tres poliovirús e pòu èsser administrat tre la premiera enfància (generalament après un temps de 6 setmanas). En revènge, lo VAI es eficaç per protegir un individú còntra lo desvolopament de la malautiá mai pas còntra la penetracion dau [[poliovirús]] dins lo [[sistèma digestiu]]. Aquò empedís donc son utilizacion per enraiar una epidemia. De mai, son còst es superior au vaccin orau (VOA). Aqueu darrier es lo vaccin pus utilizat. Utiliza un virús atenuat per de passatges dins de [[cellula (biologia)|cellulas]] non umanas a de [[temperatura]]s infrafisiologicas<ref>A. B. Sabin e L. R. Boulger, ''« History of Sabin attenuated poliovirus oral live vaccine strains »'', ''J Biol Stand'', vol. 1, 1973, pp. 115–118</ref>. Simula una [[infeccion]] [[intestin]]ala d'amplor limitada que permet d'entraïnar la sintèsi d'[[anticòrs]] protectors de la barriera digestiva. De versions monovalentas (VOAm1, VOAm2, VOAm3) e trivalentas (VOAt) existisson. Son eficacitat après doas dòsis es d'aperaquí 95%. Pauc costós, pòu èsser administrat tre la naissença<ref>''« Vaccinations »'', dis E. Pilly e Collège des universitaires de maladies infectieuses et tropicales, ''Maladies infectieuses et tropicales'', Vivactis Plus Ed, 2006, pp. 148-156.</ref>. == Epidemiologia == La poliomieliti es una [[malautiá]] que toca subretot leis enfants e leis individús immunodeprimits. Dins lei regions temperadas, i a tanben una sasonalitat amb una aumentacion dau nombre de cas durant lei periòdes cauds. Aquelei variacions semblan pas presentas dins lei zònas tropicalas. Durant la premiera mitat dau sègle XX, i aviá au mens una epidemia annuala qu'entraïnava la mòrt ò la paralisia de quauquei centenaus a quauquei miliers de personas. Aquela de [[1949]], per exemple, tuèt {{formatnum:2720}} Estatsunidencs e se difusèt en [[Canadà]] e au [[Reialme Unit|Reiaume Unit]]. Uei, la [[malautiá]] es en cors de disparicion en causa de la campanha mondiala de l'[[Organizacion Mondiala de la Santat|OMS]] per l'eradicar. Lo nombre de cas enregistrats es donc passat d'aperaquí {{formatnum:50000}} ({{formatnum:500000}} estimats) en [[1974]] a 33 en [[2018]]. Son eradicacion sembla desenant imminenta : lei virús 2 e 3 son probable ja anientats e lo virús de tipe 1 sembla acantonat a quauquei regions isoladas d'[[Afganistan]] e de [[Paquistan]]. == Liames intèrnes == * [[Poliovirús]]. == Bibliografia == == Nòtas e referéncias == <references/> [[Categoria:Malautiá]] 10epjgs9kma1oeezqeo80medxu9sjcd 0 82548 2507462 2203622 2026-08-23T19:38:26Z Rotondus 32520 /* Ligam intèrne */ Modèl 2507462 wikitext text/x-wiki [[File:Guillem de Cabestany2.jpg|thumb|right|250px|Guilhèm de Cabestanh]] '''Guilhèm de Cabestanh''' ([[catalan]]: ''Guillem de Cabestany'') (1162&ndash;1212) foguèt un [[trobador]] catalan qu'escriviá en [[occitan]]. Èra originari de [[Cabestany]] dins lo [[Comtat de Rosselhon]]. Es fòrça conegut de per sa [[Vida (literatura)|vida]], escrita per un autor anonim, mas que pasmens sembla pas d'aver de realitat istorica. ==Vida== ===Extrait=== "''Guillems de Capestaing si fo uns cavalliers de l'encontrada de Rossillon, que confinava com Cataloigna e com Narbones. Molt fo avinenz e prezatz d'armas e de servir e de cortesia.'' [...] ''Et avia en la soa encontrada una domna que avia nom ma domna Soremonda, moiller d'En Raimon de Castel Rossillon, qu'era molt rics e gentils e mals e braus e orgoillos. E Guillems de Capestaing si l'amava la domna, per amor e cantava de leis e fazia sas chansos d'ella. E la domna qu'era joves e gentil e bella e plaissenz si.l volia be major que a re del mon. E fon dit a Raimon de Castel Rossillon; et el, com hom iratz e gelos, enqueri lo fait, e saup que vers era, e fez gardar la moiller fort '' ''E quant venc un dia, Raimon de Castel Rossillon troba passan Guillem senes gran compaingnia et ausis lo; e trais li lo cor del cors; e fez lo portar a un escudier a son alberc; e fez lo raustir e far peurada e fez lo dar a manjar a la moiller. E quant la domna l'ac manjat lo cor d'En Guillem de Capestaing, En Ramon li dis o que el fo. Et ella quant o auzi perdet lo vezer e l'auzir. E quant ella revenc, si dis: "Seingner, ben m'avetz dat si bon manjar que ja mais no manjarai d'autre"'' ''E quant el auzi so qu'ella dis, el coret a sa espeza e volc li dar sus en la testa; et ella s'en anet al balcon e se laisset cazer jos, e fo morta.'' ===Comentari=== Aquela vida eissida d'un autor anonim transcriu un conte oriental conegut, lo conte del còr manjat, e se basa pas sus una realitat istorica relativa a sos protagonistas. Sabèm que Guilhèm de Cabestanh participèt a la [[Batalha de Las Navas de Tolosa]] en 1212 mentre que Raimon De Castèl Rosselhon defuntèt cap a 1210, çò que fa venir impossible lo desnosament de la vida. ==Òbras== *[[Lo Dous Cossire]] ==Ligam intèrne== *[http://ca.wikisource.org/wiki/Lo_dous_cossire Lo Dous Cossire a Viquitext] {{Autoritats}} [[Categoria:Trobador catalan]] 8ggxr5lmx123fqa2wdiokg2v5cz7ogj 0 82561 2507412 2416768 2026-08-23T12:06:39Z Alaric 506 44932 còssol 2026 2507412 wikitext text/x-wiki {{omon|Fenolhet (omonimia)}} {{Dialècte Lengadocian}} {{Infobox vila occitana | carta = oc | nom = Fenolhet | nom2 = ''Fenouillet-du-Razès'' | imatge = Fenouillet du Razès.JPG | descripcion = Vista de Fenolhet ambe'ls Pirenèus darrèr | lògo = cap | escut = Blason_ville_fr_Fenouillet-du-Razès_(Aude).svg | region = {{Occitània (Region)}} | ist = {{Lengadòc}} | parçan = {{Rasés}} | departament = {{Aude}} | arrondiment = [[Arrondiment de Carcassona|Carcassona]] ([[Arrondiment de Limós|Limós]] abans 2017) | canton = De la Puèja al Rasés ([[Canton d'Alanha|Alanha]] abans 2015) | intercom = [[Communautat de comunas de Puèja Lauragués Malapera|CC de Puèja-Lauragués-Malapera]] | insee = 11139 | cp = 11240 | cònsol = Bruno Bertrand | mandat = [[2026]]-[[2032]] | gentilici = | longitud = 2.0294 | latitud = 43.1581 | alt mej = | alt mini = 257 | alt maxi = 430 | km² = 7.22 |}} '''Fenolhet''' (''Fenouillet-du-Razès'' en [[francés]]) es una [[Comuna francesa|comuna]] [[Lengadòc|lengadociana]], situada dins lo [[departaments franceses|departament]] d'[[Aude (departament)|Aude]] e la [[regions francesas|region]] d'{{Ocreg}}, <small>ancianament de [[Lengadòc-Rosselhon]]</small>. ==Geografia== {{...}} [[Imatge:Map commune FR insee code 11139.png|vignette|upright=1.5|centre|Comunas a l'entorn.]] === Perimètre del territòri === {{Communes limitrophes | commune = Fenolhet | nord = [[Fanjaus]] | nord-est = [[Bresilhac]] | est = [[Ferran (Aude)|Ferran]] | sud-est = [[Maseròlas (Aude)|Maseròlas]] | sud = [[La Corteta]] | sud-ouest = [[Onós|Onors]] | ouest = [[Orsans (Aude)|Orsans]] | nord-ouest = }} ==Toponimia== Las fòrmas ancianas son : ''Fenoletum'' en 1212, ''Fenolhetum'' en 1298, ''Villa de Fenolheto'' en 1309, ''Fenolletum'' en 1310, ''Ecclesia Beati Martini de Fenolheto'' en 1323, ''Fortalitia de Fenolleto'' en 1372, ''Fenolhet'' en 1594, ''Fenoillet'' en 1594, ''Fenouillet'' en 1781 <ref>Abbé Sabarthès, ''Dictionnaire topographique du département de l'Aude'', 1912, p. 136, legir en linha https://gallica.bnf.fr/ark:/12148/bpt6k110095d/f228.item.texteImage </ref>.</br> Coma los autres ''Fenolhet'', lo nom ven del latin ''fenuculum'', « fenolh », ambe'l sufixe collectiu ''-etum'' <ref>Albert Dauzat, Charles Rostaing, ''Dictionnaire étymologique des Noms de Lieux en France'', Librairie Guénégaud, reedicion 1984, p. 283, a ''Fauillet''</ref>. </br> En 1933, ''Fenouillet'' (nom francés) venguèt oficialament ''Fenouillet-du-Razès'' <ref>http://cassini.ehess.fr/cassini/fr/html/fiche.php?select_resultat=13681</ref>. L'ALPI d'Enric Guiter dona tanben ''La Vilassa'' [la vi'lasu] (es pas lo meteis !). ===Puèg de Mu-=== Le Puèg de Mu- (finala a precisar) es a l'oèst de Fenolhet. </br> Las fòrmas ancianas son : ''Ad Murum'' en 1307, ''Ad transcollum de Muro'' en 1307, ''Collum, costale de Muro'' en 1314, ''Puegh de Mur'' en 1468, ''Pech de Mun'' en 1768 <ref>Abbé Sabarthès, ''Dictionnaire topographique du département de l'Aude'', 1912, p. 298, legir en linha https://gallica.bnf.fr/ark:/12148/bpt6k110095d/f390.item.texteImage </ref>.</br> Segon las fòrmas ancianas, la finala seriá en ''-r''; mes ''-r'' finala seriá muda (fòra dels vèrbes) al sègle XIV ? quina credibilitat donar a la fòrma de 1768 ? Véser çaquelà [[Mun]] e [[Redoma|Munés]] (possibilitat del basc ''munho'' , « pichon mont »). ==Istòria== {{...}} ==Administracion== {{ElegitDebuta|insee= 11139 |Títol= Lista dels cònsols successius}} {{Elegit |Debuta= [[2020]] |Fin= ([[2032]]) |Identitat= Bruno Bertrand |Partit= |Qualitat= }} {{Elegit |Debuta= [[2014]] |Fin= 2020 |Identitat=Guy Catalo |Partit= |Qualitat= }} {{Elegit |Debuta= març de [[2001]] |Fin= 2014 |Identitat= Frédéric Ervic |Partit= [[PS]] |Qualitat= }} {{Elegit |Debuta= |Fin= 2001 |Identitat= |Partit= |Qualitat= }} {{ElegitDonadas}} {{ElegitFin}} * Abans la refòrma cantonala de 2014, aplicada en 2015, la comuna èra del [[canton d'Alanha]]; es ara del canton de ''de la Puèja al Rasés'', que se disiá ''de [[Bram]]'' abans lo 1èr de genièr de 2016. ==Demografia== {{Demografia |insee= 11139 |1793=240 |1800=271 |1806=285 |1821=283 |1831=306 |1836=302 |1841=309 |1846=340 |1851=372 |1856=337 |1861=322 |1866=270 |1872=252 |1876=244 |1881=233 |1886=244 |1891=238 |1896=225 |1901=210 |1906=228 |1911=199 |1921=182 |1926=188 |1931=171 |1936=185 |1946=180 |1954=167 |1962= 151 |1968= 145 |1975= 115 |1982= 97 |1990= 87 |1999= 80 |cassini=13681 |senscomptesdobles=1962}} * En {{popfr11|0}} la populacion èra de {{popfr11|139}} abitants e la densitat èra de {{formatnum:{{#expr:({{popfr11|139}}/7.22) round 2}}}} ab/km². ==Lòcs e monuments== ==Personalitats ligadas amb la comuna== ==Véser tanben== * [[Comunas d'Aude]] ==Ligams extèrnes== * [https://www.insee.fr/fr/statistiques/2011101?geo=COM-11139 Fenolhet sul site de l'Insee] ==Nòtas== <references/> {{Portal Lengadòc}} {{Comunas d'Aude}} [[Categoria:Comuna de Rasés]] [[Categoria:Comuna d'Aude]] pzks5op4911vtswku0lfpvwjdtln6o9 2507413 2507412 2026-08-23T12:19:26Z Alaric 506 44932 imatges 2507413 wikitext text/x-wiki {{omon|Fenolhet (omonimia)}} {{Dialècte Lengadocian}} {{Infobox vila occitana | carta = oc | nom = Fenolhet | nom2 = ''Fenouillet-du-Razès'' | imatge = Fenouillet du Razès.JPG | descripcion = Vista de Fenolhet ambe'ls Pirenèus darrèr | lògo = cap | escut = Blason_ville_fr_Fenouillet-du-Razès_(Aude).svg | region = {{Occitània (Region)}} | ist = {{Lengadòc}} | parçan = {{Rasés}} | departament = {{Aude}} | arrondiment = [[Arrondiment de Carcassona|Carcassona]] ([[Arrondiment de Limós|Limós]] abans 2017) | canton = De la Puèja al Rasés ([[Canton d'Alanha|Alanha]] abans 2015) | intercom = [[Communautat de comunas de Puèja Lauragués Malapera|CC de Puèja-Lauragués-Malapera]] | insee = 11139 | cp = 11240 | cònsol = Bruno Bertrand | mandat = [[2026]]-[[2032]] | gentilici = | longitud = 2.0294 | latitud = 43.1581 | alt mej = | alt mini = 257 | alt maxi = 430 | km² = 7.22 |}} '''Fenolhet''' (''Fenouillet-du-Razès'' en [[francés]]) es una [[Comuna francesa|comuna]] [[Lengadòc|lengadociana]], situada dins lo [[departaments franceses|departament]] d'[[Aude (departament)|Aude]] e la [[regions francesas|region]] d'{{Ocreg}}, <small>ancianament de [[Lengadòc-Rosselhon]]</small>. ==Geografia== {{...}} [[Imatge:Map commune FR insee code 11139.png|vignette|upright=1.5|centre|Comunas a l'entorn.]] === Perimètre del territòri === {{Communes limitrophes | commune = Fenolhet | nord = [[Fanjaus]] | nord-est = [[Bresilhac]] | est = [[Ferran (Aude)|Ferran]] | sud-est = [[Maseròlas (Aude)|Maseròlas]] | sud = [[La Corteta]] | sud-ouest = [[Onós|Onors]] | ouest = [[Orsans (Aude)|Orsans]] | nord-ouest = }} ==Toponimia== Las fòrmas ancianas son : ''Fenoletum'' en 1212, ''Fenolhetum'' en 1298, ''Villa de Fenolheto'' en 1309, ''Fenolletum'' en 1310, ''Ecclesia Beati Martini de Fenolheto'' en 1323, ''Fortalitia de Fenolleto'' en 1372, ''Fenolhet'' en 1594, ''Fenoillet'' en 1594, ''Fenouillet'' en 1781 <ref>Abbé Sabarthès, ''Dictionnaire topographique du département de l'Aude'', 1912, p. 136, legir en linha https://gallica.bnf.fr/ark:/12148/bpt6k110095d/f228.item.texteImage </ref>.</br> Coma los autres ''Fenolhet'', lo nom ven del latin ''fenuculum'', « fenolh », ambe'l sufixe collectiu ''-etum'' <ref>Albert Dauzat, Charles Rostaing, ''Dictionnaire étymologique des Noms de Lieux en France'', Librairie Guénégaud, reedicion 1984, p. 283, a ''Fauillet''</ref>. </br> En 1933, ''Fenouillet'' (nom francés) venguèt oficialament ''Fenouillet-du-Razès'' <ref>http://cassini.ehess.fr/cassini/fr/html/fiche.php?select_resultat=13681</ref>. L'ALPI d'Enric Guiter dona tanben ''La Vilassa'' [la vi'lasu] (es pas lo meteis !). ===Puèg de Mu-=== Le Puèg de Mu- (finala a precisar) es a l'oèst de Fenolhet. </br> Las fòrmas ancianas son : ''Ad Murum'' en 1307, ''Ad transcollum de Muro'' en 1307, ''Collum, costale de Muro'' en 1314, ''Puegh de Mur'' en 1468, ''Pech de Mun'' en 1768 <ref>Abbé Sabarthès, ''Dictionnaire topographique du département de l'Aude'', 1912, p. 298, legir en linha https://gallica.bnf.fr/ark:/12148/bpt6k110095d/f390.item.texteImage </ref>.</br> Segon las fòrmas ancianas, la finala seriá en ''-r''; mes ''-r'' finala seriá muda (fòra dels vèrbes) al sègle XIV ? quina credibilitat donar a la fòrma de 1768 ? Véser çaquelà [[Mun]] e [[Redoma|Munés]] (possibilitat del basc ''munho'' , « pichon mont »). ==Istòria== {{...}} ==Administracion== {{ElegitDebuta|insee= 11139 |Títol= Lista dels cònsols successius}} {{Elegit |Debuta= [[2020]] |Fin= ([[2032]]) |Identitat= Bruno Bertrand |Partit= |Qualitat= }} {{Elegit |Debuta= [[2014]] |Fin= 2020 |Identitat=Guy Catalo |Partit= |Qualitat= }} {{Elegit |Debuta= març de [[2001]] |Fin= 2014 |Identitat= Frédéric Ervic |Partit= [[PS]] |Qualitat= }} {{Elegit |Debuta= |Fin= 2001 |Identitat= |Partit= |Qualitat= }} {{ElegitDonadas}} {{ElegitFin}} * Abans la refòrma cantonala de 2014, aplicada en 2015, la comuna èra del [[canton d'Alanha]]; es ara del canton de ''de la Puèja al Rasés'', que se disiá ''de [[Bram]]'' abans lo 1èr de genièr de 2016. ==Demografia== {{Demografia |insee= 11139 |1793=240 |1800=271 |1806=285 |1821=283 |1831=306 |1836=302 |1841=309 |1846=340 |1851=372 |1856=337 |1861=322 |1866=270 |1872=252 |1876=244 |1881=233 |1886=244 |1891=238 |1896=225 |1901=210 |1906=228 |1911=199 |1921=182 |1926=188 |1931=171 |1936=185 |1946=180 |1954=167 |1962= 151 |1968= 145 |1975= 115 |1982= 97 |1990= 87 |1999= 80 |cassini=13681 |senscomptesdobles=1962}} * En {{popfr11|0}} la populacion èra de {{popfr11|139}} abitants e la densitat èra de {{formatnum:{{#expr:({{popfr11|139}}/7.22) round 2}}}} ab/km². ==Lòcs e monuments== <gallery> Fenouillet_tournessols_2.jpg|Vista del sud-oèst. Fenouillet_du_Razès_St_Barthélémy.jpg|Luènh, lo pic Sant Bertomiu e lo pic de Solarac. Église_Saint-Martin-Saint-Sébastien_de_Fenouillet-du-Razès.jpg|La glèisa. </gallery> {{messatge galariá}} ==Personalitats ligadas amb la comuna== ==Véser tanben== * [[Comunas d'Aude]] ==Ligams extèrnes== * [https://www.insee.fr/fr/statistiques/2011101?geo=COM-11139 Fenolhet sul site de l'Insee] ==Nòtas== <references/> {{Portal Lengadòc}} {{Comunas d'Aude}} [[Categoria:Comuna de Rasés]] [[Categoria:Comuna d'Aude]] hkn1r84tj9d9zriz64li8c372tbp2hm 0 82596 2507482 2404328 2026-08-24T09:22:25Z Alaric 506 44932 còssol 2026, perimètre del territòri, etc 2507482 wikitext text/x-wiki {{Dialècte Lengadocian}} {{Infobox vila occitana | carta = oc | nom = Cucçac de Cabardés | nom2 = ''Cuxac-Cabardès'' | imatge = Cuxac_10-20_(3).jpg | descripcion = Cucçac de Cabardés, vist del Capmason. | lògo = cap | escut = Blason_ville_fr_Cuxac-Cabard%C3%A8s_(Aude).svg | escais = | region = {{Occitània (Region)}} | ist = {{Lengadòc}} | parçan = {{Cabardés}} | departament = {{Aude}} | arrondiment = [[Arrondiment de Carcassona|Carcassona]] | canton = De la Malapera a la Montanha Negra ([[Canton de Saissac|Saissac]] abans 2015) | insee = 11115 | cp = 11390 | cònsol = Paul Griffe | mandat = [[2026]]-[[2032]] | intercom = [[Comunautat de comunas de la Montanha Negra|CC de la Montanha Negra]] | longitud = 2.2839 | latitud = 43.3719 | alt mini = 338 | alt mej = | alt maxi = 907 | km² = 25.06 | gentilici = |}} '''Cucçac de Cabardés''' (''Cuxac-Cabardès'' en [[francés]]) es una [[Comuna francesa|comuna]] [[Lengadòc|lengadociana]] de [[Cabardés]], situada dins lo [[departaments franceses|departament]] d'[[Aude (departament)|Aude]] e la [[regions francesas|region]] d'{{Ocreg}}, <small>ancianament de [[Lengadòc-Rosselhon]]</small>. ==Geografia== ===Perimètre del territòri=== {{Communes limitrophes | comuna = Cucçac de Cabardés | nòrd = [[La Bruguièira]] <small>([[Tarn (departament)|Tarn]])</small> | nòrd-èst = [[Les Martins]] | èst = [[Caudabronda]] | sud-èst = [[Vilardonèl]] | sud = [[Fraisse de Cabardés]] | sud-oèst = [[Fontiès Cabardés]], </br> [[Brossas e Vilaret]] <small>(''per un qüadripunt'')</small> | oèst = [[La Comba]] | nòrd-oèst = [[La Prada]] }} <mapframe zoom=12 latitude=43.40 longitude=2.28 height=600 width=800 align=center text="Comunas a l'entorn de Cucçac" > [{ "type": "ExternalData", "service": "geoline", "ids": "Q1086439", "properties": { "fill": "#fc3", "stroke": "#ff1010" }}] </mapframe> ==Toponimia== Las fòrmas ancianas son : ''Cellula S. Ceciliae... super fluviam Durannum'' en 828, ''Villa quae vocatur Sancta Cecilia'' en 950, ''Ecclesia S. Ceciliae de Cucciaco'' en 1249, ''Cutsiachum'' en 1289, ''Crucciacum'' en 1319, ''Rector de Cutciaco'' en 1347, ''Cucsiacum'' en 1377, ''Cucsac'' en 1410, ''Cuzac'' en 1718, ''Cuxac'' en 1781. La prononciacion occitana es ''Cutsác'' <ref>Abbé Sabarthès, ''Dictionnaire topographique du département de l'Aude'', 1912, p. 115, legir en linha https://gallica.bnf.fr/ark:/12148/bpt6k110095d/f207.item.texteImage </ref>, dins la grafia de l'abat Sabarthès, donc [kyt'sak].</br> Las fòrmas ancianas de [[Cucçac d'Aude]], nom semblable, son ''Cugciacum'', en 959, ''Cuguciacus'', en 990, ''Cucuciacus'', en 992. ''Cucçac'' vendriá d'un nom d'òme galloroman (gallic, d'origina gallica) ''*Cucucius'' ([[Albèrt Dauzat]]), en gallic ''*Cuccucios'' ([[Xavier Delamarre]]), ambe'l sufixe ''-acum'', latinizacion del sufixe gallic ''-ācon''. ''*Cuccucios'' es pas atestat, mas ''Cucius'', ''Cucus'', ne son <ref>Albert Dauzat, Charles Rostaing, ''Dictionnaire étymologique des Noms de Lieux en France'', Librairie Guénégaud, reedicion 1984, p. 236</ref>{{,}}<ref>Xavier Delamarre, ''Noms de lieux celtiques de l'Europe ancienne'', ed. Errance, 2012, p. 130, 294 e 343</ref>. Cucçac èra donc probablament una anciana granda proprietat antica qu'aviá per mèstre '*Cucucius'' / ''*Cuccucios''. == Istòria == Santa Ceselha de Dura (828), foguèt atestat aprèp Vila de Santa Ceselha (950), puèi Santa Ceselha de Cucciaco (1249), que representa lo nom actual. Cucçac visquèt son epòca de mai trebolum pendent las guèrras de religion (de 1563 a 1595), que foguèt presa quora pels uganauds venguts de Tarn, quora per las tropas reialas. Lo castèl feudal, un dels mai fòrts barris del mont, èra edificat a l'entorn de la plaça e foguèt desrocat jol règne de Loís XIV de França, en 1711; uèi sola demòra una torre pichona. Gotarenda (nom supausat) foguèt incorporat a Cucçac en 1790-1794 <ref>http://cassini.ehess.fr/fr/html/fiche.php?select_resultat=11445</ref>. La glèisa Santa Ceselha, edifici gotic, coneguèt divèrsas transformacions dins los sègles. La Manufactura Reiala de la Bonda foguèt creada jos Colbert e fabricava los ''Draps de la Montanha''. La fabrica de Bertranda (uèi collègi public) èra d'en primièr una [[molina]] de grans, transformada en 1746 en manufactura de papièr e de carton. Una entrepresa de filatura continuèt de foncionar un pauc aprèp la fin de la Granda Guèrra. ==Administracion== {{ElegitDebuta|insee= 11115 |Títol= Lista dels cònsols successius}} {{Elegit |Debuta= [[2014]] |Fin= ([[2032]]) |Identitat=Paul Griffe |Partit= [[PS]] |Qualitat= conselhièr departamental (2021-)}} {{Elegit |Debuta= [[2006]] |Fin= 2014 |Identitat= Jean-Claude Beteille|Partit= |Qualitat=ensenhaire, president de la comunautat de comunas (2008-2013) }} {{Elegit |Debuta= [[1974]] |Fin= 2006 |Identitat=Raymond Courrière |Partit= [[PS]] |Qualitat= notari, senator, secretàri d'Estat, conselhièr general del [[canton d'Alzona]]}} {{Elegit |Debuta= [[1953]] |Fin= 1974 |Identitat= Antoine Courrière |Partit= PS |Qualitat= notari, senator, conselhièr general del [[canton del Mas de Cabardés]]}} {{Elegit |Debuta= [[1912]] |Fin= 1952 |Identitat= Charles Rives |Partit= |Qualitat= agricultor}} {{Elegit |Debuta= |Fin= 1911 |Identitat= |Partit= |Qualitat= }} {{ElegitDonadas}} {{ElegitFin}} ==Demografia== {{Demografia |insee= 11115 |1793=938 |1800=1002 |1806=1056 |1821=1013 |1831=1099 |1836=1073 |1841=1188 |1846=1114 |1851=1108 |1856=996 |1861=967 |1866=972 |1872=955 |1876=945 |1881=932 |1886=921 |1891=905 |1896=869 |1901=799 |1906=799 |1911=790 |1921=640 |1926=784 |1931=608 |1936=626 |1946=542 |1954=637 |1962= 674 |1968= 669 |1975= 689 |1982= 695 |1990= 724 |1999= 854 |cassini=11445 |senscomptesdobles=1962}} * En {{popfr11|0}} la populacion èra de {{popfr11|115}} abitants e la densitat èra de {{formatnum:{{#expr:({{popfr11|115}}/25.06) round 2}}}} ab/km². ==Lòcs e monuments== <gallery> Cuxac_05-20.jpg Cuxac_10-20_(20)_pano.jpg|Vist del sud. Ecole_Cuxac.jpg|Escòla Raymond Courrière Cuxac_10-20_(25).jpg|Le Paisseron. Eglise_Cuxac_par_Romain_Resplandy.jpg|La glèisa Santa Ceselha. Clocher_église_Sainte-Cécile_1.jpg|Cloquièr de la glèisa. Cazelles_01-2013_2.jpg|Glèisa Sant Sebastian de Casèlas. Lac_Laprade_Basse_2.jpg|Lac de Laprada Bassa. Site_gallo-romain.jpg|Site galloroman. Crèche_Cuxac.jpg|Grépia intercomunala. Salle_Laprade_Basse_(4).jpg|Basa de Lésers. </gallery> {{messatge galariá}} ==Personalitats ligadas amb la comuna== ==Véser tanben== * [[Comunas d'Aude]] ==Ligams extèrnes== * [https://www.insee.fr/fr/statistiques/2011101?geo=COM-11115 Cucçac sul site de l'Insee] ==Nòtas== <references/> {{Portal Lengadòc}} {{Comunas d'Aude}} [[Categoria:Comuna de Cabardés]] [[Categoria:Comuna d'Aude]] m7ur1zjkl3rvzzmmceajyammm8x0dnk 0 91008 2507467 2320610 2026-08-23T21:09:32Z Spax89 27031 2507467 wikitext text/x-wiki {{Infobox Comuna de França |carta=fr | nomcomuna= Rozières-sur-Mouzon | nomcomuna2= Rozières-sur-Mouzon | imatge=cap | descripcion= | lògo= | escut= Blason de la ville de Rozières-sur-Mouzon (Vosges).svg | escais= | region ist = | parçan= | arrondiment= [[Arrondiment de Neufchâteau|Neufchâteau]] | canton= [[Canton de Lamarche|Lamarche]] | insee = 88404 | sitweb= <!-- facultatif --> | cp = 88320 | cònsol = Serge Andelot | mandat = [[2008]]-[[2014]] | gentilici = <!-- facultatif --> (en [[francés]]) |alt mej= 333 |longitud= 5.70666666667 |latitud= 48.1208333333 | alt mini = 330 | alt mej = 333 | alt maxi = 406 | km² = 4.78 }} '''Rozières-sur-Mouzon''' es una [[Comuna francesa|comuna]] [[frança|francesa]], situada dins lo [[departaments franceses|departament]] dels [[Vòges (departament)|Vòges]] e la [[regions francesas|region]] del [[Grand Èst ]]. ==Geografia== ===Comunas vesinas=== <div style="position: relative; float:left; width:450px;"> [[Fichièr:Blank map.svg|400px|left||Distanças e posicion relativa]] {{Image label|x=0.506|y=0.495|scale=400|text=[[Fichièr:Map pointer black.svg|20px|Rozières-sur-Mouzon]]'''Rozières-sur-Mouzon'''}} {{Image label|x=0.359653047965|y=0.474430818127|scale=400|text=[[Fichièr:Small-city-symbol.svg|6px|Comuna amb 113 abitants (2000)]]{{mida|80%|[[Blevaincourt]] (2,1km)}}}} {{Image label|x=0.46146278085|y=0.321973460655|scale=400|text=[[Fichièr:Small-city-symbol.svg|6px|Comuna amb 120 abitants (2000)]]{{mida|80%|[[Robécourt]] (2,5km)}}}} {{Image label|x=0.704375206721|y=0.653691471733|scale=400|text=[[Fichièr:Small-city-symbol.svg|6px|Comuna amb 24 abitants (2000)]]{{mida|80%|[[Rocourt (Vòges)|Rocourt]] (3,1km)}}}} {{Image label|x=0.674925681266|y=0.718543775835|scale=400|text=[[Fichièr:Small-city-symbol.svg|6px|Comuna amb 132 abitants (2000)]]{{mida|80%|[[Tollaincourt]] (3,4km)}}}} {{Image label|x=0.580686045833|y=0.840669941516|scale=400|text=[[Fichièr:Small-city-symbol.svg|6px|Comuna amb 43 abitants (2000)]]{{mida|80%|[[Romain-aux-Bois]] (4,3km)}}}} {{Image label|x=0.165617371727|y=0.543089765195|scale=400|text=[[Fichièr:Small-city-symbol.svg|6px|Comuna amb 99 abitants (2000)]]{{mida|80%|[[Germainvilliers]] (4,6km)}}}} {{Image label|x=0.204921871609|y=0.70511163978|scale=400|text=[[Fichièr:Small-city-symbol.svg|6px|Comuna amb 300 abitants (2000)]]{{mida|80%|[[Damblain]] (4,8km)}}}} {{Image label|x=0.157879947426|y=0.415867750233|scale=400|text=[[Fichièr:Small-city-symbol.svg|6px|Comuna amb 53 abitants (2000)]]{{mida|80%|[[Champigneulles-en-Bassigny]] (4,8km)}}}} {{Image label|x=0.180746026849|y=0.295396646711|scale=400|text=[[Fichièr:Small-city-symbol.svg|6px|Comuna amb 124 abitants (2000)]]{{mida|80%|[[Chaumont-la-Ville]] (5,1km)}}}} {{Image label|x=0.673004307446|y=0.134071640404|scale=400|text=[[Fichièr:Small-city-symbol.svg|6px|Comuna amb 202 abitants (2000)]]{{mida|80%|[[Sauville (Vòges)|Sauville]] (5,2km)}}}} {{Image label|x=0.908987093804|y=0.67523341237|scale=400|text=[[Fichièr:Small-city-symbol.svg|6px|Comuna amb 173 abitants (2000)]]{{mida|80%|[[Villotte]] (5,5km)}}}} {{Image label|x=0.498540102671|y=0.0430519324716|scale=400|text=[[Fichièr:Small-city-symbol.svg|6px|Comuna amb 361 abitants (2000)]]{{mida|80%|[[Vrécourt]] (5,9km)}}}} </div>{{clear|left}} ==Istòria== ==Administracion== {{ElegitDebuta|insee= 88404 |Títol= Lista deus cònsols successius}} {{Elegit |Debuta= [[2008]] |Fin= [[2014]] |Identitat= Serge Andelot|Partit= |Qualitat= }} {{Elegit |Debuta= març de [[2001]] |Fin= 2008 |Identitat= |Partit= |Qualitat= }} {{ElegitDonadas}} {{ElegitFin}} ==Demografia== {{Demografia |insee= 88404 |1793=248 |1800=349 |1806=384 |1821=341 |1831=334 |1836=353 |1841=356 |1846=373 |1851= |1856=289 |1861=297 |1866=316 |1872= |1876=307 |1881=267 |1886=250 |1891=277 |1896=236 |1901=258 |1906=292 |1911=289 |1921=243 |1926=222 |1931=223 |1936=228 |1946=175 |1954=190 |1962=203 |1968=185 |1975=174 |1982=176 |1990=121 |1999=96 |2004= |2005= |2006=91 |2007= 89 |2008=87 |2009=85 |cassini=29961 |senscomptesdobles=1962}} ==Luòcs e monuments== ==Personalitats ligadas amb la comuna== ==Véser tanben== ==Ligams extèrnes== ==Nòtas== <references/> {{Portal Comunas}} {{Comunas de| insee = 88404 }} [[Categoria:Comuna dels Vòges]] jmzf8ktymow3w267z5rrdhwiad7ys65 0 101685 2507420 2507411 2026-08-23T13:14:10Z Sovenhic 36254 Impausetz pas d'interpretacions personalas ---- Anullacion de las modificacions [[Special:Diff/2507411|2507411]] de [[Special:Contributions/Alaric 506|Alaric 506]] ([[User talk:Alaric 506|discussion]]) 2507420 wikitext text/x-wiki {{Infobox vila occitana | carta = oc | nomcomuna = Vaugüer | nomcomuna2 = ''Vogüé'' | imatge = Vogue01.JPG | descripcion = Lo vilatge de Vaugüer. | lògo = | escut = Blason Vogüé.svg | escais = | region ist = {{Vivarés}} {{Lengadòc}} | parçan = | arrondiment = [[Arrondiment de L'Argentèira|L'Argentèira]] | canton = [[Canton de Vilanòva de Berg|Vilanòva de Berg]] | insee = 07348 | sitweb = | cp = 07200 | cònsol = Antoine Alberti | mandat = [[2026]]-[[2032]] | gentilici = | longitud = 4.41527777778 | latitud = 44.5513888889 | alt mini = 140 | alt mej = 148 | alt maxi = 342 | km² = 11.72 }} '''Vaugüer'''<ref>La pronóncia locala es [vɑwgyˈe], vejatz la seccion «Toponimia» çai jos.</ref> (''Vogüé'' en [[francés]]) es una [[Comuna francesa|comuna]] [[Occitània|occitana]] de [[Vivarés]], situada dins lo [[departaments franceses|departament]] d'[[Ardecha (departament)|Ardecha]] e la [[regions francesas|region]] d'[[Auvèrnhe Ròse Aups|Auvèrnhe-Ròse-Aups]], <small>ancianament de [[Ròse-Aups]]</small>. == Geografia == {{...}} === Comunas vesinas === <div style="position: relative; float:left; 450px; line-height:80%; width:35em;"> [[Fichièr:Blank map.svg|400px|left|Distanças e posicion relativa]] {{Image label|x=0.490|y=0.495|scale=400|text=[[Fichièr:Map pointer black.svg|20px|Vogüé]] '''Vaugüer'''}} {{Image label|x=0.431266226406|y=0.682353338522|scale=400|text=[[Fichièr:Small-city-symbol.svg|6px|Comuna amb 377 abitants (2000)]]{{mida|80%|[[Lanàs]] (2,5 km)}}}} {{Image label|x=0.38218940943|y=0.326752695831|scale=400|text=[[Fichièr:Small-city-symbol.svg|10px|Comuna amb 1453 abitants (2000)]]{{mida|80%|[[Sant Sarnin Vivarés)|Sant Sarnin]] <br/>(2,8 km)}}}} {{Image label|x=0.740768382596|y=0.477048303072|scale=400|text=[[Fichièr:Small-city-symbol.svg|8px|Comuna amb 613 abitants (2000)]]{{mida|80%|[[Saint-Germain (Ardèche)|Saint-Germain]] <br/>(2,9 km)}}}} {{Image label|x=0.436383616518|y=0.759013098739|scale=400|text=[[Fichièr:Small-city-symbol.svg|6px|Comuna amb 295 abitants (2000)]]{{mida|80%|[[Saint-Maurice-d'Ardèche]] <br/>(3,4 km)}}}} {{Image label|x=0.650618134706|y=0.794156802123|scale=400|text=[[Fichièr:Small-city-symbol.svg|6px|Comuna amb 217 abitants (2000)]]{{mida|80%|[[Ròchacolomba]] (4,1 km)}}}} {{Image label|x=0.756423963593|y=0.290816800967|scale=400|text=[[Fichièr:Small-city-symbol.svg|10px|Comuna amb 1799 abitants (2000)]]{{mida|80%|[[Laviladieu]] (4,1 km)}}}} {{Image label|x=0.2062029177|y=0.384234457893|scale=400|text=[[Fichièr:Small-city-symbol.svg|10px|Comuna amb 1402 abitants (2000)]]{{mida|80%|[[Lachapelle-sous-Aubenas]] <br/>(4,2 km)}}}} {{Image label|x=0.269117009745|y=0.872340007496|scale=400|text=[[Fichièr:Small-city-symbol.svg|6px|Comuna amb 330 abitants (2000)]]{{mida|80%|[[Balasuc]] (5,7 km)}}}} {{Image label|x=0.342785321362|y=0.0672217182517|scale=400|text=[[Fichièr:Small-city-symbol.svg|12px|Comuna amb 2483 abitants (2000)]]{{mida|80%|[[Saint-Étienne-de-Fontbellon]] (5,9 km)}}}} </div>{{clear|left}} ==Toponimia== Las formas ancianas son ''Vaulgueil'' en [[1252]], ''Vogono, Vogorium'' en [[1275]], ''Vogorio'' al [[segle XIV|sègle XIV]], ''Volgerio'' en [[1516]], ''Volguer'' en [[1573]], ''Voguiers'' en [[1576]]<ref name="DicTopFR">{{Cite web|url=https://dicotopo.cths.fr/places/P17824545|títol=Dictionnaire topographique de la France}}</ref>, ''Vogué'' (o ''Vogùé, Vogüé'') al [[sègle XVIII]] sus la [[mapa de Cassini]]<ref name="MapaCassini">{{Cite web|url=https://www.geoportail.gouv.fr/donnees/carte-de-cassini|títol=Carte de Cassini|editor=Géoportail}}</ref>. La forma de 1252, sa finala amb lo resultat de ''-ialon'', aberranta e son interpretacion en ''vallis'', que ça que la, benlèu, prosperèt dins la prononciacion locala. La pronóncia locala es [vɑwgyˈe] segon l'[[Alfabet fonetic internacionau|alfabet fonetic internacional]] (o ''«vɑ̩̆́ն˘ɡŭ́ĕ́»'' segon l'anciana notacion fonetica de Rosselòt): es atestada ansin dins l'''[[Atlas Linguistique de la France]]'', [https://web.archive.org/web/20250824210705/https://ulb-digital.uibk.ac.at/content/pageview/149034 carta II, ponch 833] <ref>[https://ulb-digital.uibk.ac.at/content/pageview/149034]</ref>. La prononciacion d'un informator de [[Prunet (Ardecha)|Prunet]], a 13 km en linha dirècta, es [vugy'e]<ref>enquèsta Sivadon junh de 2019</ref>. [[Xavier Delamarre]] cita sens asterisc lo nom celtic (de pòble?) ''Uocorii'' e lo toponim ''Uocorion'', ara ''Pfarrwerfen'' ([[Soïssa]]), mas lo religa pas a Vaugüer. <ref>Xavier Delamarre, ''Noms de lieux celtiques de l'Europe ancienne'', ed. Errance, 2012, p. 276 e 311</ref> ''Uocorii'' es pas citat, pr'aquò, dins l'obratge precedent consacrat als antroponims, çò que fa supausar qu'es puslèu un nom de populacion.<ref>Xavier Delamarre, ''Noms de personnes celtiques dans l'Épigraphie classique'', ed. Errance, 2007, p. 206</ref> Vejatz las formas medievalas ''Vogorium'' e ''Vogorio'', exemptas d'atraccion paronimica e d'influéncia latinas. ''Uo-'', frequent, es «jos». == Istòria == {{...}} == Administracion == {{ElegitDebuta|insee= 07348 |Títol= Lista dels cònsols successius}} {{Elegit |Debuta= [[2020]] |Fin= ([[2032]]) |Identitat=Antoine Alberti |Partit= |Qualitat= retirat}} {{Elegit |Debuta= junh de [[1995]] |Fin= 2020 |Identitat= Geneviève Laurent|Partit= divèrs dreita |Qualitat= }} {{Elegit |Debuta= març de [[1983]] |Fin= 1995 |Identitat= Geneviève Gastaud|Partit= [[UDF]] |Qualitat= agricultritz}} {{Elegit |Debuta= març de [[1965]] |Fin= 1983 |Identitat=Paul Chastagnier |Partit= divèrs dreita|Qualitat= agricultor }} {{Elegit |Debuta= març de [[1948]] |Fin= 1965 |Identitat=Émile Chazalon |Partit= [[MRP]] |Qualitat= director de societat}} {{Elegit |Debuta= |Fin= 1948 |Identitat= |Partit= |Qualitat= }} {{ElegitDonadas}} {{ElegitFin}} ==Demografia== {{Demografia |insee= 07348 |1793=575 |1800=581 |1806=589 |1821=541 |1831=718 |1836=789 |1841=831 |1846=869 |1851=888 |1856=801 |1861=787 |1866=823 |1872=845 |1876=1018 |1881=830 |1886=792 |1891=806 |1896=876 |1901=833 |1906=860 |1911=852 |1921=748 |1926=775 |1931=768 |1936=720 |1946=676 |1954=590 |1962=603 |1968=576 |1975=546 |1982=570 |1990=631 |1999=726 |cassini=40945 |senscomptesdobles=1962}} == Luòcs e monuments == == Personalitats ligadas amb la comuna == == Veire tanben == * [[Comunas d'Ardecha]] == Ligams extèrnes == ==Nòtas== <references/> {{Multibendèl | Portal Vivarés | Portal Lengadòc}} {{Comunas de| insee = 07348}} [[Categoria:Comuna de Vivarés]] [[Categoria:Comuna d'Ardecha]] kj7z754u4tuzbhd6myzxkr36ug8r0yy 2507431 2507420 2026-08-23T14:34:03Z Alaric 506 44932 Lo site Toponimia occitana es çò qu'es, mès, fauta d'argument contrari, es una referéncia valabla sur Wp.oc 2507431 wikitext text/x-wiki {{Infobox vila occitana | carta = oc | nomcomuna = Vaugüer | nomcomuna2 = ''Vogüé'' | imatge = Vogue01.JPG | descripcion = Lo vilatge de Vaugüer. | lògo = | escut = Blason Vogüé.svg | escais = | region ist = {{Vivarés}} {{Lengadòc}} | parçan = | arrondiment = [[Arrondiment de L'Argentèira|L'Argentèira]] | canton = [[Canton de Vilanòva de Berg|Vilanòva de Berg]] | insee = 07348 | sitweb = | cp = 07200 | cònsol = Antoine Alberti | mandat = [[2026]]-[[2032]] | gentilici = | longitud = 4.41527777778 | latitud = 44.5513888889 | alt mini = 140 | alt mej = 148 | alt maxi = 342 | km² = 11.72 }} '''Vaugüer'''<ref>La pronóncia locala es [vɑwgyˈe], vejatz la seccion «Toponimia» çai jos.</ref> o '''Vogüer''' <ref>''Toponimia occitana'' https://framacarte.org/en/map/ieo-toponimia-occitana_6746#11/44.568705/2884.380798</ref>, atestat (''Vogüé'' en [[francés]]) es una [[Comuna francesa|comuna]] [[Occitània|occitana]] de [[Vivarés]], situada dins lo [[departaments franceses|departament]] d'[[Ardecha (departament)|Ardecha]] e la [[regions francesas|region]] d'[[Auvèrnhe Ròse Aups|Auvèrnhe-Ròse-Aups]], <small>ancianament de [[Ròse-Aups]]</small>. == Geografia == {{...