Wikipèdia ocwiki https://oc.wikipedia.org/wiki/Acu%C3%A8lh MediaWiki 1.47.0-wmf.17 first-letter Mèdia Especial Discutir Utilizaire Discussion Utilizaire Wikipèdia Discussion Wikipèdia Fichièr Discussion Fichièr MediaWiki Discussion MediaWiki Modèl Discussion Modèl Ajuda Discussion Ajuda Categoria Discussion Categoria Portal Discussion Portal Projècte Discussion Projècte TimedText TimedText talk Mòdul Mòdul Discussió Event Event talk 0 3100 2507947 2424942 2026-08-29T10:52:12Z Pdbdt 1104 /* Administracion */ cònsol 2507947 wikitext text/x-wiki {{Infobox vila occitana | carta = oc | nom = Dacs | nom2 = ''Dax'' | imatge = Dax Fontaine chaude.jpg | descripcion = La [[Hont Cauda]] de Dacs. | lògo = | escut = Blason Dax 40.svg | region = [[Navèra Aquitània]] | ist = {{Gasconha}} | parçan = {{Shalòssa}} | departament = {{Lanas}}<br /> ([[sosprefectura]]) | arrondiment = [[Arrondiment de Dacs|Dacs]] ([[caplòc]]) | canton = 2 cantons, Dacs-1 e Dacs-2 ([[canton de Dacs-Nòrd|Dacs-Nòrd]] e [[canton de Dacs-Sud|Dacs-Sud]] avant 2015) | insee = 40088 | cp = 40100 | cònsol = Julien Dubois | mandat = [[2020]]-[[2026]] | intercom = [[Lo Gran Dacs Aglomeracion]] | gentilici = daqués, daquesa | longitud = -1.0553 | latitud = 43.7072 | alt mej = 9 | alt mini = 2 | alt maxi = 46 | ectaras = 1970 | km² = 19.70 |}} '''Dacs'''<ref>http://books.openedition.org/pulm/1024>"Quora la divergéncia grafica complica pas la lectura, se podriá admetre lei grafias divergentas que se son sedimentadas. Lei sits d’estacions termalas an fornit de toponims similars a partir dau latin Aquis, De Aquis, qu’es l’ablatiu locatiu plurau de aqua. Legissèm Ax en País de Fois (Alibèrt 1935, 419; Deledar & Poujade 1992) e [[Dacs]] en Shalòssa (Petit dictionnaire, 1984. 128). Una uniformizacion grafica Ax/Dax o Acs/Dacs es pas indispensabla en tèrmes practics de lectura. Amb la meteissa racina avèm Ais de Provença ; una grafia Aix* o Aics* seriá una tissa pedanta e inutila." e [[Domergue Sumien]], https://web.archive.org/web/20171107022730/https://opinion.jornalet.com/lenga/blog/2381/lei-noms-dais-de-provenca-de-dacs-e-de-la-vila-dax</ref> o '''d'Acs'''<ref>[https://web.archive.org/web/20170919200819/http://www.locongres.org/oc/aplicacions/top-oc/topoc-recerca/ Top'Òc] Diccionari toponimic occitan del [[Congrès permanent de la lenga occitana]].</ref>{{,}}<ref>https://web.archive.org/web/20120316000828/http://toponimiaoc.webs.com/40lanas.htm</ref> (''Dax'' en [[francés]]) qu'ei ua [[comuna francesa|comuna]] [[Gasconha|gascona]] de [[Shalòssa]], situada hens lo [[departaments franceses|departament]] de las [[Lanas (departament)|Lanas]] e la [[region francesa|region]] de la [[Navèra Aquitània]], <small>ancianament d'[[Aquitània (region)|Aquitània]]</small>. Que hèi partida de la region istorica de [[Gasconha]]. Qu'estó lo sièti d'un [[Vescomtat de Dacs|vescomtat]] e d'ua senescaucia segondària dependenta de la [[Senescaucia de las Lanas|Senescaucia Principau de las Lanas]]. ==Geografia== [[Imatge:Map commune FR insee code 40088.png|vignette|upright=1.8|centre|Comunas a l'entorn.]] ==Toponimia== La prononciacion qu'ei [daks]. Las fòrmas ancianas que son ''Aquae Tarbellicae'', en latin, au sègle IV, ''Aquis Tarbellicis'', en latin, au sègle IV, ''civitas Aquensium'', en latin, cap a 400, ''episcopus Aquensis'', en latin, shens data, ''Aquis'', en latin, au sègle VI, ''Sancta Maria de Ax'', ''Sanctus Vincentius de Ax'', ''Aquae'', ''Aquensis'', ''Aquis'', en latin, aus sègles XI-XII, ''le prebostat d'Ax'', en 1276, ''Akes'', en 1294, ''Dax'' (mapas de 1630, 1638, deu sègle XVII, shens data, de 1651), ''Acqs'' e ''Ax'' (abans la Revolucion), ''Dax eaux'' (mapa de 1714), ''Dax'' (mapa de 1733) <ref name = bbf>Bénédicte Boyrie-Fénié, ''Dictionnaire toponymique des communes. Landes et Bas-Adour'', ed. Institut occitan e CAIRN, Pau, 2005, p. 91-92</ref>. [[Albèrt Dauzat]] qu'explica la capitala deus [[Tarbèls]] a aigas termalas coneishudas tanlèu l'epòca d'[[August]], designadas peu nom; ''Dacs'' vien deu latin ''aqua'' « aiga », a l'ablatiu locatiu plurau ''aquis''<ref>Albert Dauzat, Charles Rostaing, ''Dictionnaire étymologique des Noms de Lieux en France'', Librairie Guénégaud, reedicion 1984, p. 7, a ''Aix-en-Provence''</ref>. [[Ernèst Negre|Negre]] e Astor, citats per Bénédicte Boyrie-Fénié, qu'explican Dacs vien deu latin ''aquis'', ablatiu-locatiu plurau de ''aqua'' « a las aigas »; lo ''d'' qu'ei aglutinat <ref name = bbf/>. Bénédicte Boyrie-Fénié qu'ei en acòrd dab las explicacions precedentas e que precisa Dacs qu'ei ''Akiz(e)'' en [[basco]], fòrma qui a pas gaire cambiat despuish l'Antiquitat<ref name = bbf/>. ==Istòria== {{...}} == Administracion == {{ElegitDebuta|insee=40088 |Títol= Lista deus cònsols successius}} {{Elegit |Debuta= 25 de mai de [[2020]]|Fin= [[2032]] |Identitat= Julien Dubois |Partit= divèrs centre |Qualitat= }} {{Elegit |Debuta= 7 de noveme de [[2016]]<ref>http://www.sudouest.fr/2016/11/08/elisabeth-bonjean-maire-comme-prevu-2560919-3350.php#xtatc=INT-7-[bloc_article_payant_A2]</ref> |Fin= 2020 |Identitat=Élisabeth Bonjean |Partit=[[PS]] |Qualitat= }} {{Elegit |Debuta= [[2008]] |Fin= 1er de noveme<ref>http://www.sudouest.fr/2016/10/28/video-l-emouvante-declaration-de-gabriel-bellocq-au-conseil-municipal-de-dax-2550409-3350.php</ref> de [[2016]] |Identitat=Gabriel Bellocq |Partit= [[PS]] |Qualitat= }} {{Elegit |Debuta= junh de [[1995]] |Fin= 2008 |Identitat=Jacques Forté |Partit= [[Los Republicans|UMP]] |Qualitat= }} {{Elegit |Debuta= març de [[1977]] |Fin= 1995 |Identitat=Yves Goussebaire-Dupin |Partit=[[Union per la Democracia Francesa|UDF]] |Qualitat=senator }} {{Elegit |Debuta= |Fin= 1977 |Identitat= |Partit= |Qualitat= }} {{ElegitDonadas}} {{ElegitFin}} ==Demografia== {{Demografia |insee=40088 |1793=3391 |1800=3398 |1806=3179 |1821=4948 |1831=4716 |1836=4776 |1841=5842 |1846=5615 |1851=5805 |1856=6125 |1861=9856 |1866=9469 |1872=9062 |1876=10250 |1881=10218 |1886=10858 |1891=10240 |1896=10196 |1901=10329 |1906=11210 |1911=11387 |1921=11047 |1926=12385 |1931=12663 |1936=13056 |1946=14113 |1954=14557 |1962=17051 |1968=19348 |1975=19137 |1982=18648 |1990=19309 |1999=19515 |2004= |2005= |2006=20810 |2007= |2008=20528 |2009= |2011=20299 |2013=20776 |cassini=11662 |senscomptesdobles=1962}} == Espòrt == [[Fichièr:US Dax-RC Massy 2015-04-04.jpg|vinheta|US Dacs ''(en roge)'' contra RC Massy.]] *[[US Dacs]] ==Lòcs e monuments== ==Personalitats ligadas dab la comuna== * [[Pierre Albaladejo]] * [[Eric Rei Bèthvéder]], qui vadó a Dacs en 1966, qu'ei un escrivan gascon de lenga occitana. ==Véder tanben== * [[Comunas de las Lanas]] ==Ligams extèrnes== ==Nòtas== <references/> {{Camin de Compostèla | precedenta = | via = Via Turonensis | seguenta = }} {{Portal Gasconha}} {{Comunas de las Lanas}} [[Categoria:Via Turonensis]] [[Categoria:Comuna de Shalòssa]] [[Categoria:Comuna de las Lanas]] [[Categoria:Lanas]] [[Categoria:Comuna de Gasconha]] crau98r511jxqvo99wnfv7f0om6egr6 0 3331 2507886 2502443 2026-08-28T14:47:06Z Egilus 56967 Renewing info 2507886 wikitext text/x-wiki {{Infobox País | carta = | nom_local1 = Latvijas Republika | nom_occitan = Republica de Letònia | lenga = lv | imatge_bandièra = Flag of Latvia.svg | ligam_bandièra = | imatge_blason = Coat of Arms of Latvia.svg | ligam_blason = | imatge_mapa = EU-Latvia.svg | devisa = | lengas oficialas = [[Leton]] | capitala = [[Riga]] | coordenadas_capitala = {{coord|56|57|N|24|6|E}} | tipe_govèrn = Republica parlamentària | títols_dirigents = [[Lista dels presidents de Letònia|President]]<br /> [[Lista dels primièrs ministres de Letònia|Primièr ministre]] | noms_dirigents = [[Edgars Rinkēvičs]]<br />[[Andris Kulbergs]] | superfícia_reng = 121 | superfícia_totala = 64 597 | percentatge_aiga = 1,5% | populacion_reng = 145 | populacion_totala = 1856932<ref>[https://data.stat.gov.lv/pxweb/lv/OSP_PUB/START__POP__IR__IRV/IRE060/ «IRE060. Iedzīvotāju skaits un īpatsvars pēc tautības un valstiskās piederības gada sākumā 2011 - 2026»]. Statistikas datubāzes. Accessed: 2026-08-28.</ref> | populacion_annada = 2025 | densitat = 29 | país_independéncia = De la [[Alemanha]] <br />De l'[[URSS]] | tipe_independéncia = data | data_independéncia = 18 de novembre de 1918 <br /> 4 de mai de 1990 | gentilici = leton -na | IDH_annada = 2013 | IDH = {{aumentacion}} 0,810 | IDH_categoria = elevat | IDH_reng = 48n | moneda = | còde_moneda = | còde_país = LV | fus_orari = +2: ([[CET]]);<br />Ora d'estiu: [[Temps Universal Coordenat|UTC]]+3: ([[CEST]]) Central European Time | imne_nacional = | imne audio = | domeni_internet = [[.lv]] | indicatiu_telefonic = 371 | nòtas = }} {{Istòria de Letònia}} '''Letònia''' (en [[leton]]: ''Latvija''), oficialament la '''Republica de Letònia''' (en leton: ''Latvijas Republika''), es un [[país]] de l'[[Euròpa]] dau Nòrd. Banhada per la [[mar Baltica]], Letònia es coneguda coma un deis [[Estat baltic|Païses Baltics]], amb [[Estònia]] e [[Lituània]], que la delimitan au nòrd e au sud, respectivament. A l'èst, compartís sei frontièras amb [[Russia]] e [[Bielorussia]]. La capitala n'es [[Riga]], lo gentilici es '''leton''', '''letona''', la lenga oficiala es lo [[leton]]. == Istòria == {{Article detalhat|Istòria de Letònia}} === De l'evangelizacion ai conquistas suedesa e polonesa === L'[[istòria]] de Letònia es mau coneguda avans lo començament de l'èra [[cristianisme|crestiana]]. Lo tèrme « Letònia » eu meteis apareguèt dins lo corrent dau sègle XX per designar lei regions de [[Livònia]] e de [[Curlàndia]]. Avans l'arribada dei premiers missionaris, de [[Lengas balticas|pòbles baltics]] e [[Lengas finoogricas|finoogrics]], largament mesclats e mestissats, i èran installats. En [[1160]], de missionaris [[alemand]]s comencèron d'evangelizar lei [[Lives]] de l'embocadura de [[Daugava]] mai ne foguèron expulsats en [[1198]]. Un an pus tard, la [[Catolicisme|Glèisa Catolica]], a l'iniciativa de l'evesque de [[Livònia]] [[Albèrt de Buxhoeveden]], mobilizèt de mejans per evangelizar lo país. Fondèt [[Riga]] en [[1201]] e l'[[Chivaliers Pòrta-Gleva|Òrdre dei Chivaliers Pòrta-Gleva]] en [[1202]]. Lei Pòrta-Gleva comencèron la conquista e la conversion per fòrça dei populacions eslavas ([[Lives]] au [[nòrd]], [[Letes]] a l'[[èst]], lei [[Curonian]]s au [[sud]]). Pasmens, aquela expansion foguèt limitada a l'èst per la resisténcia dei [[Russia|Rus]] e, au [[sud]], per aquela dei [[Lituània|Lituanians]]. Puei, en [[1236]], l'armada dei [[Chivaliers Pòrta-Gleva]] foguèt anientada per lei Lituanians a la [[batalha de Saule]] e lei subrevivents foguèron integrats au sen de l'[[Cavaèrs Teutonics|Òrdre Teutonic]]<ref>L'Òrdre dei Pòrta-Gleva venguèt una branca autonòma de l'[[Cavaèrs Teutonics|Òrdre Teutonic]]. Gardèt un mèstre, un unifòrme e d'institucions pròpris.</ref>. Lo regime instaurat per lei [[Chivaliers Pòrta-Gleva|Pòrta-Gleva]] èra de tipe [[feudalitat|feudau]] e basat sus lo [[servatge]] dei pòbles indigèns. Lei populacions urbanas èran sovent d'origina germanica e liadas au comèrci de la [[Mar Baltica]]. En particular, [[Riga]] venguèt la premiera plaça comerciala de la [[Liga Anseatica]]. Militarament, lo sostèn dei Chivaliers Teutonics permetèt ai Pòrta-Gleva d'acabar entre [[1237]] e [[1290]] la conquista de [[Curlàndia]] e de [[Livònia]]. Au sègle XVI, l'introduccion de la [[Reforma protestanta|Reforma]] ([[1522]]), la secularizacion dei Chivaliers Teutonics ([[1525]]) e l'expansion rus durant lo rèine d'[[Ivan IV lo Terrible]] ([[1533]]-[[1584]]) afebliguèron l'Òrdre dei Pòrta-Gleva. Grèvament desfachs en [[1560]] per lei [[Russia|Rus]] a la [[batalha d'Ergeme]], lei Chivaliers deguèron se plaçar sota la proteccion dau rèi de [[Polonha]]-[[Lituània]]. En [[1561]], [[Polonha]] annexèt ansin dirèctament [[Livònia]] — fòrça menaçada per [[Russia]] — e creèt un [[Ducat de Curlàndia]] fisat au darrier grand mèstre dei Pòrta-Gleva, [[Gotthard Kettler]]. Pasmens, au començament dau sègle XVII, aquò empachèt pas la conquista de la màger part de [[Livònia]] per [[Suècia]]. === La conquista e lo periòde rus === La division de [[Livònia]] entre [[Polonha|Polonés]] [[Catolicisme|catolics]] e [[Suècia|Suedès]] [[Luterianisme|luterians]] foguèt a l'origina de la division [[religion|religiosa]] actuala dau país entre [[Catolicisme|catolics]] a l'[[èst]] e [[Luterianisme|Luterians]] dins leis autrei regions. Dins lo corrent dau sègle XVIII, la region foguèt pauc a pauc conquistada per [[Russia]] qu'expulsèt lei Suedès en [[1710]] e prenguèt la partida polonesa en [[1772]] a l'eissida dau Premier Partiment de Polonha. [[Curlàndia]] conoguèt un periòde relativament prospèr gràcias a l'autonòmia laissada a sei ducs per lei sobeirans polonés. En particular, de marchands de la region participèron au comèrci negrier e lo duc assaièt sensa succès de fondar una colonia sus l'illa de [[Tobago]]. Lo Ducat foguèt annexat per [[Russia]] en [[1795]] quand [[Polonha]] dispareguèt. Lei Rus laissèron inicialament sei privilègis ais abitants, especialament ai populacions urbanas germanicas. Pasmens, a partir dau sègle XIX, comencèron de russificar lei populacions localas. Dins aquò, durant la segonda mitat dau sègle, emergiguèt un movement de renaissença culturala menada per d'escrivans letons<ref>Existiá ja una literatura letona mai fins au sègle XIX, se limitava unicament a de traduccions de tèxtes religiós.</ref>. === La Premiera Guèrra Mondiala e la premiera Letònia independenta === Durant la [[Premiera Guèrra Mondiala]], leis [[Alemanha|Alemands]] ocupèron [[Curlàndia]] en [[1915]], [[Riga]] en [[1917]] e [[Livònia]] au començament de [[1918]]. Lei Rus abandonèron aquelei regions au [[Tractat de Brèst-Litovsk]] e leis Alemands Baltics assaièron alora de formar un « Ducat de Baltikum » gropant totei lei regions balticas sota l'autoritat de l'emperaire d'[[Alemanha]]. Pasmens, après l'armistici dau 11 de novembre de [[1918]], l'armada alemanda comencèt de se retirar dei país baltics que venguèron un teatre de la [[Guèrra Civila Russa]]. En Letònia, lei Bolchevics prenguèron [[Riga]] e [[Jelgava]] au començament de [[1919]] gràcias au sostèn deis abitants desirós d'expulsar l'[[aristocracia]] e la borgesiá alemandas. Pasmens, la populacion èra gaire en favor de l'instauracion d'un regime [[comunisme|comunista]] e un conflicte complèx comencèt. Premier, leis Aliats, leis autoritats alemandas e un govèrn provisòri leton nacionalista establit a [[Liepaja]] trobèron un acòrd permetent d'alentir lo retirament alemand. Aquò permetèt d'organizar una fòrça letona recrutada per de senhors baltics e de reconquistar [[Riga]] en mai de [[1919]]. Puei, leis Aliats decidèron de sostenir la creacion d'una armada letona vertadiera (ostila ais Alemands e ai Bolchevics). Aquela tresena fasa de la [[Guèrra d'Independéncia de Letònia]] veguèt de combats entre lo govèrn leton, una armada blanca principalament formada de milicians alemands e lei Bolchevics. En octòbre, una flòta [[França|franco]]-[[Reialme Unit|britanica]] deguèt intervenir per protegir [[Riga]] dei Blancs e sostenir la presa de [[Jelgava]] per lei Letons. Enfin, en [[1920]], [[Russia]] reconoguèt l'[[independéncia]] dau país e lei milicians alemands l'abandonèron. En [[1922]], una [[constitucion]] parlamentària foguèt adoptada mai una instabilitat politica recurrenta empachèt la formacion de [[govèrn]]s estables. [[Karlis Ulmanis]] foguèt la personalitat politica principala d'aqueu periòde. Cap dau govèrn en [[1919]]-[[1921]], en [[1925]]-[[1926]] e en [[1931]]-[[1932]], organizèt un còp d'estat en [[1934]]. Fondèt alora un regime autoritari que dirigiguèt Letònia fins a l'invasion [[URSS|sovietica]] de [[1940]]. === Lo periòde sovietic === De [[1940]] a [[1991]], Letònia foguèt una republica constitutiva de l'[[URSS|Union Sovietica]]. D'efèct, en [[1939]], leis acòrds entre [[Stalin]] e [[Adolf Hitler|Hitler]] permetèron ai Sovietics d'ocupar lo país. L'invasion se debanèt lo 14 de junh e l'Armada Roja ocupèt Letònia sensa combat. L'administracion, l'elèit nacionau e lo clergat foguèron rapidament eliminats e {{formatnum:35000}} Letons foguèron desportats en [[Siberia]]. {{formatnum:50000}} Alemands foguèron tanben transferits en [[Alemanha]]. Durant la [[Segonda Guèrra Mondiala]], Letònia foguèt rapidament ocupada per la ''Wehrmacht''. [[Riga]] venguèt la capitala dau ''Reichskommissariat'' d'Ostland. En despiech d'una volontat [[nazisme|nazi]] d'integrar lei Letons au sen de la futura « raça superiora », l'ocupacion alemanda foguèt dura (liquidacion dei [[judaïsme|judieus]], requisicions d'ostaus, violéncias multiplas... etc.). Pasmens, plusors volontaris letons participèron a la guèrra dins lo camp alemand e doas [[division (militar)|division]]s SS letonas foguèron creadas. En octòbre de [[1944]], aqueleis unitats foguèron blocadas — ambé d'autreis unitats alemandas — dins la pòcha de Curlàndia onte resistiguèron fins a la fin de la guèrra. Aquò justifiquèt una repression sovietica feròça, agravada per l'existéncia de movements de partisans nacionalistas dins lei [[selva|seuvas]]. Ansin, {{formatnum:145000}} abitants foguèron tuats per l'ocupacion alemanda e {{formatnum:125000}} desportats per lei Sovietics de [[1946]] a [[1953]]. Après la guèrra, l'importància economica dau [[pòrt]] de [[Riga]] entraïnèt una sovietizacion accelerada de Letònia. La proporcion de Rus au sen de la populacion passèt ansin de 12,5% dins leis annadas 1930, a 27% en [[1959]] e 34% en [[1989]]. D'[[Ucraïna|Ucraïnians]] e de [[Bielorussia|Bielorús]] formèron tanben de minoritats importantas (8% de la populacion en [[1989]]). De mai, lo partit comunista leton foguèt fòrça susvelhat e una purga i foguèt organizada en [[1959]]-[[1961]] per remplaçar plusors caps letons sospichats de « nacionalisme ». Pasmens, lo periòde sovietic permetèt l'industrializacion de Letònia. A partir de [[1989]], Letònia comencèt de revendicar la restauracion de son [[independéncia]] que foguèt finalament proclamada lo 21 d'aost de [[1991]]. Una partida importanta de la minoritat russa ne sostenguèt lo principi e lo comunista [[Anatolijs Gorbunovs]] ne venguèt lo president. === La restauracion de l'independéncia === Dempuei son [[independéncia]], Letònia es a s'ancorar dins lo camp occidentau per se protegir còntra una resurgéncia de l'expansionisme russa. Pasmens, dèu totjorn tenir còmpte de l'avís de [[Moscòu]] car lo país assosta una importanta minoritat russa que son estatut es una fònt importanta de tension entre [[Russia]] e Letònia. D'efèct, una [[lei|lèi]] adoptada a la fin de [[1991]] limita l'obtencion dau ciutadanatge leton ais descendents dei ciutadans de [[1940]]. L'objectiu es d'exclure dau jòc electorau lei populacions russas arribadas durant lo periòde sovietic, especialament l'importanta minoritat russa de [[Riga]] (oficialament 40% deis abitants de la capitala). Pasmens, aquò a creat un contenciós important ambé [[Russia]] que sostèn lei revendicacions politicas dei « non ciutadans » d'origina russa. Ansin, lo govèrn leton deguèt adoptar una modificacion de sa lei electorala en [[1995]] per permetre l'integracion progressiva dei russofòns. Dins aquò, aquela evolucion es lenta ({{formatnum:700000}} « non ciutadans » en [[1991]], {{formatnum:260000}} en [[2015]]) e causa regularament de problemas au govèrn leton (criticas de l'UE, tensions ambé [[Russia]], trèbols intèrnes... etc.). En parallèl, Letònia a pauc a pauc integrat lo mond occidentau ambé l'adopcion d'institucions democraticas establas e d'una economia capitalista. En [[2004]], integrèt l'[[Union Europèa]] e l'[[OTAN]]. Pasmens, la vida politica es relativament instabla e lo país foguèt durament tocat per la [[crisi economica de 2008]] (recession de -17,7% en [[2009]]). La situacion economica se melhora lentament dempuei [[2011]]. == Govèrn e politica == ''Article principal: [[Govèrn e politica de Letònia]]''<br /> Letonia es una [[republica]] [[parlament]]ària. Lo president es lo cap d'Estat, elegit per lo Parlament per un periòde de quatre ans. Lo president designa un primièr ministre, qu'amb son cabinet, forma lo poder executiu del govèrn. Lo Parlament unicameral leton de 100 escons, lo ''Saeima'', es elegit per vòte dirècte popular cada quatre ans. Letònia es devesida en 33 comtats apelats ''rajons'' ; 7 ciutats an un estat separat. <table border="0"><tr><td> * [[Adazu (comtat)]] * [[Aizkraukles (comtat)]] * [[Aluksnes (comtat)]] * [[Balvu (comtat)]] * [[Bauskas (comtat)]] * [[Cesu (comtat)]] * [[Daugavpils]] * [[Daugavpils (comtat)]] * [[Dobeles (comtat)]] * [[Gulbenes (comtat)]] * [[Jekabpils (comtat)]] * [[Jelgava]] * [[Jelgava (comtat)]] * [[Jurmala]] * [[Kekavas (comtat)]] * [[Kraslavas (comtat)]] * [[Kuldigas (comtat)]] * [[Liepaja]] * [[Liepaja (comtat)]] </td><td valign="top"> * [[Limbazu (comtat)]] * [[Livanu (comtat)]] * [[Ludzas (comtat)]] * [[Madonas (comtat)]] * [[Marupes (comtat)]] * [[Ogres (comtat)]] * [[Olaines (comtat)]] * [[Preilu (comtat)]] * [[Rezekne]] * [[Rezekne (comtat)]] * [[Riga]] * [[Salaspils (comtat)]] * [[Saldus (comtat)]] * [[Riga (comtat)]] * [[Saulkrastu (comtat)]] * [[Talsu (comtat)]] * [[Tukuma (comtat)]] * [[Valkas (comtat)]] * [[Valmieras (comtat)]] * [[Ventspils]] * [[Ventspils (comtat)]] </td></tr></table> == Organizacion politico-administrativa == ''Article principal: [[Organizacion politico-administrativa de Letònia]]'' == Geografia == ''Article principal: [[Geografia de Letònia]]'' [[Fichièr:carte de Lettonie.png|230px|thumbnail|left|Letònia]]<br /> Localizada dins la còsta orientala de la [[Mar Baltica]], Letònia es situada dins la plana d'[[Euròpa]] [[Euròpa Orientala|Orientala]]. Lo país consistís en una vasta superficia de tèrras planas, cubèrtas per de bòscs, especialament de pins. Lo punt culminant es la montanha ''Gaiziņkalns'', amb 311,6&nbsp;m. Lo [[clima]] leton es umid, [[clima temperat|temperat]] continental, e las [[temperatura]]s mejanas varian entre -5&nbsp;°C e 15&nbsp;°C. Los [[riu]]s principals son [[riu Daugava|Daugava]], Lielupe, Gauja, Venta e Salaca. == Economia == {{Article detalhat|Economia de Letònia}} La Letònia a per sòci comercial principal l'[[Union Europèa|UE]]. Los produchs qu'expòrta lo mai son totes en relacion amb lo [[peis]] e son industria. == Demografia == {{Article detalhat|Demografia de Letònia}} == Cultura == {{Article detalhat|Cultura de Letònia}} {| border="1" align="center" cellpadding="2" cellspacing="0"> <CAPTION><font size="+1">'''Fèstas'''</font></caption> <TR><TH style="background:#efefef;">Data</TH><TH style="background:#efefef;">Nom en occitan</TH><TH style="background:#efefef;">Nom local</TH><TH style="background:#efefef;">Notas</TH></TR> <TR><TD></TD><TD></TD><TD></TD><TD></TD></TR> </TABLE> == Bibliografia == == Vejatz tanben == [[Fichièr:Loupe.svg|19x19px]] [[Lista d'articles en relacion amb Letònia]] == Ligams extèrnes == == Nòtas e referéncias == {{Commons|Latvia|Letònia}} <references />{{Païses d'Euròpa (COE)}} [[Categoria:Letònia|*]] 5z4qz9f8a73ms0qdvnwrzpk249tq1i4 2507887 2507886 2026-08-28T14:48:01Z Egilus 56967 /* Govèrn e politica */ 2507887 wikitext text/x-wiki {{Infobox País | carta = | nom_local1 = Latvijas Republika | nom_occitan = Republica de Letònia | lenga = lv | imatge_bandièra = Flag of Latvia.svg | ligam_bandièra = | imatge_blason = Coat of Arms of Latvia.svg | ligam_blason = | imatge_mapa = EU-Latvia.svg | devisa = | lengas oficialas = [[Leton]] | capitala = [[Riga]] | coordenadas_capitala = {{coord|56|57|N|24|6|E}} | tipe_govèrn = Republica parlamentària | títols_dirigents = [[Lista dels presidents de Letònia|President]]<br /> [[Lista dels primièrs ministres de Letònia|Primièr ministre]] | noms_dirigents = [[Edgars Rinkēvičs]]<br />[[Andris Kulbergs]] | superfícia_reng = 121 | superfícia_totala = 64 597 | percentatge_aiga = 1,5% | populacion_reng = 145 | populacion_totala = 1856932<ref>[https://data.stat.gov.lv/pxweb/lv/OSP_PUB/START__POP__IR__IRV/IRE060/ «IRE060. Iedzīvotāju skaits un īpatsvars pēc tautības un valstiskās piederības gada sākumā 2011 - 2026»]. Statistikas datubāzes. Accessed: 2026-08-28.</ref> | populacion_annada = 2025 | densitat = 29 | país_independéncia = De la [[Alemanha]] <br />De l'[[URSS]] | tipe_independéncia = data | data_independéncia = 18 de novembre de 1918 <br /> 4 de mai de 1990 | gentilici = leton -na | IDH_annada = 2013 | IDH = {{aumentacion}} 0,810 | IDH_categoria = elevat | IDH_reng = 48n | moneda = | còde_moneda = | còde_país = LV | fus_orari = +2: ([[CET]]);<br />Ora d'estiu: [[Temps Universal Coordenat|UTC]]+3: ([[CEST]]) Central European Time | imne_nacional = | imne audio = | domeni_internet = [[.lv]] | indicatiu_telefonic = 371 | nòtas = }} {{Istòria de Letònia}} '''Letònia''' (en [[leton]]: ''Latvija''), oficialament la '''Republica de Letònia''' (en leton: ''Latvijas Republika''), es un [[país]] de l'[[Euròpa]] dau Nòrd. Banhada per la [[mar Baltica]], Letònia es coneguda coma un deis [[Estat baltic|Païses Baltics]], amb [[Estònia]] e [[Lituània]], que la delimitan au nòrd e au sud, respectivament. A l'èst, compartís sei frontièras amb [[Russia]] e [[Bielorussia]]. La capitala n'es [[Riga]], lo gentilici es '''leton''', '''letona''', la lenga oficiala es lo [[leton]]. == Istòria == {{Article detalhat|Istòria de Letònia}} === De l'evangelizacion ai conquistas suedesa e polonesa === L'[[istòria]] de Letònia es mau coneguda avans lo començament de l'èra [[cristianisme|crestiana]]. Lo tèrme « Letònia » eu meteis apareguèt dins lo corrent dau sègle XX per designar lei regions de [[Livònia]] e de [[Curlàndia]]. Avans l'arribada dei premiers missionaris, de [[Lengas balticas|pòbles baltics]] e [[Lengas finoogricas|finoogrics]], largament mesclats e mestissats, i èran installats. En [[1160]], de missionaris [[alemand]]s comencèron d'evangelizar lei [[Lives]] de l'embocadura de [[Daugava]] mai ne foguèron expulsats en [[1198]]. Un an pus tard, la [[Catolicisme|Glèisa Catolica]], a l'iniciativa de l'evesque de [[Livònia]] [[Albèrt de Buxhoeveden]], mobilizèt de mejans per evangelizar lo país. Fondèt [[Riga]] en [[1201]] e l'[[Chivaliers Pòrta-Gleva|Òrdre dei Chivaliers Pòrta-Gleva]] en [[1202]]. Lei Pòrta-Gleva comencèron la conquista e la conversion per fòrça dei populacions eslavas ([[Lives]] au [[nòrd]], [[Letes]] a l'[[èst]], lei [[Curonian]]s au [[sud]]). Pasmens, aquela expansion foguèt limitada a l'èst per la resisténcia dei [[Russia|Rus]] e, au [[sud]], per aquela dei [[Lituània|Lituanians]]. Puei, en [[1236]], l'armada dei [[Chivaliers Pòrta-Gleva]] foguèt anientada per lei Lituanians a la [[batalha de Saule]] e lei subrevivents foguèron integrats au sen de l'[[Cavaèrs Teutonics|Òrdre Teutonic]]<ref>L'Òrdre dei Pòrta-Gleva venguèt una branca autonòma de l'[[Cavaèrs Teutonics|Òrdre Teutonic]]. Gardèt un mèstre, un unifòrme e d'institucions pròpris.</ref>. Lo regime instaurat per lei [[Chivaliers Pòrta-Gleva|Pòrta-Gleva]] èra de tipe [[feudalitat|feudau]] e basat sus lo [[servatge]] dei pòbles indigèns. Lei populacions urbanas èran sovent d'origina germanica e liadas au comèrci de la [[Mar Baltica]]. En particular, [[Riga]] venguèt la premiera plaça comerciala de la [[Liga Anseatica]]. Militarament, lo sostèn dei Chivaliers Teutonics permetèt ai Pòrta-Gleva d'acabar entre [[1237]] e [[1290]] la conquista de [[Curlàndia]] e de [[Livònia]]. Au sègle XVI, l'introduccion de la [[Reforma protestanta|Reforma]] ([[1522]]), la secularizacion dei Chivaliers Teutonics ([[1525]]) e l'expansion rus durant lo rèine d'[[Ivan IV lo Terrible]] ([[1533]]-[[1584]]) afebliguèron l'Òrdre dei Pòrta-Gleva. Grèvament desfachs en [[1560]] per lei [[Russia|Rus]] a la [[batalha d'Ergeme]], lei Chivaliers deguèron se plaçar sota la proteccion dau rèi de [[Polonha]]-[[Lituània]]. En [[1561]], [[Polonha]] annexèt ansin dirèctament [[Livònia]] — fòrça menaçada per [[Russia]] — e creèt un [[Ducat de Curlàndia]] fisat au darrier grand mèstre dei Pòrta-Gleva, [[Gotthard Kettler]]. Pasmens, au començament dau sègle XVII, aquò empachèt pas la conquista de la màger part de [[Livònia]] per [[Suècia]]. === La conquista e lo periòde rus === La division de [[Livònia]] entre [[Polonha|Polonés]] [[Catolicisme|catolics]] e [[Suècia|Suedès]] [[Luterianisme|luterians]] foguèt a l'origina de la division [[religion|religiosa]] actuala dau país entre [[Catolicisme|catolics]] a l'[[èst]] e [[Luterianisme|Luterians]] dins leis autrei regions. Dins lo corrent dau sègle XVIII, la region foguèt pauc a pauc conquistada per [[Russia]] qu'expulsèt lei Suedès en [[1710]] e prenguèt la partida polonesa en [[1772]] a l'eissida dau Premier Partiment de Polonha. [[Curlàndia]] conoguèt un periòde relativament prospèr gràcias a l'autonòmia laissada a sei ducs per lei sobeirans polonés. En particular, de marchands de la region participèron au comèrci negrier e lo duc assaièt sensa succès de fondar una colonia sus l'illa de [[Tobago]]. Lo Ducat foguèt annexat per [[Russia]] en [[1795]] quand [[Polonha]] dispareguèt. Lei Rus laissèron inicialament sei privilègis ais abitants, especialament ai populacions urbanas germanicas. Pasmens, a partir dau sègle XIX, comencèron de russificar lei populacions localas. Dins aquò, durant la segonda mitat dau sègle, emergiguèt un movement de renaissença culturala menada per d'escrivans letons<ref>Existiá ja una literatura letona mai fins au sègle XIX, se limitava unicament a de traduccions de tèxtes religiós.</ref>. === La Premiera Guèrra Mondiala e la premiera Letònia independenta === Durant la [[Premiera Guèrra Mondiala]], leis [[Alemanha|Alemands]] ocupèron [[Curlàndia]] en [[1915]], [[Riga]] en [[1917]] e [[Livònia]] au començament de [[1918]]. Lei Rus abandonèron aquelei regions au [[Tractat de Brèst-Litovsk]] e leis Alemands Baltics assaièron alora de formar un « Ducat de Baltikum » gropant totei lei regions balticas sota l'autoritat de l'emperaire d'[[Alemanha]]. Pasmens, après l'armistici dau 11 de novembre de [[1918]], l'armada alemanda comencèt de se retirar dei país baltics que venguèron un teatre de la [[Guèrra Civila Russa]]. En Letònia, lei Bolchevics prenguèron [[Riga]] e [[Jelgava]] au començament de [[1919]] gràcias au sostèn deis abitants desirós d'expulsar l'[[aristocracia]] e la borgesiá alemandas. Pasmens, la populacion èra gaire en favor de l'instauracion d'un regime [[comunisme|comunista]] e un conflicte complèx comencèt. Premier, leis Aliats, leis autoritats alemandas e un govèrn provisòri leton nacionalista establit a [[Liepaja]] trobèron un acòrd permetent d'alentir lo retirament alemand. Aquò permetèt d'organizar una fòrça letona recrutada per de senhors baltics e de reconquistar [[Riga]] en mai de [[1919]]. Puei, leis Aliats decidèron de sostenir la creacion d'una armada letona vertadiera (ostila ais Alemands e ai Bolchevics). Aquela tresena fasa de la [[Guèrra d'Independéncia de Letònia]] veguèt de combats entre lo govèrn leton, una armada blanca principalament formada de milicians alemands e lei Bolchevics. En octòbre, una flòta [[França|franco]]-[[Reialme Unit|britanica]] deguèt intervenir per protegir [[Riga]] dei Blancs e sostenir la presa de [[Jelgava]] per lei Letons. Enfin, en [[1920]], [[Russia]] reconoguèt l'[[independéncia]] dau país e lei milicians alemands l'abandonèron. En [[1922]], una [[constitucion]] parlamentària foguèt adoptada mai una instabilitat politica recurrenta empachèt la formacion de [[govèrn]]s estables. [[Karlis Ulmanis]] foguèt la personalitat politica principala d'aqueu periòde. Cap dau govèrn en [[1919]]-[[1921]], en [[1925]]-[[1926]] e en [[1931]]-[[1932]], organizèt un còp d'estat en [[1934]]. Fondèt alora un regime autoritari que dirigiguèt Letònia fins a l'invasion [[URSS|sovietica]] de [[1940]]. === Lo periòde sovietic === De [[1940]] a [[1991]], Letònia foguèt una republica constitutiva de l'[[URSS|Union Sovietica]]. D'efèct, en [[1939]], leis acòrds entre [[Stalin]] e [[Adolf Hitler|Hitler]] permetèron ai Sovietics d'ocupar lo país. L'invasion se debanèt lo 14 de junh e l'Armada Roja ocupèt Letònia sensa combat. L'administracion, l'elèit nacionau e lo clergat foguèron rapidament eliminats e {{formatnum:35000}} Letons foguèron desportats en [[Siberia]]. {{formatnum:50000}} Alemands foguèron tanben transferits en [[Alemanha]]. Durant la [[Segonda Guèrra Mondiala]], Letònia foguèt rapidament ocupada per la ''Wehrmacht''. [[Riga]] venguèt la capitala dau ''Reichskommissariat'' d'Ostland. En despiech d'una volontat [[nazisme|nazi]] d'integrar lei Letons au sen de la futura « raça superiora », l'ocupacion alemanda foguèt dura (liquidacion dei [[judaïsme|judieus]], requisicions d'ostaus, violéncias multiplas... etc.). Pasmens, plusors volontaris letons participèron a la guèrra dins lo camp alemand e doas [[division (militar)|division]]s SS letonas foguèron creadas. En octòbre de [[1944]], aqueleis unitats foguèron blocadas — ambé d'autreis unitats alemandas — dins la pòcha de Curlàndia onte resistiguèron fins a la fin de la guèrra. Aquò justifiquèt una repression sovietica feròça, agravada per l'existéncia de movements de partisans nacionalistas dins lei [[selva|seuvas]]. Ansin, {{formatnum:145000}} abitants foguèron tuats per l'ocupacion alemanda e {{formatnum:125000}} desportats per lei Sovietics de [[1946]] a [[1953]]. Après la guèrra, l'importància economica dau [[pòrt]] de [[Riga]] entraïnèt una sovietizacion accelerada de Letònia. La proporcion de Rus au sen de la populacion passèt ansin de 12,5% dins leis annadas 1930, a 27% en [[1959]] e 34% en [[1989]]. D'[[Ucraïna|Ucraïnians]] e de [[Bielorussia|Bielorús]] formèron tanben de minoritats importantas (8% de la populacion en [[1989]]). De mai, lo partit comunista leton foguèt fòrça susvelhat e una purga i foguèt organizada en [[1959]]-[[1961]] per remplaçar plusors caps letons sospichats de « nacionalisme ». Pasmens, lo periòde sovietic permetèt l'industrializacion de Letònia. A partir de [[1989]], Letònia comencèt de revendicar la restauracion de son [[independéncia]] que foguèt finalament proclamada lo 21 d'aost de [[1991]]. Una partida importanta de la minoritat russa ne sostenguèt lo principi e lo comunista [[Anatolijs Gorbunovs]] ne venguèt lo president. === La restauracion de l'independéncia === Dempuei son [[independéncia]], Letònia es a s'ancorar dins lo camp occidentau per se protegir còntra una resurgéncia de l'expansionisme russa. Pasmens, dèu totjorn tenir còmpte de l'avís de [[Moscòu]] car lo país assosta una importanta minoritat russa que son estatut es una fònt importanta de tension entre [[Russia]] e Letònia. D'efèct, una [[lei|lèi]] adoptada a la fin de [[1991]] limita l'obtencion dau ciutadanatge leton ais descendents dei ciutadans de [[1940]]. L'objectiu es d'exclure dau jòc electorau lei populacions russas arribadas durant lo periòde sovietic, especialament l'importanta minoritat russa de [[Riga]] (oficialament 40% deis abitants de la capitala). Pasmens, aquò a creat un contenciós important ambé [[Russia]] que sostèn lei revendicacions politicas dei « non ciutadans » d'origina russa. Ansin, lo govèrn leton deguèt adoptar una modificacion de sa lei electorala en [[1995]] per permetre l'integracion progressiva dei russofòns. Dins aquò, aquela evolucion es lenta ({{formatnum:700000}} « non ciutadans » en [[1991]], {{formatnum:260000}} en [[2015]]) e causa regularament de problemas au govèrn leton (criticas de l'UE, tensions ambé [[Russia]], trèbols intèrnes... etc.). En parallèl, Letònia a pauc a pauc integrat lo mond occidentau ambé l'adopcion d'institucions democraticas establas e d'una economia capitalista. En [[2004]], integrèt l'[[Union Europèa]] e l'[[OTAN]]. Pasmens, la vida politica es relativament instabla e lo país foguèt durament tocat per la [[crisi economica de 2008]] (recession de -17,7% en [[2009]]). La situacion economica se melhora lentament dempuei [[2011]]. == Govèrn e politica == ''Article principal: [[Govèrn e politica de Letònia]]''<br /> Letonia es una [[republica]] [[parlament]]ària. Lo president es lo cap d'Estat, elegit per lo Parlament per un periòde de quatre ans. Lo president designa un primièr ministre, qu'amb son cabinet, forma lo poder executiu del govèrn. Lo Parlament unicameral leton de 100 escons, lo ''Saeima'', es elegit per vòte dirècte popular cada quatre ans. Letònia es devesida en 33 comtats apelats ''rajons'' ; 7 ciutats an un estat separat. <table border="0"><tr><td> * [[Adazu (comtat)]] * [[Aizkraukles (comtat)]] * [[Aluksnes (comtat)]] * [[Balvu (comtat)]] * [[Bauskas (comtat)]] * [[Cesu (comtat)]] * [[Daugavpils]] * [[Daugavpils (comtat)]] * [[Dobeles (comtat)]] * [[Gulbenes (comtat)]] * [[Jekabpils (comtat)]] * [[Jelgava]] * [[Jelgava (comtat)]] * [[Jurmala]] * [[Kekavas (comtat)]] * [[Kraslavas (comtat)]] * [[Kuldigas (comtat)]] * [[Liepaja]] * [[Liepaja (comtat)]] * [[Limbazu (comtat)]] </td><td valign="top"> * [[Livanu (comtat)]] * [[Ludzas (comtat)]] * [[Madonas (comtat)]] * [[Marupes (comtat)]] * [[Ogres (comtat)]] * [[Olaines (comtat)]] * [[Preilu (comtat)]] * [[Rezekne]] * [[Rezekne (comtat)]] * [[Riga]] * [[Salaspils (comtat)]] * [[Saldus (comtat)]] * [[Riga (comtat)]] * [[Saulkrastu (comtat)]] * [[Talsu (comtat)]] * [[Tukuma (comtat)]] * [[Valkas (comtat)]] * [[Valmieras (comtat)]] * [[Ventspils]] * [[Ventspils (comtat)]] </td></tr></table> == Organizacion politico-administrativa == ''Article principal: [[Organizacion politico-administrativa de Letònia]]'' == Geografia == ''Article principal: [[Geografia de Letònia]]'' [[Fichièr:carte de Lettonie.png|230px|thumbnail|left|Letònia]]<br /> Localizada dins la còsta orientala de la [[Mar Baltica]], Letònia es situada dins la plana d'[[Euròpa]] [[Euròpa Orientala|Orientala]]. Lo país consistís en una vasta superficia de tèrras planas, cubèrtas per de bòscs, especialament de pins. Lo punt culminant es la montanha ''Gaiziņkalns'', amb 311,6&nbsp;m. Lo [[clima]] leton es umid, [[clima temperat|temperat]] continental, e las [[temperatura]]s mejanas varian entre -5&nbsp;°C e 15&nbsp;°C. Los [[riu]]s principals son [[riu Daugava|Daugava]], Lielupe, Gauja, Venta e Salaca. == Economia == {{Article detalhat|Economia de Letònia}} La Letònia a per sòci comercial principal l'[[Union Europèa|UE]]. Los produchs qu'expòrta lo mai son totes en relacion amb lo [[peis]] e son industria. == Demografia == {{Article detalhat|Demografia de Letònia}} == Cultura == {{Article detalhat|Cultura de Letònia}} {| border="1" align="center" cellpadding="2" cellspacing="0"> <CAPTION><font size="+1">'''Fèstas'''</font></caption> <TR><TH style="background:#efefef;">Data</TH><TH style="background:#efefef;">Nom en occitan</TH><TH style="background:#efefef;">Nom local</TH><TH style="background:#efefef;">Notas</TH></TR> <TR><TD></TD><TD></TD><TD></TD><TD></TD></TR> </TABLE> == Bibliografia == == Vejatz tanben == [[Fichièr:Loupe.svg|19x19px]] [[Lista d'articles en relacion amb Letònia]] == Ligams extèrnes == == Nòtas e referéncias == {{Commons|Latvia|Letònia}} <references />{{Païses d'Euròpa (COE)}} [[Categoria:Letònia|*]] ds2b1wsej5jwnmo8jopdvlf39lpix9x 0 4374 2507922 2482568 2026-08-29T06:45:48Z Alaric 506 44932 2507922 wikitext text/x-wiki {{Infobox Subdivision administrativa}} '''Tarragona''' es lo capluòc de la [[Comarcas de Catalonha|comarca]] [[Catalonha|catalana]] de [[Tarragonés]] e de la [[Tarragona (província)|província]] omonima. La vila foguèt tanben capitala de la [[província romana|província]] [[Empèri Roman|romana]] [[Tarraconensis]] (Tarragonesa), e es per aquesta rason que ten dins son patrimòni actual de vestigis arqueologics e monuments remarcables que datan d'aquela epòca (coma l'[[Anfiteatre de Tarragona|anfiteatre]] o sas [[muralhas de Tarragona|muralhas]]. Teniá {{formatnum:155563}} abitants en 2009 e {{formatnum:675000}} abitants dins l'airal metropolitan. == Geografia == La vila se situa sus la còsta de la [[mar Mediterranèa]], en riba esquèrra de l'embocadura del flum [[Francolí]]. {{Entpopcat}} == Transports == Lo pòrt de Tarragona es lo primièr pòrt de merças d'Espanha. L'[[Aeropòrt de Tarragona-Reus]] es situat à [[Reus]] e dispausa de vint e set linhas rzgularas internacionalas e nacionales, la vila dispausa d'une gara TGV ([[gara de Camp de Tarragona]]) e d'une gara centrala desservissent pels trens regionals e de grandas linhas. == Embessonatges == * [[Avinhon]] * [[Alghero]] {{Itàlia}} * [[Orleans]] {{França}} * [[Stafford]] {{Anglatèrra}} * [[Klagenfurt]] {{Àustria}} * [[Pompèi]] {{Itàlia}} == Ligams extèrnes == {{commons|Category:Tarragona}} * [http://www.tarragona.cat/ Pagina web de la Comuna] * [https://web.archive.org/web/20081211170839/http://www.municat.net:8000/omunicat/owa/mun_p01.dad_ens?via=0&cod=4314820002&err=0 Informacion de la Generalitat de Catalonha] * [http://www.idescat.es/territ/BasicTerr?TC=3&V0=1&V1=43148 Informacion de l'Institut d'Estadística de Catalunya] * [https://web.archive.org/web/20131001234004/http://www.lesnostresimatges.org/ Les nostres imatges de Tarragona, pagina amb d'imatges de Tarragona, las fèstas, etc.] * [https://web.archive.org/web/20070311173918/http://telecentres.ajtarragona.es/wikimedia/ Tàrraco Wiki] * [https://web.archive.org/web/20070208112647/http://www.tinetdigital.org/ Notícies de la demarcació de Tarragona] * [https://web.archive.org/web/20070201231628/http://tinetagenda.org/ Agenda d'actes de la demarcació de Tarragona] * [http://www.tarracovirtual.turincon.com/ Web amb informació de la Tàrraco Imperial] * [https://web.archive.org/web/20080505052609/http://www.xagatarragona.cat/ xagatarragona.cat informacion culturala e istorica de Tarragona] ==Nòtas== {{Referéncias}} {{Patrimòni Mondial de l'Unesco en Espanha}} {{Portal Catalonha}} {{Municipis de|43}} jip3xyjt0j9bwne7nndpl0lpxfuvp63 0 11980 2507928 2507872 2026-08-29T07:07:29Z Nicolas Eynaud 6858 /* Diego Rivera e vida adulta */ 2507928 wikitext text/x-wiki {{article en construccion}} {{1000 fondamentals}} {| border="1" cellpadding="2" width=255 cellspacing="0" align="right" style="margin: 0 0 1em 1em; text-align:left; border-collapse:collapse; border:1px gray solid; font-size:95%; background:#f9f9f9" |+ <big><big>'''Frida Kahlo''' |- | style="background:#efefef" align="center" colspan=2 |[[Fichièr:Frida Kahlo, by Guillermo Kahlo.jpg|200px]] |- !align=right|Profession: |[[pintura|pintre]] |- !align=right|País: | [[Mexic]] |- !align=right|Data de naissença: |[[6 de julhet]] de [[1907]] |- !align=right|Luòc de naissença: | Coyoacán, [[Mexic]] |- !align=right|Data de decès: |[[13 de julhet]] de [[1954]] |- !align=right|Luòc de decès: | Coyoacán |} '''Magdalena Carmen Frida Kahlo y Calderón''', mai coneguda coma '''Frida Kahlo''' ([[Coyoacán]], [[Ciutat de Mexic]], [[6 de julh]] de [[1907]] - Coyoacán, Ciutat de Mexic, [[13 de julh]] de [[1954]]) foguèt una pintora [[Mexic|mexicana]]. Son òbra s'inspira essencialament de las tradicions autoctònas mexicanas. Venguèt famosa per sos [[autoretrach]]es; e mai se l'escrivan francés [[André Breton]] diguèt de sa pintura qu'èra [[surrealisme|surrealista]], jamai se volguèt pas identificar amb aquel movement. Èra l'esposa del famós pintor mexican, [[Diego Rivera]]. == Biografia == === Enfança, formacion e accident === Magdalena Carmen Frida Kahlo Calderón naissèc lo 6 de julhet de [[1907]] a [[Coyoacán]], una comuna de la periferia de la [[Ciutat de Mexic]]. Son paire, [[Guillermo Kahlo]] ([[1871]]–[[1941]]), èra un [[fotografia|fotografe]] d'origina [[Alemanha|alemanda]]. Sa maire, [[Matilde Calderón y González]] ([[1876]]–[[1932]]), èra una mestissa illetraa qu'assegurèc la gestion dels afaires domestics<ref>'''[[francés|(fr)]]''' Hayden Herrera e Philippe Beaudoin, ''Frida: biographie de Frida Kahlo'', Flammarion, coll. « Grandes biographies », 2022, p. 20.