Wikipèdia ocwiki https://oc.wikipedia.org/wiki/Acu%C3%A8lh MediaWiki 1.47.0-wmf.16 first-letter Mèdia Especial Discutir Utilizaire Discussion Utilizaire Wikipèdia Discussion Wikipèdia Fichièr Discussion Fichièr MediaWiki Discussion MediaWiki Modèl Discussion Modèl Ajuda Discussion Ajuda Categoria Discussion Categoria Portal Discussion Portal Projècte Discussion Projècte TimedText TimedText talk Mòdul Mòdul Discussió Event Event talk 0 2667 2507565 2230088 2026-08-25T20:53:34Z Rotondus 32520 2507565 wikitext text/x-wiki {{Infobox |tematica= |carta= }} [[Fichièr:Peire Cardenal MS I.gif|thumb|right|200px|Pèire Cardenal]] '''Pèire Cardenal''' ([[Lo Puèi de Velai| Lo Puèi Nòstra Dòna]] [[1180]]- [[Montpelhièr]] [[1278]]), foguèt un [[trobador]] de [[Velai]]. Sa vida, coma la de fòrça trobadors, es mal coneguda. Sa [[Vida (literatura)|biografia anciana]], establida per Miquel de la Tor cap a l'an 1300, se resuma a un dozenat de frasas.<br /> Son paire, un cavalièr respectat e poderós, lo faguèt dintrar encara enfant a la canorga del Puèi Nòstra Dòna per èsser [[canonge]]. Ailà, aprenguèt a legir e a cantar. <br />A vint e tres ans, daissèt los òrdres e dintrèt a la cor dels comtes de Tolosa ([[Ramon VI de Tolosa|Raimon VI]], puèi [[Ramon VII de Tolosa|Raimon VII]]). Maridat cap a l'edat de cinquanta ans<ref>[[Robèrt]] et Christian Anatole, ''Nouvelle histoire de la littérature occitane'', tome 1 (PUF, 1970), Publications de l’[[Institut d'Estudis Occitans|Institut d’études occitanes]], cité par [http://www.cardenal.org/NHLO.pdf www.cardenal.org]. </ref>, aguèt al mens dos filhs<ref>''[[Encyclopædia Universalis]]'' (édition 1998) (in « Thesaurus index »), cité par [http://www.cardenal.org/eu.pdf www.cardenal.org].</ref>.<br /> E mai qu'installat a la cor dels comtes de Tolosa, viatjèt sovent (causa escassa per un trobador) acompanhat de son joglar. Sa correguda s'acava a Montpelhièr, ont lo rei d’Aragon [[Jacme Ièr d'Aragon|Jacme lo Conquistaire]] apara los trobadors e los joglars<ref>''Encyclopædia Universalis'' (édition 1998) (in « Thesaurus index »), cité par [http://www.cardenal.org/eu.pdf www.cardenal.org]</ref>.<br /> Son òbra es rica e satirica. Es un trobador engatjat, moralista, rebèl, que denóncia las mors politicas e ecclesiasticas de son temps. Es l'autor de fòrça [[sirventés|sirventeses]] e de qualques ''[[canso]]ns''<ref>Des rumeurs lui attribuent, sans que ce soit avéré, la partie anonyme de la ''Canson de la crozada''.</ref>.<br /> ''« Mèstre incontestat del sirventés politic, moral e religiós,'' daissèt 96 poesias, siá 4 393 verses. Sa poesia prepausa una morala de tolerància e emprenhada de l'esperit critic de la societat occitana d'abans la conquista francesa ([[crosada dels Albigeses]] : 1209-1244) e d'abans l'[[Inquisicion]]. Denoncia l'imoralitat d'una partida del clergat de son epòca. »''<ref>{{Ouvrage|langue = français|auteur1 = Didier Perre|titre = La Chanson occitane en Velay|lieu = |éditeur = Modal|année = 2003|pages totales = |isbn = 2-910432-35-1|lire en ligne = |passage = Éléments biographiques des auteurs}}.</ref> <br /> == Extrach == Faguèt una satira contra los dominicains ("jacopin") coma se pòt legir dins la quatrena cobla del poèma XXVIII ("Ab votz d'angel ", publicat en 1229): {| cellpadding="0" |----- | valign="top" | ''Religïos fon, li premieir', enpreza,''<br /> ''Per gent que treu ni bruida non volgues,''<br /> ''Mas jacopin apres manjar n'an queza,'' <br /> ''Ans desputan del vin, cals mieillers es,''<br /> ''Et an de plaitz cort establía,''<br /> ''Et es Vaudes qui-ls ne desvía;''<br /> ''E los secretz d'ome volon saber ''<br /> ''Per tal que miels si puescan far temer. ''<br /> | valign="top" | |} ==Galariá== <gallery mode=packed heights=150px> BnF ms. 12473 fol. 149 - Peire Cardenal (1).jpg| Peire Cardenal (Recueil des poésies des troubadours contenant leurs vies, ouvrage du XIIIe siècle - Gallica).jpg| BnF ms. 12473 fol. 93v - Peire del Poi (1).jpg| BnF ms. 854 fol. 108 - Peire del Poi (1).jpg| Portraits de troubadours du Vivarais, du Gévaudan et du Dauphiné 17 Pierre Cardinal.jpg| </gallery> {{messatge galariá}} == Ligam extèrne == * [http://www.cardenal.org Sas òbras e sa vida, en occitan e en francés] ==Nòtas e referéncias== {{reflist}} {{Autoritats}} {{Multibendèl|Portal Auvèrnhe|Portal Lengadòc|Portal LitOc}} {{DEFAULTSORT:Cardenal,Pèire}} [[Categoria:Trobador occitan]] [[Categoria:Poèta de l'Edat Mejana]] [[Categoria:Literatura occitana]] [[Categoria:Poèta occitan]] [[Categoria:Escrivan occitan]] [[Categoria:Naissença en 1180]] [[Categoria:Decès en 1278]] lw0gko5xypqhoq3fzf13afwekyhhfcm 0 6960 2507562 2477384 2026-08-25T17:09:05Z Gerard Viader 28728 {{Dialècte Vivaroalpenc}} {{Infobox Geografia fisica}} 2507562 wikitext text/x-wiki {{Dialècte Vivaroalpenc}} {{Infobox Geografia fisica}} [[File:PontechianaleDalleConce.jpg|thumb|right|250px|Nauta val Varacha.]] <!--Article redigit en lengadocian--> La '''Val Varacha''' (var. non localas ''Vau Varacha, Vath Varacha'') es una de las [[Valadas Occitanas]] e un [[parçan d'Occitània]] dins la [[província de Coni]] ([[estat italian]]). Lo riu de [[Varacha]] li dona son nom. Sa vila principala es [[Sant Pèire (Valadas Occitanas)|Sant Pèire]]. == Geografia == La Valada vai da [[lo Peasc]] a [[la Chanal]] e, dins la bòna estajon, se pòl passar en [[Cairàs]] bo la veitura, a travèrs lo [[Còl_Anhèl|Còl de l'Anhèl]] (2748&nbsp;m). == Estòria == Las comunas de [[Pont e la Chanal]], [[Chastèldalfin]], [[Blins]] an constituit un de lhi [[Escartons]] e, encà encuei, aquel airal se sòna [[La Chastelada]]. A la fin de lhi ans '60, ent'aquesta valada a prencipiaa la consciéncia occitana en Itàlia abo las idèas de [[Francés Fontan]], la richa creacion literària de [[Tòni Baudrier]] e un premier tropèl de joves occitanistas. La Valada es la tèrra de [[Joan Bernardi]] e [[Jusèp da Ros]], de [[Masino Anghilante]] e de [[Giovanni Bernard]].{{Comunas de las Valadas Occitanas}} [[Categoria:Val Varacha]] [[Categoria:Província de Coni]] [[Categoria:Parçan de las Valadas Occitanas]] [[Categoria:Parçan occitan]] olx9djbs89mt95lwhfk56emym8xttzj 0 7053 2507561 2393768 2026-08-25T16:40:52Z Gerard Viader 28728 {{Dialècte Vivaroalpenc}} {{Infobox Geografia fisica}} 2507561 wikitext text/x-wiki {{Dialècte Vivaroalpenc}} {{Infobox Geografia fisica}} [[Fichièr:Alta Val Maira.jpg|thumb|right|300px|La Clapiera ai pè de la ròcha Provençala]] <!--Article redigit en vivaroaupenc--> La '''Val Maira''' (var. non localas: ''Vau Maira, Vath Maira'') es una de las [[Valadas Occitanas]] e un [[parçan d'Occitània]] (una [[parçan#Comunautat montanhòla|comunautat montanhòla]]), dins la [[província de Coni]] ([[estat italian]]). Lo riu de [[Maira]] li dona son nom. Sa capitala es [[Sant Damian]] e sas vilas principalas son [[Buscha]] e [[Draonier]]. == Geografia == En montant al lòng de l'as central de la Valada s'arriba a la Clapiera (1614&nbsp;m), ai pès de la Provençala.<ref>''Cuneo e le sue valli'', Cuneo: Libreria editrice Giuseppe Salamone, s. d. (benlèu 1898), en linha, p. 199</ref> == Estòria == Viòls e vias militaras pòrton ai còls de las vielhas vias de l'emigracion d'ente se calava en [[França]], dins Ubaia e Ubaieta. La Valada presenta un bòn numre d'òbras d'art: gleisas romànicas-gòticas, frescs d'escòla prestigiosa (H. Clemer, Baleison), pònts merlats, fònts, maisons bo fenèstras bessonaas e testas talhaas. == Economia == La richessa estòrica-artística e naturalística e la presença d'estructuras per las excursions (G.T.A., Percors Occitans) an permés lo desvolopament d'un torisme cultural qu'a ben de succès dins lhi país de lenga tedesca, bo un moviment d'excursionistas d'[[Alemanha]], [[Soïssa]] e [[Àustria]]. Ent'aquesti ans, an començaas a retornar en valada de fòrças joves: filhs d'emigrats o joves de la vila que, chausit un autre estil de vita, an enchaminaas d'activitats agrícolas, artisanalas, torísticas. == Torisme == Los Camins Occitans (it. Percorsi Occitani) son un camin toristic, divisat en las tretze estapas, que passa de long de tota Val Maira. {{ref}} {{Comunas de las Valadas Occitanas}} [[Categoria:Val Maira]] [[Categoria:Província de Coni]] [[Categoria:Parçan de las Valadas Occitanas]] [[Categoria:Parçan occitan]] f310fi9qvdwc4jbipv4kg7b5ukbojqo 0 7058 2507560 2370951 2026-08-25T16:39:57Z Gerard Viader 28728 {{Dialècte Vivaroalpenc}} {{Infobox Geografia fisica}} 2507560 wikitext text/x-wiki {{Dialècte Vivaroalpenc}} {{Infobox Geografia fisica}} [[File:Caraglio bassavallegrana monviso veduta.jpg|thumb|right|250px|La val a [[Caralh]]]] <!--Article redigit en lengadocian--> La '''Val Grana''' (var. non localas: ''Vau Grana, Vath Grana'') es una de las [[Valadas Occitanas]] e es un [[parçan d'Occitània]], dins la [[província de Coni]] ([[estat italian]]). Lo riu de [[Grana]] li dona son nom. Sa comuna principala es [[Caralh]]. == Geografia == [[Chastèlmanh]] es la comuna mai auta, bo lo santuari de Sant Manh a 1761&nbsp;m. Sal som, la valada s'eslarja bo de planòls a 2200&nbsp;m, conhats entre la [[Val d'Estura]] e la [[Val Maira]]. == Estòria == D'aquesti pasturals ven lo Chastelmanh, formatge ben apreciat dels Alps, que semelhe remonte al [[sègle XIII]]. A [[Santa Lucia]], ental valon de [[Sant Peire de Montrós]], al començament de lhi ans '60 lhi a agut la premiera activitat de valorizacion de la lenga occitana de las Valadas.<br> La Val Grana consèrva ben d'òbras de [[Pèire de Saluças]]. ==Ligams extèrnes== *{{it}} [http://www.vallegrana.it Sit web de la Val Grana] {{Comunas de las Valadas Occitanas}} [[Categoria:Val Grana]] [[Categoria:Província de Coni]] [[Categoria:Parçan de las Valadas Occitanas]] [[Categoria:Parçan occitan]] oyf210sl5vu6xdjds9ac1vqntw7tx2b 0 17669 2507578 2493967 2026-08-25T22:47:11Z Sovenhic 36254 fonetica reala 2507578 wikitext text/x-wiki {{Infobox Geografia politica |dialècte=niçard }} [[File:Localizacion de la comuna de Montcarles dins lo principat de 1911 a 1917.svg|right|thumb|200px|Localizacion de la comuna de Montcarles dins lo principat de 1911 a 1917]] [[Fichièr:Quartièrs de Mónegue 2013.png|thumb|leftt|200px|Lu quartièrs de Mónegue : Montcarles, en jaune, es lo que pòrta lo número '''02''']] [[Fichièr:Monte Carlo Casino.jpg|thumb|200px|right|Lo Casinò de Montcarles]] '''Montcarles''' (en occitan locau [muⁿ'kaʁle]) (en [[ligur]] [[monegasc]] ''Monte-Carlu''; en [[francés]] ''Monte-Carlo''; ancianament en [[occitan]] ''Li Espelugas'' e en ligur monegasc ''řë Speřüghe'') es una anciana comuna, lo quartièr mai prestigiós dau Principat de [[Mónegue]], e un ancian sector estatistic. Es celèbre per lo sieu [[casinò]], li plajas, la mòda e per èsser estat elegit coma luec de residéncia de divèrsi personalitats famoï. La superfícia dau sector estatistic (de còps apelat '''Montcarles e Espelugas''') era {{unitat|{{supsecmc|01}}|m|2}}. Era divisit en {{nbdissecmc|01}} [[Blòcs de Montcarles|blòcs]].<ref>[https://web.archive.org/web/20111114082435/http://www.gouv.mc/devwww/wwwnew.nsf/e89a6190e96cbd1fc1256f7f005dbe6e/8982f4bc76bd435cc1257824003628bf/$FILE/Recensement2008.pdf Recensament de 2008]</ref> Portava lo número estatistic '''01'''. [[Fichièr:Quartièrs de Mónegue.svg|thumb|right|200px|Lu sectors de Mónegue abans 2013: Montcarles, en jaune, es lo sector que pòrta lo número '''01''']] La populacion dau quartièr es de {{formatnum:8259}} abitants.<ref>IMSEE, [https://web.archive.org/web/20210512113314/https://www.imsee.mc/content/download/412398/4660231/file/Recensement2016-synthese.pdf ''Recensement 2016''].</ref> == Toponimia == Montcarles ten aqueu nom en onor dau prince [[Carles III de Mónegue]] despí lo 1r de julhet dau [[1866]]. Aquela denominacion recenta s'adoptèt perque la consideravan coma pus adaptada a aqueu luec que li diïan avans ''Li Espelugas'' (en monegasc ''Ë Speřüghe''). A partir de la sieu urbanizacion au [[sègle XIX]] e la fondacion dau Casinò, pensèron que lo vielh nom portava malastre perque en alemand ''Spelunke'' (pl. ''Spelunken'') auria significat quauquarren coma "establiment dobtós". == Lengas == Montcarles (o ancianament {{cita|Li Espelugas}}) es un dei quartièrs dont si parla mai tradicionalament l'occitan niçard (en realitat, i a probable una transicion entre l'occitan niçard e l'occitan vivaroaupenc), ja que lo ligur monegasc si parla puslèu au quartièr centrau de La Ròca, segon li enquistas lingüistiqui de [[Carles de Tortolon]] e de Ramon Arveiller. == Activitats == Montcarles acuelhe lo [[Circuit de Montcarles]], dont si debana lo [[Grand Prèmi de Mónegue]] de [[Formula 1]]. Finda aubèrga d'autres rescòntres coma aquelu de [[bòxa]] que valon per lo campionat dau mond, de defilats de [[mòda]] e divèrs eveniments. Montcarles, durant de decennis, l'an vesitat de membres dei familhas reiali, d'estelas dau [[cinèma]] e de personas comuni. [[James Bond]], l'espion britanic protagonista dei romans famós de [[Ian Fleming]] e dei filmes derivats, es, dins lo detalh, un client assidú dau casinò de Montcarles. En lo [[1873]], [[Joseph Jaggers]] venguèt ''l'òme que desvalisèt Montcarles'' en capitalizant sobre la descobèrta d'un desequilibri dins una dei ròdas dei taulas de rotleta dau casinò. == Quartièr o comuna? == Sovent creson que Montcarles seria la capitala dau Principat de [[Mónegue]], mas tot lo principat si compaua de fach de la comuna unenca de Mónegue, e Montcarles es basta un quartièr d'aquela comuna. Es ver que creèron, a passat temps, una division de Mónegue entre diferenti comunas mas, encuei, i a una sola comuna unificada. == Imatges == {{messatge galariá}}<center><gallery> Image:Casino_at_night.JPG|Lo Casinò de nuech Image:Vue de Monte Carlo depuis le Port Hercule.jpg|Montcarles Image:Monte Carlo 1.jpg|Montcarles Image:Monte Carlo 2.jpg|Montcarles Image:Monte Carlo 3.jpg|Montcarles </gallery></center> == Referéncias == <references/> {{OcDivDep}} [[Categoria:Mónegue]] 2nmuamz5noc3699lej3ngr7kj3xb9jm 2507579 2507578 2026-08-25T22:47:34Z Sovenhic 36254 /* Lengas */ 2507579 wikitext text/x-wiki {{Infobox Geografia politica |dialècte=niçard }} [[File:Localizacion de la comuna de Montcarles dins lo principat de 1911 a 1917.svg|right|thumb|200px|Localizacion de la comuna de Montcarles dins lo principat de 1911 a 1917]] [[Fichièr:Quartièrs de Mónegue 2013.png|thumb|leftt|200px|Lu quartièrs de Mónegue : Montcarles, en jaune, es lo que pòrta lo número '''02''']] [[Fichièr:Monte Carlo Casino.jpg|thumb|200px|right|Lo Casinò de Montcarles]] '''Montcarles''' (en occitan locau [muⁿ'kaʁle]) (en [[ligur]] [[monegasc]] ''Monte-Carlu''; en [[francés]] ''Monte-Carlo''; ancianament en [[occitan]] ''Li Espelugas'' e en ligur monegasc ''řë Speřüghe'') es una anciana comuna, lo quartièr mai prestigiós dau Principat de [[Mónegue]], e un ancian sector estatistic. Es celèbre per lo sieu [[casinò]], li plajas, la mòda e per èsser estat elegit coma luec de residéncia de divèrsi personalitats famoï. La superfícia dau sector estatistic (de còps apelat '''Montcarles e Espelugas''') era {{unitat|{{supsecmc|01}}|m|2}}. Era divisit en {{nbdissecmc|01}} [[Blòcs de Montcarles|blòcs]].<ref>[https://web.archive.org/web/20111114082435/http://www.gouv.mc/devwww/wwwnew.nsf/e89a6190e96cbd1fc1256f7f005dbe6e/8982f4bc76bd435cc1257824003628bf/$FILE/Recensement2008.pdf Recensament de 2008]</ref> Portava lo número estatistic '''01'''. [[Fichièr:Quartièrs de Mónegue.svg|thumb|right|200px|Lu sectors de Mónegue abans 2013: Montcarles, en jaune, es lo sector que pòrta lo número '''01''']] La populacion dau quartièr es de {{formatnum:8259}} abitants.<ref>IMSEE, [https://web.archive.org/web/20210512113314/https://www.imsee.mc/content/download/412398/4660231/file/Recensement2016-synthese.pdf ''Recensement 2016''].</ref> == Toponimia == Montcarles ten aqueu nom en onor dau prince [[Carles III de Mónegue]] despí lo 1r de julhet dau [[1866]]. Aquela denominacion recenta s'adoptèt perque la consideravan coma pus adaptada a aqueu luec que li diïan avans ''Li Espelugas'' (en monegasc ''Ë Speřüghe''). A partir de la sieu urbanizacion au [[sègle XIX]] e la fondacion dau Casinò, pensèron que lo vielh nom portava malastre perque en alemand ''Spelunke'' (pl. ''Spelunken'') auria significat quauquarren coma "establiment dobtós". == Lengas == Montcarles (o ancianament {{cita|Li Espelugas}}) es un dei quartiers dont si parla mai tradicionalament l'occitan niçard (en realitat, i a probable una transicion entre l'occitan niçard e l'occitan vivaroaupenc), ja que lo ligur monegasc si parla puslèu au quartièr centrau de La Ròca, segon li enquistas lingüistiqui de [[Carles de Tortolon]] e de Ramon Arveiller. == Activitats == Montcarles acuelhe lo [[Circuit de Montcarles]], dont si debana lo [[Grand Prèmi de Mónegue]] de [[Formula 1]]. Finda aubèrga d'autres rescòntres coma aquelu de [[bòxa]] que valon per lo campionat dau mond, de defilats de [[mòda]] e divèrs eveniments. Montcarles, durant de decennis, l'an vesitat de membres dei familhas reiali, d'estelas dau [[cinèma]] e de personas comuni. [[James Bond]], l'espion britanic protagonista dei romans famós de [[Ian Fleming]] e dei filmes derivats, es, dins lo detalh, un client assidú dau casinò de Montcarles. En lo [[1873]], [[Joseph Jaggers]] venguèt ''l'òme que desvalisèt Montcarles'' en capitalizant sobre la descobèrta d'un desequilibri dins una dei ròdas dei taulas de rotleta dau casinò. == Quartièr o comuna? == Sovent creson que Montcarles seria la capitala dau Principat de [[Mónegue]], mas tot lo principat si compaua de fach de la comuna unenca de Mónegue, e Montcarles es basta un quartièr d'aquela comuna. Es ver que creèron, a passat temps, una division de Mónegue entre diferenti comunas mas, encuei, i a una sola comuna unificada. == Imatges == {{messatge galariá}}<center><gallery> Image:Casino_at_night.JPG|Lo Casinò de nuech Image:Vue de Monte Carlo depuis le Port Hercule.jpg|Montcarles Image:Monte Carlo 1.jpg|Montcarles Image:Monte Carlo 2.jpg|Montcarles Image:Monte Carlo 3.jpg|Montcarles </gallery></center> == Referéncias == <references/> {{OcDivDep}} [[Categoria:Mónegue]] 6j1s2kymaqvfxk184yz98hbczkl2ojt 2507580 2507579 2026-08-25T22:47:52Z Sovenhic 36254 /* Quartièr o comuna? */ 2507580 wikitext text/x-wiki {{Infobox Geografia politica |dialècte=niçard }} [[File:Localizacion de la comuna de Montcarles dins lo principat de 1911 a 1917.svg|right|thumb|200px|Localizacion de la comuna de Montcarles dins lo principat de 1911 a 1917]] [[Fichièr:Quartièrs de Mónegue 2013.png|thumb|leftt|200px|Lu quartièrs de Mónegue : Montcarles, en jaune, es lo que pòrta lo número '''02''']] [[Fichièr:Monte Carlo Casino.jpg|thumb|200px|right|Lo Casinò de Montcarles]] '''Montcarles''' (en occitan locau [muⁿ'kaʁle]) (en [[ligur]] [[monegasc]] ''Monte-Carlu''; en [[francés]] ''Monte-Carlo''; ancianament en [[occitan]] ''Li Espelugas'' e en ligur monegasc ''řë Speřüghe'') es una anciana comuna, lo quartièr mai prestigiós dau Principat de [[Mónegue]], e un ancian sector estatistic. Es celèbre per lo sieu [[casinò]], li plajas, la mòda e per èsser estat elegit coma luec de residéncia de divèrsi personalitats famoï. La superfícia dau sector estatistic (de còps apelat '''Montcarles e Espelugas''') era {{unitat|{{supsecmc|01}}|m|2}}. Era divisit en {{nbdissecmc|01}} [[Blòcs de Montcarles|blòcs]].<ref>[https://web.archive.org/web/20111114082435/http://www.gouv.mc/devwww/wwwnew.nsf/e89a6190e96cbd1fc1256f7f005dbe6e/8982f4bc76bd435cc1257824003628bf/$FILE/Recensement2008.pdf Recensament de 2008]</ref> Portava lo número estatistic '''01'''. [[Fichièr:Quartièrs de Mónegue.svg|thumb|right|200px|Lu sectors de Mónegue abans 2013: Montcarles, en jaune, es lo sector que pòrta lo número '''01''']] La populacion dau quartièr es de {{formatnum:8259}} abitants.<ref>IMSEE, [https://web.archive.org/web/20210512113314/https://www.imsee.mc/content/download/412398/4660231/file/Recensement2016-synthese.pdf ''Recensement 2016''].</ref> == Toponimia == Montcarles ten aqueu nom en onor dau prince [[Carles III de Mónegue]] despí lo 1r de julhet dau [[1866]]. Aquela denominacion recenta s'adoptèt perque la consideravan coma pus adaptada a aqueu luec que li diïan avans ''Li Espelugas'' (en monegasc ''Ë Speřüghe''). A partir de la sieu urbanizacion au [[sègle XIX]] e la fondacion dau Casinò, pensèron que lo vielh nom portava malastre perque en alemand ''Spelunke'' (pl. ''Spelunken'') auria significat quauquarren coma "establiment dobtós". == Lengas == Montcarles (o ancianament {{cita|Li Espelugas}}) es un dei quartiers dont si parla mai tradicionalament l'occitan niçard (en realitat, i a probable una transicion entre l'occitan niçard e l'occitan vivaroaupenc), ja que lo ligur monegasc si parla puslèu au quartièr centrau de La Ròca, segon li enquistas lingüistiqui de [[Carles de Tortolon]] e de Ramon Arveiller. == Activitats == Montcarles acuelhe lo [[Circuit de Montcarles]], dont si debana lo [[Grand Prèmi de Mónegue]] de [[Formula 1]]. Finda aubèrga d'autres rescòntres coma aquelu de [[bòxa]] que valon per lo campionat dau mond, de defilats de [[mòda]] e divèrs eveniments. Montcarles, durant de decennis, l'an vesitat de membres dei familhas reiali, d'estelas dau [[cinèma]] e de personas comuni. [[James Bond]], l'espion britanic protagonista dei romans famós de [[Ian Fleming]] e dei filmes derivats, es, dins lo detalh, un client assidú dau casinò de Montcarles. En lo [[1873]], [[Joseph Jaggers]] venguèt ''l'òme que desvalisèt Montcarles'' en capitalizant sobre la descobèrta d'un desequilibri dins una dei ròdas dei taulas de rotleta dau casinò. == Quartier o comuna? == Sovent creson que Montcarles seria la capitala dau Principat de [[Mónegue]], mas tot lo principat si compaua de fach de la comuna unenca de Mónegue, e Montcarles es basta un quartièr d'aquela comuna. Es ver que creèron, a passat temps, una division de Mónegue entre diferenti comunas mas, encuei, i a una sola comuna unificada. == Imatges == {{messatge galariá}}<center><gallery> Image:Casino_at_night.JPG|Lo Casinò de nuech Image:Vue de Monte Carlo depuis le Port Hercule.jpg|Montcarles Image:Monte Carlo 1.jpg|Montcarles Image:Monte Carlo 2.jpg|Montcarles Image:Monte Carlo 3.jpg|Montcarles </gallery></center> == Referéncias == <references/> {{OcDivDep}} [[Categoria:Mónegue]] 9tgk78cmd8r7qaqag60qtl1jevelq42 0 17779 2507568 2454990 2026-08-25T21:18:54Z Sovenhic 36254 Venisa es un francisme desconselhat 2507568 wikitext text/x-wiki {{Comuna italiana |nom= ''Venècia<br />Venezia/Venezsia'' |imatge=Collage Venezia.jpg |blason=CoA Città di Venezia.gif |reg=VEN |prov=VE |istat= 027042 |cp=30100 |tel=041 |latitudgrad=45 |latitudminuta=26 |latitudsegonda= |longitudgrad=12 |longitudminuta=19 |longitudsegonda= |mej=0 |km²=412 |pop=268 934 |data-pop=2006 |dens=652,75 |còde_cadastre=L736 |Gentili= ''veneziani'' (''venecians'' en occitan) |Patron= Sant Marc |Fèsta_patronala=[[25 d'abril]] |sit_web=http://www.comune.Venezia.it/}} '''Venècia''' o pus rarament '''Venèsia''' (''Veniso'', ''Venèsi'' en [[nòrma mistralenca]]{{TdF}}; ''Venezia'' en [[italian]]; en [[venèt (dialècte)|venèt]], formas esitantas coma: ''Venexia'' / ''Venessia'' / ''Venesia'' / ''Venezsia'') es una granda vila del nòrd-est d'[[Itàlia]] sus la còsta [[mar Adriatica|adriatica]]; es la capitala de la region de [[Venèt]] e de la [[ciutat metropolitana de Venècia]]. La ciutat a coma escais '''''La Serenissima'''''. Al recensament de 2006, {{formatnum:268934}} abitants demoravan dins la ciutat, dont {{formatnum:176621}} sus la tèrra fèrma, {{formatnum:30702}} dins la [[lòna]] e {{formatnum:61611}} dins lo centre istoric. Lo gentilici es '''venecian -a''' (''venician -ano'' en [[nòrma mistralenca]]{{TdF}}). La ciutat s'espandís long de la còsta adriatica en tenent 117 [[isla]]s dins una lòna qu'es situada entre los [[Dèlta fluvial|dèltas]] de [[Pò]] al sud e de [[Piave]] al nòrd. Las islas se religan per mai de 400 ponts. Fondada pauc après 528 per de refugiats fugissent l'invasion lombarda, foguèt la capitala de la [[Republica de Venècia]] pendent onze sègles, de 697-1797. Durant l'[[Edat Mejana]] e la [[Renaissença]], la vila foguèt una granda poissença maritima, a l'origina de la [[Quatrena Crosada]] e victoriosa durant la [[batalha de Lepant]] en 1571 contra l'[[Empèri Otoman]]. Gràcia a sos ligams amb Asia e lo Pròche Orient, que lo mercant e explorator [[Marco Polo]] foguèt l'iniciator, venguèt tanben una de las principalas plaças comercialas d'[[Euròpa]], especialament de la seda, de las cerealas e de las espècias. Enfin, foguèt un centre cultural major, del sègle XIIIen a la fin del sègle XVIIen, dont los pintors de l’Escòla veneciana (que [[Tician]], Veronese e Tintoretto), [[Carlo Goldoni]] e [[Antonio Vivaldi]] son los principala representants. Son nom ven del pòble qu'abitava la region abans lo sègle Xen, los [[venèts]]. Nomenada ''Venetiae'' en latin, es de còps que ia escaissada la « dels Dòges », la « Serenissima », la « Reina d'Adriatica», la « Ciutat de las Aigas », la « Ciutat de las Masquetas », la « Ciutat dels Ponts » o encara la « Ciutat flotanta ». La vila es uèi famosa per sos [[canal]]s — especialament lo Grand Canal — e sas gondòlas, sas nombrosas glèisas, la plaça de Sant Marc, lo palais dels Dòges, lo Pont dels Sospirs, sa Biennala e son carnaval. == Galariá== <gallery> |Vèspre a Venècia |Gondòlas |Masquetas de Carnaval Image:San Marco-00.jpg|Plaça de Sant Marc </gallery> === Ligams extèrnes === [[Categoria:Vila de Venèt]] [[Categoria:Hanse]] o1hpz9q1afspzaaxq12vy40rz4rerx3 0 22310 2507521 2507359 2026-08-25T12:32:41Z Sevanrakon 64959 ajost de Darc, Zifsi e la Seccion d'Aussau 2507521 wikitext text/x-wiki {{Multi bendèl|portal musica|portal Occitània}} {{Infobox |tematica= |carta= }} Dins la '''lista çai-jos de grops e cantaires contemporanèus utilizant la lenga [[occitan|occitana]]''' dins lors cançons, cèrts grops o cantaires se pòdon tanben trobar dins la lista de la [[Cançon tradicionala en occitan|cançon tradicionala]] en occitan. En efièch, fòrça grops actuals causissent la lenga occitana, se servisson de cants o ritmes tradicionals que mesclan amb d'autres estils de musicas. Qualques grops e cantaires: * [[Claudi Martí]] qu'a festejat sos 50 ans de carrièra * [[Joan-Pau Verdier]] † * [[Nadau (grop)|Nadau]] que cèrtas de sas cançons son uèi vengudas de classics coma "[[De cap tà l'immortèla]]", "Mon Dieu que j'en suis à mon aise" o encara "L'encantada". * [[Lou Dalfin|Lo Dalfin]] [http://www.loudalfin.it/ sit oficial], grop de las Valadas Occitanas. * [[ABAL|Abal]], tradicional * [[Alidé Sans]], cantaira aranesa de reggae, soul, romba e fòlc. * [[Allegria]], grop polifonic gascon miat per Bastien Miquèu. * [[Marcèu Amont|Marcèu Amont]] †, sustot conegut per sas cançons en francés, mès cantava tanben en [[Bearnés|bearnés]]. * [[Anal Decapitation]], grop [[Metal (musica)|metal]] de la region de [[Tolosa]]. * [[Aorlhac (grop de musica)|Aorlhac]], grop [[Metal (musica)|metal]] d'[[Auvèrnhe (Occitània)|Auvèrnhe]]. * [[Aqueles]] * [[Arnapi]] [http://www.arnapi.com/ sit oficial], grop punk de Gasconha. * '''Arredalh'''<ref>https://www.petiterepublique.com/2022/11/08/montrejeau-arredalh-un-joli-concert-aux-varietes/?fbclid=IwAR3fJ7CsmJddgkBBXeS94Jil_LV_dktFlS9Wg02HwulBDbUQdPTVPwZQeI8</ref> * '''Arvei. T''', musician e cantaire provençal que las influéncias vàrian entre [[Musica electronica|musica electrò]] e [[ròck gotic]]. * '''Luc Aussibal'''<ref>https://www.centrepresseaveyron.fr/2021/02/26/rodez-luc-aussibal-du-rock-des-champs-a-loc-des-villes-9396265.php</ref> * [[Azalaís (grop de musica)|Azalaís]] * [[Biscam Pas]], '''Corne d'Auròc''' (Felip Carcassés)<ref>https://www.midilibre.fr/2021/07/14/sete-brassens-chante-en-occitan-lopus-5-bientot-a-ecouter-9671299.php</ref>, represas en occitan de cançons de [[Georges Brassens]]. * [[Pèire Boissière]] † * [[Boisson Divine]]<ref>https://www.breizh-info.com/2020/11/29/154557/adrian-gilles-boisson-divine-une-langue-qui-est-parlee-ne-meurt-pas-interview/</ref>, grop [[gasconha|gascon]] de [[Metal (musica)|metal]] * [[Bombes 2 bal]] [https://web.archive.org/web/20070205085434/http://www.bombes2bal.com/ sit oficial] * [[Gui Bonnet|Gui Bonnet]] † * '''Brama''' * [[Brick a Drac]]<ref>https://www.leprogresstaffricain.fr/actualite-2902-saint-affrique-brick-a-drac-dans-l-emission-viure-al-pais-de-france-3</ref> * '''Gui Broglia'''<ref>https://fresques.ina.fr/borbolh-occitan-fr/fiche-media/Occita00099/gui-broglia-chante-lafont.html</ref> * '''Emilien Buffa et Les Ardéchois'''. En 2022, aquel grop, quitament mai que mai francofòn, a fach sa pròpria version del [[Se canta]], "L'Ardécho (Hymne de l'Ardèche) Se Canto". * [[Francis Cabrel]] canta tanben un pauc en occitan (cançon [[Rockstars du Moyen Âge]], 2020) * '''Arnaud Cance'''<ref>https://www.ladepeche.fr/2020/08/10/un-stage-de-chant-avec-arnaud-cance-9013981.php</ref> (Tres a Cantar) * [[Fulbert Cant]] † * [[Laurent Cavalié]] <ref>https://www.ladepeche.fr/2022/06/12/occitanada-concert-de-laurent-cavalie-10353460.php</ref> * [[Chin Na Na poun|Chin Na Na poun]] ([[Manú Teron]], [[Patric Valent|Patrick Vaillant]] e [[Danièl Malavèrnhe|Daniel Malavergne]]) * '''Andrieu Chiron''' * '''Les Cigales Engatsées''', [[punk rock]] [[provençau]]. * [[Cocanha (grop)|Cocanha]] * [[Lo Còr de la Plana]] * [[Coriandre (musica)|Coriandre]], grop de [[Lengadòc]]. * '''Corou de Berra'''<ref>https://france3-regions.blog.francetvinfo.fr/le-blog-de-viure-al-pais-france3/2015/03/31/quand-francis-cabrel-fait-chanter-loccitan-in-extremis.html</ref> * '''CxK''' ([[Paulin Courtial]] e Dimitri Kogane)<ref>https://actu.fr/occitanie/mauvaisin_31332/lauragais-trois-groupes-en-concert-au-premier-festival-rural-rock-in-mauvaisin_44361752.html</ref><ref>https://www.centrepresseaveyron.fr/2022/08/11/paulin-courtial-le-paysan-du-rouergue-qui-chante-dans-le-desert-californien-10477309.php</ref> * [[Francesa Daga|Dague]], [[Musica tradicionala occitana|musica tradicionala]] * [[D'Aquí Dub]] * '''Daniel Daumas'''<ref>https://www.laprovence.com/article/edition-alpes/2872387/quand-daniel-daumas-conte-et-chante-la-provence-en-occitan.html</ref> * '''Darc''', pòp urbana * [[Jan dau Melhau]] * [[Pèir-Andriu Delbeau]], cantaire [[Gasconha|gascon]]. * '''De Maire en Filha''' (Marie-Ange Bouzinac-Gacherieu e Béatrice Lalanne)<ref>https://www.ladepeche.fr/article/2001/02/22/302663-telle-maire-telle-filha.html</ref> * [[Rosina de Pèira|Rosina de Pèira † e Martina]] * '''DJ Balpore's''' * [[Djé Balèti]] * [[Doctors de Trobar]] (Yellow)<ref>https://www.midilibre.fr/2018/06/22/lunellois-les-doctors-de-trobar-secouent-le-festival-total-festum,1690587.php</ref> * [[Du Bartàs|Du Bartàs]] * '''Bernat Dubarri''' * [[Dupain]] (Sam Karpiena) [https://web.archive.org/web/20070209183939/http://www.dupainweb.com/ sit oficial] * [[Enlòc]] * [[Eydolon]] * [[Eyes of Simurgh]], grop [[Metal (musica)|metal]] format a [[Tolosa]] en 2013 * [[Estar|Esta]]<ref>https://www.sudouest.fr/culture/fetes-de-bayonne/esta-replie-son-r-10161336.php</ref>, grop [[Gascon|gascon]] * [[Fai Lum]]<ref>https://www.ladepeche.fr/article/2002/08/09/406791-l-emouvant-fai-lum.html</ref>, [[Rosalina Cortial]]<ref>https://www.millavois.com/2022/06/18/le-festenal-de-la-musa-vous-attend-a-castelnau-pegayrols/</ref><ref>https://www.centrepresseaveyron.fr/2022/08/19/roselyne-courtial-comble-les-amateurs-de-poesie-occitane-10496535.php</ref> * [[Eric Fraj]] * [[Fabulous Trobadors]] ([[Claudi Sicre|Claudi Sicre]], Ange B) * [[Familha Artús]] [http://familha.artus.free.fr/ sit oficial] * [[Femmouzes T]] [https://web.archive.org/web/20070621035905/http://femmouzest.free.fr/ sit oficial] * [[Feràmia]] * [[Fireblade]], grop d'[[Heavy metal]] de [[Perigòrd]] que canta en [[anglés]] e en [[occitan]]. * [[Gacha Empega]] * [[Gai Saber (grop)|Gai Saber]] [http://www.gaisaber.it sit oficial] mesclant cançons tradicionalas e musica electronica. * [[Galip]] * [[Gigi de Nissa]] (Loís Pastorelli) * '''Gofannon'''<ref>https://lejournaldugers.fr/article/31615-les-groupes-occitans-gofannon-et-eydolon-seront-en-concert</ref> * [[Gojats of Hédas]] * '''Henri Gougaud''' † * [[Goulamas'K]] [http://www.goulamas-k.com sit oficial], "ska rock d'energia bruta e rabiosa de trublions occitans internacionalistas" coma se presentan eles meteisses sus lor sit. * [[Gric de Prat]] * '''Grop Rosamonda''' (Gérard Zuchetto, Patrick Font, Renat Sipra, Jacques Khoudir, Patrice Brient) * [[Hantaoma]] e '''Stille Volk''', sòcis tanben del collectiu '''Ockvlt''', [[folk metal]] * [[Jacmelina]] † * [[Joanda]] [http://www.joanda.net/ sit oficial] * '''Les Jumeaux'''. Los bessons [[Departament d'Avairon|avaironeses]] Gilles e Jérôme Noël an fach en 2023 una adaptacion [[francés|francesa]]-occitana del [[Se canta|Se Canta]].<ref>https://dis-leur.fr/region-avec-se-canto-les-jumeaux-aveyronnais-reinventent-lhymne-de-loccitanie/</ref> * [[Rodin Kaufmann]] * '''Kbek''', rap gascon * [[La Mal Coiffée]] * '''La Meute Rieuse''', '''Camille en Bal''' (Camille Simeray)<ref>https://www.lindependant.fr/2012/11/14/la-meute-rieuse,1702078.php</ref> * '''L'Art à Tatouille''' (ambe Roland Ramade<ref>https://www.lindependant.fr/2018/08/14/lart-a-tatouille-et-la-tournee-dadieu-de-roland-ramade-a-la-maison-gibert,4676540.php</ref>, ex-cantaire de [[Regg'Lyss]]) * [[La Sauze]] †<ref>https://www.jornalet.com/nova/15794/nos-a-quitat-la-sauze-figura-de-la-nova-cancon-occitana</ref> * '''Las Mondinas''' * [[La Talvera]] * [[Joan-Marc Leclercq]]<ref>https://www.francebleu.fr/emissions/conta-monde/toulouse/les-invites-jean-marc-leclercq-et-jean-lus-brunel-du-teatre-del-platanier</ref> * '''Les Irètges'''<ref>https://www.ladepeche.fr/2022/06/28/lisle-jourdain-les-iretges-debarquent-a-escota-e-minja-10400832.php</ref>, grop d'[[Departament d'Arièja|Arièja]] * [[Lhi Jarris]] [https://web.archive.org/web/20070208203809/http://www.jari.it/ sit oficial], encara un grop de las Valadas Occitanas. * [[Liza]] * [[Lo Barrut]]<ref>https://www.lindependant.fr/2022/04/18/le-concert-de-lo-barrut-a-attire-une-belle-assistance-10243971.php</ref> * [[Lo Còr de la Plana]] * '''Lo Mago d'en Casteu''' * [[Longamai]] * [[Guillaume Lopez]], [[Duo Brotto-Lopez]], Somi de Granadas... * [[Los Caps Negues]] * [[Mbraia]] * '''Los Pagalhós'''<ref>https://www.sudouest.fr/2019/05/04/ardents-defenseurs-de-la-langue-occitane-6038723-4294.php?nic</ref>, grop [[Gasconha|gascon]]. * [[Lo Seriòl]] [https://web.archive.org/web/20061212060118/http://www.louseriol.it/ sit oficial], originari de las Valadas Occitanas. * '''Los Tresbadors'''<ref>https://www.ladepeche.fr/2020/11/09/les-trois-troubadours-dariege-un-trio-de-lyceens-adeptes-de-la-musique-traditionnelle-9190603.php</ref> * [[Lou Quinse]], grop [[Metal (musica)|metal]] ambe d'unes musicians que son eissits de las [[Valadas Occitanas|Valadas Occitanas]], ara establit a [[Turin]] dins lo [[Piemont]]. * '''Lou Tapage''', grop de las [[Valadas Occitanas|Valadas Occitanas]] * [[Bernat Lubat]] <ref>https://www.sudouest.fr/gironde/bazas/quand-le-jazz-epouse-l-occitan-9877116.php</ref> * [[Mans de Breish]] * [[Massilia Sound System]] e los grops que ne son eissits : [[Moussu T e lei Jovents]] [http://moussut.ohaime.com/ sit oficial], [[Oai Star]] [http://www.oaistar.fr/ sit oficial], [[Papet J]] [https://web.archive.org/web/20061205070300/http://www.papet-j.com/ sit oficial]. * [[Mauresca Fracàs Dub]] [https://web.archive.org/web/20080706134509/http://www.mauresca.com/ sit oficial] * [[Mauris]] † * [[André Minvielle]] * '''Miquela e Chapacans'''<ref>https://web.archive.org/web/20220705190736/https://passadoc.fr/trio-bramerie-roquebrune/</ref> * '''Mont-Jòia''' ([[Jan Mària Carlotti]]) * '''Christian Moulié'''<ref>https://www.ladepeche.fr/2022/06/05/christian-moulie-en-concert-pour-leducation-occitane-10339302.php</ref> * '''Naviòl'''<ref>https://www.ladepeche.fr/article/2014/10/24/1978588-le-groupe-naviol-en-concert.html</ref> * los niçards de [[Nux Vomica]] [https://web.archive.org/web/20070317234635/http://www.nuxvomica.org/ sit oficial] * [[Groupe OC|Lo grop '''ÒC''']] (Christian Salès)<ref>https://www.ladepeche.fr/article/2012/09/09/1435729-christian-sales-le-nouveau-troubadour.html</ref> * '''Occitània''' (Gérard Zuchetto, Isabelle François, Jean Falissard)<ref>https://www.ladepeche.fr/article/2001/11/07/284639-nouveaux-troubadours.html</ref> * [[Marilís Orionaa]] * '''Paradiso big band''', orquèstra de Niça * '''Parpalhon'''<ref>https://www.lepetitjournal.net/31-haute-garonne/e31c-montagne/2017/12/05/concert-arredalh-et-bal-occitan-avec-parpalhon/#gsc.tab=0</ref>, musica [[Gascon|gascona]], ròck occitan festiu * [[Patric]] * [[Peiraguda]] * '''Perlinpinpin Fòlc''', grop de [[Musica tradicionala occitana|musica tradicionala]]. * '''Jean-Bernard Plantevin'''<ref>https://www.francebleu.fr/emissions/portrait-de-vauclusien/vaucluse/portrait-de-vauclusien-40</ref> * [[Primaël Montgauzi|Primaël]], '''Noubalòtcha''', '''Los del Tiwizi'''. * L'acordeonista [[Sylvie Pullès]] canta tanben de còps en occitan<ref>https://www.centrepresseaveyron.fr/2021/12/04/occitan-un-double-cd-de-sylvie-pulles-en-fables-et-chansons-9971853.php</ref>. * '''Qual sap''', trio trad occitan de [[Vilafranca de Roergue]]. * [[Maria Roanet]] * '''Los d'a Roier''' * '''Salvatjonas''' * [[Danís Sampieri]] * '''Sarabat''', grop trad occitan de la Val d'Aran. * [[Joan Luc Sauvaigo]] * '''Los del Sauveterre''' * '''Renat Sette'''<ref>https://web.archive.org/web/20220705190900/https://www.hauteprovenceinfo.com/article-38006-redortiers-le-contadour-a-vos-agendas.html</ref> * [[Singlar Blou]], ''ròck agricòla'' de [[Lemosin (Occitània)|Lemosin]]<ref>https://www.lamontagne.fr/saint-mexant-19330/actualites/grand-succes-pour-la-soiree-concert-rockn-chass-de-la-societe-de-chasse_14148002/</ref>. * [[Sonoloco]] * '''Tarabastar''', fanfara occitana festiva de [[Limós]] ([[Lengadòc]]), grop actiu dempuèi 2015 * [[Manú Teron]] * Lo grop [[Test]], e en solo, [[Test|Christian Almerge]]<ref>https://www.ladepeche.fr/2022/05/14/lappel-aux-dons-de-christian-almerge-pour-produire-son-nouvel-album-10294484.php</ref>. * [[Joan Francés Tisnèr]] ([[Verd e Blu]]) * '''Seccion d'Aussau''', rock trad biarnés * '''Tocabiòl'''<ref>https://web.archive.org/web/20220808215827/http://www.lefolkfrancaisnexistepas.fr/?p=4331</ref> * '''Didier Tousis'''<ref>https://www.sudouest.fr/landes/messanges/un-collectif-d-artistes-landais-autour-de-l-occitan-8767159.php</ref> * '''Treize''', duò [[Musica electronica|electrò synthpop]] francofòn fondat en 2018 a Tolosa. En 2023, an représ en version electrò lo repic del [[Se canta]]. * [[Tric Trac (rock occitan)|Tric Trac]]<ref>https://www.ladepeche.fr/article/2016/10/21/2443866-masta-kill-tric-trac-concert-soir-jeu-mail.html</ref>, grop ròck d'[[Departament d'Arièja|Arièja]]. * [[Ulhart]], [[black metal]] * [[Patric Valent|Patrick Vaillant]]<ref>https://www.letelegramme.fr/local/finistere-sud/ouest-cornouaille/douarnenez/liviou-deux-matinees-d-echanges-breton-occitan-09-08-2013-2197592.php</ref> * '''Philippe Vialard'''<ref>https://lemouvement.info/2021/09/14/mende-apres-30-ans-le-festival-national-du-felibrige-fait-son-grand-retour/</ref> * '''Josiana Vicenzuto''' * '''Vox Bigerri''' ([[Pascau Caumont|Pascal Caumont]]) * [[Xarnege]] [https://web.archive.org/web/20070506131715/http://www.xarnege.com/ sit oficial] * '''Zifsi''', rap, pòp urbana * [[Zine]] <ref>https://lejournaldugers.fr/article/27104-zine-la-femme-troubadour</ref> == Ligams extèrnes == * [http://www.radiofrance.fr/chaines/france-bleu/?nr=e8ee6dd7c3e76dcec9835a8a82cc738d&33eef024c5627a85fde727ae0955b01b_container_id=1880&33eef024c5627a85fde727ae0955b01b_container_tid=2271 Emission "Cançons d'òc e d'aquí" per Joan Pau Verdièr] * [https://web.archive.org/web/20080307212821/http://www.radio-occitania.com/oc-l-artistes.php Lista de grops e cantaires occitans] * [http://www.paraulas.net Sit amb un annuari dels grops occitans] == Referéncias == [[Categoria:Lista en rapòrt amb la musica]] [[Categoria:Musica occitana]] d6lghn227l0zt1fmrde9uccylb819r3 0 30402 2507594 2441914 2026-08-26T09:16:21Z Cicihwahyuni6 51391 2507594 wikitext text/x-wiki {{Infobox |tematica= |carta= }} '''Nintendo Co., Ltd.''' (任天堂株式会社, ''Nintendō Kabushiki-kaisha'') ({{nasdaq|NTDOY.PK}}) es una empresa [[multinacionala]] de [[videojòc|videojòcs]], fondada en [[1889]] per [[Fusajiro Yamauchi]] pròche [[Kyoto]] en [[Japon]]. [[File:Nintendo.svg|thumb]] == Istòric == Au començament, la companhiá produsiá de cartas de jogar japonesas : lei [[hanafuda]]s. Partent deis [[annadas 1960]], comencèt de diversificar seis activitats en produsent de joguets, d'arrís instantanèus, la gestion d'una companhiá de taxi... Partent deis [[annadas 1980]], Nintendo decidiguèt d'investir lo mercat dei [[consòla de jòc|consòlas]] de videojòc. A l'ora d'ara, es una dei pus gròsseis entrepresas d'aqueu sector : en 2005, Nintendo es classificat premier editor de videojòcs en [[Japon]] e segond ais [[Estats Units]]. Au premier de decembre 2005, Nintendo vendèt 387 milions de consòlas e 2,2 miliards de juecs vidèos dins lo monde. Encuei, son 3000 personas que trabalhan per Nintendo, a mitat repartidas entre la concepcion [[materiau|materiala]] e la concepcion [[logiciau|logiciala]], çò qu'es pron pauc en comparason dei sieus rivaus sus lo mercat dau juec vidèo, [[Sony]] e [[Microsoft]]. == Lei consòlas Nintendo == === La Famicom (nom japonés) ò Nintendo Entertainment System (nom occidentau que son acronim es NES) === Premiera consòla de salon Nintendo. Arribada en 1983 en Japon puei en 1986 en [[Occident]]. === La Game Boy e sei derivats (Game Boy Pocket, Game Boy Color, Game Boy Advance, Game Boy Micro) === Premiera consòla portadissa de Nintendo. Sortiguèt en 1989 en Japon. Conoissèt puei d'evolucions fins 2004 ambé la sortida de son darrier modèl, la GameBoy Micro. === La Super Famicom (nom japonés) ò Super NES (nom american) ò Super Nintendo (nom europèu) === Consòla de salon 16 bits que sortiguèt en 1990. === La Nintendo 64 === Consòla de salon 64 bits que sortiguèt en 1996. === La GameCube === Consòla de salon 128 bits que sortiguèt en 2001. === La Nintendo DS e la Nintendo 3DS === La nòva generacion de portadissas de Nintendo. Per lo premier còp, una consòla de juec possedís un ecran tactil. Sortiguèt en 2004. === La Wii === {{Article principal|Wii}} La cincau consòla de salon de Nintendo. Son sistèma de contraròtle a la particularitat d'aver per lo premier còp sus una maquina "familiala" una deteccion dei movements dau jogaire que fonciona ambé de tecnologias coma la giroscopia e leis acceloromètres. Sortiguèt en 2006. === La Wii U === {{Article principal|Wii U}} La sheisau consòla de salon de Nintendo serà comercializada lo 30 de noveme 2012. Lo design s'apròcha de la [[Wii]], e la poténcia serà un chic mei eslevada que la de las [[Xbox 360]] e [[PlayStation 3]]. Totun, coma d'acostuma, Nintendo de diferenciarà per un [[gameplay]] inovant. La navèra maneta, lo [[GamePad Wii U]] integrarà un giroscòp, una camerà faciau e una camerà au darrèir, un escran tactil de 6,2 poces, e la possibilitat de començar lo jòc sus la television e d'ic contunhar sus l'escran de la maneta. === La Nintendo Switch === == Lei juecs Nintendo == La popularitat dei consòlas de juecs de Nintendo a de veire tanben ambé lei prestigiosas licéncias que sachèt fabregar lo gigant japonés de lòng de son istòria. Cada consòla nòva es l'escasença per Nintendo de desvelopar una nòva iteracion de sei personatges. Despuei [[Donkey Kong]] fins ai [[Pikmin]] en passant per [[Mario]] (lo personatge mai famós), [[Zelda]] e [[Metroid]], leis univèrs de la firma dau '''plombièr''' (que Nintendo es ansin escais-nomat estent que [[Mario]] es un plombier) son fòrça diversificats. * [[Mario]] * [[Donkey Kong]] * [[The Legend of Zelda]] * [[Pokémon]] * [[Metroid]] * [[Kirby]] * [[Star Fox]] * [[Fire Emblem]] * [[Yoshi]] * [[Wario]] * [[Super Smash Bros.]] * [[Pikmin]] * [[Wii Sports]] * [[Wii Fit]] * [[Animal Crossing]] [[Categoria:Entrepresa de jòc vidèo]] 9yg9pq297k498ua971ea4r8tzltcjq6 0 31264 2507581 2487078 2026-08-26T06:13:40Z Ziv 56933 ([[c:GR|GR]]) [[File:Frkekulé.jpg]] → [[File:Friedrich August Kekulé von Stradonitz (1890er).jpg]] [[c:COM:FR#FR2|Criterion 2]] · More precise and not just a meaningless name 2507581 wikitext text/x-wiki {{Dialècte Provençau}} {{1000 fondamentals}} [[Fichièr:Sucrose molecule.svg|thumb|right|[[Modèl molecular]] tridimensionau d'una molecula de [[sacaròsa]].]] Una '''molecula''' es una particula constituida d'[[atòm]]s. Per un [[còrs pur]], representa la quantitat pus pichona que pòu existir dins la [[natura]]. Dins la vida vidanta, la màger part de la [[matèria]] es formada per de moleculas. Pasmens, existís d'objèctes, coma lei [[metal|metau]]s ò leis [[ion]]s, que son pas compausats de moleculas. Nocion centrala de la [[quimia]], lo concèpte de molecula es aparegut durant l'[[Antiquitat]]. Dins aquò, demorèt [[ipotèsi|ipotetic]] fins a la fondacion de la [[quimia]] modèrna a la fin dau sègle XVIII. Ansin, la premiera representacion corrècta d'aquela idèa foguèt l'òbra d'[[Amedeo Avogadro]] au començament dau sègle XIX. Pasmens, maugrat l'aspècte revolucionari de sei trabalhs, mai d'un complement foguèt necessari per arribar a la definicion actuala de la molecula. == Istòria == === Lei premierei teorias molecularas === L'idèa de l'existéncia d'entitats fondamentalas similaras ai moleculas modèrnas es apareguda durant l'[[Antiquitat]], principalament en [[Grècia antica|Grècia]] au sen de dos movements [[filosofia|filosofics]] diferents. Lo premier es probablament eissit de la pensada de [[Pitagòras]] ([[-582|582]]-[[-496|496 avC]]) e d'[[Empèdocles]] (vèrs [[-490|490]]-[[-430|430 avC]]). Segon eu, la [[matèria]] èra constituida d'assemblatges variables de [[Quatre elements|quatre elements fondamentaus]] ([[fuòc]], [[tèrra (element)|tèrra]], [[aiga]] e [[aire]])<ref>'''[[francés|(fr)]]''' [[Empèdocles]], fragment B6, ''Les présocratiques'', Gallimard, coll. « Pléiade », 1988, p. 376.</ref>. Lo segond, pus tardiu, es centrat sus la [[filosofia]] [[materalisme|materialista]] de [[Leucip]] (vèrs [[-460|460]]-[[-370|370 avC]]) e de [[Democrit d'Abdèra|Democrit]] (vèrs [[-460|460]]-[[-370|370 avC]]). Supausava l'existéncia de particulas elementàrias, dichas [[atòm]]s, coma element de basa de la [[matèria]]<ref>'''[[francés|(fr)]]''' John Dillon, « L’Être et les régions de l’Être » dins Jacques Brunschwig e Geoffrey Lloyd, ''Le Savoir grec'', Flammarion, 1996, pp. 98-99.</ref>. Pasmens, lei dos corrents foguèron pas capables de demostrar seis ipotèsis. Sota una forma leugierament modificada per leis apòrts d'[[Aristòtel]] ([[-384]]-[[-322|322 avC]]), la teoria deis elements demorèt la nòrma dins mai d'una region durant l'[[Edat Mejana]]<ref>D'efiech, de teorias elementalistas apareguèron d'un biais probablament independent dins lei regions [[asia]]ticas.</ref>. La [[teoria]] [[atòm|atomica]] foguèt tornarmai prepausada au sègle XVII per [[René Descartes]] ([[1596]]-[[1650]]), [[Pèire Gassend]] ([[1592]]-[[1655]]) e [[Isaac Newton]] ([[1642]]-[[1727]]) per explicar coma lei particulas elementàrias de la [[matèria]] s'assemblavan entre elei. En particular, [[René Descartes|Descartes]] presentèt un modèl d'[[atòm]] dotat de cròcs e de traucs permetent l'establiment de [[liame quimic|liasons]] entre [[atòm]]s diferents<ref>'''[[anglés|(en)]]''' John Waller, ''Leaps in the Dark : the Making of Scientific Reputations'', Oxford University Press, 2004.</ref>. Pus tard, d'autrei teorias foguèron formuladas coma aquela dau [[quimia|quimista]] [[França|francés]] [[Nicolas Lémery]] ([[1645]]-[[1715]]) sus leis [[acid]]s (atòms dotats de cròcs) e lei [[basa (quimia)|basas]] (atòms dotats de traucs)<ref>'''[[francés|(fr)]]''' [[Nicolas Lémery]], ''An Appendix to a Course of Chymistry'', 1680, pp. 14-15.</ref>. Pasmens, èra totjorn impossible d'estudiar la validitat d'aquelei [[teoria]]s amb lei [[conoissença]]s dau [[Renaissença|periòde]]. <gallery> Fichièr:Kapitolinischer Pythagoras adjusted.jpg|[[Pitagòras]] ([[-582|582]]-[[-496|496 avC]]) Fichièr:Ca' Rezzonico - Democrito (1705) - Giuseppe Torretti.jpg|[[Democrit d'Abdèra|Democrit]] (vèrs [[-460|460]]-[[-370|370 avC]]) Fichièr:Aristoteles Louvre.jpg|[[Aristòtel]] ([[-384]]-[[-322|322 avC]]) Fichièr:Frans Hals - Portret van René Descartes.jpg|[[René Descartes]] ([[1596]]-[[1650]]) Fichièr:PierreGassendi.jpg|[[Pierre Gassendi]] ([[1592]]-[[1655]]) Fichièr:GodfreyKneller-IsaacNewton-1689.jpg|[[Isaac Newton]] ([[1642]]-[[1727]]) Fichièr:Nicolas Lémery.jpg|[[Nicolas Lémery]] ([[1645]]-[[1715]]) </gallery> === La demonstracion de l'existéncia dei moleculas === La situacion cambièt lentament durant lo sègle XVIII. Premier, [[Étienne-François Geoffroy]] ([[1672]]-[[1731]]) prepausèt una classificacion dei [[compausat quimic|substàncias quimicas]] basada sus sa capacitat de s'unir amb un [[compausat quimic|compausat]] de [[metrologia|referéncia]]. En [[1718]]-[[1720]], publiquèt ansin una premiera taula mostrant un ensemble d'afinitats quimicas<ref>'''[[francés|(fr)]]''' Bernard Joly, « Étienne-François Geoffroy, un chimiste français entre l’Angleterre et l’Allemagne », ''Methodos, savoirs et textes'', vol. 12,‎ 2012.</ref>. Puei, en [[1738]], [[Daniel Bernoulli]] ([[1700]]-[[1782]]) descurbiguèt, dins sei trabalhs a l'origina de la [[teoria cinetica dei gas]], qu'un [[gas]] es compausat d'un gròs nombre de particulas en movement dins totei lei direccions<ref>'''[[Latin|(la)]]''' [[Daniel Bernoulli]], ''Hydrodynamica, sive de Viribus et Motibus Fluidorum commentarii. Opus Academicum…'', 1738.</ref>. Aquò permetèt de provesir una premiera pròva [[experiéncia|experimentala]] de l'existéncia dei moleculas. La demonstracion definitiva de l'existéncia dei moleculas foguèt la consequéncia de plusors descubèrtas publicadas entre [[1787]] e [[1789]], principalament per [[Antoine Lavoisier]] ([[1743]]-[[1794]]), [[Claude Louis Berthollet]] ([[1748]]-[[1822]]) e [[William Higgins]] ([[1763]]-[[1825]]). Permetèron de mostrar l'existéncia d'[[element quimic|elements quimics]] de basa capables de s'assemblar entre elei per formar de compausats pus complèxes. Element de remarca, lei trabalhs d'[[William Higgins|Higgins]] prefigurèron la nocion de [[liason covalenta]] amb un estudi dei [[fòrça]]s entre leis [[atòm]]s de quauquei moleculas simplas<ref>'''[[anglés|(en)]]''' Mark I. Grossman, "John Dalton and the London atomists: William and Bryan Higgins, William Austin, and new Daltonian doubts about the origin of the atomic theory", ''Notes Rec.'', vol. 68, n° 4, pp. 339–356.</ref>. En [[1803]], a partir dei descubèrtas realizadas a la fin dau sègle XVIII, [[John Dalton]] ([[1766]]-[[1844]]) calculèt lo pes atomic deis [[element quimic|elements quimics]]. Pasmens, faguèt plusors errors en causa de la manca de [[conoissença]]s generalas sus la natura prefonda dei [[compausat quimic|compausats quimics]]. En consequéncia, prepausèt tornarmai un modèl molecular erronèu basat sus d'[[atòm]]s dotats de cròcs. <gallery> Fichièr:Etienne-Francois Geoffroy.jpg|[[Étienne-François Geoffroy]] ([[1672]]-[[1731]]) Fichièr:ETH-BIB-Bernoulli, Daniel (1700-1782)-Portrait-Portr 10971.tif (cropped).jpg|[[Daniel Bernoulli]] ([[1700]]-[[1782]]) Fichièr:David - Portrait of Monsieur Lavoisier (cropped).jpg|[[Antoine Lavoisier]] ([[1743]]-[[1794]]) Fichièr:Berthollet Claude Louis.jpg|[[Claude Louis Berthollet]] ([[1748]]-[[1822]]) Fichièr:John Dalton by Charles Turner.jpg|[[John Dalton]] ([[1766]]-[[1844]]) </gallery> === La teoria d'Avogadro === {{veire|Amedeo Avogadro}} La premiera definicion modèrna de la nocion de molecula foguèt emesa en [[1811]] per lo [[quimia|quimista]] [[Itàlia|italian]] [[Amedeo Avogadro]] ([[1776]]-[[1856]]). D'efiech, a partir d'un estudi dei [[gas]], prepausèt qu'una molecula siegue lo resultat de la combinason de plusors [[atòm]]s units per de [[fòrça]]s atractivas<ref>'''[[anglés|(en)]]''' Amedeo Avogadro, "Masses of the Elementary Molecules of Bodies", ''Journal de Physique'', 1811, vol. 73, pp. 58-76.</ref>. Aquela [[ipotèsi]] permetiá d'explicar lei resultats obtenguts en [[1809]] per [[Joseph Louis Gay-Lussac]] ([[1778]]-[[1850]]). En estudiant plusors [[reaccion quimica|reaccions quimicas]], aviá descubèrt que lei [[volum]]s més en jòc dins de reaccions entre [[gas]] èran egaus a de rapòrts simples. Per exemple, un [[volum]] de [[clòr]] e un [[volum]] d'[[idrogèn]] podián reagir entre elei per formar dos volums de [[clorur d'idrogèn]]<ref>La [[temperatura]] e la [[pression]] demoravan constantas durant l'[[experiéncia]].</ref>. Tre [[1814]], [[André Marie Ampère]] ([[1775]]-[[1836]]) apliquèt l'ipotèsi d'una diferéncia entre [[atòm]]s e moleculas dins sei recèrcas. Aquò permetèt a l'idèa de se difusar pauc a pauc dins la comunautat [[sciéncia|scientifica]]. Aquela lentor s'explica per l'ostilitat d'una partida importanta dei [[quimia|quimistas]] dau periòde que volián de pròvas suplementàrias. Òr, en causa dei limits tecnics dau sègle XIX, èra malaisat de trobar una [[experiéncia]] permetent d'obtenir una demonstracion definitiva. Ansin, foguèt necessari d'esperar lei descubèrtas d'[[Auguste Laurent]] ([[1807]]-[[1853]]), de [[Charles Gerhardt]] ([[1816]]-[[1856]]) e, subretot, de [[Stanislao Cannizzaro]] ([[1826]]-[[1910]]) per veire s'impausar la teoria d'[[Amedeo Avogadro|Avogadro]]<ref>En particular, lo ''Sunto di un corso di Filosofia chimica'' publicat en [[1858]] per [[Stanislao Cannizzaro|Cannizzaro]] aguèt una influéncia importanta sus la difusion de la teoria d'[[Amedeo Avogadro|Avogadro]] durant la segonda mitat dau sègle XIX.</ref>. Finalament, la pròva [[experiéncia|experimentala]] de l'existéncia dei moleculas foguèt presentada a la fin deis [[ans 1910]] per [[Jean Perrin]] ([[1870]]-[[1942]]) après d'estudis sus lo [[movement brownian]]. Son obratge ''[[Leis Atòms]]'', publicat en [[1913]], eliminèt lei darrierei resisténcias<ref>[[Jean Perrin|Perrin]] recebèt lo [[Prèmi Nobel de Fisica]] [[1926]] per aqueu trabalh.</ref>. <gallery> Fichièr:Amadeo Avogadro.png|[[Amedeo Avogadro]] ([[1776]]-[[1856]]) Fichièr:Gaylussac.jpg|[[Joseph Louis Gay-Lussac]] ([[1778]]-[[1850]]) Fichièr:Ampere Andre 1825.jpg|[[André Marie Ampère]] ([[1775]]-[[1836]]) Fichièr:Auguste Laurent2.JPG|[[Auguste Laurent]] ([[1807]]-[[1853]]) Fichièr:Gerhardt Charles.jpg|[[Charles Gerhardt]] ([[1816]]-[[1856]]) Fichièr:Stanislao Cannizzaro 01 (cropped).jpg|[[Stanislao Cannizzaro]] ([[1826]]-[[1910]]) Fichièr:Jean Perrin 1926.jpg|[[Jean Perrin]] ([[1870]]-[[1942]]) </gallery> === La formacion dau modèl actuau de la molecula === Après l'adopcion dau concèpte de molecula per la comunautat [[sciéncia|scientificas]], mai d'una descubèrta foguèt encara necessària per arribar au modèl actuau de la molecula. La premiera etapa importanta aguèt luòc dins leis ans [[ans 1900|1900]]-[[ans 1910|1910]] amb la descubèrta de la [[règla de l'octet]] per [[Gilbert Lewis]] ([[1875]]-[[1946]]) e [[Richard Abegg]] ([[1869]]-[[1910]])<ref>'''[[Alemand|(de)]]''' [[Richard Abegg]], "Die Valenz und das periodische System. Versuch einer Theorie der Molekularverbindungen", ''Zeitschrift für Anorganische Chemie'', 1904, vol. 39, n° 1, pp. 330–380.</ref>. Aquò permetèt de comprendre lo principi de la mesa en comun d'[[electron]]s per leis [[atòm]]s, çò que menèt a la descubèrta de la nocion de [[liason covalenta]] e de [[liason dobla]]<ref>Per diferéncia amb la [[liason covalenta]], permetèt tanben de comprendre lo principi de la [[liason ionica]].</ref>. La segonda etapa foguèt tanben iniciada per [[Gilbert Lewis|Lewis]]. Estudièt lei solucions possiblas per representar lei moleculas e publiquèt un premier sistèma de representacion en [[1916]]<ref>'''[[Anglés|(en)]]''' [[Gilbert Lewis|Gilbert N. Lewis]], "The atom and the molecule", ''Journal of the American Chemical Society'', abriu de 1916, vol. 38, n° 4, pp. 762–785.</ref>. Aquò completava de trabalhs pus ancians, coma aquelei de [[Friedrich Kekulé von Stradonitz|Friedrich Kekulé]] ([[1829]]-[[1896]]) que permetián de representar lei moleculas [[quimia|organicas]]. En [[1957]]-[[1958]], permetèt la formulacion de la [[teoria VSEPR]], un metòde de prediccion de la [[geometria]] d'una molecula a partir de l'estudi de seis [[electron]]s de [[Valéncia (quimia)|valéncia]]<ref>'''[[Anglés|(en)]]''' [[Ronald James Gillespie|R. J. Gillespie]] e [[Ronald Sydney Nyholm|R. S. Nyholm]], "Inorganic stereochemistry", ''Q. Rev. Chem. Soc.'', 1957, vol. 11, n° 4, p. 339.</ref><ref>'''[[Anglés|(en)]]''' [[Ronald James Gillespie|R. J. Gillespie]], "The electron-pair repulsion model for molecular geometry", ''J. Chem. Educ.'', 1970, vol. 47, n° 1, p. 18.</ref>. Enfin, en parallèl, lo progrès dei [[tecnica]]s d'observacion autorizèt pauc a pauc l'estudi dirècta deis edificis atomics. Ansin, de donadas foguèron pauc a pauc collectadas sus lei moleculas vertadieras. Aquò permetèt de melhorar lei conoissenças sus leis [[element quimic|elements quimics]], sus lei [[liame quimic|liasons quimicas]] e sus lei moleculas. <gallery> Fichièr:Friedrich August Kekulé von Stradonitz (1890er).jpg|[[Friedrich Kekulé von Stradonitz|Friedrich Kekulé]] ([[1829]]-[[1896]]) Fichièr:Richard Abegg (cropped).jpg|[[Richard Abegg]] ([[1869]]-[[1910]]) </gallery> == Caracteristicas == === Lei liasons e l'estabilitat dei moleculas === Lei moleculas son d'ensembles a priòri [[electricitat|electricament]] neutres constituits d'[[atòm]]s liats entre elei per de [[liason covalenta|liasons covalentas]]. ==== L'ordonançament dei moleculas ==== [[Fichièr:PTCDA AFM.jpg|thumb|right|Imatge d'una molecula obtengut amb un [[microscòpi de fòrça atomica]].]] Se la [[temperatura]] es superiora au [[zèro absolut]], lei moleculas d'un objècte son en agitacion permanenta. Aqueu fenomèn es dich [[movement brownian]] ò [[agitacion termica]]. Son intensitat aumenta amb la [[temperatura]]. A l'[[gas|estat gasós]], lei moleculas son fòrça agitadas e pòdon èsser separadas per de distàncias importantas. Bolegan dins totei lei direccions segon de trajectòrias definidas per lei tuerts amb d'autrei moleculas. A l'[[liquid|estat liquid]], lei moleculas ocupan un espaci pus reduch onte pòdon se desplaçar. Son [[volum]] pren la forma de lor contenent. Enfin, a l'[[solid|estat solid]], lei moleculas forman una estructura, regulara ò non, onte vibran a l'entorn d'una posicion mejana. Son desplaçament es sovent limitat. ==== La liason covalenta ==== {{veire|Liason covalenta}} La [[liason covalenta]] es la [[liame quimic|liason quimica]] de basa de la molecula. Es formada per la mesa en comun de dos [[electron]]s entre dos [[atòm]]s. Aquò permet a aqueleis [[atòms]] d'aquistar una estructura electronica establa gràcias a la preséncia de [[règla dau duet|2 electron]]s dins lor jaç de [[Valéncia (quimia)|valéncia]] per leis [[element quimic|elements]] leugiers, de [[règla de l'octet|8 electron]]s per leis elements dei premierei linhas de la [[taula periodica|classificacion periodica]] e de [[règla dei 18 electrons|18 electron]]s per leis elements pus pesucs. Aquela recèrca per leis [[atòm]]s d'una configuracion electronica establa es lo motor de la formacion e dau mantenement dei moleculas. La [[liason covalenta]] es considerada coma una [[liame quimic|liason quimica]] fòrta car son [[energia]] aganta aisament de valors de l'òrdre de quauquei centenaus de [[Joule|quilojoules]] per [[mòl]]. Dins certanei cas, pòu èsser [[liason dobla|dobla]] ò [[liason tripla|tripla]] se quatre ò sièis [[electron]]s son partejats per lei dos [[atòm]]s. ==== Lei liasons intermolecularas ==== Lei liasons intermolecularas son un ensemble de [[fòrça]]s atractivas que s'exercisson entre moleculas. Pus feblas que lei [[liason covalenta|liasons covalentas]], son la consequéncia de [[carga electrica|cargas parcialas]] entre dos [[atòm]]s d'una [[liame quimic|liason]], de la preséncia de doblets d'[[electron]]s non liats ò de l'aparicion de [[dipòl]]s causats per lei movements deis electrons de la molecula. Lei pus conegudas son la [[liason idrogèn]] e lei [[fòrças de van der Waals]]. Aquelei [[liame quimic|liasons]] entraïnan generalament l'aparicion de proprietats particularas. Per exemple, la preséncia de [[liame idrogèn|liasons idrogèn]] dins l'[[aiga]] a per consequéncia una aumentacion de son [[ponch de fusion]] e de son [[ponch de vaporizacion]] a respècte dei valors enregistradas per de [[compausat quimic|compausats quimics]] similars. De mai, lei liasons intermolecularas permetèron d'explicar certanei fenomèns coma la coësion dei [[liquid]]s ò la possibilitat de [[liquefaccion|liquefiar]] un [[gas]]. === La representacion dei moleculas === ==== La representacion de Lewis ==== {{veire|Representacion de Lewis}} La [[representacion de Lewis]] (ò [[formula de Lewis]]) es una representacion de doas dimensions d'una molecula qu'es basada sus l'estructura [[electron]]ica extèrna deis [[atòm]]s que la compausan. Consists a definir la localizacion deis [[electron]]s dau jaç de [[Valéncia (quimia)|valéncia]] de cada [[atòm]] sus ò entre leis [[atòm]]s de la molecula. Aquò permet ansin d'obtenir una vision de l'estructura electronica amb sei doblets liures (ò doblets non liants), sei doblets liants (liames σ e π), sei [[lacuna electronica|lacunas electronicas]] e seis electrons celibataris. <gallery> Fichièr:Eau lewis.png|[[Formula de Lewis]] de l'[[aiga]] Fichièr:Schwefelsäure3.svg|[[Formula de Lewis]] de l'[[acid sulfuric]] Fichièr:BH3 Lewis.png|[[Formula de Lewis]] dau [[boran]] (amb una [[lacuna electronica]] sus l'[[atòm]] de [[bòr]]) </gallery> ==== Lei formulas desvolopadas e semidesvolopadas ==== La [[formula desvolopada]] es una simplificacion de la [[representacion de Lewis]]. Lei doblets non liants i son pas representats. La [[formula semidesvolopada]] es una simplificacion suplementària amb la supression de la representacion dei [[liame quimic|liasons]] C–H. Aquelei representacions son fòrça utilizadas en [[quimia organica]]. <gallery> Fichièr:Ethanol Lewis.svg|[[Formula desvolopada]] de l'[[etanòl]] Fichièr:Carbon dioxide.svg|[[Formula desvolopada]] dau [[dioxid de carbòni]] Fichièr:Octane.svg|[[Formula desvolopada]] de l'[[octan]] Fichièr:Octane sd.GIF|[[Formula semidesvolopada]] de l'[[octan]] Fichièr:N-hydroxypiperidine Radical Form.svg|[[Formula semidesvolopada]] d'un [[radicau (quimia)|radicau]] (amb un ponch per representar l'[[electron]] celibatari) </gallery> ==== La formula topologica ==== {{veire|Formula topologica}} La [[formula topologica]] es una representacion moleculara simplificada fòrça utilizada en [[quimia organica]]. Representa lei [[liame quimic|liasons]] C–H per de trachs, çò que permet de dessenhar aisament l'esquelèt carbonat de compausats [[quimia organica|organics]] complèxs. Lei liasons doblas e triplas, leis eteroatòms e lei cicles dispausan de simbòls especifics que permèton de metre en valor lei particularitats importantas. Dins certanei cas, es tanben possible de representar lei [[lacuna electronica|lacunas electronicas]] e leis [[electron celibatari|electrons celibataris]]. <gallery> Fichièr:Ethanol-2D-skeletal.svg|[[Formula topologica]] de l'[[etanòl]] Fichièr:Stereochemistry-example-2D-skeletal.png|[[Formula topologica]] dau [[2-cloro-2-fluoropentan]] </gallery> ==== La representacion de Cram ==== {{veire|Representacion de Cram}} La [[representacion de Cram]] (ò [[projeccion de Natta]]) d'una molecula permet sa representacion dins l'espaci sus un supòrt de doas dimensions. Per aquò, permet de mostrar lei [[liame quimic|liasons]] en [[Perspectiva (representacion)|perspectiva]]. Es fòrça utilizada per precisar l'[[estereoquimia]] de [[compausat quimic|compausats]], especialament aquelei que tènon un [[atòm]] de [[carbòni]] asimetric, una joncion de cicles, d'isomèrs... etc. Sei dos elements de basa son de linhas espessas (per representar un element en avans) ò en puntejat (per representar un element en arrier). <gallery> Fichièr:Methane-2D-stereo.svg|[[Representacion de Cram]] dau [[metan]]. Fichièr:Cholesterol.svg|[[Representacion de Cram]] dai [[Colesteròl|colesteròu]]. Fichièr:CoCl(en)2NO-2D.png|[[Representacion de Cram]] d'un ion complèx. </gallery> === L'estructura espaciala dei moleculas === ==== La teoria VSEPR ==== {{veire|Teoria VSEPR}} La [[teoria VSEPR]] (''Valence Shell Electron Pair Repulsion'' en [[anglés]], « repulsion dei pareus electronics dau jaç de valéncia » en [[occitan]]) es un metòde destinat a predire la [[geometria]] dei moleculas a partir d'un modèl bastit sus la repulsion deis [[electron]]s dau jac de [[Valéncia (quimia)|valéncia]] de seis [[atòm]]s. Es egalament dicha [[teoria de Gillespie]] ò [[teoria de Nyholm-Gillespie]] segon lo nom de sei promotors principaus. Es fondada sus plusors [[ipotèsi]]s eissidas dei trabalhs de [[Gilbert N. Lewis]] : * dos [[atòm]]s dins una molecula son liats per de pareus d'[[electron]]s. Dins aqueu cas, se parla de doblets liants. * dos [[atòm]]s pòdon èsser liats per mai d'un pareu d'[[electron]]s. Dins aqueu cas, se parla de [[liason multipla|liasons multiplas]]. * certaneis [[atòm]]s pòdon tenir dei pareus d'[[electron]]s que participan pas a l'establiment d'una liason. Son dichs doblets non liants. * leis [[electron]]s que compausan lei doblets liants e non liants, en causa de sa [[carga electrica]] negativa, exercisson de fòrças electricas repulsivas sus leis autrei doblets. Lei doblets se dispausan donc a l'entorn de cada [[atòm]] segon la configuracion que permet de redurre au maximom aquela repulsion. * lei doblets non liants ocupan un espaci pus important que lei doblets liants. * lei [[liason multipla|liasons multiplas]] ocupan un espaci pus important que lei [[liame quimic|liasons simplas]]. Puei, a partir de la determinacion dau nombre de doblets liants e non liants, es possible de prepausar una geometria generala per la molecula. Dins la realitat, lei moleculas seguisson aquela [[geometria]] amb quauquei modificacions liadas ai proprietats particularas de seis [[atòm]]s. Per resòuvre lei problemas eventuaus, de modèls pus avançats, coma la [[teoria deis orbitalas molecularas]], foguèron desvolopats. <gallery> Fichièr:AX3E0-side-2D.svg|Exemple de geometria [[triangle|triangulara]] prevista per la [[teoria VSEPR]] per una molecula formada d'un atòm A liat a tres autreis atòms X. Fichièr:AX2E3-2D.svg|Exemple de geometria lineara prevista per la [[teoria VSEPR]] per una molecula formada d'un atòm A liat a dos autreis atòms X e portaire de tres doblets non liant. Fichièr:AX5E1-2D-1.svg|xemple de geometria [[piramida]]la prevista per la [[teoria VSEPR]] per una molecula formada d'un atòm A liat a cinc autreis atòms X e portaire d'un doblet non liant. </gallery> ==== L'estereoquimia ==== {{veire|Estereoquimia}} L'[[estereoquimia]] es una branca importanta de la [[quimia]] qu'estúdia l'organizacion espaciala deis [[atòm]]s dins una molecula, especialament dins lei compausats [[quiralitat|quiraus]] [[quimia organica|organics]]. D'efiech, la posicion deis atòms dins una molecula poù aver d'efiechs importants sus sei proprietats. Per exemple, dins lo domeni medicau, una substància donada pòu èsser un medicament e una autra substància, quasi identica a la premiera, pòu aver d'efiechs toxics. La basa de l'[[estereoquimia]] es formada per lei premiers metòdes de representacion dei moleculas coma la [[formula topologica]]. Uei, s'aquelei tecnicas son encara frequentament utilizadas, son completadas per la mesa en òbra de metòdes d'observacion pus modèrnes coma l'[[espectroscòpia]], la [[diffraccion]] dei rais X ò deis electrons ò la [[microscòpi electronic|microscòpia electronica]]. La [[mecanica quantica]] e l'[[tecnologias de l'informacion|informatica]] son tanben fòrça utilizadas per simular la posicion deis atòms. L'objectiu es d'obtenir de modèls tridimensionaus susceptibles de provesir d'informacions sus sei proprietats. ==== L'isomeria ==== {{veire|Isomeria}} Lo fenomèn d'[[isomeria]] es un element important de l'[[estereoquimia]]. D'efiech, per una meteissa [[formula quimica]], es sovent possible de formar plusors [[compausat quimic|compausats quimics]] diferents mai que presentan de similituds. L'[[isomeria]] permet de lei destriar : * dos compausats aguent la meteissa [[formula bruta]] mai de formulas desvolopadas diferentas son dichs isomèrs de constitucion. * dos compausats aguent de representacions desvolopadas identicas son dichs estereoisomèrs. Leis isomèrs de constitucion an generalament de proprietats relativament diferentas. En revènge, leis [[Estereoisomeria|estereoisomèrs]] pòdon aver d'efiechs pron similars, çò que necessita d'observacions suplementàrias : * leis [[Estereoisomeria|estereoisomèrs]] de conformacion se diferencian per la [[rotacion]] d'[[atòm]]s a l'entorn d'una [[liame quimic|liason quimica]]. * leis [[Estereoisomeria|estereoisomèrs]] de configuracion presentan una diferéncia d'organizacion espaciala. Dos estereoisomèrs de configuracion son dichs enantiomèrs se son simetrics a respècte d'un plan de [[simetria]] imaginari situat entre elei. Aqueu fenomèn es causat per la preséncia d'una [[quiralitat]]. Dins lo cas contrari, dos estereoisomèrs de configuracion son dichs diastereoisomèrs. Aquelei definicions son fòrça importantas en [[quimia organica]] onte la preséncia d'una [[estereoisomeria]] de configuracion a d'efiechs importants sus lei proprietats dei [[compausat quimic|compausats]]. <gallery> Fichièr:Metamers.jpg|Exemple de doas moleculas isomèras de constitucion. Fichièr:Molecula - Exemple de doas moleculas enantiomèras.png|Exemple de doas moleculas enantiomèras. Fichièr:Diastereoisomers.svg|Exemple de doas moleculas diastereoisomèras. </gallery> == Lo liame entre lo mòl e la molecula == {{veire|Nombre d'Avogadro}} La nocion de molecula es liada a aquela de [[mòl]]. D'efiech, un [[mòl]] èra inicialament egau a la quantitat de moleculas contengudas dins un [[volum]] de [[gas]] de 22,4 L a la [[temperatura]] de 0 °C e la pression de 1 atm. Calculat per lo premier en [[1865]] per l'[[Àustria|Austrian]] [[Johann Loschmidt]] ([[1821]]-[[1895]]), aqueu nombre vau aperaquí 6,022.10^<small>23</small><ref>En [[2019]], la valor pus precisa dau [[nombre d'Avogadro]] èra 6,022 140 857(74) × 10^<small>23</small> mol^<small>−1</small>.