}} === Comunas vesinas === <div style="position: relative; float:left; 450px; line-height:80%; width:35em;"> [[Fichièr:Blank map.svg|400px|left|Distanças e posicion relativa]] {{Image label|x=0.490|y=0.495|scale=400|text=[[Fichièr:Map pointer black.svg|20px|Vogüé]] '''Vaugüer'''}} {{Image label|x=0.431266226406|y=0.682353338522|scale=400|text=[[Fichièr:Small-city-symbol.svg|6px|Comuna amb 377 abitants (2000)]]{{mida|80%|[[Lanàs]] (2,5 km)}}}} {{Image label|x=0.38218940943|y=0.326752695831|scale=400|text=[[Fichièr:Small-city-symbol.svg|10px|Comuna amb 1453 abitants (2000)]]{{mida|80%|[[Sant Sarnin Vivarés)|Sant Sarnin]] <br/>(2,8 km)}}}} {{Image label|x=0.740768382596|y=0.477048303072|scale=400|text=[[Fichièr:Small-city-symbol.svg|8px|Comuna amb 613 abitants (2000)]]{{mida|80%|[[Saint-Germain (Ardèche)|Saint-Germain]] <br/>(2,9 km)}}}} {{Image label|x=0.436383616518|y=0.759013098739|scale=400|text=[[Fichièr:Small-city-symbol.svg|6px|Comuna amb 295 abitants (2000)]]{{mida|80%|[[Saint-Maurice-d'Ardèche]] <br/>(3,4 km)}}}} {{Image label|x=0.650618134706|y=0.794156802123|scale=400|text=[[Fichièr:Small-city-symbol.svg|6px|Comuna amb 217 abitants (2000)]]{{mida|80%|[[Ròchacolomba]] (4,1 km)}}}} {{Image label|x=0.756423963593|y=0.290816800967|scale=400|text=[[Fichièr:Small-city-symbol.svg|10px|Comuna amb 1799 abitants (2000)]]{{mida|80%|[[Laviladieu]] (4,1 km)}}}} {{Image label|x=0.2062029177|y=0.384234457893|scale=400|text=[[Fichièr:Small-city-symbol.svg|10px|Comuna amb 1402 abitants (2000)]]{{mida|80%|[[Lachapelle-sous-Aubenas]] <br/>(4,2 km)}}}} {{Image label|x=0.269117009745|y=0.872340007496|scale=400|text=[[Fichièr:Small-city-symbol.svg|6px|Comuna amb 330 abitants (2000)]]{{mida|80%|[[Balasuc]] (5,7 km)}}}} {{Image label|x=0.342785321362|y=0.0672217182517|scale=400|text=[[Fichièr:Small-city-symbol.svg|12px|Comuna amb 2483 abitants (2000)]]{{mida|80%|[[Saint-Étienne-de-Fontbellon]] (5,9 km)}}}} </div>{{clear|left}} ==Toponimia== Las formas ancianas son ''Vaulgueil'' en [[1252]], ''Vogono, Vogorium'' en [[1275]], ''Vogorio'' al [[segle XIV|sègle XIV]], ''Volgerio'' en [[1516]], ''Volguer'' en [[1573]], ''Voguiers'' en [[1576]]<ref name="DicTopFR">{{Cite web|url=https://dicotopo.cths.fr/places/P17824545|títol=Dictionnaire topographique de la France}}</ref>, ''Vogué'' (o ''Vogùé, Vogüé'') al [[sègle XVIII]] sus la [[mapa de Cassini]]<ref name="MapaCassini">{{Cite web|url=https://www.geoportail.gouv.fr/donnees/carte-de-cassini|títol=Carte de Cassini|editor=Géoportail}}</ref>. La forma de 1252, sa finala amb lo resultat de ''-ialon'', aberranta e son interpretacion latinizanta en ''vallis'', que ça que la, prosperèt dins la prononciacion locala. La pronóncia locala es [vɑwgyˈe] segon l'[[Alfabet fonetic internacionau|alfabet fonetic internacional]] (o ''«vɑ̩̆́ն˘ɡŭ́ĕ́»'' segon l'anciana notacion fonetica de Rosselòt): es atestada ansin dins l'''[[Atlas Linguistique de la France]]'', [https://web.archive.org/web/20250824210705/https://ulb-digital.uibk.ac.at/content/pageview/149034 carta II, ponch 833] <ref>[https://ulb-digital.uibk.ac.at/content/pageview/149034]</ref>. La prononciacion d'un informator de [[Prunet (Ardecha)|Prunet]], a 13 km en linha dirècta, es [vugy'e]<ref>enquèsta Sivadon junh de 2019</ref>. [[Xavier Delamarre]] cita sens asterisc lo nom celtic (de pòble?) ''Uocorii'' e lo toponim ''Uocorion'', ara ''Pfarrwerfen'' ([[Soïssa]]), mas lo religa pas a Vaugüer. <ref>Xavier Delamarre, ''Noms de lieux celtiques de l'Europe ancienne'', ed. Errance, 2012, p. 276 e 311</ref> ''Uocorii'' es pas citat, pr'aquò, dins l'obratge precedent consacrat als antroponims, çò que fa supausar qu'es puslèu un nom de populacion.<ref>Xavier Delamarre, ''Noms de personnes celtiques dans l'Épigraphie classique'', ed. Errance, 2007, p. 206</ref> Vejatz las formas medievalas ''Vogorium'' e ''Vogorio'', exemptas d'atraccion paronimica e d'influéncia latinas. ''Uo-'', frequent, es «jos». == Istòria == {{...}} == Administracion == {{ElegitDebuta|insee= 07348 |Títol= Lista dels cònsols successius}} {{Elegit |Debuta= [[2020]] |Fin= ([[2032]]) |Identitat=Antoine Alberti |Partit= |Qualitat= retirat}} {{Elegit |Debuta= junh de [[1995]] |Fin= 2020 |Identitat= Geneviève Laurent|Partit= divèrs dreita |Qualitat= }} {{Elegit |Debuta= març de [[1983]] |Fin= 1995 |Identitat= Geneviève Gastaud|Partit= [[UDF]] |Qualitat= agricultritz}} {{Elegit |Debuta= març de [[1965]] |Fin= 1983 |Identitat=Paul Chastagnier |Partit= divèrs dreita|Qualitat= agricultor }} {{Elegit |Debuta= març de [[1948]] |Fin= 1965 |Identitat=Émile Chazalon |Partit= [[MRP]] |Qualitat= director de societat}} {{Elegit |Debuta= |Fin= 1948 |Identitat= |Partit= |Qualitat= }} {{ElegitDonadas}} {{ElegitFin}} ==Demografia== {{Demografia |insee= 07348 |1793=575 |1800=581 |1806=589 |1821=541 |1831=718 |1836=789 |1841=831 |1846=869 |1851=888 |1856=801 |1861=787 |1866=823 |1872=845 |1876=1018 |1881=830 |1886=792 |1891=806 |1896=876 |1901=833 |1906=860 |1911=852 |1921=748 |1926=775 |1931=768 |1936=720 |1946=676 |1954=590 |1962=603 |1968=576 |1975=546 |1982=570 |1990=631 |1999=726 |cassini=40945 |senscomptesdobles=1962}} == Luòcs e monuments == == Personalitats ligadas amb la comuna == == Veire tanben == * [[Comunas d'Ardecha]] == Ligams extèrnes == ==Nòtas== <references/> {{Multibendèl | Portal Vivarés | Portal Lengadòc}} {{Comunas de| insee = 07348}} [[Categoria:Comuna de Vivarés]] [[Categoria:Comuna d'Ardecha]] 4e148pryncgaz7x9ewkuoaepswp56x7 2507479 2507431 2026-08-24T08:23:59Z Sovenhic 36254 La forma realament atestada es Vaugüer segon l'ALF --- Anullacion de las modificacions [[Special:Diff/2507431|2507431]] de [[Special:Contributions/Alaric 506|Alaric 506]] ([[User talk:Alaric 506|discussion]]) 2507479 wikitext text/x-wiki {{Infobox vila occitana | carta = oc | nomcomuna = Vaugüer | nomcomuna2 = ''Vogüé'' | imatge = Vogue01.JPG | descripcion = Lo vilatge de Vaugüer. | lògo = | escut = Blason Vogüé.svg | escais = | region ist = {{Vivarés}} {{Lengadòc}} | parçan = | arrondiment = [[Arrondiment de L'Argentèira|L'Argentèira]] | canton = [[Canton de Vilanòva de Berg|Vilanòva de Berg]] | insee = 07348 | sitweb = | cp = 07200 | cònsol = Antoine Alberti | mandat = [[2026]]-[[2032]] | gentilici = | longitud = 4.41527777778 | latitud = 44.5513888889 | alt mini = 140 | alt mej = 148 | alt maxi = 342 | km² = 11.72 }} '''Vaugüer'''<ref>La pronóncia locala es [vɑwgyˈe], vejatz la seccion «Toponimia» çai jos.</ref> (''Vogüé'' en [[francés]]) es una [[Comuna francesa|comuna]] [[Occitània|occitana]] de [[Vivarés]], situada dins lo [[departaments franceses|departament]] d'[[Ardecha (departament)|Ardecha]] e la [[regions francesas|region]] d'[[Auvèrnhe Ròse Aups|Auvèrnhe-Ròse-Aups]], <small>ancianament de [[Ròse-Aups]]</small>. == Geografia == {{...}} === Comunas vesinas === <div style="position: relative; float:left; 450px; line-height:80%; width:35em;"> [[Fichièr:Blank map.svg|400px|left|Distanças e posicion relativa]] {{Image label|x=0.490|y=0.495|scale=400|text=[[Fichièr:Map pointer black.svg|20px|Vogüé]] '''Vaugüer'''}} {{Image label|x=0.431266226406|y=0.682353338522|scale=400|text=[[Fichièr:Small-city-symbol.svg|6px|Comuna amb 377 abitants (2000)]]{{mida|80%|[[Lanàs]] (2,5 km)}}}} {{Image label|x=0.38218940943|y=0.326752695831|scale=400|text=[[Fichièr:Small-city-symbol.svg|10px|Comuna amb 1453 abitants (2000)]]{{mida|80%|[[Sant Sarnin Vivarés)|Sant Sarnin]] <br/>(2,8 km)}}}} {{Image label|x=0.740768382596|y=0.477048303072|scale=400|text=[[Fichièr:Small-city-symbol.svg|8px|Comuna amb 613 abitants (2000)]]{{mida|80%|[[Saint-Germain (Ardèche)|Saint-Germain]] <br/>(2,9 km)}}}} {{Image label|x=0.436383616518|y=0.759013098739|scale=400|text=[[Fichièr:Small-city-symbol.svg|6px|Comuna amb 295 abitants (2000)]]{{mida|80%|[[Saint-Maurice-d'Ardèche]] <br/>(3,4 km)}}}} {{Image label|x=0.650618134706|y=0.794156802123|scale=400|text=[[Fichièr:Small-city-symbol.svg|6px|Comuna amb 217 abitants (2000)]]{{mida|80%|[[Ròchacolomba]] (4,1 km)}}}} {{Image label|x=0.756423963593|y=0.290816800967|scale=400|text=[[Fichièr:Small-city-symbol.svg|10px|Comuna amb 1799 abitants (2000)]]{{mida|80%|[[Laviladieu]] (4,1 km)}}}} {{Image label|x=0.2062029177|y=0.384234457893|scale=400|text=[[Fichièr:Small-city-symbol.svg|10px|Comuna amb 1402 abitants (2000)]]{{mida|80%|[[Lachapelle-sous-Aubenas]] <br/>(4,2 km)}}}} {{Image label|x=0.269117009745|y=0.872340007496|scale=400|text=[[Fichièr:Small-city-symbol.svg|6px|Comuna amb 330 abitants (2000)]]{{mida|80%|[[Balasuc]] (5,7 km)}}}} {{Image label|x=0.342785321362|y=0.0672217182517|scale=400|text=[[Fichièr:Small-city-symbol.svg|12px|Comuna amb 2483 abitants (2000)]]{{mida|80%|[[Saint-Étienne-de-Fontbellon]] (5,9 km)}}}} </div>{{clear|left}} ==Toponimia== Las formas ancianas son ''Vaulgueil'' en [[1252]], ''Vogono, Vogorium'' en [[1275]], ''Vogorio'' al [[segle XIV|sègle XIV]], ''Volgerio'' en [[1516]], ''Volguer'' en [[1573]], ''Voguiers'' en [[1576]]<ref name="DicTopFR">{{Cite web|url=https://dicotopo.cths.fr/places/P17824545|títol=Dictionnaire topographique de la France}}</ref>, ''Vogué'' (o ''Vogùé, Vogüé'') al [[sègle XVIII]] sus la [[mapa de Cassini]]<ref name="MapaCassini">{{Cite web|url=https://www.geoportail.gouv.fr/donnees/carte-de-cassini|títol=Carte de Cassini|editor=Géoportail}}</ref>. La forma de 1252, sa finala amb lo resultat de ''-ialon'', aberranta e son interpretacion en ''vallis'', que ça que la, benlèu, prosperèt dins la prononciacion locala. La pronóncia locala es [vɑwgyˈe] segon l'[[Alfabet fonetic internacionau|alfabet fonetic internacional]] (o ''«vɑ̩̆́ն˘ɡŭ́ĕ́»'' segon l'anciana notacion fonetica de Rosselòt): es atestada ansin dins l'''[[Atlas Linguistique de la France]]'', [https://web.archive.org/web/20250824210705/https://ulb-digital.uibk.ac.at/content/pageview/149034 carta II, ponch 833] <ref>[https://ulb-digital.uibk.ac.at/content/pageview/149034]</ref>. La prononciacion d'un informator de [[Prunet (Ardecha)|Prunet]], a 13 km en linha dirècta, es [vugy'e]<ref>enquèsta Sivadon junh de 2019</ref>. [[Xavier Delamarre]] cita sens asterisc lo nom celtic (de pòble?) ''Uocorii'' e lo toponim ''Uocorion'', ara ''Pfarrwerfen'' ([[Soïssa]]), mas lo religa pas a Vaugüer. <ref>Xavier Delamarre, ''Noms de lieux celtiques de l'Europe ancienne'', ed. Errance, 2012, p. 276 e 311</ref> ''Uocorii'' es pas citat, pr'aquò, dins l'obratge precedent consacrat als antroponims, çò que fa supausar qu'es puslèu un nom de populacion.<ref>Xavier Delamarre, ''Noms de personnes celtiques dans l'Épigraphie classique'', ed. Errance, 2007, p. 206</ref> Vejatz las formas medievalas ''Vogorium'' e ''Vogorio'', exemptas d'atraccion paronimica e d'influéncia latinas. ''Uo-'', frequent, es «jos». == Istòria == {{...}} == Administracion == {{ElegitDebuta|insee= 07348 |Títol= Lista dels cònsols successius}} {{Elegit |Debuta= [[2020]] |Fin= ([[2032]]) |Identitat=Antoine Alberti |Partit= |Qualitat= retirat}} {{Elegit |Debuta= junh de [[1995]] |Fin= 2020 |Identitat= Geneviève Laurent|Partit= divèrs dreita |Qualitat= }} {{Elegit |Debuta= març de [[1983]] |Fin= 1995 |Identitat= Geneviève Gastaud|Partit= [[UDF]] |Qualitat= agricultritz}} {{Elegit |Debuta= març de [[1965]] |Fin= 1983 |Identitat=Paul Chastagnier |Partit= divèrs dreita|Qualitat= agricultor }} {{Elegit |Debuta= març de [[1948]] |Fin= 1965 |Identitat=Émile Chazalon |Partit= [[MRP]] |Qualitat= director de societat}} {{Elegit |Debuta= |Fin= 1948 |Identitat= |Partit= |Qualitat= }} {{ElegitDonadas}} {{ElegitFin}} ==Demografia== {{Demografia |insee= 07348 |1793=575 |1800=581 |1806=589 |1821=541 |1831=718 |1836=789 |1841=831 |1846=869 |1851=888 |1856=801 |1861=787 |1866=823 |1872=845 |1876=1018 |1881=830 |1886=792 |1891=806 |1896=876 |1901=833 |1906=860 |1911=852 |1921=748 |1926=775 |1931=768 |1936=720 |1946=676 |1954=590 |1962=603 |1968=576 |1975=546 |1982=570 |1990=631 |1999=726 |cassini=40945 |senscomptesdobles=1962}} == Luòcs e monuments == == Personalitats ligadas amb la comuna == == Veire tanben == * [[Comunas d'Ardecha]] == Ligams extèrnes == ==Nòtas== <references/> {{Multibendèl | Portal Vivarés | Portal Lengadòc}} {{Comunas de| insee = 07348}} [[Categoria:Comuna de Vivarés]] [[Categoria:Comuna d'Ardecha]] kj7z754u4tuzbhd6myzxkr36ug8r0yy 2507480 2507479 2026-08-24T08:43:58Z Alaric 506 44932 Impecable. L'incompétencia, l'incapacitat a legir o excusan pas tot. 2507480 wikitext text/x-wiki {{Infobox vila occitana | carta = oc | nomcomuna = Vaugüer | nomcomuna2 = ''Vogüé'' | imatge = Vogue01.JPG | descripcion = Lo vilatge de Vaugüer. | lògo = | escut = Blason Vogüé.svg | escais = | region ist = {{Vivarés}} {{Lengadòc}} | parçan = | arrondiment = [[Arrondiment de L'Argentèira|L'Argentèira]] | canton = [[Canton de Vilanòva de Berg|Vilanòva de Berg]] | insee = 07348 | sitweb = | cp = 07200 | cònsol = Antoine Alberti | mandat = [[2026]]-[[2032]] | gentilici = | longitud = 4.41527777778 | latitud = 44.5513888889 | alt mini = 140 | alt mej = 148 | alt maxi = 342 | km² = 11.72 }} '''Vaugüer'''<ref>La pronóncia locala es [vɑwgyˈe], vejatz la seccion «Toponimia» çai jos.</ref> o '''Vogüer''' <ref>''Toponimia occitana'' https://framacarte.org/en/map/ieo-toponimia-occitana_6746#11/44.568705/2884.380798</ref>, atestat (''Vogüé'' en [[francés]]) es una [[Comuna francesa|comuna]] [[Occitània|occitana]] de [[Vivarés]], situada dins lo [[departaments franceses|departament]] d'[[Ardecha (departament)|Ardecha]] e la [[regions francesas|region]] d'[[Auvèrnhe Ròse Aups|Auvèrnhe-Ròse-Aups]], <small>ancianament de [[Ròse-Aups]]</small>. == Geografia == {{...}} === Comunas vesinas === <div style="position: relative; float:left; 450px; line-height:80%; width:35em;"> [[Fichièr:Blank map.svg|400px|left|Distanças e posicion relativa]] {{Image label|x=0.490|y=0.495|scale=400|text=[[Fichièr:Map pointer black.svg|20px|Vogüé]] '''Vaugüer'''}} {{Image label|x=0.431266226406|y=0.682353338522|scale=400|text=[[Fichièr:Small-city-symbol.svg|6px|Comuna amb 377 abitants (2000)]]{{mida|80%|[[Lanàs]] (2,5 km)}}}} {{Image label|x=0.38218940943|y=0.326752695831|scale=400|text=[[Fichièr:Small-city-symbol.svg|10px|Comuna amb 1453 abitants (2000)]]{{mida|80%|[[Sant Sarnin Vivarés)|Sant Sarnin]] <br/>(2,8 km)}}}} {{Image label|x=0.740768382596|y=0.477048303072|scale=400|text=[[Fichièr:Small-city-symbol.svg|8px|Comuna amb 613 abitants (2000)]]{{mida|80%|[[Saint-Germain (Ardèche)|Saint-Germain]] <br/>(2,9 km)}}}} {{Image label|x=0.436383616518|y=0.759013098739|scale=400|text=[[Fichièr:Small-city-symbol.svg|6px|Comuna amb 295 abitants (2000)]]{{mida|80%|[[Saint-Maurice-d'Ardèche]] <br/>(3,4 km)}}}} {{Image label|x=0.650618134706|y=0.794156802123|scale=400|text=[[Fichièr:Small-city-symbol.svg|6px|Comuna amb 217 abitants (2000)]]{{mida|80%|[[Ròchacolomba]] (4,1 km)}}}} {{Image label|x=0.756423963593|y=0.290816800967|scale=400|text=[[Fichièr:Small-city-symbol.svg|10px|Comuna amb 1799 abitants (2000)]]{{mida|80%|[[Laviladieu]] (4,1 km)}}}} {{Image label|x=0.2062029177|y=0.384234457893|scale=400|text=[[Fichièr:Small-city-symbol.svg|10px|Comuna amb 1402 abitants (2000)]]{{mida|80%|[[Lachapelle-sous-Aubenas]] <br/>(4,2 km)}}}} {{Image label|x=0.269117009745|y=0.872340007496|scale=400|text=[[Fichièr:Small-city-symbol.svg|6px|Comuna amb 330 abitants (2000)]]{{mida|80%|[[Balasuc]] (5,7 km)}}}} {{Image label|x=0.342785321362|y=0.0672217182517|scale=400|text=[[Fichièr:Small-city-symbol.svg|12px|Comuna amb 2483 abitants (2000)]]{{mida|80%|[[Saint-Étienne-de-Fontbellon]] (5,9 km)}}}} </div>{{clear|left}} ==Toponimia== Las formas ancianas son ''Vaulgueil'' en [[1252]], ''Vogono, Vogorium'' en [[1275]], ''Vogorio'' al [[segle XIV|sègle XIV]], ''Volgerio'' en [[1516]], ''Volguer'' en [[1573]], ''Voguiers'' en [[1576]]<ref name="DicTopFR">{{Cite web|url=https://dicotopo.cths.fr/places/P17824545|títol=Dictionnaire topographique de la France}}</ref>, ''Vogué'' (o ''Vogùé, Vogüé'') al [[sègle XVIII]] sus la [[mapa de Cassini]]<ref name="MapaCassini">{{Cite web|url=https://www.geoportail.gouv.fr/donnees/carte-de-cassini|títol=Carte de Cassini|editor=Géoportail}}</ref>. La forma de 1252, sa finala amb lo resultat de ''-ialon'', aberranta e son interpretacion latinizanta en ''vallis'', que ça que la, prosperèt dins la prononciacion locala. La pronóncia locala es [vɑwgyˈe] segon l'[[Alfabet fonetic internacionau|alfabet fonetic internacional]] (o ''«vɑ̩̆́ն˘ɡŭ́ĕ́»'' segon l'anciana notacion fonetica de Rosselòt): es atestada ansin dins l'''[[Atlas Linguistique de la France]]'', [https://web.archive.org/web/20250824210705/https://ulb-digital.uibk.ac.at/content/pageview/149034 carta II, ponch 833] <ref>[https://ulb-digital.uibk.ac.at/content/pageview/149034]</ref>. La prononciacion d'un informator de [[Prunet (Ardecha)|Prunet]], a 13 km en linha dirècta, es [vugy'e]<ref>enquèsta Sivadon junh de 2019</ref>. [[Xavier Delamarre]] cita sens asterisc lo nom celtic (de pòble?) ''Uocorii'' e lo toponim ''Uocorion'', ara ''Pfarrwerfen'' ([[Soïssa]]), mas lo religa pas a Vaugüer. <ref>Xavier Delamarre, ''Noms de lieux celtiques de l'Europe ancienne'', ed. Errance, 2012, p. 276 e 311</ref> ''Uocorii'' es pas citat, pr'aquò, dins l'obratge precedent consacrat als antroponims, çò que fa supausar qu'es puslèu un nom de populacion.<ref>Xavier Delamarre, ''Noms de personnes celtiques dans l'Épigraphie classique'', ed. Errance, 2007, p. 206</ref> Vejatz las formas medievalas ''Vogorium'' e ''Vogorio'', exemptas d'atraccion paronimica e d'influéncia latinas. ''Uo-'', frequent, es «jos». == Istòria == {{...}} == Administracion == {{ElegitDebuta|insee= 07348 |Títol= Lista dels cònsols successius}} {{Elegit |Debuta= [[2020]] |Fin= ([[2032]]) |Identitat=Antoine Alberti |Partit= |Qualitat= retirat}} {{Elegit |Debuta= junh de [[1995]] |Fin= 2020 |Identitat= Geneviève Laurent|Partit= divèrs dreita |Qualitat= }} {{Elegit |Debuta= març de [[1983]] |Fin= 1995 |Identitat= Geneviève Gastaud|Partit= [[UDF]] |Qualitat= agricultritz}} {{Elegit |Debuta= març de [[1965]] |Fin= 1983 |Identitat=Paul Chastagnier |Partit= divèrs dreita|Qualitat= agricultor }} {{Elegit |Debuta= març de [[1948]] |Fin= 1965 |Identitat=Émile Chazalon |Partit= [[MRP]] |Qualitat= director de societat}} {{Elegit |Debuta= |Fin= 1948 |Identitat= |Partit= |Qualitat= }} {{ElegitDonadas}} {{ElegitFin}} ==Demografia== {{Demografia |insee= 07348 |1793=575 |1800=581 |1806=589 |1821=541 |1831=718 |1836=789 |1841=831 |1846=869 |1851=888 |1856=801 |1861=787 |1866=823 |1872=845 |1876=1018 |1881=830 |1886=792 |1891=806 |1896=876 |1901=833 |1906=860 |1911=852 |1921=748 |1926=775 |1931=768 |1936=720 |1946=676 |1954=590 |1962=603 |1968=576 |1975=546 |1982=570 |1990=631 |1999=726 |cassini=40945 |senscomptesdobles=1962}} == Luòcs e monuments == == Personalitats ligadas amb la comuna == == Veire tanben == * [[Comunas d'Ardecha]] == Ligams extèrnes == ==Nòtas== <references/> {{Multibendèl | Portal Vivarés | Portal Lengadòc}} {{Comunas de| insee = 07348}} [[Categoria:Comuna de Vivarés]] [[Categoria:Comuna d'Ardecha]] 4e148pryncgaz7x9ewkuoaepswp56x7 0 102094 2507469 2404317 2026-08-23T22:57:02Z Alaric 506 44932 còssol 2026, demografia 2507469 wikitext text/x-wiki {{Dialècte Lengadocian}} {{Infobox vila occitana | carta = oc | nomcomuna = Brossas e Vilaret | nomcomuna2 = ''Brousses-et-Villaret'' | imatge = Le Villaret2.JPG | descripcion = Vista del centre del Vilaret. | lògo = cap | escut = Blason ville fr Brousses-et-Villaret 11.svg | escais = | region ist = {{Lengadòc}} | parçan = | region = {{Occitània (Region)}} | arrondiment = [[Arrondiment de Carcassona|Carcassona]] | canton = De la Malapera a la Montanha Negra ([[Montreal (Aude)|Montreal]]), [[Canton de Saissac|Saissac]] abans 2015 | insee = 11052 | cp = 11390 | cònsol = Yannick Dufour-Loriolle | mandat = [[2026]]-[[2032]] | intercom = [[Comunautat de comunas de la Montanha Negra|CC de la Montanha Negra]] | gentilici = | longitud = 2.25416666667 | latitud = 43.3430555556 | alt mini = 229 | alt mej = | alt maxi = 599 | km² = 11.16 }} '''Brossas e Vilaret''' (''Brousses-et-Villaret'' en [[francés]]) es una [[Comuna francesa|comuna]] [[Lengadòc|lengadociana]] situada dins lo [[departaments franceses|departament]] d'[[Aude (departament)|Aude]] e la [[regions francesas|region]] d'{{Ocreg}}, <small>ancianament de [[Lengadòc-Rosselhon]]</small>. ==Geografia== Las doás aglomeracions son sus la RD 103, probablament pas a l'origina, pr'amor de la situacion de las glèisas (per Vilaret, la capèla Sant Estève, anciana glèisa, remplaçada per una autra que garda lo meteis vocable). Malgrat le nom, le Vilaret demòra una aglomeracion d'una relativa importància. [[Imatge:Map commune FR insee code 11052.png|vignette|upright=1.5|centre|Comunas a l'entorn.]] ==Toponimia== ===Brossas=== Las fòrmas ancianas son : ''Bruciae'' en 934, ''Villa quae vocatur Broxas'' en 950, ''Brossas'' en 1245, ''Ecclesia Sante Marie de Brocis'' en 1249, ''Castrum de Brossis'' en 1270, ''Locus de Bross.'' (sic, comprene ''Brossis'') en 1377, ''Brousses'' en 1781. La prononciacion occitana es ''Broussos'' <ref>Abbé Sabarthès, ''Dictionnaire topographique du département de l'Aude'', 1912, p. 48, legir en linha https://gallica.bnf.fr/ark:/12148/bpt6k110095d/f140.item.texteImage </ref>, dins la grafia de l'abat [[Antòni Savartés]], donc [bru'sɔs].</br> ''Brossa'', mot prèp de ''brosta'', del germanic ''*brustjan'', « borronar, botonar », a lo sens de « barta, bartàs, boissonada, talhada, talhadís », eventualament « bòsc » o al revèrs « bruguièra »<ref>Albert Dauzat, Charles Rostaing, ''Dictionnaire étymologique des Noms de Lieux en France'', Librairie Guénégaud, reedicion 1984, p. 119, a ''Brosse''</ref>{{,}}<ref>Bénédicte Boyrie-Fénié, Jean-Jacques Fénié, ''Toponymie des Pays Occitans'', edicions Sud-Ouest, 2007, p. 269</ref>. ===Vilaret=== Vilaret o probablament lo Vilaret (mapa Michelin) es una anciana comunautat. Lo vocable de la glèisa es Sant Estève. Las fòrmas ancianas son : ''Villare quod nominatur Sancti Stephani'' en 889, ''Villa quae vocatur Grecentarius sive Villareleto, cum ecclesia Sancti Stephani'' en 950, ''De Cressenteriis, alias Craissenteriis'' en 1217, ''Ecclesia sancti Stephani de Villario'' en 1249, ''Decanatus de Villario prope Sanctum Dyonisium'' en 1347, ''Villar en Cabardès... esglise Sainct Estienne au cimetière'' en 1641, ''Villaret'' en 1781<ref>Abbé Sabarthès, ''Dictionnaire topographique du département de l'Aude'', 1912, p. 470, legir en linha https://gallica.bnf.fr/ark:/12148/bpt6k110095d/f562.item.texteImage </ref>.</br> ''Vilaret'' es un diminutiu (sufixe ''-et'', [vengut del latin ''-ittum'']) de ''Vilar'', del latin ''villare'', que deriva de ''villa'' e que representava una partida de la ''villa'', granda proprietat antica e medievala, doncas un masatge, una bòria, un lòc a despart a l'interior de la ''villa'' <ref>Albert Dauzat, Charles Rostaing, ''Dictionnaire étymologique des Noms de Lieux en France'', Librairie Guénégaud, reedicion 1984, p. 715 e 718</ref>. Lo nom ancian ''*Graissentièras'' o benlèu ''*Graissantièras'' (los escribas aimavan latinizar los mots que ne sabián pas l'origina e per exemple far de ''-an'' un pus presentable ''-en'') s'explica per la preséncia de grapauds (gallic ''craxanto-'' <ref>Xavier Delamarre, ''Dictionnaire de la Langue gauloise'', ed. Errance, 2na edicion, 2008, p. 128</ref>). ==Istòria== Las doás comunautats son unidas dempuèi la [[revolucion francesa|revolucion]], en 1792. Brossas aimava mai s'aplegar ambe'l Vilaret puslèu qu'ambe [[Fraisse de Cabardés|Fraisse]], perqué los abitants non s'endevenián; escriguèron al Conselh del Departament lo 21 de novembre e la requèsta foguèt acceptada <ref>Procès verbal de la session du conseil du département de l'Aude. 1792 p 207</ref>. ==Administracion== {{ElegitDebuta|insee=11052 |Títol= Lista dels cònsols successius}} {{Elegit |Debuta= 25 de mai de [[2020]] |Fin= ([[2032]]) |Identitat= Yannick Dufour-Loriolle |Partit= |Qualitat= }} {{Elegit |Debuta= 12 de decembre de [[2008]] |Fin= 2020 |Identitat= Danièle Nicolaou |Partit= |Qualitat= }} {{Elegit |Debuta= [[1977]] |Fin= 2008 (demission lo 22 d'octobre) |Identitat= Pierre Inard |Partit= |Qualitat= }} {{Elegit |Debuta= [[1965]] |Fin= 1977 |Identitat= Joseph Bonnafous |Partit= |Qualitat= }} {{Elegit |Debuta= [[1932]] |Fin= 1965 |Identitat= Alfred Gasc |Partit= |Qualitat= }} {{Elegit |Debuta= |Fin= 1932 |Identitat= |Partit= |Qualitat= }} {{ElegitDonadas}} {{ElegitFin}} ==Demografia== {{Demografia |insee=11052 |1793=267 |1800=316 |1806=295 |1821=323 |1831=316 |1836=387 |1841=443 |1846=470 |1851=495 |1856=477 |1861=504 |1866=438 |1872=450 |1876=455 |1881=448 |1886=446 |1891=393 |1896=352 |1901=324 |1906=330 |1911=343 |1921=272 |1926=280 |1931=269 |1936=261 |1946=266 |1954=232 |1962=190 |1968=207 |1975=227 |1982=222 |1990=254 |1999=307 |cassini=6080 |senscomptesdobles=1962}} * En {{popfr11|0}} la populacion èra de {{popfr11|052}} abitants e la densitat èra de {{formatnum:{{#expr:({{popfr11|052}}/11.16) round 2}}}} ab/km². ==Lòcs e monuments== <gallery> </gallery> {{messatge galariá}} ==Personalitats ligadas amb la comuna== ==Véser tanben== * [[Comunas d'Aude]] ==Ligams extèrnes== * [https://www.insee.fr/fr/statistiques/2011101?geo=COM-11052 Brossa e'l Vilaret sul site de l'Insee] ==Nòtas== <references/> {{Portal Lengadòc}} {{Comunas d'Aude}} [[Categoria:Comuna de Lengadòc]] [[Categoria:Comuna d'Aude]] 77nyoasdid1l1jfcrv8c6lf98ih71xw 2507476 2507469 2026-08-24T05:59:05Z Alaric 506 44932 perimètre del territòri, imatges 2507476 wikitext text/x-wiki {{Dialècte Lengadocian}} {{Infobox vila occitana | carta = oc | nomcomuna = Brossas e Vilaret | nomcomuna2 = ''Brousses-et-Villaret'' | imatge = Le Villaret2.JPG | descripcion = Vista del centre del Vilaret. | lògo = cap | escut = Blason ville fr Brousses-et-Villaret 11.svg | escais = | region ist = {{Lengadòc}} | parçan = | region = {{Occitània (Region)}} | arrondiment = [[Arrondiment de Carcassona|Carcassona]] | canton = De la Malapera a la Montanha Negra ([[Montreal (Aude)|Montreal]]), [[Canton de Saissac|Saissac]] abans 2015 | insee = 11052 | cp = 11390 | cònsol = Yannick Dufour-Loriolle | mandat = [[2026]]-[[2032]] | intercom = [[Comunautat de comunas de la Montanha Negra|CC de la Montanha Negra]] | gentilici = | longitud = 2.25416666667 | latitud = 43.3430555556 | alt mini = 229 | alt mej = | alt maxi = 599 | km² = 11.16 }} '''Brossas e Vilaret''' (''Brousses-et-Villaret'' en [[francés]]) es una [[Comuna francesa|comuna]] [[Lengadòc|lengadociana]] situada dins lo [[departaments franceses|departament]] d'[[Aude (departament)|Aude]] e la [[regions francesas|region]] d'{{Ocreg}}, <small>ancianament de [[Lengadòc-Rosselhon]]</small>. ==Geografia== Las doás aglomeracions son sus la RD 103, probablament pas a l'origina, pr'amor de la situacion de las glèisas (per Vilaret, la capèla Sant Estève, anciana glèisa, remplaçada per una autra que garda lo meteis vocable). Malgrat le nom, le Vilaret demòra una aglomeracion d'una relativa importància. [[Imatge:Map commune FR insee code 11052.png|vignette|upright=1.5|centre|Comunas a l'entorn.]] ===Perimètre del territòri=== {{Communes limitrophes | comuna = Brossas e Vilaret | nòrd = [[Fontiès Cabardés]] | nòrd-èst = | èst = [[Cucçac de Cabardés]] <small>(''per un qüadripunt'')</small> | sud-èst = [[Fraisse de Cabardés]] | sud = [[Montoliu (Aude)|Montoliu]] | sud-oèst = | oèst = [[Sant Danís (Aude)|Sant Danís]] | nòrd-oèst = }} ==Toponimia== ===Brossas=== Las fòrmas ancianas son : ''Bruciae'' en 934, ''Villa quae vocatur Broxas'' en 950, ''Brossas'' en 1245, ''Ecclesia Sante Marie de Brocis'' en 1249, ''Castrum de Brossis'' en 1270, ''Locus de Bross.'' (sic, comprene ''Brossis'') en 1377, ''Brousses'' en 1781. La prononciacion occitana es ''Broussos'' <ref>Abbé Sabarthès, ''Dictionnaire topographique du département de l'Aude'', 1912, p. 48, legir en linha https://gallica.bnf.fr/ark:/12148/bpt6k110095d/f140.item.texteImage </ref>, dins la grafia de l'abat [[Antòni Savartés]], donc [bru'sɔs].</br> ''Brossa'', mot prèp de ''brosta'', del germanic ''*brustjan'', « borronar, botonar », a lo sens de « barta, bartàs, boissonada, talhada, talhadís », eventualament « bòsc » o al revèrs « bruguièra »<ref>Albert Dauzat, Charles Rostaing, ''Dictionnaire étymologique des Noms de Lieux en France'', Librairie Guénégaud, reedicion 1984, p. 119, a ''Brosse''</ref>{{,}}<ref>Bénédicte Boyrie-Fénié, Jean-Jacques Fénié, ''Toponymie des Pays Occitans'', edicions Sud-Ouest, 2007, p. 269</ref>. ===Vilaret=== Vilaret o probablament lo Vilaret (mapa Michelin) es una anciana comunautat. Lo vocable de la glèisa es Sant Estève. Las fòrmas ancianas son : ''Villare quod nominatur Sancti Stephani'' en 889, ''Villa quae vocatur Grecentarius sive Villareleto, cum ecclesia Sancti Stephani'' en 950, ''De Cressenteriis, alias Craissenteriis'' en 1217, ''Ecclesia sancti Stephani de Villario'' en 1249, ''Decanatus de Villario prope Sanctum Dyonisium'' en 1347, ''Villar en Cabardès... esglise Sainct Estienne au cimetière'' en 1641, ''Villaret'' en 1781<ref>Abbé Sabarthès, ''Dictionnaire topographique du département de l'Aude'', 1912, p. 470, legir en linha https://gallica.bnf.fr/ark:/12148/bpt6k110095d/f562.item.texteImage </ref>.</br> ''Vilaret'' es un diminutiu (sufixe ''-et'', [vengut del latin ''-ittum'']) de ''Vilar'', del latin ''villare'', que deriva de ''villa'' e que representava una partida de la ''villa'', granda proprietat antica e medievala, doncas un masatge, una bòria, un lòc a despart a l'interior de la ''villa'' <ref>Albert Dauzat, Charles Rostaing, ''Dictionnaire étymologique des Noms de Lieux en France'', Librairie Guénégaud, reedicion 1984, p. 715 e 718</ref>. Lo nom ancian ''*Graissentièras'' o benlèu ''*Graissantièras'' (los escribas aimavan latinizar los mots que ne sabián pas l'origina e per exemple far de ''-an'' un pus presentable ''-en'') s'explica per la preséncia de grapauds (gallic ''craxanto-'' <ref>Xavier Delamarre, ''Dictionnaire de la Langue gauloise'', ed. Errance, 2na edicion, 2008, p. 128</ref>). ==Istòria== Las doás comunautats son unidas dempuèi la [[revolucion francesa|revolucion]], en 1792. Brossas aimava mai s'aplegar ambe'l Vilaret puslèu qu'ambe [[Fraisse de Cabardés|Fraisse]], perqué los abitants non s'endevenián; escriguèron al Conselh del Departament lo 21 de novembre e la requèsta foguèt acceptada <ref>Procès verbal de la session du conseil du département de l'Aude. 1792 p 207</ref>. ==Administracion== {{ElegitDebuta|insee=11052 |Títol= Lista dels cònsols successius}} {{Elegit |Debuta= 25 de mai de [[2020]] |Fin= ([[2032]]) |Identitat= Yannick Dufour-Loriolle |Partit= |Qualitat= }} {{Elegit |Debuta= 12 de decembre de [[2008]] |Fin= 2020 |Identitat= Danièle Nicolaou |Partit= |Qualitat= }} {{Elegit |Debuta= [[1977]] |Fin= 2008 (demission lo 22 d'octobre) |Identitat= Pierre Inard |Partit= |Qualitat= }} {{Elegit |Debuta= [[1965]] |Fin= 1977 |Identitat= Joseph Bonnafous |Partit= |Qualitat= }} {{Elegit |Debuta= [[1932]] |Fin= 1965 |Identitat= Alfred Gasc |Partit= |Qualitat= }} {{Elegit |Debuta= |Fin= 1932 |Identitat= |Partit= |Qualitat= }} {{ElegitDonadas}} {{ElegitFin}} ==Demografia== {{Demografia |insee=11052 |1793=267 |1800=316 |1806=295 |1821=323 |1831=316 |1836=387 |1841=443 |1846=470 |1851=495 |1856=477 |1861=504 |1866=438 |1872=450 |1876=455 |1881=448 |1886=446 |1891=393 |1896=352 |1901=324 |1906=330 |1911=343 |1921=272 |1926=280 |1931=269 |1936=261 |1946=266 |1954=232 |1962=190 |1968=207 |1975=227 |1982=222 |1990=254 |1999=307 |cassini=6080 |senscomptesdobles=1962}} * En {{popfr11|0}} la populacion èra de {{popfr11|052}} abitants e la densitat èra de {{formatnum:{{#expr:({{popfr11|052}}/11.16) round 2}}}} ab/km². ==Lòcs e monuments== <gallery> Brousses-et-villaret_cassini.jpeg Eglise_Ste_Marie_de_Brousses.JPG|Glèisa Santa Maria de Brossas Eglise_du_Villaret.JPG|Glèisa Sant Estève. Calvaire_mairie_Brousses_daté_de_1790.jpg|Calvari de 1782 a Brossas. Monument_aux_morts_Brousses.JPG Le_moulin_de_brousses.jpg|Le molin de papièr de Brossas. Pile_hollandaise.jpg|La papièra : la piala olandesa. Le_lavoir2.jpg|Lavador de Brossas. La_fontaine.JPG|La font de Brossas. Rocher3.JPG|Sul camin de Cambon. Rocher2.JPG|Al nòrd de Brossas. Rocher1.JPG|Sul camin de la papièra. Castrum1.JPG|Roïnas supausadas del castrum. </gallery> {{messatge galariá}} ==Personalitats ligadas amb la comuna== ==Véser tanben== * [[Comunas d'Aude]] ==Ligams extèrnes== * [https://www.insee.fr/fr/statistiques/2011101?geo=COM-11052 Brossa e'l Vilaret sul site de l'Insee] ==Nòtas== <references/> {{Portal Lengadòc}} {{Comunas d'Aude}} [[Categoria:Comuna de Lengadòc]] [[Categoria:Comuna d'Aude]] 5sb07nded8ps4pgijov3w10nsnkmd4b 0 102398 2507414 2386773 2026-08-23T12:25:37Z Alaric 506 44932 2507414 wikitext text/x-wiki {{Infobox vila occitana |carta=oc | nom=Ferran | nom2= ''Ferran'' | imatge= Ferran_vue_générale.jpg | descripcion= Ferran vist del sud-èst | lògo=cap | escut=Blason ville fr Ferran (Aude)-Hozier.svg | escais= | region ist = {{Lengadòc}} | parçan= | region = {{Occitània (Region)}} | arrondiment = [[Arrondiment de Carcassona|Carcassona]] ([[Arrondiment de Limós|Limós]] abans 2017) | canton = De la Puèja al Rasés ([[Canton d'Alanha|Alanha]] abans 2015) | intercom = [[Communautat de comunas de Puèja Lauragués Malapera|CC de Puèja-Lauragués-Malapera]] | insee = 11141 | cp = 11240 | cònsol = Dominique Fromilhague | mandat = [[2026]]-[[2032]] | gentilici = (en [[francés]]) | longitud= 2.0906 | latitud= 43.1533 | alt mini = 209 | alt mej = | alt maxi = 300 | km² = 5.86 }} '''Ferran''' (en [[francés]] tanplan coma en [[occitan]]) es una [[Comuna francesa|comuna]] [[Lengadòc|lengadociana]], situada dins lo [[departaments franceses|departament]] d'[[Aude (departament)|Aude]] e la [[regions francesas|region]] d'{{Ocreg}}, <small>ancianament de [[Lengadòc-Rosselhon]]</small>. ==Geografia== [[Imatge:Map commune FR insee code 11141.png|vignette|upright=1.5|centre|Comunas a l'entorn.]] === Perimètre del territòri === {{Communes limitrophes | commune = Ferran | nord = [[Bresilhac]] | nord-est = [[Calhavèl]] | est = | sud-est = [[Calhau]] | sud = [[Gramasia]] | sud-ouest = [[Maseròlas (Aude)|Maseròlas]] | ouest = [[Fenolhet (Rasés)|Fenolhet]] | nord-ouest = }} ==Toponimia== Las fòrmas ancianas de ''Ferran(d)'' son ''Villa de Ferran'' en 1229, ''Ferrandum'' en 1262, ''Decimarium Sancti Johannis de Ferrando'' en 1418, ''Feran'' en 1647, ''Ferran'' en 1781<ref>Abbé Sabarthès, ''Dictionnaire topographique du département de l'Aude'', 1912, p. 137, legir en linha https://gallica.bnf.fr/ark:/12148/bpt6k110095d/f229.item.texteImage </ref>. Es un nom de persona (un petit nom) <ref>Albert Dauzat, Charles Rostaing, ''Dictionnaire étymologique des Noms de Lieux en France'', Librairie Guénégaud, reedicion 1984, p. 286</ref>. Lo nom se pòt escriure tanben ''Ferrand''. ==Istòria== ==Administracion== {{ElegitDebuta|insee= 11141 |Títol= Lista dels cònsols successius}} {{Elegit |Debuta= [[2020]] |Fin= ([[2032]]) |Identitat= Dominique Fromilhague |Partit= |Qualitat= comerçanta }} {{Elegit |Debuta= març de [[2014]] |Fin= 2020 |Identitat= Christian Bats |Partit= |Qualitat= retirat de l'ensenhament}} {{Elegit |Debuta= març de [[2001]] |Fin= 2014 |Identitat= Hubert Arino <ref>https://www.annuaire-mairie.fr/mairie-ferran.html</ref> |Partit= |Qualitat= }} {{Elegit |Debuta= |Fin= 2001 |Identitat= |Partit= |Qualitat= }} {{ElegitDonadas}} {{ElegitFin}} * Abans la refòrma cantonala de 2014, aplicada en 2015, la comuna èra del [[canton d'Alanha]]; es ara del canton de de la Puèja al Rasés'', que se disiá ''de [[Bram]]'' abans lo 1èr de genièr de 2016. ==Demografia== {{Demografia |insee= 11141 |1793=190 |1800=183 |1806=201 |1821=220 |1831=241 |1836=232 |1841=247 |1846=264 |1851=280 |1856=259 |1861=260 |1866=244 |1872=225 |1876=229 |1881=240 |1886=256 |1891=251 |1896=225 |1901=217 |1906=223 |1911=238 |1921=181 |1926=205 |1931=206 |1936=178 |1946=156 |1954=146 |1962= 108 |1968= 83 |1975= 59 |1982= 70 |1990= 57 |1999= 64 |2004=91 |cassini=13707 |senscomptesdobles=1962}} * En {{popfr11|0}} la populacion èra de {{popfr11|141}} abitants e la densitat èra de {{formatnum:{{#expr:({{popfr11|141}}/5.86) round 2}}}} ab/km². ==Lòcs e monuments== ==Personalitats ligadas amb la comuna== ==Véser tanben== * [[Comunas d'Aude]] ==Ligams extèrnes== * [https://www.insee.fr/fr/statistiques/2011101?geo=COM-11141 Ferran sul site de l'Insee] ==Nòtas== <references/> {{Portal Lengadòc}} {{Comunas d'Aude}} [[Categoria:Comuna de Lengadòc]] [[Categoria:Comuna d'Aude]] mbn6tvgzshor5j2k2hry19gv2fr74ul 0 102425 2507484 2418131 2026-08-24T10:29:58Z Alaric 506 44932 còssol 2026, perimètre del territòri, etc 2507484 wikitext text/x-wiki {{Dialècte Lengadocian}} {{Infobox vila occitana |carta = oc |nom = Fontiès Cabardés |nom2 = ''Fontiers-Cabardès'' |imatge = Fontiers-Cabardès_-_vue_générale-_mai_2023.jpg |descripcion = Vista generala. |lògo = cap |escut = Blason ville fr Fontiers-Cabardès (Aude).svg |escais = |region = {{Occitània (Region)}} |region ist = {{Lengadòc}} |parçan = {{Cabardés}} |arrondiment = [[Arrondiment de Carcassona|Carcassona]] |canton = De la Malapera a la Montanha Negra ([[Canton de Saissac|Saissac]] abans 2015) |insee = 11150 |cp = 11390 |cònsol = Benoît Sanchez |mandat = [[2026]]-[[2032]] |intercom = [[Comunautat de comunas de la Montanha Negra|CC de la Montanha Negra]] |gentilici = |longitud = 2.248611 |latitud = 43.370556 | alt mini = 438 | alt mej = | alt maxi = 803 | km² = 8.46 }} '''Fontiès Cabardés''' es una [[Comuna francesa|comuna]] [[Lengadòc|lengadociana]], situada dins lo [[departaments franceses|departament]] d'[[Aude (departament)|Aude]] e la [[regions francesas|region]] d'{{Ocreg}}, <small>ancianament de [[Lengadòc-Rosselhon]]</small>. ==Geografia== {{...