</ref>. Frida èra la tresena filha dau pareu. La [[familha (parentèla)|familha]] viviá dins un environament marcat per lo rescontre entre las [[tradicion]]s [[mexic]]anas, l'eiretatge [[Euròpa|europeu]], la practica [[religions|religiosa]] e las activitats [[art]]isticas. La [[fotografia]] i teniá una plaça majora e Guillermo Kahlo aprenguèc las reglas d'observacion e de compausion d'un imatge a sa filha. En [[1913]], a 6 ans, Kahlo contractèc la [[poliomieliti]] que li laissèc una chamba drecha mai corta e mai teuna<ref>'''[[anglés|(en)]]''' Valmantas Budrys, « Neurological Deficits in the Life and Works of Frida Kahlo », ''European Neurology'', vol. 55, n° 1,‎ 2006, pp. 4-10.</ref>. Aquela [[malautiá]] foguèc ansin lo prumier còp de la longa tiera d'espròvas [[medecina|medicalas]] que marquèron son existéncia. Son paire l'encoratjèc a practicar d'[[exercici fisic|activitats fisicas]] per afortir aquela chamba, mas aquela experiéncia precòça de la diferéncia corporala prenguèc mai tard una plaça importanta dins la construccion de son imatge public e de sa pintura. En [[1922]], intrèc a l'Escòla Nacionala Preparatòria de la Ciutat de Mexic, onte voliá se formar per entreprendre d'estudis de [[medecina]]. Faiá partia d'una generacion de joves mexicans educats dins lo contèxte de la reconstruccion [[cultura]]la e [[politica]] menaa après la [[Revolucion Mexicana]]. S'interessèc a la [[literatura]], a las [[sciéncia]]s e a las ideias politicas de senestra. Rejonhèc ansin un grop d'estudiants, los Cachuchas, onte rescontrèc Alejandro Gómez Arias onte venguèc son companhon. I desvolopèc pereu de ligams amb los mitans intellectuaus e politics que menèron a son raprochament ulterior amb lo [[comunisme]] [[Mexic|mexican]]. Lo 17 de setembre de [[1925]], foguèc victima d'un accident fòrça greu quand un [[tramvai]] percutèc son bus. Passèc un mes dins un [[espitau]] e gardèc de sequelas duradissas en despiech de desenaus d'operacions durant lo resta de sa vida<ref>'''[[espanhòu|(es)]]''' Hayden Herrera, ''Frida: una biografía de Frida Kahlo'', La Ciutat de Mexic, Diana, 1984, p. 62.</ref>. De mai, immobilizaa durant de periòdes longs, foguèc oblijaa d'abandonar sos projectes d'estudis medicaus. Es ansin durant sa convalescéncia que comencèc de pénher. Per l'ajudar, sa maire organizèc la fabricacion d'un chavalet especiau, adaptat a la posicion ocupaa dins son [[liech]]. Completat per un [[mirau]], aqueu sistema venguèc l'instrument d'una practica [[art|artistica]] novela<ref>'''[[espanhòu|(es)]]''' Hayden Herrera, ''Frida: una biografía de Frida Kahlo'', La Ciutat de Mexic, Diana, 1984, pp. 62-63.</ref><ref>'''[[anglés|(en)]]''' Andrea Kettermann, ''Kahlo'', Taschen, 2003, pp. 17-18.</ref>. Tre [[1926]], Kahlo penhèc son prumier autoretrach, destinat a Alejandro Gómez Arias. Pauc a cha pauc, la pintura venguèc un mejan de ganhar d'argent per contribuïr au pagament de las despensas [[medecina|medicalas]] de la [[familha (parentèla)|familha]]. Puei, venguèc una vocacion vertadiera. Privaa de la possibilitat de seguir sos estudis medicaus, Frida Kahlo comencèc d'observar son còrs, çò qu'inspirèc lo començament de son expression artistica. Ansin, se l'accident creèc pas l'artista, transformèc rapidament las condicions li permetent de bastir sa relacion amb la pintura. === Diego Rivera e vida adulta === A partir de [[1928]], Kahlo se raprochèc de [[Diego Rivera]] ([[1886]]-[[1957]]), un [[pintura|pintre]] muralista ja famós e engatjat dins la vida [[politica]] e [[cultura]]la de [[Mexic]]. Li mostrèc son trabalh e li demandèc son vejaire sus sa pintura. Lor relacion venguèc rapidament [[amor|amorosa]] e lo pareu se [[maridatge|maridèc]] lo 21 d'aost de [[1929]]. Aqueu maridatge permetèc a Kahlo d'intrar au sen dau ret d'artistas, d'intellectuaus, de fotografes e de militants [[politica|politics]] frequentat per son marit e de s'inscriure dins los mitans [[comunisme|comunistas]]. Lo pareu partejava pereu un interès marcat per la cultura mexicana, las tradicions popularas e l'art [[Mesoamerica|precolombian]]. Pasmens, sos projetes artistics demorèron fòrça diferents : Rivera trabalhèc mai que mai a l'eschala monumentala dau [[muralisme]] mentre que Kahlo se concentrèc sus una pintura intima constituïa de retrachs e de scenas reduchas. De [[1930]] a [[1933]], lo pareu vivèc als [[USA|Estats Units]] onte Kahlo perdèc dos mainats que sas anchas, fracturaas per son accident, permetián pas un desvolopament normau dau [[fètus]]<ref>'''[[anglés|(en)]]''' Hayden Herrera, ''Frida: A Biography of Frida Kahlo'', Harper Perennial, 2002, pp. 133-160.</ref>. Durant aqueu sejorn, Rivera e Kahlo s'installèron a [[San Francisco]], a [[Detroit]] e a [[Nòva York]] en foncion de las comandas reçaupuas per lo prumier. Aquò permetèc a Kahlo de rescontrar plusors intellectuaus estatsunidencs importants e de venir amiga amb lo doctor [[Leo Eloesser]] ([[1881]]-[[1976]]). Es pereu durant periòde que Kahlo comencèc d'èsser la modela de fotografes professionaus coma [[Edward Weston]] ([[1886]]-[[1958]]) e [[Imogen Cunningham]] ([[1883]]-[[1976]])<ref>'''[[anglés|(en)]]''' Hayden Herrera, ''Frida: A Biography of Frida Kahlo'', Harper Perennial, 2002, pp. 117-125.</ref><ref>'''[[anglés|(en)]]''' Martha Zamora, ''Frida Kahlo: The Brush of Anguis'', 1990, pp. 42-43.</ref>. Aquelas [[fotografia]]s mòstran la volontat precòça de Kahlo d'utilizar sos [[vestit]]s, sas coifuras e sos accessòris per construire un imatge public aisament identificable<ref>'''[[anglés|(en)]]''' Christina Burrus, « The Life of Frida Kahlo », dins Emma Dexter, ''Frida Kahlo'', Tate Modern, 2005, p. 203.</ref>. Sos problemas de santat li inspirèron egalament d'òbras fòrça personalas, especialament ''Henry Ford Hospital'', onte se representèc sus un liech d'espitau après un maupart dins una compausicion l'associant amb d'elements medicaus e diferents simboles e objectes penjats a l'entorn d'ela. == Òbra == === Una òbra personala === === Identitat e simbolisme === === Una artista d'avantgarda === === Òbras principalas === == Eiretatge e posteritat == === Una reconeissença progressiva === === De l'artista a l'icòna === === Una influéncia mondiala === == Annexas == === Ligams internes === === Bibliografia === === Nòtas e referéncias === <div style="-moz-column-count:3; column-count:3;"> <references/> </div> [[Categoria:Pintre mexican|Kahlo, Frida]] [[Categoria:Naissença en 1907|Kahlo, Frida]] [[Categoria:Decès en 1954|Kahlo, Frida]] t3f6lppxyxn6iooy82gnxm4eiptrbtj 2507930 2507928 2026-08-29T07:28:57Z Nicolas Eynaud 6858 /* Diego Rivera e vida adulta */ 2507930 wikitext text/x-wiki {{article en construccion}} {{1000 fondamentals}} {| border="1" cellpadding="2" width=255 cellspacing="0" align="right" style="margin: 0 0 1em 1em; text-align:left; border-collapse:collapse; border:1px gray solid; font-size:95%; background:#f9f9f9" |+ <big><big>'''Frida Kahlo''' |- | style="background:#efefef" align="center" colspan=2 |[[Fichièr:Frida Kahlo, by Guillermo Kahlo.jpg|200px]] |- !align=right|Profession: |[[pintura|pintre]] |- !align=right|País: | [[Mexic]] |- !align=right|Data de naissença: |[[6 de julhet]] de [[1907]] |- !align=right|Luòc de naissença: | Coyoacán, [[Mexic]] |- !align=right|Data de decès: |[[13 de julhet]] de [[1954]] |- !align=right|Luòc de decès: | Coyoacán |} '''Magdalena Carmen Frida Kahlo y Calderón''', mai coneguda coma '''Frida Kahlo''' ([[Coyoacán]], [[Ciutat de Mexic]], [[6 de julh]] de [[1907]] - Coyoacán, Ciutat de Mexic, [[13 de julh]] de [[1954]]) foguèt una pintora [[Mexic|mexicana]]. Son òbra s'inspira essencialament de las tradicions autoctònas mexicanas. Venguèt famosa per sos [[autoretrach]]es; e mai se l'escrivan francés [[André Breton]] diguèt de sa pintura qu'èra [[surrealisme|surrealista]], jamai se volguèt pas identificar amb aquel movement. Èra l'esposa del famós pintor mexican, [[Diego Rivera]]. == Biografia == === Enfança, formacion e accident === Magdalena Carmen Frida Kahlo Calderón naissèc lo 6 de julhet de [[1907]] a [[Coyoacán]], una comuna de la periferia de la [[Ciutat de Mexic]]. Son paire, [[Guillermo Kahlo]] ([[1871]]–[[1941]]), èra un [[fotografia|fotografe]] d'origina [[Alemanha|alemanda]]. Sa maire, [[Matilde Calderón y González]] ([[1876]]–[[1932]]), èra una mestissa illetraa qu'assegurèc la gestion dels afaires domestics<ref>'''[[francés|(fr)]]''' Hayden Herrera e Philippe Beaudoin, ''Frida: biographie de Frida Kahlo'', Flammarion, coll. « Grandes biographies », 2022, p. 20.</ref>. Frida èra la tresena filha dau pareu. La [[familha (parentèla)|familha]] viviá dins un environament marcat per lo rescontre entre las [[tradicion]]s [[mexic]]anas, l'eiretatge [[Euròpa|europeu]], la practica [[religions|religiosa]] e las activitats [[art]]isticas. La [[fotografia]] i teniá una plaça majora e Guillermo Kahlo aprenguèc las reglas d'observacion e de compausion d'un imatge a sa filha. En [[1913]], a 6 ans, Kahlo contractèc la [[poliomieliti]] que li laissèc una chamba drecha mai corta e mai teuna<ref>'''[[anglés|(en)]]''' Valmantas Budrys, « Neurological Deficits in the Life and Works of Frida Kahlo », ''European Neurology'', vol. 55, n° 1,‎ 2006, pp. 4-10.</ref>. Aquela [[malautiá]] foguèc ansin lo prumier còp de la longa tiera d'espròvas [[medecina|medicalas]] que marquèron son existéncia. Son paire l'encoratjèc a practicar d'[[exercici fisic|activitats fisicas]] per afortir aquela chamba, mas aquela experiéncia precòça de la diferéncia corporala prenguèc mai tard una plaça importanta dins la construccion de son imatge public e de sa pintura. En [[1922]], intrèc a l'Escòla Nacionala Preparatòria de la Ciutat de Mexic, onte voliá se formar per entreprendre d'estudis de [[medecina]]. Faiá partia d'una generacion de joves mexicans educats dins lo contèxte de la reconstruccion [[cultura]]la e [[politica]] menaa après la [[Revolucion Mexicana]]. S'interessèc a la [[literatura]], a las [[sciéncia]]s e a las ideias politicas de senestra. Rejonhèc ansin un grop d'estudiants, los Cachuchas, onte rescontrèc Alejandro Gómez Arias onte venguèc son companhon. I desvolopèc pereu de ligams amb los mitans intellectuaus e politics que menèron a son raprochament ulterior amb lo [[comunisme]] [[Mexic|mexican]]. Lo 17 de setembre de [[1925]], foguèc victima d'un accident fòrça greu quand un [[tramvai]] percutèc son bus. Passèc un mes dins un [[espitau]] e gardèc de sequelas duradissas en despiech de desenaus d'operacions durant lo resta de sa vida<ref>'''[[espanhòu|(es)]]''' Hayden Herrera, ''Frida: una biografía de Frida Kahlo'', La Ciutat de Mexic, Diana, 1984, p. 62.</ref>. De mai, immobilizaa durant de periòdes longs, foguèc oblijaa d'abandonar sos projectes d'estudis medicaus. Es ansin durant sa convalescéncia que comencèc de pénher. Per l'ajudar, sa maire organizèc la fabricacion d'un chavalet especiau, adaptat a la posicion ocupaa dins son [[liech]]. Completat per un [[mirau]], aqueu sistema venguèc l'instrument d'una practica [[art|artistica]] novela<ref>'''[[espanhòu|(es)]]''' Hayden Herrera, ''Frida: una biografía de Frida Kahlo'', La Ciutat de Mexic, Diana, 1984, pp. 62-63.</ref><ref>'''[[anglés|(en)]]''' Andrea Kettermann, ''Kahlo'', Taschen, 2003, pp. 17-18.</ref>. Tre [[1926]], Kahlo penhèc son prumier autoretrach, destinat a Alejandro Gómez Arias. Pauc a cha pauc, la pintura venguèc un mejan de ganhar d'argent per contribuïr au pagament de las despensas [[medecina|medicalas]] de la [[familha (parentèla)|familha]]. Puei, venguèc una vocacion vertadiera. Privaa de la possibilitat de seguir sos estudis medicaus, Frida Kahlo comencèc d'observar son còrs, çò qu'inspirèc lo començament de son expression artistica. Ansin, se l'accident creèc pas l'artista, transformèc rapidament las condicions li permetent de bastir sa relacion amb la pintura. === Diego Rivera e vida adulta === A partir de [[1928]], Kahlo se raprochèc de [[Diego Rivera]] ([[1886]]-[[1957]]), un [[pintura|pintre]] muralista ja famós e engatjat dins la vida [[politica]] e [[cultura]]la de [[Mexic]]. Li mostrèc son trabalh e li demandèc son vejaire sus sa pintura. Lor relacion venguèc rapidament [[amor|amorosa]] e lo pareu se [[maridatge|maridèc]] lo 21 d'aost de [[1929]]. Aqueu maridatge permetèc a Kahlo d'intrar au sen dau ret d'artistas, d'intellectuaus, de fotografes e de militants [[politica|politics]] frequentat per son marit e de s'inscriure dins los mitans [[comunisme|comunistas]]. Lo pareu partejava pereu un interès marcat per la cultura mexicana, las tradicions popularas e l'art [[Mesoamerica|precolombian]]. Pasmens, sos projetes artistics demorèron fòrça diferents : Rivera trabalhèc mai que mai a l'eschala monumentala dau [[muralisme]] mentre que Kahlo se concentrèc sus una pintura intima constituïa de retrachs e de scenas reduchas. De [[1930]] a [[1933]], lo pareu vivèc als [[USA|Estats Units]] onte Kahlo perdèc dos mainats que sas anchas, fracturaas per son accident, permetián pas un desvolopament normau dau [[fètus]]<ref>'''[[anglés|(en)]]''' Hayden Herrera, ''Frida: A Biography of Frida Kahlo'', Harper Perennial, 2002, pp. 133-160.</ref>. Durant aqueu sejorn, Rivera e Kahlo s'installèron a [[San Francisco]], a [[Detroit]] e a [[Nòva York]] en foncion de las comandas reçaupuas per lo prumier. Aquò permetèc a Kahlo de rescontrar plusors intellectuaus estatsunidencs importants e de venir amiga amb lo doctor [[Leo Eloesser]] ([[1881]]-[[1976]]). Es pereu durant periòde que Kahlo comencèc d'èsser la modela de fotografes professionaus coma [[Edward Weston]] ([[1886]]-[[1958]]) e [[Imogen Cunningham]] ([[1883]]-[[1976]])<ref>'''[[anglés|(en)]]''' Hayden Herrera, ''Frida: A Biography of Frida Kahlo'', Harper Perennial, 2002, pp. 117-125.</ref><ref>'''[[anglés|(en)]]''' Martha Zamora, ''Frida Kahlo: The Brush of Anguis'', 1990, pp. 42-43.</ref>. Aquelas [[fotografia]]s mòstran la volontat precòça de Kahlo d'utilizar sos [[vestit]]s, sas coifuras e sos accessòris per construire un imatge public aisament identificable<ref>'''[[anglés|(en)]]''' Christina Burrus, « The Life of Frida Kahlo », dins Emma Dexter, ''Frida Kahlo'', Tate Modern, 2005, p. 203.</ref>. Sos problemas de santat li inspirèron egalament d'òbras fòrça personalas, especialament ''Henry Ford Hospital'', onte se representèc sus un liech d'espitau après un maupart dins una compausicion l'associant amb d'elements medicaus e diferents simboles e objectes penjats a l'entorn d'ela. Lo [[maridatge]] amb [[Diego Rivera]] foguèc pereu tumultuós. Los dos entretenguèron mai d'una relacion extraconjugala, çò qu'entraïnèc de crisis repetias. En [[1939]], un [[divòrci]] foguèc prononciat. Aquela fasa foguèc centrala dins la carriera de Kahlo que produguèc ''Las Doas Fridas'', un de sas òbras mai celebras. Pasmens, lo [[divòrci]] interrompèc pas tota relacion entre Rivera e Kahlo e lo coble se tornèc maridar en decembre de [[1940]]. Durant aqueu periòde, la vida de Kahlo foguèc pereu marcaa per d'eveniments politics internacionaus. Amb Rivera, sostenguèc los republicans durant la [[Guèrra Civila Espanhòla|Guerra Civila Espanhòla]] ([[1936]]-[[1939]]). Aculhèron tanben [[Leon Trotski]] s son esposa durant son exili en [[Mexic]]. Pasmens, aquel engatjament politic demorèc una dimension segondària dins lo desvolopament de son òbra, que demorèc mai que mai centrat sus son identitat personala e son trabalh picturau. == Òbra == === Una òbra personala === === Identitat e simbolisme === === Una artista d'avantgarda === === Òbras principalas === == Eiretatge e posteritat == === Una reconeissença progressiva === === De l'artista a l'icòna === === Una influéncia mondiala === == Annexas == === Ligams internes === === Bibliografia === === Nòtas e referéncias === <div style="-moz-column-count:3; column-count:3;"> <references/> </div> [[Categoria:Pintre mexican|Kahlo, Frida]] [[Categoria:Naissença en 1907|Kahlo, Frida]] [[Categoria:Decès en 1954|Kahlo, Frida]] ajsl20dpcgtedhhpqrsi1wiwrmup4l2 2507931 2507930 2026-08-29T07:39:15Z Nicolas Eynaud 6858 /* Biografia */ 2507931 wikitext text/x-wiki {{article en construccion}} {{1000 fondamentals}} {| border="1" cellpadding="2" width=255 cellspacing="0" align="right" style="margin: 0 0 1em 1em; text-align:left; border-collapse:collapse; border:1px gray solid; font-size:95%; background:#f9f9f9" |+ <big><big>'''Frida Kahlo''' |- | style="background:#efefef" align="center" colspan=2 |[[Fichièr:Frida Kahlo, by Guillermo Kahlo.jpg|200px]] |- !align=right|Profession: |[[pintura|pintre]] |- !align=right|País: | [[Mexic]] |- !align=right|Data de naissença: |[[6 de julhet]] de [[1907]] |- !align=right|Luòc de naissença: | Coyoacán, [[Mexic]] |- !align=right|Data de decès: |[[13 de julhet]] de [[1954]] |- !align=right|Luòc de decès: | Coyoacán |} '''Magdalena Carmen Frida Kahlo y Calderón''', mai coneguda coma '''Frida Kahlo''' ([[Coyoacán]], [[Ciutat de Mexic]], [[6 de julh]] de [[1907]] - Coyoacán, Ciutat de Mexic, [[13 de julh]] de [[1954]]) foguèt una pintora [[Mexic|mexicana]]. Son òbra s'inspira essencialament de las tradicions autoctònas mexicanas. Venguèt famosa per sos [[autoretrach]]es; e mai se l'escrivan francés [[André Breton]] diguèt de sa pintura qu'èra [[surrealisme|surrealista]], jamai se volguèt pas identificar amb aquel movement. Èra l'esposa del famós pintor mexican, [[Diego Rivera]]. == Biografia == === Enfança, formacion e accident === Magdalena Carmen Frida Kahlo Calderón naissèc lo 6 de julhet de [[1907]] a [[Coyoacán]], una comuna de la periferia de la [[Ciutat de Mexic]]. Son paire, [[Guillermo Kahlo]] ([[1871]]–[[1941]]), èra un [[fotografia|fotografe]] d'origina [[Alemanha|alemanda]]. Sa maire, [[Matilde Calderón y González]] ([[1876]]–[[1932]]), èra una mestissa illetraa qu'assegurèc la gestion dels afaires domestics<ref>'''[[francés|(fr)]]''' Hayden Herrera e Philippe Beaudoin, ''Frida: biographie de Frida Kahlo'', Flammarion, coll. « Grandes biographies », 2022, p. 20.</ref>. Frida èra la tresena filha dau pareu. La [[familha (parentèla)|familha]] viviá dins un environament marcat per lo rescontre entre las [[tradicion]]s [[mexic]]anas, l'eiretatge [[Euròpa|europeu]], la practica [[religions|religiosa]] e las activitats [[art]]isticas. La [[fotografia]] i teniá una plaça majora e Guillermo Kahlo aprenguèc las reglas d'observacion e de compausion d'un imatge a sa filha. En [[1913]], a 6 ans, Kahlo contractèc la [[poliomieliti]] que li laissèc una chamba drecha mai corta e mai teuna<ref>'''[[anglés|(en)]]''' Valmantas Budrys, « Neurological Deficits in the Life and Works of Frida Kahlo », ''European Neurology'', vol. 55, n° 1,‎ 2006, pp. 4-10.</ref>. Aquela [[malautiá]] foguèc ansin lo prumier còp de la longa tiera d'espròvas [[medecina|medicalas]] que marquèron son existéncia. Son paire l'encoratjèc a practicar d'[[exercici fisic|activitats fisicas]] per afortir aquela chamba, mas aquela experiéncia precòça de la diferéncia corporala prenguèc mai tard una plaça importanta dins la construccion de son imatge public e de sa pintura. En [[1922]], intrèc a l'Escòla Nacionala Preparatòria de la Ciutat de Mexic, onte voliá se formar per entreprendre d'estudis de [[medecina]]. Faiá partia d'una generacion de joves mexicans educats dins lo contèxte de la reconstruccion [[cultura]]la e [[politica]] menaa après la [[Revolucion Mexicana]]. S'interessèc a la [[literatura]], a las [[sciéncia]]s e a las ideias politicas de senestra. Rejonhèc ansin un grop d'estudiants, los Cachuchas, onte rescontrèc Alejandro Gómez Arias onte venguèc son companhon. I desvolopèc pereu de ligams amb los mitans intellectuaus e politics que menèron a son raprochament ulterior amb lo [[comunisme]] [[Mexic|mexican]]. Lo 17 de setembre de [[1925]], foguèc victima d'un accident fòrça greu quand un [[tramvai]] percutèc son bus. Passèc un mes dins un [[espitau]] e gardèc de sequelas duradissas en despiech de desenaus d'operacions durant lo resta de sa vida<ref>'''[[espanhòu|(es)]]''' Hayden Herrera, ''Frida: una biografía de Frida Kahlo'', La Ciutat de Mexic, Diana, 1984, p. 62.</ref>. De mai, immobilizaa durant de periòdes longs, foguèc oblijaa d'abandonar sos projectes d'estudis medicaus. Es ansin durant sa convalescéncia que comencèc de pénher. Per l'ajudar, sa maire organizèc la fabricacion d'un chavalet especiau, adaptat a la posicion ocupaa dins son [[liech]]. Completat per un [[mirau]], aqueu sistema venguèc l'instrument d'una practica [[art|artistica]] novela<ref>'''[[espanhòu|(es)]]''' Hayden Herrera, ''Frida: una biografía de Frida Kahlo'', La Ciutat de Mexic, Diana, 1984, pp. 62-63.</ref><ref>'''[[anglés|(en)]]''' Andrea Kettermann, ''Kahlo'', Taschen, 2003, pp. 17-18.</ref>. Tre [[1926]], Kahlo penhèc son prumier autoretrach, destinat a Alejandro Gómez Arias. Pauc a cha pauc, la pintura venguèc un mejan de ganhar d'argent per contribuïr au pagament de las despensas [[medecina|medicalas]] de la [[familha (parentèla)|familha]]. Puei, venguèc una vocacion vertadiera. Privaa de la possibilitat de seguir sos estudis medicaus, Frida Kahlo comencèc d'observar son còrs, çò qu'inspirèc lo començament de son expression artistica. Ansin, se l'accident creèc pas l'artista, transformèc rapidament las condicions li permetent de bastir sa relacion amb la pintura. === Diego Rivera e vida adulta === A partir de [[1928]], Kahlo se raprochèc de [[Diego Rivera]] ([[1886]]-[[1957]]), un [[pintura|pintre]] muralista ja famós e engatjat dins la vida [[politica]] e [[cultura]]la de [[Mexic]]. Li mostrèc son trabalh e li demandèc son vejaire sus sa pintura. Lor relacion venguèc rapidament [[amor|amorosa]] e lo pareu se [[maridatge|maridèc]] lo 21 d'aost de [[1929]]. Aqueu maridatge permetèc a Kahlo d'intrar au sen dau ret d'artistas, d'intellectuaus, de fotografes e de militants [[politica|politics]] frequentat per son marit e de s'inscriure dins los mitans [[comunisme|comunistas]]. Lo pareu partejava pereu un interès marcat per la cultura mexicana, las tradicions popularas e l'art [[Mesoamerica|precolombian]]. Pasmens, sos projetes artistics demorèron fòrça diferents : Rivera trabalhèc mai que mai a l'eschala monumentala dau [[muralisme]] mentre que Kahlo se concentrèc sus una pintura intima constituïa de retrachs e de scenas reduchas. De [[1930]] a [[1933]], lo pareu vivèc als [[USA|Estats Units]] onte Kahlo perdèc dos mainats que sas anchas, fracturaas per son accident, permetián pas un desvolopament normau dau [[fètus]]<ref>'''[[anglés|(en)]]''' Hayden Herrera, ''Frida: A Biography of Frida Kahlo'', Harper Perennial, 2002, pp. 133-160.</ref>. Durant aqueu sejorn, Rivera e Kahlo s'installèron a [[San Francisco]], a [[Detroit]] e a [[Nòva York]] en foncion de las comandas reçaupuas per lo prumier. Aquò permetèc a Kahlo de rescontrar plusors intellectuaus estatsunidencs importants e de venir amiga amb lo doctor [[Leo Eloesser]] ([[1881]]-[[1976]]). Es pereu durant aqueu periòde que Kahlo comencèc d'èsser la modela de fotografes professionaus coma [[Edward Weston]] ([[1886]]-[[1958]]) e [[Imogen Cunningham]] ([[1883]]-[[1976]])<ref>'''[[anglés|(en)]]''' Hayden Herrera, ''Frida: A Biography of Frida Kahlo'', Harper Perennial, 2002, pp. 117-125.</ref><ref>'''[[anglés|(en)]]''' Martha Zamora, ''Frida Kahlo: The Brush of Anguish'', 1990, pp. 42-43.</ref>. Aquelas [[fotografia]]s mòstran la volontat precòça de Kahlo d'utilizar sos [[vestit]]s, sas coifuras e sos accessòris per construire un imatge public aisament identificable<ref>'''[[anglés|(en)]]''' Christina Burrus, « The Life of Frida Kahlo », dins Emma Dexter, ''Frida Kahlo'', Tate Modern, 2005, p. 203.</ref>. Sos problemas de santat li inspirèron egalament d'òbras fòrça personalas, especialament ''Henry Ford Hospital'', onte se representèc sus un liech d'espitau après un maupart dins una compausicion l'associant amb d'elements medicaus e diferents simboles e objectes penjats a l'entorn d'ela. Lo [[maridatge]] amb [[Diego Rivera]] foguèc pereu tumultuós. Los dos entretenguèron mai d'una relacion extraconjugala, çò qu'entraïnèc de crisis repetias. En [[1939]], un [[divòrci]] foguèc prononciat. Aquela fasa foguèc centrala dins la carriera de Kahlo que produguèc ''Las Doas Fridas'', un de sas òbras mai celebras. Pasmens, lo [[divòrci]] interrompèc pas tota relacion entre Rivera e Kahlo e lo coble se tornèc maridar en decembre de [[1940]]. Durant aqueu periòde, la vida de Kahlo foguèc pereu marcaa per d'eveniments politics internacionaus. Amb Rivera, sostenguèc los republicans durant la [[Guèrra Civila Espanhòla|Guerra Civila Espanhòla]] ([[1936]]-[[1939]]). Aculhèron tanben [[Leon Trotski]] e son esposa durant son exili en [[Mexic]]. Pasmens, aquel engatjament politic demorèc una dimension segondària dins lo desvolopament de son òbra, que demorèc mai que mai centrat sus son identitat personala e son trabalh picturau. == Òbra == === Una òbra personala === === Identitat e simbolisme === === Una artista d'avantgarda === === Òbras principalas === == Eiretatge e posteritat == === Una reconeissença progressiva === === De l'artista a l'icòna === === Una influéncia mondiala === == Annexas == === Ligams internes === === Bibliografia === === Nòtas e referéncias === <div style="-moz-column-count:3; column-count:3;"> <references/> </div> [[Categoria:Pintre mexican|Kahlo, Frida]] [[Categoria:Naissença en 1907|Kahlo, Frida]] [[Categoria:Decès en 1954|Kahlo, Frida]] fex3gl60aa6k42vsrgjgr0c1nen4l2q 2507940 2507931 2026-08-29T08:39:43Z Nicolas Eynaud 6858 /* Diego Rivera e vida adulta */ 2507940 wikitext text/x-wiki {{article en construccion}} {{1000 fondamentals}} {| border="1" cellpadding="2" width=255 cellspacing="0" align="right" style="margin: 0 0 1em 1em; text-align:left; border-collapse:collapse; border:1px gray solid; font-size:95%; background:#f9f9f9" |+ <big><big>'''Frida Kahlo''' |- | style="background:#efefef" align="center" colspan=2 |[[Fichièr:Frida Kahlo, by Guillermo Kahlo.jpg|200px]] |- !align=right|Profession: |[[pintura|pintre]] |- !align=right|País: | [[Mexic]] |- !align=right|Data de naissença: |[[6 de julhet]] de [[1907]] |- !align=right|Luòc de naissença: | Coyoacán, [[Mexic]] |- !align=right|Data de decès: |[[13 de julhet]] de [[1954]] |- !align=right|Luòc de decès: | Coyoacán |} '''Magdalena Carmen Frida Kahlo y Calderón''', mai coneguda coma '''Frida Kahlo''' ([[Coyoacán]], [[Ciutat de Mexic]], [[6 de julh]] de [[1907]] - Coyoacán, Ciutat de Mexic, [[13 de julh]] de [[1954]]) foguèt una pintora [[Mexic|mexicana]]. Son òbra s'inspira essencialament de las tradicions autoctònas mexicanas. Venguèt famosa per sos [[autoretrach]]es; e mai se l'escrivan francés [[André Breton]] diguèt de sa pintura qu'èra [[surrealisme|surrealista]], jamai se volguèt pas identificar amb aquel movement. Èra l'esposa del famós pintor mexican, [[Diego Rivera]]. == Biografia == === Enfança, formacion e accident === Magdalena Carmen Frida Kahlo Calderón naissèc lo 6 de julhet de [[1907]] a [[Coyoacán]], una comuna de la periferia de la [[Ciutat de Mexic]]. Son paire, [[Guillermo Kahlo]] ([[1871]]–[[1941]]), èra un [[fotografia|fotografe]] d'origina [[Alemanha|alemanda]]. Sa maire, [[Matilde Calderón y González]] ([[1876]]–[[1932]]), èra una mestissa illetraa qu'assegurèc la gestion dels afaires domestics<ref>'''[[francés|(fr)]]''' Hayden Herrera e Philippe Beaudoin, ''Frida: biographie de Frida Kahlo'', Flammarion, coll. « Grandes biographies », 2022, p. 20.</ref>. Frida èra la tresena filha dau pareu. La [[familha (parentèla)|familha]] viviá dins un environament marcat per lo rescontre entre las [[tradicion]]s [[mexic]]anas, l'eiretatge [[Euròpa|europeu]], la practica [[religions|religiosa]] e las activitats [[art]]isticas. La [[fotografia]] i teniá una plaça majora e Guillermo Kahlo aprenguèc las reglas d'observacion e de compausion d'un imatge a sa filha. En [[1913]], a 6 ans, Kahlo contractèc la [[poliomieliti]] que li laissèc una chamba drecha mai corta e mai teuna<ref>'''[[anglés|(en)]]''' Valmantas Budrys, « Neurological Deficits in the Life and Works of Frida Kahlo », ''European Neurology'', vol. 55, n° 1,‎ 2006, pp. 4-10.</ref>. Aquela [[malautiá]] foguèc ansin lo prumier còp de la longa tiera d'espròvas [[medecina|medicalas]] que marquèron son existéncia. Son paire l'encoratjèc a practicar d'[[exercici fisic|activitats fisicas]] per afortir aquela chamba, mas aquela experiéncia precòça de la diferéncia corporala prenguèc mai tard una plaça importanta dins la construccion de son imatge public e de sa pintura. En [[1922]], intrèc a l'Escòla Nacionala Preparatòria de la Ciutat de Mexic, onte voliá se formar per entreprendre d'estudis de [[medecina]]. Faiá partia d'una generacion de joves mexicans educats dins lo contèxte de la reconstruccion [[cultura]]la e [[politica]] menaa après la [[Revolucion Mexicana]]. S'interessèc a la [[literatura]], a las [[sciéncia]]s e a las ideias politicas de senestra. Rejonhèc ansin un grop d'estudiants, los Cachuchas, onte rescontrèc Alejandro Gómez Arias onte venguèc son companhon. I desvolopèc pereu de ligams amb los mitans intellectuaus e politics que menèron a son raprochament ulterior amb lo [[comunisme]] [[Mexic|mexican]]. Lo 17 de setembre de [[1925]], foguèc victima d'un accident fòrça greu quand un [[tramvai]] percutèc son bus. Passèc un mes dins un [[espitau]] e gardèc de sequelas duradissas en despiech de desenaus d'operacions durant lo resta de sa vida<ref>'''[[espanhòu|(es)]]''' Hayden Herrera, ''Frida: una biografía de Frida Kahlo'', La Ciutat de Mexic, Diana, 1984, p. 62.</ref>. De mai, immobilizaa durant de periòdes longs, foguèc oblijaa d'abandonar sos projectes d'estudis medicaus. Es ansin durant sa convalescéncia que comencèc de pénher. Per l'ajudar, sa maire organizèc la fabricacion d'un chavalet especiau, adaptat a la posicion ocupaa dins son [[liech]]. Completat per un [[mirau]], aqueu sistema venguèc l'instrument d'una practica [[art|artistica]] novela<ref>'''[[espanhòu|(es)]]''' Hayden Herrera, ''Frida: una biografía de Frida Kahlo'', La Ciutat de Mexic, Diana, 1984, pp. 62-63.</ref><ref>'''[[anglés|(en)]]''' Andrea Kettermann, ''Kahlo'', Taschen, 2003, pp. 17-18.</ref>. Tre [[1926]], Kahlo penhèc son prumier autoretrach, destinat a Alejandro Gómez Arias. Pauc a cha pauc, la pintura venguèc un mejan de ganhar d'argent per contribuïr au pagament de las despensas [[medecina|medicalas]] de la [[familha (parentèla)|familha]]. Puei, venguèc una vocacion vertadiera. Privaa de la possibilitat de seguir sos estudis medicaus, Frida Kahlo comencèc d'observar son còrs, çò qu'inspirèc lo començament de son expression artistica. Ansin, se l'accident creèc pas l'artista, transformèc rapidament las condicions li permetent de bastir sa relacion amb la pintura. === Diego Rivera e vida adulta === A partir de [[1928]], Kahlo se raprochèc de [[Diego Rivera]] ([[1886]]-[[1957]]), un [[pintura|pintre]] muralista ja famós e engatjat dins la vida [[politica]] e [[cultura]]la de [[Mexic]]. Li mostrèc son trabalh e li demandèc son vejaire sus sa pintura. Lor relacion venguèc rapidament [[amor|amorosa]] e lo pareu se [[maridatge|maridèc]] lo 21 d'aost de [[1929]]. Aqueu maridatge permetèc a Kahlo d'intrar au sen dau ret d'artistas, d'intellectuaus, de fotografes e de militants [[politica|politics]] frequentat per son marit e de s'inscriure dins los mitans [[comunisme|comunistas]]. Lo pareu partejava pereu un interès marcat per la cultura mexicana, las tradicions popularas e l'art [[Mesoamerica|precolombian]]. Pasmens, sos projetes artistics demorèron fòrça diferents : Rivera trabalhèc mai que mai a l'eschala monumentala dau [[muralisme]] mentre que Kahlo se concentrèc sus una pintura intima constituïa de retrachs e de scenas reduchas. De [[1930]] a [[1933]], lo pareu vivèc als [[USA|Estats Units]] onte Kahlo perdèc dos mainats que sas anchas, fracturaas per son accident, permetián pas un desvolopament normau dau [[fètus]]<ref>'''[[anglés|(en)]]''' Hayden Herrera, ''Frida: A Biography of Frida Kahlo'', Harper Perennial, 2002, pp. 133-160.</ref>. Durant aqueu sejorn, Rivera e Kahlo s'installèron a [[San Francisco]], a [[Detroit]] e a [[Nòva York]] en foncion de las comandas reçaupuas per lo prumier. Aquò permetèc a Kahlo de rescontrar plusors intellectuaus estatsunidencs importants e de venir amiga amb lo doctor [[Leo Eloesser]] ([[1881]]-[[1976]]). Es pereu durant aqueu periòde que Kahlo comencèc d'èsser la modela de fotografes professionaus coma [[Edward Weston]] ([[1886]]-[[1958]]) e [[Imogen Cunningham]] ([[1883]]-[[1976]])<ref>'''[[anglés|(en)]]''' Hayden Herrera, ''Frida: A Biography of Frida Kahlo'', Harper Perennial, 2002, pp. 117-125.</ref><ref>'''[[anglés|(en)]]''' Martha Zamora, ''Frida Kahlo: The Brush of Anguish'', 1990, pp. 42-43.</ref>. Aquelas [[fotografia]]s mòstran la volontat precòça de Kahlo d'utilizar sos [[vestit]]s, sas coifuras e sos accessòris per construire un imatge public aisament identificable<ref>'''[[anglés|(en)]]''' Christina Burrus, « The Life of Frida Kahlo », dins Emma Dexter, ''Frida Kahlo'', Tate Modern, 2005, p. 203.</ref>. Sos problemas de santat li inspirèron egalament d'òbras fòrça personalas, especialament ''Henry Ford Hospital'', onte se representèc sus un liech d'espitau après un maupart dins una compausicion l'associant amb d'elements medicaus e diferents simboles e objectes penjats a l'entorn d'ela. Lo [[maridatge]] amb [[Diego Rivera]] foguèc pereu tumultuós. Los dos entretenguèron mai d'una relacion extraconjugala, çò qu'entraïnèc de crisis repetias<ref>'''[[anglés|(en)]]''' Hayden Herrera, ''Frida: A Biography of Frida Kahlo'', Harper Perennial, 2002, pp. 192-201.</ref>. En [[1939]], un [[divòrci]] foguèc prononciat. Aquela fasa foguèc centrala dins la carriera de Kahlo que produguèc ''Las Doas Fridas'', un de sas òbras mai celebras. Pasmens, lo [[divòrci]] interrompèc pas tota relacion entre Rivera e Kahlo e lo coble se tornèc maridar en decembre de [[1940]]. Durant aqueu periòde, la vida de Kahlo foguèc pereu marcaa per d'eveniments politics internacionaus. Amb Rivera, sostenguèc los republicans durant la [[Guèrra Civila Espanhòla|Guerra Civila Espanhòla]] ([[1936]]-[[1939]])<ref>'''[[anglés|(en)]]''' Andrea Kettenmann, ''Kahlo'', Taschen, 2003, pp. 40-41.</ref>. Aculhèron tanben [[Leon Trotski]] e son esposa durant son exili en [[Mexic]]<ref>'''[[anglés|(en)]]''' Hayden Herrera, ''Frida: A Biography of Frida Kahlo'', Harper Perennial, 2002, pp. 192-215.</ref>. Pasmens, aquel engatjament politic demorèc una dimension segondària dins lo desvolopament de son òbra, que demorèc mai que mai centrat sus son identitat personala e son trabalh picturau. == Òbra == === Una òbra personala === === Identitat e simbolisme === === Una artista d'avantgarda === === Òbras principalas === == Eiretatge e posteritat == === Una reconeissença progressiva === === De l'artista a l'icòna === === Una influéncia mondiala === == Annexas == === Ligams internes === === Bibliografia === === Nòtas e referéncias === <div style="-moz-column-count:3; column-count:3;"> <references/> </div> [[Categoria:Pintre mexican|Kahlo, Frida]] [[Categoria:Naissença en 1907|Kahlo, Frida]] [[Categoria:Decès en 1954|Kahlo, Frida]] cw2bnxpx59l4bsps9hy7zeruywhmhg5 0 37450 2507889 2393415 2026-08-28T15:28:26Z Cromenio 65008 2507889 wikitext text/x-wiki {{Comuna italiana |nom= ''Ferrara<br />Frara'' |blason=Ferrara-Stemma.svg |reg=EMR |prov=FE |istat=038008 |cp=40100 |tel=0532 |latitudgrad=44 |latitudminuta=50 |latitudsegonda=0 |longitudgrad=11 |longitudminuta=37 |longitudsegonda=0 |mej=9 |km²=404 |pop=133 266 |data-pop=31-05-2007 |dens=330&nbsp; |còde_cadastre= D548 |Gentilici= ''ferraresi'' |Patron= Sant Jòrdi |Fèsta_patronala=[[23 d'abril]] |sit_web=http://www.comune.Ferrara.it/}} [[Ferrara]] (''Ferraro'' en [[nòrma mistralenca]]<ref name=TdF>[[Frederic Mistral]]. [https://www.lexilogos.com/provencal/felibrige.php?q=FERRARO Lo Tresaur dau Felibritge].</ref>) es una vila de la [[regions d'Itàlia|region]] [[Itàlia|italiana]] d'[[Emília-Romanha]], capitala de la província [[Província de Ferrara|omonima]]. Sa [[populacion]] èra estimada a {{formatnum:133266}} abitants en [[2007]]. Sa [[Aira|superfícia]] totala es 404&nbsp;km². [[Fichièr:Estensecaste.png|thumb|280px|left|''Castello Estense'', o Castèl de Sant Miquèl.]] [[Categoria:Vila d'Emília-Romanha|Ferrara]] ke6lzu9jdcowfhks6e3j6uxuwpf2efy 0 40776 2507891 2507860 2026-08-28T17:31:09Z Sovenhic 36254 2507891 wikitext text/x-wiki {{Dialècte Vivaroalpenc}}{{Infobox Geografia politica}} '''Ronçasvals''' (var.: gasc. '''Ronçasvaths,''' leng. viv. auv. '''Ronçasvals,''' lem. '''Ronçasvaus,''' prov. '''Ronceivaus,''' niç. '''Roncivaus''')<ref>[https://clo-occitan.com/wp-content/uploads/2021/08/CLO-preconizacions-2007.pdf Preconizacions del Conselh de la lenga Occitana], 2007, p. 130.