</ref>. Aquela valor es dicha [[nombre d'Avogadro]]. Uei, lo [[nombre d'Avogadro]] correspond au nombre d'[[atòm]]s contenguts dins 12 g de [[carbòni|carbòni-12]]. Es una [[constanta fisica|constanta]] fondamentala dei [[sciéncia|sciéncias]] modèrnas car l'usatge dau [[mòl]] es necessari per simplificar lei calculs de [[quantitat de matèria]]. == La matèria non moleculara == Tota la [[matèria]] coneguda dins la [[natura]] es pas moleculara. Au contrari, existís un gròs nombre de compausats non molecularas coma lei [[metal|metaus]], purs ò en [[aliatge]], que seis [[atòm]]s son liats entre elei per la mesa en comun globala e delocalizada d'[[electron]]s ([[liason metallica]]) sensa formacion de grops d'[[atòm]]s particulars. Lei [[ion|compausats ionics]] son tanben formats per d'assemblatges de [[cation]]s, portaires d'una [[carga electrica]] positiva, e d'[[anion]]s, portaires d'una [[carga electrica]] negativa. La coësion de l'ensemble es assegurat per la [[fòrça electrostatica]] exercida entre [[carga electrica|cargas]] opausadas. Lei [[liason covalenta|rets covalents]] [[solid]]s coma lo [[diamant]] ò lo [[grafit]] son egalament considerats coma de rets gigants similars ai [[ret metallic|rets metallics]]. Enfin, lei [[gas noble|gas nobles]] son unicament compausats d'[[atòm]]s independents tenent un jaç de [[Valéncia (quimia)|valéncia]] saturat. Son donc de substàncias monoatomicas que forman pas de moleculas<ref>Durant lo sègle XX, la [[quimia]] modèrna trobèt de mejans per sintetizar de compausats moleculars integrant de [[gas noble|gas nobles]]. Pasmens, aquelei compausats son rars e obtenguts segon de procès fòrça particulars.</ref>. == Annèxas == === Liames intèrnes === <div style="-moz-column-count:3; column-count:3;"> * [[Amedeo Avogadro]]. * [[Atòm]]. * [[Electron]]. * [[Estat de la matèria]]. * [[Estereoquimia]]. * [[Fisica]]. * [[Fòrças de van der Waals]]. * [[Formula desvolopada]]. * [[Formula semidesvolopada]]. * [[Formula topologica]]. * [[Ion]]. * [[Isomeria]]. * [[Liason covalenta]]. * [[Macromolecula]]. * [[Matèria]]. * [[Modelizacion moleculara]]. * [[Mòl]]. * [[Movement brownian]]. * [[Nombre d'Avogadro]]. * [[Polimèr]]. * [[Projeccion de Haworth]]. * [[Projeccion de Newman]]. * [[Proteïna]]. * [[Quimia]]. * [[Reaccion quimica]]. * [[Representacion de Cram]]. * [[Representacion de Lewis]]. * [[Teoria deis orbitalas molecularas]]. * [[Teoria VSEPR]]. * [[Valéncia (quimia)|Valéncia]]. </div> === Bibliografia === * '''[[anglés|(en)]]''' J. Brecher, « Graphical representation of stereochemical configuration (IUPAC Recommendations 2006) », ''Pure Appl. Chem.'', vol. 78, n° 10,‎ 2006, pp. 1897–1970. * '''[[francés|(fr)]]''' R. Chang e L. Papillon, ''Chimie fondamentale, principes et problèmes'', Les Éditions de la Chandelière Inc., 1998. * '''[[rus|(ru)]]''' D. Cook, ''Квантовая теория молекулярных систем. Единый подход'', Интеллект, 2012. * '''[[anglés|(en)]]''' R. B. L. Dekock e H. Gray, ''Chemical structure and bonding'', 1980. * '''[[anglés|(en)]]''' IUPAC Recommendations 1999, Revised Section F: Replacement of Skeletal Atoms. * '''[[anglés|(en)]]''' G. A. Jeffrey, ''An introduction to hydrogen bonding'', Series Editor, 1997. * '''[[anglés|(en)]]''' J. J. Lagowski, ''Chemistry: Foundations and Applications'', Macmillan, 2004, pp. 99–104. * '''[[francés|(fr)]]''' Fernand Lot, ''Jean Perrin et les atomes'', Éditions Seghers, coll. « Savants du monde entier », 1963. * '''[[francés|(fr)]]''' Jean-Paul Mathieu, ''Histoire de la constante d'Avogadro'', Centre de documentation sciences humaines, coll. « Cahiers d'histoire et de philosophie des sciences », n° 9, 1984. * '''[[anglés|(en)]]''' M. Morselli, ''Amedeo Avogadro, a Scientific Biography'', Ed. D. Reidel, 1984. * '''[[francés|(fr)]]''' Susan A. Zumdahl, ''Chimie générale, 2e édition'', éd. de Boeck, 1998. === Nòtas e referéncias === <div style="-moz-column-count:3; column-count:3;"> <references/> {{commonscat|Molecules}} [[Categoria:Compausat quimic]] [[Categoria:Quimia]] [[Categoria:Fisica]] jx24gx3yiuncbz9spgfj034lo9ln8v5 0 33681 2507558 2371190 2026-08-25T16:12:24Z Gerard Viader 28728 {{Dialècte Vivaroalpenc}} {{Infobox Geografia fisica}} 2507558 wikitext text/x-wiki {{Dialècte Vivaroalpenc}} {{Infobox Geografia fisica}} [[File:I-CN-Landscape07.JPG|thumb|right|250px|La val d'Estura entre [[Aison]] e [[Vinai]]]] <!--Article redigit en vivaroalpenc--> La '''Val d'Estura''' (var. non locala ''Vau/Vath d'Estura'') (en italian ''Valle Stura di Demonte''), es una val dels [[Alps]] italians e un [[parçans d'Occitània|parçan d'Occitània]] que se situa dins las [[Valadas Occitanas]]. Lo riu [[Estura]] li dona son nom. Es situada dins la [[província de Coni]], entre los [[Alps Còcis]] al nòrd e los [[Alps maritims]] al sud. Confronta al nòrd la [[val Grana]] e la [[val Maira]], e al sud lo departament francés dels [[Aups Maritims]]. Sa longor es d'aperaquí {{unitat|50|km}}, dempuèi lo [[còl de la Magdalena]] ({{unitat|1995|m}}), passatge rotièr important entre França e Itàlia, duscas la [[plana de Pò]] qu'atenh al [[Lo Borg Sant Dalmatz|Borg Sant Dalmatz]]. Sa vila principala es [[Demont]], las autras son, d'amont cap aval : [[Pèirapuerc]], [[Vinai]], e [[Moiòla]]. ==Ligams extèrnes== * [https://www.youtube.com/watch?v=tOz0S_DWmCc "Tòc de vida de pastre en val d'Estura"]. Collectatge per Lissandre Varena. * [https://www.youtube.com/watch?v=a_e3qGrR7uw "Cromparem pas lo paradís"]. Collectatge per Lissandre Varena. ==Nòtas== <references /> {{Comunas de las Valadas Occitanas}} [[Categoria:Parçan occitan]] 9paw3bzt0l70k6gx6m2vzglqdav479j 4 35310 2507587 870842 2026-08-26T08:14:50Z ~2026-46391-26 64973 2507587 wikitext text/x-wiki {{Wikipèdia:AcuèlhLutzSus/de febrièr de 2008}} <!-- Çaisús figura pas que lo ligam vèrs lo mes corrent. Aquesta pagina mesadièra conten pas cap d'instruccion particulara, unicament las referéncias a las datas d'aqueste mes. Lo tèxt de las seccions comunas es dins una sospagina (Wikipèdia:AcuèlhLutzSus/Instruccions). Cada pagina mesadièra permet de navegar d’un mes a l'autre. --> [[Categoria:Mantenença AcuèlhLutzSus/2008]] aorzzr4695patsty1oufw9nylfy9yde 0 40776 2507571 2008673 2026-08-25T22:04:29Z Briantin de Montrei 37340 2507571 wikitext text/x-wiki {{Infobox |tematica= |carta= }} '''Roncesvals''' (var. '''Roncesvaus''', '''Arroncesvaus''') (''Orreaga'' en [[basc]]) es una comuna de la [[Comunautat Forala de Navarra]] al nòrd d'[[Espanha]]. {{Camin de Compostèla | precedenta = Còl de Roncesvals | via = Via Lemovicensis | seguenta = [[Auritz]] }} {{Comunas de Navarra}} [[Categoria:Pelegrinatge de Sant Jacme de Compostèla]] [[Categoria:Comuna de Navarra]] 8b9my7qg15iqa5fwr1bhdz7fsjntrjc 2507572 2507571 2026-08-25T22:15:14Z Briantin de Montrei 37340 2507572 wikitext text/x-wiki {{Infobox |tematica= |carta= }} [[Imatge:Orreaga - centre.jpg|vinheta|Eth centre d'Arroncesvaus en 2018.]] '''Roncesvals''' (var. '''Roncesvaus''', '''Arroncesvaus''') (''Orreaga'' en [[basc]]) qu'ei ua comuna dera [[Comunautat Forala de Navarra]] ath nòrd d'[[Espanha]]. ==Toponimia== Eth son nom qu'ei atestat com ''Ronzasvals, Ronssesvaus,'' e ''Rouzas Vals'' en [[occitan ancian]]. Ath [[sègle XIX]] apareish com ''Rounsi-Vau'' e ''Rounsos-Vals'' dens [[lo Tresaur dau Felibritge]]<ref>{{TdF}}</ref> e ''Arroncesvaus'' dens eth [[diccionari de Lespin]].<ref>Veire l'article "Caritat".</ref> {{Camin de Compostèla | precedenta = Còl de Roncesvals | via = Via Lemovicensis | seguenta = [[Auritz]] }} {{Comunas de Navarra}} [[Categoria:Pelegrinatge de Sant Jacme de Compostèla]] [[Categoria:Comuna de Navarra]] 1zz846vs1thbwsaerc3vvhyrcowic0x 2507573 2507572 2026-08-25T22:17:26Z Briantin de Montrei 37340 2507573 wikitext text/x-wiki {{Infobox |tematica= |carta= }} [[Imatge:Orreaga - centre.jpg|vinheta|Eth centre d'Arroncesvaus en 2018.]] '''Roncesvals''' (var. '''Roncesvaus''', '''Arroncesvaus''') (''Orreaga'' en [[basc]]) qu'ei ua comuna dera [[Comunautat Forala de Navarra]] ath nòrd d'[[Espanha]]. ==Toponimia== Eth son nom qu'ei atestat com ''Ronzasvals, Ronssesvaus,'' e ''Rouzas Vals'' en [[occitan ancian]]. Ath [[sègle XIX]] apareish com ''Rounsi-Vau'' e ''Rounsos-Vals'' dens [[lo Tresaur dau Felibritge]]{{TdF}} e ''Arroncesvaus'' dens eth [[diccionari de Lespin]].<ref>Veire l'article "Caritat".</ref> ==Nòtas e referéncias== {{Referéncias}} ==Veire tanben== *[[Batalha d'Arroncesvaus]] *[[Pòrt d'Arroncesvaus]] {{Camin de Compostèla | precedenta = Còl de Roncesvals | via = Via Lemovicensis | seguenta = [[Auritz]] }} {{Comunas de Navarra}} [[Categoria:Pelegrinatge de Sant Jacme de Compostèla]] [[Categoria:Comuna de Navarra]] rt0rrxdqb1n57hgu26o34mwk4lvn6gk 2507574 2507573 2026-08-25T22:25:14Z Briantin de Montrei 37340 2507574 wikitext text/x-wiki {{Infobox |tematica= |carta= }} [[Imatge:Orreaga - centre.jpg|vinheta|Lo centre d'Arroncesvaus en 2018.]] '''Arroncesvaus'''<ref group=Nt>Varianta gascoa</ref>, tanben apelat '''Roncesvaus''' o '''Roncesvals''' (''Orreaga'' en [[basc]]), qu'ei ua comuna dera [[Comunautat Forala de Navarra]] au nòrd d'[[Espanha]]. ==Toponimia== Lo son nom qu'ei atestat com ''Ronzasvals, Ronssesvaus,'' e ''Rouzas Vals'' en [[occitan ancian]]. Au [[sègle XIX]] apareish com ''Rounsi-Vau'' e ''Rounsos-Vals'' dens [[lo Tresaur dau Felibritge]]{{TdF}} e ''Arroncesvaus'' dens lo [[diccionari biarnés de Lespin]].<ref>Véder l'article "Caritat".</ref> ==Nòtas e referéncias== {{Referéncias}} ==Veire tanben== *[[Batalha de Roncesvaus]] *[[Pòrt d'Arroncesvaus]] {{Camin de Compostèla | precedenta = Còl de Roncesvals | via = Via Lemovicensis | seguenta = [[Auritz]] }} {{Comunas de Navarra}} [[Categoria:Pelegrinatge de Sant Jacme de Compostèla]] [[Categoria:Comuna de Navarra]] 7u6cj1t9gmavjdd3r0ij2nh8khkoi8v 2507575 2507574 2026-08-25T22:29:29Z Briantin de Montrei 37340 2507575 wikitext text/x-wiki {{Infobox Geografia politica}} '''Arroncesvaus'''<ref group=Nt>Varianta gascoa</ref>, tanben apelat '''Roncesvaus''' o '''Roncesvals''' (''Orreaga'' en [[basc]]), qu'ei ua comuna dera [[Comunautat Forala de Navarra]] au nòrd d'[[Espanha]]. ==Toponimia== Lo son nom qu'ei atestat com ''Ronzasvals, Ronssesvaus,'' e ''Rouzas Vals'' en [[occitan ancian]]. Au [[sègle XIX]] apareish com ''Rounsi-Vau'' e ''Rounsos-Vals'' dens [[lo Tresaur dau Felibritge]]{{TdF}} e ''Arroncesvaus'' dens lo [[Diccionari bearnés ancian e modèrne]].<ref>{{Obratge|autor=Vastin Lespin|títol=Dictionnaire béarnais ancien et moderne.|lenga=fr|an=1887}} Véder l'article "Caritat".</ref> ==Nòtas e referéncias== ===Nòtas=== <references group=Nt/> ===Referéncias=== {{Referéncias}} ==Veire tanben== *[[Batalha de Roncesvaus]] *[[Pòrt d'Arroncesvaus]] {{Camin de Compostèla | precedenta = Còl de Roncesvals | via = Via Lemovicensis | seguenta = [[Auritz]] }} {{Comunas de Navarra}} [[Categoria:Pelegrinatge de Sant Jacme de Compostèla]] [[Categoria:Comuna de Navarra]] 306j6o3mtteiordbn4qyjtbz2qdgjdn 2507576 2507575 2026-08-25T22:33:27Z Briantin de Montrei 37340 2507576 wikitext text/x-wiki {{Infobox Geografia politica}} '''Arroncesvaus'''<ref group=Nt>Varianta gascoa</ref>, mensh locaument '''Roncesvaus''' o '''Roncesvals''' (''Orreaga'' en [[basc]]), qu'ei ua comuna dera [[Comunautat Forala de Navarra]] au nòrd d'[[Espanha]]. ==Toponimia== Lo son nom qu'ei atestat com ''Ronzasvals, Ronssesvaus,'' e ''Rouzas Vals'' en [[occitan ancian]]. Au [[sègle XIX]] apareish com ''Rounsi-Vau'' e ''Rounsos-Vals'' dens [[lo Tresaur dau Felibritge]]{{TdF}} e ''Arroncesvaus'' dens lo [[Diccionari bearnés ancian e modèrne]].<ref>{{Obratge|autor=Vastin Lespin|títol=Dictionnaire béarnais ancien et moderne.|lenga=fr|an=1887}} Véder l'article "Caritat".</ref> Lòc famós, lo nom apareish dens las autras lengas romanicas, com ''Roncesvalles'' en [[castelhan]], ''Ronzesbals'' en [[aragonés]], e ''Roncevaux'' en [[francés]]. ==Nòtas e referéncias== ===Nòtas=== <references group=Nt/> ===Referéncias=== {{Referéncias}} ==Veire tanben== *[[Batalha d'Arroncesvaus]] *[[Pòrt d'Arroncesvaus]] {{Camin de Compostèla | precedenta = Còl de Roncesvals | via = Via Lemovicensis | seguenta = [[Auritz]] }} {{Comunas de Navarra}} [[Categoria:Pelegrinatge de Sant Jacme de Compostèla]] [[Categoria:Comuna de Navarra]] f6j5qiapkpg8gpqprrtl8h5yrnlox9m 2507577 2507576 2026-08-25T22:34:59Z Briantin de Montrei 37340 2507577 wikitext text/x-wiki {{Infobox Geografia politica}} '''Arroncesvaus'''<ref group=Nt>Varianta gascoa</ref>, mensh locaument '''Roncesvaus''' o '''Roncesvals''' (''Orreaga'' en [[basc]]), qu'ei ua comuna dera [[Comunautat Forala de Navarra]] au nòrd d'[[Espanha]]. ==Toponimia== Lo nom deu vilatge qu'ei atestat com ''Ronzasvals, Ronssesvaus,'' e ''Rouzas Vals'' en [[occitan ancian]]. Au [[sègle XIX]] apareish com ''Rounsi-Vau'' e ''Rounsos-Vals'' dens [[lo Tresaur dau Felibritge]]{{TdF}} e ''Arroncesvaus'' dens lo [[Diccionari bearnés ancian e modèrne]].<ref>{{Obratge|autor=Vastin Lespin|títol=Dictionnaire béarnais ancien et moderne.|lenga=fr|an=1887}} Véder l'article "Caritat".</ref> Lòc famós, lo nom apareish dens las autras lengas romanicas, com ''Roncesvalles'' en [[castelhan]], ''Ronzesbals'' en [[aragonés]], e ''Roncevaux'' en [[francés]]. ==Nòtas e referéncias== ===Nòtas=== <references group=Nt/> ===Referéncias=== {{Referéncias}} ==Veire tanben== *[[Batalha d'Arroncesvaus]] *[[Pòrt d'Arroncesvaus]] {{Camin de Compostèla | precedenta = Còl de Roncesvals | via = Via Lemovicensis | seguenta = [[Auritz]] }} {{Comunas de Navarra}} [[Categoria:Pelegrinatge de Sant Jacme de Compostèla]] [[Categoria:Comuna de Navarra]] o14cibz279dc01tkkuccb0nynomw7ha 0 42444 2507522 2507050 2026-08-25T12:36:33Z Poiuytrell 61256 /* */ 2507522 wikitext text/x-wiki {{Infobox vila occitana | carta = oc | nom = Pomairòls | nom2 = ''Pomayrols'' | imatge = Pomayrols_chateau_coté_Est.JPEG | descripcion = Pomairòls e lo castèl. | lògo = cap | escut = Blason_ville_fr_Pomayrols_12.svg | escais = | region = {{Occitània (Region)}} | ist = {{Roergue}}<br/>{{Guiana}} | parçan = | arrondiment = [[Arrondiment de Rodés|Rodés]] | canton = Canton d'Òlt e Palanjas ([[Canton de Sent Ginièis d'Òlt|Sent Ginièis d'Òlt]] abans 2015) | intercom = [[Comunautat de comunas dels Causses a l'Aubrac|CC dels Causses a l'Aubrac]] | sitweb = | cp = 12130 | insee = 12184 | cònsol = Christine Verlaguet nascuda Andrieu | mandat = [[2020]]-[[2026]] | gentilici = pomairolés, -esa<ref>https://www.occitan-aveyron.fr/sites/default/files/upload/occitan-aveyron/collection-al-canton/pdf/al-canton_saint_geniez_d_olt.pdf</ref> ; | escais = los gamats, las -adas<ref>Livre d'or de Pomayrols, Amicale de l'Union Pomayrolaise, 1983</ref> | latitud = 44.4719444444 | longitud = 3.02555555556 | alt mej = | alt mini = 433 | alt maxi = 1180 | km² = 23.4 |}} [[Imatge:Versant_sud_monts_d'Aubrac.JPEG|thumb|500px|center|Pomairòls sul travèrs de l'Aubrac]]. '''Pomairòls'''<ref>Saint-Geniez-d'Olt, al canton, 1991, Christian-Pierre Bedel</ref>{{,}}{{RepTopMP}} (''Pomayrols'' en [[francés]]) es una [[comuna francesa|comuna]] [[Roergue|roergassa]] situada dins lo [[departaments franceses|departament]] d'[[Avairon (departament)|Avairon]] e la [[regions francesas|region]] d'{{Ocreg}}, <small>ancianament de [[Miègjorn-Pirenèus]]</small>. ==Geografia== [[Imatge:Map commune FR insee code 12184.png|vignette|upright=1.6|centre|Comunas a l'entorn.]] == Istòria == {{...}} == Administracion == {{ElegitDebuta |insee=12184 |Títol= Lista dels cònsols successius}} {{Elegit |Debuta= abrial de [[2014]] |Fin= [[2026]] |Identitat= Christine Verlaguet nascuda Andrieu |Partit=sense |Qualitat= emplegada o agricultritz ?}} {{Elegit |Debuta= març de [[2008]] |Fin= [[2014]] |Identitat=Bernard Solignac |Partit= |Qualitat= }} {{Elegit |Debuta= març de [[1983]] |Fin= 2008 |Identitat=André Solignac |Partit= |Qualitat= }} {{Elegit |Debuta= [[1967]] |Fin= 1983 |Identitat=Jean Savaric |Partit= |Qualitat= }} {{Elegit |Debuta= març de [[1959]] |Fin=1967 |Identitat=Joseph Tisse |Partit= |Qualitat= }} {{Elegit |Debuta= [[1938]] |Fin=1958 |Identitat=Baptiste Badoc |Partit= |Qualitat= }} {{Elegit |Debuta= [[1904]] |Fin=1938 |Identitat=Joseph Bouscary |Partit= |Qualitat= }} {{Elegit |Debuta= |Fin=1904 |Identitat= |Partit= |Qualitat= }} {{ElegitDonadas}} {{ElegitFin}} == Demografia == {{Demografia |insee=12184 |1793=533 |1800=790 |1806=3679 |1821=3576 |1831=3586 |1836=3416 |1841=1869 |1846=1055 |1851=1139 |1856=1050 |1861=1040 |1866=867 |1872=913 |1876=847 |1881=919 |1886=919 |1891=766 |1896=728 |1901=646 |1906=651 |1911=601 |1921=546 |1926=547 |1931=512 |1936=510 |1946=387 |1954=342 |1962=290 |1968=283 |1975=246 |1982=178 |1990=182 |1999=152 |2005=153 |2006= 156 |2007= 153 |2008=148 |2010=137 |cassini=27395 |senscomptesdobles=1962}} ==Luòcs e monuments== ==Personalitats ligadas amb la comuna== ==Veire tanben== * [[Comunas d'Avairon]] ==Ligams extèrnes== ==Nòtas== <references/> {{Multibendèl|Portal Roergue|Portal Guiana}} {{Comunas d'Avairon}} [[Categoria:Comuna d'Avairon]] [[Categoria:Comuna de Roergue]] [[Categoria:Comuna de Guiana]] tp3ldvsp738687atw31x83oqrlrvgxd 2507524 2507522 2026-08-25T13:03:28Z Poiuytrell 61256 2507524 wikitext text/x-wiki {{Infobox vila occitana | carta = oc | nom = Pomairòls | nom2 = ''Pomayrols'' | imatge = Pomayrols_chateau_coté_Est.JPEG | descripcion = Pomairòls e lo castèl. | lògo = cap | escut = Blason_ville_fr_Pomayrols_12.svg | escais = | region = {{Occitània (Region)}} | ist = {{Roergue}}<br/>{{Guiana}} | parçan = | arrondiment = [[Arrondiment de Rodés|Rodés]] | canton = Canton d'Òlt e Palanjas ([[Canton de Sent Ginièis d'Òlt|Sent Ginièis d'Òlt]] abans 2015) | intercom = [[Comunautat de comunas dels Causses a l'Aubrac|CC dels Causses a l'Aubrac]] | sitweb = | cp = 12130 | insee = 12184 | cònsol = Christine Verlaguet nascuda Andrieu | mandat = [[2020]]-[[2026]] | gentilici = pomairolés, -esa<ref>https://www.occitan-aveyron.fr/sites/default/files/upload/occitan-aveyron/collection-al-canton/pdf/al-canton_saint_geniez_d_olt.pdf</ref> ; | escais = los gamats, las -adas<ref>Livre d'or de Pomayrols, Amicale de l'Union Pomayrolaise, 1983</ref> | latitud = 44.4719444444 | longitud = 3.02555555556 | alt mej = | alt mini = 433 | alt maxi = 1180 | km² = 23.4 |}} [[Imatge:Versant_sud_monts_d'Aubrac.JPEG|thumb|500px|center|Pomairòls sul travèrs de l'Aubrac]]. '''Pomairòls'''<ref>Saint-Geniez-d'Olt, al canton, 1991, Christian-Pierre Bedel</ref>{{,}}{{RepTopMP}} (''Pomayrols'' en [[francés]]) es una [[comuna francesa|comuna]] [[Roergue|roergassa]] situada dins lo [[departaments franceses|departament]] d'[[Avairon (departament)|Avairon]] e la [[regions francesas|region]] d'{{Ocreg}}, <small>ancianament de [[Miègjorn-Pirenèus]]</small>. == Toponimia == Escarts escaisses: * ''Bonança''. A Bonança tot i dança. * ''Caisac'' : nuclèu e mas istoric de la zòna. * ''Lo Bolesc'' : mas o ancian domeni istoric. Los plajaires. * ''Chipòla''. A Chipòla, tot lai vòla. * ''Clapièr''. Los caufa-forn. * ''L'Espinasssa'' : pichon nuclèu prèp dele bòsques e de las crèstas. * ''La Faja''. A la Faja, tot lai raja. * ''Falguièras''. * ''Faubièira''. Los escorga-ròssa. * ''Lo Floriguès'' (?) : vesinat situat a la partida auta de la zòna de relèu. Los fringaires. * ''Les Gandalgas'' (?) : zòna de passatge rurala. * ''Lo Martinesc'': ancian domeni rural d'origina gallo-romana. * ''La Planha''. Los menturs * ''Romiguièra''. Los enromegats. * ''Rovelet'' (''Roveret''). Los cans. * la Torre''. A la Torre, tot lai corre. * ''Lo Vergonhós''. * ''Vielanòva''. Los vièlhs. * ''Vièlhavinha''. Los pissa-portanèl. ==Geografia== [[Imatge:Map commune FR insee code 12184.png|vignette|upright=1.6|centre|Comunas a l'entorn.]] == Istòria == {{...}} == Administracion == {{ElegitDebuta |insee=12184 |Títol= Lista dels cònsols successius}} {{Elegit |Debuta= abrial de [[2014]] |Fin= [[2026]] |Identitat= Christine Verlaguet nascuda Andrieu |Partit=sense |Qualitat= emplegada o agricultritz ?}} {{Elegit |Debuta= març de [[2008]] |Fin= [[2014]] |Identitat=Bernard Solignac |Partit= |Qualitat= }} {{Elegit |Debuta= març de [[1983]] |Fin= 2008 |Identitat=André Solignac |Partit= |Qualitat= }} {{Elegit |Debuta= [[1967]] |Fin= 1983 |Identitat=Jean Savaric |Partit= |Qualitat= }} {{Elegit |Debuta= març de [[1959]] |Fin=1967 |Identitat=Joseph Tisse |Partit= |Qualitat= }} {{Elegit |Debuta= [[1938]] |Fin=1958 |Identitat=Baptiste Badoc |Partit= |Qualitat= }} {{Elegit |Debuta= [[1904]] |Fin=1938 |Identitat=Joseph Bouscary |Partit= |Qualitat= }} {{Elegit |Debuta= |Fin=1904 |Identitat= |Partit= |Qualitat= }} {{ElegitDonadas}} {{ElegitFin}} == Demografia == {{Demografia |insee=12184 |1793=533 |1800=790 |1806=3679 |1821=3576 |1831=3586 |1836=3416 |1841=1869 |1846=1055 |1851=1139 |1856=1050 |1861=1040 |1866=867 |1872=913 |1876=847 |1881=919 |1886=919 |1891=766 |1896=728 |1901=646 |1906=651 |1911=601 |1921=546 |1926=547 |1931=512 |1936=510 |1946=387 |1954=342 |1962=290 |1968=283 |1975=246 |1982=178 |1990=182 |1999=152 |2005=153 |2006= 156 |2007= 153 |2008=148 |2010=137 |cassini=27395 |senscomptesdobles=1962}} ==Luòcs e monuments== ==Personalitats ligadas amb la comuna== ==Veire tanben== * [[Comunas d'Avairon]] ==Ligams extèrnes== ==Nòtas== <references/> {{Multibendèl|Portal Roergue|Portal Guiana}} {{Comunas d'Avairon}} [[Categoria:Comuna d'Avairon]] [[Categoria:Comuna de Roergue]] [[Categoria:Comuna de Guiana]] 3v3m2jc83kydkup7jhnc0ix7mg7n7cz 2507525 2507524 2026-08-25T13:03:56Z Poiuytrell 61256 2507525 wikitext text/x-wiki {{Infobox vila occitana | carta = oc | nom = Pomairòls | nom2 = ''Pomayrols'' | imatge = Pomayrols_chateau_coté_Est.JPEG | descripcion = Pomairòls e lo castèl. | lògo = cap | escut = Blason_ville_fr_Pomayrols_12.svg | escais = | region = {{Occitània (Region)}} | ist = {{Roergue}}<br/>{{Guiana}} | parçan = | arrondiment = [[Arrondiment de Rodés|Rodés]] | canton = Canton d'Òlt e Palanjas ([[Canton de Sent Ginièis d'Òlt|Sent Ginièis d'Òlt]] abans 2015) | intercom = [[Comunautat de comunas dels Causses a l'Aubrac|CC dels Causses a l'Aubrac]] | sitweb = | cp = 12130 | insee = 12184 | cònsol = Christine Verlaguet nascuda Andrieu | mandat = [[2020]]-[[2026]] | gentilici = pomairolés, -esa<ref>https://www.occitan-aveyron.fr/sites/default/files/upload/occitan-aveyron/collection-al-canton/pdf/al-canton_saint_geniez_d_olt.pdf</ref> ; | escais = los gamats, las -adas<ref>Livre d'or de Pomayrols, Amicale de l'Union Pomayrolaise, 1983</ref> | latitud = 44.4719444444 | longitud = 3.02555555556 | alt mej = | alt mini = 433 | alt maxi = 1180 | km² = 23.4 |}} [[Imatge:Versant_sud_monts_d'Aubrac.JPEG|thumb|500px|center|Pomairòls sul travèrs de l'Aubrac]]. '''Pomairòls'''<ref>Saint-Geniez-d'Olt, al canton, 1991, Christian-Pierre Bedel</ref>{{,}}{{RepTopMP}} (''Pomayrols'' en [[francés]]) es una [[comuna francesa|comuna]] [[Roergue|roergassa]] situada dins lo [[departaments franceses|departament]] d'[[Avairon (departament)|Avairon]] e la [[regions francesas|region]] d'{{Ocreg}}, <small>ancianament de [[Miègjorn-Pirenèus]]</small>. == Toponimia == Escarts escaisses: * ''Bonança''. A Bonança tot i dança. * ''Caisac'' : nuclèu e mas istoric de la zòna. * ''Lo Bolesc'' : mas o ancian domeni istoric. Los plajaires. * ''Chipòla''. A Chipòla, tot lai vòla. * ''Clapièr''. Los caufa-forn. * ''L'Espinasssa'' : pichon nuclèu prèp dele bòsques e de las crèstas. * ''La Faja''. A la Faja, tot lai raja. * ''Falguièras''. * ''Faubièira''. Los escorga-ròssa. * ''Lo Floriguès'' (?) : vesinat situat a la partida auta de la zòna de relèu. Los fringaires. * ''Las Gandalgas'' (?) : zòna de passatge rurala. * ''Lo Martinesc'': ancian domeni rural d'origina gallo-romana. * ''La Planha''. Los menturs * ''Romiguièra''. Los enromegats. * ''Rovelet'' (''Roveret''). Los cans. * la Torre''. A la Torre, tot lai corre. * ''Lo Vergonhós''. * ''Vielanòva''. Los vièlhs. * ''Vièlhavinha''. Los pissa-portanèl. ==Geografia== [[Imatge:Map commune FR insee code 12184.png|vignette|upright=1.6|centre|Comunas a l'entorn.]] == Istòria == {{...}} == Administracion == {{ElegitDebuta |insee=12184 |Títol= Lista dels cònsols successius}} {{Elegit |Debuta= abrial de [[2014]] |Fin= [[2026]] |Identitat= Christine Verlaguet nascuda Andrieu |Partit=sense |Qualitat= emplegada o agricultritz ?}} {{Elegit |Debuta= març de [[2008]] |Fin= [[2014]] |Identitat=Bernard Solignac |Partit= |Qualitat= }} {{Elegit |Debuta= març de [[1983]] |Fin= 2008 |Identitat=André Solignac |Partit= |Qualitat= }} {{Elegit |Debuta= [[1967]] |Fin= 1983 |Identitat=Jean Savaric |Partit= |Qualitat= }} {{Elegit |Debuta= març de [[1959]] |Fin=1967 |Identitat=Joseph Tisse |Partit= |Qualitat= }} {{Elegit |Debuta= [[1938]] |Fin=1958 |Identitat=Baptiste Badoc |Partit= |Qualitat= }} {{Elegit |Debuta= [[1904]] |Fin=1938 |Identitat=Joseph Bouscary |Partit= |Qualitat= }} {{Elegit |Debuta= |Fin=1904 |Identitat= |Partit= |Qualitat= }} {{ElegitDonadas}} {{ElegitFin}} == Demografia == {{Demografia |insee=12184 |1793=533 |1800=790 |1806=3679 |1821=3576 |1831=3586 |1836=3416 |1841=1869 |1846=1055 |1851=1139 |1856=1050 |1861=1040 |1866=867 |1872=913 |1876=847 |1881=919 |1886=919 |1891=766 |1896=728 |1901=646 |1906=651 |1911=601 |1921=546 |1926=547 |1931=512 |1936=510 |1946=387 |1954=342 |1962=290 |1968=283 |1975=246 |1982=178 |1990=182 |1999=152 |2005=153 |2006= 156 |2007= 153 |2008=148 |2010=137 |cassini=27395 |senscomptesdobles=1962}} ==Luòcs e monuments== ==Personalitats ligadas amb la comuna== ==Veire tanben== * [[Comunas d'Avairon]] ==Ligams extèrnes== ==Nòtas== <references/> {{Multibendèl|Portal Roergue|Portal Guiana}} {{Comunas d'Avairon}} [[Categoria:Comuna d'Avairon]] [[Categoria:Comuna de Roergue]] [[Categoria:Comuna de Guiana]] 9mmt8b2hjcrq0tz01l6crdgtw937j3o 2507526 2507525 2026-08-25T13:05:38Z Poiuytrell 61256 2507526 wikitext text/x-wiki {{Infobox vila occitana | carta = oc | nom = Pomairòls | nom2 = ''Pomayrols'' | imatge = Pomayrols_chateau_coté_Est.JPEG | descripcion = Pomairòls e lo castèl. | lògo = cap | escut = Blason_ville_fr_Pomayrols_12.svg | escais = | region = {{Occitània (Region)}} | ist = {{Roergue}}<br/>{{Guiana}} | parçan = | arrondiment = [[Arrondiment de Rodés|Rodés]] | canton = Canton d'Òlt e Palanjas ([[Canton de Sent Ginièis d'Òlt|Sent Ginièis d'Òlt]] abans 2015) | intercom = [[Comunautat de comunas dels Causses a l'Aubrac|CC dels Causses a l'Aubrac]] | sitweb = | cp = 12130 | insee = 12184 | cònsol = Christine Verlaguet nascuda Andrieu | mandat = [[2020]]-[[2026]] | gentilici = pomairolés, -esa<ref>https://www.occitan-aveyron.fr/sites/default/files/upload/occitan-aveyron/collection-al-canton/pdf/al-canton_saint_geniez_d_olt.pdf</ref> ; | escais = los gamats, las -adas<ref>Livre d'or de Pomayrols, Amicale de l'Union Pomayrolaise, 1983</ref> | latitud = 44.4719444444 | longitud = 3.02555555556 | alt mej = | alt mini = 433 | alt maxi = 1180 | km² = 23.4 |}} [[Imatge:Versant_sud_monts_d'Aubrac.JPEG|thumb|500px|center|Pomairòls sul travèrs de l'Aubrac]]. '''Pomairòls'''<ref>Saint-Geniez-d'Olt, al canton, 1991, Christian-Pierre Bedel</ref>{{,}}{{RepTopMP}} (''Pomayrols'' en [[francés]]) es una [[comuna francesa|comuna]] [[Roergue|roergassa]] situada dins lo [[departaments franceses|departament]] d'[[Avairon (departament)|Avairon]] e la [[regions francesas|region]] d'{{Ocreg}}, <small>ancianament de [[Miègjorn-Pirenèus]]</small>. == Toponimia == Escarts escaisses: * ''Bonança''. A Bonança tot i dança. * ''Caïsac'' : nuclèu e mas istoric de la zòna. * ''Lo Bolesc'' : mas o ancian domeni istoric. Los plajaires. * ''Chipòla''. A Chipòla, tot lai vòla. * ''Clapièr''. Los caufa-forn. * ''L'Espinasssa'' : pichon nuclèu prèp dele bòsques e de las crèstas. * ''La Faja''. A la Faja, tot lai raja. * ''Falguièras''. * ''Faubièira''. Los escorga-ròssa. * ''Lo Floriguès'' (?) : vesinat situat a la partida auta de la zòna de relèu. Los fringaires. * ''Las Gandalgas'' (?) : zòna de passatge rurala. * ''Lo Martinesc'': ancian domeni rural d'origina gallo-romana. * ''La Planha''. Los menturs * ''Romiguièra''. Los enromegats. * ''Rovelet'' (''Roveret''). Los cans. * la Torre''. A la Torre, tot lai corre. * ''Lo Vergonhós''. * ''Vielanòva''. Los vièlhs. * ''Vièlhavinha''. Los pissa-portanèl. ==Geografia== [[Imatge:Map commune FR insee code 12184.png|vignette|upright=1.6|centre|Comunas a l'entorn.]] == Istòria == {{...}} == Administracion == {{ElegitDebuta |insee=12184 |Títol= Lista dels cònsols successius}} {{Elegit |Debuta= abrial de [[2014]] |Fin= [[2026]] |Identitat= Christine Verlaguet nascuda Andrieu |Partit=sense |Qualitat= emplegada o agricultritz ?}} {{Elegit |Debuta= març de [[2008]] |Fin= [[2014]] |Identitat=Bernard Solignac |Partit= |Qualitat= }} {{Elegit |Debuta= març de [[1983]] |Fin= 2008 |Identitat=André Solignac |Partit= |Qualitat= }} {{Elegit |Debuta= [[1967]] |Fin= 1983 |Identitat=Jean Savaric |Partit= |Qualitat= }} {{Elegit |Debuta= març de [[1959]] |Fin=1967 |Identitat=Joseph Tisse |Partit= |Qualitat= }} {{Elegit |Debuta= [[1938]] |Fin=1958 |Identitat=Baptiste Badoc |Partit= |Qualitat= }} {{Elegit |Debuta= [[1904]] |Fin=1938 |Identitat=Joseph Bouscary |Partit= |Qualitat= }} {{Elegit |Debuta= |Fin=1904 |Identitat= |Partit= |Qualitat= }} {{ElegitDonadas}} {{ElegitFin}} == Demografia == {{Demografia |insee=12184 |1793=533 |1800=790 |1806=3679 |1821=3576 |1831=3586 |1836=3416 |1841=1869 |1846=1055 |1851=1139 |1856=1050 |1861=1040 |1866=867 |1872=913 |1876=847 |1881=919 |1886=919 |1891=766 |1896=728 |1901=646 |1906=651 |1911=601 |1921=546 |1926=547 |1931=512 |1936=510 |1946=387 |1954=342 |1962=290 |1968=283 |1975=246 |1982=178 |1990=182 |1999=152 |2005=153 |2006= 156 |2007= 153 |2008=148 |2010=137 |cassini=27395 |senscomptesdobles=1962}} ==Luòcs e monuments== ==Personalitats ligadas amb la comuna== ==Veire tanben== * [[Comunas d'Avairon]] ==Ligams extèrnes== ==Nòtas== <references/> {{Multibendèl|Portal Roergue|Portal Guiana}} {{Comunas d'Avairon}} [[Categoria:Comuna d'Avairon]] [[Categoria:Comuna de Roergue]] [[Categoria:Comuna de Guiana]] lzluvyzkg0flphrvl1oc5ykuprmh0wr 2507527 2507526 2026-08-25T13:17:19Z Poiuytrell 61256 2507527 wikitext text/x-wiki {{Infobox vila occitana | carta = oc | nom = Pomairòls | nom2 = ''Pomayrols'' | imatge = Pomayrols_chateau_coté_Est.JPEG | descripcion = Pomairòls e lo castèl. | lògo = cap | escut = Blason_ville_fr_Pomayrols_12.svg | escais = | region = {{Occitània (Region)}} | ist = {{Roergue}}<br/>{{Guiana}} | parçan = | arrondiment = [[Arrondiment de Rodés|Rodés]] | canton = Canton d'Òlt e Palanjas ([[Canton de Sent Ginièis d'Òlt|Sent Ginièis d'Òlt]] abans 2015) | intercom = [[Comunautat de comunas dels Causses a l'Aubrac|CC dels Causses a l'Aubrac]] | sitweb = | cp = 12130 | insee = 12184 | cònsol = Christine Verlaguet nascuda Andrieu | mandat = [[2020]]-[[2026]] | gentilici = pomairolés, -esa<ref>https://www.occitan-aveyron.fr/sites/default/files/upload/occitan-aveyron/collection-al-canton/pdf/al-canton_saint_geniez_d_olt.pdf</ref> ; | escais = los gamats, las -adas<ref>Livre d'or de Pomayrols, Amicale de l'Union Pomayrolaise, 1983</ref> | latitud = 44.4719444444 | longitud = 3.02555555556 | alt mej = | alt mini = 433 | alt maxi = 1180 | km² = 23.4 |}} [[Imatge:Versant_sud_monts_d'Aubrac.JPEG|thumb|500px|center|Pomairòls sul travèrs de l'Aubrac]]. '''Pomairòls'''<ref>Saint-Geniez-d'Olt, al canton, 1991, Christian-Pierre Bedel</ref>{{,}}{{RepTopMP}} (''Pomayrols'' en [[francés]]) es una [[comuna francesa|comuna]] [[Roergue|roergassa]] situada dins lo [[departaments franceses|departament]] d'[[Avairon (departament)|Avairon]] e la [[regions francesas|region]] d'{{Ocreg}}, <small>ancianament de [[Miègjorn-Pirenèus]]</small>. == Toponimia == Escarts escaisses: * ''La Becièra''. * ''Bonança''. A Bonança tot i dança. * '" La Borgada''. * ''Caïsac'' : nuclèu e mas istoric de la zòna. * ''Lo Bolesc'' : mas o ancian domeni istoric. Los plajaires. * ''Gipòla'' (''Chipòla''). A Gipòla, tot lai vòla. * ''Clapièr''. Los caufa-forn. * '' Los Crosets''. * ''L'Espinasssa'' : pichon nuclèu prèp dele bòsques e de las crèstas. * ''La Faja'' o ''Clarafaja''. A la Faja, tot lai raja. * ''Falguièras''. * ''Faubièira''. Los escorga-ròssa. * ''Lo Florigués'' : vesinat situat a la partida auta de la zòna de relèu. Los fringaires. * ''Las Gandalgas'' : zòna de passatge rurala. * ''Lo Gibertès''. * ''Lo laus''. * ''Lo Martinesc'': ancian domeni rural d'origina gallo-romana. * ''Lo Montnar''. * ''La Planha''. Los menturs. * ''Las Pojetas'' o ''Los Pojets'' ?. * ''Navec''. * ''Pomièrs''. * ''La Prada''. * ''Romiguièra''. Los enromegats. * ''Rovelet'' (''Roveret''). Los cans. * la Torre''. A la Torre, tot lai corre. * ''Los Vergonhós''. * ''Vielanòva'' (''Vialanòva'' ?). Los vièlhs. * ''Vièlhavinha''. Los pissa-portanèl. ==Geografia== [[Imatge:Map commune FR insee code 12184.png|vignette|upright=1.6|centre|Comunas a l'entorn.]] == Istòria == {{...}} == Administracion == {{ElegitDebuta |insee=12184 |Títol= Lista dels cònsols successius}} {{Elegit |Debuta= abrial de [[2014]] |Fin= [[2026]] |Identitat= Christine Verlaguet nascuda Andrieu |Partit=sense |Qualitat= emplegada o agricultritz ?}} {{Elegit |Debuta= març de [[2008]] |Fin= [[2014]] |Identitat=Bernard Solignac |Partit= |Qualitat= }} {{Elegit |Debuta= març de [[1983]] |Fin= 2008 |Identitat=André Solignac |Partit= |Qualitat= }} {{Elegit |Debuta= [[1967]] |Fin= 1983 |Identitat=Jean Savaric |Partit= |Qualitat= }} {{Elegit |Debuta= març de [[1959]] |Fin=1967 |Identitat=Joseph Tisse |Partit= |Qualitat= }} {{Elegit |Debuta= [[1938]] |Fin=1958 |Identitat=Baptiste Badoc |Partit= |Qualitat= }} {{Elegit |Debuta= [[1904]] |Fin=1938 |Identitat=Joseph Bouscary |Partit= |Qualitat= }} {{Elegit |Debuta= |Fin=1904 |Identitat= |Partit= |Qualitat= }} {{ElegitDonadas}} {{ElegitFin}} == Demografia == {{Demografia |insee=12184 |1793=533 |1800=790 |1806=3679 |1821=3576 |1831=3586 |1836=3416 |1841=1869 |1846=1055 |1851=1139 |1856=1050 |1861=1040 |1866=867 |1872=913 |1876=847 |1881=919 |1886=919 |1891=766 |1896=728 |1901=646 |1906=651 |1911=601 |1921=546 |1926=547 |1931=512 |1936=510 |1946=387 |1954=342 |1962=290 |1968=283 |1975=246 |1982=178 |1990=182 |1999=152 |2005=153 |2006= 156 |2007= 153 |2008=148 |2010=137 |cassini=27395 |senscomptesdobles=1962}} ==Luòcs e monuments== ==Personalitats ligadas amb la comuna== ==Veire tanben== * [[Comunas d'Avairon]] ==Ligams extèrnes== ==Nòtas== <references/> {{Multibendèl|Portal Roergue|Portal Guiana}} {{Comunas d'Avairon}} [[Categoria:Comuna d'Avairon]] [[Categoria:Comuna de Roergue]] [[Categoria:Comuna de Guiana]] gvs48zul7m50dd5krgbpnd9cjwf6369 2507528 2507527 2026-08-25T13:17:59Z Poiuytrell 61256 /* Toponimia */ 2507528 wikitext text/x-wiki {{Infobox vila occitana | carta = oc | nom = Pomairòls | nom2 = ''Pomayrols'' | imatge = Pomayrols_chateau_coté_Est.JPEG | descripcion = Pomairòls e lo castèl. | lògo = cap | escut = Blason_ville_fr_Pomayrols_12.svg | escais = | region = {{Occitània (Region)}} | ist = {{Roergue}}<br/>{{Guiana}} | parçan = | arrondiment = [[Arrondiment de Rodés|Rodés]] | canton = Canton d'Òlt e Palanjas ([[Canton de Sent Ginièis d'Òlt|Sent Ginièis d'Òlt]] abans 2015) | intercom = [[Comunautat de comunas dels Causses a l'Aubrac|CC dels Causses a l'Aubrac]] | sitweb = | cp = 12130 | insee = 12184 | cònsol = Christine Verlaguet nascuda Andrieu | mandat = [[2020]]-[[2026]] | gentilici = pomairolés, -esa<ref>https://www.occitan-aveyron.fr/sites/default/files/upload/occitan-aveyron/collection-al-canton/pdf/al-canton_saint_geniez_d_olt.pdf</ref> ; | escais = los gamats, las -adas<ref>Livre d'or de Pomayrols, Amicale de l'Union Pomayrolaise, 1983</ref> | latitud = 44.4719444444 | longitud = 3.02555555556 | alt mej = | alt mini = 433 | alt maxi = 1180 | km² = 23.4 |}} [[Imatge:Versant_sud_monts_d'Aubrac.JPEG|thumb|500px|center|Pomairòls sul travèrs de l'Aubrac]]. '''Pomairòls'''<ref>Saint-Geniez-d'Olt, al canton, 1991, Christian-Pierre Bedel</ref>{{,}}{{RepTopMP}} (''Pomayrols'' en [[francés]]) es una [[comuna francesa|comuna]] [[Roergue|roergassa]] situada dins lo [[departaments franceses|departament]] d'[[Avairon (departament)|Avairon]] e la [[regions francesas|region]] d'{{Ocreg}}, <small>ancianament de [[Miègjorn-Pirenèus]]</small>. == Toponimia == Escarts escaisses: * ''La Becièra''. * ''Bonança''. A Bonança tot i dança. * ''La Borgada''. * ''Caïsac'' : nuclèu e mas istoric de la zòna. * ''Lo Bolesc'' : mas o ancian domeni istoric. Los plajaires. * ''Gipòla'' (''Chipòla''). A Gipòla, tot lai vòla. * ''Clapièr''. Los caufa-forn. * ''Los Crosets''. * ''L'Espinasssa'' : pichon nuclèu prèp dele bòsques e de las crèstas. * ''La Faja'' o ''Clarafaja''. A la Faja, tot lai raja. * ''Falguièras''. * ''Faubièira''. Los escorga-ròssa. * ''Lo Florigués'' : vesinat situat a la partida auta de la zòna de relèu. Los fringaires. * ''Las Gandalgas'' : zòna de passatge rurala. * ''Lo Gibertès''. * ''Lo laus''. * ''Lo Martinesc'': ancian domeni rural d'origina gallo-romana. * ''Lo Montnar''. * ''La Planha''. Los menturs. * ''Las Pojetas'' o ''Los Pojets'' ?. * ''Navec''. * ''Pomièrs''. * ''La Prada''. * ''Romiguièra''. Los enromegats. * ''Rovelet'' (''Roveret''). Los cans. * la Torre''. A la Torre, tot lai corre. * ''Los Vergonhós''. * ''Vielanòva'' (''Vialanòva'' ?). Los vièlhs. * ''Vièlhavinha''. Los pissa-portanèl. ==Geografia== [[Imatge:Map commune FR insee code 12184.png|vignette|upright=1.6|centre|Comunas a l'entorn.]] == Istòria == {{...}} == Administracion == {{ElegitDebuta |insee=12184 |Títol= Lista dels cònsols successius}} {{Elegit |Debuta= abrial de [[2014]] |Fin= [[2026]] |Identitat= Christine Verlaguet nascuda Andrieu |Partit=sense |Qualitat= emplegada o agricultritz ?}} {{Elegit |Debuta= març de [[2008]] |Fin= [[2014]] |Identitat=Bernard Solignac |Partit= |Qualitat= }} {{Elegit |Debuta= març de [[1983]] |Fin= 2008 |Identitat=André Solignac |Partit= |Qualitat= }} {{Elegit |Debuta= [[1967]] |Fin= 1983 |Identitat=Jean Savaric |Partit= |Qualitat= }} {{Elegit |Debuta= març de [[1959]] |Fin=1967 |Identitat=Joseph Tisse |Partit= |Qualitat= }} {{Elegit |Debuta= [[1938]] |Fin=1958 |Identitat=Baptiste Badoc |Partit= |Qualitat= }} {{Elegit |Debuta= [[1904]] |Fin=1938 |Identitat=Joseph Bouscary |Partit= |Qualitat= }} {{Elegit |Debuta= |Fin=1904 |Identitat= |Partit= |Qualitat= }} {{ElegitDonadas}} {{ElegitFin}} == Demografia == {{Demografia |insee=12184 |1793=533 |1800=790 |1806=3679 |1821=3576 |1831=3586 |1836=3416 |1841=1869 |1846=1055 |1851=1139 |1856=1050 |1861=1040 |1866=867 |1872=913 |1876=847 |1881=919 |1886=919 |1891=766 |1896=728 |1901=646 |1906=651 |1911=601 |1921=546 |1926=547 |1931=512 |1936=510 |1946=387 |1954=342 |1962=290 |1968=283 |1975=246 |1982=178 |1990=182 |1999=152 |2005=153 |2006= 156 |2007= 153 |2008=148 |2010=137 |cassini=27395 |senscomptesdobles=1962}} ==Luòcs e monuments== ==Personalitats ligadas amb la comuna== ==Veire tanben== * [[Comunas d'Avairon]] ==Ligams extèrnes== ==Nòtas== <references/> {{Multibendèl|Portal Roergue|Portal Guiana}} {{Comunas d'Avairon}} [[Categoria:Comuna d'Avairon]] [[Categoria:Comuna de Roergue]] [[Categoria:Comuna de Guiana]] 9qhunwsc48cs3qw5xbel93mqlat0vbq 2507550 2507528 2026-08-25T14:34:24Z Poiuytrell 61256 2507550 wikitext text/x-wiki {{Infobox vila occitana | carta = oc | nom = Pomairòls | nom2 = ''Pomayrols'' | imatge = Pomayrols_chateau_coté_Est.JPEG | descripcion = Pomairòls e lo castèl. | lògo = cap | escut = Blason_ville_fr_Pomayrols_12.svg | escais = | region = {{Occitània (Region)}} | ist = {{Roergue}}<br/>{{Guiana}} | parçan = | arrondiment = [[Arrondiment de Rodés|Rodés]] | canton = Canton d'Òlt e Palanjas ([[Canton de Sent Ginièis d'Òlt|Sent Ginièis d'Òlt]] abans 2015) | intercom = [[Comunautat de comunas dels Causses a l'Aubrac|CC dels Causses a l'Aubrac]] | sitweb = | cp = 12130 | insee = 12184 | cònsol = Christine Verlaguet nascuda Andrieu | mandat = [[2020]]-[[2026]] | gentilici = pomairolés, -esa<ref>https://www.occitan-aveyron.fr/sites/default/files/upload/occitan-aveyron/collection-al-canton/pdf/al-canton_saint_geniez_d_olt.pdf</ref> ; | escais = los gamats, las -adas<ref>Livre d'or de Pomayrols, Amicale de l'Union Pomayrolaise, 1983</ref> | latitud = 44.4719444444 | longitud = 3.02555555556 | alt mej = | alt mini = 433 | alt maxi = 1180 | km² = 23.4 |}} [[Imatge:Versant_sud_monts_d'Aubrac.JPEG|thumb|500px|center|Pomairòls sul travèrs de l'Aubrac]]. '''Pomairòls'''<ref>Saint-Geniez-d'Olt, al canton, 1991, Christian-Pierre Bedel</ref>{{,}}{{RepTopMP}} (''Pomayrols'' en [[francés]]) es una [[comuna francesa|comuna]] [[Roergue|roergassa]] situada dins lo [[departaments franceses|departament]] d'[[Avairon (departament)|Avairon]] e la [[regions francesas|region]] d'{{Ocreg}}, <small>ancianament de [[Miègjorn-Pirenèus]]</small>. == Toponimia == Escarts, masadas; escaisses: * ''La Becièra''. * ''Bonança''. A Bonança tot i dança. * ''La Borgada''. * ''Caïsac'' : nuclèu e mas istoric de la zòna. * ''Lo Bolesc'' : mas o ancian domeni istoric. Los plajaires. * ''Gipòla'' (''Chipòla''). A Gipòla, tot lai vòla. * ''Clapièr''. Los caufa-forn. * ''Los Crosets''. * ''L'Espinasssa'' : pichon nuclèu prèp dele bòsques e de las crèstas. * ''La Faja'' o ''Clarafaja''. A la Faja, tot lai raja. * ''Falguièras''. * ''Faubièira''. Los escorga-ròssa. * ''Lo Florigués'' : vesinat situat a la partida auta de la zòna de relèu. Los fringaires. * ''Las Gandalgas'' : zòna de passatge rurala. * ''Lo Gibertès''. * ''Lo laus''. * ''Lo Martinesc'': ancian domeni rural d'origina gallo-romana. * ''Lo Montnar''. * ''La Planha''. Los menturs. * ''Las Pojetas'' o ''Los Pojets'' ?. * ''Navec''. * ''Pomièrs''. * ''La Prada''. * ''Romiguièra''. Los enromegats. * ''Rovelet'' (''Roveret''). Los cans. * la Torre''. A la Torre, tot lai corre. * ''Los Vergonhós''. * ''Vielanòva'' (''Vialanòva'' ?). Los vièlhs. * ''Vièlhavinha''. Los pissa-portanèl. ==Geografia== [[Imatge:Map commune FR insee code 12184.png|vignette|upright=1.6|centre|Comunas a l'entorn.]] == Istòria == {{...}} == Administracion == {{ElegitDebuta |insee=12184 |Títol= Lista dels cònsols successius}} {{Elegit |Debuta= abrial de [[2014]] |Fin= [[2026]] |Identitat= Christine Verlaguet nascuda Andrieu |Partit=sense |Qualitat= emplegada o agricultritz ?}} {{Elegit |Debuta= març de [[2008]] |Fin= [[2014]] |Identitat=Bernard Solignac |Partit= |Qualitat= }} {{Elegit |Debuta= març de [[1983]] |Fin= 2008 |Identitat=André Solignac |Partit= |Qualitat= }} {{Elegit |Debuta= [[1967]] |Fin= 1983 |Identitat=Jean Savaric |Partit= |Qualitat= }} {{Elegit |Debuta= març de [[1959]] |Fin=1967 |Identitat=Joseph Tisse |Partit= |Qualitat= }} {{Elegit |Debuta= [[1938]] |Fin=1958 |Identitat=Baptiste Badoc |Partit= |Qualitat= }} {{Elegit |Debuta= [[1904]] |Fin=1938 |Identitat=Joseph Bouscary |Partit= |Qualitat= }} {{Elegit |Debuta= |Fin=1904 |Identitat= |Partit= |Qualitat= }} {{ElegitDonadas}} {{ElegitFin}} == Demografia == {{Demografia |insee=12184 |1793=533 |1800=790 |1806=3679 |1821=3576 |1831=3586 |1836=3416 |1841=1869 |1846=1055 |1851=1139 |1856=1050 |1861=1040 |1866=867 |1872=913 |1876=847 |1881=919 |1886=919 |1891=766 |1896=728 |1901=646 |1906=651 |1911=601 |1921=546 |1926=547 |1931=512 |1936=510 |1946=387 |1954=342 |1962=290 |1968=283 |1975=246 |1982=178 |1990=182 |1999=152 |2005=153 |2006= 156 |2007= 153 |2008=148 |2010=137 |cassini=27395 |senscomptesdobles=1962}} ==Luòcs e monuments== ==Personalitats ligadas amb la comuna== ==Veire tanben== * [[Comunas d'Avairon]] ==Ligams extèrnes== ==Nòtas== <references/> {{Multibendèl|Portal Roergue|Portal Guiana}} {{Comunas d'Avairon}} [[Categoria:Comuna d'Avairon]] [[Categoria:Comuna de Roergue]] [[Categoria:Comuna de Guiana]] b5nwh3f9boch776pdkhs72ktv5z02ik 0 42739 2507530 2308514 2026-08-25T13:32:18Z Poiuytrell 61256 2507530 wikitext text/x-wiki {{omon|La Capèla (omonimia)}} {{Infobox vila occitana | carta = oc | nom = La Capèla Bonança | nom2 = ''La Capelle-Bonance'' | imatge = 580 La Capelle-Bonance ( 12130 ).jpg | descripcion = L'ostal de la comuna. | lògo = cap | escut = | escais = | region ist = {{Roergue}}<br/>{{Guiana}} | parçan = | region = {{Occitània (Region)}} | arrondiment = [[Arrondiment de Rodés|Rodés]] ([[Arrondiment de Milhau|Milhau]] abans 2017) | canton = Canton de Tarn e Causses ([[Canton de Campanhac|Campanhac]] abans 2015) | intercom = [[Comunautat de comunas dels Causses a l'Aubrac|CC dels Causses a l'Aubrac]] | insee = 12055 | sitweb = | cp = 12130 | cònsol = Jean-Louis Sannié | mandat = [[2020]]-[[2026]] | gentilici = ''Capelains' (en [[francés]]) | latitud = 44.4430555556 | longitud = 3.01305555556 | alt mini = 444 | alt mej = | alt maxi = 855 | ectaras = 544 | km²=14.12 |}} '''La Capèla Bonança'''<ref>Campagnac, al canton, Christian-Pierre Bedel, 1993</ref>{{RepTopMP}} (''La Capelle-Bonance'' en [[francés]]) es una comuna [[Roergue|roergata]] de [[Guiana]] situada dins lo departament d'[[Avairon (departament)|Avairon]] e la region d'{{Ocreg}}, <small>ancianament de [[Miègjorn-Pirenèus]]</small>. ==Geografia== [[Imatge:Map commune FR insee code 12055.png|thumb|center|Mapa de la comuna e de las comunas vesinas]] ==Toponimia== Lo mot ''capèla'' aguèt los sens successius de « partida de la glèisa de [[Tors]] que gardava lo mantèl, la ''cappa'', de [[Sant Martin de Tors|Sent Martin]], de « partida de glèisa amb un autar segondari » (sens encara conservat), puèi de « pichona glèisa ». Lo determinant es escur <ref>Albert Dauzat, Charles Rostaing, ''Dictionnaire étymologique des Noms de Lieux en France'', Librairie Guénégaud, reedicion 1984, p. 143-145</ref> e es un [[masatge]] que fa tèrme amb la comuna de [[Pomairòls]] e tanben dona nom a un [[riu]]. ==Istòria== ==Administracion== {{ElegitDebuta|insee=12055 |Títol= Lista dels cònsols successius}} {{Elegit |Debuta= [[2014]] |Fin= [[2026]] |Identitat= Jean-Louis Sannié |Partit= sense etiqueta |Qualitat= retirat}} {{Elegit |Debuta= març de [[2001]] |Fin= 2014 |Identitat=Daniel Solignac |Partit= |Qualitat= }} {{Elegit |Debuta= |Fin= 2001 |Identitat= |Partit= |Qualitat= }} {{ElegitDonadas}} {{ElegitFin}} ==Demografia== {{Demografia |insee=12055 |1793=507 |1800=562 |1846=571 |1851=576 |1856=585 |1861=545 |1866=536 |1872=530 |1876=546 |1881=542 |1886=532 |1891=500 |1896=505 |1901=504 |1906=516 |1911=503 |1921=411 |1926=409 |1931=366 |1936=380 |1946=313 |1954=255 |1962=217 |1968=202 |1975=143 |1982=139 |1990=129 |1999=95 |2006=89 |2007= |2008= |2009= |cassini=6860 |senscomptesdobles=1962}} ==Luòcs e monuments== [[Imatge:393_La_Capelle-Bonance_(_12130_).jpg|thumb|left|250px|La glèisa de Nòstra Dòna]] ==Personalitats ligadas amb la comuna== ==Veire tanben== * [[Comunas d'Avairon]] ==Ligams extèrnes== ==Nòtas== <references/> {{Multibendèl|Portal Roergue|Portal Guiana}} {{Comunas d'Avairon}} [[Categoria:Comuna d'Avairon]] [[Categoria:Comuna de Roergue]] [[Categoria:Comuna de Guiana]] d79pgpy262kykyfkbemgo7nayzlpg9d 2507553 2507530 2026-08-25T14:54:54Z Poiuytrell 61256 2507553 wikitext text/x-wiki {{omon|La Capèla (omonimia)}} {{Infobox vila occitana | carta = oc | nom = La Capèla Bonança | nom2 = ''La Capelle-Bonance'' | imatge = 580 La Capelle-Bonance ( 12130 ).jpg | descripcion = L'ostal de la comuna. | lògo = cap | escut = | escais = | region ist = {{Roergue}}<br/>{{Guiana}} | parçan = | region = {{Occitània (Region)}} | arrondiment = [[Arrondiment de Rodés|Rodés]] ([[Arrondiment de Milhau|Milhau]] abans 2017) | canton = Canton de Tarn e Causses ([[Canton de Campanhac|Campanhac]] abans 2015) | intercom = [[Comunautat de comunas dels Causses a l'Aubrac|CC dels Causses a l'Aubrac]] | insee = 12055 | sitweb = | cp = 12130 | cònsol = Jean-Louis Sannié | mandat = [[2020]]-[[2026]] | gentilici = ''Capelains' (en [[francés]]) | latitud = 44.4430555556 | longitud = 3.01305555556 | alt mini = 444 | alt mej = | alt maxi = 855 | ectaras = 544 | km²=14.12 |}} '''La Capèla Bonança'''<ref>Campagnac, al canton, Christian-Pierre Bedel, 1993</ref>{{RepTopMP}} (''La Capelle-Bonance'' en [[francés]]) es una comuna [[Roergue|roergata]] de [[Guiana]] situada dins lo departament d'[[Avairon (departament)|Avairon]] e la region d'{{Ocreg}}, <small>ancianament de [[Miègjorn-Pirenèus]]</small>. ==Geografia== [[Imatge:Map commune FR insee code 12055.png|thumb|center|Mapa de la comuna e de las comunas vesinas]] ==Toponimia== Lo mot ''capèla'' aguèt los sens successius de « partida de la glèisa de [[Tors]] que gardava lo mantèl, la ''cappa'', de [[Sant Martin de Tors|Sent Martin]], de « partida de glèisa amb un autar segondari » (sens encara conservat), puèi de « pichona glèisa ». Lo determinant es escur <ref>Albert Dauzat, Charles Rostaing, ''Dictionnaire étymologique des Noms de Lieux en France'', Librairie Guénégaud, reedicion 1984, p. 143-145</ref> e es un [[masatge]] que fa tèrme amb la comuna de [[Pomairòls]] e tanben dona nom a un [[riu]]. Escarts e masadas: * Balajaria. * Los Bancs * Lo Cambon *.La Caplina * Lo Causse * Clavairòls * Monestrièls * La Ròca ==Istòria== ==Administracion== {{ElegitDebuta|insee=12055 |Títol= Lista dels cònsols successius}} {{Elegit |Debuta= [[2014]] |Fin= [[2026]] |Identitat= Jean-Louis Sannié |Partit= sense etiqueta |Qualitat= retirat}} {{Elegit |Debuta= març de [[2001]] |Fin= 2014 |Identitat=Daniel Solignac |Partit= |Qualitat= }} {{Elegit |Debuta= |Fin= 2001 |Identitat= |Partit= |Qualitat= }} {{ElegitDonadas}} {{ElegitFin}} ==Demografia== {{Demografia |insee=12055 |1793=507 |1800=562 |1846=571 |1851=576 |1856=585 |1861=545 |1866=536 |1872=530 |1876=546 |1881=542 |1886=532 |1891=500 |1896=505 |1901=504 |1906=516 |1911=503 |1921=411 |1926=409 |1931=366 |1936=380 |1946=313 |1954=255 |1962=217 |1968=202 |1975=143 |1982=139 |1990=129 |1999=95 |2006=89 |2007= |2008= |2009= |cassini=6860 |senscomptesdobles=1962}} ==Luòcs e monuments== [[Imatge:393_La_Capelle-Bonance_(_12130_).jpg|thumb|left|250px|La glèisa de Nòstra Dòna]] ==Personalitats ligadas amb la comuna== ==Veire tanben== * [[Comunas d'Avairon]] ==Ligams extèrnes== ==Nòtas== <references/> {{Multibendèl|Portal Roergue|Portal Guiana}} {{Comunas d'Avairon}} [[Categoria:Comuna d'Avairon]] [[Categoria:Comuna de Roergue]] [[Categoria:Comuna de Guiana]] krg26n5hst8lbdtyn8cwqor5jdi2fde 0 70040 2507523 2473094 2026-08-25T12:39:40Z Poiuytrell 61256 2507523 wikitext text/x-wiki {{omon|Tolosa (omonimia)|Vièlha (omonimia)}} {{Dialècte Lengadocian}} {{Infobox vila occitana | carta = oc | nom = Vièlha Tolosa | nom2 = ''Vieille-Toulouse'' | imatge = Vieille-Toulouse - Église Saint-Jean-Baptiste - 20120209 (1).jpg | descripcion = La glèisa romanica de Vièlha Tolosa. | lògo = cap | escut = Blason ville fr Vieille-Toulouse (Haute-Garonne).svg | ist = {{Lengadòc}} {{Tolosan}} | parçan = {{Lauragués}} | region = {{Occitània (Region)}} | arrondiment = [[Arrondiment de Tolosa|Tolosa]] | canton = [[Canton de Castanet Tolosan|Castanet Tolosan]] | intercom = [[Sicoval]] | insee = 31575 | cp = 31320 | cònsol = Gérard Robert | mandat = [[2020]]-[[2026]] | longitud = 1.44694444444 | latitud = 43.5255555556 | alt mini = 141 | alt mej = 240 | alt maxi = 271 | ectaras = 553 | km² = 5.53 | gentilici = tolosenc |}} '''Vièlha Tolosa'''{{RepTopMP}} o '''Vièla Tolosa'''<ref>http://bibnum.enc.sorbonne.fr/omeka/files/original/336630ef3ab68619b8e98853b720bad1.pdf</ref> (''Vieille-Toulouse'' en [[francés]]) es una comuna [[Lengadòc|lengadociana]] de [[Tolosan]], situada dins lo [[departament]] de la [[Nauta Garona]] e la region d'{{Ocreg}}, <small>ancianament de [[Miègjorn-Pirenèus]]</small>. ==Geografia== Vièlha Tolosa fa partida de la comunautat d'aglomeracion de [[Sicoval]].</br> Comuna de l'[[airal urban de Tolosa]] situada dins son [[Unitat urbana de Tolosa|pòl urban]] en [[banlèga]] sud de [[Tolosa]], a gaireben {{unitat|8|km}} del centre vila. [[Imatge:Map commune FR insee code 31575.png|vignette|upright=1.7|left|Mapa de la comuna e de las comunas vesinas.]] {{clr}} ===Perimètre del territòri=== {{Communes limitrophes | comuna = Vièlha Tolosa | nòrd = [[Tolosa]] | nòrd-èst = | èst = [[Puègbusca]] | sud-èst = | sud = [[Vigolen e Ausil]] | sud-oèst = | oèst = [[Portèth de Garona]] | nòrd-oèst = }} ==Toponimia== Segon [[Albèrt Dauzat|Dauzat]] e Rostaing, ''Vièlha (Tolosa)'' representariá le latin ''viculus'', diminutiu de ''vicus''. Le ''vicus'' « grop d'abitacions, vilatge », qu'a pas d'estatuts, s'opausava, en dreit, al ''municipium'', vilatge de ciutadans romans, e a la ''colonia'', vilatge de colons <ref>Albert Dauzat, Charles Rostaing, ''Dictionnaire étymologique des Noms de Lieux en France'', reedicion Librairie Guénégaud, 1984, p. 711, a ''Vic''</ref>. </br> Segon [[Ernèst Negre|Negre]], ''Vièlha Tolosa'' designava al sègle XIII una glèisa parroquiala, dedicada a Sent Sernin, près de l'ostal apelat ara ''Sent Sarnin'', comuna de [[Puègbusca]]; del sègle XVII, data la glèisa parroquiala actuala dedicada a [[Joan Batista|Sent Joan Baptista]], a 1500 m al nòrd-oèst de l'anciana e a mai d'un quilonètre al sud-èst de l' ''emporium'' preroman de la Planha, comuna de Vièlha Tolosa. Las fòrmas ancianas son ''Veteram Tolosam'' en 1279, ''de Veteri Tholosa'' en 1289, ''Vielha Tholosa'' en 1428 <ref>Raymond Corraze, ''Le diocèse civil de Toulouse en 1428 : géographie et onomastica'', in ''Annales du Midi'', 1953, p. 122 [https://www.persee.fr/doc/anami_0003-4398_1953_num_65_21_5900]</ref>. Tot ben qu'a 3 km de l' ''emporium'', la glèisa del sègle XIII sembla que foguèc apelada ''Veteram Tolosam'', pr'amor d'aquelas roïnas, de susfàcia importanta. Segon Ernèst Negre, es riscat de pensar qu'aquelas roïnas se sonavan ''Tolosa'' dins l'Antiquitat <ref>Ernest Nègre, ''Toponymie générale de la France'', volume I, p. 57</ref>. ==Istòria== [[Imatge:(Toulouse) Musée Saint-Raymond, Anthropomorphic statue - D 71 1 149.jpg|thumb|left|Estatua del primièr sègle ab. -C.]] Lo site seriá estat abitat dempuèi los sègles VIII e XIII ab. C., benlèu pels [[Ibèrs]]. A partir del sègle III ab. C. foguèt ocupat pels [[Vòlcas Tectosages]]<ref>Anne Le Stang</ref>. Lo lòc venguèt ''Tolosa Tectosagum'', una ciutat activa amb de telièrs d'artesans, dos temples e d'importantas relacions comercialas, en particular pel vin importat d'Itàlia. Los Romans aquí s'establiguèron al sègle I ab. C. e ne faguèron un ''emporium'', plaça comerciala ont passavan las monedas e las merças de gaireben tota Euròpa. Al sègle I, lo site foguèt abandonat al profièit de la novèla vila romana al centre vila de [[Tolosa]]. Lo vilatge actual, ''Veterem Tolosam'' al sègle XII, se desvolopèt a l'èst de l'ancian site. Pendent l'Ancian Regime, Vièlha Tolosa èra de la diocèsi civila de [[Tolosa]], doncas de la província de [[Lengadòc]], de la generalitat de Tolosa, de l'[[archidiocèsi de Tolosa]], de la senescauciá de Tolosa. Le vocable de la glèisa èra Nòstra Dòna (ara [[Joan Batista|Sent Joan Baptista]]). Tanlèu 1790, Vièlha Tolosa èra del [[Canton de Castanet Tolosan|canton de Castanet]] <ref>''Dictionnaire des localités de la Haute-Garonne'', p. 51 e 1 https://docplayer.fr/14783413-Dictionnaire-des-localites.html https://docplayer.fr/14783413-Dictionnaire-des-localites.html</ref>. ==Administracion== La comuna fa partida de la [[desena circonscripcion de la Nauta Garona]]. {{ElegitDebuta |insee= 31575 |Títol= Lista dels cònsols successius}} {{Elegit |Debuta= mai de [[2020]] |Fin= ([[2026]]) |Identitat=Gérard Robert |Partit= |Qualitat= mètge }} {{Elegit |Debuta= [[2014]] |Fin=2020 |Identitat=Mireille Garcia |Partit= |Qualitat= }} {{Elegit |Debuta= julhet de [[2011]] |Fin=2014 |Identitat=Catherine Palmato |Partit= |Qualitat= }} {{Elegit |Debuta= març de [[2001]] |Fin=junh de 2011 |Identitat= Claude Magnes|Partit= |Qualitat= }} {{Elegit |Debuta= junh de [[1995]] |Fin= 2001 |Identitat=Jean-Claude Joly |Partit= |Qualitat= }} {{Elegit |Debuta= març de [[1983]] |Fin=1995 |Identitat=Fernand Bourgeat |Partit= |Qualitat= }} {{Elegit |Debuta= |Fin=1983 |Identitat= |Partit= |Qualitat= }} {{ElegitDonadas}} {{ElegitFin}} ==Demografia== {{Demografia |insee= 31575 |1778=242 |1793=264 |1800=234 |1806=238 |1821=246 |1831=269 |1836=254 |1841=193 |1846=249 |1851=264 |1856=263 |1861=262 |1866=256 |1872=238 |1876=257 |1881=236 |1886=245 |1891=232 |1896=213 |1901=221 |1906=179 |1911=183 |1921=174 |1926=153 |1931=184 |1936=180 |1946=173 |1954=204 |1962=186 |1968=255 |1975=565 |1982=727 |1990=867 |1999=890 |cassini=39798 |senscomptesdobles=1962}} * En {{popfr31|0}} la populacion èra de {{popfr31|575}} abitants e la densitat èra de {{formatnum:{{#expr:({{popfr31|575}}/5.53) round 2}}}} ab/km². ==Lòcs e monuments== * [[Glèisa (edifici)|Glèisa]] romanica [[Joan Batista|Sent Joan Baptista]] del sègle XIII amb un campanar-mur. ==Véser tanben== * [[Comunas de la Nauta Garona]] ===Bibliografia=== * {{fr}}Anne Le Stang, illustracion: Catherine Piskiewicz, Histoire de Toulouse, col: Histoire des villes illustrée, ed: Le Pérégrinateur, 2006, 221p, ISBN 2-90352-44-7}} ===Articles connèxes=== * [[Sicoval]] * lo [[Ferrat de Vièlha Tolosa]] ===Ligams extèrnes=== * [http://www.vieille-toulouse.com/ Informations communales et vie à Vieille-Toulouse] ==Nòtas e referéncias== <references/> {{Portal Lengadòc}} {{Paleta SICOVAL}} {{Comunas de la Nauta Garona}} [[Categoria:Comuna del Tolosan]] [[Categoria:Comuna de la Nauta Garona]] [[Categoria:Sicoval]] bn8ogksutyme1vif80ok6l2ac7u2bpo 0 71046 2507566 2466891 2026-08-25T20:58:36Z Rotondus 32520 /* Biografia */ 2507566 wikitext text/x-wiki {{Infobox Persona}} [[Fichièr:Aimeric de Pegulhan.jpg|right|thumb|Representacion d'Aimeric de Pegulhan dins un cançonièr del sègle XIII.]] '''Aimeric de Pegulhan''' (''Eimeri de Pegulha'' en [[nòrma mistralenca]]{{TdF}}<!--Cercatz ''Eimeri'' dins lo TdF.-->; variantas ''Peguilhan, Peguillan'' en [[occitan ancian]]; [[Pegulhan]], c. [[1175]] - c. [[1230]], [[Itàlia]]) foguèt un [[trobador]] occitan nascut a [[Pegulhan]] (airal de [[Sent Gaudenç]]). == Biografia== Aimeric èra lo filh d'un borgués de [[Tolosa]], mercadièr de teissuts. Coma o indica sa vida lo trobador deguèt fugir d'Occitània aprèp que nafrèsse lo marit d'una borguesa que calinhava. Se refugièt en Catalonha, ont visquèt qualques annadas jos la proteccion del trobador [[Guilhèm de Berguedan]]. Demorèt puèi un temps a la cort del rei de Castilha que lausèt dins qualques composicions. Li calguèt abandonar la region davant la menaça de la [[Crosada dels Albigeses|crosada albigesa]] e s'installèt alara dins lo nòrd d'[[Itàlia]] cap al [[1212]] e i demorèt dètz ans. Se crei que moriguèt dins aquel país. == ''Vida'' d'Aimeric de Pegulhan == ''N'Aimerics de Peguillan si fo de Tolosa, fils d'un borges qu'era mercadiers, que tenia draps a vendre. Apres cansos e sirventes, mas molt mal cantava. Et enamoret se d'una borgesa, soa visina. Et aquella amors li mostret trobar. Et fetz de leis maintas bonas cansos. E mesclet se ab lui lo marritz de la domna e fetz li desonor. E N'Aimerics si s'en venget, qu'el lo feri d'una espaza per la testa. Per que.l covenc ad issir de Tollosa e faidir. Et anet s'en en Cataloigna. E.N Guillems de Berguedam si l'acuilli; et enansset lui en son trobar, en la premiera canson qu'el avia faita. Et fetz lo joglar, qu'el li det son pallafre e sos vestirs. E presentet lo al rei Anfos de Castella, que.l crec d'arnes e d'onor. Et estet en aquellas encontradas lonc temps. Puois s'en venc en Lombardia, on tuich li bon ome li feron gran honor. Et en Lombardia definet.'' ==Veire tanben== ===Bibliografia=== Se sap que compausèt almens cinquanta òbras, que sonque ne son arribadas sièis amb la musica: * ''Atressi•m pren com fai al jogador'' * ''Cel que s'irais ni guerrej' ab amor'' * ''En Amor trop alques en que•m refraing'' * ''En greu pantais m'a tengut longamen'' * ''Per solatz d'autrui chan soven'' * ''Qui la vi, en ditz'' ===Articles connèxes=== *[[Lista de trobadors e trobairises]] ===Ligams extèrnes=== * https://web.archive.org/web/20080604074017/http://usuarios.lycos.es/allagostera/trobadors/peguilha.htm (en catalan) * [https://web.archive.org/web/20080516041031/http://www.grovemusic.com/ Article: Aimeric de Peguilhan]. Grove Music Online (en anglés – s'i cal inscriure) * [https://web.archive.org/web/20060328065640/http://www.ocmusic.org/album/t2_plus.htm Informacion sus Aimeric de Peguilhan] {{fr}} * [http://www.medieval.org/emfaq/composers/trobador/peguilhan.html Informacion a '''medieval.org'''] {{en}} ==Nòtas e referéncias== ===Nòtas=== <references group=N/> ===Referéncias=== {{reflist}} {{Multibendèl|Portal biografia|Portal trobar|LitOc|Portal Edat Mejana|Portal Gasconha}} {{Autoritats}} [[Categoria:Trobador gascon deu sègle XII]] [[Categoria:Trobador gascon deu sègle XIII]] i43i59c18u19jn4c5owopjmkb7ze72n 0 73097 2507534 2500501 2026-08-25T13:53:19Z Raphael1256 33805 /* */ 2507534 wikitext text/x-wiki {{Infobox |tematica= |carta= }} {{Omon|Partit Republican}} [[File:GOP logo.svg|thumb|right|250px|Logo del Partit Republican]] Lo '''Partit Republican''' (en [[anglés]]: ''Republican Party'', {{AFI|[ɹɪˈpʌblɪkən ˈpɑːti]|3=afi}}, escaissat tanben '''Gran Vièlh Partit''' (''Grand Old Party'', ''GOP'') es un dels dos partits politics màgers dels [[Estats Units]]. Fondat lo [[28 de febrièr]] de [[1854]] per de dissidents nordistas del [[Partit whig (Estats Units)|Partit whig]] e del [[Partit democrata (Estats Units)|Partit democrata]], ostils al [[statu quo]] sus l’[[esclavatge]], a las revendicacions sobeirenistas dels Estats federats e favorables al [[proteccionisme]]. Venguèt puèi lo principal partit politic del país alternant al poder amb lo [[Partit Democrata (Estats Units)|Partit Democrata]]. Dempuèi sa fondacion, es lo partit qu'exerciguèt mai lo poder executiu als Estats Units, i comprés de contunh ([[1861]]-[[1885]]). Le president [[George W. Bush]] foguèt lo 19en e mai recent [[Lista dels presidents dels Estats Units d'America|president des Estats Units]] eissit d'aquel partit al jorn de uèi. [[Categoria:Partits politics nacionalistas en Estats Units]] 18wn5gspaiatwbthlc8giy6ozmlrynx 2507535 2507534 2026-08-25T13:54:37Z Raphael1256 33805 /* */ 2507535 wikitext text/x-wiki {{Infobox |tematica= |carta= }} {{Omon|Partit Republican}} [[File:GOP logo.svg|thumb|right|250px|Logo del Partit Republican]] Lo '''Partit Republican''' (en [[anglés]]: ''Republican Party'', {{AFI|[ɹɪˈpʌblɪkən ˈpɑːti]|3=afi}}, escaissat tanben '''Gran Vièlh Partit''' (''Grand Old Party'', ''GOP'') es un dels dos partits politics màgers dels [[Estats Units]]. Fondat lo [[28 de febrièr]] de [[1854]] per de dissidents nordistas del [[Partit whig (Estats Units)|Partit whig]] e del [[Partit Democrata (Estats Units)|Partit Democrata]], ostils al [[statu quo]] sus l'[[esclavatge]], a las revendicacions sobeirenistas dels [[estats dels Estats Units|estats federats]] e favorables al [[proteccionisme]]. Venguèt puèi lo principal partit politic del país alternant al poder amb lo [[Partit Democrata (Estats Units)|Partit Democrata]]. Dempuèi sa fondacion, es lo partit qu'exerciguèt mai lo poder executiu als Estats Units, i comprés de contunh ([[1861]]-[[1885]]). Le president [[George W. Bush]] foguèt lo 19en e mai recent [[Lista dels presidents dels Estats Units d'America|president des Estats Units]] eissit d'aquel partit al jorn de uèi. [[Categoria:Partits politics nacionalistas en Estats Units]] frera4y7g29i0jdkwgwwrwbz3hzls3k 2507536 2507535 2026-08-25T13:55:07Z Raphael1256 33805 /* */ 2507536 wikitext text/x-wiki {{Infobox |tematica= |carta= }} {{Omon|Partit Republican}} [[File:GOP logo.svg|thumb|right|250px|Logo del Partit Republican]] Lo '''Partit Republican''' (en [[anglés]]: ''Republican Party'', {{AFI|[ɹɪˈpʌblɪkən ˈpɑːti]|3=afi}}, o lo '''Gran Vièlh Partit''' (''Grand Old Party'', ''GOP''), es un dels dos partits politics màgers dels [[Estats Units]]. Fondat lo [[28 de febrièr]] de [[1854]] per de dissidents nordistas del [[Partit whig (Estats Units)|Partit whig]] e del [[Partit Democrata (Estats Units)|Partit Democrata]], ostils al [[statu quo]] sus l'[[esclavatge]], a las revendicacions sobeirenistas dels [[estats dels Estats Units|estats federats]] e favorables al [[proteccionisme]]. Venguèt puèi lo principal partit politic del país alternant al poder amb lo [[Partit Democrata (Estats Units)|Partit Democrata]]. Dempuèi sa fondacion, es lo partit qu'exerciguèt mai lo poder executiu als Estats Units, i comprés de contunh ([[1861]]-[[1885]]). Le president [[George W. Bush]] foguèt lo 19en e mai recent [[Lista dels presidents dels Estats Units d'America|president des Estats Units]] eissit d'aquel partit al jorn de uèi. [[Categoria:Partits politics nacionalistas en Estats Units]] 5b400iw5qtx9bma2fd4tmi4i1305fj0 2507537 2507536 2026-08-25T13:55:18Z Raphael1256 33805 /* */ 2507537 wikitext text/x-wiki {{Infobox |tematica= |carta= }} {{Omon|Partit Republican}} [[File:GOP logo.svg|thumb|right|250px|Logo del Partit Republican]] Lo '''Partit Republican''' (en [[anglés]]: ''Republican Party'', {{AFI|[ɹɪˈpʌblɪkən ˈpɑːti]|3=afi}}), o lo '''Gran Vièlh Partit''' (''Grand Old Party'', ''GOP''), es un dels dos partits politics màgers dels [[Estats Units]]. Fondat lo [[28 de febrièr]] de [[1854]] per de dissidents nordistas del [[Partit whig (Estats Units)|Partit whig]] e del [[Partit Democrata (Estats Units)|Partit Democrata]], ostils al [[statu quo]] sus l'[[esclavatge]], a las revendicacions sobeirenistas dels [[estats dels Estats Units|estats federats]] e favorables al [[proteccionisme]]. Venguèt puèi lo principal partit politic del país alternant al poder amb lo [[Partit Democrata (Estats Units)|Partit Democrata]]. Dempuèi sa fondacion, es lo partit qu'exerciguèt mai lo poder executiu als Estats Units, i comprés de contunh ([[1861]]-[[1885]]). Le president [[George W. Bush]] foguèt lo 19en e mai recent [[Lista dels presidents dels Estats Units d'America|president des Estats Units]] eissit d'aquel partit al jorn de uèi. [[Categoria:Partits politics nacionalistas en Estats Units]] ruvd69mkd69mq5ib5dc18dtjcob2cpw 0 82608 2507591 2411821 2026-08-26T08:46:59Z Alaric 506 44932 còssol 2026 2507591 wikitext text/x-wiki {{Dialècte Lengadocian}} {{Infobox vila occitana | carta = oc | nom = Esperasan | nom2 = ''Espéraza'' | imatge = Dinosauria, le musée des dinosaures d'Espéraza.jpg | descripcion = Dinosauria, le musèu dels dinosaures a Esperasan | lògo = cap | escut = Blason ville fr Espéraza (Aude).svg | escais = | region = {{Occitània (Region)}} | ist = {{Lengadòc}} | parçan = [[País de Saut Lengadocian]] | departament = {{Aude}} | arrondiment = [[Arrondiment de Limós|Limós]] | canton = La Val Nauta d'Aude ([[Canton de Quilhan|Quilhan]] abans 2015) | insee = 11129 | cp = 11260 | cònsol = Christian Soula | mandat = [[2026]]-[[2032]] | intercom = [[Comunautat de comunas dels Pirenèus audencs|CC dels Pirenèus audencs]] | gentilici = | latitud = 42.9361111111 | longitud = 2.22138888889 | alt mini = 229 | alt mej = 244 | alt maxi = 480 | km² = 10.52 |}} '''Esperasan''' (''Espéraza'' en [[francés]]) es una [[Comuna francesa|comuna]] [[Lengadòc|lengadociana]] en [[País de Saut Lengadocian|País de Saut]] situada dins lo [[departaments franceses|departament]] d'[[Aude (departament)|Aude]] e la [[regions francesas|region]] d'{{Ocreg}}, <small>ancianament de [[Lengadòc-Rosselhon]]</small>. == Geografia == Comuna situada dans la [[nauta val d'Aude]] en [[País de Saut Lengadocian]] sus l'[[Aude (riu)|Aude]] entre [[Coisan]] e [[Quilhan]]. Accès [[SNCF]] [[gara d'Esperasan]] sus la [[linha Carcassona - Ribesaltes]]. [[Imatge:Map commune FR insee code 11129.png|vignette|upright=1.5|centre|Comunas a l'entorn.]] ===Perimètre del territòri=== {{Communes limitrophes | commune = Esperasan | nord = [[Antunhac]] | nord-est = [[Montasèls]] | est = [[Coisan]] | sud-est = [[Rènnas del Castèl]], </br> [[Granes]] | sud = [[Sant Ferriòl]] | sud-ouest = [[Campanha d'Aude]] | ouest = [[Fan (Aude)|Fan]] | nord-ouest = }} ==Toponimia== ===Esperasan=== Las fòrmas ancianas son ''Ecclesia S. Marie de Sperazano'', en 1119, ''de Esperazano'', en 1236, ''de Esperasano'', en 1274, ''de Sparzano'', en 1319, ''de Parsano'', en 1319, ''de Spersano'', en 1320, ''de Sparazano'', en 1347, ''Espérazan'', en 1571, ''Espérésan'', ''Espéraza'', en 1594, ''Esparazan'', en 1639, ''Espéraza'', en 1781. La prononciacion es ''Esperazà'', ''Esparsà'' (grafias de l'abat Sabarthès) <ref>Abbé Sabarthès, ''Dictionnaire topographique du département de l'Aude'', 1912, p. 126, legir en linha https://gallica.bnf.fr/ark:/12148/bpt6k110095d/f218.item.texteImage </ref>, doncas normalament [espera'za], [espar'sa]. La tendéncia a sincopar lo nom apareis tanlèu lo sègle XIV; normalament la lenga selecciona las prononciacions pus simplas e cortas, mes se lo nom complet se consèrva en partida al començament del sègle XX, es pr'amor de l'influéncia de la fòrma oficiala. </br> Segon [[Albèrt Dauzat|Dauzat]], Esperasan (o Esparsan) vendriá d'un cognomen ''Speratus'', ''Speratius'', ambe'l sufixe toponimic ''-anum'', de valor toponimica <ref>Albert Dauzat, Charles Rostaing, ''Dictionnaire étymologique des Noms de Lieux en France'', Librairie Guénégaud, reedicion 1984, p. 271</ref>. ''Sperat(i)us'' s'explica pel vèrbe latin ''spero'', ''sperare'', « esperar (quicòm de bon o de mal) »; ''Speratus'', ''Speratio'' son de noms d'òmes atestats, mes n'es atal tanben de ''Speratianus'' (e ''Speratinus''); ''Speratianus'' se passariá de sufixe per menar a ''Esperasan'', çaquelà un nom d'òme latin solet ven pus rarament un toponime qu'un nom ambe sufixe. </br> Segon los Féniés, lo nom vendriá d'''Exuperatus'', evolucionat en ''Esperatus'', e sufixe latin ''-anum'' <ref>Bénédicte Boyrie-Fénié, Jean-Jacques Fénié, ''Toponymie des Pays Occitans'', edicions Sud-Ouest, 2007, p. 124</ref>. Lo sens del vèrbe ''esxupero'' es « s'anauçar, dominar, despassar » e un nom format sus aquel vèrbe conven completament a un mèstre. La sola causa segura, es que lo nom de persona èra en ''-atius'' al moment de la fixacion del toponime, siquenon la finala seriá pas estada en ''-asan'' ([-a'za]. Cossí que siá, la vila èra una granda proprietat que portava un nom derivat del nom del mèstre. ===Cadarona, Catarona=== Las fòrmas ancianas son : ''Cadarona'' en 1185, ''Villa de Cadarona'' en 1231, ''Caderonne, y ayant la marque d'un chasteau ruiné, une metterie bastie à neuf'' en 1594, ''Cadeone'' en 1807. Lo compés terrièr de 1714 mençona l'ancian cementèri e l'anciana glèisa, a l'origina unida a la de [[Campanha d'Aude|Campanha]] : ''Sanctus Stephanus de Cadarona'' en 1594, ''Rector de Campanha e Cadarona'' en 1347 <ref name = ansa>Abbé Sabarthès, ''Dictionnaire topographique du département de l'Aude'', 1912, p. 54, legir en linha https://gallica.bnf.fr/ark:/12148/bpt6k110095d/f146.item.texteImage </ref>. La prononciacion occitana es ''Catarouno'' , dins la grafia de l'abat [[Antòni Savartés|Savartés]], donc [kata'ɾunɔ].