Wikipèdia ocwiki https://oc.wikipedia.org/wiki/Acu%C3%A8lh MediaWiki 1.47.0-wmf.17 first-letter Mèdia Especial Discutir Utilizaire Discussion Utilizaire Wikipèdia Discussion Wikipèdia Fichièr Discussion Fichièr MediaWiki Discussion MediaWiki Modèl Discussion Modèl Ajuda Discussion Ajuda Categoria Discussion Categoria Portal Discussion Portal Projècte Discussion Projècte TimedText TimedText talk Mòdul Mòdul Discussió Event Event talk 0 660 2507987 2481291 2026-08-30T00:05:13Z Dostojewskij 20932 /* Naissenças */ + [[Johann Wolfgang von Goethe]] 2507987 wikitext text/x-wiki {{Infobox |tematica= |carta= }} {{agost}} == Eveniments == == Naissenças == * [[1749]] - [[Johann Wolfgang von Goethe]], escrivan alemand (m. [[1832]]) * [[1869]] - [[Augusto Tasso Fragoso]], militar, president provisòri de [[Brasil]] en [[1930]] (m. [[1945]]) * [[1916]] - [[Jack Vance]], autor american de [[sciéncia-ficcion]] (m. [[2013]]) * [[1965]] - [[Shania Twain]], cantaira canadiana * [[1984]] - [[Paula Fernandes]], cantaira brasilièra == Decèsses == * [[1987]] - [[John Huston]], director american de cinèma (n.[[1906]]) * [[2017]] - [[Mireille Darc]], actritz e realizatritz francesa (n. [[1938]]) ---- Vejatz tanben : * [[27 d'agost]] | [[29 d'agost]] * [[genièr]] | [[febrièr]] | [[març]] | [[abril]] | [[mai]] | [[junh]] | [[julhet]] | [[agost]] | [[setembre]] | [[octobre]] | [[novembre]] | [[decembre]] * [[Calendièr d'eveniments]] (los 366 jorns de l'an). [[Categoria:Jorns]] tw04rmxr6398115iitfs2d4dysufun3 0 2663 2507990 2506759 2026-08-30T03:37:24Z InternetArchiveBot 43230 Rescuing 1 sources and tagging 0 as dead.) #IABot (v2.0.9.5 2507990 wikitext text/x-wiki {{Dialecte Lemosin}} {{Infobox |tematica= |carta=oc |legenda=D'après un manuscrit dau [[segle XIII]] }} '''Gaucelm Faidit''' ([[Usercha]]<ref>https://www.lexilogos.com/provencal/felibrige.php?q=Uzercho</ref>, v. [[1156]]–v. [[1209]]; [[floruit|fl.]] [[1172]]–v. [[1203]]) es un daus [[trobador|trobaire]]s mai feconds de son temps. Nasquet dins una familha de pichons borgés de la region de [[Lemosin (Occitània)|Lemosin]]<ref name=TdF>''[https://www.lexilogos.com/provencal/felibrige.php?q=Gaucelm Lo Tresaur dau Felibritge]'' nos dich qu'es un trobador lemosin.</ref>. Prenguet per femna una prostituida dau nom de Guilhelma Monja, que l'acompanhet dins sas peregrinacions. D'aise tant plan en [[occitan]] coma en [[lenga d'oïl]], trevet las mai grandas corts d'[[Euròpa]], en particular la de [[Richard Còr de Leon]] a [[Peitieus]] e la de [[Jaufré V d'Anjau|Jaufré Plantagenèst]] en [[Bretanha (istorica)|Bretanha]]. Auriá pres part a la [[Quatrena Crosada]] ([[1202]]–[[1204]]) avant de tornar dins son Lemosin natau per i morir vèrs 1203. Demòra d'eu 65 cançons e mai una desena d'autras composicions d'atribucion mens segura. Las sorsas disputan las datas de sa naissença (ca. 1140, ca. 1170) e decès (ca. 1202/3, ca. 1216, ca. 1220). ==Nom== Es tanben cridat ''Jaucelm''<ref>{{Article|url=https://www.persee.fr/doc/roma_0035-8029_1905_num_34_133_5381|títol=Le roman de Goufier de Lastours|pagina=56|autor=Antoine Thomas|an=1905|periodic=Romania|volum=133|lenga=fr}}</ref><ref>{{Obratge|url=https://bnl-bfm.limoges.fr/files/original/6855e86d9a174af30d223ebc7c8b433a00262d6c.pdf|cognòm=Audiau|nom=Joan|lenga=fr|an=1924|luòc=[[Briva]]|títol=Les troubadours de la région briviste|editor=Imprimerie Lachaise}}</ref> <ref group=N>''Gaussen'' o ''Gaucelm'' tanben en [[nòrma mistralenca]]. Veire dins ''[https://www.lexilogos.com/provencal/felibrige.php?q=Gaucelm Lo Tresaur dau Felibritge]''.</ref><ref group=N>Aqueste prenom es ''Gaucèm'' segon l'[[Academia Occitana-Consistòri del Gai Saber]] ([https://www.academiaoccitana.eu/oc/15/239/Los-lexics-especializats/Los-prenoms-occitans legir en linha])</ref> En occitan modèrne i a las variantas ''Gaucelm, Gaucèm'' (o ''Gaussen'' en [[nòrma mistralenca]]) ==Veire tanben== ===Bibliografia=== ===Articles connexes=== *[[Lista de trobadors e trobairises]] ===Liames externes=== *[http://histoire-ma.chez-alice.fr/troubadours/Troubadour/GaucelmFaidit.html Biografia.] *[https://web.archive.org/web/20120716214850/http://www.trobar.org/troubadours/gaucelm_faidit/ Òbras complètas de Gaucelm Faidit.] * {{en}} [http://www.medieval.org/emfaq/composers/trobador/faidit.html Discografia.] ==Nòtas e referéncias== ===Nòtas=== <references group=N/> ===Referéncias=== {{reflist}} {{Autoritats}} [[Categoria:Trobador lemosin]] [[Categoria:Naissença en 1185]] [[Categoria:Decès en 1220]] ipph37j0fkly3hyxq78ihnouikj4ynz 0 3339 2508004 2504255 2026-08-30T07:08:03Z Jfblanc 104 2508004 wikitext text/x-wiki {{Infobox País | nom = Norvègia {{Lista desenrotlanta | estil_bóstia = background:transparent; text-align:center; font-weight:normal; line-height:normal; font-size:84%; | títol = Noms oficials | Kongariget Norge ([[Norvegian#Estandardizacion|Bokmål]]) | Kongariget Noreg ([[Norvegian#Estandardizacion|Nynorsk]]) | Norgga gonagasriika ([[Sami septentrional]]) | Vuona gånågisrijkka ([[Lule]]) | Nøørjen gånkarïjhke ([[Sami meridional]]) | Norjan kuninkhaanvaltakunta ([[Kvèn]]) }} | imatge_mapa = Europe-Norway.svg | imne_nacional = {{Bes | ''Ja, vi elsker dette landet'' | (en occitan: Òc, amam aquel país) }} | lengas_oficialas = {{Lista en arbre| * [[Norvegian]] ** [[Norvegian#Estandardizacion|Bokmål]] ** [[Norvegian#Estandardizacion|Nynorsk]] * [[Sami]]<ref>{{Ref-web |títol=Offisiell status for samisk |url=https://sprakradet.no/spraklova/urfolkssprak-og-nasjonale-minoritetssprak/samiske-sprak/ |autor=Consèlh Lingüistic de Norvègia |site=sprakadet.no |citacion=Samisk har status som minoritetsspråk i Noreg, Sverige og Finland, og i alle tre landa har samisk status som offisielt språk i dei samiske forvaltningsområda.}}</ref> }} | capitala = [[Òslo]] | mai_granda_vila = [[Òslo]] | coordenadas_capitala = {{coord|59|56|N|10|41|E}} | grops_etnics_ref = <ref name="immigrant_population_2020_detailed">{{cite web |url = https://www.ssb.no/befolkning/statistikker/innvbef/aar/2020-03-09 |títol = Immigrants and their children as of 1 January 2020 |editor = Statistics Norway |date = 9 March 2020 |data-archiu = 3 de genièr de 2021 |url-archiu = https://web.archive.org/web/20210103133145/https://www.ssb.no/befolkning/statistikker/innvbef/aar/2020-03-09 }}</ref><ref name="immigrant_population_2020">{{cite web |url = https://www.ssb.no/en/befolkning/statistikker/innvbef/aar |títol = Immigrants and Norwegian-born to immigrant parents |editor = Statistics Norway |data = 9 de març de 2021 |archive-date = 10 d'abril de 2021 |url-archiu = https://web.archive.org/web/20210410111607/https://www.ssb.no/en/befolkning/statistikker/innvbef/aar}}</ref><ref>{{cite web|url=https://www.regjeringen.no/no/tema/urfolk-og-minoriteter/samepolitikk/id1403/|títol=Samer|editor=Fornyings- administrasjons- og kirkedepartementet |data=16 de junh de 2006 |site=Regjeringen.no |data-archiu=9 de genièr de 2018 |url-archiu=https://web.archive.org/web/20180109180844/https://www.regjeringen.no/no/tema/urfolk-og-minoriteter/samepolitikk/id1403/}}</ref><ref>{{cite web |url=https://www.regjeringen.no/no/tema/urfolk-og-minoriteter/nasjonale-minoriteter/id1404/ |títol=Nasjonale minoriteter |nom=Arbeids- og |cognòm=inkluderingsdepartementet |data=16 de junhbde 2006 |sitw=Regjeringen.no |data-archiu=5 de decembre de 2017 |url-archiu=https://web.archive.org/web/20171205093039/https://www.regjeringen.no/no/tema/urfolk-og-minoriteter/nasjonale-minoriteter/id1404/}}</ref><ref name="ReferenceA">{{cite web |url=https://www.ssb.no/en/system/ |títol=05183: Immigrants and Norwegian-born to immigrant parents, by sex and country background 1970 – 2021-PX-Web SSB |site=SSB }}</ref> | grops_etnics = {{Bes | 81,5 % Norvegians | 18, 5 % Autres }} | grops_etnics_an = 2021 | tipe_govèrn = Monarquia constitucionala | títols_dirigents = Rei<br/>Cap del govèrn | noms_dirigents = [[Aacon VIII]]<br/>[[Jonas Gahr Støre]] | superfícia_totala = {{formatnum:385207}}<ref name="kart">[https://www.kartverket.no/Kunnskap/Fakta-om-Norge/Arealstatistikk/Arealstatistikk-Norge/ Arealstatistics for Norway 2018, Kartverket, mapping directory for Norway]</ref> | superfícia_reng = 67 | populacion_totala = {{formatnum:5627400}}<ref name="ssbf">{{Ref-web |url=https://www.ssb.no/en/befolkning/folketall/statistikk/befolkning |títol=Population, january 01 2026, Statistics Norway |data=2026-02-26 |site=ssb.no |lenga=en}}</ref> | populacion_reng = 120 | populacion_annada = 2026 | densitat = {{formatnum:14.6}} | tipe_independéncia = | país_independéncia = | data_independéncia = | gentilici = norvegian -ana | IDH_annada = 2022 | IDH = {{formatnum:0.966}} | IDH_ref = <ref name="UNDP2023">{{Ref-web |url=https://hdr.undp.org/data-center/human-development-index#/indicies/HDI |títik=2022 Human Development Index Ranking, United Nations Development Programme 2023}}</ref> | IDH_categoria = elevat | IDH_reng = 2 | moneda = [[Corona norvegiana]] | còde_moneda = NOK | fus_orari = +1 (estiu +2) | domeni_internet = [[.no]] | indicatiu_telefonic = +47 | organizacions_internacionalas = [[ONU]], [[Conselh Nordic]] | gentilici = norvegés, norvegesa }} '''Norvègia''',<ref group="nt">En [[Norvegian|bokmål]]: ''Norge''; en [[Norvegian|nynorsk]]: ''Noreg''; en [[sami septentrional]]: ''Norga''; en [[sami de Lule]]: ''Vuodna''; en [[sami meridional]]: ''Nöörje''; en [[kven]]: ''Norja''.</ref> oficialament lo '''Reialme de Norvègia''',<ref group="nt">En [[Norvegian|bokmål]]: ''Kongeriket Norge''; en [[Norvegian|nynorsk]]: ''Kongeriket Noreg''; en [[sami septentrional]]: ''Norgga gonagasriika''; en [[sami de Lule]]: ''Vuona gånågisrijkka''; en [[sami meridional]]: ''Nöörjen gånkarïjhke''.</ref> es un [[país|estat sobeiran]] en [[Euròpa|Euròpa del Nòrd]]. Es frontalièra de la [[Russia|Federacion de Russia]] e de [[Finlàndia]] al nòrd-èst, e de [[Suècia]] a l'èst. Es banhada per l'[[ocean Atlantic]] al sud e a l'oèst, e per l'[[ocean Artic]] al nòrd. La capitala n'es [[Òslo]], la moneda oficiala es lo corona norvegesa. == Istòria == === Deis originas a l'Edat Mejana === {{veire|Viking}} Poblada dempuei aperaquí {{formatnum:12000}} ans, lo territòri norvegian demorèt lòngtemps fòrça isolat e son [[istòria]] es mau conegut avans lo començament dau periòde [[viking]]. De mai, en causa d'un clima e d'una topografia marrits, lei comunicacions terrèstras foguèron lòngtemps malaisadas en Norvègia. Lei premiereis informacions sus lei [[Viking]]s norvegians datan dau sègle VIII quand colonizèron leis [[illas Shetland]], leis [[Orcadas]] e leis illas [[Ebridas]]. A partir de la fin dau sègle, utilizèron aqueleis endrechs per preparar d'expedicions vèrs [[Islàndia]], [[Groenlàndia]], [[Canadà]] ò la [[Mar d'Irlanda]] e per pilhar lo [[litorau]] irlandés. Pasmens, mens nombrós, lei [[Viking]]s installats dins lei regions colonizadas adoptèron pauc a pauc la cultura e la religion — principalament lo [[catolicisme]] — dei pòbles locaus. Ansin, dins lo corrent dau sègle XI, leis incursions vikingas s'arrestèron. En Norvègia, un reiaume comencèt de s'estructurar sota l'accion dau rèi [[Olaf Haraldsson]] ([[1016]]-[[1028]]) que favorizèt tanben l'evangelizacion de son pòble. Au sègle XII, un arquevescat foguèt creat a [[Trondheim|Nidaros]] (uei [[Trondheim]]) que permetèt de dotar Norvègia d'una Glèisa independenta. Puei, sota [[Sverre Sigurdsson]] ([[1184]]-[[1202]]), una dinastia novèla afiermèt la poissança norvegiana au nòrd-oèst d'[[Escandinàvia]]. En particular, sei sucessors s'ocupèron de restaurar sa senhoriá sus [[Islàndia]] en [[1262]]-[[1264]]. En revènge, perdiguèron plusors possessions dins leis [[illas Britanicas]] onte leis [[Escòcia|Escocés]] tornèron conquistar leis [[illas Ebridas]] e l'[[illa de Man]]. La [[capitala]] foguèt installada a [[Bergen]] fins a son transferiment a [[Òslo]] au començament dau sègle XIV. Pasmens, dins lo corrent dau sègle XIV, lo poder reiau e l'aristocracia declinèron. En parallèl, d'alianças amb leis ostaus reiaus de [[Danemarc]] e de [[Suècia]] entraïnèron l'union dei tres reiaumes [[Escandinàvia|escandinaus]] en [[1397]] au sen de l'[[Union de Kalmar]]. === L'union amb Danemarc === [[Fichièr:Mar Baltica - Expansion suedesa (sègles XVI-XVII).png|thumb|right|Expansion suedesa entre lei sègles XVI e XVII.]] L'union dei tres reiaumes durèt fins a la restauracion de l'[[independéncia]] de [[Suècia]] entre [[1521]] e [[1523]]. En revènge, Norvègia e [[Danemarc]] demorèron units fins a [[1814]]. Lei dos país demorèron teoricament distints mai dins lei fachs, [[Danemarc]] dominava largament l'union. Ansin, per exemple, lo rèi [[Cristian III de Danemarc|Cristian III]] chausiguèt lo [[luterianisme]] coma religion en [[1536]] e l'impausèt sensa consultacion en Norvègia. L'istòria de Norvègia es donc largament confonduda amb aquela de Danemarc durant aqueu periòde. En particular, de conflictes frontaliers regulars còntra [[Suècia]] entraïnèron la pèrda de [[Jämtland]] en [[1645]]. Durant lei [[Napoleon Bonaparte|guèrras napoleonencas]], [[Danemarc]] chausiguèt de s'aliar amb [[França]] après una ataca suspresa [[Reialme Unit|britanica]] còntra [[Copenaga]] en [[1801]]. Après la desfacha francesa en [[1814]], foguèt obligat de cedir Norvègia a [[Suècia]] qu'aviá perdut [[Finlàndia]] au profiech de [[Russia]]. Lei Norvegians acceptèron lo transferiment en cambi dau respèct de sa [[constitucion]] per lei Suedés. === L'union amb Suècia === Leis autoritats suedesas respectèron lo particularisme norvegian mai assaièron d'assegurar la coesion de l'union novèla. En particular, resistiguèron ai demandas norvegianas aguent per objectiu d'aumentar son autonòmia. Per exemple, acceptèron solament en [[1884]] l'instauracion d'un regime parlamentari vertadier en Norvègia. Puei, la revendicacion d'una politica estrangiera pròpria minèt lei relacions entre lei dos reiaumes. En [[1905]], lo Storting (lo parlament norvegian) decidèt de vòtar la creacion de consulats norvegians en despiech de l'oposicion dau rèi. En fàcia d'aqueu refús, lei parlamentaris votèron la fin de l'Union. Puei, a la demanda de [[Suècia]], un vòte dau pòble ratifiquèt aquela chausida e Norvègia tornèt venir [[independéncia|independenta]]. Un prince danés foguèt elegit rèi sota lo nom de [[Haakon VII]] ([[1905]]-[[1957]]). === La Norvègia independenta === ==== Lei doas guèrras mondialas ==== Lei doas guèrras mondialas foguèron un periòde malaisat per Norvègia en despiech de sa neutralitat. Durant lo premier conflicte, perdiguèt la mitat de la flòta marchanda qu'èra alora una fònt de revenguts majora per son economia. Puei durant la [[Segonda Guèrra Mondiala]], foguèt ocupada per l'[[Alemanha]] [[Nazisme|Nazi]] d'abriu de [[1940]] a mai de [[1945]]. Leis Alemands i formèron un govèrn de collaboracion dirigit per [[Vidkun Quisling]] e i mantenguèron de fòrças importantas per empedir un desbarcament aliat. ==== Norvègia dempuei 1945 ==== [[Fichièr:Carta europa occitan.svg|thumb|Norvègia au sen d'[[Euròpa]].]] Après [[1945]], Norvègia abandonèt sa [[neutralitat (diplomacia)|neutralitat]] e participèt a la fondacion de l'[[OTAN]]. Lo [[Plan Marshal]] permetèt la reconstruccion de l'economia e la formacion d'un estat sociau democrata amb de reformas progressitas fòrça avançadas. La descubèrta de jaciments de [[petròli]] e de [[gas naturau]] en [[Mar del Nòrd|Mar dau Nòrd]] favorizèt aquela politica. En [[1972]] e en [[1994]], lei Norvegians refusèron dos còps de jónher l'[[Union Europèa]]. En revènge, lo país jonhèt l'[[Acòrdis de Schengen|espaci Schengen]]. == Geografia == ==Economia== ''De veire: [[Economia de Norvègia]].'' == Cultura == {{...}} == Bibliografia == == Nòtas == {{Referéncias|grop=nt}} == Referéncias == {{Referéncias}} {{Commons|Norway|Norvègia}} {{païses d'Euròpa (COE)}} [[Categoria:Norvègia|*]] sksz81t8ihgq2xgpxnjsxf3trjrhz1x 0 5738 2507993 2499402 2026-08-30T04:24:00Z InternetArchiveBot 43230 Rescuing 1 sources and tagging 0 as dead.) #IABot (v2.0.9.5 2507993 wikitext text/x-wiki {{Omon}} {{Infobox País d'Occitània |lenga=[[occitan]] (principalament [[lengadocian]], mas tanben [[gascon]], [[provençal]], [[vivaroaupenc|vivaroalpenc]] e [[auvernhat]]) |superfícia=41500}} [[Imatge:Bandièra alternativa de Lengadòc.svg|vinheta|Bandièra alternativa de Lengadòc, inclusent las armas dels [[Trencavèl]].]] '''Lengadòc''' es una region culturala e istorica dins lo centre-sud d'[[Occitània]]. Es lo nom donat a una província francesa d'ancian regim, mai que mai eissida de l'annexion del [[comtat de Tolosa]] a la corona francesa en [[1271]], comtat que s'i es ajustat mantun territòri. Lo gentilici es '''lengadocian -a'''. Las doas vilas principalas son [[Tolosa]] e [[Montpelhièr]]. Lengadòc, que pren son nom de la ''lenga d'òc'', a donat son nom a un dels grands dialèctes de l'[[occitan]], lo [[lengadocian]], mas i aguèt pas jamai correspondéncia entre entitats lingüistica e politica. == Geografia == [[imatge:Mapa_Llenguadoc_hictòric.PNG|thumb|left|Lengadòc]] Lo '''Lengadòc''' istoric dessenha un arc de cercle de Tolosa a Vivarés. D'oèst en èst inclutz [[Tolosan]], [[Albigés]], [[Carcassés]], [[Rasés (region)|Rasés]], [[Corbièras (region)|Corbièras]], [[Fenolhedés]], [[Menerbés]], [[Narbonés]], [[Bas Lengadòc]] (de Besièrs a Nimes), [[Cevenas]], [[Gavaudan]], [[Vivarés]] e [[Velai]]. Las doas vilas màgers i son [[Tolosa]] e [[Montpelhièr]]. ==Istòria== [[Fichièr:Enserune-Montady-01.JPG|miniatura|Vestigis de l'[[oppidum d'Ausseruna]].]] La màger part de Lengadòc faguèt partida de la província romana de [[Narbonesa]], puèi de [[Septimània]]. Foguèt conquistat pels [[Visigòts]] al [[sègle V]] que lo sonèron simplament ''Gàllia'' o ''Narbonensis'' e [[Tolosa]] foguèt lor capitala. Foguèron acaçats pels [[Francs]] que los obliguèron a se replegar en [[Espanha]]. Los Francs conquistèron tanben una partida de Lengadòc que foguèt possession dels [[Sarrasins (pòble)|Sarrasins]]. A la fin del [[sègle IX]] los Francs sonèron la partida mediterranèa de la contrada ''Gòtia'' o ''Marca Gotica''. A partir del [[sègle X]] Lengadòc foguèt confondut amb lo [[comtat de Tolosa]], conquistat pels franceses durant la [[Crosada contra los Albigeses]]. La creacion dels [[Estats de Lengadòc]] en [[1346]], las consequéncias del [[Tractat de Brétigny]] de [[1360]] e la mesa en plaça a Tolosa del [[Parlament de Tolosa]] en [[1443]] balhèron al Lengadòc reial la fisionomia, l'organizacion e lo pes cultural occitan que conservèt fins a la [[Revolucion francesa]] de [[1789]]. == [[Heraudica|Eraldica]] == {{Blasonament|imatge=Arms_of_Languedoc.svg|descript=Del camp de [[gules]] cargat d'una [[Crotz occitana|crotz de Tolosa]] d'aur}} == Lingüistica == Levat qualques comunas [[Francoprovençal|arpitanas]] a l'extrèm Nòrd de [[Vivarés]], lo Lengadòc istoric es de lenga occitana e s'i parla cinc de sos sièis grands dialèctes: * de segur lo [[lengadocian]] sus la màger part del territòri, mas tanben : * lo [[gascon]] a l'oèst de [[Tolosa]] * lo [[provençal]] a l'èst de [[Vidorle]] (region de [[Nimes]]) * lo [[vivaroaupenc|vivaroalpenc]] dins lo nòrd de [[Vivarés]] ([[Naut Vivarés]] e [[Botèiras]]) e dins l'èst de [[Velai]] (a l'entorn de [[Sinjau]]). * l'[[auvernhat]] [[Velaiés (sosdialècte)|velaiés]] dins la màger part de [[Velai]] (levat a l'entorn de Sinjau). == Viticultura == ''Article principal: [[Viticultura de Lengadòc]]'' ==Vejatz tanben == === Ligams connèxes === *[[Occitan]] *[[Lengadòc-Rosselhon]] *[[Miègjorn-Pirenèus]] *[[Narbonesa]] *[[Tolosa]] *[[Montpelhièr]] *[[Nimes]] *[[Estats de Lengadòc]] === Ligams extèrnes === * {{fr}} [https://web.archive.org/web/20090208133625/http://hypo.ge-dip.etat-ge.ch/www/cliotexte/sites/Arisitum/cdf/lang.html Estat del comèrci en Lengadòc en 1744] * [https://web.archive.org/web/20080922170409/http://www.canaldumidi.com/Canal-des-Deux-Mers.php Canal del Miègjorn, Canal Reial de Lengadòc] [[categoria:Província istorica francesa]] [[categoria:Lengadòc]] {{RegOc}} {{RegFr}} {{Portal Lengadòc}} e9g0qa9wlxdgim9h3flv9oybqgsm9q4 0 11980 2507975 2507940 2026-08-29T19:38:21Z Nicolas Eynaud 6858 /* Diego Rivera e vida adulta */ 2507975 wikitext text/x-wiki {{article en construccion}} {{1000 fondamentals}} {| border="1" cellpadding="2" width=255 cellspacing="0" align="right" style="margin: 0 0 1em 1em; text-align:left; border-collapse:collapse; border:1px gray solid; font-size:95%; background:#f9f9f9" |+ <big><big>'''Frida Kahlo''' |- | style="background:#efefef" align="center" colspan=2 |[[Fichièr:Frida Kahlo, by Guillermo Kahlo.jpg|200px]] |- !align=right|Profession: |[[pintura|pintre]] |- !align=right|País: | [[Mexic]] |- !align=right|Data de naissença: |[[6 de julhet]] de [[1907]] |- !align=right|Luòc de naissença: | Coyoacán, [[Mexic]] |- !align=right|Data de decès: |[[13 de julhet]] de [[1954]] |- !align=right|Luòc de decès: | Coyoacán |} '''Magdalena Carmen Frida Kahlo y Calderón''', mai coneguda coma '''Frida Kahlo''' ([[Coyoacán]], [[Ciutat de Mexic]], [[6 de julh]] de [[1907]] - Coyoacán, Ciutat de Mexic, [[13 de julh]] de [[1954]]) foguèt una pintora [[Mexic|mexicana]]. Son òbra s'inspira essencialament de las tradicions autoctònas mexicanas. Venguèt famosa per sos [[autoretrach]]es; e mai se l'escrivan francés [[André Breton]] diguèt de sa pintura qu'èra [[surrealisme|surrealista]], jamai se volguèt pas identificar amb aquel movement. Èra l'esposa del famós pintor mexican, [[Diego Rivera]]. == Biografia == === Enfança, formacion e accident === Magdalena Carmen Frida Kahlo Calderón naissèc lo 6 de julhet de [[1907]] a [[Coyoacán]], una comuna de la periferia de la [[Ciutat de Mexic]]. Son paire, [[Guillermo Kahlo]] ([[1871]]–[[1941]]), èra un [[fotografia|fotografe]] d'origina [[Alemanha|alemanda]]. Sa maire, [[Matilde Calderón y González]] ([[1876]]–[[1932]]), èra una mestissa illetraa qu'assegurèc la gestion dels afaires domestics<ref>'''[[francés|(fr)]]''' Hayden Herrera e Philippe Beaudoin, ''Frida: biographie de Frida Kahlo'', Flammarion, coll. « Grandes biographies », 2022, p. 20.</ref>. Frida èra la tresena filha dau pareu. La [[familha (parentèla)|familha]] viviá dins un environament marcat per lo rescontre entre las [[tradicion]]s [[mexic]]anas, l'eiretatge [[Euròpa|europeu]], la practica [[religions|religiosa]] e las activitats [[art]]isticas. La [[fotografia]] i teniá una plaça majora e Guillermo Kahlo aprenguèc las reglas d'observacion e de compausion d'un imatge a sa filha. En [[1913]], a 6 ans, Kahlo contractèc la [[poliomieliti]] que li laissèc una chamba drecha mai corta e mai teuna<ref>'''[[anglés|(en)]]''' Valmantas Budrys, « Neurological Deficits in the Life and Works of Frida Kahlo », ''European Neurology'', vol. 55, n° 1,‎ 2006, pp. 4-10.</ref>. Aquela [[malautiá]] foguèc ansin lo prumier còp de la longa tiera d'espròvas [[medecina|medicalas]] que marquèron son existéncia. Son paire l'encoratjèc a practicar d'[[exercici fisic|activitats fisicas]] per afortir aquela chamba, mas aquela experiéncia precòça de la diferéncia corporala prenguèc mai tard una plaça importanta dins la construccion de son imatge public e de sa pintura. En [[1922]], intrèc a l'Escòla Nacionala Preparatòria de la Ciutat de Mexic, onte voliá se formar per entreprendre d'estudis de [[medecina]]. Faiá partia d'una generacion de joves mexicans educats dins lo contèxte de la reconstruccion [[cultura]]la e [[politica]] menaa après la [[Revolucion Mexicana]]. S'interessèc a la [[literatura]], a las [[sciéncia]]s e a las ideias politicas de senestra. Rejonhèc ansin un grop d'estudiants, los Cachuchas, onte rescontrèc Alejandro Gómez Arias onte venguèc son companhon. I desvolopèc pereu de ligams amb los mitans intellectuaus e politics que menèron a son raprochament ulterior amb lo [[comunisme]] [[Mexic|mexican]]. Lo 17 de setembre de [[1925]], foguèc victima d'un accident fòrça greu quand un [[tramvai]] percutèc son bus. Passèc un mes dins un [[espitau]] e gardèc de sequelas duradissas en despiech de desenaus d'operacions durant lo resta de sa vida<ref>'''[[espanhòu|(es)]]''' Hayden Herrera, ''Frida: una biografía de Frida Kahlo'', La Ciutat de Mexic, Diana, 1984, p. 62.</ref>. De mai, immobilizaa durant de periòdes longs, foguèc oblijaa d'abandonar sos projectes d'estudis medicaus. Es ansin durant sa convalescéncia que comencèc de pénher. Per l'ajudar, sa maire organizèc la fabricacion d'un chavalet especiau, adaptat a la posicion ocupaa dins son [[liech]]. Completat per un [[mirau]], aqueu sistema venguèc l'instrument d'una practica [[art|artistica]] novela<ref>'''[[espanhòu|(es)]]''' Hayden Herrera, ''Frida: una biografía de Frida Kahlo'', La Ciutat de Mexic, Diana, 1984, pp. 62-63.</ref><ref>'''[[anglés|(en)]]''' Andrea Kettermann, ''Kahlo'', Taschen, 2003, pp. 17-18.</ref>. Tre [[1926]], Kahlo penhèc son prumier autoretrach, destinat a Alejandro Gómez Arias. Pauc a cha pauc, la pintura venguèc un mejan de ganhar d'argent per contribuïr au pagament de las despensas [[medecina|medicalas]] de la [[familha (parentèla)|familha]]. Puei, venguèc una vocacion vertadiera. Privaa de la possibilitat de seguir sos estudis medicaus, Frida Kahlo comencèc d'observar son còrs, çò qu'inspirèc lo començament de son expression artistica. Ansin, se l'accident creèc pas l'artista, transformèc rapidament las condicions li permetent de bastir sa relacion amb la pintura. === Diego Rivera e vida adulta === A partir de [[1928]], Kahlo se raprochèc de [[Diego Rivera]] ([[1886]]-[[1957]]), un [[pintura|pintre]] muralista ja famós e engatjat dins la vida [[politica]] e [[cultura]]la de [[Mexic]]. Li mostrèc son trabalh e li demandèc son vejaire sus sa pintura. Lor relacion venguèc rapidament [[amor|amorosa]] e lo pareu se [[maridatge|maridèc]] lo 21 d'aost de [[1929]]. Aqueu maridatge permetèc a Kahlo d'intrar au sen dau ret d'artistas, d'intellectuaus, de fotografes e de militants [[politica|politics]] frequentat per son marit e de s'inscriure dins los mitans [[comunisme|comunistas]]. Lo pareu partejava pereu un interès marcat per la cultura mexicana, las tradicions popularas e l'art [[Mesoamerica|precolombian]]. Pasmens, sos projetes artistics demorèron fòrça diferents : Rivera trabalhèc mai que mai a l'eschala monumentala dau [[muralisme]] mentre que Kahlo se concentrèc sus una pintura intima constituïa de retrachs e de scenas reduchas. De [[1930]] a [[1933]], lo pareu vivèc als [[USA|Estats Units]] onte Kahlo perdèc dos mainats que sas anchas, fracturaas per son accident, permetián pas un desvolopament normau dau [[fètus]]<ref>'''[[anglés|(en)]]''' Hayden Herrera, ''Frida: A Biography of Frida Kahlo'', Harper Perennial, 2002, pp. 133-160.</ref>. Durant aqueu sejorn, Rivera e Kahlo s'installèron a [[San Francisco]], a [[Detroit]] e a [[Nòva York]] en foncion de las comandas reçaupuas per lo prumier. Aquò permetèc a Kahlo de rescontrar plusors intellectuaus estatsunidencs importants e de venir amiga amb lo doctor [[Leo Eloesser]] ([[1881]]-[[1976]]). Es pereu durant aqueu periòde que Kahlo comencèc d'èsser la modela de fotografes professionaus coma [[Edward Weston]] ([[1886]]-[[1958]]) e [[Imogen Cunningham]] ([[1883]]-[[1976]])<ref>'''[[anglés|(en)]]''' Hayden Herrera, ''Frida: A Biography of Frida Kahlo'', Harper Perennial, 2002, pp. 117-125.</ref><ref>'''[[anglés|(en)]]''' Martha Zamora, ''Frida Kahlo: The Brush of Anguish'', 1990, pp. 42-43.</ref>. Aquelas [[fotografia]]s mòstran la volontat precòça de Kahlo d'utilizar sos [[vestit]]s, sas coifuras e sos accessòris per construire un imatge public aisament identificable<ref>'''[[anglés|(en)]]''' Christina Burrus, « The Life of Frida Kahlo », dins Emma Dexter, ''Frida Kahlo'', Tate Modern, 2005, p. 203.</ref>. Sos problemas de santat li inspirèron egalament d'òbras fòrça personalas, especialament ''Henry Ford Hospital'', onte se representèc sus un liech d'espitau après un maupart dins una compausicion l'associant amb d'elements medicaus e diferents simboles e objectes penjats a l'entorn d'ela. Lo [[maridatge]] amb [[Diego Rivera]] foguèc pereu tumultuós. Los dos entretenguèron mai d'una relacion extraconjugala, çò qu'entraïnèc de crisis repetias<ref>'''[[anglés|(en)]]''' Hayden Herrera, ''Frida: A Biography of Frida Kahlo'', Harper Perennial, 2002, pp. 192-201.</ref>. En [[1939]], un [[divòrci]] foguèc prononciat. Aquela fasa foguèc centrala dins la carriera de Kahlo que produguèc ''Las Doas Fridas'', un de sas òbras mai celebras. Pasmens, lo [[divòrci]] interrompèc pas tota relacion entre Rivera e Kahlo e lo coble se tornèc maridar en decembre de [[1940]]. Durant aqueu periòde, la vida de Kahlo foguèc pereu marcaa per d'eveniments politics internacionaus. Amb Rivera, sostenguèc los republicans durant la [[Guèrra Civila Espanhòla|Guerra Civila Espanhòla]] ([[1936]]-[[1939]])<ref>'''[[anglés|(en)]]''' Andrea Kettenmann, ''Kahlo'', Taschen, 2003, pp. 40-41.</ref>. Aculhèron tanben [[Leon Trotski]] e son esposa durant son exili en [[Mexic]]<ref>'''[[anglés|(en)]]''' Hayden Herrera, ''Frida: A Biography of Frida Kahlo'', Harper Perennial, 2002, pp. 192-215.</ref>. Pasmens, aquel engatjament politic foguèc una dimension segondària dins lo desvolopament de son òbra que demorèc mai que mai centraa sus son identitat personala e son trabalh picturau. == Òbra == === Una òbra personala === === Identitat e simbolisme === === Una artista d'avantgarda === === Òbras principalas === == Eiretatge e posteritat == === Una reconeissença progressiva === === De l'artista a l'icòna === === Una influéncia mondiala === == Annexas == === Ligams internes === === Bibliografia === === Nòtas e referéncias === <div style="-moz-column-count:3; column-count:3;"> <references/> </div> [[Categoria:Pintre mexican|Kahlo, Frida]] [[Categoria:Naissença en 1907|Kahlo, Frida]] [[Categoria:Decès en 1954|Kahlo, Frida]] khi5edkvh9a8gvm02o7pi3o8pz0wf46 2507976 2507975 2026-08-29T19:38:39Z Nicolas Eynaud 6858 /* Diego Rivera e vida adulta */ 2507976 wikitext text/x-wiki {{article en construccion}} {{1000 fondamentals}} {| border="1" cellpadding="2" width=255 cellspacing="0" align="right" style="margin: 0 0 1em 1em; text-align:left; border-collapse:collapse; border:1px gray solid; font-size:95%; background:#f9f9f9" |+ <big><big>'''Frida Kahlo''' |- | style="background:#efefef" align="center" colspan=2 |[[Fichièr:Frida Kahlo, by Guillermo Kahlo.jpg|200px]] |- !align=right|Profession: |[[pintura|pintre]] |- !align=right|País: | [[Mexic]] |- !align=right|Data de naissença: |[[6 de julhet]] de [[1907]] |- !align=right|Luòc de naissença: | Coyoacán, [[Mexic]] |- !align=right|Data de decès: |[[13 de julhet]] de [[1954]] |- !align=right|Luòc de decès: | Coyoacán |} '''Magdalena Carmen Frida Kahlo y Calderón''', mai coneguda coma '''Frida Kahlo''' ([[Coyoacán]], [[Ciutat de Mexic]], [[6 de julh]] de [[1907]] - Coyoacán, Ciutat de Mexic, [[13 de julh]] de [[1954]]) foguèt una pintora [[Mexic|mexicana]]. Son òbra s'inspira essencialament de las tradicions autoctònas mexicanas. Venguèt famosa per sos [[autoretrach]]es; e mai se l'escrivan francés [[André Breton]] diguèt de sa pintura qu'èra [[surrealisme|surrealista]], jamai se volguèt pas identificar amb aquel movement. Èra l'esposa del famós pintor mexican, [[Diego Rivera]]. == Biografia == === Enfança, formacion e accident === Magdalena Carmen Frida Kahlo Calderón naissèc lo 6 de julhet de [[1907]] a [[Coyoacán]], una comuna de la periferia de la [[Ciutat de Mexic]]. Son paire, [[Guillermo Kahlo]] ([[1871]]–[[1941]]), èra un [[fotografia|fotografe]] d'origina [[Alemanha|alemanda]]. Sa maire, [[Matilde Calderón y González]] ([[1876]]–[[1932]]), èra una mestissa illetraa qu'assegurèc la gestion dels afaires domestics<ref>'''[[francés|(fr)]]''' Hayden Herrera e Philippe Beaudoin, ''Frida: biographie de Frida Kahlo'', Flammarion, coll. « Grandes biographies », 2022, p. 20.</ref>. Frida èra la tresena filha dau pareu. La [[familha (parentèla)|familha]] viviá dins un environament marcat per lo rescontre entre las [[tradicion]]s [[mexic]]anas, l'eiretatge [[Euròpa|europeu]], la practica [[religions|religiosa]] e las activitats [[art]]isticas. La [[fotografia]] i teniá una plaça majora e Guillermo Kahlo aprenguèc las reglas d'observacion e de compausion d'un imatge a sa filha. En [[1913]], a 6 ans, Kahlo contractèc la [[poliomieliti]] que li laissèc una chamba drecha mai corta e mai teuna<ref>'''[[anglés|(en)]]''' Valmantas Budrys, « Neurological Deficits in the Life and Works of Frida Kahlo », ''European Neurology'', vol. 55, n° 1,‎ 2006, pp. 4-10.</ref>. Aquela [[malautiá]] foguèc ansin lo prumier còp de la longa tiera d'espròvas [[medecina|medicalas]] que marquèron son existéncia. Son paire l'encoratjèc a practicar d'[[exercici fisic|activitats fisicas]] per afortir aquela chamba, mas aquela experiéncia precòça de la diferéncia corporala prenguèc mai tard una plaça importanta dins la construccion de son imatge public e de sa pintura. En [[1922]], intrèc a l'Escòla Nacionala Preparatòria de la Ciutat de Mexic, onte voliá se formar per entreprendre d'estudis de [[medecina]]. Faiá partia d'una generacion de joves mexicans educats dins lo contèxte de la reconstruccion [[cultura]]la e [[politica]] menaa après la [[Revolucion Mexicana]]. S'interessèc a la [[literatura]], a las [[sciéncia]]s e a las ideias politicas de senestra. Rejonhèc ansin un grop d'estudiants, los Cachuchas, onte rescontrèc Alejandro Gómez Arias onte venguèc son companhon. I desvolopèc pereu de ligams amb los mitans intellectuaus e politics que menèron a son raprochament ulterior amb lo [[comunisme]] [[Mexic|mexican]]. Lo 17 de setembre de [[1925]], foguèc victima d'un accident fòrça greu quand un [[tramvai]] percutèc son bus. Passèc un mes dins un [[espitau]] e gardèc de sequelas duradissas en despiech de desenaus d'operacions durant lo resta de sa vida<ref>'''[[espanhòu|(es)]]''' Hayden Herrera, ''Frida: una biografía de Frida Kahlo'', La Ciutat de Mexic, Diana, 1984, p. 62.</ref>. De mai, immobilizaa durant de periòdes longs, foguèc oblijaa d'abandonar sos projectes d'estudis medicaus. Es ansin durant sa convalescéncia que comencèc de pénher. Per l'ajudar, sa maire organizèc la fabricacion d'un chavalet especiau, adaptat a la posicion ocupaa dins son [[liech]]. Completat per un [[mirau]], aqueu sistema venguèc l'instrument d'una practica [[art|artistica]] novela<ref>'''[[espanhòu|(es)]]''' Hayden Herrera, ''Frida: una biografía de Frida Kahlo'', La Ciutat de Mexic, Diana, 1984, pp. 62-63.</ref><ref>'''[[anglés|(en)]]''' Andrea Kettermann, ''Kahlo'', Taschen, 2003, pp. 17-18.</ref>. Tre [[1926]], Kahlo penhèc son prumier autoretrach, destinat a Alejandro Gómez Arias. Pauc a cha pauc, la pintura venguèc un mejan de ganhar d'argent per contribuïr au pagament de las despensas [[medecina|medicalas]] de la [[familha (parentèla)|familha]]. Puei, venguèc una vocacion vertadiera. Privaa de la possibilitat de seguir sos estudis medicaus, Frida Kahlo comencèc d'observar son còrs, çò qu'inspirèc lo començament de son expression artistica. Ansin, se l'accident creèc pas l'artista, transformèc rapidament las condicions li permetent de bastir sa relacion amb la pintura. === Diego Rivera e vida adulta === A partir de [[1928]], Kahlo se raprochèc de [[Diego Rivera]] ([[1886]]-[[1957]]), un [[pintura|pintre]] muralista ja famós e engatjat dins la vida [[politica]] e [[cultura]]la de [[Mexic]]. Li mostrèc son trabalh e li demandèc son vejaire sus sa pintura. Lor relacion venguèc rapidament [[amor|amorosa]] e lo pareu se [[maridatge|maridèc]] lo 21 d'aost de [[1929]]. Aqueu maridatge permetèc a Kahlo d'intrar au sen dau ret d'artistas, d'intellectuaus, de fotografes e de militants [[politica|politics]] frequentat per son marit e de s'inscriure dins los mitans [[comunisme|comunistas]]. Lo pareu partejava pereu un interès marcat per la cultura mexicana, las tradicions popularas e l'art [[Mesoamerica|precolombian]]. Pasmens, sos projetes artistics demorèron fòrça diferents : Rivera trabalhèc mai que mai a l'eschala monumentala dau [[muralisme]] mentre que Kahlo se concentrèc sus una pintura intima constituïa de retrachs e de scenas reduchas. De [[1930]] a [[1933]], lo pareu vivèc als [[USA|Estats Units]] onte Kahlo perdèc dos mainats que sas anchas, fracturaas per son accident, permetián pas un desvolopament normau dau [[fètus]]<ref>'''[[anglés|(en)]]''' Hayden Herrera, ''Frida: A Biography of Frida Kahlo'', Harper Perennial, 2002, pp. 133-160.</ref>. Durant aqueu sejorn, Rivera e Kahlo s'installèron a [[San Francisco]], a [[Detroit]] e a [[Nòva York]] en foncion de las comandas reçaupuas per lo prumier. Aquò permetèc a Kahlo de rescontrar plusors intellectuaus estatsunidencs importants e de venir amiga amb lo doctor [[Leo Eloesser]] ([[1881]]-[[1976]]). Es pereu durant aqueu periòde que Kahlo comencèc d'èsser la modela de fotografes professionaus coma [[Edward Weston]] ([[1886]]-[[1958]]) e [[Imogen Cunningham]] ([[1883]]-[[1976]])<ref>'''[[anglés|(en)]]''' Hayden Herrera, ''Frida: A Biography of Frida Kahlo'', Harper Perennial, 2002, pp. 117-125.</ref><ref>'''[[anglés|(en)]]''' Martha Zamora, ''Frida Kahlo: The Brush of Anguish'', 1990, pp. 42-43.</ref>. Aquelas [[fotografia]]s mòstran la volontat precòça de Kahlo d'utilizar sos [[vestit]]s, sas coifuras e sos accessòris per construire un imatge public aisament identificable<ref>'''[[anglés|(en)]]''' Christina Burrus, « The Life of Frida Kahlo », dins Emma Dexter, ''Frida Kahlo'', Tate Modern, 2005, p. 203.</ref>. Sos problemas de santat li inspirèron egalament d'òbras fòrça personalas, especialament ''Henry Ford Hospital'', onte se representèc sus un liech d'espitau après un maupart dins una compausicion l'associant amb d'elements medicaus e diferents simboles e objectes penjats a l'entorn d'ela. Lo [[maridatge]] amb [[Diego Rivera]] foguèc pereu tumultuós. Los dos entretenguèron mai d'una relacion extraconjugala, çò qu'entraïnèc de crisis repetias<ref>'''[[anglés|(en)]]''' Hayden Herrera, ''Frida: A Biography of Frida Kahlo'', Harper Perennial, 2002, pp. 192-201.</ref>. En [[1939]], un [[divòrci]] foguèc prononciat. Aquela fasa foguèc centrala dins la carriera de Kahlo que produguèc ''Las Doas Fridas'', un de sas òbras mai celebras. Pasmens, lo [[divòrci]] interrompèc pas tota relacion entre Rivera e Kahlo e lo coble se tornèc maridar en decembre de [[1940]]. Durant aqueu periòde, la vida de Kahlo foguèc pereu marcaa per d'eveniments politics internacionaus. Amb Rivera, sostenguèc los republicans durant la [[Guèrra Civila Espanhòla|Guerra Civila Espanhòla]] ([[1936]]-[[1939]])<ref>'''[[anglés|(en)]]''' Andrea Kettenmann, ''Kahlo'', Taschen, 2003, pp. 40-41.</ref>. Aculhèron tanben [[Leon Trotski]] e son esposa durant son exili en [[Mexic]]<ref>'''[[anglés|(en)]]''' Hayden Herrera, ''Frida: A Biography of Frida Kahlo'', Harper Perennial, 2002, pp. 192-215.</ref>. Pasmens, aquel engatjament politic foguèc una dimension segondària dins lo desvolopament de son òbra que demorèc mai que mai centrat sus son identitat personala e son trabalh picturau. == Òbra == === Una òbra personala === === Identitat e simbolisme === === Una artista d'avantgarda === === Òbras principalas === == Eiretatge e posteritat == === Una reconeissença progressiva === === De l'artista a l'icòna === === Una influéncia mondiala === == Annexas == === Ligams internes === === Bibliografia === === Nòtas e referéncias === <div style="-moz-column-count:3; column-count:3;"> <references/> </div> [[Categoria:Pintre mexican|Kahlo, Frida]] [[Categoria:Naissença en 1907|Kahlo, Frida]] [[Categoria:Decès en 1954|Kahlo, Frida]] 9so92mw0j4fbkww6y56n680sjbeopgw 2507977 2507976 2026-08-29T19:39:32Z Nicolas Eynaud 6858 /* Diego Rivera e vida adulta */ 2507977 wikitext text/x-wiki {{article en construccion}} {{1000 fondamentals}} {| border="1" cellpadding="2" width=255 cellspacing="0" align="right" style="margin: 0 0 1em 1em; text-align:left; border-collapse:collapse; border:1px gray solid; font-size:95%; background:#f9f9f9" |+ <big><big>'''Frida Kahlo''' |- | style="background:#efefef" align="center" colspan=2 |[[Fichièr:Frida Kahlo, by Guillermo Kahlo.jpg|200px]] |- !align=right|Profession: |[[pintura|pintre]] |- !align=right|País: | [[Mexic]] |- !align=right|Data de naissença: |[[6 de julhet]] de [[1907]] |- !align=right|Luòc de naissença: | Coyoacán, [[Mexic]] |- !align=right|Data de decès: |[[13 de julhet]] de [[1954]] |- !align=right|Luòc de decès: | Coyoacán |} '''Magdalena Carmen Frida Kahlo y Calderón''', mai coneguda coma '''Frida Kahlo''' ([[Coyoacán]], [[Ciutat de Mexic]], [[6 de julh]] de [[1907]] - Coyoacán, Ciutat de Mexic, [[13 de julh]] de [[1954]]) foguèt una pintora [[Mexic|mexicana]]. Son òbra s'inspira essencialament de las tradicions autoctònas mexicanas. Venguèt famosa per sos [[autoretrach]]es; e mai se l'escrivan francés [[André Breton]] diguèt de sa pintura qu'èra [[surrealisme|surrealista]], jamai se volguèt pas identificar amb aquel movement. Èra l'esposa del famós pintor mexican, [[Diego Rivera]]. == Biografia == === Enfança, formacion e accident === Magdalena Carmen Frida Kahlo Calderón naissèc lo 6 de julhet de [[1907]] a [[Coyoacán]], una comuna de la periferia de la [[Ciutat de Mexic]]. Son paire, [[Guillermo Kahlo]] ([[1871]]–[[1941]]), èra un [[fotografia|fotografe]] d'origina [[Alemanha|alemanda]]. Sa maire, [[Matilde Calderón y González]] ([[1876]]–[[1932]]), èra una mestissa illetraa qu'assegurèc la gestion dels afaires domestics<ref>'''[[francés|(fr)]]''' Hayden Herrera e Philippe Beaudoin, ''Frida: biographie de Frida Kahlo'', Flammarion, coll. « Grandes biographies », 2022, p. 20.</ref>. Frida èra la tresena filha dau pareu. La [[familha (parentèla)|familha]] viviá dins un environament marcat per lo rescontre entre las [[tradicion]]s [[mexic]]anas, l'eiretatge [[Euròpa|europeu]], la practica [[religions|religiosa]] e las activitats [[art]]isticas. La [[fotografia]] i teniá una plaça majora e Guillermo Kahlo aprenguèc las reglas d'observacion e de compausion d'un imatge a sa filha. En [[1913]], a 6 ans, Kahlo contractèc la [[poliomieliti]] que li laissèc una chamba drecha mai corta e mai teuna<ref>'''[[anglés|(en)]]''' Valmantas Budrys, « Neurological Deficits in the Life and Works of Frida Kahlo », ''European Neurology'', vol. 55, n° 1,‎ 2006, pp. 4-10.</ref>. Aquela [[malautiá]] foguèc ansin lo prumier còp de la longa tiera d'espròvas [[medecina|medicalas]] que marquèron son existéncia. Son paire l'encoratjèc a practicar d'[[exercici fisic|activitats fisicas]] per afortir aquela chamba, mas aquela experiéncia precòça de la diferéncia corporala prenguèc mai tard una plaça importanta dins la construccion de son imatge public e de sa pintura. En [[1922]], intrèc a l'Escòla Nacionala Preparatòria de la Ciutat de Mexic, onte voliá se formar per entreprendre d'estudis de [[medecina]]. Faiá partia d'una generacion de joves mexicans educats dins lo contèxte de la reconstruccion [[cultura]]la e [[politica]] menaa après la [[Revolucion Mexicana]]. S'interessèc a la [[literatura]], a las [[sciéncia]]s e a las ideias politicas de senestra. Rejonhèc ansin un grop d'estudiants, los Cachuchas, onte rescontrèc Alejandro Gómez Arias onte venguèc son companhon. I desvolopèc pereu de ligams amb los mitans intellectuaus e politics que menèron a son raprochament ulterior amb lo [[comunisme]] [[Mexic|mexican]]. Lo 17 de setembre de [[1925]], foguèc victima d'un accident fòrça greu quand un [[tramvai]] percutèc son bus. Passèc un mes dins un [[espitau]] e gardèc de sequelas duradissas en despiech de desenaus d'operacions durant lo resta de sa vida<ref>'''[[espanhòu|(es)]]''' Hayden Herrera, ''Frida: una biografía de Frida Kahlo'', La Ciutat de Mexic, Diana, 1984, p. 62.</ref>. De mai, immobilizaa durant de periòdes longs, foguèc oblijaa d'abandonar sos projectes d'estudis medicaus. Es ansin durant sa convalescéncia que comencèc de pénher. Per l'ajudar, sa maire organizèc la fabricacion d'un chavalet especiau, adaptat a la posicion ocupaa dins son [[liech]]. Completat per un [[mirau]], aqueu sistema venguèc l'instrument d'una practica [[art|artistica]] novela<ref>'''[[espanhòu|(es)]]''' Hayden Herrera, ''Frida: una biografía de Frida Kahlo'', La Ciutat de Mexic, Diana, 1984, pp. 62-63.</ref><ref>'''[[anglés|(en)]]''' Andrea Kettermann, ''Kahlo'', Taschen, 2003, pp. 17-18.</ref>. Tre [[1926]], Kahlo penhèc son prumier autoretrach, destinat a Alejandro Gómez Arias. Pauc a cha pauc, la pintura venguèc un mejan de ganhar d'argent per contribuïr au pagament de las despensas [[medecina|medicalas]] de la [[familha (parentèla)|familha]]. Puei, venguèc una vocacion vertadiera. Privaa de la possibilitat de seguir sos estudis medicaus, Frida Kahlo comencèc d'observar son còrs, çò qu'inspirèc lo començament de son expression artistica. Ansin, se l'accident creèc pas l'artista, transformèc rapidament las condicions li permetent de bastir sa relacion amb la pintura. === Diego Rivera e vida adulta === A partir de [[1928]], Kahlo se raprochèc de [[Diego Rivera]] ([[1886]]-[[1957]]), un [[pintura|pintre]] muralista ja famós e engatjat dins la vida [[politica]] e [[cultura]]la de [[Mexic]]. Li mostrèc son trabalh e li demandèc son vejaire sus sa pintura. Lor relacion venguèc rapidament [[amor|amorosa]] e lo pareu se [[maridatge|maridèc]] lo 21 d'aost de [[1929]]. Aqueu maridatge permetèc a Kahlo d'intrar au sen dau ret d'artistas, d'intellectuaus, de fotografes e de militants [[politica|politics]] frequentat per son marit e de s'inscriure dins los mitans [[comunisme|comunistas]]. Lo pareu partejava pereu un interès marcat per la cultura mexicana, las tradicions popularas e l'art [[Mesoamerica|precolombian]]. Pasmens, sos projetes artistics demorèron fòrça diferents : Rivera trabalhèc mai que mai a l'eschala monumentala dau [[muralisme]] mentre que Kahlo se concentrèc sus una pintura intima constituïa de retrachs e de scenas reduchas. De [[1930]] a [[1933]], lo pareu vivèc als [[USA|Estats Units]] onte Kahlo perdèc dos mainats que sas anchas, fracturaas per son accident, permetián pas un desvolopament normau dau [[fètus]]<ref>'''[[anglés|(en)]]''' Hayden Herrera, ''Frida: A Biography of Frida Kahlo'', Harper Perennial, 2002, pp. 133-160.</ref>. Durant aqueu sejorn, Rivera e Kahlo s'installèron a [[San Francisco]], a [[Detroit]] e a [[Nòva York]] en foncion de las comandas reçaupuas per lo prumier. Aquò permetèc a Kahlo de rescontrar plusors intellectuaus estatsunidencs importants e de venir amiga amb lo doctor [[Leo Eloesser]] ([[1881]]-[[1976]]). Es pereu durant aqueu periòde que Kahlo comencèc d'èsser la modela de fotografes professionaus coma [[Edward Weston]] ([[1886]]-[[1958]]) e [[Imogen Cunningham]] ([[1883]]-[[1976]])<ref>'''[[anglés|(en)]]''' Hayden Herrera, ''Frida: A Biography of Frida Kahlo'', Harper Perennial, 2002, pp. 117-125.</ref><ref>'''[[anglés|(en)]]''' Martha Zamora, ''Frida Kahlo: The Brush of Anguish'', 1990, pp. 42-43.</ref>. Aquelas [[fotografia]]s mòstran la volontat precòça de Kahlo d'utilizar sos [[vestit]]s, sas coifuras e sos accessòris per construire un imatge public aisament identificable<ref>'''[[anglés|(en)]]''' Christina Burrus, « The Life of Frida Kahlo », dins Emma Dexter, ''Frida Kahlo'', Tate Modern, 2005, p. 203.