</ref> (en [[Basc|basco]] ''Orreaga'', en [[espanhòl]] ''Roncesvalles'') es una comuna del [[Bascoat]], en [[Navarra]], dins lo nòrd d'[[Espanha]]. La '''Batalla de Ronçasvals''' se debanèc en 778 entre, d'un costat, los [[Bascoat|bascos]] e, d'autre costat, l'armaa de [[Carlesmanhe|Charlesmanhe]] que fugissiá una campanha infructuosa per conquerir Saragossa. Es l'eveniment màger de la [[Cançon de Rotland|Chançon de Rotland]], una granda òbra literària redigia en occitan o en francés. ==Toponimia== Lo nom del vilatge es atestat en [[occitan ancian]] amb las formas seguentas: ''Ronçauals'', ''Ronçavals'' (sègle XIII, 1300, 1305), ''Roncesuals'' (1254, 1258), ''Ronçasuals'' (1256, 1286, 1288), ''Ronçasvaus'', ''Ronçasuaus'' (1296), ''Roncesvaus'' (1296), ''Ronçeuau'' (1366), ''Arronçesbaus'' (1412-1413).<ref>Salaberri, Patxi (2018). «Variations onomastiques basques et romanes au Moyen Âge en fonction de la langue des sources». In S. Nadiras (éd.), ''Noms de lieux, noms de personnes''. Pierrefitte-sur-Seine: Publications des Archives nationales. https://doi.org/10.4000/books.pan.989</ref> La forma ''«Arroncesvaus»'', qu'apareis dins lo ''[[Diccionari bearnés ancian e modèrne]]'', de V. Lespy e P. Raymond,<ref>{{Obratge|autor=Vastin LESPY & P. RAYMOND|títol=Dictionnaire béarnais ancien et moderne.|lenga=fr|an=1887}} Vejatz l'article «Caritat».</ref> es una reproduccion de la forma medievala isolaa ''Arronçesbaus'', ja evocaa çai sus. Al [[sègle XIX]] apareis en [[Nòrma mistralenca|grafia mistralenca]] sos las formas ''«Rounsi-Vau»'' e ''«Rounsos-Vals»'' dins [[lo Tresaur dau Felibritge]],{{TdF}} en grafia classica aquò s'escriu ''Ronceivaus'' e ''Ronçasvals''. Luòc famós dins la [[Cançon de Rotland|Chançon de Rotland]], lo nom apareis dins las autras lengas romanicas coma ''Roncesvalles'' en [[castelhan]], ''Ronçasvalls'' en [[Aragonés|navarroaragonés]]<ref>Salaberri, Patxi (2018). «Variations onomastiques basques et romanes au Moyen Âge en fonction de la langue des sources». In S. Nadiras (éd.), ''Noms de lieux, noms de personnes''. Pierrefitte-sur-Seine: Publications des Archives nationales. https://doi.org/10.4000/books.pan.989</ref> e ''Roncevaux'' en [[francés]]. ==Nòtas e referéncias== ===Nòtas=== <references group=Nt/> ===Referéncias=== {{Referéncias}} ==Vejatz tanben== *[[Batalha d'Arroncesvaus|Batalha de Ronçasvals]] *[[Pòrt d'Arroncesvaus|Pòrt de Ronçasvals]] {{Camin de Compostèla | precedenta = Còl de Roncesvals | via = Via Lemovicensis | seguenta = [[Auritz]] }} {{Comunas de Navarra}} [[Categoria:Pelegrinatge de Sant Jacme de Compostèla]] [[Categoria:Comuna de Navarra]] kuihqbpclncp0hnx2w5wx3c88isy1ia 0 42054 2507951 2471783 2026-08-29T11:32:29Z Pdbdt 1104 cònsol + nom de la comuna 2507951 wikitext text/x-wiki {{Dialècte Gascon}} {{Infobox vila occitana | carta = oc | nom = Doasith | nom2 = ''Doazit'' | imatge = Camp Mus.jpg | descripcion = Doasith, lo Camp de Murs. | lògo = | escut = Blason ville fr Doazit (Landes).svg | region = [[Navèra Aquitània]] | parçan = {{Shalòssa}} Hauta | departament = {{Lanas}} | arrondiment = [[Arrondiment de Dacs|Dacs]] | canton = [[Canton deu Costalat de Shalòssa|Costalat de Shalòssa]] ([[Canton de Mugron|Mugron]] avant 2015) | intercom = [[Comunautat de comunas de Tèrras de Shalòssa|CC de Tèrras de Shalòssa]] | insee = 40089 | cp = 40700 | cònsol = Fréderic Darget | mandat = [[2024]]-[[2032]] | gentilici = Los Doasiths | latitud = 43.6913888889 | longitud = -0.645 | alt mini = 57 | alt mej = 112 | alt maxi = 127 | ectaras = 2216 | km² = 22.16 | web = https://www.doazit.fr/ |}} '''Doasith''' (''Doazit'' en [[francés]]) qu'ei ua [[comuna francesa|comuna]] [[Gasconha|gascona]] de [[Shalòssa]], situada dens lo [[departaments franceses|departament]] de las [[Lanas (departament)|Lanas]] e la [[region francesa|region]] de [[Navèra Aquitània]], <small>ancianament d'[[Aquitània (region)|Aquitània]]</small>. En {{popfr40|0}}, que comptavan {{popfr40|089}} Doasiths. == Geografia == Doasith que's tròba en [[Gasconha]], au mijorn de l'[[Ador]], en [[Shalòssa]] o tà miélher díser en plenh còr de Shalòssa Hauta. La comuna qu'es traversada per la Guauga qui's vueita dens lo [[Lots|Los]]. Las comunas tòcatocantas que son : [[Horcs Arriu|Horsarriu]], [[Audinhon]], [[Banòs]], [[Mont Aut (Lanas)|Montaut]], [[Mailís]], [[Sent Cric de Shalòssa]], [[Sèrraslós e Arribans]], e [[Hagetmau]]. [[Imatge:Map commune FR insee code 40089.png|vignette|upright=1.6|centre|Comunas a l'entorn.]] ===Perimètre deu territòri=== {{Localizacion vila | nòrd-oèst = [[Mont Aut (Lanas)|Mont Aut]] | nòrd = [[Banòs]] | nòrd-èst = [[Audinhon]] | oèst = [[Mailís]] | vila = Doasith | èst = [[Horcs Arriu]] | sud-oèst = [[Sent Cric de Shalòssa]] | sud = [[Sèrraslós e Arribans]] | sud-èst = [[Hagetmau]] }} === Quartièrs === * lo borg * Aulèrs (''de Auleriis''<ref>Pouillé d’Aire ; Bulletin de la Société de Borda 1884, p.202, 212 e 213.</ref>) * Murs (''de Muris''<ref>en 1335 ; Libe roi de l'Avescat d'Aire ; Bulletin de la Société de Borda 1885, p. 280 , e 1886, p. 3 e 8.</ref>) ==Toponimia== La prononciacion qu'ei [dwa'zit]. Las fòrmas ancianas que son ''Donagello'' en latin, en 933 (<i>sic pro 988</i>), ''G. de Diazid'' en 1242, ''de Doazito'', en latin, en 1289, ''Otto de Doaset'' en 1294, Doasit (mapa de 1638), ''Doüazit'' (mapa de 1651), ''Doazin'' (mapa deu sègle XVIII), ''Doasit'' (mapa de 1714), ''Doazit'' (mapa de 1733) <ref name = bbf>Bénédicte Boyrie-Fénié, ''Dictionnaire toponymique des communes. Landes et Bas-Adour'', ed. Institut occitan e CAIRN, Pau, 2005, p. 92</ref>. Per [[Albèrt Dauzat|Dauzat]], qui's basa sus l'atestacion de 933 (<i>sic pro 988</i>), lo nom que vien de ''*Donatiellum'', derivat rare deu nom latin d'òmi ''Donatius'' e deu sufixe ''-ellum''. Lo nom qu'ei religat dab [[Doason]]<ref>Albert Dauzat, Charles Rostaing, ''Dictionnaire étymologique des Noms de Lieux en France'', Librairie Guénégaud, reedicion 1984, p. 248</ref>. [[Ernèst Negre|Negre]], citat per Bénédicte Boyrie-Fénié, qu'interprèta lo nom com ''Donatillus'', tractat com ''*Donadillus'' [per explicar lo passatge a -z-]; la tombada de ''n'' intervocalica e lo passatge de ''-ll'' a ''-t'' que complètan l'evolucion. Astor, tanben citat per B. Boyrie-Fénié, que dona la medisha explicacion, en precisant que ''Donatillus'' deriva de ''Donatus'' « donat (a Diu) »<ref name = bbf/>. Bénédicte Boyrie-Fénié qu'accèpta lo nom ''Donatillus'', derivat deu cognomen ''Donatus''. La fòrma de 933 qu'ei devuda a un cambiament d'oclusiva intervocalica <ref name = bbf/> (mès l'autora precisa pas s'ei fonetic o simplament grafic). == Istòria == [[Fichièr:Blason ville fr Doazit (Landes).svg|thumb|left|Blason de la "vila de Doasit"<ref>[https://gallica.bnf.fr/ark:/12148/bpt6k1114668/f330.image Charles-René d'Hozier, ''Armorial général de France'', tome XIII Guienne, folio 327 ; "La ville de Douazit", 1700.]</ref> : ''D'azur a las tres tors d'aur''.]] La comuna de Doasith qu’a balhat traças vielhas d’aucupacion umana, com pèirahuec talhadas, deu paleolitic inferior, tà las mei ancianas.<br /> Lo « camp de Murs »<ref>J.-F. Massie ; Le "Camp" du Mus, à Doazit ; in Bulletin de la Société de Borda, 1969.</ref> (enclaus de terra), lo « Tucòu deu Casterar » (esperon barrat) e lo site deu borg<ref>Colonel J.-F. Massie ; Les Origines du Bourg de Doazit ; in Bulletin de la Société de Borda, 1975.</ref> (esperon barrat), que son tres obratges de mau datar, qui poirén estar autan plan [[Protoïstòria|protoistorics]] com [[Edat Mejana|miejancèrs]].<br /> Lo senhor Donat Garcia de « Donazello » (fòrma vielha de « Doasith »), que viscó au sègle X^au. Qu’avó solide, lo son [[Castèl|castèth]] au bèc de la mòta lhevada a l’oèst deu borg actuau. Qu’es au pè d’aqueth « tarrèr » que, de cap a 1300, los poblants e s’amassàn en un castèthnau amainatjat sus l’esperon barrat deu borg.<br /> Bastida au sègle XII^au, la glèisa de Sent Joan d’Aulèrs qu’estó lo sièti de l’arquiprestat de Shalòssa (avescat d’[[Aira (Lanas)|Aira]]), dinc a 1827<ref>Farbos Jean-Paul, ''Les dates de l'histoire de Saint-Sever'', en linha : http://ypf-dico.blogspot.com/2008/10/d-dates-les-grandes-et-petites-de.html, consurtat lo 28-05-2020).</ref>.<br /> Los Foish-Candale que crompàn la baronia de Doasith au sègle XV^au, e qu’i hasón bastir lo castèth de Candale a la fin deu XVI^au.<br /> Dinc au sègle XVII^au, qu'i avè a Doasith ua hòrta preséncia de [[Cagòt]]s.<br /> Un cronicaire deu vilatge, l’Enric de [http://dzt-isto.chez-alice.fr/relation.htm Labòrda-Pèboèr], qui viscó au sègle XVII^au, que’ns conda los hèits petits o grans d’aquera tempòra destraubiada en Shalòssa, susquetot per la « Fronde » e la revòlta contre la gabèla, miada preu [[Bernat Daudijòs]] e los « Invisibles ». Dinc au mes d'abriu de 2015, la comuna de Doasith qu'èra restacada au canton de [[Mugron]]. ==Administracion== {{ElegitDebuta |Títol = Lista deus cònsols successius}} {{Elegit |Debuta= noveme de [[2024]] |Fin= (2032) |Identitat=Fréderic Darget|Partit= |Qualitat= }} {{Elegit |Debuta= mai de [[2020]] |Fin= octobre de 2024 |Identitat=Denis Langlade|Partit= |Qualitat= }} {{Elegit |Debuta= [[2014]] |Fin= 2020 |Identitat=Maryline Beyris|Partit= [[PS]] |Qualitat= agricultritz, conselhèra regionau}} {{Elegit |Debuta= març de [[1977]] |Fin= 2014 |Identitat=Marcel Dutoya |Partit=PS|Qualitat= agricultor}} |- |colspan="5" align="center" bgcolor="#f3fff3" | {{bóstia desenrotlanta/debuta |títol=Seguida de la lista deus maires }} {{ElegitDebuta |Títol =}} {{Elegit |Debuta= [[1959]] |Fin= 1977 |Identitat=Joseph-Jean Bonnefemne |Partit= |Qualitat= }} {{Elegit |Debuta= mai [[1945]] |Fin= 1959 |Identitat=Jean-Norbert Ducau |Partit= |Qualitat= }} {{Elegit |Debuta= [[1935]] |Fin= 1945 |Identitat=Marie-Alexandre-Jean Gaillard |Partit= |Qualitat= }} {{Elegit |Debuta= [[1909]] |Fin= 1935 |Identitat=Jules-Raymond Branzeau<ref>Base Leonore [http://www.culture.gouv.fr/LH/LH201/PG/FRDAFAN84_O19800035v0891900.htm Jules Raymond Branzeau]</ref> |Partit= |Qualitat= }} {{Elegit |Debuta= [[1900]] |Fin= 1909 |Identitat=Joseph-Henri Barbe |Partit= |Qualitat= }} {{Elegit |Debuta= [[1896]] |Fin= 1900 |Identitat=Gaston Lacaze |Partit= |Qualitat= }} {{Elegit |Debuta= [[1893]] |Fin= 1896 |Identitat=Arnaud Lalaude |Partit= |Qualitat= }} {{Elegit |Debuta= [[1888]] |Fin= 1893 |Identitat= Gaston Lacaze|Partit= |Qualitat= }} {{Elegit |Debuta= [[1883]] |Fin= 1888 |Identitat= Jean-Alexandre Dagès|Partit= |Qualitat= }} {{Elegit |Debuta= [[1871]] |Fin= 1883 |Identitat=Jean-Jacques Victor Brocas-Perras |Partit= |Qualitat= }} {{Elegit |Debuta= [[1870]] |Fin= 1871 |Identitat=Jean-Alexandre Dagès |Partit= |Qualitat= }} {{Elegit |Debuta= [[1861]] |Fin= 1870 |Identitat=Jean-Jacques Victor Brocas-Perras |Partit= |Qualitat= }} {{Elegit |Debuta= [[1856]] |Fin= 1861 |Identitat=Jean-Pierre Dubernet |Partit= |Qualitat= }} {{Elegit |Debuta= [[1854]] |Fin= 1855 |Identitat=Arnaud Ducamp |Partit= |Qualitat= }} {{Elegit |Debuta= [[1837]] |Fin= 1854 |Identitat=Jean-Jacques Victor Brocas-Perras |Partit= |Qualitat= }} {{Elegit |Debuta= [[1821]] |Fin= 1837 |Identitat=Jean Barbe |Partit= |Qualitat= }} {{Elegit |Debuta= [[1808]] |Fin= 1821 |Identitat=François Henri de Foix Candale |Partit= |Qualitat= }} {{Elegit |Debuta= [[1803]] |Fin= 1808 |Identitat=Jean Tachouères |Partit= |Qualitat= }} {{Elegit |Debuta= [[1800]] |Fin= 1803 |Identitat=Ambroise poysegur |Partit= |Qualitat= }} {{Elegit |Debuta= [[1800]] |Fin= 1800 |Identitat=Martin Lanevère |Partit= |Qualitat= }} {{Elegit |Debuta= [[1799]] |Fin= 1800 |Identitat=Jean Diris |Partit= |Qualitat= }} {{Elegit |Debuta= [[1798]] |Fin= 1799 |Identitat=Jean Tachouères |Partit= |Qualitat= }} {{Elegit |Debuta= [[1797]] |Fin= 1798 |Identitat=Jean Darcahute |Partit= |Qualitat= }} {{Elegit |Debuta= [[1797]] |Fin= 1797 |Identitat=Pierre Barbe |Partit= |Qualitat= }} {{Elegit |Debuta= [[1796]] |Fin= 1797 |Identitat=Jean Darcahute |Partit= |Qualitat= }} {{Elegit |Debuta= [[1795]] |Fin= 1796 |Identitat=Pierre Poységur |Partit= |Qualitat= }} {{Elegit |Debuta= [[1793]] |Fin= 1795 |Identitat=Pierre Barbe |Partit= |Qualitat= }} {{Elegit |Debuta= 09/05/1793 |Fin= |Identitat=creacion de la comuna per l'aplec de las comunas de : * Aulèrs Paradèra * Murs * Doasith (borg)}} {{ElegitFin}} {{bóstia desenrotlanta/fin}} {{ElegitFin}} == Economia == Se la cultura de la [[vinha]] e lo colonat a miejas e marcavan d’auts còps l’economia deu vilatge, uei qu’es lo [[milhòc]] qui senhoreja.<br /> Per çò deus mestieraus, au sègle XX, Doasit que’s distingueish per mantuas enterpresas de hustatge. Mes la principau, l'enterpresa Soubaigné, qui emplegà dinc a 85 obrèrs, qu'es barrada en 2014<ref>http://www.sudouest.fr/2014/10/30/l-entreprise-familiale-soubaigne-liquidee-1720256-3350.php</ref>. == Demografia == {{Demografia |insee=40089 |1793=1379 |1800=1395 |1806=1407 |1821=1437 |1831=1498 |1836=1499 |1841=1490 |1846=1520 |1851=1504 |1856=1493 |1861=1503 |1866=1465 |1872=1408 |1876=1360 |1881=1319 |1886=1273 |1891=1273 |1896=1250 |1901=1260 |1906=1256 |1911=1257 |1921=1177 |1926=1143 |1931=1074 |1936=1071 |1946=1004 |1954=1028 |1962=1069 |1968=1032 |1975=901 |1982=865 |1990=858 |1999=884 |cassini=11888 |senscomptesdobles=1962}} ==Lòcs e monuments== * Glèisa de Sent Joan d’Aulèrs, classada Monument Istoric (8-11-2004). Absida deu sègle XII^au * Glèisa de Sent Martin de Murs. * Glèisa de N.-D. de l’Assompcion (glèisa deu borg)<ref>Lhèu fondada preu Rogèr de Vielar lo 28/10/1463 (V. Foix, ''Dictionnaire des Seigneuries'', segon "gen. mss. de Viella par Mme de la Baume-Pluvinel" ; Archius de la Lanas IIF180 f°38).</ref>. * Castèth de Candale. * Arenas (1976) ; 1200 plaças ; corsas de vacas. * [http://dzt-isto.chez-alice.fr/16_stele.htm Estèlas discoïdaus] (pèiras de cementèris) : un dotzenat que son estadas recensadas sus la comuna. <gallery mode="packed" heights="180px"> Camp_Mus.jpg|Lo camp de Murs Gleisa_Aules.JPG|Glèisa de St Joan d'Aulèrs Gleisa_Mus.JPG|Glèisa de St Martin de Murs Eglise_ND_Doazit.jpg|Glèisa de Nosta Dauna de l'Asompcion deu borg de Doasith Château de Candale.jpg|Castèth de Candale Jean d'Arcet.jpg|[[Jean Darcet]]<br />(Doasith 1724 - París 1801) </gallery> {{messatge galariá}} == Personalitats ligadas a la comuna == * [[Jean Darcet]] (Doasit 1724 – [[París]] 1801) : Quimista. * [http://dzt-isto.chez-alice.fr/08_l_lam.htm Louis Lamaignère] (Doasith 1855 – [[Artassen]] 1917) ; aliàs "Vin-cent" : autor de textes e poesias en gascon. * [[Raphaël Lamaignère]] (Doasith 1887 – [[Èrm (Lanas)|Èrm]] 1951) ; aliàs "Jan de Junat" : autor de textes e poesias en gascon. * [http://dzt-isto.chez-alice.fr/o_luquet.htm Olivier Luquet] ([[Bona Guarda]] 1914 – [[Sent Vincenç de Pau (Lanas)|Lo Poi]] (Bruglòssa) 2005) ; aliàs "Jan deu Pradèu" ; curat de Doasith (1956-1996) : autor de peçòtas en gascon. == Bibliografia == * (fr) [http://dzt-isto.chez-alice.fr/dzt_rl.htm Doazit aux trois églises], per l'Abat Raphaël Lamaignère; 1941. * (fr) [http://dzt-isto.chez-alice.fr/dzt_jf1.htm Regards sur le passé], per Joseph Ferré; 1940. ==Véder tanben== {{Sisterlinks| commons=Category:Doazit|}} * [[Comunas de las Lanas]] ==Ligams extèrnes== * [http://dzt-isto.chez-alice.fr/37_langu.htm Lo parlar de Doasith] == Nòtas e referéncias == <references/> {{Portal Gasconha}} {{Comunas de las Lanas}} [[Categoria:Comuna de Shalòssa]] [[Categoria:Comuna de las Lanas]] [[Categoria:Lanas]] [[Categoria:Comuna de Gasconha]] nmayza3fwrvuwrj3j4qcq2d8qbuenk6 0 43219 2507950 2503947 2026-08-29T11:16:55Z Pdbdt 1104 /* Administracion */ cònsol 2507950 wikitext text/x-wiki {{Dialècte Gascon}} {{infobox vila occitana |nom=Mailís |carta=oc |nom2=''Maylis'' |region=[[Aquitània Nava]] |lògo= |imatge=Maylis.jpg |descripcion=Glèisa nava de Nosta Dauna de Mailís (1868-1875) |escut= |ist={{Gasconha}} |parçan= [[Shalòssa]] Hauta |departament={{Lanas}} |arrondiment=[[Arrondiment de Dacs|Dacs]] |canton= [[Canton deu Costalat de Shalòssa|Costalat de Shalòssa]] ([[Canton de Mugron|Mugron]] avant 2015) |insee=40177 |cp=40250 |cònsol=Anne-Marie Lailheugue |mandat=2020-2026 |intercom= [[Comunautat de comunas de Tèrras de Shalòssa|CC de Tèrras de Shalòssa]] |longitud=-0.679444444444 |latitud=43.6977777778 |alt mini=43 |alt mej= |alt maxi=122 |gentilici=los mailís |km²=12.21 |}} '''Mailís'''<ref>http://www.institutoccitan.com/index.php?option=com_content&task=view&id=167&Itemid=0</ref> (en [[francés]]: ''Maylis'') qu'ei ua [[comuna francesa|comuna]] [[Gasconha|gascona]] de [[Shalòssa]], situada dens lo [[departaments franceses|departament]] de las [[Lanas (departament)|Lanas]] e la [[region francesa|region]] de [[Navèra Aquitània]], <small>ancianament d'[[Aquitània (region)|Aquitània]]</small>. == Geografia == La comuna de Mailís que's tròba dens la Hauta [[Shalòssa]], sus l'arribèra dreta deu [[Lots|Los]]. Que tòca a las comunas de [[Doasit]], [[Montaut (Lanas)|Montaut]], [[Sent Aubin (Lanas)|Sent Aubin]], [[Larbei]], [[Caupena]], [[Vergüei (Lanas)|Vergüei]], e [[Sent Cric de Shalòssa]]. Lo nòrd de la comuna qu'es traucat per l'arriu de la Guauga. [[Imatge:Map commune FR insee code 40177.png|vignette|upright=1.8|centre|Comunas a l'entorn.]] ===Perimètre deu territòri=== {{Localizacion vila |nòrd-oèst= |nòrd=[[Sent Aubin (Lanas)|Sent Aubin]] |nòrd-èst=[[Montaut (Lanas)|Montaut]] |oèst=[[Larbei]] |vila=Mailís |èst=[[Doasit]] |sud-oèst=[[Caupena]] |sud=[[Vergüei (Lanas)|Vergüei]] |sud-èst=[[Sent Cric de Shalòssa]] }} ==Toponimia== La prononciacion qu'ei [mɛj'lis]. Las fòrmas ancianas que son ''Maylis'' en 1280, ''Mailis'', ''Mailie'', ''Maye'' en 1335 <ref name = bbf>Bénédicte Boyrie-Fénié, ''Dictionnaire toponymique des communes. Landes et Bas-Adour'', ed. Institut occitan e CAIRN, Pau, 2005, p. 149</ref>. Lo nom que vien benlhèu de ''Magilicius'', tirat deu cognomen ''Magilius'' o deu nomen ''Magilius'', dab l'evolucion prepausada per Bénédicte Boyrie-Fénié : ''*Magilicius''> ''*Mayilício''> ''*May(i)lis''> ''Maylís''; [aj] que passa a [ɛj] com dens a bona partida deu gascon<ref name = bbf/>. ==Istòria== Mailís que pareish peu permèr còp dens los textes en 1273 o 1274<ref>''Recogniciones Feodorum in Aquitania'' ; Bémont, p.42, n°107.</ref>. L’istòria civila de Mailís que’s con·hon dab la de [[Doasit]]. En efèit, avant la [[Revolucion Francesa|Revolucion]], tot lo territòri deu Mailís actuau, qu’èra de la baronia de Doasit, e la màger part d’aqueth territòri, dab lo nom de « Sauvon » o « Bòsc-Sauvon » que formava l’ua de las 4 mandas (quartièrs) de la comunautat de Doasit, qui elegèn sengles jurats.<br /> Lo nom de « Mailíes », que sembla d’aver designat meilèu la parròpia, qui èra annèxe de [[Larbei]], e despenè de la diocèsi d’[[Aira (Lanas)|Aira]].<br /> Tà formar la manda de "Bòsc-Sauvon", Mailís (o Sauvon), qu'èra aplegat dab lo vielèr de Bòsc. Aqueth quartièr de Bòsc qu’èra cobedejat dens las annadas 1950 preu maire de Caupena, qui’u volè restacar a la soa comuna<ref>L’ahar qu’es evocat dens los libes de las deliberacions deus conselhs municipaus de Mailís e Caupena enter genèr de 1947 e abriu de 1957.</ref>. Dab la creacion de la comuna en 1790, en mei deu vielèr de Bòsc, Mailís que s’agraní d’un troçòt de la parròpia de Sent Joan d’Aulèrs (Doasit), dont la maison de Crabessat, anciana caveria<ref>Arnaut Guilhem de Crebassac, cavèr (''miles''), mentavut in ''Recogniciones feodorum in Aquitania'', n°68 ; 22 octobre 1273 ou 1274 ; publicat per Charles Bémont ; p.33.</ref>. Puish, que son los quartièrs de Tomina, sus l’arriba dreta de la Guauga, e los de La Veiria e deu Teulèr, gahats sus [[Sent Aubin (Lanas)|Sent Aubin]], qui’s vienen ajustar a la comuna<ref>En 1843, segon David Chabas ; ''Villes et Villages des Landes'' ; tome II ; p.260.</ref>. La maison « La Veiria » (uei aperada Sent Germain), qu’èra l’ostau de la familha nòbla d’Abadia de Sent German, dempuish au mensh 1612, dinc a la [[Revolucion Francesa|Revolucion]]<ref>''La Paroisse de Saint-Aubin'' ; [[Raphaël Lamaignère]] ; imprimerie Bonne Presse du Midi, Vaison-la-Romaine (Vaucluse) ; 1938 ; chapitre IV.</ref>. == Economia == ==Administracion== {{ElegitDebuta |insee=40177 |Títol = Lista deus cònsols successius}} {{Elegit |Debuta= [[2014]] |Fin= (2032) |Identitat= Anne-Marie Lailheugue|Partit= divèrs esquèrra |Qualitat= ensenhaira}} {{Elegit |Debuta= seteme de [[2012]] |Fin= 2014 |Identitat=Philippe Serra |Partit= |Qualitat= }} {{Elegit |Debuta= març de [[2008]] |Fin= seteme 2012 |Identitat=Sylvie Marsan |Partit= |Qualitat= assistenta familhau}} {{Elegit |Debuta= març de [[2001]] |Fin= 2008 |Identitat=André Noaillan |Partit= [[UMP]] |Qualitat= }} |- |colspan="5" align="center" bgcolor="#f3fff3" | {{bóstia desenrotlanta/debuta |títol=Seguida de la lista deus maires }} {{ElegitDebuta |Títol =}} {{Elegit |Debuta= |Fin= |Identitat= |Partit= |Qualitat= }} {{Elegit |Debuta= |Fin= |Identitat= |Partit= |Qualitat= }} {{Elegit |Debuta= |Fin= |Identitat= |Partit= |Qualitat= }} {{Elegit |Debuta= |Fin= |Identitat= |Partit= |Qualitat= }} {{Elegit |Debuta= [[1904]] |Fin= 1911... |Identitat=Raymond Vignes |Partit= |Qualitat= }} {{Elegit |Debuta= [[1896]] |Fin= 1904 |Identitat=Isidore Campagne |Partit= |Qualitat= }} {{Elegit |Debuta= ...[[1892]] |Fin= 1896 |Identitat=Fabien Dangoumau |Partit= |Qualitat= }} {{Elegit |Debuta= [[1876]] |Fin= 1889... |Identitat=Jean Vignes |Partit= |Qualitat= }} {{Elegit |Debuta= [[1874]] |Fin= 1876 |Identitat=Étienne Debic |Partit= |Qualitat= }} {{Elegit |Debuta= [[1871]] |Fin= 1874 |Identitat=Pierre Saint-Martin |Partit= |Qualitat= }} {{Elegit |Debuta= [[1871]] |Fin= 1871 |Identitat=Louis Ducamp |Partit= |Qualitat= }} {{Elegit |Debuta= [[1870]] |Fin= 1871 |Identitat=Léopold Saint-Martin |Partit= |Qualitat= }} {{Elegit |Debuta= [[1868]] |Fin= 1870 |Identitat=Pierre Saint-Martin |Partit= |Qualitat= }} {{Elegit |Debuta= [[1865]] |Fin= 1868 |Identitat=Vincent Candau |Partit= |Qualitat= }} {{Elegit |Debuta= [[1853]] |Fin= 1865 |Identitat=Étienne Debic |Partit= |Qualitat= }} {{Elegit |Debuta= [[1832]] |Fin= 1852 |Identitat=Jacques Despouys |Partit= |Qualitat= }} {{Elegit |Debuta= [[1813]] |Fin= 1831 |Identitat=Benoît Saint-Martin |Partit= |Qualitat= }} {{Elegit |Debuta= [[1809]] |Fin= 1812 |Identitat=Bernard Dudés |Partit= |Qualitat= }} {{Elegit |Debuta= [[1808]] |Fin= |Identitat=Cazaubon |Partit= |Qualitat= }} {{Elegit |Debuta= [[1807]] |Fin= 1808 |Identitat=Benoît Saint-Martin |Partit= |Qualitat= }} {{Elegit |Debuta= an IX |Fin= 1806 |Identitat=Bernard Dudés |Partit= |Qualitat=maire }} {{Elegit |Debuta= an VIII |Fin= |Identitat=Benoît Saint-Martin |Partit= |Qualitat=maire provisòri }} {{Elegit |Debuta= an VI |Fin= |Identitat=Bernard Dudés |Partit= |Qualitat=agent municipau }} {{Elegit |Debuta= an IV |Fin= |Identitat=Benoît Saint-Martin |Partit= |Qualitat=agent municipau }} {{Elegit |Debuta= an III |Fin= |Identitat=Jean Despouys |Partit= |Qualitat=maire }} {{Elegit |Debuta= |Fin= |Identitat= |Partit= |Qualitat= }} {{ElegitFin}} {{bóstia desenrotlanta/fin}} {{ElegitDonadas}} {{ElegitFin}} ==Demografia== {{Demografia |insee= 40177 |1793=231 |1800=407 |1806=469 |1821=482 |1831=504 |1836=502 |1841=489 |1846=561 |1851=570 |1856=572 |1861=512 |1866=481 |1872=431 |1876=449 |1881=451 |1886=438 |1891=436 |1896=413 |1901=440 |1906=461 |1911=467 |1921=438 |1926=419 |1931=405 |1936=369 |1946=400 |1954=359 |1962=369 |1968=369 |1975=337 |1982=329 |1990=338 |1999=330 |2004= |2005= |2006=334 |2007= |2008=334 |2009= |cassini=22396 |senscomptesdobles=1962}} ==Lòcs e monuments== * La capèra de Nosta Dauna de Mailís. Sègles XII e XIII^au ; Inscriuta Monument Istoric lo 2 de noveme de 1976<ref>[http://www.culture.gouv.fr/public/mistral/merimee_fr?ACTION=CHERCHER&FIELD_1=INSEE&VALUE_1=40177 Base Mérimée : Maylis]</ref>. Renovada de cap a 1980. * La glèisa nava de Nosta Dauna de Mailís : purmèra pèira en 1868 ; acabada en 1875. * L'abadia : Monges olivetans, dempuish lo 30 d'aost de 1948. [[Fichièr:Maÿlismonastère.JPG|thumb|200px|right|La mongia de Mailís]] [[Fichièr:ChapelleMaÿlis.JPG|thumb|200px|right|La capèra de Nosta Dauna de Mailís]] == Pelegrinatge == Cartas de 1548 o 1554<ref>Abat V.Foix ; Vieux clochers, vieilles ruines ; Tome IX (370 bis, Maylis). A. d. Lanas II F 912.</ref>, que pòrtan testimòni de çò que la gent hasèn paréisher ua devocion tà Nosta Dauna de Mailís, mes finalament briga mei que tà las autas glèisas vesias.<br /> La mencion mei anciana d'ua devocion especiau a Nosta Dauna, dab desplaçament de monde, qu'es de 1640 : "''Daubuns lòcs que son hòrt visitats de las gents deus parçans vesins,''' Mailies''', [[Sopròssa|Godòssa]], & [[Sent Genh]], per la devocion a Nosta Dauna, lo [[Aira (Lanas)|Mas]], per senta [[Quitèira]], [[Bascons]] pr'amor de Sent Aman, & quauques auts, on se cuelhen mant bonas aumoinas''."<ref>[http://dzt-isto.chez-alice.fr/evesche.htm Descripcion de l'abescat d'Aira] per [[:fr: Pierre Duval|Pierre Duval]] ; 1651, segon ua visita hèita en 1640 e 1641.</ref><br /> Aquesta descripcion que deisha pensar en practicas espontanèas. Lo vertadèr peregrinatge organizat, eth, que serà aviat en 1658. Enric de Laborde, cronicaire deu sègle XVII^au e purmèr vesin (que damora a mensh de {{unitat|2|km}} de la capèra de Mailís), qu'ac ditz clarament : "''Ce fut pour lors qu'on commença à parler de tout de bon de faire avec la grâce de Dieu une fort belle dévotion à l'église de Noustre-Dame de Meylis''"<ref>[http://dzt-isto.chez-alice.fr/relation.htm Relation veritable...] ; Henry de Laborde</ref>. Lo màger mestierau que n'estó l'abat Hugues Dufaur vienut de [[Gondrin]] au [[diocèsi]] d'[[Aush]], aperat tad aquera mission per l'avesque d'[[Aira (Lanas)|Aira]] Monsenhor Bernard de Sariac. == Lo prenom "Mailís" == Lo nom de [[baptisme|batiòu]] femenin '''Mailís''', qu'estó balhat peu purmèr còp oficiaument en 1932. Mes qu'èra dejà emplegat com petit nom dens los mitans de la noblessa o borgesia deu parçan<ref>Mailís qu'èra lo petit nom usuau de Mailís de Gorostarzu, deu castèth de Candale a Doasit, vaduda Antoinette Gabrielle Marie Personnaz ([[Baiona]] 1908 - [[Sent Sever (Lanas)|Sent Sever]] 1997) ; o enqüèra, de Mailís de Cardaillac, vaduda au castèth de Fauron a [[Monthòrt]] de Shalòssa, e enregistrada com Marie de Cardaillac (Monthòrt 1924 - [[París]] 1978).</ref>. En 2006 en França, que vienè en 194{{au}} posicion, dab 339 atribucions<ref>RNIPP, INSEE.</ref> dab ua tropa de variantas ortograficas com ''Maylis, Maïlis, Maïlys, Mailys, Maÿlis,...''. L'escaduda d'aqueth prenom que vien màgerment deu jòc de mots suu nom ''Mailís'' descompausat en "mair"+"''lys''"(mot francés), e interpretat com "mair deus liris" qui designaré la Verge Maria. Mes ne cau pas con·hóner un jòc de mots dab ua [[etimologia]]. Que's cau tanben avisar de ne'u pas mesclar dab lo petit nom [[breton]] ''Maelys''. === Hèsta === Pr'amor deu ligam popular hèit dab Senta Maria, las Mailís que son hestejadas lo 15 d'aost.</br> La hèsta de Nosta Dauna de Mailís qu'es lo 25 de març<ref>[https://web.archive.org/web/20220526084736/https://www.lectura.plus/Presse/show/?id=26LACROIX___-18960329-S-0009.pdf&query=&back=%2FPresse%2Fsearch%2F%3F%26startPage%3D8986 La Croix de la Drôme, 29 mars 1896, p.9].</ref>. == Honts == * (fr) ''Notre Dame de Maylis, Histoire et Pélerinage'' ; per [[Cesari Daugèr]] ; Laffitau et Labonne, Impr. Centrale, Aire-sur-l’Adour ; 1936 ; 190p. * (fr) [http://dzt-isto.chez-alice.fr/maylis.htm ''Histoire de N. D. de Maylis''] ; per A. Labarrère; Bordeaux ; 1864. ==Véder tanben== * [[Comunas de las Lanas]] ==Ligams extèrnes == * (fr) [http://www.abbaye-de-maylis.com/ Site de l'abadia de Mailís]. ==Nòtas== <references /> {{Sisterlinks| commons=Category:Maylis (Landes)| }} {{Portal Gasconha}} {{Comunas de| insee =40177 }} [[Categoria:Comuna de Shalòssa]] [[Categoria:Comuna de las Lanas]] [[Categoria:Comuna de Gasconha]] bv7sgcq5ohbub4ptj7f0goe46nb80jr 0 43314 2507948 2296505 2026-08-29T10:56:47Z Pdbdt 1104 /* Administracion */ cònsol 2507948 wikitext text/x-wiki {{Dialècte Gascon}} {{Infobox vila occitana |ist={{Gasconha}} |parçan=Shalòssa |gentilici= |carta=oc |nom2=''Mugron'' |nom=Mugron |lògo= |imatge=Château de Boucosse (2).jpg |descripcion=Castèth de Bocòssa |escut=Blason de Mugron.svg |region=[[Navèra Aquitània]] |departament={{Lanas}} |arrondiment=[[Arrondiment de Dacs|Dacs]] |canton=[[Canton deu Costalat de Shalòssa|Costalat de Shalòssa]] ([[caplòc]] deu [[Canton de Mugron]] avant 2015) |insee=40201 |cp=40250 |cònsol=Marie-Christine Brettes |mandat=[[2020]]-[[2026]] |intercom=[[Comunautat de comunas de Tèrras de Shalòssa|CC de Tèrras de Shalòssa]] |longitud=-0.748055555556 |latitud=43.7508333333 |alt mini=14 |alt mej= |alt maxi=111 |km²=16.53 |sit = }} '''Mugron''' (''Mugron'' en [[francés]]) qu'ei ua [[comuna francesa|comuna]] [[Gasconha|gascona]] de [[Shalòssa]], situada dens lo [[departaments franceses|departament]] de las [[Lanas (departament)|Lanas]] e la [[region francesa|region]] de [[Navèra Aquitània]], <small>ancianament d'[[Aquitània (region)|Aquitània]]</small>. ==Geografia== Comuna situada en [[Shalòssa]], sus [[Ador]]. [[Imatge:Map commune FR insee code 40201.png|vignette|upright=1.8|centre|Comunas a l'entorn.]] ===Perimètre deu territòri=== {{Localizacion vila |nòrd-oèst=[[Gots (Lanas)|Gots]] |nòrd=[[Sopròssa]] |nòrd-èst=[[Nerbis]] |oèst=[[Laureda]] |vila=Mugron |èst=[[Hauriet]] |sud-oèst=[[Lórquen]] |sud=[[La Hòssa]] |sud-èst=[[Sent Aubin (Lanas)|Sent Aubin]] }} ==Toponimia== La prononciacion qu'ei [my'gruŋ]. Las fòrmas ancianas que son ''Mugrone'', ''Mugrono'', ''Mugronensis'', en latin, aus sègles XI-XII, ''Egremundo'' en 1243, ''Mugeron'' en 1407, ''Meillan'' en 1279, ''Mugrõ'' (mapa de 1638), ''Mugron'' (mapas de 1651, deu sègle XVII, shens data, deu començament deu sègle XVIII, de 1714 e de 1733) <ref name = bbf>Bénédicte Boyrie-Fénié, ''Dictionnaire toponymique des communes. Landes et Bas-Adour'', ed. Institut occitan e CAIRN, Pau, 2005, p. 164-165</ref>. Dauzat e Rostaing qu'explican ''Mugron'' per un nom latin d'òmi, ''Mucro'', ''-onis'' <ref>Albert Dauzat, Charles Rostaing, ''Dictionnaire étymologique des Noms de Lieux en France'', Librairie Guénégaud, reedicion 1984, p. 486</ref>. [[Ernèst Negre|Negre]], citat per Bénédicte Boyrie-Fénié, qu'explica ''Mugron'' per lo gascon ''mugroû'', « popa de hemna »; qu'interprèta la fòrma ''Egremundo'' de 1243, per ua latinizacion ''*acrem montem'', perqué ''Mugron'' èra comprés com lo latin ''mucro(n)'', « punta » (?) <ref name = bbf/>. Per Bénédicte Boyrie-Fénié, ''Mugron'' qu'ei un oronime preceltic. L'aglomeracion d'origina qu'ei un mus qui portava un castèth de husta. J.B. Orpustan que senhala un tèrme aquitanic, deu tipe ''*mocoron'', present tau que dens la toponimia de [[Baiona]], dab lo sens de « lòc de tarròcs o de ròc »<ref name = bbf/>. ==Istòria== [[File:Charpente de la galerie d'exposition.jpg|thumb|Chai d'Antin]] [[File:Mugron arènes ruedo 2.JPG|thumb|Arenas de Condreta]] [[File:Capera cemiteri Mugron.jpg|thumb|Capèra sepulcrau deu cemitèri]] [[File:gleisa_Mugron.jpg|thumb|Glèisa de sent Laurenç]] ==Eraldica== {|class="wikitable" |-valign="top" |align="center" style="padding:8px"|[[Imatge:Blason de Mugron.svg|100px]] | Las armas de Mugron que's blasonan atau : ''D'azur au castèth d'aur.'' |- |} ==Administracion== {{ElegitDebuta |insee=40201 |Títol= Lista deus cònsols successius}} {{Elegit |Debuta= [[2026]] |Fin=(2032) |Identitat=Didier Bertin|Partit= |Qualitat= }} {{Elegit |Debuta= [[2020]] |Fin=2026 |Identitat=Marie-Christine Brettes|Partit= |Qualitat= }} {{Elegit |Debuta= març de [[2008]] |Fin=[[2014]] |Identitat=Eric Ducos |Partit=[[PS]] |Qualitat= Responsable comerciau EDF}} {{Elegit |Debuta= març de [[1989]] |Fin= 2008 |Identitat=Christian Pontarrasse |Partit= PS |Qualitat=regent, conselhèr generau (1998-2000)}} {{Elegit |Debuta=març de [[1965]] |Fin=1989 |Identitat= Francis Dangoumau|Partit= PS |Qualitat= conselhèr generau (1970-1994)}} {{Elegit |Debuta= [[1952]] |Fin=1965 |Identitat= René Bats|Partit= SFIO |Qualitat= regent, conselhèr generau (1952-1970)}} {{Elegit |Debuta= |Fin=1952 |Identitat=|Partit= |Qualitat= }} {{ElegitDonadas}} {{ElegitFin}} ==Demografia== {{Demografia |insee=40201 |1793=3123 |1800=2135 |1806=2388 |1821=2377 |1831=2610 |1836=2451 |1841=2190 |1846=2203 |1851=2188 |1856=2166 |1861=2150 |1866=2169 |1872=2070 |1876=2148 |1881=2188 |1886=2087 |1891=2016 |1896=1995 |1901=1918 |1906=1992 |1911=1874 |1921=1810 |1926=1795 |1931=1751 |1936=1687 |1946=1562 |1954=1553 |1962=1661 |1968=1568 |1975=1470 |1982=1464 |1990=1327 |1999=1324 |cassini=24381 |senscomptesdobles=1962}} == Lòcs e monuments == *'''Lo castèth de Bocòssa''', caveria deu sègle XVI{{au}}. *'''La capèra deu Casaliu''', consacrada en 1541 a Nosta Dauna de Gràcia. *'''Lo portau de Pèr de Peiran''', bastit en 1588. *'''Lo chai d'Antin''', bastit de cap a 1750. Mugron qu'a la particularitat d'estar damorat lo [[Port (marine)|pòrt]] navigable lo mei a capsús de l'[[Ador]], e pr'amor d'aquò, qu'a comptat dens lo passat, mantuns enterpaus preu [[vin]] e autas produccions locaus hòrt presadas dens los país deu nòrd de l'[[Euròpa]]. L'ancian [[chai]] d'Antin, deu sègle XVIII{{au}} dab la soa carpenta de [[casso]] monumentau dab los sons 3 taulats de mei de 800 m² cadun, que s'es conservat dans un estat exceptionau. En 2016, lo chai qu'apriga ua botiga d'objectes de decoracion e ua galeria d'art contemporanèu<ref>[http://www.rouge-garance.net/ Rouge Garance]</ref>. *'''La capère sepulcrau deu cemitèri de Mugron''', bastida dab ua soscripcion crubada en 1813. *'''La glèisa de sent Laurenç''', consacrada en 1866. *'''Las arenas de Condreta''', inauguradas en 1911. ==Personalitats ligadas dab la comuna== [[File:Buste-bastiat.JPG|thumb|Frédéric Bastiat]] * [[Frédéric Bastiat]], ([[1801]]-[[1850]]), [[economista]], [[òme politic|òmi politic]] e [[polemista]] [[Liberalisme|liberau]]. Que passà ua gran part de la soa vida a Mugron, on avè la soca de familha. * [[Robert Degos]], (1904-1987), vadut a Mugron, dermatològa. Qu'a descrivut mantua dermatòsi e especiaument la "malaudia de Degos". * [[Henri Emmanuelli]], ([[1945]]-2017), deputat de las {{Lanas}}, permèr secretari deu [[Partit Socialista (França)|Partit Socialista]]. * [[Léon Fauret]], (1863-1955), vadut a Mugron, pintre, dessinator. ==Espòrt== * Union espòrtiva Mugronesa (Rugbi) * Espèr Mugronés (Gimnastica) ==Embessonatges== * {{Embessonatge|Cintruénigo|Espanha|Spain}} ==Bibliografia== *Meyranx (Abbé L.-B.); ''Histoire de Mugron''; 1911; éd. Res Universis; Paris; 1992; 320 pp; ISBN 2-87760-148-X. *Laporte (Pierre); ''Mugron village chalossais, des origines jusqu'en 1911''; A.H.C.C.M.; 2007; 360 pp.; ISBN 978-2-35519-010-0. *Besselère (Jean-Pierre); ''1000 ans d'histoire de Mugron, essai historique''; A.H.C.C.M.; s.d.; 74 pp.; ISBN 978-2-7466-0812-2. ==Véder tanben== {{commonscat|Mugron}} * [[Comunas de las Lanas]] ==Nòtas== <references /> == Ligams extèrnes == * [http://www.ign.fr/affiche_rubrique.asp?rbr_id=1087&ComunaId=40108 Mugron sus lo sit de l'Institut Geografic Nacionau] {{Portal Gasconha}} {{Comunas de| insee =40201 }} [[Categoria:Comuna de Shalòssa]] [[Categoria:Comuna de las Lanas]] [[Categoria:Comuna de Gasconha]] cyatz5fk0rh75e9wmp5vmrywsx56zqv 0 43386 2507949 2424185 2026-08-29T11:07:23Z Pdbdt 1104 /* Administracion */ cònsol 2507949 wikitext text/x-wiki {{Dialècte Gascon}} {{Infobox vila occitana | carta = oc | nom = Sent Aubin | nom2 = ''Saint-Aubin'' | imatge = Saint-Aubin.jpg | descripcion = La glèisa de Sent Aubin. | lògo = | escut = | escais = | region = [[Navèra Aquitània]] | parçan = {{Shalòssa}} | departament = {{Lanas}} | arrondiment = [[Arrondiment de Dacs|Dacs]] | canton = [[Canton deu Costalat de Shalòssa|Costalat de Shalòssa]] ([[Canton de Mugron|Mugron]] avant 2015) | intercom = [[Comunautat de comunas de Tèrras de Shalòssa|CC de Tèrras de Shalòssa]] | insee = 40249 | cp = 40250 | cònsol = Francis Crabos | mandat = [[2020]]-[[2026]] | gentilici = los Sent Aubins | longitud = -0.695833333333 | latitud = 43.7119 | alt mini = 32 | alt mej = | alt maxi = 107 | km² = 9.72 |}} '''Sent Aubin'''<ref>[https://web.archive.org/web/20170919200819/http://www.locongres.org/oc/aplicacions/top-oc/topoc-recerca/ Top'Òc] Diccionari toponimic occitan del [[Congrès permanent de la lenga occitana]].</ref> (''Saint-Aubin'' en [[francés]]) qu'ei ua [[comuna francesa|comuna]] [[Gasconha|gascona]] de [[Shalòssa]] situada dens lo [[departaments franceses|departament]] de las [[Lanas (departament)|Lanas]] e la [[region francesa|region]] de [[Navèra Aquitània]], <small>ancianament d'[[Aquitània (region)|Aquitània]]</small>. ==Geografia== [[Imatge:Map commune FR insee code 40249.png|vignette|upright=1.8|centre|Comunas a l'entorn.]] ===Perimètre deu territòri=== {{Localizacion vila | nòrd-oèst = [[Mugron]] | nòrd = [[Hauriet]] | nòrd-èst = | oèst = [[La Hòssa]] | vila = Sent Aubin | èst = [[Montaut (Lanas)|Montaut]] | sud-oèst = [[Caupena]] | sud = [[Larbei]] | sud-èst = [[Mailís]] }} ==Toponimia== La prononciacion qu'ei [sentaw'biŋ]. Las fòrmas ancianas que son ''S. Albino'', en latin, en 1243, ''Sto Albino'', en latin, en 1335, ''S. Aubin'' (mapa de 1733) <ref name = bbf>Bénédicte Boyrie-Fénié, ''Dictionnaire toponymique des communes. Landes et Bas-Adour'', ed. Institut occitan e CAIRN, Pau, 2005, p. 198-199</ref>. Lo nom qu'ei lo de l'avesque d'[[Angieus]] au sègle VI segon Dauzat e Rostaing, o benlhèu d'un aute sent <ref>Albert Dauzat, Charles Rostaing, ''Dictionnaire étymologique des Noms de Lieux en France'', Librairie Guénégaud, reedicion 1984, p. 586</ref>{{,}}<ref name = bbf/>{{,}}<ref>https://nominis.cef.fr/contenus/saint/724/Saint-Aubin-d-Angers.html</ref>. == Istòria == {{...