}} [[Imatge:Map commune FR insee code 11150.png|vignette|upright=1.5|centre|Comunas a l'entorn.]] ===Perimètre del territòri=== {{Communes limitrophes | comuna = Fontiès Cabardés | nòrd = [[La Comba]] | nòrd-èst = | èst = [[Cucçac de Cabardés]] | sud-èst = [[Fraisse de Cabardés]] <small>(''per un qüadripunt'')</small> | sud = [[Brossas e Vilaret]] | sud-oèst = | oèst = [[Sant Danís (Aude)|Sant Danís]] | nòrd-oèst = }} ==Toponimia== Las atestacions ancianas son : ''In loco qui appellatur ad Fontianum, ...ad Fontia'' en 1203, ''Decimarium S. Clementis de Fontiano'' en 1269, ''Bastida nova de Fonteneyo'' en 1307, ''Fontianum Cabardesii'' en 1347, ''Fontyers'' en 1532, ''Fontiès'' en 1781. La prononciacion occitana es ''Fountiès'' <ref>Abbé Sabarthès, ''Dictionnaire topographique du département de l'Aude'', 1912, p. 147, legir en linha https://gallica.bnf.fr/ark:/12148/bpt6k110095d/f239.item.texteImage </ref>, dins la grafia de l'abat [[Antòni Savartés]], donc [fun'tjɛs].</br> Segon [[Albèrt Dauzat|Dauzat]], ''Fontièrs'' vendriá del nom latin d'òme ''Fonteius'', ambe'l sufixe ''-anum'' e càmbiament ulterior de sufixe <ref>Albert Dauzat, Charles Rostaing, ''Dictionnaire étymologique des Noms de Lieux en France'', Librairie Guénégaud, reedicion 1984, p. 294, a ''Foncines''</ref>; la realitat, ambe passatge al plural, es l'evolucion fonetica ''iá'' > ''iè'', que correspond a la fonetica locala <ref>Ernest Nègre, ''Les divèrs aspects du sufixe ''-anum'' dans la toponimia lengadociana'', Revue Internationale d'Onomastique, 1961, 13-3 p. 210-211, legir en linha [https://www.persee.fr/doc/rio_0048-8151_1961_num_13_3_1740] </ref>. Graficament, la modificacion de la fòrma del sufixe dins las atestacions es intervengut tanben dins [[Fontièrs d'Aude|l'autre Fontièrs]], a la meteissa data e ambe la meteissa grafia oficiala. ==Istòria== En 1806, incorporèron la comuna de [[La Comba]] a Fontièrs, puèi en 1864, La Comba tornèt venir comuna <ref>http://cassini.ehess.fr/fr/html/fiche.php?select_resultat=14325</ref>. ==Administracion== {{ElegitDebuta|insee=11150 |Títol= Lista dels cònsols successius}} {{Elegit |Debuta= [[2026]] |Fin= ([[2032]]) |Identitat=Benoît Sanchez |Partit= sense |Qualitat= oficièr de pompièr professional }} {{Elegit actual|Debuta= [[2014]] |Fin= 2026 |Identitat= Gilbert Plagnes|Partit= sense |Qualitat= ancian quadre de la Foncion Publica d'Estat}} {{Elegit |Debuta= [[1989]] |Fin= 2014 |Identitat=Yves Bonnafous|Partit= divèrs dreita |Qualitat= secretari general de la CCI de Carcassona }} {{Elegit |Debuta= [[1943]] |Fin= 1989 |Identitat=Victor Bonnafous|Partit= [[SFIO]] puèi divèrs dreita |Qualitat= imprimèire, conselhièr general (1953-1976) }} {{Elegit |Debuta= [[1937]] |Fin= 1943 |Identitat=Louis Valette|Partit= sense |Qualitat= mètge }} {{Elegit |Debuta= [[1931]] |Fin= 1937 |Identitat=Maurice Istria|Partit= sense |Qualitat= magistrat }} {{Elegit |Debuta= |Fin= 1931 |Identitat= |Partit= |Qualitat= }} {{ElegitDonadas}} {{ElegitFin}} ==Demografia== {{Demografia |insee=11150 |1793=839 |1800=938 |1806=1008 |1821=1035 |1831=1099 |1836=1073 |1841=1077 |1846=1113 |1851=1104 |1856=1122 |1861=1127 |1866=459 |1872=434 |1876=431 |1881=387 |1886=378 |1891=368 |1896=365 |1901=370 |1906=336 |1911=348 |1921=282 |1926=248 |1931=235 |1936=227 |1946=245 |1954=237 |1962= 305 |1968= 205 |1975= 245 |1982= 307 |1990= 306 |1999= 324 |cassini=14325 |senscomptesdobles=1962}} * En {{popfr11|0}} la populacion èra de {{popfr11|150}} abitants e la densitat èra de {{formatnum:{{#expr:({{popfr11|150}}/8.46) round 2}}}} ab/km². ==Lòcs e monuments== <gallery> La tour de l'horloge à Fontiers-Cabardès en avril 2009.jpg|La torre del relòtge dins l'ancian castèl de Fontiès Cabardès (2009). Fontiers-Cabardès-Aude-_10-05-2023_(2).jpg Borne_évêque_maison_forestière_forêt_de_la_Loubatière_(3).jpg|Bòrna que marca la proprietat de l'avesque de Carcassona dins la forèst de la Lobatièra. Mairie_et_école_de_Fontiers-Cabardès-Juin_2023.jpg|Comuna e escòla. Fontiers-Cabardès_2023_(16).jpg|Glèisa Sant Clamenç e ancian cementèri. La_tour_dite_de_l'Horloge.jpg|Tor « del relòtge ». </gallery> {{messatge galariá}} ==Personalitats ligadas amb la comuna== ==Véser tanben== * [[Comunas d'Aude]] ==Ligams extèrnes== * [https://www.insee.fr/fr/statistiques/2011101?geo=COM-11150 Fontiès sul site de l'Insee] ==Nòtas== <references/> {{Portal Lengadòc}} {{Comunas d'Aude}} [[Categoria:Comuna de Cabardés]] [[Categoria:Comuna d'Aude]] 0jnfzqrb307bzv3tud7zct6yuickmch 2507485 2507484 2026-08-24T10:47:35Z Alaric 506 44932 2507485 wikitext text/x-wiki {{Dialècte Lengadocian}} {{Infobox vila occitana |carta = oc |nom = Fontiès Cabardés |nom2 = ''Fontiers-Cabardès'' |imatge = Fontiers-Cabardès_-_vue_générale-_mai_2023.jpg |descripcion = Vista generala. |lògo = cap |escut = Blason ville fr Fontiers-Cabardès (Aude).svg |escais = |region = {{Occitània (Region)}} |region ist = {{Lengadòc}} |parçan = {{Cabardés}} |arrondiment = [[Arrondiment de Carcassona|Carcassona]] |canton = De la Malapera a la Montanha Negra ([[Canton de Saissac|Saissac]] abans 2015) |insee = 11150 |cp = 11390 |cònsol = Benoît Sanchez |mandat = [[2026]]-[[2032]] |intercom = [[Comunautat de comunas de la Montanha Negra|CC de la Montanha Negra]] |gentilici = |longitud = 2.248611 |latitud = 43.370556 | alt mini = 438 | alt mej = | alt maxi = 803 | km² = 8.46 }} '''Fontiès Cabardés''' es una [[Comuna francesa|comuna]] [[Lengadòc|lengadociana]], situada dins lo [[departaments franceses|departament]] d'[[Aude (departament)|Aude]] e la [[regions francesas|region]] d'{{Ocreg}}, <small>ancianament de [[Lengadòc-Rosselhon]]</small>. ==Geografia== {{...}} [[Imatge:Map commune FR insee code 11150.png|vignette|upright=1.5|centre|Comunas a l'entorn.]] ===Perimètre del territòri=== {{Communes limitrophes | comuna = Fontiès Cabardés | nòrd = [[La Comba]] | nòrd-èst = | èst = [[Cucçac de Cabardés]] | sud-èst = [[Fraisse de Cabardés]] <small>(''per un qüadripunt'')</small> | sud = [[Brossas e Vilaret]] | sud-oèst = | oèst = [[Sant Danís (Aude)|Sant Danís]] | nòrd-oèst = }} ==Toponimia== Las atestacions ancianas son : ''In loco qui appellatur ad Fontianum, ...ad Fontia'' en 1203, ''Decimarium S. Clementis de Fontiano'' en 1269, ''Bastida nova de Fonteneyo'' en 1307, ''Fontianum Cabardesii'' en 1347, ''Fontyers'' en 1532, ''Fontiès'' en 1781. La prononciacion occitana es ''Fountiès'' <ref>Abbé Sabarthès, ''Dictionnaire topographique du département de l'Aude'', 1912, p. 147, legir en linha https://gallica.bnf.fr/ark:/12148/bpt6k110095d/f239.item.texteImage </ref>, dins la grafia de l'abat [[Antòni Savartés]], donc [fun'tjɛs].</br> Segon [[Albèrt Dauzat|Dauzat]], ''Fontièrs'' vendriá del nom latin d'òme ''Fonteius'', ambe'l sufixe ''-anum'' e càmbiament ulterior de sufixe <ref>Albert Dauzat, Charles Rostaing, ''Dictionnaire étymologique des Noms de Lieux en France'', Librairie Guénégaud, reedicion 1984, p. 294, a ''Foncines''</ref>; la realitat, ambe passatge al plural, es l'evolucion fonetica ''iá'' > ''iè'', que correspond a la fonetica locala <ref>Ernest Nègre, ''Les divèrs aspects du sufixe ''-anum'' dans la toponimia lengadociana'', Revue Internationale d'Onomastique, 1961, 13-3 p. 210-211, legir en linha [https://www.persee.fr/doc/rio_0048-8151_1961_num_13_3_1740] </ref>. Graficament, la modificacion de la fòrma del sufixe dins las atestacions es intervengut tanben dins [[Fontièrs d'Aude|l'autre Fontièrs]], a la meteissa data e ambe la meteissa grafia oficiala. ==Istòria== En 1806, incorporèron la comuna de [[La Comba]] a Fontiès, puèi en 1864, La Comba tornèt venir comuna <ref>http://cassini.ehess.fr/fr/html/fiche.php?select_resultat=14325</ref>. ==Administracion== {{ElegitDebuta|insee=11150 |Títol= Lista dels cònsols successius}} {{Elegit |Debuta= [[2026]] |Fin= ([[2032]]) |Identitat=Benoît Sanchez |Partit= sense |Qualitat= oficièr de pompièr professional }} {{Elegit actual|Debuta= [[2014]] |Fin= 2026 |Identitat= Gilbert Plagnes|Partit= sense |Qualitat= ancian quadre de la Foncion Publica d'Estat}} {{Elegit |Debuta= [[1989]] |Fin= 2014 |Identitat=Yves Bonnafous|Partit= divèrs dreita |Qualitat= secretari general de la CCI de Carcassona }} {{Elegit |Debuta= [[1943]] |Fin= 1989 |Identitat=Victor Bonnafous|Partit= [[SFIO]] puèi divèrs dreita |Qualitat= imprimèire, conselhièr general (1953-1976) }} {{Elegit |Debuta= [[1937]] |Fin= 1943 |Identitat=Louis Valette|Partit= sense |Qualitat= mètge }} {{Elegit |Debuta= [[1931]] |Fin= 1937 |Identitat=Maurice Istria|Partit= sense |Qualitat= magistrat }} {{Elegit |Debuta= |Fin= 1931 |Identitat= |Partit= |Qualitat= }} {{ElegitDonadas}} {{ElegitFin}} ==Demografia== {{Demografia |insee=11150 |1793=839 |1800=938 |1806=1008 |1821=1035 |1831=1099 |1836=1073 |1841=1077 |1846=1113 |1851=1104 |1856=1122 |1861=1127 |1866=459 |1872=434 |1876=431 |1881=387 |1886=378 |1891=368 |1896=365 |1901=370 |1906=336 |1911=348 |1921=282 |1926=248 |1931=235 |1936=227 |1946=245 |1954=237 |1962= 305 |1968= 205 |1975= 245 |1982= 307 |1990= 306 |1999= 324 |cassini=14325 |senscomptesdobles=1962}} * En {{popfr11|0}} la populacion èra de {{popfr11|150}} abitants e la densitat èra de {{formatnum:{{#expr:({{popfr11|150}}/8.46) round 2}}}} ab/km². ==Lòcs e monuments== <gallery> La tour de l'horloge à Fontiers-Cabardès en avril 2009.jpg|La torre del relòtge dins l'ancian castèl de Fontiès Cabardès (2009). Fontiers-Cabardès-Aude-_10-05-2023_(2).jpg Borne_évêque_maison_forestière_forêt_de_la_Loubatière_(3).jpg|Bòrna que marca la proprietat de l'avesque de Carcassona dins la forèst de la Lobatièra. Mairie_et_école_de_Fontiers-Cabardès-Juin_2023.jpg|Comuna e escòla. Fontiers-Cabardès_2023_(16).jpg|Glèisa Sant Clamenç e ancian cementèri. La_tour_dite_de_l'Horloge.jpg|Tor « del relòtge ». </gallery> {{messatge galariá}} ==Personalitats ligadas amb la comuna== ==Véser tanben== * [[Comunas d'Aude]] ==Ligams extèrnes== * [https://www.insee.fr/fr/statistiques/2011101?geo=COM-11150 Fontiès sul site de l'Insee] ==Nòtas== <references/> {{Portal Lengadòc}} {{Comunas d'Aude}} [[Categoria:Comuna de Cabardés]] [[Categoria:Comuna d'Aude]] o9r3p6z6tw8s5voggx8ephvdbtr65lv 0 102442 2507486 2404366 2026-08-24T11:03:47Z Alaric 506 44932 còssol 2026, perimètre del territòri, etc 2507486 wikitext text/x-wiki {{omon|Fraisse (omonimia)}} {{Dialècte Lengadocian}} {{Infobox vila occitana |carta=oc | nom=Fraisse de Cabardés | nom2= ''Fraisse-Cabardès'' | imatge=Fraisse 1.jpg | descripcion= Fraisse vist del sud. | lògo= | escut=Blason ville fr Fraisse-Cabardès (Aude).svg | escais= | region ist = {{Lengadòc}} | parçan={{Cabardés}} | region = {{Occitània (Region)}} | arrondiment= [[Arrondiment de Carcassona|Carcassona]] | canton= De la Malapera a la Montanha Negra ([[Canton de Saissac|Saissac]] abans 2015) | insee = 11156 | cp = 11600 | cònsol = Jérôme Souverain | mandat = [[2026]]-[[2032]] |intercom= [[Comunautat de comunas de la Montanha Negra|CC de la Montanha Negra]] | gentilici = (en [[francés]]) |longitud= 2.2722 |latitud= 43.3258 | alt mini = 237 | alt mej = | alt maxi = 470 | km² = 7.13 }} '''Fraisse de Cabardés''' (''Fraisse-Cabardès'' en [[francés]]) es una [[Comuna francesa|comuna]] [[Lengadòc|lengadociana]], situada dins lo [[departaments franceses|departament]] d'[[Aude (departament)|Aude]] e la [[regions francesas|region]] {{Ocreg}}. ==Geografia== {{...}} [[Imatge:Map commune FR insee code 11156.png|vignette|upright=1.5|centre|Comunas a l'entorn.]] ===Perimètre del territòri=== {{Communes limitrophes | comuna = Fraisse de Cabardés | nòrd = [[Cucçac de Cabardés]] | nòrd-èst = | èst = [[Vilardonèl]] | sud-èst = | sud = [[Argon (Aude)|Argon]] | sud-oèst = [[Montoliu (Aude)|Montoliu]] | oèst = [[Brossas e Vilaret]] | nòrd-oèst = [[Fontiès Cabardés]] <small>(''per un qüadripunt'')</small> }} ==Toponimia== Las fòrmas ancianas son : ''Fraxinum fiscum'' en 870, ''Castrum de Fracxino'' en 1330, ''Fraxino'' en 1360, ''Fraissac'' en 1532, ''Fraisse'' en 1781. La prononciacion occitana es ''Fraíse'' <ref>Abbé Sabarthès, ''Dictionnaire topographique du département de l'Aude'', 1912, p. 153, legir en linha https://gallica.bnf.fr/ark:/12148/bpt6k110095d/f245.item.texteImage </ref>, dins la grafia de l'abat [[Antòni Savartés]], donc ['frajse].</br> ''Fraisse'' representa lo nom de l'albre, del latin ''fraxinum'' <ref>Albert Dauzat, Charles Rostaing, ''Dictionnaire étymologique des Noms de Lieux en France'', Librairie Guénégaud, reedicion 1984, p. 300, a ''Fragnes''</ref>{{,}}<ref>Bénédicte Boyrie-Fénié, Jean-Jacques Fénié, ''Toponymie des Pays Occitans'', edicions Sud-Ouest, 2007, p. 267</ref>. ==Istòria== {{...}} ==Administracion== {{ElegitDebuta|insee= 11156 |Títol= Lista dels cònsols successius}} {{Elegit |Debuta= [[2026]] |Fin=([[2032]]) |Identitat= Jérôme Souverain |Partit= |Qualitat= }} {{Elegit |Debuta= març de [[2001]] |Fin= 2026 |Identitat= Guy Jalabert|Partit= |Qualitat= }} {{Elegit |Debuta= |Fin= 2001 |Identitat= Pierre Marty |Partit= |Qualitat= }} {{ElegitDonadas}} {{ElegitFin}} ==Demografia== {{Demografia |insee= 11156 |1793=257 |1800=257 |1806=315 |1821=313 |1831=372 |1836=375 |1841=357 |1846=333 |1851=334 |1856=296 |1861=289 |1866=292 |1872=292 |1876=284 |1881=275 |1886=249 |1891=240 |1896=204 |1901=208 |1906=199 |1911=185 |1921=160 |1926=153 |1931=156 |1936=163 |1946=137 |1954=138 |1962= 134 |1968= 119 |1975= 68 |1982= 81 |1990= 97 |1999= 109 |cassini=14557 |senscomptesdobles=1962}} * En {{popfr11|0}} la populacion èra de {{popfr11|156}} abitants e la densitat èra de {{formatnum:{{#expr:({{popfr11|156}}/7.13) round 2}}}} ab/km². ==Lòcs e monuments== ==Personalitats ligadas amb la comuna== ==Véser tanben== * [[Comunas d'Aude]] ==Ligams extèrnes== * [https://www.insee.fr/fr/statistiques/2011101?geo=COM-11156 Fraisse sul site de l'Insee] ==Nòtas== <references/> {{Portal Lengadòc}} {{Comunas de| insee = 11156 }} [[Categoria:Comuna de Cabardés]] [[Categoria:Comuna d'Aude]] 91gyon8129bne5qoeamflnf53vo5g8i 0 102482 2507415 2463589 2026-08-23T12:36:47Z Alaric 506 44932 còssol 2026 2507415 wikitext text/x-wiki {{Infobox vila occitana | carta = oc | nom = Gramàsia | nom2 = ''Gramazie'' | imatge = Gramazie_(9).jpg | descripcion = Gramàsia. | lògo = cap | escut = Blason_ville_fr_Gramazie_(Aude).svg | escais = | ist = {{Lengadòc}} | parçan = {{Rasés}} | region = {{Occitània (Region)}} | departament = {{Aude}} | arrondiment = [[Arrondiment de Limós|Limós]] | canton = De la Puèja al Rasés [[Canton d'Alanha|Alanha]] abans 2015 | intercom = [[Comunautat de comunas del Limosenc|CC del Limosenc]] | insee = 11167 | cp = 11240 | cònsol = Pierre Rainier | mandat = [[2026]]-[[2032]] | gentilici = | latitud = 43.14 | longitud = 2.0978 | alt mej = | alt mini = 210 | alt maxi = 253 | km² = 2 }} ''Gramasia'' o '''Gramàsia''' (en [[francés]] ''Gramazie'') es una [[comuna francesa|comuna]] [[Lengadòc|lengadociana]], situada dins lo [[departaments franceses|departament]] d'[[Aude (departament)|Aude]] e la [[regions francesas|region]] d'{{Ocreg}}, <small>ancianament de [[Lengadòc-Rosselhon]]</small>. == Geografia == {{...}} === Perimètre del territòri === {{Communes limitrophes | commune = Gramasia | nord = [[Ferran (Aude)|Ferran]] | nord-est = | est = [[Calhau]] | sud-est = | sud = [[Bèlvéser (Rasés)|Bèlvéser]] | sud-ouest = | ouest = [[Maseròlas (Aude)|Maseròlas]] | nord-ouest = }} ==Toponimia== Las fòrmas ancianas son ''Garmatia'', en 931, ''Villa Garmacia cum ecclesia'', en 932, ''Gunamarsia'' en 950, ''Gramazia'' en 1234, ''Garmesia'' en 1262, ''Beata Maria de Garmasia'' en 1319, ''Gramasia'' en 1351, ''De Garmasio'' en 1353, ''Genazia'' en 1377, ''De Agramasia'' en 1445, ''Gramasie'' en 1552, ''Gramazie'' en 1594. La prononciacion occitana es ''Gramázio'' <ref>Abbé Sabarthès, ''Dictionnaire topographique du département de l'Aude'', 1912, p. 169-170, legir en linha https://gallica.bnf.fr/ark:/12148/bpt6k110095d/f262.item.texteImage </ref>, dins la grafia de l'abat [[Antòni Savartés]], donc [gra'maʒjɔ].</br> Segon [[Albèrt Dauzat|Dauzat]], ''Gramàsia'' vendriá d'un nom gallic d'òme ''*Gramus'' o d'un nom latin d'òme ''*Garmus'', derivat en ''*Garmatius'' <ref>Albert Dauzat, Charles Rostaing, ''Dictionnaire étymologique des Noms de Lieux en France'', Librairie Guénégaud, reedicion 1984, p. 328, a ''Gramat''</ref>.</br> Segon [[Xavier Delamarre|Delamarre]], ''Gramàsia'' seriá la proprietat de ''Garmati(o)s'', nom celtic; lo nom d'origina seriá ''*garmatiā'' e lo passatge del nom de persona al toponime se seriá fait pel sufixe ''-ā'' que ne fa un neutre plural {{,}}<ref>Xavier Delamarre, ''Noms de lieux celtiques de l'Europe ancienne'', ed. Errance, 2012, p. 156, 298, 349 e 18</ref>. Lo nom actual s'explica per una metatèsi, ''Garm-'' > ''Gram-''. L'evolucion regulara supausa un accent tonic sus la segonda sillaba, ''*Gramàsia'', que correspond a la prononciacion donada per l'abat Savartés. ''*Gramasia'' èra donc probablament una anciana granda proprietat antica qu'aviá per mèstre ''*Garmatius'' / ''*Garmati(o)s''. == Istòria == {{...}} == Administracion == {{ElegitDebuta|insee= 11167 |Títol= Lista dels cònsols successius}} {{Elegit |Debuta= març de [[2008]] |Fin= ([[2032]]) |Identitat= Pierre Rainier|Partit= |Qualitat= }} {{Elegit |Debuta= març de [[2001]] |Fin= 2008 |Identitat= Gabrielle Falcou |Partit= [[PS]] |Qualitat= }} {{Elegit |Debuta= |Fin= 2001 |Identitat= |Partit= |Qualitat= }} {{ElegitDonadas}} {{ElegitFin}} * Abans la refòrma cantonala de 2014, aplicada en 2015, la comuna èra del [[canton d'[[Alanha]]; es ara del canton de la Puèja al Rasés, que se disiá ''de [[Bram]]'' abans lo 1èr de genièr de 2016. == Demografia == {{Demografia |insee= 11167 |1793=127 |1800=102 |1806=130 |1821=121 |1831=131 |1836=128 |1841=134 |1846=140 |1851=135 |1856=148 |1861=125 |1866=119 |1872=118 |1876=119 |1881=120 |1886=120 |1891=119 |1896=112 |1901=123 |1906=120 |1911=130 |1921=97 |1926=82 |1931=106 |1936=89 |1946=86 |1954=85 |1962= 91 |1968= 84 |1975= 71 |1982= 59 |1990= 89 |1999= 71 |cassini=15931 |senscomptesdobles=1962}} * En {{popfr11|0}} la populacion èra de {{popfr11|167}} abitants e la densitat èra de {{formatnum:{{#expr:({{popfr11|167}}/2) round 2}}}} ab/km². == Lòcs e monuments == * Glèisa Nòstra Dòna de Gramàsia (sègles XVI e XVII), inscrita als [[Monument istoric en França|monuments istorics]] en 1948 <ref>http://www2.culture.gouv.fr/public/mistral/merimee_fr?ACTION=CHERCHER&FIELD_1=REF&VALUE_1=PA00102698</ref>. [[imatge:Gramazie_Eglise.jpg|thumb|300px|right|La glèisa Nòstra Dòna de Gramàsia]] == Personalitats ligadas amb la comuna == ==Véser tanben== * [[Comunas d'Aude]] ==Ligams extèrnes== * [https://www.insee.fr/fr/statistiques/2011101?geo=COM-11167 Gramàsia sul site de l'Insee] == Nòtas e referéncias == <references/> {{Portal Lengadòc}} {{Comunas d'Aude}} [[Categoria:Comuna de Lengadòc]] [[Categoria:Comuna d'Aude]] sgw6ytve6h12q1blgyg1df9bdvyax9u 0 102488 2507472 2290506 2026-08-24T01:50:12Z InternetArchiveBot 43230 Rescuing 1 sources and tagging 0 as dead.) #IABot (v2.0.9.5 2507472 wikitext text/x-wiki {{Dialècte Provençau}} {{Infobox vila occitana |carta=oc | nom=Boissièiras | nom2= ''Boissières'' | lògo= | imatge= Boissières- Chateau 4036.JPG |escut= Blason_de_la_ville_de_Boissières_(30).svg | descripcion= | escais= | region ist ={{Lengadòc}} | parçan= | insee = 30043 | cònsol = Marc Foucon | mandat = [[2014]]-[[2020]] | gentilici = (en [[francés]]) | alt mej= | longitud= 4.2336 | latitud= 43.7753 | alt mini = 28 | alt maxi = 102 | km² = 3.33 }} '''Boissièiras'''{{Bdtopoc}}segon una atestacion anciana que la prononciacion contraditz pas, mens probablament '''Boissièira'''<ref>https://www.oocities.org/toponimiaoccitana/30c.html</ref> (''Boissières'' en [[francés]]), es una [[Comuna francesa|comuna]] [[Lengadòc|lengadociana]] situada dins lo [[departaments franceses|departament]] de [[Gard (departament)|Gard]] e la [[regions francesas|region]] d'{{Ocreg}}, <small>ancianament de [[Lengadòc-Rosselhon]]</small>. ==Geografia== ==Toponimia== Leis atestacions ancianas son, per luòc: * '''Boissièiras''' - ''In terminium de villa Buxarias'' en [[895]]; ''Boixeras'' en [[1121]]; ''Ecclesia de Bosseriis'' en [[1156]]; ''Boiseriæ'' en [[1273]]; ''Buxerium'' en [[1290]]; ''Boysseriae'' en [[1322]]; ''Ecclesia de Boycheriis'' en [[1386]]; ''SS. Cyricius et Julitta de Boysserus'' en [[1425]]; ''Boissières'' en [[1435]]; ''Boyssières'' en [[1550]]; ''Le prieuré Sainct-Cyris de Boissières'' en [[1692]]; ''Le prieuré Saint-Cyrice et Sainte-Julitte de Boissières'' en [[1706]]<ref name="DicTopFR">https://dicotopo.cths.fr/places/P02475534|títol=Dictionnaire topographique de la France </ref>.<br>Lo nom ''Boissièira(s)'' ven dau latin ''buxaria'', format de ''buxus'', lo bois, e dau sufixe ''-aria'', luòc ont i a fòrça bois <ref>Albert Dauzat, Charles Rostaing, ''Dictionnaire étymologique des Noms de Lieux en France'', Librairie Guénégaud, reedicion 1984, p. 92, a ''La Boissière''</ref> e au plurau. Lo bois se plai sus un sòl calcari o marca una ocupacion anciana <ref>Bénédicte Boyrie-Fénié, Jean-Jacques Fénié, ''Toponymie des Pays Occitans'', edicions Sud-Ouest, 2007, p. 163</ref>.<br>''Boissièira'' o ''Boissièiras'' ? Lo parlar locau, que deu èsser provençau <ref>https://web.archive.org/web/20160604075812/http://www.boissieres30.fr/</ref>, amudís lis ''-s'' dau plurau. Donc, i a pas de diferéncia de prononciacion. Pasmens, l'atestacion dau sègle IX mòstra que lo nom èra au plurau e la fòrma francesa es tanben plurala, logicament pr'amor de la prononciacion de l'epòca que foguèt fixada, que li consonantas finalas i èran articuladas. Sembla donc logic de respectar la lenga dis aujòus, puèi que càmbia pas ren a la que parlam. ==Istòria== ==Administracion== {{ElegitDebuta|insee= 30043 |Títol= Lista deus cònsols successius}} {{Elegit |Debuta= mai de [[2000]] |Fin= [[2020]] |Identitat= Marc Foucon|Partit=divèrs drecha |Qualitat= }} {{Elegit |Debuta= març de [[1983]] |Fin= mai de 2000 |Identitat=Patrice Surrel |Partit=sense etiqueta |Qualitat=jurista, puèi capelan }} {{Elegit |Debuta= març de [[1959]] |Fin= 1983 |Identitat=François Teissier |Partit=divèrs esquèrra |Qualitat= }} {{Elegit |Debuta= |Fin= 1959 |Identitat= |Partit= |Qualitat= }} {{ElegitDonadas}} {{ElegitFin}} * Boissièiras èra dau canton de [[Someire]] abans la refòrma cantonala e dempuèi 2015 es dau canton de [[Cauviçon]]. ==Demografia== {{Demografia |insee= 30043 |1793=258 |1800=250 |1806=290 |1821=286 |1831=301 |1836=278 |1841=271 |1846=268 |1851=264 |1856=267 |1861=242 |1866=261 |1872=242 |1876=211 |1881=179 |1886=170 |1891=166 |1896=173 |1901=180 |1906=162 |1911=166 |1921=173 |1926=175 |1931=164 |1936=169 |1946=161 |1954=180 |1962=175 |1968=154 |1975=145 |1982=305 |1990=420 |1999=481 |2004= |2005= |2006=520 |2008=514 |senscomptesdobles= 1962}} * En {{popfr30|0}} la populacion èra de {{popfr30|043}} abitants. ==Luòcs e monuments== ==Personalitats ligadas amb la comuna== ==Veire tanben== * [[Comunas de Gard]] ==Ligams extèrnes== ==Nòtas== <references/> {{Portal Lengadòc}} {{Comunas de Gard}} [[Categoria:Comuna de Gard]] [[Categoria:Comuna de Lengadòc]] 4kig8xdnkp0dhwueeq4o45rjy5hew11 0 102498 2507450 2466205 2026-08-23T16:02:04Z Alaric 506 44932 còssol 2026 2507450 wikitext text/x-wiki {{Dialècte Lengadocian}} {{Infobox vila occitana | carta = oc | nom = Onós | nom2 = ''Hounoux'' | imatge = Hounoux_(1).jpg | descripcion = Le castèl d'aiga e le vilatge vistes de la partida bassa d'Onors | lògo = cap | escut = Blason ville fr Hounoux (Aude).svg | escais = | region ist = {{Lengadòc}} | parçan = [[Rasés]] | region = {{Occitània (Region)}} | arrondiment = [[Arrondiment de Carcassona|Carcassona]] ([[Arrondiment de Limós|Limós]] abans 2017) | canton = De la Puèja a Rasés ([[Canton d'Alanha|Alanha]] abans 2015) | intercom = [[Communautat de comunas de Puèja Lauragués Malapera|CC de Puèja-Lauragués-Malapera]] | insee = 11173 | cp = 11240 | cònsol = Paul Painco | mandat = [[2026]]-[[2032]] | gentilici = Honosais (en [[francés]]) | longitud = 2.00138888889 | latitud = 43.1297222222 | alt mini = 270 | alt mej = 370 | alt maxi = 420 | km² = 7.62 |}} '''Onors'''<ref>http://www.oocities.org/toponimiaoccitana/11b.html</ref><ref>EO_BdTopoc : http://bdtopoc.org</ref> o '''Onós'''<ref>http://bdtopoc.org/?city_selected=Hounoux</ref> (''Hounoux'' en [[francés]]) es una [[Comuna francesa|comuna]] [[Lengadòc|lengadociana]], situada dins lo [[departaments franceses|departament]] d'[[Aude (departament)|Aude]] e la [[regions francesas|region]] d'{{Ocreg}}, <small>ancianament de [[Lengadòc-Rosselhon]]</small>. ==Geografia== {{...}} ===Perimètre del territòri=== {{Communes limitrophes | commune = Onós | nord = [[Fenolhet (Rasés)|Fenolhet]] | nord-est = [[La Corteta]] | est = | sud-est = [[Montgradalh]] | sud = [[Esculhens e Sant Just de Belengard]] | sud-ouest = [[Sant Gauderic]] | ouest = | nord-ouest = [[Orsans (Aude)|Orsans]] }} ==Toponimia== Las fòrmas ancianas son : ''Onelium'' (?) en 1212, ''Onosium'' en 1223, ''Onos'' en 1226, ''Rector de Honosio'' en 1311, ''Villa de Honosio'' en 1316, ''Ilounous'' en 1399-1589, ''Honos'' en 1538, ''Houneux'' en 1571, ''Honous'' en 1594, ''Hounoux'' en 1594, ''Sainct Martin d'Honous'' en 1639. La prononciacion occitana es ''Ounóus''<ref>Abbé Sabarthès, ''Dictionnaire topographique du département de l'Aude'', 1912, p. 180-181, legir en linha https://gallica.bnf.fr/ark:/12148/bpt6k110095d/f273.item.texteImage </ref>, dins la grafia de l'abat [[Antòni Savartés]], donc [u'nus].</br> Ni Dauzat, nimai los Féniés dison pas res d'Onós. Sembla le plural del mot ''onor'' (substantiu femenin), al sens d'un fèu, d'una possession territoriala d'un nòble medieval : « ma onor », ma tèrra, mon fèu, mas possessions, mes las fòrmas ancianas contradison l'ipotèsi. == Istòria == {{...}} ==Administracion == {{ElegitDebuta|insee=11173 |Títol= Lista dels cònsols successius}} {{Elegit |Debuta= [[2020]] |Fin= ([[2032]]) |Identitat=Paul Painco |Partit= |Qualitat= retirat de sosmarinièr }} {{Elegit |Debuta= març de [[2001]] |Fin= 2020 |Identitat= Gilles Tanneau |Partit= divèrs esquèrra |Qualitat= }} {{Elegit |Debuta= |Fin= 2001 |Identitat= |Partit= |Qualitat= }} {{ElegitDonadas}} {{ElegitFin}} * Abans la refòrma cantonala de 2014, aplicada en 2015, la comuna èra del [[canton d'Alanha]]; es ara del canton de la Puèja al Rasés, que se disiá ''de [[Bram]]'' abans lo 1èr de genièr de 2016. == Demografia == {{Demografia |insee=11173 |1793=236 |1800=241 |1806=279 |1821=242 |1831=245 |1836=306 |1841= |1846=330 |1851=287 |1856=271 |1861=262 |1866=239 |1872=254 |1876=270 |1881=242 |1886=238 |1891=228 |1896=230 |1901=212 |1906=212 |1911=208 |1921=186 |1926=174 |1931=175 |1936=195 |1946=158 |1954=175 |1962= 150 |1968= 137 |1975= 125 |1982= 108 |1990= 106 |1999= 101 |cassini=17236 |senscomptesdobles=1962}} * En {{popfr11|0}} la populacion èra de {{popfr11|173}} abitants e la densitat èra de {{formatnum:{{#expr:({{popfr11|173}}/7.62) round 2}}}} ab/km². ==Lòcs e monuments== <gallery> Hounoux_tournesols.jpg Église_Saint-Martin_de_Hounoux_(2).jpg|Glèisa Sant Martin. </gallery> {{messatge galariá}} ==Personalitats ligadas amb la comuna== ==Véser tanben== * [[Comunas d'Aude]] ==Ligams extèrnes== * [https://www.insee.fr/fr/statistiques/2011101?geo=COM-11173 Onós sul site de l'Insee] ==Nòtas== <references/> {{Portal Lengadòc}} {{Comunas d'Aude}} [[Categoria:Comuna d'Aude]] [[Categoria:Comuna de Lengadòc]] dq9jycord34bfup05ifbvl0o3y0zys4 0 102530 2507478 2404401 2026-08-24T08:23:49Z Alaric 506 44932 còssol 2026, perimètre del territòri 2507478 wikitext text/x-wiki {{Dialècte Lengadocian}} {{Infobox vila occitana | carta = oc | nom = La Comba | nom2 = ''Lacombe'' | imatge = Lacombe-Aude_(2).jpg | descripcion = Glèisa Sant Nazari e Sant Cèlse de La Comba. | lògo = cap | escut = Blason ville fr Lacombe 11.svg | escais = | region ist = {{Lengadòc}} | parçan = | region = {{Occitània (Region)}} | arrondiment = [[Arrondiment de Carcassona|Carcassona]] | canton = De la Malapera a la Montanha Negra ([[Canton de Saissac|Saissac]] abans 2015) | insee = 11182 | cp = 11310 | cònsol = Benoît Soulié | mandat = [[2026]]-[[2032]] | intercom = [[Comunautat de comunas de la Montanha Negra|CC de la Montanha Negra]] | gentilici = | latitud = 43.3983 | longitud = 2.2344 | alt mini = 605 | alt mej = | alt maxi = 886 | km² = 14.99 |}} '''La Comba''' (''Lacombe'' en [[francés]]) es una [[Comuna francesa|comuna]] [[Lengadòc|lengadociana]] situada dins lo [[departaments franceses|departament]] d'[[Aude (departament)|Aude]] e la [[regions francesas|region]] d'{{Ocreg}}, <small>ancianament de [[Lengadòc-Rosselhon]]</small>. ==Geografia== {{...}} [[Imatge:Map commune FR insee code 11182.png|vignette|upright=1.5|centre|Comunas a l'entorn.]] ===Perimètre del territòri=== {{Communes limitrophes | comuna = La Comba | nòrd = [[La Prada]] | nòrd-èst = | èst = [[Cucçac de Cabardés]] | sud-èst = [[Fontiès Cabardés]] | sud = [[Sant Danís (Aude)|Sant Danís]] | sud-oèst = [[Saissac]] <small>(''per un qüadripunt'')</small> | oèst = [[Arfonts]] <small>([[Tarn (departament)|Tarn]])</small> | nòrd-oèst = }} ==Toponimia== Lo nom es atestat sonque en 1736, ''Métairie de la Combe''. La prononciacion occitana es ''Lacoumbo'' <ref name = ansa>Abbé Sabarthès, ''Dictionnaire topographique du département de l'Aude'', 1912, p. 191, legir en linha https://gallica.bnf.fr/ark:/12148/bpt6k110095d/f283.item.texteImage </ref>, dins la grafia de l'abat [[Antòni Savartés]], donc [la 'kumbɔ].</br> Segon [[Albèrt Dauzat|Dauzat]], ''La Comba'' vendriá del gallic latinizat ''cŭmbis'', val entraucada, sovent val seca (sense riu) <ref>Albert Dauzat, Charles Rostaing, ''Dictionnaire étymologique des Noms de Lieux en France'', Librairie Guénégaud, reedicion 1984, p. 203, a ''Combe-de-Lancey''</ref>; lo sens es simplament de « val pichona » segon los Feniés <ref>Bénédicte Boyrie-Fénié, Jean-Jacques Fénié, ''Toponymie des Pays Occitans'', edicions Sud-Ouest, 2007, p. 254</ref>. La Comba es sus un planòl que tresplomba la val d'Alzau. Dins lo departament, ''comba'' o ''coma'' designan un relèu positiu, mai que mai lo travèrs (lo penjal). ==Istòria== Abans 1806, incorporèron la comuna de [[La Comba]] a [[Fontiès Cabardés]], puèi lo 18 de mai de 1864, La Comba tornèt venir comuna <ref name = ansa/>{{,}}<ref>http://cassini.ehess.fr/fr/html/fiche.php?select_resultat=9963</ref>. Coma i a pas de donadas demograficas en 1793 e en 1800, probable que La Comba èra recensada ambe sa vesina. == Administracion == {{ElegitDebuta|insee= 11182 |Títol= Lista dels cònsols successius}} {{Elegit |Debuta= [[2020]] |Fin= ([[2032]]) |Identitat=Benoît Soulié |Partit=divèrs dreita |Qualitat= }} {{Elegit |Debuta= [[2017]] |Fin= 2020 |Identitat=Martine Dorémus |Partit= |Qualitat= }} {{Elegit |Debuta= [[2014]] |Fin= 2016 |Identitat=Gérard Desgranges |Partit= |Qualitat= }} {{Elegit |Debuta= març de [[2008]] |Fin= 2014 |Identitat= Jacqueline Recio|Partit= |Qualitat= }} {{Elegit |Debuta= març de [[2001]] |Fin= 2008 |Identitat=Jacques Cornu |Partit= |Qualitat= }} {{Elegit |Debuta= abans [[1988]] |Fin= ? |Identitat= Roger Revel |Partit=[[PS]] |Qualitat= }} {{ElegitDonadas}} {{ElegitFin}} ==Demografia== {{Demografia |insee= 11182 |1866=567 |1872=579 |1876=565 |1881=484 |1886=508 |1891=469 |1896=508 |1901=479 |1906=447 |1911=417 |1921=283 |1926=265 |1931=220 |1936=212 |1946=246 |1954=243 |1962= 175 |1968= 153 |1975= 163 |1982= 150 |1990= 139 |1999= 114 |max=600 |cassini=9963 |senscomptesdobles=1962}} * En {{popfr11|0}} la populacion èra de {{popfr11|182}} abitants e la densitat èra de {{formatnum:{{#expr:({{popfr11|182}}/14.99) round 2}}}} ab/km². ==Lòcs e monuments== <gallery> Lacombe-Aude_(1).jpg|La comuna Barrage_Galaube_pano2.jpg|Le barratge de la ''Galaube'' (en francés). La_Galaube_5.jpg Prise_d'Alzeau_1.jpg|La presa d'Alzau. Mémorial_de_la_Galaube,_Aude.JPG|Memorial. </gallery> {{messatge galariá}} ==Personalitats ligadas amb la comuna== ==Véser tanben== * [[Comunas d'Aude]] ==Ligams extèrnes== * [https://www.insee.fr/fr/statistiques/2011101?geo=COM-11182 La Comba sul site de l'Insee] ==Nòtas== <references/> {{Portal Lengadòc}} {{Comunas d'Aude}} [[Categoria:Comuna d'Aude]] [[Categoria:Comuna de Lengadòc]] mq6c93ebkr8twizncptcjahaf6tdc8a 0 102551 2507487 2404411 2026-08-24T11:23:14Z Alaric 506 44932 còssol 2026, perimètre del territòri, etc 2507487 wikitext text/x-wiki {{Dialècte Lengadocian}} {{Infobox vila occitana |carta=oc | nom=La Prada | nom2= ''Laprade'' | imatge=Laprade_11-20_2.jpg | descripcion= | lògo= | escut=Blason ville fr Laprade 11.svg | escais= | region ist ={{Lengadòc}} | parçan= | region = {{Occitània (Region)}} | arrondiment = [[Arrondiment de Carcassona|Carcassona]] | canton = De la Malapera a la Montanha Negra ([[Canton de Saissac|Saissac]] abans 2015) | insee = 11189 | cp = 11390 | cònsol = David Albert | mandat = [[2026]]-[[2032]] |intercom = [[Comunautat de comunas de la Montanha Negra|CC de la Montanha Negra]] | gentilici = (en [[francés]]) |longitud= 2.2592 |latitud= 43.4431 | alt mini = 775 | alt mej = | alt maxi = 900 | km² = 4.61 }} '''La Prada''' (''Laprade'' en [[francés]]) es una [[Comuna francesa|comuna]] [[Lengadòc|lengadociana]] situada dins lo [[departaments franceses|departament]] d'[[Aude (departament)|Aude]] e la [[regions francesas|region]] d'{{Ocreg}}, <small>ancianament de [[Lengadòc-Rosselhon]]</small>. ==Geografia== {{...}} [[Imatge:Map commune FR insee code 11189.png|vignette|upright=1.5|centre|Comunas a l'entorn.]] ===Perimètre del territòri=== {{Communes limitrophes | comuna = La Prada | nòrd = [[La Bruguièira]] <small>([[Tarn (departament)|Tarn]])</small> | nòrd-èst = | èst = [[Cucçac de Cabardés]] | sud-èst = | sud = [[La Comba]] | sud-oèst = | oèst = [[Arfonts]] <small>([[Tarn (departament)|Tarn]])</small> | nòrd-oèst = [[Escorsens]] <small>([[Tarn (departament)|Tarn]])</small> }} ==Toponimia== Las fòrmas ancianas son : ''Prada'' en 870, ''La Prada Haute'' en 1771 <ref name = ansa>Abbé Sabarthès, ''Dictionnaire topographique du département de l'Aude'', 1912, p. 197, legir en linha https://gallica.bnf.fr/ark:/12148/bpt6k110095d/f289.item.texteImage </ref>. </br> ''Prada'' ven del latin ''prata'', plural de ''pratum'', « prat » <ref>Albert Dauzat, Charles Rostaing, ''Dictionnaire étymologique des Noms de Lieux en France'', Librairie Guénégaud, reedicion 1984, p. 545, a ''Prades''</ref>. Lo sens modèrne es mai augmentatiu que plural. ==Istòria== La parròquia foguèt erigida en parròquia sonque en 1695 <ref name = ansa/>.</br> En 1790-94, incorporèron a La Prada las comunas dels [[Les Martins|Martís]] e dels Monties (nom francés). En 1817, Les Martís tornèron venir comuna <ref>http://cassini.ehess.fr/fr/html/fiche.php?select_resultat=27852</ref>. En 1993, passa del canton del Mas de Cabardés al canton de Saissac.