</ref>. Sos problemas de santat li inspirèron egalament d'òbras fòrça personalas, especialament ''Henry Ford Hospital'', onte se representèc sus un liech d'espitau après un maupart dins una compausicion l'associant amb d'elements medicaus e diferents simboles e objectes penjats a l'entorn d'ela. Lo [[maridatge]] amb [[Diego Rivera]] foguèc pereu tumultuós. Los dos entretenguèron mai d'una relacion extraconjugala, çò qu'entraïnèc de crisis repetias<ref>'''[[anglés|(en)]]''' Hayden Herrera, ''Frida: A Biography of Frida Kahlo'', Harper Perennial, 2002, pp. 192-201.</ref>. En [[1939]], un [[divòrci]] foguèc prononciat. Aquela fasa foguèc centrala dins la carriera de Kahlo que produguèc ''Las Doas Fridas'', un de sas òbras mai celebras. Pasmens, lo [[divòrci]] interrompèc pas tota relacion entre Rivera e Kahlo e lo coble se tornèc maridar en decembre de [[1940]]. Durant aqueu periòde, la vida de Kahlo foguèc pereu marcaa per d'eveniments politics internacionaus. Amb Rivera, sostenguèc los republicans durant la [[Guèrra Civila Espanhòla|Guerra Civila Espanhòla]] ([[1936]]-[[1939]])<ref>'''[[anglés|(en)]]''' Andrea Kettenmann, ''Kahlo'', Taschen, 2003, pp. 40-41.</ref>. Aculhèron tanben [[Trotski|Leon Trotski]] e son esposa durant son exili en [[Mexic]]<ref>'''[[anglés|(en)]]''' Hayden Herrera, ''Frida: A Biography of Frida Kahlo'', Harper Perennial, 2002, pp. 192-215.</ref>. Pasmens, aquel engatjament politic foguèc una dimension segondària dins lo desvolopament de son òbra que demorèc mai que mai centrat sus son identitat personala e son trabalh picturau. == Òbra == === Una òbra personala === === Identitat e simbolisme === === Una artista d'avantgarda === === Òbras principalas === == Eiretatge e posteritat == === Una reconeissença progressiva === === De l'artista a l'icòna === === Una influéncia mondiala === == Annexas == === Ligams internes === === Bibliografia === === Nòtas e referéncias === <div style="-moz-column-count:3; column-count:3;"> <references/> </div> [[Categoria:Pintre mexican|Kahlo, Frida]] [[Categoria:Naissença en 1907|Kahlo, Frida]] [[Categoria:Decès en 1954|Kahlo, Frida]] grd3ybs9iy63tsk4o2lz07qqs726nyj 0 30419 2508002 1962865 2026-08-30T07:00:33Z Jfblanc 104 2508002 wikitext text/x-wiki {{Infobox |tematica= |carta= }} {| border="1" cellpadding="2" width=255 cellspacing="0" align="right" style="margin: 0 0 1em 1em; text-align:left; border-collapse:collapse; border:1px gray solid; font-size:95%; background:#f9f9f9" |+ <big><big>'''''Harald V av Norge<br />Harald V av Noreg'''''</big></big> |- | style="background:#efefef" align="center" colspan=2 |[[Fichièr:Harald_V_Norway-Agencia_Brasil.jpg |200px]] |- !align=right|rei de (país): | {{Norvègia}} |- !align=right|Periòde de govèrn: | [[17 de genièr]] de [[1991]] |- !align=right|Predecessor: |[[Olav V]] |- !align=right|Successor: |[[Haakon VIII]] |- !align=right|Data de naissença: |[[21 de febrièr]] de [[1937]] |- !align=right|Luòc de naissença: | [[Skaugum]], [[Asker]], [[Norvègia]] |- |} '''Harald V de Norvègia''' ([[1937]]-[[2026]]) foguèt rei de [[Norvègia]] de 1991 entrò sa mòrt en 2026. Es lo filh del rèire-rei [[Olau V de Norvègia|Olau V]] e de la reina [[Ostal de Bernadòta|Marta Bernadòta]] de Suècia. {{clr}} {{dinastia|color1=|color2=lightblue|abans= [[Olav V]]|aprèp= cap |nom=[[Fichièr:Norwegian_Royal_Standard_flag.png|60px]] <br /> [[Lista dels monarcas de Norvègia|Rei de Norvègia]] <br />[[17 de genièr]] de [[1991]]--[[28 d'agost]] de [[2026]]}} [[Categoria:Rei de Norvègia]] [[Categoria:Membre de l'Òrdre del Merit de la Republica Federala d'Alemanha]] {{datas|1937|2026}} rslkjooqy6usehr1no00znm0f3g08o6 2508003 2508002 2026-08-30T07:01:11Z Jfblanc 104 2508003 wikitext text/x-wiki {{Infobox |tematica= |carta= }} {| border="1" cellpadding="2" width=255 cellspacing="0" align="right" style="margin: 0 0 1em 1em; text-align:left; border-collapse:collapse; border:1px gray solid; font-size:95%; background:#f9f9f9" |+ <big><big>'''''Harald V av Norge<br />Harald V av Noreg'''''</big></big> |- | style="background:#efefef" align="center" colspan=2 |[[Fichièr:Harald_V_Norway-Agencia_Brasil.jpg |200px]] |- !align=right|rei de (país): | {{Norvègia}} |- !align=right|Periòde de govèrn: | [[17 de genièr]] de [[1991]] |- !align=right|Predecessor: |[[Olau V]] |- !align=right|Successor: |[[Haakon VIII]] |- !align=right|Data de naissença: |[[21 de febrièr]] de [[1937]] |- !align=right|Luòc de naissença: | [[Skaugum]], [[Asker]], [[Norvègia]] |- |} '''Harald V de Norvègia''' ([[1937]]-[[2026]]) foguèt rei de [[Norvègia]] de 1991 entrò sa mòrt en 2026. Es lo filh del rèire-rei [[Olau V de Norvègia|Olau V]] e de la reina [[Ostal de Bernadòta|Marta Bernadòta]] de Suècia. {{clr}} {{dinastia|color1=|color2=lightblue|abans= [[Olau V]]|aprèp= cap |nom=[[Fichièr:Norwegian_Royal_Standard_flag.png|60px]] <br /> [[Lista dels monarcas de Norvègia|Rei de Norvègia]] <br />[[17 de genièr]] de [[1991]] -[[28 d'agost]] de [[2026]]}} [[Categoria:Rei de Norvègia]] [[Categoria:Membre de l'Òrdre del Merit de la Republica Federala d'Alemanha]] {{datas|1937|2026}} tnsnv6ahoerw6tbbzlqyi2ocwmuqkwh 2508005 2508003 2026-08-30T07:13:00Z Jfblanc 104 2508005 wikitext text/x-wiki {{Infobox |tematica= |carta= }} {| border="1" cellpadding="2" width=255 cellspacing="0" align="right" style="margin: 0 0 1em 1em; text-align:left; border-collapse:collapse; border:1px gray solid; font-size:95%; background:#f9f9f9" |+ <big><big>'''''Harald V av Norge<br />Harald V av Noreg'''''</big></big> |- | style="background:#efefef" align="center" colspan=2 |[[Fichièr:Harald_V_Norway-Agencia_Brasil.jpg |200px]] |- !align=right|rei de (país): | {{Norvègia}} |- !align=right|Periòde de govèrn: | [[17 de genièr]] de [[1991]] |- !align=right|Predecessor: |[[Olau V]] |- !align=right|Successor: |[[Haakon VIII]] |- !align=right|Data de naissença: |[[21 de febrièr]] de [[1937]] |- !align=right|Luòc de naissença: | [[Skaugum]], [[Asker]], [[Norvègia]] |- !align=right|Data de decès: |[[28 d'agost]] de [[2026]] |- !align=right|Luòc de decès: | [[Oslo]], [[Norvègia]] |} '''Arald''' o '''Harald V de Norvègia''' ([[1937]]-[[2026]]) foguèt rei de [[Norvègia]] de 1991 entrò sa mòrt en 2026. Es lo filh del rèire-rei [[Olau V de Norvègia|Olau V]] e de la reina [[Ostal de Bernadòta|Marta Bernadòta]] de Suècia. {{clr}} {{dinastia|color1=|color2=lightblue|abans= [[Olau V]]|aprèp= cap |nom=[[Fichièr:Norwegian_Royal_Standard_flag.png|60px]] <br /> [[Lista dels monarcas de Norvègia|Rei de Norvègia]] <br />[[17 de genièr]] de [[1991]] -[[28 d'agost]] de [[2026]]}} [[Categoria:Rei de Norvègia]] [[Categoria:Membre de l'Òrdre del Merit de la Republica Federala d'Alemanha]] {{datas|1937|2026}} ayyy5kepjeedog7mmi5fp5ig7p3nh8v 2508006 2508005 2026-08-30T07:13:26Z Jfblanc 104 2508006 wikitext text/x-wiki {{Infobox |tematica= |carta= }} {| border="1" cellpadding="2" width=255 cellspacing="0" align="right" style="margin: 0 0 1em 1em; text-align:left; border-collapse:collapse; border:1px gray solid; font-size:95%; background:#f9f9f9" |+ <big><big>'''''Harald V av Norge<br />Harald V av Noreg'''''</big></big> |- | style="background:#efefef" align="center" colspan=2 |[[Fichièr:Harald_V_Norway-Agencia_Brasil.jpg |200px]] |- !align=right|rei de (país): | {{Norvègia}} |- !align=right|Periòde de govèrn: | [[17 de genièr]] de [[1991]] |- !align=right|Predecessor: |[[Olau V]] |- !align=right|Successor: |[[Haakon VIII]] |- !align=right|Data de naissença: |[[21 de febrièr]] de [[1937]] |- !align=right|Luòc de naissença: | [[Skaugum]], [[Asker]], [[Norvègia]] |- !align=right|Data de decès: |[[28 d'agost]] de [[2026]] |- !align=right|Luòc de decès: | [[Oslo]], [[Norvègia]] |} '''Arald''' o '''Harald V de Norvègia''' ([[1937]]-[[2026]]) foguèt rei de [[Norvègia]] de 1991 entrò sa mòrt en 2026. Es lo filh del rèire-rei [[Olau V de Norvègia|Olau V]] e de la reina [[Ostal de Bernadòta|Marta Bernadòta]] de Suècia. {{clr}} {{dinastia|color1=|color2=lightblue|abans= [[Olau V]]|aprèp= [[Aacon VIII]] |nom=[[Fichièr:Norwegian_Royal_Standard_flag.png|60px]] <br /> [[Lista dels monarcas de Norvègia|Rei de Norvègia]] <br />[[17 de genièr]] de [[1991]] -[[28 d'agost]] de [[2026]]}} [[Categoria:Rei de Norvègia]] [[Categoria:Membre de l'Òrdre del Merit de la Republica Federala d'Alemanha]] {{datas|1937|2026}} bbp80f8qghz9ym0gkyo9kfuiidsktfc 2508007 2508006 2026-08-30T07:13:50Z Jfblanc 104 Jfblanc a desplaçat la pagina [[Harald V de Norvègia]] cap a [[Arald V de Norvègia]] : par d'h en occitan 2508006 wikitext text/x-wiki {{Infobox |tematica= |carta= }} {| border="1" cellpadding="2" width=255 cellspacing="0" align="right" style="margin: 0 0 1em 1em; text-align:left; border-collapse:collapse; border:1px gray solid; font-size:95%; background:#f9f9f9" |+ <big><big>'''''Harald V av Norge<br />Harald V av Noreg'''''</big></big> |- | style="background:#efefef" align="center" colspan=2 |[[Fichièr:Harald_V_Norway-Agencia_Brasil.jpg |200px]] |- !align=right|rei de (país): | {{Norvègia}} |- !align=right|Periòde de govèrn: | [[17 de genièr]] de [[1991]] |- !align=right|Predecessor: |[[Olau V]] |- !align=right|Successor: |[[Haakon VIII]] |- !align=right|Data de naissença: |[[21 de febrièr]] de [[1937]] |- !align=right|Luòc de naissença: | [[Skaugum]], [[Asker]], [[Norvègia]] |- !align=right|Data de decès: |[[28 d'agost]] de [[2026]] |- !align=right|Luòc de decès: | [[Oslo]], [[Norvègia]] |} '''Arald''' o '''Harald V de Norvègia''' ([[1937]]-[[2026]]) foguèt rei de [[Norvègia]] de 1991 entrò sa mòrt en 2026. Es lo filh del rèire-rei [[Olau V de Norvègia|Olau V]] e de la reina [[Ostal de Bernadòta|Marta Bernadòta]] de Suècia. {{clr}} {{dinastia|color1=|color2=lightblue|abans= [[Olau V]]|aprèp= [[Aacon VIII]] |nom=[[Fichièr:Norwegian_Royal_Standard_flag.png|60px]] <br /> [[Lista dels monarcas de Norvègia|Rei de Norvègia]] <br />[[17 de genièr]] de [[1991]] -[[28 d'agost]] de [[2026]]}} [[Categoria:Rei de Norvègia]] [[Categoria:Membre de l'Òrdre del Merit de la Republica Federala d'Alemanha]] {{datas|1937|2026}} bbp80f8qghz9ym0gkyo9kfuiidsktfc 1 30420 2508009 198337 2026-08-30T07:13:51Z Jfblanc 104 Jfblanc a desplaçat la pagina [[Discutir:Harald V de Norvègia]] cap a [[Discutir:Arald V de Norvègia]] : par d'h en occitan 198337 wikitext text/x-wiki Harald, Arald o autra???? --[[Utilizaire:Vivian13|Vivian13]] 12 de set de 2007 a 13:08 (UTC) d0cogkhcyfigwpmlmw433gpy8v7mv9m 0 41937 2507988 2479446 2026-08-30T00:27:31Z InternetArchiveBot 43230 Rescuing 1 sources and tagging 0 as dead.) #IABot (v2.0.9.5 2507988 wikitext text/x-wiki {{Dialècte Gascon}} {{omon|Aira (omonimia)}} {{Infobox vila occitana | carta = oc | nom = Aira | nom2 = ''Aire-sur-l'Adour'' | imatge = Aire-sur-l-Adour-adour.jpg | descripcion = Vista generala d'Aira. | lògo = | escut = Blason Aire-sur-l Adour.svg | region = [[Navèra Aquitània]] | departament = {{Lanas}} | ist = {{Gasconha}} | parçan = {{Tursan}} | gentilici = Aturins (en [[francés]]) | arrondiment = [[Arrondiment deu Mont|Lo Mont de Marsan]] | canton = Ador Armanhac, burèu centralizator (caplòc deu [[Canton d'Aira]] avant 2015) | insee = 40001 | cp = 40800 | cònsol = Xavier Lagrave | mandat = [[2020]]-[[2026]] | intercom = [[Comunautat de comunas d'Aira|CC d'Aira]] | latitud = 43.7038888889 | longitud = -0.261666666667 | alt mini = 68 | alt mej = 80 | alt maxi = 176 | ectaras = 5 778 | km² = 57.8 |}} '''Aira'''<ref>[https://web.archive.org/web/20170919200819/http://www.locongres.org/oc/aplicacions/top-oc/topoc-recerca/ Top'Òc] Diccionari toponimic occitan del [[Congrès permanent de la lenga occitana]].</ref><ref>Toponimia Occitana ([[Institut d'Estudis Occitans]]) : IEO_BdTopoc : http://bdtopoc.org</ref> (''Aire-sur-l'Adour'' en [[francés]]) qu'ei ua [[Comuna francesa|comuna]] [[Gasconha|gascona]] situada dens lo [[departaments franceses|departament]] de las [[Lanas (departament)|Lanas]] e la [[regions francesas|region]] de [[Navèra Aquitània]], <small>ancianament d'[[Aquitània (region)|Aquitània]]</small>. ==Eraldica== [[Fichièr:Blason Aire-sur-l Adour.svg|thumb|80 px|left|Escut d'Aira]]Esquarterat, au purmèr e au quatau d'aur deu leon d’azur de la coda horcada, au dusau e au tresau de gulas deu leon de porpra; lo tot encimat d’un cap d’azur cargat d’ua hlor de liri d’aur. {{clear|left}} == Geografia == [[Imatge:Map commune FR insee code 40001.png|vignette|upright=1.8|centre|Comunas a l'entorn.]] {{Localizacion vila | nòrd-oèst = [[Dur Hòrt e Baishen]] | nòrd = [[Casèras d'Ador]] | nòrd-èst = [[Lo Haugar]]<br>[[Vergonhan]] | oèst = [[Baús Sobiran]] | vila = Aira | èst = [[Barçalona de Gers]] | sud-oèst = [[Sorbets (Lanas)|Sorbets]]<br>[[La Trilha]] | sud = [[Segòs]] | sud-èst = [[Verneda]]<br>[[Lanús]] |}} Aira qu’ei la mei grana comuna de [[Tursan]], parçan deu Sud-Èst de las [[Lanas (departament)|Lanas]]. Qu'ei situada dens lo [[vinhau deus Costalats de Sent Mont]] a 150&nbsp;km capsús de [[Bordèu]], 50&nbsp;km capvath de [[Pau]] e 30&nbsp;km cap Sud-Èst deu [[Lo Mont|Mont]], a l'endret on l'[[Ador]] entra dens lo departament de las {{Lanas}}, on se tòcan las regions de Tursan, d'{{Armanhac}} e de [[Vic Vilh]]. <br /> Lo còr de la vila qu'ei situat sus l'[[Ador]]. L'ostau de vila, lo centre comerçant e la glèisa catedrau que's tròban sus l'arriba esquèrra. Los dus principaus lòcs-dits a despart de la vila que son Subehargas, sus l'arriba dreta, e lo quartièr deu Mas qui susploma l'arriba esquèrra dab la [[glèisa de Senta Quitèira]]. La comuna limitròfa de [[Barçalona de Gers]] que hè partida de la medisha aglomeracion. Las comunas tanhentas que son [[Vergonhan]], [[Lo Hogar]], [[Casèras]], [[Dur Hòrt-Baishen]], [[Baús Sobiran]], [[Sorbets (Lanas)|Sorbets]], [[La Trilha]], [[Segòs]], [[Lanús]], [[Verneda]], [[Barçalona de Gers]]. ==Toponimia== Bénédicte Boyrie-Fénié que horneish una lista d'atestacions ancianas : ''Aturi (ripas ~)'' (sègle I, Lucan), ''Aturiensis (civitas ~)'' (cap a 400), ''Aturrus'' (Ausòni, sègle V, dus còps), ''Aturres'' (Sidòni Apollinar, sègle V), ''Aturae'' (sègle VI), ''Atora (vicus)'' (Gregòri de Tors, ''De Gloria Confessorum'', 51), ''Adura'' (en latin, 1063), e ''Aire'' o ''Ayre et Le Mas'' (en francés, sègles XVII e XVIII). Lo nom de la vila que vien deu nom deu flume, ''*átur'', au cas subjècte<ref>Albert Dauzat, Charles Rostaing, ''Dictionnaire étymologique des Noms de Lieux en France'', Librairie Guénégaud,reedicion 1984, p. 6</ref>, d'origina iberoaquitana, o, çò pus mens, prelatina (cf. lo flume francés ''Eure'' < ''Atura'', e autes). Qu'ei accentuat sus l'iniciala, au lòc qu'a l'epòca romana, lo nom deu flume qu'estó accentuat sus la segonda sillaba, çò qui explica lo son nom modèrne : ''*atŭr'' > ''ador'' (sonorizacion normau de ''t'' intervocalica; ''ŭ'', donc prononciada com brèva, que dona ''o'' barrada, presenta tanlèu lo sègle VI, e pas ''u''). Per la vila, ''*Àt(u)ra (villa)'' que donèt ''Atra'', puei ''Aira'' (en occitan, lo producte deu grop ''tr'' intervocalic qu'ei ''ir''). Non i a cap de diferéncias énter l'opinion de Dauzat e Rostaing, la d'[[Ernèst Negre]], e la de Bénédicte Boyrie-Fénié<ref>Bénédicte Boyrie-Fénié, ''Dictionnaire toponymique des communes Landes et Bas-Adour'', ed. CAIRN, Pau, 2005, p.33</ref>. Lo nom latin oficial, ''Vicus Julii'', estó pas conservat. == Istòria == === Antiquitat === <gallery mode=packed heights=180px> Aire sur l'Adour - bridge.jpg|Lo pont sus l'Ador. aire-sur-ladour-new-bridge.jpg|Le pont de la desviacion. </gallery> Abans l'epòca romana, un oppidum deu nom de ''Atura'' qu'existiva suu site d'Aira. D'aqueste nom, emprontat au flumi d'[[Ador]], vienen autan plan lo nom de la vila d'Aira com lo deu [[Tursan]] (''pagus aturensis''). Aqueth país qu'èra poblat peus [[Tarusates]]. Caplòc deus pòbles sosmetuts de cap a l'an 56 abans [[Jèsus Crist]] per [[Publius Crassus|Crassus]], lòctenent de [[Juli Cesar]], lo nom d'Aira e principaument lo nom deu son borg, es romanizat en ''Vicus Julii''<ref>Panneau de présentation de la glèisa de Senta Quitèira d'Aira</ref>. === Visigòts === Per la seguida Aira que vadó, dab [[Tolosa]], l'ua de las duas capitalas deu reiaume [[Visigòts|visigòt]] d'[[Euric]] ([[466]]-[[484]]) puish d'[[Alaric II]] ([[484]]-[[507]]), qui i promulgà en [[506]], lo son [[Breviari d'Alaric|Breviari]], condensat de [[Drech roman|dret roman]], un an davant d'estar vinçut per [[Clodovèu]]. Qu'es dens aquera tempòra, en [[476]], que [[Quitèira]] (o Quiteria, Guitèira), princessa catolica d'[[Espanha]], hilha deu « rei » Caius e hugent lo son pretendent, seré estada descapitada peus Visigòts [[Arianisme|arians]], a Aira. Lo son cap qu'i auré hèit chorrar ua hont miraculosa. Las legendas tocant senta Quitèira que son numerosas e que mèrcan originas diferentas (sii Espanha, [[Galícia]], [[Portugau]], sii lo reiaume visigòt de Tolosa), de tota mòda ne n'am pas nada hont istorica. Lo son culte qu'èra hòrt corrent capvath {{Gasconha}}, on la hasèn guarir los maus de cap, la holia e l'arrauja.<br /> Aira que vaid lo sièti d'un avescat. === L'avescat === La preséncia d'un representant de l'avesque d'Aira, Marcellus, au [[concili d'Agde]] de 506, que hè pojar hòrt lonh dens lo temps l'assegurança d'un sièti episcopau en aqueste endret. Aira que's perdó l'avescat a la [[Revolucion Francesa]]. A la debuta deu {{Sègle XIX}}, ua reorganizacion deus [[diocèsi]]s de França ([[Concordat de 1801|Concordats de 1801]] e [[Concordat de 1817|de 1817]]) qu'a aplegat los diocèsis d'Aira e de [[Dacs]]. Lo sièti principau de l'avescat qu'es estat oficiaument mudat en 1933 a Dacs, vila mei grana e miélher desservida preu [[Camin de fèrre|camin de hèr]]. La glèisa [[catedrau]] d'Aira pòrta lo títol de ''Concatedrau''. === Edat Mejana === Qu'es a Aira, mes en baish, dens la ciutat fortificada bordejant l'Ador, qu'un acòrd estó passat au {{Sègle XII}} enter lo rei d'[[Anglatèrra]], [[Edoard Ier d'Anglatèrra|Edoard I^èr]], e l'avesque d'Aira, l'un balhant la soa proteccion, e l'aut ua part deus sons revienguts. === Lo pelegrinatge de Sant Jacme de Compostèla === Aira qu'ei situada sus la [[Via Podiensis]] deu [[pelegrinatge de Sant Jacme de Compostèla]]. {{Camin de Compostèla | precedenta = [[Barçalona de Gers]] | via = Via Podiensis | seguenta = [[Miramont e Sensac]] |}} Qu'i avè a Aira dus espitalets dont l'Espitalet de Manso, dens lo baish de la carrèra qui poja dinc a la glèisa de Senta Quitèira, uei carrèra Félix Despagnet. Los espitalets qu'èran petits espitaus taus romius. Qu'i èran arcuelhuts, neurits, suenhats, aconortats. Los espitalets qu'èran tienuts per con·hrairias jacobitas compausadas en cada vila d'aqueths e aqueras qui avèn hèit lo pelegrinatge. Atau, en tornant çò qui avèn recebut, que mantienèn la tradicion. Qu'arcuelhèven los pelegrins qui passavan capvath la vila e qu'aprestavan los qui volèn partir. Los espitalets qu'èran tanbenh tienuts per ordis espitalèrs de cavaleria. ===Epòca contemporanèa=== Lo [[25 de mai]] de [[1982]] la brusla d'un establiment medicoescolar que hasó 24 morts, dont 21 mainatges. Ua desviacion que contorneja la vila per l'oèst e travèrsa l'Ador sus un pont navèth. == Administracion == {{ElegitDebuta |Títol = Lista deus cònsols successius}} {{Elegit |Debuta= [[2014]] |Fin= [[2026]] |Identitat= Xavier Lagrave |Partit= UDI |Qualitat= Conselhèr departamentau}} {{Elegit |Debuta=març de [[1989]] |Fin= [[2014]] |Identitat= Robert Cabé |Partit= [[PS (fr)|PS]] |Qualitat= Conselhèr generau e ancian deputat }} {{Elegit |Debuta=març de [[1977]] |Fin= [[1989]] |Identitat= Jean Cledes |Partit= UDF |Qualitat= Conselhèr generau}} {{Elegit |Debuta= [[1967]] |Fin= [[1977]] |Identitat= Olivier Darblade |Partit= PS |Qualitat= Conselhèr generau}} |- |colspan="5" align="center" bgcolor="#f3fff3" | {{bóstia desenrotlanta/debuta |títol=Seguida de la lista deus maires }} {{ElegitDebuta |Títol =}} {{Elegit |Debuta= [[1961]] |Fin= 1967 |Identitat=Louis Lieux |Partit=divèrs dreta |Qualitat=Conselhèr generau (1964-1967)}} {{Elegit |Debuta= [[1954]] |Fin= 1961 |Identitat=Julien Labat |Partit=divèrs dreta, puish RI |Qualitat=Conselhèr generau (1954-1964}} {{Elegit |Debuta= |Fin= |Identitat= |Partit= |Qualitat= }} {{ElegitFin}} {{bóstia desenrotlanta/fin}} {{ElegitFin}} == Demografia == {{Demografia |insee=40001 |1793=3164 |1800=2999 |1806=3300 |1821=3629 |1831=3937 |1836=4028 |1841=4432 |1846=4667 |1851=4817 |1856=4888 |1861=5144 |1866=4885 |1872=4361 |1876=4754 |1881=4562 |1886=4684 |1891=4551 |1896=4510 |1901=4266 |1906=4303 |1911=4023 |1921=3721 |1926=3926 |1931=3864 |1936=4160 |1946=4298 |1954=4841 |1962=5168 |1968=5665 |1975=5896 |1982=6242 |1990=6205 |1999=6003 |2004= |2005= |2006=6089 |2007=6070 |2008=6092 |2009= |cassini=61265 |senscomptesdobles=1962}} ==Patrimòni== ===Civiu=== <gallery mode=packed heights=180px> Aire sur l Adour - Halle aux Grains.jpg|La Hala deus Grons. Aire Adour cathédrale.jpg|La catedrala de Sent Joan Baptista. Sainte-quitterie.jpg|La glèisa de Senta Quitèira. </gallery> '''L'Ostau de vila''' (dempuish 1927) qu'aucupa ua partida de l'ancian avescat. Qu'es un bastiment deu {{Sègle XVII}}, dab un escalèr de pèira e plafons dab caishons, ua tor redona dab un escalèr deu {{Sègle XVI}}, encaperat en agachiu. Au petit '''musèu arqueologic''' de l'Ostau de vila : pèiras escultadas de coscolhas de sent Jacme. '''L'ostau de l'oficialitat''', deu sègle XVI{{e}}, 6 rue Labeyrie, dab hièstras de mainèus, qu'èra la juridiccion on se sedèn los Jurats. '''Lo pont de pèira''' de cinc arcas sus Ador data de [[1852]]. Lo quai sud e los bòrds d'Ador que son estats amainatjats en ua permenada qui mia dinc a las '''arenas'''. '''La Hala deus grons''', octogonau, dab granas arcas de pèira, que data de [[1860]]. ===Religiós=== * [[Catedrala de Sent Joan Batista d'Aire|La catedrala de Sent Joan Baptista]], (avescat d'Aira e de Dacs). * [[Glèisa de Senta Quitèira]], inscriuta au [[Patrimòni de l'Umanitat|Patrimòni Mondiau]] de l'[[UNESCO]]. Sus la sèrra deu Mas, au sud-oèst de la vila, qu'es d'estil gotic deu XIII{{e}} - XIV{{e}} sègle, manca lo capcèr qui es de la fin deu XI{{e}} o de la debuta deu {{sègle XII}}. ==Economia== [[Viticultura]] : [[Costalats de Sent Mont (AOVDQS)]] ==Personalitats ligadas dab la comuna== ''[[:Categoria:Naissance à Aira|Naissance à Aira]]'' * [[Paul Cadroy]], avocat e deputat francés, nascut lo [[26 de decembre]] de [[1751]]. * [[Jean-Baptiste Papin]], òmi politic e jurista francés, nascut lo [[10 de decembre]] de [[1756]] a Aira. * [[Michel-Jean-Jérôme Dizé]], quimista, vadut a Aira en 1764. (Ensenhat peu [[Jean Darcet]]) * [[Victor Lourties]], òmi politic, president deu Senat, ministre francés nascut lo [[22 de juillet]] de [[1844]] a Aira. * [[Cesari Daugèr]], escrivan gascon , vadut a Aira en 1858. * [[Florian Cazalot]], jogador de [[rugbi de XV]], nascut lo [[22 d'avril]] de [[1985]]. ==Embessonatge== * {{Embessonatge|Castro-Urdiales|Espanha|Spain}} ==Véder tanben== * [[Comunas de las Lanas]] == Ligams extèrnes == {{commons|Category:Aire-sur-l'Adour|Aira}} * [http://aire-sur-adour.fr/ Sit oficiau de la vila] * [https://web.archive.org/web/20090529063208/http://www.tourisme-aire-eugenie.fr/: Sit oficiau de l'Oficina de Torisme Comunautaire deu canton d'Aira] * [https://web.archive.org/web/20170710015200/http://www.compostelle-landes.com/ Camins de Sant Jacme dens las Lanas] * [http://www.saint-jacques-aquitaine.com Camins de Sant Jacme en Aquitània] ==Nòtas== <references/> {{Camin de Compostèla | precedenta = [[Barçalona de Gers]] | via = Via Podiensis | seguenta = [[Miramont e Sensac]] |}} {{Portal Gasconha}} {{Comunas de las Lanas}} [[Categoria:Via Podiensis]] [[Categoria:Comuna de Tursan]] [[Categoria:Comuna de las Lanas]] [[Categoria:Lanas]] [[Categoria:Comuna de Gasconha]] ajt2alkfpreikmvbuzf7l35giahjczi 0 42085 2507956 2295212 2026-08-29T12:42:34Z Pdbdt 1104 /* Administracion */ cònsol 2507956 wikitext text/x-wiki {{Dialècte Gascon}} {{Omon|Haget (omonimia)}} {{Infobox vila occitana | carta = oc | nom = Hagetmau | nom2 = ''Hagetmau'' | imatge = Hagetmau, centre ville.jpg | descripcion = Haget, centre vila. | lògo = | escut = Blason ville fr Hagetmau (Landes).svg | escais = | ist = {{Gasconha}} | parçan = [[Shalòssa]] Hauta | region = [[Navèra Aquitània]] | departament = {{Lanas}} | arrondiment = [[Arrondiment deu Mont|Lo Mont]] | canton = Shalòssa Tursan, burèu centralizator ([[caplòc deu]] [[Canton de Hagetmau]] avant 2015) | intercom = [[Comunautat de comunas de Shalòssa Tursan|CC de Shalòssa Tursan]] (2017 ---->) | insee = 40119 | cp = 40700 | cònsol = Pascale Requenna | mandat = [[2020]]-[[2026]] | gentilici = Los Hagets | latitud = 43.6561111111 | longitud = -0.5925 | alt mini = 72 | alt mej = | alt maxi = 142 | km² = 28.37 | sitweb = http://www.hagetmau.fr |}} '''Hagetmau''' o '''Haget''' (''Hagetmau'' en [[francés]]) qu'ei ua [[comuna francesa|comuna]] [[Gasconha|gascona]] de [[Shalòssa]] situada dens lo [[departaments franceses|departament]] de las [[Lanas (departament)|Lanas]] e la [[regions francesas|region]] de [[Navèra Aquitània]], <small>ancianament d'[[Aquitània (region)|Aquitània]]</small>. <br/> Lo nom sancèr qu'es "Hagetmau", mès oraument que s'emplega sustot l'abracat "Haget". [[Imatge:Crypte St Girons 2.JPG|thumb|200px|left|Cripta de Sent Gironç]]. ==Gentilici== Los abitants que son "los Hagets" o "los Hagetons" (pejoratiu).<br> Dens lo mitan esportiu, sustot rugbistic, que son chafrats "los Carronhas". ==Geografia== La vila de Haget qu'es un caplòc de canton de la [[Shalòssa]] Hauta. Que's tròba a mieitat camin enter [[Lo Mont]] (27&nbsp;km) e [[Ortès]] (22&nbsp;km), sus la rota D933. La vila qu'es adaigada peu [[Lots|Los]], [[afluent]] de l'[[Ador]]. La comunas tanhentas que son : [[Senta Coloma (Lanas)|Senta Coloma]], [[Horcs Arriu|Horsarriu]], [[Doasit]], [[Sèrraslós e Arribans]], [[Sent Cric de Shalòssa]], [[Momui]], [[La Bastida de Shalòssa]], [[La Craba]], [[Montsegur (Lanas)|Montsegur]], [[Samadèth]], [[Sèrras Gaston]]. [[Imatge:Hagetmau Silla de Pantagruel.jpg|thumb|right|La cadèira de Gargantuam]] [[Imatge:Map commune FR insee code 40119.png|vignette|upright=1.8|centre|Comunas a l'entorn.]] ===Perimètre deu territòri=== {{Localizacion vila |nòrd-oèst=[[Doasit]] |nòrd=[[Horcs Arriu]] |nòrd-èst=[[Senta Coloma (Lanas)|Senta Coloma]] |oèst=[[Sèrraslós e Arribans]]<br>[[Sent Cric de Shalòssa]] |vila=Hagetmau |èst=[[Sèrras Gaston]]<br>[[Samadèth]] |sud-oèst=[[Momui]] |sud=[[La Bastida de Shalòssa]] &nbsp;&nbsp;&nbsp;&nbsp;&nbsp;&nbsp; [[La&#160;Craba]] |sud-èst=[[Montsegur (Lanas)|Montsegur]] }} ==Toponimia== La prononciacion qu'ei [ha'jet]. Las fòrmas ancianas que son ''Ffagetmau'' en 1291, ''Hayetmau'' en 1417-1418, ''Hagetmau'' (mapas de 1638, 1651 e deu començament deu sègle XVIII), ''Hagemau'' (mapa de 1714), ''Hagnemau'' (mapa de 1733) <ref name = bbf>Bénédicte Boyrie-Fénié, ''Dictionnaire toponymique des communes. Landes et Bas-Adour'', ed. Institut occitan e CAIRN, Pau, 2005, p. 111</ref>. ''Haget'' qu'es format de "hai" (latin ''fagus'') e deu sufixe collectiu vegetau "-et" (latin ''-etum'') = Haget : bòsc de hais.<br> Mei l'adjectiu "mau" (latin ''malum'') = maishant. ''Hagetmau'' significa "Maishant bòsc de hais". L'adjectiu pejoratiu ''mau'' qu'ei ocultat de la fòrma orala <ref name = bbf/>. Qu'ei donc arcaïc. ==Economia== La fabrica de sietis qu'èra vaduda emblematica de la ciutat, dinc a la barradura en 2010 de l'usia Capdeviela. ==Istòria== La preïstòria qu'a deishat quauques tumuli dens lo vesiatge, e vestigis litics esbarrisclats.<br> Gironç (''Gerontius''), vienut evangelizar [[Novempopulània]] dab sheis auts compairs, que seré estat martirizat a Haget, de cap a 409<ref>[http://catholique-aire-dax.cef.fr/spip.php?article1177 Sent Gironç suu site de l'avescat d'Aira e Dacs]</ref>.<br> [[Imatge:Hagetmau Cripta de San Girons.jpg|thumb|right|Cripta de Sent Gironç]] Au sègle XII^au, que bastín (o qu'arrebastín ?) ua glèisa abadiau, per dessús ua cripta on serén conservadas las relíquias de Sent Gironç. La glèisa qu'estó desbastida en 1904 ; ne damora pas mei sonque la cripta. La glèisa actuau qu'estó apitada en 1884.<br> La vila de Hagetmau que s'es desvelopada a l'entorn deu son castèth, on viscón las familhas de Marsan, Lescun, Andoins e Gramont. Ne damora pas arren d'aqueth castèth, despitat de cap a 1800.<br> Preu miei deus hèits qui an marcat l'istòria e la memòria deus Hagets, que cau mentàver : * La captura d'Antoine de Gramont en 1572, en plen castèth de Haget, on avè amassat tota la noblessa catolica deu parçan, hèit presonèr peu baron d'Arròs, dab sonque 38 òmis<ref>[http://books.google.fr/books?id=0uYtAAAAIAAJ&pg=PA134&dq=%22Yemau%22+%2BHagetmau La France protestante ; De Eugène Haag, Émile Haag ; Paris ; 1846 ; T. I, p.134.]</ref> ; d'auts que parlan de 1573, dab 200 a 300 òmis<ref>[http://www.euskomedia.org/PDFAnlt/riev/01105140.pdf Corisande d'Andoins Comtesse de Guiche et Dame de Gramont]</ref>. * la susmauta contre la gabèla, miada peu [[Bernat Daudijòs]], sortit de [[Couduras]]<ref>[http://chez-alice.fr/dzt-isto/relation.htm Relation véritable...] ; Enric de Labòrda Pèboèr de [[Doasit]]</ref>. * Lo passatge deus Anglés en 1814. [[Wellington]] qu'estó plan arcuelhut per los uns, e un chic mensh per los auts.<ref>[http://books.google.fr/books?id=9eMQAAAAYAAJ&pg=PA601 The dispatches of field marshal the duke of Wellington ; John Murray, Albemarle Street ; London ; 1838 ; T.11, p.601.]</ref>. * La linha de demarcacion pendent la [[Dusau Guèrra Mondiau]]<ref>Hagetmau 1920-1950, Hagetmau village de Chalosse "Il était une fois les gens d'ici" ; Michel Marsan ; imp. Dumartin ; Haget ; deceme 2005.</ref>. [[Imatge:Ages09.jpg|thumb|right|Lo lac d'Agès]] ==Administracion== {{ElegitDebuta|insee=40119 |Títol = Lista deus cònsols successius}} {{Elegit |Debuta= [[2020]] |Fin= ([[2032]]) |Identitat=Pascale Requenna <ref>https://www.sudouest.fr/2020/05/23/hagetmau-40-pascale-requenna-elue-maire-7507277-3380.php</ref> |Partit= |Qualitat= }} {{Elegit |Debuta= [[1995]] |Fin= 2020 |Identitat= Serge Lansaman|Partit=[[UMP|UMP, LR]] |Qualitat= president de l'anciana intercom Hagetmau comunas unidas}} {{Elegit |Debuta= març de [[1971]] |Fin= 1995 |Identitat=Alain Dutoya |Partit= [[Partit Radical d'Esquèrra|PRG]] |Qualitat= conselhèr generau (1961-2004)}} |- |colspan="5" align="center" bgcolor="#f3fff3" | {{ElegitDonadas}} {{bóstia desenrotlanta/debuta |títol=Seguida de la lista deus maires }} {{ElegitDebuta |Títol =}} {{Elegit |Debuta= [[1965]] |Fin= 1971 |Identitat=Marcel Lux |Partit= |Qualitat= }} {{Elegit |Debuta= [[1953]] |Fin= 1965 |Identitat=Francis Maisonnave |Partit= |Qualitat= }} {{Elegit |Debuta= [[1944]] |Fin= 1953 |Identitat=Édouard Castéra |Partit= |Qualitat= }} {{Elegit |Debuta= [[1941]] |Fin= 1944 |Identitat=Henri Duvignau |Partit= |Qualitat= }} {{Elegit |Debuta= [[1934]] |Fin= 1941 |Identitat=Édouard Castéra |Partit= |Qualitat= }} {{Elegit |Debuta= [[1908]] |Fin= 1934 |Identitat=Gaston Lalanne |Partit= |Qualitat=deputat }} {{Elegit |Debuta= [[1904]] |Fin= 1908 |Identitat=Joseph Daraignez |Partit= |Qualitat= }} {{Elegit |Debuta= [[1896]] |Fin= 1904 |Identitat=Léonce Lhoste |Partit= |Qualitat= }} {{Elegit |Debuta= [[1892]] |Fin= 1896 |Identitat=Jules Daraignez |Partit= |Qualitat= }} {{Elegit |Debuta= [[1884]] |Fin= 1892 |Identitat=Hippolyte Duboy |Partit= |Qualitat= }} {{Elegit |Debuta= [[1879]] |Fin= 1884 |Identitat=Jules Daraignez |Partit= |Qualitat= }} {{Elegit |Debuta= [[1859]] |Fin= 1879 |Identitat=Hippolyte Duboy |Partit= |Qualitat= }} {{Elegit |Debuta= [[1852]] |Fin= 1859 |Identitat=Jean Baptiste Bonnefemne |Partit= |Qualitat= }} {{Elegit |Debuta= [[1849]] |Fin= 1851 |Identitat=Auguste Dupoy |Partit= |Qualitat= }} {{Elegit |Debuta= [[1848]] |Fin= 1849 |Identitat=Jean Martial Larrigade |Partit= |Qualitat= }} {{Elegit |Debuta= [[1837]] |Fin= 1848 |Identitat=Jean Bonnefemne |Partit= |Qualitat= }} {{Elegit |Debuta= ~[[1834]] |Fin= 1837 |Identitat=Jean Dupoy |Partit= |Qualitat= }} {{Elegit |Debuta= [[1832]] |Fin= ~1834 |Identitat=Jean Duboy |Partit= |Qualitat= }} {{Elegit |Debuta= [[1830]] |Fin= 1832 |Identitat=Pierre Tachon |Partit= |Qualitat=lòctenent coronèu }} {{Elegit |Debuta= [[1819]] |Fin= 1830 |Identitat=Jean Lalaude |Partit= |Qualitat=coronèu }} {{Elegit |Debuta= [[1815]] |Fin= 1819 |Identitat=Joseph-Charles Labeyrie Hourticat |Partit= |Qualitat=avocat }} {{Elegit |Debuta= [[1811]] |Fin= 1815 |Identitat=Jean Dupoy |Partit= |Qualitat= }} {{Elegit |Debuta= an X |Fin= 1811 |Identitat=François Maynadé |Partit= |Qualitat= }} {{Elegit |Debuta= an IX |Fin= an X |Identitat=Joseph Sever Paschal Lalaude Dauga |Partit= |Qualitat= }} {{Elegit |Debuta= an VIII |Fin= an IX |Identitat=François Barrouilhet |Partit= |Qualitat=maire }} {{Elegit |Debuta= an VII |Fin= an VIII |Identitat=Jean Camguilhem |Partit= |Qualitat=agent municipau }} {{Elegit |Debuta= an VI |Fin= an VII |Identitat=Simon Duporté |Partit= |Qualitat=agent municipau }} {{Elegit |Debuta= an VI |Fin= an VI |Identitat=Pierre Soubaigné Urban |Partit= |Qualitat=agent municipau }} {{Elegit |Debuta= an VI |Fin= an VI |Identitat=Benoît Laliquet |Partit= |Qualitat=agent municipau }} {{Elegit |Debuta= an V |Fin= an VI |Identitat=Jean Camguilhem |Partit= |Qualitat=agent municipau }} {{Elegit |Debuta= an IV |Fin= an V |Identitat=Bertrand Laferrère |Partit= |Qualitat=agent municipau }} {{Elegit |Debuta= [[1793]] |Fin= an IV |Identitat=Jean François Maynadé |Partit= |Qualitat=maire, puish agent municipau }} {{ElegitFin}} {{bóstia desenrotlanta/fin}} {{ElegitFin}} ==Demografia== {{Demografia |insee=40119 |1793=2284 |1800=2332 |1806=2516 |1821=2660 |1831=3053 |1836=3076 |1841=3081 |1846=3100 |1851=3118 |1856=3104 |1861=3029 |1866=3098 |1872=3049 |1876=3166 |1881=3127 |1886=3169 |1891=3142 |1896=3089 |1901=3123 |1906=3215 |1911=3149 |1921=2846 |1926=2882 |1931=2897 |1936=2869 |1946=2870 |1954=3008 |1962=3376 |1968=3755 |1975=4318 |1982=4514 |1990=4449 |1999=4411 |2004= |2005= |2006=4583 |2007=4549 |2008= |2009= |cassini=16557 |senscomptesdobles=1962}} ==Lòcs e monuments== * La [[:fr:Crypte Saint-Girons|cripta de Sent Gironç]]. * Los Lacs d'Halco : Lagas amainatjadas tà las passejadas e la pesca. * Lo lac d'Agès : 2,5 Mm³ sus 51 ectaras<ref>[https://web.archive.org/web/20180316044405/http://www.peche-landes.com/Ou-pecher/Lacs-des-Landes Site de la "Fédération des Landes pour la pêche et protection du milieu aquatique], vesitat lo 08/01/2018.</ref>, a miejas dab la comuna de [[Montsegur (Lanas)|Montsegur]] ; sostien de las aigas baishas deu [[Lots|Los]], irrigacion deu [[milhòc]], pesca. [[Imatge:DianedAndouins.jpg|thumb|right|La bròia Corisanda dab la soa hilha]] ==Personalitats ligadas a la comuna== * [http://catholique-aire-dax.cef.fr/spip.php?article1177 Sent Gironç] ; evangelizator, martirizat a Haget de cap a 409. * [[Enric II de Navarra]], mort a Haget en 1555. * [[:fr:Diane d'Andoins|Diane d'Andoins]], dita "la bròia Corisanda" (Haget, 1555 - Haget, 1621) : mestressa d'[[Enric de Borbon|Enric III]] de [[Reiaume de Navarra|Navarra]] (IV de França). * Pascal Duprat (Haget, 1815 - 1885 en mar) : mantuns còps elejut deputat, republican. * Fernand Lubet-Barbon (Haget, 1857- [[Sent Cric de Shalòssa]], 1948) : medecin. * Henri Lefebvre (Haget, 1901- [[Pau]], 1991) : filosòf marxista. ==Arreproèrs== *'''Haget, Hagetons'''<ref>Dictionnaire Gascon-Français ; Vincent Foix ; Presses Universitaires de Bordeaux ; CECAES ; 2003.</ref>. (Çò qui sembla voler díser : a Hagetmau, petitas gents) *'''Mensfida't de l'aiga e deu huec, e de las gojatas de Haget'''. (Aqueth arreproèr que seré en ligason dab lo passatge deus Anglés en 1814 : gojatas de Haget qu'aurén ahiscat sordats anglés tà'us atirar dens quauque tracanard, avant de tuà'us, e d'ahonar los còs dens lo [[Lots|Los]] o de'us har cresmar dens lo horn deu panissèr.) *'''Pudir com los òlis de Haget'''<ref>Dictionnaire du Béarnais et du Gascon modernes; Simin Palay ; éd. CNRS ; 1980 ; p.553.</ref>. (Flairar lèd) ==Bibliografia== * Hagetmau 1900-1920, Regards oubliés, seguit de "Petite Histoire de Cagots" ; Michel Marsan ; en çò de l'autor ; Haget ; abriu 1997. * Hagetmau Perle de la Chalosse ; Pierre Bordes ; imp. Dumartin ; Haget ; noveme 1997. * Hagetmau 1920-1950, Hagetmau village de Chalosse "Il était une fois les gens d'ici" ; Michel Marsan ; imp. Dumartin ; Haget ; deceme 2005. ==Véder tanben== * [[Comunas de las Lanas]] ==Ligams extèrnes== * [https://web.archive.org/web/20110305192809/https://www.chalossetursan.fr/ Comunautat de comunas de Shalòssa Tursan] ==Nòtas== <references /> <br/> {{Sisterlinks| commons=Category:Hagetmau| }} {{Camin de Compostèla | precedenta = [[Horcs Arriu]] | via = Via Lemovicensis | seguenta = [[La Bastida de Shalòssa]] }} {{Portal Gasconha}} {{Comunas de las Lanas}} [[Categoria:Comuna de Shalòssa]] [[Categoria:Comuna de las Lanas]] [[Categoria:Comuna de Gasconha]] [[Categoria:Via Lemovicensis]] 4th7p93fz0shn1s9fmt6so35hac7ger 0 42402 2507994 2295372 2026-08-30T04:29:35Z InternetArchiveBot 43230 Rescuing 1 sources and tagging 0 as dead.) #IABot (v2.0.9.5 2507994 wikitext text/x-wiki {{Dialècte Gascon}} {{Infobox vila occitana |nom=Lipostèir |carta=oc |nom2= Liposthey | lògo= cap | imatge= Liposthey mairie.jpg | descripcion= Ostau de comuna, bastit en [[garluisha]] |escut= |escais= | region = [[Navèra Aquitània]] |ist={{Gasconha}} |parçan={{Bòrn}} ? |departament={{Lanas}} | arrondiment = [[Arrondiment deu Mont|Lo Mont]] | canton = Grans Lacs ([[Canton de Pissòs|Pissòs]] avant 2015) | intercom = [[Comunautat de comunas de Còr Hauta Lana|CC de Còr Hauta Lana]] | cp= 40410 |insee= 40156 |cònsol= Christian Harambat |mandat=[[2014]]-[[2020]] |gentilici= (en [[francés]]) | longitud= -0.878611111111 | latitud= 44.3181 |alt mini= 61 | alt mej= |alt maxi= 73 |km²= 23.97 |}} '''Luc Postèir''' [lipusté], o '''Lipostèr''' donada la prononciacion locau), o '''Lipostèir'''<ref>[https://web.archive.org/web/20160304030713/http://www.ieo-oc.org/IMG/pdf/Actes_2007-3-Comment_faire_une_recherche_toponymique.pdf]</ref> <ref>http://www.institutoccitan.com/index.php?option=com_content&task=view&id=166&Itemid=0&lang=oc</ref> (en [[francés]]: ''Liposthey'') qu'ei ua [[comuna francesa|comuna]] [[Gasconha|gascona]], situada dens lo [[departaments franceses|departament]] de las [[Lanas (departament)|Lanas]] e la [[region francesa|region]] de [[Navèra Aquitània]], <small>ancianament d'[[Aquitània (region)|Aquitània]]</small>. ==Geografia== [[Imatge:Map commune FR insee code 40156.png|vignette|upright=1.8|centre|Comunas a l'entorn.]] ==Toponimia== La prononciacion qu'ei [lipus'tɛ]. Las fòrmas ancianas que son ''affarium de Luopoter'' en 1274, ''locus de Licposter'' en 1310, ''Lipostey'' au sègle XVII, ''Lyposté'' (mapa de 1630), ''Lipostey'' (mapa de 1651), ''Lispotey'' (mapa deu començament deu sègle XVIII), ''Lipostey'' (mapa de 1714), ''L'Hispotey'' (mapa de 1733) <ref name = bbf>Bénédicte Boyrie-Fénié, ''Dictionnaire toponymique des communes. Landes et Bas-Adour'', ed. Institut occitan e CAIRN, Pau, 2005, p. 136-137</ref>. Per [[Albèrt Dauzat|Dauzat]], lo nom qu'ei escur; ei probablament pas arreligat damb ''lipós'' « laganhós » <ref>Albert Dauzat, Charles Rostaing, ''Dictionnaire étymologique des Noms de Lieux en France'', Librairie Guénégaud, reedicion 1984, p. 406</ref>. [[Ernèst Negre|Negre]], citat per Bénédicte Boyrie-Fénié, que constata i a tres canaus de drenatge; lo nom que seré format per ''lipòt'' « eslaca d'aiga lorda, trebola », e per ''estèir'', « canau, petit arriu, varat » <ref name = bbf/>. Los autors precedents non coneishèvan las fòrmas ancianas ni la fonetica locala : dens ''lucu'', « bòsc », la prumèra sillaba se palataliza en [li-] en composicion, donc en posicion pretonica. ''Lipostèir'' que deriva de ''luc postèir'', un nom qui seré de la fin de l'epòca romana, quan la rota navèra cap a la [[Peninsula Iberica]] permet a relais de s'installar suu seu traçat. Lipostèir qu'estó après un relai de la pòsta reiala, mès lo nom a pas de ligam dab las pòstas. La segonda partida deu nom que seré l'adjectiu ''posterius'', qui convien a aquera antena de [[Pissòs]] suu camin gran. Lipostèir qu'ei probablament a l'oèst de l'estacion antica de ''Telon(i)um'', situada au lòc de ''Citran''. Lipostèir qu'ei probablament un nom romanic, en latin medievau ''lucu posteriu'', « bòsc deu peatge » <ref name = bbf/>. ==Istòria== ==Administracion== {{ElegitDebuta|insee= 40156 |Títol= Lista deus cònsols successius}} {{Elegit |Debuta= [[1999]] |Fin= [[2020]] |Identitat= Christian Harambat|Partit= |Qualitat= retirat d'engenhaire agricòla}} {{Elegit |Debuta= |Fin= 1999 |Identitat= |Partit= |Qualitat= }} {{ElegitDonadas}} {{ElegitFin}} ==Demografia== {{Demografia |insee= 40156 |1861= |1866= |1872= |1876=352 |1881= |1886= |1891= |1896= |1901= |1906= |1911=267 |1921= |1926= |1931= |1936= |1946= |1954= |1962=173 |1968=163 |1975=206 |1982=251 |1990=302 |1999=323 |2004= |2005= |2006=387 |2007=396 |2008= |2009= |cassini= |senscomptesdobles=1962}} ==Lòcs e monuments== ==Personalitats ligadas dab la comuna== ==Véder tanben== * [[Comunas de las Lanas]] ==Ligams extèrnes== ==Nòtas== <references /> {{Portal Gasconha}} {{Comunas de las Lanas}} [[Categoria:Comuna de las Lanas]] [[Categoria:Comuna de Bòrn]] ms4yjzv8xxr3brhzfb2z4yt9iqrcuyi 0 43434 2507954 2402097 2026-08-29T12:04:28Z Pdbdt 1104 cònsol 2507954 wikitext text/x-wiki {{Dialècte Gascon}} {{Infobox vila occitana |nom=Sèrraslós e Arribans |carta=oc |nom2= Serreslous-et-Arribans | lògo= | imatge=Arenas Sèrraslos.JPG | descripcion= Las arenas e la maison comuna |escut= |escais= |ist={{Gasconha}} | parçan = {{Shalòssa}} | region = [[Navèra Aquitània]] | departament = {{Lanas}} | arrondiment = [[Arrondiment deu Mont|Lo Mont]] | canton = Shalòssa Tursan ([[Canton de Hagetmau|Haget]] avant 2015) | intercom = [[Comunautat de comunas de Shalòssa Tursan|CC de Shalòssa Tursan]] (2017 ---->) |insee= 40299 |cp= 40700 |cònsol= Geneviève Lafargue-Anaclet |mandat= [[2020]]-[[2026]] |longitud= -0.644722222222 |latitud= 43.6639 |alt mini= 62 | alt mej= |alt maxi= 132 |ectaras=546 |gentilici=los sèrras<br/> |km²= 5.46 |}} '''Sèrraslós e Arribans'''<ref>[https://web.archive.org/web/20100726153246/http://toponimiaoc.webs.com/ Sit Toponimia occitana]</ref> (''Serreslous-et-Arribans'' en [[francés]]) qu'ei ua [[comuna francesa|comuna]] [[Gasconha|gascona]] de [[Shalòssa]] situada dens lo [[departaments franceses|departament]] de las [[Lanas (departament)|Lanas]] e la [[regions francesas|region]] de [[Navèra Aquitània]], <small>ancianament d'[[Aquitània (region)|Aquitània]]</small>. == Geografia == La comuna de '''Sèrraslós e Arribans''' que’s tròba en [[Shalòssa]], sus l’arribèra dreta deu [[Lots|Los]]. Sovent, dens lo parçan, que’s ditz simplament '''Sèrras'''. Que tòca las comunas de [[Hagetmau|Haget]] à l’èst, de [[Doasith]] au nòrd, et de [[Sent Cric de Shalòssa]] a l’oèst e au sud. [[Imatge:Map commune FR insee code 40299.png|vignette|upright=1.8|centre|Comunas a l'entorn.]] ===Perimètre deu territòri=== {{Localizacion vila |nòrd-oèst= |nòrd=[[Doasith]] |nòrd-èst= |oèst=[[Sent Cric de Shalòssa]] |vila=Sèrraslós e Arribans |èst=[[Hagetmau]] |sud-oèst= |sud=[[Sent Cric de Shalòssa]] |sud-èst= }} == Istòria == En 1273 o 1274, que tròbam Eytz Arnaut de Sèrraslós (''Serrallos'') qui hè aumenatge au rei d’[[Anglatèrra]] per la soa caveria (''miliciam'') de Sèrraslós, hens la parròpia de Sent Bertomiu d’Arribans (''sancto Bartholomeo d’Arrivans'') ; mes com aquera caveria que n’aucupa la màger part, la parròpia qu’es autan plan aperada Sent Bertomiu de Sèrraslós (''Sancti Bartholomei de Serrales'')<ref>''Recogniciones Feodorum in Aquitania'' ; Ch. Bémont ; Paris ; Imprimerie Nationale ; 1914 ; n°83 p.37 e n°102 p.41.</ref>. En 1749, que tròbam ''De Serris Lotio alias de Arebans''<ref>Pouillé d’Aire, publicat per Cazauran ; bull. soc. Borda 1885, p.138.</ref>. N’i avè pas donc qu’ua parròpia, com tanbenh, n’i avè pas qu’ua glèisa, situada dens la vath deu Los, a l’endret on s’i damora uei tot solet, lo cemitèri, suu territòri d’Arribans. <br /><br /> Lo senhor de Sèrraslós n’èra pas qu’un cavèr, vassalh deu senhor de [[Doasith]]. Qu’es Guilhem-Ramon de Doasith (''Guillelmo Reymundi de Douzyt, Domino de Cerolos'') qui es autorizat peu Rei d’Anglatèrra, lo 18 de seteme de 1315, a bastir ua maison hòrta a Sèrraslós (''domum fortem apud Cerolos'')<ref>''Rôles Gascons'' ; publicats per Y. Renouard ; t.IV, 1307-1317 ; Paris ; Imp. nationale ; 1962 ; p.415, n°1446.</ref>. Aquera maison, aperada « La Sala », que’s veid enqüèra suu cadastre de 1834, a quauques 500m a l’oèst de la glèisa actuau. <br /><br /> La caveria de Sèrraslós qu’aucupava ua hòrt grana part de la parròpia, deu costat oèst, segon la tradicion, dinc a l’arriu de « Caperan ». Çò qui damorava a l’èst de ’queth arrelhòt, que’s guaità lo nom de « Arribans ». En aquera part que’s trobava la caveria de Perraset, tienuda per ua familha De Ribas au sègle XVII^au<ref>Raymond de Laborde ; [http://dzt-isto.chez-alice.fr/gnl_pboe.htm Livre génealogique de la famille de Laborde de Peboué] ; p.10.</ref> ; l’endret qu’es enqüèra abitat. <br /><br /> En 1646, Bernat de [[Podens]] que vaid senhor haut justicèr de Sèrraslós<ref> Céline Bourdès ; ''Serreslous-et-Arribans Histoire d’un village'' ; in bull. de Borda ; 1999 ; 3^au trim. n°454 ; p.278.</ref>.<br /><br /> Dab la [[Revolucion Francesa]], las duas comunautats de Sèrraslós e d’Arribans que son hèitas comunas; mes los abitans de Sèrraslós que s’arretròban shens glèisa e los sons ajòus que son sepelits au cemitèri d’Arribans. Que demandàn donc l’aplèc de las duas comunas, çò qui estó acordat peu rei de [[França]], lo 12 de seteme de 1826. La navèra comuna que pren lo nom de « Sèrraslós e Arribans ». [[imatge:Glèisa_Sèrraslos.JPG|thumb|100px|right|Glèisa de Sent Bertomiu]] La glèisa actuau qu’estó bastida en 1882, au centre de la comuna, çò qui n’estó pas deu gost deus parropians d’Arribans enqüèra estacats a la soa independéncia d’un còp èra, sustot que despitàn la vielha glèisa tà recuperar tot çò qui’n podè estar, et servir-se’n tà arrehar -dejà- la navèra glèisa, mensh de dètz ans arron la construccion. Qu’es dedicada, com n’èra l’auta, a sent Bertomiu. == Etimologia == Las fòrmas ancianas que son (per '''Sèrraslós''') ''Serrelous'' (mapas de 1638 e 1714), ''Serlous'' (mapa de 1733); (per '''Arribans''') ''Sanctus Martinus de Arrimblar'' aus sègles XI-XII, ''Arrimbles'' (mapa de 1714) <ref name = bbf>Bénédicte Boyrie-Fénié, ''Dictionnaire toponymique des communes. Landes et Bas-Adour'', ed. Institut occitan e CAIRN, Pau, 2005, p. 230-231</ref>. * Sèrraslós [sεrrəs'lus] : « sèrra » (arradic preïndoeuropèa = tuc, hautor) + « -s » (plurau) + « [[Lots|Los]] » (nom de l’arriu, a còps escribut « Lots »). Que’s pòt compréner com : ''las « sèrras » qui bordejan lo « Los »'' ; o com : ''lo fiu de la familha « Sèrras », suu bòrd deu « Los »''. La familha Sèrras, au sègle XIII^au, qu’avè en efèit fius en Sèrraslós, com en [[Sèrras Gaston]]<ref>''Recogniciones Feodorum in Aquitania'' ; Ch. Bémont ; Paris ; Imprimerie Nationale ; 1914 ; n°102 p.41 e n°126 p.46.