</br> La fòrma occitana actuala es influenciada per ''Catarina''. L'explicacion del nom es malaisida, benlèu ligada a la de [[Cadarossa]]. ==Istòria== {{...}} == Administracion == {{ElegitDebuta|insee=11129 |Títol= Lista dels cònsols successius}} {{Elegit |Debuta= [[2020]] |Fin= ([[2032]]) |Identitat= Christian Soula|Partit= |Qualitat= portaire}} {{Elegit |Debuta= març de [[2014]] |Fin= 2020 |Identitat= Georges Reverte |Partit= |Qualitat= gendarma puèi retirat }} {{Elegit |Debuta=març de [[2008]] |Fin= 2014 |Identitat= Jean Torrent|Partit=[[PS]] |Qualitat= ensenhaire }} {{Elegit |Debuta= març de [[1989]] |Fin= 2008 |Identitat= Michel Lafitte |Partit= |Qualitat= general, mòrt en 2014 <ref>https://carnet.midilibre.fr/deces/general-michel-lafitte/37357634</ref> }} {{Elegit |Debuta= [[1977]] |Fin= 1989 |Identitat= André Illac |Partit= [[PCF]] |Qualitat= }} {{Elegit |Debuta= [[1971]] |Fin= 1977 |Identitat= Maurice Villanove |Partit=[[PCF]] |Qualitat= }} {{Elegit |Debuta= [[1959]] |Fin= 1971 |Identitat= Georges Basset de Nattes |Partit= |Qualitat= }} {{Elegit |Debuta= |Fin= 1959 |Identitat= |Partit= |Qualitat= }} {{ElegitDonadas}} {{ElegitFin}} * A la refòrma cantonala de 2014, aplicada en 2015, la comuna, qu'èra del [[canton de Quilhan]], i demorèt. Tornèron batejar lo canton ''Canton de la Val Nauta d'Aude'' (traduccion) per decret del 27 de decembre 2015. == Demografia == {{Demografia |insee=11129 |1793=1137 |1800=1390 |1806=1211 |1821=1301 |1831=1403 |1836=1472 |1841=1393 |1846=1455 |1851=1470 |1856=1382 |1861=1613 |1866=1662 |1872=1820 |1876=1720 |1881=1747 |1886=1792 |1891=2199 |1896=2373 |1901=2527 |1906=2926 |1911=2607 |1921=2266 |1926=2877 |1931=3118 |1936=3015 |1946=2915 |1954=2898 |1962= 2939 |1968= 2766 |1975= 2529 |1982= 2512 |1990= 2250 |1999= 2129 |2004=2166 |cassini=13016 |senscomptesdobles=1962}} * En {{popfr11|0}} la populacion èra de {{popfr11|129}} abitants e la densitat èra de {{formatnum:{{#expr:({{popfr11|129}}/10.52) round 2}}}} ab/km². == Embessonatge == * [[Vidreres]], {{Catalonha}} * [[Alanis]], {{Espanha}} ==Lòcs e monuments== <gallery> Église_Saint-Michel_à_Espéraza009.JPG|La glèisa Sant Miquèl. Espéraza_-_Ecole_élémentaire.jpg|L'escòla. Course_du_boeuf.jpg|Corsa del buòu. Pont_d'Espéraza002.JPG|Le pont. </gallery> {{messatge galariá}} * Glèisa Sant Miquèl d'Esperasan Glèisa d'estil romanic bastida al sègle XIII sus la riba de l'Aude. Destruida totalament en 1575 aprèp dels combats qu'opausavan la populacion als protestants retirats dins le vilatge. Tornèt èsser bastida pendent la primièra mitat del sègle XVII. Las òbras foguèron acabadas en 1664. Foguèt retocada al sègle XIX e restaurada entre 1995 e 2007. En 2003, una estatua de Sant Joan Baptista, benlèu del sègle XVIII, foguèt descobèrta jols pasiment del còr. * [[Musèu dels dinosaures d'Esperasan]] * [[Musèu de la capelariá]] ==Personalitats ligadas amb la comuna== * [[Joan Forièr]], bibliografa e autor occitan (n. 1944) ==Véser tanben== * [[Comunas d'Aude]] ==Ligams extèrnes== * [https://www.insee.fr/fr/statistiques/2011101?geo=COM-11129 Esperasan sul site de l'Insee] ==Nòtas== <references/> {{Portal Lengadòc}} {{Comunas d'Aude}} [[Categoria:Comuna de País de Saut Lengadocian]] [[Categoria:Comuna d'Aude]] [[Categoria:Comuna de Lengadòc]] nycbbciyuin1p9f65bqlbnflgf3vgy3 0 82690 2507589 2388163 2026-08-26T08:31:30Z Alaric 506 44932 còssol 2026 2507589 wikitext text/x-wiki {{Dialècte Lengadocian}} {{Infobox vila occitana | carta = oc | nom = Campanha d'Aude | nom2 = ''Campagne-sur-Aude'' | imatge = Campagne-sur-Aude_vue_du_chemin_des_dinosaures.jpg | descripcion = | lògo = cap | escut = Blason ville fr Campagne-sur-Aude (Aude).svg | parçan = | ist = {{Lengadòc}} | region = {{Occitània (Region)}} | departament = {{Aude}} | arrondiment = [[Arrondiment de Limós| Limós]] | canton = La Val Nauta d'Aude ([[Canton de Quilhan|Quilhan]] abans 2015) | intercom = [[Comunautat de comunas dels Pirenèus audencs|CC dels Pirenèus audencs]] | insee = 11063 | cp = 11260 | cònsol = Gilbert Simon | mandat = [[2026]]-[[2032]] | longitud = 2.2075 | latitud = 42.9175 | alt mini = 239 | alt mej = | alt maxi = 560 | gentilici = Campenois (en [[francés]]) | km² = 5.97 |}} '''Campanha d'Aude''' (''Campagne-sur-Aude'' en [[francés]]) es una [[Comuna francesa|comuna]] [[Lengadòc|lengadociana]] situada dins lo [[departaments franceses|departament]] d'[[Aude (departament)|Aude]] e la [[regions francesas|region]] d'{{Ocreg}}, <small>ancianament de [[Lengadòc-Rosselhon]]</small>. ==Geografia== Campanha d'Aude se situa al sud dins la Val Nauta d'Aude, a 7 km al nòrd de [[Quilhan]]. I a mai d'un masatge que Campanha los Banhs ont i aviá un espital que sonhava subretot los ferits de guèrra. A Campanha los Banhs i a una bauma que ne sortís una aiga ferrosa e cauda. [[Imatge:Map commune FR insee code 11063.png|vignette|upright=1.5|centre|Comunas a l'entorn.]] ===Perimètre del territòri=== {{Communes limitrophes | commune = Campanha d'Aude | nord = [[Esperasan]] | nord-est = | est = | sud-est = [[Sant Ferriòl]] | sud = | sud-ouest = [[Quilhan (comuna novèla)]] | ouest = | nord-ouest = [[Fan (Aude)|Fan]] }} ==Toponimia== las fòrmas ancianas son ''Sanctus Sebastianus de Campanea'', en latin, en 1156, ''Campania'', en latin, en 1156, ''Sanctus Sabastianus de Campania'', en latin, en 1216, ''Castrum de Campanha'', en 1319, ''Campanha'', en 1347, ''Campana'', en 1360, ''Locus de Campanhia'', en 1373, ''Fort de Campanhe'', en 1554, ''Campaigne'', en 1571, ''Campagne'', en 1781. La prononciacion es ''Campágno'' (grafia de l'abat Sabarthès) <ref>Abbé Sabarthès, ''Dictionnaire topographique du département de l'Aude'', 1912, p. 59, legir en linha https://gallica.bnf.fr/ark:/12148/bpt6k110095d/f151.item.texteImage </ref>, doncas normalament [kam'paɲɔ]. ''Campanha'' ven del latin ''campania'' (derivat de ''campus'', « camp »), « plana », que pren çò mai sovent lo sens de « tèrra fertila » <ref>Albert Dauzat, Charles Rostaing, ''Dictionnaire étymologique des Noms de Lieux en France'', Librairie Guénégaud, reedicion 1984, p. 137</ref>. ==Istòria== ==Administracion== {{ElegitDebuta|insee=11063 |Títol= Lista dels cònsols successius}} {{Elegit |Debuta= març de [[2008]] |Fin= ([[2032]]) |Identitat= Gilbert Simon |Partit= |Qualitat= }} {{Elegit |Debuta= [[2001]] |Fin= 2008 |Identitat= Gilbert Py |Partit= |Qualitat= }} {{Elegit |Debuta= |Fin= 2001 |Identitat= |Partit= |Qualitat= }} {{ElegitDonadas}} {{ElegitFin}} * A la refòrma cantonala de 2014, aplicada en 2015, la comuna qu'èra del [[canton de Quilhan]], i demorèt. Tornèron batejar lo canton ''Canton de la Val Nauta d'Aude'' per decret del 27 de decembre de 2015. ==Demografia== {{Demografia |insee=11063 |1793=256 |1800=275 |1806=297 |1821=257 |1831=410 |1836=427 |1841=428 |1846=431 |1851=433 |1856=370 |1861=384 |1866=395 |1872=424 |1876=510 |1881=510 |1886=451 |1891=424 |1896=440 |1901=429 |1906=440 |1911=406 |1921=448 |1926=452 |1931=617 |1936=589 |1946=524 |1954=545 |1962= 510 |1968= 520 |1975= 575 |1982= 617 |1990= 641 |1999= 593 |2004=619 |cassini=6709 |senscomptesdobles=1962}} * En {{popfr11|0}} la populacion èra de {{popfr11|063}} abitants e la densitat èra de {{formatnum:{{#expr:({{popfr11|063}}/5.97) round 2}}}} ab/km². ==Economia== ==Lòcs e monuments== <gallery> Campagne_(Aude)_-_Fonds_Ancely_-_B315556101_A_BERTHIER_074.jpg|Eugène Wormser, gravadura. Campagne_pont_sur_l'Aude_1756_-_Archives_départementales_de_l’Hérault_-_FRAD034_C7685_00001.jpg|Plan d'un pont sus Aude (1756). </gallery> {{messatge galariá}} * Escavacions [[paleontologia|paleontologicas]], ont foguèt descobèrt lo [[dinosaure]] ''[[Ampelosaurus atacis]]'', e de rèstes del ''[[Rhabdodon]]'' e del ''[[Variraptor]]''. * Glèisa del sègle X. * La [[gara de Campanha]]. ==Personalitats ligadas amb la comuna== ==Véser tanben== * [[Comunas d'Aude]] ==Ligams extèrnes== * [https://www.insee.fr/fr/statistiques/2011101?geo=COM-11063 Campanha sul site de l'Insee] ==Nòtas== <references/> {{Portal Lengadòc}} {{Comunas d'Aude}} [[Categoria:Comuna d'Aude]] [[Categoria:Comuna de Lengadòc]] kkkwtsw9a8t4j8u7qhjpai60cv3cgml 0 99105 2507538 2484591 2026-08-25T14:18:14Z Poiuytrell 61256 2507538 wikitext text/x-wiki {{Infobox vila occitana | carta=oc | nomcomuna=Frominiu | nomcomuna2= ''Firminy'' | imatge= Firminy.jpg | descripcion=Vista de Frominiu. | lògo= | escut=Blason ville fr Firminy (Loire).svg | escais= | region ist ={{Occitània}} | parçan= | insee = 42095 | cp = 42700 | cònsol = Marc Petit ([[Parti communiste français|PCF]]) | mandat = [[2008]]-[[2014]] | gentilici = Apelons (escaisnom que ven del fach que fasián quasi totes lo faure o lo tachon (fr. cloutier) | longitud= 4.2878 | latitud= 45.3889 | alt mini = 446 | alt mej = | alt maxi = 800 | km² = 10.45 }} '''Frominiu'''<ref group=nt>var. '''Forminiu''' a [[Aurec]], '''Farmeniu''' a [[Chamblas]], e '''Ferminiu''' a [[Golena]]. Segon {{Tresaur-Rideau}}</ref> (pron. [vé frυminyaυ]<ref name=TR>{{Tresaur-Rideau}}</ref>) o '''Fermenieu''' (''Firminy'' en [[francés]]) es una [[Comuna francesa|comuna]] [[frança|francesa]], situada dins lo [[departaments franceses|departament]] de [[Léger (departament)|Léger]] e la [[regions francesas|region]] de [[Ròse-Aups]]. == Toponimia == Las atestacions e etimologias son, per luòc: ===Frominiu=== *'''Frominiu''' - ''Cella Sancti Martini de Firminiaco'' en [[971]]; ''Humbertus prior de Firminiaco'' en [[1168]]; ''Ecclesia Sancti Petri de Firminiaco'' en [[1183]]; ''Capellanus de Firiminiaco… Capellanus de Firmigiaco'' en [[1294]]; ''Obiit Poncius monachus Insule Barbare prior Firminiaci'' au [[siecle XIII]]; ''Prioratus de Firmignieu'' en [[1312]]; ''Parrochia de Furminet'' en [[1313]]; ''Apud Firmigniacum'' en [[1323]]; ''Furminiacus'' en [[1329]]; ''Ecclesie Beate Marie et Sancti Petri de Firmigniaco'' en [[1337]]; ''Luminaria ecclesiarum Firmigniaci'' en [[1361]]; ''Parrochia Furmigniaci'' en [[1374]]; ''Prioratus et ecclesia de Fulmignieu'' en [[1379]]; ''Les hommes de Firmignio'' en [[1389]]; ''Hospitale de novo facto apud Firmigniacum'' en [[1404]]; ''Parrochia Firminiasci'' en [[1415]]; ''Ecclesia de Firmigneu (xve siècle]]; ''Firmigny… Fromigny'' en [[1534]]; ''Fromigny… Firmigny'' en [[1542]]; ''Firminy'' en [[1542]]; ''Le chemin tendant de Furmignieu a Sainct Rambert'' en [[1542]]; ''Furminieu'' en [[1542]]; ''Furmigny'' en [[1542]]; ''Fourmigny'' en [[1545]]; ''La paroisse de Furminy'' en [[1682]]; ''Firmini [[siecle XVIII]]; ''Vês Frouminieux'' au [[siecle XX]].<ref name=DT>{{DicoTopo}}</ref><br/><br/>Lo nom latin Firminius + sufix gallés -acus donèt ''Firminiaco'', que dins aquesta zòna d'influéncia [[arpitan]]a ont -acus dona [jew], venguèt ''Fermenieu'' (grafia normativa).<br/>Las grafias mai fonetizantas ''Frominhau/Freminhau'' o ''Fremeniau'', fòrma mai etimologica segon [[Albert Boissier]]<ref>''Albert Boissier, herboriste de langue - collecte et écrits en langue d'oc de Firminy et sa région'', [[Jean-Yves Rideau]], publicat per: Saint-Didier-en-Velay: Amis des arts et traditions populaires du Musée de Saint-Didier-en-Velay, 2012</ref>, testimònian de la coexisténcia de las prononciacions notadas ''Frouminio'', ''Froumignioou'' e ''Fremeniaoû'' pels autors locals, que nòtan la palatalizacion de la ''n'' davant ''i'', correnta en vivaro-aupenc e auvernhat (ex. "venir" prononciat [ve'ñi]).<br/> La grafia ''Frominiu''{{Bdtopoc}} propausada es un pauc mens fonetizanta que las precedentas.<ref>''Limite entre les dialectes occitans et arpitans au sud du Forez. Précisions sur les environs de Firminy'', [[Ludovic Noirie]], 2018 [http://ludovic-noirie.fr/sciences/20180919_PatoisFirminy.pdf]</ref> <ref name="Rideau">{{Cite book|lang=fr|author=[[Jean-Yves Rideau]]|títol=Trésor des parlers occitans du Velay oriental et du Sud-Forez|url=http://bartavel.com/tresor/5.Noms%20propres.pdf|annada=2018}}</ref> Escarts, masadas e rius: * ''La Barja''. Masatge. * ''Lo Bas Solelh. Escart prèp del lòc de ''Lo Solelh''. * ''Lo Bedin'' (??). Escart. * ''Bòsc d'Estat'' ,(?) (fr. Bois-d'État). * ''Boissa'' * ''Braguièr'' (??) (fr. Brayer). Lòc destrusit. * ''La Bròssa''. Escart. * Al Calvari''. Escart. * La Chauç. Masada. * ''Las Combas''. Eacart. * ''Còrda''. Masatge. * ''Crapòna''. Lòc destrusit. détruit, prèp de la Barja. Tanben lòc desparegut d'un riu, afluent de l'Ondena, prèp dels ''Tres Ponts''. Aquest riu seriá uèi ''Lo Peirièr'' (Le Perrier) ? * ''Crest de Bramafan''. Lòc destrusit. * ''Escharvai (?) * ''L'Espital. Lòc destrusit. * ''Faiòl''. Vilatge. * ''La Gampilha'' (fr La Gampille) - ''Ryo de Gampylhie'' en [[1551]]; ''Rieu de Gampilhie'' en [[1556]]. afluent d'[[Ondena]] (fr ''Ondaine'') prèp de Frominiu, ten sa font al sud-oest de la comuna de Sant Just. * ''A Grilhet''. Masada. * ''Infirmariá (Vièlha). Lòc destrusit. * ''Laiat'' (''Laiac''). Vilatge. * ''Le Logis-Neuf''. Masada.. * ''Malafoliá''. Vilatge. * ''Lo Mas''. Quartièr e parròquia de la vila de Frominiu. * '''Merdarel''' (fr ''Mardarel'') - Le risz [riu] appelé de Merdarel jouxte le chemyn allant de Firminy au Chambon'' en [[1535). * ''Pontòisa'' - Terre située au territoyre Descharavay, jouxte le chemin allant de Firminy a Saint Ferréol de vent,…'' en [[1534]]; ''Terre appelée de Pontoysa située jouxte les chemyns dont l'un va de Firminy a Chazaulx, l'autre a Co…'' en [[1538). Masatge a 1 km de la ribièra de la Gampilha. * ''Las Molièras'' (Las Molhièras ??). Escart. * ''Los Noguièrs''. Vilatge. * ''Lo Patus'' (?) (fr. Le Pateux). Riu. * ''Paulat'' (Paulac ??). Castèl. * ''Lo Peirièr''. V. Crapòna * ''Puèg de la Còsta'' (?) (Pied-de-la-Côte). Masada. * ''Pont del Sause''. Masada, prèp de l'''Ondena'' (fr. Ondaine). * ''Los Preaus'' (??) (frn Les Préaux). Masada * ''Au Rochain'' (fr.). Escart. * ''Las Roquetas (fr. Les Rochettes). Ostal isolat. * ''Lo Solelh''. Vilatge. * ''La Tardiva''. Escart. * ''La Terrassa''. Lòc destrusit. * ''Tèrraneira'' (??) (fr. Terreneyry). Lòc destrusit. * ''La Tor'' o ''La Torre'' (??). Masada e castèl. * ''Los Tres Ponts. Vilatge. ===Chasel=== La comuna de Chasel fusionet amb Frominiu. Sos luòcs son: *'''Chasel'''<ref name=TR/> (fr ''Chazeau'') - ''Apud Chazauz in parrochia de Firminet, in fornello parvo de Chazals… Johanna de Chazal Veteris…'' en [[1313]]; ''In loco vulgariter nuncupato Casalis'' en [[1332]]; ''Conventus de Chasalibus'' en [[1361]]; ''Monasterium de Chasals'' en [[1370]]; ''Apud Chazaux'' en [[1384]]; ''Locus de Chazalibus parrochie Firminiaci'' en [[1388]]; ''Cimenterius Sancte Clare de Chazellibus'' en [[1402]]; ''Cyminterius Sancti Johannis conventus de Casalibus'' en [[1411]]; ''Chazaulx'' en [[1534]]; ''Chasaux'' au [[siecle XVIII]] (Cassini).<ref name=DT/> *'''L'Abaià'''<ref name=TR/> (fr L'Abbaye) - ??????. Masatge.<ref name=DT/> Anciena abaià.<ref group=nt>Abaià significa ''abadiá''.</ref> <!--*'''''??????''''' (fr ''Bazeau'') - ??????. Eicart.<ref name=DT/>--> *'''Bileta'''<ref name=TR/> (fr ''[Le] Billet'') - ''Billet'' au [[siecle XVIII]] (Cassini).<ref name=DT/> Masatge.<ref name=DT/> Segon Rideau, ''Bileta'' deriva d'una fòrma locala dau prenom Gabriela. *'''Los Bruneaus'''<ref name=TR/> (fr ''Les Bruneaux'') - ''Apud les Brunex.… Jacmeta deux Bruneux'' en [[1386]]; ''Franciscus del Bruneaulx'' en [[1420]]; ''Ebrenaux'' au [[siecle XVIII]] (Cassini).<ref name=DT/> Masatge.<ref name=DT/><!-- *'''''' (fr ''Le Combobert'') - Ruisseau. Coule dans la commune de Chazeau où il se jette dans la Gampille.--> *'''Crumilhiu''' /krœmiyaυ/<ref name=TR/> (fr ''Cremilleux'') - ''Locus de Curmilhiaco prope Chasalibus'' en [[1400]]; ''Gremilieux'' au [[siecle XVIII]] (Cassini).<ref name=DT/> Vilatge.<ref name=DT/><!-- *'''''' (fr ''Cuer'') - Maison isolaa.<ref name=DT/> *'''''' (fr ''Feuillaret'') - Maison isolaa.<ref name=DT/> *'''''' (fr ''La Gabière'') - Masatge.<ref name=DT/> *'''''' (fr ''La Gampille'') - Ruisseau. Prend sa source dans la Haute-Loire, traverse la commune de Chazeau et se jette dans l'Ondaine, commune de Firminy.--> *'''La Meta'''<ref name=TR/> (fr ''Lameth'') - ''Johannes de la Meta'' en [[1400]].<ref name=DT/> Masatge.<ref name=DT/> *'''''Les Lòtges?''''' (nom supausat; fr ''Les Loges'') - ?????? Eicart.<ref name=DT/><!-- *'''''' (fr ''Loraine'') - Masatge.<ref name=DT/>--> *'''Malaval''' o '''Mala Val''' /vé marevà/<ref name=TR/> (fr ''Malleval'') - ''Risz de Mallaval'' en [[1543]].<ref name=DT/> Aiga<!--Ruisseau--> que cola dins la comuna de Chasel, afluent de Gampilhes. *'''Marcor'''<ref name=TR/> (fr ''Marcoux'') - ?????? Masatge.<ref name=DT/> *'''Montchaum''' o '''Mont-Chaum'''<ref name=TR/> (fr ''Montchaud'' o ''Monchaud'') - ?????? Eicart.<ref name=DT/> *'''(Lo) Pinet'''<ref name=TR/> (fr ''[Le] Pinet / [Le] Pinay'') - ''Locus de Pinet'' en [[1332]]; ''Johannes Morini de Spineto prope Schazalibus… Apud Lopinet'' en [[1400]]; ''Johannes de Pineto'' en [[1420]]; ''Le Pinet'' au [[siecle XVIII]] (Cassini); ''Pinay'' en [[1887]] (Atlas cant.); ''Pinet'' en [[1926]].<ref name=DT/> Masatge.<ref name=DT/><!-- *'''''' (fr ''Piochon'') - Maison isolaa.<ref name=DT/> *'''''' (fr ''Portafaix'') - Masatge.<ref name=DT/>--> *'''La Vaure'''<ref name=TR/> (fr ''La Vaure'') - ''Johannes Lorregua habitator de la Vaura'' en [[1386]]; ''La Vaurerogiet'' au [[siecle XVIII]] (Cassini); ''La Vaure'' en [[1926]].<ref name=DT/> Masatge.<ref name=DT/> *'''''La Vaureta''''' (nom supausada; fr ''La Vaurette'') - ''La Voirette'' au [[siecle XVIII]] (Cassini)<ref name=DT/>. Eicart.<ref name=DT/> ==Geografia== ==Istòria== ==Administracion== {{ElegitDebuta|insee= 42095 |Títol= Lista deus cònsols successius}} {{Elegit |Debuta= [[2008]] |Fin= [[2014]] |Identitat= Marc Petit ([[Parti communiste français|PCF]])|Partit= |Qualitat= }} {{Elegit |Debuta= març de [[2001]] |Fin= 2008 |Identitat= |Partit= |Qualitat= }} {{ElegitDonadas}} {{ElegitFin}} ==Demografia== {{Demografia |insee= 42095 |senscomptesdobles= 1962}} ==Luòcs e monuments== ==Personalitats ligadas amb la comuna== ==Véser tanben== ==Ligams extèrnes== ==Nòtas e referéncias== ===Nòtas=== <references group=nt/> ===Referéncias=== {{Referéncias}} {{Portal Occitània}} {{Comunas de| insee = 42095 }} [[Categoria:Comuna d'Occitània]] [[Categoria:Comuna de Léger]] aowu7gns4g6k676tfhkcau56rbpirk3 2507539 2507538 2026-08-25T14:18:36Z Poiuytrell 61256 2507539 wikitext text/x-wiki {{Infobox vila occitana | carta=oc | nomcomuna=Frominiu | nomcomuna2= ''Firminy'' | imatge= Firminy.jpg | descripcion=Vista de Frominiu. | lògo= | escut=Blason ville fr Firminy (Loire).svg | escais= | region ist ={{Occitània}} | parçan= | insee = 42095 | cp = 42700 | cònsol = Marc Petit ([[Parti communiste français|PCF]]) | mandat = [[2008]]-[[2014]] | gentilici = Apelons (escaisnom que ven del fach que fasián quasi totes lo faure o lo tachon (fr. cloutier) | longitud= 4.2878 | latitud= 45.3889 | alt mini = 446 | alt mej = | alt maxi = 800 | km² = 10.45 }} '''Frominiu'''<ref group=nt>var. '''Forminiu''' a [[Aurec]], '''Farmeniu''' a [[Chamblas]], e '''Ferminiu''' a [[Golena]]. Segon {{Tresaur-Rideau}}</ref> (pron. [vé frυminyaυ]<ref name=TR>{{Tresaur-Rideau}}</ref>) o '''Fermenieu''' (''Firminy'' en [[francés]]) es una [[Comuna francesa|comuna]] [[frança|francesa]], situada dins lo [[departaments franceses|departament]] de [[Léger (departament)|Léger]] e la [[regions francesas|region]] de [[Ròse-Aups]]. == Toponimia == Las atestacions e etimologias son, per luòc: ===Frominiu=== *'''Frominiu''' - ''Cella Sancti Martini de Firminiaco'' en [[971]]; ''Humbertus prior de Firminiaco'' en [[1168]]; ''Ecclesia Sancti Petri de Firminiaco'' en [[1183]]; ''Capellanus de Firiminiaco… Capellanus de Firmigiaco'' en [[1294]]; ''Obiit Poncius monachus Insule Barbare prior Firminiaci'' au [[siecle XIII]]; ''Prioratus de Firmignieu'' en [[1312]]; ''Parrochia de Furminet'' en [[1313]]; ''Apud Firmigniacum'' en [[1323]]; ''Furminiacus'' en [[1329]]; ''Ecclesie Beate Marie et Sancti Petri de Firmigniaco'' en [[1337]]; ''Luminaria ecclesiarum Firmigniaci'' en [[1361]]; ''Parrochia Furmigniaci'' en [[1374]]; ''Prioratus et ecclesia de Fulmignieu'' en [[1379]]; ''Les hommes de Firmignio'' en [[1389]]; ''Hospitale de novo facto apud Firmigniacum'' en [[1404]]; ''Parrochia Firminiasci'' en [[1415]]; ''Ecclesia de Firmigneu (xve siècle]]; ''Firmigny… Fromigny'' en [[1534]]; ''Fromigny… Firmigny'' en [[1542]]; ''Firminy'' en [[1542]]; ''Le chemin tendant de Furmignieu a Sainct Rambert'' en [[1542]]; ''Furminieu'' en [[1542]]; ''Furmigny'' en [[1542]]; ''Fourmigny'' en [[1545]]; ''La paroisse de Furminy'' en [[1682]]; ''Firmini [[siecle XVIII]]; ''Vês Frouminieux'' au [[siecle XX]].<ref name=DT>{{DicoTopo}}</ref><br/><br/>Lo nom latin Firminius + sufix gallés -acus donèt ''Firminiaco'', que dins aquesta zòna d'influéncia [[arpitan]]a ont -acus dona [jew], venguèt ''Fermenieu'' (grafia normativa).<br/>Las grafias mai fonetizantas ''Frominhau/Freminhau'' o ''Fremeniau'', fòrma mai etimologica segon [[Albert Boissier]]<ref>''Albert Boissier, herboriste de langue - collecte et écrits en langue d'oc de Firminy et sa région'', [[Jean-Yves Rideau]], publicat per: Saint-Didier-en-Velay: Amis des arts et traditions populaires du Musée de Saint-Didier-en-Velay, 2012</ref>, testimònian de la coexisténcia de las prononciacions notadas ''Frouminio'', ''Froumignioou'' e ''Fremeniaoû'' pels autors locals, que nòtan la palatalizacion de la ''n'' davant ''i'', correnta en vivaro-aupenc e auvernhat (ex. "venir" prononciat [ve'ñi]).<br/> La grafia ''Frominiu''{{Bdtopoc}} propausada es un pauc mens fonetizanta que las precedentas.<ref>''Limite entre les dialectes occitans et arpitans au sud du Forez. Précisions sur les environs de Firminy'', [[Ludovic Noirie]], 2018 [http://ludovic-noirie.fr/sciences/20180919_PatoisFirminy.pdf]</ref> <ref name="Rideau">{{Cite book|lang=fr|author=[[Jean-Yves Rideau]]|títol=Trésor des parlers occitans du Velay oriental et du Sud-Forez|url=http://bartavel.com/tresor/5.Noms%20propres.pdf|annada=2018}}</ref> Escarts, masadas e rius: * ''La Barja''. Masatge. * ''Lo Bas Solelh''. Escart prèp del lòc de ''Lo Solelh''. * ''Lo Bedin'' (??). Escart. * ''Bòsc d'Estat'' ,(?) (fr. Bois-d'État). * ''Boissa'' * ''Braguièr'' (??) (fr. Brayer). Lòc destrusit. * ''La Bròssa''. Escart. * Al Calvari''. Escart. * La Chauç. Masada. * ''Las Combas''. Eacart. * ''Còrda''. Masatge. * ''Crapòna''. Lòc destrusit. détruit, prèp de la Barja. Tanben lòc desparegut d'un riu, afluent de l'Ondena, prèp dels ''Tres Ponts''. Aquest riu seriá uèi ''Lo Peirièr'' (Le Perrier) ? * ''Crest de Bramafan''. Lòc destrusit. * ''Escharvai (?) * ''L'Espital. Lòc destrusit. * ''Faiòl''. Vilatge. * ''La Gampilha'' (fr La Gampille) - ''Ryo de Gampylhie'' en [[1551]]; ''Rieu de Gampilhie'' en [[1556]]. afluent d'[[Ondena]] (fr ''Ondaine'') prèp de Frominiu, ten sa font al sud-oest de la comuna de Sant Just. * ''A Grilhet''. Masada. * ''Infirmariá (Vièlha). Lòc destrusit. * ''Laiat'' (''Laiac''). Vilatge. * ''Le Logis-Neuf''. Masada.. * ''Malafoliá''. Vilatge. * ''Lo Mas''. Quartièr e parròquia de la vila de Frominiu. * '''Merdarel''' (fr ''Mardarel'') - Le risz [riu] appelé de Merdarel jouxte le chemyn allant de Firminy au Chambon'' en [[1535). * ''Pontòisa'' - Terre située au territoyre Descharavay, jouxte le chemin allant de Firminy a Saint Ferréol de vent,…'' en [[1534]]; ''Terre appelée de Pontoysa située jouxte les chemyns dont l'un va de Firminy a Chazaulx, l'autre a Co…'' en [[1538). Masatge a 1 km de la ribièra de la Gampilha. * ''Las Molièras'' (Las Molhièras ??). Escart. * ''Los Noguièrs''. Vilatge. * ''Lo Patus'' (?) (fr. Le Pateux). Riu. * ''Paulat'' (Paulac ??). Castèl. * ''Lo Peirièr''. V. Crapòna * ''Puèg de la Còsta'' (?) (Pied-de-la-Côte). Masada. * ''Pont del Sause''. Masada, prèp de l'''Ondena'' (fr. Ondaine). * ''Los Preaus'' (??) (frn Les Préaux). Masada * ''Au Rochain'' (fr.). Escart. * ''Las Roquetas (fr. Les Rochettes). Ostal isolat. * ''Lo Solelh''. Vilatge. * ''La Tardiva''. Escart. * ''La Terrassa''. Lòc destrusit. * ''Tèrraneira'' (??) (fr. Terreneyry). Lòc destrusit. * ''La Tor'' o ''La Torre'' (??). Masada e castèl. * ''Los Tres Ponts. Vilatge. ===Chasel=== La comuna de Chasel fusionet amb Frominiu. Sos luòcs son: *'''Chasel'''<ref name=TR/> (fr ''Chazeau'') - ''Apud Chazauz in parrochia de Firminet, in fornello parvo de Chazals… Johanna de Chazal Veteris…'' en [[1313]]; ''In loco vulgariter nuncupato Casalis'' en [[1332]]; ''Conventus de Chasalibus'' en [[1361]]; ''Monasterium de Chasals'' en [[1370]]; ''Apud Chazaux'' en [[1384]]; ''Locus de Chazalibus parrochie Firminiaci'' en [[1388]]; ''Cimenterius Sancte Clare de Chazellibus'' en [[1402]]; ''Cyminterius Sancti Johannis conventus de Casalibus'' en [[1411]]; ''Chazaulx'' en [[1534]]; ''Chasaux'' au [[siecle XVIII]] (Cassini).<ref name=DT/> *'''L'Abaià'''<ref name=TR/> (fr L'Abbaye) - ??????. Masatge.<ref name=DT/> Anciena abaià.<ref group=nt>Abaià significa ''abadiá''.</ref> <!--*'''''??????''''' (fr ''Bazeau'') - ??????. Eicart.<ref name=DT/>--> *'''Bileta'''<ref name=TR/> (fr ''[Le] Billet'') - ''Billet'' au [[siecle XVIII]] (Cassini).<ref name=DT/> Masatge.<ref name=DT/> Segon Rideau, ''Bileta'' deriva d'una fòrma locala dau prenom Gabriela. *'''Los Bruneaus'''<ref name=TR/> (fr ''Les Bruneaux'') - ''Apud les Brunex.… Jacmeta deux Bruneux'' en [[1386]]; ''Franciscus del Bruneaulx'' en [[1420]]; ''Ebrenaux'' au [[siecle XVIII]] (Cassini).<ref name=DT/> Masatge.<ref name=DT/><!-- *'''''' (fr ''Le Combobert'') - Ruisseau. Coule dans la commune de Chazeau où il se jette dans la Gampille.--> *'''Crumilhiu''' /krœmiyaυ/<ref name=TR/> (fr ''Cremilleux'') - ''Locus de Curmilhiaco prope Chasalibus'' en [[1400]]; ''Gremilieux'' au [[siecle XVIII]] (Cassini).<ref name=DT/> Vilatge.<ref name=DT/><!-- *'''''' (fr ''Cuer'') - Maison isolaa.<ref name=DT/> *'''''' (fr ''Feuillaret'') - Maison isolaa.<ref name=DT/> *'''''' (fr ''La Gabière'') - Masatge.<ref name=DT/> *'''''' (fr ''La Gampille'') - Ruisseau. Prend sa source dans la Haute-Loire, traverse la commune de Chazeau et se jette dans l'Ondaine, commune de Firminy.--> *'''La Meta'''<ref name=TR/> (fr ''Lameth'') - ''Johannes de la Meta'' en [[1400]].<ref name=DT/> Masatge.<ref name=DT/> *'''''Les Lòtges?''''' (nom supausat; fr ''Les Loges'') - ?????? Eicart.<ref name=DT/><!-- *'''''' (fr ''Loraine'') - Masatge.<ref name=DT/>--> *'''Malaval''' o '''Mala Val''' /vé marevà/<ref name=TR/> (fr ''Malleval'') - ''Risz de Mallaval'' en [[1543]].<ref name=DT/> Aiga<!--Ruisseau--> que cola dins la comuna de Chasel, afluent de Gampilhes. *'''Marcor'''<ref name=TR/> (fr ''Marcoux'') - ?????? Masatge.<ref name=DT/> *'''Montchaum''' o '''Mont-Chaum'''<ref name=TR/> (fr ''Montchaud'' o ''Monchaud'') - ?????? Eicart.<ref name=DT/> *'''(Lo) Pinet'''<ref name=TR/> (fr ''[Le] Pinet / [Le] Pinay'') - ''Locus de Pinet'' en [[1332]]; ''Johannes Morini de Spineto prope Schazalibus… Apud Lopinet'' en [[1400]]; ''Johannes de Pineto'' en [[1420]]; ''Le Pinet'' au [[siecle XVIII]] (Cassini); ''Pinay'' en [[1887]] (Atlas cant.); ''Pinet'' en [[1926]].<ref name=DT/> Masatge.<ref name=DT/><!-- *'''''' (fr ''Piochon'') - Maison isolaa.<ref name=DT/> *'''''' (fr ''Portafaix'') - Masatge.<ref name=DT/>--> *'''La Vaure'''<ref name=TR/> (fr ''La Vaure'') - ''Johannes Lorregua habitator de la Vaura'' en [[1386]]; ''La Vaurerogiet'' au [[siecle XVIII]] (Cassini); ''La Vaure'' en [[1926]].<ref name=DT/> Masatge.<ref name=DT/> *'''''La Vaureta''''' (nom supausada; fr ''La Vaurette'') - ''La Voirette'' au [[siecle XVIII]] (Cassini)<ref name=DT/>. Eicart.<ref name=DT/> ==Geografia== ==Istòria== ==Administracion== {{ElegitDebuta|insee= 42095 |Títol= Lista deus cònsols successius}} {{Elegit |Debuta= [[2008]] |Fin= [[2014]] |Identitat= Marc Petit ([[Parti communiste français|PCF]])|Partit= |Qualitat= }} {{Elegit |Debuta= març de [[2001]] |Fin= 2008 |Identitat= |Partit= |Qualitat= }} {{ElegitDonadas}} {{ElegitFin}} ==Demografia== {{Demografia |insee= 42095 |senscomptesdobles= 1962}} ==Luòcs e monuments== ==Personalitats ligadas amb la comuna== ==Véser tanben== ==Ligams extèrnes== ==Nòtas e referéncias== ===Nòtas=== <references group=nt/> ===Referéncias=== {{Referéncias}} {{Portal Occitània}} {{Comunas de| insee = 42095 }} [[Categoria:Comuna d'Occitània]] [[Categoria:Comuna de Léger]] 72aa9nzx3xl4k6ofj1c6puh1z5s0mz1 2507540 2507539 2026-08-25T14:19:12Z Poiuytrell 61256 2507540 wikitext text/x-wiki {{Infobox vila occitana | carta=oc | nomcomuna=Frominiu | nomcomuna2= ''Firminy'' | imatge= Firminy.jpg | descripcion=Vista de Frominiu. | lògo= | escut=Blason ville fr Firminy (Loire).svg | escais= | region ist ={{Occitània}} | parçan= | insee = 42095 | cp = 42700 | cònsol = Marc Petit ([[Parti communiste français|PCF]]) | mandat = [[2008]]-[[2014]] | gentilici = Apelons (escaisnom que ven del fach que fasián quasi totes lo faure o lo tachon (fr. cloutier) | longitud= 4.2878 | latitud= 45.3889 | alt mini = 446 | alt mej = | alt maxi = 800 | km² = 10.45 }} '''Frominiu'''<ref group=nt>var. '''Forminiu''' a [[Aurec]], '''Farmeniu''' a [[Chamblas]], e '''Ferminiu''' a [[Golena]]. Segon {{Tresaur-Rideau}}</ref> (pron. [vé frυminyaυ]<ref name=TR>{{Tresaur-Rideau}}</ref>) o '''Fermenieu''' (''Firminy'' en [[francés]]) es una [[Comuna francesa|comuna]] [[frança|francesa]], situada dins lo [[departaments franceses|departament]] de [[Léger (departament)|Léger]] e la [[regions francesas|region]] de [[Ròse-Aups]]. == Toponimia == Las atestacions e etimologias son, per luòc: ===Frominiu=== *'''Frominiu''' - ''Cella Sancti Martini de Firminiaco'' en [[971]]; ''Humbertus prior de Firminiaco'' en [[1168]]; ''Ecclesia Sancti Petri de Firminiaco'' en [[1183]]; ''Capellanus de Firiminiaco… Capellanus de Firmigiaco'' en [[1294]]; ''Obiit Poncius monachus Insule Barbare prior Firminiaci'' au [[siecle XIII]]; ''Prioratus de Firmignieu'' en [[1312]]; ''Parrochia de Furminet'' en [[1313]]; ''Apud Firmigniacum'' en [[1323]]; ''Furminiacus'' en [[1329]]; ''Ecclesie Beate Marie et Sancti Petri de Firmigniaco'' en [[1337]]; ''Luminaria ecclesiarum Firmigniaci'' en [[1361]]; ''Parrochia Furmigniaci'' en [[1374]]; ''Prioratus et ecclesia de Fulmignieu'' en [[1379]]; ''Les hommes de Firmignio'' en [[1389]]; ''Hospitale de novo facto apud Firmigniacum'' en [[1404]]; ''Parrochia Firminiasci'' en [[1415]]; ''Ecclesia de Firmigneu (xve siècle]]; ''Firmigny… Fromigny'' en [[1534]]; ''Fromigny… Firmigny'' en [[1542]]; ''Firminy'' en [[1542]]; ''Le chemin tendant de Furmignieu a Sainct Rambert'' en [[1542]]; ''Furminieu'' en [[1542]]; ''Furmigny'' en [[1542]]; ''Fourmigny'' en [[1545]]; ''La paroisse de Furminy'' en [[1682]]; ''Firmini [[siecle XVIII]]; ''Vês Frouminieux'' au [[siecle XX]].<ref name=DT>{{DicoTopo}}</ref><br/><br/>Lo nom latin Firminius + sufix gallés -acus donèt ''Firminiaco'', que dins aquesta zòna d'influéncia [[arpitan]]a ont -acus dona [jew], venguèt ''Fermenieu'' (grafia normativa).<br/>Las grafias mai fonetizantas ''Frominhau/Freminhau'' o ''Fremeniau'', fòrma mai etimologica segon [[Albert Boissier]]<ref>''Albert Boissier, herboriste de langue - collecte et écrits en langue d'oc de Firminy et sa région'', [[Jean-Yves Rideau]], publicat per: Saint-Didier-en-Velay: Amis des arts et traditions populaires du Musée de Saint-Didier-en-Velay, 2012</ref>, testimònian de la coexisténcia de las prononciacions notadas ''Frouminio'', ''Froumignioou'' e ''Fremeniaoû'' pels autors locals, que nòtan la palatalizacion de la ''n'' davant ''i'', correnta en vivaro-aupenc e auvernhat (ex. "venir" prononciat [ve'ñi]).<br/> La grafia ''Frominiu''{{Bdtopoc}} propausada es un pauc mens fonetizanta que las precedentas.<ref>''Limite entre les dialectes occitans et arpitans au sud du Forez. Précisions sur les environs de Firminy'', [[Ludovic Noirie]], 2018 [http://ludovic-noirie.fr/sciences/20180919_PatoisFirminy.pdf]</ref> <ref name="Rideau">{{Cite book|lang=fr|author=[[Jean-Yves Rideau]]|títol=Trésor des parlers occitans du Velay oriental et du Sud-Forez|url=http://bartavel.com/tresor/5.Noms%20propres.pdf|annada=2018}}</ref> Escarts, masadas e rius: * ''La Barja''. Masatge. * ''Lo Bas Solelh''. Escart prèp del lòc de ''Lo Solelh''. * ''Lo Bedin'' (??). Escart. * ''Bòsc d'Estat'' ,(?) (fr. Bois-d'État). * ''Boissa'' * ''Braguièr'' (??) (fr. Brayer). Lòc destrusit. * ''La Bròssa''. Escart. * ''Al Calvari''. Escart. * ''La Chauç''. Masada. * ''Las Combas''. Eacart. * ''Còrda''. Masatge. * ''Crapòna''. Lòc destrusit. détruit, prèp de la Barja. Tanben lòc desparegut d'un riu, afluent de l'Ondena, prèp dels ''Tres Ponts''. Aquest riu seriá uèi ''Lo Peirièr'' (Le Perrier) ? * ''Crest de Bramafan''. Lòc destrusit. * ''Escharvai (?) * ''L'Espital. Lòc destrusit. * ''Faiòl''. Vilatge. * ''La Gampilha'' (fr La Gampille) - ''Ryo de Gampylhie'' en [[1551]]; ''Rieu de Gampilhie'' en [[1556]]. afluent d'[[Ondena]] (fr ''Ondaine'') prèp de Frominiu, ten sa font al sud-oest de la comuna de Sant Just. * ''A Grilhet''. Masada. * ''Infirmariá (Vièlha). Lòc destrusit. * ''Laiat'' (''Laiac''). Vilatge. * ''Le Logis-Neuf''. Masada.. * ''Malafoliá''. Vilatge. * ''Lo Mas''. Quartièr e parròquia de la vila de Frominiu. * '''Merdarel''' (fr ''Mardarel'') - Le risz [riu] appelé de Merdarel jouxte le chemyn allant de Firminy au Chambon'' en [[1535). * ''Pontòisa'' - Terre située au territoyre Descharavay, jouxte le chemin allant de Firminy a Saint Ferréol de vent,…'' en [[1534]]; ''Terre appelée de Pontoysa située jouxte les chemyns dont l'un va de Firminy a Chazaulx, l'autre a Co…'' en [[1538). Masatge a 1 km de la ribièra de la Gampilha. * ''Las Molièras'' (Las Molhièras ??). Escart. * ''Los Noguièrs''. Vilatge. * ''Lo Patus'' (?) (fr. Le Pateux). Riu. * ''Paulat'' (Paulac ??). Castèl. * ''Lo Peirièr''. V. Crapòna * ''Puèg de la Còsta'' (?) (Pied-de-la-Côte). Masada. * ''Pont del Sause''. Masada, prèp de l'''Ondena'' (fr. Ondaine). * ''Los Preaus'' (??) (frn Les Préaux). Masada * ''Au Rochain'' (fr.). Escart. * ''Las Roquetas (fr. Les Rochettes). Ostal isolat. * ''Lo Solelh''. Vilatge. * ''La Tardiva''. Escart. * ''La Terrassa''. Lòc destrusit. * ''Tèrraneira'' (??) (fr. Terreneyry). Lòc destrusit. * ''La Tor'' o ''La Torre'' (??). Masada e castèl. * ''Los Tres Ponts. Vilatge. ===Chasel=== La comuna de Chasel fusionet amb Frominiu. Sos luòcs son: *'''Chasel'''<ref name=TR/> (fr ''Chazeau'') - ''Apud Chazauz in parrochia de Firminet, in fornello parvo de Chazals… Johanna de Chazal Veteris…'' en [[1313]]; ''In loco vulgariter nuncupato Casalis'' en [[1332]]; ''Conventus de Chasalibus'' en [[1361]]; ''Monasterium de Chasals'' en [[1370]]; ''Apud Chazaux'' en [[1384]]; ''Locus de Chazalibus parrochie Firminiaci'' en [[1388]]; ''Cimenterius Sancte Clare de Chazellibus'' en [[1402]]; ''Cyminterius Sancti Johannis conventus de Casalibus'' en [[1411]]; ''Chazaulx'' en [[1534]]; ''Chasaux'' au [[siecle XVIII]] (Cassini).<ref name=DT/> *'''L'Abaià'''<ref name=TR/> (fr L'Abbaye) - ??????. Masatge.<ref name=DT/> Anciena abaià.<ref group=nt>Abaià significa ''abadiá''.</ref> <!--*'''''??????''''' (fr ''Bazeau'') - ??????. Eicart.<ref name=DT/>--> *'''Bileta'''<ref name=TR/> (fr ''[Le] Billet'') - ''Billet'' au [[siecle XVIII]] (Cassini).<ref name=DT/> Masatge.<ref name=DT/> Segon Rideau, ''Bileta'' deriva d'una fòrma locala dau prenom Gabriela. *'''Los Bruneaus'''<ref name=TR/> (fr ''Les Bruneaux'') - ''Apud les Brunex.… Jacmeta deux Bruneux'' en [[1386]]; ''Franciscus del Bruneaulx'' en [[1420]]; ''Ebrenaux'' au [[siecle XVIII]] (Cassini).<ref name=DT/> Masatge.<ref name=DT/><!-- *'''''' (fr ''Le Combobert'') - Ruisseau. Coule dans la commune de Chazeau où il se jette dans la Gampille.--> *'''Crumilhiu''' /krœmiyaυ/<ref name=TR/> (fr ''Cremilleux'') - ''Locus de Curmilhiaco prope Chasalibus'' en [[1400]]; ''Gremilieux'' au [[siecle XVIII]] (Cassini).<ref name=DT/> Vilatge.<ref name=DT/><!-- *'''''' (fr ''Cuer'') - Maison isolaa.<ref name=DT/> *'''''' (fr ''Feuillaret'') - Maison isolaa.<ref name=DT/> *'''''' (fr ''La Gabière'') - Masatge.<ref name=DT/> *'''''' (fr ''La Gampille'') - Ruisseau. Prend sa source dans la Haute-Loire, traverse la commune de Chazeau et se jette dans l'Ondaine, commune de Firminy.--> *'''La Meta'''<ref name=TR/> (fr ''Lameth'') - ''Johannes de la Meta'' en [[1400]].<ref name=DT/> Masatge.<ref name=DT/> *'''''Les Lòtges?''''' (nom supausat; fr ''Les Loges'') - ?????? Eicart.<ref name=DT/><!-- *'''''' (fr ''Loraine'') - Masatge.<ref name=DT/>--> *'''Malaval''' o '''Mala Val''' /vé marevà/<ref name=TR/> (fr ''Malleval'') - ''Risz de Mallaval'' en [[1543]].<ref name=DT/> Aiga<!--Ruisseau--> que cola dins la comuna de Chasel, afluent de Gampilhes. *'''Marcor'''<ref name=TR/> (fr ''Marcoux'') - ?????? Masatge.<ref name=DT/> *'''Montchaum''' o '''Mont-Chaum'''<ref name=TR/> (fr ''Montchaud'' o ''Monchaud'') - ?????? Eicart.<ref name=DT/> *'''(Lo) Pinet'''<ref name=TR/> (fr ''[Le] Pinet / [Le] Pinay'') - ''Locus de Pinet'' en [[1332]]; ''Johannes Morini de Spineto prope Schazalibus… Apud Lopinet'' en [[1400]]; ''Johannes de Pineto'' en [[1420]]; ''Le Pinet'' au [[siecle XVIII]] (Cassini); ''Pinay'' en [[1887]] (Atlas cant.); ''Pinet'' en [[1926]].<ref name=DT/> Masatge.<ref name=DT/><!-- *'''''' (fr ''Piochon'') - Maison isolaa.<ref name=DT/> *'''''' (fr ''Portafaix'') - Masatge.<ref name=DT/>--> *'''La Vaure'''<ref name=TR/> (fr ''La Vaure'') - ''Johannes Lorregua habitator de la Vaura'' en [[1386]]; ''La Vaurerogiet'' au [[siecle XVIII]] (Cassini); ''La Vaure'' en [[1926]].<ref name=DT/> Masatge.<ref name=DT/> *'''''La Vaureta''''' (nom supausada; fr ''La Vaurette'') - ''La Voirette'' au [[siecle XVIII]] (Cassini)<ref name=DT/>. Eicart.<ref name=DT/> ==Geografia== ==Istòria== ==Administracion== {{ElegitDebuta|insee= 42095 |Títol= Lista deus cònsols successius}} {{Elegit |Debuta= [[2008]] |Fin= [[2014]] |Identitat= Marc Petit ([[Parti communiste français|PCF]])|Partit= |Qualitat= }} {{Elegit |Debuta= març de [[2001]] |Fin= 2008 |Identitat= |Partit= |Qualitat= }} {{ElegitDonadas}} {{ElegitFin}} ==Demografia== {{Demografia |insee= 42095 |senscomptesdobles= 1962}} ==Luòcs e monuments== ==Personalitats ligadas amb la comuna== ==Véser tanben== ==Ligams extèrnes== ==Nòtas e referéncias== ===Nòtas=== <references group=nt/> ===Referéncias=== {{Referéncias}} {{Portal Occitània}} {{Comunas de| insee = 42095 }} [[Categoria:Comuna d'Occitània]] [[Categoria:Comuna de Léger]] 6baf74x7ibq6q9mnt84md4mww2z6ua7 2507542 2507540 2026-08-25T14:20:32Z Poiuytrell 61256 /* Frominiu */ 2507542 wikitext text/x-wiki {{Infobox vila occitana | carta=oc | nomcomuna=Frominiu | nomcomuna2= ''Firminy'' | imatge= Firminy.jpg | descripcion=Vista de Frominiu. | lògo= | escut=Blason ville fr Firminy (Loire).svg | escais= | region ist ={{Occitània}} | parçan= | insee = 42095 | cp = 42700 | cònsol = Marc Petit ([[Parti communiste français|PCF]]) | mandat = [[2008]]-[[2014]] | gentilici = Apelons (escaisnom que ven del fach que fasián quasi totes lo faure o lo tachon (fr. cloutier) | longitud= 4.2878 | latitud= 45.3889 | alt mini = 446 | alt mej = | alt maxi = 800 | km² = 10.45 }} '''Frominiu'''<ref group=nt>var. '''Forminiu''' a [[Aurec]], '''Farmeniu''' a [[Chamblas]], e '''Ferminiu''' a [[Golena]]. Segon {{Tresaur-Rideau}}</ref> (pron. [vé frυminyaυ]<ref name=TR>{{Tresaur-Rideau}}</ref>) o '''Fermenieu''' (''Firminy'' en [[francés]]) es una [[Comuna francesa|comuna]] [[frança|francesa]], situada dins lo [[departaments franceses|departament]] de [[Léger (departament)|Léger]] e la [[regions francesas|region]] de [[Ròse-Aups]]. == Toponimia == Las atestacions e etimologias son, per luòc: ===Frominiu=== *'''Frominiu''' - ''Cella Sancti Martini de Firminiaco'' en [[971]]; ''Humbertus prior de Firminiaco'' en [[1168]]; ''Ecclesia Sancti Petri de Firminiaco'' en [[1183]]; ''Capellanus de Firiminiaco… Capellanus de Firmigiaco'' en [[1294]]; ''Obiit Poncius monachus Insule Barbare prior Firminiaci'' au [[siecle XIII]]; ''Prioratus de Firmignieu'' en [[1312]]; ''Parrochia de Furminet'' en [[1313]]; ''Apud Firmigniacum'' en [[1323]]; ''Furminiacus'' en [[1329]]; ''Ecclesie Beate Marie et Sancti Petri de Firmigniaco'' en [[1337]]; ''Luminaria ecclesiarum Firmigniaci'' en [[1361]]; ''Parrochia Furmigniaci'' en [[1374]]; ''Prioratus et ecclesia de Fulmignieu'' en [[1379]]; ''Les hommes de Firmignio'' en [[1389]]; ''Hospitale de novo facto apud Firmigniacum'' en [[1404]]; ''Parrochia Firminiasci'' en [[1415]]; ''Ecclesia de Firmigneu (xve siècle]]; ''Firmigny… Fromigny'' en [[1534]]; ''Fromigny… Firmigny'' en [[1542]]; ''Firminy'' en [[1542]]; ''Le chemin tendant de Furmignieu a Sainct Rambert'' en [[1542]]; ''Furminieu'' en [[1542]]; ''Furmigny'' en [[1542]]; ''Fourmigny'' en [[1545]]; ''La paroisse de Furminy'' en [[1682]]; ''Firmini [[siecle XVIII]]; ''Vês Frouminieux'' au [[siecle XX]].<ref name=DT>{{DicoTopo}}</ref><br/><br/>Lo nom latin Firminius + sufix gallés -acus donèt ''Firminiaco'', que dins aquesta zòna d'influéncia [[arpitan]]a ont -acus dona [jew], venguèt ''Fermenieu'' (grafia normativa).<br/>Las grafias mai fonetizantas ''Frominhau/Freminhau'' o ''Fremeniau'', fòrma mai etimologica segon [[Albert Boissier]]<ref>''Albert Boissier, herboriste de langue - collecte et écrits en langue d'oc de Firminy et sa région'', [[Jean-Yves Rideau]], publicat per: Saint-Didier-en-Velay: Amis des arts et traditions populaires du Musée de Saint-Didier-en-Velay, 2012</ref>, testimònian de la coexisténcia de las prononciacions notadas ''Frouminio'', ''Froumignioou'' e ''Fremeniaoû'' pels autors locals, que nòtan la palatalizacion de la ''n'' davant ''i'', correnta en vivaro-aupenc e auvernhat (ex. "venir" prononciat [ve'ñi]).<br/> La grafia ''Frominiu''{{Bdtopoc}} propausada es un pauc mens fonetizanta que las precedentas.<ref>''Limite entre les dialectes occitans et arpitans au sud du Forez. Précisions sur les environs de Firminy'', [[Ludovic Noirie]], 2018 [http://ludovic-noirie.fr/sciences/20180919_PatoisFirminy.pdf]</ref> <ref name="Rideau">{{Cite book|lang=fr|author=[[Jean-Yves Rideau]]|títol=Trésor des parlers occitans du Velay oriental et du Sud-Forez|url=http://bartavel.com/tresor/5.Noms%20propres.pdf|annada=2018}}</ref> Escarts, masadas e rius: * ''La Barja''. Masatge. * ''Lo Bas Solelh''. Escart prèp del lòc de ''Lo Solelh''. * ''Lo Bedin'' (??). Escart. * ''Bòsc d'Estat'' ,(?) (fr. Bois-d'État). * ''Boissa'' * ''Braguièr'' (??) (fr. Brayer). Lòc destrusit. * ''La Bròssa''. Escart. * ''Al Calvari''. Escart. * ''La Chauç''. Masada. * ''Las Combas''. Eacart. * ''Còrda''. Masatge. * ''Crapòna''. Lòc destrusit, prèp de la Barja. Tanben lòc desparegut d'un riu, afluent de l'Ondena, prèp dels ''Tres Ponts''. Aquest riu seriá uèi ''Lo Peirièr'' (Le Perrier). * ''Crest de Bramafan''. Lòc destrusit. * ''Escharvai'' (?) * ''L'Espital''. Lòc destrusit. * ''Faiòl''. Vilatge. * ''La Gampilha'' (fr La Gampille) - ''Ryo de Gampylhie'' en [[1551]]; ''Rieu de Gampilhie'' en [[1556]]. afluent d'[[Ondena]] (fr ''Ondaine'') prèp de Frominiu, ten sa font al sud-oest de la comuna de Sant Just. * ''A Grilhet''. Masada. * ''Infirmariá'' (''Vièlha''). Lòc destrusit. * ''Laiat'' (''Laiac''). Vilatge. * ''Le Logis-Neuf''. Masada. * ''Malafoliá''. Vilatge. * ''Lo Mas''. Quartièr e parròquia de la vila de Frominiu. * '''Merdarel''' (fr ''Mardarel'') - Le risz [riu] appelé de Merdarel jouxte le chemyn allant de Firminy au Chambon'' en [[1535). * ''Pontòisa'' - Terre située au territoyre Descharavay, jouxte le chemin allant de Firminy a Saint Ferréol de vent,…'' en [[1534]]; ''Terre appelée de Pontoysa située jouxte les chemyns dont l'un va de Firminy a Chazaulx, l'autre a Co…'' en [[1538). Masatge a 1 km de la ribièra de la Gampilha. * ''Las Molièras'' (Las Molhièras ??). Escart. * ''Los Noguièrs''. Vilatge. * ''Lo Patus'' (?) (fr. Le Pateux). Riu. * ''Paulat'' (Paulac ??). Castèl. * ''Lo Peirièr''. V. Crapòna * ''Puèg de la Còsta'' (?) (Pied-de-la-Côte). Masada. * ''Pont del Sause''. Masada, prèp de l'''Ondena'' (fr. Ondaine). * ''Los Preaus'' (??) (frn Les Préaux). Masada * ''Au Rochain'' (fr.). Escart. * ''Las Roquetas'' (fr. Les Rochettes). Ostal isolat. * ''Lo Solelh''. Vilatge. * ''La Tardiva''. Escart. * ''La Terrassa''. Lòc destrusit. * ''Tèrraneira'' (??) (fr. Terreneyry). Lòc destrusit. * ''La Tor'' o ''La Torre'' (??). Masada e castèl. * ''Los Tres Ponts''. Vilatge. ===Chasel=== La comuna de Chasel fusionet amb Frominiu. Sos luòcs son: *'''Chasel'''<ref name=TR/> (fr ''Chazeau'') - ''Apud Chazauz in parrochia de Firminet, in fornello parvo de Chazals… Johanna de Chazal Veteris…'' en [[1313]]; ''In loco vulgariter nuncupato Casalis'' en [[1332]]; ''Conventus de Chasalibus'' en [[1361]]; ''Monasterium de Chasals'' en [[1370]]; ''Apud Chazaux'' en [[1384]]; ''Locus de Chazalibus parrochie Firminiaci'' en [[1388]]; ''Cimenterius Sancte Clare de Chazellibus'' en [[1402]]; ''Cyminterius Sancti Johannis conventus de Casalibus'' en [[1411]]; ''Chazaulx'' en [[1534]]; ''Chasaux'' au [[siecle XVIII]] (Cassini).<ref name=DT/> *'''L'Abaià'''<ref name=TR/> (fr L'Abbaye) - ??????. Masatge.<ref name=DT/> Anciena abaià.<ref group=nt>Abaià significa ''abadiá''.</ref> <!--*'''''??????''''' (fr ''Bazeau'') - ??????. Eicart.<ref name=DT/>--> *'''Bileta'''<ref name=TR/> (fr ''[Le] Billet'') - ''Billet'' au [[siecle XVIII]] (Cassini).<ref name=DT/> Masatge.<ref name=DT/> Segon Rideau, ''Bileta'' deriva d'una fòrma locala dau prenom Gabriela. *'''Los Bruneaus'''<ref name=TR/> (fr ''Les Bruneaux'') - ''Apud les Brunex.… Jacmeta deux Bruneux'' en [[1386]]; ''Franciscus del Bruneaulx'' en [[1420]]; ''Ebrenaux'' au [[siecle XVIII]] (Cassini).<ref name=DT/> Masatge.<ref name=DT/><!-- *'''''' (fr ''Le Combobert'') - Ruisseau. Coule dans la commune de Chazeau où il se jette dans la Gampille.--> *'''Crumilhiu''' /krœmiyaυ/<ref name=TR/> (fr ''Cremilleux'') - ''Locus de Curmilhiaco prope Chasalibus'' en [[1400]]; ''Gremilieux'' au [[siecle XVIII]] (Cassini).<ref name=DT/> Vilatge.<ref name=DT/><!-- *'''''' (fr ''Cuer'') - Maison isolaa.<ref name=DT/> *'''''' (fr ''Feuillaret'') - Maison isolaa.<ref name=DT/> *'''''' (fr ''La Gabière'') - Masatge.<ref name=DT/> *'''''' (fr ''La Gampille'') - Ruisseau. Prend sa source dans la Haute-Loire, traverse la commune de Chazeau et se jette dans l'Ondaine, commune de Firminy.--> *'''La Meta'''<ref name=TR/> (fr ''Lameth'') - ''Johannes de la Meta'' en [[1400]].<ref name=DT/> Masatge.<ref name=DT/> *'''''Les Lòtges?''''' (nom supausat; fr ''Les Loges'') - ?????? Eicart.<ref name=DT/><!-- *'''''' (fr ''Loraine'') - Masatge.<ref name=DT/>--> *'''Malaval''' o '''Mala Val''' /vé marevà/<ref name=TR/> (fr ''Malleval'') - ''Risz de Mallaval'' en [[1543]].<ref name=DT/> Aiga<!--Ruisseau--> que cola dins la comuna de Chasel, afluent de Gampilhes. *'''Marcor'''<ref name=TR/> (fr ''Marcoux'') - ?????? Masatge.<ref name=DT/> *'''Montchaum''' o '''Mont-Chaum'''<ref name=TR/> (fr ''Montchaud'' o ''Monchaud'') - ?????? Eicart.<ref name=DT/> *'''(Lo) Pinet'''<ref name=TR/> (fr ''[Le] Pinet / [Le] Pinay'') - ''Locus de Pinet'' en [[1332]]; ''Johannes Morini de Spineto prope Schazalibus… Apud Lopinet'' en [[1400]]; ''Johannes de Pineto'' en [[1420]]; ''Le Pinet'' au [[siecle XVIII]] (Cassini); ''Pinay'' en [[1887]] (Atlas cant.); ''Pinet'' en [[1926]].<ref name=DT/> Masatge.<ref name=DT/><!-- *'''''' (fr ''Piochon'') - Maison isolaa.<ref name=DT/> *'''''' (fr ''Portafaix'') - Masatge.<ref name=DT/>--> *'''La Vaure'''<ref name=TR/> (fr ''La Vaure'') - ''Johannes Lorregua habitator de la Vaura'' en [[1386]]; ''La Vaurerogiet'' au [[siecle XVIII]] (Cassini); ''La Vaure'' en [[1926]].<ref name=DT/> Masatge.<ref name=DT/> *'''''La Vaureta''''' (nom supausada; fr ''La Vaurette'') - ''La Voirette'' au [[siecle XVIII]] (Cassini)<ref name=DT/>. Eicart.<ref name=DT/> ==Geografia== ==Istòria== ==Administracion== {{ElegitDebuta|insee= 42095 |Títol= Lista deus cònsols successius}} {{Elegit |Debuta= [[2008]] |Fin= [[2014]] |Identitat= Marc Petit ([[Parti communiste français|PCF]])|Partit= |Qualitat= }} {{Elegit |Debuta= març de [[2001]] |Fin= 2008 |Identitat= |Partit= |Qualitat= }} {{ElegitDonadas}} {{ElegitFin}} ==Demografia== {{Demografia |insee= 42095 |senscomptesdobles= 1962}} ==Luòcs e monuments== ==Personalitats ligadas amb la comuna== ==Véser tanben== ==Ligams extèrnes== ==Nòtas e referéncias== ===Nòtas=== <references group=nt/> ===Referéncias=== {{Referéncias}} {{Portal Occitània}} {{Comunas de| insee = 42095 }} [[Categoria:Comuna d'Occitània]] [[Categoria:Comuna de Léger]] i0ibk9bamb65v8byzyfoo4pjxf2esli 2507543 2507542 2026-08-25T14:21:37Z Poiuytrell 61256 2507543 wikitext text/x-wiki {{Infobox vila occitana | carta=oc | nomcomuna=Frominiu | nomcomuna2= ''Firminy'' | imatge= Firminy.jpg | descripcion=Vista de Frominiu. | lògo= | escut=Blason ville fr Firminy (Loire).svg | escais= | region ist ={{Occitània}} | parçan= | insee = 42095 | cp = 42700 | cònsol = Marc Petit ([[Parti communiste français|PCF]]) | mandat = [[2008]]-[[2014]] | gentilici = Apelons (escaisnom que ven del fach que fasián quasi totes lo faure o lo tachon (fr. cloutier) | longitud= 4.2878 | latitud= 45.3889 | alt mini = 446 | alt mej = | alt maxi = 800 | km² = 10.45 }} '''Frominiu'''<ref group=nt>var. '''Forminiu''' a [[Aurec]], '''Farmeniu''' a [[Chamblas]], e '''Ferminiu''' a [[Golena]]. Segon {{Tresaur-Rideau}}</ref> (pron. [vé frυminyaυ]<ref name=TR>{{Tresaur-Rideau}}</ref>) o '''Fermenieu''' (''Firminy'' en [[francés]]) es una [[Comuna francesa|comuna]] [[frança|francesa]], situada dins lo [[departaments franceses|departament]] de [[Léger (departament)|Léger]] e la [[regions francesas|region]] de [[Ròse-Aups]]. == Toponimia == Las atestacions e etimologias son, per luòc: ===Frominiu=== *'''Frominiu''' - ''Cella Sancti Martini de Firminiaco'' en [[971]]; ''Humbertus prior de Firminiaco'' en [[1168]]; ''Ecclesia Sancti Petri de Firminiaco'' en [[1183]]; ''Capellanus de Firiminiaco… Capellanus de Firmigiaco'' en [[1294]]; ''Obiit Poncius monachus Insule Barbare prior Firminiaci'' au [[siecle XIII]]; ''Prioratus de Firmignieu'' en [[1312]]; ''Parrochia de Furminet'' en [[1313]]; ''Apud Firmigniacum'' en [[1323]]; ''Furminiacus'' en [[1329]]; ''Ecclesie Beate Marie et Sancti Petri de Firmigniaco'' en [[1337]]; ''Luminaria ecclesiarum Firmigniaci'' en [[1361]]; ''Parrochia Furmigniaci'' en [[1374]]; ''Prioratus et ecclesia de Fulmignieu'' en [[1379]]; ''Les hommes de Firmignio'' en [[1389]]; ''Hospitale de novo facto apud Firmigniacum'' en [[1404]]; ''Parrochia Firminiasci'' en [[1415]]; ''Ecclesia de Firmigneu (xve siècle]]; ''Firmigny… Fromigny'' en [[1534]]; ''Fromigny… Firmigny'' en [[1542]]; ''Firminy'' en [[1542]]; ''Le chemin tendant de Furmignieu a Sainct Rambert'' en [[1542]]; ''Furminieu'' en [[1542]]; ''Furmigny'' en [[1542]]; ''Fourmigny'' en [[1545]]; ''La paroisse de Furminy'' en [[1682]]; ''Firmini [[siecle XVIII]]; ''Vês Frouminieux'' au [[siecle XX]].<ref name=DT>{{DicoTopo}}</ref><br/><br/>Lo nom latin Firminius + sufix gallés -acus donèt ''Firminiaco'', que dins aquesta zòna d'influéncia [[arpitan]]a ont -acus dona [jew], venguèt ''Fermenieu'' (grafia normativa).<br/>Las grafias mai fonetizantas ''Frominhau/Freminhau'' o ''Fremeniau'', fòrma mai etimologica segon [[Albert Boissier]]<ref>''Albert Boissier, herboriste de langue - collecte et écrits en langue d'oc de Firminy et sa région'', [[Jean-Yves Rideau]], publicat per: Saint-Didier-en-Velay: Amis des arts et traditions populaires du Musée de Saint-Didier-en-Velay, 2012</ref>, testimònian de la coexisténcia de las prononciacions notadas ''Frouminio'', ''Froumignioou'' e ''Fremeniaoû'' pels autors locals, que nòtan la palatalizacion de la ''n'' davant ''i'', correnta en vivaro-aupenc e auvernhat (ex. "venir" prononciat [ve'ñi]).<br/> La grafia ''Frominiu''{{Bdtopoc}} propausada es un pauc mens fonetizanta que las precedentas.<ref>''Limite entre les dialectes occitans et arpitans au sud du Forez. Précisions sur les environs de Firminy'', [[Ludovic Noirie]], 2018 [http://ludovic-noirie.fr/sciences/20180919_PatoisFirminy.pdf]</ref> <ref name="Rideau">{{Cite book|lang=fr|author=[[Jean-Yves Rideau]]|títol=Trésor des parlers occitans du Velay oriental et du Sud-Forez|url=http://bartavel.com/tresor/5.Noms%20propres.pdf|annada=2018}}</ref> ===Chasel=== La comuna de Chasel fusionet amb Frominiu. Sos luòcs son: *'''Chasel'''<ref name=TR/> (fr ''Chazeau'') - ''Apud Chazauz in parrochia de Firminet, in fornello parvo de Chazals… Johanna de Chazal Veteris…'' en [[1313]]; ''In loco vulgariter nuncupato Casalis'' en [[1332]]; ''Conventus de Chasalibus'' en [[1361]]; ''Monasterium de Chasals'' en [[1370]]; ''Apud Chazaux'' en [[1384]]; ''Locus de Chazalibus parrochie Firminiaci'' en [[1388]]; ''Cimenterius Sancte Clare de Chazellibus'' en [[1402]]; ''Cyminterius Sancti Johannis conventus de Casalibus'' en [[1411]]; ''Chazaulx'' en [[1534]]; ''Chasaux'' au [[siecle XVIII]] (Cassini).<ref name=DT/> *'''L'Abaià'''<ref name=TR/> (fr L'Abbaye) - ??????. Masatge.<ref name=DT/> Anciena abaià.<ref group=nt>Abaià significa ''abadiá''.</ref> <!--*'''''??????''''' (fr ''Bazeau'') - ??????. Eicart.<ref name=DT/>--> *'''Bileta'''<ref name=TR/> (fr ''[Le] Billet'') - ''Billet'' au [[siecle XVIII]] (Cassini).<ref name=DT/> Masatge.<ref name=DT/> Segon Rideau, ''Bileta'' deriva d'una fòrma locala dau prenom Gabriela. *'''Los Bruneaus'''<ref name=TR/> (fr ''Les Bruneaux'') - ''Apud les Brunex.… Jacmeta deux Bruneux'' en [[1386]]; ''Franciscus del Bruneaulx'' en [[1420]]; ''Ebrenaux'' au [[siecle XVIII]] (Cassini).<ref name=DT/> Masatge.<ref name=DT/><!-- *'''''' (fr ''Le Combobert'') - Ruisseau. Coule dans la commune de Chazeau où il se jette dans la Gampille.--> *'''Crumilhiu''' /krœmiyaυ/<ref name=TR/> (fr ''Cremilleux'') - ''Locus de Curmilhiaco prope Chasalibus'' en [[1400]]; ''Gremilieux'' au [[siecle XVIII]] (Cassini).<ref name=DT/> Vilatge.<ref name=DT/><!-- *'''''' (fr ''Cuer'') - Maison isolaa.<ref name=DT/> *'''''' (fr ''Feuillaret'') - Maison isolaa.<ref name=DT/> *'''''' (fr ''La Gabière'') - Masatge.<ref name=DT/> *'''''' (fr ''La Gampille'') - Ruisseau. Prend sa source dans la Haute-Loire, traverse la commune de Chazeau et se jette dans l'Ondaine, commune de Firminy.--> *'''La Meta'''<ref name=TR/> (fr ''Lameth'') - ''Johannes de la Meta'' en [[1400]].<ref name=DT/> Masatge.<ref name=DT/> *'''''Les Lòtges?''''' (nom supausat; fr ''Les Loges'') - ?????? Eicart.<ref name=DT/><!-- *'''''' (fr ''Loraine'') - Masatge.<ref name=DT/>--> *'''Malaval''' o '''Mala Val''' /vé marevà/<ref name=TR/> (fr ''Malleval'') - ''Risz de Mallaval'' en [[1543]].<ref name=DT/> Aiga<!--Ruisseau--> que cola dins la comuna de Chasel, afluent de Gampilhes. *'''Marcor'''<ref name=TR/> (fr ''Marcoux'') - ?????? Masatge.<ref name=DT/> *'''Montchaum''' o '''Mont-Chaum'''<ref name=TR/> (fr ''Montchaud'' o ''Monchaud'') - ?????? Eicart.<ref name=DT/> *'''(Lo) Pinet'''<ref name=TR/> (fr ''[Le] Pinet / [Le] Pinay'') - ''Locus de Pinet'' en [[1332]]; ''Johannes Morini de Spineto prope Schazalibus… Apud Lopinet'' en [[1400]]; ''Johannes de Pineto'' en [[1420]]; ''Le Pinet'' au [[siecle XVIII]] (Cassini); ''Pinay'' en [[1887]] (Atlas cant.); ''Pinet'' en [[1926]].<ref name=DT/> Masatge.<ref name=DT/><!-- *'''''' (fr ''Piochon'') - Maison isolaa.<ref name=DT/> *'''''' (fr ''Portafaix'') - Masatge.<ref name=DT/>--> *'''La Vaure'''<ref name=TR/> (fr ''La Vaure'') - ''Johannes Lorregua habitator de la Vaura'' en [[1386]]; ''La Vaurerogiet'' au [[siecle XVIII]] (Cassini); ''La Vaure'' en [[1926]].<ref name=DT/> Masatge.<ref name=DT/> *'''''La Vaureta''''' (nom supausada; fr ''La Vaurette'') - ''La Voirette'' au [[siecle XVIII]] (Cassini)<ref name=DT/>. Eicart.<ref name=DT/> ==Geografia== ==Istòria== ==Administracion== {{ElegitDebuta|insee= 42095 |Títol= Lista deus cònsols successius}} {{Elegit |Debuta= [[2008]] |Fin= [[2014]] |Identitat= Marc Petit ([[Parti communiste français|PCF]])|Partit= |Qualitat= }} {{Elegit |Debuta= març de [[2001]] |Fin= 2008 |Identitat= |Partit= |Qualitat= }} {{ElegitDonadas}} {{ElegitFin}} ==Demografia== {{Demografia |insee= 42095 |senscomptesdobles= 1962}} ==Luòcs e monuments== ==Personalitats ligadas amb la comuna== ==Véser tanben== ==Ligams extèrnes== ==Nòtas e referéncias== ===Nòtas=== <references group=nt/> ===Referéncias=== {{Referéncias}} {{Portal Occitània}} {{Comunas de| insee = 42095 }} [[Categoria:Comuna d'Occitània]] [[Categoria:Comuna de Léger]] 00cjqsv4atqc9of74wol8za02aucie1 2507544 2507543 2026-08-25T14:22:57Z Poiuytrell 61256 2507544 wikitext text/x-wiki {{Infobox vila occitana | carta=oc | nomcomuna=Frominiu | nomcomuna2= ''Firminy'' | imatge= Firminy.jpg | descripcion=Vista de Frominiu. | lògo= | escut=Blason ville fr Firminy (Loire).svg | escais= | region ist ={{Occitània}} | parçan= | insee = 42095 | cp = 42700 | cònsol = Marc Petit ([[Parti communiste français|PCF]]) | mandat = [[2008]]-[[2014]] | gentilici = Apelons (escaisnom que ven del fach que fasián quasi totes lo faure o lo tachon (fr. cloutier) | longitud= 4.2878 | latitud= 45.3889 | alt mini = 446 | alt mej = | alt maxi = 800 | km² = 10.45 }} '''Frominiu'''<ref group=nt>var. '''Forminiu''' a [[Aurec]], '''Farmeniu''' a [[Chamblas]], e '''Ferminiu''' a [[Golena]]. Segon {{Tresaur-Rideau}}</ref> (pron. [vé frυminyaυ]<ref name=TR>{{Tresaur-Rideau}}</ref>) o '''Fermenieu''' (''Firminy'' en [[francés]]) es una [[Comuna francesa|comuna]] [[frança|francesa]], situada dins lo [[departaments franceses|departament]] de [[Léger (departament)|Léger]] e la [[regions francesas|region]] de [[Ròse-Aups]]. == Toponimia == Las atestacions e etimologias son, per luòc: ===Frominiu=== *'''Frominiu''' - ''Cella Sancti Martini de Firminiaco'' en [[971]]; ''Humbertus prior de Firminiaco'' en [[1168]]; ''Ecclesia Sancti Petri de Firminiaco'' en [[1183]]; ''Capellanus de Firiminiaco… Capellanus de Firmigiaco'' en [[1294]]; ''Obiit Poncius monachus Insule Barbare prior Firminiaci'' au [[siecle XIII]]; ''Prioratus de Firmignieu'' en [[1312]]; ''Parrochia de Furminet'' en [[1313]]; ''Apud Firmigniacum'' en [[1323]]; ''Furminiacus'' en [[1329]]; ''Ecclesie Beate Marie et Sancti Petri de Firmigniaco'' en [[1337]]; ''Luminaria ecclesiarum Firmigniaci'' en [[1361]]; ''Parrochia Furmigniaci'' en [[1374]]; ''Prioratus et ecclesia de Fulmignieu'' en [[1379]]; ''Les hommes de Firmignio'' en [[1389]]; ''Hospitale de novo facto apud Firmigniacum'' en [[1404]]; ''Parrochia Firminiasci'' en [[1415]]; ''Ecclesia de Firmigneu (xve siècle]]; ''Firmigny… Fromigny'' en [[1534]]; ''Fromigny… Firmigny'' en [[1542]]; ''Firminy'' en [[1542]]; ''Le chemin tendant de Furmignieu a Sainct Rambert'' en [[1542]]; ''Furminieu'' en [[1542]]; ''Furmigny'' en [[1542]]; ''Fourmigny'' en [[1545]]; ''La paroisse de Furminy'' en [[1682]]; ''Firmini [[siecle XVIII]]; ''Vês Frouminieux'' au [[siecle XX]].<ref name=DT>{{DicoTopo}}</ref><br/><br/>Lo nom latin Firminius + sufix gallés -acus donèt ''Firminiaco'', que dins aquesta zòna d'influéncia [[arpitan]]a ont -acus dona [jew], venguèt ''Fermenieu'' (grafia normativa).<br/>Las grafias mai fonetizantas ''Frominhau/Freminhau'' o ''Fremeniau'', fòrma mai etimologica segon [[Albert Boissier]]<ref>''Albert Boissier, herboriste de langue - collecte et écrits en langue d'oc de Firminy et sa région'', [[Jean-Yves Rideau]], publicat per: Saint-Didier-en-Velay: Amis des arts et traditions populaires du Musée de Saint-Didier-en-Velay, 2012</ref>, testimònian de la coexisténcia de las prononciacions notadas ''Frouminio'', ''Froumignioou'' e ''Fremeniaoû'' pels autors locals, que nòtan la palatalizacion de la ''n'' davant ''i'', correnta en vivaro-aupenc e auvernhat (ex. "venir" prononciat [ve'ñi]).<br/> La grafia ''Frominiu''{{Bdtopoc}} propausada es un pauc mens fonetizanta que las precedentas.<ref>''Limite entre les dialectes occitans et arpitans au sud du Forez. Précisions sur les environs de Firminy'', [[Ludovic Noirie]], 2018 [http://ludovic-noirie.fr/sciences/20180919_PatoisFirminy.pdf]</ref> <ref name="Rideau">{{Cite book|lang=fr|author=[[Jean-Yves Rideau]]|títol=Trésor des parlers occitans du Velay oriental et du Sud-Forez|url=http://bartavel.com/tresor/5.Noms%20propres.pdf|annada=2018}}</ref> Escarts, masadas, rius e castèls de Frominiu: * ''La Barja''. Masatge. * ''Lo Bas Solelh''. Escart prèp del lòc de ''Lo Solelh''. * ''Lo Bedin'' (??). Escart. * ''Bòsc d'Estat'' ,(?) (fr. Bois-d'État). * ''Boissa'' * ''Braguièr'' (??) (fr. Brayer). Lòc destrusit. * ''La Bròssa''. Escart. * ''Al Calvari''. Escart. * ''La Chauç''. Masada. * ''Las Combas''. Eacart. * ''Còrda''. Masatge. * ''Crapòna''. Lòc destrusit, prèp de la Barja. Tanben lòc desparegut d'un riu, afluent de l'Ondena, prèp dels ''Tres Ponts''. Aquest riu seriá uèi ''Lo Peirièr'' (Le Perrier). * ''Crest de Bramafan''. Lòc destrusit. * ''Escharvai'' (?) * ''L'Espital''. Lòc destrusit. * ''Faiòl''. Vilatge. * ''La Gampilha'' (fr La Gampille) - ''Ryo de Gampylhie'' en [[1551]]; ''Rieu de Gampilhie'' en [[1556]]. afluent d'[[Ondena]] (fr ''Ondaine'') prèp de Frominiu, ten sa font al sud-oest de la comuna de Sant Just. * ''A Grilhet''. Masada. * ''Infirmariá'' (''Vièlha''). Lòc destrusit. * ''Laiat'' (''Laiac''). Vilatge. * ''Le Logis-Neuf''. Masada. * ''Malafoliá''. Vilatge. * ''Lo Mas''. Quartièr e parròquia de la vila de Frominiu. * ''Merdarel'' (fr ''Mardarel'') - Le risz [riu] appelé de Merdarel jouxte le chemyn allant de Firminy au Chambon'' en [[1535). * ''Pontòisa'' - Terre située au territoyre Descharavay, jouxte le chemin allant de Firminy a Saint Ferréol de vent,…'' en [[1534]]; ''Terre appelée de Pontoysa située jouxte les chemyns dont l'un va de Firminy a Chazaulx, l'autre a Co…'' en [[1538). Masatge a 1 km de la ribièra de la Gampilha. * ''Las Molièras'' (Las Molhièras ??). Escart. * ''Los Noguièrs''. Vilatge. * ''Lo Patus'' (?) (fr. Le Pateux). Riu. * ''Paulat'' (Paulac ??). Castèl. * ''Lo Peirièr''. V. Crapòna * ''Puèg de la Còsta'' (?) (Pied-de-la-Côte). Masada. * ''Pont del Sause''. Masada, prèp de l'''Ondena'' (fr. Ondaine). * ''Los Preaus'' (??) (frn Les Préaux). Masada * ''Au Rochain'' (fr.). Escart. * ''Las Roquetas'' (fr. Les Rochettes). Ostal isolat. * ''Lo Solelh''. Vilatge. * ''La Tardiva''. Escart. * ''La Terrassa''. Lòc destrusit. * ''Tèrraneira'' (??) (fr. Terreneyry). Lòc destrusit. * ''La Tor'' o ''La Torre'' (??). Masada e castèl. * ''Los Tres Ponts''. Vilatge. ===Chasel=== La comuna de Chasel fusionet amb Frominiu. Sos luòcs son: *'''Chasel'''<ref name=TR/> (fr ''Chazeau'') - ''Apud Chazauz in parrochia de Firminet, in fornello parvo de Chazals… Johanna de Chazal Veteris…'' en [[1313]]; ''In loco vulgariter nuncupato Casalis'' en [[1332]]; ''Conventus de Chasalibus'' en [[1361]]; ''Monasterium de Chasals'' en [[1370]]; ''Apud Chazaux'' en [[1384]]; ''Locus de Chazalibus parrochie Firminiaci'' en [[1388]]; ''Cimenterius Sancte Clare de Chazellibus'' en [[1402]]; ''Cyminterius Sancti Johannis conventus de Casalibus'' en [[1411]]; ''Chazaulx'' en [[1534]]; ''Chasaux'' au [[siecle XVIII]] (Cassini).<ref name=DT/> *'''L'Abaià'''<ref name=TR/> (fr L'Abbaye) - ??????. Masatge.<ref name=DT/> Anciena abaià.<ref group=nt>Abaià significa ''abadiá''.</ref> <!--*'''''??????''''' (fr ''Bazeau'') - ??????. Eicart.<ref name=DT/>--> *'''Bileta'''<ref name=TR/> (fr ''[Le] Billet'') - ''Billet'' au [[siecle XVIII]] (Cassini).<ref name=DT/> Masatge.<ref name=DT/> Segon Rideau, ''Bileta'' deriva d'una fòrma locala dau prenom Gabriela. *'''Los Bruneaus'''<ref name=TR/> (fr ''Les Bruneaux'') - ''Apud les Brunex.