<ref>[https://www.legifrance.gouv.fr/jo_pdf.do?id=JORFTEXT000000177983 "Décret du 25 janvier 1993 portant modification des limites territoriales de cantons du département de l'Aude"], ''Journal officiel de la République française'', 27 de genièr de 1993, p. 01361.</ref> ==Administracion== {{ElegitDebuta|insee= 11189 |Títol= Lista dels cònsols successius}} {{Elegit |Debuta= [[2020]] |Fin= ([[2032]]) |Identitat=David Albert |Partit= |Qualitat= }} {{Elegit |Debuta= febrièr de [[2019]] |Fin= 2020 |Identitat= Michelle Albert |Partit= |Qualitat= }} {{Elegit |Debuta= març de [[2008]] |Fin= decembre de 2018 |Identitat= Jean-Michel Courreau|Partit= |Qualitat= }} {{Elegit |Debuta= abans [[1988]] |Fin= 2008 |Identitat= Gérard Albert |Partit=[[PS]] |Qualitat= }} {{ElegitDonadas}} {{ElegitFin}} ==Demografia== {{Demografia |insee= 11189 |1793=851 |1800=868 |1806=941 |1821=410 |1831=486 |1836=482 |1841=477 |1846=458 |1851=471 |1856=439 |1861=449 |1866=496 |1872=395 |1876=351 |1881=322 |1886=321 |1891=321 |1896=345 |1901=290 |1906=291 |1911=293 |1921=229 |1926=188 |1931=182 |1936=176 |1946=155 |1954=155 |1962= 136 |1968= 116 |1975= 104 |1982= 78 |1990= 75 |1999= 80 |max= 899 |cassini=27852 |senscomptesdobles=1962}} * En {{popfr11|0}} la populacion èra de {{popfr11|189}} abitants e la densitat èra de {{formatnum:{{#expr:({{popfr11|189}}/4.61) round 2}}}} ab/km². ==Lòcs e monuments== <gallery> Laprade_12-2010.jpg Monument_Font_Bruno.jpg|Monument ossuari del Còs Franc de la Montanha Negra. Laprade_église.jpg|La glèisa Sant Loís. </gallery> {{messatge galariá}} ==Personalitats ligadas amb la comuna== ==Véser tanben== * [[Comunas d'Aude]] ==Ligams extèrnes== * [https://www.insee.fr/fr/statistiques/2011101?geo=COM-11189 La Prada sul site de l'Insee] ==Nòtas== <references/> {{Portal Lengadòc}} {{Comunas de| insee = 11189 }} [[Categoria:Comuna de Lengadòc]] [[Categoria:Comuna d'Aude]] lntq78hun6p3i5k38qx8bp27wspkck7 0 102563 2507454 2386878 2026-08-23T17:16:37Z Alaric 506 44932 còssol 2026 2507454 wikitext text/x-wiki {{omon|La Sèrra}} {{Dialècte Lengadocian}} {{Infobox vila occitana | carta = oc | nom = La Sèrra de Prolha | nom2 = ''Lasserre-de-Prouilhe'' | imatge = Lasserre_de_Prouille.jpg | descripcion = | lògo = cap | escut = Blason ville fr Lasserre-de-Prouille (Aude).svg | escais = | region ist = {{Lengadòc}} | parçan = {{Rasés}} | region = {{Occitània (Region)}} | departament = {{Aude}} | arrondiment = [[Arrondiment de Carcassona|Carcassona]] ([[Arrondiment de Limós|Limós]] abans 2017) | canton = De la Puèja al Rasés ([[Canton d'Alanha|Alanha]] abans 2015) | intercom = [[Communautat de comunas de Puèja Lauragués Malapera|CC de Puèja-Lauragués-Malapera]] | insee = 11193 | cp = 11270 | cònsol = Eric Lannes | mandat = [[2026]]-[[2032]] | gentilici = Lasserrais(es) (en [[francés]]) | latitud = 43.179115 | longitud = 2.083717 | alt mini = 197 | alt mej = | alt maxi = 302 | km² = 4.16 |}} '''La Sèrra de Prolha''' (''Lasserre-de-Prouille'' en [[francés]]) es una [[Comuna francesa|comuna]] [[Lengadòc|lengadociana]], situada dins lo [[departaments franceses|departament]] d'[[Aude (departament)|Aude]] e la [[regions francesas|region]] d'{{Ocreg}}, <small>ancianament de [[Lengadòc-Rosselhon]]</small>. == Geografia == {{...}} [[Imatge:Map commune FR insee code 11193.png|vignette|upright=1.5|centre|Comunas a l'entorn.]] === Perimètre del territòri === {{Communes limitrophes | commune = La Sèrra de Prolha | nord = [[La Fòrça (Aude)|La Fòrça]] | nord-est = | est = [[Vilanòva de Montreal]] | sud-est = [[Calhavèl]] | sud = [[Bresilhac]] | sud-ouest = | ouest = [[Fanjaus]] | nord-ouest = }} ==Toponimia== ===La Sèrra de Prolha=== Las fòrmas ancianas son : ''La Serra'' en 1239, ''Serra'' en 1252, ''In villa de Scerra'' en 1307, ''Serra'' en 1314, ''Lieu et terrouer de Seira'' en 1385, ''Laserre'' en 1552, ''La Sere'' en 1594, ''La Serre'' en 1594. Depuis 1239, la cura èra unida al monastèri de Prolha. La prononciacion occitana es ''La Sèrro''<ref>Abbé Sabarthès, ''Dictionnaire topographique du département de l'Aude'', 1912, p. 199, legir en linha https://gallica.bnf.fr/ark:/12148/bpt6k110095d/f291.item.texteImage </ref>, dins la grafia de l'abat [[Antòni Savartés]], donc [la'sɛrɔ].</br> En 1933, ''Lasserre'' (nom francés) venguèt oficialament ''Lasserre-de-Prouille'' <ref>http://cassini.ehess.fr/cassini/fr/html/fiche.php?select_resultat=18838</ref>. Lo nom s'explica perqué lo vilatge es sus una sèrra, pas plan nauta en realitat. Veire los resultats pels autres ''Sèrra'', ''Sèrras'' o ''La Sèrra'' <ref>Albert Dauzat, Charles Rostaing, ''Dictionnaire étymologique des Noms de Lieux en France'', Librairie Guénégaud, reedicion 1984, p. 655, a ''Serra-di-Ferro''</ref>. Prolha es una abadiá situada prèp de [[Fanjaus]] (veire l'origina del nom dins l'article correspondent). ===Tonens=== Las fòrmas ancianas son : ''Tolnengus'' en 993 (o 943 ?), ''Alos qui dicitur Tonnengus'' en 959, ''In Tonencos'' en 1049-1050, ''Ecclesia Sancti Stephani de Tonencos'' en 1114, ''Tonencs'' en 1167, ''Conencs'' = ''Tonencs'' en 1194, ''Tonens'' en 1218, ''Tonenci'' en 1242, ''Tonenx'' en 1258, ''Sanctus Stephanus de Tonenchis'' en 1307, ''Rector de Tonenchis et Serra'' en 1351, ''Locus de Tonenchis, patrie Reddesii et officialatus Limosi'' en 1518, ''Thonens'' en 1552, ''Thounens'' en 1594, ''Tonnenx'' en 1594, ''Tonnens'' en 1639, ''Touneins'' en 1647, ''Tounens, chapelle'' en 1706 <ref name = savar>Abbé Sabarthès, ''Dictionnaire topographique du département de l'Aude'', 1912, p. 445, legir en linha https://gallica.bnf.fr/ark:/12148/bpt6k110095d/f537.item.texteImage </ref>.</br> ''Tonens'' es omonime de [[Tonens|la vila agenesa]] e l'origina es probablament semblabla. Citem, de l'article consacrat a Tonens : « [[Ernèst Negre]] dins sa ''Toponymie générale de la France''..., del nom de persona visigotic ''Tunno'' amb sufixe germanic al datiu-locatiu plural ''-ingen'' romanizat en ''-ingos'', que significava ''a las tèrras'', o ''a la gent'' de Tunno ». ==Istòria== Entre 1790 e 1794, ''Tonnens'' foguèt annexat a La Sèrra <ref>http://cassini.ehess.fr/cassini/fr/html/fiche.php?select_resultat=60495</ref>. Tonens èra una anciana comunautat, un ancian priorat unit al monastèri de Prolha, del vocable de Sant Estève <ref name = savar/>.</br> Ara, sembla que i aja pas mai de vilatge del nom de ''Tonens'', mès lo nom es sus la mapa a l'èst de la comuna, en direccion de [[Vilanòva de Montreal]] <ref>https://www.geoportail.gouv.fr/carte cercar 11270 Lasserre-de-Prouille</ref>. == Administracion == {{ElegitDebuta|insee=11193 |Títol= Lista dels cònsols successius}} {{Elegit |Debuta= [[2020]] |Fin= ([[2032]]) |Identitat= Eric Lannes |Partit=sense |Qualitat= agricultor}} {{Elegit |Debuta= març de [[2008]] |Fin= genièr de 2018 (mòrt en foncions) |Identitat= Louis Vialettes|Partit= |Qualitat= }} {{Elegit |Debuta= març de [[2001]] |Fin= 2008 |Identitat= Eugène Nicolas |Partit= |Qualitat= }} {{Elegit |Debuta= |Fin= 2001 |Identitat= |Partit= |Qualitat= }} {{ElegitDonadas}} {{ElegitFin}} * Abans la refòrma cantonala de 2014, aplicada en 2015, la comuna èra del [[canton d'Alanha]]; es ara del canton de la Puèja al Rasés, que se disiá ''de [[Bram]]'' abans lo 1èr de genièr de 2016. == Demografia == {{Demografia |insee=11193 |1793=443 |1800=447 |1806=478 |1821=415 |1831=405 |1836=408 |1841=422 |1846=399 |1851=400 |1856=352 |1861=330 |1866=275 |1872=275 |1876=271 |1881=308 |1886=294 |1891=284 |1896=261 |1901=241 |1906=254 |1911=241 |1921=252 |1926=243 |1931=239 |1936=223 |1946=191 |1954=177 |1962=164 |1968=189 |1975=199 |1982=177 |1990=174 |1999=202 |cassini=18838 |senscomptesdobles=1962}} * En {{popfr11|0}} la populacion èra de {{popfr11|193}} abitants e la densitat èra de {{formatnum:{{#expr:({{popfr11|193}}/4.16) round 2}}}} ab/km². ==Lòcs e monuments== ==Personalitats ligadas amb la comuna== ==Véser tanben== * [[Comunas d'Aude]] ==Ligams extèrnes== * [https://www.insee.fr/fr/statistiques/2011101?geo=COM-11193 La Sèrra sul site de l'Insee] ==Nòtas== <references/> {{Portal Lengadòc}} {{Comunas d'Aude}} [[Categoria:Comuna d'Aude]] [[Categoria:Comuna de Lengadòc]] ohcnu3iicd880hgf10s3pho2xroxc5a 0 102579 2507416 2481460 2026-08-23T12:45:06Z Alaric 506 44932 còssol 2026 2507416 wikitext text/x-wiki {{Dialècte Lengadocian}} {{Infobox vila occitana | carta = oc | nom = Lauraguèl | nom2 = ''Lauraguel'' | imatge = Église_Saint-André_de_Lauraguel.jpg | descripcion = La glèisa Sant Andrieu. | lògo = cap | escut = Blason_ville_fr_Lauraguel_(Aude).svg | escais = | ist = {{Lengadòc}} | parçan = {{Rasés}} | region = {{Occitània (Region)}} | departament = {{Aude}} | arrondiment = [[Arrondiment de Limós|Limós]] | canton = De la Puèja al Rasés ([[Canton d'Alanha|Alanha]] abans 2015) | intercom = [[Comunautat de comunas del Limosenc|CC del Limosenc]] | insee = 11197 | cp = 11300 | cònsol = Joël Cathala | mandat = [[2026]]-[[2032]] | gentilici = | longitud = 2.1753 | latitud = 43.0994 | alt mini = 166 | alt mej = | alt maxi = 286 | km² = 7.01 |}} '''Lauraguèl''' <small>(prononciat: {{AFI|[lawɾaˈɣɛl]}})</small> (en [[francés]] e oficialament ''Lauraguel'') es una [[comuna]] [[Occitània|occitana]] de [[Lengadòc]]. Situada administrativament dins lo [[departaments franceses|departament]] d'[[Aude (departament)|Aude]] e la [[regions francesas|region]] d'{{Ocreg}}, <small>ancianament de [[Lengadòc-Rosselhon]]</small>, comptava 621 abitants en 2022. ==Geografia== [[Imatge:Map commune FR insee code 11197.png|vignette|upright=1.5|centre|Comunas a l'entorn.]] ===Perimètre del territòri=== {{Communes limitrophes | commune = Lauraguèl | nord = [[Malvièrs]] | nord-est = | est = [[Sant Martin de Vilareglan]] | sud-est = | sud = [[Gajan e Viladieus]] | sud-ouest = [[Paulinha]] | ouest = [[Rotièr]] | nord-ouest = }} ==Toponimia== Las fòrmas ancianas son : ''Lauracum seu Lauraguellum'' en 931, ''Laugarellum'' = ''Lauragellum'' en 1319, ''Lauragellum'' en 1317, ''Lauragueil'' en 1594, ''Lauraguelh'' en 1594, ''Lauraguel'' en 1781. La prononciacion occitana es ''Lauraguèl'' <ref>Abbé Sabarthès, ''Dictionnaire topographique du département de l'Aude'', 1912, p. 202, legir en linha https://gallica.bnf.fr/ark:/12148/bpt6k110095d/f294.item.texteImage </ref>, dins la grafia de l'abat [[Antòni Savartés]], donc [lawɾa'ɣɛl]. </br> ''Lauraguèl'' es un diminutiu de [[Laurac]], anciana capitala del [[Lauragués]] <ref>Albert Dauzat, Charles Rostaing, ''Dictionnaire étymologique des Noms de Lieux en France'', Librairie Guénégaud, reedicion 1984, p. 390</ref>, ambe'l sufixe ''-ellum'', o puslèu son resultat. ==Istòria== ==Administracion== {{ElegitDebuta|insee= 11197 |Títol= Lista dels cònsols successius}} {{Elegit |Debuta= març de [[2014]] |Fin= ([[2032]]) |Identitat= Joël Cathala |Partit= |Qualitat= }} {{Elegit |Debuta= junh de [[1995]] |Fin= 2014 |Identitat= Jacques Durand |Partit= [[PS]] |Qualitat= emplegat de banca, conselhièr general (1998-2015) }} {{Elegit |Debuta= |Fin= 1995 |Identitat= |Partit= |Qualitat= }} {{Elegit |Debuta= [[1945]] |Fin= 1978 |Identitat= Jacques Berniès |Partit= [[SFIO]], [[PS]] |Qualitat= geomètre, conselhièr general (1945-1973) }} {{Elegit |Debuta= |Fin= 1945 |Identitat= |Partit= |Qualitat= }} {{ElegitDonadas}} {{ElegitFin}} * Abans la refòrma cantonala de 2014, aplicada en 2015, la comuna èra del [[canton d'Alanha]]; es ara del canton de la Puèja al Rasés, que se disiá ''de [[Bram]]'' abans lo 1èr de genièr 2016. ==Demografia== {{Demografia |insee= 11197 |1793=410 |1800=389 |1806=368 |1821=410 |1831=394 |1836=429 |1841=439 |1846=394 |1851=430 |1856=460 |1861=433 |1866=409 |1872=390 |1876=403 |1881=384 |1886=410 |1891=413 |1896=425 |1901=418 |1906=444 |1911=405 |1921=348 |1926=389 |1931=375 |1936=380 |1946=382 |1954=355 |1962= 350 |1968= 404 |1975= 368 |1982= 431 |1990= 416 |1999= 461 |cassini=18917 |senscomptesdobles=1962}} * En {{popfr11|0}} la populacion èra de {{popfr11|197}} abitants e la densitat èra de {{formatnum:{{#expr:({{popfr11|197}}/7.01) round 2}}}} ab/km². ==Lòcs e monuments== ==Personalitats ligadas amb la comuna== ==Véser tanben== * [[Comunas d'Aude]] ==Ligams extèrnes== * [https://www.insee.fr/fr/statistiques/2011101?geo=COM-11197 Lauraguèl sul site de l'Insee] ==Nòtas== <references/> {{Portal Lengadòc}} {{Comunas d'Aude}} [[Categoria:Comuna de Lengadòc]] [[Categoria:Comuna d'Aude]] 5btbh2obm3utu31owz5fd0h1lrs0li2 0 102591 2507417 2386908 2026-08-23T12:49:00Z Alaric 506 44932 còssol 2026 2507417 wikitext text/x-wiki {{Infobox vila occitana | carta = oc | nom = Linhairòlas | nom2 = ''Lignairolles'' | imatge = LignairollesPanorama.jpg | descripcion = Linhairòlas amb los [[Pirenèus]] darrièr. | lògo = cap | escut = | escais = | region ist = {{Lengadòc}} | parçan = {{Rasés}} | region = {{Occitània (Region)}} | departament = {{Aude}} | arrondiment = [[Arrondiment de Limós|Limós]] | canton = De la Puèja al Rasés ([[Canton d'Alanha|Alanha]] abans 2015) | insee = 11204 | cp = 11240 | cònsol = Henri Tisseyre | mandat = [[2026]]-[[2032]] | intercom = [[Comunautat de comunas del Limosenc|CC del Limosenc]] | gentilici = | longitud = 1.9947 | latitud = 43.0983 | alt mej = | alt mini = 324 | alt maxi = 450 | km² = 7.31 |}} '''Linhairòlas''' (''Lignairolles'' en [[francés]]) es una [[comuna]] [[Lengadòc|lengadociana]], situada dins lo [[departaments franceses|departament]] d'[[Aude (departament)|Aude]] e la [[regions francesas|region]] d'{{Ocreg}}, <small>ancianament de [[Lengadòc-Rosselhon]]</small>. ==Geografia== [[Imatge:Map commune FR insee code 11204.png|vignette|upright=1.5|centre|Comunas a l'entorn.]] ===Perimètre del territòri=== {{Communes limitrophes | commune = Linhairòlas | nord = | nord-est = [[Esculhens e Sant Just de Belengard]] | est = | sud-est = | sud = [[Guèitas e La Bastida]] <small>''com. nov. de [[Valh d'Ambrona]]''</small> | sud-ouest = [[Caudavalh]] <small>''com. nov. de [[Valh d'Ambrona]]''</small> | ouest = [[Senhalens]] | nord-ouest = }} ==Toponimia== Las fòrmas ancianas son : ''In loco apellat Linhayrolis'' en 1265, ''Bastida nova de Lynairollis'' en 1269, ''Linarolae'' en 1271, ''Linayrolae'' en 1302, ''Linyairolles..., Lingairolles'' en 1389-1589, ''Lignieirolles'' en 1672, ''Ligneroles, Legneroles'' en 1639, ''Lignerolles'' en 1781, ''Lignayrolles'' en 1807. La prononciacion occitana es ''Lignairólos'' <ref>Abbé Sabarthès, ''Dictionnaire topographique du département de l'Aude'', 1912, p. 211-212, legir en linha https://gallica.bnf.fr/ark:/12148/bpt6k110095d/f303.item.texteImage </ref>, dins la grafia de l'abat [[Antòni Savartés]], donc [liɲai'ɾɔlɔs].</br> Lo nom ven de ''linarium'', ''Linaria'', « lòc, camp ont lo lin se cultiva », ambe'l sufixe [en teoria] diminutiu ''-ola'' <ref>Albert Dauzat, Charles Rostaing, ''Dictionnaire étymologique des Noms de Lieux en France'', Librairie Guénégaud, reedicion 1984, p. 403</ref>{{,}}<ref>Bénédicte Boyrie-Fénié, Jean-Jacques Fénié, ''Toponymie des Pays Occitans'', edicions Sud-Ouest, 2007, p. 283</ref>; lo sens general seriá de « lòc ont i a de linièras (linals), de camps de lin », coma los ''[[Rossairòlas|Orsairòlas]]'' son de lòcs poblats pels orses : quina es la valor diminutiva que lo sufixe supausa, dins aquelis noms ? la pichonetat dels lòcs, benlèu. == Istòria == == Administracion == {{ElegitDebuta|insee= 11204 |Títol= Lista dels cònsols successius}} {{Elegit |Debuta= març de [[2001]] |Fin= ([[2032]]) |Identitat= Henri Tisseyre |Partit= |Qualitat= }} {{Elegit |Debuta= |Fin= [[2001]] |Identitat= |Partit= |Qualitat= }} {{ElegitDonadas}} {{ElegitFin}} * Abans la refòrma cantonala de 2014, aplicada en 2015, la comuna èra del canton d'[[Alanha]]; es ara del canton de la Puèja al Rasés, que se disiá ''de [[Bram]]'' abans lo 1èr de genièr de 2016. == Demografia == {{Demografia |insee= 11204 |1793=249 |1800=233 |1806=140 |1821=173 |1831=262 |1836=268 |1841=266 |1846=177 |1851=191 |1856=173 |1861=210 |1866=182 |1872=183 |1876=146 |1881=137 |1886=139 |1891=120 |1896=101 |1901=108 |1906=97 |1911=98 |1921=93 |1926=85 |1931=87 |1936=83 |1946=86 |1954=70 |1962= 57 |1968= 59 |1975= 64 |1982= 51 |1990= 35 |1999= 30 |cassini=19528 |senscomptesdobles=1962}} * En {{popfr11|0}} la populacion èra de {{popfr11|204}} abitants e la densitat èra de {{formatnum:{{#expr:({{popfr11|204}}/7.31) round 2}}}} ab/km². ==Lòcs e monuments== ==Personalitats ligadas amb la comuna== ==Véser tanben== * [[Comunas d'Aude]] ==Ligams extèrnes== * [https://www.insee.fr/fr/statistiques/2011101?geo=COM-11204 Linhairòlas sul site de l'Insee] ==Nòtas== <references/> {{Portal Lengadòc}} {{Comunas d'Aude}} [[Categoria:Comuna d'Aude]] [[Categoria:Comuna de Lengadòc]] o8frwls3s22h0oxdbmaxogyem0w1h3p 0 102620 2507437 2387122 2026-08-23T15:18:58Z Alaric 506 44932 còssol 2026 2507437 wikitext text/x-wiki {{Dialècte Lengadocian}} {{Infobox vila occitana | carta = oc | nom = Malvièrs | nom2 = ''Malviès'' | imatge = Malviès.jpg | descripcion = Malvièrs | lògo = cap | escut = Blason_ville_fr_Malviès_(Aude).svg | escais = | ist = {{Lengadòc}} | parçan = {{Rasés}} | region = {{Occitània (Region)}} | departament = {{Aude}} | arrondiment = [[Arrondiment de Limós]] | canton = De la Puèja al Rasés ([[Canton d'Alanha|Alanha]] abans 2015) | intercom = [[Comunautat de comunas del Limosenc|CC del Limosenc]] | insee = 11216 | cp = 11300 | cònsol = Evelyne Santini-Trastet | mandat = [[2026]]-[[2032]] | gentilici = | longitud = 2.1853 | latitud = 43.1197 | alt mej = | alt mini = 169 | alt maxi = 280 | km² = 7.22 }} '''Malvièrs''' (''Malviès'' en [[francés]]) es una [[Comuna francesa|comuna]] [[Lengadòc|lengadociana]], situada dins lo [[departaments franceses|departament]] d'[[Aude (departament)|Aude]] e la [[regions francesas|region]] d'{{Ocreg}}, <small>ancianament de [[Lengadòc-Rosselhon]]</small>. ==Geografia== [[Imatge:Map commune FR insee code 11216.png|vignette|upright=1.5|centre|Comunas a l'entorn.]] ===Perimètre del territòri=== {{Communes limitrophes | commune = Malvièrs | nord = [[Vilarzèl de Rasés]] | nord-est = | est = [[Sant Martin de Vilareglan]] | sud-est = | sud = [[Lauraguèl]] | sud-ouest = [[Rotièr]] | ouest = [[Brugairòlas]] | nord-ouest = }} ==Toponimia== Las fòrmas ancianas son : ''Villa de Malves..., de Malvers'' en 1071, ''Villa de Malverie'' en 1108, ''Ecclesia S. Felicis de Malverzo'' = ''Malverio'' en 1119, ''Castrum de Malveriis'' en 1215, ''Villa de Malveriis'' en 1215, ''Apud Malverios'' en 1235, ''In comitatu Redense,... villa nuncupata Malverii'' en 1494, ''Villa Malivers cum ecclesia S. Felicis'' en 1521, ''Malvyers'' en 1552, ''Malvyès'' en 1594, ''Malviez'' en 1781. La prononciacion occitana es ''Malbiès'' <ref>Abbé Sabarthès, ''Dictionnaire topographique du département de l'Aude'', 1912, p. 223-224, legir en linha https://gallica.bnf.fr/ark:/12148/bpt6k110095d/f315.item.texteImage </ref>, dins la grafia de l'abat [[Antòni Savartés]], donc [mal'bjɛs].</br> ''Malvièrs'' ven del latin ''malva'', « malva », ambe'l sufixe ''-arium'' (o son eretièr) <ref>Albert Dauzat, Charles Rostaing, ''Dictionnaire étymologique des Noms de Lieux en France'', Librairie Guénégaud, reedicion 1984, p. 429</ref>{{,}}<ref>Bénédicte Boyrie-Fénié, Jean-Jacques Fénié, ''Toponymie des Pays Occitans'', edicions Sud-Ouest, 2007, p. 272</ref>. ==Istòria== ==Administracion== {{ElegitDebuta|insee= 11216 |Títol= Lista dels cònsols successius}} {{Elegit |Debuta= [[2020]] |Fin= ([[2032]]) |Identitat= Evelyne Santini-Trastet |Partit= |Qualitat= }} {{Elegit |Debuta= març de [[2008]] |Fin= 2020 |Identitat= Robert Delquié <ref>https://www.ladepeche.fr/article/2014/03/30/1851639-malvies-robert-delquie-reelu-maire.html</ref>|Partit= [[PS]] |Qualitat= }} {{Elegit |Debuta= març de [[2001]] |Fin= 2008 |Identitat= Marie-Louis Tunez |Partit= [[PC]] |Qualitat= }} {{Elegit |Debuta= |Fin= 2001 |Identitat= |Partit= |Qualitat= }} {{ElegitDonadas}} {{ElegitFin}} * Abans la refòrma cantonala de 2014, aplicada en 2015, la comuna èra del [[canton d'Alanha]]; es ara del canton de la Puèja al Rasés (en francés), que se disiá ''de [[Bram]]'' abans lo 1èr de genièr de 2016. ==Demografia== {{Demografia |insee= 11216 |1793=360 |1800=409 |1806=415 |1821=385 |1831=395 |1836=382 |1841=428 |1846=401 |1851=414 |1856=409 |1861=410 |1866=365 |1872=362 |1876=351 |1881=366 |1886=422 |1891=374 |1896=372 |1901=408 |1906=411 |1911=355 |1921=349 |1926=356 |1931=403 |1936=395 |1946=333 |1954=323 |1962= 310 |1968= 324 |1975= 259 |1982= 263 |1990= 257 |1999= 268 |cassini=20840 |senscomptesdobles=1962}} * En {{popfr11|0}} la populacion èra de {{popfr11|216}} abitants e la densitat èra de {{formatnum:{{#expr:({{popfr11|216}}/7.22) round 2}}}} ab/km². ==Lòcs e monuments== <gallery> Malviès_-_Village.jpg Malviès_-_Eglise_02.jpg </gallery> {{messatge galariá}} ==Personalitats ligadas amb la comuna== ==Véser tanben== * [[Comunas d'Aude]] ==Ligams extèrnes== * [https://www.insee.fr/fr/statistiques/2011101?geo=COM-11216 Malvièrs sul site de l'Insee] ==Nòtas== <references/> {{Portal Lengadòc}} {{Comunas d'Aude}} [[Categoria:Comuna de Lengadòc]] [[Categoria:Comuna d'Aude]] 78vtd7nbfp8l0s9scv2kxzlwzuokl2w 0 102652 2507442 2387133 2026-08-23T15:24:29Z Alaric 506 44932 còssol 2026 2507442 wikitext text/x-wiki {{Omon|Maseròlas (omonimia)}} {{Dialècte Lengadocian}} {{Infobox vila occitana | carta = oc | nom = Maseròlas | nom2 = ''Mazerolles-du-Razès'' | imatge = Mazerolles_(19).jpg | descripcion = | lògo = cap | escut = Blason_ville_fr_Mazerolles-du-Raz%C3%A8s_(Aude)_Hozier.svg | escais = | ist = {{Lengadòc}} | parçan = {{Rasés}} | region = {{Occitània (Region)}} | departament = {{Aude}} | arrondiment = [[Arrondiment de Limós|Limós]] | canton = De la Puèja al Rasés ([[Canton d'Alanha|Alanha]] abans 2015) | intercom = [[Comunautat de comunas del Limosenc|CC del Limosenc]] | cp = 11240 | insee = 11228 | cònsol = Jean-Pierre Gleizes | mandat = [[2026]]-[[2032]] | gentilici = | latitud = 43.1394 | longitud = 2.0725 | alt mej = | alt mini = 219 | alt maxi = 320 | km² = 8.22 |}} '''Maseròlas''' (''Mazerolles-du-Razès'' en [[francés]]) es una [[comuna francesa|comuna]] [[Lengadòc|lengadociana]], situada dins lo [[departaments franceses|departament]] d'[[Aude (departament)|Aude]] e la [[regions francesas|region]] d'{{Ocreg}}, <small>ancianament de [[Lengadòc-Rosselhon]]</small>. == Geografia == [[Imatge:Map commune FR insee code 11228.png|vignette|upright=1.5|centre|Comunas a l'entorn.]] === Perimètre del territòri === {{Communes limitrophes | commune = Maseròlas | nord = | nord-est = [[Ferran (Aude)|Ferran]] | est = [[Gramasia]] | sud-est = [[Bèlvéser (Rasés)|Bèlvéser]] | sud = [[Bèlagarda de Rasés]] | sud-ouest = [[Montgradalh]] | ouest = [[La Corteta]] | nord-ouest = [[Fenolhet (Rasés)|Fenolhet]] }} ==Toponimia== Las fòrmas ancianas son : ''Mazirolae'' en 870, ''In loco qui dicitur Mazirolas cum ecclesia quae vocatur Sancta Maria'' en 943, ''Alos nomines Elanes sive Mazerolas cum ipsa ecclesia S. Maria'' en 959, ''Mazeirolae'' en 975, ''Masairolae'' en 1163, ''Terre de Maseraulas'' en 1206, ''Ecclesia de Marassolis'' en 1319, ''Apud Maserollas'' en 1330, ''Mazerollae'' en 1347, ''Villa de Maserollis'' en 1351, ''Parochia Beate Marie de Aurisvallibus'' en 1361, ''Mazerolles'' en 1418, ''Mazerolae de Razezio'' en 1438, ''Maserolles'' en 1665. La prononciacion occitana es ''Mazerólos'' <ref>Abbé Sabarthès, ''Dictionnaire topographique du département de l'Aude'', 1912, p. 235, legir en linha https://gallica.bnf.fr/ark:/12148/bpt6k110095d/f327.item.texteImage </ref>, dins la grafia de l'abat [[Antòni Savartés]], donc [maʒe'ɾɔlɔs].</br> ''Maseròlas'' es un diminutiu, ambe'l sufixe diminutiu ''-ola'', de ''masèras'', que ven del latin ''maceriae'', « roïnas que datan de l'epòca romana » (segon Dauzat e Rostaing) <ref>Albert Dauzat, Charles Rostaing, ''Dictionnaire étymologique des Noms de Lieux en France'', Librairie Guénégaud, reedicion 1984, p. 455-456, a ''Mézière (La)''</ref>. Lo Gaffiot pòrta ''maceria'', sense definicion e ''maceries'', « paret de barradura, en pèiras secas » <ref>https://www.prima-elementa.fr/Gaffiot/Gaffiot-0933.html</ref> e que prenguèt aprèp lo sens de « bastiments arroïnats », mès a costat d'aquel sens [[Ernèst Negre]] dona lo de « entorn de la bòria, granja, bòrda (ostal d'un megièr) » <ref>Paul Burgan, André Lafon, ''Toponymie du Tarn-et-Garonne'', Association Antonin Perbosc, 2006, p. 158</ref>. </br> ''Mazerolles'' (nom francés) venguèt oficialament ''Mazerolles-du-Razès'' en 1933 <ref>http://cassini.ehess.fr/cassini/fr/html/fiche.php?select_resultat=21762</ref>. == Istòria == == Administracion == {{ElegitDebuta|insee= 11228 |Títol= Lista dels cònsols successius}} {{Elegit |Debuta= març de [[2001]] |Fin= ([[2032]]) |Identitat= Jean-Pierre Gleizes |Partit= |Qualitat= }} {{Elegit |Debuta= |Fin= 2001 |Identitat= |Partit= |Qualitat= }} {{ElegitDonadas}} {{ElegitFin}} * Abans la refòrma cantonala de 2014, aplicada en 2015, la comuna èra del [[canton d'Alanha]]; es ara del canton de la Puèja al Rasés, que se disiá ''de [[Bram]]'' abans lo 1èr de genièr de 2016. == Demografia == {{Demografia |insee= 11228 |1793=298 |1800=284 |1806=303 |1821=332 |1831=354 |1836=342 |1841=345 |1846=321 |1851=371 |1856=378 |1861=353 |1866=315 |1872=311 |1876=295 |1881=331 |1886=418 |1891=394 |1896=421 |1901=410 |1906=429 |1911=393 |1921=350 |1926=326 |1931=326 |1936=302 |1946=332 |1954=287 |1962= 293 |1968= 265 |1975= 213 |1982= 180 |1990= 179 |1999= 181 |cassini=21762 |senscomptesdobles=1962}} * En {{popfr11|0}} la populacion èra de {{popfr11|228}} abitants e la densitat èra de {{formatnum:{{#expr:({{popfr11|228}}/8.22) round 2}}}} ab/km². ==Lòcs e monuments== ==Personalitats ligadas amb la comuna== ==Véser tanben== * [[Comunas d'Aude]] ==Ligams extèrnes== * [https://www.insee.fr/fr/statistiques/2011101?geo=COM-11228 Maseròlas sul site de l'Insee] ==Nòtas== <references/> {{Portal Lengadòc}} {{Comunas d'Aude}} [[Categoria:Comuna d'Aude]] [[Categoria:Comuna de Lengadòc]] b1lk95cjcsirsf3gpu9697636ckz0f7 0 102721 2507446 2387176 2026-08-23T15:32:26Z Alaric 506 44932 2507446 wikitext text/x-wiki {{Dialècte Lengadocian}} {{Infobox vila occitana | carta = oc | nom = Montgradalh | nom2 = ''Montgradail'' | imatge = Montgradail,_église-mairie_(1).jpg | descripcion = Le pòrge per accedir a la glèisa e a la comuna. | lògo = | escut = Blason_ville_fr_Montgradail_(Aude).svg | escais = | region ist = {{Lengadòc}} | parçan = {{Rasés}} | region = {{Occitània (Region)}} | arrondiment = [[Arrondiment de Limós|Limós]] | canton = De la Puèja al Rasés ([[Canton d'Alanha|Alanha]] abans 2015) | intercom = [[Comunautat de comunas del Limosenc|CC del Limosenc]] | insee = 11246 | cp = 11240 | cònsol = Sabine Jeannot | mandat = [[2026]]-[[2032]] | gentilici = | longitud = 2.0269 | latitud = 43.1225 | alt mini = 249 | alt mej = | alt maxi = 333 | km² = 4.48 }} '''Montgradalh''' (''Montgradail'' en [[francés]]) es una [[comuna]] [[Lengadòc|lengadociana]] situada dins lo [[departaments franceses|departament]] d'[[Aude (departament)|Aude]] e la [[regions francesas|region]] d'{{Ocreg}}, <small>ancianament de [[Lengadòc-Rosselhon]]</small>. ==Geografia== [[Imatge:Map commune FR insee code 11246.png|vignette|upright=1.5|centre|Comunas a l'entorn.]] ===Perimètre del territòri=== {{Communes limitrophes | commune = Montgradalh | nord = [[La Corteta]] | nord-est = [[Maseròlas (Aude)|Maseròlas]] | est = | sud-est = [[Bèlagarda de Rasés]] | sud = | sud-ouest = [[Esculhens e Sant Just de Belengard]] | ouest = | nord-ouest = [[Onós|Onors]] }} ==Toponimia== Las fòrmas ancianas son : ''Villa de Montegardall'' en 1215, ''De Montegreliendo'' en 1228, ''De Montguardal'' en 1242, ''De Montegardail'' en 1247-1264, ''De Montegardallo'' en 1290, ''De Monte Gardallo'' en 1309, ''In decimario Beati Andreae'' en 1314, ''In terminio Sancti Andree'' en 1315, ''Villa de Montegallo'' (sic) en 1318, ''Beatus Andreas de Montegardallo'' en 1321, ''Mongradail'' en 1594, ''Mongradalh'' en 1594, ''Montgardal'' en 1781. La prononciacion occitana es ''Moungradálh'' <ref>Abbé Sabarthès, ''Dictionnaire topographique du département de l'Aude'', 1912, p. 249, legir en linha https://gallica.bnf.fr/ark:/12148/bpt6k110095d/f341.item.texteImage </ref>, dins la grafia de l'abat [[Antòni Savartés]], donc [mungɾa'ðaʎ].</br> ''Montgradalh'' es format de ''mont'', del latin ''mons, [montem]'' e d'un derivat de ''garda'' (del germanic ''*wardon'', « gardar », ''wart'', « garda », puèi « torre de gaita », puèi « fortalesa » en general). Dauzat e Rostaing parlan d'un sufixe ''-ail'' <ref>Albert Dauzat, Charles Rostaing, ''Dictionnaire étymologique des Noms de Lieux en France'', Librairie Guénégaud, reedicion 1984, p. 467, pel nom, e 310, per ''garda'', a ''Garde (La)''</ref>{{,}} <ref>Bénédicte Boyrie-Fénié, Jean-Jacques Fénié, ''Toponymie des Pays Occitans'', edicions Sud-Ouest, 2007, p. 248</ref>; se tracta en realitat d'''-alh'', del latin ''-aculum''. De ''*Montgardalh'', fòrma medievala que la fòrma de 1215 permet de supausar, lo nom es passat a ''Montgradalh'' per [[Metatèsi (lingüistica)|metatèsi]], facilitada probablament per la pèrda de la coneissença del sens d'origina e, cu sap ? l'atraccion de ''gran d'alh''. ==Istòria== ==Administracion== {{ElegitDebuta|insee= 11246 |Títol= Lista dels cònsols successius}} {{Elegit |Debuta= [[2020]] |Fin= ([[2032]]) |Identitat=Sabine Jeannot |Partit= |Qualitat= }} {{Elegit |Debuta= [[2014]] |Fin= 2020 |Identitat= Christelle Cousin |Partit= |Qualitat= }} {{Elegit |Debuta= març de 2001 |Fin= 2014 |Identitat= Jean-Marie Plancade |Partit= |Qualitat= }} {{Elegit |Debuta= |Fin= 2001 |Identitat= |Partit= |Qualitat= }} {{ElegitDonadas}} {{ElegitFin}} * Abans la refòrma cantonala de 2014, aplicada en 2015, la comuna èra del [[canton d'Alanha]]; es ara del canton de la Puèja al Rasés, que se disiá ''de [[Bram]]'' abans lo 1èr de genièr de 2016. ==Demografia== {{Demografia |insee= 11246 |1793=129 |1800=140 |1806=158 |1821=153 |1831=145 |1836=153 |1841=146 |1846=143 |1851=172 |1856=147 |1861=160 |1866=168 |1872=146 |1876=154 |1881=143 |1886=142 |1891=126 |1896=129 |1901=127 |1906=125 |1911=126 |1921=108 |1926=103 |1931=102 |1936=85 |1946=89 |1954=80 |1962= 79 |1968= 76 |1975= 61 |1982= 60 |1990= 60 |1999= 65 |cassini=23453 |senscomptesdobles=1962}} * En {{popfr11|0}} la populacion èra de {{popfr11|246}} abitants e la densitat èra de {{formatnum:{{#expr:({{popfr11|246}}/4.48) round 2}}}} ab/km². ==Lòcs e monuments== ==Personalitats ligadas amb la comuna== ==Véser tanben== * [[Comunas d'Aude]] ==Ligams extèrnes== * [https://www.insee.fr/fr/statistiques/2011101?geo=COM-11246 Montgradalh sul site de l'Insee] ==Nòtas== <references/> {{Portal Lengadòc}} {{Comunas d'Aude}} [[Categoria:Comuna de Lengadòc]] [[Categoria:Comuna d'Aude]] qxk4lbepggaxhlfw1u5rhfjmgk3htzh 0 102725 2507449 2387322 2026-08-23T15:46:43Z Alaric 506 44932 còssol 2026 2507449 wikitext text/x-wiki {{omon|Montaut}} {{Dialècte Lengadocian}} {{Infobox vila occitana |carta=oc | nom=Montaut | nom2= Monthaut | imatge= Monthaut_(30).jpg | descripcion= Vista de Montaut | lògo= cap | escut= | escais= | ist = {{Lengadòc}} | parçan = {{Rasés}} | region = {{Occitània (Region)}} | arrondiment = [[Arrondiment de Limós|Limós]] | canton = De la Puèja al Rasés ([[Canton d'Alanha|Alanha]] abans 2015) | intercom = [[Comunautat de comunas del Limosenc|CC del Limosenc]] | insee = 11247 | cp = 11240 | cònsol = Claude Marty | mandat = [[2026]]-[[2032]] | gentilici = (en [[francés]]) |longitud= 2.0628 |latitud= 43.0781 | alt mini = 279 | alt mej = | alt maxi = 551 | km² = 7.01 }} '''Montaut ''' (''Monthaut'' en [[francés]]) es una [[Comuna francesa|comuna]] [[Lengadòc|lengadociana]], situada dins lo [[departaments franceses|departament]] d'[[Aude (departament)|Aude]] e la [[regions francesas|region]] d'{{Ocreg}}, <small>ancianament de [[Lengadòc-Rosselhon]]</small>. ==Geografia== La comuna es traversuda, çò qu'explica que sa densitat es totjorn estada bassa, quitament al sègle XIX (mens de 30 ab/km²). [[Imatge:Map commune FR insee code 11247.png|vignette|upright=1.5|centre|Comunas a l'entorn.]] ===Perimètre del territòri=== {{Communes limitrophes | commune = Montaut | nord = [[Bèlagarda de Rasés]] | nord-est = [[Alanha]] | est = | sud-est = [[Vilalonga d'Aude]] | sud = [[Pontmir]] | sud-ouest = [[Pèirafita de Rasés]] | ouest = | nord-ouest = [[Esculhens e Sant Just de Belengard]] }} ==Toponimia== Las fòrmas ancianas son : ''Castel de Montalt'' en 1130, ''Villa de Montealto'' en 1280, ''Rector de Montealto'' en 1351, ''De Monte Alto'' en 1360, ''Montauld'' en 1552, ''Montaud'' en 1389-1589, ''Montault'' en 1647, ''Monthaut'' en 1781. La prononciacion occitana es ''Mountáu'' <ref>Abbé Sabarthès, ''Dictionnaire topographique du département de l'Aude'', 1912, p. 250 legir en linha https://gallica.bnf.fr/ark:/12148/bpt6k110095d/f342.item.texteImage </ref>, dins la grafia de l'abat [[Antòni Savartés]], donc [mun'taw].</br> ''Montaut'' ven de ''mont'', eretièr del latin ''mons, [montem]'', e de l'adjectiu ''(n)aut'' (fòrma arcaïca ''alt''), eretièr del latin ''altus'' <ref>Albert Dauzat, Charles Rostaing, ''Dictionnaire étymologique des Noms de Lieux en France'', Librairie Guénégaud, reedicion 1984, p. 473</ref>. Sovent aquelis noms de castèls an una valor publicitària (espaurir l'enemic gràcias a la valor defensiva de la fortalesa), mès aqueste còp l'adjectiu es pas messorguièr : lo vilatjòt e lo castèl son a 485 m, sus una sèrra estreta que culmina a 515 m. En venent del nòrd, i a pas d'altitud tan nauta. ==Istòria== ==Administracion== {{ElegitDebuta|insee= 11247 |Títol= Lista dels cònsols successius}} {{Elegit |Debuta= març de [[2014]] |Fin= ([[2032]]) |Identitat= Claude Marty |Partit= |Qualitat= }} {{Elegit |Debuta= març de [[2008]] |Fin= [[2014]] |Identitat= Jean Roman|Partit= |Qualitat= }} {{Elegit |Debuta= març de [[2001]] |Fin= 2008 |Identitat= Odon Marty |Partit= |Qualitat= }} {{Elegit |Debuta= |Fin= 2001 |Identitat= |Partit= |Qualitat= }} {{ElegitDonadas}} {{ElegitFin}} * Abans la refòrma cantonala de 2014, aplicada en 2015, la comuna èra del [[canton d'Alanha]]; es ara del canton de la Puèja al Rasés, que se disiá ''de [[Bram]]'' abans lo 1èr de genièr de 2016. ==Demografia== {{Demografia |insee= 11247 |1793=189 |1800=175 |1806=174 |1821=178 |1831=186 |1836=173 |1841=199 |1846=185 |1851=189 |1856=175 |1861=156 |1866=154 |1872=157 |1876=146 |1881=126 |1886=143 |1891=129 |1896=112 |1901=105 |1906=110 |1911=117 |1921=87 |1926=76 |1931=85 |1936=90 |1946=92 |1954=56 |1962= 44 |1968= 43 |1975= 39 |1982= 31 |1990= 35 |1999= 42 |cassini=23483 |senscomptesdobles=1962}} * En {{popfr11|0}} la populacion èra de {{popfr11|247}} abitants e la densitat èra de {{formatnum:{{#expr:({{popfr11|247}}/7.01) round 2}}}} ab/km². ==Lòcs e monuments== * Pichon castèl del sègle XI dins lo vilatge <gallery> Monthaut-2019_(3).jpg Monthaut-2019_(2).jpg|Paisatge dins la comuna. Monthaut-2019_(1).jpg Monthaut_(23).jpg Monthaut_(26)_mairie.jpg Monthaut_(19).jpg|La glèisa juntada al castèl. </gallery> {{messatge galariá}} ==Personalitats ligadas amb la comuna== ==Véser tanben== * [[Comunas d'Aude]] ==Ligams extèrnes== * [https://www.insee.fr/fr/statistiques/2011101?geo=COM-11247 Montaut sul site de l'Insee] ==Nòtas== <references/> {{Portal Lengadòc}} {{Comunas d'Aude}} [[Categoria:Comuna de Lengadòc]] [[Categoria:Comuna d'Aude]] 3abudnagyvbpzadctqkz2qgrnkwuakm 0 102863 2507451 2387328 2026-08-23T16:13:20Z Alaric 506 44932 còssol 2026 2507451 wikitext text/x-wiki {{Dialècte Lengadocian}} {{Infobox vila occitana | carta = oc | nom = Pontmir | nom2 = ''Pomy'' | imatge = Pomy_(11).jpg | descripcion = Lo vilatge. | lògo = cap | escut = Blason_ville_fr_Pomy_(Aude).svg | escais = | ist = {{Lengadòc}} | parçan = {{Rasés}} | region = {{Occitània (Region)}} | arrondiment = [[Arrondiment de Limós|Limós]] | canton = De la Puèja al Rasés ([[Canton d'Alanha|Alanha]] abans 2015) | intercom = [[Comunautat de comunas del Limosenc|CC del Limosenc]] | insee = 11294 | cp = 11300 | cònsol = Alain Bouille | mandat = [[2026]]-[[2032]] | gentilici = ''Pominois'' (en [[francés]]) | latitud = 43.0594 | longitud = 2.0644 | alt mini = 297 | alt mej = 558 | alt maxi = 560 | km² = 6 |}} '''Pontmir''' (''Pomy'' en [[francés]]) es una [[Comuna francesa|comuna]] [[Lengadòc|lengadociana]], situada dins lo [[departaments franceses|departament]] d'[[Aude (departament)|Aude]] e la [[regions francesas|region]] d'{{Ocreg}}, <small>ancianament de [[Lengadòc-Rosselhon]]</small>. ==Geografia== [[Imatge:Map commune FR insee code 11294.png|vignette|upright=1.5|centre|Comunas a l'entorn.]] ===Perimètre del territòri=== {{Comunas limitrophes | comuna = Pontmir ? | nòrd = [[Montaut (Aude)|Montaut]] | nòrd-èst = | èst = [[Vilalonga d'Aude]] | sud-èst = | sud = [[Cortaulin]] | sud-oèst = | oèst = [[Pèirafita de Rasés]] | nòrd-oèst = }} ==Toponimia== Las fòrmas ancianas son ''Ecclesia de Ponte Mirone'' en 1360, ''Ponte Mire sive Pomy, en la juridiction de Montaud'', en 1389-1589, ''Poumy'' en 1594, ''Pomy'' en 1594, ''Saint Paul de Pontmiron'' en 1639, ''Poumi'' en 1770. La prononciacion occitana es ''Poumi'' <ref>Abbé Sabarthès, ''Dictionnaire topographique du département de l'Aude'', 1912, p. 318, legir en linha https://gallica.bnf.fr/ark:/12148/bpt6k110095d/f410.item.texteImage </ref>, dins la grafia de l'abat [[Antòni Savartés]], donc [pu'mi].