</ref>. Que's poderé tanbenh que l'endret estossi nomat "Sèrra-Los" (la sèrra deu bòrd deu Los), abans que de passar en man de la familha "Sèrras", çò qui explicaré las trantalhadas sus l'emplec singular o plurau deu mot "sèrra".<br /> Dauzat e Rostaing, qui probable coneishèvan pas l'aiga de [[Lots|Los]], qu'interprètan la darrèra sillaba com lo nom d'òmi ''Lop'' <ref>Albert Dauzat, Charles Rostaing, ''Dictionnaire étymologique des Noms de Lieux en France'', Librairie Guénégaud, reedicion 1984, p. 655</ref>. * Arribans [arri'ßaŋs] : « arriba » (latin ''ripa'') + « -an » (sufixe qualitatiu, latin ''-anum'') + « -s » (plurau) : los fius, los terrenhs… de l’arribèra (deu Los). [[Arribèra]] au sens larg puishque condava tanben los costalats. Bénédicte Boyrie-Fénié, qu'arreliga lo mot a ''arriba'', shens poder explicar las fòrmas ancianas, en contradiccion dab la fòrma actuala <ref name = bbf/>, çò qui es normau pr'amor B. Boyrie-Fenié que s'engana dab las duas fòrmas qui balha : Arrimblar que's tròba a [[Bastenas]], e Arrimblés que's tròba enter [[Horcs Arriu]] e [[Doasith]] e n'an pas arren a véder dab Arribans. [[imatge:Sagèth Bernardon de Sèrras.gif|thumb|100px|left|Sagèth de "S.BERNARDONIS DE SERRA LOS"]] == Bibliografia == Céline Bourdès ; ''Serreslous-et-Arribans Histoire d’un village'' ; in bull. de Borda ; 1999 ; 3^au trim. n°454 ; p.273-293. ==Administracion== {{ElegitDebuta|insee= 40299 |Títol= Lista deus cònsols successius}} {{Elegit |Debuta= març [[2026]] |Fin= (2032) |Identitat=Valérie Dartiguelongue|Partit= |Qualitat= }} {{Elegit |Debuta= març [[2001]] |Fin= 2026 |Identitat=Geneviève Lafargue-Anaclet|Partit= divèrs dreta |Qualitat= agricultritz}} {{Elegit |Debuta= |Fin= 2001 |Identitat= |Partit= |Qualitat= }} {{ElegitDonadas}} {{ElegitFin}} ==Demografia== {{Demografia |insee= 40299 |1793=247 |1800=257 |1806=237 |1821=280 |1831=399 |1836=380 |1841=363 |1846=378 |1851=372 |1856=367 |1861=364 |1866=330 |1872=332 |1876=340 |1881=328 |1886=328 |1891=313 |1896=277 |1901=290 |1906=279 |1911=298 |1921=254 |1926=265 |1931=221 |1936=221 |1946=200 |1954=203 |1962=189 |1968=166 |1975=146 |1982=150 |1990=169 |1999=182 |2004= |2005= |2006=205 |2007=208 |2008= |2009= |cassini=36170 |senscomptesdobles=1962}} ==Lòcs e monuments== == Personalitats ligadas a la comuna == * '''Bernardon de Sèrras''' (Sèrraslós ~1360 – [[:fr:Villefranche-sur-Saône|Villefranche en Beaujolais]] 1413), chafrat ''[[:fr:Bernardon de Serres|Bernard le Gascon]]'' en francés, o ''Bernardone Gascone'' en italian. Capdau de rotèrs en [[Itàlia]], au servici deus [[Lista dels papas|Papas]] d’[[Avinhon]]. ==Véder tanben== * [[Comunas de las Lanas]] ==Ligams extèrnes== * [https://web.archive.org/web/20110305192809/https://www.chalossetursan.fr/ Comunautat de comunas de Shalòssa Tursan] ==Nòtas== <references /> {{commonscat|Serreslous-et-Arribans|Sèrraslós e Arribans}} {{Portal Gasconha}} {{Comunas de| insee = 40299 }} [[Categoria:Comuna de las Lanas]] [[Categoria:Comuna de Shalòssa]] [[Categoria:Comuna de Gasconha]] f7o0eao82yr1mfqvb99ltiq7qfsmaui 2507955 2507954 2026-08-29T12:30:36Z Pdbdt 1104 Cònsol 2507955 wikitext text/x-wiki {{Dialècte Gascon}} {{Infobox vila occitana |nom=Sèrraslós e Arribans |carta=oc |nom2= Serreslous-et-Arribans | lògo= | imatge=Arenas Sèrraslos.JPG | descripcion= Las arenas e la maison comuna |escut= |escais= |ist={{Gasconha}} | parçan = {{Shalòssa}} | region = [[Navèra Aquitània]] | departament = {{Lanas}} | arrondiment = [[Arrondiment deu Mont|Lo Mont]] | canton = Shalòssa Tursan ([[Canton de Hagetmau|Haget]] avant 2015) | intercom = [[Comunautat de comunas de Shalòssa Tursan|CC de Shalòssa Tursan]] (2017 ---->) |insee= 40299 |cp= 40700 |cònsol= Valérie Dartiguelongue |mandat= [[2026]]-[[2032]] |longitud= -0.644722222222 |latitud= 43.6639 |alt mini= 62 | alt mej= |alt maxi= 132 |ectaras=546 |gentilici=los sèrras<br/> |km²= 5.46 |}} '''Sèrraslós e Arribans'''<ref>[https://web.archive.org/web/20100726153246/http://toponimiaoc.webs.com/ Sit Toponimia occitana]</ref> (''Serreslous-et-Arribans'' en [[francés]]) qu'ei ua [[comuna francesa|comuna]] [[Gasconha|gascona]] de [[Shalòssa]] situada dens lo [[departaments franceses|departament]] de las [[Lanas (departament)|Lanas]] e la [[regions francesas|region]] de [[Navèra Aquitània]], <small>ancianament d'[[Aquitània (region)|Aquitània]]</small>. == Geografia == La comuna de '''Sèrraslós e Arribans''' que’s tròba en [[Shalòssa]], sus l’arribèra dreta deu [[Lots|Los]]. Sovent, dens lo parçan, que’s ditz simplament '''Sèrras'''. Que tòca las comunas de [[Hagetmau|Haget]] à l’èst, de [[Doasith]] au nòrd, et de [[Sent Cric de Shalòssa]] a l’oèst e au sud. [[Imatge:Map commune FR insee code 40299.png|vignette|upright=1.8|centre|Comunas a l'entorn.]] ===Perimètre deu territòri=== {{Localizacion vila |nòrd-oèst= |nòrd=[[Doasith]] |nòrd-èst= |oèst=[[Sent Cric de Shalòssa]] |vila=Sèrraslós e Arribans |èst=[[Hagetmau]] |sud-oèst= |sud=[[Sent Cric de Shalòssa]] |sud-èst= }} == Istòria == En 1273 o 1274, que tròbam Eytz Arnaut de Sèrraslós (''Serrallos'') qui hè aumenatge au rei d’[[Anglatèrra]] per la soa caveria (''miliciam'') de Sèrraslós, hens la parròpia de Sent Bertomiu d’Arribans (''sancto Bartholomeo d’Arrivans'') ; mes com aquera caveria que n’aucupa la màger part, la parròpia qu’es autan plan aperada Sent Bertomiu de Sèrraslós (''Sancti Bartholomei de Serrales'')<ref>''Recogniciones Feodorum in Aquitania'' ; Ch. Bémont ; Paris ; Imprimerie Nationale ; 1914 ; n°83 p.37 e n°102 p.41.</ref>. En 1749, que tròbam ''De Serris Lotio alias de Arebans''<ref>Pouillé d’Aire, publicat per Cazauran ; bull. soc. Borda 1885, p.138.</ref>. N’i avè pas donc qu’ua parròpia, com tanbenh, n’i avè pas qu’ua glèisa, situada dens la vath deu Los, a l’endret on s’i damora uei tot solet, lo cemitèri, suu territòri d’Arribans. <br /><br /> Lo senhor de Sèrraslós n’èra pas qu’un cavèr, vassalh deu senhor de [[Doasith]]. Qu’es Guilhem-Ramon de Doasith (''Guillelmo Reymundi de Douzyt, Domino de Cerolos'') qui es autorizat peu Rei d’Anglatèrra, lo 18 de seteme de 1315, a bastir ua maison hòrta a Sèrraslós (''domum fortem apud Cerolos'')<ref>''Rôles Gascons'' ; publicats per Y. Renouard ; t.IV, 1307-1317 ; Paris ; Imp. nationale ; 1962 ; p.415, n°1446.</ref>. Aquera maison, aperada « La Sala », que’s veid enqüèra suu cadastre de 1834, a quauques 500m a l’oèst de la glèisa actuau. <br /><br /> La caveria de Sèrraslós qu’aucupava ua hòrt grana part de la parròpia, deu costat oèst, segon la tradicion, dinc a l’arriu de « Caperan ». Çò qui damorava a l’èst de ’queth arrelhòt, que’s guaità lo nom de « Arribans ». En aquera part que’s trobava la caveria de Perraset, tienuda per ua familha De Ribas au sègle XVII^au<ref>Raymond de Laborde ; [http://dzt-isto.chez-alice.fr/gnl_pboe.htm Livre génealogique de la famille de Laborde de Peboué] ; p.10.</ref> ; l’endret qu’es enqüèra abitat. <br /><br /> En 1646, Bernat de [[Podens]] que vaid senhor haut justicèr de Sèrraslós<ref> Céline Bourdès ; ''Serreslous-et-Arribans Histoire d’un village'' ; in bull. de Borda ; 1999 ; 3^au trim. n°454 ; p.278.</ref>.<br /><br /> Dab la [[Revolucion Francesa]], las duas comunautats de Sèrraslós e d’Arribans que son hèitas comunas; mes los abitans de Sèrraslós que s’arretròban shens glèisa e los sons ajòus que son sepelits au cemitèri d’Arribans. Que demandàn donc l’aplèc de las duas comunas, çò qui estó acordat peu rei de [[França]], lo 12 de seteme de 1826. La navèra comuna que pren lo nom de « Sèrraslós e Arribans ». [[imatge:Glèisa_Sèrraslos.JPG|thumb|100px|right|Glèisa de Sent Bertomiu]] La glèisa actuau qu’estó bastida en 1882, au centre de la comuna, çò qui n’estó pas deu gost deus parropians d’Arribans enqüèra estacats a la soa independéncia d’un còp èra, sustot que despitàn la vielha glèisa tà recuperar tot çò qui’n podè estar, et servir-se’n tà arrehar -dejà- la navèra glèisa, mensh de dètz ans arron la construccion. Qu’es dedicada, com n’èra l’auta, a sent Bertomiu. == Etimologia == Las fòrmas ancianas que son (per '''Sèrraslós''') ''Serrelous'' (mapas de 1638 e 1714), ''Serlous'' (mapa de 1733); (per '''Arribans''') ''Sanctus Martinus de Arrimblar'' aus sègles XI-XII, ''Arrimbles'' (mapa de 1714) <ref name = bbf>Bénédicte Boyrie-Fénié, ''Dictionnaire toponymique des communes. Landes et Bas-Adour'', ed. Institut occitan e CAIRN, Pau, 2005, p. 230-231</ref>. * Sèrraslós [sεrrəs'lus] : « sèrra » (arradic preïndoeuropèa = tuc, hautor) + « -s » (plurau) + « [[Lots|Los]] » (nom de l’arriu, a còps escribut « Lots »). Que’s pòt compréner com : ''las « sèrras » qui bordejan lo « Los »'' ; o com : ''lo fiu de la familha « Sèrras », suu bòrd deu « Los »''. La familha Sèrras, au sègle XIII^au, qu’avè en efèit fius en Sèrraslós, com en [[Sèrras Gaston]]<ref>''Recogniciones Feodorum in Aquitania'' ; Ch. Bémont ; Paris ; Imprimerie Nationale ; 1914 ; n°102 p.41 e n°126 p.46.</ref>. Que's poderé tanbenh que l'endret estossi nomat "Sèrra-Los" (la sèrra deu bòrd deu Los), abans que de passar en man de la familha "Sèrras", çò qui explicaré las trantalhadas sus l'emplec singular o plurau deu mot "sèrra".<br /> Dauzat e Rostaing, qui probable coneishèvan pas l'aiga de [[Lots|Los]], qu'interprètan la darrèra sillaba com lo nom d'òmi ''Lop'' <ref>Albert Dauzat, Charles Rostaing, ''Dictionnaire étymologique des Noms de Lieux en France'', Librairie Guénégaud, reedicion 1984, p. 655</ref>. * Arribans [arri'ßaŋs] : « arriba » (latin ''ripa'') + « -an » (sufixe qualitatiu, latin ''-anum'') + « -s » (plurau) : los fius, los terrenhs… de l’arribèra (deu Los). [[Arribèra]] au sens larg puishque condava tanben los costalats. Bénédicte Boyrie-Fénié, qu'arreliga lo mot a ''arriba'', shens poder explicar las fòrmas ancianas, en contradiccion dab la fòrma actuala <ref name = bbf/>, çò qui es normau pr'amor B. Boyrie-Fenié que s'engana dab las duas fòrmas qui balha : Arrimblar que's tròba a [[Bastenas]], e Arrimblés que's tròba enter [[Horcs Arriu]] e [[Doasith]] e n'an pas arren a véder dab Arribans. [[imatge:Sagèth Bernardon de Sèrras.gif|thumb|100px|left|Sagèth de "S.BERNARDONIS DE SERRA LOS"]] == Bibliografia == Céline Bourdès ; ''Serreslous-et-Arribans Histoire d’un village'' ; in bull. de Borda ; 1999 ; 3^au trim. n°454 ; p.273-293. ==Administracion== {{ElegitDebuta|insee= 40299 |Títol= Lista deus cònsols successius}} {{Elegit |Debuta= març [[2026]] |Fin= (2032) |Identitat=Valérie Dartiguelongue|Partit= |Qualitat= }} {{Elegit |Debuta= març [[2001]] |Fin= 2026 |Identitat=Geneviève Lafargue-Anaclet|Partit= divèrs dreta |Qualitat= agricultritz}} {{Elegit |Debuta= |Fin= 2001 |Identitat= |Partit= |Qualitat= }} {{ElegitDonadas}} {{ElegitFin}} ==Demografia== {{Demografia |insee= 40299 |1793=247 |1800=257 |1806=237 |1821=280 |1831=399 |1836=380 |1841=363 |1846=378 |1851=372 |1856=367 |1861=364 |1866=330 |1872=332 |1876=340 |1881=328 |1886=328 |1891=313 |1896=277 |1901=290 |1906=279 |1911=298 |1921=254 |1926=265 |1931=221 |1936=221 |1946=200 |1954=203 |1962=189 |1968=166 |1975=146 |1982=150 |1990=169 |1999=182 |2004= |2005= |2006=205 |2007=208 |2008= |2009= |cassini=36170 |senscomptesdobles=1962}} ==Lòcs e monuments== == Personalitats ligadas a la comuna == * '''Bernardon de Sèrras''' (Sèrraslós ~1360 – [[:fr:Villefranche-sur-Saône|Villefranche en Beaujolais]] 1413), chafrat ''[[:fr:Bernardon de Serres|Bernard le Gascon]]'' en francés, o ''Bernardone Gascone'' en italian. Capdau de rotèrs en [[Itàlia]], au servici deus [[Lista dels papas|Papas]] d’[[Avinhon]]. ==Véder tanben== * [[Comunas de las Lanas]] ==Ligams extèrnes== * [https://web.archive.org/web/20110305192809/https://www.chalossetursan.fr/ Comunautat de comunas de Shalòssa Tursan] ==Nòtas== <references /> {{commonscat|Serreslous-et-Arribans|Sèrraslós e Arribans}} {{Portal Gasconha}} {{Comunas de| insee = 40299 }} [[Categoria:Comuna de las Lanas]] [[Categoria:Comuna de Shalòssa]] [[Categoria:Comuna de Gasconha]] e1ql4fd2hmq0s0qpgcqal61a3c3eqio 0 49739 2508001 2450170 2026-08-30T06:27:08Z InternetArchiveBot 43230 Rescuing 1 sources and tagging 0 as dead.) #IABot (v2.0.9.5 2508001 wikitext text/x-wiki {{Dialècte Gascon}} {{Infobox vila occitana | carta=oc | nom2= Saint-Léger-de-Balson | nom=Sent Lugèir de Balion | imatge=Saint-Léger-de-Balson_Église_02.JPG | descripcion= La glèisa (vocable : Sent Lugèir) | lògo= cap | escut= | ist = {{Gasconha}} | parçan = | region = [[Navèra Aquitània]] | departament = {{Gironda}} | arrondiment = [[Arrondiment de Lengon]] | canton = Las Landas de la Grava ([[Canton de Sent Sefrian|Sent Sefrian]] avant 2015) | intercom = [[Comunautat de comunas deu Sud Gironda|CC deu Sud Gironda]] |insee= 33429 |cp= 33113 |cònsol= Lætitia Rodriguez |mandat=[[2020]]-[[2026]] |longitud= -0.464722222222 |latitud= 44.4327777778 |alt mini= 27 |alt mej=52 |alt maxi= 71 |km²= 38.04 |gentilici=sentlugèr, sentlugèra |}} '''Sent Lugèir (de Balion)'''<ref>[https://web.archive.org/web/20160304030713/http://www.ieo-oc.org/IMG/pdf/Actes_2007-3-Comment_faire_une_recherche_toponymique.pdf]</ref> (en [[francés]]: ''Saint-Léger-de-Balson'') qu'es ua [[comuna francesa|comuna]] [[Bordalés|bordalesa]] de [[Gasconha]] situada dens lo [[departament francés|departament]] de [[Gironda (departament)|Gironda]] e la [[region francesa|region]] de [[Navèra Aquitània]], <small>ancianament d'[[Aquitània (region)|Aquitània]]</small>. == Geografia == [[Imatge:Map commune FR insee code 33429.png|vignette|upright=1.8|centre|Comunas a l'entorn.]] ==Istòria== ==Administracion== {{ElegitDebuta|insee= 33429 |Títol= Lista deus cònsols successius}} {{Elegit |Debuta= març [[2008]] |Fin= [[2026]] |Identitat= Lætitia Rodriguez|Partit= |Qualitat= quadra}} {{Elegit |Debuta= |Fin= 2008 |Identitat= |Partit= |Qualitat= }} {{ElegitDonadas}} {{ElegitFin}} ==Demografia== {{Demografia |insee= 33429 |1793= |1800= |1806= |1821= |1831= |1836= |1841=470 |1846=504 |1851=474 |1856= |1861= |1866= |1872= |1876=467 |1881= |1886= |1891= |1896= |1901= |1906= |1911=386 |1921= |1926= |1931= |1936= |1946= |1954= |1962=223 |1968=217 |1975=214 |1982=227 |1990=239 |1999=243 |2004=256 |2006=272 |2007= |2008= |2009=317 |cassini=32905 |senscomptesdobles=1962}} ==Lòcs e monuments== ==Personalitats ligadas damb la comuna== ==Véder tanben== * [[Comunas de Gironda]] ==Ligams extèrnes== ==Nòtas== <references/> {{Portal Gasconha}} {{Comunas de Gironda}} [[Categoria:Bordalés]] [[Categoria:Comuna de Gironda]] [[Categoria:Comuna de Gasconha]] [[Categoria:Comuna d'Aquitània (Occitània)]] efe1gl90jkwtenvyo805hdq6nqviean 0 102088 2507995 2507564 2026-08-30T05:03:40Z Alaric 506 44932 2507995 wikitext text/x-wiki {{Dialècte Lengadocian}} {{Infobox Vila |carta=oc |nom= Brenac |nom2 = <i>''Brenac''</i> |imatge = Brenac.jpg |legenda = Al vilatge. |blason = Blason_ville_fr_Brenac_(Aude).svg |bandièra= |nom de division1 = Region ist |division1 = {{Lengadòc}} |nom de division2 = Parçan |division2 = |nom de division3 = Estat |division3 = {{França}} |nom de division4 = Region |division4 = {{Occitània (Region)}} |nom de division5 = Departament |division5 = {{Aude}} |nom de division6 = Arrondiment |division6 = [[Arrondiment de Limós|Limós]] |nom de division7 = Canton |division7 = La Val Nauta d'Aude ([[Canton de Quilhan|Quilhan]] avant 2015) |nom de division8 = Intercom |division8 = [[Comunautat de comunas dels Pirenèus audencs|CC dels Pirenèus audencs]] |nom de division9 = Comuna |division9 = [[Quilhan (comuna novèla)|Quilhan]] |còda = 11050 |ehess = |cp = 11500 |mapa = |imatge de mapa = | longitud = 2.1542 | latitud = 42.8919 |estatut = | altmin = 311 | altitud = | altmax = 820 |superfícia = 13.66 |populacion = {{popfrs11|050}} |annada-pop = {{popfrs11|0}} |densitat = {{formatnum:{{#expr:({{popfrs11|050}}/13.66) round 2}}}} |sits-toristics = |divèrs = comuna delegada |gentilici = |url= |imatgeloc= }} '''Brenac''' (''Brenac'' en [[francés]]) es una anciana [[comuna]] [[Lengadòc|lengadociana]] situada dins lo [[departaments franceses|departament]] d'[[Aude (departament)|Aude]] e la [[regions francesas|region]] d'{{Ocreg}}, <small>ancianament de [[Lengadòc-Rosselhon]]</small>. Le 1èr de genièr de 2016, Brenac fusionèt ambe [[Quilhan]] per formar una comuna novèla que gardèt le nom de [[Quilhan (comuna novèla)|Quilhan]]. Brenac demòra comuna delegada <ref>recueil des actes administratifs de l'Aude https://web.archive.org/web/20171118222056/http://www.aude.gouv.fr/IMG/pdf/RAA_SPECIAL_7_DECEMBRE_2015_cle2e6a2e.pdf</ref>. ==Geografia== La superficia de Brenac es de 1 366 ha, 13,66 km². [[imatge:Brenac_1_jcb.jpg|thumb|350px|center|Vista generala]] === Perimètre del territòri === {{Communes limitrophes | commune = Brenac (abans la fusion) | nord = [[Rovenac]] | nord-est = [[Fan (Aude)|Fan]] | est = | sud-est = [[Quilhan]] | sud = | sud-ouest = [[Codons]] | ouest = [[Nebiàs]] | nord-ouest = [[Puègverd]] }} ==Toponimia== Las fòrmas ancianas son ''Bernacum'' en 870, ''Roenag'' = ''Brenag'' en 1155, ''Sanctus Julianus de Brenag'' en 1156, ''Castrum de Brenacho'' en 1260, ''Brenacum'' en 1306, ''Brenac'' en 1594, ''Sainct Julien de Brenac'' en 1136-1639. La prononciacion occitana es ''Brenác'' o ''Bernác'' <ref>Abbé Sabarthès, ''Dictionnaire topographique du département de l'Aude'', 1912, p. 47, legir en linha https://gallica.bnf.fr/ark:/12148/bpt6k110095d/f139.item.texteImage </ref>, dins la grafia de l'abat [[Antòni Savartés]], donc [bɾe'nak] o [beɾ'nak].</br> Le nom de Brenac vendriá del nom gallo-roman ''Brennus'', ambe'l sufixe ''-acum''<ref>Albert Dauzat, Charles Rostaing, ''Dictionnaire étymologique des Noms de Lieux en France'', Librairie Guénégaud, reedicion 1984, a ''Bargny'', p. 54</ref>, latinizacion del sufixe gallic ''-aco(n)''. Brenac èra doncas probablament una anciana granda propietat antica que aviá coma mèstre ''Brennus''/''Brennos''. Le nom ''Brennos'' o ''Brennus'' (latinizat), benlèu varianta allofonica de ''branos'', « lo corbàs, lo còrb », que designa metaforicament le cap o le guerrièr dins d'unas lengas celticas, es le nom de mai d'un cap gal istoric <ref>Xavier Delamarre, ''Dictionnaire de la Langue gauloise'', ed. Errance, 2na edicion, 2003, a ''branos'', p. 85</ref>, doncas, puslèu que d'un nom personal, s'agís benlèu d'un nom comun e le nom se poiriá eventualament interpretar coma « le vilatge del capmèstre ».</br> En realitat, l'atestacion de 870 fa que le nom de persona pòt èsser diferent de ''Brennos'' : ''Bernus'' (latin), ''Vernos'' (gallic), escrit ''Vernus'' dins los tèxtes, per exemple, prepausats a [[Bernac Devath]]. ==Istòria== * Le 1èr de genièr de 2016, Brenac fusionèt ambe [[Quilhan]] per formar una comuna novèla que gardèt le nom de ''[[Quilhan (comuna novèla)|Quilhan]]''. Brenac demòra comuna delegada.<ref>recueil des actes administratifs de l'Aude https://web.archive.org/web/20171118222056/http://www.aude.gouv.fr/IMG/pdf/RAA_SPECIAL_7_DECEMBRE_2015_cle2e6a2e.pdf</ref> ==Administracion== {{ElegitDebuta|insee= 11050 |Títol= Lista dels cònsols successius}} {{Elegit |Debuta= març de [[2008]] |Fin= fin [[2015]] |Identitat= Janine Castel |Partit= [[UMP|UMP, LR]] |Qualitat= consolessa delegada 2016-2020 }} {{Elegit |Debuta= març de [[2001]] |Fin= 2008 |Identitat= Jean-Claude Baer |Partit= |Qualitat= }} {{Elegit |Debuta= |Fin= 2001 |Identitat= |Partit= |Qualitat= }} {{ElegitDonadas}} {{ElegitFin}} * A la refòrma cantonala de 2014, aplicada en 2015, la comuna qu'èra del [[canton de Quilhan]], i demorèt. Tornèron batejar le canton ''Canton de la Val Nauta d'Aude'' per decret del 27 de decembre de 2015. ==Demografia== {{Demografia |insee= 11050 |1793=593 |1800=605 |1806=623 |1821=671 |1831=655 |1836=679 |1841=679 |1846=658 |1851=706 |1856=653 |1861=533 |1866=498 |1872=531 |1876=524 |1881=524 |1886=536 |1891=525 |1896=519 |1901=475 |1906=466 |1911=444 |1921=366 |1926=365 |1931=340 |1936=330 |1946=283 |1954=228 |1962=213 |1968= 205 |1975= 200 |1982= 204 |1990= 213 |1999= 203 |cassini=5723 |senscomptesdobles=1962}} ==Lòcs e monuments== ==Personalitats ligadas amb la comuna== ==Véser tanben== * [[Comunas d'Aude]] ==Ligams extèrnes== * [https://www.insee.fr/fr/metadonnees/cog/commune/COM11050-brenac Brenac sul site de l'INSEE] ==Nòtas== <references/> {{Portal Lengadòc}} {{Comunas d'Aude}} [[Categoria:Comuna de Lengadòc]] [[Categoria:Comuna d'Aude]] kg4qmeoqa661a15ugmd8whtaxjgnyur 0 102122 2507960 2394612 2026-08-29T16:32:01Z Alaric 506 44932 còssol 2026, etc 2507960 wikitext text/x-wiki {{Dialècte Lengadocian}} {{Infobox vila occitana | carta = oc | nom = Campanhan de Saut | nom2 = ''Campagna-de-Sault'' | imatge = Campagna_de_Sault_(11).jpg | descripcion = Campanhan. | lògo = | escut = Blason de la ville de Campagna de Sault (11).svg | escais = | region ist = {{Lengadòc}} | parçan = | region = {{Occitània (Region)}} | arrondiment = [[Arrondiment de Limós|Limós]] | canton = La Nauta Val d'Aude ([[canton de Bèlcaire|Bèlcaire]] abans 2015) | intercom = [[Comunautat de comunas dels Pirenèus audencs|CC dels Pirenèus audencs]] | insee = 11062 | cp = 11140 | cònsol = Didier Montagne | mandat = [[2026]]-[[2032]] | gentilici = campanhat [kampa'ɲat]<ref name = frkr>Fritz Krüger, ''Sprachgeographische Untersuchungen in Languedoc und Rousillon'', http://archive.org/stream/revuededialectol03sociuoft#page/n154/mode/1up</ref> |longitud= 2.0547 |latitud= 42.7603 | alt mej = | alt mini = 735 | alt maxi = 1965 | km² = 10.4 }} ''Campanha de Saut'' o '''Campanhan''' <ref>http://bdtopoc.org/?city_selected=Campagna-de-Sault</ref> o '''Campanhan de Saut''' (''Campagna-de-Sault'' en [[francés]]) es una [[Comuna francesa|comuna]] [[Lengadòc|lengadociana]], situada dins lo [[departaments franceses|departament]] d'[[Aude (departament)|Aude]] e la [[regions francesas|region]] d'{{Ocreg}}, <small>ancianament de [[Lengadòc-Rosselhon]]</small>. ==Geografia== ===Perimètre del territòri=== {{Communes limitrophes | commune = Campanha de Saut | nord = [[Masubi]]<br />[[Redoma]] | nord-est = [[Fontanes (Aude)|Fontanes]] | est = | sud-est = [[Rosa (Arièja)|Rosa]] <small>([[Arièja (departament)|Arièja]])</small> | sud = [[Mijanes]] <small>([[Arièja (departament)|Arièja]])</small> | sud-ouest = | ouest = [[Niòrt de Saut]] | nord-ouest = }} ==Toponimia== Las fòrmas ancianas son : ''Ecclesia de Campanhano'' en 1347, ''In loco de Capraria'' en 1368, ''Campaignan'' en 1571, ''Campaigna..., Campagna'' en 1594, ''Campaigne'' en 1594, ''Campagnac'' en 1671, ''Campania'' als sègles XIII-XVIII. La prononciacion occitana es ''Campagnà'' <ref>Abbé Sabarthès, ''Dictionnaire topographique du département de l'Aude'', 1912, p. 435, legir en linha https://gallica.bnf.fr/ark:/12148/bpt6k110095d/f527.item.texteImage </ref>, dins la grafia de l'abat [[Antòni Savartés]], donc [kampa'ɲa] (e non pas [kam'paɲɔ]).</br> Lo nom seriá format del nom latin d'òme ''Campanius'' e del sufixe ''-anum'' <ref>Albert Dauzat, Charles Rostaing, ''Dictionnaire étymologique des Noms de Lieux en France'', Librairie Guénégaud, reedicion 1984, p. 136-137, a ''Campagnac''</ref>. Lo vilatge, dins un lòc traversut e escalabrós, a 1040 m d'altitud, pòt pas aver lo sens del latin ''campania'', « plana, tèrra fertila », e lo nom es ''Campanha(n)'' e non pas ''Campanha'' (poiriá èsser ''Campanha'' sonque se i aviá un reculament d'accent, çò qu'es pas segon Savartés). La prononciacion es (o èra en 1911) [kam'paɲa] ? puslèu [kampa'ɲa], segon Fritz Krüger <ref name = frkr/>. </br> La grafia es '''Campanhan''' ''(de Saut)'' e non pas ''Campanha'', quitament se una tendéncia temporària al reculament d'accent es possibla al sègle XVI. ==Istòria== ==Administracion== {{ElegitDebuta|insee= 11062 |Títol= Lista dels cònsols successius}} {{Elegit |Debuta= abans [[1988]] |Fin= ([[2032]]) |Identitat= Didier Montagne|Partit= |Qualitat= }} {{ElegitDonadas}} {{ElegitFin}} * Abans la refòrma cantonala de 2014, aplicada en 2015, la comuna èra del [[canton de Bèlcaire]]; es ara del canton de ''la Haute-Vallée de l'Aude'' (en francés), donc de la Nauta Val d'Aude. ==Demografia== {{Demografia |insee= 11062 |1793=318 |1800=339 |1806=325 |1821=331 |1831=371 |1836=358 |1841=342 |1846=367 |1851=354 |1856=278 |1861=277 |1866=208 |1872=303 |1876=316 |1881=286 |1886=255 |1891=257 |1896=246 |1901=221 |1906=216 |1911=215 |1921=183 |1926=146 |1931=113 |1936=105 |1946=92 |1954=52 |1962= 20 |1968= 11 |1975= 9 |1982= 10 |1990= 12 |1999= 15 |2004=17 |2005= |2006=17 |2007= |2008= |2009=14 |2012=14 |2015=18 |cassini=6693 |senscomptesdobles=1962}} * En {{popfr11|0}} la populacion èra de {{popfr11|062}} abitants e la densitat èra de {{formatnum:{{#expr:({{popfr11|062}}/10.4) round 2}}}} ab/km². ==Lòcs e monuments== <gallery> Campagna_de_Sault_(2)_école.jpg|Comuna, anciana escòla. Campagna_de_Sault_(14).jpg|Glèisa de la Nativitat. Campagna_de_Sault_(17)_2.jpg </gallery> {{messatge galariá}} ==Personalitats ligadas amb la comuna== ==Véser tanben== * [[Comunas d'Aude]] ==Ligams extèrnes== * [https://www.insee.fr/fr/statistiques/2011101?geo=COM-11062 Campanhan sul site de l'Insee] ==Nòtas== <references/> {{Portal Lengadòc}} {{Comunas d'Aude}} [[Categoria:Comuna de Lengadòc]] [[Categoria:Comuna d'Aude]] pi7kxred33o50yyb05ii4wogw2oxmgi 0 102134 2507961 2394609 2026-08-29T16:52:43Z Alaric 506 44932 còssol 2026, etc 2507961 wikitext text/x-wiki {{Dialècte Lengadocian}} {{Infobox vila occitana | carta = oc | nom = Camurac | nom2 = ''Camurac'' | imatge = Camping-camurac500.jpg | descripcion = Vista de Camurac. | lògo = cap | escut = Blason_ville_fr_Camurac_(Aude).svg | escais = | region ist = {{Lengadòc}} | parçan = | region = {{Occitània (Region)}} | arrondiment = [[Arrondiment de Limós|Limós]] | canton = La Nauta Val d'Aude ([[canton de Bèlcaire|Bèlcaire]] abans 2015) | intercom = [[Comunautat de comunas dels Pirenèus audencs|CC dels Pirenèus audencs]] | insee = 11066 | cp = 11340 | cònsol = Bernard Vaquié | mandat = [[2026]]-[[2032]] | gentilici = | longitud = 1.9158 | latitud = 42.7992 | alt mini = 1134 | alt mej = | alt maxi = 1764 | km² = 11.61 }} '''Camurac''' es una [[comuna]] [[Lengadòc|lengadociana]], situada dins lo [[departaments franceses|departament]] d'[[Aude (departament)|Aude]] e la [[regions francesas|region]] d'{{Ocreg}}, <small>ancianament de [[Lengadòc-Rosselhon]]</small>. ==Geografia== === Perimètre del territòri === {{Communes limitrophes | commune = Camurac | nord = | nord-est = [[Bèlcaire]] | est = [[Niòrt de Saut]] | sud-est = | sud = [[Merial]] | sud-ouest = [[Montalhon]] <br /><small>([[Arièja (departament)|Arièja]])</small> | ouest = | nord-ouest = [[Comuns]] }} ==Toponimia== Las fòrmas ancianas son : ''Camuracum'' en 1347, ''Camurac en Sault'' en 1540-1588, ''Camurac'' en 1594, ''Campmurat'' en 1639, ''Cameurac'' en 1647, ''Camurac'' (mapa de Cassini, sègle XVIII) <ref>Abbé Sabarthès, ''Dictionnaire topographique du département de l'Aude'', 1912, p. 61, legir en linha https://gallica.bnf.fr/ark:/12148/bpt6k110095d/f153.item.texteImage </ref>. </br> Segon [[Albèrt Dauzat|Dauzat]], ''Camurac'' vendriá d'un nom gallic d'òme ''Camurus'' ambe'l sufixe ''-acum'' <ref>Albert Dauzat, Charles Rostaing, ''Dictionnaire étymologique des Noms de Lieux en France'', Librairie Guénégaud, reedicion 1984, p. 140</ref>, latinizacion del sufixe gallés ''-ācon''. Camurac èra donc benlèu una anciana granda propietat antica qu'aviá per mèstre ''Camurus''. ==Istòria== ==Administracion== {{ElegitDebuta|insee= 11066 |Títol= Lista dels cònsols successius}} {{Elegit |Debuta= junh de [[1995]] |Fin= ([[2032]]) |Identitat= Bernard Vaquié |Partit= divèrs dreta |Qualitat= quadre comercial }} {{Elegit |Debuta= [[1959]] |Fin= 1995 |Identitat= Pierre Vaquié |Partit= RPR |Qualitat= industrial, conselhièr general (1958-1976) }} {{Elegit |Debuta= |Fin= 1959 |Identitat= |Partit= |Qualitat= }} {{Elegit |Debuta= [[1935]] |Fin= 1944 (mòrt en foncions) |Identitat= Jacques Vaquié |Partit= |Qualitat= industrial }} {{Elegit |Debuta= |Fin= 1935 |Identitat= |Partit= |Qualitat= }} {{ElegitDonadas}} {{ElegitFin}} * Abans la refòrma cantonala de 2014, aplicada en 2015, la comuna èra del [[canton de Bèlcaire]]; es ara del canton de ''Haute-Vallée de l'Aude'' (en francés), donc de La Nauta Val d'Aude. ==Demografia== {{Demografia |insee= 11066 |1793=438 |1800=319 |1806=483 |1821=492 |1831=470 |1836=468 |1841=453 |1846=481 |1851=473 |1856=434 |1861=486 |1866=494 |1872=470 |1876=459 |1881=453 |1886=413 |1891=410 |1896=370 |1901=362 |1906=339 |1911=308 |1921=249 |1926=244 |1931=228 |1936=252 |1946=232 |1954=190 |1962= 179 |1968= 160 |1975= 176 |1982= 134 |1990= 149 |1999= 132 |2005=119 |cassini=6753 |senscomptesdobles=1962}} * En {{popfr11|0}} la populacion èra de {{popfr11|066}} abitants e la densitat èra de {{formatnum:{{#expr:({{popfr11|066}}/11.61) round 2}}}} ab/km². == Lòcs e monuments == <gallery> Pla_de_l'Homme_Camurac_3.jpg Camurac_04-05_2.jpg Camurac_V9_école.jpg|Comuna, anciana escòla. Station_Camu_1.jpg|L'estacion d'esquí. Gare_Costes_Rouges.jpg Eglise_Camurac.jpg|Glèisa al sud. Retable_Camurac_2024.jpg|Retaule. Fontaile_Camu_08-21_(3).jpg|Font de la plaça. Fontaile_Camu_08-21_(13).jpg|Font del barri d'aval. Fontaine_Camu_08-21.jpg|Font del barri d'amont. </gallery> {{messatge galariá}} == Personalitats ligadas amb la comuna == == Véser tanben == * [[Comunas d'Aude]] ==Ligams extèrnes== * [https://www.insee.fr/fr/statistiques/2011101?geo=COM-11066 Camurac sul site de l'Insee] ==Nòtas== <references/> {{Portal Lengadòc}} {{Comunas d'Aude}} [[Categoria:Comuna de Lengadòc]] [[Categoria:Comuna d'Aude]] d4ljgsmqkbj7i1d6efan42s3mj5xcxj 0 102218 2507962 2394614 2026-08-29T17:05:54Z Alaric 506 44932 2507962 wikitext text/x-wiki {{Dialècte Lengadocian}} {{Infobox vila occitana | carta=oc | nom = Comuns | nom2 = ''Comus'' | imatge = Comus_01-05_3.jpg | descripcion = Vista generala de Comuns, l'ivèrn. | lògo = cap | escut = Blason ville fr Comus (Aude).svg | escais = | region ist = {{Lengadòc}} | parçan = | region = {{Occitània (Region)}} | arrondiment = [[Arrondiment de Limós|Limós]] | canton = La Nauta Val d'Aude ([[Canton de Bèlcaire|Bèlcaire]] abans 2015) | intercom = [[Comunautat de comunas dels Pirenèus audencs|CC dels Pirenèus audencs]] | insee = 11096 | cp = 11340 | cònsol = Jean-Claude Pelofi | mandat = [[2026]]-[[2032]] | gentilici = | longitud = 1.8911 | latitud = 42.8133 | alt mini = 612 | alt mej = | alt maxi = 1623 | km² = 14.07 }} '''Comuns''' (''Comus'' en [[francés]]) es una [[Comuna francesa|comuna]] [[Lengadòc|lengadociana]] situada dins lo [[departaments franceses|departament]] d'[[Aude (departament)|Aude]] e la [[regions francesas|region]] d'{{Ocreg}}, <small>ancianament de [[Lengadòc-Rosselhon]]</small>. ==Geografia== [[Imatge:Map commune FR insee code 11096.png|vignette|upright=1.5|centre|Comunas a l'entorn.]] === Perimètre del territòri === {{Communes limitrophes | commune = Comuns | nord = [[Fogats e Barrinòu]]<br /><small>([[Arièja (departament)|Arièja]])</small> | nord-est = [[Bèlcaire]] | est = | sud-est = [[Camurac]] | sud = [[Montalhon]] <br /><small>([[Arièja (departament)|Arièja]])</small> | sud-ouest = [[Pradas (Arièja)|Pradas]] <br /><small>([[Arièja (departament)|Arièja]])</small> | ouest = [[Montsegur (Arièja)|Montsegur]] <br /><small>([[Arièja (departament)|Arièja]])</small> | nord-ouest = }} ==Toponimia== Las fòrmas ancianas son : ''Comunis'' al sègle XIII, ''Rector de Comutio'' en 1347, ''Locus de Comustio'' en 1368, ''De Counissio'' = ''Coumussio'' en 1377, ''Cominiè'', ''Comussié'' en 1371-1587, ''Camaissy en Sault'' en 1287-1587, ''Commus'' en 1571, ''Commuz'' en 1594, ''Camus'' en 1254-1639, ''Coumeus'' en 1647, ''Comus'' en 1781 <ref>Abbé Sabarthès, ''Dictionnaire topographique du département de l'Aude'', 1912, p. 98, legir en linha https://gallica.bnf.fr/ark:/12148/bpt6k110095d/f190.item.texteImage </ref>. </br> Lo nom s'explica per l'eretièr del latin ''communem'', fòrma masculina de ''communa'', al sens de « bens possedits per l'ensemble dels abitants d'un vilatge » <ref>Albert Dauzat, Charles Rostaing, ''Dictionnaire étymologique des Noms de Lieux en France'', Librairie Guénégaud, reedicion 1984, p. 204-205, a ''Commenailles''</ref>. ==Istòria== ==Administracion== {{ElegitDebuta|insee= 11096 |Títol= Lista dels cònsols successius}} {{Elegit |Debuta= març de [[2008]] |Fin= ([[2032]]) |Identitat= Jean-Claude Pelofi|Partit= |Qualitat= retirat de quadre }} {{Elegit |Debuta= novembre de [[1995]] |Fin= 2008 |Identitat= Joseph Pelofi |Partit= |Qualitat= }} {{Elegit |Debuta= junh de [[1995]] |Fin= octobre de 1995 (mòrt en foncions) |Identitat= Louis Vergé |Partit= |Qualitat= }} {{Elegit |Debuta= |Fin= 1995 |Identitat= |Partit= |Qualitat= }} {{ElegitDonadas}} {{ElegitFin}} * Abans la refòrma cantonala de 2014, aplicada en 2015, la comuna èra del [[canton de Bèlcaire]]; es ara del canton de ''Haute-Vallée de l'Aude'' (en francés), donc de La Nauta Val d'Aude. ==Demografia== {{Demografia |insee= 11096 |1793=479 |1800=418 |1806=536 |1821=476 |1831=643 |1836=617 |1841=554 |1846=600 |1851=600 |1856=521 |1861=549 |1866=533 |1872=525 |1876=534 |1881=527 |1886=524 |1891=517 |1896=519 |1901=479 |1906=447 |1911=418 |1921=343 |1926=320 |1931=278 |1936=241 |1946=222 |1954=185 |1962= 157 |1968= 127 |1975= 96 |1982= 67 |1990= 46 |1999= 39 |2005=44 |cassini=10055 |senscomptesdobles=1962}} * En {{popfr11|0}} la populacion èra de {{popfr11|096}} abitants e la densitat èra de {{formatnum:{{#expr:({{popfr11|096}}/14.07) round 2}}}} ab/km². == Lòcs e monuments == <gallery> Comus_01-2010_3.jpg|Vist de l'èst. Comus_06-2013_1.jpg Boume_pano.jpg|Plan del Bom. Embeyre_La_Frau_2.jpg|Frau de la Frau. Carrière_de_talc_de_Trimouns.jpg|Peirièra de talc de Trimonts (nom supausat, sus ''Trimouns'') </gallery> {{messatge galariá}} == Personalitats ligadas amb la comuna == ==Véser tanben== * [[Comunas d'Aude]] ==Ligams extèrnes== * [https://www.insee.fr/fr/statistiques/2011101?geo=COM-11096 Comuns sul site de l'Insee] ==Nòtas== <references/> {{Portal Lengadòc}} {{Comunas d'Aude}} [[Categoria:Comuna de Lengadòc]] [[Categoria:Comuna d'Aude]] gaukahbovxlf6lax7x5wlzqccd1obix 0 102369 2507963 2394617 2026-08-29T17:18:43Z Alaric 506 44932 2507963 wikitext text/x-wiki {{Dialècte Lengadocian}} {{Infobox vila occitana | carta = oc | nom = Espesèlh | nom2 = ''Espezel'' | imatge = Espezel.JPG | descripcion = | lògo = cap | escut = | escais = | region ist = {{Lengadòc}} | parçan = [[País de Saut Lengadocian|País de Saut]] | region = {{Occitània (Region)}} | arrondiment = [[Arrondiment de Limós|Limós]] | canton = La Val Nauta d'Aude ([[canton de Bèlcaire|Bèlcaire]] abans 2015) | intercom = [[Comunautat de comunas dels Pirenèus audencs|CC dels Pirenèus audencs]] | insee = 11130 | cp = 11340 | cònsol = François Lacroix | mandat = [[2026]]-[[2032]] | gentilici = | latitud = 42.8225 | longitud = 2.0222 | alt mini = 733 | alt mej = | alt maxi = 1100 | km² = 14.31 |}} '''Espesèlh''' (''Espezel'' en [[francés]]) es una [[comuna francesa|comuna]] [[Lengadòc|lengadociana]], situada dins lo [[departaments franceses|departament]] d'[[Aude (departament)|Aude]] e la [[regions francesas|region]] d'{{Ocreg}}, <small>ancianament de [[Lengadòc-Rosselhon]]</small>. ==Geografia== ===Perimètre del territòri=== {{Communes limitrophes | commune = Espesèlh | nord = [[Puègverd]] | nord-est = [[Belvís]] | est = [[Bèlfort de Rebentin]] | sud-est = [[Galinagas]] | sud = [[Masubi]] | sud-ouest = [[Niòrt de Saut]] | ouest = [[Ròcafuèlh]] | nord-ouest = [[Rivèlh]] <small>''per un qüadripunt''</small> }} ==Toponimia== Las fòrmas ancianas son : ''Spezellum'' en 1326, ''Spezellum Terrae Saltus'' en 1493, ''Espezeilh'' en 1594, ''Espesel'' en 1781 <ref>Abbé Sabarthès, ''Dictionnaire topographique du département de l'Aude'', 1912, p. 126, legir en linha https://gallica.bnf.fr/ark:/12148/bpt6k110095d/f218.item.texteImage </ref>. </br> Per [[Albèrt Dauzat|Dauzat]], lo nom es escur <ref>Albert Dauzat, Charles Rostaing, ''Dictionnaire étymologique des Noms de Lieux en France'', Librairie Guénégaud, reedicion 1984, p. 272</ref>. Un rapòrt ambe'l vèrbe ''specto'', « gaitar, espiar, considerar » amb una lenicion aboriva en ''*spet-'' ? ==Istòria== Espesèlh foguèt [[caplòc]] de canton entre 1790 e 1801. Desprovesida d'importància istorica (simpla parròquia annèxa), es un caireforc local significatiu, çò que Bèlcaire es pas briga. ==Administracion== {{ElegitDebuta|insee= 11130 |Títol= Lista dels cònsols successius}} {{Elegit |Debuta= març de [[2008]] |Fin= ([[2032]]) |Identitat= François Lacroix |Partit= |Qualitat= }} {{Elegit |Debuta= març de [[2001]] |Fin= 2008 |Identitat= Gilbert Calvet |Partit= |Qualitat= }} {{Elegit |Debuta= |Fin= 2001 |Identitat= |Partit= |Qualitat= }} {{ElegitDonadas}} {{ElegitFin}} * Abans la refòrma cantonala de 2014, aplicada en 2015, la comuna èra del [[canton de Bèlcaire]]; ; es ara del canton de La Val Nauta d'Aude ([[Quilhan]]). ==Demografia== {{Demografia |insee= 11130 |1793=489 |1800=507 |1806=559 |1821=512 |1831=695 |1836=808 |1841=746 |1846=817 |1851=833 |1856=724 |1861=708 |1866=736 |1872=745 |1876=743 |1881=706 |1886=681 |1891=681 |1896=669 |1901=635 |1906=640 |1911=617 |1921=538 |1926=509 |1931=458 |1936=437 |1946=420 |1954=421 |1962= 407 |1968= 334 |1975= 279 |1982= 228 |1990= 201 |1999= 208 |2004=206 |cassini=13025 |senscomptesdobles=1962}} * En {{popfr11|0}} la populacion èra de {{popfr11|130}} abitants e la densitat èra de {{formatnum:{{#expr:({{popfr11|130}}/14.31) round 2}}}} ab/km². == Lòcs e monuments == <gallery> Espezel_01-19_5.jpg|Vista generala. Foire_Espezel_2019.jpg|Fièra agricòla en 2019. Foire_d'Espezel_2017_2.jpg|Fièra de 2017. Four_Espezel_3.jpg|Forn en tèrra. </gallery> {{messatge galariá}} == Personalitats ligadas amb la comuna == ==Véser tanben== * [[Comunas d'Aude]] ==Ligams extèrnes== * [https://www.insee.fr/fr/statistiques/2011101?geo=COM-11130 Espesèlh sul site de l'Insee] ==Nòtas e referéncias== <references/> {{Portal Lengadòc}} {{Comunas d'Aude}} [[Categoria:Comuna de Lengadòc]] [[Categoria:Comuna d'Aude]] mphvdj0hn7zk5n3k0enb6cvkp1le7u0 0 102385 2507964 2394618 2026-08-29T17:27:20Z Alaric 506 44932 còssol 2026, etc 2507964 wikitext text/x-wiki {{Dialècte Lengadocian}} {{Infobox vila occitana | carta = oc | nom = La Fajòla | nom2 = ''La Fajolle'' | imatge = LafajoleRébenty2.jpg | descripcion = Dins las gòrjas de [[Rebentin]] | lògo = cap | escut = Blason_ville_fr_La_Fajolle_11.svg | escais = | region ist = {{Lengadòc}} | parçan = | region = {{Occitània (Region)}} | arrondiment = [[Arrondiment de Limós|Limós]] | canton = La Nauta Val d'Aude ([[Canton de Bèlcaire|Bèlcaire]] abans 2015) | intercom = [[Comunautat de comunas dels Pirenèus audencs|CC dels Pirenèus audencs]] | insee = 11135 | cp = 11140 | cònsol = Marc San Francisco | mandat = [[2026]]-[[2032]] | gentilici = [ən faʒu'lawt] <ref name = frkr>http://archive.org/stream/revuededialectol03sociuoft#page/n154/mode/1up</ref> | longitud = 1.965 | latitud = 42.7713888889 | alt mini = 1069 | alt mej = | alt maxi = 2059 | km² = 15.79 }} '''La Fajòla''' (''La Fajolle'' en [[francés]]) es una [[Comuna francesa|comuna]] [[Lengadòc|lengadociana]] situada dins lo [[departaments franceses|departament]] d'[[Aude (departament)|Aude]] e la [[regions francesas|region]] d'{{Ocreg}}, <small>ancianament de [[Lengadòc-Rosselhon]]</small>. ==Geografia== Vilatge situat dins la frau de Rebentin. [[Imatge:Map commune FR insee code 11135.png|vignette|upright=1.5|centre|Comunas a l'entorn.]] ===Perimètre del territòri=== {{Communes limitrophes | élision = | commune = La Fajòla<ref>https://www.geoportail.gouv.fr/carte</ref> | nord = [[Merial]] | nord-est = | est = | sud-est = [[Mijanes]]<br/>([[Arièja (departament)|Arièja]]) | sud = [[Ascon]] ([[Arièja (departament)|Arièja]]) | sud-ouest = | ouest = [[Sorjat]]<br/>([[Arièja (departament)|Arièja]]) | nord-ouest = }} ==Toponimia== I a pas de fòrmas ancianas segon l'abat [[Antòni Savartés]]<ref>Abbé Sabarthès, ''Dictionnaire topographique du département de l'Aude'', 1912, p. 132, legir en linha https://gallica.bnf.fr/ark:/12148/bpt6k110095d/f224.item.texteImage </ref>, signe d'una ocupacion recenta d'aquel site d'altitud nauta (1090 m). </br> La prononciacion es [la fa'ʒɔle], segon Fritz Krüger <ref name = frkr/> (La Fajòla es dins una val nauta, près del [[Donasan]]).</br> Lo mot ''fajòla'' es un diminutiu de ''faja'', (del latin ''fagea''), « lòc ont i a de faus, bòsc de faus » <ref>Albert Dauzat, Charles Rostaing, ''Dictionnaire étymologique des Noms de Lieux en France'', Librairie Guénégaud, reedicion 1984, p. 281</ref>. Sinonimes de ''faja'' : ''faget'', ''fageda'', etc. ==Istòria== ==Administracion== {{ElegitDebuta|insee=11135 |Títol= Lista dels cònsols successius}} {{Elegit |Debuta= març de [[2014]] |Fin= ([[2032]]) |Identitat=Marc San Francisco |Partit= sense |Qualitat= }} {{Elegit |Debuta= [[2001]] |Fin= 2014 |Identitat= Michel Authier|Partit= sense |Qualitat= }} {{Elegit |Debuta= |Fin= 2001 |Identitat= |Partit= |Qualitat= }} {{ElegitDonadas}} {{ElegitFin}} * Abans la refòrma cantonala de 2014, aplicada en 2015, la comuna èra del [[canton de Bèlcaire]]; es ara del canton de ''Haute-Vallée de l'Aude'' (en francés), donc de La Nauta val d'Aude. ==Demografia== {{Demografia |insee=11135 |1793=365 |1800=371 |1806=409 |1821=372 |1831=373 |1836=412 |1841=410 |1846=408 |1851=420 |1856=325 |1861=340 |1866=360 |1872=364 |1876=342 |1881=312 |1886=294 |1891=282 |1896=294 |1901=269 |1906=252 |1911=229 |1921=179 |1926=147 |1931=130 |1936=108 |1946=93 |1954=74 |1962=58 |1968=48 |1975=29 |1982=20 |1990=12 |1999=10 |cassini=13419 |senscomptesdobles=1962}} * En {{popfr11|0}} la populacion èra de {{popfr11|135}} abitants e la densitat èra de {{formatnum:{{#expr:({{popfr11|135}}/15.79) round 2}}}} ab/km². == Lòcs e monuments == <gallery> La_Fajolle_07-06_2.jpg|Vista en contracabussada. La_Fajolle_2017_11.jpg|Carrièra màger. La_Fajolle_2017_2.jpg La_Fajolle_2017_29.jpg :La_Fajolle_2017_36.jpg </gallery> {{messatge galariá}} == Personalitats ligadas amb la comuna == ==Véser tanben== * [[Comunas d'Aude]] ==Ligams extèrnes== * [https://www.insee.fr/fr/statistiques/2011101?geo=COM-11135 La Fajòla sul site de l'Insee] ==Nòtas== <references/> {{Portal Lengadòc}} {{Comunas d'Aude}} [[Categoria:Comuna de Lengadòc]] [[Categoria:Comuna d'Aude]] h732otkkjwcur0ptk35heuif56eec2r 0 102416 2507965 2416741 2026-08-29T17:37:56Z Alaric 506 44932 còssol 2026, etc 2507965 wikitext text/x-wiki {{Dialècte Lengadocian}} {{Infobox vila occitana | carta = oc | nom = Fontanes | nom2 = ''Fontanès-de-Sault'' | imatge = Fontanès-de-Sault03.JPG | descripcion = Carrièra principala del vilatge. | lògo = cap | escut = Blason_ville_fr_Fontanès-de-Sault_(Aude).svg | escais = | region ist = {{Lengadòc}} | parçan = | region = {{Occitània (Region)}} | arrondiment = [[Arrondiment de Limós|Limós]] | canton = La Val Nauta d'Aude ([[Canton de Bèlcaire|Bèlcaire]] abans 2015) | intercom = [[Comunautat de comunas dels Pirenèus audencs|CC dels Pirenèus audencs]] | insee = 11147 | cp = 11140 | cònsol = Nicolas Paris | mandat = [[2026]]-[[2032]] | gentilici = Fontanans (en francés) | longitud = 2.0825 | latitud = 42.7694 | alt mini = 660 | alt mej = | alt maxi = 1600 | km² = 5.29 |}} '''Fontanes''' (''Fontanès-de-Sault'' en [[francés]]) es una [[Comuna francesa|comuna]] [[Lengadòc|lengadociana]] situada dins lo [[departaments franceses|departament]] d'[[Aude (departament)|Aude]] e la [[regions francesas|region]] d'{{Ocreg}}, <small>ancianament de [[Lengadòc-Rosselhon]]</small>. ==Geografia== {{...}} [[Imatge:Map commune FR insee code 11147.png|vignette|upright=1.5|centre|Comunas a l'entorn.]] ===Perimètre del territòri=== {{Communes limitrophes | commune = Fontanes | nord = | nord-est = [[Aunat]] | est = | sud-est = | sud = [[Escolobre]] | sud-ouest = [[Campanha de Saut]] | ouest = | nord-ouest = [[Redoma]] }} ==Toponimia== Las fòrmas ancianas son : ''Ecclesia Sancti Johannis de Fontaneis'' en 1069, ''De Fontanis sine cura'' en 1347, ''De Fontaynis'' en 1368, ''Fontaines en Sault'' en 1389-1589, ''Fontannes'' en 1594, ''Fountane'' en 1647, ''Fontanes'' en 1781. La prononciacion occitana es ''Fountánes'' <ref>Abbé Sabarthès, ''Dictionnaire topographique du département de l'Aude'', 1912, p. 144, legir en linha https://gallica.bnf.fr/ark:/12148/bpt6k110095d/f236.item.texteImage </ref>, dins la grafia de l'abat [[Antòni Savartés]], donc benlèu [fun'tanes].</br> L'atestacion un pauc misteriosa de 1069, ''Fontaneis'', atal coma la grafia francesa, explican que Dauzat interprète lo nom coma ''fontana'' (derivat de ''font''), ambe'l sufixe latin ''-ensem'' ( > ''-és'') <ref>Albert Dauzat, Charles Rostaing, ''Dictionnaire étymologique des Noms de Lieux en France'', Librairie Guénégaud, reedicion 1984, p. 296</ref>. La fòrma fonetica fa pensar a un plural de ''fontana'', ambe una evolucion ''-as'' > ''-es'' caracteristica del catalan, lenga prèpa; cf. [[Artigas (Aude)]] prononciat [ar'tiɣes] <ref>http://archive.org/stream/revuededialectol03sociuoft#page/n154/mode/1up</ref>. ===Le Puèg=== Le Puèg es una localitat despareguda, una anciana glèisa rurala que desservissiá Le Puèg, Sarrabiau e Barrencon (noms supausats), masatges que les espanhòls incendièron del temps de [[Loís XII de França|Loís XII]]. Las fòrmas ancianas son : ''La massade du Puyol'' en 1389, ''Pech de Fontaines en Sault'' en 1389-1589, ''Le Pech'' en 1781<ref>Abbé Sabarthès, ''Dictionnaire topographique du département de l'Aude'', 1912, p. 295, legir en linha https://gallica.bnf.fr/ark:/12148/bpt6k110095d/f387.item.texteImage </ref>. </br> Le nom a pas besonh d'explicar. Le Puèg es a 1100 m e tresplomba le congost d'[[Aude (flume)|Aude]]. ==Istòria== {{...}} ==Administracion== {{ElegitDebuta|insee= 11147 |Títol= Lista dels cònsols successius}} {{Elegit |Debuta= ([[2026]] |Fin= ([[2032]]) |Identitat= Nicolas Paris |Partit= |Qualitat= }} {{Elegit |Debuta= [[2020]] ? |Fin= 2026 |Identitat= Alain Jourdain ?