}} == Administracion == {{ElegitDebuta|insee= 40249 |Títol= Lista deus cònsols successius}} {{Elegit |Debuta= març [[2026]] |Fin= (2032) |Identitat= Karine Comet |Partit= |Qualitat= }} {{Elegit |Debuta= julhet [[2020]] |Fin= 2026 |Identitat= Francis Crabos |Partit= |Qualitat= }} {{Elegit |Debuta= genèr [[2019]] |Fin= 2020 |Identitat= Jean-Louis Saubusse|Partit= |Qualitat= }} {{Elegit |Debuta= març [[2001]] |Fin= genèr [[2019]] |Identitat= Stéphane Delpeyrat-Vincent |Partit= [[PS]] ; Generacion.s |Qualitat= estacat territoriau, conselhèr regionau Navèra Aquitània, president de la CC deu País de Mugron (2006-2017)}} {{Elegit |Debuta= |Fin= 2001 |Identitat= |Partit= |Qualitat= }} {{ElegitDonadas}} {{ElegitFin}} == Demografia == {{Demografia |insee= 40249 |1793=691 |1800=725 |1806=930 |1821=938 |1831=959 |1836=873 |1841=809 |1846=942 |1851=938 |1856=913 |1861=879 |1866=858 |1872=800 |1876=798 |1881=819 |1886=757 |1891=761 |1896=728 |1901=738 |1906=744 |1911=714 |1921=671 |1926=662 |1931=628 |1936=612 |1946=566 |1954=539 |1962=519 |1968=458 |1975=453 |1982=450 |1990=452 |1999=461 |2004= |2005= |2006=480 |2007=484 |2008= |2009= |cassini=30519 |senscomptesdobles=1962}} ==Lòcs e monuments== [[Fichièr:Capera Pojaler.JPG|thumb|200px|right|Capèra de Pojalèr]] * La glèisa de Sent Aubin. * Lo molin de Pojalèr. * La tor de Pojalèr. <gallery mode=packed heights=180px> File:Église Saint-Aubin de Saint-Aubin 8.JPG|Absida de la glèisa de Sent Aubin. File:Moulin Poyaller 2.JPG|Molin de Pojalèr. File:Tour de Poyaller 1.JPG|Tor de Pojalèr. File:Saint-Aubin marie.JPG|Mairetat de Sent Aubin. File:Saint-Aubin arènes.JPG|Pista de las arenas de Sent Aubin. File:Poyaller rue centrale.JPG|Carrèra principau e capèra de Pojalèr. File:Michelin Saint-Aubin.JPG|Bòrna Michelin. </gallery> {{messatge galariá}} ==Personalitats ligadas dab la comuna== == Arreproèr == * A Sent Aubin que beven vin, e a [[Larbei]] enqüèra mei. == Bibliografia == * (fr) [http://dzt-isto.chez-alice.fr/st_aubin.htm La paroisse de Saint-Aubin], per l'Abat [[Raphaël Lamaignère]]; 1938. * (fr) [http://dzt-isto.chez-alice.fr/poyaler.htm Poyaler et son château], per l'Abat [[Raphaël Lamaignère]]; 1940. ==Véder tanben== * [[Comunas de las Lanas]] == Ligams extèrnes == * [http://archivesenligne.landes.org/ark:/35227/e0053013525a2daf/53013525a3266 La capèra de Pojalèr] (litografia per Aumont, segon Philippe, 1842-1844, Archius de las Lanas 6 FI 65). ==Nòtas== <references/> {{Portal Gasconha}} {{Comunas de las Lanas}} [[Categoria:Comuna de Shalòssa]] [[Categoria:Comuna de las Lanas]] [[Categoria:Lanas]] [[Categoria:Comuna de Gasconha]] 06l5l2ni4q28bt07z7iz2btc7codwj7 0 43391 2507952 2297141 2026-08-29T11:48:16Z Pdbdt 1104 /* Administracion */ cònsol 2507952 wikitext text/x-wiki {{Dialècte Gascon}} {{omon|Sent Cric}} {{Infobox vila occitana | carta = oc | nom = Sent Cric de Shalòssa | nom2 = ''Saint-Cricq-Chalosse'' | imatge = Château de Poudenx 2.JPG | descripcion = Lo castèth de Podens. | lògo = | escut = Blason ville fr Saint-Cricq-Chalosse (Landes).svg | escais = | ist = {{Gasconha}} | parçan = {{Shalòssa}} | region = [[Navèra Aquitània]] | departament = {{Lanas}} | arrondiment = [[Arrondiment deu Mont|Lo Mont]] | canton = Shalòssa Tursan ([[Canton de Hagetmau|Hagetmau]] avant 2015) | intercom = [[Comunautat de comunas de Shalòssa Tursan|CC de Shalòssa Tursan]] (2017 ---->) | insee = 40253 | cp = 40700 | cònsol = Aimée Laborde | mandat = [[2020]]-[[2026]] | longitud = -0.683611111111 | latitud = 43.6552777778 | alt mini = 50 | alt mej = | alt maxi = 128 | ectaras = 2023 | gentilici = | km² = 20.23 |}} '''Sent Cric de Shalòssa'''<ref>http://www.institutoccitan.com/index.php?option=com_content&task=view&id=167&Itemid=0</ref> (''Saint-Cricq-Chalosse'' en [[francés]]) qu'ei ua [[comuna francesa|comuna]] [[Gasconha|gascona]] de [[Shalòssa]] situada dens lo [[departaments franceses|departament]] de las [[Lanas (departament)|Lanas]] e la [[regions francesas|region]] de [[Navèra Aquitània]], <small>ancianament d'[[Aquitània (region)|Aquitània]]</small>. ==Geografia== [[Imatge:Map commune FR insee code 40253.png|vignette|upright=1.8|centre|Comunas a l'entorn.]] ===Perimètre deu territòri=== {{Localizacion vila |nòrd-oèst=[[Mailís]] |nòrd=[[Doasit]] |nòrd-èst=[[Sèrraslós e Arribans]] |oèst=[[Vergüei (Lanas)|Vergüei]] |vila=Sent Cric de Shalòssa |èst=[[Hagetmau]] |sud-oèst=[[Brassempoi]] |sud=[[Casalís (Lanas)|Casalís]] |sud-èst=[[Momui]] }} ==Toponimia== La prononciacion qu'ei [sen'krik]. Las fòrmas ancianas que son ''Sen Cric'', cap a 1072, ''Arnaldo de Sancto Quirico'', en latin, en 1279, ''de S. Cirico'', en latin, au sègle XIII, ''S. Cirq'' (mapa de 1651), ''S. Cric'' (mapa de 1714), ''S. Cricq'' (mapa de 1733) <ref name = bbf>Bénédicte Boyrie-Fénié, ''Dictionnaire toponymique des communes. Landes et Bas-Adour'', ed. Institut occitan e CAIRN, Pau, 2005, p. 200-201</ref>. L'agionime qu'ei lo nom grecolatin de dus martirs deu sègle IV, ''Cyricus''. Per metatèsi regressiva, ''Circ-'' que passè a ''Cric-'' <ref>Albert Dauzat, Charles Rostaing, ''Dictionnaire étymologique des Noms de Lieux en France'', Librairie Guénégaud, reedicion 1984, p. 590, a ''St-Cergues''</ref>{{,}}<ref name = bbf/>{{,}}<ref>https://nominis.cef.fr/contenus/saint/1329/Saints-Cyr-et-Julitte.html</ref>. Lo determinant ''Shalòssa'' que sembla ben estar l'eretèr de ''Sialossa'', atestat au sègle XIII per [[Castèthnau de Shalòssa]], mès aqueth nom a pas d'explicacion <ref>Bénédicte Boyrie-Fénié, ''Dictionnaire toponymique des communes. Landes et Bas-Adour'', ed. Institut occitan e CAIRN, Pau, 2005, p. 81-82</ref>. ==Istòria== [[Imatge:Casteth lataulada st-cric.JPG|thumb|left|Castèth de Lataulada]] ==Administracion== {{ElegitDebuta |Títol = Lista deus cònsols successius}} {{Elegit |Debuta= [[2014]] |Fin= (2032) |Identitat= Aimée Laborde|Partit= divèrs dreta |Qualitat= retirada de cap d'entrepresa}} {{Elegit |Debuta= març de [[2008]] |Fin= 2014 |Identitat= Antoine Édouard Garcia|Partit=[[PS]] |Qualitat= retirat foncion publica}} {{Elegit |Debuta=març de [[2001]] |Fin= 2008 |Identitat= Alain Dulau|Partit= |Qualitat= }} {{Elegit |Debuta= junh [[1995]] |Fin= 2001 |Identitat= Francis Lassalle|Partit= |Qualitat= }} |- |colspan="5" align="center" bgcolor="#f3fff3" | {{bóstia desenrotlanta/debuta |títol=Seguida de la lista deus maires}} {{ElegitDebuta |Títol =}} {{Elegit |Debuta= [[1983]] |Fin= 1995 |Identitat=Roger Dupouy|Partit= |Qualitat= }} {{Elegit |Debuta= [[1977]] |Fin= 1983 |Identitat=Michel Laborde|Partit= |Qualitat= }} {{Elegit |Debuta= [[1969]] |Fin= 1977 |Identitat=Albert Lassalle|Partit= |Qualitat= }} {{Elegit |Debuta= [[1944]] |Fin= 1969 |Identitat=Jean Lafitte|Partit= |Qualitat= }} {{Elegit |Debuta= [[1920]] |Fin= 1944 |Identitat=Jean Cyrille Bastiat|Partit= |Qualitat= }} {{Elegit |Debuta= [[1892]] |Fin= 1920 |Identitat=Pierre Pascal Darcet|Partit= |Qualitat= }} {{Elegit |Debuta= [[1881]] |Fin= 1892 |Identitat=Isidore Dandieu|Partit= |Qualitat= }} {{Elegit |Debuta= [[1880]] |Fin= 1881 |Identitat=François Larrère|Partit= |Qualitat= }} {{Elegit |Debuta= [[1876]] |Fin= 1880 |Identitat=Pierre Testemalle|Partit= |Qualitat= }} {{Elegit |Debuta= [[1859]] |Fin= 1876 |Identitat=Jean-Baptiste Honoré Ducamp|Partit= |Qualitat= }} {{Elegit |Debuta= [[1852]] |Fin= 1859 |Identitat=Alcippe de Lataulade|Partit= |Qualitat= }} {{Elegit |Debuta= [[1848]] |Fin= 1852 |Identitat=Jean Victorin Dubroca|Partit= |Qualitat= }} {{Elegit |Debuta= [[1839]] |Fin= 1848 |Identitat=Mathieu Ducamp|Partit= |Qualitat= }} {{Elegit |Debuta= [[1834]] |Fin= 1839 |Identitat=Salomon Bastiat|Partit= |Qualitat= }} {{Elegit |Debuta= [[1817]] |Fin= 1834 |Identitat=Salomon Dubroca|Partit= |Qualitat= }} {{Elegit |Debuta= [[1815]] |Fin= 1817 |Identitat=Ducournau fils|Partit= |Qualitat= }} {{Elegit |Debuta= [[1812]] |Fin= 1815 |Identitat=Salomon Dubroca|Partit= |Qualitat= }} {{Elegit |Debuta= [[1807]] |Fin= 1812 |Identitat=Félix Bernard de Lataulade|Partit= |Qualitat= }} {{Elegit |Debuta= 31/05/1807 |Fin= |Identitat=Creacion de la comuna de Sent Cric de Shalòssa<br>per aplegada de las comunas de<br> "Segarret", "Sent Cric (borg)" et "Marcavielha" |Partit= |Qualitat= }} {{ElegitFin}} {{bóstia desenrotlanta/fin}} {{ElegitFin}} ==Demografia== {{Demografia |insee=40253 |1793=430 |1800=448 |1806=442 |1821=1110 |1831=1142 |1836=1152 |1841=1119 |1846=1102 |1851=1061 |1856=1070 |1861=1068 |1866=1038 |1872=955 |1876=963 |1881=983 |1886=971 |1891=944 |1896=934 |1901=920 |1906=950 |1911=926 |1921=872 |1926=856 |1931=784 |1936=755 |1946=703 |1954=678 |1962=609 |1968=576 |1975=574 |1982=568 |1990=585 |1999=559 |2004= |2005= |2006=607 |2007=613 |2008= |2009= |cassini=31054 |senscomptesdobles=1962}} ==Lòcs e monuments== * Castèth de Podens, estile Renaishença, mairetat actuau. * Castèth de Lataulada, privat, arremanejat au sègle XVI^au. Fernèstas dab mainèus, teit a la bearnesa. * Glèisa de sent Cric, estile roman. Capcèr deu sègle XII^au}}. * Arenas de corsa de vacas. * Hont de senta Anna e goà de Mosqueta (sègle XIX^au). ==Personalitats ligadas dab la comuna== * [[Cyrille Labeyrie]] (1870 St Cric de Shalòssa – 1913 [[Casalís (Lanas)|Casalís]]) ; aliàs "Jausep Gascon" ; autor de poesias en gascon<ref>Gilbert Desport, ''L'écho Saint-Cricquois'' n° 12 octobre de 1996, e n° 13 abriu de 1997.</ref>. * [[Louis de Monck d'Uzer]] (1879 [[Lo Mont]] - 1951 Lo Mont) ; aliàs "Loisòt de Marcavielha", poèta gascon<ref>Gilbert Desport, ''L'écho Saint-Cricquois'' n° 29 abriu de 2005.</ref>. * [[Henri-Marcel Fay]] (1879 [[París]] - 1959 [[Roan]]) ; medecin, neuropsiquiatre, autor en 1910, deu libe controvertit ''Histoire de la lèpre en France. Lépreux et Cagots du Sud-Ouest''<ref>[http://gallica.bnf.fr/ark:/12148/bpt6k57243705 Histoire de la lèpre en France; Lépreux et Cagots du Sud-Ouest].</ref>. Que vienè regularament a Sent Cric, on èra proprietari, entre 1925 et 1958<ref>Gilbert Desport, ''L'écho Saint-Cricquois'' n° 34 octobre de 2007.</ref>. ==Véder tanben== {{Sisterlinks| commons=Category:Saint-Cricq-Chalosse| }} * [[Comunas de las Lanas]] ==Ligams extèrnes== * [https://web.archive.org/web/20110305192809/https://www.chalossetursan.fr/ Comunautat de comunas de Shalòssa Tursan] ==Nòtas== <references /> {{Portal Gasconha}} {{Comunas de las Lanas}} [[Categoria:Comuna de las Lanas]] [[Categoria:Comuna de Shalòssa]] [[Categoria:Comuna de Gasconha]] 82pi1f8m4hr5e09dtxehkcssi8p38sn 2507953 2507952 2026-08-29T11:53:46Z Pdbdt 1104 /* Perimètre deu territòri */ 2507953 wikitext text/x-wiki {{Dialècte Gascon}} {{omon|Sent Cric}} {{Infobox vila occitana | carta = oc | nom = Sent Cric de Shalòssa | nom2 = ''Saint-Cricq-Chalosse'' | imatge = Château de Poudenx 2.JPG | descripcion = Lo castèth de Podens. | lògo = | escut = Blason ville fr Saint-Cricq-Chalosse (Landes).svg | escais = | ist = {{Gasconha}} | parçan = {{Shalòssa}} | region = [[Navèra Aquitània]] | departament = {{Lanas}} | arrondiment = [[Arrondiment deu Mont|Lo Mont]] | canton = Shalòssa Tursan ([[Canton de Hagetmau|Hagetmau]] avant 2015) | intercom = [[Comunautat de comunas de Shalòssa Tursan|CC de Shalòssa Tursan]] (2017 ---->) | insee = 40253 | cp = 40700 | cònsol = Aimée Laborde | mandat = [[2020]]-[[2026]] | longitud = -0.683611111111 | latitud = 43.6552777778 | alt mini = 50 | alt mej = | alt maxi = 128 | ectaras = 2023 | gentilici = | km² = 20.23 |}} '''Sent Cric de Shalòssa'''<ref>http://www.institutoccitan.com/index.php?option=com_content&task=view&id=167&Itemid=0</ref> (''Saint-Cricq-Chalosse'' en [[francés]]) qu'ei ua [[comuna francesa|comuna]] [[Gasconha|gascona]] de [[Shalòssa]] situada dens lo [[departaments franceses|departament]] de las [[Lanas (departament)|Lanas]] e la [[regions francesas|region]] de [[Navèra Aquitània]], <small>ancianament d'[[Aquitània (region)|Aquitània]]</small>. ==Geografia== [[Imatge:Map commune FR insee code 40253.png|vignette|upright=1.8|centre|Comunas a l'entorn.]] ===Perimètre deu territòri=== {{Localizacion vila |nòrd-oèst=[[Mailís]] |nòrd=[[Doasith]] |nòrd-èst=[[Sèrraslós e Arribans]] |oèst=[[Vergüei (Lanas)|Vergüei]] |vila=Sent Cric de Shalòssa |èst=[[Hagetmau]] |sud-oèst=[[Brassempoi]] |sud=[[Casalís (Lanas)|Casalís]] |sud-èst=[[Momui]] }} ==Toponimia== La prononciacion qu'ei [sen'krik]. Las fòrmas ancianas que son ''Sen Cric'', cap a 1072, ''Arnaldo de Sancto Quirico'', en latin, en 1279, ''de S. Cirico'', en latin, au sègle XIII, ''S. Cirq'' (mapa de 1651), ''S. Cric'' (mapa de 1714), ''S. Cricq'' (mapa de 1733) <ref name = bbf>Bénédicte Boyrie-Fénié, ''Dictionnaire toponymique des communes. Landes et Bas-Adour'', ed. Institut occitan e CAIRN, Pau, 2005, p. 200-201</ref>. L'agionime qu'ei lo nom grecolatin de dus martirs deu sègle IV, ''Cyricus''. Per metatèsi regressiva, ''Circ-'' que passè a ''Cric-'' <ref>Albert Dauzat, Charles Rostaing, ''Dictionnaire étymologique des Noms de Lieux en France'', Librairie Guénégaud, reedicion 1984, p. 590, a ''St-Cergues''</ref>{{,}}<ref name = bbf/>{{,}}<ref>https://nominis.cef.fr/contenus/saint/1329/Saints-Cyr-et-Julitte.html</ref>. Lo determinant ''Shalòssa'' que sembla ben estar l'eretèr de ''Sialossa'', atestat au sègle XIII per [[Castèthnau de Shalòssa]], mès aqueth nom a pas d'explicacion <ref>Bénédicte Boyrie-Fénié, ''Dictionnaire toponymique des communes. Landes et Bas-Adour'', ed. Institut occitan e CAIRN, Pau, 2005, p. 81-82</ref>. ==Istòria== [[Imatge:Casteth lataulada st-cric.JPG|thumb|left|Castèth de Lataulada]] ==Administracion== {{ElegitDebuta |Títol = Lista deus cònsols successius}} {{Elegit |Debuta= [[2014]] |Fin= (2032) |Identitat= Aimée Laborde|Partit= divèrs dreta |Qualitat= retirada de cap d'entrepresa}} {{Elegit |Debuta= març de [[2008]] |Fin= 2014 |Identitat= Antoine Édouard Garcia|Partit=[[PS]] |Qualitat= retirat foncion publica}} {{Elegit |Debuta=març de [[2001]] |Fin= 2008 |Identitat= Alain Dulau|Partit= |Qualitat= }} {{Elegit |Debuta= junh [[1995]] |Fin= 2001 |Identitat= Francis Lassalle|Partit= |Qualitat= }} |- |colspan="5" align="center" bgcolor="#f3fff3" | {{bóstia desenrotlanta/debuta |títol=Seguida de la lista deus maires}} {{ElegitDebuta |Títol =}} {{Elegit |Debuta= [[1983]] |Fin= 1995 |Identitat=Roger Dupouy|Partit= |Qualitat= }} {{Elegit |Debuta= [[1977]] |Fin= 1983 |Identitat=Michel Laborde|Partit= |Qualitat= }} {{Elegit |Debuta= [[1969]] |Fin= 1977 |Identitat=Albert Lassalle|Partit= |Qualitat= }} {{Elegit |Debuta= [[1944]] |Fin= 1969 |Identitat=Jean Lafitte|Partit= |Qualitat= }} {{Elegit |Debuta= [[1920]] |Fin= 1944 |Identitat=Jean Cyrille Bastiat|Partit= |Qualitat= }} {{Elegit |Debuta= [[1892]] |Fin= 1920 |Identitat=Pierre Pascal Darcet|Partit= |Qualitat= }} {{Elegit |Debuta= [[1881]] |Fin= 1892 |Identitat=Isidore Dandieu|Partit= |Qualitat= }} {{Elegit |Debuta= [[1880]] |Fin= 1881 |Identitat=François Larrère|Partit= |Qualitat= }} {{Elegit |Debuta= [[1876]] |Fin= 1880 |Identitat=Pierre Testemalle|Partit= |Qualitat= }} {{Elegit |Debuta= [[1859]] |Fin= 1876 |Identitat=Jean-Baptiste Honoré Ducamp|Partit= |Qualitat= }} {{Elegit |Debuta= [[1852]] |Fin= 1859 |Identitat=Alcippe de Lataulade|Partit= |Qualitat= }} {{Elegit |Debuta= [[1848]] |Fin= 1852 |Identitat=Jean Victorin Dubroca|Partit= |Qualitat= }} {{Elegit |Debuta= [[1839]] |Fin= 1848 |Identitat=Mathieu Ducamp|Partit= |Qualitat= }} {{Elegit |Debuta= [[1834]] |Fin= 1839 |Identitat=Salomon Bastiat|Partit= |Qualitat= }} {{Elegit |Debuta= [[1817]] |Fin= 1834 |Identitat=Salomon Dubroca|Partit= |Qualitat= }} {{Elegit |Debuta= [[1815]] |Fin= 1817 |Identitat=Ducournau fils|Partit= |Qualitat= }} {{Elegit |Debuta= [[1812]] |Fin= 1815 |Identitat=Salomon Dubroca|Partit= |Qualitat= }} {{Elegit |Debuta= [[1807]] |Fin= 1812 |Identitat=Félix Bernard de Lataulade|Partit= |Qualitat= }} {{Elegit |Debuta= 31/05/1807 |Fin= |Identitat=Creacion de la comuna de Sent Cric de Shalòssa<br>per aplegada de las comunas de<br> "Segarret", "Sent Cric (borg)" et "Marcavielha" |Partit= |Qualitat= }} {{ElegitFin}} {{bóstia desenrotlanta/fin}} {{ElegitFin}} ==Demografia== {{Demografia |insee=40253 |1793=430 |1800=448 |1806=442 |1821=1110 |1831=1142 |1836=1152 |1841=1119 |1846=1102 |1851=1061 |1856=1070 |1861=1068 |1866=1038 |1872=955 |1876=963 |1881=983 |1886=971 |1891=944 |1896=934 |1901=920 |1906=950 |1911=926 |1921=872 |1926=856 |1931=784 |1936=755 |1946=703 |1954=678 |1962=609 |1968=576 |1975=574 |1982=568 |1990=585 |1999=559 |2004= |2005= |2006=607 |2007=613 |2008= |2009= |cassini=31054 |senscomptesdobles=1962}} ==Lòcs e monuments== * Castèth de Podens, estile Renaishença, mairetat actuau. * Castèth de Lataulada, privat, arremanejat au sègle XVI^au. Fernèstas dab mainèus, teit a la bearnesa. * Glèisa de sent Cric, estile roman. Capcèr deu sègle XII^au}}. * Arenas de corsa de vacas. * Hont de senta Anna e goà de Mosqueta (sègle XIX^au). ==Personalitats ligadas dab la comuna== * [[Cyrille Labeyrie]] (1870 St Cric de Shalòssa – 1913 [[Casalís (Lanas)|Casalís]]) ; aliàs "Jausep Gascon" ; autor de poesias en gascon<ref>Gilbert Desport, ''L'écho Saint-Cricquois'' n° 12 octobre de 1996, e n° 13 abriu de 1997.</ref>. * [[Louis de Monck d'Uzer]] (1879 [[Lo Mont]] - 1951 Lo Mont) ; aliàs "Loisòt de Marcavielha", poèta gascon<ref>Gilbert Desport, ''L'écho Saint-Cricquois'' n° 29 abriu de 2005.</ref>. * [[Henri-Marcel Fay]] (1879 [[París]] - 1959 [[Roan]]) ; medecin, neuropsiquiatre, autor en 1910, deu libe controvertit ''Histoire de la lèpre en France. Lépreux et Cagots du Sud-Ouest''<ref>[http://gallica.bnf.fr/ark:/12148/bpt6k57243705 Histoire de la lèpre en France; Lépreux et Cagots du Sud-Ouest].</ref>. Que vienè regularament a Sent Cric, on èra proprietari, entre 1925 et 1958<ref>Gilbert Desport, ''L'écho Saint-Cricquois'' n° 34 octobre de 2007.</ref>. ==Véder tanben== {{Sisterlinks| commons=Category:Saint-Cricq-Chalosse| }} * [[Comunas de las Lanas]] ==Ligams extèrnes== * [https://web.archive.org/web/20110305192809/https://www.chalossetursan.fr/ Comunautat de comunas de Shalòssa Tursan] ==Nòtas== <references /> {{Portal Gasconha}} {{Comunas de las Lanas}} [[Categoria:Comuna de las Lanas]] [[Categoria:Comuna de Shalòssa]] [[Categoria:Comuna de Gasconha]] csvfbx5ve7u5rviressvkh84w9jzqed 0 49452 2507933 2288957 2026-08-29T08:17:43Z Poiuytrell 61256 /* */ 2507933 wikitext text/x-wiki {{Dialècte Gascon}} {{Infobox vila occitana | carta = oc | nom = Pomairòus | nom2 = ''Pomerol'' | imatge = Pomerol.jpg | descripcion = Lo borg dens las vinhas. | lògo = cap | escut = Blason ville fr Pomerol (33).svg | escais = | region = [[Novèla Aquitània]] | region ist = {{Guiana}} | parçan = | arrondiment = [[Arrondiment de Liborna|Liborna]] | canton = [[Canton de Liborna|Liborna]] | insee = 33328 | cp = 33500 | cònsol = Jean-Luc Barbeyron | mandat = [[2020]]-[[2026]] | gentilici = Pomerolais (en [[francés]]) | latitud = 44.9327777778 | longitud = -0.199166666667 | alt mej = 30 | alt mini = 7 | alt maxi = 39 | km² = 6.24 |}} '''Pomairòus'''<ref>segon Tortolon ''Pouméïroou''https://archive.org/stream/tudesurlalimite00bringoog#page/n38/mode/1up</ref>{{,}}<ref name=Tor>Tortolon https://gallica.bnf.fr/ark:/12148/bpt6k5725104s/f141.image</ref>), prononciacion universalament coneishuda en [[Libornés]] (''Pomerol'' en [[francés]]), es una [[comuna francesa|comuna]] [[Bordalés|bordalesa]] de [[Guiana]], lingüisticament [[gascon]]a, administrada per lo [[departament francés|departament]] de [[Gironda (departament)|Gironda]] e la [[region francesa|region]] de la [[Novèla Aquitània]], <small>ancianament d'[[Aquitània (region)|Aquitània]]</small>. ==Geografia== [[Imatge:Map commune FR insee code 33328.png|vignette|upright=1.8|centre|Comunas a l'entorn.]] ==Toponimia== Lo nom es atestat ''Pomeyrols'' en 1289 <ref name=BBF>Bénédicte Boyrie-Fénié, ''Dictionnaire toponymique des communes. Gironde'', ed. CAIRN e Institut Occitan, Pau, 2008, p. 244-245</ref>. La reduccion de ''ai-'' pretonic a ''ei-'' es anciana en Gironda. Segon [[Carles de Tortolon|Tortolon]] dens son celèbre rapòrt, la prononciacion es ''Pouméïroou'' <ref name=Tor/>, çò qu'es coërent emb la fòrma anciana : vocalizacion de ''-l'', amudiment de ''-s'' finala; la prudéncia recomanda la grafia emb ''-s''. Segon Dauzat e Rostaing, lo nom ven deu latin ''pomarium'' « pomèir » (quò's pas lo sens en latin classic, mes ''pomèir'' ven de ''pomarium'') emb lo sufixe ''-olum'' <ref>Albert Dauzat, Charles Rostaing, ''Dictionnaire étymologique des Noms de Lieux en France'', Librairie Guénégaud, reedicion 1984, p. 539, a ''Pomarède''</ref>. [[Ernèst Negre|Negre]] e Astor, citats per Bénédicte Boyrie-Fénié, explican lo nom per l'occitan ''pomairòl'' « pomareda ». Lo sens es acceptat en gròs per B. Boyrie-Fénié, que declara saber que lo nom gascon es ''Pomirau'' (?) e coma sovent fai pas fisança a las fòrmas ancianas; bastís dessús una etimologia ''poma'' (plural neutre latin) e doble sufixe ''-ariu(m)'' + ''-ale(m)'' <ref name=BBF/> que fau solide oblidar. ==Istòria== {{...}} ==Administracion== {{ElegitDebuta|insee= 33328 |Títol= Lista deus cònsols successius}} {{Elegit |Debuta= març de [[2001]] |Fin= [[2026]] |Identitat= Jean-Luc Barbeyron|Partit= |Qualitat= artesan }} {{Elegit |Debuta= |Fin= 2001 |Identitat= |Partit= |Qualitat= }} {{ElegitDonadas}} {{ElegitFin}} ==Demografia== {{Demografia |insee= 33328 |1793= |1800= |1806= |1821= |1831= |1836= |1841=925 |1846= |1851= |1856= |1861= |1866= |1872= |1876=928 |1881= |1886= |1891= |1896= |1901= |1906= |1911=1079 |1921= |1926= |1931= |1936= |1946= |1954= |1962=1070 |1968=1116 |1975=1037 |1982=962 |1990=867 |1999=848 |2004= |2005= |2006=763 |2007= |2008= |2009=717 |max=1100 |cassini= |senscomptesdobles=1962}} ==Lòcs e monuments== ==Personalitats ligadas emb la comuna== ==Veire tanben== * [[Comunas de Gironda]] ==Ligams extèrnes== ==Nòtas== <references/> {{Portal Guiana}} {{Comunas de Gironda}} [[Categoria:Comuna de Gironda]] [[Categoria:Comuna d'Aquitània (Occitània)]] enirl59wvh400clt65a6sdotr7o77p5 2507934 2507933 2026-08-29T08:18:09Z Poiuytrell 61256 /* */ 2507934 wikitext text/x-wiki {{Dialècte Gascon}} {{Infobox vila occitana | carta = oc | nom = Pomairòus | nom2 = ''Pomerol'' | imatge = Pomerol.jpg | descripcion = Lo borg dens las vinhas. | lògo = cap | escut = Blason ville fr Pomerol (33).svg | escais = | region = [[Novèla Aquitània]] | region ist = {{Guiana}} | parçan = | arrondiment = [[Arrondiment de Liborna|Liborna]] | canton = [[Canton de Liborna|Liborna]] | insee = 33328 | cp = 33500 | cònsol = Jean-Luc Barbeyron | mandat = [[2020]]-[[2026]] | gentilici = Pomerolais (en [[francés]]) | latitud = 44.9327777778 | longitud = -0.199166666667 | alt mej = 30 | alt mini = 7 | alt maxi = 39 | km² = 6.24 |}} '''Pomairòus'''<ref>segon Tortolon ''Pouméïroou''https://archive.org/stream/tudesurlalimite00bringoog#page/n38/mode/1up</ref>{{,}}<ref name=Tor>Tortolon https://gallica.bnf.fr/ark:/12148/bpt6k5725104s/f141.image</ref>, prononciacion universalament coneishuda en [[Libornés]] (''Pomerol'' en [[francés]]), es una [[comuna francesa|comuna]] [[Bordalés|bordalesa]] de [[Guiana]], lingüisticament [[gascon]]a, administrada per lo [[departament francés|departament]] de [[Gironda (departament)|Gironda]] e la [[region francesa|region]] de la [[Novèla Aquitània]], <small>ancianament d'[[Aquitània (region)|Aquitània]]</small>. ==Geografia== [[Imatge:Map commune FR insee code 33328.png|vignette|upright=1.8|centre|Comunas a l'entorn.]] ==Toponimia== Lo nom es atestat ''Pomeyrols'' en 1289 <ref name=BBF>Bénédicte Boyrie-Fénié, ''Dictionnaire toponymique des communes. Gironde'', ed. CAIRN e Institut Occitan, Pau, 2008, p. 244-245</ref>. La reduccion de ''ai-'' pretonic a ''ei-'' es anciana en Gironda. Segon [[Carles de Tortolon|Tortolon]] dens son celèbre rapòrt, la prononciacion es ''Pouméïroou'' <ref name=Tor/>, çò qu'es coërent emb la fòrma anciana : vocalizacion de ''-l'', amudiment de ''-s'' finala; la prudéncia recomanda la grafia emb ''-s''. Segon Dauzat e Rostaing, lo nom ven deu latin ''pomarium'' « pomèir » (quò's pas lo sens en latin classic, mes ''pomèir'' ven de ''pomarium'') emb lo sufixe ''-olum'' <ref>Albert Dauzat, Charles Rostaing, ''Dictionnaire étymologique des Noms de Lieux en France'', Librairie Guénégaud, reedicion 1984, p. 539, a ''Pomarède''</ref>. [[Ernèst Negre|Negre]] e Astor, citats per Bénédicte Boyrie-Fénié, explican lo nom per l'occitan ''pomairòl'' « pomareda ». Lo sens es acceptat en gròs per B. Boyrie-Fénié, que declara saber que lo nom gascon es ''Pomirau'' (?) e coma sovent fai pas fisança a las fòrmas ancianas; bastís dessús una etimologia ''poma'' (plural neutre latin) e doble sufixe ''-ariu(m)'' + ''-ale(m)'' <ref name=BBF/> que fau solide oblidar. ==Istòria== {{...}} ==Administracion== {{ElegitDebuta|insee= 33328 |Títol= Lista deus cònsols successius}} {{Elegit |Debuta= març de [[2001]] |Fin= [[2026]] |Identitat= Jean-Luc Barbeyron|Partit= |Qualitat= artesan }} {{Elegit |Debuta= |Fin= 2001 |Identitat= |Partit= |Qualitat= }} {{ElegitDonadas}} {{ElegitFin}} ==Demografia== {{Demografia |insee= 33328 |1793= |1800= |1806= |1821= |1831= |1836= |1841=925 |1846= |1851= |1856= |1861= |1866= |1872= |1876=928 |1881= |1886= |1891= |1896= |1901= |1906= |1911=1079 |1921= |1926= |1931= |1936= |1946= |1954= |1962=1070 |1968=1116 |1975=1037 |1982=962 |1990=867 |1999=848 |2004= |2005= |2006=763 |2007= |2008= |2009=717 |max=1100 |cassini= |senscomptesdobles=1962}} ==Lòcs e monuments== ==Personalitats ligadas emb la comuna== ==Veire tanben== * [[Comunas de Gironda]] ==Ligams extèrnes== ==Nòtas== <references/> {{Portal Guiana}} {{Comunas de Gironda}} [[Categoria:Comuna de Gironda]] [[Categoria:Comuna d'Aquitània (Occitània)]] gwiwme0kxm815z3s42yiwzchwvdojbn 2507935 2507934 2026-08-29T08:18:54Z Poiuytrell 61256 /* */ 2507935 wikitext text/x-wiki {{Dialècte Gascon}} {{Infobox vila occitana | carta = oc | nom = Pomairòus | nom2 = ''Pomerol'' | imatge = Pomerol.jpg | descripcion = Lo borg dens las vinhas. | lògo = cap | escut = Blason ville fr Pomerol (33).svg | escais = | region = [[Novèla Aquitània]] | region ist = {{Guiana}} | parçan = | arrondiment = [[Arrondiment de Liborna|Liborna]] | canton = [[Canton de Liborna|Liborna]] | insee = 33328 | cp = 33500 | cònsol = Jean-Luc Barbeyron | mandat = [[2020]]-[[2026]] | gentilici = Pomerolais (en [[francés]]) | latitud = 44.9327777778 | longitud = -0.199166666667 | alt mej = 30 | alt mini = 7 | alt maxi = 39 | km² = 6.24 |}} '''Pomairòus'''<ref>segon Tortolon ''Pouméïroou''https://archive.org/stream/tudesurlalimite00bringoog#page/n38/mode/1up</ref>{{,}}<ref name=Tor>Tortolon https://gallica.bnf.fr/ark:/12148/bpt6k5725104s/f141.image</ref> (''Pomerol'' en [[francés]]), es una [[comuna francesa|comuna]] [[Bordalés|bordalesa]] de [[Guiana]], lingüisticament [[gascon]]a, administrada per lo [[departament francés|departament]] de [[Gironda (departament)|Gironda]] e la [[region francesa|region]] de la [[Novèla Aquitània]], <small>ancianament d'[[Aquitània (region)|Aquitània]]</small>. ==Geografia== [[Imatge:Map commune FR insee code 33328.png|vignette|upright=1.8|centre|Comunas a l'entorn.]] ==Toponimia== Lo nom es atestat ''Pomeyrols'' en 1289 <ref name=BBF>Bénédicte Boyrie-Fénié, ''Dictionnaire toponymique des communes. Gironde'', ed. CAIRN e Institut Occitan, Pau, 2008, p. 244-245</ref>. La reduccion de ''ai-'' pretonic a ''ei-'' es anciana en Gironda. Segon [[Carles de Tortolon|Tortolon]] dens son celèbre rapòrt, la prononciacion es ''Pouméïroou'' <ref name=Tor/>, çò qu'es coërent emb la fòrma anciana : vocalizacion de ''-l'', amudiment de ''-s'' finala; la prudéncia recomanda la grafia emb ''-s''. Segon Dauzat e Rostaing, lo nom ven deu latin ''pomarium'' « pomèir » (quò's pas lo sens en latin classic, mes ''pomèir'' ven de ''pomarium'') emb lo sufixe ''-olum'' <ref>Albert Dauzat, Charles Rostaing, ''Dictionnaire étymologique des Noms de Lieux en France'', Librairie Guénégaud, reedicion 1984, p. 539, a ''Pomarède''</ref>. [[Ernèst Negre|Negre]] e Astor, citats per Bénédicte Boyrie-Fénié, explican lo nom per l'occitan ''pomairòl'' « pomareda ». Lo sens es acceptat en gròs per B. Boyrie-Fénié, que declara saber que lo nom gascon es ''Pomirau'' (?) e coma sovent fai pas fisança a las fòrmas ancianas; bastís dessús una etimologia ''poma'' (plural neutre latin) e doble sufixe ''-ariu(m)'' + ''-ale(m)'' <ref name=BBF/> que fau solide oblidar. ==Istòria== {{...}} ==Administracion== {{ElegitDebuta|insee= 33328 |Títol= Lista deus cònsols successius}} {{Elegit |Debuta= març de [[2001]] |Fin= [[2026]] |Identitat= Jean-Luc Barbeyron|Partit= |Qualitat= artesan }} {{Elegit |Debuta= |Fin= 2001 |Identitat= |Partit= |Qualitat= }} {{ElegitDonadas}} {{ElegitFin}} ==Demografia== {{Demografia |insee= 33328 |1793= |1800= |1806= |1821= |1831= |1836= |1841=925 |1846= |1851= |1856= |1861= |1866= |1872= |1876=928 |1881= |1886= |1891= |1896= |1901= |1906= |1911=1079 |1921= |1926= |1931= |1936= |1946= |1954= |1962=1070 |1968=1116 |1975=1037 |1982=962 |1990=867 |1999=848 |2004= |2005= |2006=763 |2007= |2008= |2009=717 |max=1100 |cassini= |senscomptesdobles=1962}} ==Lòcs e monuments== ==Personalitats ligadas emb la comuna== ==Veire tanben== * [[Comunas de Gironda]] ==Ligams extèrnes== ==Nòtas== <references/> {{Portal Guiana}} {{Comunas de Gironda}} [[Categoria:Comuna de Gironda]] [[Categoria:Comuna d'Aquitània (Occitània)]] 0m283bpxaz075qyvve70juxno4pmnly 2507936 2507935 2026-08-29T08:21:21Z Poiuytrell 61256 2507936 wikitext text/x-wiki {{Dialècte Gascon}} {{Infobox vila occitana | carta = oc | nom = Pomairòus | nom2 = ''Pomerol'' | imatge = Pomerol.jpg | descripcion = Lo borg dens las vinhas. | lògo = cap | escut = Blason ville fr Pomerol (33).svg | escais = | region = [[Novèla Aquitània]] | region ist = {{Guiana}} | parçan = | arrondiment = [[Arrondiment de Liborna|Liborna]] | canton = [[Canton de Liborna|Liborna]] | insee = 33328 | cp = 33500 | cònsol = Jean-Luc Barbeyron | mandat = [[2020]]-[[2026]] | gentilici = Pomerolais (en [[francés]]) | latitud = 44.9327777778 | longitud = -0.199166666667 | alt mej = 30 | alt mini = 7 | alt maxi = 39 | km² = 6.24 |}} '''Pomairòus'''<ref>segon Tortolon ''Pouméïroou''https://archive.org/stream/tudesurlalimite00bringoog#page/n38/mode/1up</ref>{{,}}<ref name=Tor>Tortolon https://gallica.bnf.fr/ark:/12148/bpt6k5725104s/f141.image</ref> (''Pomerol'' en [[francés]]), es una [[comuna francesa|comuna]] [[Bordalés|bordalesa]] de [[Guiana]], lingüisticament [[gascon]]a, administrada per lo [[departament francés|departament]] de [[Gironda (departament)|Gironda]] e la [[region francesa|region]] de la [[Novèla Aquitània]], <small>ancianament d'[[Aquitània (region)|Aquitània]]</small>. ==Geografia== [[Imatge:Map commune FR insee code 33328.png|vignette|upright=1.8|centre|Comunas a l'entorn.]] ==Toponimia== Lo nom es atestat ''Pomeyrols'' en 1289 <ref name=BBF>Bénédicte Boyrie-Fénié, ''Dictionnaire toponymique des communes. Gironde'', ed. CAIRN e Institut Occitan, Pau, 2008, p. 244-245</ref>. La reduccion de ''ai-'' pretonic a ''ei-'' es anciana en Gironda. Segon [[Carles de Tortolon|Tortolon]] dens son celèbre rapòrt, la prononciacion es ''Pouméïroou'', universalament coneishuda en [[Libornés]] <ref name=Tor/>, çò qu'es coërent emb la fòrma anciana : vocalizacion de ''-l'', amudiment de ''-s'' finala; la prudéncia recomanda la grafia emb ''-s''. Segon Dauzat e Rostaing, lo nom ven deu latin ''pomarium'' « pomèir » (quò's pas lo sens en latin classic, mes ''pomèir'' ven de ''pomarium'') emb lo sufixe ''-olum'' <ref>Albert Dauzat, Charles Rostaing, ''Dictionnaire étymologique des Noms de Lieux en France'', Librairie Guénégaud, reedicion 1984, p. 539, a ''Pomarède''</ref>. [[Ernèst Negre|Negre]] e Astor, citats per Bénédicte Boyrie-Fénié, explican lo nom per l'occitan ''pomairòl'' « pomareda ». Lo sens es acceptat en gròs per B. Boyrie-Fénié, que declara saber que lo nom gascon es ''Pomirau'' (?) e coma sovent fai pas fisança a las fòrmas ancianas; bastís dessús una etimologia ''poma'' (plural neutre latin) e doble sufixe ''-ariu(m)'' + ''-ale(m)'' <ref name=BBF/> que fau solide oblidar. ==Istòria== {{...}} ==Administracion== {{ElegitDebuta|insee= 33328 |Títol= Lista deus cònsols successius}} {{Elegit |Debuta= març de [[2001]] |Fin= [[2026]] |Identitat= Jean-Luc Barbeyron|Partit= |Qualitat= artesan }} {{Elegit |Debuta= |Fin= 2001 |Identitat= |Partit= |Qualitat= }} {{ElegitDonadas}} {{ElegitFin}} ==Demografia== {{Demografia |insee= 33328 |1793= |1800= |1806= |1821= |1831= |1836= |1841=925 |1846= |1851= |1856= |1861= |1866= |1872= |1876=928 |1881= |1886= |1891= |1896= |1901= |1906= |1911=1079 |1921= |1926= |1931= |1936= |1946= |1954= |1962=1070 |1968=1116 |1975=1037 |1982=962 |1990=867 |1999=848 |2004= |2005= |2006=763 |2007= |2008= |2009=717 |max=1100 |cassini= |senscomptesdobles=1962}} ==Lòcs e monuments== ==Personalitats ligadas emb la comuna== ==Veire tanben== * [[Comunas de Gironda]] ==Ligams extèrnes== ==Nòtas== <references/> {{Portal Guiana}} {{Comunas de Gironda}} [[Categoria:Comuna de Gironda]] [[Categoria:Comuna d'Aquitània (Occitània)]] ndyqlpmfbdlitkqvc3qfdmmes6a2bur 0 53932 2507946 2448049 2026-08-29T09:30:08Z ~2026-46957-46 65020 2507946 wikitext text/x-wiki [[Imatge:Trumpets02262006.jpg|thumb|200px|Instruments de coires]] Un '''instrument de coire''' o '''instrument de metalh''' (var. instrument de metal) qu'ei un [[aerofòn]] on lo son b'ei produsit per la vibracion deus [[pòt]]s dehens ua [[embocadura]], independement qui l'instrument e sia efectivament hèit de [[coire]] o de tot aute materiau ; atau, lo [[saxofòn]], a maugrat d'etsra hèit de coire qu'ei tanhent de la familha de la espiulas simplas mentre qui la [[trompa deus Aups]], hèita de coire, que pertanh a la familha deus coire. Tot canèr d'ua certa longor minumun qui perlonga aquesta embocadura que selecciona las vibracions d'ua certa seria de nòtas [[armonica (musica)|armonicas]] natraus (dit d'un aute biais, los [[son]]s de frequéncias multiplas de la frequéncia d'un son fondamentau). Entà poder prodúser tots los sons d'ua gama cromatica que cau donc trobar un mejan de modificar la circulacion de l'aire dehens lo canèr de l'instrument. Qu'ei atau qu'òm pòt distiguir enter los coires : * Los coires naturaus (com ac son las [[trompeta naturau|trompetas naturaus]] - la [[trompeta barròca]] e la [[trompeta de cavaleria]] - lo [[claron]], la [[trompa deus Aups]]) qui son limitats a la produccion d'ua sola seria de nòtas [[armonica (musica)|armonicas naturaus]]. * Los coires traucat o provesits de claus on lo son b'ei modificat en aubrir horats deus canèr entà deishar l'aire escapà's (qu'ei lo cas de la [[trompeta de claus]], deu [[cornetto]] e de la [[Sèrp (musica)|sèrp]]). Lo problèma qu'ei que lo lor timbre qu'ei deformat e chic estiglant. * Los coires eslissadís (com lo [[trombon]] on lo canèr b'ei alongat o abracat en tot eslissar ua deus son tròç). * Los coires de pistons o de paletas (com la [[trompeta]] classica, lo [[cornet]], lo [[bugle]], lo [[còrn d'armonia]], lo [[tuba]], los [[saxhorn]]s, l'[[elicon]],lo [[sousafòn]], lo [[trobon de pistons]] e la [[corneta]] iberica) on, en baishar o lhevar un o mantuns pistons o en har virar las paletas òm obliga l'aire de seguir un camin mei o mens long. Lo coires que pòden tanben estar dividits en coires de canèr cilindric (com ac son los canèrs de las trompetas o deus trombons) o de canèr conic (com ac son los canèrs deu bugle, deu claron, deu cornet, deu tuba, deus saxhorn, de l'elicon, deu sosafòn). Los purmèrs an un son mei estiglant e lo segond mei doç. Fin finau, òm pòt tanben destriar coire de canèr sancèr (qui pòden emitir lo son fondamentau de la loa seria [[armonica (musica)|armonica]]) e los coires de miei canèr (qui la loa nòta la mei grava qu'ei la segonda nòta mei grava de la loa seria armonica). {{trompeta}} {{musica}} [[Categoria:Instrument de coire]] k2g3ynjf2bt2krcxbt3nhrznpn3fjj8 0 63667 2507920 1877612 2026-08-29T06:42:31Z Alaric 506 44932 infobox, etc 2507920 wikitext text/x-wiki {{Infobox Subdivision administrativa }} {| border="1" cellpadding="2" cellspacing="0" align="right" width="290px" style="margin: 0 0 1em 1em; background: #f9f9f9; border: 1px #aaaaaa solid; border-collapse: collapse; font-size: 95%;" |+<font size="+1">Salou |- | style="background:#efefef;" align="center" colspan="2" | {| border="0" cellpadding="2" cellspacing="0" |- | align="center" width="140px" | [[Fichièr:Bandera de Salou.svg|border|140px]] | align="center" width="140px" | [[Fichièr:Escut de Salou.svg|70px]] |- |} |- | Comarca | Tarragonés |- | [[Província d'Espanha|Província]] | [[Fichièr:Bandera actual de la provincia de Tarragona.svg|25px]] [[Tarragona (província)|Tarragona]] |- | [[Comunautat autonòma]] | [[Fichièr:Flag of Catalonia.svg|25px]] [[Catalonha (region)|Catalonha]] |- | [[Lista dels païses del mond|Estat]] | {{Espanha}} |- ! colspan="2" bgcolor="lightblue" | Localizacion de la comuna en [[Catalonha (region)|Catalonha]] |----- ! colspan="2" bgcolor="#FFFFFF" | [[Fichièr:Localització de Salou.png|290px]] |- | [[Altitud]] mejana | 5 m |- | [[Aira|Superfícia]] | 15,1 km² |- | [[Populacion]] | 25 754 <small>(INE 2008)</small></font> |- | [[Gentilici]] | ''salouenc -a'' |- | Còde postal | 43840 |- | [[Baile]] | Pere Granados (FUPS) |- | Sit oficial | [http://www.salou.org/ www.salou.org] |} [[Fichièr:Torre Vella.jpg|250px|left|thumb|La Torre Vièlha, de [[1530]]]] '''Salou''' es un [[municipi]] de la [[Comarcas de Catalonha|comarca]] de [[Tarragonés]], de la [[Província d'Espanha|província]] [[Catalonha|catalana]] de [[Tarragona (província)|Tarragona]] e de la [[Comunautat autonòma d'Espanha|Comunautat Autonòma]] del [[Catalonha (comunautat autonòma)|Principat de Catalonha]]. {{entpopcat}} Lo [[toponim]] benlèu ven de ''s'Alou'' (l'[[alòdi]]), per aglutinacion de l'[[Article definit en occitan#Article salat|article salat]]. ==Nòtas== {{Referéncias}} {{Portal Catalonha}} {{Municipis de|43}} 1brwbw0tufqzqi0zwnk5hpjlp1mlx20 0 82566 2507929 2418475 2026-08-29T07:10:28Z Alaric 506 44932 2507929 wikitext text/x-wiki {{confusion|Bèucaire}} {{Dialècte Lengadocian}} {{Infobox vila occitana | carta = oc | nom = Bèlcaire | nom2 = ''Belcaire'' | imatge = Belcaire, Aude.JPG | descripcion = Vista generala de Bèlcaire. | lògo = cap | escut = Blason ville fr Belcaire (Aude).svg | parçan = [[País de Saut Lengadocian]] | ist = {{Lengadòc}} | departament = {{Aude}} | region = {{Occitània (Region)}} | arrondiment = [[Arrondiment de Limós|Limós]] | canton = La Val Nauta d'Aude ([[caplòc]] del [[canton de Bèlcaire]] abans 2015) | intercom = [[Comunautat de comunas dels Pirenèus audencs|CC dels Pirenèus audencs]] | insee = 11028 | cp = 11340 | cònsol = Jean-Pierre Adroit | mandat = [[2026]]-[[2032]] | gentilici = | escais = testut | latitud = 42.8167 | longitud = 1.9578 | alt mini = 696 | alt mej = | alt maxi = 1546 | ectaras = | km² = 30.68 |}} '''Bèlcaire''' (''Belcaire'' en [[francés]]) es una [[Comuna francesa|comuna]] [[Lengadòc|lengadociana]] situada dins lo [[departaments franceses|departament]] d'[[Aude (departament)|Aude]] e la [[regions francesas|region]] d'{{Ocreg}}, <small>ancianament de [[Lengadòc-Rosselhon]]</small>. == Geografia == Comuna dels [[Pirenèus]] situada dins lo [[País de Saut Lengadocian]] sus l'anciana RN 613 entre [[Ax]] e [[Coisan]]. [[Imatge:Map commune FR insee code 11028.png|vignette|upright=1.5|centre|Comunas a l'entorn.]] <gallery mode=packed heights=90px> Belcaire_07-06_4.jpg Fichièr:Belcaire.JPG Fichièr:Belcaire-2.jpg Fichièr:Coucher de soleil au lac de Belcaire.jpg Fichièr:Belcaire.png Panorama lac belcaire.jpg Belcaire_01-19_5.jpg Town_hall_of_Belcaire_(1).jpg|La comuna. Belcaire_12-2012_4.jpg|La glèisa e'l castelet. </gallery> {{messatge galariá}} === Perimètre del territòri === {{Comunas limitrophes | comuna = Bèlcaire | nòrd = [[Fogats e Barrinòu]] <br /><small>([[Arièja (departament)|Arièja]])</small> | nòrd-èst = [[Belestar]] <br /><small>([[Arièja (departament)|Arièja]])</small> | èst = [[Ròcafuèlh]] | sud-èst = | sud = [[Niòrt de Saut]] | sud-oèst = [[Camurac]] | oèst = [[Comuns]] | nòrd-oèst = |}} ==Toponimia== Las fòrmas ancianas son : ''Ecclesia de Bellicadro'' en 1347, ''Bellumcadrum'' en 1368, ''Bellicadrium'' en 1458, ''La ville de Beaucaire'' en 1594, ''Bellumquadrum'' als sègles XIV-XVIII, ''Beaucaire'' en 1618, ''Belcaire'' en 1718. La prononciacion occitana es ''Belcáire'' <ref>Abbé Sabarthès, ''Dictionnaire topographique du département de l'Aude'', 1912, p. 27, legir en linha https://gallica.bnf.fr/ark:/12148/bpt6k110095d/f119.item.texteImage </ref>, dins la grafia de l'abat [[Antòni Savartés]], donc probablament [bɛl'kajɾe].</br> ''Bèlcaire'' es format del resultat del latin ''quadrum'', « pèira de talha » (l'idèa es la d'una mòta o d'una fortalesa) e de l'adjectiu valorizant ''bèl'' <ref>Albert Dauzat, Charles Rostaing, ''Dictionnaire étymologique des Noms de Lieux en France'', Librairie Guénégaud, reedicion 1984, p. 61</ref>{{,}}<ref>Bénédicte Boyrie-Fénié, Jean-Jacques Fénié, ''Toponymie des Pays Occitans'', edicions Sud-Ouest, 2007, p. 300</ref>. Es una formacion romanica. ===Limòsols=== Le nom es atestat ''Limozols'' en 1594 <ref>Abbé Sabarthès, ''Dictionnaire topographique du département de l'Aude'', 1912, p. 212, legir en linha https://gallica.bnf.fr/ark:/12148/bpt6k110095d/f304.item.texteImage </ref>. Es un dels quatre lòcs d'Aude ambe finala ''-òsols'', que son accentuats sus l'abans-darrèra sillaba finala malgrat una finala consonantica, ambe Artòsols ([[Sant Martin de Les]]), [[Conòsols]], Vinòsols ([[Montlaur (Aude)|Montlaur]])<ref>L. Alibèrt, ''Notes de toponymie audoise'', revista Folklore-Aude , p. 134-135, octobre de 1938</ref>. </br> La finala ''-òsols'' o ''-òsol'' es probablament le resultat local de ''-ialon'', « clarièra, al sens de lòc desbosigat per installar un vilatge e donc vilatge<ref>Xavier Delamarre, ''Dictionnaire de la langue gauloise'', ed. Errance, 2003, p. 185</ref> », coma endacòm mai ''[[Maruèjols|-uèjols]]''.</br> Le nom es probablament identic a [[Limeil-Brévannes|Limeil]], qu'es un ''*Limo-ialon'' : clarièra/vilatge dels olms <ref>Xavier Delamarre, ''Noms de lieux celtiques de l'Europe ancienne'', ed. Errance, 2012, p. 178</ref>. ===Trassolans=== La glèisa èra dedicada als sants Còrme e Damian; èra annèxa de Bèlcaire. Las fòrmas ancianas son : ''Locus de Trassaretto'' al sègle XIII, ''Trasoullas'' en 1781 <ref>Abbé Sabarthès, ''Dictionnaire topographique du département de l'Aude'', 1912, p. 449 e 450, legir en linha https://gallica.bnf.fr/ark:/12148/bpt6k110095d/f541.item.texteImage </ref>. </br> La primièra mencion es enigmatica. L'actuala se poiriá explicar atal : per i arribar cal traversar un solan, puèi un ubac, puèi un autre solan. == Istòria == {{...