</br> Lo nom es format de ''pont'' e d'un nom germanic de persona, ''Miro'' <ref>Bénédicte Boyrie-Fénié, Jean-Jacques Fénié, ''Toponymie des Pays Occitans'', edicions Sud-Ouest, 2007, p. 307</ref>. Coma patronime (vengut d'un pichon nom), ''Mir'' es present localament al sègle XIX <ref>https://www.filae.com/nom-de-famille/MIR.html</ref>, abans las grandas èrsas migratòrias recentas; ''Mir'' es lo patronime d'un conselhièr general del canton, entre 1839 e 1848. La prononciacion [pu'mi], existís dempuèi lo sègle XIV. La grafia ''Pontmir'' permet de legir lo nom ? ==Istòria== {{...}} == Administracion == {{ElegitDebuta|insee=11294 |Títol= Lista dels cònsols successius}} {{Elegit |Debuta= març de [[2014]] |Fin= ([[2032]]) |Identitat= Alain Bouille|Partit= |Qualitat= agricultor }} {{Elegit |Debuta= març de [[2001]] |Fin= 2014 |Identitat= Jean Baudeuf|Partit= sense |Qualitat= agricultor }} {{Elegit |Debuta= |Fin= 2001 |Identitat= Yves ? Bouille |Partit= |Qualitat= }} {{ElegitDonadas}} {{ElegitFin}} * Abans la refòrma cantonala de 2014, aplicada en 2015, la comuna èra del [[canton d'Alanha]]; es ara del canton de la Puèja al Rasés, que se disiá ''de [[Bram]]'' abans lo 1èr de genièr de 2016. == Demografia == {{Demografia |insee=11294 |1793=108 |1800=144 |1806=164 |1821=134 |1831=150 |1836=151 |1841=146 |1846=150 |1851=147 |1856=120 |1861=116 |1866=120 |1872=132 |1876=109 |1881=105 |1886=102 |1891=95 |1896=84 |1901=106 |1906=110 |1911=109 |1921=86 |1926=81 |1931=82 |1936=81 |1946=73 |1954=54 |1962=67 |1968=20 |1975=21 |1982=65 |1990=62 |1999=49 |cassini=27451 |senscomptesdobles=1962}} * En {{popfr11|0}} la populacion èra de {{popfr11|294}} abitants e la densitat èra de {{formatnum:{{#expr:({{popfr11|294}}/6.) round 2}}}} ab/km². ==Lòcs e monuments== <gallery> Pomy_(6)_école.jpg|La comuna, anciana escòla. Pomy-2019_(1).jpg|La RD44 a la dintrada de Pontmir. Pomy-2019_(3).jpg|La glèisa Sant Pau. </gallery> {{messatge galariá}} ==Personalitats ligadas amb la comuna== ==Véser tanben== * [[Comunas d'Aude]] ==Ligams extèrnes== * [https://www.insee.fr/fr/statistiques/2011101?geo=COM-11294 Pomir sul site de l'Insee] ==Nòtas== <references/> {{Portal Lengadòc}} {{Comunas d'Aude}} [[Categoria:Comuna de Lengadòc]] [[Categoria:Comuna d'Aude]] eol9oq5l4thvfnezrkd09gazf3vaz3s 0 103105 2507453 2387453 2026-08-23T17:05:14Z Alaric 506 44932 còssol 2026 2507453 wikitext text/x-wiki {{Dialècte Lengadocian}} {{Infobox vila occitana | carta = oc | nom = Senhalens | nom2 = ''Seignalens'' | imatge = Seignalens_(3).jpg | descripcion = Vista generala de Senhalens. | lògo = cap | escut = Blason_ville_fr_Seignalens_(Aude).svg | escais = | ist = {{Lengadòc}} | parçan = {{Rasés}} | region = {{Occitània (Region)}} | arrondiment = [[Arrondiment de Limós]] | canton = De la Puèja al Rasés ([[Canton d'Alanha|Alanha]] abans 2015) | intercom = [[Comunautat de comunas del Limosenc|CC del Limosenc]] | insee = 11375 | cp = 11240 | cònsol = Claudine Cavicchiolo | mandat = [[2026]]-[[2032]] | gentilici = | latitud = 43.1 | longitud = 1.9714 | alt mej = | alt mini = 327 | alt maxi = 451 | km² = 6.17 |}} '''Senhalens''' (''Seignalens'' en [[francés]]) es una [[Comuna francesa|comuna]] [[Lengadòc|lengadociana]], situada dins lo [[departaments franceses|departament]] d'[[Aude (departament)|Aude]] e la [[regions francesas|region]] d'{{Ocreg}}, <small>ancianament de [[Lengadòc-Rosselhon]]</small>. ==Geografia== {{...}} [[Imatge:Map commune FR insee code 11375.png|vignette|upright=1.5|centre|Comunas a l'entorn.]] ===Perimètre del territòri=== {{Comunas limitrophes | comuna = Senhalens | nòrd = [[Sant Gauderic]] | nòrd-èst = [[Esculhens e Sant Just de Belengard]] | èst = [[Linhairòlas]] | sud-èst = | sud = [[Caudavalh]] <small>''com. nov. de [[Valh d'Ambrona]]''</small> | sud-oèst = | oèst = [[Casal dels Bailes]] <br /><small>([[Arièja (departament)|Arièja]])</small> | nòrd-oèst = [[Malagoda]] <br /><small>([[Arièja (departament)|Arièja]])</small> }} ==Toponimia== Las fòrmas ancianas son : ''Sanctus Stephanus de Segnalens'' en 1271, ''Ecclesia de Senhalensis'' en 1296, ''Villa de Semalenxis, Appamiensis dyocesis'' en 1302, ''De Senhalenchis'' en 1318, ''Senhalenx'' en 1389-1589, ''Signalens'' en 1768, ''Seignallens'' en 1807. La prononciacion occitana es ''Segnalens'' <ref>Abbé Sabarthès, ''Dictionnaire topographique du département de l'Aude'', 1912, p. 431, legir en linha https://gallica.bnf.fr/ark:/12148/bpt6k110095d/f523.item.texteImage </ref>, dins la grafia de l'abat [[Antòni Savartés]], donc [seɲa'lens].</br> ''Senhalens'' vendriá d'un nom germanic d'òme ambe'l sufixe ''-ing(os)'', ''Sini-hari'' per Dauzat e Rostaing, segon [[Ernst Gamillscheg]] <ref>Albert Dauzat, Charles Rostaing, ''Dictionnaire étymologique des Noms de Lieux en France'', Librairie Guénégaud, reedicion 1984, p. 650</ref>, ''Senera'' segon los Féniés (a la seguida d'[[Ernèst Negre]] ?) <ref>Bénédicte Boyrie-Fénié, Jean-Jacques Fénié, ''Toponymie des Pays Occitans'', edicions Sud-Ouest, 2007, p. 183</ref>. ''Sini-hari'' presenta pas tant de dificultats foneticas. == Istòria == {{...}} == Administracion == {{ElegitDebuta|insee= 11375 |Títol= Lista dels cònsols successius}} {{Elegit |Debuta= [[2026]] |Fin=([[2032]]) |Identitat=Claudine Cavicchiolo |Partit= |Qualitat= agricultritz }} {{Elegit |Debuta= [[2020]] |Fin= 2026 |Identitat= Marie-Claude Balussou (Marie-Claude Nouvel) |Partit= |Qualitat= quadra foncion publica }} {{Elegit |Debuta= març de [[2001]] |Fin= 2020 |Identitat= Louis Cavicchiolo |Partit= |Qualitat= }} {{Elegit |Debuta= |Fin= 2001 |Identitat= |Partit= |Qualitat= }} {{ElegitDonadas}} {{ElegitFin}} * Abans la refòrma cantonala de 2014, aplicada en 2015, la comuna èra del [[canton d'Alanha]]; es ara del canton de la Puèja al Rasés, que se disiá ''de [[Bram]]'' abans lo 1èr de genièr de 2016. == Demografia == {{Demografia |insee= 11375 |1793=167 |1800=159 |1806=176 |1821=192 |1831=178 |1836=175 |1841=177 |1846=177 |1851=187 |1856=178 |1861=150 |1866=158 |1872=154 |1876=132 |1881=135 |1886=126 |1891=125 |1896=123 |1901=113 |1906=122 |1911=129 |1921=101 |1926=99 |1931=78 |1936=86 |1946=82 |1954=68 |1962= 58 |1968= 46 |1975= 43 |1982= 33 |1990= 19 |1999= 49 |cassini=35856 |senscomptesdobles=1962}} * En {{popfr11|0}} la populacion èra de {{popfr11|375}} abitants e la densitat èra de {{formatnum:{{#expr:({{popfr11|375}}/6.17) round 2}}}} ab/km². ==Lòcs e monuments== ==Personalitats ligadas amb la comuna== ==Véser tanben== * [[Comunas d'Aude]] ==Ligams extèrnes== * [https://www.insee.fr/fr/statistiques/2011101?geo=COM-11375 Senhalens sul site de l'Insee] ==Nòtas== <references/> {{Portal Lengadòc}} {{Comunas d'Aude}} [[Categoria:Comuna de Lengadòc]] [[Categoria:Comuna d'Aude]] 7yxs8iih7j4cjhzh70tdiqeyoa3gxo5 0 125654 2507483 2477383 2026-08-24T10:11:14Z InternetArchiveBot 43230 Rescuing 1 sources and tagging 0 as dead.) #IABot (v2.0.9.5 2507483 wikitext text/x-wiki [[Fichièr:Joseph Pace.jpg|thumb|Joseph Pace al Musèu Afro Brasil en 2014]] '''Joseph Pace''' ([[Morbegno]], [[18 de novembre]] de [[1959]]) es un [[pintura|pintre]] e [[arts plasticas|plastician]] [[Itàlia|italian]] contemporanèu. Viu e trabalha a [[Roma]]. == Biografia == De jove es escoliat al [[Zaire]] <ref>[https://web.archive.org/web/20130921053640/http://www.vaol.it/it/notizie/jopeph-pace-pittore-morbegnese-in-mostra-a-san-paolo.html Pittore morbegnese a San Paolo del Brasile]</ref><ref>Ferri, Mascia. Joseph Pace, l’irremovibilità della memoria” – Centro d’Arte La Bitta, Roma – 2007 – p.3</ref><ref>''von Lauenstein Masarani, Emanuel - Joseph Pace, Museo de Arte e o Parlamento de São Paulo recebem obras de Joseph Pace - p.5, Published by Diario Official da Assembleia Legislativa do Estado de São Paulo, agosto 2010</ref>. Mercés a su familha, s'apròpa a la pintura amb lo sosten de l'oncle Antonio Cardile<ref>[http://www.al.sp.gov.br/noticia/?id=281730&textoBusca=joseph;pace&flRealca=T Asembleia Legislativa do Estado de São Paulo, 2010]</ref>, artista de l'Escòla Romana, que li ensenhèt las primièras coneissenças tecnics. <ref>Paris, Marcello - ''Intervista a Joseph Pace” – E&A Arte, Roma – 2008 – p.36/38</ref> Son òbra comença dins las annadas 1980. D'aquel temps completa la formacion a [[la Sorbona]] de [[París]]<ref>[http://www.al.sp.gov.br/noticia/?id=333796&textoBusca=joseph;pace&flRealca=T Portal da ALESP, Joseph Pace, 2013]</ref><ref>''von Lauenstein Massarani, Emanuel - "O dinamismo vital e da força còsmica das emoçoes artisticas de Joseph Pace” p.4, Published by Diario Official da Assembleia Legislativa do Estado de São Paulo, 2010</ref>, qu'i coneis André Glucksmann, un dels pionièrs de la “nouvelle philosophie”, que li ensenha l'envolopa retorica de las ideologias. Durant aqueles ans, sus la riba esquèrra de Sèina, al Cafè de Flore, Joseph Pace crèa<ref>Zarzaca, Bruno. ''Joseph Pace, Filtranisme”, Film documentary, Rome, Italy – July 2011</ref><ref>[http://www.al.sp.gov.br/noticia/?id=333796&textoBusca=joseph;pace&flRealca=T Assembleia Legislativa do Estado de São Paulo, 2013]</ref> un corrent artistic e filosófic sonat “lo filtranisme”<ref>Bucci Rogerio, Introduzione di Dalpozzo Giampiero, “Intervista a Joseph Pace: una vita racontata”, Quattrocchi Lavinio, 2012, Anzio, Italy</ref><ref>Margozzi, Mariastella - Procopio, Pino - ''Joseph Pace: dalle cose al sopravvento del colore” – Pubblished by Tibercopia, Roma, Italy, 2008 – p.1</ref><ref>''von Lauenstein Massarani, Emanuel - "O dinamismo vital e da força còsmica das emoçoes artisticas de Joseph Pace” p.4, Published by Diario Official da Assembleia Legislativa do Estado de São Paulo, julho 2010</ref>. Lo filtranisme <ref>[https://web.archive.org/web/20131014114325/http://sedi2.esteri.it/sitiweb/AmbBrasilia/Catalogo%20Arte%20italo-brasileira.pdf Ambasciata d'Italia a Brasilia], Catalogo Arte Italo-Brasìleìra, pp. 32,33, Juin 2013</ref><ref>[http://www.al.sp.gov.br/noticia/?id=297655&textoBusca=joseph;pace&flRealca=T Assembleia Legislativa do Estado de São Paulo], Museu de Arte, 5 Juin 2010</ref> se distinguís per sa vision antiglobala de la vida e per aver menat, fòra de tot esperit de “moviment social”, l'òme al centre de l'univèrs. La vision de la vida d'aqueste grop marcarà tre le començamet son trabalh cap a l'informalisme.<ref>Ferri, Mascia. ''L’opinione sociale degli italiani nel dopoguerra” – Dottorato di ricerca in Storia e Sociologia della Modernità – università di Pisa, Pisa Italia – 2008 – p.134</ref> Un còp tornat en Itàlia, descobrís lo movement de la ''transvanguardia''. Durant las annadas 1990, conclús lo periòde figuratiu<ref>Bucci Rogerio: Intervista a Joseph Pace, introduzione di Giampiero dal Pozzo, Quattrocchi Lavinio Arte, Anzio, 2012 – p.17 y 18</ref>, causís amb decision la via de l'informalisme mas tanben de l'''action painting'' e del ''pop art''<ref>[http://www.al.sp.gov.br/noticia/?id=296081&textoBusca=joseph;pace&flRealca=T Portal do Parlamento do Estado de São Paulo, 2010]</ref>. Joseph Pace, dins una entrevista concedida en 2008 a ''Equitazione&Ambiente'' (trobada amb Joseph Pace) ,<ref>Paris, Marcello - ''Intervista a Joseph Pace” – E&A Arte, Roma – 2008 – p. 36</ref>, concòrda amb aquò que disiá Emilio Vedova, en declarant que suportava pas lo qualificatiu d'“artista informalista”. Malgrat reconéisser l'influéncia de Jackson Pollock, Hans Hartung, Cy Twombly, donèri Afro, Mario Schifano e Emilio Vedova dins nòstre temps, Pace considèra qu eson percors va mai delà de l'art.<ref>Paris, Marcello - ''Intervista a Joseph Pace” – E&A Arte, Roma – 2008 – p.36</ref><ref>[https://web.archive.org/web/20130218114827/http://www.isisnews.org/art.Joseph%20pace.php ISIS News, Paris, Marcello - Intervista a Joseph Pace]</ref> Sas òbras son sovent criticadas pr'amor que fugisson de quina temptacion sociala que siá e meton en scèna “l'universalizacion de la pensada inconscienta”, la vida quotidiana facha de las pulsions d'eròis inconscients. En [[2007]], l'istoriana d'art contemporanèu Mariastella Margozzi definiguèt Joseph Pace coma un artista “informalista e filtranista”.<ref>[https://web.archive.org/web/20131014114325/http://sedi2.esteri.it/sitiweb/AmbBrasilia/Catalogo%20Arte%20italo-brasileira.pdf Ambasciata d'Italia a Brasilia, “Arte Italo-Brasileira”], by Attlio De Gasperis, Catalogue pp.32/33</ref><ref>[http://www.al.sp.gov.br/alesp/noticia.html?id=333796&textoBusca=joseph;pace&flRealca=T Museo de Arte: Joseph Pace] Retrieved March 25, 2013</ref><ref>von Lauenstein Massarani, Emanuel. ''O dinamismo vital e d eforça coçsmica das emoçoes artisticas de Joseph Pace” – Dìario Official da Assembleia Legislativa do Estado de Sao Paulo – Sao Paulo, Brasil, 2010. p.4</ref> La recèrca permanenta de Joseph Pace se manifèsta de manièra gaireben constanta per de cicles tematics: a sa debuta amb los “Paysages Filtranistes””<ref>Margozzi, Mariastella. ''Joseph Pace e l'irremovibilità della memoria – Roma, Italy, 2007. p. 2</ref> consacrats a la relacion entre òme e natura (1985-1990); après amb lo cicle de “Las Fustas” (1990-1994); a la mitat de las annadas 1990 se plaçan las dètz-e-uèch de pinturas, las incisions e los estudis de “Factor C”; dempuèi 1999 es dins la seria “IDM – Irremobilidad de la Memòria”. Las darrièras serias de pinturas se titolan “Atons” <ref>[https://web.archive.org/web/20130921061114/http://www.quattrocchilavinio.it/wp-content/uploads/2011/07/sfogliabili/Luglio2011.pdf Quattrocchi Lavinio, Wobook July 2011 p.23]</ref> <ref>Zarzaca, Bruno. ''Joseph Pace, Filtranisme”, Film documentary, Rome, Italy – July 2011</ref><ref>Margozzi, Mariastella. Catalogo ''Joseph Pace, Impermanenza – Opere 2000 - 2010”, Roma, Italia – Gennaio 2010 – p.1</ref> e “Engraving”"<ref>Bucci, Livia. Catalogo ''Joseph Pace, Filtranisme", Forte Sangallo, Nettuno, Italia – Luglio 2011 – p.3</ref> las gravuras elaboradas amb ordinator.<ref>Zarzaca, Bruno. ''Joseph Pace, Filtranisme”, Film documentary, Rome, Italy – July 2011</ref> == Notas e referéncias == <references/> == Bibliographie== * ''Mariastella Margozzi'', Libri d'artista - L'arte da leggere, pp. 142, 143, ADDA Editore, Bari, 2019, [[ISBN]] 9788867174669 * ''Biblioteca Storica Nazionale dell'Agricoltura'', Joseph Pace - Sacra Sacrorum - Calatolo, Ministero dell'Agricoltura, Roma, 2019 * ''Pantheon di Roma'', Joseph Pace - Sacra Sacrorum - The Sacred of the Sacred Things - Catalogo, Pantheon, Basilica di Santa Maria ad Martyres, Roma, 2019 * ''Circolo Italiano in São Paulo'', Joseph Pace - Dinamismo Vital e Força Cosmica - Comemoração à Data Nacional da Itàlia - Каталог, Circolo Italiano in São Paulo, Instituto de Recuperação do Patrimonio Histórico do Estado de São Paulo, São Paulo, 2015 * ''Florence Biennale - Art And The Polis'', Catalogo, pp. 49, 50, Fausto Lupetti Editore, 2015, [[ISBN]] 9788868741044 * ''Jumeirah Magazine'', pp16, Joseph Pace Filtranisme, January 2015, Dubai, UAE (United Arab Emirates) * ''Твоя Италия. Выставки в Италии 2015 вторая часть'', Joseph Pace (Filtranisme), Museo Venanzo Crocetti с12 по 28 января * ''ローマ】ローマ郊外でくつろぎの時を クロチェッティ美術館, 酒井 香織'' (Museo Crocetti: Joseph Pace Filtranisme) * ''Museo Venanzo Crocetti'', Joseph Pace Filtranisme, Gaby Pern, Roma, January, 2015, Italy * ''Museo Boncompagni Ludovisi, Galleria Nazionale d'Arte Moderna e Contemporanea di Roma'', Mariastella Margozzi: Joseph Pace, L'Eva Futura, Roma, December 2014, Italy * ''Ambasciata d'Italia a Brasilia, Arte Italo-Brasileira'', Catalogue by Attilio De Gasperis, pp.&nbsp;32,33, Brasilia, June, 2013, Brasil * ''Diario official da Assembleia Legislativa de Sao Paulo'', Emanuel von Lauenstein Massarani, March 25, 2013, São Paulo, Brasil * ''Mariastella Margozzi", Il mondo al quadrato, Spazio 88, Roma, 2013, Italy * ''Istituto de Recupeaçao do Patrimonio Historico'', Catalogo Arte Italia-Brasil 2011-2012, Emanuel von Lauenstein Massarani, pp.158/161, June, 2012, São Paulo, Brasil, [[ISBN]] 9788561457082 * ''Quattrocchi Lavinio'', Una vita raccontata da Joseph Pace, pp.32,33, Anzio, 2012, Italy * ''Giampiero Pedace, Livia Bucci'', Filtranisme, Catalogue, TiberCopia, Roma, July 2011, Italy * ''Prefeitura de Jaguariuna'', Dinamismo cosmico do artista Joseph Pace, Maria das Graças Hansen Albaran, Jaguariuna, 2011, Brasil * ''Livia Bucci'', Mostra di Joseph Pace, le filtranisme a Forte Sangallo, Quattrocchi Lavinio, Anzio, July 2011, Italy * ''Emanuel von Lauenstein Massarani", Joseph Pace, Elite, Arte, São Paulo, SP, 2010, Brasil * ''Emanuel von Lauenstein Massarani", Emoções, CRC (Conselho Regional de Contabilitade), São Paulo, May 2010, Brasil * ''Il Giornale di Alessandria", Efrem Bovo, Joseph Pace, Alessandria, November 2009, Italy * ''Mariastella Margozzi, Pino Procopio", Catalogue: Impermanenza, Opere dal 2000 al 2010 - Tibercopia, Roma, March 2010, Italy * ''Il Giornale di Alessandria", Efrem Bovo, Joseph Pace, Alessandria, November 2009, Italy * ''Equitazione&Ambiente'', Lettera di incoraggiamento ai giovani artisti, p.21, Roma, 2009, Italy * ''Quattrocchi su Roma'', Mascia Ferri, Artisti a Roma, Joseph Pace Filtranisme, May 2009 * ''Il Messaggero'', Marcella Smocovich, Arte per Otto, Roma, Feb. 2009, Italy * ''Arte Cultura e Società'', Paolo Nobili, La Mostra, Non Solo Arte, Roma, 2009, Italy * '' Roma C’è'', ArteXOtto, Miscellanee, Roma, Feb. 2009, Italy * ''Benito Recchilongo'', Galleria Andrè, Feb. 2009, Roma * ''Marisatella Margozzi, Pino Procopio'', Catalogue: Joseph Pace dalle cose al sopravvento del colore, opere dal 2000 al 2008, Tibercopia Roma, 2008, Italy * ''Equitazione&Ambiente Arte'', ''Crash'', Joseph Pace, p.12, Roma, Nov. 2008, Italy * ''Annuario d’Arte Moderna'', Pablo M.Landi, p.121, Roma, 2008, Italy * ''Equitazione&Ambiente Arte'', Marcello Paris, Intervista a Joseph Pace, Roma, June 2008, Italia * ''Leila Bottarelli'', Crash, Opere di Joseph Pace, Nov. 2008, Alessandria * ''Mariastella Margozzi e Mascia Ferri'', Crash, Alessandria, Nov. 2008, Italy * ''Arte&Arte'', by Mascia Ferri, l’Irremovibilità della Memoria, Sept. 2007, Italy * ''Marisatella Margozzi'', Joseph Pace: L’irremovibilità della memoria, Centro d’Arte La Bitta, Roma, Nov. 2007, Italy * ''Mascia Ferri'', Le Filtranisme, Centro d’Arte La Bitta, Roma, Nov. 2007, Italy * ''Equitazione&Ambiente Arte'', Joseph Pace, L’uomo è un filtro?, Roma, Sept. 2006, Italy * ''Mascia Ferri'', Contras, Il Busto Mistero, Alba, 2002, Italy * ''Carl Speranza'', Colors, Galleria Clio, Alessandria, Italy * ''Giorgio Conte'', Joseph Pace: Fenêtres'', Galleria Valeno, Lucera, Oct. 1998, Italy * ''Pablo M.Landi'', Joseph Pace, Deducir, Galerìa de Arte Munoz, Madrid, 1996, Spain * ''Pino Procopio'', Windows, Centro d’Arte La Bitta, Roma, 1994, Italy * ''Pablo M.Landi'', Joseph Pace, Expòsicion Universal de Sevilla, Sevilla, 1992, Spain * ''Juan Maria Cortez'', Trosos de Queso, Galerìa Felez, Barcelona, 1992, Spain * ''Pablo M.Landi'', Joseph Pace, Galerie d’Art Hulot, Paris, 1988, France == Ligams extèrnes == *[https://web.archive.org/web/20201030215453/https://josephpace.org/ Joseph Pace website] *[https://web.archive.org/web/20141217055139/http://www.museoboncompagni.beniculturali.it/index.php?it%2F21%2Fnews%2F34%2Feva-futura-di-joseph-pace Joseph Pace, Galleria Nazionale d'Arte Moderna e Contemporanea di Roma, Museo Boncompagni Ludovisi] *[https://web.archive.org/web/20141227033109/http://www.fondazionecrocetti.it/index.php?id=3&itemid=26 Museo Venanzo Crocetti] *[http://allabout.co.jp/gm/gc/447210/ ローマ】ローマ郊外でくつろぎの時を クロチェッティ美術館, 酒井 香織, Museo Crocetti, Kaori Sakai, 2014] *[http://www.al.sp.gov.br/noticia/?id=333796&textoBusca=joseph;pace&flRealca=T Assembleia Legislativa do Estado de São Paulo, Museo de Arte, 2013] *[https://web.archive.org/web/20131014114325/http://sedi2.esteri.it/sitiweb/AmbBrasilia/Catalogo%20Arte%20italo-brasileira.pdf Ambasciata d’Italia a Brasilia, Arte Italo Brasileira, Catalogue pp. 32,33] *[http://www.al.sp.gov.br/noticia/?id=329700&textoBusca=joseph;pace&flRealca=T Assembleia Legislativa de São Paulo, Museo di San Marco Argentano, 2012] *[http://www.al.sp.gov.br/noticia/?id=297655&textoBusca=joseph;pace&flRealca=T Dinamismo Vital, Museo De Arte da ALESP, 2010] *[https://web.archive.org/web/20120210122440/http://www.wobook.com/WB6F6_44127g/Febbraio2012.html Intervista, Una vita raccontata, Intervista, Quattrocchi Lavinio, Wobook pp.17,18] *[https://web.archive.org/web/20130921061114/http://www.quattrocchilavinio.it/wp-content/uploads/2011/07/sfogliabili/Luglio2011.pdf Filtranisme, pdf. pp.23] *[https://web.archive.org/web/20130927134010/http://www.arsmeteo.org/arsmeteo/main.php?page=evento&id=488&height=640&width=800 Prefeitura de Jaguariúna e Instituto do Patrimonio Histórico de São Paulo] *[https://web.archive.org/web/20141017215432/http://www.oriundi.net/site/oriundi.php?menu=noticiasdet&id=14694 Oriundi, Artista italiano doa obra ao Museo de Arte] *[https://web.archive.org/web/20130921053232/http://www.giornal.it/pagine/articolo/articolo.asp?id=28799 Giornal.it, La Mostra] *[https://web.archive.org/web/20130921053640/http://www.vaol.it/it/notizie/jopeph-pace-pittore-morbegnese-in-mostra-a-san-paolo.html Pittore morbegnese in mostra a San Paolo del Brasile] *[https://web.archive.org/web/20130927030819/http://www.panoramabrasil.com.br/diversao-e-arte/octavio-cafe-apresenta-obras-de-joseph-pace-id88955.html Panorama Brasil] *[http://agendavilmaborges.blogspot.com/search?q=joseph+pace Agenda Vilma Borges, Exposiçao do artista italiano no Espaço Museal do Conselho de Contabilitade] *[https://web.archive.org/web/20130218114827/http://www.isisnews.org/art.Joseph%20pace.php ISIS News, dott. Joseph Pace (critics, interviews, articles)] *[https://web.archive.org/web/20130926215054/http://www.adnkronos.com/IGN/News/Cultura/Mostre-a-Roma-Impermanenza-personale-di-Joseph-Pace_10446590.html Impermanenza] *[https://web.archive.org/web/20130927134753/http://www.italybystyle.it/2010/06/28/lartista-lombardo-joseph-pace-emoziona-san-paolo-del-brasile/ Artista lombardo emoziona San Paolo del Brasile] *[https://web.archive.org/web/20130928034006/http://www.undo.net/it/mostra/161261 Arte Italo-Brasileira] *[https://web.archive.org/web/20130928034009/http://www.undo.net/it/mostra/122696 Comune di Nettuno, La Mostra a Forte Sangallo] *[https://web.archive.org/web/20130928062713/http://www.arte.go.it/eventi/2011/e_1841.htm Le Fitranisme] *[http://www.undo.net/cgi-bin/undo/pressrelease/pressrelease.pl?id=1267112905&day=1267225200 L’Impermanenza delle cose e dei fenomeni] {{DEFAULTSORT:Pace, Joseph}} [[Categoria:Pintre italian]] [[Categoria:Artista contemporanèu]] [[Categoria:Naissença en 1959]] [[Categoria:Naissença a Morbegno]] me6tnba1thbtyhx30pqge8flu0y46uv 0 146967 2507463 2300795 2026-08-23T19:44:33Z Rotondus 32520 Modèl 2507463 wikitext text/x-wiki [[File:BnF ms. 854 fol. 109v - Guilhem Figueira (1).jpg|thumb|right|250px|Representacion de Guilhèm Figuèira sus un manescrich (BnF ms.854 fol. 109v).]] '''Guilhèm Figuèira''' ([[Tolosa]], [[1195]] - [[1250]]) siaguèt un [[trobador]] occitan pròche d'[[Aimeric de Peguilhan]] e de [[Guilhèm Augièr Novela]]. Filh d'un sartre , en seguida de la [[crosada dels Albigeses]], s'exilièt en [[Lombardia]] e se refugièt puèi a la cort de l'emperador [[Frederic II Hohenstaufen|Frederic II]] . En Itàlia, el e Aimeric, companhon d'exilh, ajudèron a fondar une tradicion trobadoresca de lamentacion del "bon temps vièlh" de Lengadòc d'abans la crosada. Los successors lombards natiufs dels exiliats contunhèron d'emplegar la lenga occitana, e foguèt pas qu'a l'epòca de [[Dante Alighieri]] que l'italian aguèt una literatura vernaculara importanta. {{Autoritats}} [[Categoria:Trobador lengadocian]] dy0xxu2v1xiqdgzg94w6s0mraqpb5vg 0 153884 2507470 2507298 2026-08-23T23:38:47Z InternetArchiveBot 43230 Rescuing 1 sources and tagging 0 as dead.) #IABot (v2.0.9.5 2507470 wikitext text/x-wiki {{coord|40|8|50|N|76|43|30|W|region:US_type:isle_scale:50000|display=title}} [[Fichièr:3MileIsland.jpg|thumb|Centrala nucleara de Three Mile Island amb las 4 [[torre de refregeracion|torres de refregeracion]]. Los [[reactors nuclears]] son contenguts dins las copòlas de beton. Lo reactor 2 es al rèire plan]] L''''accident nuclear de Three Mile Island''' se debanèt lo 28 de març de 1979 dins la [[centrala nucleara]] de [[Centrala nucleara de Three Mile Island|Three Mile Island]]. L'illa es situada sul riu [[Susquehanna]], près de [[Harrisburg]], dins l'Estat de [[Pennsilvània]] als [[Estats Units d'America]]. Après d'eveniments accidentals en cadena, lo còr del reactor 2 de la centrala de Three Mile Island (TMI-2) se fondèt en partida, provocant l'espandiment dins l'environament d'una quantitat flaca de radioactivitat<ref name="nrc">{{en}} [http://www.nrc.gov/reading-rm/doc-collections/fact-sheets/3mile-isle.html ''{{en}}Backgrounder on the Three Mile Island Accident}}''], rapòrt de l'[[Autoritat de seguretat nucleara dels EUA]] (NRC) sus l'accident de Three Mile Island, 11 d'agost de 2009</ref>. Aquel accident foguèt classificat al nivèl 5 de l'[[escala internacionala dels eveniments nuclears]] (INES). == Debanament == [[Fichièr:Image-Tmi-2 schematic-fr.svg|thumb|Esquèma foncional dem reactor 2 de Three Miles Island (TMI-2), de tipe [[reactor d'aiga pressurizada]]]] L'accident comencèt per la pèrda d’estanqueïtat de l'encencha del circuit d’aiga primària (segunda barrièra de proteccion), una baca de descarga del pressurizador demorèt blocada en posicion obèrta. A la seguida d’accions inadaptadas, lo refregiment del còr èra pas mai assegurat, provocant la [[Fusion del còr d'un reactor nuclear|fusion d’una partida del combustible]], es a dire la pèrda de la primièra barrièra de proteccion. L’[[encencha de confinhament]], tresena barrièra, joguèt son ròtle per limitar los rebuts radioactius. Quand sièis ans mai tard, venguèt possible d'intrar dins l’encencha, una camèra introducha dins la cuba montrèt qu’una partida importanta del combustible s'aviá fondut mas qu’aviá pas passa la cuba, lo [[còri]] s’èra estratificat al fons sens provocar d’explosion. === Primièras minutas de l'accident === [[Fichièr:TMI-2 control panel.png|thumb|Lo panèl de contraròtle del reactor TMI-2, mostrant d'etiquetas podent amagar los lums de contraròtle. Aquelas etiquetas foguèron misas en causa pel fach que las pompa del sistèma de refregiment de secors avián podut pas foncionar per deca d’una baca que demorèt tancada a causa l’oblit d’un operator, e que calguèt 8 minutas per remarcar l'anomalia e obrir la baca]] Las pompas principalas d'alimentacion en aiga del sistèma de [[refregiment]] segondari (o circuit segondari) tombèron en pana vèrs 4 ora del matin (t=0) lo 28 de març de 1979<ref name="irsn">[https://web.archive.org/web/20120614155546/http://www.irsn.fr/FR/base_de_connaissances/Installations_nucleaires/La_surete_Nucleaire/Les-accidents-nucleaires/three-mile-island-1979/Pages/sommaire.aspx « Three Mile Island (États-Unis) 1979 »], [[Institut de radioproteccion e de seguretat nuclara]] (IRSN).</ref>. Aquela pana modifiquèt sul còp las condicions [[termodinamica]]s dins lo [[generator de vapor]], mermant sa capacitat a refregir lo sistèma de refregiment primari ([[circuit primari]]). La [[pression]] dins lo circuit primari (que passa pel còr) aumenta alara imediatament a causa de l'aument de temperatura. Per evitar que la pression aumente tròp, la sopapa de descarga del pressurizador<ref>Aparelh destinat a establir e mantenir la pression dins lo circuit primari de refregiment, a una valor causida per empachar que prenga bolh.</ref> del circuit primari se dubriguèt automaticament (t=3s) puèi la turbina e lo [[Reactor nuclear|reactor]] (insercion des barras de comanda dins lo còr) se copèron automaticament<ref name="irsn"/> (t=8s). Aquela [[sopapa]] auriá degut enseguida se tancar a la [[pression]] tornada mai baissa, mai malgrat l’òrdre automatic de tancadura foguèt pas lo cas. Factor agravant, los lums dels [[operator]]s montrèron la sopapa en posicion tancada (lo lum indicava que l'òrdre de tancadura aviá estat donat, mas pas que la manòbra aviá estat realizada)<ref name="irsn"/>. En consequéncia, la [[pression]] contunha de mermar dins lo circuit primari, que perdava per aquela [[sopapa]] demorada obèrta (pèrda de la segonda barrièra de [[confinhament]]). La baissa de pression dins lo circuit primari provòca la partença automatica del circuit d'injeccion de seguretat (t=2min1s), encargat de menar d'aiga dins lo circuit primari<ref name="irsn"/>. Pasmens, al meteis temps que la pression baissava, de « vuèits » (de vapor d’aiga en fach) se formavan dins la cuba e dins lo circuit primari. Aqueles vuèits provoquèron de movements d’aiga complèxes que, paradoxalament, empliguèron lo pressurizador en aiga, lo pressurizador se trobant a aquel moment mai freg que la cuba a causa de: * la descarga en vapor de las sopapas primaras qu'aviá refregit lo pressurizador per evaporacion d'aiga contenguda; * la calor residuala del còr que fasent pujar la temperatura d'aiga presenta dins la cuba. De fach d'aquel escart de temperatura, lo posicionament en punt naut del pressurizador empachèt gaire son emplissatge en aiga (pel passatge jol vuèit de tipe « abeurador d'aucels »). L’operator, avent l'informacion que lo pressurizador èra al plen, ne concluguèt erronèament que l'ensems del circuit primari n'èra tanben e arrestèt manualament lo circuit d’injeccion de seguritat (t=4min3 s). Pauc de temps après, l’aiga comencèt lo bolh a la sortida del còr (t=5min30s). Parallelament, un autre problèma pareguèt endacòm mai: * lo sistèma de secors de refregiment en aiga dels generators de vapor auriá estat testat {{nobr|42 oras}} abans l'accident. Pendent aquel tèst, una baca aviá estat tancada, e deuriá tornar èsser obèrta a la fin del tèst. Mas aquel còp, après una negligéncia umana o administrativa, la baca tornèt pas èsser obèrta, empachant lo sistèma de refregimment de secors de foncionar<ref name="irsn"/>. La baca tancada foguèt fin finala descobèrta e obèrta manualament (t=8min18s)<ref name="irsn"/>, permetent al sistèma de secors de foncionar corrèctament, de refregir los generators de vapor, e en consequéncia lo circuit primari; * la mèscla de vapor e d’aiga que s’escapava de la sopapa del pressurizador èra dirigida cap a una restanca de descarga. Mas, après un temps (t=14min48s), aquela restanca foguèt al plen, menant a la rompadura dels discs de descarga prevists per aquò. A partir d'aquel instant, lo circuit primari se voidava dirèctament dins l’encencha de confinhament (tresena e darrièra barrièra de confinhament de la radioactivitat)<ref name="irsn"/>. === Pendent las oras seguentas === Après mai d’una ora d'aument lent de la temperatura e de voidança del circuit primari, las pompas del circuit primari comencèron a tremolar per que pompavan mai de vapor que d’aiga. Foguèron alara arrestadas (t=1h13 per la primièra, t=1h40 per la segonda), perque la teoria prevesiá que la conveccion naturala permetriá a l'aiga de contunhar a circular. En realitat la circulacion foguèt gaireben arrestada per l’idrogèn ja presa dins los generators de vapor, e l’evaporacion de l’aiga del circuit primari s’accelerava encara. Al meteis moment, lo naut del còr comencèt a emergir de l'aiga<ref name="irsn"/>. La temperatura favorizava la reaccion entre la vapor e lo revestiment de [[zircòni]] del combustible, formant d'[[idrogèn]], desgradant fòrça la gaina del combustible e menant a l'espandiment d’elements radioactius dins lo circuit primari (pèrda de la primièra barrièra de confinhament). Mas en sala de comanda los operators comencèron a reagir. Per comprene l’encadenament d'aquel accident, cal comprendre plan que los operators èran gaireben cècs (negats jol flus d'alarmas) e èra pas en mesura de comprene çò que se passava (situacion fòrça complèxa, estrès, pression, tròp de gents en sala des comandas eca). Una baca d’isolament situada en aval de la sopapa del pressurizador foguèt tancada, çò qu'arrestèt fin finala la voidança del circuit primari (t=2h22). Enseguida, los operators decidiguèron tanben de demarrar una pompa del circuit primari (t=2h54) alara que deuriá demorar gaireben pas qu'un mètre d’aiga dins lo còr (a la plaça de 30 abituals): lo movement de barrejadís desgrada fortament los elements combustibles, en granda partida emergidas e extrèmament cauds (veire ja en partit fonduts). La pompa foguèt fin finala arrestat (t=3h12), e los operators decidiguèron de tornar obrir 5 minutas la baca d’isolament que tancava la sopapa du pressurizador. Lo circuit primari tornèt començar a se voidar dins l’encencha, mas aquel còp amb d’aiga plan fortament contaminada, çò que provoquèt las alarmas d’irradiacion<ref name="irsn"/>. Comprenent alara que lo còr aviá estat fortament desgradat e que lo circuit de segur mancava doncas d’aiga (e començant a comprendre la situacion), los operators tornèron a metre en servici l’injeccion de seguritat (t=3h20), tornant a metre lo còr, en partida fondut, dins l'aiga<ref name="irsn"/>. Ne fasent, prengavan lo risc de generar una explosion de vapor o de provocar la rompadura de la cuba a causa del tust termic, mas res d'aquò arribèt: la cuba tenguèt e lo còr tornèt èsser sota l'aiga (t=3h45), estabilizant la situacion. Lo circuit d’injeccion de seguritat enviant d’aiga a fòrça nauta pression dins lo circuit primari, calguèt, dins las oras seguentas (entre t=5h e t=9h), obrir e tancar alternativament la baca d’isolament per mantenir una pression acceptabla (çò qu'èra lo ròtle de la sopapa defalhenta normalament). Aquò menèt encara a largar de centenas de mètres cubics d’aiga contaminada dins l’encencha de confinhament. Darrièr eveniment màger (t=9h50): l’idrogèn, generat per la reaccion entre la vapor d’aiga e lo zircòni de la gaina de gredons de combustible puèi largar dins l’encencha de confinhament, explosèt, mas sens far de degalh particular (lo sol indice d'aquel eveniment foguèt la deteccion d’un pic de pression dins l’encencha de confinhament)<ref name="irsn"/>. Pendent las oras que seguèron, los