<ref name = annm>https://www.annuaire-mairie.fr/mairie-fontanes-de-sault.html</ref> |Partit= |Qualitat= }} {{Elegit |Debuta=junh de [[2017]] |Fin= 2020 ? |Identitat= Didier Paris |Partit= |Qualitat= }} {{Elegit |Debuta= març de [[2010]] |Fin= 2017 ? |Identitat=Alain Jourdain |Partit= |Qualitat= }} {{Elegit |Debuta= [[2008]] |Fin= ? |Identitat= Elian Villan |Partit= |Qualitat= }} {{Elegit |Debuta= [[2001]] |Fin= 2008 |Identitat= Henri Paris <ref name = annm/> |Partit= |Qualitat= }} {{Elegit |Debuta= |Fin= [[2001]] |Identitat= |Partit= |Qualitat= }} {{ElegitDonadas}} {{ElegitFin}} * Abans la refòrma cantonala de 2014, aplicada en 2015, la comuna èra del [[canton de Bèlcaire]]; es ara del canton de ''Haute-Vallée de l'Aude'' (en francés), donc de La Val Nauta d'Aude. ==Demografia== {{Demografia |insee= 11147 |1793=178 |1800=188 |1806=191 |1821=221 |1831=254 |1836=253 |1841=245 |1846=229 |1851=218 |1856=183 |1861=195 |1866=191 |1872=197 |1876=203 |1881=196 |1886=198 |1891=183 |1896=171 |1901=141 |1906=123 |1911=136 |1921=68 |1926=65 |1931=52 |1936=55 |1946=42 |1954=28 |1962=16 |1968=7 |1975=8 |1982=20 |1990=6 |1999=4 |2005=10 |cassini=14235 |senscomptesdobles=1962}} * En {{popfr11|0}} la populacion èra de {{popfr11|147}} abitants e la densitat èra de {{formatnum:{{#expr:({{popfr11|147}}/5.29) round 2}}}} ab/km². == Lòcs e monuments == <gallery> Fontanès_1.jpg|La glèisa. Fontanès-de-Sault_mairie.JPG|La comuna. </gallery> {{messatge galariá}} == Personalitats ligadas amb la comuna == ==Véser tanben== * [[Comunas d'Aude]] ==Ligams extèrnes== * [https://www.insee.fr/fr/statistiques/2011101?geo=COM-11147 Fontanes sul site de l'Insee] ==Nòtas== <references/> {{Portal Lengadòc}} {{Comunas d'Aude}} [[Categoria:Comuna de Lengadòc]] [[Categoria:Comuna d'Aude]] bef1wnp7uu0pqxa7fb9amx9hiaevv8p 0 102458 2507966 2394620 2026-08-29T17:40:37Z Alaric 506 44932 còssol 2026, etc 2507966 wikitext text/x-wiki {{Dialècte Lengadocian}} {{Infobox vila occitana | carta = oc | nom = Galinagas | nom2 = ''Galinagues'' | imatge = Galinagues_08-05.jpg | descripcion = | lògo = cap | escut = Blason_ville_fr_Galinagues_(Aude).svg | escais = | region ist = {{Lengadòc}} | parçan = | region = {{Occitània (Region)}} | arrondiment = [[Arrondiment de Limós|Limós]] | canton = La Nauta Val d'Aude ([[Canton de Bèlcaire|Bèlcaire]] abans 2015) | intercom = [[Comunautat de comunas dels Pirenèus audencs|CC dels Pirenèus audencs]] | insee = 11160 | cp = 11140 | cònsol = Patrick Emery | mandat = [[2026]]-[[2032]] | gentilici = | latitud = 42.8086 | longitud = 2.0461 | alt mini = 736 | alt mej = | alt maxi = 1098 | km² = 4.14 |}} '''Galinagas''' (''Galinagues'' en [[francés]]) es una [[Comuna francesa|comuna]] [[Lengadòc|lengadociana]] situada dins lo [[departaments franceses|departament]] d'[[Aude (departament)|Aude]] e la [[regions francesas|region]] d'{{Ocreg}}, <small>ancianament de [[Lengadòc-Rosselhon]]</small>. == Geografia == {{...}} [[Imatge:Map commune FR insee code 11160.png|vignette|upright=1.5|centre|Comunas a l'entorn.]] === Perimètre del territòri === {{Comunas limitrophes | comuna = Galinagas | nòrd = [[Bèlfort de Rebentin]] | nòrd-èst = | èst = [[Redoma]] | sud-èst = | sud = | sud-oèst = [[Masubi]] | oèst = | nòrd-oèst = [[Espesèlh]] }} ==Toponimia== Las fòrmas ancianas son : ''Locus de Galinagiis'' en 1360, ''De Galhinagis'' en 1368, ''Gualinagues'' en 1594, ''Gailhynagues'' en 1594, ''Galinages'' en 1639, ''Galinaiges'' en 1639, ''Galignagues'' en 1647, ''Galinague'' en 1781, ''Gallinagues'' en 1807 <ref>Abbé Sabarthès, ''Dictionnaire topographique du département de l'Aude'', 1912, p. 157-158, legir en linha https://gallica.bnf.fr/ark:/12148/bpt6k110095d/f249.item.texteImage </ref>. </br> ''Galinagas'' pòt correspondre a una granda proprietat que i elevavan de galinas, o a un nom latin d'òme, un escais ''*Gallinus'' <ref>Albert Dauzat, Charles Rostaing, ''Dictionnaire étymologique des Noms de Lieux en France'', Librairie Guénégaud, reedicion 1984, p. 309</ref>, ambe'l sufixe ''-aca'' (''villa'' sosentendut); segon los Féniés, lo nom d'òme ''Gallina'' (ambe ''-aca'' o ''-acas'', ''tèrras'' o ''villas'' sosentendut) <ref>Bénédicte Boyrie-Fénié, Jean-Jacques Fénié, ''Toponymie des Pays Occitans'', edicions Sud-Ouest, 2007, p. 123</ref> ses una autra possibilitat. == Istòria == {{...}} == Administracion == {{ElegitDebuta|insee= 11160 |Títol= Lista dels cònsols successius}} {{Elegit |Debuta= abans [[1988]] |Fin= ([[2032]]) |Identitat= Patrick Emery |Partit= [[PS]] |Qualitat= }} {{ElegitDonadas}} {{ElegitFin}} * Abans la refòrma cantonala de 2014, aplicada en 2015, la comuna èra del [[canton de Bèlcaire]]; ; es ara del canton de La Val Nauta d'Aude ([[Quilhan]]). ==Demografia== {{Demografia |insee= 11160 |1793=175 |1800=179 |1806=176 |1821=197 |1831=180 |1836=174 |1841=176 |1846=186 |1851=158 |1856=149 |1861=153 |1866=151 |1872=149 |1876=140 |1881=143 |1886=148 |1891=142 |1896=124 |1901=113 |1906=112 |1911=100 |1921=82 |1926=76 |1931=80 |1936=77 |1946=73 |1954=64 |1962= 57 |1968= 42 |1975= 26 |1982= 31 |1990= 28 |1999= 41 |cassini=15014 |senscomptesdobles=1962}} * En {{popfr11|0}} la populacion èra de {{popfr11|160}} abitants e la densitat èra de {{formatnum:{{#expr:({{popfr11|160}}/4.14) round 2}}}} ab/km². == Lòcs e monuments == == Personalitats ligadas amb la comuna == ==Véser tanben== * [[Comunas d'Aude]] ==Ligams extèrnes== * [https://www.insee.fr/fr/statistiques/2011101?geo=COM-11160 Galinagas sul site de l'Insee] ==Nòtas== <references/> {{Portal Lengadòc}} {{Comunas d'Aude}} [[Categoria:Comuna de Lengadòc]] [[Categoria:Comuna d'Aude]] a8frogx02m6vbzlrrw1y0vblqicm8dz 0 102514 2507967 2496312 2026-08-29T18:02:13Z Alaric 506 44932 còssol 2026, etc 2507967 wikitext text/x-wiki {{Dialècte Lengadocian}} {{Infobox vila occitana | carta = oc | nom = Jocon | nom2 = ''Joucou'' | imatge = Joucou.JPG | descripcion = Vista de Jocon. | lògo = cap | escut = Blason_ville_fr_Joucou_(Aude).svg | escais = | region ist = {{Lengadòc}} | parçan = | region = {{Occitània (Region)}} | arrondiment = [[Arrondiment de Limós|Limós]] | canton = La Nauta Val d'Aude ([[Canton de Bèlcaire|Bèlcaire]] abans 2015) | intercom = [[Comunautat de comunas dels Pirenèus audencs|CC dels Pirenèus audencs]] | insee = 11177 | cp = 11140 | cònsol = Alain Piga | mandat = [[2026]]-[[2032]] | gentilici = | latitud = 42.8272 | longitud = 2.0889 | alt mini = 544 | alt mej = | alt maxi = 1067 | km² = 6.44 |}} '''Jocon''' (''Joucou'' en [[francés]]) es una [[Comuna francesa|comuna]] [[Lengadòc|lengadociana]] situada dins lo [[departaments franceses|departament]] d'[[Aude (departament)|Aude]] e la [[regions francesas|region]] d'{{Ocreg}}, <small>ancianament de [[Lengadòc-Rosselhon]]</small>. ==Geografia== {{...}} [[Imatge:Map commune FR insee code 11177.png|vignette|upright=1.5|centre|Comunas a l'entorn.]] === Perimètre del territòri === {{Comunas limitrophes | comuna = Jocon | nòrd = [[Belvís]] | nòrd-èst = | èst = [[Marsan (Aude)|Marsan]] | sud-èst = [[Beceda de Saut]] | sud = [[Aunat]] | sud-oèst = [[Redoma]] | oèst = [[Bèlfort de Rebentin]] | nòrd-oèst = }} ==Toponimia== Las fòrmas ancianas son : ''Domus S. Mariae in suffragio S. Jacobi'' en 873, ''De Jocono'' en 1019, ''Abbas Jocundensis'' en 1347, ''Locus de Joterio'' en 1368, ''Jocou'' en 1571, ''Joucou'' en 1594, ''Monasterium de Jacon'' en 1639, ''Eglise S. Jacques, sur le Rebenti, au comté de Razès'' en 1006-1639, ''Jacou'' en 1254-1639, ''Conventus Redensis in honorem Sancti Jacobi'' en 768-814-1744, ''Joucou'' en 1781<ref name = ansa>Abbé Sabarthès, ''Dictionnaire topographique du département de l'Aude'', 1912, p. 186, legir en linha https://gallica.bnf.fr/ark:/12148/bpt6k110095d/f278.item.texteImage </ref>. </br> ''Jocon'' es atestat en 1019, en latin, ''de Jocono''. Segon [[Albèrt Dauzat|Dauzat]], lo nom vendriá benlèu d'un tèma prelatin ''*jukk-'', « cima, som » ambe'l sufixe [latin] ''-onem'' <ref>Albert Dauzat, Charles Rostaing, ''Dictionnaire étymologique des Noms de Lieux en France'', Librairie Guénégaud, reedicion 1984, p. 368, a ''Joch''</ref>. Los Féniés i veson lo latin ''jugum'', « jo » ambe una valor oronimica, « ensèlament, còl, pòrt » <ref>Bénédicte Boyrie-Fénié, Jean-Jacques Fénié, ''Toponymie des Pays Occitans'', edicions Sud-Ouest, 2007, p. 256</ref> (Jocon es dins la val de Rebentin). Per un nom que sembla aparentat, [[Jóc]], [[Joan Coromines]] postula una comparason de la situacion del vilatge, sus un travèrs, ambe'l joc de las galinas o dels aucèls de rapina <ref>Joan Coromines, ''Onomasticon Cataloniae'', 1995</ref>; lo siti actual de Jocon pòt pas justificar una tala comparason oronimica, nimai l'interpretacion de Dauzat, mes la glèisa, atal coma un castèl arroïnat, son sus un travèrs.</br> Per l'anciana abadiá Sant Jacme, dont las roïnas son dins l'òrt de la caminada, las fòrmas ancianas son : ''Ecclesia Sancti Jacobi monasterii'' en 873, ''Monasterium Sancti Jacobi'' en 1019, etc. L'abadiá existissiá encara en 1463, puèi que Joan de Lévis, avesque de [[Mirapeis]], n'èra administrator perpetual <ref>Abbé Sabarthès, ''Dictionnaire topographique du département de l'Aude'', 1912, p. 390, legir en linha https://gallica.bnf.fr/ark:/12148/bpt6k110095d/f482.item.texteImage </ref>. ===Castelpor=== Probablament al sud-oèst de Jocon, a la mencion ''Chât rné''.</br> Es un castèl feodal arroïnat. Las fòrmas ancianas son : ''Castrum Por'' entre lo sègle IX e 1744, ''Castellumpor'' en 1100, ''Le castel de Castelpor'' en 1152, ''Castrum Porr'' en 1240, ''Le lieu de Castroporre..., Chataupour..., Chasteau Pour'' entre 1240 e 1589, ''Castelporc, où il y a apparence d'un chasteau'' en 1594, ''Castelpourrou'' en 1639, etc<ref>Abbé Sabarthès, ''Dictionnaire topographique du département de l'Aude'', 1912, p. 75, legir en linha https://gallica.bnf.fr/ark:/12148/bpt6k110095d/f167.item.texteImage </ref>. ''O'' es barrat > [u] e pas [ɔ]. ==Istòria== Preséncia d'un monastèri de Benedictins del vocable de Sant Jacme ([[873]]-[[1463]]), dont los revenguts foguèron amassats a la collegiala de [[Sant Pau de Fenolhet]]; aquel capítol presentava a la cura (glèisa parroquiala Sant Tomàs)<ref name = ansa/>. == Administracion == {{ElegitDebuta|insee= 11177 |Títol= Lista dels cònsols successius}} {{Elegit |Debuta= [[2026]] |Fin= ([[2032]]) |Identitat=Alain Piga |Partit= |Qualitat= }} {{Elegit |Debuta= març de [[2014]] |Fin= 2026 |Identitat= Lydie Munier |Partit= |Qualitat= }} {{Elegit |Debuta= març de [[2008]] |Fin= 2014 |Identitat= Emmanuelle Fauche|Partit= |Qualitat= }} {{Elegit |Debuta= març de [[2001]] |Fin= 2008 |Identitat= Georges Glardon |Partit=[[Los Verds (França)|Los Verds]] |Qualitat= }} {{Elegit |Debuta= |Fin= 2001 |Identitat= |Partit= |Qualitat= }} {{ElegitDonadas}} {{ElegitFin}} * Abans la refòrma cantonala de 2014, aplicada en 2015, la comuna èra del [[canton de Bèlcaire]]; es ara del canton de La Val Nauta d'Aude ([[Quilhan]]). == Demografia == {{Demografia |insee= 11177 |1793=162 |1800=128 |1806=200 |1821=205 |1831=188 |1836=215 |1841=200 |1846=213 |1851=216 |1856=192 |1861=192 |1866=194 |1872=209 |1876=202 |1881=190 |1886=185 |1891=183 |1896=163 |1901=145 |1906=144 |1911=139 |1921=110 |1926=123 |1931=115 |1936=106 |1946=89 |1954=79 |1962= 56 |1968= 48 |1975= 33 |1982= 25 |1990= 25 |1999= 27 |2005=33 |cassini=17913 |senscomptesdobles=1962}} * En {{popfr11|0}} la populacion èra de {{popfr11|177}} abitants e la densitat èra de {{formatnum:{{#expr:({{popfr11|177}}/6.44) round 2}}}} ab/km². == Lòcs e monuments == <gallery> Joucou_2.jpg|Jocon vist de l'oèst. Joucou_1.jpg|Rebentin travèrsa Jocon. Joucou_3.jpg|La glèisa. Joucou_ruines_abbaye.jpg|Roïnas de la glèisa abadiala Sant Jacme. </gallery> {{messatge galariá}} == Personalitats ligadas amb la comuna == ==Véser tanben== * [[Comunas d'Aude]] ==Ligams extèrnes== * [https://www.insee.fr/fr/statistiques/2011101?geo=COM-11177 Jocon sul site de l'Insee] ==Nòtas== <references/> {{Portal Lengadòc}} {{Comunas d'Aude}} [[Categoria:Comuna d'Aude]] [[Categoria:Comuna de Lengadòc]] bnkw8o1psxc6p49ygftpu8q1ld72wjo 0 102656 2507968 2394527 2026-08-29T18:05:40Z Alaric 506 44932 còssol 2026, etc 2507968 wikitext text/x-wiki {{Dialècte Lengadocian}} {{Infobox vila occitana | carta = oc | nom = Masubi | nom2 = ''Mazuby'' | imatge = Mazuby_10-2005_1.jpg | descripcion = Vista generala | lògo = cap | escut = Blason_ville_fr_Mazuby-1696_(Aude).svg | escais = | region ist = {{Lengadòc}} | parçan = | region = {{Occitània (Region)}} | arrondiment = [[Arrondiment de Limós|Limós]] | canton = La Nauta Val d'Aude ([[Canton de Bèlcaire|Bèlcaire]] abans 2015) | intercom = [[Comunautat de comunas dels Pirenèus audencs|CC dels Pirenèus audencs]] | insee = 11229 | cp = 11140 | cònsol = Francis Savy | mandat = [[2026]]-[[2032]] | gentilici = | longitud = 2.0339 | latitud = 42.8022 | alt mini = 749 | alt mej = | alt maxi = 1933 | km² = 8.96 |}} '''Masubi''' (''Mazuby'' en [[francés]]) es una [[Comuna francesa|comuna]] [[Lengadòc|lengadociana]] situada dins lo [[departaments franceses|departament]] d'[[Aude (departament)|Aude]] e la [[regions francesas|region]] d'{{Ocreg}}, <small>ancianament de [[Lengadòc-Rosselhon]]</small>. ==Geografia== [[Imatge:Map commune FR insee code 11229.png|vignette|upright=1.5|centre|Comunas a l'entorn.]] === Perimètre del territòri === {{Communes limitrophes | commune = Masubi | nord = [[Espesèlh]] | nord-est = [[Galinagas]] | est = | sud-est = [[Redoma]] | sud = [[Campanha de Saut|Campanhan de Saut]] | sud-ouest = | ouest = [[Niòrt de Saut]] | nord-ouest = }} ==Toponimia== Las fòrmas ancianas son : ''Masubium'' en 1326, ''Locus de Masubie'' en 1368, ''Mazubium'' en 1493, ''Mazubi'' en 1594, ''Madubye'' en 1111-1639, ''Mazubiou'' en 1317-1639, ''Mazabiou'' en 1254-1639, ''Madubios'' en 1037-1639, ''Madubiou'' en 1639, ''Mansubi'' en 1721, ''Masubi'' en 1781. La prononciacion occitana es ''Mazúbi'' <ref>Abbé Sabarthès, ''Dictionnaire topographique du département de l'Aude'', 1912, p. 235, legir en linha https://gallica.bnf.fr/ark:/12148/bpt6k110095d/f327.item.texteImage </ref>, dins la grafia de l'abat [[Antòni Savartés]], donc [ma'ʒyβi].</br> Ni Dauzat e Rostaing, nimai los Féniés dison pas res de Masubi. Lo primièr element sembla en aparéncia ''mas'' (del latin ''mansus''), s'es pas una atraccion paronimica, mès coma lo vilatge tresplomba un riu sense importància, lo segond element pòt pas èsser lo basque ''ibi'', « ga », coma benlèu per [[Ibi]]. </br> I a un pòrt d'''Ubi'' en direccion d' [[Espesèlh]] sus un ancian camin. ''Ubi'' explica probablament ''Masubi'', mès que representa ''Ubi'' ? Quin es lo rapòrt entre Ubi, que sembla pas èsser un lòc actual, e lo castèl de Niòrt ? Lo diccionari topografic de l'abat Savartés, p. 456, non dona cap explicacion o fòrma anciana sus ''Ubi''. ==Istòria== ==Administracion== {{ElegitDebuta|insee= 11229 |Títol= Lista dels cònsols successius}} {{Elegit |Debuta=març de [[1989]] |Fin= ([[2032]]) |Identitat= Francis Savy |Partit= [[PS]] |Qualitat= Conselhièr general ([[2008]]-[[2015]]) puèi departamental ([[2015]]-), President de la Comunautat de comunas }} {{Elegit |Debuta= |Fin= 1989 |Identitat= |Partit= |Qualitat= }} {{ElegitDonadas}} {{ElegitFin}} * Abans la refòrma cantonala de 2014, aplicada en 2015, la comuna èra del [[canton de Bèlcaire]]; ; es ara del canton de La Val Nauta d'Aude ([[Quilhan]]). ==Demografia== {{Demografia |insee= 11229 |1793=348 |1800=323 |1806=371 |1821=363 |1831=363 |1836=372 |1841=352 |1846=347 |1851=337 |1856=292 |1861=306 |1866=317 |1872=306 |1876=302 |1881=257 |1886=255 |1891=252 |1896=245 |1901=233 |1906=223 |1911=203 |1921=160 |1926=142 |1931=130 |1936=118 |1946=104 |1954=89 |1962= 77 |1968= 72 |1975= 51 |1982= 41 |1990= 35 |1999= 25 |cassini=21788 |senscomptesdobles=1962}} * En {{popfr11|0}} la populacion èra de {{popfr11|229}} abitants e la densitat èra de {{formatnum:{{#expr:({{popfr11|229}}/8.96) round 2}}}} ab/km². ==Lòcs e monuments== ==Personalitats ligadas amb la comuna== ==Véser tanben== * [[Comunas d'Aude]] ==Ligams extèrnes== * [https://www.insee.fr/fr/statistiques/2011101?geo=COM-11229 Masubi sul site de l'Insee] ==Nòtas== <references/> {{Portal Lengadòc}} {{Comunas d'Aude}} [[Categoria:Comuna de Lengadòc]] [[Categoria:Comuna d'Aude]] h4bupohktglt55fzpwvc1fk4gzjxhh0 0 102661 2507969 2394623 2026-08-29T18:28:11Z Alaric 506 44932 còssol 2026, etc 2507969 wikitext text/x-wiki {{Dialècte Lengadocian}} {{Infobox vila occitana | carta = oc | nom = Merial | nom2 = ''Mérial'' | imatge = Mérial_2017_5.jpg | descripcion = | lògo = cap | escut = Blason_ville_fr_G%C3%A9betz_(Aude).svg | escais = | region ist = {{Lengadòc}} | parçan = | region = {{Occitània (Region)}} | arrondiment = [[Arrondiment de Limós|Limós]] | canton = La Val Nauta d'Aude ([[Canton de Bèlcaire|Bèlcaire]] abans 2015) | intercom = [[Comunautat de comunas dels Pirenèus audencs|CC dels Pirenèus audencs]] | insee = 11230 | cp = 11140 | cònsol = Patrick Muratorio | mandat = [[2026]]-[[2032]] | gentilici = Mérialais (en [[francés]]) | longitud = 1.97972222222 | latitud = 42.7883333333 | alt mini = 880 | alt mej = 900 | alt maxi = 2027 | km² = 17.19 |}} '''Merial''' (''Mérial'' en [[francés]]) es una [[Comuna francesa|comuna]] [[Lengadòc|lengadociana]] situada dins lo [[departaments franceses|departament]] d'[[Aude (departament)|Aude]] e la [[regions francesas|region]] d'{{Ocreg}}, <small>ancianament de [[Lengadòc-Rosselhon]]</small>. ==Geografia== [[Imatge:Map commune FR insee code 11230.png|vignette|upright=1.5|centre|Comunas a l'entorn.]] === Perimètre del territòri === {{Communes limitrophes | commune = Merial<ref>https://www.geoportail.gouv.fr/carte</ref> | nord = [[Camurac]] | nord-est = [[Niòrt de Saut]] | est = | sud-est = [[Mijanes]]<br/>([[Arièja (departament)|Arièja]]) | sud = [[La Fajòla]] | sud-ouest = [[Sorjat]]<br/>([[Arièja (departament)|Arièja]]) | ouest = [[Montalhon]]<br/>([[Arièja (departament)|Arièja]]) | nord-ouest = }} ==Toponimia== ===Merial=== Las fòrmas ancianas son : ''Mayrial'' en 1676, ''La seigneurie de Mérialle'' en 1738, ''Mérial'' en 1781<ref name = ansa>Abbé Sabarthès, ''Dictionnaire topographique du département de l'Aude'', 1912, p. 237, legir en linha https://gallica.bnf.fr/ark:/12148/bpt6k110095d/f329.item.texteImage </ref>.</br> La prononciacion es [me'rjal] <ref>https://archive.org/stream/revuededialectol03sociuoft#page/n154/mode/1up p. 147</ref>.</br> Ni Dauzat e Rostaing, nimai los Féniés dison pas res de Merial. ===''Gébets''=== Localitat despareguda, ancian priorat del vocable de Sant Martin. Las fòrmas ancianas son : ''Villa quam vocant Gebets'' en 1040, ''Gebetz'' en 1326, ''Rector de Gebetz'' en 1347, ''Locus de Gebetz'' en 1377, ''La mouline ferrière de Gébetz'' en 1420, ''Au lieu et taillable de Gébex'' en 1594, ''Lieu et terme de Gébetz, et consulat de Niort..., une petite esglize, le vilatge estant despuis loncgtemps ruiné, ni ayant aucun habitant ny maisons'' en 1594, ''Le lieu de Gébetz en Sault'' en 1040-1639, ''Gibets'' en 1639, ''Gebets..., le cimentière'' en 1618, ''Sainct Martin, métairie du seigneur archevèque'' en 1683, ''Terres de Gébets ou Mérial'' en 1742 <ref>Abbé Sabarthès, ''Dictionnaire topographique du département de l'Aude'', 1912, p. 164, legir en linha https://gallica.bnf.fr/ark:/12148/bpt6k110095d/f256.item.texteImage </ref>. ==Istòria== * Sembla que Merial se bastiguèt après la roïna de ''Gébets'' <ref name = ansa/>. * Entre 1790 e 1794, Merial annexèt ''Gebets'' <ref>http://cassini.ehess.fr/cassini/fr/html/fiche.php?select_resultat=22075</ref> (nom francés), qu'es un vilatge disparegut. ==Administracion== {{ElegitDebuta|insee=11230 |Títol= Lista dels cònsols successius}} {{Elegit |Debuta= [[2020]] |Fin= ([[2032]]) |Identitat=Patrick Muratorio |Partit= |Qualitat= }} {{Elegit |Debuta= [[2008]] |Fin= 2020 |Identitat=Gérard Fabre |Partit=divèrs dreta |Qualitat= }} {{Elegit |Debuta= [[1994]] |Fin= [[2008]] |Identitat= Jean Authier |Partit= |Qualitat= }} {{Elegit |Debuta= març de [[1983]] |Fin= 1994 |Identitat= Daniel Chaubet |Partit= |Qualitat= }} {{Elegit |Debuta= març de [[1977]] |Fin= 1983 |Identitat= Pierre Plas |Partit=divèrs esquèrra |Qualitat= }} {{Elegit |Debuta= mai de [[1945]] |Fin= 1977 |Identitat= Marius Izard |Partit= |Qualitat= }} {{Elegit |Debuta= [[1935]] |Fin= 1945 |Identitat= Lacroix |Partit= |Qualitat= }} {{Elegit |Debuta= [[1922]] |Fin= 1935 |Identitat=Baptiste Chaubet |Partit= |Qualitat= }} {{Elegit |Debuta= |Fin= 1922 |Identitat= |Partit= |Qualitat= }} {{Elegit |Debuta= 1853 |Fin= ? |Identitat= Etienne Bonnail <ref>http://www.annuaire-mairie.fr/mairie-merial.html</ref> |Partit= |Qualitat= }} {{ElegitDonadas}} {{ElegitFin}} * Abans la refòrma cantonala de 2014, aplicada en 2015, la comuna èra del [[canton de Bèlcaire]]; es ara del canton de ''Haute-Vallée de l'Aude'' (en francés), donc de La Val Nauta d'Aude. ==Demografia== {{Demografia |insee=11230 |1793=349 |1800=141 |1806=327 |1821=267 |1831=280 |1836=256 |1841=262 |1846=256 |1851=276 |1856=251 |1861=300 |1866=311 |1872=306 |1876=293 |1881=268 |1886=259 |1891=252 |1896=253 |1901=228 |1906=213 |1911=210 |1921=122 |1926=102 |1931=98 |1936=95 |1946=81 |1954=64 |1962= 60 |1968= 44 |1975= 34 |1982= 30 |1990= 26 |1999= 21 |cassini=22075 |senscomptesdobles=1962}} * En {{popfr11|0}} la populacion èra de {{popfr11|230}} abitants e la densitat èra de {{formatnum:{{#expr:({{popfr11|230}}/17.19) round 2}}}} ab/km². == Lòcs e monuments == <gallery> Mérial_2017_1.jpg|La font </gallery> {{messatge galariá}} == Personalitats ligadas amb la comuna == ==Véser tanben== * [[Comunas d'Aude]] ==Ligams extèrnes== * [https://www.insee.fr/fr/statistiques/2011101?geo=COM-11230 Merial sul site de l'Insee] ==Nòtas== <references/> {{Portal Lengadòc}} {{Comunas d'Aude}} [[Categoria:Comuna de Lengadòc]] [[Categoria:Comuna d'Aude]] jnmx28hla0v8zbqr3q0d1az224ampap 0 102767 2507971 2394625 2026-08-29T18:45:35Z Alaric 506 44932 còssol 2026, etc 2507971 wikitext text/x-wiki {{Dialècte Lengadocian}} {{Infobox vila occitana | carta = oc | nom = Niòrt de Saut | nom2 = ''Niort-de-Sault'' | imatge = Niort_08-05_2_fête.jpg | descripcion = | lògo = cap | escut = Blason_ville_fr_Niort-de-Sault_(Aude).svg | escais = | region ist = {{Lengadòc}} | parçan = | region = {{Occitània (Region)}} | arrondiment = [[Arrondiment de Limós|Limós]] | canton = La Nauta Val d'Aude ([[Canton de Bèlcaire|Bèlcaire]] abans 2015) | intercom = [[Comunautat de comunas dels Pirenèus audencs|CC dels Pirenèus audencs]] | insee = 11265 | cp = 11140 | cònsol = André Caux | mandat = [[2026]]-[[2032]] | gentilici = [njur'tɛzi] <ref name = frkr>https://archive.org/stream/revuededialectol03sociuoft#page/n154/mode/1up p. 147</ref>. | latitud = 42.80384 | longitud = 2.003803 | alt mini = 771 | alt mej = | alt maxi = 1974 | km² = 22.11 |}} '''Niòrt (de Saut)'''<ref>https://www.oocities.org/toponimiaoccitana/11c.html</ref> (''Niort-de-Sault'' en [[francés]]) es una [[Comuna francesa|comuna]] [[Lengadòc|lengadociana]] situada dins lo [[departaments franceses|departament]] d'[[Aude (departament)|Aude]] e la [[regions francesas|region]] d'{{Ocreg}}, <small>ancianament de [[Lengadòc-Rosselhon]]</small>. ==Geografia== {{...}} [[Imatge:Map commune FR insee code 11265.png|vignette|upright=1.5|centre|Comunas a l'entorn.]] === Perimètre del territòri === {{Communes limitrophes | commune = Niòrt | nord = [[Ròcafuèlh]] | nord-est = [[Espesèlh]] | est = [[Masubi]] | sud-est = [[Campanha de Saut|Campanhan de Saut]] | sud = [[Mijanes]] <br /><small>([[Arièja (departament)|Arièja]])</small> | sud-ouest = [[Merial]] | ouest = [[Camurac]] | nord-ouest = [[Bèlcaire]] }} ==Toponimia== Las fòrmas ancianas son : ''In castrum Aniorto'', en 1040, ''Castellum d'Aniort'', en 1100, ''Aniort'' en 1145, ''Castrum de Ruppeniorti'' en 1272, ''Locus de Niorto'' en 1360, ''Anyort'' en 1571, ''Niort'' en 1594, ''Nyord'' en 1618, ''Nyort'' en 1647, ''Niord'' en 1721, ''Niort'' en 1781 <ref>Abbé Sabarthès, ''Dictionnaire topographique du département de l'Aude'', 1912, p. 274, legir en linha https://gallica.bnf.fr/ark:/12148/bpt6k110095d/f366.item.texteImage </ref>. </br> [[Albèrt Dauzat|Dauzat]] e Rostaing constatan que l'etimologia es probablament diferenta de la de [[Niòrt]], qu'es lo gallic ''novio ritum'', « novèl ga » <ref>Albert Dauzat, Charles Rostaing, ''Dictionnaire étymologique des Noms de Lieux en France'', Librairie Guénégaud, reedicion 1984, p. 497</ref>. [[Xavier Delamarre]] ne fa un autre nom gallic, ligat al ga, ''*Ande-ó-rito'', « grand ga » <ref>Xavier Delamarre, ''Noms de lieux celtiques de l'Europe ancienne'', ed. Errance, 2012, p. 51 e 359</ref>. ''*Ande-ó-rito'' seriá logicament vengut ''*Andiórito'' > ''*Andiorto'', puèi lo ''d'' seriá estat absorbit per ''n'', probablament per l'intermediari de ''*Anniorto''. Niòrt es dins la val de Rebentin e un ga es possible, mes ''riton'' a tanben lo sens general de « passatge ». </br> La prononciacion es [njɔrt] <ref name = frkr/>. == Istòria == {{...}} == Administracion == {{ElegitDebuta|insee= 11265 |Títol= Lista dels cònsols successius}} {{Elegit |Debuta= [[2026]] |Fin= ([[2032]]) |Identitat=André Caux |Partit= |Qualitat= retirat d'obrièr }} {{Elegit |Debuta= [[2020]] |Fin= 2026) |Identitat= Marie-Antoinette Moulis |Partit= |Qualitat= }} {{Elegit |Debuta= [[2019]] |Fin= 2020 |Identitat= ? |Partit= |Qualitat= }} {{Elegit |Debuta= [[1980]] |Fin= octobre de [[2019]] (mòrt en foncions <ref>https://www.ladepeche.fr/2019/10/02/yves-rouzoul-maire-de-niort-de-sault-nous-a-quittes,8452499.php</ref>) |Identitat= Yves Rouzoul |Partit= [[PS]] |Qualitat= }} {{Elegit |Debuta= març de [[1971]] |Fin= 1980 |Identitat=Paul Cazals |Partit= |Qualitat= }} {{Elegit |Debuta= [[1970]] |Fin= 1971 |Identitat=Auguste Lagrange |Partit= |Qualitat= }} {{Elegit |Debuta= [[1956]] ? |Fin= 1970 |Identitat=Jean Canavy |Partit= |Qualitat= }} {{Elegit |Debuta= [[1953]] |Fin= 1956 ? |Identitat= René Grauby |Partit= |Qualitat= }} {{Elegit |Debuta= [[1948]] |Fin= 1953 |Identitat= Auguste Lagrange |Partit= |Qualitat= }} {{Elegit |Debuta= |Fin= 1948 |Identitat= |Partit= |Qualitat= }} {{ElegitDonadas}} {{ElegitFin}} * Abans la refòrma cantonala de 2014, aplicada en 2015, la comuna èra del [[canton de Bèlcaire]]; ; es ara del canton de La Nauta Val d'Aude ([[Quilhan]]). == Demografia == {{Demografia |insee=11265 |1793=420 |1800=452 |1806=571 |1821=566 |1831=638 |1836=637 |1841=561 |1846=578 |1851=582 |1856=500 |1861=448 |1866=433 |1872=430 |1876=427 |1881=404 |1886=421 |1891=417 |1896=387 |1901=339 |1906=316 |1911=290 |1921=270 |1926=234 |1931=209 |1936=204 |1946=176 |1954=145 |1962=137 |1968=111 |1975=68 |1982=60 |1990=53 |1999=35 |cassini=25043 |senscomptesdobles=1962}} * En {{popfr11|0}} la populacion èra de {{popfr11|265}} abitants e la densitat èra de {{formatnum:{{#expr:({{popfr11|265}}/22.11) round 2}}}} ab/km². == Lòcs e monuments == <gallery> Château niort.JPG|Vista del piton rocós que portava l'ancian castèl de Niòrt. Niort_4.jpg|Vista cap a l'aval de la val de Rebentin. Niort_02-06_6.jpg|En ivèrn. Niort_château.jpg|Le castèl. Niort_église_château.jpg|La glèisa e le castèl nòu. </gallery> {{messatge galariá}} == Personalitats ligadas amb la comuna == ==Véser tanben== * [[Comunas d'Aude]] ==Ligams extèrnes== * [https://www.insee.fr/fr/statistiques/2011101?geo=COM-11265 Niòrt sul site de l'Insee] ==Nòtas== <references/> {{Portal Lengadòc}} {{Comunas d'Aude}} [[Categoria:Comuna de Lengadòc]] [[Categoria:Comuna d'Aude]] ioix33mej0zkgsu42dps5gispx76s9e 0 102943 2507972 2417956 2026-08-29T18:57:12Z Alaric 506 44932 còssol 2026, etc 2507972 wikitext text/x-wiki {{Dialècte Lengadocian}} {{Infobox vila occitana |carta=oc | nom=Redoma | nom2= ''Rodome'' | imatge=Rodome_03-07_2.jpg | descripcion= Ambe'l pic de Solarac al fons | lògo= | escut= Blason_ville_fr_Rodome,_Munde_(Aude).svg | escais= | region ist = {{Lengadòc}} | parçan= | region = {{Occitània (Region)}} | arrondiment = [[Arrondiment de Limós|Limós]] | canton = La Nauta Val d'Aude ([[Canton de Bèlcaire|Bèlcaire]] abans 2015) | intercom = [[Comunautat de comunas dels Pirenèus audencs|CC dels Pirenèus audencs]] | insee = 11317 | cp = 11140 | cònsol = Fabien Foussarigues | mandat = [[2026]]-[[2032]] | gentilici = redomats [redu'mats] <ref name = frkr>http://archive.org/stream/revuededialectol03sociuoft#page/n154/mode/1up</ref> |longitud= 2.0708 |latitud= 42.7997 | alt mini = 718 | alt mej = | alt maxi = 1631 | km² = 11.77 }} '''Redoma''' (''Rodome'' en [[francés]]) es una [[Comuna francesa|comuna]] [[Lengadòc|lengadociana]], situada dins lo [[departaments franceses|departament]] d'[[Aude (departament)|Aude]] e la [[regions francesas|region]] d'{{Ocreg}}, <small>ancianament de [[Lengadòc-Rosselhon]]</small>. ==Geografia== [[Imatge:Map commune FR insee code 11317.png|vignette|upright=1.5|centre|Comunas a l'entorn.]] ===Perimètre del territòri=== {{Communes limitrophes | élision = | commune = Redoma | nord = [[Bèlfort de Rebentin]] | nord-est = [[Jocon]] | est = [[Aunat]] | sud-est = [[Fontanes (Aude)|Fontanes]] | sud = [[Campanha de Saut]] | sud-ouest = [[Masubi]] | ouest = [[Galinagas]] | nord-ouest = [[Bèlfort de Rebentin]] }} ==Toponimia== Las fòrmas ancianas son : ''Redoma'' en 1228, ''Rodonia'' = ''Rodoma'' en 1313, ''Castellanus Rodomote, bajulus Saltus Domini Regis'' en 1315, ''Redonia'' = ''Redoma'' en 1326, ''Rodomme'' en 1594, ''Roudhomme'' en 1594, ''Paroisse Saint Jean de Redome'' en 1639, ''Redoume'' en 1647, ''Rodome'' en 1781. La fòrma occitana es ''Redóumo'' <ref>Abbé Sabarthès, ''Dictionnaire topographique du département de l'Aude'', 1912, p. 435, legir en linha https://gallica.bnf.fr/ark:/12148/bpt6k110095d/f527.item.texteImage </ref>, dins la grafia de l'abat [[Antòni Savartés]].</br> La prononciacion es donc [re'dumɔ] : interpretacion d'aprèp Fritz Krüger <ref name = frkr/> e l'ALLOc (punt d'enquista 11.22) <ref>Xavier Ravier, ''Atlas Lingüistique et Ethnographique du Languedoc occidental'', Tome I, CNRS, 1978</ref>). ===''Munès''=== ''Munès'' (nom francés), [a un km al nòrd-èst de Redoma,] es un masatge e una anciana comunautat [non parròquia] de la [[diocèsi d'Alet]], un ancian fèu del capítol del monestièr de [[Sant Pau de Fenolhet]]. Las fòrmas ancianas son : ''A la baus de Munio'' entre 768-814 e 1744, ''Locus de Munesio'' al sègle XIII, ''Munasium'' en 1368, ''Villa de Mones'', comprene ''Munes'', en 1461, ''Le lieu de Munès, 15 maisons fort petites, de peu de valeur; 2 moulins, un noble au chapitre Saint Paul'' en 1594, ''Meunès'' en 1647, ''Amau de Munès, ferme et moulin'', en 1807 <ref>Abbé Sabarthès, ''Dictionnaire topographique du département de l'Aude'', 1912, p. 270, legir en linha https://gallica.bnf.fr/ark:/12148/bpt6k110095d/f362.item.texteImage </ref>. Las fòrmas ancianas son tròp contradictòrias per imaginar la prononciacion, encara que ''*Munés'' siá probable : finala en ''-ensem'' > ''-és'' ?. La situacion a la punta d'un planòl, dins un site estret, pòt justificar lo basc ''munho'', « pichon mont ». Véser [[Mun]]. Se pòt supausar ''Munio'' abans le sègle X, puèi ''*Munh'', apondi tardiu de ''-és'', « le terrador de *Munh »; çaquelà perqué ''-nh-'' auriá desparegut ? ===Calhens=== Es un masatge, un còp èra del cossolat de [[Galinagas]] e fèu del capítol [[Sant Pau de Fenolhet]]. Las fòrmas ancianas son : ''Calens'' entre 1037 e 1639, ''Cailhens'' en 1583, ''Tailhens'', comprene ''Cailhens'' entre 1371 e 1587, ''Amau de Caillens, réuni a Rodome en 1791'' en 1807<ref>Abbé Sabarthès, ''Dictionnaire topographique du département de l'Aude'', 1912, p. 56, legir en linha https://gallica.bnf.fr/ark:/12148/bpt6k110095d/f148.item.texteImage </ref>. ==Istòria== De 1790 a 1801, Redoma èra [[caplòc]] de canton. ==Administracion== {{ElegitDebuta|insee= 11317 |Títol= Lista dels cònsols successius}} {{Elegit |Debuta= [[2026]] |Fin= ([[2032]]) |Identitat= Fabien Foussarigues |Partit= |Qualitat= foncion publica}} {{Elegit |Debuta= julhet de [[2020]] |Fin= 2026 |Identitat=Hervé Chaput |Partit= |Qualitat= }} {{Elegit |Debuta= març de [[2014]] |Fin= 2020 |Identitat=Georges Debrunfaut |Partit= |Qualitat= }} {{Elegit |Debuta= març de [[2008]] |Fin= 2014 |Identitat= Jean-Pierre Bobichon|Partit= |Qualitat= }} {{Elegit |Debuta= març de [[2001]] |Fin= 2008 |Identitat=Jean-Louis Siffre |Partit=[[Los Republicans|UMP]] |Qualitat=conselhièr general (2001-2008) }} {{Elegit |Debuta= |Fin= 2001 |Identitat= |Partit= |Qualitat= }} {{ElegitDonadas}} {{ElegitFin}} * Abans la refòrma cantonala de 2014, aplicada en 2015, la comuna èra del [[canton de Bèlcaire]]; es ara del canton de ''la Haute-Vallée de l'Aude'' (en francés), donc de la Nauta Val d'Aude. ==Demografia== {{Demografia |insee= 11317 |1793=417 |1800=505 |1806=546 |1821=561 |1831=534 |1836=567 |1841=523 |1846=545 |1851=578 |1856=592 |1861=605 |1866=563 |1872=546 |1876=563 |1881=445 |1886=488 |1891=510 |1896=506 |1901=419 |1906=406 |1911=422 |1921=344 |1926=329 |1931=314 |1936=313 |1946=293 |1954=252 |1962=220 |1968=158 |1975=135 |1982=144 |1990=124 |1999=95 |2005=115 |cassini=29440 |senscomptesdobles=1962}} * En {{popfr11|0}} la populacion èra de {{popfr11|317}} abitants e la densitat èra de {{formatnum:{{#expr:({{popfr11|317}}/11.77) round 2}}}} ab/km². ==Lòcs e monuments== ==Personalitats ligadas amb la comuna== Es la patria del contaire occitan [[Pèire Potz|Pèire Pous]] (Pierre Pous). == Véser tanben == * [[Comunas d'Aude]] ==Ligams extèrnes== * [https://www.insee.fr/fr/statistiques/2011101?geo=COM-11317 Redoma sul site de l'Insee] ==Nòtas== <references/> {{Portal Lengadòc}} {{Comunas d'Aude}} [[Categoria:Comuna de Lengadòc]] [[Categoria:Comuna d'Aude]] 47b2tr4mfua7yc7q8ud09hzxg2671g5 0 102955 2507973 2394693 2026-08-29T19:11:21Z Alaric 506 44932 còssol 2026, etc 2507973 wikitext text/x-wiki {{Dialècte Lengadocian}} {{Infobox vila occitana | carta = oc | nom = Ròcafuèlh | nom2 = ''Roquefeuil'' | imatge = Eglise roquefeuil aude.JPG | descripcion = Una carrièra del vilatge de Ròcafuèlh | lògo = cap | escut = Blason ville fr Roquefeuil-1696 (Aude).svg | escais = | region ist = {{Lengadòc}} | parçan = [[País de Saut Lengadocian|País de Saut]] | region = {{Occitània (Region)}} | arrondiment = [[Arrondiment de Limós|Limós]] | canton = La Nauta Val d'Aude ([[Canton de Bèlcaire|Bèlcaire]] abans 2015) | intercom = [[Comunautat de comunas dels Pirenèus audencs|CC dels Pirenèus audencs]] | insee = 11320 | cp = 11340 | cònsol = Jean Pierre Esposito | mandat = [[2026]]-[[2032]] | gentilici = ròcafuelhat | latitud = 42.8211 | longitud = 1.9958 | alt mini = 834 | alt mej = | alt maxi = 1180 | km² = 22.38 |}} '''Ròcafuèlh''' (''Roquefeuil'' en [[francés]]) es una [[Comuna francesa|comuna]] [[Lengadòc|lengadociana]] situada dins lo [[departaments franceses|departament]] d'[[Aude (departament)|Aude]] e la [[regions francesas|region]] d'{{Ocreg}}, <small>ancianament de [[Lengadòc-Rosselhon]]</small>. == Geografia == [[Imatge:Map commune FR insee code 11320.png|vignette|upright=1.5|centre|Comunas a l'entorn.]] [[Imatge:Roquefeuil_vu_du_Pla_de_l'Homme_2.jpg|thumb|left|300px| Vista dempuèi la Sèrra de ''Moncamp'' (Montcalm ?)]] ===Perimètre del territòri=== {{Comunas limitrophes | comuna = Ròcafuèlh | nòrd = [[Belestar]] <br /><small>([[Arièja (departament)|Arièja]])</small> <br> [[Rivèlh]] | nòrd-èst = [[Puègverd]] | èst = [[Espesèlh]] | sud-èst = | sud = [[Niòrt de Saut]] | sud-oèst = | oèst = [[Bèlcaire]] | nòrd-oèst = [[Fogats e Barrinòu]] <br /><small>([[Arièja (departament)|Arièja]])</small> }} ==Toponimia== Las fòrmas ancianas son : ''Rocafolium'' en 1241-1242, ''De Roca Folio'' en 1258, ''Apud Rupem Folium'' en 1326, ''Rector de Rupefolio'' en 1347, ''De Ruppefolio'' en 1368, ''Rocquefuel'' en 1571, ''Roquafeil'' en 1594, ''Roquafeil, Roquefeilh, Roquefeil'' en 1594, ''Roquefeuille'' en 1775, ''Roquefeuil'' en 1781. La fòrma occitana es ''Roquofélh'' <ref>Abbé Sabarthès, ''Dictionnaire topographique du département de l'Aude'', 1912, p. 356-357, legir en linha https://gallica.bnf.fr/ark:/12148/bpt6k110095d/f449.item.texteImage </ref>, dins la grafia de l'abat [[Antòni Savartés]], donc [,rɔkɔ'fɛʎ] o [,rɔkɔ'fɛl].</br> Ròcafuèlh es un nom d'epòca medievala qu'assembla un nom occitan, ''ròca'', resultat de ''*rocca'', mot prelatin, e un autre mot occitan, ''fuèlh'', del latin ''folium''. ''Ròca'' designa una montanha o un puèg rocassut, puèi pren lo sens de castèl fòrt; ''fuèlh'' marca la preséncia d'arbres <ref>Albert Dauzat, Charles Rostaing, ''Dictionnaire étymologique des Noms de Lieux en France'', Librairie Guénégaud, reedicion 1984, p. 569-570</ref>. ==Istòria== {{...}} == Administracion == {{ElegitDebuta|insee= 11320 |Títol= Lista dels cònsols successius}} {{Elegit |Debuta= junh de [[2006]] |Fin= ([[2032]]) |Identitat= Jean Pierre Esposito|Partit= [[PS]] puèi divèrs esquèrra |Qualitat= }} {{Elegit |Debuta= març de [[2001]] |Fin=2006 |Identitat=Roger Toustou |Partit=[[PS]] |Qualitat= }} {{Elegit |Debuta=abans [[1995]] |Fin= ? |Identitat= Jean-Pierre Loubeyre |Partit= [[PS]] |Qualitat= }} {{Elegit |Debuta= [[1906]] |Fin=1912 |Identitat=Bédeil |Partit=Radical-socialista |Qualitat= }} {{Elegit |Debuta= |Fin= |Identitat= |Partit= |Qualitat= }} {{ElegitDonadas}} {{ElegitFin}} * Abans la refòrma cantonala de 2014, aplicada en 2015, la comuna èra del [[canton de Bèlcaire]]; es ara del canton de ''Haute-Vallée de l'Aude'' (en francés), donc de La Nauta Val d'Aude ([[Quilhan]]). == Demografia == {{Demografia |insee= 11320 |1793=855 |1800=853 |1806=949 |1821=1039 |1831=1061 |1836=1081 |1841=1071 |1846=1021 |1851=1038 |1856=918 |1861=905 |1866=959 |1872=970 |1876=930 |1881=901 |1886=941 |1891=880 |1896=860 |1901=834 |1906=817 |1911=812 |1921=653 |1926=625 |1931=605 |1936=587 |1946=506 |1954=474 |1962= 378 |1968= 355 |1975= 304 |1982= 278 |1990= 262 |1999= 277 |cassini=29618 |senscomptesdobles=1962}} * En {{popfr11|0}} la populacion èra de {{popfr11|320}} abitants e la densitat èra de {{formatnum:{{#expr:({{popfr11|320}}/22.38) round 2}}}} ab/km². ==Lòcs e monuments== <gallery> Roquefeuil_2_vu_du_chateau.jpg|Vist del castèl. Roquefeuil_01-19_2.jpg|Vist dempuèi le camin vièlh de Bèlcaire. Roquefeuil_03-2014_1.jpg|Site del castèl. Roquefeuil_chateau_1.jpg|Rèste de muralha. Roquefeuil_chateau_2.jpg|Escalièrs talhats dins le ròc. Roquefeuil_église.jpg|Portal de la glèisa. Pech_des_Sarrazis.jpg|La crotz del portaire e le Puèg dels Sarrasins. La_Benague.jpg|La Benaga. Ecole_de_l'Aremassadou.jpg|L'anciana escòla de l'Aremassador. Roquefeuil,_le_Sarrat,_le_Tatou,_les_Escoumeilles.jpg|Les vilatjòts : le Sarrat, le [ta'tu], las Escomelhas. </gallery> {{messatge galariá}} ==Personalitats ligadas amb la comuna== ==Véser tanben== * [[Comunas d'Aude]] ==Ligams extèrnes== * [https://www.insee.fr/fr/statistiques/2011101?geo=COM-11320 Ròcafuèlh sul site de l'Insee] ==Nòtas== <references/> {{Portal Lengadòc}} {{Comunas d'Aude}} [[Categoria:Comuna de Lengadòc]] [[Categoria:Comuna d'Aude]] 87u36i5itrbloqaemc2xgo1dxb6ow1v 0 103958 2507991 2483639 2026-08-30T03:47:34Z InternetArchiveBot 43230 Rescuing 1 sources and tagging 0 as dead.) #IABot (v2.0.9.5 2507991 wikitext text/x-wiki {{Dialècte Gascon}} {{Infobox vila occitana | carta = oc | nom = Halhs | nom2 = ''Fals'' | imatge = Château_de_Fals.jpg | descripcion = Lo castèth de Halhs, deu costat deu pargue. | lògo = cap | escut = | escais = | region ist = {{Gasconha}} [[Agenés]] | parçan = [[Brulhés]] | region = [[Navèra Aquitània]] | departament = {{Òut e Garona}} | arrondiment = [[Arrondiment d'Agen|Agen]] | canton = Lo Sud-Èst Agenés ([[canton d'Astahòrt|Astahòrt]] avant 2015) | intercom = [[Aglomeracion d'Agen]] | insee = 47092 | cp = 47220 | cònsol = Jean-Pierre Benazet | mandat = [[2020]]-[[2026]] | gentilici = | latitud = 44.0938888889 | longitud = 0.675555555556 | alt mej = 180 | alt mini = 49 | alt maxi = 176 | km² = 9.4 |}} '''Halhs'''<ref>[https://web.archive.org/web/20160304030713/http://www.ieo-oc.org/IMG/pdf/Actes_2007-3-Comment_faire_une_recherche_toponymique.pdf Fernie Bénédicte: "Coma hèr ua recèrca toponimica en vista d'ua restitucion modèrna" p.35]</ref> (''Fals'' en [[francés]]) es una [[comuna francesa|comuna]] [[Gasconha|gascona]] d'[[Agenés]], en [[Brulhés]], situada dens lo [[departaments franceses|departament]] d'[[Òut e Garona]] e la [[regions francesas|region]] de [[Navèra Aquitània]], <small>ancianament d'[[Aquitània (region)|Aquitània]]</small>. ==Geografia== [[Imatge:Map commune FR insee code 47092.png|vignette|upright=1.6|centre|Comunas a l'entorn.]] ===Perimètre deu territòri=== {{Localizacion vila | vila = Halhs | nòrd = | nòrd-èst = [[Cadacòsta]] | èst = | sud-èst = [[Cuc (Òlt e Garona)|Cuc]] | sud = [[Astahòrt]] | sud-oèst = | oèst = | nòrd-oèst = [[Lairac]] }} ==Toponimia== La prononciacion es [hals]. Las fòrmas ancianas son : ''lo loc de Fals'' en 1464, ''Falhs'' en 1604, ''Hailhz'' en 1675<ref name = bbf>Bénédicte Boyrie-Fénié, ''Dictionnaire toponymique des communes. Lot-et-Garonne'', ed. CAIRN e Institut Occitan, Pau, 2012, p. 114-115</ref>. </br> Lo nom es pas un omonime deu lòc catalan de ''Fals'' (« llogaret » de [[Bages]]), ''Falcs'' en 1027, explicat ([[Joan Coromines]]) per un nom germanic d'òme ''Falk'' : un etime ''*Fals'' auré miat a ''Haus'' en gascon e la prononciacion [hals] implica ua finala ''-lhs''. Lo nom demòra escur<ref name = bbf/>. == Istòria == {{...}} == Administracion == {{ElegitDebuta|insee=47092 |Títol= Lista deus cònsols successius}} {{Elegit |Debuta= [[2020]] |Fin= ([[2026]]) |Identitat= Jean-Pierre Benazet |Partit= shens |Qualitat= }} {{Elegit |Debuta= març de [[2001]] |Fin= [[2020]] |Identitat= Claude Sarramiac|Partit=[[Partit Radical d'Esquèrra|PRG]] |Qualitat= retirat agricòla}} {{Elegit |Debuta= avant [[1988]] |Fin= ? |Identitat=Aramis Corne |Partit= [[PS]] |Qualitat= }} {{ElegitDonadas}} {{ElegitFin}} == Demografia == {{Demografia |insee=47092 |1793=337 |1800=383 |1806=374 |1821=345 |1831=377 |1836=356 |1841=387 |1846=381 |1851=389 |1856=382 |1861=351 |1866=360 |1872=376 |1876=307 |1881=284 |1886=255 |1891=233 |1896=239 |1901=235 |1906=226 |1911=237 |1921=167 |1926=179 |1931=197 |1936=193 |1946=201 |1954=201 |1962=189 |1968=156 |1975=167 |1982=200 |1990=273 |1999=290 |2005=298 |cassini=13457 |senscomptesdobles= 1962}} * En {{popfr47|0}} la populacion èra de {{popfr47|092}} abitants e la densitat èra de {{formatnum:{{#expr:({{popfr47|092}}/9.4) round 2}}}} ab/km². ==Lòcs e monuments== [[Imatge:FALS_(1).jpg|thumb|300px|left|La glèisa Sent Marcèth]] ==Personalitats ligadas damb la comuna== ==Véser tanben== * [[Comunas d'Òut e Garona]] ==Ligams extèrnes== ==Nòtas== <references/> {{Portal Gasconha}} {{Comunas d'Òlt e Garona}} [[Categoria:Comuna d'Agenés]] [[Categoria:Comuna de Brulhés]] [[Categoria:Comuna de Gasconha]] [[Categoria:Comuna d'Òlt e Garona]] kfu4sdmu368f01yg7w2w88ztuubcmmm 0 104057 2507992 2315792 2026-08-30T04:19:55Z InternetArchiveBot 43230 Rescuing 1 sources and tagging 0 as dead.) #IABot (v2.0.9.5 2507992 wikitext text/x-wiki {{Infobox vila occitana | carta = oc | nom = Las Palhòlas | nom2 = ''Pailloles'' | imatge = PAILLOLES_(3).jpg | descripcion = L'ostal de comuna. | lògo = cap | escut = | escais = | region ist = {{Guiana}} [[Agenés]] | parçan = | region = [[Novèla Aquitània]] | departament = {{Òut e Garona}} | arrondiment = [[Arrondiment de Vilanuèva d'Òut|Vilanuèva d'Òut]] | canton = Lo Naut Agenés Perigòrd ([[Canton de Cancor|Cancor]] avant 2015) | intercom = [[Comunautat de comunas de las Bastidas en Naut Agenés Perigòrd|CC de las Bastidas en Naut Agenés Perigòrd]] | insee = 47198 | cp = 47440 | cònsol = Henri Mattana | mandat = [[2020]]-[[2026]] | gentilici = | latitud = 44.4713888889 | longitud = 0.643611111111 | alt mini = 54 | alt mej = | alt maxi = 180 | km² = 9.16 |}} '''Las Palhòlas'''<ref>[https://web.archive.org/web/20160304030713/http://www.ieo-oc.org/IMG/pdf/Actes_2007-3-Comment_faire_une_recherche_toponymique.pdf]</ref>, foneticament [laspa'ʎɔlɔs] / [lahpa'ʎɔlɔs] <ref name=BF>Bénédicte Boyrie-Fénié, ''Dictionnaire toponymique des communes Lot et Garonne'', ed. CAIRN, Pau, 2012, p. 197</ref> (''Pailloles'' en [[francés]]) es una [[comuna francesa|comuna]] [[Agenés|agenesa]] situada dins lo [[departaments franceses|departament]] d'[[Òut e Garona]] e la [[regions francesas|region]] de [[Novèla Aquitània]], <small>ancianament d'[[Aquitània (region)|Aquitània]]</small>. ==Geografia== {{...