… Jacmeta deux Bruneux'' en [[1386]]; ''Franciscus del Bruneaulx'' en [[1420]]; ''Ebrenaux'' au [[siecle XVIII]] (Cassini).<ref name=DT/> Masatge.<ref name=DT/><!-- *'''''' (fr ''Le Combobert'') - Ruisseau. Coule dans la commune de Chazeau où il se jette dans la Gampille.--> *'''Crumilhiu''' /krœmiyaυ/<ref name=TR/> (fr ''Cremilleux'') - ''Locus de Curmilhiaco prope Chasalibus'' en [[1400]]; ''Gremilieux'' au [[siecle XVIII]] (Cassini).<ref name=DT/> Vilatge.<ref name=DT/><!-- *'''''' (fr ''Cuer'') - Maison isolaa.<ref name=DT/> *'''''' (fr ''Feuillaret'') - Maison isolaa.<ref name=DT/> *'''''' (fr ''La Gabière'') - Masatge.<ref name=DT/> *'''''' (fr ''La Gampille'') - Ruisseau. Prend sa source dans la Haute-Loire, traverse la commune de Chazeau et se jette dans l'Ondaine, commune de Firminy.--> *'''La Meta'''<ref name=TR/> (fr ''Lameth'') - ''Johannes de la Meta'' en [[1400]].<ref name=DT/> Masatge.<ref name=DT/> *'''''Les Lòtges?''''' (nom supausat; fr ''Les Loges'') - ?????? Eicart.<ref name=DT/><!-- *'''''' (fr ''Loraine'') - Masatge.<ref name=DT/>--> *'''Malaval''' o '''Mala Val''' /vé marevà/<ref name=TR/> (fr ''Malleval'') - ''Risz de Mallaval'' en [[1543]].<ref name=DT/> Aiga<!--Ruisseau--> que cola dins la comuna de Chasel, afluent de Gampilhes. *'''Marcor'''<ref name=TR/> (fr ''Marcoux'') - ?????? Masatge.<ref name=DT/> *'''Montchaum''' o '''Mont-Chaum'''<ref name=TR/> (fr ''Montchaud'' o ''Monchaud'') - ?????? Eicart.<ref name=DT/> *'''(Lo) Pinet'''<ref name=TR/> (fr ''[Le] Pinet / [Le] Pinay'') - ''Locus de Pinet'' en [[1332]]; ''Johannes Morini de Spineto prope Schazalibus… Apud Lopinet'' en [[1400]]; ''Johannes de Pineto'' en [[1420]]; ''Le Pinet'' au [[siecle XVIII]] (Cassini); ''Pinay'' en [[1887]] (Atlas cant.); ''Pinet'' en [[1926]].<ref name=DT/> Masatge.<ref name=DT/><!-- *'''''' (fr ''Piochon'') - Maison isolaa.<ref name=DT/> *'''''' (fr ''Portafaix'') - Masatge.<ref name=DT/>--> *'''La Vaure'''<ref name=TR/> (fr ''La Vaure'') - ''Johannes Lorregua habitator de la Vaura'' en [[1386]]; ''La Vaurerogiet'' au [[siecle XVIII]] (Cassini); ''La Vaure'' en [[1926]].<ref name=DT/> Masatge.<ref name=DT/> *'''''La Vaureta''''' (nom supausada; fr ''La Vaurette'') - ''La Voirette'' au [[siecle XVIII]] (Cassini)<ref name=DT/>. Eicart.<ref name=DT/> ==Geografia== ==Istòria== ==Administracion== {{ElegitDebuta|insee= 42095 |Títol= Lista deus cònsols successius}} {{Elegit |Debuta= [[2008]] |Fin= [[2014]] |Identitat= Marc Petit ([[Parti communiste français|PCF]])|Partit= |Qualitat= }} {{Elegit |Debuta= març de [[2001]] |Fin= 2008 |Identitat= |Partit= |Qualitat= }} {{ElegitDonadas}} {{ElegitFin}} ==Demografia== {{Demografia |insee= 42095 |senscomptesdobles= 1962}} ==Luòcs e monuments== ==Personalitats ligadas amb la comuna== ==Véser tanben== ==Ligams extèrnes== ==Nòtas e referéncias== ===Nòtas=== <references group=nt/> ===Referéncias=== {{Referéncias}} {{Portal Occitània}} {{Comunas de| insee = 42095 }} [[Categoria:Comuna d'Occitània]] [[Categoria:Comuna de Léger]] taj927x6z9ou20oskzvjluyi44eiiw9 2507545 2507544 2026-08-25T14:24:09Z Poiuytrell 61256 2507545 wikitext text/x-wiki {{Infobox vila occitana | carta=oc | nomcomuna=Frominiu | nomcomuna2= ''Firminy'' | imatge= Firminy.jpg | descripcion=Vista de Frominiu. | lògo= | escut=Blason ville fr Firminy (Loire).svg | escais= | region ist ={{Occitània}} | parçan= | insee = 42095 | cp = 42700 | cònsol = Marc Petit ([[Parti communiste français|PCF]]) | mandat = [[2008]]-[[2014]] | gentilici = Apelons (escaisnom que ven del fach que fasián quasi totes lo faure o lo tachon (fr. cloutier) | longitud= 4.2878 | latitud= 45.3889 | alt mini = 446 | alt mej = | alt maxi = 800 | km² = 10.45 }} '''Frominiu'''<ref group=nt>var. '''Forminiu''' a [[Aurec]], '''Farmeniu''' a [[Chamblas]], e '''Ferminiu''' a [[Golena]]. Segon {{Tresaur-Rideau}}</ref> (pron. [vé frυminyaυ]<ref name=TR>{{Tresaur-Rideau}}</ref>) o '''Fermenieu''' (''Firminy'' en [[francés]]) es una [[Comuna francesa|comuna]] [[frança|francesa]], situada dins lo [[departaments franceses|departament]] de [[Léger (departament)|Léger]] e la [[regions francesas|region]] de [[Ròse-Aups]]. == Toponimia == Las atestacions e etimologias son, per luòc: ===Frominiu=== *'''Frominiu''' - ''Cella Sancti Martini de Firminiaco'' en [[971]]; ''Humbertus prior de Firminiaco'' en [[1168]]; ''Ecclesia Sancti Petri de Firminiaco'' en [[1183]]; ''Capellanus de Firiminiaco… Capellanus de Firmigiaco'' en [[1294]]; ''Obiit Poncius monachus Insule Barbare prior Firminiaci'' au [[siecle XIII]]; ''Prioratus de Firmignieu'' en [[1312]]; ''Parrochia de Furminet'' en [[1313]]; ''Apud Firmigniacum'' en [[1323]]; ''Furminiacus'' en [[1329]]; ''Ecclesie Beate Marie et Sancti Petri de Firmigniaco'' en [[1337]]; ''Luminaria ecclesiarum Firmigniaci'' en [[1361]]; ''Parrochia Furmigniaci'' en [[1374]]; ''Prioratus et ecclesia de Fulmignieu'' en [[1379]]; ''Les hommes de Firmignio'' en [[1389]]; ''Hospitale de novo facto apud Firmigniacum'' en [[1404]]; ''Parrochia Firminiasci'' en [[1415]]; ''Ecclesia de Firmigneu (xve siècle]]; ''Firmigny… Fromigny'' en [[1534]]; ''Fromigny… Firmigny'' en [[1542]]; ''Firminy'' en [[1542]]; ''Le chemin tendant de Furmignieu a Sainct Rambert'' en [[1542]]; ''Furminieu'' en [[1542]]; ''Furmigny'' en [[1542]]; ''Fourmigny'' en [[1545]]; ''La paroisse de Furminy'' en [[1682]]; ''Firmini [[siecle XVIII]]; ''Vês Frouminieux'' au [[siecle XX]].<ref name=DT>{{DicoTopo}}</ref><br/><br/>Lo nom latin Firminius + sufix gallés -acus donèt ''Firminiaco'', que dins aquesta zòna d'influéncia [[arpitan]]a ont -acus dona [jew], venguèt ''Fermenieu'' (grafia normativa).<br/>Las grafias mai fonetizantas ''Frominhau/Freminhau'' o ''Fremeniau'', fòrma mai etimologica segon [[Albert Boissier]]<ref>''Albert Boissier, herboriste de langue - collecte et écrits en langue d'oc de Firminy et sa région'', [[Jean-Yves Rideau]], publicat per: Saint-Didier-en-Velay: Amis des arts et traditions populaires du Musée de Saint-Didier-en-Velay, 2012</ref>, testimònian de la coexisténcia de las prononciacions notadas ''Frouminio'', ''Froumignioou'' e ''Fremeniaoû'' pels autors locals, que nòtan la palatalizacion de la ''n'' davant ''i'', correnta en vivaro-aupenc e auvernhat (ex. "venir" prononciat [ve'ñi]).<br/> La grafia ''Frominiu''{{Bdtopoc}} propausada es un pauc mens fonetizanta que las precedentas.<ref>''Limite entre les dialectes occitans et arpitans au sud du Forez. Précisions sur les environs de Firminy'', [[Ludovic Noirie]], 2018 [http://ludovic-noirie.fr/sciences/20180919_PatoisFirminy.pdf]</ref> <ref name="Rideau">{{Cite book|lang=fr|author=[[Jean-Yves Rideau]]|títol=Trésor des parlers occitans du Velay oriental et du Sud-Forez|url=http://bartavel.com/tresor/5.Noms%20propres.pdf|annada=2018}}</ref> Escarts, masadas, rius e castèls de Frominiu: * ''La Barja''. Masatge. * ''Lo Bas Solelh''. Escart prèp del lòc de ''Lo Solelh''. * ''Lo Bedin'' (??). Escart. * ''Bòsc d'Estat'' ,(?) (fr. Bois-d'État). * ''Boissa'' * ''Braguièr'' (??) (fr. Brayer). Lòc destrusit. * ''La Bròssa''. Escart. * ''Al Calvari''. Escart. * ''La Chauç''. Masada. * ''Las Combas''. Eacart. * ''Còrda''. Masatge. * ''Crapòna''. Lòc destrusit, prèp de la Barja. Tanben lòc desparegut d'un riu, afluent de l'Ondena, prèp dels ''Tres Ponts''. Aquest riu seriá uèi ''Lo Peirièr'' (Le Perrier). * ''Crest de Bramafan''. Lòc destrusit. * ''Escharvai'' (?) * ''L'Espital''. Lòc destrusit. * ''Faiòl''. Vilatge. * ''La Gampilha'' (fr La Gampille) - ''Ryo de Gampylhie'' en [[1551]]; ''Rieu de Gampilhie'' en [[1556]]. afluent d'[[Ondena]] (fr ''Ondaine'') prèp de Frominiu, ten sa font al sud-oest de la comuna de Sant Just. * ''A Grilhet''. Masada. * ''Infirmariá'' (''Vièlha''). Lòc destrusit. * ''Laiat'' (''Laiac''). Vilatge. * ''Le Logis-Neuf''. Masada. * ''Malafoliá''. Vilatge. * ''Lo Mas''. Quartièr e parròquia de la vila de Frominiu. * ''Merdarel'' (fr ''Mardarel'') - Le risz [riu] appelé de Merdarel jouxte le chemyn allant de Firminy au Chambon'' en [[1535). * ''Pontòisa'' - Terre située au territoyre Descharavay, jouxte le chemin allant de Firminy a Saint Ferréol de vent,…'' en [[1534]]; ''Terre appelée de Pontoysa située jouxte les chemyns dont l'un va de Firminy a Chazaulx, l'autre a Co…'' en [[1538). Masatge a 1 km de la ribièra de la Gampilha. * ''Las Molièras'' (Las Molhièras ??). Escart. * ''Los Noguièrs''. Vilatge. * ''Lo Patus'' (?) (fr. Le Pateux). Riu. * ''Paulat'' (Paulac ??). Castèl. * ''Lo Peirièr''. V. Crapòna * ''Puèg de la Còsta'' (?) (Pied-de-la-Côte). Masada. * ''Pont del Sause''. Masada, prèp de l'''Ondena'' (fr. Ondaine). * ''Los Preaus'' (??) (frn Les Préaux). Masada * ''Au Rochain'' (fr.). Escart. * ''Las Roquetas'' (fr. Les Rochettes). Ostal isolat. * ''Lo Solelh''. Vilatge. * ''La Tardiva''. Escart. * ''La Terrassa''. Lòc destrusit. * ''Tèrraneira'' (??) (fr. Terreneyry). Lòc destrusit. * ''La Tor'' o ''La Torre'' (??). Masada e castèl. * ''Los Tres Ponts''. Vilatge. ===Chasel=== La comuna de Chasel fusionet amb Frominiu. Sos luòcs son: *'''Chasel'''<ref name=TR/> (fr ''Chazeau'') - ''Apud Chazauz in parrochia de Firminet, in fornello parvo de Chazals… Johanna de Chazal Veteris…'' en [[1313]]; ''In loco vulgariter nuncupato Casalis'' en [[1332]]; ''Conventus de Chasalibus'' en [[1361]]; ''Monasterium de Chasals'' en [[1370]]; ''Apud Chazaux'' en [[1384]]; ''Locus de Chazalibus parrochie Firminiaci'' en [[1388]]; ''Cimenterius Sancte Clare de Chazellibus'' en [[1402]]; ''Cyminterius Sancti Johannis conventus de Casalibus'' en [[1411]]; ''Chazaulx'' en [[1534]]; ''Chasaux'' au [[siecle XVIII]] (Cassini).<ref name=DT/> *'''L'Abaià'''<ref name=TR/> (fr L'Abbaye) - ??????. Masatge.<ref name=DT/> Anciena abaià.<ref group=nt>Abaià significa ''abadiá''.</ref> <!--*'''''??????''''' (fr ''Bazeau'') - ??????. Escart.<ref name=DT/>--> *'''Bileta'''<ref name=TR/> (fr ''[Le] Billet'') - ''Billet'' au [[siecle XVIII]] (Cassini).<ref name=DT/> Masatge.<ref name=DT/> Segon Rideau, ''Bileta'' deriva d'una fòrma locala dau prenom Gabriela. *'''Los Bruneaus'''<ref name=TR/> (fr ''Les Bruneaux'') - ''Apud les Brunex.… Jacmeta deux Bruneux'' en [[1386]]; ''Franciscus del Bruneaulx'' en [[1420]]; ''Ebrenaux'' au [[siecle XVIII]] (Cassini).<ref name=DT/> Masatge.<ref name=DT/><!-- *'''''' (fr ''Le Combobert'') - Ruisseau. Coule dans la commune de Chazeau où il se jette dans la Gampille.--> *'''Crumilhiu''' /krœmiyaυ/<ref name=TR/> (fr ''Cremilleux'') - ''Locus de Curmilhiaco prope Chasalibus'' en [[1400]]; ''Gremilieux'' au [[siecle XVIII]] (Cassini).<ref name=DT/> Vilatge.<ref name=DT/><!-- *'''''' (fr ''Cuer'') - Maison isolaa.<ref name=DT/> *'''''' (fr ''Feuillaret'') - Maison isolaa.<ref name=DT/> *'''''' (fr ''La Gabière'') - Masatge.<ref name=DT/> *'''''' (fr ''La Gampille'') - Ruisseau. Prend sa source dans la Haute-Loire, traverse la commune de Chazeau et se jette dans l'Ondaine, commune de Firminy.--> *'''La Meta'''<ref name=TR/> (fr ''Lameth'') - ''Johannes de la Meta'' en [[1400]].<ref name=DT/> Masatge.<ref name=DT/> *'''''Les Lòtges?''''' (nom supausat; fr ''Les Loges'') - ?????? Escart.<ref name=DT/><!-- *'''''' (fr ''Loraine'') - Masatge.<ref name=DT/>--> *'''Malaval''' o '''Mala Val''' /vé marevà/<ref name=TR/> (fr ''Malleval'') - ''Risz de Mallaval'' en [[1543]].<ref name=DT/> Aiga<!--Ruisseau--> que cola dins la comuna de Chasel, afluent de Gampilhes. *'''Marcor'''<ref name=TR/> (fr ''Marcoux'') - ?????? Masatge.<ref name=DT/> *'''Montchaum''' o '''Mont-Chaum'''<ref name=TR/> (fr ''Montchaud'' o ''Monchaud'') - ?????? Escart.<ref name=DT/> *'''(Lo) Pinet'''<ref name=TR/> (fr ''[Le] Pinet / [Le] Pinay'') - ''Locus de Pinet'' en [[1332]]; ''Johannes Morini de Spineto prope Schazalibus… Apud Lopinet'' en [[1400]]; ''Johannes de Pineto'' en [[1420]]; ''Le Pinet'' au [[siecle XVIII]] (Cassini); ''Pinay'' en [[1887]] (Atlas cant.); ''Pinet'' en [[1926]].<ref name=DT/> Masatge.<ref name=DT/><!-- *'''''' (fr ''Piochon'') - Maison isolaa.<ref name=DT/> *'''''' (fr ''Portafaix'') - Masatge.<ref name=DT/>--> *'''La Vaure'''<ref name=TR/> (fr ''La Vaure'') - ''Johannes Lorregua habitator de la Vaura'' en [[1386]]; ''La Vaurerogiet'' au [[siecle XVIII]] (Cassini); ''La Vaure'' en [[1926]].<ref name=DT/> Masatge.<ref name=DT/> *'''''La Vaureta''''' (nom supausada; fr ''La Vaurette'') - ''La Voirette'' au [[siecle XVIII]] (Cassini)<ref name=DT/>. Escart.<ref name=DT/> ==Geografia== ==Istòria== ==Administracion== {{ElegitDebuta|insee= 42095 |Títol= Lista deus cònsols successius}} {{Elegit |Debuta= [[2008]] |Fin= [[2014]] |Identitat= Marc Petit ([[Parti communiste français|PCF]])|Partit= |Qualitat= }} {{Elegit |Debuta= març de [[2001]] |Fin= 2008 |Identitat= |Partit= |Qualitat= }} {{ElegitDonadas}} {{ElegitFin}} ==Demografia== {{Demografia |insee= 42095 |senscomptesdobles= 1962}} ==Luòcs e monuments== ==Personalitats ligadas amb la comuna== ==Véser tanben== ==Ligams extèrnes== ==Nòtas e referéncias== ===Nòtas=== <references group=nt/> ===Referéncias=== {{Referéncias}} {{Portal Occitània}} {{Comunas de| insee = 42095 }} [[Categoria:Comuna d'Occitània]] [[Categoria:Comuna de Léger]] s8pr0ulu2qf0fen5kvap3iplbppbnir 2507546 2507545 2026-08-25T14:24:51Z Poiuytrell 61256 2507546 wikitext text/x-wiki {{Infobox vila occitana | carta=oc | nomcomuna=Frominiu | nomcomuna2= ''Firminy'' | imatge= Firminy.jpg | descripcion=Vista de Frominiu. | lògo= | escut=Blason ville fr Firminy (Loire).svg | escais= | region ist ={{Occitània}} | parçan= | insee = 42095 | cp = 42700 | cònsol = Marc Petit ([[Parti communiste français|PCF]]) | mandat = [[2008]]-[[2014]] | gentilici = Apelons (escaisnom que ven del fach que fasián quasi totes lo faure o lo tachon (fr. cloutier) | longitud= 4.2878 | latitud= 45.3889 | alt mini = 446 | alt mej = | alt maxi = 800 | km² = 10.45 }} '''Frominiu'''<ref group=nt>var. '''Forminiu''' a [[Aurec]], '''Farmeniu''' a [[Chamblas]], e '''Ferminiu''' a [[Golena]]. Segon {{Tresaur-Rideau}}</ref> (pron. [vé frυminyaυ]<ref name=TR>{{Tresaur-Rideau}}</ref>) o '''Fermenieu''' (''Firminy'' en [[francés]]) es una [[Comuna francesa|comuna]] [[frança|francesa]], situada dins lo [[departaments franceses|departament]] de [[Léger (departament)|Léger]] e la [[regions francesas|region]] de [[Ròse-Aups]]. == Toponimia == Las atestacions e etimologias son, per luòc: ===Frominiu=== *'''Frominiu''' - ''Cella Sancti Martini de Firminiaco'' en [[971]]; ''Humbertus prior de Firminiaco'' en [[1168]]; ''Ecclesia Sancti Petri de Firminiaco'' en [[1183]]; ''Capellanus de Firiminiaco… Capellanus de Firmigiaco'' en [[1294]]; ''Obiit Poncius monachus Insule Barbare prior Firminiaci'' au [[siecle XIII]]; ''Prioratus de Firmignieu'' en [[1312]]; ''Parrochia de Furminet'' en [[1313]]; ''Apud Firmigniacum'' en [[1323]]; ''Furminiacus'' en [[1329]]; ''Ecclesie Beate Marie et Sancti Petri de Firmigniaco'' en [[1337]]; ''Luminaria ecclesiarum Firmigniaci'' en [[1361]]; ''Parrochia Furmigniaci'' en [[1374]]; ''Prioratus et ecclesia de Fulmignieu'' en [[1379]]; ''Les hommes de Firmignio'' en [[1389]]; ''Hospitale de novo facto apud Firmigniacum'' en [[1404]]; ''Parrochia Firminiasci'' en [[1415]]; ''Ecclesia de Firmigneu (xve siècle]]; ''Firmigny… Fromigny'' en [[1534]]; ''Fromigny… Firmigny'' en [[1542]]; ''Firminy'' en [[1542]]; ''Le chemin tendant de Furmignieu a Sainct Rambert'' en [[1542]]; ''Furminieu'' en [[1542]]; ''Furmigny'' en [[1542]]; ''Fourmigny'' en [[1545]]; ''La paroisse de Furminy'' en [[1682]]; ''Firmini [[siecle XVIII]]; ''Vês Frouminieux'' au [[siecle XX]].<ref name=DT>{{DicoTopo}}</ref><br/><br/>Lo nom latin Firminius + sufix gallés -acus donèt ''Firminiaco'', que dins aquesta zòna d'influéncia [[arpitan]]a ont -acus dona [jew], venguèt ''Fermenieu'' (grafia normativa).<br/>Las grafias mai fonetizantas ''Frominhau/Freminhau'' o ''Fremeniau'', fòrma mai etimologica segon [[Albert Boissier]]<ref>''Albert Boissier, herboriste de langue - collecte et écrits en langue d'oc de Firminy et sa région'', [[Jean-Yves Rideau]], publicat per: Saint-Didier-en-Velay: Amis des arts et traditions populaires du Musée de Saint-Didier-en-Velay, 2012</ref>, testimònian de la coexisténcia de las prononciacions notadas ''Frouminio'', ''Froumignioou'' e ''Fremeniaoû'' pels autors locals, que nòtan la palatalizacion de la ''n'' davant ''i'', correnta en vivaro-aupenc e auvernhat (ex. "venir" prononciat [ve'ñi]).<br/> La grafia ''Frominiu''{{Bdtopoc}} propausada es un pauc mens fonetizanta que las precedentas.<ref>''Limite entre les dialectes occitans et arpitans au sud du Forez. Précisions sur les environs de Firminy'', [[Ludovic Noirie]], 2018 [http://ludovic-noirie.fr/sciences/20180919_PatoisFirminy.pdf]</ref> <ref name="Rideau">{{Cite book|lang=fr|author=[[Jean-Yves Rideau]]|títol=Trésor des parlers occitans du Velay oriental et du Sud-Forez|url=http://bartavel.com/tresor/5.Noms%20propres.pdf|annada=2018}}</ref> Escarts, masadas, rius e castèls de Frominiu: * ''La Barja''. Masatge. * ''Lo Bas Solelh''. Escart prèp del lòc de ''Lo Solelh''. * ''Lo Bedin'' (??). Escart. * ''Bòsc d'Estat'' ,(?) (fr. Bois-d'État). * ''Boissa'' * ''Braguièr'' (??) (fr. Brayer). Lòc destrusit. * ''La Bròssa''. Escart. * ''Al Calvari''. Escart. * ''La Chauç''. Masada. * ''Las Combas''. Eacart. * ''Còrda''. Masatge. * ''Crapòna''. Lòc destrusit, prèp de la Barja. Tanben lòc desparegut d'un riu, afluent de l'Ondena, prèp dels ''Tres Ponts''. Aquest riu seriá uèi ''Lo Peirièr'' (Le Perrier). * ''Crest de Bramafan''. Lòc destrusit. * ''Escharvai'' (?) * ''L'Espital''. Lòc destrusit. * ''Faiòl''. Vilatge. * ''La Gampilha'' (fr La Gampille) - ''Ryo de Gampylhie'' en [[1551]]; ''Rieu de Gampilhie'' en [[1556]]. afluent d'[[Ondena]] (fr ''Ondaine'') prèp de Frominiu, ten sa font al sud-oest de la comuna de Sant Just. * ''A Grilhet''. Masada. * ''Infirmariá'' (''Vièlha''). Lòc destrusit. * ''Laiat'' (''Laiac''). Vilatge. * ''Le Logis-Neuf''. Masada. * ''Malafoliá''. Vilatge. * ''Lo Mas''. Quartièr e parròquia de la vila de Frominiu. * ''Merdarel'' (fr ''Mardarel'') - Le risz [riu] appelé de Merdarel jouxte le chemyn allant de Firminy au Chambon'' en [[1535). * ''Pontòisa'' - Terre située au territoyre Descharavay, jouxte le chemin allant de Firminy a Saint Ferréol de vent,…'' en [[1534]]; ''Terre appelée de Pontoysa située jouxte les chemyns dont l'un va de Firminy a Chazaulx, l'autre a Co…'' en [[1538). Masatge a 1 km de la ribièra de la Gampilha. * ''Las Molièras'' (Las Molhièras ??). Escart. * ''Los Noguièrs''. Vilatge. * ''Lo Patus'' (?) (fr. Le Pateux). Riu. * ''Paulat'' (Paulac ??). Castèl. * ''Lo Peirièr''. V. Crapòna * ''Puèg de la Còsta'' (?) (Pied-de-la-Côte). Masada. * ''Pont del Sause''. Masada, prèp de l'''Ondena'' (fr. Ondaine). * ''Los Preaus'' (??) (frn Les Préaux). Masada * ''Au Rochain'' (fr.). Escart. * ''Las Roquetas'' (fr. Les Rochettes). Ostal isolat. * ''Lo Solelh''. Vilatge. * ''La Tardiva''. Escart. * ''La Terrassa''. Lòc destrusit. * ''Tèrraneira'' (??) (fr. Terreneyry). Lòc destrusit. * ''La Tor'' o ''La Torre'' (??). Masada e castèl. * ''Los Tres Ponts''. Vilatge. ===Chasel=== La comuna de Chasel fusionet amb Frominiu. Sos luòcs son: *'''Chasel'''<ref name=TR/> (fr ''Chazeau'') - ''Apud Chazauz in parrochia de Firminet, in fornello parvo de Chazals… Johanna de Chazal Veteris…'' en [[1313]]; ''In loco vulgariter nuncupato Casalis'' en [[1332]]; ''Conventus de Chasalibus'' en [[1361]]; ''Monasterium de Chasals'' en [[1370]]; ''Apud Chazaux'' en [[1384]]; ''Locus de Chazalibus parrochie Firminiaci'' en [[1388]]; ''Cimenterius Sancte Clare de Chazellibus'' en [[1402]]; ''Cyminterius Sancti Johannis conventus de Casalibus'' en [[1411]]; ''Chazaulx'' en [[1534]]; ''Chasaux'' au [[siecle XVIII]] (Cassini).<ref name=DT/> *'''L'Abaià'''<ref name=TR/> (fr L'Abbaye) - ??????. Masatge.<ref name=DT/> Anciena abaià.<ref group=nt>Abaià significa ''abadiá''.</ref> <!--*'''''??????''''' (fr ''Bazeau'') - ??????. Escart.<ref name=DT/>--> *'''Bileta'''<ref name=TR/> (fr ''[Le] Billet'') - ''Billet'' au [[siecle XVIII]] (Cassini).<ref name=DT/> Masatge.<ref name=DT/> Segon Rideau, ''Bileta'' deriva d'una fòrma locala dau prenom Gabriela. *'''Los Bruneaus'''<ref name=TR/> (fr ''Les Bruneaux'') - ''Apud les Brunex.… Jacmeta deux Bruneux'' en [[1386]]; ''Franciscus del Bruneaulx'' en [[1420]]; ''Ebrenaux'' au [[siecle XVIII]] (Cassini).<ref name=DT/> Masatge.<ref name=DT/><!-- *'''''' (fr ''Le Combobert'') - Ruisseau. Coule dans la commune de Chazeau où il se jette dans la Gampille.--> *'''Crumilhiu''' /krœmiyaυ/<ref name=TR/> (fr ''Cremilleux'') - ''Locus de Curmilhiaco prope Chasalibus'' en [[1400]]; ''Gremilieux'' au [[siecle XVIII]] (Cassini).<ref name=DT/> Vilatge.<ref name=DT/><!-- *'''''' (fr ''Cuer'') - Maison isolaa.<ref name=DT/> *'''''' (fr ''Feuillaret'') - Maison isolaa.<ref name=DT/> *'''''' (fr ''La Gabière'') - Masatge.<ref name=DT/> *'''''' (fr ''La Gampille'') - Ruisseau. Prend sa source dans la Haute-Loire, traverse la commune de Chazeau et se jette dans l'Ondaine, commune de Firminy.--> *'''La Meta'''<ref name=TR/> (fr ''Lameth'') - ''Johannes de la Meta'' en [[1400]].<ref name=DT/> Masatge.<ref name=DT/> *'''''Les Lòtges?''''' (nom supausat; fr ''Les Loges'') - ?????? Escart.<ref name=DT/><!-- *'''''' (fr ''Loraine'') - Masatge.<ref name=DT/>--> *'''Malaval''' o '''Mala Val''' /vé marevà/<ref name=TR/> (fr ''Malleval'') - ''Risz de Mallaval'' en [[1543]].<ref name=DT/> Aiga<!--Ruisseau--> que cola dins la comuna de Chasel, afluent de Gampilhes. *'''Marcor'''<ref name=TR/> (fr ''Marcoux'') - ?????? Masatge.<ref name=DT/> *'''Montchaum''' o '''Mont-Chaum'''<ref name=TR/> (fr ''Montchaud'' o ''Monchaud'') - ?????? Escart.<ref name=DT/> *'''(Lo) Pinet'''<ref name=TR/> (fr ''[Le] Pinet / [Le] Pinay'') - ''Locus de Pinet'' en [[1332]]; ''Johannes Morini de Spineto prope Schazalibus… Apud Lopinet'' en [[1400]]; ''Johannes de Pineto'' en [[1420]]; ''Le Pinet'' au [[siecle XVIII]] (Cassini); ''Pinay'' en [[1887]] (Atlas cant.); ''Pinet'' en [[1926]].<ref name=DT/> Masatge.<ref name=DT/><!-- *'''''' (fr ''Piochon'') - Maison isolaa.<ref name=DT/> *'''''' (fr ''Portafaix'') - Masatge.<ref name=DT/>--> *'''La Vaure'''<ref name=TR/> (fr ''La Vaure'') - ''Johannes Lorregua habitator de la Vaura'' en [[1386]]; ''La Vaurerogiet'' au [[siecle XVIII]] (Cassini); ''La Vaure'' en [[1926]].<ref name=DT/> Masatge.<ref name=DT/> *'''''La Vaureta''''' (nom supausat; fr ''La Vaurette'') - ''La Voirette'' au [[siecle XVIII]] (Cassini)<ref name=DT/>. Escart.<ref name=DT/> ==Geografia== ==Istòria== ==Administracion== {{ElegitDebuta|insee= 42095 |Títol= Lista deus cònsols successius}} {{Elegit |Debuta= [[2008]] |Fin= [[2014]] |Identitat= Marc Petit ([[Parti communiste français|PCF]])|Partit= |Qualitat= }} {{Elegit |Debuta= març de [[2001]] |Fin= 2008 |Identitat= |Partit= |Qualitat= }} {{ElegitDonadas}} {{ElegitFin}} ==Demografia== {{Demografia |insee= 42095 |senscomptesdobles= 1962}} ==Luòcs e monuments== ==Personalitats ligadas amb la comuna== ==Véser tanben== ==Ligams extèrnes== ==Nòtas e referéncias== ===Nòtas=== <references group=nt/> ===Referéncias=== {{Referéncias}} {{Portal Occitània}} {{Comunas de| insee = 42095 }} [[Categoria:Comuna d'Occitània]] [[Categoria:Comuna de Léger]] h8kawvqmz3hg243xk1cxvqht0ypa1e6 2507547 2507546 2026-08-25T14:25:42Z Poiuytrell 61256 2507547 wikitext text/x-wiki {{Infobox vila occitana | carta=oc | nomcomuna=Frominiu | nomcomuna2= ''Firminy'' | imatge= Firminy.jpg | descripcion=Vista de Frominiu. | lògo= | escut=Blason ville fr Firminy (Loire).svg | escais= | region ist ={{Occitània}} | parçan= | insee = 42095 | cp = 42700 | cònsol = Marc Petit ([[Parti communiste français|PCF]]) | mandat = [[2008]]-[[2014]] | gentilici = Apelons (escaisnom que ven del fach que fasián quasi totes lo faure o lo tachon (fr. cloutier) | longitud= 4.2878 | latitud= 45.3889 | alt mini = 446 | alt mej = | alt maxi = 800 | km² = 10.45 }} '''Frominiu'''<ref group=nt>var. '''Forminiu''' a [[Aurec]], '''Farmeniu''' a [[Chamblas]], e '''Ferminiu''' a [[Golena]]. Segon {{Tresaur-Rideau}}</ref> (pron. [vé frυminyaυ]<ref name=TR>{{Tresaur-Rideau}}</ref>) o '''Fermenieu''' (''Firminy'' en [[francés]]) es una [[Comuna francesa|comuna]] [[frança|francesa]], situada dins lo [[departaments franceses|departament]] de [[Léger (departament)|Léger]] e la [[regions francesas|region]] de [[Ròse-Aups]]. == Toponimia == Las atestacions e etimologias son, per luòc: ===Frominiu=== *'''Frominiu''' - ''Cella Sancti Martini de Firminiaco'' en [[971]]; ''Humbertus prior de Firminiaco'' en [[1168]]; ''Ecclesia Sancti Petri de Firminiaco'' en [[1183]]; ''Capellanus de Firiminiaco… Capellanus de Firmigiaco'' en [[1294]]; ''Obiit Poncius monachus Insule Barbare prior Firminiaci'' au [[siecle XIII]]; ''Prioratus de Firmignieu'' en [[1312]]; ''Parrochia de Furminet'' en [[1313]]; ''Apud Firmigniacum'' en [[1323]]; ''Furminiacus'' en [[1329]]; ''Ecclesie Beate Marie et Sancti Petri de Firmigniaco'' en [[1337]]; ''Luminaria ecclesiarum Firmigniaci'' en [[1361]]; ''Parrochia Furmigniaci'' en [[1374]]; ''Prioratus et ecclesia de Fulmignieu'' en [[1379]]; ''Les hommes de Firmignio'' en [[1389]]; ''Hospitale de novo facto apud Firmigniacum'' en [[1404]]; ''Parrochia Firminiasci'' en [[1415]]; ''Ecclesia de Firmigneu (xve siècle]]; ''Firmigny… Fromigny'' en [[1534]]; ''Fromigny… Firmigny'' en [[1542]]; ''Firminy'' en [[1542]]; ''Le chemin tendant de Furmignieu a Sainct Rambert'' en [[1542]]; ''Furminieu'' en [[1542]]; ''Furmigny'' en [[1542]]; ''Fourmigny'' en [[1545]]; ''La paroisse de Furminy'' en [[1682]]; ''Firmini [[siecle XVIII]]; ''Vês Frouminieux'' au [[siecle XX]].<ref name=DT>{{DicoTopo}}</ref><br/><br/>Lo nom latin Firminius + sufix gallés -acus donèt ''Firminiaco'', que dins aquesta zòna d'influéncia [[arpitan]]a ont -acus dona [jew], venguèt ''Fermenieu'' (grafia normativa).<br/>Las grafias mai fonetizantas ''Frominhau/Freminhau'' o ''Fremeniau'', fòrma mai etimologica segon [[Albert Boissier]]<ref>''Albert Boissier, herboriste de langue - collecte et écrits en langue d'oc de Firminy et sa région'', [[Jean-Yves Rideau]], publicat per: Saint-Didier-en-Velay: Amis des arts et traditions populaires du Musée de Saint-Didier-en-Velay, 2012</ref>, testimònian de la coexisténcia de las prononciacions notadas ''Frouminio'', ''Froumignioou'' e ''Fremeniaoû'' pels autors locals, que nòtan la palatalizacion de la ''n'' davant ''i'', correnta en vivaro-aupenc e auvernhat (ex. "venir" prononciat [ve'ñi]).<br/> La grafia ''Frominiu''{{Bdtopoc}} propausada es un pauc mens fonetizanta que las precedentas.<ref>''Limite entre les dialectes occitans et arpitans au sud du Forez. Précisions sur les environs de Firminy'', [[Ludovic Noirie]], 2018 [http://ludovic-noirie.fr/sciences/20180919_PatoisFirminy.pdf]</ref> <ref name="Rideau">{{Cite book|lang=fr|author=[[Jean-Yves Rideau]]|títol=Trésor des parlers occitans du Velay oriental et du Sud-Forez|url=http://bartavel.com/tresor/5.Noms%20propres.pdf|annada=2018}}</ref> Escarts, masadas, rius e castèls de Frominiu: * ''La Barja''. Masatge. * ''Lo Bas Solelh''. Escart prèp del lòc de ''Lo Solelh''. * ''Lo Bedin'' (??). Escart. * ''Bòsc d'Estat'' ,(?) (fr. Bois-d'État). * ''Boissa'' * ''Braguièr'' (??) (fr. Brayer). Lòc destrusit. * ''La Bròssa''. Escart. * ''Al Calvari''. Escart. * ''La Chauç''. Masada. * ''Las Combas''. Eacart. * ''Còrda''. Masatge. * ''Crapòna''. Lòc destrusit, prèp de la Barja. Tanben lòc desparegut d'un riu, afluent de l'Ondena, prèp dels ''Tres Ponts''. Aquest riu seriá uèi ''Lo Peirièr'' (Le Perrier). * ''Crest de Bramafan''. Lòc destrusit. * ''Escharvai'' (?) * ''L'Espital''. Lòc destrusit. * ''Faiòl''. Vilatge. * ''La Gampilha'' (fr La Gampille) - ''Ryo de Gampylhie'' en [[1551]]; ''Rieu de Gampilhie'' en [[1556]]. afluent d'[[Ondena]] (fr ''Ondaine'') prèp de Frominiu, ten sa font al sud-oest de la comuna de Sant Just. * ''A Grilhet''. Masada. * ''Infirmariá'' (''Vièlha''). Lòc destrusit. * ''Laiat'' (''Laiac''). Vilatge. * ''Le Logis-Neuf'' (Les Lòtges nòus??). Masada. * ''Malafoliá''. Vilatge. * ''Lo Mas''. Quartièr e parròquia de la vila de Frominiu. * ''Merdarel'' (fr ''Mardarel'') - Le risz [riu] appelé de Merdarel jouxte le chemyn allant de Firminy au Chambon'' en [[1535). * ''Pontòisa'' - Terre située au territoyre Descharavay, jouxte le chemin allant de Firminy a Saint Ferréol de vent,…'' en [[1534]]; ''Terre appelée de Pontoysa située jouxte les chemyns dont l'un va de Firminy a Chazaulx, l'autre a Co…'' en [[1538). Masatge a 1 km de la ribièra de la Gampilha. * ''Las Molièras'' (Las Molhièras ??). Escart. * ''Los Noguièrs''. Vilatge. * ''Lo Patus'' (?) (fr. Le Pateux). Riu. * ''Paulat'' (Paulac ??). Castèl. * ''Lo Peirièr''. V. Crapòna * ''Puèg de la Còsta'' (?) (Pied-de-la-Côte). Masada. * ''Pont del Sause''. Masada, prèp de l'''Ondena'' (fr. Ondaine). * ''Los Preaus'' (??) (frn Les Préaux). Masada * ''Au Rochain'' (fr.). Escart. * ''Las Roquetas'' (fr. Les Rochettes). Ostal isolat. * ''Lo Solelh''. Vilatge. * ''La Tardiva''. Escart. * ''La Terrassa''. Lòc destrusit. * ''Tèrraneira'' (??) (fr. Terreneyry). Lòc destrusit. * ''La Tor'' o ''La Torre'' (??). Masada e castèl. * ''Los Tres Ponts''. Vilatge. ===Chasel=== La comuna de Chasel fusionet amb Frominiu. Sos luòcs son: *'''Chasel'''<ref name=TR/> (fr ''Chazeau'') - ''Apud Chazauz in parrochia de Firminet, in fornello parvo de Chazals… Johanna de Chazal Veteris…'' en [[1313]]; ''In loco vulgariter nuncupato Casalis'' en [[1332]]; ''Conventus de Chasalibus'' en [[1361]]; ''Monasterium de Chasals'' en [[1370]]; ''Apud Chazaux'' en [[1384]]; ''Locus de Chazalibus parrochie Firminiaci'' en [[1388]]; ''Cimenterius Sancte Clare de Chazellibus'' en [[1402]]; ''Cyminterius Sancti Johannis conventus de Casalibus'' en [[1411]]; ''Chazaulx'' en [[1534]]; ''Chasaux'' au [[siecle XVIII]] (Cassini).<ref name=DT/> *'''L'Abaià'''<ref name=TR/> (fr L'Abbaye) - ??????. Masatge.<ref name=DT/> Anciena abaià.<ref group=nt>Abaià significa ''abadiá''.</ref> <!--*'''''??????''''' (fr ''Bazeau'') - ??????. Escart.<ref name=DT/>--> *'''Bileta'''<ref name=TR/> (fr ''[Le] Billet'') - ''Billet'' au [[siecle XVIII]] (Cassini).<ref name=DT/> Masatge.<ref name=DT/> Segon Rideau, ''Bileta'' deriva d'una fòrma locala dau prenom Gabriela. *'''Los Bruneaus'''<ref name=TR/> (fr ''Les Bruneaux'') - ''Apud les Brunex.… Jacmeta deux Bruneux'' en [[1386]]; ''Franciscus del Bruneaulx'' en [[1420]]; ''Ebrenaux'' au [[siecle XVIII]] (Cassini).<ref name=DT/> Masatge.<ref name=DT/><!-- *'''''' (fr ''Le Combobert'') - Ruisseau. Coule dans la commune de Chazeau où il se jette dans la Gampille.--> *'''Crumilhiu''' /krœmiyaυ/<ref name=TR/> (fr ''Cremilleux'') - ''Locus de Curmilhiaco prope Chasalibus'' en [[1400]]; ''Gremilieux'' au [[siecle XVIII]] (Cassini).<ref name=DT/> Vilatge.<ref name=DT/><!-- *'''''' (fr ''Cuer'') - Maison isolaa.<ref name=DT/> *'''''' (fr ''Feuillaret'') - Maison isolaa.<ref name=DT/> *'''''' (fr ''La Gabière'') - Masatge.<ref name=DT/> *'''''' (fr ''La Gampille'') - Ruisseau. Prend sa source dans la Haute-Loire, traverse la commune de Chazeau et se jette dans l'Ondaine, commune de Firminy.--> *'''La Meta'''<ref name=TR/> (fr ''Lameth'') - ''Johannes de la Meta'' en [[1400]].<ref name=DT/> Masatge.<ref name=DT/> *'''''Les Lòtges?''''' (nom supausat; fr ''Les Loges'') - ?????? Escart.<ref name=DT/><!-- *'''''' (fr ''Loraine'') - Masatge.<ref name=DT/>--> *'''Malaval''' o '''Mala Val''' /vé marevà/<ref name=TR/> (fr ''Malleval'') - ''Risz de Mallaval'' en [[1543]].<ref name=DT/> Aiga<!--Ruisseau--> que cola dins la comuna de Chasel, afluent de Gampilhes. *'''Marcor'''<ref name=TR/> (fr ''Marcoux'') - ?????? Masatge.<ref name=DT/> *'''Montchaum''' o '''Mont-Chaum'''<ref name=TR/> (fr ''Montchaud'' o ''Monchaud'') - ?????? Escart.<ref name=DT/> *'''(Lo) Pinet'''<ref name=TR/> (fr ''[Le] Pinet / [Le] Pinay'') - ''Locus de Pinet'' en [[1332]]; ''Johannes Morini de Spineto prope Schazalibus… Apud Lopinet'' en [[1400]]; ''Johannes de Pineto'' en [[1420]]; ''Le Pinet'' au [[siecle XVIII]] (Cassini); ''Pinay'' en [[1887]] (Atlas cant.); ''Pinet'' en [[1926]].<ref name=DT/> Masatge.<ref name=DT/><!-- *'''''' (fr ''Piochon'') - Maison isolaa.<ref name=DT/> *'''''' (fr ''Portafaix'') - Masatge.<ref name=DT/>--> *'''La Vaure'''<ref name=TR/> (fr ''La Vaure'') - ''Johannes Lorregua habitator de la Vaura'' en [[1386]]; ''La Vaurerogiet'' au [[siecle XVIII]] (Cassini); ''La Vaure'' en [[1926]].<ref name=DT/> Masatge.<ref name=DT/> *'''''La Vaureta''''' (nom supausat; fr ''La Vaurette'') - ''La Voirette'' au [[siecle XVIII]] (Cassini)<ref name=DT/>. Escart.<ref name=DT/> ==Geografia== ==Istòria== ==Administracion== {{ElegitDebuta|insee= 42095 |Títol= Lista deus cònsols successius}} {{Elegit |Debuta= [[2008]] |Fin= [[2014]] |Identitat= Marc Petit ([[Parti communiste français|PCF]])|Partit= |Qualitat= }} {{Elegit |Debuta= març de [[2001]] |Fin= 2008 |Identitat= |Partit= |Qualitat= }} {{ElegitDonadas}} {{ElegitFin}} ==Demografia== {{Demografia |insee= 42095 |senscomptesdobles= 1962}} ==Luòcs e monuments== ==Personalitats ligadas amb la comuna== ==Véser tanben== ==Ligams extèrnes== ==Nòtas e referéncias== ===Nòtas=== <references group=nt/> ===Referéncias=== {{Referéncias}} {{Portal Occitània}} {{Comunas de| insee = 42095 }} [[Categoria:Comuna d'Occitània]] [[Categoria:Comuna de Léger]] 2nlumu34ln5hv4eou82kcu8fad1v08g 2507548 2507547 2026-08-25T14:26:09Z Poiuytrell 61256 /* Frominiu */ 2507548 wikitext text/x-wiki {{Infobox vila occitana | carta=oc | nomcomuna=Frominiu | nomcomuna2= ''Firminy'' | imatge= Firminy.jpg | descripcion=Vista de Frominiu. | lògo= | escut=Blason ville fr Firminy (Loire).svg | escais= | region ist ={{Occitània}} | parçan= | insee = 42095 | cp = 42700 | cònsol = Marc Petit ([[Parti communiste français|PCF]]) | mandat = [[2008]]-[[2014]] | gentilici = Apelons (escaisnom que ven del fach que fasián quasi totes lo faure o lo tachon (fr. cloutier) | longitud= 4.2878 | latitud= 45.3889 | alt mini = 446 | alt mej = | alt maxi = 800 | km² = 10.45 }} '''Frominiu'''<ref group=nt>var. '''Forminiu''' a [[Aurec]], '''Farmeniu''' a [[Chamblas]], e '''Ferminiu''' a [[Golena]]. Segon {{Tresaur-Rideau}}</ref> (pron. [vé frυminyaυ]<ref name=TR>{{Tresaur-Rideau}}</ref>) o '''Fermenieu''' (''Firminy'' en [[francés]]) es una [[Comuna francesa|comuna]] [[frança|francesa]], situada dins lo [[departaments franceses|departament]] de [[Léger (departament)|Léger]] e la [[regions francesas|region]] de [[Ròse-Aups]]. == Toponimia == Las atestacions e etimologias son, per luòc: ===Frominiu=== *'''Frominiu''' - ''Cella Sancti Martini de Firminiaco'' en [[971]]; ''Humbertus prior de Firminiaco'' en [[1168]]; ''Ecclesia Sancti Petri de Firminiaco'' en [[1183]]; ''Capellanus de Firiminiaco… Capellanus de Firmigiaco'' en [[1294]]; ''Obiit Poncius monachus Insule Barbare prior Firminiaci'' au [[siecle XIII]]; ''Prioratus de Firmignieu'' en [[1312]]; ''Parrochia de Furminet'' en [[1313]]; ''Apud Firmigniacum'' en [[1323]]; ''Furminiacus'' en [[1329]]; ''Ecclesie Beate Marie et Sancti Petri de Firmigniaco'' en [[1337]]; ''Luminaria ecclesiarum Firmigniaci'' en [[1361]]; ''Parrochia Furmigniaci'' en [[1374]]; ''Prioratus et ecclesia de Fulmignieu'' en [[1379]]; ''Les hommes de Firmignio'' en [[1389]]; ''Hospitale de novo facto apud Firmigniacum'' en [[1404]]; ''Parrochia Firminiasci'' en [[1415]]; ''Ecclesia de Firmigneu (xve siècle]]; ''Firmigny… Fromigny'' en [[1534]]; ''Fromigny… Firmigny'' en [[1542]]; ''Firminy'' en [[1542]]; ''Le chemin tendant de Furmignieu a Sainct Rambert'' en [[1542]]; ''Furminieu'' en [[1542]]; ''Furmigny'' en [[1542]]; ''Fourmigny'' en [[1545]]; ''La paroisse de Furminy'' en [[1682]]; ''Firmini [[siecle XVIII]]; ''Vês Frouminieux'' au [[siecle XX]].<ref name=DT>{{DicoTopo}}</ref><br/><br/>Lo nom latin Firminius + sufix gallés -acus donèt ''Firminiaco'', que dins aquesta zòna d'influéncia [[arpitan]]a ont -acus dona [jew], venguèt ''Fermenieu'' (grafia normativa).<br/>Las grafias mai fonetizantas ''Frominhau/Freminhau'' o ''Fremeniau'', fòrma mai etimologica segon [[Albert Boissier]]<ref>''Albert Boissier, herboriste de langue - collecte et écrits en langue d'oc de Firminy et sa région'', [[Jean-Yves Rideau]], publicat per: Saint-Didier-en-Velay: Amis des arts et traditions populaires du Musée de Saint-Didier-en-Velay, 2012</ref>, testimònian de la coexisténcia de las prononciacions notadas ''Frouminio'', ''Froumignioou'' e ''Fremeniaoû'' pels autors locals, que nòtan la palatalizacion de la ''n'' davant ''i'', correnta en vivaro-aupenc e auvernhat (ex. "venir" prononciat [ve'ñi]).<br/> La grafia ''Frominiu''{{Bdtopoc}} propausada es un pauc mens fonetizanta que las precedentas.<ref>''Limite entre les dialectes occitans et arpitans au sud du Forez. Précisions sur les environs de Firminy'', [[Ludovic Noirie]], 2018 [http://ludovic-noirie.fr/sciences/20180919_PatoisFirminy.pdf]</ref> <ref name="Rideau">{{Cite book|lang=fr|author=[[Jean-Yves Rideau]]|títol=Trésor des parlers occitans du Velay oriental et du Sud-Forez|url=http://bartavel.com/tresor/5.Noms%20propres.pdf|annada=2018}}</ref> Escarts, masadas, rius e castèls de Frominiu: * ''La Barja''. Masatge. * ''Lo Bas Solelh''. Escart prèp del lòc de ''Lo Solelh''. * ''Lo Bedin'' (??). Escart. * ''Bòsc d'Estat'' ,(?) (fr. Bois-d'État). * ''Boissa'' * ''Braguièr'' (??) (fr. Brayer). Lòc destrusit. * ''La Bròssa''. Escart. * ''Al Calvari''. Escart. * ''La Chauç''. Masada. * ''Las Combas''. Eacart. * ''Còrda''. Masatge. * ''Crapòna''. Lòc destrusit, prèp de la Barja. Tanben lòc desparegut d'un riu, afluent de l'Ondena, prèp dels ''Tres Ponts''. Aquest riu seriá uèi ''Lo Peirièr'' (Le Perrier). * ''Crest de Bramafan''. Lòc destrusit. * ''Escharvai'' (?) * ''L'Espital''. Lòc destrusit. * ''Faiòl''. Vilatge. * ''La Gampilha'' (fr La Gampille) - ''Ryo de Gampylhie'' en [[1551]]; ''Rieu de Gampilhie'' en [[1556]]. afluent d'[[Ondena]] (fr ''Ondaine'') prèp de Frominiu, ten sa font al sud-oest de la comuna de Sant Just. * ''A Grilhet''. Masada. * ''Infirmariá'' (''Vièlha''). Lòc destrusit. * ''Laiat'' (''Laiac''). Vilatge. * ''Le Logis-Neuf'' (Les Lòtges nòus??). Masada. * ''Malafoliá''. Vilatge. * ''Lo Mas''. Quartièr e parròquia de la vila de Frominiu. * ''Merdarel'' (fr ''Mardarel'') - Le risz [riu] appelé de Merdarel jouxte le chemyn allant de Firminy au Chambon'' en [[1535). * ''Pontòisa'' - Terre située au territoyre Descharavay, jouxte le chemin allant de Firminy a Saint Ferréol de vent,…'' en [[1534]]; ''Terre appelée de Pontoysa située jouxte les chemyns dont l'un va de Firminy a Chazaulx, l'autre a Co…'' en [[1538). Masatge a 1 km de la ribièra de la Gampilha. * ''Las Molièras'' (Las Molhièras ??). Escart. * ''Los Noguièrs''. Vilatge. * ''Lo Patus'' (?) (fr. Le Pateux). Riu. * ''Paulat'' (Paulac ??). Castèl. * ''Lo Peirièr''. V. Crapòna * ''Puèg de la Còsta'' (?) (Pied-de-la-Côte). Masada. * ''Pont del Sause''. Masada, prèp de l'''Ondena'' (fr. Ondaine). * ''Los Preaus'' (??) (frn Les Préaux). Masada * ''Au Rochain'' (fr.). Escart. * ''Las Roquetas'' (fr. Les Rochettes). Ostal isolat. * ''Lo Solelh''. Vilatge. * ''La Tardiva''. Escart. * ''La Terrassa''. Lòc destrusit. * ''Tèrraneira'' (??) (fr. Terreneyry). Lòc destrusit. * ''La Tor'' o ''La Torre'' (??). Masada e castèl. * ''Los Tres Ponts''. Vilatge. ===Chasel=== La comuna de Chasel fusionet amb Frominiu. Sos luòcs son: *'''Chasel'''<ref name=TR/> (fr ''Chazeau'') - ''Apud Chazauz in parrochia de Firminet, in fornello parvo de Chazals… Johanna de Chazal Veteris…'' en [[1313]]; ''In loco vulgariter nuncupato Casalis'' en [[1332]]; ''Conventus de Chasalibus'' en [[1361]]; ''Monasterium de Chasals'' en [[1370]]; ''Apud Chazaux'' en [[1384]]; ''Locus de Chazalibus parrochie Firminiaci'' en [[1388]]; ''Cimenterius Sancte Clare de Chazellibus'' en [[1402]]; ''Cyminterius Sancti Johannis conventus de Casalibus'' en [[1411]]; ''Chazaulx'' en [[1534]]; ''Chasaux'' au [[siecle XVIII]] (Cassini).<ref name=DT/> *'''L'Abaià'''<ref name=TR/> (fr L'Abbaye) - ??????. Masatge.<ref name=DT/> Anciena abaià.<ref group=nt>Abaià significa ''abadiá''.</ref> <!--*'''''??????''''' (fr ''Bazeau'') - ??????. Escart.<ref name=DT/>--> *'''Bileta'''<ref name=TR/> (fr ''[Le] Billet'') - ''Billet'' au [[siecle XVIII]] (Cassini).<ref name=DT/> Masatge.<ref name=DT/> Segon Rideau, ''Bileta'' deriva d'una fòrma locala dau prenom Gabriela. *'''Los Bruneaus'''<ref name=TR/> (fr ''Les Bruneaux'') - ''Apud les Brunex.… Jacmeta deux Bruneux'' en [[1386]]; ''Franciscus del Bruneaulx'' en [[1420]]; ''Ebrenaux'' au [[siecle XVIII]] (Cassini).<ref name=DT/> Masatge.<ref name=DT/><!-- *'''''' (fr ''Le Combobert'') - Ruisseau. Coule dans la commune de Chazeau où il se jette dans la Gampille.--> *'''Crumilhiu''' /krœmiyaυ/<ref name=TR/> (fr ''Cremilleux'') - ''Locus de Curmilhiaco prope Chasalibus'' en [[1400]]; ''Gremilieux'' au [[siecle XVIII]] (Cassini).<ref name=DT/> Vilatge.<ref name=DT/><!-- *'''''' (fr ''Cuer'') - Maison isolaa.<ref name=DT/> *'''''' (fr ''Feuillaret'') - Maison isolaa.<ref name=DT/> *'''''' (fr ''La Gabière'') - Masatge.<ref name=DT/> *'''''' (fr ''La Gampille'') - Ruisseau. Prend sa source dans la Haute-Loire, traverse la commune de Chazeau et se jette dans l'Ondaine, commune de Firminy.--> *'''La Meta'''<ref name=TR/> (fr ''Lameth'') - ''Johannes de la Meta'' en [[1400]].<ref name=DT/> Masatge.<ref name=DT/> *'''''Les Lòtges?''''' (nom supausat; fr ''Les Loges'') - ?????? Escart.<ref name=DT/><!-- *'''''' (fr ''Loraine'') - Masatge.<ref name=DT/>--> *'''Malaval''' o '''Mala Val''' /vé marevà/<ref name=TR/> (fr ''Malleval'') - ''Risz de Mallaval'' en [[1543]].<ref name=DT/> Aiga<!--Ruisseau--> que cola dins la comuna de Chasel, afluent de Gampilhes. *'''Marcor'''<ref name=TR/> (fr ''Marcoux'') - ?????? Masatge.<ref name=DT/> *'''Montchaum''' o '''Mont-Chaum'''<ref name=TR/> (fr ''Montchaud'' o ''Monchaud'') - ?????? Escart.<ref name=DT/> *'''(Lo) Pinet'''<ref name=TR/> (fr ''[Le] Pinet / [Le] Pinay'') - ''Locus de Pinet'' en [[1332]]; ''Johannes Morini de Spineto prope Schazalibus… Apud Lopinet'' en [[1400]]; ''Johannes de Pineto'' en [[1420]]; ''Le Pinet'' au [[siecle XVIII]] (Cassini); ''Pinay'' en [[1887]] (Atlas cant.); ''Pinet'' en [[1926]].<ref name=DT/> Masatge.<ref name=DT/><!-- *'''''' (fr ''Piochon'') - Maison isolaa.<ref name=DT/> *'''''' (fr ''Portafaix'') - Masatge.<ref name=DT/>--> *'''La Vaure'''<ref name=TR/> (fr ''La Vaure'') - ''Johannes Lorregua habitator de la Vaura'' en [[1386]]; ''La Vaurerogiet'' au [[siecle XVIII]] (Cassini); ''La Vaure'' en [[1926]].<ref name=DT/> Masatge.<ref name=DT/> *'''''La Vaureta''''' (nom supausat; fr ''La Vaurette'') - ''La Voirette'' au [[siecle XVIII]] (Cassini)<ref name=DT/>. Escart.<ref name=DT/> ==Geografia== ==Istòria== ==Administracion== {{ElegitDebuta|insee= 42095 |Títol= Lista deus cònsols successius}} {{Elegit |Debuta= [[2008]] |Fin= [[2014]] |Identitat= Marc Petit ([[Parti communiste français|PCF]])|Partit= |Qualitat= }} {{Elegit |Debuta= març de [[2001]] |Fin= 2008 |Identitat= |Partit= |Qualitat= }} {{ElegitDonadas}} {{ElegitFin}} ==Demografia== {{Demografia |insee= 42095 |senscomptesdobles= 1962}} ==Luòcs e monuments== ==Personalitats ligadas amb la comuna== ==Véser tanben== ==Ligams extèrnes== ==Nòtas e referéncias== ===Nòtas=== <references group=nt/> ===Referéncias=== {{Referéncias}} {{Portal Occitània}} {{Comunas de| insee = 42095 }} [[Categoria:Comuna d'Occitània]] [[Categoria:Comuna de Léger]] 1rzm6kmqbrizcjgsu2fxk07kq1x4k7j 2507549 2507548 2026-08-25T14:31:43Z Poiuytrell 61256 /* Frominiu */ 2507549 wikitext text/x-wiki {{Infobox vila occitana | carta=oc | nomcomuna=Frominiu | nomcomuna2= ''Firminy'' | imatge= Firminy.jpg | descripcion=Vista de Frominiu. | lògo= | escut=Blason ville fr Firminy (Loire).svg | escais= | region ist ={{Occitània}} | parçan= | insee = 42095 | cp = 42700 | cònsol = Marc Petit ([[Parti communiste français|PCF]]) | mandat = [[2008]]-[[2014]] | gentilici = Apelons (escaisnom que ven del fach que fasián quasi totes lo faure o lo tachon (fr. cloutier) | longitud= 4.2878 | latitud= 45.3889 | alt mini = 446 | alt mej = | alt maxi = 800 | km² = 10.45 }} '''Frominiu'''<ref group=nt>var. '''Forminiu''' a [[Aurec]], '''Farmeniu''' a [[Chamblas]], e '''Ferminiu''' a [[Golena]]. Segon {{Tresaur-Rideau}}</ref> (pron. [vé frυminyaυ]<ref name=TR>{{Tresaur-Rideau}}</ref>) o '''Fermenieu''' (''Firminy'' en [[francés]]) es una [[Comuna francesa|comuna]] [[frança|francesa]], situada dins lo [[departaments franceses|departament]] de [[Léger (departament)|Léger]] e la [[regions francesas|region]] de [[Ròse-Aups]]. == Toponimia == Las atestacions e etimologias son, per luòc: ===Frominiu=== *'''Frominiu''' - ''Cella Sancti Martini de Firminiaco'' en [[971]]; ''Humbertus prior de Firminiaco'' en [[1168]]; ''Ecclesia Sancti Petri de Firminiaco'' en [[1183]]; ''Capellanus de Firiminiaco… Capellanus de Firmigiaco'' en [[1294]]; ''Obiit Poncius monachus Insule Barbare prior Firminiaci'' au [[siecle XIII]]; ''Prioratus de Firmignieu'' en [[1312]]; ''Parrochia de Furminet'' en [[1313]]; ''Apud Firmigniacum'' en [[1323]]; ''Furminiacus'' en [[1329]]; ''Ecclesie Beate Marie et Sancti Petri de Firmigniaco'' en [[1337]]; ''Luminaria ecclesiarum Firmigniaci'' en [[1361]]; ''Parrochia Furmigniaci'' en [[1374]]; ''Prioratus et ecclesia de Fulmignieu'' en [[1379]]; ''Les hommes de Firmignio'' en [[1389]]; ''Hospitale de novo facto apud Firmigniacum'' en [[1404]]; ''Parrochia Firminiasci'' en [[1415]]; ''Ecclesia de Firmigneu (xve siècle]]; ''Firmigny… Fromigny'' en [[1534]]; ''Fromigny… Firmigny'' en [[1542]]; ''Firminy'' en [[1542]]; ''Le chemin tendant de Furmignieu a Sainct Rambert'' en [[1542]]; ''Furminieu'' en [[1542]]; ''Furmigny'' en [[1542]]; ''Fourmigny'' en [[1545]]; ''La paroisse de Furminy'' en [[1682]]; ''Firmini [[siecle XVIII]]; ''Vês Frouminieux'' au [[siecle XX]].<ref name=DT>{{DicoTopo}}</ref><br/><br/>Lo nom latin Firminius + sufix gallés -acus donèt ''Firminiaco'', que dins aquesta zòna d'influéncia [[arpitan]]a ont -acus dona [jew], venguèt ''Fermenieu'' (grafia normativa).<br/> Las grafias mai fonetizantas ''Frominhau/Freminhau'' o ''Fremeniau'', fòrma mai etimologica segon [[Albert Boissier]]<ref>''Albert Boissier, herboriste de langue - collecte et écrits en langue d'oc de Firminy et sa région'', [[Jean-Yves Rideau]], publicat per: Saint-Didier-en-Velay: Amis des arts et traditions populaires du Musée de Saint-Didier-en-Velay, 2012</ref>, testimònian de la coexisténcia de las prononciacions notadas ''Frouminio'', ''Froumignioou'' e ''Fremeniaoû'' pels autors locals, que nòtan la palatalizacion de la ''n'' davant ''i'', correnta en vivaro-aupenc e auvernhat (ex. "venir" prononciat [ve'ñi]).<br/> I a tanben la grafia ''Firminial'' retenguda per [[Ludovic Noirie]]<ref>{{Ouvrage|langue=français|auteur1=Ludovic Noirie|titre=Limite entre les dialectes occitans et arpitans au sud du Forez. Précisions sur les environs de Firminy|lieu=Firminy|éditeur=|date=2018|isbn=|lire en ligne=http://ludovic-noirie.fr/sciences/20180919_PatoisFirminy.pdf}}.</ref>. La grafia ''Frominiu''{{Bdtopoc}} propausada es un pauc mens fonetizanta que las precedentas.<ref>''Limite entre les dialectes occitans et arpitans au sud du Forez. Précisions sur les environs de Firminy'', [[Ludovic Noirie]], 2018 [http://ludovic-noirie.fr/sciences/20180919_PatoisFirminy.pdf]</ref> <ref name="Rideau">{{Cite book|lang=fr|author=[[Jean-Yves Rideau]]|títol=Trésor des parlers occitans du Velay oriental et du Sud-Forez|url=http://bartavel.com/tresor/5.Noms%20propres.pdf|annada=2018}}</ref> Escarts, masadas, rius e castèls de Frominiu: * ''La Barja''. Masatge. * ''Lo Bas Solelh''. Escart prèp del lòc de ''Lo Solelh''. * ''Lo Bedin'' (??). Escart. * ''Bòsc d'Estat'' ,(?) (fr. Bois-d'État). * ''Boissa'' * ''Braguièr'' (??) (fr. Brayer). Lòc destrusit. * ''La Bròssa''. Escart. * ''Al Calvari''. Escart. * ''La Chauç''. Masada. * ''Las Combas''. Eacart. * ''Còrda''. Masatge. * ''Crapòna''. Lòc destrusit, prèp de la Barja. Tanben lòc desparegut d'un riu, afluent de l'Ondena, prèp dels ''Tres Ponts''. Aquest riu seriá uèi ''Lo Peirièr'' (Le Perrier). * ''Crest de Bramafan''. Lòc destrusit. * ''Escharvai'' (?) * ''L'Espital''. Lòc destrusit. * ''Faiòl''. Vilatge. * ''La Gampilha'' (fr La Gampille) - ''Ryo de Gampylhie'' en [[1551]]; ''Rieu de Gampilhie'' en [[1556]]. afluent d'[[Ondena]] (fr ''Ondaine'') prèp de Frominiu, ten sa font al sud-oest de la comuna de Sant Just. * ''A Grilhet''. Masada. * ''Infirmariá'' (''Vièlha''). Lòc destrusit. * ''Laiat'' (''Laiac''). Vilatge. * ''Le Logis-Neuf'' (Les Lòtges nòus??). Masada. * ''Malafoliá''. Vilatge. * ''Lo Mas''. Quartièr e parròquia de la vila de Frominiu. * ''Merdarel'' (fr ''Mardarel'') - Le risz [riu] appelé de Merdarel jouxte le chemyn allant de Firminy au Chambon'' en [[1535). * ''Pontòisa'' - Terre située au territoyre Descharavay, jouxte le chemin allant de Firminy a Saint Ferréol de vent,…'' en [[1534]]; ''Terre appelée de Pontoysa située jouxte les chemyns dont l'un va de Firminy a Chazaulx, l'autre a Co…'' en [[1538). Masatge a 1 km de la ribièra de la Gampilha. * ''Las Molièras'' (Las Molhièras ??). Escart. * ''Los Noguièrs''. Vilatge. * ''Lo Patus'' (?) (fr. Le Pateux). Riu. * ''Paulat'' (Paulac ??). Castèl. * ''Lo Peirièr''. V. Crapòna * ''Puèg de la Còsta'' (?) (Pied-de-la-Côte). Masada. * ''Pont del Sause''. Masada, prèp de l'''Ondena'' (fr. Ondaine). * ''Los Preaus'' (??) (frn Les Préaux). Masada * ''Au Rochain'' (fr.). Escart. * ''Las Roquetas'' (fr. Les Rochettes). Ostal isolat. * ''Lo Solelh''. Vilatge. * ''La Tardiva''. Escart. * ''La Terrassa''. Lòc destrusit. * ''Tèrraneira'' (??) (fr. Terreneyry). Lòc destrusit. * ''La Tor'' o ''La Torre'' (??). Masada e castèl. * ''Los Tres Ponts''. Vilatge. ===Chasel=== La comuna de Chasel fusionet amb Frominiu. Sos luòcs son: *'''Chasel'''<ref name=TR/> (fr ''Chazeau'') - ''Apud Chazauz in parrochia de Firminet, in fornello parvo de Chazals… Johanna de Chazal Veteris…'' en [[1313]]; ''In loco vulgariter nuncupato Casalis'' en [[1332]]; ''Conventus de Chasalibus'' en [[1361]]; ''Monasterium de Chasals'' en [[1370]]; ''Apud Chazaux'' en [[1384]]; ''Locus de Chazalibus parrochie Firminiaci'' en [[1388]]; ''Cimenterius Sancte Clare de Chazellibus'' en [[1402]]; ''Cyminterius Sancti Johannis conventus de Casalibus'' en [[1411]]; ''Chazaulx'' en [[1534]]; ''Chasaux'' au [[siecle XVIII]] (Cassini).<ref name=DT/> *'''L'Abaià'''<ref name=TR/> (fr L'Abbaye) - ??????. Masatge.<ref name=DT/> Anciena abaià.<ref group=nt>Abaià significa ''abadiá''.</ref> <!--*'''''??????''''' (fr ''Bazeau'') - ??????. Escart.<ref name=DT/>--> *'''Bileta'''<ref name=TR/> (fr ''[Le] Billet'') - ''Billet'' au [[siecle XVIII]] (Cassini).<ref name=DT/> Masatge.<ref name=DT/> Segon Rideau, ''Bileta'' deriva d'una fòrma locala dau prenom Gabriela. *'''Los Bruneaus'''<ref name=TR/> (fr ''Les Bruneaux'') - ''Apud les Brunex.… Jacmeta deux Bruneux'' en [[1386]]; ''Franciscus del Bruneaulx'' en [[1420]]; ''Ebrenaux'' au [[siecle XVIII]] (Cassini).<ref name=DT/> Masatge.<ref name=DT/><!-- *'''''' (fr ''Le Combobert'') - Ruisseau. Coule dans la commune de Chazeau où il se jette dans la Gampille.--> *'''Crumilhiu''' /krœmiyaυ/<ref name=TR/> (fr ''Cremilleux'') - ''Locus de Curmilhiaco prope Chasalibus'' en [[1400]]; ''Gremilieux'' au [[siecle XVIII]] (Cassini).<ref name=DT/> Vilatge.<ref name=DT/><!-- *'''''' (fr ''Cuer'') - Maison isolaa.<ref name=DT/> *'''''' (fr ''Feuillaret'') - Maison isolaa.<ref name=DT/> *'''''' (fr ''La Gabière'') - Masatge.<ref name=DT/> *'''''' (fr ''La Gampille'') - Ruisseau. Prend sa source dans la Haute-Loire, traverse la commune de Chazeau et se jette dans l'Ondaine, commune de Firminy.--> *'''La Meta'''<ref name=TR/> (fr ''Lameth'') - ''Johannes de la Meta'' en [[1400]].<ref name=DT/> Masatge.<ref name=DT/> *'''''Les Lòtges?''''' (nom supausat; fr ''Les Loges'') - ?????? Escart.<ref name=DT/><!-- *'''''' (fr ''Loraine'') - Masatge.<ref name=DT/>--> *'''Malaval''' o '''Mala Val''' /vé marevà/<ref name=TR/> (fr ''Malleval'') - ''Risz de Mallaval'' en [[1543]].<ref name=DT/> Aiga<!--Ruisseau--> que cola dins la comuna de Chasel, afluent de Gampilhes. *'''Marcor'''<ref name=TR/> (fr ''Marcoux'') - ?????? Masatge.<ref name=DT/> *'''Montchaum''' o '''Mont-Chaum'''<ref name=TR/> (fr ''Montchaud'' o ''Monchaud'') - ?????? Escart.<ref name=DT/> *'''(Lo) Pinet'''<ref name=TR/> (fr ''[Le] Pinet / [Le] Pinay'') - ''Locus de Pinet'' en [[1332]]; ''Johannes Morini de Spineto prope Schazalibus… Apud Lopinet'' en [[1400]]; ''Johannes de Pineto'' en [[1420]]; ''Le Pinet'' au [[siecle XVIII]] (Cassini); ''Pinay'' en [[1887]] (Atlas cant.); ''Pinet'' en [[1926]].<ref name=DT/> Masatge.<ref name=DT/><!-- *'''''' (fr ''Piochon'') - Maison isolaa.<ref name=DT/> *'''''' (fr ''Portafaix'') - Masatge.<ref name=DT/>--> *'''La Vaure'''<ref name=TR/> (fr ''La Vaure'') - ''Johannes Lorregua habitator de la Vaura'' en [[1386]]; ''La Vaurerogiet'' au [[siecle XVIII]] (Cassini); ''La Vaure'' en [[1926]].<ref name=DT/> Masatge.<ref name=DT/> *'''''La Vaureta''''' (nom supausat; fr ''La Vaurette'') - ''La Voirette'' au [[siecle XVIII]] (Cassini)<ref name=DT/>. Escart.<ref name=DT/> ==Geografia== ==Istòria== ==Administracion== {{ElegitDebuta|insee= 42095 |Títol= Lista deus cònsols successius}} {{Elegit |Debuta= [[2008]] |Fin= [[2014]] |Identitat= Marc Petit ([[Parti communiste français|PCF]])|Partit= |Qualitat= }} {{Elegit |Debuta= març de [[2001]] |Fin= 2008 |Identitat= |Partit= |Qualitat= }} {{ElegitDonadas}} {{ElegitFin}} ==Demografia== {{Demografia |insee= 42095 |senscomptesdobles= 1962}} ==Luòcs e monuments== ==Personalitats ligadas amb la comuna== ==Véser tanben== ==Ligams extèrnes== ==Nòtas e referéncias== ===Nòtas=== <references group=nt/> ===Referéncias=== {{Referéncias}} {{Portal Occitània}} {{Comunas de| insee = 42095 }} [[Categoria:Comuna d'Occitània]] [[Categoria:Comuna de Léger]] r4z2slr3gvcwylcdu1j9hsj03bto9w3 2507551 2507549 2026-08-25T14:41:50Z Poiuytrell 61256 2507551 wikitext text/x-wiki {{Infobox vila occitana | carta=oc | nomcomuna=Frominiu | nomcomuna2= ''Firminy'' | imatge= Firminy.jpg | descripcion=Vista de Frominiu. | lògo= | escut=Blason ville fr Firminy (Loire).svg | escais= | region ist ={{Occitània}} | parçan= | insee = 42095 | cp = 42700 | cònsol = Marc Petit ([[Parti communiste français|PCF]]) | mandat = [[2008]]-[[2014]] | gentilici = Apelons (escaisnom que ven del fach que fasián quasi totes lo faure o lo tachon (fr. cloutier) | longitud= 4.2878 | latitud= 45.3889 | alt mini = 446 | alt mej = | alt maxi = 800 | km² = 10.45 }} '''Frominiu'''<ref group=nt>var. '''Forminiu''' a [[Aurec]], '''Farmeniu''' a [[Chamblas]], e '''Ferminiu''' a [[Golena]]. Segon {{Tresaur-Rideau}}</ref> (pron. [vé frυminyaυ]<ref name=TR>{{Tresaur-Rideau}}</ref>) o '''Fermenieu''' (''Firminy'' en [[francés]]) es una [[Comuna francesa|comuna]] [[frança|francesa]], situada dins lo [[departaments franceses|departament]] de [[Léger (departament)|Léger]] e la [[regions francesas|region]] de [[Ròse-Aups]]. == Toponimia == Las atestacions e etimologias son, per luòc: ===Frominiu=== *'''Frominiu''' La primièira mencion latina que demòstra una origina basasa en lo nom pròpi roman ''Firminius'' combinat amb lo sufix cèltic o gallo-roman ''-acum'' (que indica propietat o domeni). ''Firminiaco'' (1168), puèi ''Freminiaco'' (amb metatèsi de la ''r'') son de fòrmas medievalas tardivas. ''Cella Sancti Martini de Firminiaco'' en [[971]]; ''Humbertus prior de Firminiaco'' en [[1168]]; ''Ecclesia Sancti Petri de Firminiaco'' en [[1183]]; ''Capellanus de Firiminiaco… Capellanus de Firmigiaco'' en [[1294]]; ''Obiit Poncius monachus Insule Barbare prior Firminiaci'' au [[siecle XIII]]; ''Prioratus de Firmignieu'' en [[1312]]; ''Parrochia de Furminet'' en [[1313]]; ''Apud Firmigniacum'' en [[1323]]; ''Furminiacus'' en [[1329]]; ''Ecclesie Beate Marie et Sancti Petri de Firmigniaco'' en [[1337]]; ''Luminaria ecclesiarum Firmigniaci'' en [[1361]]; ''Parrochia Furmigniaci'' en [[1374]]; ''Prioratus et ecclesia de Fulmignieu'' en [[1379]]; ''Les hommes de Firmignio'' en [[1389]]; ''Hospitale de novo facto apud Firmigniacum'' en [[1404]]; ''Parrochia Firminiasci'' en [[1415]]; ''Ecclesia de Firmigneu (xve siècle]]; ''Firmigny… Fromigny'' en [[1534]]; ''Fromigny… Firmigny'' en [[1542]]; ''Firminy'' en [[1542]]; ''Le chemin tendant de Furmignieu a Sainct Rambert'' en [[1542]]; ''Furminieu'' en [[1542]]; ''Furmigny'' en [[1542]]; ''Fourmigny'' en [[1545]]; ''La paroisse de Furminy'' en [[1682]]; ''Firmini [[siecle XVIII]]; ''Vês Frouminieux'' au [[siecle XX]].<ref name=DT>{{DicoTopo}}</ref><br/><br/>Lo nom latin Firminius + sufix gallés -acus donèt ''Firminiaco'', que dins aquesta zòna d'influéncia [[arpitan]]a ont -acus dona [jew], venguèt ''Fermenieu'' (grafia normativa).<br/> Las grafias mai fonetizantas ''Frominhau/Freminhau'' o ''Fremeniau'', fòrma mai etimologica segon [[Albert Boissier]]<ref>''Albert Boissier, herboriste de langue - collecte et écrits en langue d'oc de Firminy et sa région'', [[Jean-Yves Rideau]], publicat per: Saint-Didier-en-Velay: Amis des arts et traditions populaires du Musée de Saint-Didier-en-Velay, 2012</ref>, testimònian de la coexisténcia de las prononciacions notadas ''Frouminio'', ''Froumignioou'' e ''Fremeniaoû'' pels autors locals, que nòtan la palatalizacion de la ''n'' davant ''i'', correnta en vivaro-aupenc e auvernhat (ex. "venir" prononciat [ve'ñi]).<br/> I a tanben la grafia ''Firminial'' retenguda per [[Ludovic Noirie]]<ref>{{Ouvrage|langue=français|auteur1=Ludovic Noirie|titre=Limite entre les dialectes occitans et arpitans au sud du Forez. Précisions sur les environs de Firminy|lieu=Firminy|éditeur=|date=2018|isbn=|lire en ligne=http://ludovic-noirie.fr/sciences/20180919_PatoisFirminy.pdf}}.</ref>. La grafia ''Frominiu''{{Bdtopoc}} propausada es un pauc mens fonetizanta que las precedentas.<ref>''Limite entre les dialectes occitans et arpitans au sud du Forez. Précisions sur les environs de Firminy'', [[Ludovic Noirie]], 2018 [http://ludovic-noirie.fr/sciences/20180919_PatoisFirminy.pdf]</ref> <ref name="Rideau">{{Cite book|lang=fr|author=[[Jean-Yves Rideau]]|títol=Trésor des parlers occitans du Velay oriental et du Sud-Forez|url=http://bartavel.com/tresor/5.Noms%20propres.pdf|annada=2018}}</ref> Escarts, masadas, rius e castèls de Frominiu: * ''La Barja''. Masatge. * ''Lo Bas Solelh''. Escart prèp del lòc de ''Lo Solelh''. * ''Lo Bedin'' (??). Escart. * ''Bòsc d'Estat'' ,(?) (fr. Bois-d'État). * ''Boissa'' * ''Braguièr'' (??) (fr. Brayer). Lòc destrusit. * ''La Bròssa''. Escart. * ''Al Calvari''. Escart. * ''La Chauç''. Masada. * ''Las Combas''. Eacart. * ''Còrda''. Masatge. * ''Crapòna''. Lòc destrusit, prèp de la Barja. Tanben lòc desparegut d'un riu, afluent de l'Ondena, prèp dels ''Tres Ponts''. Aquest riu seriá uèi ''Lo Peirièr'' (Le Perrier). * ''Crest de Bramafan''. Lòc destrusit. * ''Escharvai'' (?) * ''L'Espital''. Lòc destrusit. * ''Faiòl''. Vilatge. * ''La Gampilha'' (fr La Gampille) - ''Ryo de Gampylhie'' en [[1551]]; ''Rieu de Gampilhie'' en [[1556]]. afluent d'[[Ondena]] (fr ''Ondaine'') prèp de Frominiu, ten sa font al sud-oest de la comuna de Sant Just. * ''A Grilhet''. Masada. * ''Infirmariá'' (''Vièlha''). Lòc destrusit. * ''Laiat'' (''Laiac''). Vilatge. * ''Le Logis-Neuf'' (Les Lòtges nòus??). Masada. * ''Malafoliá''. Vilatge. * ''Lo Mas''. Quartièr e parròquia de la vila de Frominiu. * ''Merdarel'' (fr ''Mardarel'') - Le risz [riu] appelé de Merdarel jouxte le chemyn allant de Firminy au Chambon'' en [[1535). * ''Pontòisa'' - Terre située au territoyre Descharavay, jouxte le chemin allant de Firminy a Saint Ferréol de vent,…'' en [[1534]]; ''Terre appelée de Pontoysa située jouxte les chemyns dont l'un va de Firminy a Chazaulx, l'autre a Co…'' en [[1538). Masatge a 1 km de la ribièra de la Gampilha. * ''Las Molièras'' (Las Molhièras ??). Escart. * ''Los Noguièrs''. Vilatge. * ''Lo Patus'' (?) (fr. Le Pateux). Riu. * ''Paulat'' (Paulac ??). Castèl. * ''Lo Peirièr''. V. Crapòna * ''Puèg de la Còsta'' (?) (Pied-de-la-Côte). Masada. * ''Pont del Sause''. Masada, prèp de l'''Ondena'' (fr. Ondaine). * ''Los Preaus'' (??) (frn Les Préaux). Masada * ''Au Rochain'' (fr.). Escart. * ''Las Roquetas'' (fr. Les Rochettes). Ostal isolat. * ''Lo Solelh''. Vilatge. * ''La Tardiva''. Escart. * ''La Terrassa''. Lòc destrusit. * ''Tèrraneira'' (??) (fr. Terreneyry). Lòc destrusit. * ''La Tor'' o ''La Torre'' (??). Masada e castèl. * ''Los Tres Ponts''. Vilatge. ===Chasel=== La comuna de Chasel fusionet amb Frominiu. Sos luòcs son: *'''Chasel'''<ref name=TR/> (fr ''Chazeau'') - ''Apud Chazauz in parrochia de Firminet, in fornello parvo de Chazals… Johanna de Chazal Veteris…'' en [[1313]]; ''In loco vulgariter nuncupato Casalis'' en [[1332]]; ''Conventus de Chasalibus'' en [[1361]]; ''Monasterium de Chasals'' en [[1370]]; ''Apud Chazaux'' en [[1384]]; ''Locus de Chazalibus parrochie Firminiaci'' en [[1388]]; ''Cimenterius Sancte Clare de Chazellibus'' en [[1402]]; ''Cyminterius Sancti Johannis conventus de Casalibus'' en [[1411]]; ''Chazaulx'' en [[1534]]; ''Chasaux'' au [[siecle XVIII]] (Cassini).<ref name=DT/> *'''L'Abaià'''<ref name=TR/> (fr L'Abbaye) - ??????. Masatge.<ref name=DT/> Anciena abaià.<ref group=nt>Abaià significa ''abadiá''.</ref> <!--*'''''??????''''' (fr ''Bazeau'') - ??????. Escart.<ref name=DT/>--> *'''Bileta'''<ref name=TR/> (fr ''[Le] Billet'') - ''Billet'' au [[siecle XVIII]] (Cassini).<ref name=DT/> Masatge.<ref name=DT/> Segon Rideau, ''Bileta'' deriva d'una fòrma locala dau prenom Gabriela. *'''Los Bruneaus'''<ref name=TR/> (fr ''Les Bruneaux'') - ''Apud les Brunex.… Jacmeta deux Bruneux'' en [[1386]]; ''Franciscus del Bruneaulx'' en [[1420]]; ''Ebrenaux'' au [[siecle XVIII]] (Cassini).<ref name=DT/> Masatge.<ref name=DT/><!-- *'''''' (fr ''Le Combobert'') - Ruisseau. Coule dans la commune de Chazeau où il se jette dans la Gampille.--> *'''Crumilhiu''' /krœmiyaυ/<ref name=TR/> (fr ''Cremilleux'') - ''Locus de Curmilhiaco prope Chasalibus'' en [[1400]]; ''Gremilieux'' au [[siecle XVIII]] (Cassini).<ref name=DT/> Vilatge.<ref name=DT/><!-- *'''''' (fr ''Cuer'') - Maison isolaa.<ref name=DT/> *'''''' (fr ''Feuillaret'') - Maison isolaa.<ref name=DT/> *'''''' (fr ''La Gabière'') - Masatge.<ref name=DT/> *'''''' (fr ''La Gampille'') - Ruisseau. Prend sa source dans la Haute-Loire, traverse la commune de Chazeau et se jette dans l'Ondaine, commune de Firminy.--> *'''La Meta'''<ref name=TR/> (fr ''Lameth'') - ''Johannes de la Meta'' en [[1400]].<ref name=DT/> Masatge.<ref name=DT/> *'''''Les Lòtges?''''' (nom supausat; fr ''Les Loges'') - ?????? Escart.<ref name=DT/><!-- *'''''' (fr ''Loraine'') - Masatge.<ref name=DT/>--> *'''Malaval''' o '''Mala Val''' /vé marevà/<ref name=TR/> (fr ''Malleval'') - ''Risz de Mallaval'' en [[1543]].<ref name=DT/> Aiga<!--Ruisseau--> que cola dins la comuna de Chasel, afluent de Gampilhes. *'''Marcor'''<ref name=TR/> (fr ''Marcoux'') - ?????? Masatge.<ref name=DT/> *'''Montchaum''' o '''Mont-Chaum'''<ref name=TR/> (fr ''Montchaud'' o ''Monchaud'') - ?????? Escart.<ref name=DT/> *'''(Lo) Pinet'''<ref name=TR/> (fr ''[Le] Pinet / [Le] Pinay'') - ''Locus de Pinet'' en [[1332]]; ''Johannes Morini de Spineto prope Schazalibus… Apud Lopinet'' en [[1400]]; ''Johannes de Pineto'' en [[1420]]; ''Le Pinet'' au [[siecle XVIII]] (Cassini); ''Pinay'' en [[1887]] (Atlas cant.); ''Pinet'' en [[1926]].<ref name=DT/> Masatge.<ref name=DT/><!-- *'''''' (fr ''Piochon'') - Maison isolaa.<ref name=DT/> *'''''' (fr ''Portafaix'') - Masatge.<ref name=DT/>--> *'''La Vaure'''<ref name=TR/> (fr ''La Vaure'') - ''Johannes Lorregua habitator de la Vaura'' en [[1386]]; ''La Vaurerogiet'' au [[siecle XVIII]] (Cassini); ''La Vaure'' en [[1926]].<ref name=DT/> Masatge.<ref name=DT/> *'''''La Vaureta''''' (nom supausat; fr ''La Vaurette'') - ''La Voirette'' au [[siecle XVIII]] (Cassini)<ref name=DT/>. Escart.<ref name=DT/> ==Geografia== ==Istòria== ==Administracion== {{ElegitDebuta|insee= 42095 |Títol= Lista deus cònsols successius}} {{Elegit |Debuta= [[2008]] |Fin= [[2014]] |Identitat= Marc Petit ([[Parti communiste français|PCF]])|Partit= |Qualitat= }} {{Elegit |Debuta= març de [[2001]] |Fin= 2008 |Identitat= |Partit= |Qualitat= }} {{ElegitDonadas}} {{ElegitFin}} ==Demografia== {{Demografia |insee= 42095 |senscomptesdobles= 1962}} ==Luòcs e monuments== ==Personalitats ligadas amb la comuna== ==Véser tanben== ==Ligams extèrnes== ==Nòtas e referéncias== ===Nòtas=== <references group=nt/> ===Referéncias=== {{Referéncias}} {{Portal Occitània}} {{Comunas de| insee = 42095 }} [[Categoria:Comuna d'Occitània]] [[Categoria:Comuna de Léger]] q9r8tcqbwrrwmniypqm251cslu3bosr 2507552 2507551 2026-08-25T14:45:47Z Poiuytrell 61256 /* Frominiu */ 2507552 wikitext text/x-wiki {{Infobox vila occitana | carta=oc | nomcomuna=Frominiu | nomcomuna2= ''Firminy'' | imatge= Firminy.jpg | descripcion=Vista de Frominiu. | lògo= | escut=Blason ville fr Firminy (Loire).svg | escais= | region ist ={{Occitània}} | parçan= | insee = 42095 | cp = 42700 | cònsol = Marc Petit ([[Parti communiste français|PCF]]) | mandat = [[2008]]-[[2014]] | gentilici = Apelons (escaisnom que ven del fach que fasián quasi totes lo faure o lo tachon (fr. cloutier) | longitud= 4.2878 | latitud= 45.3889 | alt mini = 446 | alt mej = | alt maxi = 800 | km² = 10.45 }} '''Frominiu'''<ref group=nt>var. '''Forminiu''' a [[Aurec]], '''Farmeniu''' a [[Chamblas]], e '''Ferminiu''' a [[Golena]]. Segon {{Tresaur-Rideau}}</ref> (pron. [vé frυminyaυ]<ref name=TR>{{Tresaur-Rideau}}</ref>) o '''Fermenieu''' (''Firminy'' en [[francés]]) es una [[Comuna francesa|comuna]] [[frança|francesa]], situada dins lo [[departaments franceses|departament]] de [[Léger (departament)|Léger]] e la [[regions francesas|region]] de [[Ròse-Aups]]. == Toponimia == Las atestacions e etimologias son, per luòc: ===Frominiu=== *'''Frominiu''' La primièira mencion latina que demòstra una origina basasa en lo nom pròpi roman ''Firminius'' combinat amb lo sufix cèltic/gallés o gallo-roman ''-acum'' (que indica propietat o domeni) donèt ''Firminiaco'', que dins aquesta zòna d'influéncia [[arpitan]]a ont -acus es prononciat [jew] dona ''Fermenieu'' (notat amb una grafia fonetizanta).<br/> ''Firminiaco'' (1168), puèi ''Freminiaco'' (amb metatèsi de la ''r'') son de fòrmas medievalas tardivas. ''Cella Sancti Martini de Firminiaco'' en [[971]]; ''Humbertus prior de Firminiaco'' en [[1168]]; ''Ecclesia Sancti Petri de Firminiaco'' en [[1183]]; ''Capellanus de Firiminiaco… Capellanus de Firmigiaco'' en [[1294]]; ''Obiit Poncius monachus Insule Barbare prior Firminiaci'' au [[siecle XIII]]; ''Prioratus de Firmignieu'' en [[1312]]; ''Parrochia de Furminet'' en [[1313]]; ''Apud Firmigniacum'' en [[1323]]; ''Furminiacus'' en [[1329]]; ''Ecclesie Beate Marie et Sancti Petri de Firmigniaco'' en [[1337]]; ''Luminaria ecclesiarum Firmigniaci'' en [[1361]]; ''Parrochia Furmigniaci'' en [[1374]]; ''Prioratus et ecclesia de Fulmignieu'' en [[1379]]; ''Les hommes de Firmignio'' en [[1389]]; ''Hospitale de novo facto apud Firmigniacum'' en [[1404]]; ''Parrochia Firminiasci'' en [[1415]]; ''Ecclesia de Firmigneu (xve siècle]]; ''Firmigny… Fromigny'' en [[1534]]; ''Fromigny… Firmigny'' en [[1542]]; ''Firminy'' en [[1542]]; ''Le chemin tendant de Furmignieu a Sainct Rambert'' en [[1542]]; ''Furminieu'' en [[1542]]; ''Furmigny'' en [[1542]]; ''Fourmigny'' en [[1545]]; ''La paroisse de Furminy'' en [[1682]]; ''Firmini [[siecle XVIII]]; ''Vês Frouminieux'' au [[siecle XX]].<ref name=DT>{{DicoTopo}}</ref><br/><br/> Las grafias mai fonetizantas ''Frominhau''/''Freminhau'' o ''Fremeniau'' (fòrma mai etimologica segon [[Albert Boissier]])<ref>''Albert Boissier, herboriste de langue - collecte et écrits en langue d'oc de Firminy et sa région'', [[Jean-Yves Rideau]], publicat per: Saint-Didier-en-Velay: Amis des arts et traditions populaires du Musée de Saint-Didier-en-Velay, 2012</ref>, testimònian de la coexisténcia de las prononciacions escrichas ''Frouminio'', ''Froumignioou'' e ''Fremeniaoû'' pels autors locals, que nòtan la palatalizacion de la ''n'' davant ''i'', correnta en vivaro-aupenc e auvernhat (ex. "venir" prononciat [ve'ñi]).