operators ensagèron d'emplir lo circuit primari en aiga, çò que foguèt dificil perque de grandas quantitats d’idrogèn èran presas dins los punts nauts dels generators de vapor. Fin finala, la situacion s'estabilizèt, e las pompas del circuit primari foguèron de nòu mesas en servici (t=15h49). L’estat del reactor èra fòrça degradat, pasmens permetava de refregir lo combustible. === Pendent los jorns seguents === Dos jorns mai tard, la [[Comission de reglamentacion nucleara dels EUA]] (NRC) anoncia qu'una fusion del còr del reactor nuclear es possible. Per mesura de precaucion, lo governaire de l'Estat de la Pennsilvània faguèt evacuar los enfants d'edat escolara e las femnas emprenhadas a 8 quilomètres de la centrala per evitar que sián incomodats per l'espandiment dels gas radioactius<ref name="Sherbrooke">[[Universitat de Sherbrooke]] (Quebec) {{fr}}[https://web.archive.org/web/20131112162054/http://perspective.usherbrooke.ca/bilan/servlet/BMEve?codeEve=546 Accident a la centrala nucleara de Three Mile Island]</ref>. Mai de {{formatnum:200000}} personas fugiguèron la region<ref>L'expansion - 12 de febrièr de 2009: [https://web.archive.org/web/20140410063334/http://energie.lexpansion.com/energie-nucleaire/three-mile-island-un-accident-pour-l-histoire_a-32-591.html Three Mile Island : un accident per l'istòria]</ref>. Dos jorns après l'accident, 90 % dels residents de la municipalitat de Goldsboro (Pennsilvània) partiguèron<ref>Michel Llory - [http://books.google.fr/books?id=dEm08NB4yHMC&lpg=PA68&ots=nB1N1by4Zw&dq=three%20miles%20island%20%C3%A9vacuation&hl=fr&pg=PA2#v=onepage&q=three%20miles%20island%20%C3%A9vacuation&f=false {{fr}} L'accident de la centrala nuclear de Three Miles Island] - Ed: L'Harmattan, 1999</ref>. Lo jornalista quebequés Jean-Claude Leclerc foguèt trebolat que las « autoritats publicas deguèron improvizar d'evacuacions massissas de populacion »<ref>{{fr}}Jean-Claude Leclerc, «Lo tust nuclear», Le Devoir (Quebec, Canadà), 3 d'abril de 1979, p.4 citat dins [[Universitat de Sherbrooke]] (Quebec) [https://web.archive.org/web/20131112162054/http://perspective.usherbrooke.ca/bilan/servlet/BMEve?codeEve=546 Accident a la centrala nucleara de Three Mile Island]</ref>. Le 9 d'abril, lo director de la regulacion dels reactors nuclears de l'NRC, Harold Denton, anoncièt que la situacion èra restablida<ref name="Sherbrooke" />. == Bilanç == [[Fichièr:Graphic TMI-2 Core End-State Configuration.png|thumb|Estat final del còr]] [[Fichièr:TMI cleanup-2.jpg|thumb|Una equipa de netejatge descontaminant Three Mile Island]] Los ans d’estudis<ref name="irsn"/> sus aquel accident permetèron de descobrir que fin finala: * 45 % del còr s'èra fondut<ref name="irsn"/> ; * 20 % aviá rajat al fons de la cuba. Plan domatjada, la cuba s'èra pas traucada e la partida fonduda del còr èra demorada contenguda dins la cuba; quitament, malgrat de desformacions importantas e fusions parcialas, las cubas intèrnas foguèron pas destruidas. Malgrat la gravetat extrèma de l’accident, en despièch d'aquel encadenament de decas mecanicas, umanas e de concepcion, l’encencha de confinhament demorèt integra; l'espandiment de produchs radioactius dins l’environament demorèt flac. Es pasmens dificil de trobar de chifres fisables per o quantificar (perque foguèron pas mesurats al moment). E mai, aquel accident menèt los expleitants de centralas de mèsma concepcion a de prigondas reflexions (coma [[Electricitat de França|EDF]] en França, quitament s'aquelas centralas presentan de diferéncias). L'accident de Three Mile Island (TMI) mostrèt fòrça e permetèt de far avançar la seguretat, subretot mostrar l'importànça de la « conducha per Estat »<ref name="irsn"/>: :En efècte, los operators de TMI dispausavan de proceduras d'aplicar en foncion de segon l'incident (se dich « proceduras evenimencialas »). Se vei qu'en situacion reala, se podèt pas far un diagnostic e qu'aquò fa agrabar la situacion (arrèst de l’injeccion de seguretat, nòu demarratge de las pompas primaras amb un còr emergit, eca). Totas las proceduras de conducha accidentala tornèron èsser estudiadas amb un apròche tot novel: se pòt pas mai demandar als operators de comprendre çò que se passa (qu'i a de grandas probabilitats per que s'enganan, pasmans que fòrça competants), mas lor donar d'accions de far en foncion dels paramètres que dispausan: pression, temperatura, nivèl d’aiga, taus de radioactivitat o autres. Çò que se nomena « l’apròche per estat », qu'es ara utilizat dins fòrça nombrosas centralas nuclaras pel mond<ref name="irsn"/>. En agost de 2009<ref name="nrc" /> : * lo còr endomatjat èra retitat de la cuba, tanben las partidas fondudas pendent l'accident; * l'encencha de confinhament tanben foguèt netejat; * la centrala espèra una decision per l'avenir que poiriá benlèu èsser un desmantelament complet, l'empresa actuala es gaire utilisabla. == Consequéncias == [[Fichièr:Carter_leaving_Three_Mile_Island.jpg|thumb|Jimmy Carter, alara president, en visita a la centrala nucleara de Three Mile Island qualques jorns après l'accident.]] === Consequéncias per l'industria nucleara mondiala === [[Fichièr:Nuclear power history.svg|lang=fr|thumb|Istoric mondial de la construccion de reactors electronuclears. L'accident de TMI es citat coma un dels factors de declin]] Segon l'[[Agéncia internacionala de l'energia atomica]], l'accident de Three Mile Island marquèt un grand cambiament dins lo desvelopament mondial de l'industria nucleara<ref>"50 Years of Nuclear Energy". IAEA. Retrieved December 29, 2008</ref>. Three Mile Island menèt los EUA a abandonar la construccion de novèlas centralas, a la seguida d’una decision presa pel president [[Jimmy Carter]]<ref>{{fr}}laradioactivite.com : [https://web.archive.org/web/20140508143802/http://www.laradioactivite.com/fr/site/pages/threemileisland.htm 1979 : Un grava accident que menèt la destruccion d'un reactor]</ref>. Fins a 1989, las proceduras utilisadas per menar de situacions incidentalas e accidentala èran fondadas sus un apròche de tipe « evenimencial ». Aquel apròche consistís, per d'eveniments iniciators convencionalament seleccionats, a definir per avança las accions de conducha necessàrias al manten des foncions de seguretat. A partir d'un diagnostic inicial unic, los operators son doncas menats a engatjar una estrategia de conducha predeterminada. L'accident que toquèt lo 29 de març de 1979 la centrala de ''Three Mile Island'' (TMI) metèt en evidéncia las limitas de la conducha evenimenciala. Aquela permet pas en efècte de gerir las situacions ont se tròban cumuladas, en mai de l'eveniment iniciator, de las decas umanas o materialas. EDF decidiguèt d’abandonar progressivament l’apròhe « evenimencial » per passar a una apròche novèla, dicha « per estats » (APE). Aquela darrièra consistís a adaptar la conducha de l’installacion a l’estat vertadièr de la caudièra. L’estat de la caudièra se definís a partir de sièis « foncions d’estat » que cobrisson las tres foncions de seguretat susmencionadas. La conducha APE a enseguida per objectiu de restaurar la o las foncions d’estat degradadas, segon una grasilha de conducha que definís las prioritats<ref>Autoritat de seguretat nucleara, {{fr}}[http://www.asn.fr/index.php/content/download/18473/109665/file/15_chap_11.pdf los reactors d'aiga jos pression].</ref>. === Consequéncias sanitàrias als EUA === [[Fichièr:Goldsboro, PA and TMI.jpg|thumb|Una carrièra de Goldsboro (Pennsilvània) près de la centrala de Three Miles Island]] Mai d'un rapòrts scientifics concluguèron qu'aquel accident a provoquèt pas de mòrt, nimai de ferrits o d'efièch nefastes per la santat: *Lo rapòrt de l'[[Universitat de Columbia|Université de Columbia]] publicat en 1990 afirma que, estatisticament, l'aument flac de la deteccion dels cases de càncer podèt pas aver èsser causada pels espandiments radioactius de la centrala pendent l'accident; s'agís mai probablament, de la consequéncia d'una melhora deteccion dels cases de càncer après lo renforçament del contraròtle medical de la populacion locala après l'accident<ref>{{en}}[http://www.ncbi.nlm.nih.gov/pmc/articles/PMC1405170/pdf/amjph00206-0049.pdf Cancer rates after the Three Mile Island nuclear accident and proximity of residence to the plant. - American Journal of Public Health - 8 janvier 1991, 81, {{p.|719-724}}: "''In an analysis examining cancer rates and residential proximity to the Three Mile Island nuclear plant, we observed a modest postaccident increase in cancer near TMI that is unlikely to be explained by radiation emissions. (...) The most plausible alternative explanation is that improved surveillance of cancer near the TMI plant led to the observed increase.''"]</ref>. *En 2008, l'[[UNSCEAR]] afirma que l'exposicion del public foguèt nrgligible. En efièch, pasmens la granda quantitat de produchs de fission espandits pendent la fusion del còr, la majoritat d'aqueles produchs foguèt retenguda dins l'aiga utilisada per refregir lo reactor, mas 370PBq de gas rares (subretot Xe133) e 550Gbq d'iòde 131 foguèron largat dins l'atmosfèra<ref name="UNSCEAR2008">[https://web.archive.org/web/20200309222921/http://www.unscear.org/docs/reports/2008/11-80076_Report_2008_Annex_C.pdf SOURCES AND EFFECTS OF IONIZING RADIATION United Nations Scientific Committee on the Effects of Atomic Radiation UNSCEAR 2008 Report to the General Assembly with Scientific Annexes] sur le site de unscear.org "''Most fission products were retained in the water, but about 370 PBq of noble gases, mainly ¹³³Xe, and some 550GBq of ¹³¹I were released into the atmosphere. While the accident released large amounts of activity from the failed reactor core, the resulting exposures of the public were negligible.''"</ref>. *Per l'[[American Nuclear Society]], tornant sovent sus de chifras citats, l'irradiacion mejana de la populacion vivent dins un rai de 10 milas de la centrala ({{unitat|16|km}}) foguèt de 80 micro[[Sievert]]s, e degun foguèt expausat a mai de 1 milli-[[Sievert]], o lo tèrç de la dòsi recebuda en mejana per an als EUA du fach de l'irradiacion naturala<ref>[http://www.ans.org/pi/resources/sptopics/tmi/whathappened.php What Happened and What Didn't in the TMI-2 Accident], American Nuclear Society</ref>{{,}}<ref>[https://web.archive.org/web/20120301210916/http://www.unscear.org/docs/reports/1993/1993c_pages%2091-120.pdf UNSCEAR 1993], annexe B</ref>. *Una novèla estimacion de las dòsis recebudas, conducha en 1990, concluguèt a una exposicion un pauc superiosa, ont <!--several thousand persons received doses as large as the background dose--> qualques milièrs de personas podèron recebre una dòsi de l'òrdre d'aquela irradiacion naturala<ref>[http://www.cipi.com/PDF/tmi_Full_Report_1.pdf Re-estimating the noble gas releases from the TMI accident], Jan Beyea and John M. DeCicco, National Audubon Society, August 14, 1990</ref>. *Una analisi de 23 ans de donadas (de 1985 a 2008) par ''retrospective'' ([[analyse transversale]]) del ''Pennsylvania Cancer Registry'' de 2012 mòstra pas, estatisticament, d'influéncia significativa suls càncers tiroïdians avançats ni amb l'accident de centrala, nimai amb la proximitat de la centrala. L'analisi mòstra una pujada de càncers tiroïdians papillars, una mendra agressivitat generala dels [[càncer]]s e una deteccion mai precoça per la populacion locala que dins lo rèste de la [[Pennsilvània]]. Alara que d'estudis auriá mostrar qu'un ligam existariá entre l'exposicion a de disis flacs de radiacion e una pujada de l'incidéncia dels càncers de la tiroïda pels enfants, lo cohòrt estudiat aicí permet gaire de confirmar aquel ipotèsi<ref>{{en}}Neerav Goyal, MD, MPH; Fabian Camacho, MS, MA; Joseph Mangano, MPH, MBA; David Goldenberg, MD, FACS [https://web.archive.org/web/20150503054035/http://www.radiation.org/reading/pubs/3mileisland.pdf Thyroid Cancer Characteristics in the Population Surrounding Three Mile Island], "''Although the TMI area shows a higher incidence of thyroid cancer as compared to the rest of the state, this was not statistically significant. Conclusions: The TMI population showed a higher proportion of papillary thyroid cancer and less aggressive pathology and earlier diagnosis compared to the rest of Pennsylvania. No statistically significant difference in thyroid cancer incidence was noted. Overall, the study does not show a clear link with more advanced thyroid cancer and proximity to the TMI nuclear reactors.''" et « Although low-dose radiation has been linked to increased thyroid cancer incidence in children, our data do not support a similar link among the TMI cohort. » The Laryngoscope, 27 février 2012</ref>. D'autres rapòrts afirman d'incidéncias sus la santat publica: *Un analisi recent de ''Pennsylvania Cancer Registry'' foguèt menat, en 2011, aquel còp, sus [[neoplasia|neoplasmes]] malins, càncers de las [[broncas]], de la [[traquèa]], o dels [[palmons]], o suls [[Linfòm|càncers linfatics]] o [[Emopatia|ematopoïetics]], sus las [[leucemias]] e [[càncers del sen]], al respècte de las radiacions. Lis riscs d'aument de càncers, a causa l'exposicion a de dòsis d'irradiacion flacas, essent bas e, gaireben totes, non significatius<ref name="Han2011">{{article |langue=en |prenom1=Yueh-Ying |nom1=Han |prenom2=Ada O. |nom2=Youk |prenom3=Howell |nom3=Sasser |prenom4=Evelyn O. |nom4=Talbott |títol=Cancer incidence among residents of the Three Mile Island accident area: 1982–1995 |periodic=Environmental Research |volum=111 |numero=8 |mes=11 |annada=2011 |paginas=1230-1235 |issn=0013-9351 |format=html |url=http://www.sciencedirect.com/science/article/pii/S0013935111002039 |résumé=http://www.sciencedirect.com/science/article/pii/S0013935111002039|doi=10.1016/j.envres.2011.08.005}}''{{cita|Increased cancer risks from low-level radiation exposure within the TMI cohort were small and mostly statistically non-significant. However, additional follow-up on this population is warranted, especially to explore the increased risk of leukemia found in men.}}''</ref>. mas, d'autres estudis semblan necessàrias per explorar la pujada flaca dels riscs de leucemias, pels òmes, absent per las femnas<ref name="Han2011"/>. === Consequéncias sur l'opinion publica mondiala === [[Fichièr:Crowd at rally. Anti-nuke rally in Harrisburg (Pennsylvania) at the Capitol. - NARA - 540017.tif|thumb|Manifestacion [[antinucleara]] a [[Harrisburg]] en 1979, après l'accident de Three Mile Island]] L'incident foguèt pro difusat al nivèl internacional, e amb d'efectes prigonds sus l'opinion publica, subretot als EUA. L'opinion publica europèa prenguèt consciéncia que los accidents nuclears constituisson un risc vertadièr podent se concretizar a tot moment. Marquèt l'espandiment del debat sus la seguretat nucleara del domèni des scientifics e dels industrials a aquel dels ciutadans e dels politics<ref>[[Aymeri de Montesquiou]] - rapòrt del [[Senat francés]] - 2000 : {{fr}}[http://www.senat.fr/rap/r99-320/r99-3204.html L'energia nucleara en Euròpa: union o confusion ?]</ref>. ''[[Lo sindròma chinés]]'', un film sus una catastròfa nucleara, que sortiguèt sonque {{unitat|12|jorns}} abans la catastròfa, aguèt fòrça succés als EUA<ref>Mathias Goldstein - [http://www.dissident-media.org/infonucleaire/tmi_25.html Three Mile Island (TMI), déjà 32 ans]</ref>. == Notas e referéncias == <references/> == Vejatz tanben == {{Commons|Three Mile Island accident|Accident de Three Mile Island}} === Bibliografia === * {{fr}}Jacques Libmann, ''Éléments de sûreté nucléaire'', EDP Sciences, coll. « IPSN », 1996, 2000, 574 p. {{ISBN|978-2-86883-274-0}} ; 2e tirage, 2000 [http://books.google.fr/books?id=Tncf9scjIGEC&printsec=frontcover&dq=Jacques+Libmann&source=bl&ots=A4EA8Gjq7d&sig=qHibOqaVtwuiRpvh2H9-lG69tz8&hl=fr&ei=dMCLTZGEDMaWhQe0qtGuCw&sa=X&oi=book_result&ct=result&resnum=3&ved=0CCcQ6AEwAg#v=onepage&q&f=false en linha sus books.google.fr|date=24 mars 2011]. === Filmografia === * ''[[Lo Sindròma chinés]]''. === Article connèxe === * === Ligams extèrnes === * {{fr}}[http://www.dissident-media.org/infonucleaire/tmi.html Informacions tecnicas e descripcion de l'accident] * {{fr}}[http://www.chez.com/atomicsarchives/lecon_arrisburg.html La leison de Three Mile Island] [[Categoria:Catastròfa nucleara]] 41mlaw6dlf5z1432smvl3w525j23hpr 0 158994 2507473 2287251 2026-08-24T02:13:59Z InternetArchiveBot 43230 Rescuing 1 sources and tagging 0 as dead.) #IABot (v2.0.9.5 2507473 wikitext text/x-wiki Los '''cabildos''' èra d'intermunicipats creadas en las ''Índias'' ([[America]] e [[Filipinas]]) de l'Empèri espanhòl per l'administracion de las ciutats e vilas. Foguèron creats per adaptar los [[Ajuntament|ajuntaments]] medievals d'Espanha a un mitan novèl, qu'a vegada tanben èran estats nomenats cabildos, per analogia als ''[[Cabildo eclesiastic|cabildos eclesiastics]]'' de las glèisas catedralas. Lo tèrme ''cabildo ''ven del latin '''''capitulum'''.'' Lo nom complèt amb que se titulava èra ''Fòrça Illustre Cabildo, Justícia e Regimient de...''. [[Fichièr:Cabildos_del_Virreinato.JPG|thumb|400x400px|Aspèctes dels principals cabildos del [[Vicereiautat de l'Arriu de la Plata|Virreinato del Riu de la Plata]].]] Lo Cabildo espanhòl ven pas de Roma, es una manifestacion de l'individualismo teutonic. Lo cabildo —tanben nomenat ajuntament o concelh (concillium)— èra lo representant legal de la ciutat o vila, l'organ municipal mejançant que los vesins vigilavan als problèmas judiciaris, administratius, economics e militars de la municipalitat. Son estructura e composicion èra semblabla a aqueles dels ''[[:es:Concejo_(historia)|concejos]]'' d'Espanha, mas las atribucions e l'importança èran variablas, a causa de las condicions especialas dins la societat dels reialmes e províncias d'otramar. A partit dels primièrs ans de la [[Conquista d'America|Conquista]] realizèron un eficaç mecanisme de representacion dels elèits locals al frent de la burocracia reiala. Divèrsas disposicions reialas pretendavan las sometre a l'autoritat dels representants del [[rei d'Espanha]], mas l'alunhament amb la metròpoli obliguèt a lor donar un naut gra d'autarcia. == Istòria == === Genèsis dels cabildos === L'institucion del cabildo ven d'Espanha, ont los abitants de cada ciutat causissián los seus conselhièrs e cònsols per qu'administren e reglamenten las comunautats. A l'arribar los conquistadors en America, los cabildos espanhòls avián perdut una partida de lor poder, que fòrça atribucions èran estats assumidas per la monarquia. L'origina del cabildo indian demòra en relacion amb la fondacion de las primièras ciutats ispanicas dins lo [[sègle XVI]]. Quand se fondava una ciutat, lo fondador designava entre los soldats qu'o avián acompanhat de conselhièrs e de cònsols qu'integrarán lo cabildo de la nòva populacion. En acòrdi amb una de las Leis de las Índias, la nominacion dels conselhièrs èra una atribucion privativa d'aquel que fondèt la ciutat –d'esperse o mejanç un enviat dels seus– ''pels jorns de sa vida, e d'un filh o eretièr''.<ref name="EV">[https://web.archive.org/web/20120529151128/http://efemeridesvenezolanas.com/html/cabildo.htm ''El Cabildo Venezolano'', en Efemérides Venezolanas.]</ref> Las primièras leis pretendavan sometre entierament los cabildos a l'autoritat nomenada dempuèi l'Espanha continentala, ensajant de plaçar los cabildos d'otramar dins la meteissa situacion dels ajuntaments peninsulars, que al sègle XVI avián ja perdut una granda part de lor autonomia. Pasmens, los reis acabèron per reconéisser qu'aquela situacion se podava pas aplicar als alunhats e immenses territòris d'otramar, de biais qu'admetèron que los cabildos prenguèron una granda autarcia (èran pas autonòms, doncas la legislacion èra un poder exclusiu del rei).<ref group="n.">En [[1573]], segon Juan de Solórzano Pereira, lo rey aviá ordenat que las cargas municipalas sián nomenadas directament pels gobernadors i ratificats pel rei. </ref> En efècte, los cabildos assumissián de larga atribucions de govèrn e justícia, podent a vegadas a nomenar directament lo governaire. === Dins los sègles XVI e XVII === [[Fichièr:Espectaculo_de_india_exorcizada_durante_la_Misa_Mayor_en_el_Altar_de_la_Virgen_de_Guapulo_1646_en_presencia_de_la_Audiencia,_el_Presidente_Martín_de_Arriola,_el_Obispo_Agustín_Duarte_y_el_Cabildo,_por_Miguel_de_Santiago.JPG|left|thumb|322x322px|Lo Cabildo e l'Audiéncia de Quito assistisson a la Messa Màger a l'Altar de la Verge de Guápulo en 1646 en preséncia del President Martín de Arriola e l'Avesque Agustín Duarte, per Miguel de Santiago.]] A la fin del sègle XVII, lo rei d'Espanha dispausèt d'una seria de mesuras desesperadas per aumentar las intradas de la corona. Entre aquestas mesuras èra la venta a vida de las cargas publicas, coma aquelas dels conselhièrs, que venguèron "de conselhièrs perpetuals".<ref name="EV"/> Mai d'un còp aquelas cargas se vendián fòra de la ciutat ont s'exericissiá la carga, e foguèron sovent acusats de voler recuperar rapidament l'investiment abusant d'autoritat. Pasmens, los conselhièrs perpetuals devián demorar dins la vila, e a long tèrme capitèron s'identificar fòrça amb lo mitan mai que n'èran los conselhièrs transitòrios, nomenats directament dempuèi Espanha.<ref group="n.">Los ''regidores perpetuos'' èran d'en primièr una institucion centralizatritz instaurada per la Corona espanhòla: a la mitat del sègle XVI lo rey comencèt a nomenar de ''regidores perpetuos'' dins los ajuntamients peninsulars mais importants, que lo còs pasaba per èsser una dependéncia dirècta del rei, non pas una emanacion de la comunitat locala. </ref> De biais que, a partir de la fin del sègle XVII, los cabildos americans avián un naut gra d'autarcia al respecto de la Corona e dels seus governaires, e pasmens se sovent los quitas conselhièrs èran autonòmas al respècte del pòble que devián de representar. Un autre cambiament important se realizèt amb l'aument de la populacion e l'enriquiment de las nòvas familhas localas: dins lo cas de las ciutats portuàrias, èran de familhas ligadas al comèrci, alara que dins las ciutats plaçadas près de regions minièras, èran de familhas ligadas al trafic de minerals. Amb per resultat del lent e gradual –mas verais– cambiament social, los descendents dels fondadors foguèron remplaçats coma còs de "vesins" per representar los nòus grops enriquits, mai sovent admeses en acòrdis amb los conselhièrs perpetuals. Dins quin cas que siá, lo procediment menèt a çò que l'institucion dels cabildos pèrda tot caractèr popular e democratic e venga en un organisme dominat per l'oligarquia creòla. Pasmens, los cabildos mai importants mantenguèron un naut gra de poder dins lo sistèma indian, venent las institucions mai representativas de l'elèit creòla.<ref name="EV"/> Mas, las cargas dels cabildos de las localitats mendres foguèron pas meses en venta, amb per resultat que fòrça còps demoravan vacantas. Al començament, lo governaire de la vila o lo vice rei deviá presidir las sesilhas del cabildo dempuèi son sieu de govèrn. Amb lo temps, aqueles foncionaris acabèron per considerar tròp locals e pauc importants los afars que se tractava al cabildo, de biais qu'assistiguèron pas mai las sesilhas. Las decisions èran pas mai consultadas per l'autoritat reiala, mas sonque informadas. L'eleccion dels foncionaris mai importants èra consultada per l'autoritat locala, que mai d'un còps oposava lo vetò d'unes candidats elegits, quitament s'èra pas que  far sentir l'autoritat. Pasmens, los governaires e vice reis s'esforçavan generalament d'intervenir pas inutilment dins de conflictes amb los cabildos, que serián los primièrs consultats dins lo [[jutjament de residéncia]] a la fin de son mandat. === Lo centralismo dels Borbons === Fins a la fin del sègle XVII, los cabildos deguèron s'enfrentar a l'establiment de la burocracia reiala, que pauc a pauc mermavan la jurisdiccion e las atribucions dels còs municipals. Al començament del [[sègle XVIII]], après la [[Guèrra de Succession d'Espanha|Guèrra de Succession Espanhòla]] e l'arribada dels [[Ostal de Borbon|Borbons]], se produguèt una seriá de cambiaments en la relacion entre Espanha e [[Empèri espanhòl|lo seu Empèri]]. Fins alara, los reialmes americans dependián directament del rei, que las administrava mejans los vice reis e de governaires coma de los seus representants. Amb los cambiaments introdusits pels Borbons, los vices regnes e las [[Capitanariá generala|capitanariás generalas]] venguèron dirèctament dependent de la metròpoli. Son estructura sociala e economica foguèt modificada dins lo sens d'una dependéncia absoluda de l'Espanha europèa.<ref>Eduardo Martiré, ''1808, La clave de la emancipación hispanoamericana'', Ed. Elefante Blanco, Bs. As., 2002. </ref> Un factor positiu foguèt l'eliminacion progressiva de la venta de cargas publicas, remplaçats per de conselhièrs elegits, qu'aurián per efièt de mermar la corrupcion. Mas aumentèt lo nombre dels conselhièrs nomenats per las autoritats localas, e, tanben, dempuèi l'Espanha europèa. D'un autre costat, tornèron las ordonanças reialas per tòca d'investir de foncionaris que substituirián, automaticament, los governants absents en cas vacança, levant aquel privilègi als cabildos.<ref name="EV"/> Lo desvolopament de las ordenanças d'intendents, pendent lo darrièr quart del sègle, acaba lo procediment: a la fins del periòd imperial, alara que s'instaurava lo sistèma centralista a image del sistèma francés, los cabildos avián ja perdut una granda partida de sas prerrogativas, mai pas lo seu prestigi. === Lo periòde de l'Independéncia === [[Fichièr:TUCUMAN-1812.jpg|thumb|Tucumán vèrs 1812, cabildo e glèisa de San Francisco (òli actual)]] [[Fichièr:Cabildo_de_Tucuman_(demolición).JPG|thumb|250x250px|De vilas coma [[San Miguel de Tucumán|Tucumán]] demoliguèron los cabildos al començaments del sègle XX, per los remplaçar per “de palais” pel govèrn republican.]] A la seguida de l'invasion napoleoniana d'Espanha e la deposicion del rei [[Ferrand VII d'Espanha|Fernando VII]], los cabildos tornèron asumir alara sa ancianas prerrogativas: capvirèron los governants, coma los vice reis e capitanis generals, e assumiguèron la representacion del pòble de cada ciutat. Atal comencèt las revolucions iniciant l'Independéncia Ispanoamericana. S'aviá ressorça mai sovent als [[Cabildo dobèrt|cabildos dobèrts]] per prene l'opinion de la ''partida sana e màger'' dels vesins. Lo procediment foguèt fòrça diferent segon las ciutat; a vegadas, foguèt un succés verai a [[Vicereiautat de l'Arriu de la Plata|Riu de la Plata]],[[Vicereiautat de Nòva Granada| Nòva Granada]], [[Capitania Generau de Veneçuela|Veneçuèla]], [[Capitaniá Generala de Chile|Chile]] e [[Intendéncia de Paraguai|Paraguai]]. De brèu capitèt a [[Montevideo]], lo Naut Peró (Bolívia actual) e [[Província de Quito|Quito]]. Mas, fracassèt al [[Vire regne de Peró|Peró]] e [[Vice regne de Nòva Espanha|Nòva Espanha]]. E, lo primièr semèstre de 1821, los cabildos de [[Trujillo]], [[Piura]] e [[Tumbes]] se decidiguèron en favor de l'independéncia. Din totes los cases de capitada, lo cabildo realizava pas lo govèrn en dirècte, mas qu'o delegava als conselhs de govèrn, se reservant un cèrt contraròtle. Quand lo govèrn passèt a de magistrats que remplacèron los conselhs, lo cabildo perdava lo contraròtle sul govèrn nacional, mas conservava cèrt gra de primautat a nivèl local. Al [[Arriu de la Plata|Riu de la Plata]], los cabildos aguèron un ròtle preponderant dins la formacion del [[federalisme]], remplaçant los govèrns nomenats dempuèi lo govèrn central per d'autres formats dels elèits locals. Se conservèron coma autoritats legislativas e judiciàrias fins a [[1820|1820.]] Perdèron mai tard lo caractèr d'autoritat legislativa, e foguèron fin final dissolguts coma d'organs judiciàris.<ref>José Luis Busaniche, ''Historia argentina'', Ed. Taurus, Bs. As., 2005. </ref> Lo darrièr cabildo en que foguèt abolit es aquel de [[San Salvador de Jujuy]] en [[1837]].<ref>Revista municipal interamericana, Volúmenes 5-6. </ref> A [[Mexic]], los cabildos contunhan fins ara essent d'autoritats municipalas, pasmens se natura, eleccion e de foncions varièron fòrça.<ref>[https://web.archive.org/web/20131119094430/http://iglom.iteso.mx/HTML/encuentros/congresol/pm2/mtema2.htm ''Gobiernos locales: el futuro político de México'', en la página de la Red de Investigadores de Gobiernos Locales Mexicanos.]</ref> == Composicion == A de fins del periòde de sobeiranetat espanhòla –començament del [[sègle XIX]]– los cabildos èran constituits per de divèrses conselhièrs, dos [[Primièr cònsol|cònsols]] ordinaris, l'''[[alférez real]]'' e l'[[alguazil màger]] coma cargas electivas. Los emplegats permanents del cabildo son ''[[fiel ejecutor]]'', lo procurador, l''<nowiki/>'escribano'', lo majordòm, lo depositari e a vegadas un personal subalterne. Al daissar d'assistir a las sesilhas los governaires o vice reis, los cabildos ganhèron cèrt gra d'autonomia. L'eleccion dels foncionaris mai importants èran jos l'autoritat centrala, mas aquela podava pas prepausar de remplaçaments. Sonque a la fin del sègle XVIII se produguèt una aument de la pression per que los foncionaris siá elegits a gost del governador. A son torn, aviá costuna de pairinar de novelaris a la metropòli, dins un gèst al delà de la centralizacion administrativa de l'Empèri e l'efortiment de la dependéncia dels territòris d'otramar al respecto de la Metropòli. === Regidores === Aqueles conselhièrs formavan –ensems– lo nomenat "regimient". Coma son nom l'indicava, èran aqueles que regissián, governavan e controtlavan la vida cabildo. En usatge, lo conselhièr sortit primèr del vòte ocupava lo carga d''<nowiki/>'alférez'', un autre èra defensor dels menors, un tresen èra defensor de paures e la carga del ''fiel ejecutor'' tòca als autres. Lo nombre de conselhièrs variava segon l'importància de las ciutat: las caps dels grands veice regne, [[Lima]] e [[Mexic]], avián drech a dotze conselhièrs.<ref group="n.">La citat de [[Buenos Aires]], capitala del [[Vicereiautat de l'Arriu de la Plata]] –darrièr a èsser creat– jamai tenguèt más de detz regidores.</ref> Las capitalas de província podián n'aver uèit e las ciutats subaltèrnas sièis. Las vilas, de categoria inferiora dins las ciutats, avián quatre conselhièrs, e èran sovent nomenats mièg cabildos. Las colonias de naturals e las [[Mission jesuista|missions jesuistas]] aguèron un nombre redusit de conselhièrs, e, mai sovent, comptavan tanben amb un cònsol. L'autonomia municipala èra fòrça inferiora. Fòra del pòbles d'indians, podavan accedir a las cargas de conselhièrs sonque los vesins, es dire, los blancs de mai de 20 ans d'edat, que la demrança es dins la vila e qu'exercisson pas "de mestièrs vils".<ref group="n.">Dins unas regions èran admeses los mestises qu'avián pas una nauta proporcion de sang indigèn. </ref><ref group="n.">Èran admeses los menors emancipats, es a dire, maridats abans 20 años d'edad.</ref><ref group="n.">Un "oficio vil" èran, en tèrmes generals, quin que siá ofici manual, pasmens s'existiá diferentas excepcions, que variaban fòça segon la quita ciudad.</ref><ref>[https://web.archive.org/web/20160207061650/http://www.monografias.com/trabajos/histomex/histomex.shtml "Historia económica, política y social de México", en monografías.com.]</ref> === Alcaldes === Los alcades ordinaris èran dos foncionaris causits d'entre los ''regidores ''lo primièr jorn de genièr de cada an. Aquela eleccion se fasiá entre los vesins e naturals de la vila. Coma dins lo cas dels regidores –almens en teoria– se deviá preferir los primièrs poblants e los seus descendients. Se nomenavan cònsol de primièr vòte e cònsol de segond vòte. D'en primièr los alcaldes èran d'autoritats exclusivament judiciàrias, que menavan los jutjaments en primièra instància.<ref group="n.">La segonda instància judiciària en America èra la Reial Audiéncia.