}} == Administracion == {{ElegitDebuta|insee= 11028 |Títol= Lista dels cònsols successius}} {{Elegit |Debuta= genièr de [[2023]] |Fin= ([[2032]]) |Identitat= Jean-Pierre Adroit |Partit= |Qualitat= }} {{Elegit |Debuta= [[2020]] |Fin=1èr d'octobre de [[2022]] (mòrt en foncions) |Identitat= Michel Crestia |Partit= |Qualitat= }} {{Elegit |Debuta= [[2014]] |Fin= [[2020]] |Identitat= René Laffont |Partit= |Qualitat= }} {{Elegit |Debuta= [[2007]] |Fin= 2014 |Identitat= Emmanuel Bresson |Partit=[[UMP]] |Qualitat= }} {{Elegit |Debuta= [[1977]] |Fin= 2007 |Identitat= Joseph Vergé |Partit=RPR |Qualitat= }} {{Elegit |Debuta= [[1965]] |Fin= 1977 |Identitat=Emilien Caux |Partit= |Qualitat= }} {{Elegit |Debuta= [[1947]] |Fin= 1965 |Identitat=Joseph Adroit |Partit= |Qualitat= }} {{Elegit |Debuta= [[1944]] |Fin= 1947 |Identitat=Jean Martre |Partit= |Qualitat= }} {{Elegit |Debuta= [[1940]] |Fin= 1944 |Identitat=Léon Maugard |Partit= |Qualitat= }} {{Elegit |Debuta= [[1935]] |Fin= 1940 |Identitat=Joseph Martre |Partit= |Qualitat= }} {{Elegit |Debuta= [[1929]] |Fin= 1935 |Identitat=Baptiste Ferrié |Partit= |Qualitat= }} {{Elegit |Debuta= [[1900]] |Fin= 1929 |Identitat=Joseph Martre |Partit= |Qualitat= }} {{Elegit |Debuta= [[1888]] |Fin= 1900 |Identitat=Jean-Baptiste Pugens |Partit= |Qualitat= }} {{Elegit |Debuta= [[1884]] |Fin= 1888 |Identitat=François Medus |Partit= |Qualitat= }} {{Elegit |Debuta= [[1878]] |Fin= 1884 |Identitat=Jean-Baptiste Pugens |Partit= |Qualitat= }} {{Elegit |Debuta= [[1864]] |Fin= 1878 |Identitat=François Medus |Partit= |Qualitat= }} {{Elegit |Debuta= [[1860]] |Fin= 1864 |Identitat=Jean-Baptiste Pugens |Partit= |Qualitat= }} {{Elegit |Debuta= [[1851]] |Fin= 1860 |Identitat=Joseph Caussou |Partit= |Qualitat= }} {{Elegit |Debuta= [[1850]] |Fin= 1851 |Identitat=Jean-Baptiste Pugens |Partit= |Qualitat= }} {{Elegit |Debuta= [[1849]] |Fin= 1850 |Identitat=Joseph Caussou |Partit= |Qualitat= }} {{Elegit |Debuta= [[1848]] |Fin= 1849 |Identitat=Jean Vincent Fourié |Partit= |Qualitat= }} {{Elegit |Debuta= [[1848]] |Fin= 1848 |Identitat= Joseph Ferrand |Partit= |Qualitat= }} {{Elegit |Debuta= [[1843]] |Fin= 1848 |Identitat=Jean-Baptiste Pugens |Partit= |Qualitat= }} {{Elegit |Debuta= [[1842]] |Fin= 1843 |Identitat=Jean Vincent Fourié |Partit= |Qualitat= }} {{Elegit |Debuta= [[1835]] |Fin= 1842 |Identitat=Jean Pierre Terrisse |Partit= |Qualitat= }} {{Elegit |Debuta= [[1835]] |Fin= 1835 |Identitat=Jacques Caussou |Partit= |Qualitat= }} {{Elegit |Debuta= [[1832]] |Fin= 1835 |Identitat=Jean Vincent Fourié |Partit= |Qualitat= }} {{Elegit |Debuta= [[1831]] |Fin= 1832 |Identitat=Jean Pierre Terrisse |Partit= |Qualitat= }} {{Elegit |Debuta= [[1829]] |Fin= 1831 |Identitat=Jean Vincent Fourié |Partit= |Qualitat= }} {{Elegit |Debuta= [[1821]] |Fin= 1829 |Identitat=Gabriel Boudier |Partit= |Qualitat= }} {{Elegit |Debuta= [[1818]] |Fin= 1821 |Identitat=Marc Fourié |Partit= |Qualitat= }} {{Elegit |Debuta= [[1813]] |Fin= 1818 |Identitat=Marc Antoine Medus |Partit= |Qualitat= }} {{Elegit |Debuta= [[1810]] |Fin= 1813 |Identitat=Simon Pelofy |Partit= |Qualitat= }} {{Elegit |Debuta= [[1810]] |Fin= 1810 |Identitat=Joseph Terrisse |Partit= |Qualitat= }} {{Elegit |Debuta= [[1800]] |Fin= 1810 |Identitat= Jean Baptiste Fourié |Partit= |Qualitat= }} {{Elegit |Debuta= [[1798]] |Fin= 1800 |Identitat=Pierre Medus |Partit= |Qualitat= }} {{Elegit |Debuta= [[1796]] |Fin= 1798 |Identitat=Jean-Baptiste Pugens |Partit= |Qualitat= }} {{Elegit |Debuta= [[1794]] |Fin= 1796 |Identitat=Pierre Lacroix |Partit= |Qualitat= }} {{Elegit |Debuta= [[1792]] |Fin= 1794 |Identitat=Jean Baptiste Fourié <ref>http://www.annuaire-mairie.fr/ancien-maire-belcaire.html</ref> |Partit= |Qualitat= }} {{ElegitDonadas}} {{ElegitFin}} * Abans la refòrma cantonala de 2014, aplicada en 2015, la comuna èra del canton de Bèlcaire; es ara del canton de ''Haute-Vallée de l'Aude'' (en francés), donc de La Val Nauta d'Aude. == Demografia == {{Demografia |insee= 11028 |1793=859 |1800=915 |1806=988 |1821=968 |1831=1042 |1836=1077 |1841=1064 |1846=1047 |1851=1118 |1856=1013 |1861=1051 |1866=1120 |1872=1115 |1876=1020 |1881=853 |1886=864 |1891=893 |1896=897 |1901=835 |1906=912 |1911=909 |1921=812 |1926=744 |1931=716 |1936=760 |1946=684 |1954=603 |1962= 585 |1968= 504 |1975= 463 |1982= 421 |1990= 360 |1999= 392 |2005=405 |cassini=3454 |senscomptesdobles=1962}} * En {{popfr11|0}} la populacion èra de {{popfr11|028}} abitants e la densitat èra de {{formatnum:{{#expr:({{popfr11|028}}/30.68) round 2}}}} ab/km². == Lòcs e monuments == == Personalitats ligadas amb la comuna == ==Véser tanben== * [[Comunas d'Aude]] ==Ligams extèrnes== * [https://www.insee.fr/fr/statistiques/2011101?geo=COM-11028 Bèlcaire sul site de l'Insee] ==Nòtas== <references/> {{Portal Lengadòc}} {{Comunas d'Aude}} [[Categoria:Comuna de País de Saut Lengadocian]] [[Categoria:Comuna d'Aude]] [[Categoria:Comuna de Lengadòc]] 0t79hma6la2dgodtijo30sz3i0crf1a 0 101724 2507888 2214233 2026-08-28T15:11:37Z JackyM59 60827 Photograph updated 2507888 wikitext text/x-wiki {{Infobox Comuna de França | carta=fr | nomcomuna=Omonville-la-Rogue | nomcomuna2=Omonville-la-Rogue | imatge=Le port du Hâble d'Omonville-la-Rogue.jpg | descripcion=Port du Hâble, vu depuis le Fort | lògo= | escut= | escais= | region ist ={{Normandia}} | parçan= | arrondiment=[[Arrondiment de Cherbourg-Octeville|Cherbourg-Octeville]] | canton=[[Canton de Beaumont-Hague|Beaumont-Hague]] | insee =50386 | cp =50440 | cònsol =Michel Canoville | mandat = [[2008]]-[[2014]] | gentilici = Omonvillais (en [[francés]]) | longitud=-1.84222222222 | latitud=49.7033333333 | alt mini =0 | alt mej = | alt maxi =133 | km² =4.29 }} '''Omonville-la-Rogue''' es una [[Comuna francesa|comuna]] [[Normandia|normanda]], situada dins lo [[departaments franceses|departament]] de la [[Marga (departament)|Marga]] e la [[regions francesas|region]] de la [[Bassa Normandia]]. ==Geografia== ===Comunas vesinas=== <div style="position: relative; float:left; width:450px;"> [[Fichièr:Blank map.svg|400px|left||Distanças e posicion relativa]] {{Image label|x=0.506|y=0.495|scale=400|text=[[Fichièr:Map pointer black.svg|20px|Omonville-la-Rogue]]'''Omonville-la-Rogue'''}} {{Image label|x=0.430487013238|y=0.558513538945|scale=400|text=[[Fichièr:Small-city-symbol.svg|6px|Comuna amb 297 abitants (2000)]]{{mida|80%|[[Digulleville]] (1,3km)}}}} {{Image label|x=0.306438616308|y=0.535597693456|scale=400|text=[[Fichièr:Small-city-symbol.svg|6px|Comuna amb 124 abitants (2000)]]{{mida|80%|[[Omonville-la-Petite]] (2,8km)}}}} {{Image label|x=0.652721988892|y=0.689386542463|scale=400|text=[[Fichièr:Small-city-symbol.svg|6px|Comuna amb 47 abitants (2000)]]{{mida|80%|[[Éculleville]] (2,9km)}}}} {{Image label|x=0.758387044219|y=0.750750909834|scale=400|text=[[Fichièr:Small-city-symbol.svg|8px|Comuna amb 786 abitants (2000)]]{{mida|80%|[[Gréville-Hague]] (4,4km)}}}} {{Image label|x=0.337404593621|y=0.80830496803|scale=400|text=[[Fichièr:Small-city-symbol.svg|6px|Comuna amb 155 abitants (2000)]]{{mida|80%|[[Herqueville (Marga)|Herqueville]] (4,5km)}}}} {{Image label|x=0.543636135706|y=0.852248503184|scale=400|text=[[Fichièr:Small-city-symbol.svg|10px|Comuna amb 1307 abitants (2000)]]{{mida|80%|[[Beaumont-Hague]] (4,5km)}}}} {{Image label|x=0.178493615986|y=0.676002991638|scale=400|text=[[Fichièr:Small-city-symbol.svg|6px|Comuna amb 445 abitants (2000)]]{{mida|80%|[[Jobourg]] (4,9km)}}}} {{Image label|x=0.126244469215|y=0.42897366256|scale=400|text=[[Fichièr:Small-city-symbol.svg|6px|Comuna amb 421 abitants (2000)]]{{mida|80%|[[Saint-Germain-des-Vaux]] (5,1km)}}}} </div>{{clear|left}} ==Istòria== ==Administracion== {{ElegitDebuta|insee=50386 |Títol= Lista deus cònsols successius}} {{Elegit |Debuta= [[2008]] |Fin= [[2014]] |Identitat=Michel Canoville|Partit= |Qualitat= }} {{Elegit |Debuta= març de [[2001]] |Fin= 2008 |Identitat= |Partit= |Qualitat= }} {{ElegitDonadas}} {{ElegitFin}} ==Demografia== {{Demografia |insee=50386 |1793= |1800= |1806= |1821= |1831= |1836= |1841= |1846= |1851= |1856= |1861= |1866= |1872= |1876= |1881= |1886= |1891= |1896= |1901= |1906= |1911= |1921= |1926= |1931= |1936= |1946= |1954= |1962= 286 |1968= 285 |1975= 306 |1982= 334 |1990= 511 |1999= 522 |2005= |2006= |2007= 525 |2008= |2009= |cassini= |senscomptesdobles=1962}} ==Luòcs e monuments== ==Personalitats ligadas amb la comuna== ==Véser tanben== ==Ligams extèrnes== ==Nòtas== <references/> {{Portal Normandia}} {{Comunas de| insee =50386 }} [[Categoria:Comuna de Normandia]] [[Categoria:Comuna de la Marga]] 8ihr0frwi768r7oivusvhqwkczup8kl 0 102033 2507927 2394607 2026-08-29T07:03:00Z Alaric 506 44932 còssol 2026, etc 2507927 wikitext text/x-wiki {{Dialècte Lengadocian}} {{Infobox vila occitana | carta = oc | nom = Aunat | nom2 = ''Aunat'' | imatge = Aunat.JPG | descripcion = Vista generala d'Aunat. | lògo = cap | escut = Blason_ville_fr_Aunat_(Aude).svg | escais = | region ist = {{Lengadòc}} | parçan = | region = {{Occitània (Region)}} | arrondiment = [[Arrondiment de Limós|Limós]] | canton = La Nauta Val d'Aude ([[canton de Bèlcaire|Bèlcaire]] abans 2015) | insee = 11019 | cp = 11140 | cònsol = Christophe Piquemal | mandat = [[2026]]-[[2032]] | intercom = [[Comunautat de comunas dels Pirenèus audencs|CC dels Pirenèus audencs]] | gentilici = aunadòis <ref name = frkr>http://archive.org/stream/revuededialectol03sociuoft#page/n154/mode/1up p. 147</ref> | latitud = 42.7947 | longitud = 2.0961 | alt mini = 593 | alt mej = | alt maxi = 1200 | km² = 10.62 |}} '''Aunat''' (''Aunat'' en [[francés]]) es una [[comuna]] [[Lengadòc|lengadociana]] situada dins lo [[departaments franceses|departament]] d'[[Aude (departament)|Aude]] e la [[regions francesas|region]] d'{{Ocreg}}, <small>ancianament de [[Lengadòc-Rosselhon]]</small>. == Geografia == [[Imatge:Map commune FR insee code 11019.png|vignette|upright=1.5|centre|Comunas a l'entorn.]] === Perimètre del territòri === {{Localizacion vila | vila = Aunat | nòrd = [[Jocon]] | nòrd-èst = | èst = [[Beceda de Saut]] | sud-èst = | sud = [[Escolobre]] | sud-oèst = [[Fontanes (Aude)|Fontanes]] | oèst = [[Redoma]] | nòrd-oèst = }} ==Toponimia== Las fòrmas ancianas son : ''Honacum'' en 1313, ''Honatum'' en 1367, ''Honat'' en 1572, ''Honorat..., Haunat'' en 1594, ''Omiatum'' = ''Onnatum'' als sègles XIII-XVIII, ''Hounat'' en 1639, ''Aunat'' en 1781. La prononciacion occitana es ''Aunát'' <ref>Abbé Sabarthès, ''Dictionnaire topographique du département de l'Aude'', 1912, p. 15, legir en linha https://gallica.bnf.fr/ark:/12148/bpt6k110095d/f107.item.texteImage </ref>, dins la grafia de l'abat [[Antòni Savartés]], donc [aw'nat].</br> La prononciacion segon [[Fritz Krüger]] es tanben [aw'nat] <ref name = frkr/>. </br> Aunat vendriá segon [[Albèrt Dauzat|Dauzat]] del nom gallic d'òme ''Aunus'', ambe'l sufixe ''-acum'' <ref>Albert Dauzat, Charles Rostaing, ''Dictionnaire étymologique des Noms de Lieux en France'', Librairie Guénégaud, reedicion 1984, p. 37</ref>, latinizacion del sufixe gallés ''-*aco(n)''. Aunat èra donc, dins l'idèa de Dauzat, una anciana granda proprietat antica qu'aviá per mèstre ''Aunus''. Lo nom gallic ''Aunos'' es atestat abondosament <ref>Xavier Delamarre, ''Dictionnaire de la Langue gauloise'', ed. Errance, 2na edicion, 2003, p. 67</ref>. Mes l'atestacion de 1313 fariá puslèu pensar a un nom en ''O-'' e se cal virar cap a [[Xavier Delamarre]], especialista del celtic, que cita ''*onnācon'', un compausat de ''onno-'', « fraisse » ambe ''-ācon-'', pr'aquò sense citar Aunat <ref>Xavier Delamarre, ''Dictionnaire de la Langue gauloise'', ed. Errance, 2na edicion, 2003, p. 211</ref>. Empacha pas : lo vilatge se seriá benlèu fondat sus l'emplaçament d'un bòsc de fraisses. L'aglutinacion de la preposicion ''a'' explicariá l'iniciala de la fòrma modèrna : ''a *Onac'' ----> ''*Aunac''. Per la finala consonantica e lo passatge de ''-ac'' a ''-at'', i a mai de dificultats. Se pòt benlèu supausar que coma dins l'oèst occitan ([[Gasconha]], [[Agenés]], [[Lemosin (Occitània)|Lemosin]], [[Marcha (Lemosin)|Marcha]]), i aviá de gentilicis sense sufixe, donc dins lo cas present ''*Onac/*Aunac'' ------> ''les *onacs/*aunacs'' [-ats] (los abitants), e fin finala lo nom del vilatge o de la parròquia riscava de se tornar interpretar ''*Onat/Aunat''. == Istòria == == Administracion == {{ElegitDebuta|insee= 11019 |Títol= Lista dels cònsols successius}} {{Elegit |Debuta= [[2018]] |Fin= ([[2032]]) |Identitat= Christophe Piquemal |Partit= |Qualitat= }} {{Elegit |Debuta= [[2014]] |Fin= 2018 |Identitat= Henri Vaquer |Partit= |Qualitat= }} {{Elegit |Debuta= [[2008]] |Fin= 2014 |Identitat= Jean Séguéla |Partit= |Qualitat= }} {{Elegit |Debuta= [[2001]] |Fin= 2008 |Identitat= Lucien Faure |Partit= |Qualitat=}} {{Elegit |Debuta= |Fin= 2001 |Identitat= |Partit= |Qualitat=}} {{ElegitDonadas}} {{ElegitFin}} * Abans la refòrma cantonala de 2014, aplicada en 2015, la comuna èra del [[canton de Bèlcaire]]; es ara del canton de ''Haute-Vallée de l'Aude'' (en francés), donc de La Nauta Val d'Aude. == Demografia == {{Demografia |insee= 11019 |1793=354 |1800=331 |1806=435 |1821=481 |1831=507 |1836=514 |1841=495 |1846=498 |1851=494 |1856=442 |1861=473 |1866=474 |1872=469 |1876=429 |1881=428 |1886=411 |1891=405 |1896=439 |1901=403 |1906=339 |1911=313 |1921=253 |1926=253 |1931=218 |1936=208 |1946=200 |1954=172 |1962= 150 |1968= 134 |1975= 119 |1982= 82 |1990= 55 |1999= 52 |2005=48 |cassini=884 |senscomptesdobles=1962}} * En {{popfr11|0}} la populacion èra de {{popfr11|019}} abitants e la densitat èra de {{formatnum:{{#expr:({{popfr11|019}}/10.62) round 2}}}} ab/km². == Lòcs e monuments == <gallery> Aunat_10-21_(19).jpg Aunat_10-21_(20).jpg Aunat_10-21_(36).jpg|Plaça de la comuna. Aunat_10-21_(35)_école.jpg|La comuna e l'escòla. Aunat_10-21_(21).jpg|La glèisa. Aunat_10-21_(25).jpg|Carrièra de la glèisa. Aunat_2014_2.jpg|Aunat vist del Pic d'Ortiset. </gallery> {{messatge galariá}} == Personalitats ligadas amb la comuna == == Véser tanben == * [[Comunas d'Aude]] ==Ligams extèrnes== * [https://www.insee.fr/fr/statistiques/2011101?geo=COM-11019 Aunat sul site de l'Insee] == Nòtas e referéncias == <references/> {{Portal Lengadòc}} {{Comunas d'Aude}} [[Categoria:Comuna d'Aude]] [[Categoria:Comuna de Lengadòc]] rmk4erjm8pd88lcsnztigdsitvle5be 0 102049 2507932 2423385 2026-08-29T07:55:04Z Alaric 506 44932 còssol 2026, etc 2507932 wikitext text/x-wiki {{Dialècte Lengadocian}} {{Infobox vila occitana | carta = oc | nom = Bèlfort de Rebentin | nom2 = ''Belfort-sur-Rebenty'' | imatge = Belfort_sur_Rébenty.jpg | descripcion = | lògo = cap | escut = Blason_ville_fr_Belfort-sur-Rebenty_(Aude).svg | escais = | region ist = {{Lengadòc}} | parçan = | region = {{Occitània (Region)}} | arrondiment = [[Arrondiment de Limós|Limós]] | canton = La Val Nauta d'Aude ([[Canton de Bèlcaire|Bèlcaire]] abans 2015) | intercom = [[Comunautat de comunas dels Pirenèus audencs|CC dels Pirenèus audencs]] | insee = 11031 | cp = 11140 | cònsol = Lucien Rivié | mandat = [[2026]]-[[2032]] | gentilici = | latitud = 42.8267 | longitud = 2.0486 | alt mini = 680 | alt mej = | alt maxi = 932 | km² = 5.24 |}} '''Bèlfòrt (de Rebentin)'''<ref>https://www.oocities.org/toponimiaoccitana/11b.html</ref><ref>https://web.archive.org/web/20211027025751/https://locongres.org/oc/aplicacions/dicodoc-oc/dicodoc-recerca?option=com_dicodoc&view=search&Itemid=168&type=historic&dic%5B%5D=BASIC&dic%5B%5D=PALAY&dic%5B%5D=TDF&dic%5B%5D=LESPY&q=&q2=belfort&submit=Cercar</ref> (''Belfort-sur-Rebenty'' en [[francés]]) es una [[Comuna francesa|comuna]] [[Lengadòc|lengadociana]] situada dins lo [[departaments franceses|departament]] d'[[Aude (departament)|Aude]] e la [[regions francesas|region]] d'{{Ocreg}}, <small>ancianament de [[Lengadòc-Rosselhon]]</small>. ==Geografia== [[Imatge:Map commune FR insee code 11031.png|vignette|upright=1.5|centre|Comunas a l'entorn.]] === Perimètre del territòri === {{Comunas limitrophes | comuna = Bèlfort de Rebentin | nòrd = [[Belvís]] | nòrd-èst = [[Jocon]] | èst = | sud-èst = [[Redoma]] | sud = [[Galinagas]] | sud-oèst = | oèst = [[Espesèlh]] | nòrd-oèst = |}} ==Toponimia== Las atestacions ancianas son : ''Rector de Belloforte'' en [[1347]]; ''Locus de Belloforti'' en [[1470]]; ''Beaufort, Bonnafort en Sault'' en [[1503]]-[[1589]]; ''Belflor'' en [[1640]]; ''Beaufort, pays de Sault'' en [[1764]]; ''Belfort'' en [[1781]]<ref name="DicTopFR">Abbé Sabarthès, ''Dictionnaire topographique du département de l'Aude'', 1912, p. 435, legir en linha https://gallica.bnf.fr/ark:/12148/bpt6k110095d/f527.item.texteImage </ref>.<br> Le nom es una formacion romanica, compausada de ''fòrt'', que designa un castèl, una fortalesa, e de l'adjectiu valorizant ''bèl''<ref>Albert Dauzat, Charles Rostaing, ''Dictionnaire étymologique des Noms de Lieux en France'', Librairie Guénégaud, reedicion 1984, p. 62, a ''Beaufort''</ref>. == Istòria == {{...}} == Administracion == {{ElegitDebuta|insee= 11031 |Títol= Lista deus cònsols successius}} {{Elegit |Debuta= [[2020]] |Fin= ([[2032]]) |Identitat= Lucien Rivié |Partit= |Qualitat= }} {{Elegit |Debuta= [[2008]] |Fin= 2020 |Identitat= Martine Dejean |Partit= |Qualitat= }} {{Elegit |Debuta= abans [[1988]] |Fin= 2008 |Identitat= Jean Authier |Partit= |Qualitat= }} {{ElegitDonadas}} {{ElegitFin}} * Abans la refòrma cantonala de 2014, aplicada en 2015, la comuna èra del [[canton de Bèlcaire]]; es ara del canton de ''Haute-Vallée de l'Aude'' (en francés), donc de La Val Nauta d'Aude. ==Demografia== {{Demografia |insee= 11031 |1793=134 |1800=117 |1806=158 |1821=123 |1831=153 |1836=136 |1841=129 |1846=139 |1851=135 |1856=137 |1861=128 |1866=136 |1872=140 |1876=127 |1881=141 |1886=148 |1891=118 |1896=134 |1901=112 |1906=107 |1911=101 |1921=87 |1926=107 |1931=118 |1936=103 |1946=113 |1954=92 |1962= 85 |1968= 66 |1975= 52 |1982= 42 |1990= 40 |1999= 37 |cassini=3467 |senscomptesdobles=1962}} * En {{popfr11|0}} la populacion èra de {{popfr11|031}} abitants e la densitat èra de {{formatnum:{{#expr:({{popfr11|031}}/5.24) round 2}}}} ab/km². == Lòcs e monuments == <gallery> Sur_la_route_d'Espezel.JPG|La dintrada de Bèlfort de Rebentin. </gallery> {{messatge galariá}} == Personalitats ligadas amb la comuna == ==Véser tanben== * [[Comunas d'Aude]] ==Ligams extèrnes== * [https://www.insee.fr/fr/statistiques/2011101?geo=COM-11031 Bèlfòrt sul site de l'Insee] ==Nòtas== <references/> {{Portal Lengadòc}} {{Comunas d'Aude}} [[Categoria:Comuna d'Aude]] [[Categoria:Comuna de Lengadòc]] a4ulr7dlf56yyfnxr2hqguzhmci0o46 0 102058 2507937 2415642 2026-08-29T08:33:49Z Alaric 506 44932 còssol 2026, etc 2507937 wikitext text/x-wiki {{Dialècte Lengadocian}} {{Infobox vila occitana | carta = oc | nom = Belvís | nom2 = ''Belvis'' | imatge = Belvis_03-07.jpg | descripcion = Vista generala de Belvís. | lògo = cap | escut = Blason ville fr Belvis (Aude).svg | escais = | region ist = {{Lengadòc}} | parçan = | region = {{Occitània (Region)}} | arrondiment = [[Arrondiment de Limós|Limós]] | canton = La Val Nauta d'Aude ([[Canton de Bèlcaire|Bèlcaire]] abans 2015) | intercom = [[Comunautat de comunas dels Pirenèus audencs|CC dels Pirenèus audencs]] | insee = 11036 | cp = 11340 | cònsol = Geprges Ramon | mandat = [[2026]]-[[2032]] | gentilici = Belvisois, Belvisoises (en [[francés]]) | latitud = 42.8514 | longitud = 2.0764 | alt mini = 679 | alt mej = | alt maxi = 1260 | km² = 23.61 |}} '''Belvís''' (''Belvis'' en [[francés]]) es una [[Comuna francesa|comuna]] [[Lengadòc|lengadociana]] situada dins lo [[departaments franceses|departament]] d'[[Aude (departament)|Aude]] e la [[regions francesas|region]] d'{{Ocreg}}, <small>ancianament de [[Lengadòc-Rosselhon]]</small>. == Geografia == [[Imatge:Map commune FR insee code 11036.png|vignette|upright=1.5|centre|Comunas a l'entorn.]] === Perimètre del territòri === {{Comunas limitrophes | comuna = Belvís | nòrd = [[Nebiàs]] | nòrd-èst = [[Codons]] | èst = [[Quirbajon]] | sud-èst = [[Marsan (Aude)|Marsan]] | sud = [[Jocon]] | sud-oèst = [[Bèlfort de Rebentin]] | oèst = [[Espesèlh]] | nòrd-oèst = [[Puègverd]] }} ==Toponimia== Las fòrmas ancianas son : ''Locus de Bello Visu'' en 1377, ''Belvèze en Sault'' en 1287-1497, ''Belvys'' en 1594, ''Belbis en Sault'' en 1606, ''Bastide de Belvis..., Bastide Belvis'' en 1639, ''Belvis en Sault'' en 1789, ''Belvis'' en 1781. La prononciacion occitana es ''Belbis'' <ref>Abbé Sabarthès, ''Dictionnaire topographique du département de l'Aude'', 1912, p. 29, legir en linha https://gallica.bnf.fr/ark:/12148/bpt6k110095d/f121.item.texteImage </ref>, dins la grafia de l'abat [[Antòni Savartés]], donc probablament [bɛl'bis] o evantualament ['bɛlbis] (l'abat escriu pas d'accent sus ''i'' coma de costuma). </br> Las atestacions del tipe de ''Bellum visum'' son marridas latinizacions per ''Bellum videre'', o de vegadas ''Bellum vide'' (ací, probablament). Lo sens es « bèlas vistas » <ref>Albert Dauzat, Charles Rostaing, ''Dictionnaire étymologique des Noms de Lieux en France'', Librairie Guénégaud, reedicion 1984, p. 65, a ''Beauvais.3''</ref>. Lo vilatge es sus un planòl clinat cap al miègjorn, que permet de véser las montanhas. ===La Pèira=== La Pèira es un masatge situat a l'èst de Belvís près de la RD 613.</br> La Pèira es una anciana comunautat de la [[diocèsi d'Alet]] ([mes pas parròquia]). Las fòrmas ancianas son : ''Bastida Rochani'' en 1240, ''Le lieu del Ginier'', comprene ''Quier'' en 1387-1587, ''La Peyre ou Guiraud'', comprene ''Quiraud'' en 1773, ''La Peirre'' entre 1749 e 1861, ''La Peyre'' en 1807 <ref>Abbé Sabarthès, ''Dictionnaire topographique du département de l'Aude'', p. 189, legir en linha https://gallica.bnf.fr/ark:/12148/bpt6k110095d/f281.image.texteImage</ref>. </br> I a una tuca rocosa que se vei dempuèi le contorn de la RD 613, es benlèu l'explicacion del nom. ===La Malaireda=== La Malaireda es al nòrd de la comuna, a quicòm coma 900 m d'altitud, pels bòsques.</br> Es [cap a 1900, pas abans 1789] una parròquia distincta, ambe una glèisa dedicada a Santa Catarina. Las fòrmas ancianas son : ''Maleirède..., Maleyrède'' en 1682, ''La Maillerède'' en 1719 <ref>Abbé Sabarthès, ''Dictionnaire topographique du département de l'Aude'', 1912, p. 221, legir en linha https://gallica.bnf.fr/ark:/12148/bpt6k110095d/f313.item.texteImage </ref>. </br> == Istòria == {{...}} == Administracion == {{ElegitDebuta|insee= 11036 |Títol= Lista dels cònsols successius}} {{Elegit |Debuta= [[2020]] |Fin= ([[2032]]) |Identitat= Georges Ramon |Partit= |Qualitat= }} {{Elegit |Debuta= [[2014]] |Fin= 2020 |Identitat= Jean-Michel Michez |Partit= |Qualitat= }} {{Elegit |Debuta= [[2008]] |Fin= 2014 |Identitat= Jean-Claude Drugy |Partit= |Qualitat= }} {{Elegit |Debuta= [[2001]] |Fin= 2008 |Identitat= Georges Berthuel |Partit= |Qualitat= }} {{Elegit |Debuta= |Fin= 2001 |Identitat= |Partit= |Qualitat= }} {{ElegitDonadas}} {{ElegitFin}} * Abans la refòrma cantonala de 2014, aplicada en 2015, la comuna èra del [[canton de Bèlcaire]]; es ara del canton de ''Haute-Vallée de l'Aude'' (en francés), donc de La La Val Nauta d'Aude. == Demografia == {{Demografia |insee= 11036 |1793=651 |1800=671 |1806=887 |1821=772 |1831=832 |1836=840 |1841= |1846=804 |1851=771 |1856=631 |1861=699 |1866=774 |1872=802 |1876=649 |1881=557 |1886=611 |1891=578 |1896=590 |1901=554 |1906=550 |1911=541 |1921=451 |1926=420 |1931=408 |1936=375 |1946=377 |1954=334 |1962= 264 |1968= 245 |1975= 187 |1982= 166 |1990= 153 |1999= 169 |cassini=3639 |senscomptesdobles=1962}} * En {{popfr11|0}} la populacion èra de {{popfr11|036}} abitants e la densitat èra de {{formatnum:{{#expr:({{popfr11|036}}/23.61) round 2}}}} ab/km². ==Lòcs e monuments== <gallery> Belvis_vu_d'Aunat_grotte_de_la_Cauna.jpg|La Cauna. La_Malayrède_1.jpg|La Malaireda. PC_Maquis_de_Picaussel_(1).jpg|L'ancian pòste de comandament del maquís, vengut memorial. La_Malayrède_(5).jpg|Glèisa de la Malaireda. </gallery> {{messatge galariá}} ==Personalitats ligadas amb la comuna== ==Véser tanben== * [[Comunas d'Aude]] ==Ligams extèrnes== * [https://www.insee.fr/fr/statistiques/2011101?geo=COM-11036 Belvís sul site de l'Insee] ==Nòtas== <references/> {{Portal Lengadòc}} {{Comunas d'Aude}} [[Categoria:Comuna d'Aude]] [[Categoria:Comuna de Lengadòc]] gff9r6r42rf7bc6h15he3ez8sdzexug 0 108001 2507893 2507726 2026-08-28T22:06:25Z ~2026-47077-23 65012 /* Toponimia */ 2507893 wikitext text/x-wiki {{Dialècte Provençau}}{{Infobox vila occitana | carta = oc | nom = Aureson | nom2 = ''Oraison'' | imatge = Ville d'Oraison.jpg | descripcion = Vista generala d'Aureson. | lògo = cap | escut = Blason_Oraison_04.svg | escais = | ist = {{Provença}} | parçan = | arrondiment = [[Arrondiment de Dinha|Dinha]] | canton = ancianament [[Canton de Lei Meas|Lei Meas]] | sitweb = [http://www.oraison.com/ Site officiel] | cp = 04700 | insee = 04143 | cònsol = Michel Vittenet | mandat = [[2008]]-[[2014]] | gentilici = | latitud = 43.9180555556 | longitud = 5.91916666667 | alt mej = | alt mini = 323 | alt maxi = 645 | km² = 38.42 |}} '''Aureson''' (oficialament en [[francés]] ''Oraison'') es una [[comuna]] d'[[Occitània]], en [[Provença]], situada dins lo [[departaments franceses|departament]] deis [[Aups d'Auta Provença]] e la [[regions francesas|region]] de [[Provença-Aups-Còsta d'Azur]]. Sa devisa es: "Sempre a Dieu Aureson"<ref>''Les Devises des villes de France'', Henri Tausin, 1914, p. 328.</ref> (totjorn a Dieu [fau faire] orason). == Geografia == {{...}} === Comunas vesinas === <div style="position: relative; float:left; 450px; line-height:80%; width:35em;"> [[Fichièr:Blank map.svg|400px|left|Distanças e posicion relativa]] {{Image label|x=0.490|y=0.495|scale=400|text=[[Fichièr:Map pointer black.svg|20px|Aureson]] '''Aureson'''}} {{Image label|x=0.386623655225|y=0.436714965487|scale=400|text=[[Fichièr:Small-city-symbol.svg|8px|Comuna amb 869 abitants (2000)]]{{mida|80%|[[La Brilhana]] <br/>(2,5 km)}}}} {{Image label|x=0.239965745889|y=0.636300768771|scale=400|text=[[Fichièr:Small-city-symbol.svg|14px|Comuna amb 3448 abitants (2000)]]{{mida|80%|[[Vilanòva (Aups d'Auta Provença)|Vilanòva]] <br/>(5,2 km)}}}} {{Image label|x=0.805114478918|y=0.364563303241|scale=400|text=[[Fichièr:Small-city-symbol.svg|6px|Comuna amb 244 abitants (2000)]]{{mida|80%|[[Lo Castelet (Aups d'Auta Provença)|Lo Castelet]] <br/>(5,5 km)}}}} {{Image label|x=0.385354201665|y=0.162655367526|scale=400|text=[[Fichièr:Small-city-symbol.svg|6px|Comuna amb 381 abitants (2000)]]{{mida|80%|[[Lurs (Provença)|Lurs]] <br/>(6,3 km)}}}} {{Image label|x=0.144393417906|y=0.375772431721|scale=400|text=[[Fichièr:Small-city-symbol.svg|6px|Comuna amb 233 abitants (2000)]]{{mida|80%|[[Nuasèlas]] <br/>(6,8 km)}}}} {{Image label|x=0.158528535932|y=0.769680260823|scale=400|text=[[Fichièr:Small-city-symbol.svg|12px|Comuna amb 2885 abitants (2000)]]{{mida|80%|[[Vòus]] <br/>(7,6 km)}}}} </div><br clear=left> == Toponimia == I a ges de rapòrt entre lo toponim ''Aureson'' e lo nom comun ''orason'' (pregària). Lo toponim en occitan modèrne, ''Aureson,'' descend d'una forma en occitan ancian qu'es ''Auraison'' (e que se nòta ''«Aurayson»'' dins de documents medievaus coma lo libre Potentia).<ref>[https://cths.fr/ed/edition.php?id=139# Gérard GOUIRAN, Michel HÉBERT (éd.), 1997, ''Le livre ‘Potentia’ des états de Provence'', 1391-1523, coll. Documents inédits sur l'histoire de France, CTHS: sl].</ref> Probablament, se passèt de ''Auraison'' a ''Aureson'' per un fenomèn fonologic de [[dissimilacion]] entre lei diftongs ''au'' e ''ai''. [[Imatge:Panneau_entrée_Oraison_4.jpg|350px]] == Istòria == {{...}} == Administracion == {{ElegitDebuta|insee= 04143 |Títol= Lista dei cònsols successius}} {{Elegit |Debuta= [[2008]] |Fin= [[2014]] |Identitat= Michel Vittenet|Partit= |Qualitat= }} {{Elegit |Debuta= març de [[2001]] |Fin= 2008 |Identitat= |Partit= |Qualitat= }} {{ElegitDonadas}} {{ElegitFin}} == Demografia == {{Demografia |insee= 04143 |1793=1555 |1800= |1806=1404 |1821=1471 |1831=1736 |1836=1892 |1841=1855 |1846=1871 |1851=1946 |1856=1998 |1861=1995 |1866=2055 |1872=1962 |1876=1980 |1881=1820 |1886=1780 |1891=1752 |1896=1899 |1901=1944 |1906=2153 |1911=2044 |1921=1735 |1926=1773 |1931=1936 |1936=1784 |1946=1834 |1954=1982 |1962=3054 |1968=2702 |1975=2667 |1982=2963 |1990=3509 |1999=4114 |2004= |2005= |2006=4867 |2007=4 999 |2008=5 208 |2009=5300 |cassini=25644 |senscomptesdobles=1962}} == Luòcs e monuments == == Personalitats liadas amb la comuna == == Vejatz tanben == * [[Comunas deis Aups d'Auta Provença]] == Liames extèrnes == == Nòtas e referéncias == {{reflist}} {{Portal Provença}} {{Comunas dels Aups d'Auta Provença}} [[Categoria:Comuna dels Aups d'Auta Provença]] [[Categoria:Comuna de Provença]] j1qjswzqudr5t8bzq97h49wzhxdhriq 0 121980 2507902 2481429 2026-08-29T00:03:26Z Alaric 506 44932 infobox, municipis 2507902 wikitext text/x-wiki {{Comarca catalana}} '''Tarragonés''' (en [[catalan]]: ''el Tarragonès'') es una [[Comarcas de Catalonha|comarca]] de [[Catalonha (region)|Catalonha]], dins la [[província de Tarragona]]. Es una de las tres comarcas que devesisson lo Camp de Tarragona dins la division comarcala de 1936. Las autras doás son lo [[Aut Camp|Naut Camp]] e lo [[Bas Camp]]. ==Municipis== Las populacions son de [[2025]]. {{capentcat|}} {{entcat|[[Altafulla]]|5.870}} {{entcat|[[la Canonja]]|6.001}} {{entcat|[[el Catllar]]|5.375}} {{entcat|[[Constantí]]|7.108}} {{entcat|[[Creixell]]|4.261}} {{entcat|[[el Morell]]|3.811}} {{entcat|[[la Nou de Gaià]]|603}} {{entcat|[[els Pallaresos]]|5.028}} {{entcat|[[Perafort]]|1.342}} {{entcat|[[la Pobla de Mafumet]]|4.175}} {{entcat|[[la Pobla de Montornès]]|3.440}} {{entcat|[[Renau]]|165}} {{entcat|[[la Riera de Gaià]]|1.834}} {{entcat|[[Roda de Berà]]|8.260}} {{entcat|[[Salomó]]|519}} {{entcat|[[Salou]]|31.491}} {{entcat|[[la Secuita]]|1.845}} {{entcat|'''[[Tarragona]]'''|143.649}} {{entcat|[[Torredembarra]]|18.237}} {{entcat|[[Vespella de Gaià]]|502}} {{entcat|[[Vila-seca]]|23.917}} {{entcat|[[Vilallonga del Camp]]|2.495}} |} [[Imatge:Map_Tarragonès.png|thumb|500px|center|La mapa del Tarragonés en catalan]] ==Nòtas e referéncias== {{Referéncias}} {{Comarcas de Catalonha}} [[Categoria:Tarragonés]] [[Categoria:Comarca de Catalonha]] 7yspwh261fttbeh50fi8e99f3jkrk4u 0 128042 2507905 2451323 2026-08-29T05:43:33Z Alaric 506 44932 infobox, etc 2507905 wikitext text/x-wiki {{Infobox Subdivision administrativa }} '''Altafulla''' es un [[municipi]] de la [[Comarcas de Catalonha|comarca]] de [[Tarragonés]], de la [[Província d'Espanha|província]] [[Catalonha|catalana]] de [[Tarragona (província)|Tarragona]] e de la [[Comunautat autonòma d'Espanha|Comunautat Autonòma]] del [[Catalonha (comunautat autonòma)|Principat de Catalonha]]. {{entpopcat}} ==Nòtas== {{Referéncias}} {{Portal Catalonha}} {{Municipis de|43}} 2u2swejas10sfwqrx1rqf83ntwldw19 0 128072 2507906 2451352 2026-08-29T05:46:16Z Alaric 506 44932 supression de l'interdiccion als non lengadocians, infobox 2507906 wikitext text/x-wiki {{Infobox Subdivision administrativa }} '''La Canonja''' es un [[municipi]] de la [[Comarcas de Catalonha|comarca]] de [[Tarragonés]], de la [[Província d'Espanha|província]] [[Catalonha|catalana]] de [[Tarragona (província)|Tarragona]] e de la [[Comunautat autonòma d'Espanha|Comunautat Autonòma]] del [[Catalonha (comunautat autonòma)|Principat de Catalonha]]. {{entpopcat}} ==Nòtas== {{Referéncias}} {{Portal Catalonha}} {{Municipis de|43}} rlyyrnkwddz1ki2d9jtg5sld525uoan 0 128077 2507907 2451358 2026-08-29T05:49:17Z Alaric 506 44932 supression de l'interdiccion als non lengadocians, infobox 2507907 wikitext text/x-wiki {{Infobox Subdivision administrativa }} '''El Catllar''' es un [[municipi]] [[Catalonha|catalan]] de la comarca de [[Tarragonés]]. Es administrativament dins la [[Província d'Espanha|província]] [[Espanha|espanhòla]] de [[Tarragona (província)|Tarragona]] e la [[Catalonha (comunautat autonòma)|comunautat autonòma de Catalonha]]. En genièr de 2016, los elegits refusèron de crompar un retrach del rei d’[[Espanha]] per rasons budgetàrias.<ref>[http://www.ccma.cat/tv3/alacarta/telenoticies-comarques/el-catllar-no-compra-la-foto-del-rei-perque-no-te-diners/video/5577004/ "El Catllar no compra la foto del rei perquè no té diners"], ''Telenotícies Comarques de TV3'', 12 de genièr de 2016.</ref> {{entpopcat}} ==Nòtas== {{Referéncias}} {{Portal Catalonha}} {{Municipis de|43}} ljshm55p2nvmj7b23sljf55k0b204zt 0 128080 2507908 1867081 2026-08-29T05:50:34Z Alaric 506 44932 infobox, etc 2507908 wikitext text/x-wiki {{Infobox Subdivision administrativa }} '''Constantí''' es un [[municipi]] de la [[Comarcas de Catalonha|comarca]] de [[Tarragonés]], de la [[Província d'Espanha|província]] [[Catalonha|catalana]] de [[Tarragona (província)|Tarragona]] e de la [[Comunautat autonòma d'Espanha|Comunautat Autonòma]] del [[Catalonha (comunautat autonòma)|Principat de Catalonha]]. {{entpopcat}} ==Nòtas== {{Referéncias}} {{Portal Catalonha}} {{Municipis de|43}} rlmv6y1nmh7j2pl3smvezzu04voiung 0 128083 2507909 2375203 2026-08-29T05:55:05Z Alaric 506 44932 infobox, etc 2507909 wikitext text/x-wiki {{Infobox Subdivision administrativa }} '''Creixell''' (''Creiselh'' en [[occitan ancian]]<ref>https://web.archive.org/web/20200114033449/https://www.s-gabriel.org/names/ramon/occitan/occitan_cd.html</ref>; benlèu ''Creissèlh'' en [[lengadocian]] modèrne) es un [[municipi]] de la [[Comarcas de Catalonha|comarca]] de [[Tarragonés]], de la [[Província d'Espanha|província]] [[Espanha|espanhòla]] de [[Tarragona (província)|Tarragona]] dins la [[Catalonha (comunautat autonòma)|Generalitat de Catalonha]]. {{entpopcat}} ==Nòtas e referéncias== {{reflist}} {{Portal Catalonha}} {{Municipis de|43}} 1rraiylkkbo9gnetw6tm3fabpg0b3vw 0 128129 2507910 2494403 2026-08-29T05:59:54Z Alaric 506 44932 infobox, etc 2507910 wikitext text/x-wiki {{Infobox Subdivision administrativa }} [[Fichièr:Palau de los Montoliu (El Morell).jpg|vinheta|Palau de los Montoliu (El Morell)]] '''El Morell''' es un [[municipi]] de la [[Comarcas de Catalonha|comarca]] de [[Tarragonés]], de la [[Província d'Espanha|província]] [[Catalonha|catalana]] de [[Tarragona (província)|Tarragona]] e de la [[Comunautat autonòma d'Espanha|Comunautat Autonòma]] del [[Catalonha (comunautat autonòma)|Principat de Catalonha]]. {{entpopcat}} == Luòcs e monuments == * Glèisa Sant Martí (el Morell) * Palau dels Montoliu [[Fichièr:Casa del Marqués de Vallgornera (el Morell).jpg|vinheta|Casa del Marqués de Vallgornera, a'l Morell.]] [[Fichièr:Iglesia parroquial de San Martín (El Morell, Tarragona).jpg|vinheta|Glèisa Sant Martí (El Morell).]] ==Nòtas== {{Referéncias}} {{Portal Catalonha}} {{Municipis de|43}} aoorbvkiupqf53wuejjxlo5ldsmngxk 0 128132 2507911 1871724 2026-08-29T06:02:14Z Alaric 506 44932 infobox, etc 2507911 wikitext text/x-wiki {{Infobox Subdivision administrativa }} '''La Nou de Gaià''' es un [[municipi]] de la [[Comarcas de Catalonha|comarca]] de [[Tarragonés]], de la [[Província d'Espanha|província]] [[Catalonha|catalana]] de [[Tarragona (província)|Tarragona]] e de la [[Comunautat autonòma d'Espanha|Comunautat Autonòma]] del [[Catalonha (comunautat autonòma)|Principat de Catalonha]]. {{entpopcat}} ==Nòtas== {{Referéncias}} {{Portal Catalonha}} {{Municipis de|43}} teyll43eme6nbxz27k7uzth8ufz1zmd 0 128134 2507912 1868175 2026-08-29T06:28:46Z Alaric 506 44932 infobox, etc 2507912 wikitext text/x-wiki {{Infobox Subdivision administrativa }} '''Els Pallaresos''' es un [[municipi]] de la [[Comarcas de Catalonha|comarca]] de [[Tarragonés]], de la [[Província d'Espanha|província]] [[Catalonha|catalana]] de [[Tarragona (província)|Tarragona]] e de la [[Comunautat autonòma d'Espanha|Comunautat Autonòma]] del [[Catalonha (comunautat autonòma)|Principat de Catalonha]]. {{entpopcat}} ==Nòtas== {{Referéncias}} {{Portal Catalonha}} {{Municipis de|43}} b1vqmvrh1v65ka8awgpv54p7ev890dq 0 128138 2507913 1875766 2026-08-29T06:30:02Z Alaric 506 44932 infobox, etc 2507913 wikitext text/x-wiki {{Infobox Subdivision administrativa }} '''Perafort''' es un [[municipi]] de la [[Comarcas de Catalonha|comarca]] de [[Tarragonés]], de la [[Província d'Espanha|província]] [[Catalonha|catalana]] de [[Tarragona (província)|Tarragona]] e de la [[Comunautat autonòma d'Espanha|Comunautat Autonòma]] del [[Catalonha (comunautat autonòma)|Principat de Catalonha]]. {{entpopcat}} ==Nòtas== {{Referéncias}} {{Portal Catalonha}} {{Municipis de|43}} d1m9q8v6x54j5jvt4t0f7bga311oux2 0 128145 2507914 2449864 2026-08-29T06:32:46Z Alaric 506 44932 infobox, etc 2507914 wikitext text/x-wiki {{Infobox Subdivision administrativa }} [[Fichièr:Vista urbana de la Pobla de Mafumet (Tarragona).jpg|vinheta|La Pobla de Mafumet]] '''La Pobla de Mafumet''' es un [[municipi]] de la [[Comarcas de Catalonha|comarca]] de [[Tarragonés]], de la [[Província d'Espanha|província]] [[Catalonha|catalana]] de [[Tarragona (província)|Tarragona]] e de la [[Comunautat autonòma d'Espanha|Comunautat Autonòma]] del [[Catalonha (comunautat autonòma)|Principat de Catalonha]]. {{entpopcat}} [[Fichièr:Iglesia parroquial de San Juan Bautista de la Pobla de Mafumet (Tarragona).jpg|vinheta|La Pobla de Mafumet]] [[Fichièr:Acceso vial a la Pobla de Mafumet (Tarragona).jpg|vinheta|La Pobla de Mafumet]] ==Nòtas== {{Referéncias}} {{Portal Catalonha}} {{Municipis de|43}} glvuh7il1a5glewf143grmglvvnza6r 0 128148 2507915 1871754 2026-08-29T06:34:10Z Alaric 506 44932 infobox, etc 2507915 wikitext text/x-wiki {{Infobox Subdivision administrativa }} '''La Pobla de Montornès''' es un [[municipi]] de la [[Comarcas de Catalonha|comarca]] de [[Tarragonés]], de la [[Província d'Espanha|província]] [[Catalonha|catalana]] de [[Tarragona (província)|Tarragona]] e de la [[Comunautat autonòma d'Espanha|Comunautat Autonòma]] del [[Catalonha (comunautat autonòma)|Principat de Catalonha]]. {{entpopcat}} ==Nòtas== {{Referéncias}} {{Portal Catalonha}} {{Municipis de|43}} oj9g4y29e3jjw3nyz60ftgsyzchvqo4 0 128161 2507916 1877026 2026-08-29T06:35:37Z Alaric 506 44932 infobox, etc 2507916 wikitext text/x-wiki {{Infobox Subdivision administrativa }} '''Renau''' es un [[municipi]] de la [[Comarcas de Catalonha|comarca]] de [[Tarragonés]], de la [[Província d'Espanha|província]] [[Catalonha|catalana]] de [[Tarragona (província)|Tarragona]] e de la [[Comunautat autonòma d'Espanha|Comunautat Autonòma]] del [[Catalonha (comunautat autonòma)|Principat de Catalonha]]. {{entpopcat}} ==Nòtas== {{Referéncias}} {{Portal Catalonha}} {{Municipis de|43}} o3pw93rtmqwd1gas0uksqfpnys2jdag 0 128165 2507917 1871790 2026-08-29T06:36:51Z Alaric 506 44932 infobox, etc 2507917 wikitext text/x-wiki {{Infobox Subdivision administrativa }} '''La Riera de Gaià''' es un [[municipi]] de la [[Comarcas de Catalonha|comarca]] de [[Tarragonés]], de la [[Província d'Espanha|província]] [[Catalonha|catalana]] de [[Tarragona (província)|Tarragona]] e de la [[Comunautat autonòma d'Espanha|Comunautat Autonòma]] del [[Catalonha (comunautat autonòma)|Principat de Catalonha]]. {{entpopcat}} ==Nòtas== {{Referéncias}} {{Portal Catalonha}} {{Municipis de|43}} rel7mfyb2mwgmqaebj8qc6lkoufu2sf 0 128169 2507918 2169064 2026-08-29T06:37:39Z Alaric 506 44932 infobox, etc 2507918 wikitext text/x-wiki {{Infobox Subdivision administrativa }} '''Roda de Berà''' es un [[municipi]] de la [[Comarcas de Catalonha|comarca]] de [[Tarragonés]], de la [[Província d'Espanha|província]] [[Catalonha|catalana]] de [[Tarragona (província)|Tarragona]] e de la [[Comunautat autonòma d'Espanha|Comunautat Autonòma]] del [[Catalonha (comunautat autonòma)|Principat de Catalonha]]. {{entpopcat}} ==Nòtas== {{Referéncias}} {{Portal Catalonha}} {{Municipis de|43}} rvhzb9b0tuemgelhe4oomfabkt0oxas 0 128173 2507919 2087902 2026-08-29T06:38:57Z Alaric 506 44932 infobox, etc 2507919 wikitext text/x-wiki {{Infobox Subdivision administrativa }} '''Salomó''' es un [[municipi]] de la [[Comarcas de Catalonha|comarca]] de [[Tarragonés]], de la [[Província d'Espanha|província]] [[Catalonha|catalana]] de [[Tarragona (província)|Tarragona]] e de la [[Comunautat autonòma d'Espanha|Comunautat Autonòma]] del [[Catalonha (comunautat autonòma)|Principat de