<br/> I a tanben la grafia ''Firminial'' retenguda per [[Ludovic Noirie]]<ref>{{Ouvrage|langue=français|auteur1=Ludovic Noirie|titre=Limite entre les dialectes occitans et arpitans au sud du Forez. Précisions sur les environs de Firminy|lieu=Firminy|éditeur=|date=2018|isbn=|lire en ligne=http://ludovic-noirie.fr/sciences/20180919_PatoisFirminy.pdf}}.</ref>. La grafia ''Frominiu''{{Bdtopoc}} propausada es un pauc mens fonetizanta que las precedentas.<ref>''Limite entre les dialectes occitans et arpitans au sud du Forez. Précisions sur les environs de Firminy'', [[Ludovic Noirie]], 2018 [http://ludovic-noirie.fr/sciences/20180919_PatoisFirminy.pdf]</ref> <ref name="Rideau">{{Cite book|lang=fr|author=[[Jean-Yves Rideau]]|títol=Trésor des parlers occitans du Velay oriental et du Sud-Forez|url=http://bartavel.com/tresor/5.Noms%20propres.pdf|annada=2018}}</ref> Escarts, masadas, rius e castèls de Frominiu: * ''La Barja''. Masatge. * ''Lo Bas Solelh''. Escart prèp del lòc de ''Lo Solelh''. * ''Lo Bedin'' (??). Escart. * ''Bòsc d'Estat'' ,(?) (fr. Bois-d'État). * ''Boissa'' * ''Braguièr'' (??) (fr. Brayer). Lòc destrusit. * ''La Bròssa''. Escart. * ''Al Calvari''. Escart. * ''La Chauç''. Masada. * ''Las Combas''. Eacart. * ''Còrda''. Masatge. * ''Crapòna''. Lòc destrusit, prèp de la Barja. Tanben lòc desparegut d'un riu, afluent de l'Ondena, prèp dels ''Tres Ponts''. Aquest riu seriá uèi ''Lo Peirièr'' (Le Perrier). * ''Crest de Bramafan''. Lòc destrusit. * ''Escharvai'' (?) * ''L'Espital''. Lòc destrusit. * ''Faiòl''. Vilatge. * ''La Gampilha'' (fr La Gampille) - ''Ryo de Gampylhie'' en [[1551]]; ''Rieu de Gampilhie'' en [[1556]]. afluent d'[[Ondena]] (fr ''Ondaine'') prèp de Frominiu, ten sa font al sud-oest de la comuna de Sant Just. * ''A Grilhet''. Masada. * ''Infirmariá'' (''Vièlha''). Lòc destrusit. * ''Laiat'' (''Laiac''). Vilatge. * ''Le Logis-Neuf'' (Les Lòtges nòus??). Masada. * ''Malafoliá''. Vilatge. * ''Lo Mas''. Quartièr e parròquia de la vila de Frominiu. * ''Merdarel'' (fr ''Mardarel'') - Le risz [riu] appelé de Merdarel jouxte le chemyn allant de Firminy au Chambon'' en [[1535). * ''Pontòisa'' - Terre située au territoyre Descharavay, jouxte le chemin allant de Firminy a Saint Ferréol de vent,…'' en [[1534]]; ''Terre appelée de Pontoysa située jouxte les chemyns dont l'un va de Firminy a Chazaulx, l'autre a Co…'' en [[1538). Masatge a 1 km de la ribièra de la Gampilha. * ''Las Molièras'' (Las Molhièras ??). Escart. * ''Los Noguièrs''. Vilatge. * ''Lo Patus'' (?) (fr. Le Pateux). Riu. * ''Paulat'' (Paulac ??). Castèl. * ''Lo Peirièr''. V. Crapòna * ''Puèg de la Còsta'' (?) (Pied-de-la-Côte). Masada. * ''Pont del Sause''. Masada, prèp de l'''Ondena'' (fr. Ondaine). * ''Los Preaus'' (??) (frn Les Préaux). Masada * ''Au Rochain'' (fr.). Escart. * ''Las Roquetas'' (fr. Les Rochettes). Ostal isolat. * ''Lo Solelh''. Vilatge. * ''La Tardiva''. Escart. * ''La Terrassa''. Lòc destrusit. * ''Tèrraneira'' (??) (fr. Terreneyry). Lòc destrusit. * ''La Tor'' o ''La Torre'' (??). Masada e castèl. * ''Los Tres Ponts''. Vilatge. ===Chasel=== La comuna de Chasel fusionet amb Frominiu. Sos luòcs son: *'''Chasel'''<ref name=TR/> (fr ''Chazeau'') - ''Apud Chazauz in parrochia de Firminet, in fornello parvo de Chazals… Johanna de Chazal Veteris…'' en [[1313]]; ''In loco vulgariter nuncupato Casalis'' en [[1332]]; ''Conventus de Chasalibus'' en [[1361]]; ''Monasterium de Chasals'' en [[1370]]; ''Apud Chazaux'' en [[1384]]; ''Locus de Chazalibus parrochie Firminiaci'' en [[1388]]; ''Cimenterius Sancte Clare de Chazellibus'' en [[1402]]; ''Cyminterius Sancti Johannis conventus de Casalibus'' en [[1411]]; ''Chazaulx'' en [[1534]]; ''Chasaux'' au [[siecle XVIII]] (Cassini).<ref name=DT/> *'''L'Abaià'''<ref name=TR/> (fr L'Abbaye) - ??????. Masatge.<ref name=DT/> Anciena abaià.<ref group=nt>Abaià significa ''abadiá''.</ref> <!--*'''''??????''''' (fr ''Bazeau'') - ??????. Escart.<ref name=DT/>--> *'''Bileta'''<ref name=TR/> (fr ''[Le] Billet'') - ''Billet'' au [[siecle XVIII]] (Cassini).<ref name=DT/> Masatge.<ref name=DT/> Segon Rideau, ''Bileta'' deriva d'una fòrma locala dau prenom Gabriela. *'''Los Bruneaus'''<ref name=TR/> (fr ''Les Bruneaux'') - ''Apud les Brunex.… Jacmeta deux Bruneux'' en [[1386]]; ''Franciscus del Bruneaulx'' en [[1420]]; ''Ebrenaux'' au [[siecle XVIII]] (Cassini).<ref name=DT/> Masatge.<ref name=DT/><!-- *'''''' (fr ''Le Combobert'') - Ruisseau. Coule dans la commune de Chazeau où il se jette dans la Gampille.--> *'''Crumilhiu''' /krœmiyaυ/<ref name=TR/> (fr ''Cremilleux'') - ''Locus de Curmilhiaco prope Chasalibus'' en [[1400]]; ''Gremilieux'' au [[siecle XVIII]] (Cassini).<ref name=DT/> Vilatge.<ref name=DT/><!-- *'''''' (fr ''Cuer'') - Maison isolaa.<ref name=DT/> *'''''' (fr ''Feuillaret'') - Maison isolaa.<ref name=DT/> *'''''' (fr ''La Gabière'') - Masatge.<ref name=DT/> *'''''' (fr ''La Gampille'') - Ruisseau. Prend sa source dans la Haute-Loire, traverse la commune de Chazeau et se jette dans l'Ondaine, commune de Firminy.--> *'''La Meta'''<ref name=TR/> (fr ''Lameth'') - ''Johannes de la Meta'' en [[1400]].<ref name=DT/> Masatge.<ref name=DT/> *'''''Les Lòtges?''''' (nom supausat; fr ''Les Loges'') - ?????? Escart.<ref name=DT/><!-- *'''''' (fr ''Loraine'') - Masatge.<ref name=DT/>--> *'''Malaval''' o '''Mala Val''' /vé marevà/<ref name=TR/> (fr ''Malleval'') - ''Risz de Mallaval'' en [[1543]].<ref name=DT/> Aiga<!--Ruisseau--> que cola dins la comuna de Chasel, afluent de Gampilhes. *'''Marcor'''<ref name=TR/> (fr ''Marcoux'') - ?????? Masatge.<ref name=DT/> *'''Montchaum''' o '''Mont-Chaum'''<ref name=TR/> (fr ''Montchaud'' o ''Monchaud'') - ?????? Escart.<ref name=DT/> *'''(Lo) Pinet'''<ref name=TR/> (fr ''[Le] Pinet / [Le] Pinay'') - ''Locus de Pinet'' en [[1332]]; ''Johannes Morini de Spineto prope Schazalibus… Apud Lopinet'' en [[1400]]; ''Johannes de Pineto'' en [[1420]]; ''Le Pinet'' au [[siecle XVIII]] (Cassini); ''Pinay'' en [[1887]] (Atlas cant.); ''Pinet'' en [[1926]].<ref name=DT/> Masatge.<ref name=DT/><!-- *'''''' (fr ''Piochon'') - Maison isolaa.<ref name=DT/> *'''''' (fr ''Portafaix'') - Masatge.<ref name=DT/>--> *'''La Vaure'''<ref name=TR/> (fr ''La Vaure'') - ''Johannes Lorregua habitator de la Vaura'' en [[1386]]; ''La Vaurerogiet'' au [[siecle XVIII]] (Cassini); ''La Vaure'' en [[1926]].<ref name=DT/> Masatge.<ref name=DT/> *'''''La Vaureta''''' (nom supausat; fr ''La Vaurette'') - ''La Voirette'' au [[siecle XVIII]] (Cassini)<ref name=DT/>. Escart.<ref name=DT/> ==Geografia== ==Istòria== ==Administracion== {{ElegitDebuta|insee= 42095 |Títol= Lista deus cònsols successius}} {{Elegit |Debuta= [[2008]] |Fin= [[2014]] |Identitat= Marc Petit ([[Parti communiste français|PCF]])|Partit= |Qualitat= }} {{Elegit |Debuta= març de [[2001]] |Fin= 2008 |Identitat= |Partit= |Qualitat= }} {{ElegitDonadas}} {{ElegitFin}} ==Demografia== {{Demografia |insee= 42095 |senscomptesdobles= 1962}} ==Luòcs e monuments== ==Personalitats ligadas amb la comuna== ==Véser tanben== ==Ligams extèrnes== ==Nòtas e referéncias== ===Nòtas=== <references group=nt/> ===Referéncias=== {{Referéncias}} {{Portal Occitània}} {{Comunas de| insee = 42095 }} [[Categoria:Comuna d'Occitània]] [[Categoria:Comuna de Léger]] p9a0g594cghkb1vvni4ptkgbx06j6q0 2507554 2507552 2026-08-25T15:00:28Z Poiuytrell 61256 2507554 wikitext text/x-wiki {{Infobox vila occitana | carta=oc | nomcomuna=Frominiu | nomcomuna2= ''Firminy'' | imatge= Firminy.jpg | descripcion=Vista de Frominiu. | lògo= | escut=Blason ville fr Firminy (Loire).svg | escais= | region ist ={{Occitània}} | parçan= | insee = 42095 | cp = 42700 | cònsol = Marc Petit ([[Parti communiste français|PCF]]) | mandat = [[2008]]-[[2014]] | gentilici = Apelons (escaisnom que ven del fach que fasián quasi totes lo faure o lo tachon (fr. cloutier) | longitud= 4.2878 | latitud= 45.3889 | alt mini = 446 | alt mej = | alt maxi = 800 | km² = 10.45 }} '''Frominiu'''<ref group=nt>var. '''Forminiu''' a [[Aurec]], '''Farmeniu''' a [[Chamblas]], e '''Ferminiu''' a [[Golena]]. Segon {{Tresaur-Rideau}}</ref> (pron. [vé frυminyaυ]<ref name=TR>{{Tresaur-Rideau}}</ref>) o '''Fermenieu''' (''Firminy'' en [[francés]]) es una [[Comuna francesa|comuna]] [[frança|francesa]], situada dins lo [[departaments franceses|departament]] de [[Léger (departament)|Léger]] e la [[regions francesas|region]] de [[Ròse-Aups]]. == Toponimia == Las atestacions e etimologias son, per luòc: ===Frominiu=== *'''Frominiu''' La primièira mencion latina que demòstra una origina basasa en lo nom pròpi roman ''Firminius'' combinat amb lo sufix cèltic/gallés o gallo-roman ''-acum'' (que indica propietat o domeni) donèt ''Firminiaco'', que dins aquesta zòna d'influéncia [[arpitan]]a ont -acus es prononciat [jew] dona ''Fermenieu'' (notat amb una grafia fonetizanta).<br/> ''Firminiaco'' (1168), puèi ''Freminiaco'' (amb metatèsi de la ''r'') son de fòrmas medievalas tardivas. ''Cella Sancti Martini de Firminiaco'' en [[971]]; ''Humbertus prior de Firminiaco'' en [[1168]]; ''Ecclesia Sancti Petri de Firminiaco'' en [[1183]]; ''Capellanus de Firiminiaco… Capellanus de Firmigiaco'' en [[1294]]; ''Obiit Poncius monachus Insule Barbare prior Firminiaci'' au [[siecle XIII]]; ''Prioratus de Firmignieu'' en [[1312]]; ''Parrochia de Furminet'' en [[1313]]; ''Apud Firmigniacum'' en [[1323]]; ''Furminiacus'' en [[1329]]; ''Ecclesie Beate Marie et Sancti Petri de Firmigniaco'' en [[1337]]; ''Luminaria ecclesiarum Firmigniaci'' en [[1361]]; ''Parrochia Furmigniaci'' en [[1374]]; ''Prioratus et ecclesia de Fulmignieu'' en [[1379]]; ''Les hommes de Firmignio'' en [[1389]]; ''Hospitale de novo facto apud Firmigniacum'' en [[1404]]; ''Parrochia Firminiasci'' en [[1415]]; ''Ecclesia de Firmigneu (xve siècle]]; ''Firmigny… Fromigny'' en [[1534]]; ''Fromigny… Firmigny'' en [[1542]]; ''Firminy'' en [[1542]]; ''Le chemin tendant de Furmignieu a Sainct Rambert'' en [[1542]]; ''Furminieu'' en [[1542]]; ''Furmigny'' en [[1542]]; ''Fourmigny'' en [[1545]]; ''La paroisse de Furminy'' en [[1682]]; ''Firmini [[siecle XVIII]]; ''Vês Frouminieux'' au [[siecle XX]].<ref name=DT>{{DicoTopo}}</ref><br/><br/> Las grafias mai fonetizantas ''Frominhau''/''Freminhau'' o ''Fremeniau'' (fòrma mai etimologica segon [[Albert Boissier]])<ref>''Albert Boissier, herboriste de langue - collecte et écrits en langue d'oc de Firminy et sa région'', [[Jean-Yves Rideau]], publicat per: Saint-Didier-en-Velay: Amis des arts et traditions populaires du Musée de Saint-Didier-en-Velay, 2012</ref>, testimònian de la coexisténcia de las prononciacions escrichas ''Frouminio'', ''Froumignioou'' e ''Fremeniaoû'' pels autors locals, que nòtan la palatalizacion de la ''n'' davant ''i'', correnta en vivaro-aupenc e auvernhat (ex. "venir" prononciat [ve'ñi]).<br/> I a tanben la grafia ''Firminial'' retenguda per [[Ludovic Noirie]]<ref>{{Ouvrage|langue=français|auteur1=Ludovic Noirie|titre=Limite entre les dialectes occitans et arpitans au sud du Forez. Précisions sur les environs de Firminy|lieu=Firminy|éditeur=|date=2018|isbn=|lire en ligne=http://ludovic-noirie.fr/sciences/20180919_PatoisFirminy.pdf}}.</ref>. La grafia ''Frominiu''{{Bdtopoc}} propausada es un pauc mens fonetizanta que las precedentas.<ref>''Limite entre les dialectes occitans et arpitans au sud du Forez. Précisions sur les environs de Firminy'', [[Ludovic Noirie]], 2018 [http://ludovic-noirie.fr/sciences/20180919_PatoisFirminy.pdf]</ref> <ref name="Rideau">{{Cite book|lang=fr|author=[[Jean-Yves Rideau]]|títol=Trésor des parlers occitans du Velay oriental et du Sud-Forez|url=http://bartavel.com/tresor/5.Noms%20propres.pdf|annada=2018}}</ref> Escarts, masadas, rius e castèls de Frominiu: * ''La Barja''. Masatge. * ''Lo Bas Solelh''. Escart prèp del lòc de ''Lo Solelh''. * ''Lo Bedin'' (??). Escart. * ''Bòsc d'Estat'' ,(?) (fr. Bois-d'État). * ''Boissa'' * ''Braguièr'' (??) (fr. Brayer). Lòc destrusit. * ''La Bròssa''. Escart. * ''Los Brunèls'' (Los Brunèus'') * ''Al Calvari''. Escart. * ''Chanal'' (Chanau??) * ''La Chauç''. Masada. * ''Chasèl'' (Chasèu ??) * ''Las Combas''. Escart. * ''Còrda''. Masatge. * ''Crapòna''. Lòc destrusit, prèp de la Barja. Tanben lòc desparegut d'un riu, afluent de l'Ondena, prèp dels ''Tres Ponts''. Aquest riu seriá uèi ''Lo Peirièr'' (Le Perrier). * ''Crest de Bramafan''. Lòc destrusit. * ''Escharvai'' (?) * ''L'Espital''. Lòc destrusit. * ''Faiòl''. Vilatge. * ''La Gampilha'' (fr La Gampille) - ''Ryo de Gampylhie'' en [[1551]]; ''Rieu de Gampilhie'' en [[1556]]. afluent d'[[Ondena]] (fr ''Ondaine'') prèp de Frominiu, ten sa font al sud-oest de la comuna de Sant Just. * ''A Grilhet''. Masada. * ''Infirmariá'' (''Vièlha''). Lòc destrusit. * ''Laiat'' (''Laiac''). Vilatge. * ''Le Logis-Neuf'' (Les Lòtges nòus??). Masada. * ''Malafoliá''. Vilatge. * ''Lo Mas''. Quartièr e parròquia de la vila de Frominiu. * ''Merdarel'' (fr ''Mardarel'') - Le risz [riu] appelé de Merdarel jouxte le chemyn allant de Firminy au Chambon'' en [[1535). * ''Pontòisa'' - Terre située au territoyre Descharavay, jouxte le chemin allant de Firminy a Saint Ferréol de vent,…'' en [[1534]]; ''Terre appelée de Pontoysa située jouxte les chemyns dont l'un va de Firminy a Chazaulx, l'autre a Co…'' en [[1538). Masatge a 1 km de la ribièra de la Gampilha. * ''Las Molièras'' (Las Molhièras ??). Escart. * ''Los Noguièrs''. Vilatge. * ''Lo Patus'' (?) (fr. Le Pateux). Riu. * ''Paulat'' (Paulac ??). Castèl. * ''Lo Peirièr''. V. Crapòna * ''Puèg de la Còsta'' (?) (Pied-de-la-Côte). Masada. * ''Pont del Sause''. Masada, prèp de l'''Ondena'' (fr. Ondaine). * ''Los Preaus'' (??) (frn Les Préaux). Masada * ''Au Rochain'' (fr.). Escart. * ''Las Roquetas'' (fr. Les Rochettes). Ostal isolat. * ''Sansa'' (??) * ''Lo Solelh''. Vilatge. * ''La Tardiva''. Escart. * ''La Terrassa''. Lòc destrusit. * ''Tèrraneira'' (??) (fr. Terreneyry). Lòc destrusit. * ''La Tor'' o ''La Torre'' (??). Masada e castèl. * ''Los Tres Ponts''. Vilatge. ===Chasel=== La comuna de Chasel fusionet amb Frominiu. Sos luòcs son: *'''Chasel'''<ref name=TR/> (fr ''Chazeau'') - ''Apud Chazauz in parrochia de Firminet, in fornello parvo de Chazals… Johanna de Chazal Veteris…'' en [[1313]]; ''In loco vulgariter nuncupato Casalis'' en [[1332]]; ''Conventus de Chasalibus'' en [[1361]]; ''Monasterium de Chasals'' en [[1370]]; ''Apud Chazaux'' en [[1384]]; ''Locus de Chazalibus parrochie Firminiaci'' en [[1388]]; ''Cimenterius Sancte Clare de Chazellibus'' en [[1402]]; ''Cyminterius Sancti Johannis conventus de Casalibus'' en [[1411]]; ''Chazaulx'' en [[1534]]; ''Chasaux'' au [[siecle XVIII]] (Cassini).<ref name=DT/> *'''L'Abaià'''<ref name=TR/> (fr L'Abbaye) - ??????. Masatge.<ref name=DT/> Anciena abaià.<ref group=nt>Abaià significa ''abadiá''.</ref> <!--*'''''??????''''' (fr ''Bazeau'') - ??????. Escart.<ref name=DT/>--> *'''Bileta'''<ref name=TR/> (fr ''[Le] Billet'') - ''Billet'' au [[siecle XVIII]] (Cassini).<ref name=DT/> Masatge.<ref name=DT/> Segon Rideau, ''Bileta'' deriva d'una fòrma locala dau prenom Gabriela. *'''Los Bruneaus'''<ref name=TR/> (fr ''Les Bruneaux'') - ''Apud les Brunex.… Jacmeta deux Bruneux'' en [[1386]]; ''Franciscus del Bruneaulx'' en [[1420]]; ''Ebrenaux'' au [[siecle XVIII]] (Cassini).<ref name=DT/> Masatge.<ref name=DT/><!-- *'''''' (fr ''Le Combobert'') - Ruisseau. Coule dans la commune de Chazeau où il se jette dans la Gampille.--> *'''Crumilhiu''' /krœmiyaυ/<ref name=TR/> (fr ''Cremilleux'') - ''Locus de Curmilhiaco prope Chasalibus'' en [[1400]]; ''Gremilieux'' au [[siecle XVIII]] (Cassini).<ref name=DT/> Vilatge.<ref name=DT/><!-- *'''''' (fr ''Cuer'') - Maison isolaa.<ref name=DT/> *'''''' (fr ''Feuillaret'') - Maison isolaa.<ref name=DT/> *'''''' (fr ''La Gabière'') - Masatge.<ref name=DT/> *'''''' (fr ''La Gampille'') - Ruisseau. Prend sa source dans la Haute-Loire, traverse la commune de Chazeau et se jette dans l'Ondaine, commune de Firminy.--> *'''La Meta'''<ref name=TR/> (fr ''Lameth'') - ''Johannes de la Meta'' en [[1400]].<ref name=DT/> Masatge.<ref name=DT/> *'''''Les Lòtges?''''' (nom supausat; fr ''Les Loges'') - ?????? Escart.<ref name=DT/><!-- *'''''' (fr ''Loraine'') - Masatge.<ref name=DT/>--> *'''Malaval''' o '''Mala Val''' /vé marevà/<ref name=TR/> (fr ''Malleval'') - ''Risz de Mallaval'' en [[1543]].<ref name=DT/> Aiga<!--Ruisseau--> que cola dins la comuna de Chasel, afluent de Gampilhes. *'''Marcor'''<ref name=TR/> (fr ''Marcoux'') - ?????? Masatge.<ref name=DT/> *'''Montchaum''' o '''Mont-Chaum'''<ref name=TR/> (fr ''Montchaud'' o ''Monchaud'') - ?????? Escart.<ref name=DT/> *'''(Lo) Pinet'''<ref name=TR/> (fr ''[Le] Pinet / [Le] Pinay'') - ''Locus de Pinet'' en [[1332]]; ''Johannes Morini de Spineto prope Schazalibus… Apud Lopinet'' en [[1400]]; ''Johannes de Pineto'' en [[1420]]; ''Le Pinet'' au [[siecle XVIII]] (Cassini); ''Pinay'' en [[1887]] (Atlas cant.); ''Pinet'' en [[1926]].<ref name=DT/> Masatge.<ref name=DT/><!-- *'''''' (fr ''Piochon'') - Maison isolaa.<ref name=DT/> *'''''' (fr ''Portafaix'') - Masatge.<ref name=DT/>--> *'''La Vaure'''<ref name=TR/> (fr ''La Vaure'') - ''Johannes Lorregua habitator de la Vaura'' en [[1386]]; ''La Vaurerogiet'' au [[siecle XVIII]] (Cassini); ''La Vaure'' en [[1926]].<ref name=DT/> Masatge.<ref name=DT/> *'''''La Vaureta''''' (nom supausat; fr ''La Vaurette'') - ''La Voirette'' au [[siecle XVIII]] (Cassini)<ref name=DT/>. Escart.<ref name=DT/> ==Geografia== ==Istòria== ==Administracion== {{ElegitDebuta|insee= 42095 |Títol= Lista deus cònsols successius}} {{Elegit |Debuta= [[2008]] |Fin= [[2014]] |Identitat= Marc Petit ([[Parti communiste français|PCF]])|Partit= |Qualitat= }} {{Elegit |Debuta= març de [[2001]] |Fin= 2008 |Identitat= |Partit= |Qualitat= }} {{ElegitDonadas}} {{ElegitFin}} ==Demografia== {{Demografia |insee= 42095 |senscomptesdobles= 1962}} ==Luòcs e monuments== ==Personalitats ligadas amb la comuna== ==Véser tanben== ==Ligams extèrnes== ==Nòtas e referéncias== ===Nòtas=== <references group=nt/> ===Referéncias=== {{Referéncias}} {{Portal Occitània}} {{Comunas de| insee = 42095 }} [[Categoria:Comuna d'Occitània]] [[Categoria:Comuna de Léger]] 5kpjmdswbnerfu0nfodbf2rwjrg31zb 2507555 2507554 2026-08-25T15:01:11Z Poiuytrell 61256 2507555 wikitext text/x-wiki {{Infobox vila occitana | carta=oc | nomcomuna=Frominiu | nomcomuna2= ''Firminy'' | imatge= Firminy.jpg | descripcion=Vista de Frominiu. | lògo= | escut=Blason ville fr Firminy (Loire).svg | escais= | region ist ={{Occitània}} | parçan= | insee = 42095 | cp = 42700 | cònsol = Marc Petit ([[Parti communiste français|PCF]]) | mandat = [[2008]]-[[2014]] | gentilici = Apelons (escaisnom que ven del fach que fasián quasi totes lo faure o lo tachon (fr. cloutier) | longitud= 4.2878 | latitud= 45.3889 | alt mini = 446 | alt mej = | alt maxi = 800 | km² = 10.45 }} '''Frominiu'''<ref group=nt>var. '''Forminiu''' a [[Aurec]], '''Farmeniu''' a [[Chamblas]], e '''Ferminiu''' a [[Golena]]. Segon {{Tresaur-Rideau}}</ref> (pron. [vé frυminyaυ]<ref name=TR>{{Tresaur-Rideau}}</ref>) o '''Fermenieu''' (''Firminy'' en [[francés]]) es una [[Comuna francesa|comuna]] [[frança|francesa]], situada dins lo [[departaments franceses|departament]] de [[Léger (departament)|Léger]] e la [[regions francesas|region]] de [[Ròse-Aups]]. == Toponimia == Las atestacions e etimologias son, per luòc: ===Frominiu=== *'''Frominiu''' La primièira mencion latina que demòstra una origina basasa en lo nom pròpi roman ''Firminius'' combinat amb lo sufix cèltic/gallés o gallo-roman ''-acum'' (que indica propietat o domeni) donèt ''Firminiaco'', que dins aquesta zòna d'influéncia [[arpitan]]a ont -acus es prononciat [jew] dona ''Fermenieu'' (notat amb una grafia fonetizanta).<br/> ''Firminiaco'' (1168), puèi ''Freminiaco'' (amb metatèsi de la ''r'') son de fòrmas medievalas tardivas. ''Cella Sancti Martini de Firminiaco'' en [[971]]; ''Humbertus prior de Firminiaco'' en [[1168]]; ''Ecclesia Sancti Petri de Firminiaco'' en [[1183]]; ''Capellanus de Firiminiaco… Capellanus de Firmigiaco'' en [[1294]]; ''Obiit Poncius monachus Insule Barbare prior Firminiaci'' au [[siecle XIII]]; ''Prioratus de Firmignieu'' en [[1312]]; ''Parrochia de Furminet'' en [[1313]]; ''Apud Firmigniacum'' en [[1323]]; ''Furminiacus'' en [[1329]]; ''Ecclesie Beate Marie et Sancti Petri de Firmigniaco'' en [[1337]]; ''Luminaria ecclesiarum Firmigniaci'' en [[1361]]; ''Parrochia Furmigniaci'' en [[1374]]; ''Prioratus et ecclesia de Fulmignieu'' en [[1379]]; ''Les hommes de Firmignio'' en [[1389]]; ''Hospitale de novo facto apud Firmigniacum'' en [[1404]]; ''Parrochia Firminiasci'' en [[1415]]; ''Ecclesia de Firmigneu (xve siècle]]; ''Firmigny… Fromigny'' en [[1534]]; ''Fromigny… Firmigny'' en [[1542]]; ''Firminy'' en [[1542]]; ''Le chemin tendant de Furmignieu a Sainct Rambert'' en [[1542]]; ''Furminieu'' en [[1542]]; ''Furmigny'' en [[1542]]; ''Fourmigny'' en [[1545]]; ''La paroisse de Furminy'' en [[1682]]; ''Firmini [[siecle XVIII]]; ''Vês Frouminieux'' au [[siecle XX]].<ref name=DT>{{DicoTopo}}</ref><br/><br/> Las grafias mai fonetizantas ''Frominhau''/''Freminhau'' o ''Fremeniau'' (fòrma mai etimologica segon [[Albert Boissier]])<ref>''Albert Boissier, herboriste de langue - collecte et écrits en langue d'oc de Firminy et sa région'', [[Jean-Yves Rideau]], publicat per: Saint-Didier-en-Velay: Amis des arts et traditions populaires du Musée de Saint-Didier-en-Velay, 2012</ref>, testimònian de la coexisténcia de las prononciacions escrichas ''Frouminio'', ''Froumignioou'' e ''Fremeniaoû'' pels autors locals, que nòtan la palatalizacion de la ''n'' davant ''i'', correnta en vivaro-aupenc e auvernhat (ex. "venir" prononciat [ve'ñi]).<br/> I a tanben la grafia ''Firminial'' retenguda per [[Ludovic Noirie]]<ref>{{Ouvrage|langue=français|auteur1=Ludovic Noirie|titre=Limite entre les dialectes occitans et arpitans au sud du Forez. Précisions sur les environs de Firminy|lieu=Firminy|éditeur=|date=2018|isbn=|lire en ligne=http://ludovic-noirie.fr/sciences/20180919_PatoisFirminy.pdf}}.</ref>. La grafia ''Frominiu''{{Bdtopoc}} propausada es un pauc mens fonetizanta que las precedentas.<ref>''Limite entre les dialectes occitans et arpitans au sud du Forez. Précisions sur les environs de Firminy'', [[Ludovic Noirie]], 2018 [http://ludovic-noirie.fr/sciences/20180919_PatoisFirminy.pdf]</ref> <ref name="Rideau">{{Cite book|lang=fr|author=[[Jean-Yves Rideau]]|títol=Trésor des parlers occitans du Velay oriental et du Sud-Forez|url=http://bartavel.com/tresor/5.Noms%20propres.pdf|annada=2018}}</ref> Escarts, masadas, rius e castèls de Frominiu: * ''La Barja''. Masatge. * ''Lo Bas Solelh''. Escart prèp del lòc de ''Lo Solelh''. * ''Lo Bedin'' (??). Escart. * ''Bòsc d'Estat'' ,(?) (fr. Bois-d'État). * ''Boissa'' * ''Braguièr'' (??) (fr. Brayer). Lòc destrusit. * ''La Bròssa''. Escart. * ''Al Calvari''. Escart. * ''Chanal'' (Chanau??) * ''La Chauç''. Masada. * ''Las Combas''. Escart. * ''Còrda''. Masatge. * ''Crapòna''. Lòc destrusit, prèp de la Barja. Tanben lòc desparegut d'un riu, afluent de l'Ondena, prèp dels ''Tres Ponts''. Aquest riu seriá uèi ''Lo Peirièr'' (Le Perrier). * ''Crest de Bramafan''. Lòc destrusit. * ''Escharvai'' (?) * ''L'Espital''. Lòc destrusit. * ''Faiòl''. Vilatge. * ''La Gampilha'' (fr La Gampille) - ''Ryo de Gampylhie'' en [[1551]]; ''Rieu de Gampilhie'' en [[1556]]. afluent d'[[Ondena]] (fr ''Ondaine'') prèp de Frominiu, ten sa font al sud-oest de la comuna de Sant Just. * ''A Grilhet''. Masada. * ''Infirmariá'' (''Vièlha''). Lòc destrusit. * ''Laiat'' (''Laiac''). Vilatge. * ''Le Logis-Neuf'' (Les Lòtges nòus??). Masada. * ''Malafoliá''. Vilatge. * ''Lo Mas''. Quartièr e parròquia de la vila de Frominiu. * ''Merdarel'' (fr ''Mardarel'') - Le risz [riu] appelé de Merdarel jouxte le chemyn allant de Firminy au Chambon'' en [[1535). * ''Pontòisa'' - Terre située au territoyre Descharavay, jouxte le chemin allant de Firminy a Saint Ferréol de vent,…'' en [[1534]]; ''Terre appelée de Pontoysa située jouxte les chemyns dont l'un va de Firminy a Chazaulx, l'autre a Co…'' en [[1538). Masatge a 1 km de la ribièra de la Gampilha. * ''Las Molièras'' (Las Molhièras ??). Escart. * ''Los Noguièrs''. Vilatge. * ''Lo Patus'' (?) (fr. Le Pateux). Riu. * ''Paulat'' (Paulac ??). Castèl. * ''Lo Peirièr''. V. Crapòna * ''Puèg de la Còsta'' (?) (Pied-de-la-Côte). Masada. * ''Pont del Sause''. Masada, prèp de l'''Ondena'' (fr. Ondaine). * ''Los Preaus'' (??) (frn Les Préaux). Masada * ''Au Rochain'' (fr.). Escart. * ''Las Roquetas'' (fr. Les Rochettes). Ostal isolat. * ''Sansa'' (??) * ''Lo Solelh''. Vilatge. * ''La Tardiva''. Escart. * ''La Terrassa''. Lòc destrusit. * ''Tèrraneira'' (??) (fr. Terreneyry). Lòc destrusit. * ''La Tor'' o ''La Torre'' (??). Masada e castèl. * ''Los Tres Ponts''. Vilatge. ===Chasel=== La comuna de Chasel fusionet amb Frominiu. Sos luòcs son: *'''Chasel'''<ref name=TR/> (fr ''Chazeau'') - ''Apud Chazauz in parrochia de Firminet, in fornello parvo de Chazals… Johanna de Chazal Veteris…'' en [[1313]]; ''In loco vulgariter nuncupato Casalis'' en [[1332]]; ''Conventus de Chasalibus'' en [[1361]]; ''Monasterium de Chasals'' en [[1370]]; ''Apud Chazaux'' en [[1384]]; ''Locus de Chazalibus parrochie Firminiaci'' en [[1388]]; ''Cimenterius Sancte Clare de Chazellibus'' en [[1402]]; ''Cyminterius Sancti Johannis conventus de Casalibus'' en [[1411]]; ''Chazaulx'' en [[1534]]; ''Chasaux'' au [[siecle XVIII]] (Cassini).<ref name=DT/> *'''L'Abaià'''<ref name=TR/> (fr L'Abbaye) - ??????. Masatge.<ref name=DT/> Anciena abaià.<ref group=nt>Abaià significa ''abadiá''.</ref> <!--*'''''??????''''' (fr ''Bazeau'') - ??????. Escart.<ref name=DT/>--> *'''Bileta'''<ref name=TR/> (fr ''[Le] Billet'') - ''Billet'' au [[siecle XVIII]] (Cassini).<ref name=DT/> Masatge.<ref name=DT/> Segon Rideau, ''Bileta'' deriva d'una fòrma locala dau prenom Gabriela. *'''Los Bruneaus'''<ref name=TR/> (fr ''Les Bruneaux'') - ''Apud les Brunex.… Jacmeta deux Bruneux'' en [[1386]]; ''Franciscus del Bruneaulx'' en [[1420]]; ''Ebrenaux'' au [[siecle XVIII]] (Cassini).<ref name=DT/> Masatge.<ref name=DT/><!-- *'''''' (fr ''Le Combobert'') - Ruisseau. Coule dans la commune de Chazeau où il se jette dans la Gampille.--> *'''Crumilhiu''' /krœmiyaυ/<ref name=TR/> (fr ''Cremilleux'') - ''Locus de Curmilhiaco prope Chasalibus'' en [[1400]]; ''Gremilieux'' au [[siecle XVIII]] (Cassini).<ref name=DT/> Vilatge.<ref name=DT/><!-- *'''''' (fr ''Cuer'') - Maison isolaa.<ref name=DT/> *'''''' (fr ''Feuillaret'') - Maison isolaa.<ref name=DT/> *'''''' (fr ''La Gabière'') - Masatge.<ref name=DT/> *'''''' (fr ''La Gampille'') - Ruisseau. Prend sa source dans la Haute-Loire, traverse la commune de Chazeau et se jette dans l'Ondaine, commune de Firminy.--> *'''La Meta'''<ref name=TR/> (fr ''Lameth'') - ''Johannes de la Meta'' en [[1400]].<ref name=DT/> Masatge.<ref name=DT/> *'''''Les Lòtges?''''' (nom supausat; fr ''Les Loges'') - ?????? Escart.<ref name=DT/><!-- *'''''' (fr ''Loraine'') - Masatge.<ref name=DT/>--> *'''Malaval''' o '''Mala Val''' /vé marevà/<ref name=TR/> (fr ''Malleval'') - ''Risz de Mallaval'' en [[1543]].<ref name=DT/> Aiga<!--Ruisseau--> que cola dins la comuna de Chasel, afluent de Gampilhes. *'''Marcor'''<ref name=TR/> (fr ''Marcoux'') - ?????? Masatge.<ref name=DT/> *'''Montchaum''' o '''Mont-Chaum'''<ref name=TR/> (fr ''Montchaud'' o ''Monchaud'') - ?????? Escart.<ref name=DT/> *'''(Lo) Pinet'''<ref name=TR/> (fr ''[Le] Pinet / [Le] Pinay'') - ''Locus de Pinet'' en [[1332]]; ''Johannes Morini de Spineto prope Schazalibus… Apud Lopinet'' en [[1400]]; ''Johannes de Pineto'' en [[1420]]; ''Le Pinet'' au [[siecle XVIII]] (Cassini); ''Pinay'' en [[1887]] (Atlas cant.); ''Pinet'' en [[1926]].<ref name=DT/> Masatge.<ref name=DT/><!-- *'''''' (fr ''Piochon'') - Maison isolaa.<ref name=DT/> *'''''' (fr ''Portafaix'') - Masatge.<ref name=DT/>--> *'''La Vaure'''<ref name=TR/> (fr ''La Vaure'') - ''Johannes Lorregua habitator de la Vaura'' en [[1386]]; ''La Vaurerogiet'' au [[siecle XVIII]] (Cassini); ''La Vaure'' en [[1926]].<ref name=DT/> Masatge.<ref name=DT/> *'''''La Vaureta''''' (nom supausat; fr ''La Vaurette'') - ''La Voirette'' au [[siecle XVIII]] (Cassini)<ref name=DT/>. Escart.<ref name=DT/> ==Geografia== ==Istòria== ==Administracion== {{ElegitDebuta|insee= 42095 |Títol= Lista deus cònsols successius}} {{Elegit |Debuta= [[2008]] |Fin= [[2014]] |Identitat= Marc Petit ([[Parti communiste français|PCF]])|Partit= |Qualitat= }} {{Elegit |Debuta= març de [[2001]] |Fin= 2008 |Identitat= |Partit= |Qualitat= }} {{ElegitDonadas}} {{ElegitFin}} ==Demografia== {{Demografia |insee= 42095 |senscomptesdobles= 1962}} ==Luòcs e monuments== ==Personalitats ligadas amb la comuna== ==Véser tanben== ==Ligams extèrnes== ==Nòtas e referéncias== ===Nòtas=== <references group=nt/> ===Referéncias=== {{Referéncias}} {{Portal Occitània}} {{Comunas de| insee = 42095 }} [[Categoria:Comuna d'Occitània]] [[Categoria:Comuna de Léger]] 9rym2czvriynwzcv6rjj4lq47620kgk 0 101685 2507606 2507518 2026-08-26T11:48:25Z Sovenhic 36254 La forma localament atestada es Vaugüer segon l'ALF --- Anullacion de las modificacions [[Special:Diff/2507518|2507518]] de [[Special:Contributions/Alaric 506|Alaric 506]] ([[User talk:Alaric 506|discussion]]) 2507606 wikitext text/x-wiki {{Infobox vila occitana | carta = oc | nomcomuna = Vaugüer | nomcomuna2 = ''Vogüé'' | imatge = Vogue01.JPG | descripcion = Lo vilatge de Vaugüer. | lògo = | escut = Blason Vogüé.svg | escais = | region ist = {{Vivarés}} {{Lengadòc}} | parçan = | arrondiment = [[Arrondiment de L'Argentèira|L'Argentèira]] | canton = [[Canton de Vilanòva de Berg|Vilanòva de Berg]] | insee = 07348 | sitweb = | cp = 07200 | cònsol = Antoine Alberti | mandat = [[2026]]-[[2032]] | gentilici = | longitud = 4.41527777778 | latitud = 44.5513888889 | alt mini = 140 | alt mej = 148 | alt maxi = 342 | km² = 11.72 }} '''Vaugüer'''<ref>La pronóncia locala es [vɑwgyˈe], vejatz la seccion «Toponimia» çai jos.</ref> (''Vogüé'' en [[francés]]) es una [[Comuna francesa|comuna]] [[Occitània|occitana]] de [[Vivarés]], situada dins lo [[departaments franceses|departament]] d'[[Ardecha (departament)|Ardecha]] e la [[regions francesas|region]] d'[[Auvèrnhe Ròse Aups|Auvèrnhe-Ròse-Aups]], <small>ancianament de [[Ròse-Aups]]</small>. == Geografia == {{...}} === Comunas vesinas === <div style="position: relative; float:left; 450px; line-height:80%; width:35em;"> [[Fichièr:Blank map.svg|400px|left|Distanças e posicion relativa]] {{Image label|x=0.490|y=0.495|scale=400|text=[[Fichièr:Map pointer black.svg|20px|Vogüé]] '''Vaugüer'''}} {{Image label|x=0.431266226406|y=0.682353338522|scale=400|text=[[Fichièr:Small-city-symbol.svg|6px|Comuna amb 377 abitants (2000)]]{{mida|80%|[[Lanàs]] (2,5 km)}}}} {{Image label|x=0.38218940943|y=0.326752695831|scale=400|text=[[Fichièr:Small-city-symbol.svg|10px|Comuna amb 1453 abitants (2000)]]{{mida|80%|[[Sant Sarnin Vivarés)|Sant Sarnin]] <br/>(2,8 km)}}}} {{Image label|x=0.740768382596|y=0.477048303072|scale=400|text=[[Fichièr:Small-city-symbol.svg|8px|Comuna amb 613 abitants (2000)]]{{mida|80%|[[Saint-Germain (Ardèche)|Saint-Germain]] <br/>(2,9 km)}}}} {{Image label|x=0.436383616518|y=0.759013098739|scale=400|text=[[Fichièr:Small-city-symbol.svg|6px|Comuna amb 295 abitants (2000)]]{{mida|80%|[[Saint-Maurice-d'Ardèche]] <br/>(3,4 km)}}}} {{Image label|x=0.650618134706|y=0.794156802123|scale=400|text=[[Fichièr:Small-city-symbol.svg|6px|Comuna amb 217 abitants (2000)]]{{mida|80%|[[Ròchacolomba]] (4,1 km)}}}} {{Image label|x=0.756423963593|y=0.290816800967|scale=400|text=[[Fichièr:Small-city-symbol.svg|10px|Comuna amb 1799 abitants (2000)]]{{mida|80%|[[Laviladieu]] (4,1 km)}}}} {{Image label|x=0.2062029177|y=0.384234457893|scale=400|text=[[Fichièr:Small-city-symbol.svg|10px|Comuna amb 1402 abitants (2000)]]{{mida|80%|[[Lachapelle-sous-Aubenas]] <br/>(4,2 km)}}}} {{Image label|x=0.269117009745|y=0.872340007496|scale=400|text=[[Fichièr:Small-city-symbol.svg|6px|Comuna amb 330 abitants (2000)]]{{mida|80%|[[Balasuc]] (5,7 km)}}}} {{Image label|x=0.342785321362|y=0.0672217182517|scale=400|text=[[Fichièr:Small-city-symbol.svg|12px|Comuna amb 2483 abitants (2000)]]{{mida|80%|[[Saint-Étienne-de-Fontbellon]] (5,9 km)}}}} </div>{{clear|left}} ==Toponimia== Las formas ancianas son ''Vaulgueil'' en [[1252]], ''Vogono, Vogorium'' en [[1275]], ''Vogorio'' al [[segle XIV|sègle XIV]], ''Volgerio'' en [[1516]], ''Volguer'' en [[1573]], ''Voguiers'' en [[1576]]<ref name="DicTopFR">{{Cite web|url=https://dicotopo.cths.fr/places/P17824545|títol=Dictionnaire topographique de la France}}</ref>, ''Vogué'' (o ''Vogùé, Vogüé'') al [[sègle XVIII]] sus la [[mapa de Cassini]]<ref name="MapaCassini">{{Cite web|url=https://www.geoportail.gouv.fr/donnees/carte-de-cassini|títol=Carte de Cassini|editor=Géoportail}}</ref>. La forma de 1252, sa finala amb lo resultat de ''-ialon'', aberranta e son interpretacion en ''vallis'', que ça que la, benlèu, prosperèt dins la prononciacion locala. La pronóncia locala es [vɑwgyˈe] segon l'[[Alfabet fonetic internacionau|alfabet fonetic internacional]] (o ''«vɑ̩̆́ն˘ɡŭ́ĕ́»'' segon l'anciana notacion fonetica de Rosselòt): es atestada ansin dins l'''[[Atlas Linguistique de la France]]'', [https://web.archive.org/web/20250824210705/https://ulb-digital.uibk.ac.at/content/pageview/149034 carta II, ponch 833] <ref>[https://ulb-digital.uibk.ac.at/content/pageview/149034]</ref>. La prononciacion d'un informator de [[Prunet (Ardecha)|Prunet]], a 13 km en linha dirècta, es [vugy'e]<ref>enquèsta Sivadon junh de 2019</ref>. [[Xavier Delamarre]] cita sens asterisc lo nom celtic (de pòble?) ''Uocorii'' e lo toponim ''Uocorion'', ara ''Pfarrwerfen'' ([[Soïssa]]), mas lo religa pas a Vaugüer. <ref>Xavier Delamarre, ''Noms de lieux celtiques de l'Europe ancienne'', ed. Errance, 2012, p. 276 e 311</ref> ''Uocorii'' es pas citat, pr'aquò, dins l'obratge precedent consacrat als antroponims, çò que fa supausar qu'es puslèu un nom de populacion.<ref>Xavier Delamarre, ''Noms de personnes celtiques dans l'Épigraphie classique'', ed. Errance, 2007, p. 206</ref> Vejatz las formas medievalas ''Vogorium'' e ''Vogorio'', exemptas d'atraccion paronimica e d'influéncia latinas. ''Uo-'', frequent, es «jos». == Istòria == {{...}} == Administracion == {{ElegitDebuta|insee= 07348 |Títol= Lista dels cònsols successius}} {{Elegit |Debuta= [[2020]] |Fin= ([[2032]]) |Identitat=Antoine Alberti |Partit= |Qualitat= retirat}} {{Elegit |Debuta= junh de [[1995]] |Fin= 2020 |Identitat= Geneviève Laurent|Partit= divèrs dreita |Qualitat= }} {{Elegit |Debuta= març de [[1983]] |Fin= 1995 |Identitat= Geneviève Gastaud|Partit= [[UDF]] |Qualitat= agricultritz}} {{Elegit |Debuta= març de [[1965]] |Fin= 1983 |Identitat=Paul Chastagnier |Partit= divèrs dreita|Qualitat= agricultor }} {{Elegit |Debuta= març de [[1948]] |Fin= 1965 |Identitat=Émile Chazalon |Partit= [[MRP]] |Qualitat= director de societat}} {{Elegit |Debuta= |Fin= 1948 |Identitat= |Partit= |Qualitat= }} {{ElegitDonadas}} {{ElegitFin}} ==Demografia== {{Demografia |insee= 07348 |1793=575 |1800=581 |1806=589 |1821=541 |1831=718 |1836=789 |1841=831 |1846=869 |1851=888 |1856=801 |1861=787 |1866=823 |1872=845 |1876=1018 |1881=830 |1886=792 |1891=806 |1896=876 |1901=833 |1906=860 |1911=852 |1921=748 |1926=775 |1931=768 |1936=720 |1946=676 |1954=590 |1962=603 |1968=576 |1975=546 |1982=570 |1990=631 |1999=726 |cassini=40945 |senscomptesdobles=1962}} == Luòcs e monuments == == Personalitats ligadas amb la comuna == == Veire tanben == * [[Comunas d'Ardecha]] == Ligams extèrnes == ==Nòtas== <references/> {{Multibendèl | Portal Vivarés | Portal Lengadòc}} {{Comunas de| insee = 07348}} [[Categoria:Comuna de Vivarés]] [[Categoria:Comuna d'Ardecha]] kj7z754u4tuzbhd6myzxkr36ug8r0yy 0 102055 2507563 2388161 2026-08-25T20:06:06Z Alaric 506 44932 còssol 2026 2507563 wikitext text/x-wiki {{Dialècte Lengadocian}} {{Infobox vila occitana | carta = oc | nom = Bèlvianes e Cavirac | nom2 = ''Belvianes-et-Cavirac'' | imatge = Belvianes_Pierre_Lys.jpg | descripcion = Belbianes al nòrd de las gòrjas de la Pèira Les (nom supausat). | lògo = cap | escut = Blason ville fr Belvianes-et-Cavirac (Aude).svg | escais = | region ist = {{Lengadòc}} | parçan = | region = {{Occitània (Region)}} | arrondiment = [[Arrondiment de Limós|Limós]] | canton = La Val Nauta d'Aude ([[Canton de Quilhan|Quilhan]] abans 2015) | intercom = [[Comunautat de comunas dels Pirenèus audencs|CC dels Pirenèus audencs]] | insee = 11035 | cp = 11500 | cònsol = Alain Chanaud | mandat = [[2026]]-[[2032]] | gentilici = | latitud = 42.8539 | longitud = 2.2014 | alt mini = 295 | alt mej = | alt maxi = 1034 | km² = 11.68 |}} '''Belbianes e Cavirac''' o ''Bèlbianes e Cavirac'' o ''Balbianes e Cavirac'' <ref>http://bdtopoc.org/?city_selected=Belvianes-et-Cavirac</ref> (''Belvianes-et-Cavirac'' en [[francés]]) es una [[comuna]] [[Lengadòc|lengadociana]] del [[Rasés]] situada dins lo [[departaments franceses|departament]] d'[[Aude (departament)|Aude]] e la [[regions francesas|region]] d'{{Ocreg}}, <small>ancianament de [[Lengadòc-Rosselhon]]</small>. ==Geografia== {{...}} [[Imatge:Map commune FR insee code 11035.png|vignette|upright=1.5|centre|Comunas a l'entorn.]] ===Perimètre del territòri=== {{Communes limitrophes | commune = ''Belbianes e Cavirac'' | nord = | nord-est = [[Sant Jolian de Bèc]] | est = | sud-est = [[La Pradèla e Puèglaurenç]] | sud = [[Sant Martin de Les]] | sud-ouest = [[Quirbajon]] | ouest = | nord-ouest = [[Quilhan]] }} ==Toponimia== * ''Belbianes''. Las fòrmas ancianas son ''In via quae venit de Balbianas'', en 1045, ''Feudum de Bolbianis'', en 1303, ''De Ralbiano'' (= ''Balbiano''), en 1306, ''Valbianes'', en 1479-1480, ''Balbianes'', en 1639, ''Belbianes'', en 1781. La prononciacion es ''Belbiánes'' (grafia de l'abat Sabarthès) <ref>Abbé Sabarthès, ''Dictionnaire topographique du département de l'Aude'', 1912, p. 29, legir en linha https://gallica.bnf.fr/ark:/12148/bpt6k110095d/f121.item.texteImage </ref>, çò que se pòt interpretar [bel'bianes], puslèu que [bɛl'bianes]. L'origina seriá lo nom latin d'òme ''Balbius'', ambe'l sufixe ''-ana'' <ref>Albert Dauzat, Charles Rostaing, ''Dictionnaire étymologique des Noms de Lieux en France'', Librairie Guénégaud, reedicion 1984, p. 71</ref>. La grafia es ''Belbianes'', puslèu que ''Bèlbianas'' (lo passatge de ''Bal-'' a ''Bel-'' / ''Bèl-'' s'explica benlèu per l'atraccion de l'adjectiu ''bèl'' o es una simpla [[dissimilacion]]). Lo segond ''b'' s'escriu ''b'' (es pas intervocalic en latin). La finala sembla a l'origina en ''-as'', mès passèt pro lèu a ''-es'', per dissimilacion (abans lo passatge de ''-as'' a [-ɔs] ?). * ''Cavirac''. Las fòrmas ancianas son ''Locus de Cabiraco'', en 1360, ''Capirac, au comté de Dunez'', en 1639, ''Cabyrac,... Sainct Jacques de Cabirac'', en 1639, ''Cabirat'', en 1647, ''Cabriac'', en 1721, ''Cavirat'', en 1807 <ref>Abbé Sabarthès, ''Dictionnaire topographique du département de l'Aude'', 1912, p. 80, legir en linha https://gallica.bnf.fr/ark:/12148/bpt6k110095d/f172.item.texteImage </ref>, ''Cabirac en Fenouilhet'' en 1639<ref>Antoine Rocque, ''Inventaire des actes et documents de l'archevêché de Narbonne'', 1639, III, folio 320, legir en linha : http://mediatheques.legrandnarbonne.com/Default/patrimoine-numerique.aspx</ref>. Lo nom fa pensar a [[Cavairac]], que ven probablament del nom gallic ''Cavarios'', ''Cavarius'' (fòrma escrita latina), ambe'l sufixe ''-ācon'' <ref>Xavier Delamarre, ''Noms de lieux celtiques de l'Europe ancienne'', ed. Errance, 2012, p. 111, 292 e 335</ref>{{,}}<ref>Albert Dauzat, Charles Rostaing, ''Dictionnaire étymologique des Noms de Lieux en France'', Librairie Guénégaud, reedicion 1984, p. 158</ref>. En 1360, lo [[betacisme]] (confusion de ''v'' e de ''b'') es normal dins l'airal e ''Cabirac(o)'' se pòt legir ''Cavirac''. Mes ''Cavirac'' es pas ''Cavairac''. La mencion ''comté de Dunez'' de 1639 representa benlèu [[Sant Just del Besun|Lo Besun]] (''*Albio-dūnon''). ==Istòria== {{...}} * En 1833, Cavirac e Belbianes fusionèron <ref>http://cassini.ehess.fr/cassini/fr/html/fiche.php?select_resultat=3636</ref>. ==Administracion== {{ElegitDebuta|insee= 11035 |Títol= Lista dels cònsols successius}} {{Elegit |Debuta= [[2020]] |Fin= ([[2032]]) |Identitat= Alain Chanaud |Partit= |Qualitat= }} {{Elegit |Debuta= [[2014]] |Fin= 2020 |Identitat= Patrice Pivost |Partit= |Qualitat= }} {{Elegit |Debuta= [[2008]] |Fin= 2014 |Identitat= Jacques Marty |Partit= |Qualitat= }} {{Elegit |Debuta= [[2001]] |Fin= ? |Identitat= Jean Peytavi |Partit= |Qualitat= }} {{Elegit |Debuta= |Fin= 2001 |Identitat= |Partit= |Qualitat= }} {{ElegitDonadas}} {{ElegitFin}} * A la refòrma cantonala de 2014, aplicada en 2015, la comuna, qu'èra del [[canton de Quilhan]], i demorèt. Tornèron batejar le canton Canton de la Val Nauta d'Aude (traduccion) per decret del 27 de decembre 2015. == Demografia == {{Demografia |insee= 11035 |1793=227 |1800=244 |1806=269 |1821=317 |1831=307 |1836=479 |1841=517 |1846=533 |1851=596 |1856=490 |1861=494 |1866=480 |1872=510 |1876=516 |1881=460 |1886=435 |1891=408 |1896=783 |1901=438 |1906=414 |1911=428 |1921=314 |1926=341 |1931=389 |1936=340 |1946=287 |1954=368 |1962= 350 |1968= 342 |1975= 310 |1982= 333 |1990= 340 |1999= 332 |cassini=3636 |senscomptesdobles=1962}} * En {{popfr11|0}} la populacion èra de {{popfr11|035}} abitants e la densitat èra de {{formatnum:{{#expr:({{popfr11|035}}/11.68) round 2}}}} ab/km². == Demografia Cavirac == {{Demografia |insee= 11035 |1793=86 |1800=98 |1806=108 |1821=115 |1831=116 |cassini=6485 |}} * Las donadas de la dreita del grafic, plaçadas automaticament, son las de la comuna entièra de Belbianes e Cavirac. == Lòcs e monuments == <gallery> Belvianes-et-Cavirac (2).jpg|Vista de las montanhas en reireplan. Balcon_du_Diable_(9)_Cavirac.jpg|Belbianes e Cavirac vistes dempuèi le ''Balcon del Diable''. Cavirac_(2).jpg Église_Saint-Jacques_de_Cavirac.jpg|Glèisa Sant Jacme de Cavirac. </gallery> {{messatge galariá}} == Personalitats ligadas amb la comuna == ==Véser tanben== * [[Comunas d'Aude]] ==Ligams extèrnes== * [https://www.insee.fr/fr/statistiques/2011101?geo=COM-11035 Belbianes e Cavirac sul site de l'Insee] == Nòtas e referéncias == <references/> {{Portal Lengadòc}} {{Comunas d'Aude}} [[Categoria:Comuna d'Aude]] [[Categoria:Comuna de Lengadòc]] j10wp4bkicu7mmw1r6kojkmvribz7oi 0 102088 2507564 2388110 2026-08-25T20:20:02Z Alaric 506 44932 2507564 wikitext text/x-wiki {{Dialècte Lengadocian}} {{Infobox Vila |carta=oc |nom= Brenac |nom2 = <i>''Brenac''</i> |imatge = Brenac.jpg |legenda = Al vilatge. |blason = Blason_ville_fr_Brenac_(Aude).svg |bandièra= |nom de division1 = Region ist |division1 = {{Lengadòc}} |nom de division2 = Parçan |division2 = |nom de division3 = Estat |division3 = {{França}} |nom de division4 = Region |division4 = {{Occitània (Region)}} |nom de division5 = Departament |division5 = {{Aude}} |nom de division6 = Arrondiment |division6 = [[Arrondiment de Limós|Limós]] |nom de division7 = Canton |division7 = La Val Nauta d'Aude ([[Canton de Quilhan|Quilhan]] avant 2015) |nom de division8 = Intercom |division8 = [[Comunautat de comunas dels Pirenèus audencs|CC dels Pirenèus audencs]] |nom de division9 = Comuna |division9 = [[Quilhan (comuna novèla)|Quilhan]] |còda = 11050 |ehess = |cp = 11500 |mapa = |imatge de mapa = | longitud = 2.1542 | latitud = 42.8919 |estatut = | altmin = 311 | altitud = | altmax = 820 |superfícia = 13.66 |populacion = {{popfrs11|050}} |annada-pop = {{popfrs11|0}} |densitat = {{formatnum:{{#expr:({{popfrs11|050}}/13.66) round 2}}}} |sits-toristics = |divèrs = comuna delegada |gentilici = |url= |imatgeloc= }} '''Brenac''' (''Brenac'' en [[francés]]) es una anciana [[comuna]] [[Lengadòc|lengadociana]] situada dins lo [[departaments franceses|departament]] d'[[Aude (departament)|Aude]] e la [[regions francesas|region]] d'{{Ocreg}}, <small>ancianament de [[Lengadòc-Rosselhon]]</small>. Lo 1èr de genièr 2016, Brenac fusionèt ambe [[Quilhan]] per formar una comuna novèla que gardèt lo nom de Quilhan. Brenac demòra comuna delegada <ref>recueil des actes administratifs de l'Aude https://web.archive.org/web/20171118222056/http://www.aude.gouv.fr/IMG/pdf/RAA_SPECIAL_7_DECEMBRE_2015_cle2e6a2e.pdf</ref>. ==Geografia== La superficia de Brenac es de 1 366 ha, 13,66 km². [[imatge:Brenac_1_jcb.jpg|thumb|350px|center|Vista generala]] === Perimètre del territòri === {{Communes limitrophes | commune = Brenac (abans la fusion) | nord = [[Rovenac]] | nord-est = [[Fan (Aude)|Fan]] | est = | sud-est = [[Quilhan]] | sud = | sud-ouest = [[Codons]] | ouest = [[Nebiàs]] | nord-ouest = [[Puègverd]] }} ==Toponimia== Las fòrmas ancianas son ''Bernacum'' en 870, ''Roenag'' = ''Brenag'' en 1155, ''Sanctus Julianus de Brenag'' en 1156, ''Castrum de Brenacho'' en 1260, ''Brenacum'' en 1306, ''Brenac'' en 1594, ''Sainct Julien de Brenac'' en 1136-1639. La prononciacion occitana es ''Brenác'' o ''Bernác'' <ref>Abbé Sabarthès, ''Dictionnaire topographique du département de l'Aude'', 1912, p. 47, legir en linha https://gallica.bnf.fr/ark:/12148/bpt6k110095d/f139.item.texteImage </ref>, dins la grafia de l'abat [[Antòni Savartés]], donc [bɾe'nak] o [beɾ'nak].</br> Lo nom de Brenac vendriá del nom gallo-roman ''Brennus'', ambe'l sufixe ''-acum''<ref>Albert Dauzat, Charles Rostaing, ''Dictionnaire étymologique des Noms de Lieux en France'', Librairie Guénégaud, reedicion 1984, a ''Bargny'', p. 54</ref>, latinizacion del sufixe gallic ''-aco(n)''. Brenac èra doncas probablament una anciana granda propietat antica que aviá coma mèstre ''Brennus''/''Brennos''. Lo nom ''Brennos'' o ''Brennus'' (latinizat), benlèu varianta allofonica de ''branos'', « lo corbàs, lo còrb », que designa metaforicament lo cap o lo guerrièr dins d'unas lengas celticas, es lo de mai d'un cap gallés istoric <ref>Xavier Delamarre, ''Dictionnaire de la Langue gauloise'', ed. Errance, 2na edicion, 2003, a ''branos'', p. 85</ref>, doncas, puslèu que d'un nom personal, s'agís benlèu d'un nom comun e lo nom se poiriá eventualament interpretar coma « lo vilatge del capmèstre ».</br> En realitat, l'atestacion de 870 fa que lo nom de persona pòt èsser diferent de ''Brennos'' : ''Bernus'' (latin), ''Vernos'' (gallic), escrit ''Vernus'' dins los tèxtes, per exemple, prepausats a [[Bernac Devath]]. ==Istòria== * Lo 1èr de genièr de 2016, Brenac fusionèt ambe [[Quilhan]] per formar una comuna novèla que gardèt lo nom de ''Quilhan''. Brenac demòra comuna delegada.<ref>recueil des actes administratifs de l'Aude https://web.archive.org/web/20171118222056/http://www.aude.gouv.fr/IMG/pdf/RAA_SPECIAL_7_DECEMBRE_2015_cle2e6a2e.pdf</ref> ==Administracion== {{ElegitDebuta|insee= 11050 |Títol= Lista dels cònsols successius}} {{Elegit |Debuta= març de [[2008]] |Fin= fin [[2015]] |Identitat= Janine Castel |Partit= [[Los Republicans|UMP, LR]] |Qualitat= consolessa delegada 2016-2020 }} {{Elegit |Debuta= març de [[2001]] |Fin= 2008 |Identitat= Jean-Claude Baer |Partit= |Qualitat= }} {{Elegit |Debuta= |Fin= 2001 |Identitat= |Partit= |Qualitat= }} {{ElegitDonadas}} {{ElegitFin}} * A la refòrma cantonala de 2014, aplicada en 2015, la comuna qu'èra del canton de [[Quilhan]], i demorèt. Tornèron batejar lo canton Canton de la Val Nauta d'Aude per decret del 27 de decembre 2015. ==Demografia== {{Demografia |insee= 11050 |1793=593 |1800=605 |1806=623 |1821=671 |1831=655 |1836=679 |1841=679 |1846=658 |1851=706 |1856=653 |1861=533 |1866=498 |1872=531 |1876=524 |1881=524 |1886=536 |1891=525 |1896=519 |1901=475 |1906=466 |1911=444 |1921=366 |1926=365 |1931=340 |1936=330 |1946=283 |1954=228 |1962=213 |1968= 205 |1975= 200 |1982= 204 |1990= 213 |1999= 203 |cassini=5723 |senscomptesdobles=1962}} ==Lòcs e monuments== ==Personalitats ligadas amb la comuna== ==Véser tanben== * [[Comunas d'Aude]] ==Ligams extèrnes== * [https://www.insee.fr/fr/metadonnees/cog/commune/COM11050-brenac Brenac sul site de l'INSEE] ==Nòtas== <references/> {{Portal Lengadòc}} {{Comunas d'Aude}} [[Categoria:Comuna de Lengadòc]] [[Categoria:Comuna d'Aude]] 5clbp6g23c8lcdz77xw59z29xt9xmya 0 102233 2507590 2415737 2026-08-26T08:38:47Z Alaric 506 44932 còssol 2026 2507590 wikitext text/x-wiki {{Dialècte Lengadocian}} {{Infobox vila occitana | carta = oc | nom = Codons | nom2 = ''Coudons'' | imatge = Coudons_jcb.jpg | descripcion = Dintrada de Codons. | lògo = cap | escut = Blason_ville_fr_Coudons_(Aude).svg | escais = | region ist = {{Lengadòc}} | parçan = | region = {{Occitània (Region)}} | departament = {{Aude}} | arrondiment = [[Arrondiment de Limós| Limós]] | canton = La Val Nauta d'Aude (burèu centralizator Quilhan), [[Canton de Quilhan|Quilhan]] abans 2015 | intercom = [[Comunautat de comunas dels Pirenèus audencs|CC dels Pirenèus audencs]] | insee = 11101 | cp = 11500 | cònsol = Jacky Ondedieu | mandat = [[2026]]-[[2032]] | gentilici = | longitud = 2.1261 | latitud = 42.8639 | alt mini = 779 | alt mej = | alt maxi = 1271 | km² = 9.5 |}} '''Codons''' (''Coudons'' en [[francés]]) es una [[Comuna francesa|comuna]] [[Lengadòc|lengadociana]] situada dins lo [[departaments franceses|departament]] d'[[Aude (departament)|Aude]] e la [[regions francesas|region]] d'{{Ocreg}}, <small>ancianament de [[Lengadòc-Rosselhon]]</small>. ==Geografia== [[Imatge:Map commune FR insee code 11101.png|vignette|upright=1.5|centre|Comunas a l'entorn.]] ===Perimètre del territòri=== {{Communes limitrophes | commune = Codons | nord = [[Nebiàs]] | nord-est = [[Quilhan (comuna novèla)|Quilhan]] | est = [[Ginòlas]] | sud-est = [[Quilhan]] <small>''per un qüadripunt''</small> | sud = [[Quirbajon]] | sud-ouest = | ouest = [[Belvís]] | nord-ouest = }} ==Toponimia== Las fòrmas ancianas son ''Locus de Codunchis'', en latin, en 1360, ''Codons'', en 1571, ''Coudons, seize maisons ou couverts fort pauvres'', en 1594, ''Coudoms'', en 1639, ''de Coudonhibone'', als sègles XIII-XVIII <ref>Abbé Sabarthès, ''Dictionnaire topographique du département de l'Aude'', 1912, p. 102, legir en linha https://gallica.bnf.fr/ark:/12148/bpt6k110095d/f194.item.texteImage </ref>. ''Codons'' vendriá de l'ancian occitan ''cot'', « calhau, còdol, còde » e del sufixe latin ''-onem''. Lo sens seriá d'un terrenh peirós, rocassut <ref>Albert Dauzat, Charles Rostaing, ''Dictionnaire étymologique des Noms de Lieux en France'', Librairie Guénégaud, reedicion 1984, p. 216</ref>; Codons es entremièg tres montanhas e los productes de l'erosion i devon pas mancar. Pr'aquò, las fòrmas ancianas, latinizadas o francizadas, de còps estranhas, fan supausar quicòm mai que ''-onem''. L'abat Sabarthès dona pas la prononciacion; s'es pas [ku'dus], caldrà acceptar l'idèa d'un autre sufixe e benlèu d'una autra origina. ===Montmijan=== Montmijan es a l'oèst-nòrd-oèst de Codons, al sud del Sarrat de las Boishas.</br> Las fòrmas ancianas son ''Chasteau de Mirailhes'' entre 1148 e 1639, ''Mirals'' entre 1148 e 1639, ''Le chasteau de Montmirat'' entre 1185 e 1639, ''Montmija'' en 1781, ''Montmigea'' (cadastre) <ref>Abbé Sabarthès, ''Dictionnaire topographique du département de l'Aude'', 1912, p. 252, legir en linha https://gallica.bnf.fr/ark:/12148/bpt6k110095d/f344.item.texteImage </ref>. </br> Montmijan, mont entre autres dos monts. Le vilatge es sus un penjal, environat de monts dins totas las direccions. ==Istòria== ==Administracion== {{ElegitDebuta|insee= 11101 |Títol= Lista dels cònsols successius}} {{Elegit |Debuta= març de [[1977]] |Fin= ([[2032]]) |Identitat= Jacky Ondedieu |Partit= |Qualitat= }} {{Elegit |Debuta= |Fin= 1977 |Identitat= |Partit= |Qualitat= }} {{ElegitDonadas}} {{ElegitFin}} * A la refòrma cantonala de 2014, aplicada en 2015, la comuna qu'èra del [[canton de Quilhan]], i demorèt. Tornèron batejar lo canton ''Canton de la Val Nauta d'Aude'' per decret del 27 de decembre de 2015. ==Demografia== {{Demografia |insee= 11101 |1793=333 |1800=240 |1806=289 |1821=306 |1831=330 |1836=362 |1841=314 |1846=359 |1851=337 |1856=317 |1861=324 |1866=334 |1872=314 |1876=334 |1881=305 |1886=298 |1891=262 |1896=240 |1901=254 |1906=221 |1911=244 |1921=211 |1926=185 |1931=166 |1936=164 |1946=158 |1954=128 |1962= 107 |1968= 83 |1975= 84 |1982= 81 |1990= 79 |1999= 62 |2005=56 |cassini=10128 |senscomptesdobles=1962}} * En {{popfr11|0}} la populacion èra de {{popfr11|101}} abitants e la densitat èra de {{formatnum:{{#expr:({{popfr11|101}}/9.5) round 2}}}} ab/km². ==Lòcs e monuments== <gallery> Assumption_church_in_Coudons_(5).jpg|Glèisa de l'Assompcion. Montmija_(2).jpg|Masatge de Montmijan. </gallery> {{messatge galariá}} ==Personalitats ligadas amb la comuna== ==Véser tanben== * [[Comunas d'Aude]] ==Ligams extèrnes== * [https://www.insee.fr/fr/statistiques/2011101?geo=COM-11101 Codons sul site de l'Insee] ==Nòtas== <references/> {{Portal Lengadòc}} {{Comunas d'Aude}} [[Categoria:Comuna de Lengadòc]] [[Categoria:Comuna d'Aude]] eaj5zc1h9r8e1hdxnulw83cjepw6k2a 0 102474 2507595 2388439 2026-08-26T09:40:59Z Alaric 506 44932 còssol 2026 2507595 wikitext text/x-wiki {{Infobox vila occitana | carta = oc | nom = Ginòlas | nom2 = ''Ginoles'' | imatge = Ginoles_12-2005.jpg | descripcion = Vista generala. | lògo = cap | escut = | escais = | region ist = {{Lengadòc}} | parçan = | region = {{Occitània (Region)}} | arrondiment = [[Arrondiment de Limós|Limós]] | canton = La Val Nauta d'Aude ([[Canton de Quilhan|Quilhan]] abans 2015) | intercom = [[Comunautat de comunas dels Pirenèus audencs|CC dels Pirenèus audencs]] | insee = 11165 | cp = 11500 | cònsol = Daniel Calvi | mandat = [[2026]]-[[2032]] | gentilici = | latitud = 42.8692 | longitud = 2.1594 | alt mini = 307 | alt mej = | alt maxi = 1000 | km² = 6.17 |}} '''Ginòlas''' (''Ginoles'' en [[francés]]) es una [[comuna]] [[Lengadòc|lengadociana]], situada dins lo [[departaments franceses|departament]] d'[[Aude (departament)|Aude]] e la [[regions francesas|region]] d'{{Ocreg}}, <small>ancianament de [[Lengadòc-Rosselhon]]</small>. == Geografia == {{...}} [[Imatge:Ginoles les Bains.jpg|thumb| left|Ginòlas vist dempuèi la montanha]] [[Imatge:Map commune FR insee code 11165.png|vignette|upright=1.5|centre|Comunas a l'entorn.]] ===Perimètre del territòri=== {{Communes limitrophes | commune = Ginòlas | nord = | nord-est = [[Quilhan]] | est = | sud-est = | sud = [[Quirbajon]] <small>''quadripunt''</small> | sud-ouest = [[Codons]] | ouest = | nord-ouest = }} ==Toponimia== Las fòrmas ancianas son : ''Locus de Ginnolis..., de Ginholis'' en 1258, ''Saint André de Ginholles'' en 1144-1639, ''Le lieu de Ginoles au Razès supérieur'' en 1146-1639, ''Villa de Guiollis..., Guiholis'' = ''Ginollis, Ginholis'' en 1303, ''Ginholles'' en 1306, ''Castrum de Ginholis'' en 1311, ''De Girilhelis'' (sic) en 1319, ''De Guilhollis'' en 1320, ''De Ginhollis'' en 1377, ''De Ginolis'' en 1360, ''Giniolles'' en 1594, ''Gignolles'' en 1647, ''Ginolles'' en 1671, ''Ginoles'' en 1781. La prononciacion occitana es ''Ginólos'' o ''Ginóles'' <ref>Abbé Sabarthès, ''Dictionnaire topographique du département de l'Aude'', 1912, p. 166, legir en linha https://gallica.bnf.fr/ark:/12148/bpt6k110095d/f258.item.texteImage </ref>, dins la grafia de l'abat [[Antòni Savartés]], donc [ʒi'nɔlɔs] o [ʒi'nɔles].</br> [[Albèrt Dauzat|Dauzat]] interprèta lo nom coma ''*Ginnula (villa)'', del nom galloroman [comprene : gallic latinizat] d'òme ''*Ginnulus'', varianta de ''Gennulius''.<ref>Albert Dauzat, Charles Rostaing, ''Dictionnaire étymologique des Noms de Lieux en France'', Librairie Guénégaud, reedicion 1984, p. 320</ref> Delamarre ne fa ''genuliā'', « las propietats de ''*Genulios''. Lo nom ''*Genulius'' (fòrma latinizada), de ''*Genu-lo-'', « boca pichona », es pas atestat, mas Delamarre l'inferís de ''Genucius'', qu'es frequent.<ref>Xavier Delamarre, ''Noms de lieux celtiques de l'Europe ancienne'', ed. Errance, 2012, p. 157, 298, 348</ref> L'abséncia de ''iòd'' (lo nom es pas vengut ''Ginòlhas'') fariá supausar un punt de despart ''*Genulos'', puslèu que ''*Genulios''. Mes justament las fòrmas ancianas ne fan dobtar : despalatalizacion ? == Istòria == {{...}} == Administracion == {{ElegitDebuta|insee= 11165 |Títol= Lista dels cònsols successius}} {{Elegit |Debuta= [[2014]] |Fin= ([[2032]]) |Identitat= Daniel Calvi|Partit= |Qualitat= }} {{Elegit |Debuta=març de [[2001]] |Fin= 2014 |Identitat= Christian Tournié |Partit= |Qualitat= }} {{Elegit |Debuta= |Fin= 2001 |Identitat= |Partit= |Qualitat= }} {{ElegitDonadas}} {{ElegitFin}} * A la refòrma cantonala de 2014, aplicada en 2015, la comuna, qu'èra del [[canton de Quilhan]], i demorèt. Tornèron batejar lo canton ''Canton de la Val Nauta d'Aude'' (traduccion) per decret del 27 de decembre de 2015. ==Demografia== {{Demografia |insee= 11165 |1793=320 |1800=319 |1806=328 |1821=339 |1831=401 |1836=404 |1841=353 |1846=383 |1851=374 |1856=356 |1861=324 |1866=337 |1872=287 |1876=284 |1881=265 |1886=279 |1891=254 |1896=293 |1901=250 |1906=212 |1911=184 |1921=141 |1926=150 |1931=156 |1936=133 |1946=145 |1954=146 |1962= 181 |1968= 194 |1975= 263 |1982= 297 |1990= 357 |1999= 349 |2005=363 |cassini=15519 |senscomptesdobles=1962}} * En {{popfr11|0}} la populacion èra de {{popfr11|165}} abitants e la densitat èra de {{formatnum:{{#expr:({{popfr11|165}}/6.17) round 2}}}} ab/km². ==Lòcs e monuments== ==Personalitats ligadas amb la comuna== ==Véser tanben== * [[Comunas d'Aude]] ==Ligams extèrnes== * [https://www.insee.fr/fr/statistiques/2011101?geo=COM-11165 Ginòlas sul site de l'Insee] ==Nòtas== <references/> {{Portal Lengadòc}} {{Comunas d'Aude}} [[Categoria:Comuna d'Aude]] [[Categoria:Comuna de Lengadòc]] 0g9bin9c17qk0pm9qmv7jsj0r9a8lmm 0 102486 2507596 2388441 2026-08-26T09:48:46Z Alaric 506 44932 còssol 2026 2507596 wikitext text/x-wiki {{Dialècte Lengadocian}} {{Infobox vila occitana | carta = oc | nom = Granes | nom2 = ''Granès'' | imatge = Granès.jpg | descripcion = Vista generala | lògo = cap | escut = Blason_ville_fr_Granès_(Aude).svg | escais = | region ist = {{Lengadòc}} | parçan = | region = {{Occitània (Region)}} | arrondiment = [[Arrondiment de Limós|Limós]] | canton = La Val Nauta d'Aude ([[Canton de Quilhan|Quilhan]] abans 2015) | intercom = [[Comunautat de comunas dels Pirenèus audencs|CC dels Pirenèus audencs]] | insee = 11168 | cp = 11500 | cònsol = Béatrice Tedesco | mandat = [[2026]]-[[2032]] | gentilici = granetòl | latitud = 42.8978 | longitud = 2.2483 | alt mini = 312 | alt mej = | alt maxi = 665 | km² = 5.38 |}} '''Granes''' (''Granès'' en [[francés]]) es una [[Comuna francesa|comuna]] [[Lengadòc|lengadociana]] situada dins lo [[departaments franceses|departament]] d'[[Aude (departament)|Aude]] e la [[regions francesas|region]] d'{{Ocreg}}, <small>ancianament de [[Lengadòc-Rosselhon]]</small>. ==Geografia== [[Imatge:Map commune FR insee code 11168.png|vignette|upright=1.5|centre|Comunas a l'entorn.]] === Perimètre del territòri === {{Communes limitrophes | commune = Granes | nord = | nord-est = [[Rènnas del Castèl]] | est = | sud-est = [[Sant Just del Besun]] | sud = [[Sant Jolian de Bèc]] | sud-ouest = | ouest = [[Sant Ferriòl]] | nord-ouest = [[Esperasan]] }} ==Toponimia== Las fòrmas ancianas son ''Locus de Granellis'', en 1319, ''Locus de Granis'', en 1523, ''Grannès'', en 1594, ''Granes'', en 1781. La prononciacion es ''Gránes'' (grafia de l'abat Sabarthès) <ref>Abbé Sabarthès, ''Dictionnaire topographique du département de l'Aude'', 1912, p. 170, legir en linha https://gallica.bnf.fr/ark:/12148/bpt6k110095d/f262.item.texteImage </ref>, doncas normalament ['granes]. [[Albèrt Dauzat]] pensa que lo nom es probablament derivat du latin ''granum'', « gran », ambe un sens qu'es d'un lòc ont i a de cerealas <ref>Albert Dauzat, Charles Rostaing, ''Dictionnaire étymologique des Noms de Lieux en France'', Librairie Guénégaud, reedicion 1984, p. 330</ref>. La primièra atestacion fa entreveire lo sufixe ''-èl'', absent de las fòrmas pus recentas. Lo nom de persona ''Granel'' es espandit mai que mai dins l'Aude <ref>https://www.filae.com/nom-de-famille/GRANEL.html cercar a 1891-1915 sus la mapa</ref> : nom d'origina ? == Istòria == == Administracion == {{ElegitDebuta|insee= 11168 |Títol= Lista dels cònsols successius}} {{Elegit |Debuta= ([[2026]]) |Fin= ([[2032]]) |Identitat= Béatrice Tedesco |Partit= |Qualitat= }} {{Elegit |Debuta= març de [[2014]] |Fin= 2026 |Identitat= Yves Aniort |Partit= Front d'Esquèrra (FG) |Qualitat= }} {{Elegit |Debuta= març de [[2001]] |Fin= 2014 |Identitat= Olivier Labadie|Partit= |Qualitat= }} {{Elegit |Debuta= abans [[1981]] |Fin= ? |Identitat= Jean Lauze |Partit= [[PS]] |Qualitat= }} {{ElegitDonadas}} {{ElegitFin}} * A la refòrma cantonala de 2014, aplicada en 2015, la comuna, qu'èra del [[canton de Quilhan]], i demorèt. Tornèron batejar lo canton ''Canton de la Val Nauta d'Aude'' (traduccion) per decret del 27 de decembre de 2015. == Demografia == {{Demografia |insee= 11168 |1793=158 |1800=129 |1806=155 |1821=151 |1831=162 |1836=160 |1841=130 |1846=166 |1851=146 |1856=130 |1861=134 |1866=125 |1872=124 |1876=131 |1881=131 |1886=149 |1891=137 |1896=131 |1901=135 |1906=138 |1911=136 |1921=143 |1926=140 |1931=131 |1936=122 |1946=123 |1954=109 |1962= 99 |1968= 96 |1975= 82 |1982= 95 |1990= 111 |1999= 124 |cassini=16024 |senscomptesdobles=1962}} * En {{popfr11|0}} la populacion èra de {{popfr11|168}} abitants e la densitat èra de {{formatnum:{{#expr:({{popfr11|168}}/5.38) round 2}}}} ab/km². ==Lòcs e monuments== ==Personalitats ligadas amb la comuna== ==Véser tanben== * [[Comunas d'Aude]] ==Ligams extèrnes== * [https://www.insee.fr/fr/statistiques/2011101?geo=COM-11168 Granes sul site de l'Insee] ==Nòtas== <references/> {{Portal Lengadòc}} {{Comunas d'Aude}} [[Categoria:Comuna d'Aude]] [[Categoria:Comuna de Lengadòc]] gm69x7m1f5m8q69gyhunq7cs74msqvg 0 102688 2507603 2440490 2026-08-26T10:50:46Z ~2026-46497-51 64976 2507603 wikitext text/x-wiki {{Dialècte Auvernhat}}{{Dialècte Lengadocian}} {{Infobox vila occitana | carta = oc | nom = Palheròls | nom2 = ''Pailherols'' | imatge = Chapelle du Cantal.jpg | descripcion = La Capèla del Cantal. | lògo = | escut = | escais = | region ist = {{Auvèrnhe}} | parçan = | region = [[Auvèrnhe Ròse Aups|Auvèrnhe-Ròse-Aups]], <small>ancianament d'{{Auvèrnhe (region)}}</small> | arrondiment = [[Arrondiment d'Orlhac|Orlhac]] | canton = [[Canton de Vic de Cera|Vic de Cera]] | insee = 15146 | cp = 15800 | cònsol = Claude Prunet | mandat = [[2014]]-[[2020]] | gentilici = | latitud = 44.9517 | longitud = 2.685 | alt mej = | alt mini = 807 | alt maxi = 1632 | km² = 25.98 |}} '''Palheròls''' (''Pailherols'' en [[francés]]) es una [[comuna]] [[Auvèrnhe|auvernhata]], situada dins lo [[departaments franceses|departament]] del [[Cantal (departament)|Cantal]] e la [[regions francesas|region]] d'[[Auvèrnhe Ròse Aups|Auvèrnhe-Ròse-Aups]], <small>ancianament d'[[Auvèrnhe (region)|Auvèrnhe]]</small>. Segon [[Joan Francés Blanc]], la comuna es partejada entre parlars [[lengadocian]]s e [[auvernhat]]s<ref>https://commons.wikimedia.org/wiki/File:Langues_en_Auvergne-Rh%C3%B4ne-Alpes.svg</ref>. == Geografia== {{...}} === Comunas vesinas === <div style="position: relative; float:left; 450px; line-height:80%; width:35em;"> [[Fichièr:Blank map.svg|400px|left||Distanças e posicion relativa]] {{Image label|x=0.490|y=0.495|scale=400|text=[[Fichièr:Map pointer black.svg|20px|Palheròls]] '''Palhairòls'''}} {{Image label|x=0.424291774042|y=0.584359924949|scale=400|text=[[Fichièr:Small-city-symbol.svg|6px|Comuna amb 113 abitants (2000)]]{{mida|80%|[[Jòu de Monjòu]] <br/>(2,1 km)}}}} {{Image label|x=0.410847615782|y=0.350205195871|scale=400|text=[[Fichièr:Small-city-symbol.svg|6px|Comuna amb 73 abitants (2000)]]{{mida|80%|[[Sant Clamenç (Cantal)|Sant Clamenç]] <br/>(3,2 km)}}}} {{Image label|x=0.686152419177|y=0.617810600531|scale=400|text=[[Fichièr:Small-city-symbol.svg|6px|Comuna amb 55 abitants (2000)]]{{mida|80%|[[La Capèla de Barrés]] <br/>(3,5 km)}}}} {{Image label|x=0.239162999622|y=0.309574379064|scale=400|text=[[Fichièr:Small-city-symbol.svg|10px|Comuna amb 1960 abitants (2000)]]{{mida|80%|[[Vic de Cera]] <br/>(5,7 km)}}}} {{Image label|x=0.240564118261|y=0.717849210838|scale=400|text=[[Fichièr:Small-city-symbol.svg|6px|Comuna amb 116 abitants (2000)]]{{mida|80%|[[Badalhac]] <br/>(6,0 km)}}}} {{Image label|x=0.38498217449|y=0.842334303554|scale=400|text=[[Fichièr:Small-city-symbol.svg|6px|Comuna amb 349 abitants (2000)]]{{mida|80%|[[Raulhac]] <br/>(6,2 km)}}}} {{Image label|x=0.848454737793|y=0.352137930591|scale=400|text=[[Fichièr:Small-city-symbol.svg|6px|Comuna amb 124 abitants (2000)]]{{mida|80%|[[Malbo]] <br/>(6,3 km)}}}} {{Image label|x=0.424391626055|y=0.0850560461083|scale=400|text=[[Fichièr:Small-city-symbol.svg|8px|Comuna amb 600 abitants (2000)]]{{mida|80%|[[Tiesac]] <br/>(7,3 km)}}}} {{Image label|x=0.949338673912|y=0.650033728386|scale=400|text=[[Fichièr:Small-city-symbol.svg|6px|Comuna amb 81 abitants (2000)]]{{mida|80%|[[Narnhac]] <br/>(7,8 km)}}}} </div>{{clear|left}} === Perimètre del territòri === {{Communes limitrophes | commune = Palhairòls | nord = ''[[Sant Jaume dels Blats]]'' | nord-est = [[Breson|Bresòms]], <br> ''[[Malbo]]'' | est = [[La Capèla de Barrés]] | sud-est = [[Terondèls]] <br /><small>([[Avairon (departament)|Avairon]])</small> | sud = [[Lo Mur de Barrés]] <br /><small>([[Avairon (departament)|Avairon]])</small> | sud-ouest = [[Raulhac]] | ouest = [[Jòu de Monjòu]] | nord-ouest = [[Sant Clamenç (Cantal)|Sant Clamenç]] }} == Toponimia == Las fòrmas ancianas son trop tardivas per èsser vertadièrament utilas : ''Palieyrolz'', en 1616, ''Palhéroh'', en 1646, ''Paleyroles'', en 1664, ''Paureliols'' (!), en 1665, ''Paliérols'', en 1666, ''Pailherolz'', en 1668, ''Palheyrolz'', en 1669, ''Pailheyrolz'', en 1671, ''Paliéroles'', en 1679, ''Palhérols'', en 1692, ''Palheyrol'', en 1707, ''Mandement de Palieirols'', en 1736, ''Palerels'', ''Paillerols'', en 1784 <ref>http://archives.cantal.fr/ark:/16075/a011351496860i6zc1w</ref>. La prononciacion, o puslèu una figuracion de la prononciacion es ''Palheiròls'' <ref name="ReferenceA">IEO Cantal, Communes Cantal.xls.pdf</ref> : [paʎej'rɔls] ?. '''Palheròls''' es una fòrma diminutiva de ''Palhièrs'', vialatge de la meteissa comuna situat a 1&nbsp;km a l'èst, qu'a lo sens general de « luòc ont consèrvan la palha ». Es format dels resultats de ''palea'', « palha », del sufixe ''ariu(m)'' e del sufixe ''-eolum'' <ref>Albert Dauzat, Charles Rostaing, ''Dictionnaire étymologique des Noms de Lieux en France'', Librairie Guénégaud, reedicion 1984, p. 515, a ''Pailharès''</ref>. Un autre sens possible, segon Jacques Astor, es de « cabana cobèrta de palha » <ref name="ReferenceA"/>. == Istòria == {{...