</ref> Entre ambedós s'ocupavan dels planhs comuns; l'alcalde de primièr vòte èra lo jutge exclusiu dels jutjaments criminals, e lo de segonda instància exercissiá coma jutge de menors. Aprés l'epòca de la conquista e las fondacions, los vices reis, governaires o vice governaire daissèron d'assistir a las sesilhas dels cabildos, que n'èran de presidents de naissença. De biais que los cònsols de primièr vòte ne venguèron a presidir las sesilhas del cabildo, e en son abséncia los de segond vòte. Dins totes lo cases, èra l'alcalde de primièr vòte que votava en primièr, seguit per l'alcalde de segond vòte. Après votavan los alcaldes. Lo primièr vòte que donava condicionava lo rèste de la votacion, subretot dins un regime politic que respectava pas per la [[règla de la majoritat]] mas cercava en prioritat quina que siá forma de consens. Alara, l'importància de l'Alcaldes de primièr vòte aumenta fòrça, venent lo foncionari mai important del cabildo espandissent sas atribucions fòrça al delà de las foncions judiciàrias. Los alcaldes ordinaris dirigissián la vida de la ciutat, presidissent lo Cabildo e èran la primièra autoritat municipala. Donat que lo cabildo aviá la facultat d'exercir lo govèrn per interim en cas de mòrt o abséncia del governari de la província, aquela atribucion escai subretot als alcaldes. === ''Alférez real'' === D'en primièr èra l'oficial que comandava las milícias de la ciutat, causits cada an. Amb lo temps, la carga militara passèt a d'oficials professionals e permanents, alra que lo carga d'''Alférez Real'' deviá èsser onorària de grand prestigi social, que la responsabilitat èra subretot ceremoniala, en essent le portar l'estandars reial dins los actes publics. Tanben, la prestigiosa carga comportava l'obligacion d'assumir financiàriment las fèstas, divertiments e d'almòinas localas, qu'alara cai e de personas de fortuna gaireben sufisenta. === Alguazil Màger === Lo alguazil màger èra lo foncionari encargat de far complir los acòrdis del Cabildo, perseguir los jòcs proïbits, far las arrestacions, far la ronda de la ciutat, eca. Èra lo responsable d'arrestar los delinqüents, barrutlaires e bandarris e los menar en preson, que se situava mai sovent dins l'edifici del cabildo. Aviá per privilègi particular d'èsser l'unica persona abilitada a intrar amb d'armas dins l'edifici del Cabildo, quitament pendent las quitas sesilhas. Sa carga èra tanben de vendre. === Fiel ejecutor === Lo ''fiel ejecutor'' èra un funcionario permanent del cabildo, encargat de los progiment de la ciutat. Sa responsabilitat màger consistissiá en fixar los precios e controtlar los pes, mesuras e monedas qu'utilizavan los comerciants. Tanben èra responsable de la propretat e abeliment de la ciutat. == Autres oficis == [[Fichièr:_Salta-Cabildo1.jpg|right|thumb|300x300px|[[Cabildo de Salta]], Argentina.]] En mai dels seus membres —qu'exercissián las cargas sens remuneración quina que siá— lo Cabildo aviá una seriá de trabalhadors pagats, amb d'atribucions especialas. Mai soven èran de mestièrs de la vida videnta. === Procurador === Lo Procurador –''Síndico Procurador'' o ''Personero del Común''– èra lo representant legal de la municipalitat, nomenat pels ''regidores''. Lo representava en quin jutjament que siá que se realizava davant la Reiala Audiéncia, o sus demanda davant los governadors e/o vice reis. Per far suplica at la Cort, lo Rei o lo Conselh de la Índias, per contra, devián enviar de delegats especials cap a la Peninsula. Èra tanben responsable de recebre e examinar las demandas dels vesins; per aquó, aviá la facultat de remandar o d'afortir al Cabildo. Lo procurador deviá intervenir en totes los cases de venta, composicion e detriament de la tèrras e parcèlas. Èra nomenat cada pels conselhièrs, podava ocupar la carga per d'ans consecutius. De fach, la majoritat dels procuradors demorava longtemps dins la carga. === Escribano === L'escribano èra encargat d'amiar lo menar lo registre de las decisions del Cabildo, que sián de resolucions politicas o de las senténcias judiciàrias. Tanben mener lo registre de las sesilhas e dels depauses que se faguèron. Dins las localitats de populacion mendre, èra notari dels acòrdis particulars, de foncions que dins las ciutats màgers exercissián de notaris privats, tanben enregistrats davant lo Cabildo. === Alcaldes de la Santa Hermandad === Cada an, lo cabildo designava un cèrt nombre d'''Alcaldes de Hermandad'', un per cada partida qu'èra divisada la campanha. Cadun aviá a sa carga una esquadra mai sovent formada de quatre soldats. Dins los darrièrs ans colonials, lor foguèt retirat l'ancian nom de la Santa Hermandad, e èran coneguts simplament coma alcaldes. En zònas urbanas, la vigilància de la ciutat èra exercida pels Alguazils Menors, qu'èran someses a l'autoritat del alguazil màger. Cap a de fins del sègle XVIII, aqueles darrièrs foguèron remplaçats per de comissaris dins las vilas màgers, un per cada quartièr. Pauc abans la fin subte de l'Empèri espanhòl, èra generalisat l'atribucion dels alcaldes o de comissaris de l'administracion de justícia en planhs de l'enjòc pichons, de mitan sonque local. === Autres === Una seria de foncionaris, amb de competéncias ligadas a las intradas publicas, èran nomenats "Jutges Oficials de la Renda"; èra lo Depositari General encargat de reculhir las intradas del Cabildo e tanben de depauses los bens en litigi; lo ''Tesorero'' èra lo depaus dels fons del Cabildo; lo Contador tengava los libres. Los mèstres d'escòla –levat d'aquelas administradas per d'òrdres religiosas– èran emplegats del cabildo. O èran tanben los trabalhadors de l'Espital, quand aquel existissiá. Lo Portièr del Cabildo èra encargat de la mantenença e neteja de l'edifici, e de dubrir e barrar las pòrtas. Aquela darrièra responsabilitat implicava dos prètzfaches, que fasián d'aquel trabalhador un personatge amb cèrta ierarquia: la primièra, cridar los regidores e alcaldes a de sesilhas ordinàrias, e la segonda, se mainar dels retenguts a la preson, que fasiá partida de l'edifici del Cabildo. == Atribucions == Las atribucions del Cabildo èran de tres tipes: judiciàrias, administrativas e politicas. Las judiciàrias –administrar la justícia en primièra instància– las exercissiá lo Cabildo mejans los alcaldes ordinaris. Las atribucions administrativas consistissián en: administrar los barris de la ciutat, repartir la tèrras e parcèlas entre los vesins, maimar del provesiment de la populacion, del netejatge e ornaments, dels prèses, pes e de mesuras. Aquelas foncions las realizavan lo Cabildo mejans los regidores, alférez real, alguazil, procurador e d'autres foncionaris municipals. === Atribucions politicas === * Lo privilègi d'aver d'alcaldes exercissián lo govèrn per interim per mòrt o abséncia temporala del governador. * La prerrogativa de se reunir en Congrès o Conselh de Municipalitats, per discutir e resòlver d'afars importants de sa jurisdiccion. * Lo drech d'enviar de procuradors far de suplica al rei per realizar de mesuras favorablas sul territòri. * Arrestar la realizacion d'òrdres venent l'Espanha europèa quand las consideravan damatjables als usatge e costumas o que podava alterar l'òrdre public. Dins aqueles cases, lo Cabildo cridava directament lo rei per sollicitar la suspension o modificacion d'aqueles òrdres. * Exercici del govèrn interimari pels cònsols ordinaris. Los cònsols ordinaris gaudissián de la prerrogativa de governar per interim dins lo cas de mòrt o abséncia temporària del governador de la província. Aquel privilègi lor èra conferit per las Leis de las Índias. == Ressorças == Las ressorças amb que foncionavan los cabildos èran nomenadas ''"Propris y Arbitrios"''. Los ''"propris"'' èran las intradas venent de la renda de las proprietats del cabildo, en general d'ostals, d'edificis de negòcis, de depauses, de molins, d'òrtas e de bòrdas. Donat que mai sovent aquelas fonts solament èran sufisentas per l'administracion burocratica, se recorriá sovent als ''"arbitrios"''. Aqueles èran impòsts especials per un temps donat, percebuts per cobrir de despensas especialas. Èra en general d'impòsts sus d'activitats comercialas, que siá sus l'importacion e l'exportacion o sul comèrci de detalh, e tanben sus las activitats artesanalas. S'utilizava a vegadas, per excepcion, lo pagament de dreches per las proprietats urbanas; rarament èran impaublas las proprietats ruralas. Pasmens los ''arbitrios'' venguèt abitual que se transformen en fonts economics permanents, e que contunhe la percepcion ininterrompuda pendent de sègles. Una de las principalas intradas d'''arbitrios'' èra la renda de sisa, aplicada sul prètz de venta del vin e aigardient, de vinagres, òli, carn e de fruchas comercializats. Aquela intrada s'aplicava d'en primièr a la òbras publicas, enseguida a la mantenença dels carrièras, valats e edificis publics, e fin finala a las sòldas permanentas dels foncionaris destacats a aquela mantenença e los seus trabalhadors. D'aquel biais, una intrada ocasionala se transformava en permanenta, alara que lo besonh d'o percebre èra permanent.<ref>[http://censoarchivos.mcu.es/CensoGuia/fondoDetail.htm?id=559968 ''Propios y Arbitrios'', en Censo-Guía de Archivos de España e Iberoamérica.] </ref> == Foncionament == Las sessilhas del cabildo podián èsser de dos tipes: ordinàrias e extraordinàrias. Entre aquelas darrièras i aviá los [[Cabildo dubèrt|cabildos dubèrts]]. === Ordinàrias === Èran barradas e i participavan sonque los membres de la corporacion, podián èsser: * ''Electoralas'': ont lo cabildo se renauissiá d'esperel. * ''Deliberantas'': Reglamentava tot çò qu'èra al respècte de la vida locala, administracion dels bens comunals, polícia e igièna de las populacions, de milícias, ensenhament primari, provesiment de la ciutat, fixacion de prèses, de rendas, fixava los prèses de venta d'articles e servicis, regulèt lo foncionament dels diferents mestièrs urbans, establiguèt los peses e de mesuras, etc. * ''Administrativas'': ont aplicava e realizava los reglaments aprovats. * ''Judicialas'': car interveniá dins l'accion de justícia. === Extraordinàrias === Se convocava totes los vesins qualificats de la ciutat, e se realizavan quand: * Convocavan lo quartièr dins ''cabildo dubèrt''. * Assumissián lo govèrn politic de la ciutat per abséncia o empachament del foncionari d'aqueles: vice rei, governador, eca. === Cabildo dubèrt === Èra la reünion de la part mai "sana e màger" de cada populacion, convocada pel cabildo ordinari, que la presidissiá, per tractar d'afars de grèva importància. La reünion se celebrava dins lo bastit del cabildo o dins una glèisa. Los cabildos dubèrts atribuissián a la partida representativa de la ciutat lo drech a deliberar sus d'afars que per lor natura demandavan una solucion extraordinària. Las personas convocadas èran designadas pel cabildo invitant sens intervencion del pòble e constituissián l'aristocracia locala; mas, fin finala, la circonstància de las cridar per deliberar amb lo cabildo ordinari donava a aquelas assembladas un caractèr mai democratic. Pendent los primièrs sègles de la dominacion espanhòla los cabildos dubèrtes aguèron pas d'importància politica e foguèron convocats amb de fins divèrsas, entre elas: * Acordar de dons. * Adoptar de mesuras contra los indians. * Contractar los servicis d'un mètge. * Escotar la lectura d'un decret reiala. E mai se pendent lo periòde de la conquista èran nombroses los cabildos dubèrts, aquela manifestacion de sobeiranetat populara se faguèt mens en mens frequenta, a mesura que las corporacions se burocratizavan e passèron èsser controtladas de biais monopolistic per l'aristocracia creòla. La vièlha tradicion dels cabildos dubèrts tornèt en [[1810]], a l'escasença de l'arrèst en [[França]], per [[Napoleon Bonaparte|Napoleon]], del monarca espanhòl [[Ferrand VII d'Espanha|Fernando VII]], èra lo nomentament pels conselhs del govèrn per governar en abséncia del monarca, desencaderar d'aquel bias lo procediment d'independéncia. == Vejatz tanben == [[Cabildo insular]] == Notas == <references group="n." /> == Fonts == <div class="listaref" style=" list-style-type: decimal;"> <references></references></div> [[Categoria:Istòria d'Espanha]] 7ceibc5fspgz27urcbfxp69a9tzv6iu 3 189632 2507418 2507410 2026-08-23T12:55:53Z Alaric 506 44932 /* Vogüer */ 2507418 wikitext text/x-wiki == Niçardizacion == Mercé per la niçardizacion dels articles ! — [[User:Jfblanc|Joan Francés Blanc]] ([[User talk:Jfblanc|me´n parlar]]) 24 novembre de 2022 a 17.00 (UTC) == Recèrcas personalas == Adieussiatz, Me pensi que la frasa "las recèrcas personalas son pas admesas" es un chic en defòra del foncionament abitual de la wikipèdia en occitan. Per exemple, M*** (lo coneissi, emai s'edita ara jos IP) fa un trabalh considerable sus la toponimia, resulta a l'encòp de recèrcas dins d'obratges de referéncia e d'enquèstas sul terrenc gaireben pas jamai publicadas (veire darrièrament [[Lana Sobiran]] o [[La Mòta Goàs]]). Avèm besonh d'aquels retorns que sovent contradison la toponimia foirosa de sites pretenduts "de referéncia". O tanben B*** que fa tanben un crane trabalh en Sentonja e a l'entorn. Cal permejar abans d'anullar las modificacions. Coralament, — [[User:Jfblanc|Joan Francés Blanc]] ([[User talk:Jfblanc|me´n parlar]]) 9 abril de 2023 a 07.10 (UTC) :Bonjorn. Mercé per las explicas. Es plan vertat que i a un fum de libres de "toponimia" que son marrits. Mas las recèrcas personalas pausan tanben de problèmas de credibilitat. Caldriá pas remplaçar un mal per un autre mal. De segur, vòli pas trebolar las practicas qu'avètz ja installadas dins aquesta Wikipèdia occitana. Coralament. [[Utilizaire:Sovenhic|Sovenhic]] ([[Discussion Utilizaire:Sovenhic|d]]) 9 abril de 2023 a 10.29 (UTC) == Joanoto == Adieussiatz. Mercé per la vigilància... Siau pas gaire actiu d'aquesta passa, mas me vau forçar a seguir aquò un pauc seriosament. Coralament, — [[User:Jfblanc|Joan Francés Blanc]] ([[User talk:Jfblanc|me´n parlar]]) 22 mai de 2024 a 03.42 (UTC) == Inutilitat == Bonjorn. Coneissètz pas res de l'auvernhàs, sabètz pas la diferéncia entre los mots sabents et los mots populars, sabètz quitament pas tornar legir vòstre tèxte e lo corregir [https://oc.wikipedia.org/w/index.php?title=Or%C3%A7_e_Mons&action=edit&section=2], fasètz pas de contribucions, sabètz far una causa soleta : impausar als contributors serioses vòstras tissas gramaticalas o ortograficas. Wp.oc a pas besonh de sembla-contributors nimai de policièrs de la lenga. Mercés d'evitar d'ara en davant de nos far pèrdre temps. Coralament. [[Special:Contribucions/77.152.53.218|77.152.53.218]] ([[Discussion Utilizaire:77.152.53.218|d]]) 12 julhet de 2024 a 15.38 (UTC) :Vos suggerissi de vos destibar, de vos beure un jus d'arange, de vos manjar un glacet au chocolat, d'escotar un pauc de musica e de legir lei [[:en:Wikipedia:Civility|règlas de basa de la cortesiá dins Wikipèdia]]. Coralament. [[Utilizaire:Sovenhic|Sovenhic]] ([[Discussion Utilizaire:Sovenhic|d]]) 12 julhet de 2024 a 16.11 (UTC) ::Soi estat factual, pas mai. Coralament. [[Special:Contribucions/77.152.53.218|77.152.53.218]] ([[Discussion Utilizaire:77.152.53.218|d]]) 12 julhet de 2024 a 16.31 (UTC) == Norma mistralenca == Bonjorn, cf. [https://oc.wikipedia.org/wiki/Wikip%C3%A8dia:La_tav%C3%A8rna#Norme_mistralienne_%3F ací]. --[[Utilizaire:Æpherys|Æpherys]] ([[Discussion Utilizaire:Æpherys|d]]) 20 setembre de 2024 a 21.06 (UTC) ==Vogüer== Vòstre gost pel formalisme cloesc m'es plan conegut. Aquò rai. Vòstra competéncia en toponimia es, pr'aquò, una descobèrta per ieu. De còps, la fòrma locala es pas causida (à tort o a dret) coma títol. Gaitatz per exemple [[Malràs]], que en realitat, es vengut (plan logicament) un Marlàs. La fòrma ''Vogüer'' es estada relevada a Prunet, a pauca distància, dins un lòc aparat de las falsas influéncias sabentas (lo curat, lo notàri, l'escriba de 1252, qu'assajavan de latinizar o d'interpretar un nom de segur exterior a la latinitat) que s'abaton suls locutors locals. Avètz rason de seguir mas contribucions e soi plan urós de contribuïr atal a vòstra educacion lingüistica. [[Utilizaire:Alaric 506|Alaric 506]] ([[Discussion Utilizaire:Alaric 506|d]]) 23 agost de 2026 a 11.50 (UTC) pftxw1ah44f1zz1ey0z01wd33jpb1v0 2507436 2507418 2026-08-23T15:04:38Z Alaric 506 44932 2507436 wikitext text/x-wiki == Niçardizacion == Mercé per la niçardizacion dels articles ! — [[User:Jfblanc|Joan Francés Blanc]] ([[User talk:Jfblanc|me´n parlar]]) 24 novembre de 2022 a 17.00 (UTC) == Recèrcas personalas == Adieussiatz, Me pensi que la frasa "las recèrcas personalas son pas admesas" es un chic en defòra del foncionament abitual de la wikipèdia en occitan. Per exemple, M*** (lo coneissi, emai s'edita ara jos IP) fa un trabalh considerable sus la toponimia, resulta a l'encòp de recèrcas dins d'obratges de referéncia e d'enquèstas sul terrenc gaireben pas jamai publicadas (veire darrièrament [[Lana Sobiran]] o [[La Mòta Goàs]]). Avèm besonh d'aquels retorns que sovent contradison la toponimia foirosa de sites pretenduts "de referéncia". O tanben B*** que fa tanben un crane trabalh en Sentonja e a l'entorn. Cal permejar abans d'anullar las modificacions. Coralament, — [[User:Jfblanc|Joan Francés Blanc]] ([[User talk:Jfblanc|me´n parlar]]) 9 abril de 2023 a 07.10 (UTC) :Bonjorn. Mercé per las explicas. Es plan vertat que i a un fum de libres de "toponimia" que son marrits. Mas las recèrcas personalas pausan tanben de problèmas de credibilitat. Caldriá pas remplaçar un mal per un autre mal. De segur, vòli pas trebolar las practicas qu'avètz ja installadas dins aquesta Wikipèdia occitana. Coralament. [[Utilizaire:Sovenhic|Sovenhic]] ([[Discussion Utilizaire:Sovenhic|d]]) 9 abril de 2023 a 10.29 (UTC) == Joanoto == Adieussiatz. Mercé per la vigilància... Siau pas gaire actiu d'aquesta passa, mas me vau forçar a seguir aquò un pauc seriosament. Coralament, — [[User:Jfblanc|Joan Francés Blanc]] ([[User talk:Jfblanc|me´n parlar]]) 22 mai de 2024 a 03.42 (UTC) == Inutilitat == Bonjorn. Coneissètz pas res de l'auvernhàs, sabètz pas la diferéncia entre los mots sabents et los mots populars, sabètz quitament pas tornar legir vòstre tèxte e lo corregir [https://oc.wikipedia.org/w/index.php?title=Or%C3%A7_e_Mons&action=edit&section=2], fasètz pas de contribucions, sabètz far una causa soleta : impausar als contributors serioses vòstras tissas gramaticalas o ortograficas. Wp.oc a pas besonh de sembla-contributors nimai de policièrs de la lenga. Mercés d'evitar d'ara en davant de nos far pèrdre temps. Coralament. [[Special:Contribucions/77.152.53.218|77.152.53.218]] ([[Discussion Utilizaire:77.152.53.218|d]]) 12 julhet de 2024 a 15.38 (UTC) :Vos suggerissi de vos destibar, de vos beure un jus d'arange, de vos manjar un glacet au chocolat, d'escotar un pauc de musica e de legir lei [[:en:Wikipedia:Civility|règlas de basa de la cortesiá dins Wikipèdia]]. Coralament. [[Utilizaire:Sovenhic|Sovenhic]] ([[Discussion Utilizaire:Sovenhic|d]]) 12 julhet de 2024 a 16.11 (UTC) ::Soi estat factual, pas mai. Coralament. [[Special:Contribucions/77.152.53.218|77.152.53.218]] ([[Discussion Utilizaire:77.152.53.218|d]]) 12 julhet de 2024 a 16.31 (UTC) == Norma mistralenca == Bonjorn, cf. [https://oc.wikipedia.org/wiki/Wikip%C3%A8dia:La_tav%C3%A8rna#Norme_mistralienne_%3F ací]. --[[Utilizaire:Æpherys|Æpherys]] ([[Discussion Utilizaire:Æpherys|d]]) 20 setembre de 2024 a 21.06 (UTC) ==Vogüer== Vòstre gost pel formalisme cloesc m'es plan conegut. Aquò rai. Vòstra competéncia en toponimia es, pr'aquò, una descobèrta per ieu. De còps, la fòrma locala es pas causida (à tort o a dret) coma títol. Gaitatz per exemple [[Malràs]], que en realitat, es vengut (plan logicament) un Marlàs. La fòrma ''Vogüer'' es estada relevada a Prunet, a pauca distància, dins un lòc aparat de las falsas influéncias sabentas (lo curat, lo notàri, l'escriba de 1252, qu'assajavan de latinizar o d'interpretar un nom de segur exterior a la latinitat) que s'abaton suls locutors locals. Avètz rason de seguir mas contribucions e soi plan urós de contribuïr atal a vòstra educacion lingüistica. [[Utilizaire:Alaric 506|Alaric 506]] ([[Discussion Utilizaire:Alaric 506|d]]) 23 agost de 2026 a 11.50 (UTC) :Ai anullat vòstra modificacion subjectiva e infondada. Sus l'article Vogüer, i aviá un asenada a far pas. De desenats de contributors l'an evitada e sètz lo primièr a tombar dins la trapèla. Qualqu'un vos fa veire vòstra error, mès non ! per un testarditge qu'ai dejà constatat dins vòstre cas, vos cal contunhar ! Quitament se la Wikipèdia occitana risca de patir de vòstre refús de vos ocupar de çò que coneissètz, vos demandi ara d'evitar de m'avertir de vòstras novèlas fantasiás. [[Utilizaire:Alaric 506|Alaric 506]] ([[Discussion Utilizaire:Alaric 506|d]]) 23 agost de 2026 a 15.04 (UTC) ich12a33dlcpmlcvdbjsa64npk3rbsn 2507459 2507436 2026-08-23T17:59:55Z Sovenhic 36254 /* Vaugüer */ 2507459 wikitext text/x-wiki == Niçardizacion == Mercé per la niçardizacion dels articles ! — [[User:Jfblanc|Joan Francés Blanc]] ([[User talk:Jfblanc|me´n parlar]]) 24 novembre de 2022 a 17.00 (UTC) == Recèrcas personalas == Adieussiatz, Me pensi que la frasa "las recèrcas personalas son pas admesas" es un chic en defòra del foncionament abitual de la wikipèdia en occitan. Per exemple, M*** (lo coneissi, emai s'edita ara jos IP) fa un trabalh considerable sus la toponimia, resulta a l'encòp de recèrcas dins d'obratges de referéncia e d'enquèstas sul terrenc gaireben pas jamai publicadas (veire darrièrament [[Lana Sobiran]] o [[La Mòta Goàs]]). Avèm besonh d'aquels retorns que sovent contradison la toponimia foirosa de sites pretenduts "de referéncia". O tanben B*** que fa tanben un crane trabalh en Sentonja e a l'entorn. Cal permejar abans d'anullar las modificacions. Coralament, — [[User:Jfblanc|Joan Francés Blanc]] ([[User talk:Jfblanc|me´n parlar]]) 9 abril de 2023 a 07.10 (UTC) :Bonjorn. Mercé per las explicas. Es plan vertat que i a un fum de libres de "toponimia" que son marrits. Mas las recèrcas personalas pausan tanben de problèmas de credibilitat. Caldriá pas remplaçar un mal per un autre mal. De segur, vòli pas trebolar las practicas qu'avètz ja installadas dins aquesta Wikipèdia occitana. Coralament. [[Utilizaire:Sovenhic|Sovenhic]] ([[Discussion Utilizaire:Sovenhic|d]]) 9 abril de 2023 a 10.29 (UTC) == Joanoto == Adieussiatz. Mercé per la vigilància... Siau pas gaire actiu d'aquesta passa, mas me vau forçar a seguir aquò un pauc seriosament. Coralament, — [[User:Jfblanc|Joan Francés Blanc]] ([[User talk:Jfblanc|me´n parlar]]) 22 mai de 2024 a 03.42 (UTC) == Inutilitat == Bonjorn. Coneissètz pas res de l'auvernhàs, sabètz pas la diferéncia entre los mots sabents et los mots populars, sabètz quitament pas tornar legir vòstre tèxte e lo corregir [https://oc.wikipedia.org/w/index.php?title=Or%C3%A7_e_Mons&action=edit&section=2], fasètz pas de contribucions, sabètz far una causa soleta : impausar als contributors serioses vòstras tissas gramaticalas o ortograficas. Wp.oc a pas besonh de sembla-contributors nimai de policièrs de la lenga. Mercés d'evitar d'ara en davant de nos far pèrdre temps. Coralament. [[Special:Contribucions/77.152.53.218|77.152.53.218]] ([[Discussion Utilizaire:77.152.53.218|d]]) 12 julhet de 2024 a 15.38 (UTC) :Vos suggerissi de vos destibar, de vos beure un jus d'arange, de vos manjar un glacet au chocolat, d'escotar un pauc de musica e de legir lei [[:en:Wikipedia:Civility|règlas de basa de la cortesiá dins Wikipèdia]]. Coralament. [[Utilizaire:Sovenhic|Sovenhic]] ([[Discussion Utilizaire:Sovenhic|d]]) 12 julhet de 2024 a 16.11 (UTC) ::Soi estat factual, pas mai. Coralament. [[Special:Contribucions/77.152.53.218|77.152.53.218]] ([[Discussion Utilizaire:77.152.53.218|d]]) 12 julhet de 2024 a 16.31 (UTC) == Norma mistralenca == Bonjorn, cf. [https://oc.wikipedia.org/wiki/Wikip%C3%A8dia:La_tav%C3%A8rna#Norme_mistralienne_%3F ací]. --[[Utilizaire:Æpherys|Æpherys]] ([[Discussion Utilizaire:Æpherys|d]]) 20 setembre de 2024 a 21.06 (UTC) ==Vaugüer== Bòn jorn. Me permeto de restablir la forma atestaa localament qu'es [https://oc.wikipedia.org/w/index.php?title=Vaug%C3%BCer&diff=2507406&oldid=2507373 Vaugüer], amb un diftong dins la primiera sillaba, segon l'enquista de l'ALF. La pronóncia locala es ben [vɑwgyˈe] (= ''«vɑ̩̆́ն˘ɡŭ́ĕ́»'' segon l'anciana notacion fonetica de Rosselòt). Tota èra ja ben explicat e referenciat dins la version precedenta de l'article. Tanben vos demando d'evitar las grafias non normalizaas; s'escriu segon Alibèrt: ''forma'' (non pas ''fòrma'' qu'es un francisme), ''ça que la'' (non pas ''çaquelà''), ''prene'' (non pas ''préner''), ''cònsol'' (non pas ''còssol''). Es una bòna chausa se seguir de règlas comunas d'ortografia, aquò facilita lo trabalh collaboratiu dins Wikipèdia. Coralament. [[Utilizaire:Sovenhic|Sovenhic]] ([[Discussion Utilizaire:Sovenhic|d]]) 23 agost de 2026 a 11.14 (UTC) :Vòstre gost pel formalisme cloesc m'es plan conegut. Aquò rai. Vòstra competéncia en toponimia es, pr'aquò, una descobèrta per ieu. De còps, la fòrma locala es pas causida (à tort o a dret) coma títol. Gaitatz per exemple [[Malràs]], que en realitat, es vengut (plan logicament) un Marlàs. La fòrma ''Vogüer'' es estada relevada a Prunet, a pauca distància, dins un lòc aparat de las falsas influéncias sabentas (lo curat, lo notàri, l'escriba de 1252, qu'assajavan de latinizar o d'interpretar un nom de segur exterior a la latinitat) que s'abaton suls locutors locals. Avètz rason de seguir mas contribucions e soi plan urós de contribuïr atal a vòstra educacion lingüistica. [[Utilizaire:Alaric 506|Alaric 506]] ([[Discussion Utilizaire:Alaric 506|d]]) 23 agost de 2026 a 11.50 (UTC) ::Ai anullat vòstra modificacion subjectiva e infondada. Sus l'article Vogüer, i aviá un asenada a far pas. De desenats de contributors l'an evitada e sètz lo primièr a tombar dins la trapèla. Qualqu'un vos fa veire vòstra error, mès non ! per un testarditge qu'ai dejà constatat dins vòstre cas, vos cal contunhar ! Quitament se la Wikipèdia occitana risca de patir de vòstre refús de vos ocupar de çò que coneissètz, vos demandi ara d'evitar de m'avertir de vòstras novèlas fantasiás. [[Utilizaire:Alaric 506|Alaric 506]] ([[Discussion Utilizaire:Alaric 506|d]]) 23 agost de 2026 a 15.04 (UTC) :::Recòpio tota nòstra discussion sus aquesta pagina. Ansin chascun pòt constatar vòstra agressivitat. [[Utilizaire:Sovenhic|Sovenhic]] ([[Discussion Utilizaire:Sovenhic|d]]) emury0hhk1p6krl496cjqvnpcjtm24j 2507460 2507459 2026-08-23T18:01:15Z Sovenhic 36254 /* Vaugüer */ 2507460 wikitext text/x-wiki == Niçardizacion == Mercé per la niçardizacion dels articles ! — [[User:Jfblanc|Joan Francés Blanc]] ([[User talk:Jfblanc|me´n parlar]]) 24 novembre de 2022 a 17.00 (UTC) == Recèrcas personalas == Adieussiatz, Me pensi que la frasa "las recèrcas personalas son pas admesas" es un chic en defòra del foncionament abitual de la wikipèdia en occitan. Per exemple, M*** (lo coneissi, emai s'edita ara jos IP) fa un trabalh considerable sus la toponimia, resulta a l'encòp de recèrcas dins d'obratges de referéncia e d'enquèstas sul terrenc gaireben pas jamai publicadas (veire darrièrament [[Lana Sobiran]] o [[La Mòta Goàs]]). Avèm besonh d'aquels retorns que sovent contradison la toponimia foirosa de sites pretenduts "de referéncia". O tanben B*** que fa tanben un crane trabalh en Sentonja e a l'entorn. Cal permejar abans d'anullar las modificacions. Coralament, — [[User:Jfblanc|Joan Francés Blanc]] ([[User talk:Jfblanc|me´n parlar]]) 9 abril de 2023 a 07.10 (UTC) :Bonjorn. Mercé per las explicas. Es plan vertat que i a un fum de libres de "toponimia" que son marrits. Mas las recèrcas personalas pausan tanben de problèmas de credibilitat. Caldriá pas remplaçar un mal per un autre mal. De segur, vòli pas trebolar las practicas qu'avètz ja installadas dins aquesta Wikipèdia occitana. Coralament. [[Utilizaire:Sovenhic|Sovenhic]] ([[Discussion Utilizaire:Sovenhic|d]]) 9 abril de 2023 a 10.29 (UTC) == Joanoto == Adieussiatz. Mercé per la vigilància... Siau pas gaire actiu d'aquesta passa, mas me vau forçar a seguir aquò un pauc seriosament. Coralament, — [[User:Jfblanc|Joan Francés Blanc]] ([[User talk:Jfblanc|me´n parlar]]) 22 mai de 2024 a 03.42 (UTC) == Inutilitat == Bonjorn. Coneissètz pas res de l'auvernhàs, sabètz pas la diferéncia entre los mots sabents et los mots populars, sabètz quitament pas tornar legir vòstre tèxte e lo corregir [https://oc.wikipedia.org/w/index.php?title=Or%C3%A7_e_Mons&action=edit&section=2], fasètz pas de contribucions, sabètz far una causa soleta : impausar als contributors serioses vòstras tissas gramaticalas o ortograficas. Wp.oc a pas besonh de sembla-contributors nimai de policièrs de la lenga. Mercés d'evitar d'ara en davant de nos far pèrdre temps. Coralament. [[Special:Contribucions/77.152.53.218|77.152.53.218]] ([[Discussion Utilizaire:77.152.53.218|d]]) 12 julhet de 2024 a 15.38 (UTC) :Vos suggerissi de vos destibar, de vos beure un jus d'arange, de vos manjar un glacet au chocolat, d'escotar un pauc de musica e de legir lei [[:en:Wikipedia:Civility|règlas de basa de la cortesiá dins Wikipèdia]]. Coralament. [[Utilizaire:Sovenhic|Sovenhic]] ([[Discussion Utilizaire:Sovenhic|d]]) 12 julhet de 2024 a 16.11 (UTC) ::Soi estat factual, pas mai. Coralament. [[Special:Contribucions/77.152.53.218|77.152.53.218]] ([[Discussion Utilizaire:77.152.53.218|d]]) 12 julhet de 2024 a 16.31 (UTC) == Norma mistralenca == Bonjorn, cf. [https://oc.wikipedia.org/wiki/Wikip%C3%A8dia:La_tav%C3%A8rna#Norme_mistralienne_%3F ací]. --[[Utilizaire:Æpherys|Æpherys]] ([[Discussion Utilizaire:Æpherys|d]]) 20 setembre de 2024 a 21.06 (UTC) ==Vaugüer== [De Sovenhic → a Alaric 506] Bòn jorn. Me permeto de restablir la forma atestaa localament qu'es [https://oc.wikipedia.org/w/index.php?title=Vaug%C3%BCer&diff=2507406&oldid=2507373 Vaugüer], amb un diftong dins la primiera sillaba, segon l'enquista de l'ALF. La pronóncia locala es ben [vɑwgyˈe] (= ''«vɑ̩̆́ն˘ɡŭ́ĕ́»'' segon l'anciana notacion fonetica de Rosselòt). Tota èra ja ben explicat e referenciat dins la version precedenta de l'article. Tanben vos demando d'evitar las grafias non normalizaas; s'escriu segon Alibèrt: ''forma'' (non pas ''fòrma'' qu'es un francisme), ''ça que la'' (non pas ''çaquelà''), ''prene'' (non pas ''préner''), ''cònsol'' (non pas ''còssol''). Es una bòna chausa se seguir de règlas comunas d'ortografia, aquò facilita lo trabalh collaboratiu dins Wikipèdia. Coralament. [[Utilizaire:Sovenhic|Sovenhic]] ([[Discussion Utilizaire:Sovenhic|d]]) 23 agost de 2026 a 11.14 (UTC) :Vòstre gost pel formalisme cloesc m'es plan conegut. Aquò rai. Vòstra competéncia en toponimia es, pr'aquò, una descobèrta per ieu. De còps, la fòrma locala es pas causida (à tort o a dret) coma títol. Gaitatz per exemple [[Malràs]], que en realitat, es vengut (plan logicament) un Marlàs. La fòrma ''Vogüer'' es estada relevada a Prunet, a pauca distància, dins un lòc aparat de las falsas influéncias sabentas (lo curat, lo notàri, l'escriba de 1252, qu'assajavan de latinizar o d'interpretar un nom de segur exterior a la latinitat) que s'abaton suls locutors locals. Avètz rason de seguir mas contribucions e soi plan urós de contribuïr atal a vòstra educacion lingüistica. [[Utilizaire:Alaric 506|Alaric 506]] ([[Discussion Utilizaire:Alaric 506|d]]) 23 agost de 2026 a 11.50 (UTC) ::Ai anullat vòstra modificacion subjectiva e infondada. Sus l'article Vogüer, i aviá un asenada a far pas. De desenats de contributors l'an evitada e sètz lo primièr a tombar dins la trapèla. Qualqu'un vos fa veire vòstra error, mès non ! per un testarditge qu'ai dejà constatat dins vòstre cas, vos cal contunhar ! Quitament se la Wikipèdia occitana risca de patir de vòstre refús de vos ocupar de çò que coneissètz, vos demandi ara d'evitar de m'avertir de vòstras novèlas fantasiás. [[Utilizaire:Alaric 506|Alaric 506]] ([[Discussion Utilizaire:Alaric 506|d]]) 23 agost de 2026 a 15.04 (UTC) :::Recòpio tota nòstra discussion sus aquesta pagina. Ansin chascun pòt constatar vòstra agressivitat. [[Utilizaire:Sovenhic|Sovenhic]] ([[Discussion Utilizaire:Sovenhic|d]]) tv8ayn5189s4tyyfgx8m1alelc4qgxy 0 193210 2507471 2450946 2026-08-24T01:33:38Z InternetArchiveBot 43230 Rescuing 1 sources and tagging 0 as dead.) #IABot (v2.0.9.5 2507471 wikitext text/x-wiki {{Dialècte Provençau}} [[Fichièr:Bertran de Lamanon.png|vinheta|Bertran de Lamanon dins l'iniciau de ''Mout m'es greu d'En Sordel'' en cançonier A.]] [[Fichièr:Stemma della Famiglia De Lamanon.svg|vinheta|Blason de la familha de Lamanon]] '''Bertran de Lamanon''' (''Bertrand de Lamanoun''<ref name=TdF>[https://www.lexilogos.com/provencal/felibrige.php?q=Lamanoun Lo Tresaur dau Felibritge]</ref><ref>[https://books.google.com/books?id=CFjPAAAAMAAJ&newbks=1&newbks_redir=0&dq=%22Ramoun%20de%20Miravau%22&pg=RA3-PA122#v=onepage&q&f=false Fabri de Peiresc], [[1894]]</ref> ò ''d'Alamanoun''<ref>[https://books.google.com/books?id=o2MFVW5ZxEoC&newbks=1&newbks_redir=0&dq=%22Ramoun%20de%20Miravau%22&pg=PA7#v=onepage&q&f=false Lou Libre de N.-D. de Prouvenço. Festo religiouso e literari de Fourcauquié], [[1876]].</ref> en [[nòrma mistralenca]]; ''Bertrams, Bertran[d] d'Al[l]amano[n]'' ò ''de Lamanon'' en [[occitan ancian]]; v. [[1210]]-[[1270]]<ref name=Aurell>Aurell.</ref>; [[floruit|fl.]] [[1229]]-[[1266]]) èra un [[cavalier]] e [[trobador]] [[Provença|provençau]], [[foncionari]], [[diplomata]] e [[ambaissador]] de la cort dau [[còmte de Provença]].<ref>Harvey, 17.</ref> Vint e dos de sas òbras subrevivon, principalament de ''[[tençon]]s'' e de ''[[sirventés]]'' provocaires, dont fòrça tractan de tèmas de [[crosada]]. ==Biografia== ===''Vida''=== La ''[[vida (literatura)|vida]]'' de Bertran es l'una de lei mai cortas deis trobadors amb solament vint e sèt mots dins un sol manuscrit: {| | ''Bertran de Lamanon si fo de Proensa, fill d'en Pons de Brugeiras. Cortes cavalliers fo e gens parlans, e fetz bonas coblas de solatz e sirventes'' | Bertran de Lamanon fo de Provença, filh d'En Pònç de Brugieras. Fo un cavalier cortés e un gent parlaire, e fètz bònas ''tençons'' e ''sirventés''.<ref name="Egan">Egan, 17.</ref> |} ===Istòria=== Entre lei ponchs segurs d'aquela corta biografia, es qu'èra originari de [[Lamanon]]. Es descrich coma lo filh d'un senhor de Brugieras,<ref name="Egan"/> probablament Pònç de Bruguiers (ca: ''Ponç de Bruguers''; fr: ''Pons de Bruguers/Brugières'') qu'arribat en [[Provença]] au fin dau [[sègle XII]] dins lo selhatge d'[[Anfós II d'Aragon|Anfós Ier]] e auriá recebut la [[Lamanon#Istòria|senhoriá de Lamanon]] dau còmte-rei. Segon [[Martin Aurell]], Bertran es lo primier de prendre lo nom "de Lamanon".<ref>[[Marion Liboutet]] et al., ''[https://www.academia.edu/10538105/%C3%89laboration_d_une_m%C3%A9thodologie_pour_l_%C3%A9tude_d_un_site_troglodytique_le_castrum_de_Lamanon_Bouches_du_Rh%C3%B4ne_ Élaboration d’une méthodologie pour l’étude d’un site troglodytique: le castrum de Lamanon (Bouches-du-Rhône)]'', [[2014]]</ref><ref>Aurell, 74.</ref> Bertran aguèt un filh, [[Pèire de Lamanon (avesque)|Pèire de Lamanon]], que fo [[Diocèsi di Sisteron|avesque de Sisteron]] de [[1292]] a [[1304]],<ref>{{cita|Fisquet|pp. 65-66}}.</ref>. Bertran es tanben l'oncle (per son fraire Pònç) d'un autre [[Pèire de Lamanon]], funcionari, militar, ambaissador, e ''[[Giustizierato|giustiziere]]''.<ref name="Egan"/><ref name="CC">{{Cita|Cerbone|p. 5}}.</ref> Bertran apareis pasmens pron sovent dins lei documents de l'epòca, de maniera que sa febla ''vida'' constituís pas un andicap major. Es atestat per lo primier còp au servici de [[Ramon Berenguier V de Provença|Raimon Berenguier IV de Provença]] en [[1235]]. A contunhat a servir son successor, [[Carles Ièr d'Anjau|Carles Ier]], fins en [[1260]] au mens, data a la quala apareis per lo darrier còp dins lei documents. Se supausa de còps qu'a acompanhat Carles en [[1265]] quand aqueste conquistèt lo [[reiaume de Sicília]]. Lo 5 de junh de 1241, a Montpelhièr, signa l'acte de divòrci de [[Raimon VII de Tolosa]] e de Sancha, filha d'[[Anfós II d'Aragon]]. Foguèt egalament signatari dau tractat de patz de 1262 entre Carles Ier e la vila de [[Marselha]]. Dins lo meteis recuèlh de documents que conten aqueu darrièr, n'es un que mòstra Bertran e son fraire Pònç reconeissent lo drech de l'avesque d'Avinhon de desbarcar a [[Bèuvéser]], per lo quau devián annalament dos [[autbòi]]s ò doas [[perditz]]. ==Poesia== Dins un primier obratge de [[1233]], Bertran critica lo comportament opressiu de Raimon Berenguier devèrs sos subjècts provençaus quand a prononciat sos vòts de [[crosat]]. Dins un obratge de [[1247]], Carles es criticat per aver projectat de partir en crosada mentre que deuriá argumentar sas pretensions sus Provença. Un tèma similar apareis dins un autre poèma, que critica Carles per aver previst de combatre lei turcs e lei [[Khwarezmians]] en plaça de tractar amb Provença. Dins una òbra indatabla, Bertran exprimís sa frustracion devèrs sa dama e prefeririá èsser empresonat per lei "Masmutz" ([[musulman]]s) puslèu que per ela. Dins un ''[[sirventés]]'', Bertran se planh de la vida dins la capitala provençala d'[[Ais de Provença]]: "Devi pensar ai procèsses e ais avocats per redigir leis actes notariaus; pòdi agachi lo lòng de la rota per veire s'un corrièr arriba ... E puèi me dison 'Monte a cavau, ès convocat au tribunau, auràs una emenda e seràs pas graciat se l'audiéncia pòt pas aver luòc a causa de tu'."<ref>Harvey, 14.</ref> Dins ''Pos anc nous valc amors, seigner Bertran'', Bertran espèra amb impaciéncia l'arribada de l'[[Anticrist]], per tau de possedir una dama que li resistís.<ref>Throop, 387.</ref> Dins ''D'un sirventes mi ven gran voluntate'', escrich après la mòrt de l'[[emperaire Frederic II]] en [[1250]] e abans [[1265]], Bertran fustiga la [[papautat]] per aver exprès mantengut vacant lo tròne dau [[Sant Empèri Roman Germanic]] per tau d'extorquir de l'argent ai candidats imperiaus: coma se possedissiá l'Empèri.<ref>Throop, 405.</ref> Bertran suggerís que lei candidats deurián anar au combat, perque la Glèisa sostendriá segurament lo mai fòrt – au mens fins que son poder comence de declinar. Mas totei lei candidats poirián far melhor se partissián simplament en crosada en [[Tèrra Santa]], alara lo Papa lor acordariá d'indulgéncias, mas segurament pas son argent. L'una de lei darrieras òbras de Bertran foguèt escricha entre la [[Setena Crosada|Setena]] e l'[[Ochena Crosada]] ([[1260]]-[[1265]]) e deplora lo declin de la crestiantat en [[Otramar]]. L'òbra mai celèbra de Bertran es probablament ''Us cavaliers si jazia''. Entre leis autres trobadors amb lei quaus Bertran compausava de ''tençons'' se trobavan [[Guigon de Cabanas]] (''Vist hai, Bertran, pos no-us uiron mei oill'' e ''Amicx Guigo, be.m asaut de ton sen'') e [[Sordèu]] (''Bertrans, lo joy de dompnas e d'amia'' e ''Mout m'es greu d'En Sordel, car l'es faillitz sos senz''). Còntra Sordèu, Bertran cresiá que lo còr deviá pas èsser balhat qu'a lei damas mai nòblas e non partejat entre lei coards.<ref>Chaytor, 104.</ref> Pasmens, seguissiá Sordèu quand compausava un ibrid d'un ''sirventés'' e d'un ''[[planh (literatura)|planh]]''.<ref>Cabré, 132.