Catalonha]]. {{entpopcat}} ==Nòtas== {{Referéncias}} {{Portal Catalonha}} {{Municipis de|43}} 07gcg3fvxxgch84xna3s72t863hsx34 0 128192 2507921 1871809 2026-08-29T06:43:45Z Alaric 506 44932 infobox, etc 2507921 wikitext text/x-wiki {{Infobox Subdivision administrativa }} '''La Secuita''' es un [[municipi]] de la [[Comarcas de Catalonha|comarca]] de [[Tarragonés]], de la [[Província d'Espanha|província]] [[Catalonha|catalana]] de [[Tarragona (província)|Tarragona]] e de la [[Comunautat autonòma d'Espanha|Comunautat Autonòma]] del [[Catalonha (comunautat autonòma)|Principat de Catalonha]]. {{entpopcat}} ==Nòtas== {{Referéncias}} {{Portal Catalonha}} {{Municipis de|43}} eedgo8qnxo6dz3lf2mebyu22tsv8xru 0 128210 2507923 1879333 2026-08-29T06:46:58Z Alaric 506 44932 infobox, etc 2507923 wikitext text/x-wiki {{Infobox Subdivision administrativa }} '''Torredembarra''' es un [[municipi]] de la [[Comarcas de Catalonha|comarca]] de [[Tarragonés]], de la [[Província d'Espanha|província]] [[Catalonha|catalana]] de [[Tarragona (província)|Tarragona]] e de la [[Comunautat autonòma d'Espanha|Comunautat Autonòma]] del [[Catalonha (comunautat autonòma)|Principat de Catalonha]]. {{entpopcat}} ==Nòtas== {{Referéncias}} {{Portal Catalonha}} {{Municipis de|43}} rb2ffhfckpaiozfzocqmsetem7siok9 0 128229 2507924 1880286 2026-08-29T06:48:13Z Alaric 506 44932 infobox, etc 2507924 wikitext text/x-wiki {{Infobox Subdivision administrativa }} '''Vespella de Gaià''' es un [[municipi]] de la [[Comarcas de Catalonha|comarca]] de [[Tarragonés]], de la [[Província d'Espanha|província]] [[Catalonha|catalana]] de [[Tarragona (província)|Tarragona]] e de la [[Comunautat autonòma d'Espanha|Comunautat Autonòma]] del [[Catalonha (comunautat autonòma)|Principat de Catalonha]]. {{entpopcat}} ==Nòtas== {{Referéncias}} {{Portal Catalonha}} {{Municipis de|43}} hh8tftr2w6x6t5q930j8mm00xma2oft 0 128235 2507926 2486868 2026-08-29T06:50:36Z Alaric 506 44932 infobox, etc 2507926 wikitext text/x-wiki {{Infobox Subdivision administrativa }} [[Fichièr:Municipio de Vilallonga del Camp, comarca del Tarragonés (Tarragona).jpg|vinheta|Vilallonga del Camp]] [[Fichièr:Portada de l'església de Sant Martí del municipi de Vilallonga del Camp, comarca del Tarragonès (Tarragona).jpg|vinheta|Vilallonga del Camp]] '''Vilallonga del Camp''' es un [[municipi]] de la [[Comarcas de Catalonha|comarca]] de [[Tarragonés]], de la [[Província d'Espanha|província]] [[Catalonha|catalana]] de [[Tarragona (província)|Tarragona]] e de la [[Comunautat autonòma d'Espanha|Comunautat Autonòma]] del [[Catalonha (comunautat autonòma)|Principat de Catalonha]]. {{entpopcat}} ==Nòtas== {{Referéncias}} {{Portal Catalonha}} {{Municipis de|43}} ix78mzs2g6t2uijc4mfrhn2djc709ct 0 128245 2507925 1880355 2026-08-29T06:48:58Z Alaric 506 44932 2507925 wikitext text/x-wiki {{Infobox Subdivision administrativa }} '''Vila-seca''' es un [[municipi]] de la [[Comarcas de Catalonha|comarca]] de [[Tarragonés]], de la [[Província d'Espanha|província]] [[Catalonha|catalana]] de [[Tarragona (província)|Tarragona]] e de la [[Comunautat autonòma d'Espanha|Comunautat Autonòma]] del [[Catalonha (comunautat autonòma)|Principat de Catalonha]]. {{entpopcat}} ==Nòtas== {{Referéncias}} {{Portal Catalonha}} {{Municipis de|43}} 6uuhjbptm2ens7zr6jg9lw998opxw9q 0 137095 2507892 2507858 2026-08-28T20:09:05Z ~2026-46934-42 65010 2507892 wikitext text/x-wiki {{esbòs}} La '''Ç'''/'''ç''', apelada ''ce cedilha,'' es una letra de l'[[alfabet latin]]. Compren la letra de basa ''c'' e un signe diacritic en dessota que s'apèla una ''cedilha'' (¸). == Usatge de basa segon las lengas == La foncion de la ''ç'' vària segon las lengas. === En occitan, catalan, aragonés, portugués, arpitan e francés === En [[occitan]], [[catalan]], [[aragonés]], [[portugués]], [[Francoprovençal|arpitan]] e [[francés]], la ''ç'' indica que lo son de basa es [s] davant ''a, o, u'' e en fin de mot; dins aquelas posicions, se i aguèsse pas de cedilha, la ''c'' se prononciariá [k]. Exemples en occitan: ''dançar, çò, cançon/chançon, torçut, braç, doç, feròç''. La preséncia de ''-ç'' en fin de mot es correnta en occitan, catalan e aragonés mas es pas possibla en portugués, arpitan e francés. La ''ç'' es impossibla davant las letras ''e, i, y'': dins aquelas posicions, sufís d'escriure una ''c'' sens cedilha per obténer lo son [s]. Exemples en occitan: ''cent, nacion''. Cal precisar qu'en [[occitan]] [[auvernhat]], lo son [s] deven [ʃ] dins las sequéncias ''ci, çu''. Cal precisar tanben que dins certans dialèctes [[Occitan|occitans]], dins de mots que i a, en fin de mot, la -''ç'' finala pòt passar del son [s] a un amudiment. Per exemple, en [[Lemosin (dialecte)|lemosin]]: ''braç'' ['braː], ''doç'' ['duː], ''bauç'' ['baw] mas ''feròç'' [fe'rɔs]. E en [[Provençau|provençal]]: ''bauç'' ['baw] mas ''braç'' ['bʁas], ''doç'' ['dus], ''feròç'' [fe'rɔs]... === En friolan === En [[friolan]], la ''ç'' indica que lo son de basa es [tʃ] davant ''a, o, u'' e en fin de mot; dins aquelas posicions, se i aguèsse pas de cedilha, la ''c'' se prononciariá [k]. La ''ç'' es impossibla davant las letras ''e, i'': dins aquelas posicions, sufís d'escriure una ''c'' sens cedilha per obténer lo son [tʃ]. === En albanés e en turc === En [[albanés]] e en [[turc]], la ''ç'' se pronóncia [tʃ] e se pòt trobar en totas posicions, e mai davant ''e, i, y''. == Òrdre alfabetic == I a de lengas coma l'[[occitan]], lo [[catalan]], lo [[portugués]], l'[[aragonés]], l'[[Francoprovençal|arpitan]], lo [[francés]] e lo [[friolan]] que classifican la ''ç'' coma simpla variacion de la letra ''[[c]]''. La ''ç'' amb cedilha se classa dins l'[[Alfabet|òrdre alfabetic]] coma una ''c'' sens cedilha. D'autras lengas coma lo [[turc]] e l'[[albanés]] fan de la ''ç'' una letra distinta de la ''c''. Las doas letras de mesclan pas dins l'òrdre alfabetic. acz33yq5oxnbo5kv4vfzwk33w7z27j0 0 155347 2507885 2503002 2026-08-28T12:56:18Z Poiuytrell 61256 /* */ 2507885 wikitext text/x-wiki Lo [[Lemosin (dialècte)|lemosin]] ten en general lo vocabulari de l'[[occitan]] amb los eventuals cambiaments fonetics del [[nòrd-occitan]], mas a tanben de fòrmas lexicalas especificas ([[arcaïsme]]s e mots diferents de la rèsta de l'occitan) que plan sovent son comunas amb los dialèctes [[auvernhat]] e [[vivaroaupenc]]. Aqueste lexic conten de tèrmes tanben emplegats endacòm mai, pasmens los avèm pas excluses per amor de donar una mòstra de vocabulari lemosin. Nos basèm sus lo diccionari Occitan/Francés d'[[Ives Lavalada]], ed. IEO Lemosin 2010, dont trobam extraches aquí [http://al.deliquet.free.fr/Occitan/Joan-Pau_VERDIER/Joan-Paul_VERDIER_01.htmlz] D'espleitar: https://espritdepays.com/bonus/glossaire-les-mots-du-perigord. NDR: tota esmenda, correccion o melhorament es benvengut, especialament quand ignorèm la definicion o l'existéncia d'un mot ("??") o que sèm pas segurs qu'existisca ("?"). Certans mots pòdon aver una consonanta iniciala [[epetentic]]a: ''g-uech'' [get], ''l-èsser'', ''z-onte'', ''v-onta''... franc. : [[Francisme|francesisme]] a evitar Lo [[sufix]] [[aumentatiu]] -às, -assa ven -ard, -arda. * abalhat,-da part. pass. : maucorat,-da, deçaubut,-da * abaura: fr. (d') à présent * abausir, 'bausir [bu 'vi] : abausir, esbalausir * abeurat, abeurada: fr. détrempé(e) * abeuratge m., beuratge f.?? : beuratge * abilhar ('bilhar) v. assasonar (tanben vòl dire Vestir) * abinar: acoblar (sens general e sens sexual) * abocha (d'), d'abochas? : la gòrja duberta e lo còrs virat contra terra * abochar, abochonar (s'): acatar (s') (tanben emplegat) * abora (d') : d'ora, tòst * abòrd (d') : a l'instant, tot primièr, lèu; d'abòrd que: tantlèu que; puèi que (tanben emplegat) * abracar: fatigar grandament * abrial (sud del Perigòrd), abriu (nòrd [abri(w)/abre], abriau: abril) * abriar: acorcir, abracar, escodar * acaçar (acassar? varianta de (a)catar?) : cobrir * aca(p)tar, 'ca(p)tar (/s') : amagar, escondre; cobrir * acelar, açalar, acialar: abrigar de la pluèja * acelat, açalat, acialat (a l') : abric (a l'); d'amagat, d'escondon, d'agachon, d'assetons) * acepte: aisat, facile * achabason: terminacion * achaptar: comprar, crompar (non seriá un francesisme: Acapte e acaptar ‘adquirir, obtenir’ com acatar ‘reverenciar, respectar, obesir’ provenon en darrièra instància d’un meteis vèrb latin captare) * acharrau V. Charrau * acimar: emplenar a ras * acimat, -ada: que sa cima es elevada * aclapir (s'): acatar (s') (tanben emplegat) ; s'esfondrar, tombar tot d’un còp, s’afojar * aclatar (s'): acatar (s') (tanben emplegat) * acocolar (s'): acatar (s') (tanben emplegat) * acoconar (/s'): emmitoufler * acossar : encoratjar * acotar: fr. appuyer, accoter, soutenir, étayer; atteindre * acotir, cotir: batre, maltractar, prene pels cabèls * acotit, -ida, cotit, -ida: mesclat, -ada * acranar (s') : se far crane, polit * acraponhir (s'): acatar (s') (tanben emplegat) * acropir (s'): acatar (s') (tanben emplegat) * adir: asirar, mauvoler a quauqu'un * adissença: asirança, òdi * aer: èr, aire (tanben emplegats) * aficar: pimpar?? * afinar: enganar * aflatar: careçar * afincar: ballar, careçar; aficar ?? * afincar (s') : s'aplicar * aflincar v. Aficar * afamgalir: afamar * afolar: avortar, far avortar; destruire * afolir: afolesir, far venir fòl * aforchar: enforcar; fr. être à califourchon * afortigar, afortir: afirmar, assegurar * ageir? : ?? * agresir fr. aigrir * agroar (s') (Prov. tanben) : acatar (s') (tanben emplegat) * agromar, agromelar, agromelir (s'): acatar (s') (tanben emplegat) * agromelir (s’) : se redusir, se far tot pitit en s’escondre * agrumir (s'): acatar (s') (tanben emplegat) * agrupir (s'): acatar (s') (tanben emplegat) * aguir : asirar * aguissable: aissable, fr. détestable, insupportable * aguissença: asirança, òdi * aicí a (/tant) (d') : fins a * aicianta (d') : fins a * aigafòrt: aigafòrta (tanben emplegat) * airau: airial, fr. basse-cour * airier: abajonièr (vaccinum myrtillus) * aisat adj. aisit * aisinable : propri a rendre servici, a metre a l'aise * aisinar : aprestar, preparar, alestir * aitanben: (a)tanben; fr. aussi bien, c'est pourquoi * aitanpauc: tanpauc ; fr. aussi bien, c'est pourquoi * aitanplan: tanplan; fr. aussi bien, c'est pourquoi * aitau: atal * aitot V. Eitot * ajauc: fr. ajonc * ajumbrir (s'): acatar (s') (tanben emplegat) * alacada: fòrta plojada? * alaidonc, 'laidonc: donc, doncas. Alaidonc que: dau temps que, mentre que * alau: alai, ailà * albalutz V. Orbalutz * alha (Cruesa): alh * alopir: assalhir; maltractar; invectivar * aluchar : alumar (tanben emplegat) * alulhar: cridar fòrt per far portar la votz au lonh. Alulhar de jòia: udlar, cridar, udolar plan fòrt, per mostrar la jòia * amassar, 'massar: regropar ; atrapar, prendre (un còp) * amodelonar: fr. antasser * amorrar : abaissar la testa, faire mòrdre la pols * amortesir fr. adoucir * ancèis, ancès que : abans (oc. anc. anceis, del latin ante-ipsum) * anchau m. : anchòia f. * anda: tanta, sògra, mairastra; abusivament: granda, mameta * anueit/anuèit, anuech/anuèch: auei, uei (tanben emplegats) * apà! (de Òc-pas?) : non vòli pas! * apautar: fr. renverser * apetís fr. ciboulette * aplèch [aplej] : fr. soc (de charrue) * apoiar: fr. appuyer * aponhar: garder, aver mestièr de quicòm; fr. répugner à faire quelque chose, tarder * aprueismar ('prueismar, [prajmà], [(o)preimà], [apresmà], [aprowmà]): apropchar * aquilhs (plural de 'aquel', ancian cas subjècte) * ara. D'ara ençai: d'ara enans, d'ara en avant. V. Aura * arair: araire * arban (faire un ") : s'entrajudar * arçà! : interj. per incitar a faire quicòm (de òr + ça) * arcar: passar per dessús de * arçau : arç (planta). Fiau d'arçau: fil de fèrre barbelat * archa: maid * archelar: escalar. fr. escalader * areclana: arcolan * argiu m. : argila * ariclana: V. Areclana * aromaire: murtrièr? * aromir: tuar * arondesir fr. arrondir * apietosir: fr. apitoyer * arpiar: arpejar * arreir: arrèire * arrier: tanben, egalament * arser: ièr al ser * asperja f. espargue * assedrat: assedat * artichau, artrujau m. cachofle * assumir (s') : s'assopir * assuausar: apasimar, adocir, calmar * assús, a sus: sus, sobre * atrapar de (d') : se botar de, començar de * atrevador: endrech qu'atira; rendètz-vos * au: o (pronom neutre) * aubalutz V. Orbalutz * aubrisson: arbust * auçada: nautada * aucha, òucha: pradèl o camp claus situat prèp de la maison, sovent près de la cort dels pòrcs, ont se los laissava * auchard: aucat, mascle de l’aucha * auguer, auger?? : aver * aul: el. V. Eu * aulana: avelana. fr. noisette * aumalha f. bestial gròs, bèstias amb banas que fan de la charn roja per la nuridura * aura adv. ara. Tot aura/Totaura: ara meteis, en aqueste moment; tota ara/totara (d'aquí un moment). D'aura enlai: d'ara endavant * aures: quicòm mai, autra causa * ausanier (comunas del sud del país de [[Garait]], region de [[Sent Vauric]]): bois [bwej] entrò una linha que jonh [[Ansesme]], [[Jòlhac]] e [[Ladapeira]], e [bwi] dejós d'aquesta delimitacion) * ausar: gausar * ausela: ironda; femela d'auseu * auseu: aucèl * auvelha, ovelha n. oelha, aolha * auvernhata: fr. litorne (grive) * avacar: reüssir, capitar * avalir (s') : esfondrar (s') * avances, avanceis : abans (oc. anc. anceis, del latin ante-ipsum) * avant que de + v. inf. : abans de * avantier (l') : i a quauques jorns, i a quauque temps * avena: civada * aver: prend lo sens d'atrapar, raubar, n'acabar amb quicòm o quauquarren, tuar * avesar: rendre domde, adometjar; familiarizar * avesat (d') : de costuma, d'abitud * avisar: regardar * ba(m)bòia, babula, babuia: nesci; estatua; petòta * babinhon mf. menton * babòi : original (persona estranha) * babusar: repapiar * bacada n. past, pasta, pastèla (pels animals). fr. patée pour les cochons * bacar: donar la bacada * bada-graula:?? * badar v. cridar * badada: grand crit * bafada: repais d’importáncia en quantitat * bajar: pensar * balada : frairiá, vòta * balaia: escoba (tradicionala de bàlec o autra planta) * balajar (Corresa) : escobar * balanç: vam, eslanç * balharc: òrdi * balharja: òrdi de primavera * balinjas n. f. plur.: fr. couches ou langes * banchieron: banc pichon * banlesar (se) : barrutlar, fr. errer * banturla, banturle?? m. persona non seriosa (non pejoratiu) * banturlar (se) : fr. errer; musar, perdre son temps a far quicòm? * barbetar v. : còire * barbòta: mena de sèrp non verenosa * baraquen: fr. voyou * barbelòta: jonquilha * bargassar: charrar * bargasson: que japa sens rason, que crida, que fa de bruch * barginhar: esitar. Sens barginhar: sens esitacion, de manièra fèrma * barja (Cruesa): partida de la granja situada au-dessús de l’estable on s'estojava lo fen e la palha * barracat, - ada adj: barriolat, -ada * barradís n. tèrra clausa près de la maison. * barradissa: claus * barrancon: barrèu d’escala o de cadièra, per ext. baston * barrial, barriu: barril * barrutlar: fr. errer * bascha: fr. bâche la toile * b-assetz: assatz; cèrts, certans (qualques) * bàssia: aiguièra. fr. évier * b-assuelh: asuèlh, fr. seuil (de la porte) * batalhar, batalar?: charrar * baterias: batasons (tanben emplegat) * bateusa: fr. moissonneuses-batteuse * bauda: asnessa, borrica, Saura * 'bausir [bu 'vi], abausir: abausir, esbalausir * baussuelh : asuèlh, fr. seuil (de la porte) * beca f. vèspa * beça, beçal, beçau, beçol, betol, betolaud, beç * becar: fr. picorer * becicar: far la sesta * belier: febrièr * belhier: febrièr * belinament : fr. foisonnement, grouillement * belujar (/se) : (se) bolegar * benaise: satisfait, content * beneisir: benesir (emplegat tanben) * bentot: tanben * berche: fr. édenté * bergossa: vièlha oelha coriaç sense valor mercanta * besenga/besinga: pauta * besilh, besilha: causa de pas cap d'importància, pas res * besilhar, bosilhar, far de las besilhas: bosigar, trencar, deteriorar, desgalhar, far de mala òbra * bessicar (bercicar? breçicar?, de Brèç?) : somnolar * bestiaria: bestiesa * besunha, besonha: causa; obratge, afars (personals), bagatge... (tot çò qu'aparten a qualqu'un) * b'etot, ben 'tot: benlèu * beu (de " de) : a còp de, a fòrça de * beu (de ~ que) : a mesura que, a proporcion que * beuna?, beune? : ?? * beuradenc : bevible, potable, que se pòt beure * bevetar: beure lentament * biau biau ! : japada mai aguda dels jounes chens * bibar (Creissent) : forrupar, fr. gober * bicanard: païsan pej. * bicas f. pl. labras * bicar: baisar, potonar * bicon: poton * bieta: bleta * bi(n)gois (de ") : fr. de guingois * bigòrra m. bigarraud/bigarròt, bigarroei/bigarroelh: blat d'Espanha, milhòc * bigòs/bigoelh (bigwé) m. fr. hoyau * bisard??, bisarde?, bisarda: bisarre, bijarre * bilha: tronc d'un aubre * binhet: bonheta * biòla: bèç??, betol?? * biòla (d'un forn) : fr. charbons ardents * bladar fr. emblaver; fig. joncher?? * bladasons : fr. semailles (du blé) * bladin: blat negre (tanben emplegat) * blagassar: charrar * blanc fr. chevesne, meunier (peis) * blanch, -a: blanc, -a * blancha pura: aiga de vida * blanchinhard, a: fr. banchâtre * blandar: ?? (lo fuec) * blesta f.: fr. écheveau * bocanar: fa de bruch * bochas f. pl. labras * boda: fanga * bodra, broda (de 'brauda'?) : fr. crotte, boue battue; ordure * bodrós: fug-l'òbra * boes!: bah! * boifar: v. Boissar * boija, boïja [bwejjo] [buijJo] (Cruesa e endacòm mai): V. buïja * bòina?, boina [bwejno] : bòrna * boinar: bornar * boïolar: faire de bofiòlas, fr. se boursoufler * boirador [bwejra'dur] fr. instrument pour enlever la deuxième peau des châtaignes dans l'opération qui consiste à blanchir les châtaignes, instrument que l'on appelle aussi en Creuse "las tanalhas" * boirar [bwej'ra]: mesclar, braçar, pelar las castanhas amb un boirador (aisina per las emblanquir) * boiricin: panièr * boiriu: redalh, fr. regain * bois m. pl.: encastre (d'una fenèstra) * boissar : escobar * boisson blanc : espinalba, aubespina, jargas blanc, jargue, fr. aubépine * bòja, bòtja (?) : saca * bojal(h?) : fr. trou. bogalh? * bojalar: traucar * bolar: s'enfonzar los pès dins l'aiga e n'aver la cauçadura mòla * bolega: fanga liquida * bolin: panet redond * bolit, bolhit, bulit, bulhit: olada (plat) * boljar, bolejar: bolegar (tanben emplegat) * bomba (a tota ~) : en córrer plan regde, plan viste * bombar: fr. bondir, rebondir * bòn(n?)a: fr. marécage * bondir: fr. gronder (bruch) * bonhar: far trempar, macerar (varianta de Banhar qu'a aquesit un sens particular) * bonhat,-da : se ditz d’una frucha tròp madura, tanben de quauquaren qu’a demorat dau temps a trempar dins un liquid * bonicon: ?? * bordairatge, bordieratge: bòria, ermitage, fr. closerie, petite métairie * bordassar (metatèsi d'Adob(r)assar) [burdasà/durdasà] : repetaçar, fr. rapetasser V. 'do(b...)rassar * bordier: bordièr; p. ext. logatièr * boreta: bar(r)iòta, carriòl(a) * borifa: fr. rombe (instrument de musica) * borilh: borlhon, tapon (coma la nèu) ; tot pitit grun de pouvera * bornat m., bornhon : buc (demorança de las abelhas, autrescòps facha amb la cavorna de chastenh, aura dins de caissas de fusta) * bornha: panièr grand, naut e pregond, de palha tressada per tal de conservar la frucha * bornhon V. Bornat * borramesclar: mesclar totalament? * borrar: tustar (tanben emplegat) * borrassons: fr. langes, couches * borricha (grafia?): bòssa, bossa (engenh de pesca) * borricon: fr. bourriquet * borrilh : polvera, bordilha. fr. balayures, poubelle * borrinar : barrutlar, fr. errer * borriqueta: saussa o sopa d'orselha * bòsc beneit: bois * bosar (se) : se laissar tombar coma una bosa * boschalh : tap (de trafec rotièr) * bòta: bota (fr. outre) * botarèl, botareu: campanhòu * botifla: veissiga * bòtja (?), bòja : saca * botjar: vojar fr. verser. Plòure coma qui la bòtja/vòja: plòure a semaladas * 'bracar V. Abracar * braçar: remenar * braçat (de '') : à bras-le-corps * bradar: gelar * bradassa: charraira, fr. barbouilleuse * bradassar (brandassar) v. secodre; parlar a tort e a travèrs * bradasson, bredasson: persona maladreita o brusca * bradau adj. (tombar '') : fr. lourdement * braga: fr. culotte * bran: bordilha * brancantar : barrutlar, fr. errer * branchiera : ?? * brand o bram?: "sonar a brand": fr. sonner à toute volée * brandinar: barrutlar, fr. errer * brau: fr. lisière de terre qui sépare un champ d'un autre * braulhós: brumós * bravament adj. : doçament; regde; rudament * brave, brava : bèl, bèla * brèça [barça] : brèç * brechar: cobrir * brechalh (Cruesa): tapadoira * bredilha: charraira * brejadís: discussions, charradissa; baralha, disputa * brejauda: sopa caracteristica del Lemosin facha de cauls e de lard (de 'brejar') * brejon: codena del lard * brenada: manjalha de bren amb aiga per péisser los pòrcs * breta, bretona: vaca de lach * bretonar: faire de grumèls * briar (de 'breviar') : acortar * bric de (pas '') : pas ges de; pas cap de, cap bri de * brija (pas '') : pas brica * brijon, brigon: miga, morcèl * brima: molsa; bruine, crachin (que dona l'oidiom o lo mildiu als vergièrs) * brimar: fr. bruiner; èsser atacadas las trufas pel mildiu * bringa: femna mal bastida, una evaporada, una filha nauta e desguindada que fa pas que saltilhar e gambadar * bringar: dançar, saltar, folastrar * bròcha: branca secondària d'un aubre * brochilhon: branquilhoneta * brochon: fr. brindille * brocon (far au "): ?? (es un jòc) * broda: fanga * brodir (brondir), brudir: far de brug, bronzir, bondinar, resclantir * brodischa: branquilhon;fr. broussaille * brostachabrit: fr. chèvrefeuille * brosinar: brosinhar, brusinhar. fr. bruiner d'une pluie fine et persistante * bruau (variant de bruelh?): talús * bruchadís: bruch continu??, brejadís ?? * brucir: mòrdre, atacar a pitits còps de dents, pinçar, piunar * brudir: brusir, brugir, brogir, brunhir, brúnher. V. Brundir * bruja: bruguièra * brujaud: fr. ajonc * brumerlós: brumós * brun (faire ") : faire negre/fosc. montar brun: s'escuresir lo cèl * brundir (lat. grundire) : bronzir, bronzinar * bruset? bruselh?: iò-iò fabricat pels mainatges * budalha: budèls de pòrc * bufec: fr. vide (de fruit à coque: cacau, avelana...) * buïja, buija, boïja, boija, buja, boja: pradèl (bas e umid), pasquièr, situat sovent prèp de la maison, inculte ont gaireben sempre l'èrba a creissit naturalament. Ancianament designava la bosiga. fr. terre en friche, pâtis, jachère * buja, bruja: gèrla, jarra (cruche à huile en terre cuite vernissée, non à long col, mais à anses) * bujandariá: fr. buanderie * bunhet m. : aurelheta (pastisson) * bura: de color fosc * burgaud, bergauda (Cruesa), burgon n. : fosseron * burrau (Cruesa): fr. babeurre * butir: butar * cabonhat adj. : fr. encaissé fig.?? * cacau, cacalh (de 'cascalh' ?), calau, cacòu: notz * cacunha: automobil vièlh * caga-menut: avar * çaiquedelai, çai que delai: ça que la, çaquelà * caireforcha: caireforc * cairiá (cairia, càiria) : canton (coin de l'âtre). C(h)erchar per las cairiás : c(h)erchar, furonar pertot sens succés; caire, ròdol/ròde, parçan, comarca * calau: notz. fr. noix V. Cacau * caleta: fr. cosse * calhada, calhadon, calhat (Cruesa): formatge blanc * calhar: fr. tasser (la terre) * calòta: sièta crosa * camjar: cambiar * campar (/se): quilhar, dreçar * canaçon : fr. caleçon * canal [conar] * cancanar, cancanilhar: charrar * cancaridier: fr. frêne * canòla (Dordonha) V. Coada * cap (pas '') Bas. Lem. : ges * capforcha: caire * capit: poirit (fusta) * 'captar (/se) V. Aca(p)tar * caquetar: charrar * carcalin: pan gròs en corona * carcilhar (se) fr. s’émietter? * cardalhan??, cardalhau: tòpi, topinambor * carolha (Cruesa): pèl d'espic de blat d'Índia * carreu: fr. chariot * cascavel: cadun dels torns qu'òm fa en restant suls pès e las mans sans que lo còrs tòque lo sòl * cascavelar: avançar fasent cascavels * cassa, casson: bocin de tèrra, ben massiu, fr. motte de terre. Durmir coma un casson : durmir coma una còça (dormir pregondament). Un casson de pan: un bocin de pan * cassar: copar * 'catar (/se) V. Aca(p)tar * catissar(s'): acatar (s') (tanben emplegat) * catura : tòrt, despit o damnatge causat a qualqu'un * cauçar: fr. butter (la terre) * cauças: socas (d’arbre) * caumassa: calmàs (calor estofanta) * cauquilhard: pelegrin * caura f. : avelanièr * cavalhier: gendarme * cencena: nœud de l'écheveau; remue-ménage?? * cendrilha: fr. mésange * censat: gaireben * 'cepte V. Acepte * cerèisa/cirèisa [sirèijo], cerièisa [serièijo] : cerièra * cerv: cèrvi * ‘chabason: terminacion * chabeç: fr. fâne * chablata, chabla: clujada (fr. toit de chaume) * chabreta: siulet o cornet d'escorça de castanhièr fabricat pels goiats * chabreu, chabròla, charbòu?, chabròt? : barreja de bolhon e de vin. "far chabreu" ajostar de vin al bolhon * chabreulh/chabridon: cabridon * chabròl, chabròu, chabròt? : cabiròl? , fr. chevreuil?; cabridon? * chabruelh: cabiròl, fr. chevreuil * chadan: tèrra (de 'chada an') * chadieira: cadièra * chafre : surnom, escais(-nom) * chafrolhar: fr. froisser * chaine, chasne, casse, jarric, rover, rove * chaitiu, -iva: coquin; marrit (maloneste e mauplasent) : persona malaürosa, magra e de pauc de santat, pas en fòrma * chalelh [chonej] [tchalej] : calelh (tanben emplegat) * chambija: rastèl * chambon: jambon * chamnhar, chamjar v. cambiar * chaminaire: vagabond, sens-ostau * chaminar: caminer; vagabondar * chanabon: cambe??, carbe?? * chanòla: ansa * chantilhar v. fr. chantonner * chanturlar: fr. ânonner * chapalon (Cruesa): V. pelharaud * chapdau: ensemble daus bens, la propietat (terras e bèstias) * chapiau: fr. pignon (d'un ostal) * chapmarteu: caboçòla, capgròs, tèsta d’ase * chaputadís: dispute * charavelí(s): carivari, charvarin, fr. charivari, vacarme, tapage qu'on fait aux nouveaux mariés * charbonièra, cendrilha, senzilha, gamada, coa de panlon: chincharra, sarralhier blau, tèsta blava (blua), pimparrin, lardeireta (tots en Provença maritima), lardier Prov.; fr. mésange charbonnière * charjant: pesant, pesuc * charmable, eissarmable ? : fr. charmant * charmenar: tormentar, tracassar * charpinhadís : disputa * charrairon: caminòl charratièr * charrau f. : intrada d'un camp sens barrallha, facha d’entrelaç de branchas, mai granda que la cleda; barralha "à claire voie" * charrièra, carriera: camin o espaci libre près dels ostals ont passan o estacionan las carretas entre las bòrdas; per ext. cort de la bòria (de. basse cour) * chas adv. en çò de; chas ieu/me…: los membres de ma familha, l'ostalada " chaser: caire, tombar * chasne: casse * chassida: fr. chassie * chastiar: castigar * chat-martre: martra * chat-pitoir, chat-pitoi(s), chat-pitòer?, chat-pitair, chat-pitais? [pituej/pitòj] : catpudre, (gat-)pudís * chat-pudent, chat-punais V. Chat-pitoir * chatinglar v. fr. chatouiller * chauça: cauceta * chauchabutida: ?? * chauchar: fr. appuyer * chaucida: caucida, mena de cardon salvatge * chaufaliech [-et] : fr. bassinoire * chaul d'asne (Cruesa): mena de cardon salvatge * chaulhadura: solhadura, brutícia * chaulhar: solhar, enlordir, embrutar; trempar * chaumassa : calor umidosa de l'estiu * chaumenir fr. moisir * chaumenit, -ida: fr. moisi, -e * chaunhar: fr. grignoter, croquer * chaupir : atrapar, agantar * chaupre m., charpre m. calpre (arbre) * chavana: tempesta * chavau: caval * chavau dau diable: fr. bousier, lucane ou cerf-volant, faucheux; mante religieuse * chavaujar: cavalgar * cheita: fr. chute?? * cheminada: cheminèia, chaminèia, cheminièra * chen: can, chin, gos * cherbe f., chibre m. (Cruesa) : carbe, cambe * chialar (Cruesa): cridar en ploramicant * chonhar (Cruesa): V. Fonhar * chòrta (Cruesa): veitura, automobil * chucant: fr. boudeur * chucar: chocar * 'cianta: V. Aicianta * cierge: ciri *cima (a la <nowiki>''</nowiki> de) : au bot/cap de * cinglan (singlan?): colòbre vèrd e auriòl * cir(i)èja: ceriesa. V. Cerèisa * cirie(i)r m. ceresièr * cirèisa, cirieisa: cerièra V. Cerèisa * citron: sòrta de cogorda de color rossèla * clabòt (ueu '') : uòu covat e non espelit, que siá estat fecondat o pas, o que l’embrion soiá mòrt * clachar (se) : s'amagar, s'escondre * cladassa: fr. litorne (grive) * clampar, clampanciar: charrar * clampinar: ? * clapar: per dire de borrar vivament emb las mans o ben emb una lata, o amb quauquaren de plat, de plange * clapeta: fr. pipelette * clapeta (far "): charrar * clapetar: fr. claquer (de las dents) * clardat: clartat * clauvar: clavar * cledier: fr. séchoir * cledon: fr. portillon * clessa: fr. clisse * clocauda : fr couvée, troupe de poussins, engeance, famille * clucas : fr. lunettes * clucaron m. grapaud que pòrta los uòus de la fema "a pelharaud" * cluseu: fr. fente? * coa de patla [panlo]: ajaça, agaça * coada, coda (Cruesa): sòrta de lòssa de fusta o metalh amb un long tudèl traucat que se pausava sus la selha per beire o versar l'aiga. ("godet à queue qui sert à puiser de l'eau dans un seau"), cassotte * coar: fr. couver * coatar (se) : metre sa coberta *còbla f. : fr. couplet * coble (un ~ de) fig. : parelh (un ~ de) * coca: patata * còça: soca. V. Còssa * coçar: cercar, espepissar * cocorda f. cogorla * codar: pàisser las vacas dins lo coderc * coeijar (/se) V. Coijar (/se) * coenh : canton * cogasson: se ditz per lo còu darreir la testa, lo copet * cogoiç, cogòu/cagüelh-cagoelh [kagwey] m. cogòt * cogolha, cagolha f. cagaròl * coguol m. fr. cocu; coguola: fr. primevère * coia, coja: fr. courge, citrouille; gorda faita amb una coloquinta * coijar (/se) : (/se) colcar * colar: descendre? o prendre una carrièra * còl(d)re, còure (còrre) : coudrier (notat 'coorre' en un lexic) * colenar (se) : fr. se glisser * colidor: corredor, fr. couloir * colier: colar. fr. collier * coma adv. amb (exprimís l’acompanhament quand òm parla daus umans e sovent de las bèstias de la bòria) * coma: com. (/Com) vai 'cò? : com va? * començada : començament, començança * conchon: fr. bassin? * concir (lat. concidere) : fr. abattre, accabler (la calor) * condencionar (se) fr. se coaguler * coneitre: conéisser * conelha (conuelha) : conolha * conestre: conéisser * congièra: congèsta * conhar: enfonzar, folrar; fig fr. glisser dans * conòrt: auguri, presagi, opinion, esgard * conortar (se) : regaudir, consolar, donar de coratge * conselh (se balhar) : se donar de còr, de determinacion * contrariós: fr. contrariant * convidós: convidaire * còpa : copa (de bòsc) * còp-sec d’abòrd : fr. tout de suite, sur le champ * copilhar: copar en morcelets * copinhar: tustar? * coquerla: cocut feme * corbe, corba adj. : corb, corba * corcha: sièja (fr. vandoise) * coret: corada, coradilha * còrnabudeu(s?) : fr. culbute * cornelha: graula * corniòla : còl, traquea artèria, esofag * còrsonela, còrsenela fr. scorsonère * cortissons: pantalons corts * cosinacuol: renouée (lit. "démangecul" planta) * còssa: soca * cossier, cossei (Naut Lemosin): preocupacion (gascon 'cossidèr') * cotilhons pl. : gonèla * coturas f. pl. : terras cultivadas de blat, de segle, de blat negre * cramilhera fr. crémaillère * crànher : crénher, crénger (tanben emplegats) * craunhar: fr. grignoter, croquer * crema f. crenta * crochar, 'crochar: acrocar * crochet: fr. pissenlit * cronhar: fr. grignoter, croquer * cròs: trauc; fr. tane (de renard etc). Cròs dau cul: anus * crostar: enlordir * crubir, crubrir?? (p.p crubert) : cobrir * crum: fr. brume * crumor (en ") : fr. obscurci par la brume * crussir : manjar?, devorar? * cubertilh: tap d'ola * cubrir: cobrir * cueire v. còure * cuenh: canton, fr. coin (d'un luòc) * cujar + v. inf. : arribar a, reüssir a * cul sus testa: fr. sens dessus dessous * cuol [kju], cuòl ([tior] a Tula) : cul (tanben emplegat) * cussòla: gròs pan de segla * dadet? (Cruesa): nom afectiu donat als mainatges (de 'daret' aret?) * daiciá, daiciant (d'aicí a/en, ent (= ont) : d'aquí a; dinc a, fins fig. (tanben: d'aicí a) * daivoar: desautorizar, renegar, condamnar * dalh: fr. faux * darreir (nontronés e endacòm mai) : darrier * dau: del (tanben emplegat) * dausuns: qualques, certans. 'dausuns còps' : certanas vetz * decha: ferida * degolinar: caire gota a gota * degolinari (far ") : fr. enlever furtivement (en jòcs d'enfants) * degrad, degrat: grad, gra * degreu: mal grat, despiech, pena, estat de sofrença morala * degut: deute (tanben emplegat) * deibrir, dreibir: dubrir * deimai: fatigat, geinat, excedit * delesei? delaiçai? De lai ençai? [delesej] : d'ara en avant * deleser: fug-l'òbra, hippy * demia, demiá f, demieg m: mièg, mièja * dempès: V. pès (d'en ") * dempuei: dempuèi * denada: viure(s); argent; tropèl? * denaut: en naut * desbilhar, des’bilhar (se) : desabilhar * de(s)bolar: s'enfugir * desavenhe: desagradable, desplasent * desboijar: esbosigar * desboirar: desmesclar V. Boirar * desbojar, desbotjar, desvojar? : desbanar, travolhar; recontar, decorar, cardinejar * desbolegar: desbrolhar?? * desborrinar : esborrifar? * desbraulhar: grafia per Desbrolhar?? * desbrundelar: desrotlar (un fial) * deschassidar: levar la chassida (crostas dels nòunats al bòrd de las paupièras e cilhas); dobrir los uèlhs al monde; batejar. * descranilhar: descrocar, desgafar * descrubir: descobrir * desdire: fr. fausser (au sens materiel) * desei (deseir?), deser : desir; fr. désir * desennastar: levar l'asta * desfarda: fr. débris, rebuts * desgaunhar: fr. faire des grimaces; rechigner; fr. vomir ? * desgaunhat, -ada: renfrogné, ronchon * desgoletar: fr. se dérober, disparaître * desgorçar: netejar una broa * desgreu: mal grat, despiech, pena, estat de sofrença morala * de(s)guelha: fr. boucan, bombance, ribote * desjaivar, desgeivar? : far sortir del lièch *deslenat: fatigat * deslurat, -ada: fr. déniaisé(e), résolu(e) * desnant: d'aicí/d'ara en avant * desnogalhar: dobrir un *nogalh o notz * despetesir: fr. décrasser * despiech (far) : contranhar, desrenjar, saubre mau * despuei [dejpej] [despë], dempuei, : depuis * desraijar: desrasigar, desraiçar * desrei: malaür, desastre, troble, desrota * desrejar: chambiar de direccion, desviar * dessierv: dessert * dessós, dessot?, dessots?, dessotz?: dessota, dejós * destombar: càser (de sa nautor); fig. desconcertar * destrenh: fr. ménage (faire le ") * desvarachar: desbosigar, artigar, desglevar, de(s?)gorsar, fornelar * desversar: fr. renverser * desviardar: fr. décamper * desvirar : ?? * desvirolar: escorjar * desvoar: renegar (qualqu'un) * det. grand det: det gròs?. mermilhon : det pichon. guinhaire: indèx * deu: del (arrondiment de [[Sent Irieis]) * déver: deure (tanben emplegat) * diaures!, diatres! : diantre! * diesena: desena * diesenat: desenat * dietz: dètz * dieumenc [diòmen], dieumenche [diòmenche], dieumergue [diomerge], dieumenge [dioumejne] : dimenge (dimenge o diumenc semblan las formas majoritàrias) * dijuòus: dijòus * dimenir : demenir, diminuar (tanben emplegat) * dinc a: fins a * dindaud: dindon, dinde (Corresa) * dindrinar: tindar  * dispareitre, disparestre : disparéisser * dissa(n)des n. (de */'die 'sambati/) : dissabte (de */'die 'sabat-i/ tanben emplegat [disadde]) * 'do(b...)rassar, 'dobrassar? (>adobassar) v. : petaçar. fr. raccomoder (un tissu) * doas-tres: qualques * doçarèl: fat, doçastre * doler v. : dòler * domaisela: fr. cerf-volant * domdar v. : domesticar * domde : docil * dondar v. Domdar * dòstar: dostar, retirar * dòuça: fr. gousse; mongeta, fr. haricot vert * dòure, doler v. : dòler * dreibida, deiberta, duberta, druberta: pp. dobèrta * d'òrs en avant: d'ara en davant * drapel: fr. lange * drollichon: drollet * drubir, drobiir, dreibir, dubrir, druebir, deibrir, ubrir : dobrir * drucar: ?? * dueinan, d'uei un an, endueinan, en d'uei un an: l'an que ven * dumpuèi: dempuèi * durbir: dobrir * durmença: dormança, fr. somnolence * egulhada: fr. aiguillon à boeufs * eidredon: edredon * eigar, aigar, eissegar, asengar v. metre en òrdre, agençar, adobar; ajustar, separar; adesar * eimatin: aqueste matin * einoiar: sofrir; fr. ennuyer (embêter) * einueg: problèma, pena * einuech adv. uèi * einuei, ennuei (esnuei) : sofrença. V. einueg * eiperar, esperar [eipéra] fr. attendre * eirisseu f. jolverd * eisanhe: avar * eisilar: fr. glisser * eisir: aisir??; eissir?? * eissabanit : ?? * eissabencar: eissabrancar, eissabancar?, desbrancar, (e)scabeçar * eissaragar (grafia de verificar): esparpalhar lo fen. V. Eissigar * eissarquiar: esfondrar, desplaçar la tèrra * eissaurar: V. Eissurir * eissaurelhar : assordir * eissebrar: estrifar, entalhar * eissegar : segar, meissonar; fig. destruire * eisserbant: deserbant * eisserbar: sarclar, arrancar las marridas èrbas * eisserbatge: deserbatge * eissicolhar (s') : cridar * eissigar (varianta d'eissegar/eissagar: partejar en parts egalas entre personas) (/s') : esparpalhar * eissiular: siblar, siular * eissolent: insolent * eissorlar: eissordar (dins lo sens d'enervar) * eissublar, eissuflar, eissicliar (sicliar) : siblar, siular (lat. exsibilare) * eissubir : fr. se volatiliser?? * eissufle, estufle, eschurlet, eschuflòl, eschurlòl: siblet, siulet (lemosin classic) * eissurir v. fr. premsar, serrar, tòrcer, faire secar, fr. essorer, épreindre; agotar, fr. tarir; fig. agitar, quichar lo chuc * eitot: tanben * embaisse: biais, afar * embarbolicar: embrolhar?; embarbostir? * embonilh: fr. nombril * embrucida, embrussida: morduda, nhacada; fr. pincée * emper adv. pasmens, totun, pr'aquò (cf. catalan 'emperò') * emplei: emplec * empleiar, empluiar franc. : emplegar * emplenat, empluiat franc. : emplegat * emplir: emplenar * empluiar, empleiar franc. : emplegar * empluiat, emplenat franc. : emplegat * en per avant: aperabans * enançar: avançar, progressar * enautar (/s') : enauçar * enchaiença, enchaison: escasença, pretèxte * enclunhe: enclutge. fr. enclume * encranilhar: encrancar * endalh: andain. Fenar los endalhs: faner les andains * endechar: endecar, mabolhar, abasir, abismar * endechat, -ada: andicapat ; privat d'un o plusors dets de la man * endonc: puèi que; alara, alavètz (en aquel moment) * endueinan [ɛndej'nɔm]: l'an venent * endunle, endutle: budeu emplit de charn de pòrc aprestada. Se conserva emb lo salat (charn de pòrc salada) e que se minja bulhit. fig. V. Entrule * endurar: sofrir * enfetós: pudent * enfeurit,-da: enfebrit (que suefra de las feures) * enfonilh: fr. entonnoir * engalunchar (s'): s'installar o èsser pres dins las brancas d'un aubre * engarçar: trompar meschantament * engaulhar (/s') : se crotter de boue * enginjaire: fr. inventeur * engolar: engolir; fr. gober * engraunhar: engraufinhar, grafinhar * engrunar: fr. écosser, égrainer * engueitar: gaitar, espiar * engingar: engimbrar * engravissa: escaravissa, fr. écrevisse * engulhar: conhar lo fiau dins l’agulha; conhar lo còrs dedins un vestit per s’abilhar * eniurar: fr. enivrer * enjagat,-ada : posicionat d’un meschant biais * enjucar (s') : s'enjocar, se plaçar a la cima de quauquaren d'aut (aubre, eschala, teulada, etc.) * enmatin (l' ~) : matin (lo ~) * enniblat: ennivolat * enniurar: fr. enivrer * enquera, engueras/engueras (d') adv. encara * enquilhar: cargar (un vestit) * enrotar: començar, metre en rota * ensauvar (s'): se sauvar * enser (l'): lo ser * ensorcelar, ensorcierar, ensorcilhar: enfachinar, enfadar (tanben emplegats) * ensubrevut, -uda: que pòrta lo marrit uèlh o sus lo qual l'an getat, embreissat, emmascat, enfada, enfachinat, enfachilhat * entainar: tardar; languir * entau: aital (del latin 'in tale (modo')'); (ai)tant * entanhar: enfangar, enfangassar?, embodigar??