}} [[Imatge:Map commune FR insee code 47198.png|vignette|upright=1.8|centre|Comunas a l'entorn.]] ===Perimètre del territòri=== {{Communes limitrophes | commune = Las Palhòlas | nord = [[Baugast]] | nord-est = [[Castèlnuèu de Gratacamba]] | est = | sud-est = [[Lo Ledat]] | sud = [[Cassanuèlh]] | sud-ouest = | ouest = [[Sent Pastor]] | nord-ouest = }} ==Toponimia== * '''Las Palhòlas'''. La prononciacion es [laspa'ʎɔlɔs] o [lahpa'ʎɔlɔs]. Las fòrmas ancianas son ''de Pajoliis'', al sègle XIII, en latin, ''Las Palholas (eccl. Sanctorum Gervasii et priorati de ~)'', en 1506, ''Las Palholas (eccl. Sancti Gervasii de Cantes, alias de ~)'', en 1511, en latin e occitan, ''Las Palholas (r. de ~)'', en 1520, ''Les Pailloles (St Gervais de Cantes, alias ~)'', en 1597, en francés. ''Las Palhòlas'' ven del latin ''palea'', «òlva», «palha», e sufixe ''-ola''. La question es de saber se lo sens es « bastiments capelats de palha » o ''palhenca'', « terrenhs que las [[Poaceae|graminèas]] i venon viste palhudas » [aquel sens de ''palhenca'' es absent del [[Lo Tresaur dau Felibritge|TDF]]]. La fòrma autentica es ambe l'article ''Las'' e de còps ''Les Pailloles'' [lepa'jɔlə] se ditz tanben en francés malgrat la varianta oficiala sense article. Bénédicte Boyrie-Fénié se pronóncia pas sus çò que sembla èsser lo nom ancian del vilatge, ''Cantes'' <ref name=BF/>, benlèu preceltic ''*cant'', «nautor», «puèg» <ref>Albert Dauzat, Charles Rostaing, ''Dictionnaire étymologique des Noms de Lieux en France'', reedicion Librairie Guénégaud, 1984, p. 173, a ''Chantes'' </ref>, o puslèu lo nom d'un autre vilatge de l'encontrada (lo paisatge a l'entorn, pauc traversut, explicariá mal un tèrme oronimic). * '''Senesèlas''' (castèl) vendria de ''*sanitia'', del vèrbe ''sanitiare'', emb lo sufixe ''-ellas'' e lo sens seriá « malaudariá », « leprosariá » <ref> Paul Burgan, André Lafon, ''Toponymie du Tarn-et-Garonne'', Association Antonin Perbosc, 2006, paginas 281-282, per un autre ''Senesèlas''</ref> == Istòria == En 1793, la municipalitat es [[Cassanuèlh]], [[Ledat]] e Las Palhòlas. La comuna venguèt donc independenta entre 1793 e 1800. == Administracion == {{ElegitDebuta|insee=47198 |Títol= Lista dels cònsols successius}} {{Elegit |Debuta= [[2014]] ? |Fin= [[2026]] |Identitat=Henri Mattana |Partit= |Qualitat= }} {{Elegit |Debuta= març [[2001]] |Fin= 2014 ? |Identitat= Guy Gerbeau|Partit= |Qualitat=retirat de la DDE }} {{Elegit |Debuta= |Fin= 2001 |Identitat= |Partit= |Qualitat= }} {{ElegitDonadas}} {{ElegitFin}} * Abans la refòrma cantonala de 2014, aplicada en 2015, la comuna èra del [[canton de Cancor]]; es ara del canton del Naut Agenés Perigòrd. == Demografia == {{Demografia |insee=47198 |1793= |1800=416 |1806=438 |1821=415 |1831=533 |1836=457 |1841=406 |1846=381 |1851=410 |1856=413 |1861=363 |1866=331 |1872=331 |1876=288 |1881=311 |1886=288 |1891=259 |1896=279 |1901=278 |1906=247 |1911=248 |1921=204 |1926=227 |1931=237 |1936=251 |1946=266 |1954=266 |1962=215 |1968=230 |1975=192 |1982=246 |1990=260 |1999=281 |2004= |2005= |2006=326 |2007= |2008=328 |2009= |max=533 |cassini=26043 |senscomptesdobles= 1962}} * En 1793, la municipalitat èra [[Cassanuèlh]], [[Lo Ledat]] e Las Palhòlas, la comuna es donc recensada a part a comptar de 1800. * En {{popfr47|0}} la populacion èra de {{popfr47|198}} abitants e la densitat èra de {{formatnum:{{#expr:({{popfr47|198}}/9.16) round 2}}}} ab/km². == Luècs e monuments == == Personalitats ligadas emb la comuna == ==Veire tanben== * [[Comunas d'Òut e Garona]] == Ligams extèrnes == ==Nòtas== <references/> {{Portal Guiana}} {{Comunas d'Òlt e Garona}} [[Categoria:Comuna d'Agenés]] [[Categoria:Comuna de Guiana]] [[Categoria:Comuna d'Òlt e Garona]] 9mk3xpd7izmgzomerlu0u1722ap0zbm 0 104059 2507999 2316702 2026-08-30T05:31:39Z InternetArchiveBot 43230 Rescuing 1 sources and tagging 0 as dead.) #IABot (v2.0.9.5 2507999 wikitext text/x-wiki {{Infobox vila occitana | carta = oc | nom = Parrancuèch | nom2 = ''Parranquet'' | imatge = cap | descripcion = | lògo = cap | escut = | escais = | region ist = {{Guiana}} [[Perigòrd]] | parçan = | insee = 47200 | cp = 47210 | region = [[Novèla Aquitània]] | departament = {{Òut e Garona}} | arrondiment = [[arrondiment de Vilanuèva d'Òut|Vilanuèva d'Òut]] | canton = Lo Naut Agenés Perigòrd ([[Canton de Vilarial|Vilarial]] abans 2015) | intercom = [[Comunautat de comunas de las Bastidas en Naut Agenés Perigòrd|CC de las Bastidas en Naut Agenés Perigòrd]] | cònsol = Alain Gouyou | mandat = [[2020]]-[[2026]] | gentilici = | latitud = 44.6581 | longitud = 0.8142 | alt mini = 96 | alt mej = | alt maxi = 210 | km² = 9.62 |}} '''Parrancuèch''' o '''Parranquèch'''<ref>[https://web.archive.org/web/20160304030713/http://www.ieo-oc.org/IMG/pdf/Actes_2007-3-Comment_faire_une_recherche_toponymique.pdf]</ref> (''Parranquet'' en [[francés]]) es una [[comuna francesa|comuna]] [[Perigòrd|perigòrda]] <ref name = gal>https://gallica.bnf.fr/ark:/12148/btv1b85924298/f1.item.r=.langFR.zoom</ref>{{,}}<ref name = tardo>https://web.archive.org/web/20190701232640/https://gallica.bnf.fr/ark:/12148/btv1b7710170v/f1.item.zoom</ref>, situada dins lo [[departaments franceses|departament]] d'[[Òut e Garona]] e la [[regions francesas|region]] de [[Novèla Aquitània]], <small>ancianament d'[[Aquitània (region)|Aquitània]]</small>. == Geografia == Lo borg de Parrancuèch es pichon, juste una glèisa, un cementèri e qualques ostals a un caireforc de rotas segondàrias; en direccion de [[Dròt]], l'escòla (barrada<ref>https://www.annuaire-mairie.fr/mairie-parranquet.html</ref>) n'es a 200 m, en situacion descentrada dins la comuna. De l'autre costat, sus un puèg, i a lo vilatge de Rocal, pus important que lo borg. ==Geografia== [[Imatge:Map commune FR insee code 47200.png|vignette|upright=1.8|centre|Comunas a l'entorn.]] ===Perimètre del territòri=== {{Communes limitrophes | commune = Parrancuèch | nord = [[Torliac|Trolhac]] | nord-est = [[Sent Cassian (Perigòrd)|Sent Cassian]] <small>([[Dordonha (departament)|Dordonha]])</small> | est = [[Gaujac (Perigòrd)|Gaujac]] <small>([[Dordonha (departament)|Dordonha]]) ''per un qüadripunt''</small> | sud-est = [[Al Vèrn]] <small>([[Dordonha (departament)|Dordonha]])</small> | sud = [[Sent Martin de Vilarial]] | sud-ouest = | ouest = [[Rayet|Lo Raiet]] | nord-ouest = }} ==Toponimia== Las fòrmas ancianas son ''de Parolocoto'', en latin, en 1340, ''Pouriolcuit ou Perrenquet'', en 1541, ''église de Perrolcuech'', en 1547, ''cure de Parranquech'', en 1646, ''Parrancuit'', ''Parrenquet'', en 1646. La prononciacion es : {{IPA|[parraŋ’kɛ]}}<ref name=BBF>Bénédicte Boyrie-Fénié, ''Dictionnaire toponymique des communes. Lot-et-Garonne'', ed. CAIRN e Institut Occitan, Pau, 2012, p. 198-199</ref>. Las mapas de Joan ''Tarde'' (prumièra meitat del sègle XVII) pòrtan ''Perrenque'' <ref name = gal/>(signe de l'amudiment aboriu de las consonantas finalas ?) e ''Perrenquet'', pus francizat <ref name = tardo/>. Dauzat e Rostaing interprètan lo nom coma un diminutiu de ''paranca'', varianta de ''palanca'', eventualament al sens de « palencada, palissada » <ref>Albert Dauzat, Charles Rostaing, ''Dictionnaire étymologique des Noms de Lieux en France'', Librairie Guénégaud, reedicion 1984, p. 519</ref>. [[Ernèst Negre]], citat per Bénédicte Boyrie-Fénié, pensa a l'occitan ''pè ranquet'', ''pas ranquet'' « garrèl, ranc », un chafre vengut nom de luèc. Mas aquels toponimistas coneissián pas las fòrmas ancianas nimai la prononciacion en [-ɛ], que fan qu'un diminutiu es exclús. La fin del nom s'interprètan en ''-cuèch'' (''Parolocoto'' de 1340 correspond a ''Parolococto'' mal legit). Lo prumièr element es ''puròl'', alterat de mai d'un biais, que s'explica pel latin ''pullus'', « polet », emb lo sufixe diminutiu ''-olu'' (> ''-òl''). De segur, ''puròl'' supausa una dissimilacion, normala, a partir de ''pulòl'' (i a doás ''l''). Lo sens seriá « jal cuèch » e se referís a la legenda miraculosa del « penjat despenjat ». Aquí-lá : sul camin de [[Camin de Sant Jaume|Compostèla]], una familha de romius s'arrèsta dins una albèrja. Lo filh es acusat de panatòri per una goja e penjat. Los pair e mair contunhan pr'aquò lo pelegrinatge e en tornant, vòlon recuperar lo còrs. Mas lo filh penjat es enquèra viu e los parents van veire lo jutge que crei pas al miracle, de segur, e coma va minjar un jal, dejà cuèch e sus la taula, promet de far despenjar lo joine se lo jal se met a cantar. Lo cacaracà de l'animal pròva que lo sentenciat èra innocent. Lo nom èra pas mai comprés, çò qu'explica las alteracions de ''puròl'', puèi l'atraccion de ''parran'', « tèrra près de l'ostal ([[Roergue]]), òrt, claus » es a l'origina de la fòrma actuala <ref name=BBF/>. == Istòria == {{...}} == Administracion == {{ElegitDebuta|insee= 47200 |Títol= Lista dels cònsols successius}} {{Elegit |Debuta= 11 de junh de [[1995]] |Fin= [[2026]] |Identitat= Alain Gouyou|Partit= |Qualitat= espleitador agricòla }} {{Elegit |Debuta= |Fin= 1995 |Identitat= |Partit= |Qualitat= }} {{Elegit |Debuta= [[1902]] |Fin= 1902 |Identitat= Joseph Rany |Partit= |Qualitat= }} {{Elegit |Debuta= [[1884]] |Fin= 1900 |Identitat= Émile Cassang |Partit= |Qualitat= }} {{Elegit |Debuta= [[1876]] |Fin= 1884 |Identitat= Antoine Tonnadre |Partit= |Qualitat= }} {{Elegit |Debuta= [[1860]] |Fin= 1876 |Identitat= Étienne Cassang |Partit= |Qualitat= }} {{Elegit |Debuta= [[1852]] |Fin= 1860 |Identitat= Charles Louis Antoine Villeréal de Lassaigne |Partit= |Qualitat= }} {{Elegit |Debuta= [[1845]] |Fin= 1852 |Identitat= Guillaume Caminade |Partit= |Qualitat= }} {{Elegit |Debuta= [[1830]] |Fin= 1845 |Identitat= Jacques Villeréal de Lassaigne |Partit= |Qualitat= }} {{Elegit |Debuta= [[1816]] |Fin= 1830 |Identitat= Arnaud Boisserie |Partit= |Qualitat= }} {{Elegit |Debuta= [[1799]] |Fin= 1815 |Identitat= Jean Caminade |Partit= |Qualitat= }} {{Elegit |Debuta= [[1793]] |Fin= 1798 |Identitat= Jean Parreil <ref>https://www.annuaire-mairie.fr/ancien-maire-parranquet.html</ref> |Partit= |Qualitat= }} {{ElegitDonadas}} {{ElegitFin}} * Abans la refòrma cantonala de 2014, aplicada en 2015, la comuna èra del [[canton de Vilarial]]; es adara del canton del Naut Agenés Perigòrd. == Demografia == {{Demografia |insee= 47200 |1793=382 |1800=302 |1806=390 |1821=398 |1831=415 |1836=458 |1841=499 |1846=401 |1851=406 |1856=441 |1861=360 |1866=354 |1872=359 |1876=345 |1881=294 |1886=302 |1891=271 |1896=263 |1901=244 |1906=231 |1911=233 |1921=200 |1926=204 |1931=209 |1936=208 |1946=207 |1954=175 |1962=151 |1968=164 |1975=153 |1982=128 |1990=127 |1999=121 |2006=120 |2007= |2008= |2009= |cassini=26140 |senscomptesdobles= 1962}} * En {{popfr47|0}} la populacion èra de {{popfr47|200}} abitants e la densitat èra de {{formatnum:{{#expr:({{popfr47|200}}/9.62) round 2}}}} ab/km². ==Luècs e monuments== ==Personalitats ligadas emb la comuna== ==Veire tanben== * [[Comunas d'Òut e Garona]] ==Ligams extèrnes == ==Nòtas== <references/> {{Portal Perigòrd}} {{Comunas d'Òlt e Garona}} [[Categoria:Comuna de Perigòrd]] [[Categoria:Comuna de Guiana]] [[Categoria:Comuna d'Òlt e Garona]] 1z2zgdudwd5qxr1n1tozpcpsrk13ame 0 104066 2508000 2507643 2026-08-30T05:40:58Z InternetArchiveBot 43230 Rescuing 1 sources and tagging 0 as dead.) #IABot (v2.0.9.5 2508000 wikitext text/x-wiki {{Dialècte Gascon}} {{Infobox vila occitana | carta = oc | nom = Pompunha | nom2 = ''Pompogne'' | imatge = Pompogne.jpg | descripcion = Lo pin deu campanèr | lògo = cap | escut = | escais = | region ist = {{Gasconha}} [[Agenés]] | parçan = | insee = 47208 | cp = 47420 | region = [[Navèra Aquitània]] | departament = {{Òut e Garona}} | arrondiment = [[Arrondiment de Nerac|Nerac]] | canton = Los Bòscs de Gasconha ([[Canton de Hoalhés|Hoalhés]] avant 2015) | intercom = [[Comunautat de comunas deus Tuquets e Lanas de Gasconha|CC deus Tuquets e Lanas de Gasconha]] | cònsol = Jean-Pierre Adam | mandat = [[2026]] -[[2032]] | gentilici = | latitud = 44.2566666667 | longitud = 0.0525 | alt mini = 77 | alt mej = 96 | alt maxi = 147 | km² = 35.96 |}} '''Pomponha''' (fòrma benlèu generala) o '''Pompunha'''<ref>([pum’pyɲɔ] dens la comuna, [pum’puɲɔ] hòra, francisme supausat a tòrt https://web.archive.org/web/20160304030713/http://www.ieo-oc.org/IMG/pdf/Actes_2007-3-Comment_faire_une_recherche_toponymique.pdf</ref> o '''Senta Pompunha''' (''Pompogne'' en [[francés]]) qu'ei ua [[comuna francesa|comuna]] [[Agenés|agenesa]] situada dens lo [[departaments franceses|departament]] d'[[Òut e Garona]] e la [[regions francesas|region]] de [[Novèla Aquitània]], <small>ancianament d'[[Aquitània (region)|Aquitània]]</small>. ==Geografia== [[Imatge:Map commune FR insee code 47208.png|vignette|upright=1.5|centre|Comunas a l'entorn.]] === Perimètre deu territòri === {{Communes limitrophes | commune = Pompunha | nord = [[Castèlgelós]] | nord-est = [[La Reunion]] | est = [[Hargas d'Orbisa]] | sud-est = | sud = [[Hoalhés]] | sud-ouest = [[Sautmejan]] | ouest = | nord-ouest = [[Pindèras]] }} ==Toponimia== Las fòrmas ancianas que son : ''Pomponhe (parrochia Sancte ~)'', au sègle XIII, ''Pompungha (eccl. de ~)'' (letra de Clamenç V, donc de 1305 a 1314), ''Pomponie/Pomponhe (pro cappella Sancte ~)'', en 1326<ref name = bbf>Bénédicte Boyrie-Fénié, ''Dictionnaire toponymique des communes, Lot-et-Garonne'', ed. CAIRN e Institut Occitan, Pau, 2012, p. 204-205</ref>. Dauzat e Negre (aqueth citat per Bénédicte Boyrie-Fénié), qui probable coneishèvan pas las atestacions,<ref>Jacques Boisgontier. "Mises à jour des manuels d'onomastique. In: ''Nouvelle revue d'onomastique'', n°25-26, 1995. pp. 235-239. [(https://www.persee.fr/doc/onoma_0755-7752_1995_num_25_1_1234 legir en linha]).</ref> qu'i vesen ''Pomponia'' (''villa'' sos-entenut), deu nom latin d'òme ''Pomponius'', mès en realitat s'ageish d'un agionime, lo nom de senta ''Pomponia'' (fòrma femenina deu nomen ''Pomponius'', nom de medisha origina), martirizada a [[Cartage]] en 303. A ua data posteriora a la de las atestacions (o au mens au sègle XIII : veire la letra de Clamenç V), lo segon [-u-] se barrèt en [-y-], devath l'influéncia de la nasala palatala [-ɲ-] <ref>Albert Dauzat, Charles Rostaing, ''Dictionnaire étymologique des Noms de Lieux en France'', Librairie Guénégaud, reedicion 1984, p. 540, a ''Pompignac''</ref>{{,}}<ref name = bbf/>; es pas estonable que de comunas vesias contunhen de dire [pum'puɲə], puish que las innovacions començan totjorn dens los lòcs concernits (cf. ''Garona'' que disen ''Garòna'' près deu flume, mès que contunha la prononciacion confòrma a l'etimologia, tanlèu que se'n aluènhan). La prumèira e la tresena fòrmas atestadas que han veire lo ''-a'' finau s'èra dejà afeblit en [-ə] dens aquera partida de la [[Gasconha]] occidentala aus sègles XIII e XIV. == Istòria == * Pomponha (venguda tardivament ''Pompunha'') qu'èra de la ciutat deus ''Nitiobròges'' e après de la [[diocèsi d'Agen]], çò qui justifica de lo plaçar dens l'[[Agenés]]. Dempui lo 13 d'agost de 1317 e d'aquí a la [[Revolucion Francesa|Revolucion]], qu'èra de la [[diocèsi de Condòm]] creada per [[Joan XXII]] <ref>Jean Burias, ''Atlas Historique français, Agenais, Condomois, Bruilhois'', CNRS, 1979</ref>. * Abans la Revolucion se disèva '''Senta Pompunha'''. == Administracion == {{ElegitDebuta|insee=47208 |Títol= Lista deus cònsols successius}} {{Elegit |Debuta= [[2015]] ? [[2017]] ? |Fin= ([[2032]]) |Identitat=Jean-Pierre Adam |Partit= |Qualitat= }} {{Elegit |Debuta= [[2014]] |Fin= 2015 ? |Identitat=Jean-Louis Bernadet |Partit= |Qualitat= }} {{Elegit |Debuta= març de [[2008]] |Fin= [[2014]] |Identitat= Jean-Claude Wilhem|Partit= |Qualitat= }} {{Elegit |Debuta= [[1977]] |Fin= 2008 |Identitat=Jean Jolis |Partit= [[PCF]] |Qualitat= }} {{Elegit |Debuta= [[1938]] |Fin= 1976 |Identitat=Jean Duffieux |Partit= |Qualitat= }} {{Elegit |Debuta= [[1935]] |Fin=1938 |Identitat= Gérard Dubourg |Partit= |Qualitat= }} {{Elegit |Debuta= [[1917]] |Fin=1935 |Identitat= Emile Lambert |Partit= |Qualitat= }} {{Elegit |Debuta= [[1908]] |Fin=1916 |Identitat= Gérard Dubourg |Partit= |Qualitat= }} {{Elegit |Debuta= [[1903]] |Fin=1908 |Identitat=Camille Gaube |Partit= |Qualitat= }} {{Elegit |Debuta= [[1900]] |Fin=1903 |Identitat= Pierre Caubet |Partit= |Qualitat= }} {{Elegit |Debuta= [[1883]] |Fin= 1900 |Identitat=Chéri Gaube |Partit= |Qualitat= }} {{Elegit |Debuta= [[1881]] |Fin=1882 |Identitat=Pierre Caubet |Partit= |Qualitat= }} {{Elegit |Debuta= [[1871]] |Fin=1881 |Identitat=Jean Luchet |Partit= |Qualitat= }} {{Elegit |Debuta= abriu [[1871]] |Fin= mai de 1871 |Identitat=Pierre Caubet |Partit= |Qualitat= }} {{Elegit |Debuta= [[1870]] |Fin=1871 |Identitat= Jacques Gaube |Partit= |Qualitat= }} {{Elegit |Debuta= [[1846]] |Fin=1870 |Identitat= Jean Luchet |Partit= |Qualitat= }} {{Elegit |Debuta= [[1840]] |Fin=1846 |Identitat= Dutu |Partit= |Qualitat= }} {{Elegit |Debuta= [[1823]] |Fin= 1840 |Identitat= Pierre Caubet |Partit= |Qualitat= }} {{Elegit |Debuta= [[1814]] |Fin=1823 |Identitat=Jean Lagaüzère |Partit= |Qualitat= }} {{Elegit |Debuta= [[1808]] |Fin= 1814 |Identitat=Pierre Caubet |Partit= |Qualitat= }} {{Elegit |Debuta= [[1802]] |Fin=1808 |Identitat=Guillaume Parrou-Labone |Partit= |Qualitat= }} {{Elegit |Debuta= [[1800]] |Fin= 1802 |Identitat=Jean Lagaüzère |Partit= |Qualitat= }} {{Elegit |Debuta= [[1796]] |Fin=1799 |Identitat=Pierre Caubet |Partit= |Qualitat= }} {{Elegit |Debuta= [[1793]] |Fin=1795 |Identitat=Guillaume Parrouy <ref>http://www.annuaire-mairie.fr/ancien-maire-pompogne.html</ref> |Partit= |Qualitat= }} {{ElegitDonadas}} {{ElegitFin}} * Abans la refòrma cantonala de 2014, aplicada en 2015, la comuna èra deu [[canton de Hoalhés]]; es adara deu canton de ''Les Forêts de Gascogne'' (en francés). == Demografia == {{Demografia |1793=371 |1800=348 |1806=345 |1821=390 |1831=517 |1836=519 |1841=504 |1846=502 |1851=482 |1856=490 |1861=422 |1866=453 |1872=420 |1876=431 |1881=418 |1886=470 |1891=477 |1896=457 |1901=408 |1906=377 |1911=322 |1921=320 |1926=310 |1931=257 |1936=246 |1946=204 |1954=165 |1962=144 |1968=127 |1975=104 |1982=105 |1990=124 |1999=138 |2004=148 |2006= |2007= |2008= |2009=197 |2014=213 |cassini=27447 |insee=47208 |senscomptesdobles= 1962}} * En {{popfr47|0}} la populacion qu'èra de {{popfr47|208}} abitants e la densitat qu'èra de {{formatnum:{{#expr:({{popfr47|208}}/35.96) round 2}}}} ab/km². ==Lòcs e monuments== == Personalitats ligadas damb la comuna == ==Véser tanben== * [[Comunas d'Òut e Garona]] ==Ligams extèrnes== ==Nòtas== <references/> {{Portal Gasconha}} {{Comunas d'Òlt e Garona}} [[Categoria:Comuna de Gasconha]] [[Categoria:Comuna d'Òlt e Garona]] [[Categoria:Comuna d'Agenés]] k1konkf70qb2xqfviswyltczxsws7ua 0 108001 2507958 2507893 2026-08-29T16:06:18Z Sovenhic 36254 2507958 wikitext text/x-wiki {{Dialècte Provençau}}{{Infobox vila occitana | carta = oc | nom = Aureson | nom2 = ''Oraison'' | imatge = Ville d'Oraison.jpg | descripcion = Vista generala d'Aureson. | lògo = cap | escut = Blason_Oraison_04.svg | escais = | ist = {{Provença}} | parçan = | arrondiment = [[Arrondiment de Dinha|Dinha]] | canton = ancianament [[Canton de Lei Meas|Lei Meas]] | sitweb = [http://www.oraison.com/ Site officiel] | cp = 04700 | insee = 04143 | cònsol = Michel Vittenet | mandat = [[2008]]-[[2014]] | gentilici = | latitud = 43.9180555556 | longitud = 5.91916666667 | alt mej = | alt mini = 323 | alt maxi = 645 | km² = 38.42 |}} '''Aureson''' (oficialament en [[francés]] ''Oraison'') es una [[comuna]] d'[[Occitània]], en [[Provença]], situada dins lo [[departaments franceses|departament]] deis [[Aups d'Auta Provença]] e la [[regions francesas|region]] de [[Provença-Aups-Còsta d'Azur]]. Sa devisa es: «Sempre a Dieu Aureson»<ref>''Les Devises des villes de France'', Henri Tausin, 1914, p. 328.</ref> e se pòt interpretar ansin: «sempre a Dieu (cau faire una) orason». == Geografia == {{...}} === Comunas vesinas === <div style="position: relative; float:left; 450px; line-height:80%; width:35em;"> [[Fichièr:Blank map.svg|400px|left|Distanças e posicion relativa]] {{Image label|x=0.490|y=0.495|scale=400|text=[[Fichièr:Map pointer black.svg|20px|Aureson]] '''Aureson'''}} {{Image label|x=0.386623655225|y=0.436714965487|scale=400|text=[[Fichièr:Small-city-symbol.svg|8px|Comuna amb 869 abitants (2000)]]{{mida|80%|[[La Brilhana]] <br/>(2,5 km)}}}} {{Image label|x=0.239965745889|y=0.636300768771|scale=400|text=[[Fichièr:Small-city-symbol.svg|14px|Comuna amb 3448 abitants (2000)]]{{mida|80%|[[Vilanòva (Aups d'Auta Provença)|Vilanòva]] <br/>(5,2 km)}}}} {{Image label|x=0.805114478918|y=0.364563303241|scale=400|text=[[Fichièr:Small-city-symbol.svg|6px|Comuna amb 244 abitants (2000)]]{{mida|80%|[[Lo Castelet (Aups d'Auta Provença)|Lo Castelet]] <br/>(5,5 km)}}}} {{Image label|x=0.385354201665|y=0.162655367526|scale=400|text=[[Fichièr:Small-city-symbol.svg|6px|Comuna amb 381 abitants (2000)]]{{mida|80%|[[Lurs (Provença)|Lurs]] <br/>(6,3 km)}}}} {{Image label|x=0.144393417906|y=0.375772431721|scale=400|text=[[Fichièr:Small-city-symbol.svg|6px|Comuna amb 233 abitants (2000)]]{{mida|80%|[[Nuasèlas]] <br/>(6,8 km)}}}} {{Image label|x=0.158528535932|y=0.769680260823|scale=400|text=[[Fichièr:Small-city-symbol.svg|12px|Comuna amb 2885 abitants (2000)]]{{mida|80%|[[Vòus]] <br/>(7,6 km)}}}} </div><br clear=left> == Toponimia == I a ges de rapòrt entre lo toponim ''Aureson'' e lo nom comun ''orason'' (pregària). Lo toponim en occitan modèrne, ''Aureson,'' descend d'una forma en occitan ancian qu'es ''Auraison'' (e que se nòta ''«Aurayson»'' dins de documents medievaus coma lo libre Potentia).<ref>[https://cths.fr/ed/edition.php?id=139# Gérard GOUIRAN, Michel HÉBERT (éd.), 1997, ''Le livre ‘Potentia’ des états de Provence'', 1391-1523, coll. Documents inédits sur l'histoire de France, CTHS: sl].</ref> Probablament, se passèt de ''Auraison'' a ''Aureson'' per un fenomèn fonologic de [[dissimilacion]] entre lei diftongs ''au'' e ''ai''.[[Imatge:Panneau_entrée_Oraison_4.jpg|350px]] == Istòria == {{...}} == Administracion == {{ElegitDebuta|insee= 04143 |Títol= Lista dei cònsols successius}} {{Elegit |Debuta= [[2008]] |Fin= [[2014]] |Identitat= Michel Vittenet|Partit= |Qualitat= }} {{Elegit |Debuta= març de [[2001]] |Fin= 2008 |Identitat= |Partit= |Qualitat= }} {{ElegitDonadas}} {{ElegitFin}} == Demografia == {{Demografia |insee= 04143 |1793=1555 |1800= |1806=1404 |1821=1471 |1831=1736 |1836=1892 |1841=1855 |1846=1871 |1851=1946 |1856=1998 |1861=1995 |1866=2055 |1872=1962 |1876=1980 |1881=1820 |1886=1780 |1891=1752 |1896=1899 |1901=1944 |1906=2153 |1911=2044 |1921=1735 |1926=1773 |1931=1936 |1936=1784 |1946=1834 |1954=1982 |1962=3054 |1968=2702 |1975=2667 |1982=2963 |1990=3509 |1999=4114 |2004= |2005= |2006=4867 |2007=4 999 |2008=5 208 |2009=5300 |cassini=25644 |senscomptesdobles=1962}} == Luòcs e monuments == == Personalitats liadas amb la comuna == == Vejatz tanben == * [[Comunas deis Aups d'Auta Provença]] == Liames extèrnes == == Nòtas e referéncias == {{reflist}} {{Portal Provença}} {{Comunas dels Aups d'Auta Provença}} [[Categoria:Comuna dels Aups d'Auta Provença]] [[Categoria:Comuna de Provença]] mwzavmd90ngumye4vm6unn6hyqndtvj 2507959 2507958 2026-08-29T16:07:18Z Sovenhic 36254 /* Toponimia */ 2507959 wikitext text/x-wiki {{Dialècte Provençau}}{{Infobox vila occitana | carta = oc | nom = Aureson | nom2 = ''Oraison'' | imatge = Ville d'Oraison.jpg | descripcion = Vista generala d'Aureson. | lògo = cap | escut = Blason_Oraison_04.svg | escais = | ist = {{Provença}} | parçan = | arrondiment = [[Arrondiment de Dinha|Dinha]] | canton = ancianament [[Canton de Lei Meas|Lei Meas]] | sitweb = [http://www.oraison.com/ Site officiel] | cp = 04700 | insee = 04143 | cònsol = Michel Vittenet | mandat = [[2008]]-[[2014]] | gentilici = | latitud = 43.9180555556 | longitud = 5.91916666667 | alt mej = | alt mini = 323 | alt maxi = 645 | km² = 38.42 |}} '''Aureson''' (oficialament en [[francés]] ''Oraison'') es una [[comuna]] d'[[Occitània]], en [[Provença]], situada dins lo [[departaments franceses|departament]] deis [[Aups d'Auta Provença]] e la [[regions francesas|region]] de [[Provença-Aups-Còsta d'Azur]]. Sa devisa es: «Sempre a Dieu Aureson»<ref>''Les Devises des villes de France'', Henri Tausin, 1914, p. 328.</ref> e se pòt interpretar ansin: «sempre a Dieu (cau faire una) orason». == Geografia == {{...}} === Comunas vesinas === <div style="position: relative; float:left; 450px; line-height:80%; width:35em;"> [[Fichièr:Blank map.svg|400px|left|Distanças e posicion relativa]] {{Image label|x=0.490|y=0.495|scale=400|text=[[Fichièr:Map pointer black.svg|20px|Aureson]] '''Aureson'''}} {{Image label|x=0.386623655225|y=0.436714965487|scale=400|text=[[Fichièr:Small-city-symbol.svg|8px|Comuna amb 869 abitants (2000)]]{{mida|80%|[[La Brilhana]] <br/>(2,5 km)}}}} {{Image label|x=0.239965745889|y=0.636300768771|scale=400|text=[[Fichièr:Small-city-symbol.svg|14px|Comuna amb 3448 abitants (2000)]]{{mida|80%|[[Vilanòva (Aups d'Auta Provença)|Vilanòva]] <br/>(5,2 km)}}}} {{Image label|x=0.805114478918|y=0.364563303241|scale=400|text=[[Fichièr:Small-city-symbol.svg|6px|Comuna amb 244 abitants (2000)]]{{mida|80%|[[Lo Castelet (Aups d'Auta Provença)|Lo Castelet]] <br/>(5,5 km)}}}} {{Image label|x=0.385354201665|y=0.162655367526|scale=400|text=[[Fichièr:Small-city-symbol.svg|6px|Comuna amb 381 abitants (2000)]]{{mida|80%|[[Lurs (Provença)|Lurs]] <br/>(6,3 km)}}}} {{Image label|x=0.144393417906|y=0.375772431721|scale=400|text=[[Fichièr:Small-city-symbol.svg|6px|Comuna amb 233 abitants (2000)]]{{mida|80%|[[Nuasèlas]] <br/>(6,8 km)}}}} {{Image label|x=0.158528535932|y=0.769680260823|scale=400|text=[[Fichièr:Small-city-symbol.svg|12px|Comuna amb 2885 abitants (2000)]]{{mida|80%|[[Vòus]] <br/>(7,6 km)}}}} </div><br clear=left> == Toponimia == I a ges de rapòrt entre lo toponim ''Aureson'' e lo nom comun ''orason'' (pregària). Lo toponim en occitan modèrne, ''Aureson,'' descend d'una forma en occitan ancian qu'es ''Auraison'' (e que se nòta ''«Aurayson»'' dins de documents medievaus coma lo libre Potentia).<ref>[https://cths.fr/ed/edition.php?id=139# Gérard GOUIRAN, Michel HÉBERT (éd.), 1997, ''Le livre ‘Potentia’ des états de Provence'', 1391-1523, coll. Documents inédits sur l'histoire de France, CTHS: sl].</ref> Probablament, se passèt de ''Auraison'' a ''Aureson'' per un fenomèn fonologic de [[dissimilacion]] entre lei diftongs ''au'' e ''ai''. <br>[[Imatge:Panneau_entrée_Oraison_4.jpg|350px]]</br> == Istòria == {{...}} == Administracion == {{ElegitDebuta|insee= 04143 |Títol= Lista dei cònsols successius}} {{Elegit |Debuta= [[2008]] |Fin= [[2014]] |Identitat= Michel Vittenet|Partit= |Qualitat= }} {{Elegit |Debuta= març de [[2001]] |Fin= 2008 |Identitat= |Partit= |Qualitat= }} {{ElegitDonadas}} {{ElegitFin}} == Demografia == {{Demografia |insee= 04143 |1793=1555 |1800= |1806=1404 |1821=1471 |1831=1736 |1836=1892 |1841=1855 |1846=1871 |1851=1946 |1856=1998 |1861=1995 |1866=2055 |1872=1962 |1876=1980 |1881=1820 |1886=1780 |1891=1752 |1896=1899 |1901=1944 |1906=2153 |1911=2044 |1921=1735 |1926=1773 |1931=1936 |1936=1784 |1946=1834 |1954=1982 |1962=3054 |1968=2702 |1975=2667 |1982=2963 |1990=3509 |1999=4114 |2004= |2005= |2006=4867 |2007=4 999 |2008=5 208 |2009=5300 |cassini=25644 |senscomptesdobles=1962}} == Luòcs e monuments == == Personalitats liadas amb la comuna == == Vejatz tanben == * [[Comunas deis Aups d'Auta Provença]] == Liames extèrnes == == Nòtas e referéncias == {{reflist}} {{Portal Provença}} {{Comunas dels Aups d'Auta Provença}} [[Categoria:Comuna dels Aups d'Auta Provença]] [[Categoria:Comuna de Provença]] cy4r1sxy9cf7swn0xbh9f7lmxall3e0 0 137095 2507985 2507892 2026-08-29T21:37:47Z Sovenhic 36254 2507985 wikitext text/x-wiki {{esbòs}} La '''Ç'''/'''ç''', apelada ''ce cedilha,'' es una letra de l'[[alfabet latin]]. Compren la letra de basa '''''c''''' e un signe diacritic en dessota que s'apèla una ''cedilha'' ('''¸'''). == Usatge de basa segon las lengas == La foncion de la ''ç'' vària segon las lengas. === En occitan, catalan, aragonés, portugués, arpitan e francés === En [[occitan]], [[catalan]], [[aragonés]], [[portugués]], [[Francoprovençal|arpitan]] e [[francés]], la ''ç'' indica que lo son de basa es [s] davant ''a, o, u'' e en fin de mot; dins aquelas posicions, se i aguèsse pas de cedilha, la ''c'' se prononciariá [k]. Exemples en occitan: ''dançar, çò, cançon/chançon, torçut, braç, doç, feròç''. La preséncia de ''-ç'' en fin de mot es correnta en occitan, catalan e aragonés mas es pas possibla en portugués, arpitan e francés. La ''ç'' es impossibla davant las letras ''e, i, y'': dins aquelas posicions, sufís d'escriure una ''c'' sens cedilha per obténer lo son [s]. Exemples en occitan: ''cent, nacion''. Cal precisar qu'en [[occitan]] [[auvernhat]], lo son [s] deven [ʃ] dins las sequéncias ''ci, çu''. Cal precisar tanben que dins certans dialèctes [[Occitan|occitans]], dins de mots que i a, en fin de mot, la -''ç'' finala pòt passar del son [s] a un amudiment. Per exemple, en [[Lemosin (dialecte)|lemosin]]: ''braç'' ['braː], ''doç'' ['duː], ''bauç'' ['baw] mas ''feròç'' [fe'rɔs]. E en [[Provençau|provençal]]: ''bauç'' ['baw] mas ''braç'' ['bʁas], ''doç'' ['dus], ''feròç'' [fe'rɔs]... === En friolan === En [[friolan]], la ''ç'' indica que lo son de basa es [tʃ] davant ''a, o, u'' e en fin de mot; dins aquelas posicions, se i aguèsse pas de cedilha, la ''c'' se prononciariá [k]. La ''ç'' es impossibla davant las letras ''e, i'': dins aquelas posicions, sufís d'escriure una ''c'' sens cedilha per obténer lo son [tʃ]. === En albanés e en turc === En [[albanés]] e en [[turc]], la ''ç'' se pronóncia [tʃ] e se pòt trobar en totas posicions, e mai davant ''e, i, y''. == Òrdre alfabetic == I a de lengas coma l'[[occitan]], lo [[catalan]], lo [[portugués]], l'[[aragonés]], l'[[Francoprovençal|arpitan]], lo [[francés]] e lo [[friolan]] que classifican la ''ç'' coma simpla variacion de la letra ''[[c]]''. La ''ç'' amb cedilha se classa dins l'[[Alfabet|òrdre alfabetic]] coma una ''c'' sens cedilha. D'autras lengas coma lo [[turc]] e l'[[albanés]] fan de la ''ç'' una letra distinta de la ''c''. Las doas letras de mesclan pas dins l'òrdre alfabetic. == D'autres dignes diactrics que cal pas confondre amb la cedilha == La cedilha ('''¸ → ç''') se deu pas confondre amb aqueles autres signes diacritics que son un pauc similars, mas diferents: * La [[Virgula sosescricha|virgula]] jos una letra (''', →''' '''ș ț''') es tipica del [[romanés]]. * L'[[ogonek]] ('''˛ →''' '''ą ę į ǫ ų''') es tipic del [[polonés]], del [[cashob]], del [[lituanian]] e de divèrsas lengas d'America coma lo [[navaho]]. * I una esitacion entre la [[Virgula sosescricha|virgula]] e la [[cedilha]] en [[leton]] ('''ģ ķ ļ ņ'''). n108gsaqs77xd6zh1dqtyz3v5tecjkt 2507986 2507985 2026-08-29T21:43:49Z Sovenhic 36254 2507986 wikitext text/x-wiki {{esbòs}} La '''Ç'''/'''ç''', apelada '''ce cedilha''''','' es una letra de l'[[alfabet latin]]. Compren la letra de basa '''c''' e un signe diacritic en dessota que s'apèla una '''cedilha''' ('''¸'''). Es un usatge tipic de l'[[occitan]] e de qualques autras lengas. En [[turc]], la cedilha se tròba son solament jos la letra '''ç''' mas tanben jos la letra '''ş'''. == Usatge de basa segon las lengas == La foncion de la ''ç'' vària segon las lengas. === En occitan, catalan, aragonés, portugués, arpitan e francés === En [[occitan]], [[catalan]], [[aragonés]], [[portugués]], [[Francoprovençal|arpitan]] e [[francés]], la ''ç'' indica que lo son de basa es [s] davant ''a, o, u'' e en fin de mot; dins aquelas posicions, se i aguèsse pas de cedilha, la ''c'' se prononciariá [k]. Exemples en occitan: ''dançar, çò, cançon/chançon, torçut, braç, doç, feròç''. La preséncia de ''-ç'' en fin de mot es correnta en occitan, catalan e aragonés mas es pas possibla en portugués, arpitan e francés. La ''ç'' es impossibla davant las letras ''e, i, y'': dins aquelas posicions, sufís d'escriure una ''c'' sens cedilha per obténer lo son [s]. Exemples en occitan: ''cent, nacion''. Cal precisar qu'en [[occitan]] [[auvernhat]], lo son [s] deven [ʃ] dins las sequéncias ''ci, çu''. Cal precisar tanben que dins certans dialèctes [[Occitan|occitans]], dins de mots que i a, en fin de mot, la -''ç'' finala pòt passar del son [s] a un amudiment. Per exemple, en [[Lemosin (dialecte)|lemosin]]: ''braç'' ['braː], ''doç'' ['duː], ''bauç'' ['baw] mas ''feròç'' [fe'rɔs]. E en [[Provençau|provençal]]: ''bauç'' ['baw] mas ''braç'' ['bʁas], ''doç'' ['dus], ''feròç'' [fe'rɔs]... === En friolan === En [[friolan]], la ''ç'' indica que lo son de basa es [tʃ] davant ''a, o, u'' e en fin de mot; dins aquelas posicions, se i aguèsse pas de cedilha, la ''c'' se prononciariá [k]. La ''ç'' es impossibla davant las letras ''e, i'': dins aquelas posicions, sufís d'escriure una ''c'' sens cedilha per obténer lo son [tʃ]. === En albanés e en turc === En [[albanés]] e en [[turc]], la '''ç''' se pronóncia [tʃ] e se pòt trobar en totas posicions, e mai davant ''e, i, y''. En turc la cedilha se tròba jos la letra '''ç''' mas tanben jos la letra '''ş''' que se pronóncia [ʃ]. == Òrdre alfabetic == I a de lengas coma l'[[occitan]], lo [[catalan]], lo [[portugués]], l'[[aragonés]], l'[[Francoprovençal|arpitan]], lo [[francés]] e lo [[friolan]] que classifican la ''ç'' coma simpla variacion de la letra ''[[c]]''. La ''ç'' amb cedilha se classa dins l'[[Alfabet|òrdre alfabetic]] coma una ''c'' sens cedilha. D'autras lengas coma lo [[turc]] e l'[[albanés]] fan de la ''ç'' una letra distinta de la ''c''. Las doas letras de mesclan pas dins l'òrdre alfabetic. == D'autres dignes diactrics que cal pas confondre amb la cedilha == La cedilha ('''¸ → ç ş''') se deu pas confondre amb aqueles autres signes diacritics que son un pauc similars, mas diferents: * La [[Virgula sosescricha|virgula]] jos una letra (''', →''' '''ș ț''') es tipica del [[romanés]]. * L'[[ogonek]] ('''˛ →''' '''ą ę į ǫ ų''') es tipic del [[polonés]], del [[cashob]], del [[lituanian]] e de divèrsas lengas d'America coma lo [[navaho]]. * I una esitacion entre la [[Virgula sosescricha|virgula]] e la [[cedilha]] en [[leton]] ('''ģ ķ ļ ņ'''). 5of7zx0ba0gfv6cn44dt4hx6s9mv67w 0 153908 2507981 2507668 2026-08-29T21:07:58Z Sovenhic 36254 un pauc de rigor lingüistica 2507981 wikitext text/x-wiki L'[[auvernhat]] ten en generau le vocabulari de l'occitan embei los eventuaus chamjaments fonetics dau [[nòrd-occitan]], mas a tanben de fòrmas lexicalas especificas ([[arcaïsme]]s e mots diferents de la rèsta de l'occitan) que franc sovent son comunas embei los dialèctes [[lemosin]] e [[vivaroaupenc]]. Aqueste lexic conten de tèrmes tanben emplejats endacòm mai, pasmens los avèm pas exclús pr'amor de bailar una mòstra dau vocabulari auvernhat, traita mai que mai de ''Parlar occitan, Auvergne Velay'', de [[Tiène Codèrt]] (IEO 63, 2001); de ''L'auvergnat de poche'', de [[Joan Ros (autor)|Joan Ros]] (Assimil, 2004); de la revista ''Parlem, vai-i qu'as paur''; de ''L'imagier français-auvergnat'' (Aedis, 2005); dau ''Glossaire de la langue d'oc'', de[[Pierre Malvezin|Pèire Malvezin]] (1909); e dau diccionari de [[Francés de Murat]] (http://jean.dif.free.fr/Images/France/SSandoux/Lexique.html) Coma en la rèsta de la lenga i a de doblets, çò es, de mots dont le sens es exactament parèir, mas un ven dau [[latin]] e l'autre dau [[Gallés (lenga)|gallés]] (''la còrna'' / ''la bana'', ''l'èdra'' / ''l'ènna''...) o un proven dau [[francic]] e l'autre dau [[latin]] (''la mita'' / ''le gant'', etc.). Quauques mots pòdon aveire una consonanta iniciala eufonica: ''g/i-eusses/elsses'' (els), ''l-èsser'', ''z-onte'', ''v-onte''... *-è se pronóncia [ɛ] o [e] segon los parlars *-e se pronóncia [ɪ/e] au Sud, [ə] au Nòrd. *Le grop ''uei'' se pòt prononciar [œj], [ɛj] o [ej]. *Le grop ''ea'' se pòt prononciar [e̯a] (coma en romanés). Los mots se presentan en occitan auvernhat, e après los dos punts (:) s'en dona un equivalent en occitan lengadocian o ben en francés. * abarir: abalir. fr. élever des enfants * abatalhar: getar de pèiras a qualqu'un * abla: fr. ablette * abondar: èsser en abondància * abolhat: fr. ébloui, eissorbat * abora, d': d'ora * aboriu, -iva: precòç, -a * abraina: atirança, fòrça, violéncia, rapiditat * abraïnar (/s') : fr. se jetter sur * abrasar v: soudar * abre, arbre, aibre * abriga f. : abric * abriau: abrial, abril * abriva (d') o d'abriu ?? : de biais, en diagonala * abroa f. : broa (tanben emplega) fr. la limite, lisière * abusar: enganar; abusar * acabar: fr. finir * acairar: fòragetar a còp de pèiras * acanhar (s') : se solelhar * acaptar : V. Acaptar * acatar (') : cobrir (se), recobrir (se) * achaptar: comprar, crompar (non seriá un francesisme, Acapte e acaptar ‘adquirir, obtenir’ com acatar ‘reverenciar, respectar, obesir’ provenon en darrièra instància d’un meteis vèrb latin 'captare') * achaurar: calfar, defendre del freg, abrigar, coconejar * acistrar: raubar?? * aclan: arcolan. V. Arcan * aclapar (s') : fr. accroupir * acluchar (s') : se corbar * aconsomir (s'): assopir (s') * adelir: fr. épuiser * ademan: endeman * adrilhier, drilhier, alusèir fr. alizier, alisier (Sorbus torminalis) * aduèi: uèi * aduire: conduire, menar * aer: èr. en l'": fr. déboussolé * aferniau f, ferniau f. : utensili de fusta del qual los vaquièrs se servisson per trencar lo calhat * aficcionar (s'): fr. s'enticher, se passionner * aganir: extenuar * agara, aiara, iara, asara, aura, agora, alhora, avora: ara - d’ora en ora, d’aura en aura : del nord au sud * agland: fr. gland (du chêne) * agorar/agroar (s') fr. s'accroupir, s'acagnarder, s'asseoir sur les talons * agorrufar: fr. froisser * agromar: fr. recroquevillé * agromeladat: tortuós * aiara: ara, adara; uèi (Briude) * aice: colèra ?? * aicí-lai (d'): fr. par là-bas * aicival: fr. ici-bas * aigada: inondacion * aigre: acre, agre * aigueira: aiguièra * airede, airedís m. : fr. airelle, myrtille * airiçon: eiriçon * aisinar ?? [ëgina], aisegar?? [ëgiga] aigar? [ëga] : adobar V. asegar * aital: v. aitau * aitant: tant * aitau: atal; anem; coratge * aitot: tanben * ajaça: agaça * ajauc: fr. ajonc * ala: angar, cubèrt (tanben ala d'aucèl) * Alaier: Alèir, Alièr, Alavièr, fr. Allier * alandar: a. lo bestiau: far sortir lo bestial de l'estable per lo menar al pasquièr. Sin. naparar (Salèrn, Mauriac), gitar (Riòm) * alara [agaro] : fr. maintenant * alàs: interj. ailàs! * alausa: lauseta, alausa * Alavièr V. Alaier * alegrar: fr. égayer, rendre plus aisé * Alèir V. Alaier * alenant: mai que, tras que, fòrt, plan, regde, subre + adj. * alèrta: esglai, esfrai * alet: alen * alh: al; ala * alhèira, d': de contunh, sens parar e lèu; fr. sans discontinuer * alhora: ra (tanben emplegat) * Alièr V. Alaier * alisar: fr. repasser * alobit: òme avid que cèrca a s’apropriar çò que li aperten pas * alora [avora]: ara, aora V. Avora * altre -a (en cèrtans luòcs): autre, -a (cf. Roergue e localament en Givaudan) * alucar: fr. allumer * aluja: sangsuga * alumar: fr. allumer * amaisar: amatigar, apatzar * amaseda: v. Maseda * amassar: prendre; fr. ramasser. Amassar chalor: prendre calor. Se 'massar: se refugiar * amb [om] : amb. fr. avec * amont: en naut * amorrar (s'): èsser absorbit per quicòm * amortar: atudar * ampòn [ampoan], empòu, amporai, empola : gèrd, fragosta (tanben emplegats. fr. framboise) * amposeir, amporier: fr. framboisier * anaissin (pron. aneishí) : ansin, atal * àngiau: àngel * angla: agla * ant l'ora (d' '') : d'avant l'ora * antan: autres còps; l'an passat * antenons m. pl.: testiculs * an-uèi, anueit [anej] [anèj]?, anuech [anë] : uèi (s'i ditz tanben). 'd'anueit ençai/en aicí?' (notat "d'aneinchin"): d'ara endavant * anuòge, einueg?: enuèg * aost, avost: agost * aparelhar: preparar * apastar: donar a manjar al bestial * apasturar: fr. paître; faire paître * apear: rejónher, atrapar * apeitar/espeitar [(a)peità] [(a)pità] [pietà]: esperar (atendre) * apincar (s') : apiejar (s') V. Pincar * apòrt: vòga * après-mèidia: après-miègjorn * apoticari, apoticaire * apressa: adv. après * aquí a: aquí, vaquí (Aquí los a: los veicí) * apujar: apiejar * aranha: telaranha * aranhada: aranha * araira: fr. arrue * arapar, arpar, arrapar ?? : atrapar (p. ex. una malautia), seguir * arboneira: esquiròl (tanben emplegat) * arbroquin : arbrissèl * arcan [arcan] (arrondiment de Sant Flor), arcana (parçan de Salèrn), arcanela, arcanau, aclan, arzan, arzau: arcolan * arcana: creda roja * arcandièir: òmes sens valor morala, crapula * arcanetas (montar las): venir roge de vergonha * archa: grand còfre * archar: arcar, darcar (córrer). Archar país. * ardir (s'): fr. s'enhardir * ardit: ardit, liard (moneda); interj. coratge! * aret: fr. bélier * argiala: argila * arma: fr. âme; expr. de suspresa * armèl: grand anèl fach amb una branca de fusta torcida * armatge/armalh m.: armari, fr. armoire, placard * armèir m.: armari, fr. armoire, placard * arnha: irritacion * armasi: armari, fr. armoire, placard * arneis, arnesc ?: panoplia * arpar: prendre, sasir. V. arapar * arpatejar: f. agiter les griffes, les mains * arpeta: aprenedís * arrapar: atrapar (p. ex. una malautia), seguir, fr. fig. river, visser V. Rapar, Arapar * arras f. pl.: fr. arrhes (argent donat per mor d'assegurar una pacha) * arrelh: racina * arrembar (s'): se getar * (ar)ronza, (ar)ronze/(ar)ronzàs m. : bartàs. fr. roncier * arrucar: fr. blottir * arseir, arser, arsèra: ièr de ser (davans-ièr/arsèra: avant-ièr) * arsi: set. fr. soif * artelh (plur. artelhs, artiaus) * arteson, artison, artuson, arteison ? arteron : fr. ciron (barbas d'espiga), mite, asticot * arton: anc. pan; mangiscla per un viatge * arzan, arzau: arcolan, arcan (tanben emplegat). V. Arcan * as [a] : v. Vès * ase bobó o bobon? : fr. têtard (babion en Alps Maritims, de Babi, 'grapaud') * asegar, aseigar: adobar * aseimar, asaimar: mirar, observar, examinar (latin *ad-aestĭmare, oc. ancian 'adesmar', 'azesmar') * asotar: avortar * asne [ane/aine] : ase (tanben emplegat) * asorar: adorar, venerar, baisar un objècte sacrat, una relíquia; anar a l'ofrenda * aspre (aver d'") : aver d'apetit * assai: ensag * assajar: ensajar. fr. essayer * assapar: assadolar, assaciar * assem(s), d'assem(s) : ensems * assemblada: la maison d’assemblée dans laquelle vivait la beata ou robiaca (religieuse rurale) autour de qui se réunissaient souvent les femmes pour travailler au carreau, bavarder, prier * assetar (s'): fr. asseoir (s') * assolellar (s') : aconsomir, assomir, assopir * assuausar: adocir, calmar, apasimar * atanben: var. tanben * atanpauc: tanpauc * atapar, 'tapar: préner/prene, prendre, (a)gafar. 'tapar paur: prendre paur. atapa-qu'atanhe: a l'azard, fr. au petit bonheur, a vista de nas * atapir: tapar * atau: atal; de contunh, de la meteissa manièra * atenar (s'): èsser preissat * atemar (s'): s'obstinar * atisar: fr. attiser, instiguer * atissament: enervament * atràs [atrà] : al delà, en darrièr. interj. metetz-vos de costat! * atretant: aitant (La bèstia a nòu caps e atretant de coas) * atubar (lo fuòc) : alucar (lo fuòc) * aturar (s'): aprochar (s'); arrestar aplantar (s') (tanben emplegats); apiejar * au! : interj. òc !; davant lo nom de qualqu'un, per l'apelar * aub, aube, bei: amb * aubar: sause * aubèrge m. : auberga * aüc: crit insolent * aücar: cridar d'insolenças * aucèl de la mòrt: chòt * aucèl de las polas: fr. épervier * auçura: autura, elevación de terrenh * aul: el * aul: marrit, mal. "far d'aul far" : èsser pas de bon far * aulan(h)a, auglana, aug(l)anha, aulana, aumanha ("emanha"): avelana (tanben s'i ditz) * aulanheir, aulanier(a): avelanièr (tanben s'i ditz) * aumalha: bovins (gròsses) * aur [aw] : fr. or (metalh). loís o levís [leví] d’aur * aura: aura, vent * aurada: aurièira. fr. lisière d'un champ * auranja: irange * aure (Cantal): aubre * aure (l') : la rèsta, quicòm mai. "Vòle acò e pas d'aure" * aurisse: vent violent qu'anóncia l'auratge * ausanier: bois (arbre) * ausèl(h)?, augèl, ausel [uzí], auseu, auvèl(h) [usèr, usé, uwbèl, ewvé] : aucèl [ushèl] (tanben emplegat) * auserau: fr. érable * aussitost franc. [ossità] : còp-sec [kosé] (tanben emplegat) * auvir, ausir, entendre * aval [abal] : enbàs * avalhant [abaillon]: pretenciós, arrogant * avalisca: exclam. a la vista d'una causa qu'inspira lo darrier grad de repugnància * avans: abans, avant * avariciós, -osa [abarisiós]: avar, -a * aveir: aver * avena: civada * aver m. espécia bovina * aver char + vèrbe inf. : fr. coûter cher de + verbe inf. * avèrs: ubac * avèrti m., avèrtia f. costuma * avertir: experimentar, conóisser; acostumar * avigier: fr. alisier * avisar: regardar, gaitar; escrutar; far atencion * avitar: fixar amb una vitz, vissar * avora, avòra (parlars del Santflorenc), alora [avora]: ara, aora * babaròta: escarabat de cosina * babau: bèstia imaginària per far paur als mainatges. ''Se sortisses lo babau te minjarà'', "Se minges pas ta sopa lo babau vendrà''; nom donat als insèctes * bacha (o bascha se ven del gallés 'bascauda'): fr. baquet, auge, bac de pierre sous une fontaine pour récupérer l'eau * bachàs (o baschàs se ven del gallés 'bascauda'): abeurador * bachòla (o baschòla se ven del gallés 'bascauda'): panièr o semal per lo transpòrt de rasim durant las vendémias; sòrta de bac de fusta, de forma ovalària, amb doas ansas lateralas constituidas per un talon de branca laissat sus las dogas * bacon: lard, codena de lard * badar: dobrir; restar la boca dubèrta, estonat * badat: dobèrt * badinar: s'amusar * badinatge: fr. plaisanterie * badò: pèça del jòc d'escacs que se desplaça de galís * bagatge: vestits; bagatges * bajau: casuda * bal: bal, dansa * balai, balaja: fr. balais * balar: dansar * balastra: caçairòla * balhassat: de colors variadas * baloard: fr. boulevard * bandat, -ada: sadol, ebri * banejar: fr. bruiner * banhadura: fr. mouillure, état de ce qui est mouillé * banhar: molhar (qualqu’un en li getant d'aiga) * banhar (se "): far un banh * banhat: fr. marécageux * banhòla: banhadoira anciana amb de rodetas * banqueta: trepador * baraban (barrabam??) : filh de degun, boemian * baralhar: s'agitar * barbajau, èrba de talhadura : joubarbe * barbòlha f. persona que parla indistintament; esperit confús e inconséquent, pauc senat; fig. enfanton * barbotir : parlar doçament * barcèla: fr. tombereau * bardèla: vièlha vaca * bard: fr. terre glaise * bardar: salir * bargassejar: fr. baragouiner * barginhar, barguinhar: esitar; mercadejar, negociar lo prètz * baril, barril? : bòssa, bossa, ansa (engenh de pesca) * barjaca: fr. femme médisante * barjar: bregar, concassar lo lin, lo cambe; parlar fòrça * barlandatge: v. Varalh * barnau: simpler, simple d'esperit * barquet: fr. baquet (à lessive) * barracan [barracòn/boracan]: estòfa * barrar: claure, enclaure un eiretatge, tampar, arrestar; claure un terrenh, un camp * barrat, - ada adj: barriolat, -ada * barrats/mèrles: bigarrats (gendarmes. Nom donat pel marescal Duroc als musicians de la garda urbana) * barreirat: Darcar lo barreirat: passar una frontièra, cambiar de situacion, cambiar de camp, eventualament trair. * barron: baston * barta: fr. hotte * bartòt: fr. punaise * bas, -sa: pregond, -a * bast [bas/bat]: fr. bât * basta : se a Dieu plai (tanben emplegat) * bastissa: immòble * baston [basto]: fr. bâton * bata: sòc d'un animal * batal, batala: fr. pagaie * batalejar: fr. pagayer * batalhar: fr. discutir; déblatérer * batejar [batedzà/batigià]: fr. baptiser * batel: batèl * batelar, baratelar: anar e venir amb bruch * batielhas f. pl. : batejalhas * bavaira, baveira, bavareta, bavarèl: pèça del faudal masculin * beal, be(s)au, beau: besal, rec: canal de derivacion qu'adutz l’aiga del riu al molin o que mena las aigas dels prats vèrs un rec * bèc [bè] : fr. bec * becar: 1. fr. becqueter, piquer avec le be.c 2. fr. sommeiller (sans jaire?) * beçau: beç (tanben emplegat) *beçon: beç (tanben emplegat) * bealar: cridar *bedissa: sause * bei: amb * bèissa: fr. bêche * belament: lentament, doçament * belet: ancestre, bisaujòl; grandpaire (mèstre del maine); nom afectiu balhat a un pichon * belèt: febrièr (tanben emplegat) * bèlh, a: bèl, a * belhcòp: fòrça, plan * belhida: semola * belhir: bulhir, bolhir; fermentar * belièra: V. beal * belija, belha, buluga: beluga * bèl-paire, bèla-maire: nuòu marit, nuòva esposa de la maire/del paire * ben [bej/bion] : fr. bien adv * bena: buc, rusc, bornat * bena, bana: banasta pichona garnida de vime * benabèl: fr. bel et bien * benastrat: qu'a sòrt * benlèu [belèu/bienlèu/beliau] * bentot: tanben * bequenar: rire (far bequenar) * bericles: lunetas de vista * berla: ataüc * berbesin: formiga * bernachon, bernaton: fr. roitelet * bèrta, barta: fr. hotte ou panier en osier que les cultivateurs portent sur le dos, soit au moyen de bretelles passées sur le épaules, soit à l’aide de bras ou leviers en bois que les épaules supportent et que les mains retiennent. * berzenar: bufar violentament del nas, boca barrada, durant un esforç o just après * besenhas (f. pl.) causas personalas, vestits * besonha, besunha : causa. besenhas (f. pl.) causas personalas, vestits * bessina de lop: fr. vesse-de-loup * bèstia: fr. sot * bestiau m: fr. bétail * bestium: animalum, ensemble dels animals * besunha: fr. besogne; chose * Bèu sénher/senhina (f.), Biau/bel [bi] sénher/senhina (f.) : sénher! ; expression de commiseracion equivalenta a "pecaire" o "bona gent". Bon sénher! exclam. * beta: còrda * beton (Cruesa) : beç * beure [bi(e)wre/biwri/bewre] : fr. boire * beure: castor * biaças pl. (perque a doas pòchas) : fr. besace * biais (aver paure ~) : aver una paura andadura, èsser en mal estat * bian : V. Bien * bica: cabra * bicar: baisar * bicha: fr. grand pot de terre * bichier, pechier: fr. cruche * bichon: pòt * biega: cròssa * bielar dejós lo molin: fr. faire un bief, fig. perdre son tenps * bien: plan, bèlcòp * bigòra (viròla??) : fr. tarrière, outil de charron * bienastrós: aürós, sortós * bienvolença: bon voler, gràcia * bima: vedèla jove, de dos ans (del latin bis) * bisa, bissa?: vent del Nòrd, que bufa entre lo nòrd e l'èst. bisa nièra: vent fosc de la nèu (NO) ; nòrd (direccion) * bisaurada: fr. bourrasque * biscar: èsser contrariat o vexat * blacau (blacaud ?): fr. babillard * bladre : fr. érable sycomore ou faux platane * blai: beç * blanche m. : corset (vestit). fr. corsage * blasina: fr. bruine, pluie fine et brumeuse * blat: cereal en general. Lo fr. blé: lo froment. * blat negre: fr. sarrasin * blat d'Espanha: fr. maïs * blat, sega, segol: segla * blauda [biawda, blòwda] : fr. blouse, sorte de vêtement, de tunique. Se dit quelquefois aussi d’une redingote à longues basques * blesta: fr. écheveau de fil. v madaissa * bleu, blèva: blau, blava * blòc: en bloc: tot ensemble * boada: transpòrt collectiu per ateladas de buòus; fr. corvée, assistance passagère, travail collectif et bénévole, pour donner un coup de main à charge de revanche. Es un vestigi dels trabalhs deguts et exigits al senhor de l'ancian regim. V. Boirada * bòba: serpent, colòbra * boc [bu/but], bocaud, bòchi : fr. bouc * bòca: vièlha cabra * bocar [ò] : potonar sus la boca * bocha: labra, boca * bochinar: romegar, fr. bouder * bochon: bistrò(t), bar * bocin: un bocin: un pauc * bocla: bocla de metalh * bodiàs: romeguièra * bodier: boièr (tanben emplegat). fr. bouvier * boetar (vòutar) : fr. voûter, arquer * bofet: tafanari (umoristic) * bouetat (vòutat) : òme qu'a l’espinada arcada * boga: bòrna, fr. borne, limite * boinar, bodinar: bornar, delimitar * boira: fr. ensemble de bovins de trait * boirada: transpòrt collectiu per ateladas de buòus; fr. corvée, travail collectif et bénévole, pour donner un coup de main à charge de revanche. Es un vestigi dels trabalhs deguts et exigits al senhor de l'ancian regim. V. Boada * boirar: mesclar (se ditz tanben) * boirar o borrar: metre en fagòts; emplir * boirat: emplit * boire: ventrut * boirelat: V. Boirat * boiron: fr. jeune apprenti bouvier * boissaman: eissugaman * boissar: eissugar. V. panar * boisson de las penas: V. pena * boissonada: fr. fourré de buissons * boitós: ranc. fr boîteux * bòja: saca de tela de sarpilhièra grossièra * bola: V Boga * bolet de la baga: fr. coulemelle * bolha: garait (se ditz tanben) * bolhat: fr. tache, flaque d'eau ou de couleur * bolicar, bolijar?, bolejar? : bolegar * bolija(r): estincela(r) * bolla: bòla * bòn: bon ('bon' davant vocala, bòn davant consonanta. Après lo nom, 'bon': 'un òme bòn, un bon òme'; de bòn pan) * bonicon: esvèlt, polit * boquet: saltarèla * boqueton: fr. chevreau mâle * borg: capdulh d’una comuna * boriaire, -aira: borièr. fr. fermier * borion: fr. bourgeon * borlar: brutlar, bruslar * borlet: fr. bourrelet qu'on met sur la tête des enfants qui commencent à marcher. Virar borlet: perdre lo cap * bòrli: bòrlhe (tanben emplegat), òrb; fr. taon aveugle * bòrna: fr borne, limite * bornatat : fr. creux adj. * bòrni d'un uelh: bòrni que n’a qu’un uèlh * bornicada: fr. préjugé, aveuglement * borras: étoupes * borrassa: fr. lange en laine dont on enveloppe les enfants nouveau-nés. En pl. : ensemble des langes qui servent à emmaillotter un enfant * borrasson: joguèt de pelucha * borré (grafia? cf. leng. burèl?) m: vèsta * borret: taure; adj. molsós * borreta: vaca jove (1 an) * borsalhièr?: fr. bourrassier * borrut adj. : fr. frisé * botar: 'quo me bota: me conven * botassa: fr. mare * botaròt: fr. champignon * botelha: vessiga; botelha * botelhièr: fr. aide-de-camp du vacher * bòtja: v. bòja * botre: botar, metre (tanben emplegats) * bourrar: renonciar, non pas capitar * bragas, brajas f plur: fr. culottes (vièlh parlar de comunas ruralas; Lo parlar modèrne de las vilas de Pleus, Mauriac e Salèrn se se ditz culòtaalotos) * bragas, braias f plur: pantalon. pausar braias: anar de ventre * braietas f plur: fr. petite culotte * brajon (de banh) : eslip (de banh) * branda: fr. grande bruyère * brandar: tuar; bramar (fr. braire); cremar amb una flama viva, ardenta * brandir: fr. agiter, branler, secouer * brau: fr. taureau, étalon * braudar: fr. broder; tenter * breçòu, breçau: breç (tanben emplegat) * bregalhat, brigalhat: fr. bariolé, peint de diverses couleurs * breichèira: òrdi * bregira, breichèira, braceira?? : segla * bren, remol, cru (Salèrn, Mauriac), bes? [besh] (Riom) : fr. son, résidu de la farine * brenar, renar: fr. bruit dut cochon quand il trempe son groin dans l’eau ou dans tout autre liquide * brénia/breba: bren (mèrda) * brenle, brinle: fr. branle, danse dans laquelle les figurants se tiennent par la main, forment un cercle et parcourent successivement tous les points de la circonférence * bresar, brisar: fr. émietter du pain, briser avec effort * bresilhar: fr. gazouiller * briòla m.: obrièr maladrech, pauc dotat * bricolar/gigonar/barginhar: trantalhar, barguinhar, esitar, tergiversar * brifar: manjar bèlcòp * bringa: femna mal bastida, una evaporada, una filha nauta e desguindada que fa pas que saltilhar e gambadar * briular, briugar?? [briwgà/briewgà] : "bourdonnement grave que le taureau fait entendre lorsqu’il marche fièrement à la tête de la vacherie ou gratte du pied la terre ; il est remarquable que les animaux ne font plus entendre cette espèce de bourdonnement après la castration ; 'briugar, brandelar, branlar, barlocar': beugler le taureau. Le beuglement ordinaire des bœufs, des vaches et des veaux se nomme 'bramar' ; ces animaux ont, en outre, un troisième cri, que nos montagnards appellent 'deigueilar', qui commence par un son prolongé, très aigu, et se termine par un ton grave, c’est un cri d’alarme qui annonce la présence du loup." (Alan Broc) * broa: limit (d'un camp). Broa delh ciau (o asuelh): orizont, asuèlh * bròc [bro(k)] : vas en tèrra, pròpri a contenir d'aiga; fr. cruche. * bròca: branca * brocantar: fr. brocanter * broet: bròu, bolhon * brossa: fr. bruyère; fusta/lenha menuda, brancam * brostar: fr. broûter * bruèia, bruelha: fr. fâne, pousse, feuilles (d'ortolalha) * bruelha, bruèia: fr. fâne, pousse, feuilles (d'ortolalha) * bruga: fr. bruyère * brugir: murmurar, fr. bourdonner (un riu) * brulhar: brutlar * bruma, brumatge fr. brouillard * brut: bruch, rumor, novèla * bu: amb * budel: budèl. budel cuolat [kiogat]: fr. le rectum * bueu (plur. [biaws/büe/bë/bü/bes]): buòu * bufa: bofa (còp) * bufar: bofar * bufet: fr. soufflet, instrument servant à produire du vent * buïja, buja, boja: pradèl (bas e umid), pasquièr, situat sovent prèp de la maison, inculte ont gaireben sempre l'èrba a creissit naturalament. Ancianament designava la bosiga fr. jachère * buja: tèrra èrma, amb una vegetacion pro rara, com de l'èrba i de genèsts * buja: fr. cruche * bujada, bugada (forma orlhaguesa montada en Cantalés): bugada * buquet: V. Boquet * burla: tempesta de nèu * burlar: faire una tempesta de nèu; brutlar * busac, busal, busau: fr. milan; anc. busa. V. gusa * but: but, pont que se visa * butit: testut * cabèga: cavèca * cabornat : fr. creux adj. * caca: notz ("noix sans brou" infantil) * cacalh: bonbon; pl. renhons * cacaloneir: rugbyman * cacau: uòu * cachar: quichar * cachon: avelana; nogalh * cacorla, cocorda, cocorla, cogorla, cog, coina: cogorda, coja (tanben emplegat), cuja, tuca * cafinhotar (se) fr. se blottir dans un petit coin, se rencogner dans un petit espace * caia: truèja * çai adv. fins * çai enrèire: recentament * caire: canton. fr. coin de l'âtre * çais: aquí * caion, caionet: porc (Velai) * calada: senda rapida; senda dins la nèu * calcinar (se): se far de socit * camba-gròs (sud del Cantau): fr. champignon * cambavirar: regirar, fr. bouleverser, surprendre * cambeta: fr. tige (de planta) * campaneta: fr. campanule (flor) * campejar [kampisià/kampegià] : perseguir, se lançar a la perseguida * campejada [kampisiado/kampegiado] (partir a la "): perseguir, se lançar a la perseguida, esp. anar un gos darrièr un gat * campís: espiègle, indocile, rétif * canabau: carbe * cancheta: fr. petit seau en métal * cande, canda: clar, limpid * canèla, chanèla, dosilh [dugi] : fr. robinet * cantèl: fr. chanteau (de pain) * canulant: enujós, emmerdant. * canular: fr. ennuyer, emmerder * canon: veire de vin * cap [ka]: tèsta f, cap m * capbàs: fr. descente * capetar: fr. descendre, (anar a un luòc) * capolar: fr. hacher * caponar (se): se dissimular * carcin: abitant del Carcin; vaslet de bòrda logat per las fenasons * carcular: pensar, somjar * cardalhau: topinambor * carnada : carn de vaca salada * carrar (se) : se plaire, s'amusar * carrin: pòrc * caròta: beta-rave * carrat : fr. carré d'habitation, dans un ensemble de bâtiments agricoles * cartofla : patata (Bas Auvèrnhe) * cartonada: mesura de susfàcia que vària segon las regions entre 6 e 7 aras, aicí entre 9600 e 11200 km * casabèc: fr. chemisier, corsage * casar (se): maridar (se) * casca-lumaç: cagaròl * cascavel: cadun dels torns qu'òm fa en restant suls pès e las mans sans que lo còrs tòque lo sòl; [karkavé] fr. grelot * cascavelar: avançar fasent cascavels * casiau: pèça de vinha * caston : fr. bergerie * cat (Carladès), chat : cat * catar: amagar, escondre, abrigar, cobrir * catonar: careçar, amanhagar * caula: graula * caura f.: v. còure (avelanièr) * causa (per " que): per çò que, perque * celèira, cereira [sareida?, sardeira], cerèisa, ceriesa: cerièra * celerier, cereis, cereir, cerier, ceredier: cerièr * cenelhier: fr. aubépine * censa f. : fr. bail, contrat * cent m. : liura (unitat de pes) * cerv: cèrvi * cesta, ceston: fr. grande corbeille, panier (Panier s'i ditz tanben) * cestús?? : país, luòc dont venèm * chabeç: fr. traversin * chabra ([[Velai]]) : saltarèla * chab(d)elièra: riban de fil * chabidar: s'assopir, somnolar * chadeira, chaseira, cheira: cadièra (tanben emplegat) * chadeira: cadena (tanben emplegat) * chadenàs: cadena gròssa per traire los arbres del bòsc * chala(da): passatge, camin desgatjat de nèu; traça dins la nèu * chald, chaud: caud * chalm, chauma: planèl esteril * chambalià, chambaliá? (chambaliga), chambalha: cambaliga, garrotièra. fr. jarretière * chambre (de mar o de riu) : cranc * chamin de pè: viòl (tanben emplegat) * chaminon: viòl de pè * chamjar: cambiar * champanhon: campanhòl * chambe, charbe/cherbe/cherba, cambi, canabau, chanebe, chandre, chandra f. : cambe, carbe * chamarat m. : estatge superiòr, dins unq fenèira, amb claravia ont se fasiá secar la palma e lo fen * chambon: cambajon * chamèis: suja * champeirar: seguir, caminar sus la traça de qualqu'un * chanau f. : fr. cheneau, gotièra de zinc au bòrd del teit (mas: 'canal' m. fossat d'escolament) * chancèl: ataüt * chandela, chandeala: chandela; gratacèl * changre: cancre * chanit, -ida: fr. moisi; sòl de mal trabalhar; acerb, aspre * chantel: cotèl * chantèl: tròç copat dins un gròs pan * chap-coissin: cabeç (fr. traversin) * chap-leit : fr. bois de lit * chapusar: fr. charpenter, débiter le bois à la hache * charba: ansa * chardas (las '') : velhadas durant las qualas se cardava * Charenda f.: Nadal m * charent, -a: que demanda un prètz tròp elevat * charga: carga (tanben emplegat) * chargar: cargar (tanben emplegat) * charrau: camin d'espleitacion * charreira, charrèira, carrieira: espaci entre doas bòrdas, mena de rua * charvalhar ([[Riòm]]) : fr. patouiller, manier salement, détériorer * chas: a cò de * chasau: maison arrueinada, fr. chaumière * chaschòu: crani, tèsta entièra * chasque inv. : cada * chassanh: garric * chasso (chasson ?) : roire * chastèlh (plur. chastèlhs/chastiaus) : castèl * chastra: buc, bornat * chatau: cabal * chat-foin: putòi, catpudre * chaubre, chaure: caber, cabir * chauchar: caucar. fr. presser, fouler * chauçada: barratge * chaucida, chaucit: cardon * chauçura (Bassa Auvernha): fr. chaussure * chaudre: caler (se ditz tanben); caber, cabir * chaul: caul, caulet. fr. chou * chaul-raba: fr. chou-rave * chaumesir: caumosir, mosir, fr. moisir * chaumesit, -ida: caumosit, mosit, fr. moisi, -e * chavacròs: fossaire, fr. fossoyeur * chavalh [chaba] : caval * chavanhòu, javanhòu: fr. hibou, chat-huant, grand duc ou petit duc * cheir, chèir, chier, cher : gròs rocàs; clapàs; endrech o país rocalhós, fr. éboulis, amoncellement de pierres * cheira: colada volcanica d'escòrias, fr. fr. coulée de roches * cheiron, cairon: petit molon de pèiras * cheiràs: clapàs, esp. colada volcanica d'escòrias, fr. coulée de roches * chèrchapaís: vagabond * chiar (per evolucion: chagar>chaiar>cheiar>chiar): cagar (tanben emplegat) * chibòta: cabana (de pèiras) * chibre: carbe, cambe * chin-tais: tais * chindra: címec, cinze, cinza * chuchutar: murmurar * chuta: chòta (ausèl) * ceal, ceau ([shaw] Mauriac, Sant Flor, Lo Puèi), cèu ([shèu] Salèrn), cièu franc. (Orlhac): cèl (forma que comença en Mende) * cinglar: foetar * cintura delh Bòn Dieu: arcolan, arcan (tanben emplegat). V. Arcan * cireir: cerièr * cist: cistre (pèira) * civèira: fr. brouette * clam (gardar '') : gardar son energia, gardar lo moral * clamion: apèl, aclamacion * clan: coratge; eslanç, vam. se donar clan * clanca: fr. commère * clancar: fr. commérer, de bavarder en toute occasion * clapeiràs: clapàs * clenchar (se): fr. se pencher * clergue: clergon clerjon. fr. enfant de coeur * clujada: teit de fen * coada, còada?: acès, cubèrt, angar fr. appentis. Fig. Se botar a la coada * coarro, coarre: proprietari, patron * coca: noga, notz; patata (Mauriac, Salèrn...) * cochara f. : culhièr m. * coche: pòrc * cocuda: fr. primevère * cocut: fr. jonquille * codèrc: terrenh comunal * coeire/còire: coire (vèrb); fr. marmite * cofal: cofat. fr. gifle * cogorla: fr. citrouille * coige m., coija? f. : jaciment (minièr) * coijar, coejar (se), s'anar coejar [kweydzà/kuetzà/kuedjà] : cochar (se), anar jaire * coita: fr. hâte f, presse f * còl [kwòl] : fr. cou * còle: col (de montanha) * colenha: conolha, filosa * coleira: còla; passatge estreit entre doas còlas * coljar (se), s'anar coljar. V. Coijar * colh: fr. cou * colièra: penda, còla * comador: angar, cubèrt * comencar: començar * companatge: lach, burre, formatge e tot produch lactic * compassar: despassar: * conòlhada: conolha * conflabueu: salamandra * congeira, conheira, congènha?: congèsta * conhar (ò): fr. pousser * conradelar? corrandelar?: córrer la campanha * cònse: fr. conseiller municipal. ''primier cònse'': fr. maire, ''ostau del cònse'': fr. mairie * consire [kushire] : crebador. fr. crève-coeur * cònte [kwònte]: conte * còntia: discussion, disputa * contiar : fr. se chamailler, se disputer, amicalement, se taquiner. * continent: immediatament * còntranòvie: fr. garçon d’honneur * convisar : discutir * còp [kòp/kòt] (plur. [kòts]) * còp d'alhís: fr. coup de feu, enthousiasme * corcheira, corsièra? : corsièra * cordelièra : còrda, cadena o boton per sonar lo monde a la porta * còrdre: amassar, reunir * còrdre (/se): tornar a l'ostal * corniòla: fr. gosier * corrau: fr. haras * corriada: fr. liseron * corsa: corsièra (tanben emplegat) * cossí [kesí/kosí]: coma (interr. e non interr.) * cortiau: carrièra bòrnia; cort (ensems dels enclauses orticòlas) * cos: agrafuèlh (tanben emplegat) * cossirar: sospirar * cossirós, -osa: inquiet, - a * costat (al " de) : a costat de * costat de neu: oèst * còtla: mongeta (verda) * còuclhe m. nogalh, clòsc (de fruch) * còure m. avelanièr * crebalhas f. pl. : fr. semailles (crebir = cubrir, cobrir) * crebir : cobrir, cubrir * cremason: brutladura * cremeson (aver de): aver enveja fòrça * creme m. : fr. crainte * crenhar: crénher * crespar: fr. crisser * crestar (se): dreçar (se) * crida (creda? [crida]): cicatriça * cròi: mauvàs, marrit * crossar/corsar: breçar (latin tardiu *crontiare) * crossarèla: breçairòla * crosset: breç * crèu: nogalh * cròç: breç * cròça: fr. béquille * cròmpa: crompa * cruesar (francisme?) : cavar o clavar (los dos emplegats) * crubir: fr. semer et herser * cruca: dessús de la testa, testa * cubèrt [tyubè]: teit * cubrir: cobrir; semenar * cuèire v: còire * cuèissa (far ") : faire place (sur un siège), se pousser un peu * cueu, cuu [tchoo] [kiw], cuòl: cul * cuja (en "): fr. a falta de; en luòc de * cujadièr: jucador, juquèir (planca suspenduda contra una paret) * cujar + infinitif: mancar de, aver mancat de (fr. faillir + inf.) * cujon: molon * culhir * cunh: recanton * cunhar: fr. fosir * curalhèir: pilòt de pèiras * cusina: cozina * cusinar: cozinar * cute, cut: grapald cantaire * dalainèir: prunièr * dalha f. : faux f. * damaisèla: libellula * danceis, dant-ci (marrida grafia?) : abans (oc. anc. anceis, del latin ante-ipsum) * daprès adv: après * darcar: Darcar lo barreirat: passar una frontièra, cambiar de situacion, cambiar de camp, eventualament trair. * daret: aret (tanben emplegat) * darna: fr. teigne (insècte) * darreir/darrier, darrèira adv. darrièr * darrèira, darreiriá, darrieria, dabòria: autom, tardor * darú, darut? (grafia??) : testut * dauna: cauna * daururas: joièls * davans, davant (que) : abans, avant * davant n. : faciada * davantièr: faudau, davantal * davisar: apercebre * dedalièira: fr. digitale (flor) * decebança: decepcion * defèci: vergonha * defròcas: vestits * degosina : fr. farce (blague) * deigalar: regalar * delh: del * dembe, dambe: ambe * demèg, demièg, demeig, demièi, f. dem(i)èia, dem(i)èja?, meija f. : mièg. A demèg, a demeig, a demièi, a demi(i)èia, a meijas: a mièjas, a meitat * dempeusnimens: pasmens, çaquedelai, çaquelà (tanben emplegats) * dengun: degun * dès, d'ès: v. Vès * desacatar: descobrir * desaprimatge: accion de manjar, far brostar la primièra èrba al primtemps * desaveni, desavénia ? - desavenhe, desavenha: desagradable, desplasent * desbrenar: levar lo bren, lo brutitge; desgatjar qualqu'un d'un marrit afar * descatar: descobrir * descompassar: despassar * descorniolar: fr. égosiller * descotir: se desbrolhar * desempuei: puèi * desfeci: desgost * desfiular: dessadolar * desfortuna: fr. malchance * desjunar [deyjunà] : dinnar * deslandar (se ~) : s'emancipar, sortir amb de dròllas * deslurat, -ada: fr. déniaisé(e), résolu(e) * desnut, -uda: nut, -uda * despachar (se) : afanar (s') * desparar (se) : se coitar, se brandar * despartir: partejar; dividir * despertin [desparti] : espertin * despiech (en '') siá... : maudich siá... * desrancar : arrancar, dostar quicòm en o topar * desrason: fr. sottise (qu'on fait) * desrochar, desroca: abatre, demolir * dessobre: dessús * dessotz: dejós * destrame, detrame ? fr. recapte, solharda, trastero (lieu, chambre où l'on dépose tous les objets qui ne font qu'embarrasser et encombrer les appartements, tels que les malles, les caisses, les meubles hors d'usage, etc) * destrech, destreit ("distrecht"): estrech, estreit * desvelhar (se) : revelhar (se) * deval(s) : devèrs lo(s) * devertir: divertir * desvuedoira [divedujro/devudajre/devedujro], esvoeidas f plur: debanadoira. fr. dévidoir * dià de dià! : diable! * dijuòus (Cantal): dijòus. Dijòus Folhat: Ascension * dimergue: dimenge * dimiá V. Demèg * dinc: dins (tanben emplegat) * dissandes (de */'die 'sambati/): dissabte (de */'die 'sabat-i/) * drulhier: rove * diumenja f., dimenche, dimergue : dimenge * doblar (se) : redreçar (se) * doblon: taure de dos ans * domaine: domèni * domde: domdat * domentre: dementre, mentre * dòna(-i) ! : fr. frappe ! * doncar: penecar (penechar) * dorna: ferrat de metalh * dos m., duas fr.: dos, doas * dostar: ostar, tirar * dòure (/se), aver mau : dòlre, aver mal * draulha: percha * dreçador: bufet (mòble) * dreciera, dreiceira: corsièra (corseira), acorchièra * dreit (alh '' de): fàcia (en '' de) * dreit adv. : plan, bèlcòp. ''dreit content'' : encantat * drinlha: druèlha, aliga. fr. alise * drolhat: trempe * drulhièr: fr. alisier * duc m, dugo m: chòt (grand hibou) * duganèla: fr. chat-huant, grand duc ou petit duc * durbir: dobrir * èga: cavalla * eicalassi: regalèssia * einuege: enutjat * eiressil: api * eissagar: fr. lessiver * eissag, eissai: assag (tanben emplegat) * eissaiar: assajar, ensajar * eissit: moment qu’un païsan boriaire quita sa bòria a la fin de la logada * eissiga: estimar lo chatau viu e mòrt, establir l’estat dels luòcs fach per un boriaire que part, o per lo que dintra * eissolelhar (s'): fr. suer sous le soleil, se bronzer au soleil, prendre un coup de soleil * eissuar, eissunhar: eissugar * eissublar: doblidar (tanben emplegat) * elh: en lo * e(s?)lienar: fr. glisser (gasc. eslencar. cat. esllenegar) * els: en los * el/ela: el. V. G-el * emanha: avellana V. aulan(h)a * embaiard: civièra per desplaçar lo pòrc mòrt * embeurar [embiwrà] : puslèu per un terrenh. V. Ongir * emboconar, embocanar: pudir * embofat, embufat: un pauc excitat o empebrinat * embonhilh [ambunhi] : embonilh * embrenar (/s'): encombrar, embarrassar, emmerdar (/s'); fig. embarrassar (/s') * embrolh: fr. embrouille; imbroglio * empaitar: empachar (tanben emplegat) * empatolhar (s'): fr. s'embabioler * empatinar, empatenar? : apressar * enançament: progression * enançar: fr. prôner * ençai (d'avora/d'aquesta ora '') : d'ara enlai * enchiprar (s') : s'empebrinar * enchiprós -osa: querellaire * enclausa: resclausa (d'aiga) * enclum: enclutge * encre,-a: nerviós, - osa * encrechar (grafia??) : estacar d'animals dins l'establa amb una forca de dents viradas * endarrier (Velai) : autom * endejunar: desdejunar * endeluòc [endelio], endiluòc: enluòc * endular: fr. hurler * endurar: suportar * endurmir: endormir * enfenar?? [infinà]: enfectar, envasir. fr. infecter, envahir * enfiular (s'): se pintar, s'embriagar * enfle, a: enflat, -ada * enfonilh, enfonhilh, embossaire ??/embochaire ?? [embusajre], embotador : embut * engaunhar: fr. tourner en dérision * enginar: preparar * engraissada: pan burrat * engravadissa: avortament epizootic (vachas) * engravissa: escaravissa * engrisòla: fr. lézard gris * enguetar: agachar (tanben emplegat) * enlai (d'ara " : d'ara en davant) * ennairar (s') : s'elevar * ènna (Orlhagués): èdra (gallés 'èdenno') * ennarts : fr. échafaudages * ennejar: negar * enojar, enòujar, enhorar [inhura], enueiar : fr. ennuyer * enquesiam (mai) : en quicòm/endacòm (mai) (tanben emplegat) * enrufar (s'): s'irritar * ensalada: fr. salade * ensenhaire, a: ensenhant * entau: atal * entautar (s'): enfangar (s') * entèir: entièr, sancièr. Per l’enteir: entièrament * enténher: pas poder s'enténher de: pas poder s'empachar, se retenir de * enterralhar: fr. butter (per. ex. les pommes de terre) * entitainar, entetinar: obsedir * entremèi: entremièg * entreprés (demorar): demorar sens res far a se pausar de questions * entretendre: entreténer * entrò a: fins a, dusca a * envertolhar: recurbir, entornar, enrotlar, envolopar * èrba nèira o nègra: planta medicinala que servís a garir las cremadas * ès: v. Vès * esbaujas: bofet de farga * esborfit: amolit, fr. ramolli * esbrajas: pantalon * escabiosa: fr. scabieuse (flor) * escaluchar (grafia??) : descassonar (amb lo bigòs) * escainar, escaisnar: sobrenommar * escantir * escargòu: cagaròl, cagaraula * escartar (la farda) : estendre los vestements * escarteirar: fr. écarteler * escatrar: galaupar * escaufar (s'): fr. réchauffer * escavartar v. esparpalhar, micalhar; s'escavartar: s'escartae, s'aluenhar * eschalatges? eschaladiers? : degràs d'un escalier * eschampelar: esparpalhar * eschamplai/eschamplat? (èsser ") : fr. ailleurs, un peu paumé, bizarre * eschandre v. rescalfar * eschantir: escantir (tanben emplegat) * escharpilhar: fr. effilocher, carder * escharvalhar: fr. abimer * eschaucir: causir * eschaudre: fr. sevrer; détourner (l'eau d'un moulin) * eschavanelh: v. chavanhòu * eschilla: esquilla (fr. sonnailles) * esclairon: aparicion luminosa e imprecisa qu'espauruga * esclaraire: fr. éclaireur * escofiar: aucir en donant un còp a la tèsta * escofina: fr. scie égoïne * escoga: escoba * escolèir: regent, mèstre d'escòla * escorcir: acortar (far plus cort) * escorgar: escorjar * escòt: fr. brin (p. ex. de genêt) * escoutar: escotar (e 'ausir' en nombroses parlars) * escrancar: crebar, agotar fisicament * escuròu: esquiròl * esfolerat: enrabiat * esfòrç de temps: auratge * esgiau: esglai * esglage, englage: esglai, esfrai * esfurinat: fr. effarouché * esglaiar: esglasiar * eslaiat: fatigat * esliauç: eslhauç * esliuç, esliuça: eslhauç * esliucejar: far d'eslhauces * eslonjar: alongar * esluenhar: alonhar * esluiç: eslhauc * esluicida: eslhauçada * esmaiar: inquietar, estonar * espantar: estonar. fr. étonner * esparnida: eslhauç * esparnir: esliuçar * esparrabingar (s'): fr. se déhancher en marchant * espatlar: demolir, desmantelar * espauresit (Nòrd d'Auvèrnhe), espauresat (Varena de la Dòra) : paurugat (Sud d'Auvèrnhe) * espeçar: trincar * espeitar [espiytà] : esperar (atendre) * espelhar: estrifar fr. déchirer * espepidar: espepissar, agachar quicòm amb atencion * espernhada: eslhauçada * espertin, despertin: collacion del miègjorn, e per extension del tantòst * espertinar/s'espertinar: dejunar, far collacion * espetament (volcanica) : erupcion (volcanica) * espiauna: espingla * espicea: fr. épicéa * espingar: saltar, gambadar * espiujar: fr. éplucher * espòr: clauson * espulhar: espolhar, espesolhar * esquitlhar: lisar * essira: nèu; vent NO d'ivèrn portaire de nèu (dins las regions que dison "la nèu" lo vèrbe 'essirar' tracha del vent, dins la region que ditz "la neja" es la quita nèu e s'i ditz "la sira", emai s'es una nevada calma) * essirar: nevar; far de vent NO d'ivèrn * estabosir: embalausir, esbleugir, emberlugar, esberlugar, fr. éblouir, étonner, surprendre * estadís: fr. rassis * estafeta: fr. éclaireur * estalambor: baston de boièr * estam, estain: estanh (metal) * estament: situacion * estampa: tampa (fr. vanne de l'étang) * estampanit, ida: estabosit, espantat * estau: maison (mas en auvernhat septentional: sala granda mal tenguda, cafarnaom) * estauja: estauvi * estausin: avant-teit, bordura del teit, esgot del teit * estavanir (s') : fr. s'évanouir * esteala, estièl, estèla: estela * estendilhièr: fr. goutte d'un bord de toit sans chéneaux, point de chute de l'eau d'un toit * esterlusir, esturlesir * estisoira(s) : cisèus * estolha: estobla, fr. chaume * estornir, estronir: esternudar * estrada: rota granda * estranglachin: fr. noeud coulant * estranhe: estranh * èstre: balcon, bescaume * estrebons: fr. soudaines rafales de vent glacé * estrelhar (se faire): infligir una correccion, fr. dérouiller * estruge m. : ortiga, estrigol * (es?)trumèl: cavilha (dels umans) * eu: el * esvetlar [esvenlar] (s'): s'ajaçar, s'espatar * esvoeidas f plur: debanadoira. fr. dévidoir * fableta: fr. comptine * fachineira, fada : bruèissa * fadard [fadar], fadarda/fadassa? : fat, nesci * faina: fagina; fr. faine * faja: fr. faine * fajòla: faiòl * faler: caler * faganàs: pudor f. (marrida olor) * farinada: matafam fr. espèce de galette frite au beurre ou à l'huile, que l'on fait dans le ménage * fargeira, faugeira? : falguièra * farina (far) : esmenudar * fauc [fuòc] : fau (vèrbe Faire) * fauda: rauba, farda * faudau [fujau] : davantau * fava: fr. haricot * fedon: fr. poulin * feneirar: fr. faire les foins * ferrat: ferrat de metalh * fèstre: fr. faite * feure, fiaure: febre * feureir, fiaureir: febrièr * fiardar: anar regde * ficre! eufem. fotre * fieirau: fieiral * figòt (fuegòt): fogal, fogèir * filhat, ada, filhastre, - a? : gendre, nòra (tanben emplegat) * filheta muda: eco, resson * fiolant (fiulant?) : fr. ivrogne * flajolet: fr. flageolet (instrument de musica) * flaunha: fr. rhume de cerveau * Flors (Las): Las Cendras * florejar: fr. froler, effleurer * flusta: paur, fr. frousse * flustós: pauruc * foaire, foaissar: foire, fòser, trabalhar la vinha amb lo feçon (fr. binette) * foèit: pilòt, pila, fr. tas * fogeir: foguièr * fojaçon: fogaça; espècia de pastisseria d'ordinari forma d'X, facha de farina, d'uòus, de sal e de laitatge * fojada: fr. feu de broussailles * fòlh: fòl, enrabiat * folhar: fr. reverdir * fònt: font * foquet: banqueta * forest (arcaïsme): bòsc * foreston: gàrdia, agent forestal * formatge [furmadze] * fornelar: far una tempesta de nèu * fòrre [fuòjre] : fr. paillasse * fotimassar: fr. taquiner, tracasser, ravauder * fotrau: fr. imbécile * fraire d'un latz: mièg fraire * frau: fr. terre inculte, lande, mauvaise terre * fraulaud: inútil, bon a non-res * gasperon: formatge de cabra redond, aromatizat amb alh e confeccionat amb la gaspa recuperada dins la burrèira aprèp la fabricacion del burre; se menjariá fresc) * fraunhós: fr. barbouillé * freid: freg * fresa: fr. framboise * freschum: carn (fresca) * fresilhar: fr. chifonner * fretas: fr. sabots de frein sur une charrette, dits aussi 'la mecanica' * froment: fr. blé * frostir: * frostit: * fum: perfum, fumet, atmosfèra * fums: fr. brouillard * fumareir, fomarèir: femièr * fumeira: fum * funhetar: furgar, fr. furetar * fuòc [fiot/fiot] * furmic: formiga * fustarèl: canoa, batelet emplegat sus l'Aleir * gabion: vagonet de mina * gag [gat] : fr. geai * gala(m)pian, -ana: fr. gamin, -ine, garnement * galar (se) : amusar (s') * galatge, galatjon: joguèt * galòia f: fr. imbécile * gampa: pej. garça, gobèla * gandir (se): marchar cap a quicòm * ganta: narcís blanc * gantèira: senda, camin * gaspa: fr. babeurre * garba, gèrba: fr. gerbe * garbèira: fr. meule de paille * gardejar v. mirar * gargès: imbecil * garla, jarla: fr. grand vase pour le lait * ga(r)landatge, garandage ft. cloison, ordinairement en briques, au moyen de laquelle on sépare les différentes pièces ou chambres d'un appartement * garlon, jarlon: ferrat de fusta per móuser * garnassa: la òc plantat de resinoses * garra: gauta; anca, gauta del cul * garre, garri: mascle ardent; gat (nom afectiu) (tanben 'garri' es lo rat) * garron: gat (nom afectiu) * gasar: caminar en s'enfonzant dins l'aigua, la nèu, la fanga... * gasta??, gaste?? : pese * gat (prononciacion de 'gag') : fr. geai * gata: mongeta vèrda; fr. gousse des légumes; pois * gatges: mòbles, vaissèls (fr. vaisseaux) * gaudòt: fr. petit malin. escais de las gents d'Orlhac * gaudre m.: torrent * gauma, gome: fr. goître * gaunha: gauta; per ext. boca * gavinet: cotèlh * gavo: cròs, gaste, en parlant d'un fruch, principalament per las castanhas * g-el, -a (plur. g-elses, -as, g-eusses, -as, i-eusses, -as) [ge' se/ge' si/ge 'shi/i' she?/jë' ses?jew' ses?] : el, -a; els, -elas. fr. lui, elle; eux, elles * gelibre: gibre * gema [gema/gima] : escuma; crema (en particular del lach) * gendarma (gendarmE?): areng secat * genest: genesta * gente, gèntie: polit. franc gèntie, dreit polit: tras que polit * gèrba, garba: fr. gerbe * gemorejada (DJIMOUREDSADA): fr. giboulée * gemorejar (DJIMOUREDSAR): fr. faire des giboulées * getar: alargar (lo bestial) * giaunada: gemiment, planh * ginèst, genest: ginèsta * gibar: far una bòssa * giraudet: fr. casaque de toile (des bourgeois) * gironda: ironda * girveir: genièr * gitar: fr. neiger dru * glèisia: glèisa. fr. église * glissar: fr. glisser * glorieta: gloriette, petite chambre, fournil * gobèla: pej. garça * gojard : fr. goujat, aide-maçon et le manœuvre en général * gola fr. gorge resserrée entre des montagne * golada: ribòta (s'i emplèga tanben) * golhòt: fr. goujon * gonfle, a: enflat, -ada * gòça (gòrça?) : fr. haie arborée * gògas: bocins de bodin cuèchs amb la graissa * goja: cogorla (tanben emplegat) * gorba f. : rengada de fen * gorbar: far una renguuèra de fen; amassar, reunir * gost de la viòrna: curiositat * gota: rivatèl * gòrdia: vigor * gorgolhon: fr. têtard * gorgon: gorgolhon, cavanilha, cusson (tanben emplegat) * gòrgue: tuf (puzzolana) * gòrja: boca * gorjada: tanben 'menjadeta frugala' * gornilha: granhòta, granhola * gorrièra: eleganta * gorrin: vaquièr; camisòt * gostar: dinnar * gòt a gòt (anar ") : gota a gota, degotar * graissa doça: sagin * gralh: còrb * gran [gro] adv. : brica, ges (tanben emplegat) * grana, grona: rasim * granauda: granhòta, graolha * grangèir: estatjant en afermatge que cultiva la tèrra per un proprietari * granolha: granhòta, graolha * grapald: grapaud * grapats : pèiras e bordilhas que demòran après un trabalh de construccion, de demoliment * grapiunar: gratar, folhar * graumilhar (se) : se trigossar, arpatejar, se remudar coma se quicòm vos prusia * graupir: sasir * gravena: sabla, grava * grèu, -èva: lourd; grave * greule, griole: rat campanhòl * grevança: regret * grevar: regretar. Me'n grèva: regreti * grilhada: patatas sautadas dins la padèla amb la graissa * grinzeleir: fr. groseillier * grolhon: pòrc (pichon) * gromel: fr. écheveau * gronzeleir: groseiller? * grovar: covar * guel, -a, guelses/i-eusses, -as. V. G-el * guenchir, guinchir ? fr. détourner, incliner, pencher, aller de côté, esquiver, se détourner * guechit: fatigat * guenilhas: sòrtas de bunhas del costat de Tièrn * guèrlhe, guèrli: fr. qui louche * guièra: vaissa (tanben emplegat) * guinhar: mostrar del det * gulha : fr. mur pignon * gusa: fr. buse; anc. busac, busal, busau * hala, ala (l'ala) : halle; hangar * iable: diable (diablei a Riom) * iera: ièra, èdra. fr. lierre * ivern: nèu * ivernar: nevar * jabiòla: gàbia per los poletons * jaca: vèsta * jadeu: fr. jatte, vaisseau rond et sans anses? * jagossar : fr. peiner, avoir du mal. * jai: gai (auseu) * jaire: s'anar j. * jalhon: polet * jamba: camba (tanben emplegat) * jambilhon: gambajon * jambre: v. Chambre * japar: fr. jaser, faire des commérages * japaire, japaira: commère * jaquí: vejaquí (tanben emplegat) * jardinatge: ortalha (legums produsits a l'òrt) * jarric: rove * jaspi: fr. aspic * jau/jalh, jalhard: gal * javanhòu: chòt * javílha: cavilha; fr. cheville. ''javilha folada'' : entorse à la cheville * joana: jonquille * joièl: fr. bijou * joielier: fr. bijoutier * jòine [juòjne], joine : jove * joncha: fr. andain * jonh? jont? : jo de buòus * jonht: jonch * jontura: bestials de laurar * jornada (sègre sas ~) : trabalhar a la jornada coma obrèir agricòla * jòune, a, jòine, a: joine, a, jove, a (los tres s'i dison) * jòus: v. Dijuòus * junc: jonc * junhant, a: prèp, a, limitròf, a * juòc [gio] : jòc * jurar: rembolar * lai: i (locatiu) * lai: fr. souci * laiat: fatigat * laïns, lais adj ailà, alai * laissa: alluvions * laissar: vuejar * landaud: bestiasson, sustot lo peressós * lanhar (se): aver de lagui, se demandar se qualqu'un va plan o non * lat de l'entrant: oèst * latz de levant: èst * lauras f. pl. : labras, pòts, bregas * lavanhar: fr. flatter, cajòler, caresser * lechon : gormand (gromand s'i emplega tanben) * Lèir: Leir, Léger, fr. Loire * leja: fr. luja * l-èsser: èsser * levada: regòla dins un prat que reculhís las aigas que rajòlan. De levada: fr. d'emblée * levita: vèsta. fr. lévite * li: i (locatiu) * liada: meitat de jorn. La liada delh matin (=lo matin), la darrèira liada (=après-miegjorn) * lianh: aval. fr là-bas * liauç: lhauç * limon: fr. madrier * lisèrt, lusèrt: lusèrp * lissar: fr. glisser * lista: fr. Bande de terre; champ plus long que large (del latin lista, bordura) * liuç: lhauç * liuçjada ([lustsada] grafia?) : eslhauç * liuçjar ([lustsa] grafia?) : far d'eslhauces * liurar: voidar * loca: groselhièr (tanben emplegat) * loda: fang * lòng, lònja: long, longa, lòng, lònga * lònh: luènh (tanben emplegat), luònh * lòssa: cace * luenta (la) : lo lonhdan * lum: calelh d'òli de quatre o cinc becs * lunar: far de luna * luneira: clar de luna * luns: diluns * lura f. : animal gròs; fug-l'òbra, coard, paucval * lusèrt, lisèrt: lusèrp * madament : parièrament * madèble: malaudiu * madiera : brancas de sause * madorne adj. : afligit * Magalona: Vènus, estel del pastre * mèstre [méstre] : mèstre (forma mai emplegada) * maestre [maytre] [muytre] : mèstre * mai: tanben * mag, maid, mast: mastra, maestra, mats, mèid, mèi, mei. fr. pétrin * mai, malh: pibol * mainatja-te!, mainatjatz-vos! : Tenètz-vos fièrs (formula d'adieu) * maite. tantes maites: tants d'autres * maitot/mai: tanben (s'i ditz tanben) * majofa : majossa * majofla: majossa, majofa * maganhós : malautiu, que sembla pas en bona santat * malha fr. meule; tas de gerbes dans une grange * maluç m. : amaluc * mama f. : mamà * mambor: dificultat, charivari, bruch * mance, -ça: esquèrra * mançard: esquerròt * mandurar: macerar * manhar: dominar, batre * marbiocha/merbiucha (grafia mai etimogica) (etim. bas lat. *minimicula) : drolleta * mardet [mortchí] : boc * màrfie: fr. transi, engourdi * margarida: coccinella * margolhar: fr. patauger, manier salement, barboter * marguilhièr: fr. bedeau * marmelaud: manouche, nomade, gitan * marre o marra? : bruch * marronar : rondinar, romegar * marts: dimarts * mas: sonque, solament * masada, maseda, masela, masel, masa, mase?, maeda [moeda] : formiga * masada: fr. hameau * masca: bruèissa * mascharar: mascarar, morralhar. fr. barbouiller, noircir, charbonner * maschurar: fr. barbouiller, noircir, charbonner * maseda: formiga (tanben emplegat) * massança: colleccion * 'massar: fr. prendre; ramasser; se refugiar * masuc: fr. buron * maton: fr. tourteau (producte de sarratge de las prèissas) * maussa: majofa, fraga * mauvàs, -asa: malvat, -ada * me (ex: per me) pron. ieu * meal: mèl * mècres: dimècres * mèdia: fr. sieste. V. Mèidia * medrar ?? V. Meire * meg, meja : mièg, mèja * mei: amb * mèi, f. mèja/mèija/mèia, demièi, f., dem(i)èia, dem(i)èja? : mièg, mèi (tanben emplegat) * mèidia f., mèdia, meijorn: miègjorn * meig, meija : mièg, mèja * meijornar: espartin * mèinuèit: mièjanuèit * meire/medre: meissonar * meiriar (se) : mudar d'ostal (del latin 'migrare') * melh: milh (fr. millet) * 'melh: al, amb lo * mèlh(s): mièlhs * mesnimens ?? : pasmens (tanben emplegat) * mentre adv. : durant * meola [m(i)ewla] [miaula]: mesolha, modela, mica (de pan) * mèque: fig mocat. fr. penaud * merende: repais dels trabalhadors que se manja al mitan de la matinada, vèrs dètz oras, e al mitan de la vesprada cap a quatre oras * mèrgue: gaspa (tanben emplegat), lachada, laiton * meritar: Acò li merita ben: merita ben acò * mès adv: mas * meschaent, a: dolent, a * mesenga: fr. mésange * mesir, mosir : fr. moisir * mèsma: meteis, -sa * mesnimens: pasmens, totun * messatge: vailet, servicial * miá: amiga (sentimental) * mialaud, mialon? : fr. mialan, milan * micha: pan blanc * mielhs (de) de mai plus, de plus, en otra * milhard: claufotís de ceriesas * mimí/niní: nenon * minaire: menairon * minauna: gaton, caton * mineira: mina, mena * minjar: manjar * minon: gat * minòt: gat * mioleira: basalt * mirgalhat : fr. de plusieurs couleurs * mis, blat d'Espanha: blat de las Índias * mission: tot far mission de: tot en fasent semblant de * mitanièr, a: capmasièr, a * mitat: meitat * moinant: donat que, estant que. fr. attendu que, étant donné que * mòl [mwa]: mica (de pan) * mola, moleta: flasca, flascon * molet: molin (tanben emplegat) * molha: fr. endreit tranquil d'una ribièra; luòc ont l'aiga cola tan discretament que pareis dormenta. * molhard: fr. sorsa d'aiga viva que nais dins los pasquièrs de las montanhas nautas. * momonejar: fr. marronner; murmurer * monalha: fr. marmaille * mòna: monina, monard * monèira: fr. hanneton * monilh: nombril * morralhar (se): se barbolhar (p. ex. la cara de manjar) ; se cobrir (lo cèl) * morralhar (se): lord, barbolhat; ebri * morla: socha (tanben) * moschaud: tavan * moschon: mostic; moscard * mosseiron: campairòl * mosteau m., mosteala: mostela * mostièr : monastèri * mot, mota: sens còrnas (animal) * mota: pelena, gason, pelosa * mòuser: fr. traire * mouton: moton * móuser: mólzer * muaa: auratge, avèrsa (evolucion de 'mudada') * muralha: mur * Nadau f: Nadal m * narisa, narina: narion * narma adv cap * narsa: sanha perilhosa (tanben emplegat) * nau: nòu (tanben emplegat) * naular: navigar * nautenc: fr. hautain * neaula, niola [niwva, niwga] : nèbla (fr. brouillard) * neaulós: nivolós * nèça f. : neboda * nèbla f. : fr. brouillard; brume * neija, neja: nèu * nèir(e), a/nièr, a: negre, a * nèci, nèsci ?? , -a [nèjsi] * nevier: fr. névé m * niarma, niun: degun * nibol : nivol (tanben emplegat?) * n(i)eus: quitament, e mai. Se le veguessiatz nieus: lors même que vous le verriez * nieus-ben (pron. niuben) : fr. mêmement * niula: nivol * no: nos. fr. noeud * noche: grosilhièr * nogièir: noguièr * noirin?? (fr. nourrain) * nojalh: nogalh * nòn [non] : non * nomar: apelar, sonar qualqu'un * nosilha: avelanièr * notza: notz, noga * nov'oras (las '') : desjunar tradicional del matin * nu: nud * nuech, nuèch [nuet/niut/në], nueit [nej/neit??] : nuèch, nuèit * nuòu, -òva: nòu, -òva * òc-ben [a be/o pe] : òc, reforçat * òc-plan [a plo/o plo] : òc, reforçat * òcha: rendètz-vos, ocasion, escasença * ocha: tèrra arabla; cap o chap (d'un baston) * oire: odre * òla f. : òli m. * oleta: fr. petite cruche * olha: oelha * omplidar: oblidar * ónger: assasonar * ongir: imbiber (vêtement ou une chose). V. embeure * òra (parlars del Santflorenc): ora * orange, oranja: irange * orba lutz (a l') : al crepuscul (lusor del matin o del ser) ; orizont (a l') * orcèl: fr. pis * òrdi, blat d'òrdi: òrdi (cultivat) * orfaneau [arfaniaw] : orfanèl * òrgi, òrge: òrdi (salvatge, 'hordeum sativum') * òrt de sopar: fr. potager * òs: nogalh o clòsc d'un fruch * òscha: rescontre, rendetz-vos, ocasion. mancar l'òscha: fr. rater le coche * pacand (pej.) : qu'es pas plan ensenhat, qu'a pas vista que sa campanha, fr. paisan, rustre . * pacha: gauta; gauta del cul * pachard: pardal (fr. moineau) * pachat: patatas cuèchas adobadas amb vinagre e saladas * padèla: padena * padelh: pade, granda cassairòla de còure, padelon * paga: agaça * paia: paga (tanben emplegat) * pairau, poirau: pairòl * paiun [payun/payün] adv: cap * palhanchar: fr. rempailler * palhàs, palhassa: palhissa, palhisson (mòtle on se fa coire lo pan e las tortadas) * panlada [patnada] : galeta de patatas raspadas e d'uòus batuts, passada a la padèla * palòt: bola de nèu * pam: costat * pamola, paumola: palmola (hordeum disticum) * pana f. : fr. tache de rousseu * panar: eissugar ([[Velai]]) ; raubar * panièr (far ") : fr. rompre son contrat sans préavis, retoumer chez soi avant l'heure convenue * panós: qui a des taches de rousseur * panta : plasentaria, blaga, mistificacion. * paora: paur (tanben emplegat) * papach-ros [pApa-ros] : pit-rog * papas: fr. bouillie * paraplur [paraple] : paracasuda * parelh: coble (de personas) * parentelha: parentat * parier: unifòrme (tanben emplegat) * parjada: tropèl * parlicada: discors * parpalhòla: galineta, coccinella * parpalhon: vagina * parpand: charraire. fr. bavard * parròpia/parròfia: parròquia. fr. paroisse * partre: partir * parvision: provision * pas: còl (geografia) * passa: còl (geografia) * passa-fin : tras que fin, tras qu'adreit * passar per malhas : se far pas remarcar * pastanada, pastanaia/pastenaia, pastanalha: carròta * pastrussa: pastorèla * pasturar (?), apasturar: paître, faire paître * pasturau: pasquièr?. fr. pâturage ? * patai(s): patés. fr. patois * patana: varietat de patata pels pòrcs * patiàs: patatas cuèchas a la cocòta amb de trocets de lard e sovent esclafadas * patifaci : fr. tracas et mouvement que se donnent les femmes auprès des accouchées * patirança: dificultat * patolhar: fr. patauger; manier salement * pau: fr. poinçon * pauchar: esclafar * pauva(r): pausa(r) (tanben emplegat); repaus(ar) * pavor: paor (tanben emplegat) * pebrada: farigola * pechier, bichier: fr. cruche * pèira de sucre: fr. morceau de sucre * peirada: colada volcanica d'escòrias, fr. coulée de roches * peiralhier: minaire de carbon * pèiranèira: v. mioleira * peireir: peirièra * peireira: potz de mina * peireiron: minaire * pèis: fr. pis * pelandràs, -assa: persona giganta * pelaud: paisan, òme pesuc d'esperit e de còs, maladrech o bèl e galhard * pelauda: femna bèla e galharda * pelh: pel (per+lo) * pelha: per las pelhas: fr. dans les draps, au lit * pelharòt (a) : sus l'esquina * pelhisa: v. Clujada * pelhon: chiffon, bout de tissu * penable: fr. pénible * pendèir: penda (tanben emplegat) * pendents m. pl: fr. boucles d'oreilles * pendre v. : penjar * penna: genest, ginèsta (tanben emplegats) * pennar: s'aparar a cops de pè * pensar: sonhar, donar manjar al bestial * pentiment: colpabilitat * perat adv. : completament. pas perat : pas brica * pereir: perièr * permenar, espermenar (se) : passejar (se) * persèc, persège, persèja, pèrsia: persèga * persugèir: perseguièr * pesason: fondacion * peschador, -oira: vivièr * peson: fr. piéton, pion (échecs); anc. fantassin * petaçar (se) : fig. fr. (se) réconcilier * petaçatge: fig. fr. réconciliation * petadoira: fr. pétoire; moto que fa de bruch * petaraba: fr. pétoire * petarda: fusilh * petarela: fr. arbousier * petarèlh: petaron (ciclomotor) * petaret: fr. silène enflé, carnillet; petaire (que peta sovent) * pete: embriac * peteròla: veissiga * petiòt: pichòt, pichon, petit * petòra: embriac * piada: fr. empreinte de pas. causir la piada: caminar amb precaucion * pial: pel * piasons f. pl. : fondacions (d'un bastiment) * piauça: pic (otís) * pibla f., pibola, pibona: pibol (tanben emplegat) (pibol: fr. peuplier noir) * pica delh jorn: auba * piei adv: piri * pingar, (a)pincar: plantar, dreçar * picgralh [pingralh] : picòt, picvèrd * pinambor: topinambor * pissau: cascada * pinhàs: fr. grappe * pinhar, plinhar: fr. mettre en pignons ou 'plonjons' * pitre-roge: v. papach-ros * plaçar: adesar, rengar * planc: fr. plancher * planesa: platèu de ròca volcanica * planhir, planger (plànger?), plangir: plànher; racar, regretar * plaseir: plaser * plond: prigond * plonjon/planjon (planchon??) : fr. meule de gerbes, pignon * plòva: pluèja * plueia, pluèia, plueja [ploedso] (Murat, Sant Flor, Chaldasaigas) : pluèja * plueure: plòure (tanben emplegat). Plueu a plastre/còrda : plòu a coa d'ase * poder m. (a Vinzèla) : orguèlh * podre, poire: poder (emplegat en una partida del Puei de Doma) * point, -a, pont, -a : ponch(-a), punt(-a) * pòla: pola * polai, polau: nogalh * polalha: fr. volaille * pom, pòm m. [pwon] : poma * pomat: citre * pòmpa, pompa: tarta (de pomas o de trifolas); fr. béret * pompir: marcar lo pas, fretar los pès sul palhasson * pompira: patana * pompon: fr. gâteau * ponar: fr. bouder * poncon: tonèl * ponhança: estrés * ponhar: estressar * ponhós: estressant * ponht(-a): ponch(-a), punt(-a) * pònt: pont * pòrc d'Índia: pòrc marin * pòrc fresc: lard * pòrge: tanben fr. 