</ref> ===Òbras=== *{{lang|pro|Un sirventes farai ses alegratge}} *{{lang|pro|Qi qe s'esmai ni.s desconort}} *{{lang|pro|De l'arciuesque mi sa bon}} *{{lang|pro|Ja de chantar nulh temps no serai mutz}} *{{lang|pro|Pueis chanson far no m'agensa}} *{{lang|pro|Lo segle m'es camiatz}} *{{lang|pro|De la sal de Proenza.m doill}} *{{lang|pro|D'un sirventes mi ven gran voluntatc}} *{{lang|pro|L'escurgazhar a me fa tan gran feresa}} *{{lang|pro|Tut nos cuzauam ses faillia}} *{{lang|pro|Vist hai, Bertran, pos no-us uiron mei oill}} *{{lang|pro|Amicx Guigo, be.m asaut de ton sen}} *{{lang|pro|Bertrans, lo joy de dompnas e d'amia}} *{{lang|pro|Doas domnas aman dos cavalliers}} *{{lang|pro|Mout m'es greu d'En Sordel, car l'es faillitz sos senz}} *{{lang|pro|Seigner coms, eu.s prec que.m diiatz}} *{{lang|pro|Pos anc no.us ualc amors, senh'en Bertran}} *{{lang|pro|De uos mi rancur, compaire}} *{{lang|pro|Una chanzon dimeia ai talan}} *{{lang|pro|Nuls hom non deu eser meraveilaz}} *{{lang|pro|S'ieu agues uirat l'escut}} ==Veire tanben== ===Articles connèxes=== *[[Lista de trobadors e trobairises]] ===Ligams extèrnes=== *[https://web.archive.org/web/20230612134102/http://trobar.org/troubadours/alamano/ Betran d'Alamano: Òbras completas.] a Trobar.org *[https://web.archive.org/web/20110615044211/http://www.brindin.com/poalba55.htm Once a gentleman was lying...] trans. James H. Donalson *[https://web.archive.org/web/20040730210418/http://www2.warwick.ac.uk/fac/arts/french/about/staff/lp/lyrical.lus Lyric allusions to the crusades and the Holy Land.] ==Nòtas e referéncias== ===Bibliografia=== *[[Martin Aurell]] « Le troubadour Bertran de Lamanon (c. 1210-1270) et les luttes de son temps », Boletín de la Real Academia de Buenas Letras de Barcelona, 1987-1988, p. 121-162. *Cabré, Miriam. "Italian and Catalan troubadours" (pp.&nbsp;127&ndash;140). ''The Troubadours: An Introduction''. Simon Gaunt and Sarah Kay, edd. Cambridge: Cambridge University Press, 1999. {{ISBN|0-521-57473-0}}. *Chaytor, H. J. [http://www.fullbooks.com/The-Troubadours.html ''The Troubadours''.] Cambridge: Cambridge University Press, 1912. *Egan, Margarita, ed. and trans. ''The Vidas of the Troubadours''. New York: Garland, 1984. {{ISBN|0-8240-9437-9}}. *Harvey, Ruth. "Courtly culture in medieval Occitania" (pp.&nbsp;8&ndash;27). ''The Troubadours: An Introduction''. Simon Gaunt and Sarah Kay, edd. Cambridge: Cambridge University Press, 1999. {{ISBN|0-521-57473-0}}. *Salverda de Grave, J. J. ''Le Troubadour Bertran D' Alamanon''. Toulouse, 1902. *Throop, Palmer A. [https://www.jstor.org/stable/2849662 "Criticism of Papal Crusade Policy in Old French and Provençal."] ''[[Speculum (journal)|Speculum]]'', Vol. 13, No. 4. (Oct., 1938), pp.&nbsp;379&ndash;412. ===Nòtas=== <references group=N/> ===Referéncias=== {{reflist}} {{Traduccion/Referéncia|en|Bertran d'Alamanon}} {{Traduccion/Referéncia|it|Bertran de Lamanon}} {{Multibendèl|Portal Occitània|Portal Provença|Portal musica|LitOc}} {{Autoritats}} [[Categoria:Trobador provençau dau sègle XIII]] [[Categoria:Familha de Lamanon]] [[Categoria:Naissença en 1210]] [[Categoria:Decès en 1270]] akpztm3xdkdpn3entvqldqi4r2vjkk5 0 201448 2507458 2506849 2026-08-23T17:42:52Z Alaric 506 44932 apondi de comunas 2507458 wikitext text/x-wiki {{Dialècte Lengadocian}} {{Infobox Canton de França |carta=oc |nom=Canton de Montreal |imatge = Map canton code 11 22.svg | reg= [[Lengadòc-Rosselhon]] | dept= {{Aude}} | arrt= [[Arrondiment de Carcassona]] |vila= [[Montreal (Aude)|Montreal]] |nbcom= 9 |canton=1122 |km²= 134,26 |cons= Christian Rebelle, còssol de Montreal |datas= [[2008]]-[[2015]] |}} Le '''canton de Montreal''', mantengut ambe de modificacions en 2014-2015, vengut en 2016 oficialament ''de la Malapera a la Montanha Negra'', es una division administrativa de [[Lengadòc]], venguda dempuèi 2015 sonque circonscripcion electorala, situada dins l'[[arrondiment de Carcassona]], le [[departaments franceses|departament]] d'[[Aude]] e la [[regions francesas|region]] de [[Lengadòc-Rosselhon]], ara d'{{Ocreg}}. Las 2 comunas de la [[Comunautat de comunas de Puèja Lauragués Malapera]] ([[Montreal (Aude)|Montreal]] e [[Vilanava de Montreal]]) demòran dempuèi [[2015]] dins le canton, atal coma la comuna d'[[Arzens]], las autras 6 son dins le canton de Carcassona-3 (burèu centralizator [[Carcassona]]). </br> '''La mapa es la de l'[[arrondiment de Carcassona]] abans 2015.''' ==Composicion abans 2015== {|class= "wikitable" !Nom !Width="135"|Còdi INSEE !Superficia (<small>km²</small>) !Populacion !Densitat (<small>ab/km²</small>) !Intercomunalitat |- | [[Arzens]] |11018 | 21,11 | {{popfr11|018}} ({{popfr11|0}}) | {{formatnum:{{#expr:({{popfr11|018}}/21.11) round 2}}}} | CA de [[Carcassona Agló]] |- |[[Alairac (Carcassés)|Lairac]] |11005 | 16,37 | {{popfr11|005}} ({{popfr11|0}}) | {{formatnum:{{#expr:({{popfr11|005}}/16.37) round 2}}}} | CA de [[Carcassona Agló]] |- |[[Montclar (Aude)|Montclar]] |11242 | 11,31 | {{popfr11|242}} ({{popfr11|0}}) | {{formatnum:{{#expr:({{popfr11|242}}/11.31) round 2}}}} | CA de [[Carcassona Agló]] |- |'''[[Montreal (Aude)|Montreal]]''' |11254 | 55,03 | {{popfr11|254}} ({{popfr11|0}}) | {{formatnum:{{#expr:({{popfr11|254}}/55.03) round 2}}}} | [[Comunautat de comunas de Puèja Lauragués Malapera|CC de Puèja Lauragués Malapera]] |- |[[Preissa]] |11299 | 8,56 | {{popfr11|299}} ({{popfr11|0}}) | {{formatnum:{{#expr:({{popfr11|299}}/8.56) round 2}}}} | CA de [[Carcassona Agló]] |- |[[Rofiac d'Aude]] |11325 | 5,24 | {{popfr11|325}} ({{popfr11|0}}) | {{formatnum:{{#expr:({{popfr11|325}}/5.24) round 2}}}} | CA de [[Carcassona Agló]] |- |[[Rollens]] |11327 | 7,89 | {{popfr11|327}} ({{popfr11|0}}) | {{formatnum:{{#expr:({{popfr11|327}}/7.89) round 2}}}} | CA de [[Carcassona Agló]] |- |[[La Valeta (Carcassés)|La Valeta]] |11199 | 6,55 | {{popfr11|199}} ({{popfr11|0}}) | {{formatnum:{{#expr:({{popfr11|199}}/6.55) round 2}}}} | CA de [[Carcassona Agló]] |- |[[Vilanava de Montreal]] |11432 | 2,20 | {{popfr11|432}} ({{popfr11|0}}) | {{formatnum:{{#expr:({{popfr11|432}}/2.2) round 2}}}} | [[Comunautat de comunas de Puèja Lauragués Malapera|CC de Puèja Lauragués Malapera]] |- |} ==Composicion dempuèi 2015== {|class= "wikitable" !Nom !Width="135"|Còdi INSEE !Superficia (<small>km²</small>) !Populacion !Densitat (<small>ab/km²</small>) !Intercomunalitat |- |'''[[Montreal (Aude)|Montreal]]''' |11254 | 55,03 | {{popfr11|254}} ({{popfr11|0}}) | {{formatnum:{{#expr:({{popfr11|254}}/55.03) round 2}}}} | [[Comunautat de comunas de Puèja Lauragués Malapera|CC de Puèja Lauragués Malapera]] |- |[[Vilanava de Montreal]] |11432 | 2,20 | {{popfr11|432}} ({{popfr11|0}}) | {{formatnum:{{#expr:({{popfr11|432}}/2.2) round 2}}}} | [[Comunautat de comunas de Puèja Lauragués Malapera|CC de Puèja Lauragués Malapera]] |- |[[Alzona]] |11009 | 22,38 | {{popfr11|009}} ({{popfr11|0}}) | {{formatnum:{{#expr:({{popfr11|009}}/22.38) round 2}}}} | [[Carcassona Agló]] |- |[[Caus e Sausens]] |11084 | 9,0 | {{popfr11|084}} ({{popfr11|0}}) | {{formatnum:{{#expr:({{popfr11|084}}/9) round 2}}}} | [[Carcassona Agló]] |- |[[Montoliu (Aude)|Montoliu]] |11253 | 23,65 | {{popfr11|253}} ({{popfr11|0}}) | {{formatnum:{{#expr:({{popfr11|253}}/23.65) round 2}}}} | [[Carcassona Agló]] |- |[[Mossolens]] |11259 | 19,60 | {{popfr11|259}} ({{popfr11|0}}) | {{formatnum:{{#expr:({{popfr11|259}}/19.6) round 2}}}} | [[Carcassona Agló]] |- |[[Pesens]] |11288 | 11,11 | {{popfr11|288}} ({{popfr11|0}}) | {{formatnum:{{#expr:({{popfr11|288}}/11.11) round 2}}}} | [[Carcassona Agló]] |- |[[Raissac de Lampi]] |11308 | 5,23 | {{popfr11|308}} ({{popfr11|0}}) | {{formatnum:{{#expr:({{popfr11|308}}/5.23) round 2}}}} | [[Carcassona Agló]] |- |[[Sant Martin le Vièlh]] |11357 | 13,25 | {{popfr11|357}} ({{popfr11|0}}) | {{formatnum:{{#expr:({{popfr11|357}}/13.25) round 2}}}} | [[Carcassona Agló]] |- |[[Santa Aulària (Aude)|Santa Aulària]] |11340 | 6,50 | {{popfr11|340}} ({{popfr11|0}}) | {{formatnum:{{#expr:({{popfr11|340}}/6.5) round 2}}}} | [[Carcassona Agló]] |- |[[Vilaseca-Landa]] |11437 | 5,35 | {{popfr11|437}} ({{popfr11|0}}) | {{formatnum:{{#expr:({{popfr11|437}}/5.35) round 2}}}} | [[Carcassona Agló]] |- |} ==Istòria== De 1790 a 1801, las comunas de [[Alairac (Carcassés)|Lairac]], [[Montclar (Aude)|Montclar]], Preissa, [[Rofiac d'Aude]], [[Rollens]] e [[La Valeta (Carcassés)|La Valeta]] èran del canton de [[Preissa]], las autras tres èran del canton de [[Montreal (Aude)|Montreal]] (totis dos del districte de Carcassona d'aquí a 1795). En 1801, quand le nombre dels cantons foguèt demingat, le canton de Preissa foguèt suprimit e totas las comunas passèron al canton de Montreal <ref>fichas Cassini-EHESS de las comunas concernidas</ref>. </br> En 2014, quand faguèron una refòrma cantonala, le canton de Montreal foguèt conservat, ambe de limits diferents, per las eleccions departamentalas de 2015, en aplicacion del decret n° 2014-204 del 21 de febrièr de 2014 <ref>[https://www.legifrance.gouv.fr/loda/id/JORFTEXT000028652386]</ref>. Véser l'introduccion per la plaça de cada comuna dins les cantons successors. ==Nòtas== <references/> e3b7r40p02851lpedto9ipkfm9ufdbk 2507465 2507458 2026-08-23T20:19:05Z Alaric 506 44932 /* Composicion dempuèi 2015 */ 2507465 wikitext text/x-wiki {{Dialècte Lengadocian}} {{Infobox Canton de França |carta=oc |nom=Canton de Montreal |imatge = Map canton code 11 22.svg | reg= [[Lengadòc-Rosselhon]] | dept= {{Aude}} | arrt= [[Arrondiment de Carcassona]] |vila= [[Montreal (Aude)|Montreal]] |nbcom= 9 |canton=1122 |km²= 134,26 |cons= Christian Rebelle, còssol de Montreal |datas= [[2008]]-[[2015]] |}} Le '''canton de Montreal''', mantengut ambe de modificacions en 2014-2015, vengut en 2016 oficialament ''de la Malapera a la Montanha Negra'', es una division administrativa de [[Lengadòc]], venguda dempuèi 2015 sonque circonscripcion electorala, situada dins l'[[arrondiment de Carcassona]], le [[departaments franceses|departament]] d'[[Aude]] e la [[regions francesas|region]] de [[Lengadòc-Rosselhon]], ara d'{{Ocreg}}. Las 2 comunas de la [[Comunautat de comunas de Puèja Lauragués Malapera]] ([[Montreal (Aude)|Montreal]] e [[Vilanava de Montreal]]) demòran dempuèi [[2015]] dins le canton, atal coma la comuna d'[[Arzens]], las autras 6 son dins le canton de Carcassona-3 (burèu centralizator [[Carcassona]]). </br> '''La mapa es la de l'[[arrondiment de Carcassona]] abans 2015.''' ==Composicion abans 2015== {|class= "wikitable" !Nom !Width="135"|Còdi INSEE !Superficia (<small>km²</small>) !Populacion !Densitat (<small>ab/km²</small>) !Intercomunalitat |- | [[Arzens]] |11018 | 21,11 | {{popfr11|018}} ({{popfr11|0}}) | {{formatnum:{{#expr:({{popfr11|018}}/21.11) round 2}}}} | CA de [[Carcassona Agló]] |- |[[Alairac (Carcassés)|Lairac]] |11005 | 16,37 | {{popfr11|005}} ({{popfr11|0}}) | {{formatnum:{{#expr:({{popfr11|005}}/16.37) round 2}}}} | CA de [[Carcassona Agló]] |- |[[Montclar (Aude)|Montclar]] |11242 | 11,31 | {{popfr11|242}} ({{popfr11|0}}) | {{formatnum:{{#expr:({{popfr11|242}}/11.31) round 2}}}} | CA de [[Carcassona Agló]] |- |'''[[Montreal (Aude)|Montreal]]''' |11254 | 55,03 | {{popfr11|254}} ({{popfr11|0}}) | {{formatnum:{{#expr:({{popfr11|254}}/55.03) round 2}}}} | [[Comunautat de comunas de Puèja Lauragués Malapera|CC de Puèja Lauragués Malapera]] |- |[[Preissa]] |11299 | 8,56 | {{popfr11|299}} ({{popfr11|0}}) | {{formatnum:{{#expr:({{popfr11|299}}/8.56) round 2}}}} | CA de [[Carcassona Agló]] |- |[[Rofiac d'Aude]] |11325 | 5,24 | {{popfr11|325}} ({{popfr11|0}}) | {{formatnum:{{#expr:({{popfr11|325}}/5.24) round 2}}}} | CA de [[Carcassona Agló]] |- |[[Rollens]] |11327 | 7,89 | {{popfr11|327}} ({{popfr11|0}}) | {{formatnum:{{#expr:({{popfr11|327}}/7.89) round 2}}}} | CA de [[Carcassona Agló]] |- |[[La Valeta (Carcassés)|La Valeta]] |11199 | 6,55 | {{popfr11|199}} ({{popfr11|0}}) | {{formatnum:{{#expr:({{popfr11|199}}/6.55) round 2}}}} | CA de [[Carcassona Agló]] |- |[[Vilanava de Montreal]] |11432 | 2,20 | {{popfr11|432}} ({{popfr11|0}}) | {{formatnum:{{#expr:({{popfr11|432}}/2.2) round 2}}}} | [[Comunautat de comunas de Puèja Lauragués Malapera|CC de Puèja Lauragués Malapera]] |- |} ==Composicion dempuèi 2015== {|class= "wikitable" !Nom !Width="135"|Còdi INSEE !Superficia (<small>km²</small>) !Populacion !Densitat (<small>ab/km²</small>) !Intercomunalitat |- |'''[[Montreal (Aude)|Montreal]]''' |11254 | 55,03 | {{popfr11|254}} ({{popfr11|0}}) | {{formatnum:{{#expr:({{popfr11|254}}/55.03) round 2}}}} | [[Comunautat de comunas de Puèja Lauragués Malapera|CC de Puèja Lauragués Malapera]] |- |[[Vilanava de Montreal]] |11432 | 2,20 | {{popfr11|432}} ({{popfr11|0}}) | {{formatnum:{{#expr:({{popfr11|432}}/2.2) round 2}}}} | [[Comunautat de comunas de Puèja Lauragués Malapera|CC de Puèja Lauragués Malapera]] |- |[[Alzona]] |11009 | 22,38 | {{popfr11|009}} ({{popfr11|0}}) | {{formatnum:{{#expr:({{popfr11|009}}/22.38) round 2}}}} | [[Carcassona Agló]] |- |[[Caus e Sausens]] |11084 | 9,0 | {{popfr11|084}} ({{popfr11|0}}) | {{formatnum:{{#expr:({{popfr11|084}}/9) round 2}}}} | [[Carcassona Agló]] |- |[[Montoliu (Aude)|Montoliu]] |11253 | 23,65 | {{popfr11|253}} ({{popfr11|0}}) | {{formatnum:{{#expr:({{popfr11|253}}/23.65) round 2}}}} | [[Carcassona Agló]] |- |[[Mossolens]] |11259 | 19,60 | {{popfr11|259}} ({{popfr11|0}}) | {{formatnum:{{#expr:({{popfr11|259}}/19.6) round 2}}}} | [[Carcassona Agló]] |- |[[Pesens]] |11288 | 11,11 | {{popfr11|288}} ({{popfr11|0}}) | {{formatnum:{{#expr:({{popfr11|288}}/11.11) round 2}}}} | [[Carcassona Agló]] |- |[[Raissac de Lampi]] |11308 | 5,23 | {{popfr11|308}} ({{popfr11|0}}) | {{formatnum:{{#expr:({{popfr11|308}}/5.23) round 2}}}} | [[Carcassona Agló]] |- |[[Sant Martin le Vièlh]] |11357 | 13,25 | {{popfr11|357}} ({{popfr11|0}}) | {{formatnum:{{#expr:({{popfr11|357}}/13.25) round 2}}}} | [[Carcassona Agló]] |- |[[Santa Aulària (Aude)|Santa Aulària]] |11340 | 6,50 | {{popfr11|340}} ({{popfr11|0}}) | {{formatnum:{{#expr:({{popfr11|340}}/6.5) round 2}}}} | [[Carcassona Agló]] |- |[[Vilaseca-Landa]] |11437 | 5,35 | {{popfr11|437}} ({{popfr11|0}}) | {{formatnum:{{#expr:({{popfr11|437}}/5.35) round 2}}}} | [[Carcassona Agló]] |- |[[Brossas e Vilaret]] |11052 | 11,16 | {{popfr11|052}} ({{popfr11|0}}) | {{formatnum:{{#expr:({{popfr11|052}}/11.16) round 2}}}} | [[Comunautat de comunas de la Montanha Negra|CC de la Montanha Negra]] |- |[[La Comba]] |11182 | 14,99 | {{popfr11|182}} ({{popfr11|0}}) | {{formatnum:{{#expr:({{popfr11|182}}/14.99) round 2}}}} | [[Comunautat de comunas de la Montanha Negra|CC de la Montanha Negra]] |- |[[Cucçac de Cabardés]] |11115 | 25,06 | {{popfr11|115}} ({{popfr11|0}}) | {{formatnum:{{#expr:({{popfr11|115}}/25.06) round 2}}}} | [[Comunautat de comunas de la Montanha Negra|CC de la Montanha Negra]] |- |[[Fontiès Cabardés]] |11150 | 8,46 | {{popfr11|150}} ({{popfr11|0}}) | {{formatnum:{{#expr:({{popfr11|150}}/8.46) round 2}}}} | [[Comunautat de comunas de la Montanha Negra|CC de la Montanha Negra]] |- |[[Fraisse de Cabardés]] |11156 | 7,13 | {{popfr11|156}} ({{popfr11|0}}) | {{formatnum:{{#expr:({{popfr11|156}}/7.13) round 2}}}} | [[Comunautat de comunas de la Montanha Negra|CC de la Montanha Negra]] |- |[[La Prada]] |11189 | 4,61 | {{popfr11|189}} ({{popfr11|0}}) | {{formatnum:{{#expr:({{popfr11|189}}/4.61) round 2}}}} | [[Comunautat de comunas de la Montanha Negra|CC de la Montanha Negra]] |- |'''[[Saissac]]''' |11367 | 57,03 | {{popfr11|367}} ({{popfr11|0}}) | {{formatnum:{{#expr:({{popfr11|367}}/57.03) round 2}}}} | [[Comunautat de comunas de la Montanha Negra|CC de la Montanha Negra]] |- |[[Sant Danís (Aude)|Sant Danís]] |11339 | 8,21 | {{popfr11|339}} ({{popfr11|0}}) | {{formatnum:{{#expr:({{popfr11|339}}/8.21) round 2}}}} | [[Comunautat de comunas de la Montanha Negra|CC de la Montanha Negra]] |- |} ==Istòria== De 1790 a 1801, las comunas de [[Alairac (Carcassés)|Lairac]], [[Montclar (Aude)|Montclar]], Preissa, [[Rofiac d'Aude]], [[Rollens]] e [[La Valeta (Carcassés)|La Valeta]] èran del canton de [[Preissa]], las autras tres èran del canton de [[Montreal (Aude)|Montreal]] (totis dos del districte de Carcassona d'aquí a 1795). En 1801, quand le nombre dels cantons foguèt demingat, le canton de Preissa foguèt suprimit e totas las comunas passèron al canton de Montreal <ref>fichas Cassini-EHESS de las comunas concernidas</ref>. </br> En 2014, quand faguèron una refòrma cantonala, le canton de Montreal foguèt conservat, ambe de limits diferents, per las eleccions departamentalas de 2015, en aplicacion del decret n° 2014-204 del 21 de febrièr de 2014 <ref>[https://www.legifrance.gouv.fr/loda/id/JORFTEXT000028652386]</ref>. Véser l'introduccion per la plaça de cada comuna dins les cantons successors. ==Nòtas== <references/> esfissuz044wdan2prw6fwpheulytru 2507468 2507465 2026-08-23T22:18:04Z Alaric 506 44932 2507468 wikitext text/x-wiki {{Dialècte Lengadocian}} {{Infobox Canton de França |carta=oc |nom=Canton de Montreal |imatge = Map canton code 11 22.svg | reg= [[Lengadòc-Rosselhon]] | dept= {{Aude}} | arrt= [[Arrondiment de Carcassona]] |vila= [[Montreal (Aude)|Montreal]] |nbcom= 9 |canton=1122 |km²= 134,26 |cons= Christian Rebelle, còssol de Montreal |datas= [[2008]]-[[2015]] |}} Le '''canton de Montreal''', mantengut ambe de modificacions en 2014-2015, vengut en 2016 oficialament ''de la Malapera a la Montanha Negra'', es una division administrativa de [[Lengadòc]], venguda dempuèi 2015 sonque circonscripcion electorala, situada dins l'[[arrondiment de Carcassona]], le [[departaments franceses|departament]] d'[[Aude]] e la [[regions francesas|region]] de [[Lengadòc-Rosselhon]], ara d'{{Ocreg}}. Las 2 comunas de la [[Comunautat de comunas de Puèja Lauragués Malapera]] ([[Montreal (Aude)|Montreal]] e [[Vilanava de Montreal]]) demòran dempuèi [[2015]] dins le canton, atal coma la comuna d'[[Arzens]], las autras 6 son dins le canton de Carcassona-3 (burèu centralizator [[Carcassona]]). </br> '''La mapa es la de l'[[arrondiment de Carcassona]] abans 2015.''' ==Composicion abans 2015== {|class= "wikitable" !Nom !Width="135"|Còdi INSEE !Superficia (<small>km²</small>) !Populacion !Densitat (<small>ab/km²</small>) !Intercomunalitat |- | [[Arzens]] |11018 | 21,11 | {{popfr11|018}} ({{popfr11|0}}) | {{formatnum:{{#expr:({{popfr11|018}}/21.11) round 2}}}} | CA de [[Carcassona Agló]] |- |[[Alairac (Carcassés)|Lairac]] |11005 | 16,37 | {{popfr11|005}} ({{popfr11|0}}) | {{formatnum:{{#expr:({{popfr11|005}}/16.37) round 2}}}} | CA de [[Carcassona Agló]] |- |[[Montclar (Aude)|Montclar]] |11242 | 11,31 | {{popfr11|242}} ({{popfr11|0}}) | {{formatnum:{{#expr:({{popfr11|242}}/11.31) round 2}}}} | CA de [[Carcassona Agló]] |- |'''[[Montreal (Aude)|Montreal]]''' |11254 | 55,03 | {{popfr11|254}} ({{popfr11|0}}) | {{formatnum:{{#expr:({{popfr11|254}}/55.03) round 2}}}} | [[Comunautat de comunas de Puèja Lauragués Malapera|CC de Puèja Lauragués Malapera]] |- |[[Preissa]] |11299 | 8,56 | {{popfr11|299}} ({{popfr11|0}}) | {{formatnum:{{#expr:({{popfr11|299}}/8.56) round 2}}}} | CA de [[Carcassona Agló]] |- |[[Rofiac d'Aude]] |11325 | 5,24 | {{popfr11|325}} ({{popfr11|0}}) | {{formatnum:{{#expr:({{popfr11|325}}/5.24) round 2}}}} | CA de [[Carcassona Agló]] |- |[[Rollens]] |11327 | 7,89 | {{popfr11|327}} ({{popfr11|0}}) | {{formatnum:{{#expr:({{popfr11|327}}/7.89) round 2}}}} | CA de [[Carcassona Agló]] |- |[[La Valeta (Carcassés)|La Valeta]] |11199 | 6,55 | {{popfr11|199}} ({{popfr11|0}}) | {{formatnum:{{#expr:({{popfr11|199}}/6.55) round 2}}}} | CA de [[Carcassona Agló]] |- |[[Vilanava de Montreal]] |11432 | 2,20 | {{popfr11|432}} ({{popfr11|0}}) | {{formatnum:{{#expr:({{popfr11|432}}/2.2) round 2}}}} | [[Comunautat de comunas de Puèja Lauragués Malapera|CC de Puèja Lauragués Malapera]] |- |} ==Composicion dempuèi 2015== {|class= "wikitable" !Nom !Width="135"|Còdi INSEE !Superficia (<small>km²</small>) !Populacion !Densitat (<small>ab/km²</small>) !Intercomunalitat |- | [[Arzens]] |11018 | 21,11 | {{popfr11|018}} ({{popfr11|0}}) | {{formatnum:{{#expr:({{popfr11|018}}/21.11) round 2}}}} | CA de [[Carcassona Agló]] |- |'''[[Montreal (Aude)|Montreal]]''' |11254 | 55,03 | {{popfr11|254}} ({{popfr11|0}}) | {{formatnum:{{#expr:({{popfr11|254}}/55.03) round 2}}}} | [[Comunautat de comunas de Puèja Lauragués Malapera|CC de Puèja Lauragués Malapera]] |- |[[Vilanava de Montreal]] |11432 | 2,20 | {{popfr11|432}} ({{popfr11|0}}) | {{formatnum:{{#expr:({{popfr11|432}}/2.2) round 2}}}} | [[Comunautat de comunas de Puèja Lauragués Malapera|CC de Puèja Lauragués Malapera]] |- |[[Alzona]] |11009 | 22,38 | {{popfr11|009}} ({{popfr11|0}}) | {{formatnum:{{#expr:({{popfr11|009}}/22.38) round 2}}}} | [[Carcassona Agló]] |- |[[Caus e Sausens]] |11084 | 9,0 | {{popfr11|084}} ({{popfr11|0}}) | {{formatnum:{{#expr:({{popfr11|084}}/9) round 2}}}} | [[Carcassona Agló]] |- |[[Montoliu (Aude)|Montoliu]] |11253 | 23,65 | {{popfr11|253}} ({{popfr11|0}}) | {{formatnum:{{#expr:({{popfr11|253}}/23.65) round 2}}}} | [[Carcassona Agló]] |- |[[Mossolens]] |11259 | 19,60 | {{popfr11|259}} ({{popfr11|0}}) | {{formatnum:{{#expr:({{popfr11|259}}/19.6) round 2}}}} | [[Carcassona Agló]] |- |[[Pesens]] |11288 | 11,11 | {{popfr11|288}} ({{popfr11|0}}) | {{formatnum:{{#expr:({{popfr11|288}}/11.11) round 2}}}} | [[Carcassona Agló]] |- |[[Raissac de Lampi]] |11308 | 5,23 | {{popfr11|308}} ({{popfr11|0}}) | {{formatnum:{{#expr:({{popfr11|308}}/5.23) round 2}}}} | [[Carcassona Agló]] |- |[[Sant Martin le Vièlh]] |11357 | 13,25 | {{popfr11|357}} ({{popfr11|0}}) | {{formatnum:{{#expr:({{popfr11|357}}/13.25) round 2}}}} | [[Carcassona Agló]] |- |[[Santa Aulària (Aude)|Santa Aulària]] |11340 | 6,50 | {{popfr11|340}} ({{popfr11|0}}) | {{formatnum:{{#expr:({{popfr11|340}}/6.5) round 2}}}} | [[Carcassona Agló]] |- |[[Vilaseca-Landa]] |11437 | 5,35 | {{popfr11|437}} ({{popfr11|0}}) | {{formatnum:{{#expr:({{popfr11|437}}/5.35) round 2}}}} | [[Carcassona Agló]] |- |[[Brossas e Vilaret]] |11052 | 11,16 | {{popfr11|052}} ({{popfr11|0}}) | {{formatnum:{{#expr:({{popfr11|052}}/11.16) round 2}}}} | [[Comunautat de comunas de la Montanha Negra|CC de la Montanha Negra]] |- |[[La Comba]] |11182 | 14,99 | {{popfr11|182}} ({{popfr11|0}}) | {{formatnum:{{#expr:({{popfr11|182}}/14.99) round 2}}}} | [[Comunautat de comunas de la Montanha Negra|CC de la Montanha Negra]] |- |[[Cucçac de Cabardés]] |11115 | 25,06 | {{popfr11|115}} ({{popfr11|0}}) | {{formatnum:{{#expr:({{popfr11|115}}/25.06) round 2}}}} | [[Comunautat de comunas de la Montanha Negra|CC de la Montanha Negra]] |- |[[Fontiès Cabardés]] |11150 | 8,46 | {{popfr11|150}} ({{popfr11|0}}) | {{formatnum:{{#expr:({{popfr11|150}}/8.46) round 2}}}} | [[Comunautat de comunas de la Montanha Negra|CC de la Montanha Negra]] |- |[[Fraisse de Cabardés]] |11156 | 7,13 | {{popfr11|156}} ({{popfr11|0}}) | {{formatnum:{{#expr:({{popfr11|156}}/7.13) round 2}}}} | [[Comunautat de comunas de la Montanha Negra|CC de la Montanha Negra]] |- |[[La Prada]] |11189 | 4,61 | {{popfr11|189}} ({{popfr11|0}}) | {{formatnum:{{#expr:({{popfr11|189}}/4.61) round 2}}}} | [[Comunautat de comunas de la Montanha Negra|CC de la Montanha Negra]] |- |'''[[Saissac]]''' |11367 | 57,03 | {{popfr11|367}} ({{popfr11|0}}) | {{formatnum:{{#expr:({{popfr11|367}}/57.03) round 2}}}} | [[Comunautat de comunas de la Montanha Negra|CC de la Montanha Negra]] |- |[[Sant Danís (Aude)|Sant Danís]] |11339 | 8,21 | {{popfr11|339}} ({{popfr11|0}}) | {{formatnum:{{#expr:({{popfr11|339}}/8.21) round 2}}}} | [[Comunautat de comunas de la Montanha Negra|CC de la Montanha Negra]] |- |} ==Istòria== De 1790 a 1801, las comunas de [[Alairac (Carcassés)|Lairac]], [[Montclar (Aude)|Montclar]], Preissa, [[Rofiac d'Aude]], [[Rollens]] e [[La Valeta (Carcassés)|La Valeta]] èran del canton de [[Preissa]], las autras tres èran del canton de [[Montreal (Aude)|Montreal]] (totis dos del districte de Carcassona d'aquí a 1795). En 1801, quand le nombre dels cantons foguèt demingat, le canton de Preissa foguèt suprimit e totas las comunas passèron al canton de Montreal <ref>fichas Cassini-EHESS de las comunas concernidas</ref>. </br> En 2014, quand faguèron una refòrma cantonala, le canton de Montreal foguèt conservat, ambe de limits diferents, per las eleccions departamentalas de 2015, en aplicacion del decret n° 2014-204 del 21 de febrièr de 2014 <ref>[https://www.legifrance.gouv.fr/loda/id/JORFTEXT000028652386]</ref>. Véser l'introduccion per la plaça de cada comuna dins les cantons successors. ==Nòtas== <references/> d0cikltygtelzi6u0zf9mxgy4g0ouk5 0 201474 2507461 2026-08-23T19:33:16Z Alaric 506 44932 Creacion de la pagina amb « {{Dialècte Lengadocian}} {{Infobox Canton de França |carta=oc |nom=Canton de Saissac |imatge = Map canton code 11 28.svg | reg= [[Lengadòc-Rosselhon]] | dept={{Aude}} | arrt= [[Arrondiment de Carcassona]] |vila= [[Saissac]] |nbcom= 8 |canton=1128 |km²= 136,65 |cons= Aline Jalabert (divèrs esquèrra) |datas= [[2009]]-[[2015]] |}} Le '''canton de Saissac''' es una anciana division administrativa de [[Lengadòc]], situada dins l'arrondiment de Carc... » 2507461 wikitext text/x-wiki {{Dialècte Lengadocian}} {{Infobox Canton de França |carta=oc |nom=Canton de Saissac |imatge = Map canton code 11 28.svg | reg= [[Lengadòc-Rosselhon]] | dept={{Aude}} | arrt= [[Arrondiment de Carcassona]] |vila= [[Saissac]] |nbcom= 8 |canton=1128 |km²= 136,65 |cons= Aline Jalabert (divèrs esquèrra) |datas= [[2009]]-[[2015]] |}} Le '''canton de Saissac''' es una anciana division administrativa de [[Lengadòc]], situada dins l'[[arrondiment de Carcassona]], le [[departaments franceses|departament]] d'[[Aude]] e la [[regions francesas|region]] de [[Lengadòc-Rosselhon]], ara d'{{Ocreg}}. Totas las comunas son dempuèi [[2015]] dins le canton de la Malapera a la Montanha Negra, ancian canton de [[Montreal (Aude)|Montreal]] dessús dejós. </br> '''La mapa es la de l'[[arrondiment de Carcassona]] abans 2015.''' ==Composicion== {|class= "wikitable" !Nom !Width="135"|Còdi INSEE !Superficia (<small>km²</small>) !Populacion !Densitat (<small>ab/km²</small>) !Intercomunalitat |- |[[Brossas e Vilaret]] |11052 | 11,16 | {{popfr11|052}} ({{popfr11|0}}) | {{formatnum:{{#expr:({{popfr11|052}}/11.16) round 2}}}} | [[Comunautat de comunas de la Montanha Negra|CC de la Montanha Negra]] |- |[[La Comba]] |11182 | 14,99 | {{popfr11|182}} ({{popfr11|0}}) | {{formatnum:{{#expr:({{popfr11|182}}/14.99) round 2}}}} | [[Comunautat de comunas de la Montanha Negra|CC de la Montanha Negra]] |- |[[Cucçac de Cabardés]] |11115 | 25,06 | {{popfr11|115}} ({{popfr11|0}}) | {{formatnum:{{#expr:({{popfr11|115}}/25.06) round 2}}}} | [[Comunautat de comunas de la Montanha Negra|CC de la Montanha Negra]] |- |[[Fontiès Cabardés]] |11150 | 8,46 | {{popfr11|150}} ({{popfr11|0}}) | {{formatnum:{{#expr:({{popfr11|150}}/8.46) round 2}}}} | [[Comunautat de comunas de la Montanha Negra|CC de la Montanha Negra]] |- |[[Fraisse de Cabardés]] |11156 | 7,13 | {{popfr11|156}} ({{popfr11|0}}) | {{formatnum:{{#expr:({{popfr11|156}}/7.13) round 2}}}} | [[Comunautat de comunas de la Montanha Negra|CC de la Montanha Negra]] |- |[[La Prada]] |11189 | 4,61 | {{popfr11|189}} ({{popfr11|0}}) | {{formatnum:{{#expr:({{popfr11|189}}/4.61) round 2}}}} | [[Comunautat de comunas de la Montanha Negra|CC de la Montanha Negra]] |- |'''[[Saissac]]''' |11367 | 57,03 | {{popfr11|367}} ({{popfr11|0}}) | {{formatnum:{{#expr:({{popfr11|367}}/57.03) round 2}}}} | [[Comunautat de comunas de la Montanha Negra|CC de la Montanha Negra]] |- |[[Sant Danís (Aude)|Sant Danís]] |11339 | 8,21 | {{popfr11|339}} ({{popfr11|0}}) | {{formatnum:{{#expr:({{popfr11|339}}/8.21) round 2}}}} | [[Comunautat de comunas de la Montanha Negra|CC de la Montanha Negra]] |- |} ==Istòria== De 1790 a 1801, [[ En 1801, quand le nombre dels cantons foguèt demingat, <ref>fichas Cassini-EHESS de las comunas concernidas</ref>. </br> En 2014, quand faguèron una refòrma cantonala, le canton dE Saissac foguèt suprimit per las eleccions departamentalas de 2015 e passèt entièrament dins le canton de Bram, en aplicacion del decret n° 2014-204 del 21 de febrièr de 2014 <ref>[https://www.legifrance.gouv.fr/loda/id/JORFTEXT000028652386]</ref>. ==Nòtas== <references/> {{Portal Lengadòc}} fj79te2djlndnkf7oyq0ssjuffkvzrv 2507464 2507461 2026-08-23T20:11:44Z Alaric 506 44932 istòria 2507464 wikitext text/x-wiki {{Dialècte Lengadocian}} {{Infobox Canton de França |carta=oc |nom=Canton de Saissac |imatge = Map canton code 11 28.svg | reg= [[Lengadòc-Rosselhon]] | dept={{Aude}} | arrt= [[Arrondiment de Carcassona]] |vila= [[Saissac]] |nbcom= 8 |canton=1128 |km²= 136,65 |cons= Aline Jalabert (divèrs esquèrra) |datas= [[2009]]-[[2015]] |}} Le '''canton de Saissac''' es una anciana division administrativa de [[Lengadòc]], situada dins l'[[arrondiment de Carcassona]], le [[departaments franceses|departament]] d'[[Aude]] e la [[regions francesas|region]] de [[Lengadòc-Rosselhon]], ara d'{{Ocreg}}. Totas las comunas son dempuèi [[2015]] dins le canton de la Malapera a la Montanha Negra, ancian canton de [[Montreal (Aude)|Montreal]] dessús dejós. </br> '''La mapa es la de l'[[arrondiment de Carcassona]] abans 2015.''' ==Composicion== {|class= "wikitable" !Nom !Width="135"|Còdi INSEE !Superficia (<small>km²</small>) !Populacion !Densitat (<small>ab/km²</small>) !Intercomunalitat |- |[[Brossas e Vilaret]] |11052 | 11,16 | {{popfr11|052}} ({{popfr11|0}}) | {{formatnum:{{#expr:({{popfr11|052}}/11.16) round 2}}}} | [[Comunautat de comunas de la Montanha Negra|CC de la Montanha Negra]] |- |[[La Comba]] |11182 | 14,99 | {{popfr11|182}} ({{popfr11|0}}) | {{formatnum:{{#expr:({{popfr11|182}}/14.99) round 2}}}} | [[Comunautat de comunas de la Montanha Negra|CC de la Montanha Negra]] |- |[[Cucçac de Cabardés]] |11115 | 25,06 | {{popfr11|115}} ({{popfr11|0}}) | {{formatnum:{{#expr:({{popfr11|115}}/25.06) round 2}}}} | [[Comunautat de comunas de la Montanha Negra|CC de la Montanha Negra]] |- |[[Fontiès Cabardés]] |11150 | 8,46 | {{popfr11|150}} ({{popfr11|0}}) | {{formatnum:{{#expr:({{popfr11|150}}/8.46) round 2}}}} | [[Comunautat de comunas de la Montanha Negra|CC de la Montanha Negra]] |- |[[Fraisse de Cabardés]] |11156 | 7,13 | {{popfr11|156}} ({{popfr11|0}}) | {{formatnum:{{#expr:({{popfr11|156}}/7.13) round 2}}}} | [[Comunautat de comunas de la Montanha Negra|CC de la Montanha Negra]] |- |[[La Prada]] |11189 | 4,61 | {{popfr11|189}} ({{popfr11|0}}) | {{formatnum:{{#expr:({{popfr11|189}}/4.61) round 2}}}} | [[Comunautat de comunas de la Montanha Negra|CC de la Montanha Negra]] |- |'''[[Saissac]]''' |11367 | 57,03 | {{popfr11|367}} ({{popfr11|0}}) | {{formatnum:{{#expr:({{popfr11|367}}/57.03) round 2}}}} | [[Comunautat de comunas de la Montanha Negra|CC de la Montanha Negra]] |- |[[Sant Danís (Aude)|Sant Danís]] |11339 | 8,21 | {{popfr11|339}} ({{popfr11|0}}) | {{formatnum:{{#expr:({{popfr11|339}}/8.21) round 2}}}} | [[Comunautat de comunas de la Montanha Negra|CC de la Montanha Negra]] |- |} ==Istòria== De 1790 a 1801, las comunas de [[Brossas e Vilaret]], [[Fraisse de Cabardés]] e [[Sant Danís (Aude)|Sant Danís]] èran dins le canton de [[Montoliu (Aude)|Montoliu]], las comunas de Cucçac, de [[Fontiès Cabardés]] e de [[La Prada]] èran del canton de [[Cucçac de Cabardés|Cucçac]], las comunas de [[La Comba]] e de [[Saissac]] èran del canton de Saissac. En 1801, quand le nombre dels cantons foguèt demingat, los cantons de Cucçac e de Montoliu foguèron suprimits e las comunas citadas, fòra la Prada, anèron dins le canton de Saissac. La Prada passèt en 1801 del canton de Cucçac al canton del [[Lo Mas de Cabardés|Mas de Cabardés]], puèi arribèt al de Saissac en 1993 <ref>fichas Cassini-EHESS de las comunas concernidas</ref>. </br> En 2014, quand faguèron una refòrma cantonala, le canton de Saissac foguèt suprimit per las eleccions departamentalas de 2015 e passèt entièrament dins le canton de la Malapera a la Montanha Negra (caplòc [[Montreal (Aude)|Montreal]]), en aplicacion del decret n° 2014-204 del 21 de febrièr de 2014 <ref>[https://www.legifrance.gouv.fr/loda/id/JORFTEXT000028652386]</ref>. ==Nòtas== <references/> {{Portal Lengadòc}} 82xeyecuaoolkg7mvlouzd1ocx74h0i 2507466 2507464 2026-08-23T20:45:33Z Alaric 506 44932 2507466 wikitext text/x-wiki {{Dialècte Lengadocian}} {{Infobox Canton de França |carta=oc |nom=Canton de Saissac |imatge = Map canton code 11 28.svg | reg= [[Lengadòc-Rosselhon]] | dept={{Aude}} | arrt= [[Arrondiment de Carcassona]] |vila= [[Saissac]] |nbcom= 8 |canton=1128 |km²= 136,65 |cons= Aline Jalabert (divèrs esquèrra) |datas= [[2009]]-[[2015]] |}} Le '''canton de Saissac''' es una anciana division administrativa de [[Lengadòc]], situada dins l'[[arrondiment de Carcassona]], le [[departaments franceses|departament]] d'[[Aude]] e la [[regions francesas|region]] de [[Lengadòc-Rosselhon]], ara d'{{Ocreg}}. Totas las comunas son dempuèi [[2015]] dins le canton de la Malapera a la Montanha Negra, ancian [[canton de Montreal (Aude)|canton de Montreal]] dessús dejós. </br> '''La mapa es la de l'[[arrondiment de Carcassona]] abans 2015.''' ==Composicion== {|class= "wikitable" !Nom !Width="135"|Còdi INSEE !Superficia (<small>km²</small>) !Populacion !Densitat (<small>ab/km²</small>) !Intercomunalitat |- |[[Brossas e Vilaret]] |11052 | 11,16 | {{popfr11|052}} ({{popfr11|0}}) | {{formatnum:{{#expr:({{popfr11|052}}/11.16) round 2}}}} | [[Comunautat de comunas de la Montanha Negra|CC de la Montanha Negra]] |- |[[La Comba]] |11182 | 14,99 | {{popfr11|182}} ({{popfr11|0}}) | {{formatnum:{{#expr:({{popfr11|182}}/14.99) round 2}}}} | [[Comunautat de comunas de la Montanha Negra|CC de la Montanha Negra]] |- |[[Cucçac de Cabardés]] |11115 | 25,06 | {{popfr11|115}} ({{popfr11|0}}) | {{formatnum:{{#expr:({{popfr11|115}}/25.06) round 2}}}} | [[Comunautat de comunas de la Montanha Negra|CC de la Montanha Negra]] |- |[[Fontiès Cabardés]] |11150 | 8,46 | {{popfr11|150}} ({{popfr11|0}}) | {{formatnum:{{#expr:({{popfr11|150}}/8.46) round 2}}}} | [[Comunautat de comunas de la Montanha Negra|CC de la Montanha Negra]] |- |[[Fraisse de Cabardés]] |11156 | 7,13 | {{popfr11|156}} ({{popfr11|0}}) | {{formatnum:{{#expr:({{popfr11|156}}/7.13) round 2}}}} | [[Comunautat de comunas de la Montanha Negra|CC de la Montanha Negra]] |- |[[La Prada]] |11189 | 4,61 | {{popfr11|189}} ({{popfr11|0}}) | {{formatnum:{{#expr:({{popfr11|189}}/4.61) round 2}}}} | [[Comunautat de comunas de la Montanha Negra|CC de la Montanha Negra]] |- |'''[[Saissac]]''' |11367 | 57,03 | {{popfr11|367}} ({{popfr11|0}}) | {{formatnum:{{#expr:({{popfr11|367}}/57.03) round 2}}}} | [[Comunautat de comunas de la Montanha Negra|CC de la Montanha Negra]] |- |[[Sant Danís (Aude)|Sant Danís]] |11339 | 8,21 | {{popfr11|339}} ({{popfr11|0}}) | {{formatnum:{{#expr:({{popfr11|339}}/8.21) round 2}}}} | [[Comunautat de comunas de la Montanha Negra|CC de la Montanha Negra]] |- |} ==Istòria== De 1790 a 1801, las comunas de [[Brossas e Vilaret]], [[Fraisse de Cabardés]] e [[Sant Danís (Aude)|Sant Danís]] èran dins le canton de [[Montoliu (Aude)|Montoliu]], las comunas de Cucçac, de [[Fontiès Cabardés]] e de [[La Prada]] èran del canton de [[Cucçac de Cabardés|Cucçac]], las comunas de [[La Comba]] e de [[Saissac]] èran del canton de Saissac. En 1801, quand le nombre dels cantons foguèt demingat, los cantons de Cucçac e de Montoliu foguèron suprimits e las comunas citadas, fòra la Prada, anèron dins le canton de Saissac. La Prada passèt en 1801 del canton de Cucçac al canton del [[Lo Mas de Cabardés|Mas de Cabardés]], puèi arribèt al de Saissac en 1993 <ref>fichas Cassini-EHESS de las comunas concernidas</ref>. </br> En 2014, quand faguèron una refòrma cantonala, le canton de Saissac foguèt suprimit per las eleccions departamentalas de 2015 e passèt entièrament dins le canton de la Malapera a la Montanha Negra (caplòc [[Montreal (Aude)|Montreal]]), en aplicacion del decret n° 2014-204 del 21 de febrièr de 2014 <ref>[https://www.legifrance.gouv.fr/loda/id/JORFTEXT000028652386]</ref>. ==Nòtas== <references/> {{Portal Lengadòc}} 88y16mmw3jyocca7t6jaftg1f7xbtii