/embodijar??. fr. embourber * ente : ont * entòrcha : fr. torche * entraupa: entrava; trapèla, tracanard * entraupar (s') : fr. s'entraver, trébucher * entreprener: entreprendre, entreprene, entrepréner * entrebreschar: ?? * entrule m. òme pauc actiu, mal desgordit * entrusca (tant) que: fins (a tant) que * envertolhar: recurbir, entornar, enrotlar, envolopar * enviá: enveja * enviblar: trompar; jugar de meschants torns, ensorcelar * envirolar: entornejar * esbabinhar (s') : finfonhar, ranguilhejar, biscar, ragassar, petonar, fr. grommeler, rouspéter (en faisant des grimaces) * esbadaurelar (s’) : cridar a plen gorjareu, plan fòrt, en alulhar * esbalausir [ejbalu 'vi], esblausir [ejblu' zi] : esbalausir * esbatoelh, esbatoeri(s...): fr. ébat; amusement; joguet * esbaubit: plan estonat * esbelar: se far bèl, lo temps * esblanchurir: blanquejar * esblausir [ejblu' zi], esbalausir [ejbalu 'vi] : esbalausir * esbolhar, desbolhar: traire lo budelam, dobrir las tripas; demolir, destruire, abatre * esborlhar: fr. aveugler * esborissar: esborrifar * esbraceiar: esbracejar * esbramelada: fr. bêlement * esbramelar (s') : fr. s'égosiller * esbresinaer, esbrijonar, esbrisonar: fr. émietter? * esbrodichar, esbrodichonar (minoratiu?) : podar un aubre, fr. épointer * escadassar: cridar per paur (per dire los crits de las jalinas) * escaletar: fr. casser, enlever la coquille, écailler * escanar: fr. éreinter * escarabissa: fr. écrevisse * escassonar: émotter * escassonat, -ada: dividit, trencat * escebrament [eysebrà]: estrifament * escebrar [eysebrà, esibrà], escicar, escirpar: destrifar, partir, escarpir * eschala dau Bon Diu, o dau diable: arquet de sant Martin * eschaletar: escalar. fr. escalader * eschamjar, eschamnar: escambiar * eschamge, eschamnhe: escambi * eschantir: atudar; aucir * eschardilha: fr. écharde * escharnir (s') : grimacejar ''Dau citre o ben dau vin que es jasbre vos fará vos escharnir'' * escharonhar: escorjar, levar la charn de mala manièra, en eissebrar * eschauradís : escaufament * eschaurar: escaufar * eschauton: fr. écheveau * eschavel: fr. rouet * eschilla [eschinla] : esquilla * eschillon [eschinlon]: esquilon, fr. grelot * eschivar v. estalviar, economizar; evitar * escicar (essecar??) : talhar? * esclapir (s') : s’esfondrar, tombar tot d’un còp * esclargir: esclarir, fr. rincer * esclarsiera, esclarciera?, esclarsida: fr. clairière?; esplendor?; esclat de lum. loc. A l'esclarsiera/esclarsida: fr. à la pointe du jour * escorcir: escorçar * escorsiera: corsièra * escrasar: esclafar * escraunar (s') : cridar (coma una graula) * escrupir: escupir * escujar (s') : s'escondre * escunlar, escutlar, escudlar: versar, vojar, mesurar; plaçar, despensar; fr. embarrasser, rendre penaud, interdit. * escura: bòria, bòrda, granja * escuròu: esquiròl * esfarbir, esferbir: desbarbolhar * esfeunir: mettre en colère, exciter, irriter * esfeunit,-da adj. : dins un estat de colera * esfodir, esfòudir, esfaudir?? : espantar? * esfoudir: affoler * esfredir: mettre en colère, exciter, irriter * esfredit,-da adj. : susprés, paurós * esgirdar: asperger éclabousser * esgleisa: glèisa (tanben emplegat) * esgorçar: agotar; desboijar (desbosigar) * esgrinjòla: V. grinjòla * esjarrar: esgarrar. fr. écuisser, fendre en déchirant * esjarrilhar, ajalhar, esjalinar (per terra): (s'): acatar (s') (tanben emplegat) * esjavinhar(s') V. Esbabinhar (s') * eslampar, eslampiar [eslampià/eslapià], (es)ropiar, eslifrar, colenar v. lisar, fr. glisser; déraper?? * eslampiada: fr. laisser-aller, emportement hors de soi, licence; lampada, fr. lampée (prendre une ~ d'une boisson) * eslauç, eslhauç: fr. éclair * eslhauç: fr. éclair * eslhauçar: fr. faire des éclairs * eslhausada: coup d'éclair * eslhausar: fr. faire des éclairs * eslausiada: coup d'éclair * eslonjar (/s') : (/s')alongar; se jaire/jàser * esmai, desmai: fr. émoi, souci, inquiétude * esmaginar (cf. cat. anc.) [eimaginà]: imaginar * esmaiar/esmajar: inquietar, estonar; decorar, florir, fr. émailler fig.; S’esmajar de quauqu’un o de quauqua ren: migrar, demandar o cherchar de las novelas, s'en preocupar, s'en inquietar * esmalir (s'): enrabiar (s') * esmalit,-da adj. : dins un estat de colera * esmància: menaça * esmanciada: menaça. A esmanciadas : fr. en rampant? * esmanciament: acte d'esmanciar * esmanciar: amenaçar, far de menaças amb un signe de la man * esmaraunar o esmarraunar?? (s' ") : fr. grogner * esmirar: visar (aver coma objectiu, cibla) * esmiraudiat: miraculat?? * esnançar [ejnansà]?? (amb EI- non etimologica) : avançar, progressar * esnharlar: agrandir un vestiment a otrança en tirant dessús * esnuiança: fr. ennui * espanhar v. (u)lhauçar * espandre: espandir * espanir (s') (Cruesa) V. espatarrar (s') * espansilhar: escampilhar * esparrar (s') V. espatarrar (s') * esparson: fr. écouvillon * esperar [esperà] fr. espérer * espetissar: apetitir * espeulhar: espelhar, escorjar (levar la peu per la recuperar) * espinasson: albespina??, aubespin?? * espingar: gambadar, se ditz pejorativament per dançar, remudar, bolegar * esplamir: fr. étaler? * espodansar: espodassar, podar un aubre * espofidar: fr. pouffer?? * espotir [ejputí], espòutir (lat. Pullis: pòu, polvèra) : fr. écraser, réduire en poudre * espistrolhar: fr. éclabousser * esraminar : fr. gronder * esranchat, -ada: garrèl,- a * esranhadís : fr. toile d’araignée * esrantelar: levar las rantelas * esrapar: desrapar * esritjós (grafia per iretjós??) : ?? * essaurelhar: V. Eissaurelhar * estamnar : entamenar? * estancha: estanhòl, pescariá * estelura: estelam? * esterbar (de Trevar??): barrutlar, fr. errer * estiflar: siular * estinhar: v. Estribar * estinhassar : fr. ébouriffer * estolha: estobla, restoble, rastolh * estorbar: dispersar * estorbeu: esparvier (tanben emplegat) * estorcer (/s') : fr. se tordre, se tortillerèstra: lucana petita del granièr * estre: èsser. Estre per +v. inf. : èsser al punt de * estrech : èsser un '' : èsser fòrça magre * estrelhar: donar una rosta, fr. étriller, battre, donner une raclée * estribar : trabalhar, usar, fatigar; fr. unir le fil en le dévidant par le moyen d'une pièce de cuir ou de drap nommée 'estribador' ou 'estinhador'; fr. mener bon train * estrifolhar: estrelhar, batre, donar una bona leiçon * estufladís: siulament larg * estuflar: siular * estujar: escondre, amagar; estojar ? * esversar: fr. renverser * esvetlar [esvenlà], esvedlar (s') V. espatarrar (s') * esviardar: fr. éreinter * esvirolada: ?? * esvirolar: escorjar; fig. despolhar * etiada: fr. jachère nue * eu (Naut lemosin): el (Bas lemosin) V. Aul * exprès (a ' '') : fr. à dessein * fadard [fodar], fadarda/fadassa: fadat, fat, nesci * faiòu n. fau * faler: caler * fame: fam * famgala: fr. fringale * familha: tanben vòl dire 'mainatge, enfant'. "(Ilhs) an doas familhas" * fanha: fanja, fanga (tanben emplegats) * fanir: ?? * farcidura: farçum, farça * farfantela: ?? * Farjòu: Ferreòl * faròt: ?? * farrar: farratjar?? ; ferrar * farròlha f. : ?? * fastjar [fashà/foshà] (latin ''fastidiare'') : empebrinar; fr. fâcher * fat, fada: caluc, uga * fava, fava verda: mongeta, fr. haricot vert * feblesir: feblir * femorier: fr. fumier * fendassa: crebassa * feniera: fr. fénil * fermic, fermitz, furmic: formic, formiga * fermijar: formiguejar (de monde, etc) * fers, fera: sauvatge; fièr, -a * feunial: fr. taie d'oreiller * feure f. sovent en pl. : fèbre. Feure bringau * feurier: febrièr * feuse: falgueira (tanben emplegat) * fiau per linha : de fial en cordura, de fial en agulha (punt per punt, per lo detalh, dins una succession logica) * fiau: fil, fial * fiaulat: bandat, pintat * filh de vessa ! : macarèl * fiolon: botelheta * flaia: fr. pousse d'un végétal * flaina: fagina * flau onomat. : fr. vlan * flaujon : fr. flageolet. * flaunhard : fr. flemmard? * flaüticar [flejticà] : sonar mal la flabuta * fleitau: plafond * flissonar: ondejar? ; fr. frissonner?? * fodinar: fr. fouiller * foirar : aver la foira * foitar(/se) : fotre * foitre (/se) : fotre * folharja: fuelham * folharjós: folhós * fonhassar o fonhar (?) (Cruesa): ploricar * fomarier: fumièr; bordilhas * fomorjar : ?? * fòrt (a ~ de), a fòrç de ?? : a fòrça de, a dich de, a dicha de * fotrasson: janfotre * frachin: cendre o escòrias pichonas, oxid negre de fèr * fradassa: frachiva (landa, terrenh inculte) * frair n. fraire * frau: tèrras abandonadas, èrmas * freg f. : freg m. * fregir: refregir * fremijar: fremir * frijoladís: frejolum, fr. frisson * frijolar: fremir, estrementir * frenir (de "fenir" ?) : gastar, usar * fresche : fresc (tanben emplegat) * freschum: fr. fraîchin * frestinar: furgar, fosilhar, cercar, tafurar, nistejar * fretissa: V. Lissa; pan negre fretat d'alh * fricaud, -a, fricós, -a: fr. ragoutant, friand, appétissant * frijol, frijolada: frejolum, fresiment, fr. frisson * frijolar: fremir * frijoladís, frijolament (frisolament? ?), frejolament? (fresolament??): fr. frissonnement * frimor: frejolum, fresiment, fr. frisson * fringa-marçau (far la ") : ribòta, festa * flissar: ondejar? ; fr. frissonner?? * frissar: ondejar? ; fremir, fr. frissonner * friular : fiular en frire ?? * frotjar o frojar? frochar? (se ven de 'fruchar') v. créisser (arbres, plantas), butar, grandir, se fortificar, aprofiechar; fruchar, frutejar * fruncir (las ussas) * fuelher : caler, faler * fumari (Cruesa): fumièr * funtar: defuntar, morir * furgalhar: fr. fouiner, fouiller * gabolhan: fr. églantier * gafada: mossegada, estrifada, esquinç(ada); regomàs, monha; bajocada; malbiais * gafon: fr. gond * galatja, jalatja [ga'lazo] : fr. ajonc d’Europe * galeton: pastisson * galhauda f. rana (de 'gaulha') * galòpa:?? * gamar: raubar finament * gamiraud: fr. garnement * gana: ga, gas, gau. fr. gué (tanben emplegats) * ganh: gasanh * ganha: truèja * ganhon, gaunhon, nhon, go(i?)nhon n. pòrc * gansolhar v. fr. éclabousser * gargolh, garguilh: fr. rale, gargouillement borborygme, grouillement, passage ou production des gaz dans les intestins; enrouement, barguignage; médisance, murmure, babil. * garlècha: fr. gardon * garlopa: fr. varlope * garri: rat pichòt (terme afectiu) * garrissada: bòsc de garrics * gasinar: furetar * gaste, -a: fatigat, -ada, las, -ssa, abracat, -ada (de gaste: de fatiga) * gata: pòcha * gatge m. salari; mòble; instrument; recipient, esplecha, ostilh, ustensilha (sovent vaissèla o panièr); causa. Gatge pissier: gresala de pissar. En occitan medieval ''gatge'' = fr. attirail * gatieira: davantal, faudal * gaton: pochon (pòcha pichona) * gauça: gòrça ?? * gaug : fr. pissenlit * gaulha f. fanga * gaulhada : f. fanga * gaulhar, gaulhier, gaulhasson: gassòt * gaunha: gauta * gaunhas f. pl. : fr. gâle; écrouelles, cicatrices des écrouelles * gemar: gemir * gença: balaja, engranièra, escoba (tanben emplegat) * gençar: balajar * genebeurnier: genebrièr * genha: caprici * gente, -a adj. graciós, -sa * gentiament adv. : doçament, amb gràcia * genuelh: genolh * getacion: (fach de getar un) marrit sòrt * g-i, gui, li: i * giau (<geu) : gibre * giba: volam, fr. serpe à long manche *gibla: ??. Plòure a giblas: plòure a semaladas * giblar: plòure a semaladas de faiçon quasi orizontala * gibon: volam per esclairir (fr. élaguer) los aubres * gigonha: irresolucion, dificultat futila que arrèsta la decision d'un afaire * gigonhar, cigonhar, jaguinhar? : trabalhar inutilament, traire mal a faire un obratge mecanic per fauta de bon otilh; cracar, far de bruch, coma lo de quicòm mal jontat; agir lentament, lambinar, lamternar, trabalhar quaucòm amb mejans insufisents per i reüssir; (Cruesa): fr. gigoter * gileta: vesta * gingar: fr. giguer, saltar, gambadar, fr. folâtrer * gipa-japa (far) : tressautar, tressalhir * giraudela: giròla (mena de camparòl) * girrinar: bruch del sautarelh * giton: fr. rejeton ? (d'arbre) * gitre: fr. gîte * giure: gibre * glaç: glaçon * glapar forrupar, fr. gober * glara: clara d'uòu (tanben emplegat) * gleisa [eλeizo]/[e(l)ieiso] * gloriosetat: vanitat * gòfe (gònfle) : fr. bouffi * goiasson: enfanton * goiat, -a: gojat, -ata * goion: fr. goujon * golar: engolir, englotir * gomar: forrupar, fr. gober * goneu: abit, vestit d'infant * gòrça: brossalha, ramalha, ramada, rodicha onte i a de las rumecs, daus boissons daus petiòts aubres entremesclats; broa de clausura, fr. fourré * gorgeira: fr. gosier * gorgetar: vomir; avoir des haut-le-coeur; fr. gaver (un animal) * gòrja f. boca * gòrja roja: fr. rosé des prés * gorjar: fr. gaver (un animal) * gorjarèu, gorgarèu: fr. gosier, conduit de l'arrière-bouche à l'oesophage. * gorret: fr. goret * gorrin, gòrra: pòrc/truèia; pòrc marin * gorrinar, gorreinar: fr. chatouiller; gratar, fretar * gosonar: fr. remuer (un bâton) dans un trou * ‘grafuelh (agrafuelh) : fr. houx * (non) gran [gro] adv. : ne ... : pas brica ... N'es gran/Non gran: fr. certes pas * granda: mameta * grandmair, grandpair, grandamair: grandmaire * granissar: far de granissa. fr. grêler * granolha: rana, granhòta * grapar: fr. gripper (attraper, saisir) * grapiar: escalar. fr. escalader * gratussar: fr. gratter en surface (la poule) * grautons: gratabons, graissons * eschillon [eschinlon]: esquilon, fr. grelot * gresa: ?? * greu: grelh, grilh (tanben emplegats) * grial: fr. vaisseau en bois rond en forme de jatte * griala: fr. terrine * grinha (cercar ~) : cercar brega: cerchar de se brejar, en paraula o emb los punhs) * gri(n)jòla: v. Grisòla * griselard : grisós, grisastre * grisòla [gri(n)jòlo] : fr. lézard des murailles * grison: granit (pèira) * gro: groa ?? * groada, gruada: nidada (de poletons...) * grolaud: ?? * gromar: fr. croupir; cuire (trop) longtemps; s’attarder * groüm: fr. groin; pòrc * grun : grain; fr. chenil, niche * grumilha, grumulha: lagrema * grusilhon: grun pichòt * guelha: pelha * guena: monina * guèrlhe, guèrlha, guèrle, guèrlia adj. : fr. louche * guerlinja: esquilon, fr. grelot * guerlon : fr. gobelet en ferblanc et à une anse qui sert de mesure pour le lait * guessar ?, guessir ? : profieitar * gui, g-i: i * guicho?: fr. chat-perché * guichon: fenestron * guidauba: fr. viorne * guilanèus m. pl. : fr. quête des oeufs (En Naut Carcin, per l'Avent los jovents e los mainatges anavan quistar de farina e d'uòus. Segon Xavièr Vidal, aqueles cants se dison ''guilhònas'', e, dins d'unes vilatges que i a, se cantavan pel Cap d'an. Per Cap d'an se crida Al gui, l'an nuòu (''gui'' es un francisme per vesc). * guilhaneu (per '') : estrenas? (de començament d'an). V guilanèus * guinde (Peiregòrd, Bas Lemosin) : piòt, dinda, dindon * guindre: fr. dévidoir * guisauba: vidauba ?? * 'guissable, aguissable : asirable, fr. haïssable * gusseu: fr. bobine, pelote * guita: fr. cane (femelle du canard) * i. V. Ilhs * idolar: udolar, cridar fòrt, fr. hurler * i-eu: V. Eu * ififó : mena de crit * ifofonar : cridar per sostenir la nòvia * ilhs: els * imatjar, esmajar?? [ejmajà] (cat. anc. esmaginar) : imaginar * inhon: onhon, ceba * intucat : intocat, endecat?? * io: ièu * iò: o (article neutre) * ja! ja! (jatz? de Jaire?) : per far arrestar los buòus * jaçar, jagassar (liagassar), jacassar, jacinar, (s’)esjacinar (tanben: cridar coma una ajaça), bargassar: charrar * jaciaud: jaç, fr. tanière * jadilha: fr. jatte, vaisseau rond et sans anses, fait d'une pièce de bois * jadilhada: grand quantitat * jai: gag, gai (auseu) * jaiç: jaç. fr. gîte * jal (bas-lemosin) : gal * jalussada: còp de gel (meteorologia) * jalussier: qui apporte nombreuses gelées blanches * jangaunhas n. maissèlas * jangladís: crits de granda dolor * janglar : cridar, lo pòrc o can quand qualqu'un li trepeja la coa; fr. grignoler * janzi : '' Quante ma granda-mair vesiá quauqu’un cassar de las nosilhas emb las dents, disiá que quò « li donava lo janzi ». Quò li fasiá l’efiech d’una seja que vos sisla dins las aurelhas, que vòstras dents semblen prestas de vos tombar de las gengivas.'' * janton: paisan * januelh: V. Genuelh * jardòla (en '') : ?? * jarpalha: disputa * jarra f. : garra (d'animal), cuèissa; fr. quartiers (de viande); lobes de noix * jasbre, jasbra : ? ''Dau citre o ben dau vin que es jasbre vos fará vos escharnir'' * jase?, jars? (Cruesa): auc (auca mascle) * jaser, jaire v. : jàser, jaire * jaspir: prendre, atrapar quicòm de sas mans * jaspissons, jarpissons? (Cruesa): fr. grande bardanne; autoadesiu, adesiu * jau (naut-lemosin) : gal * jau d'Índia: dindon * jaufada: grapada, grafada, fr. jointée (de mains) * jausemt, jauvent, -a adj. faste; benfasent, -a, qu'a bonastre * jauvir: gausir * Joan-femna: fr. garçon manqué * joine: jove * jònc: jonc * jorn falit (a '') : a solelh colc * jòune, -a, joune, -a adj. jove, -a * juca: granièr pel fen * junja f. vedèla (vedèla i designa lo vedèl feme que ven grand) * jurc’a, jusca, jurcinc’a, jurcanta, juscanta: adv. duscas * justar o ajustar: mólzer * jutar: far de jus?? * labencha: granda peira plata * lac m. mara, cròs d’aiga durmenta * ladre, -a: marrit, -ida * lai: i * lai-bas, la-bas: aval * lai-sus, la-sus: ailamont * lait (minoritari) : lach * larjoït : ?? * laschar: fr. lacher * la-sus: ailamont * lata: fr. perche * latz (Cruesa): fr. giron * lau (en ") : en bas * lausissa: teit de lausas * lebretar: bruslar d’enveja * lechadier: fr. friand * lechatariá n. lecariá * legièr (de '') : ?? * len, lena adj. : ?? * lendoman: endeman * lerpar: lecar * lerpeiós: vescós, limparós * lesina: avarícia, retenguda * levada: regòla d'un prat * lèva-nas: fr. effronté * li: i * liga [lia] : fr. fanon * liar: ligar ([lià] es la prononciacion generala en occitan) * liauna: fr. lierre * licossiana/liquossiana : pocion, licor?? * liedra: fr. lièrre * liera: fr. lièrre * limaç: limac, caragaula * limaçon: lo haiolet, la malimòrna * limanda: fr. planche, rayon, étagère * limerò: fr. manigance, intrigue * liquossiana/licossiana : pocion, liquor?? * lira: fr. mulot * lissa, lissada, 'lhissa (alhissa) f. alh salvatge * loba: gròssa pèira o ròc isolat dins un prat, que non se pòt traire * loenh: luènh * loina [lwejno] : fr. engourdissement; descoratjament per tota mena de trabalh * loira: puta * lojandier, lotjandier: fr. locataire * lor inv. ex. 'las lors' * lovanja: lausança * luec: luòc (tanben utilizat). Dau luec que: dau temps que * lugarn [ligò] : l'estela del matin * luminier: fr. luminaire * lunon: estela * luquet: fr. loquet * luquetar : fr. scintiller * lura f. : animal o can gròs, bon a pas ren; òme polit que sembla bon mas non l'es, fug-l'òbra, peresós, coard; fig. pl. decas, enganhs, contes * lusert, luserta/lisèta (Cruesa): lausèrt * macha adj. : ?? * mag, maid, mast: mastra, maestra, mats, mèid, mèi, mei. fr. pétrin V. Maid * magilhon (mangilhon?, mensilhon? del latin 'mensa' taula?): còfre de la sala de manjar que servís per s'assetar * mai: emai * maid, mag, mast: mastra, maestra, mats, mèid, mèi, mei. fr. pétrin * maiada: fr. bouquet (de fleurs); fr. aubades du premier mai sous les fenêtres des jeunes filles à marier * maiar: florir; agrementar * malhonar: ligar, estachar * mainatgier: estauviaire * mainatjar: economizar, estauviar * mainin: mameta * mairgranda: grandmaire *mairina: ostal de la comuna; fr. mairie * mair-reir: mairgranda * maisei: ?? * maison: ostal. Dins maison: a casa. èsser pas darrier maison: èsser luènh * maitot: tanben * malangorir: trefosir? * malàudia: malautiá * maleira: (fach de getar un) marrit sòrt * maleviar: ?? * malinar (se) v. fr. se culotter * malinas f. pl. pantalons * malurnança n. f. : èsser en situacion de grands malaürs * malvenguda, mauvenguda: accident * manciar: batre a punhadas, se batre; menaçar * manca adv. : levat, exceptat * manca que... : encore que... * mance, màncie m., mança f. : esquèrra. A man mança: a man esquèrra * mance, màncie adj., mança f. adj. : maladrech * mandin: matin (tanben utilizat) * mandinier, -iera: mendicant * mangle, manglhe (mànlie): margue * manhar: tocar * maniar: jugar un meschant torn * maniganç n. bandit, coquin, paubre malautruc; hippy * marendar: far lo marende * marende n.: collacion de quatre oras; disnar (repais de l2h al nòrd e a l'est, e de 16h a l'oest) * marendon: petit repais; collacion de quatre oras; sopar * màrfie (aver lo ") : avoir l'onglée ? * marga: fr. chatte (minou); sobrenom de l'ajaça * margaud: fr. matou * margolin: gaton * marmusar: murmurar * marmona: ?? * marn f. : branca gròsssa, principala, d'un aubre, fr. branche charpentière * marolhaire: nom donat als estamaires e refachaires ambulants * marranha : desacòrd * marronar: V. romegar * mas, mas qu'un [maskan] : solament, levat; mai, pas jamai (ex: Ne’n fagueren ‘na saussa la pus rara / Qu’aguessam mas minjat / En tota nòstra vita) * mas si es [ma:shiej] : mas òc! , mas n'es [ma:nej] : mas non! * mascarat m. : fr. mascara * massadís : regropament * 'massar: V. Amassar * massaròta: fr. bosse? * mast, mag, maid: mastra, maestra, mats, mèid, mèi, mei. fr. pétrin V. Maid * matrassar: tuer?? * mau. Grand mau: fr. haut mal, épilepsie. Ne'n poder pas mau: poder viure sens se’n far, sens i pensar, sens se preocupar de ren. Ne'n poder pas ben mau: li èsser completament egal * mauchancier: malastrós, malastruc * maudisença : dire de chausas faussas sus quauqu’un, ne’n parlar malonestament * maujauvent adj. nefaste, que pòrta malastre * mauplasent: fr. déplaisant * maussa f. majofa, fraga * me (ex: per me) pron. ieu * medre: meissonar * meduesa liuesa, medalierza : fr. moissonneuse-lieuse * megue, mèrgue, lach megi: fr. petit lait * meissaber, menssaber?, maussaber? : fr. méconnaître * meissonja, meissunja, messunja: messòrga, messònja * meitot: tanben * mejauvent V. Maujauvent * melh: milh, fr. millet * memet: mamet, mameta * meneit, -a, menet, -a: fals(a) devòt(a), devòt(a) supersticiós e minuciós * menesplier: nesplier (tanben emplegat) * menina (Cruesa): grand-maire * mercier: gròs grapaud ventrut. sin. sabatier * mèrende V. Marendar * mèrende V. Marende * merendon V. Marendon * merfondre (se) * merlata: merle femèla * merlaton: merle mainatge * mermilhon: det pichon; sexe masculin * meschaent [meytsen/meychen] [mey(t)san]: marrit, dolent * meseis: mesme, meteis, meteus * mesme: meteis, meteus * mestiu: remedi * mestiva: meisson * mestivar v. meissonar * mestivurza-baturza : fr. moissonneuse-batteuse * mestura: fr. méteil (mescla de farina de blat e d'una pichona part d'òrdi o segal) * mia-tastons (a ") : a palpas * mianadís : ?? * miaulan: milan, mialan, mielon, fr. milan * miaunar: miaular * micha: pan de forment * mielhs adv. melhor * migrar: s'enrabiar; s'inquietar. Migrar pas (de quicòm) : pas aver enveja (de quicòm) * migrar (se) : se desolar, se plànger en se-mesme, se far repròche * mijon : migon ("las moschas se permenen sus la taula d'un mijon a l'autre") * mina: fr. chatte (minou) * minaud: minòt, mainatge ("Creurias qu'eu (= lo chastenh) fai de la lumiera talament eu a de minauds") * minhard: manhac, gentil; polit * minjadoira: fr. garde-manger * minin f.: menina * minon: cat?? * miràudia: miracle * miroelh, -a : brilhant, -a * mistra: asnessa, borrica, sauma * mochaespija: idea favorida * mochanàs: mocador * modelon: molon, fr. monceau, tas * moens (nontronés) : mens * moira f. : ?? * molada: molhièra, terrenh umid * montador: ascensor * morisca: masca, careta * moscla : fr. moule * móstie, móstia adj. : mosti, móstia * mòure, mòudre : molinar * museu, morral, morrilhon : fr. muselière * musir: fr. moisir * nhaca: dent? * nainai: brèç * naistre: nàisser * nastre ['na:tre] opiniastre, testut * nauça : ?? * nauva: fr. ruisseau? * naveu: nap * negra: nèira, piusa * neiar (lat negare) : negar fr. nier * neinar: V. ninar fr. * neir, neira: negre, negra * nejar (lat necare) : negar fr. noyer * n'es!, n-es! : que non! * nespla: fr. nèfle * neteiar, netiar, neitiar: netejar * névia, nèvia ? : nèu * nhòrla, viòrla: istòria comica, galejada un pauc cruda, de còps en vèrs o pròsa * nibla f., nible m./f. : nivol gròs cargat de pluèja (nivol f. s'i ditz tanben) * niela: ?? * ninadoira [ninadoeira] : breç * ninar : breçar, fr. se balancer; dandiner * niure: sadol, -a (qu’a tròp begut; qu’a lo ventre ben plen, qu’a plan o tròp minjat) * nivol f. * nivós: nivolós * noblalhon : petit nòble * nojalh: nogalh; ametla * nonmàs: solament * nosilha f. avelana * nuble m. : nivol * nuèch, nuèit ? [nè(t)] [né] [nè] [nüè] [nüé] [në] * nuirir (?), nurir: noirir * ò, iò, zo: o (article neutre) * ò! ò! : anèm! (per far avançar los buòus) * obludar: oblidar * oblueda: oblit? * obrant (jorn ") : jorn trabalhat * òc-ben [a bej], òc-plan [o plo]/[a-pla] : òc, reforçat * o-ben-tòst [obeto] (òc-ben-tot?) * olhar : emplenar, comblar, ben unflar * ona/onòr? (estar en l') : non pas bolegar * onglon: ongla del pè del pòrc * onte: ont * òps (per '') : per necessitat? (oc. lem. anc. aver òps de: fr. avoir besoin de; aver òps a : fr. faire besoin, être utile à. ''Las òbras qui aurien òps al molí'' : fr. les bois d’œuvre qui feraient besoin au moulin). cat. anc. ops, it. uopo, cast. anc. uebo * orbalutz (a l') : al crepuscul (lusor del matin o del ser) ; orizont (a l') * òrge: òrdi (tanben emplegat) * orlutz: orizont. V. Orbalutz * ortolalha: fr. légumes * ortruja: ortiga * òs: nogalh d'un fruch * òssas f. pl. : fr. ossements * ostièra m./f. : fr. casanier * ostieira m. : pauc-val, libertin * ovelha, oelha (Cruesa): oelha * paela: padèla * pagun, paguna, p'un, pen: cap (pas un(a)) * paier (Sent Iries la Montanha) : morceau de pain, de crêpe, etc., que l'on donne au chien pour le « payer » de sa peine quand il a ramené un animal écarté; herbe, fourrage, etc., que l'on donne à la vache pour qu'elle se laisse traire (del latin Panarius) * pairolhièr: estamaire o refachaire (ambulant) * palenc: palissada; fr. palis (facha d'estacas de castanhièr) * palhissa : clujada (fr. toit de chaume) * palisson, palhasson: panièr redond per metre lo pan a levar abans la coccion * palhassona: casal, fr. chaumière * pam (de l’autre ~) expr. : de l’autre costat, de l’autre biais * panolha: fr. panouille, épi de maïs * panturlar (se ) : trular, se promener sans but précis. * papulon m. pibol * paradèla: grande oseille * parchar: ?? * parcir: esparnhar : fr. épargner. Se parcir de: s'estar de, s'empachar de. Lo Parciriam est le surnom qu'on donne à l'enfant non désiré, dont on se serait bien passé. * parelh: fr. paire; couple * parròfia, paròfia : parròquia * parpalh [porpar], [parpai/perpai] : peitrina; corsatge; sen (partida del còs del bas del còl fins al ventre), fr. pourpoint * parquenada: pastenaga, carròta (tanben emplegat) * parròpia/parròfia: parròquia. fr. paroisse * parsilh, persilh, peiressilh m. : jolvèrd * part-qu'a-part: fr. de part en part * pasmens: totun * passador: fr. défilé, endroit où passe une route entre une falaise et un cours d’eau (du latin médiéval passus (pas, passage, chemin, défilé) * passat deman: deman passat * passerau: fr. moineau * patolhier: gassòt (region d'Ussel) *pau: baston * paucha: sirventa * paun: paon, pavon * paupanhar, paupinhar : paupar? * pautut (Cruesa): grapal * pavan: pavon, paon * peciar: petaçar * pedoira [pedwejro] : veissiga * peirejadís o peirissadís: tàpia, fr. pisé * peis, pest? ([pejst]>[pejs]??) : la pesta * pejar: pegar * pejar?? , 'pejar ?? : apuejar, apiejar * pelh m. pesolh * pelhaire: fr. déguenillé; pelharòt, pelharotaire * pelharaud/pelharòu (metatèsi: peralhòu) m. pelharòt, pelharotaire (tanben s'i emplega pelhaire o pelharet?); creatura fantastica (portar a peralhòu/au pelharaud: portar (un enfant) sus l'eschina, los braces entorn del còl e las gambas altorn de la talha del portaire) * pelhaud : persona paubre, vestida de guenilhas, maladiva * pelissa : femna publica * pelisson: fr. paillasse ?? * peluca: ussa?; parpèla? * pelucar: pampaluguejar * peluja: ?? * pen, pena V. P'un * pena, penau m. : ginesta * penau: fr. lande de genêts et donc par extension une terre pauvre où pousse naturellement cette plante * pendaulha: fr. balançoire * pendaulhar: fr. pendiller * pendolhar: pendre, penjar * penlan: fr. voyou * pensivós,-osa adj. : pensatiu,-iva, pensativós,-osa * peput f. : puput * per m. : pereir, aubre que mena las peras, los perons. * perinqueta: baudufa * permenar (se) v. passejar (non es pas un francisme) * peròt, -òta (Marcha lemosina, Charanta occitana, nòrd de la Nauta Vinhana): piòt, dindon * perpai (perpalh) : V. Parpalh * per tot aquò: malgrat acò * pès (d'en "), dempès : drech * pès (aus quatre ~) : en córrer plan regde * peschier: lavador (se ditz tanben) * peschièra : endrech aigadós ont i a daus peissons per la consomacion ; se ditz per lo vivier, la serva * peseu m. pese; mongeta * pestelar (se) : (se) batre * pestelariá : causa pauc importanta, babiòla * pesteu: batedor, de bugadeira * pestrir: pastar, fr. pétrir * peta-raba: bleta-raba; fr. pétoire * petairòla: escopeta, fusilh * petaron n. ciclomotor * petinar [pitinà] : apetitir * petiòt: petit, pichòt * petoira: veissiga * petonar: s'enervar, repotegar * petrilhar: petilhar * peu f.: pel; femna publica * pia: còrna, bana * pialar: pelar * piardon: fr. serfouette * piau: pèl * piaular: siular * picassat, picat: V. Pigat * picatau, picatal, pichatal, pichatau: picòt (auseu) * pièg [pjej], piei: pièg * piela, peila, padela, padena n. padena, padela * pietat (a") : de genolhs? * pieuna : ?? * pifrar: chimar * pigassa : fr. moucheture * pigassajar, pijassar: picassar, pigalhar (fr. tacheter; bigarrer; chatoyer) * pigat, picassat, pigassajat, pijassat, picassonat : fr. tacheté, esp. de negre (qui a des tâches de rousseur) * pigonhar (/se): picar còntra qualqu'un, se quichar * pigòt : fr. pie (color) * piguet : fr. chardonnet * pija adj. : bigarrat * pija n. : taca sus la pel * pijassada : fr. moucheture * pijassar: V. Pigassajar * pilaud: aucat, mascle de l’aucha * pilhonar : fr. cligner des yeux * pimpaunhar: fr. peloter, tâter * pinambor: fr. topinambor * pinar, pinard??, pinalh?? : òme ric * pinara: vin * pinarar: chimar de tròp * pinat, - ada: plen, emplit, tot cobèrt * pincar: plantar * pincat,-da part. pass. : dreçat (-da), levat (-a), en l’aer. Estar pincat: estar drech a esperar * pindolhar o pingolhar: pendre * pingraula: espingada * pringralhar: ?? * pinhie(i)r: pin (arbre) * pipeiaire: aucelaire * pirca: pista * pissa-rata [pisa rato/piso ròto] : rata penada * piunar: pinçar * piuse m. : piusa f. Remudar los piuses: mudar d'ostal * plafond, plafons ? * plaidiar: plaidejar * plais: broa * planchon n. taula, seccion, departament (d'un comerç) * planben: encara, tanben * planger: plànger, plànher * plangier: planièr (tanben emplegat), plan, plat * planher: plànger, plànher * plantar (/se) : arrestar (/s') * platussar: charrar * plegut: p.p. de pleure/plòure * ploia: pluèja * ploiós: plujós * plòure a giblas, plòure a raissas plòure a vojadas, plòure a plenas selhas, plòure coma qui la vòja (bòtja?) : plòure a semaladas * plueviós, -osa adj. pluejós, -osa * plòia/plueia: pluèja * pluiau: Occident, colcant, vent de pluèja * plujada: fr. averse * plumadís (de frucha) : pèl, pelalha * plunhar: plenhar, emplenar. fr. remplir; fr. serrer (l'un contre l'autre) * plusiors franc. : plusors * pofar (se) : fr. se piquer, se dépiter * polhar: reprimandar * polon f. asnessa, borrica, sauma * pols f. pl. : milhàs; milhassina, farinetas (fr. bouillie de mais) * pom: poma; pomièr * pom/poma de tèrra: patata (tanben emplegat) * poma ar tèrra: patata (tanben emplegat) * pomairòu: luòc plantat de pomièrs * poma-pòrc: patata (tanben emplegat) * pomeitèrra: patata (tanben emplegat) * pompira f. patata * ponar (se): acatar (s') (tanben emplegat) * poner, póner: pondre * ponhada: fr. poignée * popin: popada?? * pòrc de mar n. pòrc marin * pòrcs singliers: pòrc singlar * portament: biais d'anar?? * portar pena: migrar, se far dau meschant sang * pòrta-tetons: sostens * pos f. pl. V. Pols * poschar?, possar (>polsar) : tossir * pòst f. : fr. planche * potareu: camparòl (cèps en particular) * pòus f. pl. : fr. bouillie de maïs. gasc. cruishada * poussiera, pouvera: pols, polvera * pradelar (se) v. se passejar en perdent son temps * premier: primièr * préner, prener ['prenei] ['prene:] : prene, préner. Préner lo chamin per poncha: anar tot drech, d’un biais decidit. Préner las vias: s’enrotar, se botar en rota * pres: prèp ("Pres lo mur") * pretz (per <nowiki>''</nowiki> que) : a mesura que, a proporcion que * progiet: projècte * propchen fr. : propchan, propdan; venidor, que ven * prosseja, pressuja: persega * priun, -a, prund, -a: pregond, -a, prigon, -a, prefond, -a, fons, -a * puat: otís, qual?? * pudentor: pudor, pudessina * pudin: fr. bourdaine ou bois puant, qui dégage une odeur forte sous son écorce * pudinhard V. Chat-pitoir * puèg [pei], puég, peug, puig, pug: puèg * puescher, puesser : poder (tanben emplegat) * p'un, p'una, p'unpiau: cap (pas un(a)) * punhar: fr. répugner à faire quelque chose, tarder * purar: plorar * purir, puresir: poirir (tanben emplegat) * purnai(s?), putnais, pudnais: catpudre, (gat-)pudís * quante (Alt lemosin) : quand (Bas lemosin) * quauquarren/quauqua ren adv. quicòm. quauqua ren mai: quicòm mai * quauqu'un: qualque * queraque, queriaque (creiaque) (de 'creiriatz que'?) adv. sens dobte * qu'es que qu'es? : qu'es acò? * quincalhar: fr. carcailler (la caille) * quincaròla: partida mai nauta d'un aubre. fr. faîte * quintar (/se) : fr. pencher * quò: aquò, çò; quò es [kej], [kwej]: (aquò) es; quò pleu/plòu: plòu * raba: fr. rave * rabiaud: mena de rabe?? ("Totas doas venina d'eisserbar las racinas e 'las portavan chascuna un panier de rabiauds, aurelhas de lebre, erba dau lach per los lapins) * rabator : fr. rabat * rabilha: fr. fâne * rabin: fr. champ de navets * rabusar: repapiar * raca: misèria * rachar (se) : anar, se rendre a * racina: pastenaga, carròta (tanben emplegat) * racroquilhar : fr. recroqueviller * rafe m. rave (fr. radis ou raifort) * raiar: brilhar * raiç: pastenaga, carròta (tanben emplegat). raiç blancha : panais * raissas (plòure a '') : plòure a semaladas * raleta: fr. faîte de la maison * raletar (se): s'engulhar * ramada f. fr. averse * ramalhaud: fr. têtard * rana: fr. crécelle; fr. courtilière (Nauta Vinhana e Cruesa) * ranar: renar, marronar, se plànger en parlar entre sas dents * randa (a ") [ronda] : a rand de, prèp de * ranhós: ernhós? * rantela, rantiala: fr. toile d’araignée * rantela dau ventre: diafragme * rapieta: fr. lézard gris * ras (èsser bon '') : tot prèp * rasís adv. : tot prèp de * raucenós: ?? * raucha: ratja?? * rauche: rauc * rauchós: enraucat * rauja: ràbia * raunament: renament??, fr. grognement??, bougonnement?? * ravalha (Cruesa): fr. rave * rebombar: fr.rebondir * rebondre : rescondre, amagar; fr. rebondir; apondre * rebusar: repapiar * rechanar, rechinar: arroganhar * rechinat adj. : en colèra * reclana V. Areclana * recorson : ?? * recroquilhar (se ") : fr. se recroqueviller *refaufinhar (se ') : se galar, se regalar; fr. se régaler * reganhar: fr. rechigner, montrer les dents, grommeler * regolar: vomir, regantar * regolhonar: fr. faire des rejets * rei daus auseus, reibelet, reibenet, rebeineu, reibelet (HM), reibetau (23), traucaplais (24), l'uelh de buòu (87S), lo pitit buòu : fr. troglodyte * reir-còr (a ") : a racacòr * reir-grandpair, reina-grandamair : reire-grandpaire * rejauvir (/se) : (/se) regaudir * rejauvit,-da, adj. : plan content, plan aürós, que mostra sa jòia * rejonar, rejonhar?? : ?? * relh: fr. fourgon d'un four * relhar v. grimpar * remudar : remenar * renconhar (se "): fr. se cogner * rencurar, rancurar: regretar, èsser enfelonit d'una pèrda; se plànher, esp. de la dolor. "rencura lo ventre" : li fa mal lo ventre * renmàs: solament * rentrar: tornar, tornar entrar * repastar: repàisser * reprosimar [reprozimà], reprueismar ? : fr. rapprocher * recoquilhonar : fr. recroqueviller? * resmas: pas que * respóner, responer: respondre *resvelhar, revelhar?: desvelhar * retrum: bedoceta, fr. poubelle * ribiera: riba; per ext. fr. marécage * ricancoina f. : un refranh, una chançoneta (pejoratiu) * ridòrta: corona de pan * rifanfara, refanfara ? : refranh * rigalhon: fr. ruisseau * rigolar: vomir * ringueta: baudufa (Sarlat, Peiregòrd lengadocian) * ripar: fr. glisser * risolar: sorire? * rison m. : rire, riseta * rit: guit (fr. canard) * riu [ri], [riew] bas lem. : fr. ruisseau * riufe adj. : rufe, fr. rude au toucher?? ("'na chamisa pròpa de cherbe riufa") * robiera: molhièra, terrenh umid * ròcha: ròc * ròcmòrt: fr. marne * rodelar : redolar * rodelon: rotlada * rodilha: bar(r)iòta, boreta, carriòl(a) * roge, roja: de pèl rog * roia, roja f. : papach-rog * ròla: glaça (element natural) * romar: romegar * romeu: romec (lo romeu de la mòrt) * romde, romdre, ròmdre f. : fr. ronce. V. rumec * rondelhon: fr. grognement, ronchonnement * rondinada: ronde n. ? * ronhament: fr. grognement?? * ronhar, ronjar?, rosjar: rosigar * roquilha: fiòla * ros, -ssa, rosseu, rossela: blond, -a * rosin: candela * rosjar: rosigar * ròure? : rove, rore * rufar : fr. gercer * rufe adj. : dur fig. * rumec, romec, romen ?, romde, romdre, ròmdre, romze, rumze n. f. : fr. ronce * rundir (lat. Grundire) : sens diferent de Brundir * sabat : fr. vacarme * sabatier: gròs grapaud ventrut. sin. mercier * sablon: sabon * sabor (de bona ~) loc. : de bona gràcia * saborau: codena del lard * sabranada: fr. ragoût aux haricots * sabrondar (<subre+abondar) : desbordar (un liquid?, una ribièra) * sadolaud: alcolic * saïn [sei]: sagim, lard * saion: vestit. fr. habit * sancier: san, sanitós * sangí! : sacredieu! (eufemisme per 'sang de Dieu') * sangolhar (Cruesa): se divertir amb aiga dins un recipient o un gassòt * sapcher: saber * saquetar: batre * sarcel, sarceu: fr. sarcloir * sargata: lausèrt * sargòlha: ?? * saubre: saber * saüc [suéy(k)], [swéy], [se-ü], [sèy], [sòy(k)], saücau, saücal (bas+lemosins) [sue(i)cau/siejcà/shuejcà]: sambuc, saüc * saude: saule, sause * saular, saumar (metatèsis de Salvar) : ?? * sautareu: sautarèl * sauticar: fr. sautiller * se: fr. soi (ex: chas se) * se: el/ela; eles/elas ('quò es se' : es el/ela) * sebelir: sepultar * sechiera: sequièra; endrech sec * secodre v. : secotre v. * secoduda : branlada * sedon: fr. lacet; trapa, trapèla * seguela: seguida * sela: cadièra, seti * selh : selha, ferrat * selhe, selh (Cruesa): segle (cereal) * semenalha: semença (tanben emplegat) * sement f. : gra, grana. de tots " : de totas menas * semnar v. semenar * sensena: fiau, sens (d’una istòria, d’un eveniment, logica) * senzilha: mesenga * ser [sey]: ser (coma préner [preney], valer [valey] etc). de ser: aqueste ser. en ser: lo ser * serenada: ?? * sernada (serenada?): serada * serrar, sarrar: rengar; gelar fòrt * sèrva f. estanh petit; reserva d’aiga per l’irrigacion dels camps * seschiera: airal de seschas (fr. roseau des étangs) * si: (ai)tant, talament * sibar : absorbir fig. * sicliar: V. eissublar, eissiular * sicliar: assetar (tanben emplegat) * sinar: sentir amb lo nas * sindraina: ?? * singlarda: singlar femèla * sislar: giscar, guiscar * si us platz [siwpla]: se vos plai/platz * sobechar: ?? * sobrar : èsser assadolat; rotar, singlotar d'aver manjat tròp * soc, soch (pl. sochs), suchas: sabot * sogolar : èsser assadolat; rotar, singlotar d'aver manjat tròp * sòla f.: sòl * sole adj: sol, solet * solha: fr. paillasse du lit * solombrilha: penòmbra? * somelhejar: començar de s’endormir ; s’endurmelar * somnhe n. : sòmi (tanben emplegat) * sopena: ?? * sòr n. sòrre * sorcelatge: devinha, devinalha * sorniera: obscuritat * sorniaud: ?? * suausa adj. : suauda (f. de suau) * subransida (de ") : subran * subrondar V. Sabrondar * sucha: esclòp, sòca (sòca es de cuer emb una sòla de fusta. sucha o sòcs, o daus esclòps (dins una partida de la Corresa) quand es tot de fusta. L'i a tanben los bolauds (que son daus gròs sòcs, de las gròssas suchas). Los sòcs claus son de fusta emb una brida de cuer) * sumnhar: somjar * sumcir [sunsí] (lat. subcidere) : fr. saisir, transir (lo freg); somcir/somsir (englotir) ; susprener, plan estonar * sundir: sospirar * suspurar: purar plan fòrt * susvestit: fr. survêtement * tabiraud: lo que vau ren, paubre baliraud * tabustar: picar? * taconar: picar * tainar (/se) : pressar, tardar * tainós: tinhós? * talhon d'Adam: fr. pomme d'Adam * talòs (de pan) : fr. quignon de pan * tandis que (dau '') : dau temps que * tanha: fr. bourbier * tant mai... tant mai... : dont mai... dont mai... (tanben emplegat) * tantarar: charrar * tant-parlar f. : pinta (mesura de 1 a 2 litres) * tapon: pilòt, fr. tas * tarabasteu: fr. claquoir (instrument de musica) * taravelar: sollicitar longament, en insistent. * tartifla: patata * tech, teit: establa * teissut de còu: folat, mocador * telhòu, telhaud m. telh * temps (ben de '') : longtemps * tendilhon: cavilha de fusta d'una charrue; sexe masculin * tèrme: fr. tertre, talus, éminence pouvant servir dans certains cas de terme, borne, limite. * terrassa: grasala granda de tèrra, fr. grande terrine * terrauds pl. (Cruesa) nom donat als dos enfants d'un vilatge que son nascuts lo meteis jorn * test: clesc (d'un uòu) * testut: maça * teula: fr. tuile * tia-tia: fr. litorne (grive) * timplat m.: fr. giffle, claque * tirusa: automata per tirar d'argent * tombareu: fr. charrette ?? * tonar: tronar (tamben emplegat) * tonedre: troneire * tòni m. nesci, pèc * torilhon: taure pichon?? * torilhonar (/se) : la vaca montar una autra vaca?? * tornada (una) n. un fum de * torrin: sop d'alh, ceba o tomata, ben pebrada (que se portava als novèls maridats l'endeman de lor nuèit de nòça) * torrinar : faire son torrin, faire pauca causa * torton: crèspa de blat negre * tortre f. tortora. fr. tourterelle * tòstat m. : tòsta F., fr. toast * tot aura, totaura: ara meteis, en aqueste moment; tota ara/totara (d'aquí un moment) * tot-parier, tot parier: egalament; fr. quand même * Tots-sents: Tots-sants * tram: sòl (d'un ostal) * tramalh: mena de filat * trança: fr. trance; angoissa * tranuja: fr. chiendent * trasconeitre: fr. reconnaître * tràser: traire * trasfojau: fôc de Sant Joab * trasluc, traslutz: plena luna; jorn nefast, accident; agitacion, eveniments malaürós * trassauta: fr. éclabousser ?, tressauter?, regisclar? * trau: biga (fr. poutre) * trauca-sac: fr. brome stérile * trauchar: traucar ?? * traulhar: s'espaterrar dins l'èrba ja nauta; fr. pietiner, fouler, écraser au pressoir * travelar V. Taravelar * traversós: fr. espiègle * treblant: susprenent? * treblar: trebolar * trefa, trefla (Cruesa e endacòm mai), truefla, tròfla, trofla, tofla: trufa; patata * tremuelh: tremol (arbre) * tren. en " de : fr. en train de * trenc, tr(i)an(c) m. fr. croc à fumier * trencha f., trenche m.?: fr. faux; houe, pioche courbe dont le fer est large et mince * trepar : fr. trépinier * trespassar: desobeïr, refusar d’entendre rason * trevar: barrutlar, fr. errer; fr. hanter * tribe: selha, ferrar, fr. seau * tribolar: trebolar, fremir * trifolet: fr. trèfle rampant * troçar/trossar (se) : se (tornar) botar los vestiments * tròia, treuia/trueuia, trueja : truèia (tanben emplegat) * troncar: trencar?? * truelh: pè de cabra (aisina). fr. pied-de-biche * trufa, tofla, tròfla, trofla, truefla: patata * trular: fr. errer; fenhantejar? * trule, trula f. ? (Cruesa): persona bèstia; fug-l'òbra, fenhant * trundiment: retentiment *trundir: fr. résonner * tuar: atudar * tucar: tocar, trucar * tudelar: brotar (una planta * tundir: enflar al punt d'aver la pèl tirada (e al fig. de vanitat p. e.); tondir * tunlar: tossir * turlaud, trulaud: idiòta * tustadís: fait de tustar * tutar v. fr. débusquer * uchar, unlar, udlar, utlar, idolar: udolar, cridar fòrt * udlar, ular, unlar, utlar, idolar: udolar, cridar fòrt * ueitantivol: qu'a ueitanta ans * uerge (Cruesa): òrdi * ufada: crit * uistra: ustra * ujan [yˈz̪ɔm] : ongan * ulhauç: fr. éclair * um (varianta de ''òm'') o un(?) : òm, un òm * unflar lo fetge (far) : esfeunir, eissorlar quauqu'un d'aiciá a l'esmalir * unlament: udolament * unlar: V. Udlar * urosadament: aürosament * ustilh : ostilh, aisina * utlar: V. Udlar * vachas negras (Cruesa): nivols gròsses grises e pluevioses * vaisselar v. faire la vaissèla * valhent adj. : valent * vances, vancès: V. Avances * vaque! : vèni!, ven! (tanben emplegats), gasc. çai! * vargier: V. Vergier * varrau, verrau : verrat * varroelh: varrolh * vaslet [vàle] : varlet * verdera: fr. oseille * veren m. verin * verenós, -osa: verinós, -osa * vergier [vargié], verdier: òrt (tanben emplegat) * vernhau: vern * vesaquí : veiquí (tanben emplegat) * veschada: vesc(a), visc(ada) * vessa: f. pet, vent * vetz adv. : còp, vegada * veüda, vuda: vista * via: camin * vianelon: androna * viatge: còp (p. e. de beure) * viau, viauda, viaus, viausa: marrit, marrida * viena: fr. vielle * vimzela V. Vinzela * vinheta f. fr. oseille * vinhau: vinha gròssa? * vinhon m. ceba * vinzela: flinga (gauleta, bagueta, lata o branca pichona, de vime o d’un autre arbrisson) * viòrla: V. Nhòrla * virason: vertige * vironar: virar entorn * vironseu: fr. virevolte * 'visar V. Avisar. 