'parvis de l'église' * porra de París: fr. cive d'Angleterre * porrat, pòrri, porrada: pòrre * porreta: ceboleta * portalon: fr. loquet * posin: poleton * postiau [puesiaw]: fr. échalas * potaròl : campanhòl * poton, potona: dorga, pechier, fr. cruche * potona: bèc de la dorga o del pechier. Beure a la potona: beure a la dorga * pòus f. pl. : fr. balles de céréales; poussière. * poumon: paumon (tanben emplegat) * prangièira, prangeira, pranhièira, pranièira: après-mèidia * practica (de la) : per lo taure, taurir (montar la vaca) * prèiche: presic * prestir : fr. pétrir * promeir, pormèir, promièr: primièr. botar lo charri promièr: faire Paques avant les Rameaux * prossegier, pressegier ??: perseguièr * prun: prunièr * prus (aver de ") : aver d'apetit * pudina: pudesina * pueg [puet/put/puë], puei/puèi: puèg, puèi * pueissas adv. [pësa] : puèi * putafinar: eliminar pauc cha pauc * quan, -a, quanh, -nha: quin, -a * quantben: quant * quarteir (a " de): còsta de, prèp de * quatre (/oras) (las '') : gostar (tanben emplegat) * quatrejar: galopar * quauchaus: quicòm * quaucòm: quicòm (tanben s'emplega) * quena: fr. guibolle (camba) * queicòm/quelhcòm?: quicòm * quesar (se) : se calar, se taisar (tanben emplegats) * quialar, quilar: cridar d'una veu aguda * quilhar: fr. glisser * quinçon: pinçon * quitram : godron * raba, rabeta: fr. rave * raba-chaul: fr. chou-rave * rabanat : fr. rassasié * rabir (pas '') : sofrir tròp per conservar la paciéncia * rabusar: fr. radoter * racina: carròta * racinar: recular * radiç, rafe: rave * rafanèl: fr. raumàs (tanben emplegat) * rafar las ussas: fr. froncer les sourcils * raian: corrent d'un ribièra * rainaud, rainalha f. : mandra * ram: avèrsa vigorosa * rama: fr. fane; fusta/lenha menuda, brancam * ramada: avèrsa vigorosa * ramassar (se '): rentrar a l'ostal * rampalm: bois * rampanha: epidèmia * rampon, respon? [ris pu] : bois * rana: granolha vèrda * ranc: ròc * randa, rasa (a ") de adv. : rasís * randurar: batre la campanha, flanar * ranvèrs: penda al nòrd * rapar : atrapar (p. ex. una malautia), seguir * rapaton: diable * rapitar: s'agripar * rasa: gandòla, regòla. fr. rigole (dans les prés) * rasa (a ") de adv. : rasís * rasàs: precipici * rastèl (de '') : per l'esquina (caire ''). rastèl de l'esquina: colomna vertebrala * ratavolaja, ratavolaia: ratapenada (tanben emplegat. E tanben: rata-panada, rata-panata, rata-papanada, rata-paparada, rata-papinada, rata-parpanada, rata-parparata, rata-parpelhada, rata-parpenada, rata-pempenhada, rata-pempinhada, rata-pinhada, rata-penaa, rata-penà, rata-penarda, rata-penauda, rata-perpenada, rata-liada, rata-volada, rata-volusa, grifuda, artiaulada) * raufelós, -osa: que rauqueja * recenar: recular * reclaure: dintrar las bèstias * recoquet: caganís, enfant vengut long temps aprés los autres * recurar: recoltar lo mèl * redebelet: bisaujòl; ancestre. V. Reirdebelet * rega: gandòla * rega, reja, reia: fr. sillon. Sautar la reia: fr. dérailler * regde: corrent d'un ribièra * regi??, regit ?? : organizat * reibelet: fr. roitelet * rèi-bernat: fr. roitelet * rèi-petit: fr. roitelet * reinatge: fèsta patronala (oèst de la [[Nauta Lèira]], vòga o vòta dins l’èst del departament) * reirdebelet: bisaujòl; ancestre. V. Redebelet * reire: rire * rembaumar: sentir bon * remolada: maionesa * remudar: remenar * ren, ranh: renhon * repatiar (repastiar?): assadolar, assaciar * repotet: garron (fr. jambonneau) * requèsta / requista (aver ") : èsser recercat, reputat * resselha, ressegum: fr. sciure * restoble: estobla, fr. chaume * reta: carrieron en fòrta penda * retard: èsser de retard: èsser en retard, aver de retard * retrassar : recaptar, fr. ranger * reveire (a) : reveire (al "). fr. au revoir * revirar: renversar * reviure: fr. regain (segonda èrba d'un prat) * revolum: torbilhon * revolumar: torbilhonar * ribeira, ribena: valada * rigal: papag-ros * rimar: fr. froncer, rider * riu: ribeira pichona * rival, rivau: ribàs, tèrtre en penda al bòrd d'un riu o d'un vaur. Rivatge * roassar: traïnar, tuar lo temps * robiaca: devòta; anc. sòrta d'infermièra e d'educatritz del Velai presenta en tots los vilatges per aidar la gent * ròc-ferrau : basalt * rodana: fr. ornière; traça de ròda sus la nèu * rodau: foguièra de la Sant Joan * rodolatge: circ, radi, sector circular * rogelhon: rosat (vin) * rometz, romegàs, romeguiera: romec * rondinar: fr. trainer, flaner, glander; murmurer, grogner * ronha adj. : romegaire * ronhar: romegar * roquejar: getar de pèiras a qualqu'un * roscha/ruscha: escòrça * rossèl, -a: blond,-a; ros, -sa; jaune, -a * rostissa (faire una '') : far cremar l'èrba per trabalhar la tèrra * rot,-a: ablasigat, rendut (agotat fisicament) * rover: rove (tanben emplegat) * rufe: rugós (freg) * ruia: rua, carrièra * sabte, sande (esp. quand es un nom: Lo sabte) : samedi * sac [sa] * sacar (se) : s’aprochar, entrar (en sa casa), se metre "me vau sacar elh lèit" * sacar: vendre * saginat: fr. assagi * saile: fr. par-dessus * saïn [sei] sagin (fr. saindoux) * saique: quicòm, quauquarrés (tanben emplegats) * saletz, saleç: sause, salze * saltar (una carrièra, etc.): passar de l'autre pam, de l'autre costat * sambuc [sangu] * sàmplie, sàmplia [shomplie] : simple, simpla, nesci, néscia * sanar: castrar * sanha: prat umid ont lo pè s'enfonza de còps, mas sens perilh * sanlhe: saile fr. pèlerine * sans adv. : sens (tanben emplegat) (es pas un francisme) * sansònha : vielle à roue * sap: avet * sarcinar: sarcir * sarpelí: fr. surplis (des prêtres)a * sarrabastal(h?): bruch, tampatge, agitacion * sarrau :??? (des paysans) * sassic: moments (temps) * saton : cadenat * saubida, de: sobte * saubre: saber, saupre * saüc [sayu], [so-u] : sabuc * sauclar: sarclar * saumas neras: cèl auratjós, perturbacion * saumeira: fr. saumure * sautaboc: fr. criquet * sautar: sortir (parlars de l'oèst) * sauvagag? [sawbogà]: faire sauvagag: far una taulejada que marca l’achabament d’un ostau o la fin de la fenason; ara es una taulejada de fin d’annada * se: fr. soi (ex: chas se) * seauva, seuva: selva * sebiau, sebiar?: haie, enceinte, cloture * sèga après sèga: fr. à la suite immédiate * sègre: fr. suivre. Faire sègre: amener q. avec soi * seiar, sejar : segar (tanben emplegat) * sèita: rèssa * seitaire: fr. scieur de long * seitar: ressegar * sela : cadièra (tanben emplegat) * selar: selar; montar a la sela * selha, sega, selh? : segla * selhon: ferrat de fusta. plòure a selhons: plòure a coa d'ase * semondre: avertir * senh: signe a la cara. Taqueta o verruga, "gran de beutat". * sentida: odorat * sentinar, sentinejar: flairar, niflar * sentre: sentir (tanben emplegat) * ser [sei], sera m. : ser * serpolet: ferigola * sèrreu: planàs (geografia) * sèrva: fr. mare * sèrvia: resèrva d'aiga * sescha: fr. massette d'eau, jonc * simpla: tanben 'fòla' * si us plai: se vos plai * sira: nèu; vent NO d'ivèrn portaire de nèu (dins las regions que dison "la nèu" lo vèrbe 'essirar' tracha del vent, dins la region que ditz "la neja" es la quita nèu e s'i ditz "la sira", emai s'es una nevada calma) * sirar: nevar; far de vent NO d'ivèrn * socalhar: secotir * sofle: salamandra * soira f. : lop * sol (Bassa Auvernha): solelh * solaç: convèrsa * solaçar: discutir, conversar * solada (de nèu...) : capa * sole: solelh (tanben emplegat) * solèdre: vent de l'est * solelh [shu(g)ïl] Salèrn, [shugi], [shugic’h], [suc’hi(c’h)] Sant Flor, [suri], [sugi(r)] Mauriac, [suvi] Velai, [sulé/sulej] Bassa Auvernha: fr. soleil. solelh entrant: oèst * solelhada: còp de solelh, insolacion * solhet: sulhet * solier: fr. grenier * sòm, sònh (far ") : faire sòm-sòm * sòmge: sòmi * somjar: somiar * sònh: V. Sòm * sònha: proteccion * sonhar: agachar o mirar atentivament, observar; suenhar * sopa: dinnar * sòpa: sopa * soparon: ressopet * sopit: fr. éteint (volcan) * sordònha: sord * sorga: sorsa * sòrtre: sortir * sorzir: interpelar; amassar, acampar, recaptar; sasir * sostar: solatjar, esparnhar * sot f.: estable dels pòrcs * sot, sotz: sos (s'i ditz tanben) * sotjar: badar, far l'endormit, estar indecís (latin SUSPICARI) * soudar, saudar: soldar * soventar (se), sovenhar (se) : sovenir (se) * subte/subta (de): sobtan * sunhar: somiar * sunhe: sòmi * supiar: fr. soulever; fig. supporter * susnaut, -a adj. : culminant, -a * tabanàs : persona bèstia * tabolar: tabas(s)ar (s'i ditz tanben) * taiqua, tanqu'a: fins a. ''Tanqu'alh còp que ven e mainatjatz-vos, d'aicí.'' * taiqua quand, tanqu'a quand: fins que * taire (/se), taisar (/se): calar (/se) * tais-chin: taisson * tafor: calor umida * talha: talh, trencha, lesca * talha-prat: fr. pioche à rigole * talièr: luòc ont se depausa la lenha, lenhièr * tamblaire, tramble: tremol * tampatge : bruch gròs e continuat * tan: nos de la fusta * tan si pena: fr. tant soit peu * tanbens [tiobés] : tanben * tànger (se ") : aver un ligam de parentat * tapar: cobrir * 'tapar, atapar: préner/prene, prendre, (a)gafar * tapèlh: tapadora (fr. couvercle) * tarabast: fr. vacarme * tardivar (se): atardivar, atardar (se) * tartifle: patata * taulard: lausa plana e sovent espessa de grandas dimensions * taulièir: davantal. fr. tablier* * tauvèlas (faire las) : batre a la man la part del camp inaccessible amb l'araire * tavon: tavan * tege: sadol, tip * tèira: tièra. fr. rangée * teirada: fr. alignement * telh: fr. tilleul * telhós: fr. filandreux * tèma: caprici, desir, enveja * templau: còp donat sus lo temp. fr. soufflet * téner: tenir * tenalh: fr. arbalétrier, chevron * terçon: taure o vedèla de tres ans * tèrme: lista, bòrd bombut d'una rota, d'un camp; tèrtre, bòrd; broa, vegetacion long de la rota. fr. haie * tesson: pòrc * tèstanegra: mesenga, capnegre, lardiera testa niera * tèula brasièra: fr. pierre plate du foyer * tèule m: padena ambe de traucs per còire las castanhas * tiblatge : fr. crépi * obrador : fr. chantier * tible, pible?: pibola (tanben emplegat) * tim: farigola * tinau: fr. imbécile * tinèl: fr. sorbier des oiseaux, torier * tiraliard: avar * tirant: tirador (tanben emplegat), fr. tiroir * tiula f [tshiwo] (Salèrn), [tyiwga] (Mauriac): teule m.; fr. tuile f * toalha: fr. nappe; torchon * toalhon: fr. nappe * tocar, tochar: jogar (d'un instrument de musica, esp. l'acordeon) * tochar a: s'ocupar de * toia: fr. ajonc nain * tòna: ostalet del campestre * tonar: tronar (tanben emplegat). 'cò tona: trona * topin: topinambor; topin * topina: topinambors * tossinar: tossir en quintas * tòst: lèu * toteschàs: totescàs * totplen: plan, fòrça. fr. très * totsitòst franc. (sovent [tushtò/tushtö/teshtwà]: tanlèu (tanben emplegat),còpsec, immediatament * trabalhador: convise (fr. réunion de dentellières, et d'une manière générale, femmes au travail) * tranchador: sièta * tranedre: tròn, tron * tranquelar: trampelar, trampalejar, titubar * tranuga : agram (a l'èst) * trapissada: fòrta avèrsa * trasse adj. : fr. piètre * trassinar: saltar dessús * trau : biga aparenta on se penjava la carn per la far secar * trauchat (o traucat) : fr. creux adj. * trauchada: traversada * trauchar: traversar, traucar, far la traça * travada: fr. plafond * travèrs [trobers] * traversdet : espessor, nautor d'un det * travèrsa: vent d'Oèst, plojal * tregir: avalar * tremolaud: tremol * tremon: tremol * trepejar: fr. fouler (le sol), marcher sur quelquechose * tresanar (se): s'impacientar * trescolar (lo solelh) : se colcar * trestot: tot, ensemble * trestots, trestotas: tots, totas; totòm * treule m. : teule; fr. tuile * treulina, teulada, teulissa : fr. toiture de tuiles; toiture sans distinction de matériaux de couverture * trèva: fr. fantasma * triada: velhada qu'òm èra ocupat a triar las notz e a ne levar la tinta de nòga * trida: fr. grive * trifa, trèfa, trèfla, trefòla, trifòla (Velai subretot), tripola, trufe m. : trufa (tanben s'i emplèga, per ex. a Orlhac) * tròç de... : espècia de... (tròç de bastard. tròç de vela: fr. tasse ferraille) * tròce? o trocel : fr. trognon (de caul) truc: puèg (tanben emplegat) * tròp adv. fòrça, plan, extremament * trufièira: camp de patatas * trule m. : teule, teula (tanben emplegat) * trumèl m. cavilha (dels umans) * tujar: fr. tutoyer * tusta-barta: nesci * tutejar: dire de tu * uergas f.pl.: orgues * uerge, òrge, òrgi, (u)erdi, breichèia (Liuradés) : òrdi * ueu: uòu (tanben s'i ditz) * ugon: V. Chavanhòu * ulhe, a: sadol, -a, tip, -a * usatge: costuma * uvern: nèu (tanben emplegat) * vacança [baconso] * vacha [batcho/batzo/vatcha/vatza] * vachier [batzié]: lo qui fa formatges, es lo superior del 'botelhier' * vachiera [batziero]: totas las vacas e vedèls que passan l’estiu a la montanha que fa partida d’un domèni * vaciva [bachibo] : vedèl d’un an * valhant [baillon/balion]: valhant obrièr que trabalha lèu * vaira [bajro]: velada (luna) * vaissa: avelanièr * val(s) : vèrs lo(s) * valada: fr. vallée * valdre: valer (tanben emplegat) * valiure: fr. ravin * valor [balor/valor] * vana: cobertura del lièch * vapor [bapor/vapor] * vaque ! : vèni ! * varalh/varolh: tumult * varena: terrenh granitic, tèrra esterila, landas * varnichon, -ona : vinhairon, -ona (de St Varnin, patron dels vinhairons) * vas. V. Vès * vau: fr. val * vaudre: valer (tanben emplegat) * veaa, veiaa, veia: causa, quicòm * vedel, vedelh, vediau: vedèl * vèlh/vieu: vièlh. Quant ses velh? : quant as (d’ans/de temps) * velha: fr. vielle à roue * velhaca: vielhard(a) * velhar faire: susvelhar * velhessa: vielhitge * ven! venhi! : vèni! * vena: avena, fr. avoine * vendre [bendre] * venemós/venimós [benimos/venimos]: verenós * véner: venir (tanben emplegat) * ventar [bentà] : fr. vanner le blé (en Naut Auvèrnhe se servisson pas d’un 'van' fr., com en Limanha, mas en laissant caire, de naut, lo blat al vent) * velh(s): al(s), vèrs lo(s) * ventar: mai ventar: valer mièlhs * verdier/verdeir/vergeir/vergier: vergièr * veren: fr. venin; fig. venin, haine, rancune * verenós, -osa: venimeux * vergonja [bregongio] (Cantau Sud), vergonha [vergunho](Cantau oèst, nord e èst) * vernhàs: fr. ormeau * vernhat: vèrn, vèrnhe. fr. aulne * vès, v-ès [ves/be] [vas], d'ès : en/a; a cò de. ex: ''Vès Clarmont'' ([[Marcha]], Lengadòc, Provença, [[Forés]], [[[vivaro-aupenc|vivaro-alpin]) (la pregnança del francés, bota a identificar v-ès a vèrs, mas las doas proposicions non an pas ren a veire) * vertelhonar : se tòrcer de rire * vesiat, ada : qu'es minhòt, polit, agradiu de veire * vèsta: fr. veste. V. Jaca, Borré * vetz: còp, vegada; A la vetz: de costuma, d'abituda * vial, -a: vil, -a, lag, -ja * viala: vila * vialatge, vilatge [bilatzi] : vilatge * viaus, - a: laid, - a, fr. vilain, -e * viaus: gandòla, rigòla * vidalha: peitrina * viège: braçada; racion ?? * vièla, vièna, velha: fr. vielle (instrument musical) * vija, vimja, vime: vim (tanben emplegat) * vilaud: estatjant de la vila (pej.) * vilent: avar, marrit e lord * vinalha: sopa de vin * vinatge (sant ~) : vin de nessa * vinholat: vinhairon * vint [bin(t)] : fr. vingt * vint n. : vint quilogramas * viòl: dralhòl, chaminon * violet: sendièr * violon [biulun/viulun] : fr. violon * viraluelh: guerlhe * visar: regardar, gaitar; escrutar; far atencion * viseta : escalièr que vira, en fòrma de vitz * vispada: pluèja subta, de corda durada * viveda: civada * v-o: o (article neutre) * vodre, voire??: voler (emplegat en una partida del Puei de Doma) * vòga, vòta: fèsta patronala * voidar, vueidar [vuejdà] : vuejar * volam [vulan/bugon] : faucille * volha: oelha (tanben emplegat) * v-ongla [onlha] : ongla * v-onta: onta * v-ora: ara * vormalh: còp donat sus lo nas * vorzina: fr. saule marsault * vousadoiras f plur: debanadoira. fr. dévidoir * voutar: voltar, inclinar * vueidar, voidar [vwejdà]: vuejar * vuve, -a/veva: vieuse, -sa * z-elh, z-ela: el, ela * zangar: divagar pej. * zò, ò: zo, o (article neutre) == Vejatz tanben == [[Lexic_lemosin|Lexic lemosin]] g52rr0zytvqbapzabxxwhu42om3pdvs 2507982 2507981 2026-08-29T21:08:39Z Sovenhic 36254 un pauc de rigor lingüistica 2507982 wikitext text/x-wiki {{Dialècte Auvernhat}} L'[[auvernhat]] ten en generau le vocabulari de l'occitan embei los eventuaus chamjaments fonetics dau [[nòrd-occitan]], mas a tanben de fòrmas lexicalas especificas ([[arcaïsme]]s e mots diferents de la rèsta de l'occitan) que franc sovent son comunas embei los dialèctes [[lemosin]] e [[vivaroaupenc]]. Aqueste lexic conten de tèrmes tanben emplejats endacòm mai, pasmens los avèm pas exclús pr'amor de bailar una mòstra dau vocabulari auvernhat, traita mai que mai de ''Parlar occitan, Auvergne Velay'', de [[Tiène Codèrt]] (IEO 63, 2001); de ''L'auvergnat de poche'', de [[Joan Ros (autor)|Joan Ros]] (Assimil, 2004); de la revista ''Parlem, vai-i qu'as paur''; de ''L'imagier français-auvergnat'' (Aedis, 2005); dau ''Glossaire de la langue d'oc'', de[[Pierre Malvezin|Pèire Malvezin]] (1909); e dau diccionari de [[Francés de Murat]] (http://jean.dif.free.fr/Images/France/SSandoux/Lexique.html) Coma en la rèsta de la lenga i a de doblets, çò es, de mots dont le sens es exactament parèir, mas un ven dau [[latin]] e l'autre dau [[Gallés (lenga)|gallés]] (''la còrna'' / ''la bana'', ''l'èdra'' / ''l'ènna''...) o un proven dau [[francic]] e l'autre dau [[latin]] (''la mita'' / ''le gant'', etc.). Quauques mots pòdon aveire una consonanta iniciala eufonica: ''g/i-eusses/elsses'' (els), ''l-èsser'', ''z-onte'', ''v-onte''... *-è se pronóncia [ɛ] o [e] segon los parlars *-e se pronóncia [ɪ/e] au Sud, [ə] au Nòrd. *Le grop ''uei'' se pòt prononciar [œj], [ɛj] o [ej]. *Le grop ''ea'' se pòt prononciar [e̯a] (coma en romanés). Los mots se presentan en occitan auvernhat, e après los dos punts (:) s'en dona un equivalent en occitan lengadocian o ben en francés. * abarir: abalir. fr. élever des enfants * abatalhar: getar de pèiras a qualqu'un * abla: fr. ablette * abondar: èsser en abondància * abolhat: fr. ébloui, eissorbat * abora, d': d'ora * aboriu, -iva: precòç, -a * abraina: atirança, fòrça, violéncia, rapiditat * abraïnar (/s') : fr. se jetter sur * abrasar v: soudar * abre, arbre, aibre * abriga f. : abric * abriau: abrial, abril * abriva (d') o d'abriu ?? : de biais, en diagonala * abroa f. : broa (tanben emplega) fr. la limite, lisière * abusar: enganar; abusar * acabar: fr. finir * acairar: fòragetar a còp de pèiras * acanhar (s') : se solelhar * acaptar : V. Acaptar * acatar (') : cobrir (se), recobrir (se) * achaptar: comprar, crompar (non seriá un francesisme, Acapte e acaptar ‘adquirir, obtenir’ com acatar ‘reverenciar, respectar, obesir’ provenon en darrièra instància d’un meteis vèrb latin 'captare') * achaurar: calfar, defendre del freg, abrigar, coconejar * acistrar: raubar?? * aclan: arcolan. V. Arcan * aclapar (s') : fr. accroupir * acluchar (s') : se corbar * aconsomir (s'): assopir (s') * adelir: fr. épuiser * ademan: endeman * adrilhier, drilhier, alusèir fr. alizier, alisier (Sorbus torminalis) * aduèi: uèi * aduire: conduire, menar * aer: èr. en l'": fr. déboussolé * aferniau f, ferniau f. : utensili de fusta del qual los vaquièrs se servisson per trencar lo calhat * aficcionar (s'): fr. s'enticher, se passionner * aganir: extenuar * agara, aiara, iara, asara, aura, agora, alhora, avora: ara - d’ora en ora, d’aura en aura : del nord au sud * agland: fr. gland (du chêne) * agorar/agroar (s') fr. s'accroupir, s'acagnarder, s'asseoir sur les talons * agorrufar: fr. froisser * agromar: fr. recroquevillé * agromeladat: tortuós * aiara: ara, adara; uèi (Briude) * aice: colèra ?? * aicí-lai (d'): fr. par là-bas * aicival: fr. ici-bas * aigada: inondacion * aigre: acre, agre * aigueira: aiguièra * airede, airedís m. : fr. airelle, myrtille * airiçon: eiriçon * aisinar ?? [ëgina], aisegar?? [ëgiga] aigar? [ëga] : adobar V. asegar * aital: v. aitau * aitant: tant * aitau: atal; anem; coratge * aitot: tanben * ajaça: agaça * ajauc: fr. ajonc * ala: angar, cubèrt (tanben ala d'aucèl) * Alaier: Alèir, Alièr, Alavièr, fr. Allier * alandar: a. lo bestiau: far sortir lo bestial de l'estable per lo menar al pasquièr. Sin. naparar (Salèrn, Mauriac), gitar (Riòm) * alara [agaro] : fr. maintenant * alàs: interj. ailàs! * alausa: lauseta, alausa * Alavièr V. Alaier * alegrar: fr. égayer, rendre plus aisé * Alèir V. Alaier * alenant: mai que, tras que, fòrt, plan, regde, subre + adj. * alèrta: esglai, esfrai * alet: alen * alh: al; ala * alhèira, d': de contunh, sens parar e lèu; fr. sans discontinuer * alhora: ra (tanben emplegat) * Alièr V. Alaier * alisar: fr. repasser * alobit: òme avid que cèrca a s’apropriar çò que li aperten pas * alora [avora]: ara, aora V. Avora * altre -a (en cèrtans luòcs): autre, -a (cf. Roergue e localament en Givaudan) * alucar: fr. allumer * aluja: sangsuga * alumar: fr. allumer * amaisar: amatigar, apatzar * amaseda: v. Maseda * amassar: prendre; fr. ramasser. Amassar chalor: prendre calor. Se 'massar: se refugiar * amb [om] : amb. fr. avec * amont: en naut * amorrar (s'): èsser absorbit per quicòm * amortar: atudar * ampòn [ampoan], empòu, amporai, empola : gèrd, fragosta (tanben emplegats. fr. framboise) * amposeir, amporier: fr. framboisier * anaissin (pron. aneishí) : ansin, atal * àngiau: àngel * angla: agla * ant l'ora (d' '') : d'avant l'ora * antan: autres còps; l'an passat * antenons m. pl.: testiculs * an-uèi, anueit [anej] [anèj]?, anuech [anë] : uèi (s'i ditz tanben). 'd'anueit ençai/en aicí?' (notat "d'aneinchin"): d'ara endavant * anuòge, einueg?: enuèg * aost, avost: agost * aparelhar: preparar * apastar: donar a manjar al bestial * apasturar: fr. paître; faire paître * apear: rejónher, atrapar * apeitar/espeitar [(a)peità] [(a)pità] [pietà]: esperar (atendre) * apincar (s') : apiejar (s') V. Pincar * apòrt: vòga * après-mèidia: après-miègjorn * apoticari, apoticaire * apressa: adv. après * aquí a: aquí, vaquí (Aquí los a: los veicí) * apujar: apiejar * aranha: telaranha * aranhada: aranha * araira: fr. arrue * arapar, arpar, arrapar ?? : atrapar (p. ex. una malautia), seguir * arboneira: esquiròl (tanben emplegat) * arbroquin : arbrissèl * arcan [arcan] (arrondiment de Sant Flor), arcana (parçan de Salèrn), arcanela, arcanau, aclan, arzan, arzau: arcolan * arcana: creda roja * arcandièir: òmes sens valor morala, crapula * arcanetas (montar las): venir roge de vergonha * archa: grand còfre * archar: arcar, darcar (córrer). Archar país. * ardir (s'): fr. s'enhardir * ardit: ardit, liard (moneda); interj. coratge! * aret: fr. bélier * argiala: argila * arma: fr. âme; expr. de suspresa * armèl: grand anèl fach amb una branca de fusta torcida * armatge/armalh m.: armari, fr. armoire, placard * armèir m.: armari, fr. armoire, placard * arnha: irritacion * armasi: armari, fr. armoire, placard * arneis, arnesc ?: panoplia * arpar: prendre, sasir. V. arapar * arpatejar: f. agiter les griffes, les mains * arpeta: aprenedís * arrapar: atrapar (p. ex. una malautia), seguir, fr. fig. river, visser V. Rapar, Arapar * arras f. pl.: fr. arrhes (argent donat per mor d'assegurar una pacha) * arrelh: racina * arrembar (s'): se getar * (ar)ronza, (ar)ronze/(ar)ronzàs m. : bartàs. fr. roncier * arrucar: fr. blottir * arseir, arser, arsèra: ièr de ser (davans-ièr/arsèra: avant-ièr) * arsi: set. fr. soif * artelh (plur. artelhs, artiaus) * arteson, artison, artuson, arteison ? arteron : fr. ciron (barbas d'espiga), mite, asticot * arton: anc. pan; mangiscla per un viatge * arzan, arzau: arcolan, arcan (tanben emplegat). V. Arcan * as [a] : v. Vès * ase bobó o bobon? : fr. têtard (babion en Alps Maritims, de Babi, 'grapaud') * asegar, aseigar: adobar * aseimar, asaimar: mirar, observar, examinar (latin *ad-aestĭmare, oc. ancian 'adesmar', 'azesmar') * asotar: avortar * asne [ane/aine] : ase (tanben emplegat) * asorar: adorar, venerar, baisar un objècte sacrat, una relíquia; anar a l'ofrenda * aspre (aver d'") : aver d'apetit * assai: ensag * assajar: ensajar. fr. essayer * assapar: assadolar, assaciar * assem(s), d'assem(s) : ensems * assemblada: la maison d’assemblée dans laquelle vivait la beata ou robiaca (religieuse rurale) autour de qui se réunissaient souvent les femmes pour travailler au carreau, bavarder, prier * assetar (s'): fr. asseoir (s') * assolellar (s') : aconsomir, assomir, assopir * assuausar: adocir, calmar, apasimar * atanben: var. tanben * atanpauc: tanpauc * atapar, 'tapar: préner/prene, prendre, (a)gafar. 'tapar paur: prendre paur. atapa-qu'atanhe: a l'azard, fr. au petit bonheur, a vista de nas * atapir: tapar * atau: atal; de contunh, de la meteissa manièra * atenar (s'): èsser preissat * atemar (s'): s'obstinar * atisar: fr. attiser, instiguer * atissament: enervament * atràs [atrà] : al delà, en darrièr. interj. metetz-vos de costat! * atretant: aitant (La bèstia a nòu caps e atretant de coas) * atubar (lo fuòc) : alucar (lo fuòc) * aturar (s'): aprochar (s'); arrestar aplantar (s') (tanben emplegats); apiejar * au! : interj. òc !; davant lo nom de qualqu'un, per l'apelar * aub, aube, bei: amb * aubar: sause * aubèrge m. : auberga * aüc: crit insolent * aücar: cridar d'insolenças * aucèl de la mòrt: chòt * aucèl de las polas: fr. épervier * auçura: autura, elevación de terrenh * aul: el * aul: marrit, mal. "far d'aul far" : èsser pas de bon far * aulan(h)a, auglana, aug(l)anha, aulana, aumanha ("emanha"): avelana (tanben s'i ditz) * aulanheir, aulanier(a): avelanièr (tanben s'i ditz) * aumalha: bovins (gròsses) * aur [aw] : fr. or (metalh). loís o levís [leví] d’aur * aura: aura, vent * aurada: aurièira. fr. lisière d'un champ * auranja: irange * aure (Cantal): aubre * aure (l') : la rèsta, quicòm mai. "Vòle acò e pas d'aure" * aurisse: vent violent qu'anóncia l'auratge * ausanier: bois (arbre) * ausèl(h)?, augèl, ausel [uzí], auseu, auvèl(h) [usèr, usé, uwbèl, ewvé] : aucèl [ushèl] (tanben emplegat) * auserau: fr. érable * aussitost franc. [ossità] : còp-sec [kosé] (tanben emplegat) * auvir, ausir, entendre * aval [abal] : enbàs * avalhant [abaillon]: pretenciós, arrogant * avalisca: exclam. a la vista d'una causa qu'inspira lo darrier grad de repugnància * avans: abans, avant * avariciós, -osa [abarisiós]: avar, -a * aveir: aver * avena: civada * aver m. espécia bovina * aver char + vèrbe inf. : fr. coûter cher de + verbe inf. * avèrs: ubac * avèrti m., avèrtia f. costuma * avertir: experimentar, conóisser; acostumar * avigier: fr. alisier * avisar: regardar, gaitar; escrutar; far atencion * avitar: fixar amb una vitz, vissar * avora, avòra (parlars del Santflorenc), alora [avora]: ara, aora * babaròta: escarabat de cosina * babau: bèstia imaginària per far paur als mainatges. ''Se sortisses lo babau te minjarà'', "Se minges pas ta sopa lo babau vendrà''; nom donat als insèctes * bacha (o bascha se ven del gallés 'bascauda'): fr. baquet, auge, bac de pierre sous une fontaine pour récupérer l'eau * bachàs (o baschàs se ven del gallés 'bascauda'): abeurador * bachòla (o baschòla se ven del gallés 'bascauda'): panièr o semal per lo transpòrt de rasim durant las vendémias; sòrta de bac de fusta, de forma ovalària, amb doas ansas lateralas constituidas per un talon de branca laissat sus las dogas * bacon: lard, codena de lard * badar: dobrir; restar la boca dubèrta, estonat * badat: dobèrt * badinar: s'amusar * badinatge: fr. plaisanterie * badò: pèça del jòc d'escacs que se desplaça de galís * bagatge: vestits; bagatges * bajau: casuda * bal: bal, dansa * balai, balaja: fr. balais * balar: dansar * balastra: caçairòla * balhassat: de colors variadas * baloard: fr. boulevard * bandat, -ada: sadol, ebri * banejar: fr. bruiner * banhadura: fr. mouillure, état de ce qui est mouillé * banhar: molhar (qualqu’un en li getant d'aiga) * banhar (se "): far un banh * banhat: fr. marécageux * banhòla: banhadoira anciana amb de rodetas * banqueta: trepador * baraban (barrabam??) : filh de degun, boemian * baralhar: s'agitar * barbajau, èrba de talhadura : joubarbe * barbòlha f. persona que parla indistintament; esperit confús e inconséquent, pauc senat; fig. enfanton * barbotir : parlar doçament * barcèla: fr. tombereau * bardèla: vièlha vaca * bard: fr. terre glaise * bardar: salir * bargassejar: fr. baragouiner * barginhar, barguinhar: esitar; mercadejar, negociar lo prètz * baril, barril? : bòssa, bossa, ansa (engenh de pesca) * barjaca: fr. femme médisante * barjar: bregar, concassar lo lin, lo cambe; parlar fòrça * barlandatge: v. Varalh * barnau: simpler, simple d'esperit * barquet: fr. baquet (à lessive) * barracan [barracòn/boracan]: estòfa * barrar: claure, enclaure un eiretatge, tampar, arrestar; claure un terrenh, un camp * barrat, - ada adj: barriolat, -ada * barrats/mèrles: bigarrats (gendarmes. Nom donat pel marescal Duroc als musicians de la garda urbana) * barreirat: Darcar lo barreirat: passar una frontièra, cambiar de situacion, cambiar de camp, eventualament trair. * barron: baston * barta: fr. hotte * bartòt: fr. punaise * bas, -sa: pregond, -a * bast [bas/bat]: fr. bât * basta : se a Dieu plai (tanben emplegat) * bastissa: immòble * baston [basto]: fr. bâton * bata: sòc d'un animal * batal, batala: fr. pagaie * batalejar: fr. pagayer * batalhar: fr. discutir; déblatérer * batejar [batedzà/batigià]: fr. baptiser * batel: batèl * batelar, baratelar: anar e venir amb bruch * batielhas f. pl. : batejalhas * bavaira, baveira, bavareta, bavarèl: pèça del faudal masculin * beal, be(s)au, beau: besal, rec: canal de derivacion qu'adutz l’aiga del riu al molin o que mena las aigas dels prats vèrs un rec * bèc [bè] : fr. bec * becar: 1. fr. becqueter, piquer avec le be.c 2. fr. sommeiller (sans jaire?) * beçau: beç (tanben emplegat) *beçon: beç (tanben emplegat) * bealar: cridar *bedissa: sause * bei: amb * bèissa: fr. bêche * belament: lentament, doçament * belet: ancestre, bisaujòl; grandpaire (mèstre del maine); nom afectiu balhat a un pichon * belèt: febrièr (tanben emplegat) * bèlh, a: bèl, a * belhcòp: fòrça, plan * belhida: semola * belhir: bulhir, bolhir; fermentar * belièra: V. beal * belija, belha, buluga: beluga * bèl-paire, bèla-maire: nuòu marit, nuòva esposa de la maire/del paire * ben [bej/bion] : fr. bien adv * bena: buc, rusc, bornat * bena, bana: banasta pichona garnida de vime * benabèl: fr. bel et bien * benastrat: qu'a sòrt * benlèu [belèu/bienlèu/beliau] * bentot: tanben * bequenar: rire (far bequenar) * bericles: lunetas de vista * berla: ataüc * berbesin: formiga * bernachon, bernaton: fr. roitelet * bèrta, barta: fr. hotte ou panier en osier que les cultivateurs portent sur le dos, soit au moyen de bretelles passées sur le épaules, soit à l’aide de bras ou leviers en bois que les épaules supportent et que les mains retiennent. * berzenar: bufar violentament del nas, boca barrada, durant un esforç o just après * besenhas (f. pl.) causas personalas, vestits * besonha, besunha : causa. besenhas (f. pl.) causas personalas, vestits * bessina de lop: fr. vesse-de-loup * bèstia: fr. sot * bestiau m: fr. bétail * bestium: animalum, ensemble dels animals * besunha: fr. besogne; chose * Bèu sénher/senhina (f.), Biau/bel [bi] sénher/senhina (f.) : sénher! ; expression de commiseracion equivalenta a "pecaire" o "bona gent". Bon sénher! exclam. * beta: còrda * beton (Cruesa) : beç * beure [bi(e)wre/biwri/bewre] : fr. boire * beure: castor * biaças pl. (perque a doas pòchas) : fr. besace * biais (aver paure ~) : aver una paura andadura, èsser en mal estat * bian : V. Bien * bica: cabra * bicar: baisar * bicha: fr. grand pot de terre * bichier, pechier: fr. cruche * bichon: pòt * biega: cròssa * bielar dejós lo molin: fr. faire un bief, fig. perdre son tenps * bien: plan, bèlcòp * bigòra (viròla??) : fr. tarrière, outil de charron * bienastrós: aürós, sortós * bienvolença: bon voler, gràcia * bima: vedèla jove, de dos ans (del latin bis) * bisa, bissa?: vent del Nòrd, que bufa entre lo nòrd e l'èst. bisa nièra: vent fosc de la nèu (NO) ; nòrd (direccion) * bisaurada: fr. bourrasque * biscar: èsser contrariat o vexat * blacau (blacaud ?): fr. babillard * bladre : fr. érable sycomore ou faux platane * blai: beç * blanche m. : corset (vestit). fr. corsage * blasina: fr. bruine, pluie fine et brumeuse * blat: cereal en general. Lo fr. blé: lo froment. * blat negre: fr. sarrasin * blat d'Espanha: fr. maïs * blat, sega, segol: segla * blauda [biawda, blòwda] : fr. blouse, sorte de vêtement, de tunique. Se dit quelquefois aussi d’une redingote à longues basques * blesta: fr. écheveau de fil. v madaissa * bleu, blèva: blau, blava * blòc: en bloc: tot ensemble * boada: transpòrt collectiu per ateladas de buòus; fr. corvée, assistance passagère, travail collectif et bénévole, pour donner un coup de main à charge de revanche. Es un vestigi dels trabalhs deguts et exigits al senhor de l'ancian regim. V. Boirada * bòba: serpent, colòbra * boc [bu/but], bocaud, bòchi : fr. bouc * bòca: vièlha cabra * bocar [ò] : potonar sus la boca * bocha: labra, boca * bochinar: romegar, fr. bouder * bochon: bistrò(t), bar * bocin: un bocin: un pauc * bocla: bocla de metalh * bodiàs: romeguièra * bodier: boièr (tanben emplegat). fr. bouvier * boetar (vòutar) : fr. voûter, arquer * bofet: tafanari (umoristic) * bouetat (vòutat) : òme qu'a l’espinada arcada * boga: bòrna, fr. borne, limite * boinar, bodinar: bornar, delimitar * boira: fr. ensemble de bovins de trait * boirada: transpòrt collectiu per ateladas de buòus; fr. corvée, travail collectif et bénévole, pour donner un coup de main à charge de revanche. Es un vestigi dels trabalhs deguts et exigits al senhor de l'ancian regim. V. Boada * boirar: mesclar (se ditz tanben) * boirar o borrar: metre en fagòts; emplir * boirat: emplit * boire: ventrut * boirelat: V. Boirat * boiron: fr. jeune apprenti bouvier * boissaman: eissugaman * boissar: eissugar. V. panar * boisson de las penas: V. pena * boissonada: fr. fourré de buissons * boitós: ranc. fr boîteux * bòja: saca de tela de sarpilhièra grossièra * bola: V Boga * bolet de la baga: fr. coulemelle * bolha: garait (se ditz tanben) * bolhat: fr. tache, flaque d'eau ou de couleur * bolicar, bolijar?, bolejar? : bolegar * bolija(r): estincela(r) * bolla: bòla * bòn: bon ('bon' davant vocala, bòn davant consonanta. Après lo nom, 'bon': 'un òme bòn, un bon òme'; de bòn pan) * bonicon: esvèlt, polit * boquet: saltarèla * boqueton: fr. chevreau mâle * borg: capdulh d’una comuna * boriaire, -aira: borièr. fr. fermier * borion: fr. bourgeon * borlar: brutlar, bruslar * borlet: fr. bourrelet qu'on met sur la tête des enfants qui commencent à marcher. Virar borlet: perdre lo cap * bòrli: bòrlhe (tanben emplegat), òrb; fr. taon aveugle * bòrna: fr borne, limite * bornatat : fr. creux adj. * bòrni d'un uelh: bòrni que n’a qu’un uèlh * bornicada: fr. préjugé, aveuglement * borras: étoupes * borrassa: fr. lange en laine dont on enveloppe les enfants nouveau-nés. En pl. : ensemble des langes qui servent à emmaillotter un enfant * borrasson: joguèt de pelucha * borré (grafia? cf. leng. burèl?) m: vèsta * borret: taure; adj. molsós * borreta: vaca jove (1 an) * borsalhièr?: fr. bourrassier * borrut adj. : fr. frisé * botar: 'quo me bota: me conven * botassa: fr. mare * botaròt: fr. champignon * botelha: vessiga; botelha * botelhièr: fr. aide-de-camp du vacher * bòtja: v. bòja * botre: botar, metre (tanben emplegats) * bourrar: renonciar, non pas capitar * bragas, brajas f plur: fr. culottes (vièlh parlar de comunas ruralas; Lo parlar modèrne de las vilas de Pleus, Mauriac e Salèrn se se ditz culòtaalotos) * bragas, braias f plur: pantalon. pausar braias: anar de ventre * braietas f plur: fr. petite culotte * brajon (de banh) : eslip (de banh) * branda: fr. grande bruyère * brandar: tuar; bramar (fr. braire); cremar amb una flama viva, ardenta * brandir: fr. agiter, branler, secouer * brau: fr. taureau, étalon * braudar: fr. broder; tenter * breçòu, breçau: breç (tanben emplegat) * bregalhat, brigalhat: fr. bariolé, peint de diverses couleurs * breichèira: òrdi * bregira, breichèira, braceira?? : segla * bren, remol, cru (Salèrn, Mauriac), bes? [besh] (Riom) : fr. son, résidu de la farine * brenar, renar: fr. bruit dut cochon quand il trempe son groin dans l’eau ou dans tout autre liquide * brénia/breba: bren (mèrda) * brenle, brinle: fr. branle, danse dans laquelle les figurants se tiennent par la main, forment un cercle et parcourent successivement tous les points de la circonférence * bresar, brisar: fr. émietter du pain, briser avec effort * bresilhar: fr. gazouiller * briòla m.: obrièr maladrech, pauc dotat * bricolar/gigonar/barginhar: trantalhar, barguinhar, esitar, tergiversar * brifar: manjar bèlcòp * bringa: femna mal bastida, una evaporada, una filha nauta e desguindada que fa pas que saltilhar e gambadar * briular, briugar?? [briwgà/briewgà] : "bourdonnement grave que le taureau fait entendre lorsqu’il marche fièrement à la tête de la vacherie ou gratte du pied la terre ; il est remarquable que les animaux ne font plus entendre cette espèce de bourdonnement après la castration ; 'briugar, brandelar, branlar, barlocar': beugler le taureau. Le beuglement ordinaire des bœufs, des vaches et des veaux se nomme 'bramar' ; ces animaux ont, en outre, un troisième cri, que nos montagnards appellent 'deigueilar', qui commence par un son prolongé, très aigu, et se termine par un ton grave, c’est un cri d’alarme qui annonce la présence du loup." (Alan Broc) * broa: limit (d'un camp). Broa delh ciau (o asuelh): orizont, asuèlh * bròc [bro(k)] : vas en tèrra, pròpri a contenir d'aiga; fr. cruche. * bròca: branca * brocantar: fr. brocanter * broet: bròu, bolhon * brossa: fr. bruyère; fusta/lenha menuda, brancam * brostar: fr. broûter * bruèia, bruelha: fr. fâne, pousse, feuilles (d'ortolalha) * bruelha, bruèia: fr. fâne, pousse, feuilles (d'ortolalha) * bruga: fr. bruyère * brugir: murmurar, fr. bourdonner (un riu) * brulhar: brutlar * bruma, brumatge fr. brouillard * brut: bruch, rumor, novèla * bu: amb * budel: budèl. budel cuolat [kiogat]: fr. le rectum * bueu (plur. [biaws/büe/bë/bü/bes]): buòu * bufa: bofa (còp) * bufar: bofar * bufet: fr. soufflet, instrument servant à produire du vent * buïja, buja, boja: pradèl (bas e umid), pasquièr, situat sovent prèp de la maison, inculte ont gaireben sempre l'èrba a creissit naturalament. Ancianament designava la bosiga fr. jachère * buja: tèrra èrma, amb una vegetacion pro rara, com de l'èrba i de genèsts * buja: fr. cruche * bujada, bugada (forma orlhaguesa montada en Cantalés): bugada * buquet: V. Boquet * burla: tempesta de nèu * burlar: faire una tempesta de nèu; brutlar * busac, busal, busau: fr. milan; anc. busa. V. gusa * but: but, pont que se visa * butit: testut * cabèga: cavèca * cabornat : fr. creux adj. * caca: notz ("noix sans brou" infantil) * cacalh: bonbon; pl. renhons * cacaloneir: rugbyman * cacau: uòu * cachar: quichar * cachon: avelana; nogalh * cacorla, cocorda, cocorla, cogorla, cog, coina: cogorda, coja (tanben emplegat), cuja, tuca * cafinhotar (se) fr. se blottir dans un petit coin, se rencogner dans un petit espace * caia: truèja * çai adv. fins * çai enrèire: recentament * caire: canton. fr. coin de l'âtre * çais: aquí * caion, caionet: porc (Velai) * calada: senda rapida; senda dins la nèu * calcinar (se): se far de socit * camba-gròs (sud del Cantau): fr. champignon * cambavirar: regirar, fr. bouleverser, surprendre * cambeta: fr. tige (de planta) * campaneta: fr. campanule (flor) * campejar [kampisià/kampegià] : perseguir, se lançar a la perseguida * campejada [kampisiado/kampegiado] (partir a la "): perseguir, se lançar a la perseguida, esp. anar un gos darrièr un gat * campís: espiègle, indocile, rétif * canabau: carbe * cancheta: fr. petit seau en métal * cande, canda: clar, limpid * canèla, chanèla, dosilh [dugi] : fr. robinet * cantèl: fr. chanteau (de pain) * canulant: enujós, emmerdant. * canular: fr. ennuyer, emmerder * canon: veire de vin * cap [ka]: tèsta f, cap m * capbàs: fr. descente * capetar: fr. descendre, (anar a un luòc) * capolar: fr. hacher * caponar (se): se dissimular * carcin: abitant del Carcin; vaslet de bòrda logat per las fenasons * carcular: pensar, somjar * cardalhau: topinambor * carnada : carn de vaca salada * carrar (se) : se plaire, s'amusar * carrin: pòrc * caròta: beta-rave * carrat : fr. carré d'habitation, dans un ensemble de bâtiments agricoles * cartofla : patata (Bas Auvèrnhe) * cartonada: mesura de susfàcia que vària segon las regions entre 6 e 7 aras, aicí entre 9600 e 11200 km * casabèc: fr. chemisier, corsage * casar (se): maridar (se) * casca-lumaç: cagaròl * cascavel: cadun dels torns qu'òm fa en restant suls pès e las mans sans que lo còrs tòque lo sòl; [karkavé] fr. grelot * cascavelar: avançar fasent cascavels * casiau: pèça de vinha * caston : fr. bergerie * cat (Carladès), chat : cat * catar: amagar, escondre, abrigar, cobrir * catonar: careçar, amanhagar * caula: graula * caura f.: v. còure (avelanièr) * causa (per " que): per çò que, perque * celèira, cereira [sareida?, sardeira], cerèisa, ceriesa: cerièra * celerier, cereis, cereir, cerier, ceredier: cerièr * cenelhier: fr. aubépine * censa f. : fr. bail, contrat * cent m. : liura (unitat de pes) * cerv: cèrvi * cesta, ceston: fr. grande corbeille, panier (Panier s'i ditz tanben) * cestús?? : país, luòc dont venèm * chabeç: fr. traversin * chabra ([[Velai]]) : saltarèla * chab(d)elièra: riban de fil * chabidar: s'assopir, somnolar * chadeira, chaseira, cheira: cadièra (tanben emplegat) * chadeira: cadena (tanben emplegat) * chadenàs: cadena gròssa per traire los arbres del bòsc * chala(da): passatge, camin desgatjat de nèu; traça dins la nèu * chald, chaud: caud * chalm, chauma: planèl esteril * chambalià, chambaliá? (chambaliga), chambalha: cambaliga, garrotièra. fr. jarretière * chambre (de mar o de riu) : cranc * chamin de pè: viòl (tanben emplegat) * chaminon: viòl de pè * chamjar: cambiar * champanhon: campanhòl * chambe, charbe/cherbe/cherba, cambi, canabau, chanebe, chandre, chandra f. : cambe, carbe * chamarat m. : estatge superiòr, dins unq fenèira, amb claravia ont se fasiá secar la palma e lo fen * chambon: cambajon * chamèis: suja * champeirar: seguir, caminar sus la traça de qualqu'un * chanau f. : fr. cheneau, gotièra de zinc au bòrd del teit (mas: 'canal' m. fossat d'escolament) * chancèl: ataüt * chandela, chandeala: chandela; gratacèl * changre: cancre * chanit, -ida: fr. moisi; sòl de mal trabalhar; acerb, aspre * chantel: cotèl * chantèl: tròç copat dins un gròs pan * chap-coissin: cabeç (fr. traversin) * chap-leit : fr. bois de lit * chapusar: fr. charpenter, débiter le bois à la hache * charba: ansa * chardas (las '') : velhadas durant las qualas se cardava * Charenda f.: Nadal m * charent, -a: que demanda un prètz tròp elevat * charga: carga (tanben emplegat) * chargar: cargar (tanben emplegat) * charrau: camin d'espleitacion * charreira, charrèira, carrieira: espaci entre doas bòrdas, mena de rua * charvalhar ([[Riòm]]) : fr. patouiller, manier salement, détériorer * chas: a cò de * chasau: maison arrueinada, fr. chaumière * chaschòu: crani, tèsta entièra * chasque inv. : cada * chassanh: garric * chasso (chasson ?) : roire * chastèlh (plur. chastèlhs/chastiaus) : castèl * chastra: buc, bornat * chatau: cabal * chat-foin: putòi, catpudre * chaubre, chaure: caber, cabir * chauchar: caucar. fr. presser, fouler * chauçada: barratge * chaucida, chaucit: cardon * chauçura (Bassa Auvernha): fr. chaussure * chaudre: caler (se ditz tanben); caber, cabir * chaul: caul, caulet. fr. chou * chaul-raba: fr. chou-rave * chaumesir: caumosir, mosir, fr. moisir * chaumesit, -ida: caumosit, mosit, fr. moisi, -e * chavacròs: fossaire, fr. fossoyeur * chavalh [chaba] : caval * chavanhòu, javanhòu: fr. hibou, chat-huant, grand duc ou petit duc * cheir, chèir, chier, cher : gròs rocàs; clapàs; endrech o país rocalhós, fr. éboulis, amoncellement de pierres * cheira: colada volcanica d'escòrias, fr. fr. coulée de roches * cheiron, cairon: petit molon de pèiras * cheiràs: clapàs, esp. colada volcanica d'escòrias, fr. coulée de roches * chèrchapaís: vagabond * chiar (per evolucion: chagar>chaiar>cheiar>chiar): cagar (tanben emplegat) * chibòta: cabana (de pèiras) * chibre: carbe, cambe * chin-tais: tais * chindra: címec, cinze, cinza * chuchutar: murmurar * chuta: chòta (ausèl) * ceal, ceau ([shaw] Mauriac, Sant Flor, Lo Puèi), cèu ([shèu] Salèrn), cièu franc. (Orlhac): cèl (forma que comença en Mende) * cinglar: foetar * cintura delh Bòn Dieu: arcolan, arcan (tanben emplegat). V. Arcan * cireir: cerièr * cist: cistre (pèira) * civèira: fr. brouette * clam (gardar '') : gardar son energia, gardar lo moral * clamion: apèl, aclamacion * clan: coratge; eslanç, vam. se donar clan * clanca: fr. commère * clancar: fr. commérer, de bavarder en toute occasion * clapeiràs: clapàs * clenchar (se): fr. se pencher * clergue: clergon clerjon. fr. enfant de coeur * clujada: teit de fen * coada, còada?: acès, cubèrt, angar fr. appentis. Fig. Se botar a la coada * coarro, coarre: proprietari, patron * coca: noga, notz; patata (Mauriac, Salèrn...) * cochara f. : culhièr m. * coche: pòrc * cocuda: fr. primevère * cocut: fr. jonquille * codèrc: terrenh comunal * coeire/còire: coire (vèrb); fr. marmite * cofal: cofat. fr. gifle * cogorla: fr. citrouille * coige m., coija? f. : jaciment (minièr) * coijar, coejar (se), s'anar coejar [kweydzà/kuetzà/kuedjà] : cochar (se), anar jaire * coita: fr. hâte f, presse f * còl [kwòl] : fr. cou * còle: col (de montanha) * colenha: conolha, filosa * coleira: còla; passatge estreit entre doas còlas * coljar (se), s'anar coljar. V. Coijar * colh: fr. cou * colièra: penda, còla * comador: angar, cubèrt * comencar: començar * companatge: lach, burre, formatge e tot produch lactic * compassar: despassar: * conòlhada: conolha * conflabueu: salamandra * congeira, conheira, congènha?: congèsta * conhar (ò): fr. pousser * conradelar? corrandelar?: córrer la campanha * cònse: fr. conseiller municipal. ''primier cònse'': fr. maire, ''ostau del cònse'': fr. mairie * consire [kushire] : crebador. fr. crève-coeur * cònte [kwònte]: conte * còntia: discussion, disputa * contiar : fr. se chamailler, se disputer, amicalement, se taquiner. * continent: immediatament * còntranòvie: fr. garçon d’honneur * convisar : discutir * còp [kòp/kòt] (plur. [kòts]) * còp d'alhís: fr. coup de feu, enthousiasme * corcheira, corsièra? : corsièra * cordelièra : còrda, cadena o boton per sonar lo monde a la porta * còrdre: amassar, reunir * còrdre (/se): tornar a l'ostal * corniòla: fr. gosier * corrau: fr. haras * corriada: fr. liseron * corsa: corsièra (tanben emplegat) * cossí [kesí/kosí]: coma (interr. e non interr.) * cortiau: carrièra bòrnia; cort (ensems dels enclauses orticòlas) * cos: agrafuèlh (tanben emplegat) * cossirar: sospirar * cossirós, -osa: inquiet, - a * costat (al " de) : a costat de * costat de neu: oèst * còtla: mongeta (verda) * còuclhe m. nogalh, clòsc (de fruch) * còure m. avelanièr * crebalhas f. pl. : fr. semailles (crebir = cubrir, cobrir) * crebir : cobrir, cubrir * cremason: brutladura * cremeson (aver de): aver enveja fòrça * creme m. : fr. crainte * crenhar: crénher * crespar: fr. crisser * crestar (se): dreçar (se) * crida (creda? [crida]): cicatriça * cròi: mauvàs, marrit * crossar/corsar: breçar (latin tardiu *crontiare) * crossarèla: breçairòla * crosset: breç * crèu: nogalh * cròç: breç * cròça: fr. béquille * cròmpa: crompa * cruesar (francisme?) : cavar o clavar (los dos emplegats) * crubir: fr. semer et herser * cruca: dessús de la testa, testa * cubèrt [tyubè]: teit * cubrir: cobrir; semenar * cuèire v: còire * cuèissa (far ") : faire place (sur un siège), se pousser un peu * cueu, cuu [tchoo] [kiw], cuòl: cul * cuja (en "): fr. a falta de; en luòc de * cujadièr: jucador, juquèir (planca suspenduda contra una paret) * cujar + infinitif: mancar de, aver mancat de (fr. faillir + inf.) * cujon: molon * culhir * cunh: recanton * cunhar: fr. fosir * curalhèir: pilòt de pèiras * cusina: cozina * cusinar: cozinar * cute, cut: grapald cantaire * dalainèir: prunièr * dalha f. : faux f. * damaisèla: libellula * danceis, dant-ci (marrida grafia?) : abans (oc. anc. anceis, del latin ante-ipsum) * daprès adv: après * darcar: Darcar lo barreirat: passar una frontièra, cambiar de situacion, cambiar de camp, eventualament trair. * daret: aret (tanben emplegat) * darna: fr. teigne (insècte) * darreir/darrier, darrèira adv. darrièr * darrèira, darreiriá, darrieria, dabòria: autom, tardor * darú, darut? (grafia??) : testut * dauna: cauna * daururas: joièls * davans, davant (que) : abans, avant * davant n. : faciada * davantièr: faudau, davantal * davisar: apercebre * dedalièira: fr. digitale (flor) * decebança: decepcion * defèci: vergonha * defròcas: vestits * degosina : fr. farce (blague) * deigalar: regalar * delh: del * dembe, dambe: ambe * demèg, demièg, demeig, demièi, f. dem(i)èia, dem(i)èja?, meija f. : mièg. A demèg, a demeig, a demièi, a demi(i)èia, a meijas: a mièjas, a meitat * dempeusnimens: pasmens, çaquedelai, çaquelà (tanben emplegats) * dengun: degun * dès, d'ès: v. Vès * desacatar: descobrir * desaprimatge: accion de manjar, far brostar la primièra èrba al primtemps * desaveni, desavénia ? - desavenhe, desavenha: desagradable, desplasent * desbrenar: levar lo bren, lo brutitge; desgatjar qualqu'un d'un marrit afar * descatar: descobrir * descompassar: despassar * descorniolar: fr. égosiller * descotir: se desbrolhar * desempuei: puèi * desfeci: desgost * desfiular: dessadolar * desfortuna: fr. malchance * desjunar [deyjunà] : dinnar * deslandar (se ~) : s'emancipar, sortir amb de dròllas * deslurat, -ada: fr. déniaisé(e), résolu(e) * desnut, -uda: nut, -uda * despachar (se) : afanar (s') * desparar (se) : se coitar, se brandar * despartir: partejar; dividir * despertin [desparti] : espertin * despiech (en '') siá... : maudich siá... * desrancar : arrancar, dostar quicòm en o topar * desrason: fr. sottise (qu'on fait) * desrochar, desroca: abatre, demolir * dessobre: dessús * dessotz: dejós * destrame, detrame ? fr. recapte, solharda, trastero (lieu, chambre où l'on dépose tous les objets qui ne font qu'embarrasser et encombrer les appartements, tels que les malles, les caisses, les meubles hors d'usage, etc) * destrech, destreit ("distrecht"): estrech, estreit * desvelhar (se) : revelhar (se) * deval(s) : devèrs lo(s) * devertir: divertir * desvuedoira [divedujro/devudajre/devedujro], esvoeidas f plur: debanadoira. fr. dévidoir * dià de dià! : diable! * dijuòus (Cantal): dijòus. Dijòus Folhat: Ascension * dimergue: dimenge * dimiá V. Demèg * dinc: dins (tanben emplegat) * dissandes (de */'die 'sambati/): dissabte (de */'die 'sabat-i/) * drulhier: rove * diumenja f., dimenche, dimergue : dimenge * doblar (se) : redreçar (se) * doblon: taure de dos ans * domaine: domèni * domde: domdat * domentre: dementre, mentre * dòna(-i) ! : fr. frappe ! * doncar: penecar (penechar) * dorna: ferrat de metalh * dos m., duas fr.: dos, doas * dostar: ostar, tirar * dòure (/se), aver mau : dòlre, aver mal * draulha: percha * dreçador: bufet (mòble) * dreciera, dreiceira: corsièra (corseira), acorchièra * dreit (alh '' de): fàcia (en '' de) * dreit adv. : plan, bèlcòp. ''dreit content'' : encantat * drinlha: druèlha, aliga. fr. alise * drolhat: trempe * drulhièr: fr. alisier * duc m, dugo m: chòt (grand hibou) * duganèla: fr. chat-huant, grand duc ou petit duc * durbir: dobrir * èga: cavalla * eicalassi: regalèssia * einuege: enutjat * eiressil: api * eissagar: fr. lessiver * eissag, eissai: assag (tanben emplegat) * eissaiar: assajar, ensajar * eissit: moment qu’un païsan boriaire quita sa bòria a la fin de la logada * eissiga: estimar lo chatau viu e mòrt, establir l’estat dels luòcs fach per un boriaire que part, o per lo que dintra * eissolelhar (s'): fr. suer sous le soleil, se bronzer au soleil, prendre un coup de soleil * eissuar, eissunhar: eissugar * eissublar: doblidar (tanben emplegat) * elh: en lo * e(s?)lienar: fr. glisser (gasc. eslencar. cat. esllenegar) * els: en los * el/ela: el. V. G-el * emanha: avellana V. aulan(h)a * embaiard: civièra per desplaçar lo pòrc mòrt * embeurar [embiwrà] : puslèu per un terrenh. V. Ongir * emboconar, embocanar: pudir * embofat, embufat: un pauc excitat o empebrinat * embonhilh [ambunhi] : embonilh * embrenar (/s'): encombrar, embarrassar, emmerdar (/s'); fig. embarrassar (/s') * embrolh: fr. embrouille; imbroglio * empaitar: empachar (tanben emplegat) * empatolhar (s'): fr. s'embabioler * empatinar, empatenar? : apressar * enançament: progression * enançar: fr. prôner * ençai (d'avora/d'aquesta ora '') : d'ara enlai * enchiprar (s') : s'empebrinar * enchiprós -osa: querellaire * enclausa: resclausa (d'aiga) * enclum: enclutge * encre,-a: nerviós, - osa * encrechar (grafia??) : estacar d'animals dins l'establa amb una forca de dents viradas * endarrier (Velai) : autom * endejunar: desdejunar * endeluòc [endelio], endiluòc: enluòc * endular: fr. hurler * endurar: suportar * endurmir: endormir * enfenar?? [infinà]: enfectar, envasir. fr. infecter, envahir * enfiular (s'): se pintar, s'embriagar * enfle, a: enflat, -ada * enfonilh, enfonhilh, embossaire ??