}} * Palhairòls èra una sucursala de la parròquia de [[Raulhac]] avant la [[Revolucion Francesa|Revolucion]] <ref>https://www.geoportail.gouv.fr/donnees/carte-de-cassini</ref>. == Administracion == {{ElegitDebuta|insee= 15146 |Títol= Lista deus cònsols successius}} {{Elegit |Debuta= març [[2014]] |Fin= 2020 |Identitat= Claude Prunet |Partit= divèrs drecha |Qualitat= agricultor }} {{Elegit |Debuta= [[1995]] |Fin= [[2014]] |Identitat= Pierre Bonal|Partit= |Qualitat= }} {{Elegit |Debuta= |Fin= 1995 |Identitat= |Partit= |Qualitat= }} {{ElegitDonadas}} {{ElegitFin}} * A la refòrma cantonala de 2014, aplicada en 2015, la comuna, qu'èra del canton de [[Vic de Cera]], i demorèt. == Demografia == {{Demografia |insee= 15146 |1793=649 |1800=649 |1806=763 |1821=750 |1831=713 |1836=728 |1841=751 |1846=816 |1851=655 |1856=684 |1861=641 |1866=626 |1872=600 |1876=600 |1881=562 |1886=582 |1891=531 |1896=507 |1901=488 |1906=517 |1911=523 |1921=424 |1926=393 |1931=378 |1936=399 |1946=402 |1954=354 |1962= 332 |1968= 301 |1975= 213 |1982= 195 |1990= 171 |1999= 153 |2006=165 |2007= 167 |2008= |2009= |2012=137 |2015=133 |cassini=26040 |senscomptesdobles=1962}} == Luòcs e monuments == == Personalitats ligadas amb la comuna == == Véser tanben == == Ligams extèrnes == ==Nòtas e referéncias== ===Nòtas=== <references group="N"/> ===Referéncias=== {{reflist}} {{Portal Auvèrnhe}} {{Comunas de Cantal}} [[Categoria:Comuna d'Auvèrnhe (Occitània)]] [[Categoria:Comuna de Cantal]] [[Categoria:Comuna d'Occitània]] 9tx2vcj6hk8yrhgj89yuel6jixsxf4v 0 107252 2507586 2492324 2026-08-26T08:01:03Z Alaric 506 44932 pichonas actualizacions o correccions 2507586 wikitext text/x-wiki {{Infobox vila occitana | carta = oc | nom = Colonzanas | nom2 = ''Colondannes'' | imatge = Colondannes (église) 1.jpg | descripcion = L'egleisa. | lògo = | escut = Blason_ville_fr_Colondannes_(Creuse).svg | escais = lòs testaròts | ist = {{Lemosin}} | parçan = [[País de La Sostrana]]<ref>https://www.jornalet.com/editorial/7560/lo-trabalh-de-recuperacion-de-las-encontradas-doccitania-contunha</ref> | region = [[Novela Aquitània]] | canton = [[Canton de Dun|Dun]] | intercom = [[Comunautat de comunas dau País Dunés]] (?) | insee = 23065 | cònsol = Jean-Luc Akouété-Akué | mandat = [[2026]]-[[2032]] | gentilici = | longitud = 1.61222222222 | latitud = 46.29 | alt mini = 283 | alt mej = | alt maxi = 431 | km² = 10.70 |}} '''Colonzanas''' o '''Clondanes''' [klon'danə] <ref>Yves Lavalade, ''Dictionnaire des communes de la Creuse'', ed. La Geste, 2022, p. 73</ref> (''Colondannes'' en [[francés]]) es una [[comuna]] [[Occitània|occitana]] de [[Marcha]], en [[Lemosin]], situada dins lo [[departament francés|departament]] de [[Cruesa (departament)|Cruesa]] e la [[region francesa|region]] de [[Novela Aquitània]], <small>ancianament de [[Lemosin (region)|Lemosin]]</small>. ==Geografia== [[Imatge:Map commune FR insee code 23065.png|vignette|upright=1.5|centre|Comunas a l'entorn.]] ===Perimètre dau territòri=== {{Communes limitrophes | comuna = Clondanes | nòrd = [[Sanhac|Sinhac]] | nòrd-èst = [[Dun]] | èst = | sud-èst = | sud = [[Nalhac (Marcha)|'Niac]] | sud-oèst = | oèst = [[Sent Legèr (Cruesa)|Sent Legíer]] | nòrd-oèst = }} ==Istòria== ==Administracion== ===Lista daus maires=== {{ElegitDebuta|insee= 23065 |Títol= Lista daus maires successius}} {{Elegit |Debuta= [[2026]] |Fin= ([[2032]]) |Identitat= Jean-Luc Akouété-Akué |Partit= |Qualitat= }} {{Elegit |Debuta= [[2020]] |Fin= 2026 |Identitat= François Parbaud |Partit= [[RN]] |Qualitat= }} {{Elegit |Debuta= novembre 2008 |Fin= 2020 |Identitat= Valérie Caboche |Partit= divers dreita |Qualitat= comerçanta }} {{Elegit |Debuta= julhet [[2008]] |Fin= octobre 2008 |Identitat= André Chacornac |Partit= |Qualitat= }} {{Elegit |Debuta= març [[2001]] |Fin= julhet 2008 |Identitat= Lucien Chaput |Partit= divers dreita |Qualitat= }} {{Elegit |Debuta= |Fin= 2001 |Identitat= |Partit= |Qualitat= }} {{ElegitDonadas}} {{ElegitFin}} ===Intercomunalitat=== ==Demografia== {{Demografia |insee= 23065 |1793=520 |1800=465 |1806= |1821= |1831= |1836= |1841=678 |1846=657 |1851=674 |1856= |1861= |1866= |1872= |1876=608 |1881= |1886= |1891= |1896= |1901= |1906= |1911=612 |1921= |1926= |1931= |1936= |1946= |1954= |1962=416 |1968=376 |1975=342 |1982=335 |1990=347 |1999=305 |2005=311 |cassini=9951 |senscomptesdobles= 1962}} * En {{popfr23|0}} la populacion èra de {{popfr23|065}} abitants e la densitat èra de {{formatnum:{{#expr:({{popfr23|065}}/10.7) round 2}}}} ab/km². ==Luecs e monuments== ==Personalitats liadas a la comuna== ==Veire tanben== ===Liams connexes=== ===Liams externes=== ==Nòtas e referéncias== ===Nòtas=== <references group="N"/> ===Referéncias=== {{reflist}} {{Multibendèl | Portal Lemosin | Portal Occitània | Portal Cruesa | Portal Comunas de França }} {{Comunas de Cruesa}} [[Categoria:Comuna de Cruesa]] [[Categoria:Comuna de Lemosin (Occitània)]] 9hqoxzoqsrkc6ujx64kl2ha0it5tk12 0 115756 2507605 2504261 2026-08-26T11:40:58Z Bertault34 59124 2507605 wikitext text/x-wiki {{Infobox Politician | nom = Jean-Luc Mélenchon | imatge = Mélenchon 2027 - 55261894422 (cropped).jpg | legenda = Jean-Luc Mélenchon en 2017. | nom naissença = Jean-Luc Antoine Pierre Mélenchon | naissença = 19 agost 1951 | luòc de naissença = [[Tànger]] ([[Marròc]]) | nationalitat = [[França|Francesa]] | partit = * OCI <small>(1972-1976)</small> * [[Partit Socialista (França)|PS]] <small>(1976-2008)</small> * PG <small>(Dempuèi 2009)</small> * [[França insomesa|FI]] <small>(Dempuèi 2016)</small> |foncion1=[[Assemblada Nacionala|Deputat francés]]|a partir del foncion1=21 de junh de 2017|fins al foncion1=21 de junh de 2022|eleccion1=18 de junh de 2017|grop parlamentari 1=[[La França Insosmesa (LFI)|LFI]]|predecessor 1=Patrick Mennucci|successor 1=Manuel Bompard|foncion2=[[Parlament Europèu|Deputat Europèu]]|foncion3=[[Senat|Senator]] <small>(II)</small>|foncion4=[[Senat|Senator]] <small>(I)</small>|foncion5=[[Ministèri de l'Educacion Nacionala (França)|Ministre per l'Ensenhament Professionau]]|a partir del foncion2=14 de julhet de 2009|fins al foncion2=18 de junh de 2017|eleccion2=7 de junh de 2009|reeleccion2=25 de mai de 2014|grop parlamentari 2=[[L'Esquèrra dins lo Parlament Europèu - GUE/NGL|L'Esquèrra (GUE/NGL)]]|successor 2=Marie-Pierre Vieu|a partir del foncion3=1èr d'octobre de 2004|fins al foncion3=7 de genièr de 2010|eleccion3=26 de septembre de 2004|grop parlamentari 3=[[Partit Socialista|SOC]] <small>(2004-2008)</small> [[Partit Comunista Francés|CRC-SPG]] <small>(2008-2010)</small>|successor 3=Marie-Agnès Labarre|foncion6=[[Conselhier departamentau]] [[Departament d'Essona|d'Essona]] <small>(II)</small>|a partir del foncion4=2 d'octobre de 1986|fins al foncion4=27 d'abriu de 2000|eleccion4=28 de septembre de 1986|reeleccion4=24 de septembre de 1995|grop parlamentari 4=[[Partit Socialista|SOC]]|successor 4=Claire-Lise Campion|a partir del foncion5=27 de mars de 2000|fins al foncion5=6 de mai de 2002|president 5=[[Jacques Chirac]]|primièr ministre 5=[[Lionel Jospin]]|govèrnament 5=[[Lionel Jospin|Jospin]]|predecessor 5=''Fonccion creada''|successor 5=''Fonccion suprimada''|ministre d'estat 5=Jack Lang|a partir del foncion6=23 de març de 1998|fins al foncion6=2 d'abriu de 2004|foncion7=[[Conselhier departamentau]] [[Departament d'Essona|d'Essona]] <small>(I)</small>|eleccion6=22 de març de 1998|successor 6=Marie-Pierre Oprandi|predecessor 6=Vincent Delahaye|president del conselh 6=Michel Berson|a partir del foncion7=23 de març de 1985|fins al foncion7=2 d'abriu de 1992|eleccion7=17 de març de 1985|president del conselh 7=Jean Simonin Xavier Dugoin|predecessor 7=Marie-Noëlle Lienemann|successor 7=Vincent Delahaye}} '''Jean-Luc Mélenchon''', nascut lo 19 d'agost de [[1951]] a [[Tànger]], [[Marròc]], es un [[òme politic]] [[francés]]. Elegit local de [[Massy]] puèi del departament de l'[[Essonne (departament)|Essonne]] a partir de [[1983]], foguèt elgit senator de l'Essonne en 1986, 1995 e 2004. Jean-Luc Mélenchon foguèt [[ministre]] de l'Ensenhament professional de [[2000]] a [[2002]], dins le [[Govèrn de Lionel Jospin|govèrn de coabitacion de Lionel Jospin]]. Al [[Partit Socialista (França)|Partit socialista]], se situa a l'ala èsquèrra fins al [[congrès]] de [[Rems]] de novembre de [[2008]], quand quitèt lo partit per crear lo [[Partit d'esquèrra]]. Foguèt elegit [[deputat]] europèu dins la [[circonscripcion]] [[Sud Oèst]] en [[2009]]. Es elegit deputat a [[Marselha]] en [[2017]]. Jean-Luc Mélenchon es [[candidat]] a las [[Eleccion presidenciala|eleccions presidencialas]] francesas de [[2012]], [[2017]] e [[2022]]. Capita pas a se qualificar pel segond torn. {{Politica}} [[Categoria:Naissença en 1951]] [[Categoria:Personalitat de la Cinquena Republica]] stqcc3smzggkczyqdkwu8tiowzbgstq 0 119409 2507585 2504211 2026-08-26T07:47:06Z Bertault34 59124 2507585 wikitext text/x-wiki {{Infobox Partit politic|nom=Leis Ecologistas <br> <small> Los/ Las Ecologistas <br> Lis Ecologistas|nom_oficial=Les Écologistes|acronim=LE|secretari_general=Marine Tondelier|ideologia=[[ecologisme]]|orientacion=centre-esquèrra|partit_politic_europèu=Los Verds|imatge=|grop_parlamentari=EcoS|sètis1=[[Assemblada Nacionala]]|alienacion_politica=|afilicacion=[[Novèla Union Populara, Ecologica e Sociala]] (2022-2024) <br> [[Novèl Front Popular]] (Dempuèi 2024)|1_sètis1=38|2_sètis1=577|3_sètis1=#7CFC00|color=#7CFC00|estat=[[França]]|sètis2=[[Senat]]|1_sètis2=16|2_sètis2=348|3_sètis2=#7CFC00|sètis3=[[Parlament Europèu]]|1_sètis3=5|2_sètis3=81|3_sètis3=#7CFC00}} '''Leis Ecologistas (LE)''' es un [[partit politic]] de centre-esquèrra e [[Ecologisme|ecologista]] francés. Es conegut per la defensa de l'[[ecologia]] amb una perspectiva europèa e [[Liberalisme|liberala]]. Defend per exemple que l'[[Union Europèa]] siagua mai [[Federalisme|federalista]]. Revendicava {{unitat|17371|cooperators}} e {{unitat|14869|aderents}} qu'avián pagat lor cotizacion per la primièra presidenciala organizada en junh e julhet de 2011<ref>[http://adhcoopeelvpaca.blogspot.com/2011/06/de-limportance-du-taux-de-participation.html]</ref>. == Istòria == [[Fichièr:Europe Ecologie-Les Verts Logo.svg|thumb|200px|Logotipe d'EELV.]] Lo partit a cambiat lo seu nom mantun còp per mantuna rason. S'apelava [[Los Verds (França)|los Verds]] (fondat en 1984) fins al 10 de novembre de 2010, puèi "Euròpa Ecologia Los Verds (EELV)" es vengut la novèla denominacion del [[Partit politic|partit]], en seguida d'un cambiament d'estatut aprèp que lo grop s'es assemblat amb los militant-as venguts-das dins l'encastre de las listas [[Euròpa Ecologia]] (de las eleccions europèas de 2009 e regionalas de 2010).<ref>"Nouveau parti" [https://web.archive.org/web/20110211222315/http://www.eelv.fr/4697-actualites/3247-europe-ecologie-les-verts-un-nouveau-parti-de-lecologie-politique-est-ne/8a443ffa02e74321a529fcd67d8ecaa3/ Comunicat de la creacion del partit]</ref> Dempuèi 2023, s'apèla Leis Ecologistas ("Les écologistes" en [[francés]]). == Referéncias == <references/> == Vejatz tanben == * [[Ecologia]] * [[Modèl:Partits politics franceses|Partits politics franceses]] * [[Union Europèa]] * [[La França Insosmesa (LFI)|La França Insosmesa]] == Ligams extèrnes== * {{fr}}[https://lesecologistes.fr site de l'eelv] {{Partits politics franceses}} {{Politica}} [[Categoria:Partit politic de la Cinquena Republica]] [[Categoria:Partit politic francés]] 33p53tpc9pydxmydijmfailxy203gz6 0 149093 2507588 1910666 2026-08-26T08:27:25Z VilaMiquel 44252 Ai apondut novèla informacion. 2507588 wikitext text/x-wiki {{Infobox |tematica=geografia |carta=bg |imatge=<!--wikidata:--> |legenda= }} La '''region de Silistra''' (''Област Силистра'') es una [[regions de Bulgaria|region]] de [[Bulgaria]] situada al nòrd-èst d'aqueste país. == Referéncias == <references/> {{Paleta Region bulgara}} [[Categoria:Region de Bulgaria]] g5hbnpthdbg19ohbwd9o3gqtugf2m7f 0 149730 2507582 2477229 2026-08-26T06:22:20Z Ziv 56933 ([[c:GR|GR]]) [[File:USS Aaron Ward (DD-483).jpg]] → [[File:USS Aaron Ward (DD-483) underway in the South Pacific, 17 August 1942 (80-G-12263).jpg]] [[c:COM:FR#FR2|Criterion 2]] · More precise 2507582 wikitext text/x-wiki {{Dialècte Provençau}} [[File:USS Winston S. Churchill.jpg|thumb|right|[[Fotografia]] d'un destroièr [[USA|estatsunidenc]] modèrne.]] Lo tèrme '''destroièr''' designa diferentei menas de [[naviri]]s de guèrra desvolopats dempuei la fin dau sègle XIX. A l'origina, èra un naviri qu'utilizava de [[torpilha]]s per atacar e de pèças d'artilhariá mejana per se defendre o per protegir una esquadra o un convòi. Pauc a pauc, venguèt un naviri d'escòrta destinat a la proteccion d'unitats pus importantas. Enfin, a l'ora d'ara, es un naviri important equipat d'un armament complèt (anti-aerian, anti-sosmarin e anti-naviri) capables de defendre un grop de bastiments civius o militars o d'atacar un grop de naviris mejanament protegits. == Istòria == === Originas === [[File:Kotaka.jpg|thumb|right|Torpilhaire japonés ''[[Kokata]]''.]] [[File:HMS Havock (1893).jpg|thumb|right|''[[HMS Havock (1893)|HMS Havock]]''.]] Lo desvolopament dau destroièr es una consequéncia de l'invencion de la [[torpilha]] autopropulsada durant leis ans 1860. D'efiech, aquela arma donèt la capacitat a de [[naviri]]s leugiers e pichons d'eliminar un adversari poderós e ben protegits. Per exemple, la marina [[Reialme Unit|britanica]] imaginèt lo ''[[HMS Lightning (1876)|HMS Lightning]]'' qu'intrèt en servici en [[1876]]. D'una massa de 33 tonas, èra armat de doas [[torpilha]]s e aviá una [[velocitat]] de 18,5 km/h. Foguèt lo precursor d'un ensemble de [[torpilhaire]]s novèus que venguèron pauc a pauc capables de defendre un [[pòrt]] puei, amb l'aumentacion de son autonòmia, d'atacar de rotas maritimas. A la fin dau sègle XIX, la menaça representada per lei [[torpilhaire]]s èra venguda un problema pron importanta per entraïnar de reflexions dins la màger part dei flòtas modèrnas. Mai d'una classa de naviris intrèt donc en servici per lei combatre especificament. Aguèron de noms variats : « destroyer » au [[Reialme Unit|Reiaume Unit]], « contre-torpilleur » en [[França]], « cacciatorpediniere » en [[Itàlia]], « contratorpedeiro » en [[Portugal]] e « torpedobootjager » ai [[Païses Basses|País Bas]]. Destinat a l'escòrta de flòtas o de convòis, recebèron un armament, una autonòmia e una propulsion li permetent de caçar seis adversaris. Entre leis unitats pus importantas d'aqueu periòde, lo ''[[HMS TB 81 (1885)|HMS Swift]]'' aguèt un ròtle important dins l'evolucion dau concèpte de naviri antitorpilhaire. Relativament leugier (139 t), èra rapide (23,75 km/h) e armat de tres [[torpilha]]s e de [[canon]]s de tir rapide d'un [[calibre]] de 47 mm. Podiá ansin perseguir un torpilhaire sus una distància importanta e l'atacar amb una [[artilhariá]] pron poderosa per destrurre un naviri leugier. Lo naviri [[japon]]és ''[[Kokata]]'', considerat coma un torpilhaire, foguèt tanben una etapa importanta dins l'aparicion dau destroièr modèrne car seis especificacions (35 km/h e un [[canon]] de 37 mm) li permetiá subretot d'alunchar lei torpilaires enemics. L'acabament dau procès aguèt probable luòc amb la mesa en servici de l'[[avisò]] [[Alemanha|alemand]] ''[[SMS Greif (1886)|SMS Greif]]'', un naviri mejan ({{formatnum:2050}} t) armats de canons de 37 mm e de 105 mm. Capable d'agantar una [[velocitat]] de 33 km/h, èra destinat a la proteccion dei naviris majors dau periòde coma lei [[cuirassat]]s. Lei premiers destroièrs vertadiers foguèron probable lei dos naviris de la [[classa Daring]] e lei dos de la [[classa Havock]] qu'intrèron en servici dins la ''[[Royal Navy]]'' durant leis ans 1890. Per exemple, lo ''[[HMS Havock (1893)|HMS Havock]]'' èra un naviri leugier (293 t), capable de se desplaçar a la velocitat de 50 km/h e armat de [[torpilha]]s e de [[canon]]s per eliminar aisament un [[torpilhaire]]. De mai, lo naviri èra considerat coma un « torpedo boat destroyer » per lei Britanics. Diferentei classas de destroièrs seguiguèron. D'autrei foguèron adoptadas dins leis autrei marinas coma lei [[torpilhaire d'esquadra|torpilhaires d'esquadra]] [[França|francés]] de la [[classa Durandal]]<ref>La marina francesa a pas adoptat lo tèrme « destroièr ». Per aquela rason, lei « destroièrs » francés son dichs [[avisò]], [[escortaire]] ò [[fregata (naviri)|fregatas]].</ref>. === De la fin dau sègle XIX a la Premiera Guèrra Mondiala === De la fin dau sègle XIX a la [[Premiera Guèrra Mondiala]], lei destroièrs foguèron principalament destinats a la lucha còntra lei [[torpilhaire]]s enemics, a la reconoissença, a l'observacion e au combat dirècte còntra una flòta enemiga. Durant aqueu periòde, foguèron engatjats durant la [[Guèrra Russojaponesa]] (1904-1905). L'accion pus importanta implicant de destroièrs i foguèt l'ataca de l'escadra russa de [[Pòrt-Arthur]] lo 8 de febrier de 1904. Tres destroièrs tirèron 18 torpilhas. Dins aquò, lei Rus avián corrèctament installat de fielats antitorpilhas e solament tres naviris foguèron damatjats. Lei destroièrs foguèron fòrça utilizats durant la [[Premiera Guèrra Mondiala]] amb, per exemple, 80 unitats participant a la [[batalha de Jutlàndia]] dins lei rengs britanics. Aguèron de ròtles variats coma la reconoissença, la lucha còntra lei naviris leugiers enemics ([[torpilhaire]], [[minaire]]...), lo secutament de flòtas advèrsas, lo transpòrt de tropas o lo sostèn de tropas desbarcadas. Pasmens, amb lo desvolopament dau [[sosmarin]], son ròtle principau venguèt pauc a pauc la lucha antisosmarina. Per aquò, lei destroièrs aliats foguèron equipats d'[[idrofòn]]s de [[carga de prefondor|cargas de prefondor]]. Sa [[velocitat]] aumentèt tanben per atacar rapidament lei sosmarins enemics emergits. === L'entre doas guèrras === Durant l'entre doas guèrras, lei destroièrs venguèron de naviris amb un desplaçament de {{formatnum:1500}} a {{formatnum:3000}} tonas. Conoguèron d'evolucions eissidas deis ensenhaments de la [[Premiera Guèrra Mondiala]]. En particular, foguèron equipats amb una [[artilhariá]] pus poderosa (calibre principau entre 120 mm e 150 mm) per atacar de [[naviri]]s pus importants coma de [[crosaire]]s o de [[cuirassat]]s. D'efiech, entre 1914 e 1918, mai d'un destroièr se trobèt a proximitat de naviris d'aqueu tipe sensa poder atacar car aviá ja tirat totei sei [[torpilha]]s. Certanei classas foguèron tanben equipadas de [[mina marina|mina]]s. La [[velocitat]] foguèt tanben aumentada amb de classas capables de passar 70 km/h. Dins la marina britanica, un esfòrç particular foguèt menat per desvolopar de [[sonar]]s. Pasmens, l'evolucion pus importanta avans la [[Segonda Guèrra Mondiala]] foguèt l'apondon progressiu d'un armament antiaerian e d'un [[radar]]. Aquò entraïnèt la reduccion, e de còps la disparicion, dei torpilhas embarcadas laissant au destroièr de missions principalament defensivas. Entraïnèt tanben l'aparicion de naviris novèus especializats dins lo combat antisosmarin o antiaerian. === La Segonda Guèrra Mondiala === [[File:USS Aaron Ward (DD-483) underway in the South Pacific, 17 August 1942 (80-G-12263).jpg|thumb|right|Destroièr estatsunidenc de la [[Segonda Guèrra Mondiala]].]] Lei destroièrs foguèron fòrça engatjats durant la [[Segonda Guèrra Mondiala]] amb de taus de pèrda importants. D'efiech, fòrça polivalents, foguèron utilizats per mai d'un tipe diferent de mission. Per aquò, lei destroièrs de la [[Segonda Guèrra Mondiala]] veguèron sa talha aumentar e son armament se diversificar. La preséncia d'un [[radar]] e d'un [[sonar]] se generalizèt. Ansin, durant lo conflicte, lei destroièrs foguèron utilizats per l'escòrta de convòis e de flòtas de combat mentre que lei missions de proteccion especializada foguèron desenant fisadas a de naviris pus leugiers ([[corveta]]s, [[fregata (naviri)|fregatas]]... etc.). === Dempuei la Segonda Guèrra Mondiala === [[File:Nave Caio Duilio.jpg|thumb|right|Destroièr italian deis ans 2010.]] Dempuei la [[Segonda Guèrra Mondiala]], lei destroièrs son venguts lo naviri de basa de la màger part dei flòtas de combat modèrnes. Au començament dau sègle XXI, leis excepcions unicas son leis [[Estats Units]] e [[Russia]] que gardan encara de [[crosaire]]s. Lei destroièrs actuaus son equipiats d'un armament diversificat adaptat a totei lei tipes de menaça ([[naviri]], [[sosmarin]], [[aeronau]]...) e de sistèmas de deteccion sofisticats. Son desplaçament a aumentat dempuei [[1945]] e es desenant sovent superior a {{formatnum:4000}} t. Una autra evolucion importanta foguèt l'adopcion dau [[missil]] coma arma principala durant leis ans 1960-1970. Puei, dins leis ans 1990, lei destroièrs foguèron dotats de capacitats furtivas coma leis unitats de la [[Fregata multi-missions|classa francoitaliana FREMM]]. == Annèxas == === Liames intèrnes === * [[Escortaire]]. * [[Torpilhaire]]. * [[Naviri]]. === Bibliografia === === Nòtas e referéncias === <references/> [[Categoria:Naviri de guèrra]] p4yv4od9zodrh7204zbkqq4uzngde6w 0 153908 2507604 2507513 2026-08-26T11:17:27Z Poiuytrell 61256 /* */ 2507604 wikitext text/x-wiki L'[[auvernhat]] ten en generau le vocabulari de l'occitan embei los eventuaus chamjaments fonetics dau [[nòrd-occitan]], mas a tanben de fòrmas lexicalas especificas ([[arcaïsme]]s e mots diferents de la rèsta de l'occitan) que franc sovent son comunas embei los dialèctes [[lemosin]] e [[vivaroaupenc]]. Aqueste lexic conten de tèrmes tanben emploiats endacòm mai, pasmens los avèm pas excluses per l'amor de bailar una mòstra dau vocabulari auvernhat, tracha mai que mai de ''Parlar occitan - Auvergne Velay'', [[Tiène Codèrt]], IEO 63, 2001 e ''L'auvergnat de poche'', [[Joan Ros (autor)|Joan Ros]], Assimil, 2004 e de la revista ''Parlem - Vai-i qu'as paur'', ''L'imagier français - auvergnat'', Aedis, 2005 e le ''Glossaire de la langue d'oc'', [[Pierre Malvezin]], 1909, le diccionari de [[Francés de Murat]] e http://jean.dif.free.fr/Images/France/SSandoux/Lexique.html Coma en la rèsta de la lenga i a de doblets, çò es de mots dont le sens es exactament parèir, mas l'un ven dau [[latin]], l'autre dau gallés : ''la còrna''/''la bana'', ''l'èdra''/''l'ènna''... o l'un proven de la lenga daus [[franc]]s e l'autre dau latin ''la mita''/''le gant'', etc. Quauques mots pòdon aveire una consonanta iniciala eufonica: ''g/i-eusses/elsses'' (els), ''l-èsser'', ''z-onte'', ''v-onte''... *-è se pronóncia [é] ; -e se pronóncia [i/é] au Sud, [œ] au Nòrd. *- Le grop ''uèi'' se pòt prononciar [œj], [ɛj] o [ej]. *- le grop ''ea'' se pronóncia [ia] (coma en romanés). * abarir: abalir. fr. élever des enfants * abatalhar: getar de pèiras a qualqu'un * abla: fr. ablette * abondar: èsser en abondància * abolhat: fr. ébloui, eissorbat * abora, d': d'ora * aboriu, -iva: precòç, -a * abraina: atirança, fòrça, violéncia, rapiditat * abraïnar (/s') : fr. se jetter sur * abrasar v: soudar * abre, arbre, aibre * abriga f. : abric * abriau: abrial, abril * abriva (d') o d'abriu ?? : de biais, en diagonala * abroa f. : broa (tanben emplega) fr. la limite, lisière * abusar: enganar; abusar * acabar: fr. finir * acairar: fòragetar a còp de pèiras * acanhar (s') : se solelhar * acaptar : V. Acaptar * acatar (') : cobrir (se), recobrir (se) * achaptar: comprar, crompar (non seriá un francesisme, Acapte e acaptar ‘adquirir, obtenir’ com acatar ‘reverenciar, respectar, obesir’ provenon en darrièra instància d’un meteis vèrb latin 'captare') * achaurar: calfar, defendre del freg, abrigar, coconejar * acistrar: raubar?? * aclan: arcolan. V. Arcan * aclapar (s') : fr. accroupir * acluchar (s') : se corbar * aconsomir (s'): assopir (s') * adelir: fr. épuiser * ademan: endeman * adrilhier, drilhier, alusèir fr. alizier, alisier (Sorbus torminalis) * aduèi: uèi * aduire: conduire, menar * aer: èr. en l'": fr. déboussolé * aferniau f, ferniau f. : utensili de fusta del qual los vaquièrs se servisson per trencar lo calhat * aficcionar (s'): fr. s'enticher, se passionner * aganir: extenuar * agara, aiara, iara, asara, aura, agora, alhora, avora: ara - d’ora en ora, d’aura en aura : del nord au sud * agland: fr. gland (du chêne) * agorar/agroar (s') fr. s'accroupir, s'acagnarder, s'asseoir sur les talons * agorrufar: fr. froisser * agromar: fr. recroquevillé * agromeladat: tortuós * aiara: ara, adara; uèi (Briude) * aice: colèra ?? * aicí-lai (d'): fr. par là-bas * aicival: fr. ici-bas * aigada: inondacion * aigre: acre, agre * aigueira: aiguièra * airede, airedís m. : fr. airelle, myrtille * airiçon: eiriçon * aisinar ?? [ëgina], aisegar?? [ëgiga] aigar? [ëga] : adobar V. asegar * aital: v. aitau * aitant: tant * aitau: atal; anem; coratge * aitot: tanben * ajaça: agaça * ajauc: fr. ajonc * ala: angar, cubèrt (tanben ala d'aucèl) * Alaier: Alèir, Alièr, Alavièr, fr. Allier * alandar: a. lo bestiau: far sortir lo bestial de l'estable per lo menar al pasquièr. Sin. naparar (Salèrn, Mauriac), gitar (Riòm) * alara [agaro] : fr. maintenant * alàs: interj. ailàs! * alausa: lauseta, alausa * Alavièr V. Alaier * alegrar: fr. égayer, rendre plus aisé * Alèir V. Alaier * alenant: mai que, tras que, fòrt, plan, regde, subre + adj. * alèrta: esglai, esfrai * alet: alen * alh: al; ala * alhèira, d': de contunh, sens parar e lèu; fr. sans discontinuer * alhora: ra (tanben emplegat) * Alièr V. Alaier * alisar: fr. repasser * alobit: òme avid que cèrca a s’apropriar çò que li aperten pas * alora [avora]: ara, aora V. Avora * altre -a (en cèrtans luòcs): autre, -a (cf. Roergue e localament en Givaudan) * alucar: fr. allumer * aluja: sangsuga * alumar: fr. allumer * amaisar: amatigar, apatzar * amaseda: v. Maseda * amassar: prendre; fr. ramasser. Amassar chalor: prendre calor. Se 'massar: se refugiar * amb [om] : amb. fr. avec * amont: en naut * amorrar (s'): èsser absorbit per quicòm * amortar: atudar * ampòn [ampoan], empòu, amporai, empola : gèrd, fragosta (tanben emplegats. fr. framboise) * amposeir, amporier: fr. framboisier * anaissin (pron. aneishí) : ansin, atal * àngiau: àngel * angla: agla * ant l'ora (d' '') : d'avant l'ora * antan: autres còps; l'an passat * antenons m. pl.: testiculs * an-uèi, anueit [anej] [anèj]?, anuech [anë] : uèi (s'i ditz tanben). 'd'anueit ençai/en aicí?' (notat "d'aneinchin"): d'ara endavant * anuòge, einueg?: enuèg * aost, avost: agost * aparelhar: preparar * apastar: donar a manjar al bestial * apasturar: fr. paître; faire paître * apear: rejónher, atrapar * apeitar/espeitar [(a)peità] [(a)pità] [pietà]: esperar (atendre) * apincar (s') : apiejar (s') V. Pincar * apòrt: vòga * après-mèidia: après-miègjorn * apoticari, apoticaire * apressa: adv. après * aquí a: aquí, vaquí (Aquí los a: los veicí) * apujar: apiejar * aranha: telaranha * aranhada: aranha * araira: fr. arrue * arapar, arpar, arrapar ?? : atrapar (p. ex. una malautia), seguir * arboneira: esquiròl (tanben emplegat) * arbroquin : arbrissèl * arcan [arcan] (arrondiment de Sant Flor), arcana (parçan de Salèrn), arcanela, arcanau, aclan, arzan, arzau: arcolan * arcana: creda roja * arcandièir: òmes sens valor morala, crapula * arcanetas (montar las): venir roge de vergonha * archa: grand còfre * archar: arcar, darcar (córrer). Archar país. * ardir (s'): fr. s'enhardir * ardit: ardit, liard (moneda); interj. coratge! * aret: fr. bélier * argiala: argila * arma: fr. âme; expr. de suspresa * armèl: grand anèl fach amb una branca de fusta torcida * armatge/armalh m.: armari, fr. armoire, placard * armèir m.: armari, fr. armoire, placard * arnha: irritacion * armasi: armari, fr. armoire, placard * arneis, arnesc ?: panoplia * arpar: prendre, sasir. V. arapar * arpatejar: f. agiter les griffes, les mains * arpeta: aprenedís * arrapar: atrapar (p. ex. una malautia), seguir, fr. fig. river, visser V. Rapar, Arapar * arras f. pl.: fr. arrhes (argent donat per mor d'assegurar una pacha) * arrelh: racina * arrembar (s'): se getar * (ar)ronza, (ar)ronze/(ar)ronzàs m. : bartàs. fr. roncier * arrucar: fr. blottir * arseir, arser, arsèra: ièr de ser (davans-ièr/arsèra: avant-ièr) * arsi: set. fr. soif * artelh (plur. artelhs, artiaus) * arteson, artison, artuson, arteison ? arteron : fr. ciron (barbas d'espiga), mite, asticot * arton: anc. pan; mangiscla per un viatge * arzan, arzau: arcolan, arcan (tanben emplegat). V. Arcan * as [a] : v. Vès * ase bobó o bobon? : fr. têtard (babion en Alps Maritims, de Babi, 'grapaud') * asegar, aseigar: adobar * aseimar, asaimar: mirar, observar, examinar (latin *ad-aestĭmare, oc. ancian 'adesmar', 'azesmar') * asotar: avortar * asne [ane/aine] : ase (tanben emplegat) * asorar: adorar, venerar, baisar un objècte sacrat, una relíquia; anar a l'ofrenda * aspre (aver d'") : aver d'apetit * assai: ensag * assajar: ensajar. fr. essayer * assapar: assadolar, assaciar * assem(s), d'assem(s) : ensems * assemblada: la maison d’assemblée dans laquelle vivait la beata ou robiaca (religieuse rurale) autour de qui se réunissaient souvent les femmes pour travailler au carreau, bavarder, prier * assetar (s'): fr. asseoir (s') * assolellar (s') : aconsomir, assomir, assopir * assuausar: adocir, calmar, apasimar * atanben: var. tanben * atanpauc: tanpauc * atapar, 'tapar: préner/prene, prendre, (a)gafar. 'tapar paur: prendre paur. atapa-qu'atanhe: a l'azard, fr. au petit bonheur, a vista de nas * atapir: tapar * atau: atal; de contunh, de la meteissa manièra * atenar (s'): èsser preissat * atemar (s'): s'obstinar * atisar: fr. attiser, instiguer * atissament: enervament * atràs [atrà] : al delà, en darrièr. interj. metetz-vos de costat! * atretant: aitant (La bèstia a nòu caps e atretant de coas) * atubar (lo fuòc) : alucar (lo fuòc) * aturar (s'): aprochar (s'); arrestar aplantar (s') (tanben emplegats); apiejar * au! : interj. òc !; davant lo nom de qualqu'un, per l'apelar * aub, aube, bei: amb * aubar: sause * aubèrge m. : auberga * aüc: crit insolent * aücar: cridar d'insolenças * aucèl de la mòrt: chòt * aucèl de las polas: fr. épervier * auçura: autura, elevación de terrenh * aul: el * aul: marrit, mal. "far d'aul far" : èsser pas de bon far * aulan(h)a, auglana, aug(l)anha, aulana, aumanha ("emanha"): avelana (tanben s'i ditz) * aulanheir, aulanier(a): avelanièr (tanben s'i ditz) * aumalha: bovins (gròsses) * aur [aw] : fr. or (metalh). loís o levís [leví] d’aur * aura: aura, vent * aurada: aurièira. fr. lisière d'un champ * auranja: irange * aure (Cantal): aubre * aure (l') : la rèsta, quicòm mai. "Vòle acò e pas d'aure" * aurisse: vent violent qu'anóncia l'auratge * ausanier: bois (arbre) * ausèl(h)?, augèl, ausel [uzí], auseu, auvèl(h) [usèr, usé, uwbèl, ewvé] : aucèl [ushèl] (tanben emplegat) * auserau: fr. érable * aussitost franc. [ossità] : còp-sec [kosé] (tanben emplegat) * auvir, ausir, entendre * aval [abal] : enbàs * avalhant [abaillon]: pretenciós, arrogant * avalisca: exclam. a la vista d'una causa qu'inspira lo darrier grad de repugnància * avans: abans, avant * avariciós, -osa [abarisiós]: avar, -a * aveir: aver * avena: civada * aver m. espécia bovina * aver char + vèrbe inf. : fr. coûter cher de + verbe inf. * avèrs: ubac * avèrti m., avèrtia f. costuma * avertir: experimentar, conóisser; acostumar * avigier: fr. alisier * avisar: regardar, gaitar; escrutar; far atencion * avitar: fixar amb una vitz, vissar * avora, avòra (parlars del Santflorenc), alora [avora]: ara, aora * babaròta: escarabat de cosina * babau: bèstia imaginària per far paur als mainatges. ''Se sortisses lo babau te minjarà'', "Se minges pas ta sopa lo babau vendrà''; nom donat als insèctes * bacha (o bascha se ven del gallés 'bascauda'): fr. baquet, auge, bac de pierre sous une fontaine pour récupérer l'eau * bachàs (o baschàs se ven del gallés 'bascauda'): abeurador * bachòla (o baschòla se ven del gallés 'bascauda'): panièr o semal per lo transpòrt de rasim durant las vendémias; sòrta de bac de fusta, de forma ovalària, amb doas ansas lateralas constituidas per un talon de branca laissat sus las dogas * bacon: lard, codena de lard * badar: dobrir; restar la boca dubèrta, estonat * badat: dobèrt * badinar: s'amusar * badinatge: fr. plaisanterie * badò: pèça del jòc d'escacs que se desplaça de galís * bagatge: vestits; bagatges * bajau: casuda * bal: bal, dansa * balai, balaja: fr. balais * balar: dansar * balastra: caçairòla * balhassat: de colors variadas * baloard: fr. boulevard * bandat, -ada: sadol, ebri * banejar: fr. bruiner * banhadura: fr. mouillure, état de ce qui est mouillé * banhar: molhar (qualqu’un en li getant d'aiga) * banhar (se "): far un banh * banhat: fr. marécageux * banhòla: banhadoira anciana amb de rodetas * banqueta: trepador * baraban (barrabam??) : filh de degun, boemian * baralhar: s'agitar * barbajau, èrba de talhadura : joubarbe * barbòlha f. persona que parla indistintament; esperit confús e inconséquent, pauc senat; fig. enfanton * barbotir : parlar doçament * barcèla: fr. tombereau * bardèla: vièlha vaca * bard: fr. terre glaise * bardar: salir * bargassejar: fr. baragouiner * barginhar, barguinhar: esitar; mercadejar, negociar lo prètz * baril, barril? : bòssa, bossa, ansa (engenh de pesca) * barjaca: fr. femme médisante * barjar: bregar, concassar lo lin, lo cambe; parlar fòrça * barlandatge: v. Varalh * barnau: simpler, simple d'esperit * barquet: fr. baquet (à lessive) * barracan [barracòn/boracan]: estòfa * barrar: claure, enclaure un eiretatge, tampar, arrestar; claure un terrenh, un camp * barrat, - ada adj: barriolat, -ada * barrats/mèrles: bigarrats (gendarmes. Nom donat pel marescal Duroc als musicians de la garda urbana) * barreirat: Darcar lo barreirat: passar una frontièra, cambiar de situacion, cambiar de camp, eventualament trair. * barron: baston * barta: fr. hotte * bartòt: fr. punaise * bas, -sa: pregond, -a * bast [bas/bat]: fr. bât * basta : se a Dieu plai (tanben emplegat) * bastissa: immòble * baston [basto]: fr. bâton * bata: sòc d'un animal * batal, batala: fr. pagaie * batalejar: fr. pagayer * batalhar: fr. discutir; déblatérer * batejar [batedzà/batigià]: fr. baptiser * batel: batèl * batelar, baratelar: anar e venir amb bruch * batielhas f. pl. : batejalhas * bavaira, baveira, bavareta, bavarèl: pèça del faudal masculin * beal, be(s)au, beau: besal, rec: canal de derivacion qu'adutz l’aiga del riu al molin o que mena las aigas dels prats vèrs un rec * bèc [bè] : fr. bec * becar: 1. fr. becqueter, piquer avec le be.c 2. fr. sommeiller (sans jaire?) * beçau: beç (tanben emplegat) *beçon: beç (tanben emplegat) * bealar: cridar *bedissa: sause * bei: amb * bèissa: fr. bêche * belament: lentament, doçament * belet: ancestre, bisaujòl; grandpaire (mèstre del maine); nom afectiu balhat a un pichon * belèt: febrièr (tanben emplegat) * bèlh, a: bèl, a * belhcòp: fòrça, plan * belhida: semola * belhir: bulhir, bolhir; fermentar * belièra: V. beal * belija, belha, buluga: beluga * bèl-paire, bèla-maire: nuòu marit, nuòva esposa de la maire/del paire * ben [bej/bion] : fr. bien adv * bena: buc, rusc, bornat * bena, bana: banasta pichona garnida de vime * benabèl: fr. bel et bien * benastrat: qu'a sòrt * benlèu [belèu/bienlèu/beliau] * bentot: tanben * bequenar: rire (far bequenar) * bericles: lunetas de vista * berla: ataüc * berbesin: formiga * bernachon, bernaton: fr. roitelet * bèrta, barta: fr. hotte ou panier en osier que les cultivateurs portent sur le dos, soit au moyen de bretelles passées sur le épaules, soit à l’aide de bras ou leviers en bois que les épaules supportent et que les mains retiennent. * berzenar: bufar violentament del nas, boca barrada, durant un esforç o just après * besenhas (f. pl.) causas personalas, vestits * besonha, besunha : causa. besenhas (f. pl.) causas personalas, vestits * bessina de lop: fr. vesse-de-loup * bèstia: fr. sot * bestiau m: fr. bétail * bestium: animalum, ensemble dels animals * besunha: fr. besogne; chose * Bèu sénher/senhina (f.), Biau/bel [bi] sénher/senhina (f.) : sénher! ; expression de commiseracion equivalenta a "pecaire" o "bona gent". Bon sénher! exclam. * beta: còrda * beton (Cruesa) : beç * beure [bi(e)wre/biwri/bewre] : fr. boire * beure: castor * biaças pl. (perque a doas pòchas) : fr. besace * biais (aver paure ~) : aver una paura andadura, èsser en mal estat * bian : V. Bien * bica: cabra * bicar: baisar * bicha: fr. grand pot de terre * bichier, pechier: fr. cruche * bichon: pòt * biega: cròssa * bielar dejós lo molin: fr. faire un bief, fig. perdre son tenps * bien: plan, bèlcòp * bigòra (viròla??) : fr. tarrière, outil de charron * bienastrós: aürós, sortós * bienvolença: bon voler, gràcia * bima: vedèla jove, de dos ans (del latin bis) * bisa, bissa?: vent del Nòrd, que bufa entre lo nòrd e l'èst. bisa nièra: vent fosc de la nèu (NO) ; nòrd (direccion) * bisaurada: fr. bourrasque * biscar: èsser contrariat o vexat * blacau (blacaud ?): fr. babillard * bladre : fr. érable sycomore ou faux platane * blai: beç * blanche m. : corset (vestit). fr. corsage * blasina: fr. bruine, pluie fine et brumeuse * blat: cereal en general. Lo fr. blé: lo froment. * blat negre: fr. sarrasin * blat d'Espanha: fr. maïs * blat, sega, segol: segla * blauda [biawda, blòwda] : fr. blouse, sorte de vêtement, de tunique. Se dit quelquefois aussi d’une redingote à longues basques * blesta: fr. écheveau de fil. v madaissa * bleu, blèva: blau, blava * blòc: en bloc: tot ensemble * boada: transpòrt collectiu per ateladas de buòus; fr. corvée, assistance passagère, travail collectif et bénévole, pour donner un coup de main à charge de revanche. Es un vestigi dels trabalhs deguts et exigits al senhor de l'ancian regim. V. Boirada * bòba: serpent, colòbra * boc [bu/but], bocaud, bòchi : fr. bouc * bòca: vièlha cabra * bocar [ò] : potonar sus la boca * bocha: labra, boca * bochinar: romegar, fr. bouder * bochon: bistrò(t), bar * bocin: un bocin: un pauc * bocla: bocla de metalh * bodiàs: romeguièra * bodier: boièr (tanben emplegat). fr. bouvier * boetar (vòutar) : fr. voûter, arquer * bofet: tafanari (umoristic) * bouetat (vòutat) : òme qu'a l’espinada arcada * boga: bòrna, fr. borne, limite * boinar, bodinar: bornar, delimitar * boira: fr. ensemble de bovins de trait * boirada: transpòrt collectiu per ateladas de buòus; fr. corvée, travail collectif et bénévole, pour donner un coup de main à charge de revanche. Es un vestigi dels trabalhs deguts et exigits al senhor de l'ancian regim. V. Boada * boirar: mesclar (se ditz tanben) * boirar o borrar: metre en fagòts; emplir * boirat: emplit * boire: ventrut * boirelat: V. Boirat * boiron: fr. jeune apprenti bouvier * boissaman: eissugaman * boissar: eissugar. V. panar * boisson de las penas: V. pena * boissonada: fr. fourré de buissons * boitós: ranc. fr boîteux * bòja: saca de tela de sarpilhièra grossièra * bola: V Boga * bolet de la baga: fr. coulemelle * bolha: garait (se ditz tanben) * bolhat: fr. tache, flaque d'eau ou de couleur * bolicar, bolijar?, bolejar? : bolegar * bolija(r): estincela(r) * bolla: bòla * bòn: bon ('bon' davant vocala, bòn davant consonanta. Après lo nom, 'bon': 'un òme bòn, un bon òme'; de bòn pan) * bonicon: esvèlt, polit * boquet: saltarèla * boqueton: fr. chevreau mâle * borg: capdulh d’una comuna * boriaire, -aira: borièr. fr. fermier * borion: fr. bourgeon * borlar: brutlar, bruslar * borlet: fr. bourrelet qu'on met sur la tête des enfants qui commencent à marcher. Virar borlet: perdre lo cap * bòrli: bòrlhe (tanben emplegat), òrb; fr. taon aveugle * bòrna: fr borne, limite * bornatat : fr. creux adj. * bòrni d'un uelh: bòrni que n’a qu’un uèlh * bornicada: fr. préjugé, aveuglement * borras: étoupes * borrassa: fr. lange en laine dont on enveloppe les enfants nouveau-nés. En pl. : ensemble des langes qui servent à emmaillotter un enfant * borrasson: joguèt de pelucha * borré (grafia? cf. leng. burèl?) m: vèsta * borret: taure; adj. molsós * borreta: vaca jove (1 an) * borsalhièr?: fr. bourrassier * borrut adj. : fr. frisé * botar: 'quo me bota: me conven * botassa: fr. mare * botaròt: fr. champignon * botelha: vessiga; botelha * botelhièr: fr. aide-de-camp du vacher * bòtja: v. bòja * botre: botar, metre (tanben emplegats) * bourrar: renonciar, non pas capitar * bragas, brajas f plur: fr. culottes (vièlh parlar de comunas ruralas; Lo parlar modèrne de las vilas de Pleus, Mauriac e Salèrn se se ditz culòtaalotos) * bragas, braias f plur: pantalon. pausar braias: anar de ventre * braietas f plur: fr. petite culotte * brajon (de banh) : eslip (de banh) * branda: fr. grande bruyère * brandar: tuar; bramar (fr. braire); cremar amb una flama viva, ardenta * brandir: fr. agiter, branler, secouer * brau: fr. taureau, étalon * braudar: fr. broder; tenter * breçòu, breçau: breç (tanben emplegat) * bregalhat, brigalhat: fr. bariolé, peint de diverses couleurs * breichèira: òrdi * bregira, breichèira, braceira?? : segla * bren, remol, cru (Salèrn, Mauriac), bes? [besh] (Riom) : fr. son, résidu de la farine * brenar, renar: fr. bruit dut cochon quand il trempe son groin dans l’eau ou dans tout autre liquide * brénia/breba: bren (mèrda) * brenle, brinle: fr. branle, danse dans laquelle les figurants se tiennent par la main, forment un cercle et parcourent successivement tous les points de la circonférence * bresar, brisar: fr. émietter du pain, briser avec effort * bresilhar: fr. gazouiller * briòla m.: obrièr maladrech, pauc dotat * bricolar/gigonar/barginhar: trantalhar, barguinhar, esitar, tergiversar * brifar: manjar bèlcòp * bringa: femna mal bastida, una evaporada, una filha nauta e desguindada que fa pas que saltilhar e gambadar * briular, briugar?? [briwgà/briewgà] : "bourdonnement grave que le taureau fait entendre lorsqu’il marche fièrement à la tête de la vacherie ou gratte du pied la terre ; il est remarquable que les animaux ne font plus entendre cette espèce de bourdonnement après la castration ; 'briugar, brandelar, branlar, barlocar': beugler le taureau. Le beuglement ordinaire des bœufs, des vaches et des veaux se nomme 'bramar' ; ces animaux ont, en outre, un troisième cri, que nos montagnards appellent 'deigueilar', qui commence par un son prolongé, très aigu, et se termine par un ton grave, c’est un cri d’alarme qui annonce la présence du loup." (Alan Broc) * broa: limit (d'un camp). Broa delh ciau (o asuelh): orizont, asuèlh * bròc [bro(k)] : vas en tèrra, pròpri a contenir d'aiga; fr. cruche. * bròca: branca * brocantar: fr. brocanter * broet: bròu, bolhon * brossa: fr. bruyère; fusta/lenha menuda, brancam * brostar: fr. broûter * bruèia, bruelha: fr. fâne, pousse, feuilles (d'ortolalha) * bruelha, bruèia: fr. fâne, pousse, feuilles (d'ortolalha) * bruga: fr. bruyère * brugir: murmurar, fr. bourdonner (un riu) * brulhar: brutlar * bruma, brumatge fr. brouillard * brut: bruch, rumor, novèla * bu: amb * budel: budèl. budel cuolat [kiogat]: fr. le rectum * bueu (plur. [biaws/büe/bë/bü/bes]): buòu * bufa: bofa (còp) * bufar: bofar * bufet: fr. soufflet, instrument servant à produire du vent * buïja, buja, boja: pradèl (bas e umid), pasquièr, situat sovent prèp de la maison, inculte ont gaireben sempre l'èrba a creissit naturalament. Ancianament designava la bosiga fr. jachère * buja: tèrra èrma, amb una vegetacion pro rara, com de l'èrba i de genèsts * buja: fr. cruche * bujada, bugada (forma orlhaguesa montada en Cantalés): bugada * buquet: V. Boquet * burla: tempesta de nèu * burlar: faire una tempesta de nèu; brutlar * busac, busal, busau: fr. milan; anc. busa. V. gusa * but: but, pont que se visa * butit: testut * cabèga: cavèca * cabornat : fr. creux adj. * caca: notz ("noix sans brou" infantil) * cacalh: bonbon; pl. renhons * cacaloneir: rugbyman * cacau: uòu * cachar: quichar * cachon: avelana; nogalh * cacorla, cocorda, cocorla, cogorla, cog, coina: cogorda, coja (tanben emplegat), cuja, tuca * cafinhotar (se) fr. se blottir dans un petit coin, se rencogner dans un petit espace * caia: truèja * çai adv. fins * çai enrèire: recentament * caire: canton. fr. coin de l'âtre * çais: aquí * caion, caionet: porc (Velai) * calada: senda rapida; senda dins la nèu * calcinar (se): se far de socit * camba-gròs (sud del Cantau): fr. champignon * cambavirar: regirar, fr. bouleverser, surprendre * cambeta: fr. tige (de planta) * campaneta: fr. campanule (flor) * campejar [kampisià/kampegià] : perseguir, se lançar a la perseguida * campejada [kampisiado/kampegiado] (partir a la "): perseguir, se lançar a la perseguida, esp. anar un gos darrièr un gat * campís: espiègle, indocile, rétif * canabau: carbe * cancheta: fr. petit seau en métal * cande, canda: clar, limpid * canèla, chanèla, dosilh [dugi] : fr. robinet * cantèl: fr. chanteau (de pain) * canulant: enujós, emmerdant. * canular: fr. ennuyer, emmerder * canon: veire de vin * cap [ka]: tèsta f, cap m * capbàs: fr. descente * capetar: fr. descendre, (anar a un luòc) * capolar: fr. hacher * caponar (se): se dissimular * carcin: abitant del Carcin; vaslet de bòrda logat per las fenasons * carcular: pensar, somjar * cardalhau: topinambor * carnada : carn de vaca salada * carrar (se) : se plaire, s'amusar * carrin: pòrc * caròta: beta-rave * carrat : fr. carré d'habitation, dans un ensemble de bâtiments agricoles * cartofla : patata (Bas Auvèrnhe) * cartonada: mesura de susfàcia que vària segon las regions entre 6 e 7 aras, aicí entre 9600 e 11200 km * casabèc: fr. chemisier, corsage * casar (se): maridar (se) * casca-lumaç: cagaròl * cascavel: cadun dels torns qu'òm fa en restant suls pès e las mans sans que lo còrs tòque lo sòl; [karkavé] fr. grelot * cascavelar: avançar fasent cascavels * casiau: pèça de vinha * caston : fr. bergerie * cat (Carladès), chat : cat * catar: amagar, escondre, abrigar, cobrir * catonar: careçar, amanhagar * caula: graula * caura f.: v. còure (avelanièr) * causa (per " que): per çò que, perque * celèira, cereira [sareida?, sardeira], cerèisa, ceriesa: cerièra * celerier, cereis, cereir, cerier, ceredier: cerièr * cenelhier: fr. aubépine * censa f. : fr. bail, contrat * cent m. : liura (unitat de pes) * cerv: cèrvi * cesta, ceston: fr. grande corbeille, panier (Panier s'i ditz tanben) * cestús?? : país, luòc dont venèm * chabeç: fr. traversin * chabra ([[Velai]]) : saltarèla * chab(d)elièra: riban de fil * chabidar: s'assopir, somnolar * chadeira, chaseira, cheira: cadièra (tanben emplegat) * chadeira: cadena (tanben emplegat) * chadenàs: cadena gròssa per traire los arbres del bòsc * chala(da): passatge, camin desgatjat de nèu; traça dins la nèu * chald, chaud: caud * chalm, chauma: planèl esteril * chambalià, chambaliá? (chambaliga), chambalha: cambaliga, garrotièra. fr. jarretière * chambre (de mar o de riu) : cranc * chamin de pè: viòl (tanben emplegat) * chaminon: viòl de pè * chamjar: cambiar * champanhon: campanhòl * chambe, charbe/cherbe/cherba, cambi, canabau, chanebe, chandre, chandra f. : cambe, carbe * chamarat m. : estatge superiòr, dins unq fenèira, amb claravia ont se fasiá secar la palma e lo fen * chambon: cambajon * chamèis: suja * champeirar: seguir, caminar sus la traça de qualqu'un * chanau f. : fr. cheneau, gotièra de zinc au bòrd del teit (mas: 'canal' m. fossat d'escolament) * chancèl: ataüt * chandela, chandeala: chandela; gratacèl * changre: cancre * chanit, -ida: fr. moisi; sòl de mal trabalhar; acerb, aspre * chantel: cotèl * chantèl: tròç copat dins un gròs pan * chap-coissin: cabeç (fr. traversin) * chap-leit : fr. bois de lit * chapusar: fr. charpenter, débiter le bois à la hache * charba: ansa * chardas (las '') : velhadas durant las qualas se cardava * Charenda f.: Nadal m * charent, -a: que demanda un prètz tròp elevat * charga: carga (tanben emplegat) * chargar: cargar (tanben emplegat) * charrau: camin d'espleitacion * charreira, charrèira, carrieira: espaci entre doas bòrdas, mena de rua * charvalhar ([[Riòm]]) : fr. patouiller, manier salement, détériorer * chas: a cò de * chasau: maison arrueinada, fr. chaumière * chaschòu: crani, tèsta entièra * chasque inv. : cada * chassanh: garric * chasso (chasson ?) : roire * chastèlh (plur. chastèlhs/chastiaus) : castèl * chastra: buc, bornat * chatau: cabal * chat-foin: putòi, catpudre * chaubre, chaure: caber, cabir * chauchar: caucar. fr. presser, fouler * chauçada: barratge * chaucida, chaucit: cardon * chauçura (Bassa Auvernha): fr. chaussure * chaudre: caler (se ditz tanben); caber, cabir * chaul: caul, caulet. fr. chou * chaul-raba: fr. chou-rave * chaumesir: caumosir, mosir, fr. moisir * chaumesit, -ida: caumosit, mosit, fr. moisi, -e * chavacròs: fossaire, fr. fossoyeur * chavalh [chaba] : caval * chavanhòu, javanhòu: fr. hibou, chat-huant, grand duc ou petit duc * cheir, chèir, chier, cher : gròs rocàs; clapàs; endrech o país rocalhós, fr. éboulis, amoncellement de pierres * cheira: colada volcanica d'escòrias, fr. fr. coulée de roches * cheiron, cairon: petit molon de pèiras * cheiràs: clapàs, esp. colada volcanica d'escòrias, fr. coulée de roches * chèrchapaís: vagabond * chiar (per evolucion: chagar>chaiar>cheiar>chiar): cagar (tanben emplegat) * chibòta: cabana (de pèiras) * chibre: carbe, cambe * chin-tais: tais * chindra: címec, cinze, cinza * chuchutar: murmurar * chuta: chòta (ausèl) * ceal, ceau ([shaw] Mauriac, Sant Flor, Lo Puèi), cèu ([shèu] Salèrn), cièu franc. (Orlhac): cèl (forma que comença en Mende) * cinglar: foetar * cintura delh Bòn Dieu: arcolan, arcan (tanben emplegat). V. Arcan * cireir: cerièr * cist: cistre (pèira) * civèira: fr. brouette * clam (gardar '') : gardar son energia, gardar lo moral * clamion: apèl, aclamacion * clan: coratge; eslanç, vam. se donar clan * clanca: fr. commère * clancar: fr. commérer, de bavarder en toute occasion * clapeiràs: clapàs * clenchar (se): fr. se pencher * clergue: clergon clerjon. fr. enfant de coeur * clujada: teit de fen * coada, còada?: acès, cubèrt, angar fr. appentis. Fig. Se botar a la coada * coarro, coarre: proprietari, patron * coca: noga, notz; patata (Mauriac, Salèrn...) * cochara f. : culhièr m. * coche: pòrc * cocuda: fr. primevère * cocut: fr. jonquille * codèrc: terrenh comunal * coeire/còire: coire (vèrb); fr. marmite * cofal: cofat. fr. gifle * cogorla: fr. citrouille * coige m., coija? f. : jaciment (minièr) * coijar, coejar (se), s'anar coejar [kweydzà/kuetzà/kuedjà] : cochar (se), anar jaire * coita: fr. hâte f, presse f * còl [kwòl] : fr. cou * còle: col (de montanha) * colenha: conolha, filosa * coleira: còla; passatge estreit entre doas còlas * coljar (se), s'anar coljar. V. Coijar * colh: fr. cou * colièra: penda, còla * comador: angar, cubèrt * comencar: començar * companatge: lach, burre, formatge e tot produch lactic * compassar: despassar: * conòlhada: conolha * conflabueu: salamandra * congeira, conheira, congènha?: congèsta * conhar (ò): fr. pousser * conradelar? corrandelar?: córrer la campanha * cònse: fr. conseiller municipal. ''primier cònse'': fr. maire, ''ostau del cònse'': fr. mairie * consire [kushire] : crebador. fr. crève-coeur * cònte [kwònte]: conte * còntia: discussion, disputa * contiar : fr. se chamailler, se disputer, amicalement, se taquiner. * continent: immediatament * còntranòvie: fr. garçon d’honneur * convisar : discutir * còp [kòp/kòt] (plur. [kòts]) * còp d'alhís: fr. coup de feu, enthousiasme * corcheira, corsièra? : corsièra * cordelièra : còrda, cadena o boton per sonar lo monde a la porta * còrdre: amassar, reunir * còrdre (/se): tornar a l'ostal * corniòla: fr. gosier * corrau: fr. haras * corriada: fr. liseron * corsa: corsièra (tanben emplegat) * cossí [kesí/kosí]: coma (interr. e non interr.) * cortiau: carrièra bòrnia; cort (ensems dels enclauses orticòlas) * cos: agrafuèlh (tanben emplegat) * cossirar: sospirar * cossirós, -osa: inquiet, - a * costat (al " de) : a costat de * costat de neu: oèst * còtla: mongeta (verda) * còuclhe m. nogalh, clòsc (de fruch) * còure m. avelanièr * crebalhas f. pl. : fr. semailles (crebir = cubrir, cobrir) * crebir : cobrir, cubrir * cremason: brutladura * cremeson (aver de): aver enveja fòrça * creme m. : fr. crainte * crenhar: crénher * crespar: fr. crisser * crestar (se): dreçar (se) * crida (creda? [crida]): cicatriça * cròi: mauvàs, marrit * crossar/corsar: breçar (latin tardiu *crontiare) * crossarèla: breçairòla * crosset: breç * crèu: nogalh * cròç: breç * cròça: fr. béquille * cròmpa: crompa * cruesar (francisme?) : cavar o clavar (los dos emplegats) * crubir: fr. semer et herser * cruca: dessús de la testa, testa * cubèrt [tyubè]: teit * cubrir: cobrir; semenar * cuèire v: còire * cuèissa (far ") : faire place (sur un siège), se pousser un peu * cueu, cuu [tchoo] [kiw], cuòl: cul * cuja (en "): fr. a falta de; en luòc de * cujadièr: jucador, juquèir (planca suspenduda contra una paret) * cujar + infinitif: mancar de, aver mancat de (fr. faillir + inf.) * cujon: molon * culhir * cunh: recanton * cunhar: fr. fosir * curalhèir: pilòt de pèiras * cusina: cozina * cusinar: cozinar * cute, cut: grapald cantaire * dalainèir: prunièr * dalha f. : faux f. * damaisèla: libellula * danceis, dant-ci (marrida grafia?) : abans (oc. anc. anceis, del latin ante-ipsum) * daprès adv: après * darcar: Darcar lo barreirat: passar una frontièra, cambiar de situacion, cambiar de camp, eventualament trair. * daret: aret (tanben emplegat) * darna: fr. teigne (insècte) * darreir/darrier, darrèira adv. darrièr * darrèira, darreiriá, darrieria, dabòria: autom, tardor * darú, darut? (grafia??) : testut * dauna: cauna * daururas: joièls * davans, davant (que) : abans, avant * davant n. : faciada * davantièr: faudau, davantal * davisar: apercebre * dedalièira: fr. digitale (flor) * decebança: decepcion * defèci: vergonha * defròcas: vestits * degosina : fr. farce (blague) * deigalar: regalar * delh: del * dembe, dambe: ambe * demèg, demièg, demeig, demièi, f. dem(i)èia, dem(i)èja?, meija f. : mièg. A demèg, a demeig, a demièi, a demi(i)èia, a meijas: a mièjas, a meitat * dempeusnimens: pasmens, çaquedelai, çaquelà (tanben emplegats) * dengun: degun * dès, d'ès: v. Vès * desacatar: descobrir * desaprimatge: accion de manjar, far brostar la primièra èrba al primtemps * desaveni, desavénia ? - desavenhe, desavenha: desagradable, desplasent * desbrenar: levar lo bren, lo brutitge; desgatjar qualqu'un d'un marrit afar * descatar: descobrir * descompassar: despassar * descorniolar: fr. égosiller * descotir: se desbrolhar * desempuei: puèi * desfeci: desgost * desfiular: dessadolar * desfortuna: fr. malchance * desjunar [deyjunà] : dinnar * deslandar (se ~) : s'emancipar, sortir amb de dròllas * deslurat, -ada: fr. déniaisé(e), résolu(e) * desnut, -uda: nut, -uda * despachar (se) : afanar (s') * desparar (se) : se coitar, se brandar * despartir: partejar; dividir * despertin [desparti] : espertin * despiech (en '') siá... : maudich siá... * desrancar : arrancar, dostar quicòm en o topar * desrason: fr. sottise (qu'on fait) * desrochar, desroca: abatre, demolir * dessobre: dessús * dessotz: dejós * destrame, detrame ? fr. recapte, solharda, trastero (lieu, chambre où l'on dépose tous les objets qui ne font qu'embarrasser et encombrer les appartements, tels que les malles, les caisses, les meubles hors d'usage, etc) * destrech, destreit ("distrecht"): estrech, estreit * desvelhar (se) : revelhar (se) * deval(s) : devèrs lo(s) * devertir: divertir * desvuedoira [divedujro/devudajre/devedujro], esvoeidas f plur: debanadoira. fr. dévidoir * dià de dià! : diable! * dijuòus (Cantal): dijòus. Dijòus Folhat: Ascension * dimergue: dimenge * dimiá V. Demèg * dinc: dins (tanben emplegat) * dissandes (de */'die 'sambati/): dissabte (de */'die 'sabat-i/) * drulhier: rove * diumenja f., dimenche, dimergue : dimenge * doblar (se) : redreçar (se) * doblon: taure de dos ans * domaine: domèni * domde: domdat * domentre: dementre, mentre * dòna(-i) ! : fr. frappe ! * doncar: penecar (penechar) * dorna: ferrat de metalh * dos m., duas fr.: dos, doas * dostar: ostar, tirar * dòure (/se), aver mau : dòlre, aver mal * draulha: percha * dreçador: bufet (mòble) * dreciera, dreiceira: corsièra (corseira), acorchièra * dreit (alh '' de): fàcia (en '' de) * dreit adv. : plan, bèlcòp. ''dreit content'' : encantat * drinlha: druèlha, aliga. fr. alise * drolhat: trempe * drulhièr: fr. alisier * duc m, dugo m: chòt (grand hibou) * duganèla: fr. chat-huant, grand duc ou petit duc * durbir: dobrir * èga: cavalla * eicalassi: regalèssia * einuege: enutjat * eiressil: api * eissagar: fr. lessiver * eissag/eissai: assag (tanben emplegat) * eissaiar: assajar, ensajar * eissit: moment qu’un païsan boriaire quita sa bòria a la fin de la logada * eissiga: estimar lo chatau viu e mòrt, establir l’estat dels luòcs fach per un boriaire que part, o per lo que dintra * eissolelhar (s'): fr. suer sous le soleil, se bronzer au soleil, prendre un coup de soleil * eissuar, eissunhar: eissugar * eissublar: doblidar (tanben emplegat) * elh: en lo * e(s?)lienar: fr. glisser (gasc. eslencar. cat. esllenegar) * els: en los * el/ela: el. V. G-el * emanha: avellana V. aulan(h)a * embaiard: civièra per desplaçar lo pòrc mòrt * embeurar [embiwrà] : puslèu per un terrenh. V. Ongir * emboconar, embocanar: pudir * embofat, embufat: un pauc excitat o empebrinat * embonhilh [ambunhi] : embonilh * embrenar (/s'): encombrar, embarrassar, emmerdar (/s'); fig. embarrassar (/s') * embrolh: fr. embrouille; imbroglio * empaitar: empachar (tanben emplegat) * empatolhar (s'): fr. s'embabioler * empatinar, empatenar? : apressar * enançament: progression * enançar: fr. prôner * ençai (d'avora/d'aquesta ora '') : d'ara enlai * enchiprar (s') : s'empebrinar * enchiprós -osa: querellaire * enclausa: resclausa (d'aiga) * enclum: enclutge * encre,-a: nerviós, - osa * encrechar (grafia??) : estacar d'animals dins l'establa amb una forca de dents viradas * endarrier (Velai) : autom * endejunar: desdejunar * endeluòc [endelio], endiluòc: enluòc * endular: fr. hurler * endurar: suportar * endurmir: endormir * enfenar?? [infinà]: enfectar, envasir. fr. infecter, envahir * enfiular (s'): se pintar, s'embriagar * enfle, a: enflat, -ada * enfonilh, enfonhilh, embossaire ??/embochaire ?? [embusajre], embotador : embut * engaunhar: fr. tourner en dérision * enginar: preparar * engraissada: pan burrat * engravadissa: avortament epizootic (vachas) * engravissa: escaravissa * engrisòla: fr. lézard gris * enguetar: agachar (tanben emplegat) * enlai (d'ara " : d'ara en davant) * ennairar (s') : s'elevar * ènna (Orlhagués): èdra (gallés 'èdenno') * ennarts : fr. échafaudages * ennejar: negar * enojar, enòujar, enhorar [inhura], enueiar : fr. ennuyer * enquesiam (mai) : en quicòm/endacòm (mai) (tanben emplegat) * enrufar (s'): s'irritar * ensalada: fr. salade * ensenhaire, a: ensenhant * entau: atal * entautar (s'): enfangar (s') * entèir: entièr, sancièr. Per l’enteir: entièrament * enténher: pas poder s'enténher de: pas poder s'empachar, se retenir de * enterralhar: fr. butter (per. ex. les pommes de terre) * entitainar, entetinar: obsedir * entremèi: entremièg * entreprés (demorar): demorar sens res far a se pausar de questions * entretendre: entreténer * entrò a: fins a, dusca a * envertolhar: recurbir, entornar, enrotlar, envolopar * èrba nèira o nègra: planta medicinala que servís a garir las cremadas * ès: v. Vès * esbaujas: bofet de farga * esborfit: amolit, fr. ramolli * esbrajas: pantalon * escabiosa: fr. scabieuse (flor) * escaluchar (grafia??) : descassonar (amb lo bigòs) * escainar, escaisnar: sobrenommar * escantir * escargòu: cagaròl, cagaraula * escartar (la farda) : estendre los vestements * escarteirar: fr. écarteler * escatrar: galaupar * escaufar (s'): fr. réchauffer * escavartar v. esparpalhar, micalhar; s'escavartar: s'escartae, s'aluenhar * eschalatges? eschaladiers? : degràs d'un escalier * eschampelar: esparpalhar * eschamplai/eschamplat? (èsser ") : fr. ailleurs, un peu paumé, bizarre * eschandre v. rescalfar * eschantir: escantir (tanben emplegat) * escharpilhar: fr. effilocher, carder * escharvalhar: fr. abimer * eschaucir: causir * eschaudre: fr. sevrer; détourner (l'eau d'un moulin) * eschavanelh: v. chavanhòu * eschilla: esquilla (fr. sonnailles) * esclairon: aparicion luminosa e imprecisa qu'espauruga * esclaraire: fr. éclaireur * escofiar: aucir en donant un còp a la tèsta * escofina: fr. scie égoïne * escoga: escoba * escolèir: regent, mèstre d'escòla * escorcir: acortar (far plus cort) * escorgar: escorjar * escòt: fr. brin (p. ex. de genêt) * escoutar: escotar (e 'ausir' en nombroses parlars) * escrancar: crebar, agotar fisicament * escuròu: esquiròl * esfolerat: enrabiat * esfòrç de temps: auratge * esgiau: esglai * esglage, englage: esglai, esfrai * esfurinat: fr. effarouché * esglaiar: esglasiar * eslaiat: fatigat * esliucejar: far d'eslhauces * eslonjar: alongar * esluenhar: alonhar * esluiç/esluicida/esliuç/esliuça/espernhada/esparnida: eslhauç * esmaiar: inquietar, estonar * espantar: estonar. fr. étonner * esparnida: (es)liuç, (es)liauç (fr. éclair) * esparnir: esliuçar * esparrabingar (s'): fr. se déhancher en marchant * espatlar: demolir, desmantelar * espauresit (Nòrd d'Auvèrnhe), espauresat (Varena de la Dòra) : paurugat (Sud d'Auvèrnhe) * espeçar: trincar * espeitar [espiytà] : esperar (atendre) * espelhar: estrifar fr. déchirer * espepidar: espepissar, agachar quicòm amb atencion * espertin, despertin: collacion del miègjorn, e per extension del tantòst * espertinar/s'espertinar: dejunar, far collacion * espetament (volcanica) : erupcion (volcanica) * espiauna: espingla * espicea: fr. épicéa * espingar: saltar, gambadar * espiujar: fr. éplucher * espòr: clauson * esquitlhar: lisar * essira: nèu; vent NO d'ivèrn portaire de nèu (dins las regions que dison "la nèu" lo vèrbe 'essirar' tracha del vent, dins la region que ditz "la neja" es la quita nèu e s'i ditz "la sira", emai s'es una nevada calma) * essirar: nevar; far de vent NO d'ivèrn * estabosir: embalausir, esbleugir, emberlugar, esberlugar, fr. éblouir, étonner, surprendre * estadís: fr. rassis * estafeta: fr. éclaireur * estalambor: baston de boièr * estam, estain: estanh (metal) * estament: situacion * estampa: tampa (fr. vanne de l'étang) * estampanit, ida: estabosit, espantat * estau: maison (mas en auvernhat septentional: sala granda mal tenguda, cafarnaom) * estauja: estauvi * estausin: avant-teit, bordura del teit, esgot del teit * estavanir (s') : fr. s'évanouir * esteala, estièl, estèla: estela * estendilhièr: fr. goutte d'un bord de toit sans chéneaux, point de chute de l'eau d'un toit * esterlusir, esturlesir * estisoira(s) : cisèus * estolha: estobla, fr. chaume * estornir, estronir: esternudar * estrada: rota granda * estranglachin: fr. noeud coulant * estranhe: estranh * èstre: balcon, bescaume * estrebons: fr. soudaines rafales de vent glacé * estrelhar (se faire): infligir una correccion, fr. dérouiller * estruge m. : ortiga, estrigol * (es?)trumèl: cavilha (dels umans) * eu: el * esvetlar [esvenlar] (s'): s'ajaçar, s'espatar * esvoeidas f plur: debanadoira. fr. dévidoir * fableta: fr. comptine * fachineira, fada : bruèissa * fadard [fadar], fadarda/fadassa? : fat, nesci * faina: fagina; fr. faine * faja: fr. faine * fajòla: faiòl * faler: caler * faganàs: pudor f. (marrida olor) * farinada: matafam fr. espèce de galette frite au beurre ou à l'huile, que l'on fait dans le ménage * fargeira, faugeira? : falguièra * farina (far) : esmenudar * fauc [fuòc] : fau (vèrbe Faire) * fauda: rauba, farda * faudau [fujau] : davantau * fava: fr. haricot * fedon: fr. poulin * feneirar: fr. faire les foins * ferrat: ferrat de metalh * fèstre: fr. faite * feure, fiaure: febre * feureir, fiaureir: febrièr * fiardar: anar regde * ficre! eufem. fotre * fieirau: fieiral * figòt (fuegòt): fogal, fogèir * filhat, ada, filhastre, - a? : gendre, nòra (tanben emplegat) * filheta muda: eco, resson * fiolant (fiulant?) : fr. ivrogne * flajolet: fr. flageolet (instrument de musica) * flaunha: fr. rhume de cerveau * Flors (Las): Las Cendras * florejar: fr. froler, effleurer * flusta: paur, fr. frousse * flustós: pauruc * foaire, foaissar: foire, fòser, trabalhar la vinha amb lo feçon (fr. binette) * foèit: pilòt, pila, fr. tas * fogeir: foguièr * fojaçon: fogaça; espècia de pastisseria d'ordinari forma d'X, facha de farina, d'uòus, de sal e de laitatge * fojada: fr. feu de broussailles * fòlh: fòl, enrabiat * folhar: fr. reverdir * fònt: font * foquet: banqueta * forest (arcaïsme): bòsc * foreston: gàrdia, agent forestal * formatge [furmadze] * fornelar: far una tempesta de nèu * fòrre [fuòjre] : fr. paillasse * fotimassar: fr. taquiner, tracasser, ravauder * fotrau: fr. imbécile * fraire d'un latz: mièg fraire * frau: fr. terre inculte, lande, mauvaise terre * fraulaud: inútil, bon a non-res * gasperon: formatge de cabra redond, aromatizat amb alh e confeccionat amb la gaspa recuperada dins la burrèira aprèp la fabricacion del burre; se menjariá fresc) * fraunhós: fr. barbouillé * freid: freg * fresa: fr. framboise * freschum: carn (fresca) * fresilhar: fr. chifonner * fretas: fr. sabots de frein sur une charrette, dits aussi 'la mecanica' * froment: fr. blé * frostir: * frostit: * fum: perfum, fumet, atmosfèra * fums: fr. brouillard * fumareir, fomarèir: femièr * fumeira: fum * funhetar: furgar, fr. furetar * fuòc [fiot/fiot] * furmic: formiga * fustarèl: canoa, batelet emplegat sus l'Aleir * gabion: vagonet de mina * gag [gat] : fr. geai * gala(m)pian, -ana: fr. gamin, -ine, garnement * galar (se) : amusar (s') * galatge, galatjon: joguèt * galòia f: fr. imbécile * gampa: pej. garça, gobèla * gandir (se): marchar cap a quicòm * ganta: narcís blanc * gantèira: senda, camin * gaspa: fr. babeurre * garba, gèrba: fr. gerbe * garbèira: fr. meule de paille * gardejar v. mirar * gargès: imbecil * garla, jarla: fr. grand vase pour le lait * ga(r)landatge, garandage ft. cloison, ordinairement en briques, au moyen de laquelle on sépare les différentes pièces ou chambres d'un appartement * garlon, jarlon: ferrat de fusta per móuser * garnassa: la òc plantat de resinoses * garra: gauta; anca, gauta del cul * garre, garri: mascle ardent; gat (nom afectiu) (tanben 'garri' es lo rat) * garron: gat (nom afectiu) * gasar: caminar en s'enfonzant dins l'aigua, la nèu, la fanga... * gasta??, gaste?? : pese * gat (prononciacion de 'gag') : fr. geai * gata: mongeta vèrda; fr. gousse des légumes; pois * gatges: mòbles, vaissèls (fr. vaisseaux) * gaudòt: fr. petit malin. escais de las gents d'Orlhac * gaudre m.: torrent * gauma, gome: fr. goître * gaunha: gauta; per ext. boca * gavinet: cotèlh * gavo: cròs, gaste, en parlant d'un fruch, principalament per las castanhas * g-el, -a (plur. g-elses, -as, g-eusses, -as, i-eusses, -as) [ge' se/ge' si/ge 'shi/i' she?