'Visa la via! (per fòragitar qualqu'un)- Visar lo bornat: Faire la culhida de la mèl * visda, vusda: vista * vispolar: ?? * vistar: regardar * vita: vida * vitoira: vitualhas, fr. victuailles * vojadas (o botjadas?) (plòure ") : plòure a semaladas * vojar: vuejar * volada n. voleibòl * volha: oelha, aolha * vonvonar : zonzonar? * vorilh [vurí], voriu [vuriw/vwejriw, bwejriw/ bujriw] : fr. regain V. Borilh * v-òs : òs * vuda (>veüda>vesuda), vusda (>visda>vista) : vista * vuelher: voler * vulhença: volontat * v-uèi: uèi * zo, zò, zu: o (article neutre) == Vejatz tanben == [[lexic auvernhat]] 14zusj9e5a3ifjgr65qnlqvxyl1mrc8 0 159435 2507890 2008672 2026-08-28T17:08:06Z EmausBot 6397 Robot: Robòt : repara una dobla redireccion cap a [[Ronçasvals]] 2507890 wikitext text/x-wiki #REDIRECCION [[Ronçasvals]] ohad5a8w8pytza940jvmu3r30r6pwo8 0 164289 2507894 2059863 2026-08-28T22:15:43Z Sovenhic 36254 2507894 wikitext text/x-wiki La '''dissimilacion''', en fonetica, es un fenomèn dins lo qual un son o una sillaba d'un mot, similar a un autre son o a una autra sillaba del meteis mot, modifica son articulacion per tal de se'n diferenciar. Lo contrari de la dissimilacion es l'[[assimilacion (fonetica)]]. Per exemple: ''dimè'''r'''c'''r'''es'' > ''dimèc'''r'''es''; ''Eu'''l'''à'''l'''ia'' > ''Eu'''l'''à'''r'''ia'' (o ''Au'''l'''à'''r'''ia''); ''Ma'''r'''ga'''r'''ida'' > ''Ma'''r'''ga'''l'''ida''; ''R'''ò'''c'''a'''f'''ò'''rt'' > ''R'''e'''c'''a'''f'''ò'''rt''; '''''Au'''r'''ai'''son'' > '''''Au'''r'''e'''son''. [[Categoria:Fonetica]] 7wfokv64db9c03n65hojjvzigh9nwwu 2507897 2507894 2026-08-28T22:25:53Z Sovenhic 36254 2507897 wikitext text/x-wiki En [[lingüistica]] (e pus precisament en [[fonologia]]), la '''dissimilacion''' es un fenomèn dins lo qual un son o una sillaba d'un mot, similar a un autre son o a una autra sillaba del meteis mot, modifica son articulacion per tal de se'n diferenciar. Lo contrari de la dissimilacion es l'[[assimilacion (fonetica)]]. Per exemple: ''dimè'''r'''c'''r'''es'' > ''dimèc'''r'''es''; ''Eu'''l'''à'''l'''ia'' > ''Eu'''l'''à'''r'''ia'' (o ''Au'''l'''à'''r'''ia''); ''Ma'''r'''ga'''r'''ida'' > ''Ma'''r'''ga'''l'''ida''; ''R'''ò'''c'''a'''f'''ò'''rt'' > ''R'''e'''c'''a'''f'''ò'''rt''; '''''Au'''r'''ai'''son'' > '''''Au'''r'''e'''son''. [[Categoria:Fonetica]] pwvtwc36f57aajfhwkf365h3uafx929 2507900 2507897 2026-08-28T22:27:14Z Sovenhic 36254 2507900 wikitext text/x-wiki En [[lingüistica]] (e pus precisament en [[fonologia]]), la '''dissimilacion''' es un fenomèn dins lo qual un son o una sillaba d'un mot, similar a un autre son o a una autra sillaba del meteis mot, modifica son articulacion per tal de se'n diferenciar. Lo contrari de la dissimilacion es l'[[Assimilacion (fonologia)|assimilacion]]. Per exemple: ''dimè'''r'''c'''r'''es'' > ''dimèc'''r'''es''; ''Eu'''l'''à'''l'''ia'' > ''Eu'''l'''à'''r'''ia'' (o ''Au'''l'''à'''r'''ia''); ''Ma'''r'''ga'''r'''ida'' > ''Ma'''r'''ga'''l'''ida''; ''R'''ò'''c'''a'''f'''ò'''rt'' > ''R'''e'''c'''a'''f'''ò'''rt''; '''''Au'''r'''ai'''son'' > '''''Au'''r'''e'''son''. [[Categoria:Fonetica]] rn90dk8zdyc37yo790c3a6s2lr01ys4 0 164325 2507895 2059862 2026-08-28T22:23:53Z Sovenhic 36254 2507895 wikitext text/x-wiki En fonetica, una '''assimilacion''' es un fenomèn dins lo qual un son o una sillaba d'un mot ven identic a un autre son o a una autra sillaba o ne pren una partida dels caractèrs, pr'amor de son contacte, dirècte o indirècte (proximitat), amb aquel autre son o amb aquela autra sillaba. Exemples: ''C'''a'''rn'''e'''v'''a'''l'' > ''C'''a'''rn'''a'''v'''a'''l''; ''ce'''r'''ièi'''s'''a'' > ''ce'''r'''iè'''r'''a''. [[Categoria:Fonetica]] qnhme3ej1ey73lts8pdwjyimeotumdp 2507896 2507895 2026-08-28T22:25:25Z Sovenhic 36254 2507896 wikitext text/x-wiki En [[lingüistica]] (e pus precisament en [[fonologia]]), una '''assimilacion''' es un fenomèn dins lo qual un son o una sillaba d'un mot ven identic a un autre son o a una autra sillaba o ne pren una partida dels caractèrs, pr'amor de son contacte, dirècte o indirècte (proximitat), amb aquel autre son o amb aquela autra sillaba. Lo fenomèn contrari es la [[dissimilacion]]. Exemples: ''C'''a'''rn'''e'''v'''a'''l'' > ''C'''a'''rn'''a'''v'''a'''l''; ''ce'''r'''ièi'''s'''a'' > ''ce'''r'''iè'''r'''a''. [[Categoria:Fonetica]] swwb3zeeo2vi6f5m34uy11cu2zyq8ge 2507898 2507896 2026-08-28T22:26:28Z Sovenhic 36254 Sovenhic a desplaçat la pagina [[Assimilacion (fonetica)]] cap a [[Assimilacion (fonologia)]] 2507896 wikitext text/x-wiki En [[lingüistica]] (e pus precisament en [[fonologia]]), una '''assimilacion''' es un fenomèn dins lo qual un son o una sillaba d'un mot ven identic a un autre son o a una autra sillaba o ne pren una partida dels caractèrs, pr'amor de son contacte, dirècte o indirècte (proximitat), amb aquel autre son o amb aquela autra sillaba. Lo fenomèn contrari es la [[dissimilacion]]. Exemples: ''C'''a'''rn'''e'''v'''a'''l'' > ''C'''a'''rn'''a'''v'''a'''l''; ''ce'''r'''ièi'''s'''a'' > ''ce'''r'''iè'''r'''a''. [[Categoria:Fonetica]] swwb3zeeo2vi6f5m34uy11cu2zyq8ge 0 201485 2507944 2507681 2026-08-29T09:09:48Z Jiròni 239 2507944 wikitext text/x-wiki {{Infobox Politician | nom = Alphonse de Lamartine | imatge = Alphonse de Lamartine.PNG | légende = Lamartine peint par [[François Gérard]] en 1831<br /><small>(Versailles, châteaux de Versailles et de Trianon).</small> | foncion1 = Deputat francés | a partir del foncion1 = [[8 de julhet]] de [[1849]] | fins al foncion1 = [[2 de decembre]] de [[1851]] | elecion 1 = [[Juillet 1849|8 juillet 1849]] | circonscripcion 1 = [[Loiret (departament)|Loiret]] | prédécesseur 1 = | successeur 1 = | à partir du fonction2 = {{date|4|juin|1848}} | jusqu'au fonction2 = {{date|26|mai|1849}}<br><small>({{durée|4|6|1848|26|5|1849}})</small> | élection 2 = [[Élections législatives françaises de 1848|24 avril 1848]] | circonscription 2 = [[Seine (département)|Seine]] | prédécesseur 2 = | successeur 2 = | à partir du fonction3 = {{date|7|janvier|1833}} | jusqu'au fonction3 = {{date|24|février|1848}}<br><small>({{durée|7|1|1833|24|2|1848}})</small> | élection 3 = [[Janvier 1833|7 janvier 1833]] | réélection 3 = [[Élections législatives françaises de 1834|21 juin 1834]]<br>[[Élections législatives françaises de 1837|4 novembre 1837]]<br>[[Élections législatives françaises de 1839|2 mars 1839]]<br>[[Élections législatives françaises de 1842|9 juillet 1842]]<br>[[Élections législatives françaises de 1846|1er août 1846]] | circonscription 3 = [[Nord (département français)|Nord]] <small>(1833-1837)</small><br>[[Saône-et-Loire]] <small>(1837-1848)</small> | prédécesseur 3 = | successeur 3 = | fonction4 = [[Ministère de l'Europe et des Affaires étrangères|Ministre des Affaires Etrangères]] | à partir du fonction4 = {{date|24|février|1848}} | jusqu'au fonction4 = {{date|9|mai|1848}}<br><small>({{durée|23|2|1848|9|5|1848}})</small> | président 4 = [[Jacques Charles Dupont de l'Eure]] | gouvernement 4 = [[Gouvernement provisoire de 1848|Provisoire]] | prédécesseur 4 = [[François Guizot]] | successeur 4 = [[Jules Bastide (homme politique, 1800-1879)|Jules Bastide]] | fonction5 = [[Conseil départemental de Saône-et-Loire|Président du Conseil général de Saône-et-Loire]]<ref>{{Ouvrage |auteur1=Christian Croisille |auteur2=Marie-Renée Morin |titre=Autour de Lamartine : journal de voyage, correspondances, témoignages, iconographie |éditeur=Presses universitaires Blaise Pascal |année=2002 |passage=205 |isbn= |lire en ligne=//books.google.de/books?id=wPFSGJAJL74C&pg=PA205&lpg=PA205&dq=de+Lamartine+pr%C3%A9sident+du+Conseil+g%C3%A9n%C3%A9ral&source=bl&ots=ZYSZ0vie1y&sig=aO_FiyiRP41MAuTqUaxZpcX9VEY&hl=fr&sa=X&ved=0ahUKEwi81obi1rfJAhXDXhQKHcnJBE8Q6AEIKjAD#v=onepage&q=de%20Lamartine%20pr%C3%A9sident%20du%20Conseil%20g%C3%A9n%C3%A9ral&f=false}}</ref> | à partir du fonction5 = 1848 | jusqu'au fonction5 = 1851 | prédécesseur 5 = [[Charles Dariot]] | successeur 5 = [[Eugène Ier Schneider]] | à partir du fonction6 = 1846 | jusqu'au fonction6 = 1846 | prédécesseur 6 = [[Charles Dariot]] | successeur 6 = [[Charles Dariot]] | à partir du fonction7 = 1839 | jusqu'au fonction7 = 1843 | prédécesseur 7 = [[Arnould Humblot-Conté]] | successeur 7 = [[Charles Dariot]] | à partir du fonction8 = 1836 | jusqu'au fonction8 = 1837 | prédécesseur 8 = [[Arnould Humblot-Conté]] | successeur 8 = [[Arnould Humblot-Conté]] | fonction9 = [[Conseil départemental de Saône-et-Loire|Conseiller général]] de [[Saône-et-Loire]] | à partir du fonction9 = {{date|17|novembre|1833}} | jusqu'au fonction9 = {{date|12|mai|1851}}<br><small>({{durée|17|11|1833|12|5|1851}})</small> | circonscription 9 = [[Canton de Mâcon-Nord]] | successeur 10 = [[Émile Ollivier (homme politique)|Émile Ollivier]] | nom de naissença = Alphonse Marie Louis de Prat de Lamartine | date de naissença = 21 octobre 1790 | luòc de naissença = [[Mâcon]] ([[Reialme de França]]) | data de decès = 28 février 1869 | luòc de decès = [[París]] | sepultura = [[Saint-Point]] ([[França]]) | nacionalitat = [[Nationalité française|Française]] | partit = [[Partit social]] | paire = Pierre de Lamartine | maire = [[Alix de Lamartine]] | conjunt = [[Elisa de Lamartine]] | fonction10 = [[Liste des membres de l'Académie française par fauteuil|Titulaire du fauteuil 7 de l'Académie française]] | à partir du fonction 10 = {{date|5|novembre|1829}} | jusqu'au fonction 10 = {{date|28|février|1869}}<br><small>({{durée|5|11|1829|28|2|1869}})</small> | prédécesseur 10 = [[Pierre Daru]] }} '''Alphonse de Lamartine''', del nom complèt '''Alphonse''' '''Marie Louis de Prat''' '''de Lamartine''', nascut lo [[21 d'octobre]] de [[1790]] a [[Mâcon]] e defuntat lo [[28 de febrièr]] de [[1869]] a [[París]], foguèt un [[poèta]], [[romancièr]], [[dramaturg]], [[istorian]] e òme politic [[França|francés]]. Es una de las grandas figuras del [[romantisme francés]]. Participèt tanben a la [[Revolucion Francesa de 1848|revolucion de 1848]] e proclamèt la [[Segonda Republica (França)|Segonda Republica]]. Se passèt l'enfància en [[Borgonha]] del sud, especialament a [[Milly-Lamartine|Milly]], que noiriguèt son inspiracion poetica, e estudièt al collègi a Lion puèi a [[Belley]] abans de tornar dins lo Maconés ont menèt una vida desobrada de jove seductor. Viagèt en [[Itàlia]] e ocupèt una éfemèra foncion militara alprèp de [[Loís XVIII de França|Loís XVIII]]. En [[octobre]] de [[1816]], en cura a [[Aix-les-Bains]], encontrèt una jova femna maridada, [[Julie Charles]], encontre decisiu dins la vida del poèta mas l'istòria d'amor apassionnada virèt a la tragedia quora Julie, demorada a Paris, moriguèt en [[decembre]] de [[1817]]. Alphonse de Lamartine escriguèt puèi los poèmas des ''[[Méditations poétiques|Meditacions]]'' que lo recuelh foguèt publicat en 1820 e obtenguèt un succès fulgurant. Esposèt la meteissa annada [[Elisa de Lamartine|Mary Ann Elisa Birch]], una jova Anglaise, e ocupèt de foncions de secretari d'ambassada en Itàlia abans de demissionar en 1830. Publiquèt durant aqueste periòde d'autras òbras poeticas coma, en 1823, las ''[[Novèlas Meditacions poeticas]]'' e ''[[La Mort de Socrate (Lamartine)|La Mòrt de Socrata]]'', o encara, en [[junh]] de [[1830]], las ''[[Harmonies poetiques et religieuses (Lamartine)|Armonias poeticas e religiosas]]'' après d'èsser estat elegit a l’[[Acadèmia francesa]] en 1829. [[Categoria:Poèta francés del sègle XIX]] 60p0x3n6qrkx7og71k4z684rcrfti29 2507945 2507944 2026-08-29T09:17:50Z Jiròni 239 2507945 wikitext text/x-wiki {{Infobox Politician | nom = Alphonse de Lamartine | imatge = Alphonse de Lamartine.PNG | légende = Lamartine peint par [[François Gérard]] en 1831<br /><small>(Versailles, châteaux de Versailles et de Trianon).</small> | foncion1 = Deputat francés | a partir del foncion1 = [[8 de julhet]] de [[1849]] | fins al foncion1 = [[2 de decembre]] de [[1851]] | elecion 1 = [[Juillet 1849|8 juillet 1849]] | circonscripcion 1 = [[Loiret (departament)|Loiret]] | prédécesseur 1 = | successeur 1 = | à partir du fonction2 = {{date|4|juin|1848}} | jusqu'au fonction2 = {{date|26|mai|1849}}<br><small>({{durée|4|6|1848|26|5|1849}})</small> | élection 2 = [[Élections législatives françaises de 1848|24 avril 1848]] | circonscription 2 = [[Seine (département)|Seine]] | prédécesseur 2 = | successeur 2 = | à partir du fonction3 = {{date|7|janvier|1833}} | jusqu'au fonction3 = {{date|24|février|1848}}<br><small>({{durée|7|1|1833|24|2|1848}})</small> | élection 3 = [[Janvier 1833|7 janvier 1833]] | réélection 3 = [[Élections législatives françaises de 1834|21 juin 1834]]<br>[[Élections législatives françaises de 1837|4 novembre 1837]]<br>[[Élections législatives françaises de 1839|2 mars 1839]]<br>[[Élections législatives françaises de 1842|9 juillet 1842]]<br>[[Élections législatives françaises de 1846|1er août 1846]] | circonscription 3 = [[Nord (département français)|Nord]] <small>(1833-1837)</small><br>[[Saône-et-Loire]] <small>(1837-1848)</small> | prédécesseur 3 = | successeur 3 = | fonction4 = [[Ministère de l'Europe et des Affaires étrangères|Ministre des Affaires Etrangères]] | à partir du fonction4 = {{date|24|février|1848}} | jusqu'au fonction4 = {{date|9|mai|1848}}<br><small>({{durée|23|2|1848|9|5|1848}})</small> | président 4 = [[Jacques Charles Dupont de l'Eure]] | gouvernement 4 = [[Gouvernement provisoire de 1848|Provisoire]] | prédécesseur 4 = [[François Guizot]] | successeur 4 = [[Jules Bastide (homme politique, 1800-1879)|Jules Bastide]] | fonction5 = [[Conseil départemental de Saône-et-Loire|Président du Conseil général de Saône-et-Loire]]<ref>{{Ouvrage |auteur1=Christian Croisille |auteur2=Marie-Renée Morin |titre=Autour de Lamartine : journal de voyage, correspondances, témoignages, iconographie |éditeur=Presses universitaires Blaise Pascal |année=2002 |passage=205 |isbn= |lire en ligne=//books.google.de/books?id=wPFSGJAJL74C&pg=PA205&lpg=PA205&dq=de+Lamartine+pr%C3%A9sident+du+Conseil+g%C3%A9n%C3%A9ral&source=bl&ots=ZYSZ0vie1y&sig=aO_FiyiRP41MAuTqUaxZpcX9VEY&hl=fr&sa=X&ved=0ahUKEwi81obi1rfJAhXDXhQKHcnJBE8Q6AEIKjAD#v=onepage&q=de%20Lamartine%20pr%C3%A9sident%20du%20Conseil%20g%C3%A9n%C3%A9ral&f=false}}</ref> | à partir du fonction5 = 1848 | jusqu'au fonction5 = 1851 | prédécesseur 5 = [[Charles Dariot]] | successeur 5 = [[Eugène Ier Schneider]] | à partir du fonction6 = 1846 | jusqu'au fonction6 = 1846 | prédécesseur 6 = [[Charles Dariot]] | successeur 6 = [[Charles Dariot]] | à partir du fonction7 = 1839 | jusqu'au fonction7 = 1843 | prédécesseur 7 = [[Arnould Humblot-Conté]] | successeur 7 = [[Charles Dariot]] | à partir du fonction8 = 1836 | jusqu'au fonction8 = 1837 | prédécesseur 8 = [[Arnould Humblot-Conté]] | successeur 8 = [[Arnould Humblot-Conté]] | fonction9 = [[Conseil départemental de Saône-et-Loire|Conseiller général]] de [[Saône-et-Loire]] | à partir du fonction9 = {{date|17|novembre|1833}} | jusqu'au fonction9 = {{date|12|mai|1851}}<br><small>({{durée|17|11|1833|12|5|1851}})</small> | circonscription 9 = [[Canton de Mâcon-Nord]] | successeur 10 = [[Émile Ollivier (homme politique)|Émile Ollivier]] | nom de naissença = Alphonse Marie Louis de Prat de Lamartine | date de naissença = 21 octobre 1790 | luòc de naissença = [[Mâcon]] ([[Reialme de França]]) | data de decès = 28 février 1869 | luòc de decès = [[París]] | sepultura = [[Saint-Point]] ([[França]]) | nacionalitat = francesa | partit = [[Partit social]] | paire = Pierre de Lamartine | maire = [[Alix de Lamartine]] | conjunt = [[Elisa de Lamartine]] | fonction10 = [[Liste des membres de l'Académie française par fauteuil|Titulaire du fauteuil 7 de l'Académie française]] | à partir du fonction 10 = {{date|5|novembre|1829}} | jusqu'au fonction 10 = {{date|28|février|1869}}<br><small>({{durée|5|11|1829|28|2|1869}})</small> | prédécesseur 10 = [[Pierre Daru]] }} '''Alphonse de Lamartine''', del nom complèt '''Alphonse''' '''Marie Louis de Prat''' '''de Lamartine''', nascut lo [[21 d'octobre]] de [[1790]] a [[Mâcon]] e defuntat lo [[28 de febrièr]] de [[1869]] a [[París]], foguèt un [[poèta]], [[romancièr]], [[dramaturg]], [[istorian]] e òme politic [[França|francés]]. Es una de las grandas figuras del [[romantisme francés]]. Participèt tanben a la [[Revolucion Francesa de 1848|revolucion de 1848]] e proclamèt la [[Segonda Republica (França)|Segonda Republica]]. Se passèt l'enfància en [[Borgonha]] del sud, especialament a [[Milly-Lamartine|Milly]], que noiriguèt son inspiracion poetica, e estudièt al collègi a Lion puèi a [[Belley]] abans de tornar dins lo Maconés ont menèt una vida desobrada de jove seductor. Viagèt en [[Itàlia]] e ocupèt una éfemèra foncion militara alprèp de [[Loís XVIII de França|Loís XVIII]]. En [[octobre]] de [[1816]], en cura a [[Aix-les-Bains]], encontrèt una jova femna maridada, [[Julie Charles]], encontre decisiu dins la vida del poèta mas l'istòria d'amor apassionnada virèt a la tragedia quora Julie, demorada a Paris, moriguèt en [[decembre]] de [[1817]]. Alphonse de Lamartine escriguèt puèi los poèmas des ''[[Méditations poétiques|Meditacions]]'' que lo recuelh foguèt publicat en 1820 e obtenguèt un succès fulgurant. Esposèt la meteissa annada [[Elisa de Lamartine|Mary Ann Elisa Birch]], una jova Anglaise, e ocupèt de foncions de secretari d'ambassada en Itàlia abans de demissionar en 1830. Publiquèt durant aqueste periòde d'autras òbras poeticas coma, en 1823, las ''[[Novèlas Meditacions poeticas]]'' e ''[[La Mort de Socrate (Lamartine)|La Mòrt de Socrata]]'', o encara, en [[junh]] de [[1830]], las ''[[Harmonies poetiques et religieuses (Lamartine)|Armonias poeticas e religiosas]]'' après d'èsser estat elegit a l’[[Acadèmia francesa]] en 1829. [[Categoria:Poèta francés del sègle XIX]] s9jo9c5unms328e1ssy6qp52oijosi3 0 201487 2507901 2507884 2026-08-28T23:08:35Z Alaric 506 44932 istòria 2507901 wikitext text/x-wiki {{Infobox Canton de França |carta=oc |nom=Canton de Bèlcaire |imatge = Map canton code 11 04.svg | reg= [[Lengadòc-Rosselhon]] | dept={{Aude}} | arrt= [[Arrondiment de Limós]] |vila= [[Bèlcaire]] |nbcom= 17 |canton=1104 |km²= 234,61 |cons= Francis Savy ([[PS]]) |datas= [[2008]]-[[2015]] |}} Le '''canton de Bèlcaire''' es una anciana division administrativa de [[Lengadòc]], situada dins l'[[arrondiment de Limós]], le [[departaments franceses|departament]] d'[[Aude]] e la [[regions francesas|region]] de [[Lengadòc-Rosselhon]], ara d'{{Ocreg}}. Totas las comunas son dempuèi [[2015]] dins le [[canton de Quilhan]], batejat en 2016 '''Canton de la Val Nauta d'Aude'''. </br> '''La mapa es la de l'[[arrondiment de Limós]] abans 2015.''' ==Composicion== {|class= "wikitable" !Nom !Width="135"|Còdi INSEE !Superficia (<small>km²</small>) !Populacion !Densitat (<small>ab/km²</small>) !Intercomunalitat |- |[[Aunat]] |11019 | 10,62 | {{popfr11|019}} ({{popfr11|0}}) | {{formatnum:{{#expr:({{popfr11|019}}/10.62) round 2}}}} | [[Comunautat de comunas dels Pirenèus audencs|CC dels Pirenèus audencs]] |- |[[Bèlcaire]] |11028 | 30,68 | {{popfr11|028}} ({{popfr11|0}}) | {{formatnum:{{#expr:({{popfr11|028}}/30.68) round 2}}}} | [[Comunautat de comunas dels Pirenèus audencs|CC dels Pirenèus audencs]] |- |[[Bèlfòrt de Rebentin]] |11031 | 5,24 | {{popfr11|031}} ({{popfr11|0}}) | {{formatnum:{{#expr:({{popfr11|031}}/5.24) round 2}}}} | [[Comunautat de comunas dels Pirenèus audencs|CC dels Pirenèus audencs]] |- |[[Belvís]] |11036 | 23,61 | {{popfr11|036}} ({{popfr11|0}}) | {{formatnum:{{#expr:({{popfr11|036}}/23.61) round 2}}}} | [[Comunautat de comunas dels Pirenèus audencs|CC dels Pirenèus audencs]] |- |[[Campanha de Saut|Campanhan de Saut]] |11062 | 10,4 | {{popfr11|062}} ({{popfr11|0}}) | {{formatnum:{{#expr:({{popfr11|062}}/10.04) round 2}}}} | [[Comunautat de comunas dels Pirenèus audencs|CC dels Pirenèus audencs]] |- |[[Camurac]] |11066 | 11,61 | {{popfr11|066}} ({{popfr11|0}}) | {{formatnum:{{#expr:({{popfr11|066}}/11.61) round 2}}}} | [[Comunautat de comunas dels Pirenèus audencs|CC dels Pirenèus audencs]] |- |[[Comuns (País de Saut)|Comuns]] |11096 | 14,07 | {{popfr11|096}} ({{popfr11|0}}) | {{formatnum:{{#expr:({{popfr11|096}}/14.07) round 2}}}} | [[Comunautat de comunas dels Pirenèus audencs|CC dels Pirenèus audencs]] |- |[[Espesèlh]] |11130 | 14,31 | {{popfr11|130}} ({{popfr11|0}}) | {{formatnum:{{#expr:({{popfr11|130}}/14.31) round 2}}}} | [[Comunautat de comunas dels Pirenèus audencs|CC dels Pirenèus audencs]] |- |[[La Fajòla]] |11135 | 15,79 | {{popfr11|135}} ({{popfr11|0}}) | {{formatnum:{{#expr:({{popfr11|135}}/15.79) round 2}}}} | [[Comunautat de comunas dels Pirenèus audencs|CC dels Pirenèus audencs]] |- |[[Fontanes (Aude)|Fontanes]] |11147 | 5,29 | {{popfr11|147}} ({{popfr11|0}}) | {{formatnum:{{#expr:({{popfr11|147}}/5.29) round 2}}}} | [[Comunautat de comunas dels Pirenèus audencs|CC dels Pirenèus audencs]] |- |[[Galinagas]] |11160 | 4,14 | {{popfr11|160}} ({{popfr11|0}}) | {{formatnum:{{#expr:({{popfr11|160}}/4.14) round 2}}}} | [[Comunautat de comunas dels Pirenèus audencs|CC dels Pirenèus audencs]] |- |[[Jocon]] |11177 | 6,44 | {{popfr11|177}} ({{popfr11|0}}) | {{formatnum:{{#expr:({{popfr11|177}}/6.44) round 2}}}} | [[Comunautat de comunas dels Pirenèus audencs|CC dels Pirenèus audencs]] |- |[[Masubi]] |11229 | 8,96 | {{popfr11|229}} ({{popfr11|0}}) | {{formatnum:{{#expr:({{popfr11|229}}/8.96) round 2}}}} | [[Comunautat de comunas dels Pirenèus audencs|CC dels Pirenèus audencs]] |- |[[Merial]] |11230 | 17,19 | {{popfr11|230}} ({{popfr11|0}}) | {{formatnum:{{#expr:({{popfr11|230}}/17.19) round 2}}}} | [[Comunautat de comunas dels Pirenèus audencs|CC dels Pirenèus audencs]] |- |[[Niòrt de Saut]] |11265 | 22,11 | {{popfr11|265}} ({{popfr11|0}}) | {{formatnum:{{#expr:({{popfr11|265}}/22.11) round 2}}}} | [[Comunautat de comunas dels Pirenèus audencs|CC dels Pirenèus audencs]] |- |[[Redoma]] |11317 | 11,77 | {{popfr11|317}} ({{popfr11|0}}) | {{formatnum:{{#expr:({{popfr11|317}}/11.77) round 2}}}} | [[Comunautat de comunas dels Pirenèus audencs|CC dels Pirenèus audencs]] |- |[[Ròcafuèlh]] |11320 |22,38 | {{popfr11|320}} ({{popfr11|0}}) | {{formatnum:{{#expr:({{popfr11|320}}/22.38) round 2}}}} | [[Comunautat de comunas dels Pirenèus audencs|CC dels Pirenèus audencs]] |- |} ==Istòria== De 1790 a 1801, las comunas d'[[Aunat]], de [[Campanha de Saut|Campanha]], de [[Fontanes (Aude)|Fontanes]], de [[Galinagas]] e de Redoma èran del canton de [[Redoma]], las de Bèlcaire, de [[Camurac]], de [[Comuns (País de Saut)|Comuns]], de [[La Fajòla]] e de [[Merial]] èran del canton de [[Bèlcaire]], las de [[Bèlfòrt de Rebentin]], de [[Belvís]], d'Espesèlh, de [[Masubi]], de [[Niòrt de Saut]] e de [[Ròcafuèlh]] èran del canton d'[[Espesèlh]], [[Jocon]] èra del canton de [[Marçan (Aude)|Marçan]].</br> En 1801, quand le nombre dels cantons foguèt demingat, les cantons de Redoma, d'Espesèlh e de Marçan foguèron suprimits e totas las comunas citadas passèron al canton de Bèlcaire <ref>fichas Cassini-EHESS de las comunas concernidas</ref>. </br> En 2014, quand faguèron una refòrma cantonala, le canton de Bèlcaire foguèt suprimit per las eleccions departamentalas de 2015 e passèt entièrament dins le canton de Quilhan, en aplicacion del decret n° 2014-204 del 21 de febrièr de 2014 <ref>[https://www.legifrance.gouv.fr/loda/id/JORFTEXT000028652386]</ref>. ==Nòtas== <references/> {{Portal Lengadòc}} 2v1s11cosqcczyzt2pq8e63iuyw4tp4 2507903 2507901 2026-08-29T00:20:48Z Alaric 506 44932 2507903 wikitext text/x-wiki {{Infobox Canton de França |carta=oc |nom=Canton de Bèlcaire |imatge = Map canton code 11 04.svg | reg= [[Lengadòc-Rosselhon]] | dept={{Aude}} | arrt= [[Arrondiment de Limós]] |vila= [[Bèlcaire]] |nbcom= 17 |canton=1104 |km²= 234,61 |cons= Francis Savy ([[PS]]) |datas= [[2008]]-[[2015]] |}} Le '''canton de Bèlcaire''' es una anciana division administrativa de [[Lengadòc]], situada dins l'[[arrondiment de Limós]], le [[departaments franceses|departament]] d'[[Aude]] e la [[regions francesas|region]] de [[Lengadòc-Rosselhon]], ara d'{{Ocreg}}. Totas las comunas son dempuèi [[2015]] dins le [[canton de Quilhan]], batejat en 2016 '''Canton de la Val Nauta d'Aude'''. </br> '''La mapa es la de l'[[arrondiment de Limós]] abans 2015.''' ==Composicion== {|class= "wikitable" !Nom !Width="135"|Còdi INSEE !Superficia (<small>km²</small>) !Populacion !Densitat (<small>ab/km²</small>) !Intercomunalitat |- |[[Aunat]] |11019 | 10,62 | {{popfr11|019}} ({{popfr11|0}}) | {{formatnum:{{#expr:({{popfr11|019}}/10.62) round 2}}}} | [[Comunautat de comunas dels Pirenèus audencs|CC dels Pirenèus audencs]] |- |'''[[Bèlcaire]]''' |11028 | 30,68 | {{popfr11|028}} ({{popfr11|0}}) | {{formatnum:{{#expr:({{popfr11|028}}/30.68) round 2}}}} | [[Comunautat de comunas dels Pirenèus audencs|CC dels Pirenèus audencs]] |- |[[Bèlfòrt de Rebentin]] |11031 | 5,24 | {{popfr11|031}} ({{popfr11|0}}) | {{formatnum:{{#expr:({{popfr11|031}}/5.24) round 2}}}} | [[Comunautat de comunas dels Pirenèus audencs|CC dels Pirenèus audencs]] |- |[[Belvís]] |11036 | 23,61 | {{popfr11|036}} ({{popfr11|0}}) | {{formatnum:{{#expr:({{popfr11|036}}/23.61) round 2}}}} | [[Comunautat de comunas dels Pirenèus audencs|CC dels Pirenèus audencs]] |- |[[Campanha de Saut|Campanhan de Saut]] |11062 | 10,4 | {{popfr11|062}} ({{popfr11|0}}) | {{formatnum:{{#expr:({{popfr11|062}}/10.04) round 2}}}} | [[Comunautat de comunas dels Pirenèus audencs|CC dels Pirenèus audencs]] |- |[[Camurac]] |11066 | 11,61 | {{popfr11|066}} ({{popfr11|0}}) | {{formatnum:{{#expr:({{popfr11|066}}/11.61) round 2}}}} | [[Comunautat de comunas dels Pirenèus audencs|CC dels Pirenèus audencs]] |- |[[Comuns (País de Saut)|Comuns]] |11096 | 14,07 | {{popfr11|096}} ({{popfr11|0}}) | {{formatnum:{{#expr:({{popfr11|096}}/14.07) round 2}}}} | [[Comunautat de comunas dels Pirenèus audencs|CC dels Pirenèus audencs]] |- |[[Espesèlh]] |11130 | 14,31 | {{popfr11|130}} ({{popfr11|0}}) | {{formatnum:{{#expr:({{popfr11|130}}/14.31) round 2}}}} | [[Comunautat de comunas dels Pirenèus audencs|CC dels Pirenèus audencs]] |- |[[La Fajòla]] |11135 | 15,79 | {{popfr11|135}} ({{popfr11|0}}) | {{formatnum:{{#expr:({{popfr11|135}}/15.79) round 2}}}} | [[Comunautat de comunas dels Pirenèus audencs|CC dels Pirenèus audencs]] |- |[[Fontanes (Aude)|Fontanes]] |11147 | 5,29 | {{popfr11|147}} ({{popfr11|0}}) | {{formatnum:{{#expr:({{popfr11|147}}/5.29) round 2}}}} | [[Comunautat de comunas dels Pirenèus audencs|CC dels Pirenèus audencs]] |- |[[Galinagas]] |11160 | 4,14 | {{popfr11|160}} ({{popfr11|0}}) | {{formatnum:{{#expr:({{popfr11|160}}/4.14) round 2}}}} | [[Comunautat de comunas dels Pirenèus audencs|CC dels Pirenèus audencs]] |- |[[Jocon]] |11177 | 6,44 | {{popfr11|177}} ({{popfr11|0}}) | {{formatnum:{{#expr:({{popfr11|177}}/6.44) round 2}}}} | [[Comunautat de comunas dels Pirenèus audencs|CC dels Pirenèus audencs]] |- |[[Masubi]] |11229 | 8,96 | {{popfr11|229}} ({{popfr11|0}}) | {{formatnum:{{#expr:({{popfr11|229}}/8.96) round 2}}}} | [[Comunautat de comunas dels Pirenèus audencs|CC dels Pirenèus audencs]] |- |[[Merial]] |11230 | 17,19 | {{popfr11|230}} ({{popfr11|0}}) | {{formatnum:{{#expr:({{popfr11|230}}/17.19) round 2}}}} | [[Comunautat de comunas dels Pirenèus audencs|CC dels Pirenèus audencs]] |- |[[Niòrt de Saut]] |11265 | 22,11 | {{popfr11|265}} ({{popfr11|0}}) | {{formatnum:{{#expr:({{popfr11|265}}/22.11) round 2}}}} | [[Comunautat de comunas dels Pirenèus audencs|CC dels Pirenèus audencs]] |- |[[Redoma]] |11317 | 11,77 | {{popfr11|317}} ({{popfr11|0}}) | {{formatnum:{{#expr:({{popfr11|317}}/11.77) round 2}}}} | [[Comunautat de comunas dels Pirenèus audencs|CC dels Pirenèus audencs]] |- |[[Ròcafuèlh]] |11320 |22,38 | {{popfr11|320}} ({{popfr11|0}}) | {{formatnum:{{#expr:({{popfr11|320}}/22.38) round 2}}}} | [[Comunautat de comunas dels Pirenèus audencs|CC dels Pirenèus audencs]] |- |} ==Istòria== De 1790 a 1801, las comunas d'[[Aunat]], de [[Campanha de Saut|Campanha]], de [[Fontanes (Aude)|Fontanes]], de [[Galinagas]] e de Redoma èran del canton de [[Redoma]], las de Bèlcaire, de [[Camurac]], de [[Comuns (País de Saut)|Comuns]], de [[La Fajòla]] e de [[Merial]] èran del canton de [[Bèlcaire]], las de [[Bèlfòrt de Rebentin]], de [[Belvís]], d'Espesèlh, de [[Masubi]], de [[Niòrt de Saut]] e de [[Ròcafuèlh]] èran del canton d'[[Espesèlh]], [[Jocon]] èra del canton de [[Marçan (Aude)|Marçan]].</br> En 1801, quand le nombre dels cantons foguèt demingat, les cantons de Redoma, d'Espesèlh e de Marçan foguèron suprimits e totas las comunas citadas passèron al canton de Bèlcaire <ref>fichas Cassini-EHESS de las comunas concernidas</ref>. </br> En 2014, quand faguèron una refòrma cantonala, le canton de Bèlcaire foguèt suprimit per las eleccions departamentalas de 2015 e passèt entièrament dins le canton de Quilhan, en aplicacion del decret n° 2014-204 del 21 de febrièr de 2014 <ref>[https://www.legifrance.gouv.fr/loda/id/JORFTEXT000028652386]</ref>. ==Nòtas== <references/> {{Portal Lengadòc}} b24fbeoqzoqyfc0aaqca7his7gb1g21 0 201488 2507899 2026-08-28T22:26:28Z Sovenhic 36254 Sovenhic a desplaçat la pagina [[Assimilacion (fonetica)]] cap a [[Assimilacion (fonologia)]] 2507899 wikitext text/x-wiki #REDIRECCION [[Assimilacion (fonologia)]] l1tprgc5tt8xq2yo0hhn0rbdowwoc7v 1 201489 2507904 2026-08-29T05:36:45Z Alaric 506 44932 Creacion de la pagina amb « Se volètz compréner quicòm a l'article, consultatz l'istoric. Las polemicas servon pas a grand causa. ~~~~ » 2507904 wikitext text/x-wiki Se volètz compréner quicòm a l'article, consultatz l'istoric. Las polemicas servon pas a grand causa. [[Utilizaire:Alaric 506|Alaric 506]] ([[Discussion Utilizaire:Alaric 506|d]]) 29 agost de 2026 a 05.36 (UTC) 2e2c59hq3k7kmr7ycczi9k03h5v63q7 0 201490 2507938 2026-08-29T08:37:58Z Poiuytrell 61256 Créé en traduisant la section d'ouverture de la page « [[:ca:Special:Redirect/revision/37600007|Croissant]] » 2507938 wikitext text/x-wiki Lo '''pompet banut''' es un pastisson pichon e de forma de [[Mitja lluna|mièja luna]].<ref name="diec" /> Es fach a basa de [[burre]] (margarina o sagin de [[Sus scrofa domesticus|pòrc]]) e pasta de fuèlha.<ref name="diec" /> I a una granda diversitat de talhas e de menas de pompets banuts. Qualqu'uns son farcits de [[chocolat]], de crema, o quitament de carn. Allòc de los farcir es tanben fòrça corrent de los banhar per la superficia, de los decorar amb de beluguetas de chocolat dessús. Las siás originas semblan remontar a la vila de [[Viena]], ont foguèron creats per commemorar la fin del [[Sètge de Viena (1683)|sètge de 1683]] pels [[Empèri Otoman|turcs]]. Lo.mot ''croissant'' en francés significa 'creissent', lo qual ven de la siá fòrma de luna creissenta, qu'es lo simbòl de l'islam.<ref name="hoy08">[http://hoy.com.do/el-croissantorigen-vienes-o-frances/ "El croissant – ¿Origen vienés o francés?".] hoy.com.do. Consulta 13 de juny 2016. {{Es}}</ref> Al {{S|XIX}} l'invencion vienesa s'adaptèt e propaguèt en [[França]], e foguèt adoptada per la cosina francesa.<ref>{{Ref-web|url=http://www.theguardian.com/lifeandstyle/2016/feb/23/a-short-history-of-the-croissant-shows-its-viennese-not-french|títol=A short history of the croissant shows it’s Viennese, not French|consulta=2018-08-18|lenga=anglès|data=2016-02-23}}</ref><ref name="Anderson2013">{{Ref-libre|autor=Heather Arndt Anderson|títol=Breakfast: A History|url=https://books.google.cat/books?id=5LghYCqDJw8C&pg=PA52|data=11 juliol 2013|isbn=978-0-7591-2165-2}}</ref> A l'ora d'ara los pompets banuts son tipics en los [[desjunar]], sustot en [[França]], per acompanhar lo [[lach]] o lo [[cafè]]. Existís tanben una forma localizada mas rarament utilizada – ''crusant''. f53bmgipzrhm0votqz7mlnyxuya28z0 2507939 2507938 2026-08-29T08:39:22Z Poiuytrell 61256 /* */ 2507939 wikitext text/x-wiki Lo '''pompet banut'''<ref>Diccionari Cantalausa</ref> es un pastisson pichon e de fòrma de [[Mitja lluna|mièja luna]].<ref name="diec" /> Es fach a basa de [[burre]] (margarina o sagin de [[Sus scrofa domesticus|pòrc]]) e pasta de fuèlha.<ref name="diec" /> I a una granda diversitat de talhas e de menas de pompets banuts. N'i a dd farcits de [[chocolat]], de crema, o quitament de carn. Allòc de los farcir es tanben fòrça corrent de los banhar per la superficia, de los decorar amb de beluguetas de chocolat dessús. Las siás originas semblan remontar a la vila de [[Viena]], ont foguèron creats per commemorar la fin del [[Sètge de Viena (1683)|sètge de 1683]] pels [[Empèri Otoman|turcs]]. Lo.mot ''croissant'' en francés significa 'creissent', lo qual ven de la siá fòrma de luna creissenta, qu'es lo simbòl de l'islam.<ref name="hoy08">[http://hoy.com.do/el-croissantorigen-vienes-o-frances/ "El croissant – ¿Origen vienés o francés?".] hoy.com.do. Consulta 13 de juny 2016. {{Es}}</ref> Al {{S|XIX}} l'invencion vienesa s'adaptèt e propaguèt en [[França]], e foguèt adoptada per la cosina francesa.<ref>{{Ref-web|url=http://www.theguardian.com/lifeandstyle/2016/feb/23/a-short-history-of-the-croissant-shows-its-viennese-not-french|títol=A short history of the croissant shows it’s Viennese, not French|consulta=2018-08-18|lenga=anglès|data=2016-02-23}}</ref><ref name="Anderson2013">{{Ref-libre|autor=Heather Arndt Anderson|títol=Breakfast: A History|url=https://books.google.cat/books?id=5LghYCqDJw8C&pg=PA52|data=11 juliol 2013|isbn=978-0-7591-2165-2}}</ref> A l'ora d'ara los pompets banuts son tipics en los [[desjunar]], sustot en [[França]], per acompanhar lo [[lach]] o lo [[cafè]]. td0kb4tc7yaebhpszswikdjqz10p1x4 2507941 2507939 2026-08-29T08:39:46Z Poiuytrell 61256 /* */ 2507941 wikitext text/x-wiki Lo '''pompet banut'''<ref>Diccionari Cantalausa</ref> es un pastisson pichon e de fòrma de [[Mitja lluna|mièja luna]].<ref name="diec" /> Es fach a basa de [[burre]] (margarina o sagin de [[Sus scrofa domesticus|pòrc]]) e pasta de fuèlha.<ref name="diec" /> I a una granda diversitat de talhas e de menas de pompets banuts. N'i a que son farcits de [[chocolat]], de crema, o quitament de carn. Allòc de los farcir es tanben fòrça corrent de los banhar per la superficia, de los decorar amb de beluguetas de chocolat dessús. Las siás originas semblan remontar a la vila de [[Viena]], ont foguèron creats per commemorar la fin del [[Sètge de Viena (1683)|sètge de 1683]] pels [[Empèri Otoman|turcs]]. Lo.mot ''croissant'' en francés significa 'creissent', lo qual ven de la siá fòrma de luna creissenta, qu'es lo simbòl de l'islam.<ref name="hoy08">[http://hoy.com.do/el-croissantorigen-vienes-o-frances/ "El croissant – ¿Origen vienés o francés?".] hoy.com.do. Consulta 13 de juny 2016. {{Es}}</ref> Al {{S|XIX}} l'invencion vienesa s'adaptèt e propaguèt en [[França]], e foguèt adoptada per la cosina francesa.<ref>{{Ref-web|url=http://www.theguardian.com/lifeandstyle/2016/feb/23/a-short-history-of-the-croissant-shows-its-viennese-not-french|títol=A short history of the croissant shows it’s Viennese, not French|consulta=2018-08-18|lenga=anglès|data=2016-02-23}}</ref><ref name="Anderson2013">{{Ref-libre|autor=Heather Arndt Anderson|títol=Breakfast: A History|url=https://books.google.cat/books?id=5LghYCqDJw8C&pg=PA52|data=11 juliol 2013|isbn=978-0-7591-2165-2}}</ref> A l'ora d'ara los pompets banuts son tipics en los [[desjunar]], sustot en [[França]], per acompanhar lo [[lach]] o lo [[cafè]]. tl9cc3hkuzw4n2djoi8f2ishw0zo69q 0 201491 2507942 2026-08-29T08:46:50Z Poiuytrell 61256 Créé en traduisant la section d'ouverture de la page « [[:fr:Special:Redirect/revision/237733317|Baba au rhum]] » 2507942 wikitext text/x-wiki Lo '''pompet al ròm''' es un savarin servit trempat dins un [[siròp]], generalament [[Rom|de ròm]] ambre, e de còps farcit de crèma [[Chantilhí]] e de [[crèma pastissièra]]. Lo pus sovent se fa en porcions individualas (un cilindre de prèp de {{Nombre amb unitat|5 cm}} d'aut, leugièrament conic) mas de còps pòt èsser fach en fòrmas mai grandas, similaras a aquelas utilizadas pels ''{{Lang|en|[[Bundt cake]]s}}''. cypfuwjwqixiy1o76tvmogyolzq5p8k 2507943 2507942 2026-08-29T08:47:23Z Poiuytrell 61256 /* */ 2507943 wikitext text/x-wiki Lo '''pompet al ròm''' es un [[savarin]] servit trempat dins un [[siròp]], generalament [[Rom|de ròm]] ambre, e de còps farcit de crèma [[Chantilhí]] e de [[crèma pastissièra]]. Lo pus sovent se fa en porcions individualas (un cilindre de prèp de {{Nombre amb unitat|5 cm}} d'aut, leugièrament conic) mas de còps pòt èsser fach en fòrmas mai grandas, similaras a aquelas utilizadas pels ''{{Lang|en|[[Bundt cake]]s}}''. tev5oegf522ux60894p7vo4exkmmr26