/jë' ses?jew' ses?] : el, -a; els, -elas. fr. lui, elle; eux, elles * gelibre: gibre * gema [gema/gima] : escuma; crema (en particular del lach) * gendarma (gendarmE?): areng secat * genest: genesta * gente, gèntie: polit. franc gèntie, dreit polit: tras que polit * gèrba, garba: fr. gerbe * gemorejada (DJIMOUREDSADA): fr. giboulée * gemorejar (DJIMOUREDSAR): fr. faire des giboulées * getar: alargar (lo bestial) * giaunada: gemiment, planh * ginèst, genest: ginèsta * gibar: far una bòssa * giraudet: fr. casaque de toile (des bourgeois) * gironda: ironda * girveir: genièr * gitar: fr. neiger dru * glèisia: glèisa. fr. église * glissar: fr. glisser * glorieta: gloriette, petite chambre, fournil * gobèla: pej. garça * gojard : fr. goujat, aide-maçon et le manœuvre en général * gola fr. gorge resserrée entre des montagne * golada: ribòta (s'i emplèga tanben) * golhòt: fr. goujon * gonfle, a: enflat, -ada * gòça (gòrça?) : fr. haie arborée * gògas: bocins de bodin cuèchs amb la graissa * goja: cogorla (tanben emplegat) * gorba f. : rengada de fen * gorbar: far una renguuèra de fen; amassar, reunir * gost de la viòrna: curiositat * gota: rivatèl * gòrdia: vigor * gorgolhon: fr. têtard * gorgon: gorgolhon, cavanilha, cusson (tanben emplegat) * gòrgue: tuf (puzzolana) * gòrja: boca * gorjada: tanben 'menjadeta frugala' * gornilha: granhòta, granhola * gorrièra: eleganta * gorrin: vaquièr; camisòt * gostar: dinnar * gòt a gòt (anar ") : gota a gota, degotar * graissa doça: sagin * gralh: còrb * gran [gro] adv. : brica, ges (tanben emplegat) * grana, grona: rasim * granauda: granhòta, graolha * grangèir: estatjant en afermatge que cultiva la tèrra per un proprietari * granolha: granhòta, graolha * grapald: grapaud * grapats : pèiras e bordilhas que demòran après un trabalh de construccion, de demoliment * grapiunar: gratar, folhar * graumilhar (se) : se trigossar, arpatejar, se remudar coma se quicòm vos prusia * graupir: sasir * gravena: sabla, grava * grèu, -èva: lourd; grave * greule, griole: rat campanhòl * grevança: regret * grevar: regretar. Me'n grèva: regreti * grilhada: patatas sautadas dins la padèla amb la graissa * grinzeleir: fr. groseillier * grolhon: pòrc (pichon) * gromel: fr. écheveau * gronzeleir: groseiller? * grovar: covar * guel, -a, guelses/i-eusses, -as. V. G-el * guenchir, guinchir ? fr. détourner, incliner, pencher, aller de côté, esquiver, se détourner * guechit: fatigat * guenilhas: sòrtas de bunhas del costat de Tièrn * guèrlhe, guèrli: fr. qui louche * guièra: vaissa (tanben emplegat) * guinhar: mostrar del det * gulha : fr. mur pignon * gusa: fr. buse; anc. busac, busal, busau * hala, ala (l'ala) : halle; hangar * iable: diable (diablei a Riom) * iera: ièra, èdra. fr. lierre * ivern: nèu * ivernar: nevar * jabiòla: gàbia per los poletons * jaca: vèsta * jadeu: fr. jatte, vaisseau rond et sans anses? * jagossar : fr. peiner, avoir du mal. * jai: gai (auseu) * jaire: s'anar j. * jalhon: polet * jamba: camba (tanben emplegat) * jambilhon: gambajon * jambre: v. Chambre * japar: fr. jaser, faire des commérages * japaire, japaira: commère * jaquí: vejaquí (tanben emplegat) * jardinatge: ortalha (legums produsits a l'òrt) * jarric: rove * jaspi: fr. aspic * jau/jalh, jalhard: gal * javanhòu: chòt * javílha: cavilha; fr. cheville. ''javilha folada'' : entorse à la cheville * joana: jonquille * joièl: fr. bijou * joielier: fr. bijoutier * jòine [juòjne], joine : jove * joncha: fr. andain * jonh? jont? : jo de buòus * jonht: jonch * jontura: bestials de laurar * jornada (sègre sas ~) : trabalhar a la jornada coma obrèir agricòla * jòune, a, jòine, a: joine, a, jove, a (los tres s'i dison) * jòus: v. Dijuòus * junc: jonc * junhant, a: prèp, a, limitròf, a * juòc [gio] : jòc * jurar: rembolar * lai: i (locatiu) * lai: fr. souci * laiat: fatigat * laïns, lais adj ailà, alai * laissa: alluvions * laissar: vuejar * landaud: bestiasson, sustot lo peressós * lanhar (se): aver de lagui, se demandar se qualqu'un va plan o non * lat de l'entrant: oèst * latz de levant: èst * lauras f. pl. : labras, pòts, bregas * lavanhar: fr. flatter, cajòler, caresser * lechon : gormand (gromand s'i emplega tanben) * Lèir: Leir, Léger, fr. Loire * leja: fr. luja * l-èsser: èsser * levada: regòla dins un prat que reculhís las aigas que rajòlan. De levada: fr. d'emblée * levita: vèsta. fr. lévite * li: i (locatiu) * liada: meitat de jorn. La liada delh matin (=lo matin), la darrèira liada (=après-miegjorn) * lianh: aval. fr là-bas * limon: fr. madrier * lisèrt, lusèrt: lusèrp * lissar: fr. glisser * lista: fr. Bande de terre; champ plus long que large (del latin lista, bordura) * liuçjada ([lustsada] grafia?) : eslhauç * liuçjar ([lustsa] grafia?) : far d'eslhauces * liurar: voidar * loca: groselhièr (tanben emplegat) * loda: fang * lòng, lònja: long, longa, lòng, lònga * lònh: luènh (tanben emplegat), luònh * lòssa: cace * luenta (la) : lo lonhdan * lum: calelh d'òli de quatre o cinc becs * lunar: far de luna * luneira: clar de luna * luns: diluns * lura f. : animal gròs; fug-l'òbra, coard, paucval * lusèrt, lisèrt: lusèrp * madament : parièrament * madèble: malaudiu * madiera : brancas de sause * madorne adj. : afligit * Magalona: Vènus, estel del pastre * mèstre [méstre] : mèstre (forma mai emplegada) * maestre [maytre] [muytre] : mèstre * mai: tanben * mag, maid, mast: mastra, maestra, mats, mèid, mèi, mei. fr. pétrin * mai, malh: pibol * mainatja-te!, mainatjatz-vos! : Tenètz-vos fièrs (formula d'adieu) * maite. tantes maites: tants d'autres * maitot/mai: tanben (s'i ditz tanben) * majofa : majossa * majofla: majossa, majofa * maganhós : malautiu, que sembla pas en bona santat * malha fr. meule; tas de gerbes dans une grange * maluç m. : amaluc * mama f. : mamà * mambor: dificultat, charivari, bruch * mance, -ça: esquèrra * mançard: esquerròt * mandurar: macerar * manhar: dominar, batre * marbiocha/merbiucha (grafia mai etimogica) (etim. bas lat. *minimicula) : drolleta * mardet [mortchí] : boc * màrfie: fr. transi, engourdi * margarida: coccinella * margolhar: fr. patauger, manier salement, barboter * marguilhièr: fr. bedeau * marmelaud: manouche, nomade, gitan * marre o marra? : bruch * marronar : rondinar, romegar * marts: dimarts * mas: sonque, solament * masada, maseda, masela, masel, masa, mase?, maeda [moeda] : formiga * masada: fr. hameau * masca: bruèissa * mascharar: mascarar, morralhar. fr. barbouiller, noircir, charbonner * maschurar: fr. barbouiller, noircir, charbonner * maseda: formiga (tanben emplegat) * massança: colleccion * 'massar: fr. prendre; ramasser; se refugiar * masuc: fr. buron * maton: fr. tourteau (producte de sarratge de las prèissas) * maussa: majofa, fraga * mauvàs, -asa: malvat, -ada * me (ex: per me) pron. ieu * meal: mèl * mècres: dimècres * mèdia: fr. sieste. V. Mèidia * medrar ?? V. Meire * meg, meja : mièg, mèja * mei: amb * mèi, f. mèja/mèija/mèia, demièi, f., dem(i)èia, dem(i)èja? : mièg, mèi (tanben emplegat) * mèidia f., mèdia, meijorn: miègjorn * meig, meija : mièg, mèja * meijornar: espartin * mèinuèit: mièjanuèit * meire/medre: meissonar * meiriar (se) : mudar d'ostal (del latin 'migrare') * melh: milh (fr. millet) * 'melh: al, amb lo * mèlh(s): mièlhs * mesnimens ?? : pasmens (tanben emplegat) * mentre adv. : durant * meola [m(i)ewla] [miaula]: mesolha, modela, mica (de pan) * mèque: fig mocat. fr. penaud * merende: repais dels trabalhadors que se manja al mitan de la matinada, vèrs dètz oras, e al mitan de la vesprada cap a quatre oras * mèrgue: gaspa (tanben emplegat), lachada, laiton * meritar: Acò li merita ben: merita ben acò * mès adv: mas * meschaent, a: dolent, a * mesenga: fr. mésange * mesir, mosir : fr. moisir * mèsma: meteis, -sa * mesnimens: pasmens, totun * messatge: vailet, servicial * miá: amiga (sentimental) * mialaud, mialon? : fr. mialan, milan * micha: pan blanc * mielhs (de) de mai plus, de plus, en otra * milhard: claufotís de ceriesas * mimí/niní: nenon * minaire: menairon * minauna: gaton, caton * mineira: mina, mena * minjar: manjar * minon: gat * minòt: gat * mioleira: basalt * mirgalhat : fr. de plusieurs couleurs * mis, blat d'Espanha: blat de las Índias * mission: tot far mission de: tot en fasent semblant de * mitanièr, a: capmasièr, a * mitat: meitat * moinant: donat que, estant que. fr. attendu que, étant donné que * mòl [mwa]: mica (de pan) * mola, moleta: flasca, flascon * molet: molin (tanben emplegat) * molha: fr. endreit tranquil d'una ribièra; luòc ont l'aiga cola tan discretament que pareis dormenta. * molhard: fr. sorsa d'aiga viva que nais dins los pasquièrs de las montanhas nautas. * momonejar: fr. marronner; murmurer * monalha: fr. marmaille * mòna: monina, monard * monèira: fr. hanneton * monilh: nombril * morralhar (se): se barbolhar (p. ex. la cara de manjar) ; se cobrir (lo cèl) * morralhar (se): lord, barbolhat; ebri * morla: socha (tanben) * moschaud: tavan * moschon: mostic; moscard * mosseiron: campairòl * mosteau m., mosteala: mostela * mostièr : monastèri * mot, mota: sens còrnas (animal) * mota: pelena, gason, pelosa * mòuser: fr. traire * mouton: moton * móuser: mólzer * muaa: auratge, avèrsa (evolucion de 'mudada') * muralha: mur * Nadau f: Nadal m * narisa, narina: narion * narma adv cap * narsa: sanha perilhosa (tanben emplegat) * nau: nòu (tanben emplegat) * naular: navigar * nautenc: fr. hautain * neaula, niola [niwva, niwga] : nèbla (fr. brouillard) * neaulós: nivolós * nèça f. : neboda * nèbla f. : fr. brouillard; brume * neija, neja: nèu * nèir(e), a/nièr, a: negre, a * nèci, nèsci ?? , -a [nèjsi] * nevier: fr. névé m * niarma, niun: degun * nibol : nivol (tanben emplegat?) * n(i)eus: quitament, e mai. Se le veguessiatz nieus: lors même que vous le verriez * nieus-ben (pron. niuben) : fr. mêmement * niula: nivol * no: nos. fr. noeud * noche: grosilhièr * nogièir: noguièr * noirin?? (fr. nourrain) * nojalh: nogalh * nòn [non] : non * nomar: apelar, sonar qualqu'un * nosilha: avelanièr * notza: notz, noga * nov'oras (las '') : desjunar tradicional del matin * nu: nud * nuech, nuèch [nuet/niut/në], nueit [nej/neit??] : nuèch, nuèit * nuòu, -òva: nòu, -òva * òc-ben [a be/o pe] : òc, reforçat * òc-plan [a plo/o plo] : òc, reforçat * òcha: rendètz-vos, ocasion, escasença * ocha: tèrra arabla; cap o chap (d'un baston) * oire: odre * òla f. : òli m. * oleta: fr. petite cruche * olha: oelha * omplidar: oblidar * ónger: assasonar * ongir: imbiber (vêtement ou une chose). V. embeure * òra (parlars del Santflorenc): ora * orange, oranja: irange * orba lutz (a l') : al crepuscul (lusor del matin o del ser) ; orizont (a l') * orcèl: fr. pis * òrdi, blat d'òrdi: òrdi (cultivat) * orfaneau [arfaniaw] : orfanèl * òrgi, òrge: òrdi (salvatge, 'hordeum sativum') * òrt de sopar: fr. potager * òs: nogalh o clòsc d'un fruch * òscha: rescontre, rendetz-vos, ocasion. mancar l'òscha: fr. rater le coche * pacand (pej.) : qu'es pas plan ensenhat, qu'a pas vista que sa campanha, fr. paisan, rustre . * pacha: gauta; gauta del cul * pachard: pardal (fr. moineau) * pachat: patatas cuèchas adobadas amb vinagre e saladas * padèla: padena * padelh: pade, granda cassairòla de còure, padelon * paga: agaça * paia: paga (tanben emplegat) * pairau, poirau: pairòl * paiun [payun/payün] adv: cap * palhanchar: fr. rempailler * palhàs, palhassa: palhissa, palhisson (mòtle on se fa coire lo pan e las tortadas) * panlada [patnada] : galeta de patatas raspadas e d'uòus batuts, passada a la padèla * palòt: bola de nèu * pam: costat * pamola, paumola: palmola (hordeum disticum) * pana f. : fr. tache de rousseu * panar: eissugar ([[Velai]]) ; raubar * panièr (far ") : fr. rompre son contrat sans préavis, retoumer chez soi avant l'heure convenue * panós: qui a des taches de rousseur * panta : plasentaria, blaga, mistificacion. * paora: paur (tanben emplegat) * papach-ros [pApa-ros] : pit-rog * papas: fr. bouillie * paraplur [paraple] : paracasuda * parelh: coble (de personas) * parentelha: parentat * parier: unifòrme (tanben emplegat) * parjada: tropèl * parlicada: discors * parpalhòla: galineta, coccinella * parpalhon: vagina * parpand: charraire. fr. bavard * parròpia/parròfia: parròquia. fr. paroisse * partre: partir * parvision: provision * pas: còl (geografia) * passa: còl (geografia) * passa-fin : tras que fin, tras qu'adreit * passar per malhas : se far pas remarcar * pastanada, pastanaia/pastenaia, pastanalha: carròta * pastrussa: pastorèla * pasturar (?), apasturar: paître, faire paître * pasturau: pasquièr?. fr. pâturage ? * patai(s): patés. fr. patois * patana: varietat de patata pels pòrcs * patiàs: patatas cuèchas a la cocòta amb de trocets de lard e sovent esclafadas * patifaci : fr. tracas et mouvement que se donnent les femmes auprès des accouchées * patirança: dificultat * patolhar: fr. patauger; manier salement * pau: fr. poinçon * pauchar: esclafar * pauva(r): pausa(r) (tanben emplegat); repaus(ar) * pavor: paor (tanben emplegat) * pebrada: farigola * pechier, bichier: fr. cruche * pèira de sucre: fr. morceau de sucre * peirada: colada volcanica d'escòrias, fr. coulée de roches * peiralhier: minaire de carbon * pèiranèira: v. mioleira * peireir: peirièra * peireira: potz de mina * peireiron: minaire * pèis: fr. pis * pelandràs, -assa: persona giganta * pelaud: paisan, òme pesuc d'esperit e de còs, maladrech o bèl e galhard * pelauda: femna bèla e galharda * pelh: pel (per+lo) * pelha: per las pelhas: fr. dans les draps, au lit * pelharòt (a) : sus l'esquina * pelhisa: v. Clujada * pelhon: chiffon, bout de tissu * penable: fr. pénible * pendèir: penda (tanben emplegat) * pendents m. pl: fr. boucles d'oreilles * pendre v. : penjar * penna: genest, ginèsta (tanben emplegats) * pennar: s'aparar a cops de pè * pensar: sonhar, donar manjar al bestial * pentiment: colpabilitat * perat adv. : completament. pas perat : pas brica * pereir: perièr * permenar, espermenar (se) : passejar (se) * persèc, persège, persèja, pèrsia: persèga * persugèir: perseguièr * pesason: fondacion * peschador, -oira: vivièr * peson: fr. piéton, pion (échecs); anc. fantassin * petaçar (se) : fig. fr. (se) réconcilier * petaçatge: fig. fr. réconciliation * petadoira: fr. pétoire; moto que fa de bruch * petaraba: fr. pétoire * petarda: fusilh * petarela: fr. arbousier * petarèlh: petaron (ciclomotor) * petaret: fr. silène enflé, carnillet; petaire (que peta sovent) * pete: embriac * peteròla: veissiga * petiòt: pichòt, pichon, petit * petòra: embriac * piada: fr. empreinte de pas. causir la piada: caminar amb precaucion * pial: pel * piasons f. pl. : fondacions (d'un bastiment) * piauça: pic (otís) * pibla f., pibola, pibona: pibol (tanben emplegat) (pibol: fr. peuplier noir) * pica delh jorn: auba * piei adv: piri * pingar, (a)pincar: plantar, dreçar * picgralh [pingralh] : picòt, picvèrd * pinambor: topinambor * pissau: cascada * pinhàs: fr. grappe * pinhar, plinhar: fr. mettre en pignons ou 'plonjons' * pitre-roge: v. papach-ros * plaçar: adesar, rengar * planc: fr. plancher * planesa: platèu de ròca volcanica * planhir, planger (plànger?), plangir: plànher; racar, regretar * plaseir: plaser * plond: prigond * plonjon/planjon (planchon??) : fr. meule de gerbes, pignon * plòva: pluèja * plueia, pluèia, plueja [ploedso] (Murat, Sant Flor, Chaldasaigas) : pluèja * plueure: plòure (tanben emplegat). Plueu a plastre/còrda : plòu a coa d'ase * poder m. (a Vinzèla) : orguèlh * podre, poire: poder (emplegat en una partida del Puei de Doma) * point, -a, pont, -a : ponch(-a), punt(-a) * pòla: pola * polai, polau: nogalh * polalha: fr. volaille * pom, pòm m. [pwon] : poma * pomat: citre * pòmpa, pompa: tarta (de pomas o de trifolas); fr. béret * pompir: marcar lo pas, fretar los pès sul palhasson * pompira: patana * pompon: fr. gâteau * ponar: fr. bouder * poncon: tonèl * ponhança: estrés * ponhar: estressar * ponhós: estressant * ponht(-a): ponch(-a), punt(-a) * pònt: pont * pòrc d'Índia: pòrc marin * pòrc fresc: lard * pòrge: tanben fr. 'parvis de l'église' * porra de París: fr. cive d'Angleterre * porrat, pòrri, porrada: pòrre * porreta: ceboleta * portalon: fr. loquet * posin: poleton * postiau [puesiaw]: fr. échalas * potaròl : campanhòl * poton, potona: dorga, pechier, fr. cruche * potona: bèc de la dorga o del pechier. Beure a la potona: beure a la dorga * pòus f. pl. : fr. balles de céréales; poussière. * poumon: paumon (tanben emplegat) * prangièira, prangeira, pranhièira, pranièira: après-mèidia * practica (de la) : per lo taure, taurir (montar la vaca) * prèiche: presic * prestir : fr. pétrir * promeir, pormèir, promièr: primièr. botar lo charri promièr: faire Paques avant les Rameaux * prossegier, pressegier ??: perseguièr * prun: prunièr * prus (aver de ") : aver d'apetit * pudina: pudesina * pueg [puet/put/puë], puei/puèi: puèg, puèi * pueissas adv. [pësa] : puèi * putafinar: eliminar pauc cha pauc * quan, -a, quanh, -nha: quin, -a * quantben: quant * quarteir (a " de): còsta de, prèp de * quatre (/oras) (las '') : gostar (tanben emplegat) * quatrejar: galopar * quauchaus: quicòm * quaucòm: quicòm (tanben s'emplega) * quena: fr. guibolle (camba) * queicòm/quelhcòm?: quicòm * quesar (se) : se calar, se taisar (tanben emplegats) * quialar, quilar: cridar d'una veu aguda * quilhar: fr. glisser * quinçon: pinçon * quitram : godron * raba, rabeta: fr. rave * raba-chaul: fr. chou-rave * rabanat : fr. rassasié * rabir (pas '') : sofrir tròp per conservar la paciéncia * rabusar: fr. radoter * racina: carròta * racinar: recular * radiç, rafe: rave * rafanèl: fr. raumàs (tanben emplegat) * rafar las ussas: fr. froncer les sourcils * raian: corrent d'un ribièra * rainaud, rainalha f. : mandra * ram: avèrsa vigorosa * rama: fr. fane; fusta/lenha menuda, brancam * ramada: avèrsa vigorosa * ramassar (se '): rentrar a l'ostal * rampalm: bois * rampanha: epidèmia * rampon, respon? [ris pu] : bois * rana: granolha vèrda * ranc: ròc * randa, rasa (a ") de adv. : rasís * randurar: batre la campanha, flanar * ranvèrs: penda al nòrd * rapar : atrapar (p. ex. una malautia), seguir * rapaton: diable * rapitar: s'agripar * rasa: gandòla, regòla. fr. rigole (dans les prés) * rasa (a ") de adv. : rasís * rasàs: precipici * rastèl (de '') : per l'esquina (caire ''). rastèl de l'esquina: colomna vertebrala * ratavolaja, ratavolaia: ratapenada (tanben emplegat. E tanben: rata-panada, rata-panata, rata-papanada, rata-paparada, rata-papinada, rata-parpanada, rata-parparata, rata-parpelhada, rata-parpenada, rata-pempenhada, rata-pempinhada, rata-pinhada, rata-penaa, rata-penà, rata-penarda, rata-penauda, rata-perpenada, rata-liada, rata-volada, rata-volusa, grifuda, artiaulada) * raufelós, -osa: que rauqueja * recenar: recular * reclaure: dintrar las bèstias * recoquet: caganís, enfant vengut long temps aprés los autres * recurar: recoltar lo mèl * redebelet: bisaujòl; ancestre. V. Reirdebelet * rega: gandòla * rega, reja, reia: fr. sillon. Sautar la reia: fr. dérailler * regde: corrent d'un ribièra * regi??, regit ?? : organizat * reibelet: fr. roitelet * rèi-bernat: fr. roitelet * rèi-petit: fr. roitelet * reinatge: fèsta patronala (oèst de la [[Nauta Lèira]], vòga o vòta dins l’èst del departament) * reirdebelet: bisaujòl; ancestre. V. Redebelet * reire: rire * rembaumar: sentir bon * remolada: maionesa * remudar: remenar * ren, ranh: renhon * repatiar (repastiar?): assadolar, assaciar * repotet: garron (fr. jambonneau) * requèsta / requista (aver ") : èsser recercat, reputat * resselha, ressegum: fr. sciure * restoble: estobla, fr. chaume * reta: carrieron en fòrta penda * retard: èsser de retard: èsser en retard, aver de retard * retrassar : recaptar, fr. ranger * reveire (a) : reveire (al "). fr. au revoir * revirar: renversar * reviure: fr. regain (segonda èrba d'un prat) * revolum: torbilhon * revolumar: torbilhonar * ribeira, ribena: valada * rigal: papag-ros * rimar: fr. froncer, rider * riu: ribeira pichona * rival, rivau: ribàs, tèrtre en penda al bòrd d'un riu o d'un vaur. Rivatge * roassar: traïnar, tuar lo temps * robiaca: devòta; anc. sòrta d'infermièra e d'educatritz del Velai presenta en tots los vilatges per aidar la gent * ròc-ferrau : basalt * rodana: fr. ornière; traça de ròda sus la nèu * rodau: foguièra de la Sant Joan * rodolatge: circ, radi, sector circular * rogelhon: rosat (vin) * rometz, romegàs, romeguiera: romec * rondinar: fr. trainer, flaner, glander; murmurer, grogner * ronha adj. : romegaire * ronhar: romegar * roquejar: getar de pèiras a qualqu'un * roscha/ruscha: escòrça * rossèl, -a: blond,-a; ros, -sa; jaune, -a * rostissa (faire una '') : far cremar l'èrba per trabalhar la tèrra * rot,-a: ablasigat, rendut (agotat fisicament) * rover: rove (tanben emplegat) * rufe: rugós (freg) * ruia: rua, carrièra * sabte, sande (esp. quand es un nom: Lo sabte) : samedi * sac [sa] * sacar (se) : s’aprochar, entrar (en sa casa), se metre "me vau sacar elh lèit" * sacar: vendre * saginat: fr. assagi * saile: fr. par-dessus * saïn [sei] sagin (fr. saindoux) * saique: quicòm, quauquarrés (tanben emplegats) * saletz, saleç: sause, salze * saltar (una carrièra, etc.): passar de l'autre pam, de l'autre costat * sambuc [sangu] * sàmplie, sàmplia [shomplie] : simple, simpla, nesci, néscia * sanar: castrar * sanha: prat umid ont lo pè s'enfonza de còps, mas sens perilh * sanlhe: saile fr. pèlerine * sans adv. : sens (tanben emplegat) (es pas un francisme) * sansònha : vielle à roue * sap: avet * sarcinar: sarcir * sarpelí: fr. surplis (des prêtres)a * sarrabastal(h?): bruch, tampatge, agitacion * sarrau :??? (des paysans) * sassic: moments (temps) * saton : cadenat * saubida, de: sobte * saubre: saber, saupre * saüc [sayu], [so-u] : sabuc * sauclar: sarclar * saumas neras: cèl auratjós, perturbacion * saumeira: fr. saumure * sautaboc: fr. criquet * sautar: sortir (parlars de l'oèst) * sauvagag? [sawbogà]: faire sauvagag: far una taulejada que marca l’achabament d’un ostau o la fin de la fenason; ara es una taulejada de fin d’annada * se: fr. soi (ex: chas se) * seauva, seuva: selva * sebiau, sebiar?: haie, enceinte, cloture * sèga après sèga: fr. à la suite immédiate * sègre: fr. suivre. Faire sègre: amener q. avec soi * seiar, sejar : segar (tanben emplegat) * sèita: rèssa * seitaire: fr. scieur de long * seitar: ressegar * sela : cadièra (tanben emplegat) * selar: selar; montar a la sela * selha, sega, selh? : segla * selhon: ferrat de fusta. plòure a selhons: plòure a coa d'ase * semondre: avertir * senh: signe a la cara. Taqueta o verruga, "gran de beutat". * sentida: odorat * sentinar, sentinejar: flairar, niflar * sentre: sentir (tanben emplegat) * ser [sei], sera m. : ser * serpolet: ferigola * sèrreu: planàs (geografia) * sèrva: fr. mare * sèrvia: resèrva d'aiga * sescha: fr. massette d'eau, jonc * simpla: tanben 'fòla' * si us plai: se vos plai * sira: nèu; vent NO d'ivèrn portaire de nèu (dins las regions que dison "la nèu" lo vèrbe 'essirar' tracha del vent, dins la region que ditz "la neja" es la quita nèu e s'i ditz "la sira", emai s'es una nevada calma) * sirar: nevar; far de vent NO d'ivèrn * socalhar: secotir * sofle: salamandra * soira f. : lop * sol (Bassa Auvernha): solelh * solaç: convèrsa * solaçar: discutir, conversar * solada (de nèu...) : capa * sole: solelh (tanben emplegat) * solèdre: vent de l'est * solelh [shu(g)ïl] Salèrn, [shugi], [shugic’h], [suc’hi(c’h)] Sant Flor, [suri], [sugi(r)] Mauriac, [suvi] Velai, [sulé/sulej] Bassa Auvernha: fr. soleil. solelh entrant: oèst * solelhada: còp de solelh, insolacion * solhet: sulhet * solier: fr. grenier * sòm, sònh (far ") : faire sòm-sòm * sòmge: sòmi * somjar: somiar * sònh: V. Sòm * sònha: proteccion * sonhar: agachar o mirar atentivament, observar; suenhar * sopa: dinnar * sòpa: sopa * soparon: ressopet * sopit: fr. éteint (volcan) * sordònha: sord * sorga: sorsa * sòrtre: sortir * sorzir: interpelar; amassar, acampar, recaptar; sasir * sostar: solatjar, esparnhar * sot f.: estable dels pòrcs * sot, sotz: sos (s'i ditz tanben) * sotjar: badar, far l'endormit, estar indecís (latin SUSPICARI) * soudar, saudar: soldar * soventar (se), sovenhar (se) : sovenir (se) * subte/subta (de): sobtan * sunhar: somiar * sunhe: sòmi * supiar: fr. soulever; fig. supporter * susnaut, -a adj. : culminant, -a * tabanàs : persona bèstia * tabolar: tabas(s)ar (s'i ditz tanben) * taiqua, tanqu'a: fins a. ''Tanqu'alh còp que ven e mainatjatz-vos, d'aicí.'' * taiqua quand, tanqu'a quand: fins que * taire (/se), taisar (/se): calar (/se) * tais-chin: taisson * tafor: calor umida * talha: talh, trencha, lesca * talha-prat: fr. pioche à rigole * talièr: luòc ont se depausa la lenha, lenhièr * tamblaire, tramble: tremol * tampatge : bruch gròs e continuat * tan: nos de la fusta * tan si pena: fr. tant soit peu * tanbens [tiobés] : tanben * tànger (se ") : aver un ligam de parentat * tapar: cobrir * 'tapar, atapar: préner/prene, prendre, (a)gafar * tapèlh: tapadora (fr. couvercle) * tarabast: fr. vacarme * tardivar (se): atardivar, atardar (se) * tartifle: patata * taulard: lausa plana e sovent espessa de grandas dimensions * taulièir: davantal. fr. tablier* * tauvèlas (faire las) : batre a la man la part del camp inaccessible amb l'araire * tavon: tavan * tege: sadol, tip * tèira: tièra. fr. rangée * teirada: fr. alignement * telh: fr. tilleul * telhós: fr. filandreux * tèma: caprici, desir, enveja * templau: còp donat sus lo temp. fr. soufflet * téner: tenir * tenalh: fr. arbalétrier, chevron * terçon: taure o vedèla de tres ans * tèrme: lista, bòrd bombut d'una rota, d'un camp; tèrtre, bòrd; broa, vegetacion long de la rota. fr. haie * tesson: pòrc * tèstanegra: mesenga, capnegre, lardiera testa niera * tèula brasièra: fr. pierre plate du foyer * tèule m: padena ambe de traucs per còire las castanhas * tiblatge : fr. crépi * obrador : fr. chantier * tible, pible?: pibola (tanben emplegat) * tim: farigola * tinau: fr. imbécile * tinèl: fr. sorbier des oiseaux, torier * tiraliard: avar * tirant: tirador (tanben emplegat), fr. tiroir * tiula f [tshiwo] (Salèrn), [tyiwga] (Mauriac): teule m.; fr. tuile f * toalha: fr. nappe; torchon * toalhon: fr. nappe * tocar, tochar: jogar (d'un instrument de musica, esp. l'acordeon) * tochar a: s'ocupar de * toia: fr. ajonc nain * tòna: ostalet del campestre * tonar: tronar (tanben emplegat). 'cò tona: trona * topin: topinambor; topin * topina: topinambors * tossinar: tossir en quintas * tòst: lèu * toteschàs: totescàs * totplen: plan, fòrça. fr. très * totsitòst franc. (sovent [tushtò/tushtö/teshtwà]: tanlèu (tanben emplegat),còpsec, immediatament * trabalhador: convise (fr. réunion de dentellières, et d'une manière générale, femmes au travail) * tranchador: sièta * tranedre: tròn, tron * tranquelar: trampelar, trampalejar, titubar * tranuga : agram (a l'èst) * trapissada: fòrta avèrsa * trasse adj. : fr. piètre * trassinar: saltar dessús * trau : biga aparenta on se penjava la carn per la far secar * trauchat (o traucat) : fr. creux adj. * trauchada: traversada * trauchar: traversar, traucar, far la traça * travada: fr. plafond * travèrs [trobers] * traversdet : espessor, nautor d'un det * travèrsa: vent d'Oèst, plojal * tregir: avalar * tremolaud: tremol * tremon: tremol * trepejar: fr. fouler (le sol), marcher sur quelquechose * tresanar (se): s'impacientar * trescolar (lo solelh) : se colcar * trestot: tot, ensemble * trestots, trestotas: tots, totas; totòm * treule m. : teule; fr. tuile * treulina, teulada, teulissa : fr. toiture de tuiles; toiture sans distinction de matériaux de couverture * trèva: fr. fantasma * triada: velhada qu'òm èra ocupat a triar las notz e a ne levar la tinta de nòga * trida: fr. grive * trifa, trèfa, trèfla, trefòla, trifòla (Velai subretot), tripola, trufe m. : trufa (tanben s'i emplèga, per ex. a Orlhac) * tròç de... : espècia de... (tròç de bastard. tròç de vela: fr. tasse ferraille) * tròce? o trocel : fr. trognon (de caul) truc: puèg (tanben emplegat) * tròp adv. fòrça, plan, extremament * trufièira: camp de patatas * trule m. : teule, teula (tanben emplegat) * trumèl m. cavilha (dels umans) * tujar: fr. tutoyer * tusta-barta: nesci * tutejar: dire de tu * uergas f.pl.: orgues * uerge, òrge, òrgi, (u)erdi, breichèia (Liuradés) : òrdi * ueu: uòu (tanben s'i ditz) * ugon: V. Chavanhòu * ulhe, a: sadol, -a, tip, -a * usatge: costuma * uvern: nèu (tanben emplegat) * vacança [baconso] * vacha [batcho/batzo/vatcha/vatza] * vachier [batzié]: lo qui fa formatges, es lo superior del 'botelhier' * vachiera [batziero]: totas las vacas e vedèls que passan l’estiu a la montanha que fa partida d’un domèni * vaciva [bachibo] : vedèl d’un an * valhant [baillon/balion]: valhant obrièr que trabalha lèu * vaira [bajro]: velada (luna) * vaissa: avelanièr * val(s) : vèrs lo(s) * valada: fr. vallée * valdre: valer (tanben emplegat) * valiure: fr. ravin * valor [balor/valor] * vana: cobertura del lièch * vapor [bapor/vapor] * vaque ! : vèni ! * varalh/varolh: tumult * varena: terrenh granitic, tèrra esterila, landas * varnichon, -ona : vinhairon, -ona (de St Varnin, patron dels vinhairons) * vas. V. Vès * vau: fr. val * vaudre: valer (tanben emplegat) * veaa, veiaa, veia: causa, quicòm * vedel, vedelh, vediau: vedèl * vèlh/vieu: vièlh. Quant ses velh? : quant as (d’ans/de temps) * velha: fr. vielle à roue * velhaca: vielhard(a) * velhar faire: susvelhar * velhessa: vielhitge * ven! venhi! : vèni! * vena: avena, fr. avoine * vendre [bendre] * venemós/venimós [benimos/venimos]: verenós * véner: venir (tanben emplegat) * ventar [bentà] : fr. vanner le blé (en Naut Auvèrnhe se servisson pas d’un 'van' fr., com en Limanha, mas en laissant caire, de naut, lo blat al vent) * velh(s): al(s), vèrs lo(s) * ventar: mai ventar: valer mièlhs * verdier/verdeir/vergeir/vergier: vergièr * veren: fr. venin; fig. venin, haine, rancune * verenós, -osa: venimeux * vergonja [bregongio] (Cantau Sud), vergonha [vergunho](Cantau oèst, nord e èst) * vernhàs: fr. ormeau * vernhat: vèrn, vèrnhe. fr. aulne * vès, v-ès [ves/be] [vas], d'ès : en/a; a cò de. ex: ''Vès Clarmont'' ([[Marcha]], Lengadòc, Provença, [[Forés]], [[[vivaro-aupenc|vivaro-alpin]) (la pregnança del francés, bota a identificar v-ès a vèrs, mas las doas proposicions non an pas ren a veire) * vertelhonar : se tòrcer de rire * vesiat, ada : qu'es minhòt, polit, agradiu de veire * vèsta: fr. veste. V. Jaca, Borré * vetz: còp, vegada; A la vetz: de costuma, d'abituda * vial, -a: vil, -a, lag, -ja * viala: vila * vialatge, vilatge [bilatzi] : vilatge * viaus, - a: laid, - a, fr. vilain, -e * viaus: gandòla, rigòla * vidalha: peitrina * viège: braçada; racion ?? * vièla, vièna, velha: fr. vielle (instrument musical) * vija, vimja, vime: vim (tanben emplegat) * vilaud: estatjant de la vila (pej.) * vilent: avar, marrit e lord * vinalha: sopa de vin * vinatge (sant ~) : vin de nessa * vinholat: vinhairon * vint [bin(t)] : fr. vingt * vint n. : vint quilogramas * viòl: dralhòl, chaminon * violet: sendièr * violon [biulun/viulun] : fr. violon * viraluelh: guerlhe * visar: regardar, gaitar; escrutar; far atencion * viseta : escalièr que vira, en fòrma de vitz * vispada: pluèja subta, de corda durada * viveda: civada * v-o: o (article neutre) * vodre, voire??: voler (emplegat en una partida del Puei de Doma) * vòga, vòta: fèsta patronala * voidar, vueidar [vuejdà] : vuejar * volam [vulan/bugon] : faucille * volha: oelha (tanben emplegat) * v-ongla [onlha] : ongla * v-onta: onta * v-ora: ara * vormalh: còp donat sus lo nas * vorzina: fr. saule marsault * vousadoiras f plur: debanadoira. fr. dévidoir * voutar: voltar, inclinar * vueidar, voidar [vwejdà]: vuejar * vuve, -a/veva: vieuse, -sa * z-elh, z-ela: el, ela * zangar: divagar pej. * zò, ò: zo, o (article neutre) == Vejatz tanben == [[Lexic_lemosin|Lexic lemosin]] 8swininlt0nvnj3zz0s64pppo8jkh3g 0 155648 2507569 2472094 2026-08-25T21:59:35Z Rocafera 26437 agrandiment article 2507569 wikitext text/x-wiki {{Databox}} [[File:Mohammad bin Salman Al Saud.jpg|thumb|Lo prince Mohammad]] {{Dialècte Lengadocian}}'''Mohammad bin Salman ʾĀl Saʿūd''' (n. lo 31 d'agost de 1985) es lo prince eiretièr del reialme d'[[Arabia Saudita]] dempuèi lo [[21 de junh]] de [[2017]]. Es lo filh del rèi [[Salman_bin_ʿAbd_al-ʿAzīz_ʾĀl_Saʿūd|Salman]] e de Sara bint Mashor. En 2015, venguèt vice prince eiretièr. En 2017, venguèt prince eiretièr. Membre de la [[dinastia Al Saud]], filh del rei [[Salman bin ʿAbd al-ʿAzīz ʾĀl Saʿūd|Salman]] e felen d'[[Abdalaziz ibn ‘Abd ar-Raḥman Āl Sa‘ūd|Ibn Saud]], fondator del reialme, venguèt, lo 23 de genièr de 2015, lo mai jove ministre de la defensa al mond, aital coma vici-prince eretièr, vici-Primièr ministre e president del Conselh dels afars economics e del desvolopament (CAED) lo 29 d'abril de 2015.<ref>"[https://www.ouest-france.fr/monde/qui-est-mohammed-ben-salmane-le-prince-heritier-d-arabie-saoudite-5078161 Qui est Mohammed Ben Salmane, le prince héritier d'Arabie saoudite ?]", ''Ouest-France'', 21/06/2017.</ref> Es maridat dempuèi 2008 a la princessa Sara bent Mashour ben Abdelaziz Al Saud, amb la quala a 5 mainatges: * lo prince Salman * lo prince Mashor * la princessa Fahda * la princessa Nòra * lo prince Abdelaziz (nascut lo 17 d'abril de 2021) == Referéncias == {{dinastia|color1=|color2=green|abans=[[Mohammad bin Nāyif ʾĀl Saʿūd|Mohammad bin Nāyif]]|aprèp=cap |nom=[[Fichièr:Royal Standard of the Crown Prince of Saudi Arabia.svg|80px]] <br />[[Arabia Saudita|Eiretièr d’Arabia Saudita]] <br />dempuèi lo [[21 de junh]] de [[2017]]}} {{clr}} {{dinastia|color1=|color2=green|abans=[[Mohammad bin Nāyif ʾĀl Saʿūd|Mohammad bin Nayif]]|aprèp=cap|nom=[[Fichièr:Coat_of_arms_of_Saudi_Arabia.svg|60px]] <br />[[Arabia Saudita|Vice Eiretièr d’Arabia Saudita]] <br /> [[29 d'abril]] de [[2015]]-[[21 de junh]] de [[2017]]}} {{DEFAULTSORT:AlSaud,Mohammad bin Salman}} [[Categoria:Naissença en 1985]] [[Categoria:Vice eiretièr d'Arabia Saudita]] dv2qwvo20w4z57xgpmabui6jjonezwn 2507570 2507569 2026-08-25T22:00:04Z Rocafera 26437 2507570 wikitext text/x-wiki {{Databox}} [[File:Mohammad bin Salman Al Saud.jpg|thumb|Lo prince Mohammad]] {{Dialècte Lengadocian}}'''Mohammad bin Salman ʾĀl Saʿūd''' (n. lo 31 d'agost de 1985) es lo prince eiretièr del reialme d'[[Arabia Saudita]] dempuèi lo [[21 de junh]] de [[2017]]. Es lo filh del rèi [[Salman_bin_ʿAbd_al-ʿAzīz_ʾĀl_Saʿūd|Salman]] e de Sara bint Mashor. En 2015, venguèt vice prince eiretièr. En 2017, venguèt prince eiretièr. Membre de la [[dinastia Al Saud]], filh del rei [[Salman bin ʿAbd al-ʿAzīz ʾĀl Saʿūd|Salman]] e felen d'[[Abdalaziz ibn ‘Abd ar-Raḥman Āl Sa‘ūd|Ibn Saud]], fondator del reialme, venguèt, lo 23 de genièr de 2015, lo mai jove ministre de la defensa al mond, aital coma vici-prince eretièr, vici-Primièr ministre e president del Conselh dels afars economics e del desvolopament (CAED) lo 29 d'abril de 2015.<ref>"[https://www.ouest-france.fr/monde/qui-est-mohammed-ben-salmane-le-prince-heritier-d-arabie-saoudite-5078161 Qui est Mohammed Ben Salmane, le prince héritier d'Arabie saoudite ?]", ''Ouest-France'', 21/06/2017.</ref> Es maridat dempuèi 2008 a la princessa Sara bent Mashour ben Abdelaziz Al Saud, amb la quala a 5 mainatges: * lo prince Salman * lo prince Mashor * la princessa Fahda * la princessa Nòra * lo prince Abdelaziz (nascut lo 17 d'abril de 2021) == Referéncias == <references />{{dinastia|color1=|color2=green|abans=[[Mohammad bin Nāyif ʾĀl Saʿūd|Mohammad bin Nāyif]]|aprèp=cap |nom=[[Fichièr:Royal Standard of the Crown Prince of Saudi Arabia.svg|80px]] <br />[[Arabia Saudita|Eiretièr d’Arabia Saudita]] <br />dempuèi lo [[21 de junh]] de [[2017]]}} {{clr}} {{dinastia|color1=|color2=green|abans=[[Mohammad bin Nāyif ʾĀl Saʿūd|Mohammad bin Nayif]]|aprèp=cap|nom=[[Fichièr:Coat_of_arms_of_Saudi_Arabia.svg|60px]] <br />[[Arabia Saudita|Vice Eiretièr d’Arabia Saudita]] <br /> [[29 d'abril]] de [[2015]]-[[21 de junh]] de [[2017]]}} {{DEFAULTSORT:AlSaud,Mohammad bin Salman}} [[Categoria:Naissença en 1985]] [[Categoria:Vice eiretièr d'Arabia Saudita]] 0mh8pk39493fm0edvmysqmonzmfwsfd 0 156939 2507567 2435129 2026-08-25T21:00:59Z Rotondus 32520 2507567 wikitext text/x-wiki {{Infobox Persona}} [[Fichièr:Ussel place joffre.jpg|thumb|Elias d'Ussel foguèt un trobador lemosin del sègle XIIIn que tanben foguèt co-chastelhan del chasteu d'Ussel.]] '''Elias d'Ussel''', o '''Elyas d'Ussèl''' o '''Elias d'Uisel''' o '''Elie d'Ussel''' (fl. c. [[1200]]), foguèt un trobador lemosin que demorèt aperaquí l'an 1200. Èra lo cosin dels tres fraires [[Eble d'Ussèl|Eble]], [[Pèire d'Ussèl|Pèire]] e [[Gui d'Ussèl|Gui]], e èra tanben lo co-chastelhan del chasteu d'[[Ussel]], al nòrd-èst de [[Ventadorn]]. <ref>(EN) Aubrey, Elizabeth. The Music of the Troubadours (Indiana University Press, 1996), p. 16. ISBN 0-253-21389-4.</ref> Selon la vida de Gui, Elias faguèt ''tensos'' bons o poesias bonas. <ref>(EN) Aubrey, Elizabeth. The Music of the Troubadours (Indiana University Press, 1996), p. 16. ISBN 0-253-21389-4.</ref>. De la sieuna òbra demòran quatre ''tensos'', un ''partimen'' e doas coblas. Tanben escriguèt una seria de verses amb [[Gaucelm Faidit]]. Lo trabalh complet dels quatre d'Ussel (Elias e los sieus tres cosins Eble, Peire e Gui) foguèt compilat per primièr còp en un volum escrit per J. Audiau amb lo títol de "Las poesias dels quatre trobadors d'Ussel" <ref>(EN) J. Audiau, Les poésies des quatre troubadours d'Ussel (Parigi, Delagrave, 1922). Tutti disponibili online su trobar.org.</ref> {{Traduccion|en}} ==Referéncias== <references /> {{Multibendèl|Portal Lemosin|Portal trobar|Portal Crosada dels albigeses}} {{Autoritats}} {{CLEDETRI:Ussel, Elias d'}} [[Categoria:trobador lemosin dau segle XIII]] 5j0s2osnx8dbn8bbwhvxf3hehybkbj2 0 169800 2507592 2382885 2026-08-26T09:08:42Z Alaric 506 44932 còssol 2026 2507592 wikitext text/x-wiki {{Dialècte Lengadocian}} {{Infobox Comuna de França |carta=oc | nomcomuna=Fan e Rovenac | nomcomuna2= ''Val-du-Faby'' | imatge = Fa, Aude, France.jpg | descripcion= Vista de Fan. | lògo= | escut= | escais= | region ist = {{Lengadòc}} | parçan= | region = {{Occitània (Region)}} | departament = {{Aude}} | arrondiment = [[Arrondiment de Limòs]] | canton = [[canton de Quilhan|de la Val Nauta d'Aude]] | intercom = [[Comunautat de comunas dels Pirenèus audencs|CC dels Pirenèus audencs]] | divèrs = | insee = 11131 | cp = 11260 | cònsol = Lionel Rantrua | mandat = [[2026]]-[[2032]] | gentilici = |longitud= 2.1931 |latitud= 42.9392 | alt mini = 253 | alt mej = | alt maxi = 587 | km² = 23.71 }} '''Fan e Rovenac''' (en [[francés]] e oficialament, ''Val-du-Faby'') es una comuna [[Occitània|occitana]] novèla, creada le [[1èr de genièr]] de [[2019]]. Administrativament, es dins le canton de la Nauta Val d'Aude, l'arrondiment de Limós, le departament d'Aude e la region d'[[Occitània ]]. <mapframe zoom=12 latitude=42.93805 longitude=2.192222 height=600 width=600 align=center text="Fan (jaune) e Rovenac (irange) dins Fan e Rovenac" > [{ "type": "ExternalData", "service": "geoline", "ids": "Q59694763", "properties": { "fill": "#fc3", "stroke": "#ff1010" }}, { "type": "ExternalData", "service": "geopoint", "ids": "Q1149583", "properties": { "fill": "#ff0", "stroke": "#ffff00", "marker-color": "ffff11", "title": "Fan" }}, { "type": "ExternalData", "service": "geopoint", "ids": "Q1082635", "properties": { "fill": "#ff0", "stroke": "#ff0000", "marker-color": "ff8811", "title": "Rovenac" }}] </mapframe> ==Istòria== La comuna novèla es creada en 2018 e installada lo 1èr de genièr de 2019. Las comunas ancianas de [[Fan (Aude)|Fan]] e [[Rovenac]] demòran comunas delegadas. Vejatz los articles d'aquestas per l’istòria mai anciana. ===Toponimia=== Le nom francés de la comuna novèla es ''Val-du-Faby''. La tradicion occitana es de jónher los noms de las doas comunas amb la conjoncion "e". En occitan es doncas '''Fan <u>e</u> Rovenac'''. Per aquestes dos toponims, vejatz los articles de las ancianas comunas. == Administracion == {{ElegitDebuta|insee= 111315 |Títol= Lista dels cònsols successius}} {{Elegit |Debuta= març de [[2026]] |Fin= ([[2032]]) |Identitat=Lionel Rantrua |Partit= sense |Qualitat= }} {{Elegit |Debuta= [[2019]] |Fin= 2026 |Identitat=Anthony Chanaud |Partit=sense |Qualitat= professor, conselhièr departamental }} {{ElegitDonadas}} {{ElegitFin}} ==Demografia== * En {{popfr11|0}} la populacion èra de {{popfr11|131}} abitants e la densitat èra de {{formatnum:{{#expr:({{popfr11|131}}/23.71) round 2}}}} ab/km². ==Nòtas== <references/> {{Portal Lengadòc}} {{Comunas de| insee = 11131 }} [[Categoria:Comuna de Lengadòc]] [[Categoria:Comuna d'Aude]] llosmz42xiodqoshesnit4yrro5ehop 2507593 2507592 2026-08-26T09:09:52Z Alaric 506 44932 2507593 wikitext text/x-wiki {{Dialècte Lengadocian}} {{Infobox Comuna de França |carta=oc | nomcomuna=Fan e Rovenac | nomcomuna2= ''Val-du-Faby'' | imatge = Fa, Aude, France.jpg | descripcion= Vista de Fan. | lògo= | escut= | escais= | region ist = {{Lengadòc}} | parçan= | region = {{Occitània (Region)}} | departament = {{Aude}} | arrondiment = [[Arrondiment de Limós]] | canton = [[canton de Quilhan|de la Val Nauta d'Aude]] | intercom = [[Comunautat de comunas dels Pirenèus audencs|CC dels Pirenèus audencs]] | divèrs = | insee = 11131 | cp = 11260 | cònsol = Lionel Rantrua | mandat = [[2026]]-[[2032]] | gentilici = |longitud= 2.1931 |latitud= 42.9392 | alt mini = 253 | alt mej = | alt maxi = 587 | km² = 23.71 }} '''Fan e Rovenac''' (en [[francés]] e oficialament, ''Val-du-Faby'') es una comuna [[Occitània|occitana]] novèla, creada le [[1èr de genièr]] de [[2019]]. Administrativament, es dins le canton de la Nauta Val d'Aude, l'arrondiment de Limós, le departament d'Aude e la region d'[[Occitània ]]. <mapframe zoom=12 latitude=42.93805 longitude=2.192222 height=600 width=600 align=center text="Fan (jaune) e Rovenac (irange) dins Fan e Rovenac" > [{ "type": "ExternalData", "service": "geoline", "ids": "Q59694763", "properties": { "fill": "#fc3", "stroke": "#ff1010" }}, { "type": "ExternalData", "service": "geopoint", "ids": "Q1149583", "properties": { "fill": "#ff0", "stroke": "#ffff00", "marker-color": "ffff11", "title": "Fan" }}, { "type": "ExternalData", "service": "geopoint", "ids": "Q1082635", "properties": { "fill": "#ff0", "stroke": "#ff0000", "marker-color": "ff8811", "title": "Rovenac" }}] </mapframe> ==Istòria== La comuna novèla es creada en 2018 e installada lo 1èr de genièr de 2019. Las comunas ancianas de [[Fan (Aude)|Fan]] e [[Rovenac]] demòran comunas delegadas. Vejatz los articles d'aquestas per l’istòria mai anciana. ===Toponimia=== Le nom francés de la comuna novèla es ''Val-du-Faby''. La tradicion occitana es de jónher los noms de las doas comunas amb la conjoncion "e". En occitan es doncas '''Fan <u>e</u> Rovenac'''. Per aquestes dos toponims, vejatz los articles de las ancianas comunas. == Administracion == {{ElegitDebuta|insee= 111315 |Títol= Lista dels cònsols successius}} {{Elegit |Debuta= març de [[2026]] |Fin= ([[2032]]) |Identitat=Lionel Rantrua |Partit= sense |Qualitat= }} {{Elegit |Debuta= [[2019]] |Fin= 2026 |Identitat=Anthony Chanaud |Partit=sense |Qualitat= professor, conselhièr departamental }} {{ElegitDonadas}} {{ElegitFin}} ==Demografia== * En {{popfr11|0}} la populacion èra de {{popfr11|131}} abitants e la densitat èra de {{formatnum:{{#expr:({{popfr11|131}}/23.71) round 2}}}} ab/km². ==Nòtas== <references/> {{Portal Lengadòc}} {{Comunas de| insee = 11131 }} [[Categoria:Comuna de Lengadòc]] [[Categoria:Comuna d'Aude]] gtmptd81qdmdrnct2y5wcavscik75o0 0 173965 2507532 2499526 2026-08-25T13:39:23Z Raphael1256 33805 /* */ 2507532 wikitext text/x-wiki {{Infobox Partit politic |nom=Labour Party |color=#e4003b |estat=[[Reialme Unit]] |cap_títol_1=Cap |cap_nom_1=[[Keir Starmer]] |cap_títol_2=Cap adjunt |cap_nom_2=[[Lucy Powell]] |president=[[Anna Turley]] |ideologia={{Bes | [[socialdemocracia|socialdemocracia]] | [[liberalisme]] radical | [[eurofilia]] }} |creacion=27 de febrièr de 1900 |orientacion=<small>Ara:</small> Centre a Centresquèrra <br><small>Passat:</small> [[Centresquèrra]] a [[esquèrra (politica)|Esquèrra]] </br> |sètis1=[[Cambra de las Comunas del Reialme Unit|Cambra de las Comunas]] |1_sètis1=404 |2_sètis1=650 |3_sètis1=#e4003b |sètis2=[[Cambra dels Lòrds del Reialme Unit|Cambra dels Lòrds]] |1_sètis2=231 |2_sètis2=848 |3_sètis2=#e4003b |sètis3=[[Parlament escocés]] |1_sètis3=21 |2_sètis3=129 |3_sètis3=#e4003b |sètis4=[[Parlament galés]] |1_sètis4=29 |2_sètis4=60 |3_sètis4=#e4003b }} Lo '''Partit Trabalhista''' (en [[anglés]]: ''Labour Party'', {{AFI|[ˈleɪbə ˈpɑːti]|3=afi}})<ref>{{Ref-web|pagina=30|títol=Practical Lessons in Phonetics: Courses designed for First Year Students|url=https://www.researchgate.net/profile/Mohammed_Naoua/publication/323684709_Practical_Lessons_in_Phonetics_Courses_designed_for_First_Year_Students/links/5aa90045458515b024fb9c2e/Practical-Lessons-in-Phonetics-Courses-designed-for-First-Year-Students.pdf|sit=www.researchgate.net|lenga=en|an=2017|cognòm=Naoua|nom=Mohammed|editor=Universitat Echahid Hamma Lakhdhar}}</ref> es un [[partit politic]] [[Reialme Unit|britanic]] de centresquèrra,<ref>{{Ref-web|url=https://blogs.lse.ac.uk/europpblog/2015/05/14/mapping-europes-party-systems-which-parties-are-the-most-right-wing-and-left-wing-in-europe/|títol=Mapping Europe’s party systems: which parties are the most right-wing and left-wing in Europe?|sit=blogs.lse.ac.uk|editor=Escòla d'Economia de Londres|cognòm=Bakker|cognòm2=Jolly|cognòm3=Polk|nom=Ryan|nom2=Seth|nom3=Jonathan|data=14 de mai de 2015|consulta=5 de junh de 2024}}</ref><ref>{{Ref-web|url=https://www.nytimes.com/2024/07/05/opinion/uk-election-labour-conservatives.html|títol=Britain’s Election Is Not the Centrist Triumph It Appears to Be|cognòm=Stewart|nom=Rory|data=5 de junh de 2024|sit=[[New York Times|The New York Times]]|consulta=5 de junh de 2024}}</ref> qu'abraça diferents movements politics, particularament, la [[socialdemocracia]] e lo [[sindicalisme]].<ref>{{Ref-libre|nom=Matthew |cognòm=Worley|an=2009|url=https://books.google.fr/books?id=Fki0YScKbA8C&pg=PA1&redir_esc=y#v=onepage&q&f=false|títol=The Foundations of the British Labour Party: Identities, Cultures and Perspectives, 1900–39|editor=Ashgate Publishing|isbn=978-0-7546-6731-5}}</ref> De tradicion populista, lo Partit Trabalhista foguèt fondat en 1900 per defendre los dreits dels obrièrs.<ref>{{Ref-libre|pagina=108|títol=Le parti travailliste et la décolonisation de l'Inde|cognòm=Fischer|nom=Georges|isbn=9782348051340|editor=BS Éditions|an=1966}}</ref> A partir dels ans 1920, davantejèt lo Partit Liberal; venguèt l'un dels dos partits principals del Reialme Unit amb lo [[Partit Conservador (Reialme Unit)|Partit Conservador]]. En 1945, s'existissiá 191 sindicats al Reialme Unit regropant 6 576 000 trabalhaires, nòu sindicats amassavan mai de 65 % dels aderents. <ref>{{Ref-libre|títol=Regards sur le communisme britannique: lectures|capítol=Le Parti Communiste pendant la Guerre Froide|pagina=193|cognòm=Boulouque|nom=Sylvestre|isbn=9782825137512|editor=L'Âge de l'Homme|an=2007}}</ref> Après dos decennis d'abséncia al govèrn del Reialme Unit, lo partit cambièt de linha politica sota l'influéncia dels modernizators dins lo contèxte de la divergéncia esquerrista en 1983.<ref>{{Ref-libre|títol=Comprendre la Grande-Bretagne de Tony Blair: Bilan d'une alternance politique|lenga=fr|url=https://books.google.fr/books?id=o4BDdJSXJ74C&printsec=frontcover&dq=Parti+Travailliste&hl=oc&newbks=1&newbks_redir=0&sa=X&ved=2ahUKEwjlmNPCk5CHAxXzdqQEHfdmCoIQ6AF6BAgIEAI#v=onepage&q=Parti%20Travailliste&f=false|cognòm=Avril|nom=Emmanuelle|pagina=13–15|editor=Presses Universitaires Septentrion|an=2001|isbn=9782859396626}}</ref> A la virda dels ans 1990 e 2000, prenguèt una posicion centrista e liberala, e aquesit l'economia del mercat virada cap a la convenéncia dels grands sectors economics.<ref>{{Ref-libre|url=https://books.google.fr/books?id=Hh8AEQAAQBAJ&pg=PA406&dq=Parti+Travailliste&hl=oc&newbks=1&newbks_redir=0&sa=X&ved=2ahUKEwjlmNPCk5CHAxXzdqQEHfdmCoIQ6AF6BAgNEAI#v=onepage&q=Parti%20Travailliste&f=false|títol=Les partis politiques en Europe de l'Ouest|autor=Guy Hermet, Julian Thomas Hottinger, Daniel-Louis Seiler|isbn=9782402454858|pagina=406|editor=Economica|an=1997}}</ref> Aquel periòde èra nomenat ''New Labour'', jos la direccion de [[Tony Blair]] puèi [[Gordon Brown]], al poder de [[1997]] a [[2010]]. En setembre de [[2015]], [[Jeremy Corbyn]], membre de l'ala radicala de Partit Trabalhista e fòrça critic del bilanç de Blair, marquèt un retorn a l'esquèrra a l'eleccion a la presidéncia del partit. Lo Partit Partit es lo pus grand partit del [[Senedd]] (Parlament Galés), essent l'unic partit formant lo govèrn de [[Galas]]. == Referéncias == {{Referéncias|colomnas=2}} == Ligams extèrnes == * {{En}} [http://labour.org.uk/ Sit oficial] {{Autoritats}}{{Politica}} [[Categoria:Partit politic britanic]] [[Categoria:Partit socialista o socialdemocrata]] gc6qrflo6kdglees75sczjn4bqdltl5 2507533 2507532 2026-08-25T13:42:49Z Raphael1256 33805 /* */ 2507533 wikitext text/x-wiki {{Infobox Partit politic |nom=Labour Party |color=#e4003b |estat=[[Reialme Unit]] |cap_títol_1=Cap |cap_nom_1=[[Keir Starmer]] |cap_títol_2=Cap adjunt |cap_nom_2=[[Lucy Powell]] |president=[[Anna Turley]] |ideologia={{Bes | [[socialdemocracia|socialdemocracia]] | [[liberalisme]] radical | [[eurofilia]] }} |creacion=27 de febrièr de 1900 |orientacion=<small>Ara:</small> [[centre (politica)|Centre]] a [[centresquèrra]] <br><small>Passat:</small> Centresquèrra</br> |sètis1=[[Cambra de las Comunas del Reialme Unit|Cambra de las Comunas]] |1_sètis1=404 |2_sètis1=650 |3_sètis1=#e4003b |sètis2=[[Cambra dels Lòrds del Reialme Unit|Cambra dels Lòrds]] |1_sètis2=231 |2_sètis2=848 |3_sètis2=#e4003b |sètis3=[[Parlament escocés]] |1_sètis3=21 |2_sètis3=129 |3_sètis3=#e4003b |sètis4=[[Parlament galés]] |1_sètis4=29 |2_sètis4=60 |3_sètis4=#e4003b }} Lo '''Partit Trabalhista''' (en [[anglés]]: ''Labour Party'', {{AFI|[ˈleɪbə ˈpɑːti]|3=afi}})<ref>{{Ref-web|pagina=30|títol=Practical Lessons in Phonetics: Courses designed for First Year Students|url=https://www.researchgate.net/profile/Mohammed_Naoua/publication/323684709_Practical_Lessons_in_Phonetics_Courses_designed_for_First_Year_Students/links/5aa90045458515b024fb9c2e/Practical-Lessons-in-Phonetics-Courses-designed-for-First-Year-Students.pdf|sit=www.researchgate.net|lenga=en|an=2017|cognòm=Naoua|nom=Mohammed|editor=Universitat Echahid Hamma Lakhdhar}}</ref> es un [[partit politic]] [[Reialme Unit|britanic]] de centresquèrra,<ref>{{Ref-web|url=https://blogs.lse.ac.uk/europpblog/2015/05/14/mapping-europes-party-systems-which-parties-are-the-most-right-wing-and-left-wing-in-europe/|títol=Mapping Europe’s party systems: which parties are the most right-wing and left-wing in Europe?|sit=blogs.lse.ac.uk|editor=Escòla d'Economia de Londres|cognòm=Bakker|cognòm2=Jolly|cognòm3=Polk|nom=Ryan|nom2=Seth|nom3=Jonathan|data=14 de mai de 2015|consulta=5 de junh de 2024}}</ref><ref>{{Ref-web|url=https://www.nytimes.com/2024/07/05/opinion/uk-election-labour-conservatives.html|títol=Britain’s Election Is Not the Centrist Triumph It Appears to Be|cognòm=Stewart|nom=Rory|data=5 de junh de 2024|sit=[[New York Times|The New York Times]]|consulta=5 de junh de 2024}}</ref> qu'abraça diferents movements politics, particularament, la [[socialdemocracia]] e lo [[sindicalisme]].<ref>{{Ref-libre|nom=Matthew |cognòm=Worley|an=2009|url=https://books.google.fr/books?id=Fki0YScKbA8C&pg=PA1&redir_esc=y#v=onepage&q&f=false|títol=The Foundations of the British Labour Party: Identities, Cultures and Perspectives, 1900–39|editor=Ashgate Publishing|isbn=978-0-7546-6731-5}}</ref> De tradicion populista, lo Partit Trabalhista foguèt fondat en 1900 per defendre los dreits dels obrièrs.<ref>{{Ref-libre|pagina=108|títol=Le parti travailliste et la décolonisation de l'Inde|cognòm=Fischer|nom=Georges|isbn=9782348051340|editor=BS Éditions|an=1966}}</ref> A partir dels ans 1920, davantejèt lo Partit Liberal; venguèt l'un dels dos partits principals del Reialme Unit amb lo [[Partit Conservador (Reialme Unit)|Partit Conservador]]. En 1945, s'existissiá 191 sindicats al Reialme Unit regropant 6 576 000 trabalhaires, nòu sindicats amassavan mai de 65 % dels aderents. <ref>{{Ref-libre|títol=Regards sur le communisme britannique: lectures|capítol=Le Parti Communiste pendant la Guerre Froide|pagina=193|cognòm=Boulouque|nom=Sylvestre|isbn=9782825137512|editor=L'Âge de l'Homme|an=2007}}</ref> Après dos decennis d'abséncia al govèrn del Reialme Unit, lo partit cambièt de linha politica sota l'influéncia dels modernizators dins lo contèxte de la divergéncia esquerrista en 1983.<ref>{{Ref-libre|títol=Comprendre la Grande-Bretagne de Tony Blair: Bilan d'une alternance politique|lenga=fr|url=https://books.google.fr/books?id=o4BDdJSXJ74C&printsec=frontcover&dq=Parti+Travailliste&hl=oc&newbks=1&newbks_redir=0&sa=X&ved=2ahUKEwjlmNPCk5CHAxXzdqQEHfdmCoIQ6AF6BAgIEAI#v=onepage&q=Parti%20Travailliste&f=false|cognòm=Avril|nom=Emmanuelle|pagina=13–15|editor=Presses Universitaires Septentrion|an=2001|isbn=9782859396626}}</ref> A la virda dels ans 1990 e 2000, prenguèt una posicion centrista e liberala, e aquesit l'economia del mercat virada cap a la convenéncia dels grands sectors economics.<ref>{{Ref-libre|url=https://books.google.fr/books?id=Hh8AEQAAQBAJ&pg=PA406&dq=Parti+Travailliste&hl=oc&newbks=1&newbks_redir=0&sa=X&ved=2ahUKEwjlmNPCk5CHAxXzdqQEHfdmCoIQ6AF6BAgNEAI#v=onepage&q=Parti%20Travailliste&f=false|títol=Les partis politiques en Europe de l'Ouest|autor=Guy Hermet, Julian Thomas Hottinger, Daniel-Louis Seiler|isbn=9782402454858|pagina=406|editor=Economica|an=1997}}</ref> Aquel periòde èra nomenat ''New Labour'', jos la direccion de [[Tony Blair]] puèi [[Gordon Brown]], al poder de [[1997]] a [[2010]]. En setembre de [[2015]], [[Jeremy Corbyn]], membre de l'ala radicala de Partit Trabalhista e fòrça critic del bilanç de Blair, marquèt un retorn a l'esquèrra a l'eleccion a la presidéncia del partit. Lo Partit Partit es lo pus grand partit del [[Senedd]] (Parlament Galés), essent l'unic partit formant lo govèrn de [[Galas]]. == Referéncias == {{Referéncias|colomnas=2}} == Ligams extèrnes == * {{En}} [http://labour.org.uk/ Sit oficial] {{Autoritats}}{{Politica}} [[Categoria:Partit politic britanic]] [[Categoria:Partit socialista o socialdemocrata]] 58taym3bysd9tvnj4vlysne1xttg0ay 0 181214 2507583 2396926 2026-08-26T06:22:21Z Ziv 56933 ([[c:GR|GR]]) [[File:USS Aaron Ward (DD-483).jpg]] → [[File:USS Aaron Ward (DD-483) underway in the South Pacific, 17 August 1942 (80-G-12263).jpg]] [[c:COM:FR#FR2|Criterion 2]] · More precise 2507583 wikitext text/x-wiki {{Dialècte Provençau}} [[File:BB61 USS Iowa BB61 broadside USN.jpg|thumb|right|Tir de l'[[artilhariá]] d'un naviri de guèrra de tipe [[cuirassat]].]] Un '''naviri de guèrra''' ò '''naviri militar''' es un [[naviri]] que dispausa de sistèmas d'[[arma (guèrra)|armas]] que li permèton d'atacar, de se defendre o de protegir d'autrei [[naviri]]s. Fa generalament partida dei [[armada|fòrças armadas]] d'un [[Estat]] mai existís de naviris de guèrra que son tenguts per d'Estats non reconeguts internacionalament, per de movements insurgents o per de proprietaris privats ([[corsari]]s). == Istòria == Lei naviris de guèrra son apareguts durant l'[[Antiquitat]] Auta coma lo menciona de documents o de monuments ancians de [[Mesopotamia]]. Son istòria es devesida en quatre fasas principalas. Lo periòde dei [[galera]]s es la premiera epòca dei naviris de guèrras e durèt de l'[[Antiquitat]] Auta au [[sègle XIV]]. Relativament variadas, lei [[galera]]s èran de [[naviri]]s propulsats gràcias a la fòrça d'un equipatge de remaires. Au combat, assaiavan d'aprefondar seis adversaris gràcias au tuert d'un esperon, a un [[abordatge]] o, pus tard, au tir de l'[[artilhariá]]. Certanei modèls foguèron equipats de [[catapulta]]s, de [[balista]]s o de sistèmas incendiaris. <gallery> File:AssyrianWarship.jpg|Galera assiriana (sègle VII avC) File:Greek Galleys.jpg|Reconstitucion modèrna d'una [[trirema]] grèga (sègle V avC) File:Romtrireme.jpg|Galera romana (periòde imperiau) File:Greekfire-madridskylitzes1.jpg|Galera incendiària bizantina (sègle XII) File:Battle of Lepanto 1571.jpg|[[Batalha de Lepanta]] (1571) </gallery> L'aparicion de l'[[artilhariá navala]] foguèt la causa premiera de la disparicion dei [[galera]]s. D'efiech, son estructura generala permetiá pas d'embarcar un nombre importants de [[canon]]s car la plaça reservada ai pèças èra ja ocupada per lei remaires. A partir de la fin dau sègle XVI, perdiguèron donc sa valor militara au profiech de naviris de vela capables d'embarcar de desenaus de [[canon]]s pesucs. Tirant lateralament, lei naviris d'aqueu periòde èran eficaç dins de formacions en linha que menèron a l'aparicion dau [[naviri de linha]], unitat emblematica dau periòde. Pasmens, maugrat lo desvolopament de l'[[artilhariá navala]], l'[[abordatge]] demorèt una [[tactica]] valabla. <gallery> File:Fight of the Poursuivante mp3h9426.jpg|[[Naviri de linha]] (sègle XVIII) File:Het Kanonschot - Canon fired (Willem van de Velde II, 1707).jpg|[[Naviri de linha]] (sègle XVIII) File:Borda auguste mayer 1867-reduc.jpg|[[Naviri de linha]] (sègle XIX) </gallery> La revolucion seguenta foguèt la consequéncia de l'aparicion de l'[[obús]] explosiu e de la [[maquina de vapor]]. Lo premier, capable de destrurre aisament un naviri de fusta a de distàncias de plusors quilomètres, entraïnèt l'aparicion de [[blindatge]]s. Lo segond permetèt pauc a pauc d'abandonar lei velas, çò que liberèt l'espaci de la partida superiora dau naviri. Foguèron donc pauc a pauc imaginats de naviris blindats dotats d'una artilhariá fòrça poderosa capabla d'atacar un objectiu a 30 o 40 km. Lo [[cuirassat]] es lo naviri pus important d'aqueu periòde que conoguèt son apogèu entre la [[Guèrra de Secession]] e la [[Segonda Guèrra Mondiala]]. L'aparicion de l'[[avion]] e lor utilizacion massisa durant lei batalhas de 1941-1945 marquèt lei limits dau modèl dau [[cuirassat]]. En despiech de son blindatge e de sa poissança de fuòc, èra vulnerable a un bombardament aerian menat per un avion leugier mandat per un [[pòrta-avions]] situats a plusors centenaus de quilomètres. De mai, lo [[sosmarin]] mostrèt sei capacitats per atacar lei linhas de comunicacion de l'enemic. La [[Segonda Guèrra Mondiala]] marquèt donc l'aparicion de flòtas novèlas basadas sus lo [[pòrta-avions]], lo [[sosmarin]] e de naviris mejans coma lo [[destroièr]] o la [[fregata (naviri)|fregata]]. <gallery> File:HMS Royal Oak (08).jpg|[[Cuirassat]] de la [[Premiera Guèrra Mondiala]] File:French heavy cruiser Suffren in Hampton Roads on 15 October 1931.jpg|[[Crosaire]] de l'entre doas guèrras File:USS Indiana bombarding Kamaishi 14 July 1945.jpg|[[Cuirassat]] de la [[Segonda Guèrra Mondiala]] File:USS Aaron Ward (DD-483) underway in the South Pacific, 17 August 1942 (80-G-12263).jpg|[[Destroièr]] de la [[Segonda Guèrra Mondiala]] File:USS Saratoga (CV-3) landing planes on 6 June 1935 (80-G-651292).jpg|[[Pòrta-avions]] de la [[Segonda Guèrra Mondiala]] </gallery> Aquela evolucion es a l'origina de l'aparicion dei flòtas modèrnas que se metèron en plaça durant la [[Guèrra Freja]] amb l'aparicion dau [[missil]]. Permetent a un naviri pichon de destrurre un naviri capitau, aquela [[arma (guèrra)|arma]] a marcat una revolucion important dins lo [[combat navau]] en borrolant lei ròtles tradicionaus de cada naviri. Ansin, se lo [[pòrta-avions]] e lo [[sosmarin]] an gardat sei ròtles eissits de la [[Segonda Guèrra Mondiala]], leis autrei vaissèus son venguts siá d'unitats especializadas dins un tipe donat de combat (lucha antiaeriana, lucha antisosmarina...) siá d'unitats polivalentas supausadas intervenir dins totei leis aspèctes d'una batalha. <gallery> File:HMS Helsingborg 2.jpg|[[Corveta]] modèrna File:Admiral Gorshkov frigate 03.jpg|[[Fregata (naviri)|Fregata]] modèrna File:USS Winston S. Churchill.jpg|[[Destroièr]] modèrne File:RIAN archive 395186 Russia will celebrate Pacific Fleet Day on May 21. The Guards guided-missile cruiser Varyag underway at sea.jpg|[[Crosaire]] modèrne File:US Navy 040730-N-1234E-002 PCU Virginia (SSN 774) returns to the General Dynamics Electric Boat shipyard.jpg|[[Sosmarin]] modèrne File:INS Vikramaditya (R33) close shot.jpg|[[Pòrta-avions]] modèrne </gallery> == Definicion e organizacion d'un naviri de guèrra modèrne == === Definicion e drech internacionau === A l'ora d'ara, la definicion pus utilizada d'un naviri de guèrra es aquela donada a l'article 29 de la [[Convencion dei Nacions Unidas sus lo drech de la mar]] : ''« [...] Un naviri fasent partida dei fòrças armadas d'un Estat, portant lei marcas exterioras distintas dei naviris militars de sa nacionalitat<ref>Segon lei país, generalament per de rasons istoricas, lei marcas distintivas de [[nacionalitat]] pòdon èstre diferenta dau drapèu nacionau ([[Russia]], [[Reialme Unit|Reiaume Unit]]...).</ref>. Es plaçat sota lo comandament d'un oficier de marina, oficier inscrich sus la lista deis oficiers o un document equivalent e au servici d'aquel Estat. L'equipatge d'aqueu naviri es somés ai règlas de la disciplina militara »''. En [[drech]] internacionau, un naviri de guèrra es considerat coma una partida dau territòri de l'[[Estat]] que correspònd a sei marcas distintivas. En consequéncia, son intrada dins un [[pòrt]] o dins leis [[aiga]]s territòrialas d'un autre Estat es somesa a una autorizacion [[diplomacia|diplomatica]]. Dins aquò, un « drech de passatge inofensiu » dins seis [[aigas territòrialas]] es generalament acceptat per la màger deis Estats. D'autra part, lei [[drech|lèis]] dau país d'acuelh s'aplican pas a bòrd dau vaissèu. === Lo comandant === Un naviri de guèrra es comandat per un oficier de marina o per un oficier marinier (equivalent a sosoficir dins leis autreis armadas) qu'es dich « comandant » que que siegue son grade. Es ajudat per un comandant o un oficier en segond qu'es sovent « segond ». Dins la màger part deis [[Estat]]s, la direccion d'un naviri de guèrra es fisada per una autoritat governamentala e formalizada per una letra de comandament. L'autoritat dau comandant es generalament totala. Assegura la gestion umana, materiala, administrativa e financiera dau bastiment. A tanben de poders [[justícia|judiciaris]] per tractar d'[[infraccion]]s eventualas. Pasmens, dins certanei [[marina militara|marinas]], parteja son poder amb un oficier politic plaçat sus una autra linha ierarquica. Per exemple, èra lo cas dei naviris [[URSS|sovietics]] qu'èran dirigits per un comandant e per un [[comissari politic]]. Lo ròtle principau d'un comandant es de preparar son unitat ai missions que pòdon li èsser atribuïda, de mantenir lo bòn foncionament de son naviri e d'assegurar lei missions fisadas. Per aquò, es generalament plaçat sota l'autoritat d'un comandamnt de fòrças maritimas. Dèu tanben seguir leis òrdres donats per leis autoritats dei pòrts d'escala de l'unitat. === L'equipatge === Dins la màger part dei marinas de guèrra, l'equipatge d'un vaissèu militar comprèn au mens quatre categorias de marins : lo personau qu'assegura la conducha dau naviri, lo personau que s'ocupa de la mesa en òbra deis [[arma (guèrra)|armas]], lo personau en carga de la gestion de la propulsion e dei sistèmas d'[[energia]] e lo personau administratiu o encargat de la gestion dei besonhs de la vida vidanta. L'efectiu es generalament calculat per permetre a l'equipatge d'assegurar l'ensemble de sei missions amb un nombre minimom de marins. L'interès es de redurre la talha dei naviris. L'equipatge es generalament devesit en tres tèrç que son dichs « quarts » per de rasons istoricas. Un sistèma de rotacion entre lei quarts permet de mantenir lo naviri operacionau en permanància sus un teatre d'operacions. == Liames intèrnes == * [[Marina militara]]. == Bibliografia == == Nòtas e referéncias == cqv0xqe36jqp6jbzfycvxjlj8pb52iq 2 183357 2507584 2496390 2026-08-26T07:16:13Z Alaric 506 44932 /* Bibliografia toponimica (mercés a JP. Sivadon) */ 2507584 wikitext text/x-wiki =APLECHES= ==Bibliografia toponimica (mercés a JP. Sivadon)== <ref>Albert Dauzat, Charles Rostaing, ''Dictionnaire étymologique des Noms de Lieux en France'', Librairie Guénégaud, reedicion 1984, p. </ref> <ref>Bénédicte Boyrie-Fénié, Jean-Jacques Fénié, ''Toponymie des Pays Occitans'', edicions Sud-Ouest, 2007, p. </ref> <ref>Bénédicte Boyrie-Fénié, ''Dictionnaire toponymique des communes. Landes et Bas-Adour'', ed. Institut occitan e CAIRN, Pau, 2005, p. </ref> <ref>Bénédicte Boyrie-Fénié, ''Dictionnaire toponymique des communes. Gironde'', ed. CAIRN e Institut Occitan, Pau, 2008, p. </ref> <ref>Bénédicte Boyrie-Fénié, ''Dictionnaire toponymique des communes. Lot-et-Garonne'', ed. CAIRN e Institut Occitan, Pau, 2012, p. </ref> <ref>Jean Roux, ''Dictionnaire toponymique des communes de Dordogne'', ed. Novelum-IEO e Lo Congrès permanent de la lenga occitana, 2020, p. </ref> <ref>Ernest Nègre, ''Toponymie générale de la France'', volume I, n° </ref> <ref>Ernest Negre, ''Les Noms de Lieux du Tarn'', 4e ed., Vent Terral, Energues, 81350 Andouque, 1986, p. </ref> <ref>Gaston Bazalgues, ''A la Découverte des Noms de Lieux du Quercy et des Communes du Lot'', Les Éditions de la Bouriane et du Quercy, 2002, p. </ref> <ref>Paul Burgan, André Lafon, ''Toponymie du Tarn-et-Garonne'', Association Antonin Perbosc, 2006, p. </ref> <ref>Chantal Tanet et Tristan Hordé, ''Dictionnaire des Noms de Lieux du Périgord'', ed. Fanlac, segonda edicion, 2000, p. </ref> <ref>Michel Grosclaude et Jean-François Le Nail, ''Dictionnaire toponymique des communes des Hautes-Pyrénées intégrant les travaux de Jacques Boisgontier'', Conseil Général des Hautes-Pyrénées, 2000, p. </ref> <ref>Michel Grosclaude, ''Dictionnaire toponymique des communes du Béarn'', Escòla Gaston Febus, 1991, p. </ref> <ref>Frank R. Hamlin, ''Toponymie de l'Hérault, Dictionnaire Topographique et Étymologique'', Éditions du Beffroi e Études Héraultaises, 2000, p. </ref> <ref>Fr. Mistral, ''Lou Tresor dóu Felibrige'', reedicion Culture Provençale et Méridionale, Raphèle-lès-Arles, 1979, p. </ref> <ref>Patrici Pojada, ''Répertòri toponimic de las Comunas de la Region Miègjorn-Pirenèus'', ed. Loubatières, Portèth de Garona, 2009, p. </ref> <ref>Xavier Delamarre, ''Dictionnaire de la Langue gauloise'', ed. Errance, 2na edicion, 2008, p. </ref> <ref>Xavier Delamarre, ''Noms de lieux celtiques de l'Europe ancienne'', ed. Errance, 2012, p. </ref> <ref>Xavier Delamarre, ''Noms de personnes celtiques dans l'Épigraphie classique'', ed. Errance, 2007, p. </ref> <ref>Pierre Yves Lambert, ''La Langue gauloise'', ed. Errance, edicion 2003, p. </ref> <ref>Jacques Astor, ''Dictionnaire des Noms de Familles et Noms de Lieux du Midi de la France'', ed. du Beffroi, 2002, p. </ref> <ref>Albert Dauzat, ''La toponymie gauloise de l'Auvergne et du Velay, 1931 http://www.persee.fr/doc/rea_0035-2004_1931_num_33_4_2623</ref> <ref>Pierre Nauton, Atlas Linguistique et Ethnographique du Massif Central'', CNRS, 1972, enquèstas preliminàrias 1942-1943, enquèsta principala 1951-1953, enquèsta de tèsi en Naut Léger, 1944-1947</ref> <ref>Jean Arsac, ''Les noms de lieux en Velay'', ed. des Cahiers de la Haute-Loire, 2023 (reedicion), p. </ref> <ref>Marcel Villoutreix, ''Noms de Lieux du Limousin'', ed. Bonneton, 1995 (cerchatz a l'index)</ref>. <ref>Yves Lavalade, ''Dictionnaire toponymique de la '', n° , ed. Lucien Souny, 2 </ref> <ref>Patrici Poujade, Dictionnaire toponymique de l'Ariège, IEO-Arièja, 2021, p. </ref> <ref>Yves Lavalade, ''Dictionnaire des communes de la Creuse'', ed. La Geste, 2022, p. </ref> '''Ajuda grafica''' <ref>Loïs Alibèrt, Gramatica occitana, segonda edicion, Centre d'Estudis Occitans, Montpelhièr, 1976</ref> <ref>http://superlexic.com/revistadoc/wp-content/uploads/2013/07/Linguistica-occitana-6-CLO.pdf, pp. 53-61</ref> <ref>https://upload.wikimedia.org/wikipedia/commons/a/a7/Tourtoulon.jpg</ref> ==Documents lingüistics (mercés a Jiròni)== *Lo Congrès Multidiccionari [https://locongres.org/oc/aplicacions/dicodoc-oc/dicodoc-recerca] *IEO París, documents per l'estudi de la lenga occitana: [http://ieoparis.free.fr/delo.html] *Diccionari de Cantalausa en linha: [http://www.ieo12.org/node/40] *Gran Diccionari de la llengua catalana: [http://www.diccionari.cat/] *DIEC 2: [http://dlc.iec.cat/] *Toponims internacionals en occitan: [http://reocities.com/athens/7156/toponims/toponims.htm] *Gramatica occitana [http://www.orbilat.com/Languages/Occitan/Grammar/index.html] *Conjugason [http://occitanet.free.fr/ling/conjocreg.htm] *Thesoc [http://thesaurus.unice.fr/] *Diccionari d'ancian occitan auvernhat: mauriagués e sanflorenc (1340-1540)[https://books.google.fr/books?id=jlFnmgzMVEUC&pg=PA470&lpg=PA470&dq=la+chap%C3%A8la+d%27anhon&source=bl&ots=ae4s6ZUuyD&sig=9XzC4EbRtaajrV0bMfY5b8SmgMM&hl=oc&sa=X&ved=0ahUKEwjH8Z_v7cfJAhWThhoKHRFhBigQ6AEIOzAJ#v=onepage&q=la%20chap%C3%A8la%20d'anhon&f=false] =FONS A EMPLENAR= ==n° 1. Infobox vila (mercés a Jiròni)== {{Infobox Vila |carta= |nom= |nom2= |imatge= |legenda= |blason= |bandièra= |nom de division1=País |division1={{nom del País}} |títol autoritat= |autoritat= |nom de division2= |division2= |títol autoritat2= |cp= |mapa= |imatge de mapa= |latitud= |longitud= |estatut= |altitud= |altmax = |populacion= {{formatnum:}} |annada-pop=[[]] |superfícia= |sits-toristics= |divèrs= |url= http: |imatgeloc= }} ==n° 2. Modèl Infobox vila, que sembla pus complet (mercés a Sivadon 1949)== {{Infobox Vila |carta=oc |nom= en oc |nom2 = <i>''en fr''</i> |imatge = |legenda = . |blason = |bandièra= |nom de division1 = Region ist |division1 = {{Ga}} |nom de division2 = Parçan |division2 = [[Medòc]] |nom de division3 = Estat |division3 = {{França}} |nom de division4 = Region |division4 = {{Occitània (Region)}} |nom de division5 = Departament |division5 = {{Òlt}} |nom de division6 = Arrondiment |division6 = [[Arrondiment de X|X]] |nom de division7 = Canton |division7 = Canton de Dakòs ([[Canton de truc|truc]] avant 2015) |nom de division8 = Intercom |division8 = [[Comunautat de c de X|CC]] |nom de division9 = Comuna |division9 = [[nom comuna]] |còda = 47111 |ehess = |cp = 47240 |mapa = |imatge de mapa = |latitud = 44.7480555556 |longitud = 0.443055555556 |estatut = | altmin = 100 | altitud = | altmax = 300 |superfícia = 7.35 |populacion = {{popfrs46|111}} |annada-pop = {{popfrs47|0}} |densitat = {{formatnum:{{#expr:({{popfrs47|111}}/7.35) round 2}}}} |sits-toristics = |divèrs = comuna delegada |gentilici = |url= |imatgeloc= }} ==Infobox Comuna italiana (mercés a Jiròni)== {{Comuna italiana |nom= |nomItalian= |imatge= |blason= |reg= |prov= |istat= |cp= |tel= |latitudgrad= |latitudminuta= |latitudsegonda= |longitudgrad= |longitudminuta= |longitudsegonda= |mej= |km²= |pop= |date-pop= |dens= |code_cadastre= |Gentilici= |Patron= |Fèsta_patronala= |sit_web= }} ==Infobox Comuna d'Espanha (mercés a Jiròni)== {{Infobox Comuna d'Espanha |nom= |nom2 |bandièra= |blason= |imatge= |legenda= |comauto={{}} |província= |comarca= |districte= |cp= |cònsol= |mandat= | longitud = | latitud = |alt min= |alt mej= |alt max= |ectaras= |km²= |ine= |sens= |data-sens= |dens= |nomab= |sitweb= |mapa= |mapa2= }} ==Infobox comuna alemanda (mercés a Jiròni)== {{Comuna alemanda |nomoficial= |nomvila= |imatge= |imatgeblason= |land= |districte= |arr= |còdicom= |indicatiutel= |cp= |imatriculacion= |latitud= |longitud= |altitud= |superficia= |populacion |data-pop= |dens= |quartièrs= |weblabel= |legislatura= |cònsol= |partits= }} ==Infobox identitat (mercés a Jiròni)== {{Infobox Identitat | tematica = | carta = | nom = | nomdebateg = | imatge = | legenda = | talhaimatge(en px) = | datadenaissença = | luòcdenaissença = | datadedecès = | luòcdedecès = | paísdorigina = | profession = | títol1 = | títol2 = | distincions = | omenatge = | autrasfoncions = | paire = | maire = | conjunt = | enfants = | mestressas = | Títol_politic = | Nacion = }} ==Infobox cap d'estat (mercés a Jiròni)== {{Infobox Cap d'Estat | nom = |carta=cap | imatge = Fichièr: | talha imatge = | títol= | foncion1 = | debuta mandat1 = | fin mandat1 = | predecessor1 = | successor1 = | naissença = | luòc naissença = | decès = | luòc decès = | conjunt = | profession = | nacionalitat = | partit = | emblèma = | religion = | lista = }} ==Infobox politician (mercés a Jiròni)== {{Infobox Politician | nom = | imatge = | legenda = | foncion1 = | a partir del foncion1 = |fins al foncion1 = | predecessor 1 = | successor 2 = | a partir del foncion2 = | fins al foncion2 = | predecessor 2 = | a partir del foncion3 = | fins a foncion3 = | eleccion3 = | predecessor 3 = | nom naissença = | naissença = | luòc de naissença = | nationalitat = | partit = | universitat = }} ==Galariá == <gallery> </gallery> {{message galerie}} (mercés a Jiròni) <gallery> </gallery> {{messatge galariá}} (mercés a Sivadon 1949) PER LA SEGUIDA, MERCÉS A SIVADON 1949 ==EVOLUCION DEMOGRAFICA (COMUNAS ?)== |1793= |1800= |1806= |1821= |1831= |1836= |1841= |1846= |1851= |1856= |1861= |1866= |1872= |1876= |1881= |1886= |1891= |1896= |1901= |1906= |1911= |1921= |1926= |1931= |1936= |1946= |1954= |1962= |1968= |1975= |1982= |1990= |1999= |2004= |2005= |2006= |2007= |2008= |2009= |cassini= |senscomptesdobles= 1962}} {{refins}} = referéncia insufisenta ===Perimètre del territòri=== {{Communes limitrophes | comuna = X | nòrd = [[]] <small>([[a (departament)|a]])</small> | nòrd-èst = [[]] | èst = [[]] | sud-èst = [[]] | sud = [[]] | sud-oèst = [[]] | oèst = [[]] | nòrd-oèst = [[]] }} ==PLAN COMUNA== ==Geografia== ==Toponimia== ==Istòria== ==Administracion== ==Demografia== ==Lòcs e monuments== ==Personalitats ligadas amb la comuna== ==Veire tanben== ==Ligams extèrnes== ==Nòtas== <references/> ==Administracion== {{ElegitDebuta|insee= |Títol= Lista dels cònsols successius}} {{Elegit |Debuta= [[]] |Fin= [[]] |Identitat= |Partit= |Qualitat= }} {{Elegit |Debuta= [[]] |Fin= |Identitat= |Partit= |Qualitat= }} {{Elegit |Debuta= [[]] |Fin= |Identitat= |Partit= |Qualitat= }} {{Elegit |Debuta= [[]] |Fin= |Identitat= |Partit= |Qualitat= }} {{Elegit |Debuta= [[]] |Fin= |Identitat= |Partit= |Qualitat= }} {{ElegitDonadas}} {{ElegitFin}} ==MODÈL CANTON== <!-- Article redigit en --> {{Infobox Canton de França |carta=oc |nom=Canton de |imatge = | reg= {{}} | dept={{}} | arrt= [[Arrondiment de]] |vila= [[]] |nbcom= |canton= |km²= . |cons= |datas= [[20]]-[[2015]] |}} Lo '''canton de ''' es una anciana division administrativa d [[]], situada dins l'[[arrondiment de ]], lo [[departaments franceses|departament]] d [[]] e la [[regions francesas|region]] d'[[]], adara d [[]]. Las comunas son dempuèi [[2015]] dins lo canton d (burèu centralizator [[]]). La lenga autoctòna es l'occitan [[]], dins sa varianta . ==Composicion== {|class= "wikitable" !Nom !Width="135"|Còdi INSEE !Superficia (<small>km²</small>) !Populacion !Densitat (<small>ab/km²</small>) !Intercomunalitat 2020 |- |[[]] |47 |, | {{popfr47|086}} ({{popfr47|0}}) | {{formatnum:{{#expr:({{popfr47|086}}/20.17) round 2}}}} |CC |- |[[]] |47 |, | {{popfr47|086}} ({{popfr47|0}}) | {{formatnum:{{#expr:({{popfr47|086}}/20.17) round 2}}}} |CC |- |[[]] |47 |, | {{popfr47|086}} ({{popfr47|0}}) | {{formatnum:{{#expr:({{popfr47|086}}/20.17) round 2}}}} |CC |- |[[]] |47 |, | {{popfr47|086}} ({{popfr47|0}}) | {{formatnum:{{#expr:({{popfr47|086}}/20.17) round 2}}}} |CC |- |} ==Istòria== ==Nòtas== <references/> ==MODÈL CC== {{Infobox Gropament de comunas |nom={{PAGENAME}} |pais=França|lenga=oc |imatges= |reg=, ancianament de |dept={{}} |créacion=1èr de [[20]] |nbcom= |caplòc= |president= [[]] ([[Cònsol]] de [[]]) |pop= |datapop=[[2015]] |superf=. km2 |ectaras= |dens= |budget= |sitweb= |imatgesfin= |}} La '''Comunautat de comunas ''' es una intercomunalitat [[França|de la Republica Francesa]], situada dins lo [[departament francés|departament]] de [[]] e la [[region francesa|region]] d<small> ancianament de [[]]</small>. Son còdi SIREN es . ==Istòria== Lo 1èr de gèr 2017, la comunautat de comunas result de la fusion de la CC (a [[]]), las comunas), de la CC (a [[]], las comunas) e de la CC (a [[]], las comunas). La residéncia es a . ==Composicion== Le nom de la comuna es seguit del nom de l'[[intercomunalitat]] precedenta. Per l'òrdre alfabetic, los agionimes son per defècte en ''Sant(a)''. * [[]] (de : Comunautat de comunas ) * [[]] (de : Comunautat de comunas ) * [[]] (de : Comunautat de comunas ) * [[]] (de : CC ) * [[]] (de : CC ) * [[]] (de : CC ) * [[]] (de : CC ) * [[]] (de : CC ) * [[]] (de : CC ) * [[]] (de : CC ) ==Nòtas== <references/> lfp1dc3fm0v4ea4pfahwf07mhh1dwkt 0 200680 2507597 2506345 2026-08-26T09:52:41Z Poiuytrell 61256 /* */ 2507597 wikitext text/x-wiki {{ortografia}} <!--Article redigit en lengadocian--> Lo '''fraire''' (var. ''frair'', gascon: ''hrair'') es lo parent mascle –biologic o social– nascut dels meteisses parents, o del meteis paire o maire, coma un autre. La condicion d'èsser fraire es dita '''frairessa''', '''frairetat''', '''frairiá''' o '''fraternitat'''. Lo fraire mai grand en atge es lo (fraire(e) o hrair) '''màger''', '''grand''' o l''''ainat'''. Lo fraire mai pichon en atge es lo '''benjamin''', lo (fraire(e) o hrair) '''mendre''' o '''menut''' o lo '''minhòt''', o lo '''cabdèt''' (en gascon: ''capdèth'') e colloquialament lo ''cachaniu'', ''caganís/caganid/caganiu'', ''cagairòl'', ''cagandre'', ''cacandre'', ''cacambre'', ''caganen'', ''cagatrauc'', ''capcoat'', ''coasson'', ''cogossòu'', ''cova-niset'', ''peton'', ''rasclon'', ''recoquet'' o ''tardon'' (en gascon: ''escarranid'', ''escarra-sac'', ''escarralh'', ''coarro'' o ''engranhon''). Lo fraire a travèrs del paire o de la maire es dit '''mièg fraire''', '''fraire d'un latz''' o '''frairastre''' (en gascon: ''miei frair''/''hrai'', ''frair''/''hrair de mieitat'', ''frairast''(''r'')''e''/''hairast''(''r'')''e''). Quand es a travèrs del paire solament es dit '''fraire de paire'''. Quand es a travèrs de la maire solament es dit '''fraire de maire''' o '''fraire uterin'''. rr89jcddwu3cc5qshbd2fp89p3qf73c 2507600 2507597 2026-08-26T10:18:09Z Poiuytrell 61256 /* */ 2507600 wikitext text/x-wiki {{ortografia}} <!--Article redigit en lengadocian--> Lo '''fraire''' (var. ''frair'', gascon: ''hrair'') es lo parent mascle –biologic o social– nascut dels meteisses parents, o del meteis paire o maire, coma un autre. La condicion d'èsser fraire es dita '''frairessa''', '''frairetat''', '''frairiá''' o '''fraternitat'''. Lo fraire mai grand en atge es lo (fraire(e) o hrair) '''màger''', '''grand''' o l''''ainat'''. Lo fraire mai pichon en atge es lo '''benjamin''', lo (fraire(e) o hrair) '''mendre''' o '''menut''' o lo '''minhòt''', o lo '''cabdèt''' (en gascon: ''capdèth'') e colloquialament lo ''cachaniu'', ''caganís/caganid/caganiu'', ''cagairòl'', ''cagandre'', ''cacandre'', ''cacambre'', ''caganen'', ''cagatrauc'', ''capcoat'', ''coasson'', ''cogossòu'', ''cova-niset'', ''peton'', ''rasclon'', ''recoquet'' o ''tardon'' (en gascon: ''escarranid'', ''escarra-sac'', ''escarralh'', ''coarro'' o ''engranhon''). Lo fraire a travèrs del paire o de la maire es dit '''mièg fraire''', '''fraire d'un latz''' o '''frairastre''' (en gascon: ''miei frair''/''hrai'', ''frair''/''hrair de mieitat'', ''frairast''(''r'')''e''/''hairast''(''r'')''e''). Quand es a travèrs del paire solament es dit '''fraire de paire'''. Quand es a travèrs de la maire solament es dit '''fraire de maire''' o '''fraire uterin'''. '''Fraire''' '''de lach'''/'''lait''', '''de popa'', '''de noiriça'', (var. frair/hair de...). 9j0rbbnjkep4tix378aqf3rqxfkidlb 2507601 2507600 2026-08-26T10:18:34Z Poiuytrell 61256 /* */ 2507601 wikitext text/x-wiki {{ortografia}} <!--Article redigit en lengadocian--> Lo '''fraire''' (var. ''frair'', gascon: ''hrair'') es lo parent mascle –biologic o social– nascut dels meteisses parents, o del meteis paire o maire, coma un autre. La condicion d'èsser fraire es dita '''frairessa''', '''frairetat''', '''frairiá''' o '''fraternitat'''. Lo fraire mai grand en atge es lo (fraire(e) o hrair) '''màger''', '''grand''' o l''''ainat'''. Lo fraire mai pichon en atge es lo '''benjamin''', lo (fraire(e) o hrair) '''mendre''' o '''menut''' o lo '''minhòt''', o lo '''cabdèt''' (en gascon: ''capdèth'') e colloquialament lo ''cachaniu'', ''caganís/caganid/caganiu'', ''cagairòl'', ''cagandre'', ''cacandre'', ''cacambre'', ''caganen'', ''cagatrauc'', ''capcoat'', ''coasson'', ''cogossòu'', ''cova-niset'', ''peton'', ''rasclon'', ''recoquet'' o ''tardon'' (en gascon: ''escarranid'', ''escarra-sac'', ''escarralh'', ''coarro'' o ''engranhon''). Lo fraire a travèrs del paire o de la maire es dit '''mièg fraire''', '''fraire d'un latz''' o '''frairastre''' (en gascon: ''miei frair''/''hrai'', ''frair''/''hrair de mieitat'', ''frairast''(''r'')''e''/''hairast''(''r'')''e''). Quand es a travèrs del paire solament es dit '''fraire de paire'''. Quand es a travèrs de la maire solament es dit '''fraire de maire''' o '''fraire uterin'''. '''Fraire''' '''de lach'''/'''lait''', '''de popa'', '''de noiriça''', (var. frair/hair de...). bj02uexi5alqc6rfg461kgxhei20nvt 0 200681 2507598 2506343 2026-08-26T09:53:18Z Poiuytrell 61256 /* */ 2507598 wikitext text/x-wiki {{ortografia}} <!--Article redigit en lengadocian--> La '''sòrre''' (var. ''sòr'', gascon: ''seror'') es lo parent femèla –biologic o social– nascut dels meteisses parents, o del meteis paire o maire, coma un autre o una autra. La condicion d'èsser sòrre es dita '''sororitat'''. La sòrre mai granda en atge es la (sòr(re) o seror) '''màger''', '''granda''' o l''''ainada'''. La sòrre mai pichona en atge es la '''benjamina''', la (sòr(re) o seror) '''mendra''' o '''menuda''' o la '''minhòta''', la '''cabdèta''' (en gascon: ''capdèta/capdèra''), e colloquialament la ''cachaniu'', ''caganís/caganid/caganiu'', ''cacau'', ''cagairòla'', ''cagandra'', ''cacandra'', ''cacambra'', ''caganena'', ''cagatrauc'', ''capcoada'' (?), ''coassona'', ''cogossòla'', ''cova-niset'', ''petona'', ''rasclona'', ''recoqueta'', ''tardona'' (en gascon: ''escarranid'', ''escarra-sac'', ''escarralh'', ''coarra'' o ''engranhona''). La sòrre a travèrs del paire o de la maire es dita '''mièja sòrre''', ''sòrre d'un latz''' o '''sorrastra''' (en gascon: ''mieia seror'', ''seror de mieitat''). Quand es a travèrs del paire solament es dita '''sòrre de paire'''. Quand es a travèrs de la maire solament es dita '''sòrre de maire''' o '''sòrre uterina'''. hdoj3q86tjyup5pzgkhqrihqm6l5lwe 2507599 2507598 2026-08-26T09:53:35Z Poiuytrell 61256 /* */ 2507599 wikitext text/x-wiki {{ortografia}} <!--Article redigit en lengadocian--> La '''sòrre''' (var. ''sòr'', gascon: ''seror'') es lo parent femèla –biologic o social– nascut dels meteisses parents, o del meteis paire o maire, coma un autre o una autra. La condicion d'èsser sòrre es dita '''sororitat'''. La sòrre mai granda en atge es la (sòr(re) o seror) '''màger''', '''granda''' o l''''ainada'''. La sòrre mai pichona en atge es la '''benjamina''', la (sòr(re) o seror) '''mendra''' o '''menuda''' o la '''minhòta''', la '''cabdèta''' (en gascon: ''capdèta/capdèra''), e colloquialament la ''cachaniu'', ''caganís/caganid/caganiu'', ''cacau'', ''cagairòla'', ''cagandra'', ''cacandra'', ''cacambra'', ''caganena'', ''cagatrauc'', ''capcoada'' (?), ''coassona'', ''cogossòla'', ''cova-niset'', ''petona'', ''rasclona'', ''recoqueta'', ''tardona'' (en gascon: ''escarranid'', ''escarra-sac'', ''escarralh'', ''coarra'' o ''engranhona''). La sòrre a travèrs del paire o de la maire es dita '''mièja sòrre''', '''sòrre d'un latz''' o '''sorrastra''' (en gascon: ''mieia seror'', ''seror de mieitat''). Quand es a travèrs del paire solament es dita '''sòrre de paire'''. Quand es a travèrs de la maire solament es dita '''sòrre de maire''' o '''sòrre uterina'''. b4v3v5zk25djiah1y2zzdqosh4h472k 2507602 2507599 2026-08-26T10:19:20Z Poiuytrell 61256 /* */ 2507602 wikitext text/x-wiki {{ortografia}} <!--Article redigit en lengadocian--> La '''sòrre''' (var. ''sòr'', gascon: ''seror'') es lo parent femèla –biologic o social– nascut dels meteisses parents, o del meteis paire o maire, coma un autre o una autra. La condicion d'èsser sòrre es dita '''sororitat'''. La sòrre mai granda en atge es la (sòr(re) o seror) '''màger''', '''granda''' o l''''ainada'''. La sòrre mai pichona en atge es la '''benjamina''', la (sòr(re) o seror) '''mendra''' o '''menuda''' o la '''minhòta''', la '''cabdèta''' (en gascon: ''capdèta/capdèra''), e colloquialament la ''cachaniu'', ''caganís/caganid/caganiu'', ''cacau'', ''cagairòla'', ''cagandra'', ''cacandra'', ''cacambra'', ''caganena'', ''cagatrauc'', ''capcoada'' (?), ''coassona'', ''cogossòla'', ''cova-niset'', ''petona'', ''rasclona'', ''recoqueta'', ''tardona'' (en gascon: ''escarranid'', ''escarra-sac'', ''escarralh'', ''coarra'' o ''engranhona''). La sòrre a travèrs del paire o de la maire es dita '''mièja sòrre''', '''sòrre d'un latz''' o '''sorrastra''' (en gascon: ''mieia seror'', ''seror de mieitat''). Quand es a travèrs del paire solament es dita '''sòrre de paire'''. Quand es a travèrs de la maire solament es dita '''sòrre de maire''' o '''sòrre uterina'''. '''Sòrre''' '''de lach'''/'''lait''', '''de popa'', '''de noiriça'', (var. sòr, gasc. seror de...). lm02bo0ad6zp2is3xji8by72sgtx9xf 0 201477 2507529 2026-08-25T13:23:56Z Alaric 506 44932 creacion canton vièlh 2507529 wikitext text/x-wiki {{Dialècte Lengadocian}} {{Infobox Canton de França |carta=oc |nom=Canton de Quilhan |imatge = Map canton code 11 26.svg | reg= [[Lengadòc-Rosselhon]] | dept= {{Aude}} | arrt= [[Arrondiment de Limós]] |vila= [[Quilhan]] |nbcom= 18 ------> |canton=1126 |km²= 216,24 |cons= Anne-Marie Cortes ([[PS]]) |datas= [[2008]]-[[2015]] |}} Le '''canton de Quilhan''', mantengut e agrandit en 2014-2015, vengut en 2016 oficialament '''de la Nauta Val d'Aude''', es una division administrativa de [[Lengadòc]], venguda dempuèi 2015 sonque circonscripcion electorala, situada dins l'[[arrondiment de Limós]], le [[departaments franceses|departament]] d'[[Aude]] e la [[regions francesas|region]] de [[Lengadòc-Rosselhon]], ara d'{{Ocreg}}. Totas las comunas demòran dempuèi [[2015]] dins le canton novèl. </br> '''La mapa es la de l'[[arrondiment de Limós]] abans 2015.''' ==Composicion abans 2015== {|class= "wikitable" !Nom !Width="135"|Còdi INSEE !Superficia (<small>km²</small>) !Populacion !Densitat (<small>ab/km²</small>) !Intercomunalitat |- | [[Bèlvianes e Cavirac]] |11035 | 11,68 | {{popfr11|035}} ({{popfr11|0}}) | {{formatnum:{{#expr:({{popfr11|035}}/11.68) round 2}}}} | [[Comunautat de comunas dels Pirenèus audencs|CC dels Pirenèus audencs]] |- | [[Brenac]] |11050 | 13,66 | {{popfrs11|050}} ({{popfrs11|0}}) | {{formatnum:{{#expr:({{popfrs11|050}}/13.66) round 2}}}} | [[Comunautat de comunas dels Pirenèus audencs|CC dels Pirenèus audencs]] |- | [[Campanha d'Aude]] |11063 | 5,97 | {{popfr11|063}} ({{popfr11|0}}) | {{formatnum:{{#expr:({{popfr11|063}}/5.97) round 2}}}} | [[Comunautat de comunas dels Pirenèus audencs|CC dels Pirenèus audencs]] |- | [[Codons]] |11101 | 9,5 | {{popfr11|101}} ({{popfr11|0}}) | {{formatnum:{{#expr:({{popfr11|101}}/9.5) round 2}}}} | [[Comunautat de comunas dels Pirenèus audencs|CC dels Pirenèus audencs]] |- | [[Esperasan]] |11129 | 10,52 | {{popfr11|129}} ({{popfr11|0}}) | {{formatnum:{{#expr:({{popfr11|129}}/10.52) round 2}}}} | [[Comunautat de comunas dels Pirenèus audencs|CC dels Pirenèus audencs]] |- | [[Fan (Aude)|Fan]] |11131 | 11,48 | {{popfrs11|131}} ({{popfrs11|0}}) | {{formatnum:{{#expr:({{popfrs11|131}}/11.48) round 2}}}} | [[Comunautat de comunas dels Pirenèus audencs|CC dels Pirenèus audencs]] |- | [[Ginòlas]] |11165 | 6,17 | {{popfr11|165}} ({{popfr11|0}}) | {{formatnum:{{#expr:({{popfr11|165}}/6.17) round 2}}}} | [[Comunautat de comunas dels Pirenèus audencs|CC dels Pirenèus audencs]] |- | [[Granes]] |11168 | 5,38 | {{popfr11|168}} ({{popfr11|0}}) | {{formatnum:{{#expr:({{popfr11|168}}/5.38) round 2}}}} | [[Comunautat de comunas dels Pirenèus audencs|CC dels Pirenèus audencs]] |- | [[Marçan (Aude)|Marçan]] |11219 | 19,17 | {{popfr11|219}} ({{popfr11|0}}) | {{formatnum:{{#expr:({{popfr11|219}}/19.17) round 2}}}} | [[Comunautat de comunas dels Pirenèus audencs|CC dels Pirenèus audencs]] |- | [[Nebiàs]] |11263 | 12,69 | {{popfr11|263}} ({{popfr11|0}}) | {{formatnum:{{#expr:({{popfr11|263}}/12.69) round 2}}}} | [[Comunautat de comunas dels Pirenèus audencs|CC dels Pirenèus audencs]] |- | '''[[Quilhan]]''' |11304 | 20,97 | 3220 (2013) | 154 en 2013 | [[Comunautat de comunas dels Pirenèus audencs|CC dels Pirenèus audencs]] |- | [[Quirbajon]] |11306 | 13,95 | {{popfr11|306}} ({{popfr11|0}}) | {{formatnum:{{#expr:({{popfr11|306}}/13.95) round 2}}}} | [[Comunautat de comunas dels Pirenèus audencs|CC dels Pirenèus audencs]] |- | [[Rovenac]] |11329 | 12,23 | {{popfrs11|329}} ({{popfrs11|0}}) | {{formatnum:{{#expr:({{popfrs11|329}}/12.23) round 2}}}} | [[Comunautat de comunas dels Pirenèus audencs|CC dels Pirenèus audencs]] |- | [[Sant Ferriòl]] |11341 | 9,85 | {{popfr11|341}} ({{popfr11|0}}) | {{formatnum:{{#expr:({{popfr11|341}}/9.85) round 2}}}} | [[Comunautat de comunas dels Pirenèus audencs|CC dels Pirenèus audencs]] |- | [[Sant Jolian de Bèc]] |11347 | 13,88 | {{popfr11|347}} ({{popfr11|0}}) | {{formatnum:{{#expr:({{popfr11|347}}/13.88) round 2}}}} | [[Comunautat de comunas dels Pirenèus audencs|CC dels Pirenèus audencs]] |- | [[Sant Just del Besun]] |11350 | 13,54 | {{popfr11|350}} ({{popfr11|0}}) | {{formatnum:{{#expr:({{popfr11|350}}/13.54) round 2}}}} | [[Comunautat de comunas dels Pirenèus audencs|CC dels Pirenèus audencs]] |- | [[Sant Loís e Paraon]] |11352 | 15,61 | {{popfr11|352}} ({{popfr11|0}}) | {{formatnum:{{#expr:({{popfr11|352}}/15.61) round 2}}}} | [[Comunautat de comunas dels Pirenèus audencs|CC dels Pirenèus audencs]] |- | [[Sant Martin de Les]] |11358 | 9,99 | {{popfr11|358}} ({{popfr11|0}}) | {{formatnum:{{#expr:({{popfr11|358}}/9.99) round 2}}}} | [[Comunautat de comunas dels Pirenèus audencs|CC dels Pirenèus audencs]] |- |} ==Composicion dempuèi 2015== {|class= "wikitable" !Nom !Width="135"|Còdi INSEE !Superficia (<small>km²</small>) !Populacion !Densitat (<small>ab/km²</small>) !Intercomunalitat |- |} ==Istòria== ==Nòtas== <references/> {{Portal Lengadòc}} 0noc6m8n36idkygrghy17tuv2mejpl1 2507541 2507529 2026-08-25T14:19:30Z Alaric 506 44932 2507541 wikitext text/x-wiki {{Dialècte Lengadocian}} {{Infobox Canton de França |carta=oc |nom=Canton de Quilhan |imatge = Map canton code 11 26.svg | reg= [[Lengadòc-Rosselhon]] | dept= {{Aude}} | arrt= [[Arrondiment de Limós]] |vila= [[Quilhan]] |nbcom= 18 ------> |canton=1126 |km²= 216,24 |cons= Anne-Marie Cortes ([[PS]]) |datas= [[2008]]-[[2015]] |}} Le '''canton de Quilhan''', mantengut e agrandit en 2014-2015, vengut en 2016 oficialament '''de la Nauta Val d'Aude''', es una division administrativa de [[Lengadòc]], venguda dempuèi 2015 sonque circonscripcion electorala, situada dins l'[[arrondiment de Limós]], le [[departaments franceses|departament]] d'[[Aude]] e la [[regions francesas|region]] de [[Lengadòc-Rosselhon]], ara d'{{Ocreg}}. Totas las comunas demòran dempuèi [[2015]] dins le canton novèl. </br> '''La mapa es la de l'[[arrondiment de Limós]] abans 2015.''' ==Composicion abans 2015== {|class= "wikitable" !Nom !Width="135"|Còdi INSEE !Superficia (<small>km²</small>) !Populacion !Densitat (<small>ab/km²</small>) !Intercomunalitat |- | [[Bèlvianes e Cavirac]] |11035 | 11,68 | {{popfr11|035}} ({{popfr11|0}}) | {{formatnum:{{#expr:({{popfr11|035}}/11.68) round 2}}}} | [[Comunautat de comunas dels Pirenèus audencs|CC dels Pirenèus audencs]] |- | [[Brenac]] |11050 | 13,66 | {{popfrs11|050}} ({{popfrs11|0}}) | {{formatnum:{{#expr:({{popfrs11|050}}/13.66) round 2}}}} | [[Comunautat de comunas dels Pirenèus audencs|CC dels Pirenèus audencs]] |- | [[Campanha d'Aude]] |11063 | 5,97 | {{popfr11|063}} ({{popfr11|0}}) | {{formatnum:{{#expr:({{popfr11|063}}/5.97) round 2}}}} | [[Comunautat de comunas dels Pirenèus audencs|CC dels Pirenèus audencs]] |- | [[Codons]] |11101 | 9,5 | {{popfr11|101}} ({{popfr11|0}}) | {{formatnum:{{#expr:({{popfr11|101}}/9.5) round 2}}}} | [[Comunautat de comunas dels Pirenèus audencs|CC dels Pirenèus audencs]] |- | [[Esperasan]] |11129 | 10,52 | {{popfr11|129}} ({{popfr11|0}}) | {{formatnum:{{#expr:({{popfr11|129}}/10.52) round 2}}}} | [[Comunautat de comunas dels Pirenèus audencs|CC dels Pirenèus audencs]] |- | [[Fan (Aude)|Fan]] |11131 | 11,48 | {{popfrs11|131}} ({{popfrs11|0}}) | {{formatnum:{{#expr:({{popfrs11|131}}/11.48) round 2}}}} | [[Comunautat de comunas dels Pirenèus audencs|CC dels Pirenèus audencs]] |- | [[Ginòlas]] |11165 | 6,17 | {{popfr11|165}} ({{popfr11|0}}) | {{formatnum:{{#expr:({{popfr11|165}}/6.17) round 2}}}} | [[Comunautat de comunas dels Pirenèus audencs|CC dels Pirenèus audencs]] |- | [[Granes]] |11168 | 5,38 | {{popfr11|168}} ({{popfr11|0}}) | {{formatnum:{{#expr:({{popfr11|168}}/5.38) round 2}}}} | [[Comunautat de comunas dels Pirenèus audencs|CC dels Pirenèus audencs]] |- | [[Marçan (Aude)|Marçan]] |11219 | 19,17 | {{popfr11|219}} ({{popfr11|0}}) | {{formatnum:{{#expr:({{popfr11|219}}/19.17) round 2}}}} | [[Comunautat de comunas dels Pirenèus audencs|CC dels Pirenèus audencs]] |- | [[Nebiàs]] |11263 | 12,69 | {{popfr11|263}} ({{popfr11|0}}) | {{formatnum:{{#expr:({{popfr11|263}}/12.69) round 2}}}} | [[Comunautat de comunas dels Pirenèus audencs|CC dels Pirenèus audencs]] |- | '''[[Quilhan]]''' |11304 | 20,97 | 3220 (2013) | 154 en 2013 | [[Comunautat de comunas dels Pirenèus audencs|CC dels Pirenèus audencs]] |- | [[Quirbajon]] |11306 | 13,95 | {{popfr11|306}} ({{popfr11|0}}) | {{formatnum:{{#expr:({{popfr11|306}}/13.95) round 2}}}} | [[Comunautat de comunas dels Pirenèus audencs|CC dels Pirenèus audencs]] |- | [[Rovenac]] |11329 | 12,23 | {{popfrs11|329}} ({{popfrs11|0}}) | {{formatnum:{{#expr:({{popfrs11|329}}/12.23) round 2}}}} | [[Comunautat de comunas dels Pirenèus audencs|CC dels Pirenèus audencs]] |- | [[Sant Ferriòl]] |11341 | 9,85 | {{popfr11|341}} ({{popfr11|0}}) | {{formatnum:{{#expr:({{popfr11|341}}/9.85) round 2}}}} | [[Comunautat de comunas dels Pirenèus audencs|CC dels Pirenèus audencs]] |- | [[Sant Jolian de Bèc]] |11347 | 13,88 | {{popfr11|347}} ({{popfr11|0}}) | {{formatnum:{{#expr:({{popfr11|347}}/13.88) round 2}}}} | [[Comunautat de comunas dels Pirenèus audencs|CC dels Pirenèus audencs]] |- | [[Sant Just del Besun]] |11350 | 13,54 | {{popfr11|350}} ({{popfr11|0}}) | {{formatnum:{{#expr:({{popfr11|350}}/13.54) round 2}}}} | [[Comunautat de comunas dels Pirenèus audencs|CC dels Pirenèus audencs]] |- | [[Sant Loís e Paraon]] |11352 | 15,61 | {{popfr11|352}} ({{popfr11|0}}) | {{formatnum:{{#expr:({{popfr11|352}}/15.61) round 2}}}} | [[Comunautat de comunas dels Pirenèus audencs|CC dels Pirenèus audencs]] |- | [[Sant Martin de Les]] |11358 | 9,99 | {{popfr11|358}} ({{popfr11|0}}) | {{formatnum:{{#expr:({{popfr11|358}}/9.99) round 2}}}} | [[Comunautat de comunas dels Pirenèus audencs|CC dels Pirenèus audencs]] |- |} ==Composicion dempuèi 2015== {|class= "wikitable" !Nom !Width="135"|Còdi INSEE !Superficia (<small>km²</small>) !Populacion !Densitat (<small>ab/km²</small>) !Intercomunalitat |- | [[Bèlvianes e Cavirac]] |11035 | 11,68 | {{popfr11|035}} ({{popfr11|0}}) | {{formatnum:{{#expr:({{popfr11|035}}/11.68) round 2}}}} | [[Comunautat de comunas dels Pirenèus audencs|CC dels Pirenèus audencs]] |- | [[Campanha d'Aude]] |11063 | 5,97 | {{popfr11|063}} ({{popfr11|0}}) | {{formatnum:{{#expr:({{popfr11|063}}/5.97) round 2}}}} | [[Comunautat de comunas dels Pirenèus audencs|CC dels Pirenèus audencs]] |- | [[Codons]] |11101 | 9,5 | {{popfr11|101}} ({{popfr11|0}}) | {{formatnum:{{#expr:({{popfr11|101}}/9.5) round 2}}}} | [[Comunautat de comunas dels Pirenèus audencs|CC dels Pirenèus audencs]] |- | [[Esperasan]] |11129 | 10,52 | {{popfr11|129}} ({{popfr11|0}}) | {{formatnum:{{#expr:({{popfr11|129}}/10.52) round 2}}}} | [[Comunautat de comunas dels Pirenèus audencs|CC dels Pirenèus audencs]] |- | [[Fan e Rovenac]] |11131 | 23,71 | {{popfr11|131}} ({{popfr11|0}}) | {{formatnum:{{#expr:({{popfr11|131}}/23.71) round 2}}}} | [[Comunautat de comunas dels Pirenèus audencs|CC dels Pirenèus audencs]] |- | [[Ginòlas]] |11165 | 6,17 | {{popfr11|165}} ({{popfr11|0}}) | {{formatnum:{{#expr:({{popfr11|165}}/6.17) round 2}}}} | [[Comunautat de comunas dels Pirenèus audencs|CC dels Pirenèus audencs]] |- | [[Granes]] |11168 | 5,38 | {{popfr11|168}} ({{popfr11|0}}) | {{formatnum:{{#expr:({{popfr11|168}}/5.38) round 2}}}} | [[Comunautat de comunas dels Pirenèus audencs|CC dels Pirenèus audencs]] |- | [[Marçan (Aude)|Marçan]] |11219 | 19,17 | {{popfr11|219}} ({{popfr11|0}}) | {{formatnum:{{#expr:({{popfr11|219}}/19.17) round 2}}}} | [[Comunautat de comunas dels Pirenèus audencs|CC dels Pirenèus audencs]] |- | [[Nebiàs]] |11263 | 12,69 | {{popfr11|263}} ({{popfr11|0}}) | {{formatnum:{{#expr:({{popfr11|263}}/12.69) round 2}}}} | [[Comunautat de comunas dels Pirenèus audencs|CC dels Pirenèus audencs]] |- | '''[[Quilhan (comuna novèla)]]''' |11304 | 34,63 | {{popfr11|304}} ({{popfr11|0}}) | {{formatnum:{{#expr:({{popfr11|304}}/34.63) round 2}}}} | [[Comunautat de comunas dels Pirenèus audencs|CC dels Pirenèus audencs]] |- | [[Quirbajon]] |11306 | 13,95 | {{popfr11|306}} ({{popfr11|0}}) | {{formatnum:{{#expr:({{popfr11|306}}/13.95) round 2}}}} | [[Comunautat de comunas dels Pirenèus audencs|CC dels Pirenèus audencs]] |- | [[Sant Ferriòl]] |11341 | 9,85 | {{popfr11|341}} ({{popfr11|0}}) | {{formatnum:{{#expr:({{popfr11|341}}/9.85) round 2}}}} | [[Comunautat de comunas dels Pirenèus audencs|CC dels Pirenèus audencs]] |- | [[Sant Jolian de Bèc]] |11347 | 13,88 | {{popfr11|347}} ({{popfr11|0}}) | {{formatnum:{{#expr:({{popfr11|347}}/13.88) round 2}}}} | [[Comunautat de comunas dels Pirenèus audencs|CC dels Pirenèus audencs]] |- | [[Sant Just del Besun]] |11350 | 13,54 | {{popfr11|350}} ({{popfr11|0}}) | {{formatnum:{{#expr:({{popfr11|350}}/13.54) round 2}}}} | [[Comunautat de comunas dels Pirenèus audencs|CC dels Pirenèus audencs]] |- | [[Sant Loís e Paraon]] |11352 | 15,61 | {{popfr11|352}} ({{popfr11|0}}) | {{formatnum:{{#expr:({{popfr11|352}}/15.61) round 2}}}} | [[Comunautat de comunas dels Pirenèus audencs|CC dels Pirenèus audencs]] |- | [[Sant Martin de Les]] |11358 | 9,99 | {{popfr11|358}} ({{popfr11|0}}) | {{formatnum:{{#expr:({{popfr11|358}}/9.99) round 2}}}} | [[Comunautat de comunas dels Pirenèus audencs|CC dels Pirenèus audencs]] |- |} ==Istòria== ==Nòtas== <references/> {{Portal Lengadòc}} 76d8ipxghwbq4ygpoc7zfjwf2irbabv 2507556 2507541 2026-08-25T16:02:06Z Alaric 506 44932 composicion actuala inacabada 2507556 wikitext text/x-wiki {{Dialècte Lengadocian}} {{Infobox Canton de França |carta=oc |nom=Canton de Quilhan |imatge = Map canton code 11 26.svg | reg= [[Lengadòc-Rosselhon]] | dept= {{Aude}} | arrt= [[Arrondiment de Limós]] |vila= [[Quilhan]] |nbcom= 18 ------> |canton=1126 |km²= 216,24 |cons= Anne-Marie Cortes ([[PS]]) |datas= [[2008]]-[[2015]] |}} Le '''canton de Quilhan''', mantengut e agrandit en 2014-2015, vengut en 2016 oficialament '''de la Nauta Val d'Aude''', es una division administrativa de [[Lengadòc]], venguda dempuèi 2015 sonque circonscripcion electorala, situada dins l'[[arrondiment de Limós]], le [[departaments franceses|departament]] d'[[Aude]] e la [[regions francesas|region]] de [[Lengadòc-Rosselhon]], ara d'{{Ocreg}}. Totas las comunas demòran dempuèi [[2015]] dins le canton novèl. </br> '''La mapa es la de l'[[arrondiment de Limós]] abans 2015.''' ==Composicion abans 2015== {|class= "wikitable" !Nom !Width="135"|Còdi INSEE !Superficia (<small>km²</small>) !Populacion !Densitat (<small>ab/km²</small>) !Intercomunalitat |- | [[Bèlvianes e Cavirac]] |11035 | 11,68 | {{popfr11|035}} ({{popfr11|0}}) | {{formatnum:{{#expr:({{popfr11|035}}/11.68) round 2}}}} | [[Comunautat de comunas dels Pirenèus audencs|CC dels Pirenèus audencs]] |- | [[Brenac]] |11050 | 13,66 | {{popfrs11|050}} ({{popfrs11|0}}) | {{formatnum:{{#expr:({{popfrs11|050}}/13.66) round 2}}}} | [[Comunautat de comunas dels Pirenèus audencs|CC dels Pirenèus audencs]] |- | [[Campanha d'Aude]] |11063 | 5,97 | {{popfr11|063}} ({{popfr11|0}}) | {{formatnum:{{#expr:({{popfr11|063}}/5.97) round 2}}}} | [[Comunautat de comunas dels Pirenèus audencs|CC dels Pirenèus audencs]] |- | [[Codons]] |11101 | 9,5 | {{popfr11|101}} ({{popfr11|0}}) | {{formatnum:{{#expr:({{popfr11|101}}/9.5) round 2}}}} | [[Comunautat de comunas dels Pirenèus audencs|CC dels Pirenèus audencs]] |- | [[Esperasan]] |11129 | 10,52 | {{popfr11|129}} ({{popfr11|0}}) | {{formatnum:{{#expr:({{popfr11|129}}/10.52) round 2}}}} | [[Comunautat de comunas dels Pirenèus audencs|CC dels Pirenèus audencs]] |- | [[Fan (Aude)|Fan]] |11131 | 11,48 | {{popfrs11|131}} ({{popfrs11|0}}) | {{formatnum:{{#expr:({{popfrs11|131}}/11.48) round 2}}}} | [[Comunautat de comunas dels Pirenèus audencs|CC dels Pirenèus audencs]] |- | [[Ginòlas]] |11165 | 6,17 | {{popfr11|165}} ({{popfr11|0}}) | {{formatnum:{{#expr:({{popfr11|165}}/6.17) round 2}}}} | [[Comunautat de comunas dels Pirenèus audencs|CC dels Pirenèus audencs]] |- | [[Granes]] |11168 | 5,38 | {{popfr11|168}} ({{popfr11|0}}) | {{formatnum:{{#expr:({{popfr11|168}}/5.38) round 2}}}} | [[Comunautat de comunas dels Pirenèus audencs|CC dels Pirenèus audencs]] |- | [[Marçan (Aude)|Marçan]] |11219 | 19,17 | {{popfr11|219}} ({{popfr11|0}}) | {{formatnum:{{#expr:({{popfr11|219}}/19.17) round 2}}}} | [[Comunautat de comunas dels Pirenèus audencs|CC dels Pirenèus audencs]] |- | [[Nebiàs]] |11263 | 12,69 | {{popfr11|263}} ({{popfr11|0}}) | {{formatnum:{{#expr:({{popfr11|263}}/12.69) round 2}}}} | [[Comunautat de comunas dels Pirenèus audencs|CC dels Pirenèus audencs]] |- | '''[[Quilhan]]''' |11304 | 20,97 | 3220 (2013) | 154 en 2013 | [[Comunautat de comunas dels Pirenèus audencs|CC dels Pirenèus audencs]] |- | [[Quirbajon]] |11306 | 13,95 | {{popfr11|306}} ({{popfr11|0}}) | {{formatnum:{{#expr:({{popfr11|306}}/13.95) round 2}}}} | [[Comunautat de comunas dels Pirenèus audencs|CC dels Pirenèus audencs]] |- | [[Rovenac]] |11329 | 12,23 | {{popfrs11|329}} ({{popfrs11|0}}) | {{formatnum:{{#expr:({{popfrs11|329}}/12.23) round 2}}}} | [[Comunautat de comunas dels Pirenèus audencs|CC dels Pirenèus audencs]] |- | [[Sant Ferriòl]] |11341 | 9,85 | {{popfr11|341}} ({{popfr11|0}}) | {{formatnum:{{#expr:({{popfr11|341}}/9.85) round 2}}}} | [[Comunautat de comunas dels Pirenèus audencs|CC dels Pirenèus audencs]] |- | [[Sant Jolian de Bèc]] |11347 | 13,88 | {{popfr11|347}} ({{popfr11|0}}) | {{formatnum:{{#expr:({{popfr11|347}}/13.88) round 2}}}} | [[Comunautat de comunas dels Pirenèus audencs|CC dels Pirenèus audencs]] |- | [[Sant Just del Besun]] |11350 | 13,54 | {{popfr11|350}} ({{popfr11|0}}) | {{formatnum:{{#expr:({{popfr11|350}}/13.54) round 2}}}} | [[Comunautat de comunas dels Pirenèus audencs|CC dels Pirenèus audencs]] |- | [[Sant Loís e Paraon]] |11352 | 15,61 | {{popfr11|352}} ({{popfr11|0}}) | {{formatnum:{{#expr:({{popfr11|352}}/15.61) round 2}}}} | [[Comunautat de comunas dels Pirenèus audencs|CC dels Pirenèus audencs]] |- | [[Sant Martin de Les]] |11358 | 9,99 | {{popfr11|358}} ({{popfr11|0}}) | {{formatnum:{{#expr:({{popfr11|358}}/9.99) round 2}}}} | [[Comunautat de comunas dels Pirenèus audencs|CC dels Pirenèus audencs]] |- |} ==Composicion dempuèi 2015== {|class= "wikitable" !Nom !Width="135"|Còdi INSEE !Superficia (<small>km²</small>) !Populacion !Densitat (<small>ab/km²</small>) !Intercomunalitat |- | [[Bèlvianes e Cavirac]] |11035 | 11,68 | {{popfr11|035}} ({{popfr11|0}}) | {{formatnum:{{#expr:({{popfr11|035}}/11.68) round 2}}}} | [[Comunautat de comunas dels Pirenèus audencs|CC dels Pirenèus audencs]] |- | [[Campanha d'Aude]] |11063 | 5,97 | {{popfr11|063}} ({{popfr11|0}}) | {{formatnum:{{#expr:({{popfr11|063}}/5.97) round 2}}}} | [[Comunautat de comunas dels Pirenèus audencs|CC dels Pirenèus audencs]] |- | [[Codons]] |11101 | 9,5 | {{popfr11|101}} ({{popfr11|0}}) | {{formatnum:{{#expr:({{popfr11|101}}/9.5) round 2}}}} | [[Comunautat de comunas dels Pirenèus audencs|CC dels Pirenèus audencs]] |- | [[Esperasan]] |11129 | 10,52 | {{popfr11|129}} ({{popfr11|0}}) | {{formatnum:{{#expr:({{popfr11|129}}/10.52) round 2}}}} | [[Comunautat de comunas dels Pirenèus audencs|CC dels Pirenèus audencs]] |- | [[Fan e Rovenac]] |11131 | 23,71 | {{popfr11|131}} ({{popfr11|0}}) | {{formatnum:{{#expr:({{popfr11|131}}/23.71) round 2}}}} | [[Comunautat de comunas dels Pirenèus audencs|CC dels Pirenèus audencs]] |- | [[Ginòlas]] |11165 | 6,17 | {{popfr11|165}} ({{popfr11|0}}) | {{formatnum:{{#expr:({{popfr11|165}}/6.17) round 2}}}} | [[Comunautat de comunas dels Pirenèus audencs|CC dels Pirenèus audencs]] |- | [[Granes]] |11168 | 5,38 | {{popfr11|168}} ({{popfr11|0}}) | {{formatnum:{{#expr:({{popfr11|168}}/5.38) round 2}}}} | [[Comunautat de comunas dels Pirenèus audencs|CC dels Pirenèus audencs]] |- | [[Marçan (Aude)|Marçan]] |11219 | 19,17 | {{popfr11|219}} ({{popfr11|0}}) | {{formatnum:{{#expr:({{popfr11|219}}/19.17) round 2}}}} | [[Comunautat de comunas dels Pirenèus audencs|CC dels Pirenèus audencs]] |- | [[Nebiàs]] |11263 | 12,69 | {{popfr11|263}} ({{popfr11|0}}) | {{formatnum:{{#expr:({{popfr11|263}}/12.69) round 2}}}} | [[Comunautat de comunas dels Pirenèus audencs|CC dels Pirenèus audencs]] |- | '''[[Quilhan (comuna novèla)]]''' |11304 | 34,63 | {{popfr11|304}} ({{popfr11|0}}) | {{formatnum:{{#expr:({{popfr11|304}}/34.63) round 2}}}} | [[Comunautat de comunas dels Pirenèus audencs|CC dels Pirenèus audencs]] |- | [[Quirbajon]] |11306 | 13,95 | {{popfr11|306}} ({{popfr11|0}}) | {{formatnum:{{#expr:({{popfr11|306}}/13.95) round 2}}}} | [[Comunautat de comunas dels Pirenèus audencs|CC dels Pirenèus audencs]] |- | [[Sant Ferriòl]] |11341 | 9,85 | {{popfr11|341}} ({{popfr11|0}}) | {{formatnum:{{#expr:({{popfr11|341}}/9.85) round 2}}}} | [[Comunautat de comunas dels Pirenèus audencs|CC dels Pirenèus audencs]] |- | [[Sant Jolian de Bèc]] |11347 | 13,88 | {{popfr11|347}} ({{popfr11|0}}) | {{formatnum:{{#expr:({{popfr11|347}}/13.88) round 2}}}} | [[Comunautat de comunas dels Pirenèus audencs|CC dels Pirenèus audencs]] |- | [[Sant Just del Besun]] |11350 | 13,54 | {{popfr11|350}} ({{popfr11|0}}) | {{formatnum:{{#expr:({{popfr11|350}}/13.54) round 2}}}} | [[Comunautat de comunas dels Pirenèus audencs|CC dels Pirenèus audencs]] |- | [[Sant Loís e Paraon]] |11352 | 15,61 | {{popfr11|352}} ({{popfr11|0}}) | {{formatnum:{{#expr:({{popfr11|352}}/15.61) round 2}}}} | [[Comunautat de comunas dels Pirenèus audencs|CC dels Pirenèus audencs]] |- | [[Sant Martin de Les]] |11358 | 9,99 | {{popfr11|358}} ({{popfr11|0}}) | {{formatnum:{{#expr:({{popfr11|358}}/9.99) round 2}}}} | [[Comunautat de comunas dels Pirenèus audencs|CC dels Pirenèus audencs]] |- |[[Antunhac]] |11010 | 9,49 | {{popfr11|010}} ({{popfr11|0}}) | {{formatnum:{{#expr:({{popfr11|010}}/9.49) round 2}}}} | [[Comunautat de comunas del Limosenc|CC del Limosenc]] |- |[[Arcas (Aude)|Arcas]] |11015 | 18,53 | {{popfr11|015}} ({{popfr11|0}}) | {{formatnum:{{#expr:({{popfr11|015}}/18.53) round 2}}}} | [[Comunautat de comunas del Limosenc|CC del Limosenc]] |- |[[Los Banhs de Rènnas|Les Banhs de Rènnas]] |11310 | 18,77 | {{popfr11|310}} ({{popfr11|0}}) | {{formatnum:{{#expr:({{popfr11|310}}/18.77) round 2}}}} | [[Comunautat de comunas del Limosenc|CC del Limosenc]] |- |[[Bugarag]] |11055 | 26,62 | {{popfr11|055}} ({{popfr11|0}}) | {{formatnum:{{#expr:({{popfr11|055}}/26.62) round 2}}}} | [[Comunautat de comunas del Limosenc|CC del Limosenc]] |- |[[Camps (Corbièras)|Camps]] |11065 | 26,35 | {{popfr11|065}} ({{popfr11|0}}) | {{formatnum:{{#expr:({{popfr11|065}}/26.35) round 2}}}} | [[Comunautat de comunas del Limosenc|CC del Limosenc]] |- |[[Cassanhas (Aude)|Cassanhas]] |11073 | 3,74 | {{popfr11|073}} ({{popfr11|0}}) | {{formatnum:{{#expr:({{popfr11|073}}/3.74) round 2}}}} | [[Comunautat de comunas del Limosenc|CC del Limosenc]] |- |'''[[Coisan]]''' |11103 | 6,77 | {{popfr11|103}} ({{popfr11|0}}) | {{formatnum:{{#expr:({{popfr11|103}}/6.77) round 2}}}} | [[Comunautat de comunas del Limosenc|CC del Limosenc]] |- |[[Costauçan]] |11109 | 4,47 | {{popfr11|109}} ({{popfr11|0}}) | {{formatnum:{{#expr:({{popfr11|109}}/4.47) round 2}}}} | [[Comunautat de comunas del Limosenc|CC del Limosenc]] |- |[[Cubièra]] |11112 | 14,48 | {{popfr11|112}} ({{popfr11|0}}) | {{formatnum:{{#expr:({{popfr11|112}}/14.48) round 2}}}} | [[Comunautat de comunas del Limosenc|CC del Limosenc]] |- |[[Forton]] |11155 | 20,46 | {{popfr11|155}} ({{popfr11|0}}) | {{formatnum:{{#expr:({{popfr11|155}}/20.46) round 2}}}} | [[Comunautat de comunas del Limosenc|CC del Limosenc]] |- |[[Luc d'Aude]] |11209 | 7,67 | {{popfr11|209}} ({{popfr11|0}}) | {{formatnum:{{#expr:({{popfr11|209}}/7.67) round 2}}}} | [[Comunautat de comunas del Limosenc|CC del Limosenc]] |- |[[Missegre]] |11235 | 7,45 | {{popfr11|235}} ({{popfr11|0}}) | {{formatnum:{{#expr:({{popfr11|235}}/7.45) round 2}}}} | [[Comunautat de comunas del Limosenc|CC del Limosenc]] |- |[[Montasèls]] |11240 | 4,39 | {{popfr11|240}} ({{popfr11|0}}) | {{formatnum:{{#expr:({{popfr11|240}}/4.39) round 2}}}} | [[Comunautat de comunas del Limosenc|CC del Limosenc]] |- |[[Peiròlas]] |11287 | 14,49 | {{popfr11|287}} ({{popfr11|0}}) | {{formatnum:{{#expr:({{popfr11|287}}/14.49) round 2}}}} | [[Comunautat de comunas del Limosenc|CC del Limosenc]] |- |[[Rènnas del Castèl]] |11309 | 14,95 | {{popfr11|309}} ({{popfr11|0}}) | {{formatnum:{{#expr:({{popfr11|309}}/14.95) round 2}}}} | [[Comunautat de comunas del Limosenc|CC del Limosenc]] |- |[[Ròcatalhada e Conilhac]] |11323 | 15,80 | {{popfr11|323}} ({{popfr11|0}}) | {{formatnum:{{#expr:({{popfr11|323}}/15.8) round 2}}}} | [[Comunautat de comunas del Limosenc|CC del Limosenc]] |- |[[La Serpent]] |11376 | 9,59 | {{popfr11|376}} ({{popfr11|0}}) | {{formatnum:{{#expr:({{popfr11|376}}/9.59) round 2}}}} | [[Comunautat de comunas del Limosenc|CC del Limosenc]] |- |[[Sèrras]] |11377 | 4,06 | {{popfr11|377}} ({{popfr11|0}}) | {{formatnum:{{#expr:({{popfr11|377}}/4.06) round 2}}}} | [[Comunautat de comunas del Limosenc|CC del Limosenc]] |- |[[Sogranha]] |11381 | 18,43 | {{popfr11|381}} ({{popfr11|0}}) | {{formatnum:{{#expr:({{popfr11|381}}/18.43) round 2}}}} | [[Comunautat de comunas del Limosenc|CC del Limosenc]] |- |[[Terròlas]] |11389 | 6,63 | {{popfr11|389}} ({{popfr11|0}}) | {{formatnum:{{#expr:({{popfr11|389}}/6.63) round 2}}}} | [[Comunautat de comunas del Limosenc|CC del Limosenc]] |- |[[Valmigièra]] |11402 | 5,94 | {{popfr11|402}} ({{popfr11|0}}) | {{formatnum:{{#expr:({{popfr11|402}}/5.94) round 2}}}} | [[Comunautat de comunas del Limosenc|CC del Limosenc]] |- |} ==Istòria== De 1790 a 1795, [[Quilhan]] èra caplòc de districte. De 1790 a 1801, las comunas de [[Bèlvianes e Cavirac]], [[Brenac]], [[Ginòlas]], Quilhan, [[Sant Ferriòl]] e [[Sant Jolian de Bèc]] èran del canton de Quilhan, las comunas de [[Campanha d'Aude]], d'Esperasan, de [[Fan (Aude)|Fan]], de [[Granes]] e de [[Rovenac]] èran del canton d'[[Esperasan]], las comunas de [[Codons]], de Marçan, de [[Quirbajon]] e de [[Sant Martin de Les]] èran del canton de [[Marçan (Aude)|Marçan]], [[Nebiàs]] èra del canton de [[Puègverd]], las comunas de [[Sant Just del Besun]] e [[Sant Loís e Paraon]] èran del canton de [[Bugarag]]. En 1801, quand le nombre dels cantons foguèt demingat, les canton d'Esperasan, de Marçan, de Puègverd e de Bugarag foguèron suprimits e totas las comunas citadas passèron al canton de Quilhan <ref>fichas Cassini-EHESS de las comunas concernidas</ref>. </br> En 2014, quand faguèron una refòrma cantonala, le canton de Quilhan foguèt conservat e fòrtament agrandit, per las eleccions departamentalas de 2015, en aplicacion del decret n° 2014-204 del 21 de febrièr de 2014 <ref>[https://www.legifrance.gouv.fr/loda/id/JORFTEXT000028652386]</ref>. ==Nòtas== <references/> {{Portal Lengadòc}} showvljfjektrpmg9tr2of6wiywnfff 2507557 2507556 2026-08-25T16:09:19Z Alaric 506 44932 /* Composicion dempuèi 2015 */ mapa 2507557 wikitext text/x-wiki {{Dialècte Lengadocian}} {{Infobox Canton de França |carta=oc |nom=Canton de Quilhan |imatge = Map canton code 11 26.svg | reg= [[Lengadòc-Rosselhon]] | dept= {{Aude}} | arrt= [[Arrondiment de Limós]] |vila= [[Quilhan]] |nbcom= 18 ------> |canton=1126 |km²= 216,24 |cons= Anne-Marie Cortes ([[PS]]) |datas= [[2008]]-[[2015]] |}} Le '''canton de Quilhan''', mantengut e agrandit en 2014-2015, vengut en 2016 oficialament '''de la Nauta Val d'Aude''', es una division administrativa de [[Lengadòc]], venguda dempuèi 2015 sonque circonscripcion electorala, situada dins l'[[arrondiment de Limós]], le [[departaments franceses|departament]] d'[[Aude]] e la [[regions francesas|region]] de [[Lengadòc-Rosselhon]], ara d'{{Ocreg}}. Totas las comunas demòran dempuèi [[2015]] dins le canton novèl. </br> '''La mapa es la de l'[[arrondiment de Limós]] abans 2015.''' ==Composicion abans 2015== {|class= "wikitable" !Nom !Width="135"|Còdi INSEE !Superficia (<small>km²</small>) !Populacion !Densitat (<small>ab/km²</small>) !Intercomunalitat |- | [[Bèlvianes e Cavirac]] |11035 | 11,68 | {{popfr11|035}} ({{popfr11|0}}) | {{formatnum:{{#expr:({{popfr11|035}}/11.68) round 2}}}} | [[Comunautat de comunas dels Pirenèus audencs|CC dels Pirenèus audencs]] |- | [[Brenac]] |11050 | 13,66 | {{popfrs11|050}} ({{popfrs11|0}}) | {{formatnum:{{#expr:({{popfrs11|050}}/13.66) round 2}}}} | [[Comunautat de comunas dels Pirenèus audencs|CC dels Pirenèus audencs]] |- | [[Campanha d'Aude]] |11063 | 5,97 | {{popfr11|063}} ({{popfr11|0}}) | {{formatnum:{{#expr:({{popfr11|063}}/5.97) round 2}}}} | [[Comunautat de comunas dels Pirenèus audencs|CC dels Pirenèus audencs]] |- | [[Codons]] |11101 | 9,5 | {{popfr11|101}} ({{popfr11|0}}) | {{formatnum:{{#expr:({{popfr11|101}}/9.5) round 2}}}} | [[Comunautat de comunas dels Pirenèus audencs|CC dels Pirenèus audencs]] |- | [[Esperasan]] |11129 | 10,52 | {{popfr11|129}} ({{popfr11|0}}) | {{formatnum:{{#expr:({{popfr11|129}}/10.52) round 2}}}} | [[Comunautat de comunas dels Pirenèus audencs|CC dels Pirenèus audencs]] |- | [[Fan (Aude)|Fan]] |11131 | 11,48 | {{popfrs11|131}} ({{popfrs11|0}}) | {{formatnum:{{#expr:({{popfrs11|131}}/11.48) round 2}}}} | [[Comunautat de comunas dels Pirenèus audencs|CC dels Pirenèus audencs]] |- | [[Ginòlas]] |11165 | 6,17 | {{popfr11|165}} ({{popfr11|0}}) | {{formatnum:{{#expr:({{popfr11|165}}/6.17) round 2}}}} | [[Comunautat de comunas dels Pirenèus audencs|CC dels Pirenèus audencs]] |- | [[Granes]] |11168 | 5,38 | {{popfr11|168}} ({{popfr11|0}}) | {{formatnum:{{#expr:({{popfr11|168}}/5.38) round 2}}}} | [[Comunautat de comunas dels Pirenèus audencs|CC dels Pirenèus audencs]] |- | [[Marçan (Aude)|Marçan]] |11219 | 19,17 | {{popfr11|219}} ({{popfr11|0}}) | {{formatnum:{{#expr:({{popfr11|219}}/19.17) round 2}}}} | [[Comunautat de comunas dels Pirenèus audencs|CC dels Pirenèus audencs]] |- | [[Nebiàs]] |11263 | 12,69 | {{popfr11|263}} ({{popfr11|0}}) | {{formatnum:{{#expr:({{popfr11|263}}/12.69) round 2}}}} | [[Comunautat de comunas dels Pirenèus audencs|CC dels Pirenèus audencs]] |- | '''[[Quilhan]]''' |11304 | 20,97 | 3220 (2013) | 154 en 2013 | [[Comunautat de comunas dels Pirenèus audencs|CC dels Pirenèus audencs]] |- | [[Quirbajon]] |11306 | 13,95 | {{popfr11|306}} ({{popfr11|0}}) | {{formatnum:{{#expr:({{popfr11|306}}/13.95) round 2}}}} | [[Comunautat de comunas dels Pirenèus audencs|CC dels Pirenèus audencs]] |- | [[Rovenac]] |11329 | 12,23 | {{popfrs11|329}} ({{popfrs11|0}}) | {{formatnum:{{#expr:({{popfrs11|329}}/12.23) round 2}}}} | [[Comunautat de comunas dels Pirenèus audencs|CC dels Pirenèus audencs]] |- | [[Sant Ferriòl]] |11341 | 9,85 | {{popfr11|341}} ({{popfr11|0}}) | {{formatnum:{{#expr:({{popfr11|341}}/9.85) round 2}}}} | [[Comunautat de comunas dels Pirenèus audencs|CC dels Pirenèus audencs]] |- | [[Sant Jolian de Bèc]] |11347 | 13,88 | {{popfr11|347}} ({{popfr11|0}}) | {{formatnum:{{#expr:({{popfr11|347}}/13.88) round 2}}}} | [[Comunautat de comunas dels Pirenèus audencs|CC dels Pirenèus audencs]] |- | [[Sant Just del Besun]] |11350 | 13,54 | {{popfr11|350}} ({{popfr11|0}}) | {{formatnum:{{#expr:({{popfr11|350}}/13.54) round 2}}}} | [[Comunautat de comunas dels Pirenèus audencs|CC dels Pirenèus audencs]] |- | [[Sant Loís e Paraon]] |11352 | 15,61 | {{popfr11|352}} ({{popfr11|0}}) | {{formatnum:{{#expr:({{popfr11|352}}/15.61) round 2}}}} | [[Comunautat de comunas dels Pirenèus audencs|CC dels Pirenèus audencs]] |- | [[Sant Martin de Les]] |11358 | 9,99 | {{popfr11|358}} ({{popfr11|0}}) | {{formatnum:{{#expr:({{popfr11|358}}/9.99) round 2}}}} | [[Comunautat de comunas dels Pirenèus audencs|CC dels Pirenèus audencs]] |- |} ==Composicion dempuèi 2015== [[imatge:Aude_-_Canton_La_Haute-Vallée_de_l'Aude_2015.svg|thumb|300px|left|Mapa del canton novèl dins le departament]] {|class= "wikitable" !Nom !Width="135"|Còdi INSEE !Superficia (<small>km²</small>) !Populacion !Densitat (<small>ab/km²</small>) !Intercomunalitat |- | [[Bèlvianes e Cavirac]] |11035 | 11,68 | {{popfr11|035}} ({{popfr11|0}}) | {{formatnum:{{#expr:({{popfr11|035}}/11.68) round 2}}}} | [[Comunautat de comunas dels Pirenèus audencs|CC dels Pirenèus audencs]] |- | [[Campanha d'Aude]] |11063 | 5,97 | {{popfr11|063}} ({{popfr11|0}}) | {{formatnum:{{#expr:({{popfr11|063}}/5.97) round 2}}}} | [[Comunautat de comunas dels Pirenèus audencs|CC dels Pirenèus audencs]] |- | [[Codons]] |11101 | 9,5 | {{popfr11|101}} ({{popfr11|0}}) | {{formatnum:{{#expr:({{popfr11|101}}/9.5) round 2}}}} | [[Comunautat de comunas dels Pirenèus audencs|CC dels Pirenèus audencs]] |- | [[Esperasan]] |11129 | 10,52 | {{popfr11|129}} ({{popfr11|0}}) | {{formatnum:{{#expr:({{popfr11|129}}/10.52) round 2}}}} | [[Comunautat de comunas dels Pirenèus audencs|CC dels Pirenèus audencs]] |- | [[Fan e Rovenac]] |11131 | 23,71 | {{popfr11|131}} ({{popfr11|0}}) | {{formatnum:{{#expr:({{popfr11|131}}/23.71) round 2}}}} | [[Comunautat de comunas dels Pirenèus audencs|CC dels Pirenèus audencs]] |- | [[Ginòlas]] |11165 | 6,17 | {{popfr11|165}} ({{popfr11|0}}) | {{formatnum:{{#expr:({{popfr11|165}}/6.17) round 2}}}} | [[Comunautat de comunas dels Pirenèus audencs|CC dels Pirenèus audencs]] |- | [[Granes]] |11168 | 5,38 | {{popfr11|168}} ({{popfr11|0}}) | {{formatnum:{{#expr:({{popfr11|168}}/5.38) round 2}}}} | [[Comunautat de comunas dels Pirenèus audencs|CC dels Pirenèus audencs]] |- | [[Marçan (Aude)|Marçan]] |11219 | 19,17 | {{popfr11|219}} ({{popfr11|0}}) | {{formatnum:{{#expr:({{popfr11|219}}/19.17) round 2}}}} | [[Comunautat de comunas dels Pirenèus audencs|CC dels Pirenèus audencs]] |- | [[Nebiàs]] |11263 | 12,69 | {{popfr11|263}} ({{popfr11|0}}) | {{formatnum:{{#expr:({{popfr11|263}}/12.69) round 2}}}} | [[Comunautat de comunas dels Pirenèus audencs|CC dels Pirenèus audencs]] |- | '''[[Quilhan (comuna novèla)]]''' |11304 | 34,63 | {{popfr11|304}} ({{popfr11|0}}) | {{formatnum:{{#expr:({{popfr11|304}}/34.63) round 2}}}} | [[Comunautat de comunas dels Pirenèus audencs|CC dels Pirenèus audencs]] |- | [[Quirbajon]] |11306 | 13,95 | {{popfr11|306}} ({{popfr11|0}}) | {{formatnum:{{#expr:({{popfr11|306}}/13.95) round 2}}}} | [[Comunautat de comunas dels Pirenèus audencs|CC dels Pirenèus audencs]] |- | [[Sant Ferriòl]] |11341 | 9,85 | {{popfr11|341}} ({{popfr11|0}}) | {{formatnum:{{#expr:({{popfr11|341}}/9.85) round 2}}}} | [[Comunautat de comunas dels Pirenèus audencs|CC dels Pirenèus audencs]] |- | [[Sant Jolian de Bèc]] |11347 | 13,88 | {{popfr11|347}} ({{popfr11|0}}) | {{formatnum:{{#expr:({{popfr11|347}}/13.88) round 2}}}} | [[Comunautat de comunas dels Pirenèus audencs|CC dels Pirenèus audencs]] |- | [[Sant Just del Besun]] |11350 | 13,54 | {{popfr11|350}} ({{popfr11|0}}) | {{formatnum:{{#expr:({{popfr11|350}}/13.54) round 2}}}} | [[Comunautat de comunas dels Pirenèus audencs|CC dels Pirenèus audencs]] |- | [[Sant Loís e Paraon]] |11352 | 15,61 | {{popfr11|352}} ({{popfr11|0}}) | {{formatnum:{{#expr:({{popfr11|352}}/15.61) round 2}}}} | [[Comunautat de comunas dels Pirenèus audencs|CC dels Pirenèus audencs]] |- | [[Sant Martin de Les]] |11358 | 9,99 | {{popfr11|358}} ({{popfr11|0}}) | {{formatnum:{{#expr:({{popfr11|358}}/9.99) round 2}}}} | [[Comunautat de comunas dels Pirenèus audencs|CC dels Pirenèus audencs]] |- |[[Antunhac]] |11010 | 9,49 | {{popfr11|010}} ({{popfr11|0}}) | {{formatnum:{{#expr:({{popfr11|010}}/9.49) round 2}}}} | [[Comunautat de comunas del Limosenc|CC del Limosenc]] |- |[[Arcas (Aude)|Arcas]] |11015 | 18,53 | {{popfr11|015}} ({{popfr11|0}}) | {{formatnum:{{#expr:({{popfr11|015}}/18.53) round 2}}}} | [[Comunautat de comunas del Limosenc|CC del Limosenc]] |- |[[Los Banhs de Rènnas|Les Banhs de Rènnas]] |11310 | 18,77 | {{popfr11|310}} ({{popfr11|0}}) | {{formatnum:{{#expr:({{popfr11|310}}/18.77) round 2}}}} | [[Comunautat de comunas del Limosenc|CC del Limosenc]] |- |[[Bugarag]] |11055 | 26,62 | {{popfr11|055}} ({{popfr11|0}}) | {{formatnum:{{#expr:({{popfr11|055}}/26.62) round 2}}}} | [[Comunautat de comunas del Limosenc|CC del Limosenc]] |- |[[Camps (Corbièras)|Camps]] |11065 | 26,35 | {{popfr11|065}} ({{popfr11|0}}) | {{formatnum:{{#expr:({{popfr11|065}}/26.35) round 2}}}} | [[Comunautat de comunas del Limosenc|CC del Limosenc]] |- |[[Cassanhas (Aude)|Cassanhas]] |11073 | 3,74 | {{popfr11|073}} ({{popfr11|0}}) | {{formatnum:{{#expr:({{popfr11|073}}/3.74) round 2}}}} | [[Comunautat de comunas del Limosenc|CC del Limosenc]] |- |'''[[Coisan]]''' |11103 | 6,77 | {{popfr11|103}} ({{popfr11|0}}) | {{formatnum:{{#expr:({{popfr11|103}}/6.77) round 2}}}} | [[Comunautat de comunas del Limosenc|CC del Limosenc]] |- |[[Costauçan]] |11109 | 4,47 | {{popfr11|109}} ({{popfr11|0}}) | {{formatnum:{{#expr:({{popfr11|109}}/4.47) round 2}}}} | [[Comunautat de comunas del Limosenc|CC del Limosenc]] |- |[[Cubièra]] |11112 | 14,48 | {{popfr11|112}} ({{popfr11|0}}) | {{formatnum:{{#expr:({{popfr11|112}}/14.48) round 2}}}} | [[Comunautat de comunas del Limosenc|CC del Limosenc]] |- |[[Forton]] |11155 | 20,46 | {{popfr11|155}} ({{popfr11|0}}) | {{formatnum:{{#expr:({{popfr11|155}}/20.46) round 2}}}} | [[Comunautat de comunas del Limosenc|CC del Limosenc]] |- |[[Luc d'Aude]] |11209 | 7,67 | {{popfr11|209}} ({{popfr11|0}}) | {{formatnum:{{#expr:({{popfr11|209}}/7.67) round 2}}}} | [[Comunautat de comunas del Limosenc|CC del Limosenc]] |- |[[Missegre]] |11235 | 7,45 | {{popfr11|235}} ({{popfr11|0}}) | {{formatnum:{{#expr:({{popfr11|235}}/7.45) round 2}}}} | [[Comunautat de comunas del Limosenc|CC del Limosenc]] |- |[[Montasèls]] |11240 | 4,39 | {{popfr11|240}} ({{popfr11|0}}) | {{formatnum:{{#expr:({{popfr11|240}}/4.39) round 2}}}} | [[Comunautat de comunas del Limosenc|CC del Limosenc]] |- |[[Peiròlas]] |11287 | 14,49 | {{popfr11|287}} ({{popfr11|0}}) | {{formatnum:{{#expr:({{popfr11|287}}/14.49) round 2}}}} | [[Comunautat de comunas del Limosenc|CC del Limosenc]] |- |[[Rènnas del Castèl]] |11309 | 14,95 | {{popfr11|309}} ({{popfr11|0}}) | {{formatnum:{{#expr:({{popfr11|309}}/14.95) round 2}}}} | [[Comunautat de comunas del Limosenc|CC del Limosenc]] |- |[[Ròcatalhada e Conilhac]] |11323 | 15,80 | {{popfr11|323}} ({{popfr11|0}}) | {{formatnum:{{#expr:({{popfr11|323}}/15.8) round 2}}}} | [[Comunautat de comunas del Limosenc|CC del Limosenc]] |- |[[La Serpent]] |11376 | 9,59 | {{popfr11|376}} ({{popfr11|0}}) | {{formatnum:{{#expr:({{popfr11|376}}/9.59) round 2}}}} | [[Comunautat de comunas del Limosenc|CC del Limosenc]] |- |[[Sèrras]] |11377 | 4,06 | {{popfr11|377}} ({{popfr11|0}}) | {{formatnum:{{#expr:({{popfr11|377}}/4.06) round 2}}}} | [[Comunautat de comunas del Limosenc|CC del Limosenc]] |- |[[Sogranha]] |11381 | 18,43 | {{popfr11|381}} ({{popfr11|0}}) | {{formatnum:{{#expr:({{popfr11|381}}/18.43) round 2}}}} | [[Comunautat de comunas del Limosenc|CC del Limosenc]] |- |[[Terròlas]] |11389 | 6,63 | {{popfr11|389}} ({{popfr11|0}}) | {{formatnum:{{#expr:({{popfr11|389}}/6.63) round 2}}}} | [[Comunautat de comunas del Limosenc|CC del Limosenc]] |- |[[Valmigièra]] |11402 | 5,94 | {{popfr11|402}} ({{popfr11|0}}) | {{formatnum:{{#expr:({{popfr11|402}}/5.94) round 2}}}} | [[Comunautat de comunas del Limosenc|CC del Limosenc]] |- |} ==Istòria== De 1790 a 1795, [[Quilhan]] èra caplòc de districte. De 1790 a 1801, las comunas de [[Bèlvianes e Cavirac]], [[Brenac]], [[Ginòlas]], Quilhan, [[Sant Ferriòl]] e [[Sant Jolian de Bèc]] èran del canton de Quilhan, las comunas de [[Campanha d'Aude]], d'Esperasan, de [[Fan (Aude)|Fan]], de [[Granes]] e de [[Rovenac]] èran del canton d'[[Esperasan]], las comunas de [[Codons]], de Marçan, de [[Quirbajon]] e de [[Sant Martin de Les]] èran del canton de [[Marçan (Aude)|Marçan]], [[Nebiàs]] èra del canton de [[Puègverd]], las comunas de [[Sant Just del Besun]] e [[Sant Loís e Paraon]] èran del canton de [[Bugarag]]. En 1801, quand le nombre dels cantons foguèt demingat, les canton d'Esperasan, de Marçan, de Puègverd e de Bugarag foguèron suprimits e totas las comunas citadas passèron al canton de Quilhan <ref>fichas Cassini-EHESS de las comunas concernidas</ref>. </br> En 2014, quand faguèron una refòrma cantonala, le canton de Quilhan foguèt conservat e fòrtament agrandit, per las eleccions departamentalas de 2015, en aplicacion del decret n° 2014-204 del 21 de febrièr de 2014 <ref>[https://www.legifrance.gouv.fr/loda/id/JORFTEXT000028652386]</ref>. ==Nòtas== <references/> {{Portal Lengadòc}} 27bzjr98wqqjzj496f68v21jjqsaux6 2507559 2507557 2026-08-25T16:23:08Z Alaric 506 44932 /* Composicion dempuèi 2015 */ 2507559 wikitext text/x-wiki {{Dialècte Lengadocian}} {{Infobox Canton de França |carta=oc |nom=Canton de Quilhan |imatge = Map canton code 11 26.svg | reg= [[Lengadòc-Rosselhon]] | dept= {{Aude}} | arrt= [[Arrondiment de Limós]] |vila= [[Quilhan]] |nbcom= 18 ------> |canton=1126 |km²= 216,24 |cons= Anne-Marie Cortes ([[PS]]) |datas= [[2008]]-[[2015]] |}} Le '''canton de Quilhan''', mantengut e agrandit en 2014-2015, vengut en 2016 oficialament '''de la Nauta Val d'Aude''', es una division administrativa de [[Lengadòc]], venguda dempuèi 2015 sonque circonscripcion electorala, situada dins l'[[arrondiment de Limós]], le [[departaments franceses|departament]] d'[[Aude]] e la [[regions francesas|region]] de [[Lengadòc-Rosselhon]], ara d'{{Ocreg}}. Totas las comunas demòran dempuèi [[2015]] dins le canton novèl. </br> '''La mapa es la de l'[[arrondiment de Limós]] abans 2015.''' ==Composicion abans 2015== {|class= "wikitable" !Nom !Width="135"|Còdi INSEE !Superficia (<small>km²</small>) !Populacion !Densitat (<small>ab/km²</small>) !Intercomunalitat |- | [[Bèlvianes e Cavirac]] |11035 | 11,68 | {{popfr11|035}} ({{popfr11|0}}) | {{formatnum:{{#expr:({{popfr11|035}}/11.68) round 2}}}} | [[Comunautat de comunas dels Pirenèus audencs|CC dels Pirenèus audencs]] |- | [[Brenac]] |11050 | 13,66 | {{popfrs11|050}} ({{popfrs11|0}}) | {{formatnum:{{#expr:({{popfrs11|050}}/13.66) round 2}}}} | [[Comunautat de comunas dels Pirenèus audencs|CC dels Pirenèus audencs]] |- | [[Campanha d'Aude]] |11063 | 5,97 | {{popfr11|063}} ({{popfr11|0}}) | {{formatnum:{{#expr:({{popfr11|063}}/5.97) round 2}}}} | [[Comunautat de comunas dels Pirenèus audencs|CC dels Pirenèus audencs]] |- | [[Codons]] |11101 | 9,5 | {{popfr11|101}} ({{popfr11|0}}) | {{formatnum:{{#expr:({{popfr11|101}}/9.5) round 2}}}} | [[Comunautat de comunas dels Pirenèus audencs|CC dels Pirenèus audencs]] |- | [[Esperasan]] |11129 | 10,52 | {{popfr11|129}} ({{popfr11|0}}) | {{formatnum:{{#expr:({{popfr11|129}}/10.52) round 2}}}} | [[Comunautat de comunas dels Pirenèus audencs|CC dels Pirenèus audencs]] |- | [[Fan (Aude)|Fan]] |11131 | 11,48 | {{popfrs11|131}} ({{popfrs11|0}}) | {{formatnum:{{#expr:({{popfrs11|131}}/11.48) round 2}}}} | [[Comunautat de comunas dels Pirenèus audencs|CC dels Pirenèus audencs]] |- | [[Ginòlas]] |11165 | 6,17 | {{popfr11|165}} ({{popfr11|0}}) | {{formatnum:{{#expr:({{popfr11|165}}/6.17) round 2}}}} | [[Comunautat de comunas dels Pirenèus audencs|CC dels Pirenèus audencs]] |- | [[Granes]] |11168 | 5,38 | {{popfr11|168}} ({{popfr11|0}}) | {{formatnum:{{#expr:({{popfr11|168}}/5.38) round 2}}}} | [[Comunautat de comunas dels Pirenèus audencs|CC dels Pirenèus audencs]] |- | [[Marçan (Aude)|Marçan]] |11219 | 19,17 | {{popfr11|219}} ({{popfr11|0}}) | {{formatnum:{{#expr:({{popfr11|219}}/19.17) round 2}}}} | [[Comunautat de comunas dels Pirenèus audencs|CC dels Pirenèus audencs]] |- | [[Nebiàs]] |11263 | 12,69 | {{popfr11|263}} ({{popfr11|0}}) | {{formatnum:{{#expr:({{popfr11|263}}/12.69) round 2}}}} | [[Comunautat de comunas dels Pirenèus audencs|CC dels Pirenèus audencs]] |- | '''[[Quilhan]]''' |11304 | 20,97 | 3220 (2013) | 154 en 2013 | [[Comunautat de comunas dels Pirenèus audencs|CC dels Pirenèus audencs]] |- | [[Quirbajon]] |11306 | 13,95 | {{popfr11|306}} ({{popfr11|0}}) | {{formatnum:{{#expr:({{popfr11|306}}/13.95) round 2}}}} | [[Comunautat de comunas dels Pirenèus audencs|CC dels Pirenèus audencs]] |- | [[Rovenac]] |11329 | 12,23 | {{popfrs11|329}} ({{popfrs11|0}}) | {{formatnum:{{#expr:({{popfrs11|329}}/12.23) round 2}}}} | [[Comunautat de comunas dels Pirenèus audencs|CC dels Pirenèus audencs]] |- | [[Sant Ferriòl]] |11341 | 9,85 | {{popfr11|341}} ({{popfr11|0}}) | {{formatnum:{{#expr:({{popfr11|341}}/9.85) round 2}}}} | [[Comunautat de comunas dels Pirenèus audencs|CC dels Pirenèus audencs]] |- | [[Sant Jolian de Bèc]] |11347 | 13,88 | {{popfr11|347}} ({{popfr11|0}}) | {{formatnum:{{#expr:({{popfr11|347}}/13.88) round 2}}}} | [[Comunautat de comunas dels Pirenèus audencs|CC dels Pirenèus audencs]] |- | [[Sant Just del Besun]] |11350 | 13,54 | {{popfr11|350}} ({{popfr11|0}}) | {{formatnum:{{#expr:({{popfr11|350}}/13.54) round 2}}}} | [[Comunautat de comunas dels Pirenèus audencs|CC dels Pirenèus audencs]] |- | [[Sant Loís e Paraon]] |11352 | 15,61 | {{popfr11|352}} ({{popfr11|0}}) | {{formatnum:{{#expr:({{popfr11|352}}/15.61) round 2}}}} | [[Comunautat de comunas dels Pirenèus audencs|CC dels Pirenèus audencs]] |- | [[Sant Martin de Les]] |11358 | 9,99 | {{popfr11|358}} ({{popfr11|0}}) | {{formatnum:{{#expr:({{popfr11|358}}/9.99) round 2}}}} | [[Comunautat de comunas dels Pirenèus audencs|CC dels Pirenèus audencs]] |- |} ==Composicion dempuèi 2015== Le canton de la Val Nauta d'Aude compren totas las comunas del canton vièlh de Quilhan, del [[canton de Coisan]], [[imatge:Aude_-_Canton_La_Haute-Vallée_de_l'Aude_2015.svg|thumb|300px|left|Mapa del canton novèl dins le departament]] {{Clr}} {|class= "wikitable" !Nom !Width="135"|Còdi INSEE !Superficia (<small>km²</small>) !Populacion !Densitat (<small>ab/km²</small>) !Intercomunalitat |- | [[Bèlvianes e Cavirac]] |11035 | 11,68 | {{popfr11|035}} ({{popfr11|0}}) | {{formatnum:{{#expr:({{popfr11|035}}/11.68) round 2}}}} | [[Comunautat de comunas dels Pirenèus audencs|CC dels Pirenèus audencs]] |- | [[Campanha d'Aude]] |11063 | 5,97 | {{popfr11|063}} ({{popfr11|0}}) | {{formatnum:{{#expr:({{popfr11|063}}/5.97) round 2}}}} | [[Comunautat de comunas dels Pirenèus audencs|CC dels Pirenèus audencs]] |- | [[Codons]] |11101 | 9,5 | {{popfr11|101}} ({{popfr11|0}}) | {{formatnum:{{#expr:({{popfr11|101}}/9.5) round 2}}}} | [[Comunautat de comunas dels Pirenèus audencs|CC dels Pirenèus audencs]] |- | [[Esperasan]] |11129 | 10,52 | {{popfr11|129}} ({{popfr11|0}}) | {{formatnum:{{#expr:({{popfr11|129}}/10.52) round 2}}}} | [[Comunautat de comunas dels Pirenèus audencs|CC dels Pirenèus audencs]] |- | [[Fan e Rovenac]] |11131 | 23,71 | {{popfr11|131}} ({{popfr11|0}}) | {{formatnum:{{#expr:({{popfr11|131}}/23.71) round 2}}}} | [[Comunautat de comunas dels Pirenèus audencs|CC dels Pirenèus audencs]] |- | [[Ginòlas]] |11165 | 6,17 | {{popfr11|165}} ({{popfr11|0}}) | {{formatnum:{{#expr:({{popfr11|165}}/6.17) round 2}}}} | [[Comunautat de comunas dels Pirenèus audencs|CC dels Pirenèus audencs]] |- | [[Granes]] |11168 | 5,38 | {{popfr11|168}} ({{popfr11|0}}) | {{formatnum:{{#expr:({{popfr11|168}}/5.38) round 2}}}} | [[Comunautat de comunas dels Pirenèus audencs|CC dels Pirenèus audencs]] |- | [[Marçan (Aude)|Marçan]] |11219 | 19,17 | {{popfr11|219}} ({{popfr11|0}}) | {{formatnum:{{#expr:({{popfr11|219}}/19.17) round 2}}}} | [[Comunautat de comunas dels Pirenèus audencs|CC dels Pirenèus audencs]] |- | [[Nebiàs]] |11263 | 12,69 | {{popfr11|263}} ({{popfr11|0}}) | {{formatnum:{{#expr:({{popfr11|263}}/12.69) round 2}}}} | [[Comunautat de comunas dels Pirenèus audencs|CC dels Pirenèus audencs]] |- | '''[[Quilhan (comuna novèla)]]''' |11304 | 34,63 | {{popfr11|304}} ({{popfr11|0}}) | {{formatnum:{{#expr:({{popfr11|304}}/34.63) round 2}}}} | [[Comunautat de comunas dels Pirenèus audencs|CC dels Pirenèus audencs]] |- | [[Quirbajon]] |11306 | 13,95 | {{popfr11|306}} ({{popfr11|0}}) | {{formatnum:{{#expr:({{popfr11|306}}/13.95) round 2}}}} | [[Comunautat de comunas dels Pirenèus audencs|CC dels Pirenèus audencs]] |- | [[Sant Ferriòl]] |11341 | 9,85 | {{popfr11|341}} ({{popfr11|0}}) | {{formatnum:{{#expr:({{popfr11|341}}/9.85) round 2}}}} | [[Comunautat de comunas dels Pirenèus audencs|CC dels Pirenèus audencs]] |- | [[Sant Jolian de Bèc]] |11347 | 13,88 | {{popfr11|347}} ({{popfr11|0}}) | {{formatnum:{{#expr:({{popfr11|347}}/13.88) round 2}}}} | [[Comunautat de comunas dels Pirenèus audencs|CC dels Pirenèus audencs]] |- | [[Sant Just del Besun]] |11350 | 13,54 | {{popfr11|350}} ({{popfr11|0}}) | {{formatnum:{{#expr:({{popfr11|350}}/13.54) round 2}}}} | [[Comunautat de comunas dels Pirenèus audencs|CC dels Pirenèus audencs]] |- | [[Sant Loís e Paraon]] |11352 | 15,61 | {{popfr11|352}} ({{popfr11|0}}) | {{formatnum:{{#expr:({{popfr11|352}}/15.61) round 2}}}} | [[Comunautat de comunas dels Pirenèus audencs|CC dels Pirenèus audencs]] |- | [[Sant Martin de Les]] |11358 | 9,99 | {{popfr11|358}} ({{popfr11|0}}) | {{formatnum:{{#expr:({{popfr11|358}}/9.99) round 2}}}} | [[Comunautat de comunas dels Pirenèus audencs|CC dels Pirenèus audencs]] |- |[[Antunhac]] |11010 | 9,49 | {{popfr11|010}} ({{popfr11|0}}) | {{formatnum:{{#expr:({{popfr11|010}}/9.49) round 2}}}} | [[Comunautat de comunas del Limosenc|CC del Limosenc]] |- |[[Arcas (Aude)|Arcas]] |11015 | 18,53 | {{popfr11|015}} ({{popfr11|0}}) | {{formatnum:{{#expr:({{popfr11|015}}/18.53) round 2}}}} | [[Comunautat de comunas del Limosenc|CC del Limosenc]] |- |[[Los Banhs de Rènnas|Les Banhs de Rènnas]] |11310 | 18,77 | {{popfr11|310}} ({{popfr11|0}}) | {{formatnum:{{#expr:({{popfr11|310}}/18.77) round 2}}}} | [[Comunautat de comunas del Limosenc|CC del Limosenc]] |- |[[Bugarag]] |11055 | 26,62 | {{popfr11|055}} ({{popfr11|0}}) | {{formatnum:{{#expr:({{popfr11|055}}/26.62) round 2}}}} | [[Comunautat de comunas del Limosenc|CC del Limosenc]] |- |[[Camps (Corbièras)|Camps]] |11065 | 26,35 | {{popfr11|065}} ({{popfr11|0}}) | {{formatnum:{{#expr:({{popfr11|065}}/26.35) round 2}}}} | [[Comunautat de comunas del Limosenc|CC del Limosenc]] |- |[[Cassanhas (Aude)|Cassanhas]] |11073 | 3,74 | {{popfr11|073}} ({{popfr11|0}}) | {{formatnum:{{#expr:({{popfr11|073}}/3.74) round 2}}}} | [[Comunautat de comunas del Limosenc|CC del Limosenc]] |- |'''[[Coisan]]''' |11103 | 6,77 | {{popfr11|103}} ({{popfr11|0}}) | {{formatnum:{{#expr:({{popfr11|103}}/6.77) round 2}}}} | [[Comunautat de comunas del Limosenc|CC del Limosenc]] |- |[[Costauçan]] |11109 | 4,47 | {{popfr11|109}} ({{popfr11|0}}) | {{formatnum:{{#expr:({{popfr11|109}}/4.47) round 2}}}} | [[Comunautat de comunas del Limosenc|CC del Limosenc]] |- |[[Cubièra]] |11112 | 14,48 | {{popfr11|112}} ({{popfr11|0}}) | {{formatnum:{{#expr:({{popfr11|112}}/14.48) round 2}}}} | [[Comunautat de comunas del Limosenc|CC del Limosenc]] |- |[[Forton]] |11155 | 20,46 | {{popfr11|155}} ({{popfr11|0}}) | {{formatnum:{{#expr:({{popfr11|155}}/20.46) round 2}}}} | [[Comunautat de comunas del Limosenc|CC del Limosenc]] |- |[[Luc d'Aude]] |11209 | 7,67 | {{popfr11|209}} ({{popfr11|0}}) | {{formatnum:{{#expr:({{popfr11|209}}/7.67) round 2}}}} | [[Comunautat de comunas del Limosenc|CC del Limosenc]] |- |[[Missegre]] |11235 | 7,45 | {{popfr11|235}} ({{popfr11|0}}) | {{formatnum:{{#expr:({{popfr11|235}}/7.45) round 2}}}} | [[Comunautat de comunas del Limosenc|CC del Limosenc]] |- |[[Montasèls]] |11240 | 4,39 | {{popfr11|240}} ({{popfr11|0}}) | {{formatnum:{{#expr:({{popfr11|240}}/4.39) round 2}}}} | [[Comunautat de comunas del Limosenc|CC del Limosenc]] |- |[[Peiròlas]] |11287 | 14,49 | {{popfr11|287}} ({{popfr11|0}}) | {{formatnum:{{#expr:({{popfr11|287}}/14.49) round 2}}}} | [[Comunautat de comunas del Limosenc|CC del Limosenc]] |- |[[Rènnas del Castèl]] |11309 | 14,95 | {{popfr11|309}} ({{popfr11|0}}) | {{formatnum:{{#expr:({{popfr11|309}}/14.95) round 2}}}} | [[Comunautat de comunas del Limosenc|CC del Limosenc]] |- |[[Ròcatalhada e Conilhac]] |11323 | 15,80 | {{popfr11|323}} ({{popfr11|0}}) | {{formatnum:{{#expr:({{popfr11|323}}/15.8) round 2}}}} | [[Comunautat de comunas del Limosenc|CC del Limosenc]] |- |[[La Serpent]] |11376 | 9,59 | {{popfr11|376}} ({{popfr11|0}}) | {{formatnum:{{#expr:({{popfr11|376}}/9.59) round 2}}}} | [[Comunautat de comunas del Limosenc|CC del Limosenc]] |- |[[Sèrras]] |11377 | 4,06 | {{popfr11|377}} ({{popfr11|0}}) | {{formatnum:{{#expr:({{popfr11|377}}/4.06) round 2}}}} | [[Comunautat de comunas del Limosenc|CC del Limosenc]] |- |[[Sogranha]] |11381 | 18,43 | {{popfr11|381}} ({{popfr11|0}}) | {{formatnum:{{#expr:({{popfr11|381}}/18.43) round 2}}}} | [[Comunautat de comunas del Limosenc|CC del Limosenc]] |- |[[Terròlas]] |11389 | 6,63 | {{popfr11|389}} ({{popfr11|0}}) | {{formatnum:{{#expr:({{popfr11|389}}/6.63) round 2}}}} | [[Comunautat de comunas del Limosenc|CC del Limosenc]] |- |[[Valmigièra]] |11402 | 5,94 | {{popfr11|402}} ({{popfr11|0}}) | {{formatnum:{{#expr:({{popfr11|402}}/5.94) round 2}}}} | [[Comunautat de comunas del Limosenc|CC del Limosenc]] |- |} ==Istòria== De 1790 a 1795, [[Quilhan]] èra caplòc de districte. De 1790 a 1801, las comunas de [[Bèlvianes e Cavirac]], [[Brenac]], [[Ginòlas]], Quilhan, [[Sant Ferriòl]] e [[Sant Jolian de Bèc]] èran del canton de Quilhan, las comunas de [[Campanha d'Aude]], d'Esperasan, de [[Fan (Aude)|Fan]], de [[Granes]] e de [[Rovenac]] èran del canton d'[[Esperasan]], las comunas de [[Codons]], de Marçan, de [[Quirbajon]] e de [[Sant Martin de Les]] èran del canton de [[Marçan (Aude)|Marçan]], [[Nebiàs]] èra del canton de [[Puègverd]], las comunas de [[Sant Just del Besun]] e [[Sant Loís e Paraon]] èran del canton de [[Bugarag]]. En 1801, quand le nombre dels cantons foguèt demingat, les canton d'Esperasan, de Marçan, de Puègverd e de Bugarag foguèron suprimits e totas las comunas citadas passèron al canton de Quilhan <ref>fichas Cassini-EHESS de las comunas concernidas</ref>. </br> En 2014, quand faguèron una refòrma cantonala, le canton de Quilhan foguèt conservat e fòrtament agrandit, per las eleccions departamentalas de 2015, en aplicacion del decret n° 2014-204 del 21 de febrièr de 2014 <ref>[https://www.legifrance.gouv.fr/loda/id/JORFTEXT000028652386]</ref>. ==Nòtas== <references/> {{Portal Lengadòc}} bgdv47qopre903ovu7ysj66a1k4ugjo 0 201478 2507531 2026-08-25T13:38:36Z Raphael1256 33805 Redireccion cap a [[Partit Trabalhista (Reialme Unit)]] 2507531 wikitext text/x-wiki #REDIRECT [[Partit Trabalhista (Reialme Unit)]] dip4d4u9870aikl493473qizoxpae7m