/embochaire ?? [embusajre], embotador : embut * engaunhar: fr. tourner en dérision * enginar: preparar * engraissada: pan burrat * engravadissa: avortament epizootic (vachas) * engravissa: escaravissa * engrisòla: fr. lézard gris * enguetar: agachar (tanben emplegat) * enlai (d'ara " : d'ara en davant) * ennairar (s') : s'elevar * ènna (Orlhagués): èdra (gallés 'èdenno') * ennarts : fr. échafaudages * ennejar: negar * enojar, enòujar, enhorar [inhura], enueiar : fr. ennuyer * enquesiam (mai) : en quicòm/endacòm (mai) (tanben emplegat) * enrufar (s'): s'irritar * ensalada: fr. salade * ensenhaire, a: ensenhant * entau: atal * entautar (s'): enfangar (s') * entèir: entièr, sancièr. Per l’enteir: entièrament * enténher: pas poder s'enténher de: pas poder s'empachar, se retenir de * enterralhar: fr. butter (per. ex. les pommes de terre) * entitainar, entetinar: obsedir * entremèi: entremièg * entreprés (demorar): demorar sens res far a se pausar de questions * entretendre: entreténer * entrò a: fins a, dusca a * envertolhar: recurbir, entornar, enrotlar, envolopar * èrba nèira o nègra: planta medicinala que servís a garir las cremadas * ès: v. Vès * esbaujas: bofet de farga * esborfit: amolit, fr. ramolli * esbrajas: pantalon * escabiosa: fr. scabieuse (flor) * escaluchar (grafia??) : descassonar (amb lo bigòs) * escainar, escaisnar: sobrenommar * escantir * escargòu: cagaròl, cagaraula * escartar (la farda) : estendre los vestements * escarteirar: fr. écarteler * escatrar: galaupar * escaufar (s'): fr. réchauffer * escavartar v. esparpalhar, micalhar; s'escavartar: s'escartae, s'aluenhar * eschalatges? eschaladiers? : degràs d'un escalier * eschampelar: esparpalhar * eschamplai/eschamplat? (èsser ") : fr. ailleurs, un peu paumé, bizarre * eschandre v. rescalfar * eschantir: escantir (tanben emplegat) * escharpilhar: fr. effilocher, carder * escharvalhar: fr. abimer * eschaucir: causir * eschaudre: fr. sevrer; détourner (l'eau d'un moulin) * eschavanelh: v. chavanhòu * eschilla: esquilla (fr. sonnailles) * esclairon: aparicion luminosa e imprecisa qu'espauruga * esclaraire: fr. éclaireur * escofiar: aucir en donant un còp a la tèsta * escofina: fr. scie égoïne * escoga: escoba * escolèir: regent, mèstre d'escòla * escorcir: acortar (far plus cort) * escorgar: escorjar * escòt: fr. brin (p. ex. de genêt) * escoutar: escotar (e 'ausir' en nombroses parlars) * escrancar: crebar, agotar fisicament * escuròu: esquiròl * esfolerat: enrabiat * esfòrç de temps: auratge * esgiau: esglai * esglage, englage: esglai, esfrai * esfurinat: fr. effarouché * esglaiar: esglasiar * eslaiat: fatigat * esliauç: eslhauç * esliuç, esliuça: eslhauç * esliucejar: far d'eslhauces * eslonjar: alongar * esluenhar: alonhar * esluiç: eslhauc * esluicida: eslhauçada * esmaiar: inquietar, estonar * espantar: estonar. fr. étonner * esparnida: eslhauç * esparnir: esliuçar * esparrabingar (s'): fr. se déhancher en marchant * espatlar: demolir, desmantelar * espauresit (Nòrd d'Auvèrnhe), espauresat (Varena de la Dòra) : paurugat (Sud d'Auvèrnhe) * espeçar: trincar * espeitar [espiytà] : esperar (atendre) * espelhar: estrifar fr. déchirer * espepidar: espepissar, agachar quicòm amb atencion * espernhada: eslhauçada * espertin, despertin: collacion del miègjorn, e per extension del tantòst * espertinar/s'espertinar: dejunar, far collacion * espetament (volcanica) : erupcion (volcanica) * espiauna: espingla * espicea: fr. épicéa * espingar: saltar, gambadar * espiujar: fr. éplucher * espòr: clauson * espulhar: espolhar, espesolhar * esquitlhar: lisar * essira: nèu; vent NO d'ivèrn portaire de nèu (dins las regions que dison "la nèu" lo vèrbe 'essirar' tracha del vent, dins la region que ditz "la neja" es la quita nèu e s'i ditz "la sira", emai s'es una nevada calma) * essirar: nevar; far de vent NO d'ivèrn * estabosir: embalausir, esbleugir, emberlugar, esberlugar, fr. éblouir, étonner, surprendre * estadís: fr. rassis * estafeta: fr. éclaireur * estalambor: baston de boièr * estam, estain: estanh (metal) * estament: situacion * estampa: tampa (fr. vanne de l'étang) * estampanit, ida: estabosit, espantat * estau: maison (mas en auvernhat septentional: sala granda mal tenguda, cafarnaom) * estauja: estauvi * estausin: avant-teit, bordura del teit, esgot del teit * estavanir (s') : fr. s'évanouir * esteala, estièl, estèla: estela * estendilhièr: fr. goutte d'un bord de toit sans chéneaux, point de chute de l'eau d'un toit * esterlusir, esturlesir * estisoira(s) : cisèus * estolha: estobla, fr. chaume * estornir, estronir: esternudar * estrada: rota granda * estranglachin: fr. noeud coulant * estranhe: estranh * èstre: balcon, bescaume * estrebons: fr. soudaines rafales de vent glacé * estrelhar (se faire): infligir una correccion, fr. dérouiller * estruge m. : ortiga, estrigol * (es?)trumèl: cavilha (dels umans) * eu: el * esvetlar [esvenlar] (s'): s'ajaçar, s'espatar * esvoeidas f plur: debanadoira. fr. dévidoir * fableta: fr. comptine * fachineira, fada : bruèissa * fadard [fadar], fadarda/fadassa? : fat, nesci * faina: fagina; fr. faine * faja: fr. faine * fajòla: faiòl * faler: caler * faganàs: pudor f. (marrida olor) * farinada: matafam fr. espèce de galette frite au beurre ou à l'huile, que l'on fait dans le ménage * fargeira, faugeira? : falguièra * farina (far) : esmenudar * fauc [fuòc] : fau (vèrbe Faire) * fauda: rauba, farda * faudau [fujau] : davantau * fava: fr. haricot * fedon: fr. poulin * feneirar: fr. faire les foins * ferrat: ferrat de metalh * fèstre: fr. faite * feure, fiaure: febre * feureir, fiaureir: febrièr * fiardar: anar regde * ficre! eufem. fotre * fieirau: fieiral * figòt (fuegòt): fogal, fogèir * filhat, ada, filhastre, - a? : gendre, nòra (tanben emplegat) * filheta muda: eco, resson * fiolant (fiulant?) : fr. ivrogne * flajolet: fr. flageolet (instrument de musica) * flaunha: fr. rhume de cerveau * Flors (Las): Las Cendras * florejar: fr. froler, effleurer * flusta: paur, fr. frousse * flustós: pauruc * foaire, foaissar: foire, fòser, trabalhar la vinha amb lo feçon (fr. binette) * foèit: pilòt, pila, fr. tas * fogeir: foguièr * fojaçon: fogaça; espècia de pastisseria d'ordinari forma d'X, facha de farina, d'uòus, de sal e de laitatge * fojada: fr. feu de broussailles * fòlh: fòl, enrabiat * folhar: fr. reverdir * fònt: font * foquet: banqueta * forest (arcaïsme): bòsc * foreston: gàrdia, agent forestal * formatge [furmadze] * fornelar: far una tempesta de nèu * fòrre [fuòjre] : fr. paillasse * fotimassar: fr. taquiner, tracasser, ravauder * fotrau: fr. imbécile * fraire d'un latz: mièg fraire * frau: fr. terre inculte, lande, mauvaise terre * fraulaud: inútil, bon a non-res * gasperon: formatge de cabra redond, aromatizat amb alh e confeccionat amb la gaspa recuperada dins la burrèira aprèp la fabricacion del burre; se menjariá fresc) * fraunhós: fr. barbouillé * freid: freg * fresa: fr. framboise * freschum: carn (fresca) * fresilhar: fr. chifonner * fretas: fr. sabots de frein sur une charrette, dits aussi 'la mecanica' * froment: fr. blé * frostir: * frostit: * fum: perfum, fumet, atmosfèra * fums: fr. brouillard * fumareir, fomarèir: femièr * fumeira: fum * funhetar: furgar, fr. furetar * fuòc [fiot/fiot] * furmic: formiga * fustarèl: canoa, batelet emplegat sus l'Aleir * gabion: vagonet de mina * gag [gat] : fr. geai * gala(m)pian, -ana: fr. gamin, -ine, garnement * galar (se) : amusar (s') * galatge, galatjon: joguèt * galòia f: fr. imbécile * gampa: pej. garça, gobèla * gandir (se): marchar cap a quicòm * ganta: narcís blanc * gantèira: senda, camin * gaspa: fr. babeurre * garba, gèrba: fr. gerbe * garbèira: fr. meule de paille * gardejar v. mirar * gargès: imbecil * garla, jarla: fr. grand vase pour le lait * ga(r)landatge, garandage ft. cloison, ordinairement en briques, au moyen de laquelle on sépare les différentes pièces ou chambres d'un appartement * garlon, jarlon: ferrat de fusta per móuser * garnassa: la òc plantat de resinoses * garra: gauta; anca, gauta del cul * garre, garri: mascle ardent; gat (nom afectiu) (tanben 'garri' es lo rat) * garron: gat (nom afectiu) * gasar: caminar en s'enfonzant dins l'aigua, la nèu, la fanga... * gasta??, gaste?? : pese * gat (prononciacion de 'gag') : fr. geai * gata: mongeta vèrda; fr. gousse des légumes; pois * gatges: mòbles, vaissèls (fr. vaisseaux) * gaudòt: fr. petit malin. escais de las gents d'Orlhac * gaudre m.: torrent * gauma, gome: fr. goître * gaunha: gauta; per ext. boca * gavinet: cotèlh * gavo: cròs, gaste, en parlant d'un fruch, principalament per las castanhas * g-el, -a (plur. g-elses, -as, g-eusses, -as, i-eusses, -as) [ge' se/ge' si/ge 'shi/i' she?/jë' ses?jew' ses?] : el, -a; els, -elas. fr. lui, elle; eux, elles * gelibre: gibre * gema [gema/gima] : escuma; crema (en particular del lach) * gendarma (gendarmE?): areng secat * genest: genesta * gente, gèntie: polit. franc gèntie, dreit polit: tras que polit * gèrba, garba: fr. gerbe * gemorejada (DJIMOUREDSADA): fr. giboulée * gemorejar (DJIMOUREDSAR): fr. faire des giboulées * getar: alargar (lo bestial) * giaunada: gemiment, planh * ginèst, genest: ginèsta * gibar: far una bòssa * giraudet: fr. casaque de toile (des bourgeois) * gironda: ironda * girveir: genièr * gitar: fr. neiger dru * glèisia: glèisa. fr. église * glissar: fr. glisser * glorieta: gloriette, petite chambre, fournil * gobèla: pej. garça * gojard : fr. goujat, aide-maçon et le manœuvre en général * gola fr. gorge resserrée entre des montagne * golada: ribòta (s'i emplèga tanben) * golhòt: fr. goujon * gonfle, a: enflat, -ada * gòça (gòrça?) : fr. haie arborée * gògas: bocins de bodin cuèchs amb la graissa * goja: cogorla (tanben emplegat) * gorba f. : rengada de fen * gorbar: far una renguuèra de fen; amassar, reunir * gost de la viòrna: curiositat * gota: rivatèl * gòrdia: vigor * gorgolhon: fr. têtard * gorgon: gorgolhon, cavanilha, cusson (tanben emplegat) * gòrgue: tuf (puzzolana) * gòrja: boca * gorjada: tanben 'menjadeta frugala' * gornilha: granhòta, granhola * gorrièra: eleganta * gorrin: vaquièr; camisòt * gostar: dinnar * gòt a gòt (anar ") : gota a gota, degotar * graissa doça: sagin * gralh: còrb * gran [gro] adv. : brica, ges (tanben emplegat) * grana, grona: rasim * granauda: granhòta, graolha * grangèir: estatjant en afermatge que cultiva la tèrra per un proprietari * granolha: granhòta, graolha * grapald: grapaud * grapats : pèiras e bordilhas que demòran après un trabalh de construccion, de demoliment * grapiunar: gratar, folhar * graumilhar (se) : se trigossar, arpatejar, se remudar coma se quicòm vos prusia * graupir: sasir * gravena: sabla, grava * grèu, -èva: lourd; grave * greule, griole: rat campanhòl * grevança: regret * grevar: regretar. Me'n grèva: regreti * grilhada: patatas sautadas dins la padèla amb la graissa * grinzeleir: fr. groseillier * grolhon: pòrc (pichon) * gromel: fr. écheveau * gronzeleir: groseiller? * grovar: covar * guel, -a, guelses/i-eusses, -as. V. G-el * guenchir, guinchir ? fr. détourner, incliner, pencher, aller de côté, esquiver, se détourner * guechit: fatigat * guenilhas: sòrtas de bunhas del costat de Tièrn * guèrlhe, guèrli: fr. qui louche * guièra: vaissa (tanben emplegat) * guinhar: mostrar del det * gulha : fr. mur pignon * gusa: fr. buse; anc. busac, busal, busau * hala, ala (l'ala) : halle; hangar * iable: diable (diablei a Riom) * iera: ièra, èdra. fr. lierre * ivern: nèu * ivernar: nevar * jabiòla: gàbia per los poletons * jaca: vèsta * jadeu: fr. jatte, vaisseau rond et sans anses? * jagossar : fr. peiner, avoir du mal. * jai: gai (auseu) * jaire: s'anar j. * jalhon: polet * jamba: camba (tanben emplegat) * jambilhon: gambajon * jambre: v. Chambre * japar: fr. jaser, faire des commérages * japaire, japaira: commère * jaquí: vejaquí (tanben emplegat) * jardinatge: ortalha (legums produsits a l'òrt) * jarric: rove * jaspi: fr. aspic * jau/jalh, jalhard: gal * javanhòu: chòt * javílha: cavilha; fr. cheville. ''javilha folada'' : entorse à la cheville * joana: jonquille * joièl: fr. bijou * joielier: fr. bijoutier * jòine [juòjne], joine : jove * joncha: fr. andain * jonh? jont? : jo de buòus * jonht: jonch * jontura: bestials de laurar * jornada (sègre sas ~) : trabalhar a la jornada coma obrèir agricòla * jòune, a, jòine, a: joine, a, jove, a (los tres s'i dison) * jòus: v. Dijuòus * junc: jonc * junhant, a: prèp, a, limitròf, a * juòc [gio] : jòc * jurar: rembolar * lai: i (locatiu) * lai: fr. souci * laiat: fatigat * laïns, lais adj ailà, alai * laissa: alluvions * laissar: vuejar * landaud: bestiasson, sustot lo peressós * lanhar (se): aver de lagui, se demandar se qualqu'un va plan o non * lat de l'entrant: oèst * latz de levant: èst * lauras f. pl. : labras, pòts, bregas * lavanhar: fr. flatter, cajòler, caresser * lechon : gormand (gromand s'i emplega tanben) * Lèir: Leir, Léger, fr. Loire * leja: fr. luja * l-èsser: èsser * levada: regòla dins un prat que reculhís las aigas que rajòlan. De levada: fr. d'emblée * levita: vèsta. fr. lévite * li: i (locatiu) * liada: meitat de jorn. La liada delh matin (=lo matin), la darrèira liada (=après-miegjorn) * lianh: aval. fr là-bas * liauç: lhauç * limon: fr. madrier * lisèrt, lusèrt: lusèrp * lissar: fr. glisser * lista: fr. Bande de terre; champ plus long que large (del latin lista, bordura) * liuç: lhauç * liuçjada ([lustsada] grafia?) : eslhauç * liuçjar ([lustsa] grafia?) : far d'eslhauces * liurar: voidar * loca: groselhièr (tanben emplegat) * loda: fang * lòng, lònja: long, longa, lòng, lònga * lònh: luènh (tanben emplegat), luònh * lòssa: cace * luenta (la) : lo lonhdan * lum: calelh d'òli de quatre o cinc becs * lunar: far de luna * luneira: clar de luna * luns: diluns * lura f. : animal gròs; fug-l'òbra, coard, paucval * lusèrt, lisèrt: lusèrp * madament : parièrament * madèble: malaudiu * madiera : brancas de sause * madorne adj. : afligit * Magalona: Vènus, estel del pastre * mèstre [méstre] : mèstre (forma mai emplegada) * maestre [maytre] [muytre] : mèstre * mai: tanben * mag, maid, mast: mastra, maestra, mats, mèid, mèi, mei. fr. pétrin * mai, malh: pibol * mainatja-te!, mainatjatz-vos! : Tenètz-vos fièrs (formula d'adieu) * maite. tantes maites: tants d'autres * maitot/mai: tanben (s'i ditz tanben) * majofa : majossa * majofla: majossa, majofa * maganhós : malautiu, que sembla pas en bona santat * malha fr. meule; tas de gerbes dans une grange * maluç m. : amaluc * mama f. : mamà * mambor: dificultat, charivari, bruch * mance, -ça: esquèrra * mançard: esquerròt * mandurar: macerar * manhar: dominar, batre * marbiocha/merbiucha (grafia mai etimogica) (etim. bas lat. *minimicula) : drolleta * mardet [mortchí] : boc * màrfie: fr. transi, engourdi * margarida: coccinella * margolhar: fr. patauger, manier salement, barboter * marguilhièr: fr. bedeau * marmelaud: manouche, nomade, gitan * marre o marra? : bruch * marronar : rondinar, romegar * marts: dimarts * mas: sonque, solament * masada, maseda, masela, masel, masa, mase?, maeda [moeda] : formiga * masada: fr. hameau * masca: bruèissa * mascharar: mascarar, morralhar. fr. barbouiller, noircir, charbonner * maschurar: fr. barbouiller, noircir, charbonner * maseda: formiga (tanben emplegat) * massança: colleccion * 'massar: fr. prendre; ramasser; se refugiar * masuc: fr. buron * maton: fr. tourteau (producte de sarratge de las prèissas) * maussa: majofa, fraga * mauvàs, -asa: malvat, -ada * me (ex: per me) pron. ieu * meal: mèl * mècres: dimècres * mèdia: fr. sieste. V. Mèidia * medrar ?? V. Meire * meg, meja : mièg, mèja * mei: amb * mèi, f. mèja/mèija/mèia, demièi, f., dem(i)èia, dem(i)èja? : mièg, mèi (tanben emplegat) * mèidia f., mèdia, meijorn: miègjorn * meig, meija : mièg, mèja * meijornar: espartin * mèinuèit: mièjanuèit * meire/medre: meissonar * meiriar (se) : mudar d'ostal (del latin 'migrare') * melh: milh (fr. millet) * 'melh: al, amb lo * mèlh(s): mièlhs * mesnimens ?? : pasmens (tanben emplegat) * mentre adv. : durant * meola [m(i)ewla] [miaula]: mesolha, modela, mica (de pan) * mèque: fig mocat. fr. penaud * merende: repais dels trabalhadors que se manja al mitan de la matinada, vèrs dètz oras, e al mitan de la vesprada cap a quatre oras * mèrgue: gaspa (tanben emplegat), lachada, laiton * meritar: Acò li merita ben: merita ben acò * mès adv: mas * meschaent, a: dolent, a * mesenga: fr. mésange * mesir, mosir : fr. moisir * mèsma: meteis, -sa * mesnimens: pasmens, totun * messatge: vailet, servicial * miá: amiga (sentimental) * mialaud, mialon? : fr. mialan, milan * micha: pan blanc * mielhs (de) de mai plus, de plus, en otra * milhard: claufotís de ceriesas * mimí/niní: nenon * minaire: menairon * minauna: gaton, caton * mineira: mina, mena * minjar: manjar * minon: gat * minòt: gat * mioleira: basalt * mirgalhat : fr. de plusieurs couleurs * mis, blat d'Espanha: blat de las Índias * mission: tot far mission de: tot en fasent semblant de * mitanièr, a: capmasièr, a * mitat: meitat * moinant: donat que, estant que. fr. attendu que, étant donné que * mòl [mwa]: mica (de pan) * mola, moleta: flasca, flascon * molet: molin (tanben emplegat) * molha: fr. endreit tranquil d'una ribièra; luòc ont l'aiga cola tan discretament que pareis dormenta. * molhard: fr. sorsa d'aiga viva que nais dins los pasquièrs de las montanhas nautas. * momonejar: fr. marronner; murmurer * monalha: fr. marmaille * mòna: monina, monard * monèira: fr. hanneton * monilh: nombril * morralhar (se): se barbolhar (p. ex. la cara de manjar) ; se cobrir (lo cèl) * morralhar (se): lord, barbolhat; ebri * morla: socha (tanben) * moschaud: tavan * moschon: mostic; moscard * mosseiron: campairòl * mosteau m., mosteala: mostela * mostièr : monastèri * mot, mota: sens còrnas (animal) * mota: pelena, gason, pelosa * mòuser: fr. traire * mouton: moton * móuser: mólzer * muaa: auratge, avèrsa (evolucion de 'mudada') * muralha: mur * Nadau f: Nadal m * narisa, narina: narion * narma adv cap * narsa: sanha perilhosa (tanben emplegat) * nau: nòu (tanben emplegat) * naular: navigar * nautenc: fr. hautain * neaula, niola [niwva, niwga] : nèbla (fr. brouillard) * neaulós: nivolós * nèça f. : neboda * nèbla f. : fr. brouillard; brume * neija, neja: nèu * nèir(e), a/nièr, a: negre, a * nèci, nèsci ?? , -a [nèjsi] * nevier: fr. névé m * niarma, niun: degun * nibol : nivol (tanben emplegat?) * n(i)eus: quitament, e mai. Se le veguessiatz nieus: lors même que vous le verriez * nieus-ben (pron. niuben) : fr. mêmement * niula: nivol * no: nos. fr. noeud * noche: grosilhièr * nogièir: noguièr * noirin?? (fr. nourrain) * nojalh: nogalh * nòn [non] : non * nomar: apelar, sonar qualqu'un * nosilha: avelanièr * notza: notz, noga * nov'oras (las '') : desjunar tradicional del matin * nu: nud * nuech, nuèch [nuet/niut/në], nueit [nej/neit??] : nuèch, nuèit * nuòu, -òva: nòu, -òva * òc-ben [a be/o pe] : òc, reforçat * òc-plan [a plo/o plo] : òc, reforçat * òcha: rendètz-vos, ocasion, escasença * ocha: tèrra arabla; cap o chap (d'un baston) * oire: odre * òla f. : òli m. * oleta: fr. petite cruche * olha: oelha * omplidar: oblidar * ónger: assasonar * ongir: imbiber (vêtement ou une chose). V. embeure * òra (parlars del Santflorenc): ora * orange, oranja: irange * orba lutz (a l') : al crepuscul (lusor del matin o del ser) ; orizont (a l') * orcèl: fr. pis * òrdi, blat d'òrdi: òrdi (cultivat) * orfaneau [arfaniaw] : orfanèl * òrgi, òrge: òrdi (salvatge, 'hordeum sativum') * òrt de sopar: fr. potager * òs: nogalh o clòsc d'un fruch * òscha: rescontre, rendetz-vos, ocasion. mancar l'òscha: fr. rater le coche * pacand (pej.) : qu'es pas plan ensenhat, qu'a pas vista que sa campanha, fr. paisan, rustre . * pacha: gauta; gauta del cul * pachard: pardal (fr. moineau) * pachat: patatas cuèchas adobadas amb vinagre e saladas * padèla: padena * padelh: pade, granda cassairòla de còure, padelon * paga: agaça * paia: paga (tanben emplegat) * pairau, poirau: pairòl * paiun [payun/payün] adv: cap * palhanchar: fr. rempailler * palhàs, palhassa: palhissa, palhisson (mòtle on se fa coire lo pan e las tortadas) * panlada [patnada] : galeta de patatas raspadas e d'uòus batuts, passada a la padèla * palòt: bola de nèu * pam: costat * pamola, paumola: palmola (hordeum disticum) * pana f. : fr. tache de rousseu * panar: eissugar ([[Velai]]) ; raubar * panièr (far ") : fr. rompre son contrat sans préavis, retoumer chez soi avant l'heure convenue * panós: qui a des taches de rousseur * panta : plasentaria, blaga, mistificacion. * paora: paur (tanben emplegat) * papach-ros [pApa-ros] : pit-rog * papas: fr. bouillie * paraplur [paraple] : paracasuda * parelh: coble (de personas) * parentelha: parentat * parier: unifòrme (tanben emplegat) * parjada: tropèl * parlicada: discors * parpalhòla: galineta, coccinella * parpalhon: vagina * parpand: charraire. fr. bavard * parròpia/parròfia: parròquia. fr. paroisse * partre: partir * parvision: provision * pas: còl (geografia) * passa: còl (geografia) * passa-fin : tras que fin, tras qu'adreit * passar per malhas : se far pas remarcar * pastanada, pastanaia/pastenaia, pastanalha: carròta * pastrussa: pastorèla * pasturar (?), apasturar: paître, faire paître * pasturau: pasquièr?. fr. pâturage ? * patai(s): patés. fr. patois * patana: varietat de patata pels pòrcs * patiàs: patatas cuèchas a la cocòta amb de trocets de lard e sovent esclafadas * patifaci : fr. tracas et mouvement que se donnent les femmes auprès des accouchées * patirança: dificultat * patolhar: fr. patauger; manier salement * pau: fr. poinçon * pauchar: esclafar * pauva(r): pausa(r) (tanben emplegat); repaus(ar) * pavor: paor (tanben emplegat) * pebrada: farigola * pechier, bichier: fr. cruche * pèira de sucre: fr. morceau de sucre * peirada: colada volcanica d'escòrias, fr. coulée de roches * peiralhier: minaire de carbon * pèiranèira: v. mioleira * peireir: peirièra * peireira: potz de mina * peireiron: minaire * pèis: fr. pis * pelandràs, -assa: persona giganta * pelaud: paisan, òme pesuc d'esperit e de còs, maladrech o bèl e galhard * pelauda: femna bèla e galharda * pelh: pel (per+lo) * pelha: per las pelhas: fr. dans les draps, au lit * pelharòt (a) : sus l'esquina * pelhisa: v. Clujada * pelhon: chiffon, bout de tissu * penable: fr. pénible * pendèir: penda (tanben emplegat) * pendents m. pl: fr. boucles d'oreilles * pendre v. : penjar * penna: genest, ginèsta (tanben emplegats) * pennar: s'aparar a cops de pè * pensar: sonhar, donar manjar al bestial * pentiment: colpabilitat * perat adv. : completament. pas perat : pas brica * pereir: perièr * permenar, espermenar (se) : passejar (se) * persèc, persège, persèja, pèrsia: persèga * persugèir: perseguièr * pesason: fondacion * peschador, -oira: vivièr * peson: fr. piéton, pion (échecs); anc. fantassin * petaçar (se) : fig. fr. (se) réconcilier * petaçatge: fig. fr. réconciliation * petadoira: fr. pétoire; moto que fa de bruch * petaraba: fr. pétoire * petarda: fusilh * petarela: fr. arbousier * petarèlh: petaron (ciclomotor) * petaret: fr. silène enflé, carnillet; petaire (que peta sovent) * pete: embriac * peteròla: veissiga * petiòt: pichòt, pichon, petit * petòra: embriac * piada: fr. empreinte de pas. causir la piada: caminar amb precaucion * pial: pel * piasons f. pl. : fondacions (d'un bastiment) * piauça: pic (otís) * pibla f., pibola, pibona: pibol (tanben emplegat) (pibol: fr. peuplier noir) * pica delh jorn: auba * piei adv: piri * pingar, (a)pincar: plantar, dreçar * picgralh [pingralh] : picòt, picvèrd * pinambor: topinambor * pissau: cascada * pinhàs: fr. grappe * pinhar, plinhar: fr. mettre en pignons ou 'plonjons' * pitre-roge: v. papach-ros * plaçar: adesar, rengar * planc: fr. plancher * planesa: platèu de ròca volcanica * planhir, planger (plànger?), plangir: plànher; racar, regretar * plaseir: plaser * plond: prigond * plonjon/planjon (planchon??) : fr. meule de gerbes, pignon * plòva: pluèja * plueia, pluèia, plueja [ploedso] (Murat, Sant Flor, Chaldasaigas) : pluèja * plueure: plòure (tanben emplegat). Plueu a plastre/còrda : plòu a coa d'ase * poder m. (a Vinzèla) : orguèlh * podre, poire: poder (emplegat en una partida del Puei de Doma) * point, -a, pont, -a : ponch(-a), punt(-a) * pòla: pola * polai, polau: nogalh * polalha: fr. volaille * pom, pòm m. [pwon] : poma * pomat: citre * pòmpa, pompa: tarta (de pomas o de trifolas); fr. béret * pompir: marcar lo pas, fretar los pès sul palhasson * pompira: patana * pompon: fr. gâteau * ponar: fr. bouder * poncon: tonèl * ponhança: estrés * ponhar: estressar * ponhós: estressant * ponht(-a): ponch(-a), punt(-a) * pònt: pont * pòrc d'Índia: pòrc marin * pòrc fresc: lard * pòrge: tanben fr. 'parvis de l'église' * porra de París: fr. cive d'Angleterre * porrat, pòrri, porrada: pòrre * porreta: ceboleta * portalon: fr. loquet * posin: poleton * postiau [puesiaw]: fr. échalas * potaròl : campanhòl * poton, potona: dorga, pechier, fr. cruche * potona: bèc de la dorga o del pechier. Beure a la potona: beure a la dorga * pòus f. pl. : fr. balles de céréales; poussière. * poumon: paumon (tanben emplegat) * prangièira, prangeira, pranhièira, pranièira: après-mèidia * practica (de la) : per lo taure, taurir (montar la vaca) * prèiche: presic * prestir : fr. pétrir * promeir, pormèir, promièr: primièr. botar lo charri promièr: faire Paques avant les Rameaux * prossegier, pressegier ??: perseguièr * prun: prunièr * prus (aver de ") : aver d'apetit * pudina: pudesina * pueg [puet/put/puë], puei/puèi: puèg, puèi * pueissas adv. [pësa] : puèi * putafinar: eliminar pauc cha pauc * quan, -a, quanh, -nha: quin, -a * quantben: quant * quarteir (a " de): còsta de, prèp de * quatre (/oras) (las '') : gostar (tanben emplegat) * quatrejar: galopar * quauchaus: quicòm * quaucòm: quicòm (tanben s'emplega) * quena: fr. guibolle (camba) * queicòm/quelhcòm?: quicòm * quesar (se) : se calar, se taisar (tanben emplegats) * quialar, quilar: cridar d'una veu aguda * quilhar: fr. glisser * quinçon: pinçon * quitram : godron * raba, rabeta: fr. rave * raba-chaul: fr. chou-rave * rabanat : fr. rassasié * rabir (pas '') : sofrir tròp per conservar la paciéncia * rabusar: fr. radoter * racina: carròta * racinar: recular * radiç, rafe: rave * rafanèl: fr. raumàs (tanben emplegat) * rafar las ussas: fr. froncer les sourcils * raian: corrent d'un ribièra * rainaud, rainalha f. : mandra * ram: avèrsa vigorosa * rama: fr. fane; fusta/lenha menuda, brancam * ramada: avèrsa vigorosa * ramassar (se '): rentrar a l'ostal * rampalm: bois * rampanha: epidèmia * rampon, respon? [ris pu] : bois * rana: granolha vèrda * ranc: ròc * randa, rasa (a ") de adv. : rasís * randurar: batre la campanha, flanar * ranvèrs: penda al nòrd * rapar : atrapar (p. ex. una malautia), seguir * rapaton: diable * rapitar: s'agripar * rasa: gandòla, regòla. fr. rigole (dans les prés) * rasa (a ") de adv. : rasís * rasàs: precipici * rastèl (de '') : per l'esquina (caire ''). rastèl de l'esquina: colomna vertebrala * ratavolaja, ratavolaia: ratapenada (tanben emplegat. E tanben: rata-panada, rata-panata, rata-papanada, rata-paparada, rata-papinada, rata-parpanada, rata-parparata, rata-parpelhada, rata-parpenada, rata-pempenhada, rata-pempinhada, rata-pinhada, rata-penaa, rata-penà, rata-penarda, rata-penauda, rata-perpenada, rata-liada, rata-volada, rata-volusa, grifuda, artiaulada) * raufelós, -osa: que rauqueja * recenar: recular * reclaure: dintrar las bèstias * recoquet: caganís, enfant vengut long temps aprés los autres * recurar: recoltar lo mèl * redebelet: bisaujòl; ancestre. V. Reirdebelet * rega: gandòla * rega, reja, reia: fr. sillon. Sautar la reia: fr. dérailler * regde: corrent d'un ribièra * regi??, regit ?? : organizat * reibelet: fr. roitelet * rèi-bernat: fr. roitelet * rèi-petit: fr. roitelet * reinatge: fèsta patronala (oèst de la [[Nauta Lèira]], vòga o vòta dins l’èst del departament) * reirdebelet: bisaujòl; ancestre. V. Redebelet * reire: rire * rembaumar: sentir bon * remolada: maionesa * remudar: remenar * ren, ranh: renhon * repatiar (repastiar?): assadolar, assaciar * repotet: garron (fr. jambonneau) * requèsta / requista (aver ") : èsser recercat, reputat * resselha, ressegum: fr. sciure * restoble: estobla, fr. chaume * reta: carrieron en fòrta penda * retard: èsser de retard: èsser en retard, aver de retard * retrassar : recaptar, fr. ranger * reveire (a) : reveire (al "). fr. au revoir * revirar: renversar * reviure: fr. regain (segonda èrba d'un prat) * revolum: torbilhon * revolumar: torbilhonar * ribeira, ribena: valada * rigal: papag-ros * rimar: fr. froncer, rider * riu: ribeira pichona * rival, rivau: ribàs, tèrtre en penda al bòrd d'un riu o d'un vaur. Rivatge * roassar: traïnar, tuar lo temps * robiaca: devòta; anc. sòrta d'infermièra e d'educatritz del Velai presenta en tots los vilatges per aidar la gent * ròc-ferrau : basalt * rodana: fr. ornière; traça de ròda sus la nèu * rodau: foguièra de la Sant Joan * rodolatge: circ, radi, sector circular * rogelhon: rosat (vin) * rometz, romegàs, romeguiera: romec * rondinar: fr. trainer, flaner, glander; murmurer, grogner * ronha adj. : romegaire * ronhar: romegar * roquejar: getar de pèiras a qualqu'un * roscha/ruscha: escòrça * rossèl, -a: blond,-a; ros, -sa; jaune, -a * rostissa (faire una '') : far cremar l'èrba per trabalhar la tèrra * rot,-a: ablasigat, rendut (agotat fisicament) * rover: rove (tanben emplegat) * rufe: rugós (freg) * ruia: rua, carrièra * sabte, sande (esp. quand es un nom: Lo sabte) : samedi * sac [sa] * sacar (se) : s’aprochar, entrar (en sa casa), se metre "me vau sacar elh lèit" * sacar: vendre * saginat: fr. assagi * saile: fr. par-dessus * saïn [sei] sagin (fr. saindoux) * saique: quicòm, quauquarrés (tanben emplegats) * saletz, saleç: sause, salze * saltar (una carrièra, etc.): passar de l'autre pam, de l'autre costat * sambuc [sangu] * sàmplie, sàmplia [shomplie] : simple, simpla, nesci, néscia * sanar: castrar * sanha: prat umid ont lo pè s'enfonza de còps, mas sens perilh * sanlhe: saile fr. pèlerine * sans adv. : sens (tanben emplegat) (es pas un francisme) * sansònha : vielle à roue * sap: avet * sarcinar: sarcir * sarpelí: fr. surplis (des prêtres)a * sarrabastal(h?): bruch, tampatge, agitacion * sarrau :??? (des paysans) * sassic: moments (temps) * saton : cadenat * saubida, de: sobte * saubre: saber, saupre * saüc [sayu], [so-u] : sabuc * sauclar: sarclar * saumas neras: cèl auratjós, perturbacion * saumeira: fr. saumure * sautaboc: fr. criquet * sautar: sortir (parlars de l'oèst) * sauvagag? [sawbogà]: faire sauvagag: far una taulejada que marca l’achabament d’un ostau o la fin de la fenason; ara es una taulejada de fin d’annada * se: fr. soi (ex: chas se) * seauva, seuva: selva * sebiau, sebiar?: haie, enceinte, cloture * sèga après sèga: fr. à la suite immédiate * sègre: fr. suivre. Faire sègre: amener q. avec soi * seiar, sejar : segar (tanben emplegat) * sèita: rèssa * seitaire: fr. scieur de long * seitar: ressegar * sela : cadièra (tanben emplegat) * selar: selar; montar a la sela * selha, sega, selh? : segla * selhon: ferrat de fusta. plòure a selhons: plòure a coa d'ase * semondre: avertir * senh: signe a la cara. Taqueta o verruga, "gran de beutat". * sentida: odorat * sentinar, sentinejar: flairar, niflar * sentre: sentir (tanben emplegat) * ser [sei], sera m. : ser * serpolet: ferigola * sèrreu: planàs (geografia) * sèrva: fr. mare * sèrvia: resèrva d'aiga * sescha: fr. massette d'eau, jonc * simpla: tanben 'fòla' * si us plai: se vos plai * sira: nèu; vent NO d'ivèrn portaire de nèu (dins las regions que dison "la nèu" lo vèrbe 'essirar' tracha del vent, dins la region que ditz "la neja" es la quita nèu e s'i ditz "la sira", emai s'es una nevada calma) * sirar: nevar; far de vent NO d'ivèrn * socalhar: secotir * sofle: salamandra * soira f. : lop * sol (Bassa Auvernha): solelh * solaç: convèrsa * solaçar: discutir, conversar * solada (de nèu...) : capa * sole: solelh (tanben emplegat) * solèdre: vent de l'est * solelh [shu(g)ïl] Salèrn, [shugi], [shugic’h], [suc’hi(c’h)] Sant Flor, [suri], [sugi(r)] Mauriac, [suvi] Velai, [sulé/sulej] Bassa Auvernha: fr. soleil. solelh entrant: oèst * solelhada: còp de solelh, insolacion * solhet: sulhet * solier: fr. grenier * sòm, sònh (far ") : faire sòm-sòm * sòmge: sòmi * somjar: somiar * sònh: V. Sòm * sònha: proteccion * sonhar: agachar o mirar atentivament, observar; suenhar * sopa: dinnar * sòpa: sopa * soparon: ressopet * sopit: fr. éteint (volcan) * sordònha: sord * sorga: sorsa * sòrtre: sortir * sorzir: interpelar; amassar, acampar, recaptar; sasir * sostar: solatjar, esparnhar * sot f.: estable dels pòrcs * sot, sotz: sos (s'i ditz tanben) * sotjar: badar, far l'endormit, estar indecís (latin SUSPICARI) * soudar, saudar: soldar * soventar (se), sovenhar (se) : sovenir (se) * subte/subta (de): sobtan * sunhar: somiar * sunhe: sòmi * supiar: fr. soulever; fig. supporter * susnaut, -a adj. : culminant, -a * tabanàs : persona bèstia * tabolar: tabas(s)ar (s'i ditz tanben) * taiqua, tanqu'a: fins a. ''Tanqu'alh còp que ven e mainatjatz-vos, d'aicí.'' * taiqua quand, tanqu'a quand: fins que * taire (/se), taisar (/se): calar (/se) * tais-chin: taisson * tafor: calor umida * talha: talh, trencha, lesca * talha-prat: fr. pioche à rigole * talièr: luòc ont se depausa la lenha, lenhièr * tamblaire, tramble: tremol * tampatge : bruch gròs e continuat * tan: nos de la fusta * tan si pena: fr. tant soit peu * tanbens [tiobés] : tanben * tànger (se ") : aver un ligam de parentat * tapar: cobrir * 'tapar, atapar: préner/prene, prendre, (a)gafar * tapèlh: tapadora (fr. couvercle) * tarabast: fr. vacarme * tardivar (se): atardivar, atardar (se) * tartifle: patata * taulard: lausa plana e sovent espessa de grandas dimensions * taulièir: davantal. fr. tablier* * tauvèlas (faire las) : batre a la man la part del camp inaccessible amb l'araire * tavon: tavan * tege: sadol, tip * tèira: tièra. fr. rangée * teirada: fr. alignement * telh: fr. tilleul * telhós: fr. filandreux * tèma: caprici, desir, enveja * templau: còp donat sus lo temp. fr. soufflet * téner: tenir * tenalh: fr. arbalétrier, chevron * terçon: taure o vedèla de tres ans * tèrme: lista, bòrd bombut d'una rota, d'un camp; tèrtre, bòrd; broa, vegetacion long de la rota. fr. haie * tesson: pòrc * tèstanegra: mesenga, capnegre, lardiera testa niera * tèula brasièra: fr. pierre plate du foyer * tèule m: padena ambe de traucs per còire las castanhas * tiblatge : fr. crépi * obrador : fr. chantier * tible, pible?: pibola (tanben emplegat) * tim: farigola * tinau: fr. imbécile * tinèl: fr. sorbier des oiseaux, torier * tiraliard: avar * tirant: tirador (tanben emplegat), fr. tiroir * tiula f [tshiwo] (Salèrn), [tyiwga] (Mauriac): teule m.; fr. tuile f * toalha: fr. nappe; torchon * toalhon: fr. nappe * tocar, tochar: jogar (d'un instrument de musica, esp. l'acordeon) * tochar a: s'ocupar de * toia: fr. ajonc nain * tòna: ostalet del campestre * tonar: tronar (tanben emplegat). 'cò tona: trona * topin: topinambor; topin * topina: topinambors * tossinar: tossir en quintas * tòst: lèu * toteschàs: totescàs * totplen: plan, fòrça. fr. très * totsitòst franc. (sovent [tushtò/tushtö/teshtwà]: tanlèu (tanben emplegat),còpsec, immediatament * trabalhador: convise (fr. réunion de dentellières, et d'une manière générale, femmes au travail) * tranchador: sièta * tranedre: tròn, tron * tranquelar: trampelar, trampalejar, titubar * tranuga : agram (a l'èst) * trapissada: fòrta avèrsa * trasse adj. : fr. piètre * trassinar: saltar dessús * trau : biga aparenta on se penjava la carn per la far secar * trauchat (o traucat) : fr. creux adj. * trauchada: traversada * trauchar: traversar, traucar, far la traça * travada: fr. plafond * travèrs [trobers] * traversdet : espessor, nautor d'un det * travèrsa: vent d'Oèst, plojal * tregir: avalar * tremolaud: tremol * tremon: tremol * trepejar: fr. fouler (le sol), marcher sur quelquechose * tresanar (se): s'impacientar * trescolar (lo solelh) : se colcar * trestot: tot, ensemble * trestots, trestotas: tots, totas; totòm * treule m. : teule; fr. tuile * treulina, teulada, teulissa : fr. toiture de tuiles; toiture sans distinction de matériaux de couverture * trèva: fr. fantasma * triada: velhada qu'òm èra ocupat a triar las notz e a ne levar la tinta de nòga * trida: fr. grive * trifa, trèfa, trèfla, trefòla, trifòla (Velai subretot), tripola, trufe m. : trufa (tanben s'i emplèga, per ex. a Orlhac) * tròç de... : espècia de... (tròç de bastard. tròç de vela: fr. tasse ferraille) * tròce? o trocel : fr. trognon (de caul) truc: puèg (tanben emplegat) * tròp adv. fòrça, plan, extremament * trufièira: camp de patatas * trule m. : teule, teula (tanben emplegat) * trumèl m. cavilha (dels umans) * tujar: fr. tutoyer * tusta-barta: nesci * tutejar: dire de tu * uergas f.pl.: orgues * uerge, òrge, òrgi, (u)erdi, breichèia (Liuradés) : òrdi * ueu: uòu (tanben s'i ditz) * ugon: V. Chavanhòu * ulhe, a: sadol, -a, tip, -a * usatge: costuma * uvern: nèu (tanben emplegat) * vacança [baconso] * vacha [batcho/batzo/vatcha/vatza] * vachier [batzié]: lo qui fa formatges, es lo superior del 'botelhier' * vachiera [batziero]: totas las vacas e vedèls que passan l’estiu a la montanha que fa partida d’un domèni * vaciva [bachibo] : vedèl d’un an * valhant [baillon/balion]: valhant obrièr que trabalha lèu * vaira [bajro]: velada (luna) * vaissa: avelanièr * val(s) : vèrs lo(s) * valada: fr. vallée * valdre: valer (tanben emplegat) * valiure: fr. ravin * valor [balor/valor] * vana: cobertura del lièch * vapor [bapor/vapor] * vaque ! : vèni ! * varalh/varolh: tumult * varena: terrenh granitic, tèrra esterila, landas * varnichon, -ona : vinhairon, -ona (de St Varnin, patron dels vinhairons) * vas. V. Vès * vau: fr. val * vaudre: valer (tanben emplegat) * veaa, veiaa, veia: causa, quicòm * vedel, vedelh, vediau: vedèl * vèlh/vieu: vièlh. Quant ses velh? : quant as (d’ans/de temps) * velha: fr. vielle à roue * velhaca: vielhard(a) * velhar faire: susvelhar * velhessa: vielhitge * ven! venhi! : vèni! * vena: avena, fr. avoine * vendre [bendre] * venemós/venimós [benimos/venimos]: verenós * véner: venir (tanben emplegat) * ventar [bentà] : fr. vanner le blé (en Naut Auvèrnhe se servisson pas d’un 'van' fr., com en Limanha, mas en laissant caire, de naut, lo blat al vent) * velh(s): al(s), vèrs lo(s) * ventar: mai ventar: valer mièlhs * verdier/verdeir/vergeir/vergier: vergièr * veren: fr. venin; fig. venin, haine, rancune * verenós, -osa: venimeux * vergonja [bregongio] (Cantau Sud), vergonha [vergunho](Cantau oèst, nord e èst) * vernhàs: fr. ormeau * vernhat: vèrn, vèrnhe. fr. aulne * vès, v-ès [ves/be] [vas], d'ès : en/a; a cò de. ex: ''Vès Clarmont'' ([[Marcha]], Lengadòc, Provença, [[Forés]], [[[vivaro-aupenc|vivaro-alpin]) (la pregnança del francés, bota a identificar v-ès a vèrs, mas las doas proposicions non an pas ren a veire) * vertelhonar : se tòrcer de rire * vesiat, ada : qu'es minhòt, polit, agradiu de veire * vèsta: fr. veste. V. Jaca, Borré * vetz: còp, vegada; A la vetz: de costuma, d'abituda * vial, -a: vil, -a, lag, -ja * viala: vila * vialatge, vilatge [bilatzi] : vilatge * viaus, - a: laid, - a, fr. vilain, -e * viaus: gandòla, rigòla * vidalha: peitrina * viège: braçada; racion ?? * vièla, vièna, velha: fr. vielle (instrument musical) * vija, vimja, vime: vim (tanben emplegat) * vilaud: estatjant de la vila (pej.) * vilent: avar, marrit e lord * vinalha: sopa de vin * vinatge (sant ~) : vin de nessa * vinholat: vinhairon * vint [bin(t)] : fr. vingt * vint n. : vint quilogramas * viòl: dralhòl, chaminon * violet: sendièr * violon [biulun/viulun] : fr. violon * viraluelh: guerlhe * visar: regardar, gaitar; escrutar; far atencion * viseta : escalièr que vira, en fòrma de vitz * vispada: pluèja subta, de corda durada * viveda: civada * v-o: o (article neutre) * vodre, voire??: voler (emplegat en una partida del Puei de Doma) * vòga, vòta: fèsta patronala * voidar, vueidar [vuejdà] : vuejar * volam [vulan/bugon] : faucille * volha: oelha (tanben emplegat) * v-ongla [onlha] : ongla * v-onta: onta * v-ora: ara * vormalh: còp donat sus lo nas * vorzina: fr. saule marsault * vousadoiras f plur: debanadoira. fr. dévidoir * voutar: voltar, inclinar * vueidar, voidar [vwejdà]: vuejar * vuve, -a/veva: vieuse, -sa * z-elh, z-ela: el, ela * zangar: divagar pej. * zò, ò: zo, o (article neutre) == Vejatz tanben == [[Lexic_lemosin|Lexic lemosin]] 0eminzsbju27y2t01o60lldd0i46cgi 0 155347 2507983 2507885 2026-08-29T21:09:27Z Sovenhic 36254 un pauc de rigor lingüistica 2507983 wikitext text/x-wiki {{Dialècte Lemosin}} Lo [[Lemosin (dialècte)|lemosin]] ten en general lo vocabulari de l'[[occitan]] amb los eventuals cambiaments fonetics del [[nòrd-occitan]], mas a tanben de fòrmas lexicalas especificas ([[arcaïsme]]s e mots diferents de la rèsta de l'occitan) que plan sovent son comunas amb los dialèctes [[auvernhat]] e [[vivaroaupenc]]. Aqueste lexic conten de tèrmes tanben emplegats endacòm mai, pasmens los avèm pas excluses per amor de donar una mòstra de vocabulari lemosin. Nos basèm sus lo diccionari Occitan/Francés d'[[Ives Lavalada]], ed. IEO Lemosin 2010, dont trobam extraches aquí [http://al.deliquet.free.fr/Occitan/Joan-Pau_VERDIER/Joan-Paul_VERDIER_01.htmlz] D'espleitar: https://espritdepays.com/bonus/glossaire-les-mots-du-perigord. NDR: tota esmenda, correccion o melhorament es benvengut, especialament quand ignorèm la definicion o l'existéncia d'un mot ("??") o que sèm pas segurs qu'existisca ("?"). Certans mots pòdon aver una consonanta iniciala [[epetentic]]a: ''g-uech'' [get], ''l-èsser'', ''z-onte'', ''v-onta''... franc. : [[Francisme|francesisme]] a evitar Lo [[sufix]] [[aumentatiu]] -às, -assa ven -ard, -arda. * abalhat,-da part. pass. : maucorat,-da, deçaubut,-da * abaura: fr. (d') à présent * abausir, 'bausir [bu 'vi] : abausir, esbalausir * abeurat, abeurada: fr. détrempé(e) * abeuratge m., beuratge f.?? : beuratge * abilhar ('bilhar) v. assasonar (tanben vòl dire Vestir) * abinar: acoblar (sens general e sens sexual) * abocha (d'), d'abochas? : la gòrja duberta e lo còrs virat contra terra * abochar, abochonar (s'): acatar (s') (tanben emplegat) * abora (d') : d'ora, tòst * abòrd (d') : a l'instant, tot primièr, lèu; d'abòrd que: tantlèu que; puèi que (tanben emplegat) * abracar: fatigar grandament * abrial (sud del Perigòrd), abriu (nòrd [abri(w)/abre], abriau: abril) * abriar: acorcir, abracar, escodar * acaçar (acassar? varianta de (a)catar?) : cobrir * aca(p)tar, 'ca(p)tar (/s') : amagar, escondre; cobrir * acelar, açalar, acialar: abrigar de la pluèja * acelat, açalat, acialat (a l') : abric (a l'); d'amagat, d'escondon, d'agachon, d'assetons) * acepte: aisat, facile * achabason: terminacion * achaptar: comprar, crompar (non seriá un francesisme: Acapte e acaptar ‘adquirir, obtenir’ com acatar ‘reverenciar, respectar, obesir’ provenon en darrièra instància d’un meteis vèrb latin captare) * acharrau V. Charrau * acimar: emplenar a ras * acimat, -ada: que sa cima es elevada * aclapir (s'): acatar (s') (tanben emplegat) ; s'esfondrar, tombar tot d’un còp, s’afojar * aclatar (s'): acatar (s') (tanben emplegat) * acocolar (s'): acatar (s') (tanben emplegat) * acoconar (/s'): emmitoufler * acossar : encoratjar * acotar: fr. appuyer, accoter, soutenir, étayer; atteindre * acotir, cotir: batre, maltractar, prene pels cabèls * acotit, -ida, cotit, -ida: mesclat, -ada * acranar (s') : se far crane, polit * acraponhir (s'): acatar (s') (tanben emplegat) * acropir (s'): acatar (s') (tanben emplegat) * adir: asirar, mauvoler a quauqu'un * adissença: asirança, òdi * aer: èr, aire (tanben emplegats) * aficar: pimpar?? * afinar: enganar * aflatar: careçar * afincar: ballar, careçar; aficar ?? * afincar (s') : s'aplicar * aflincar v. Aficar * afamgalir: afamar * afolar: avortar, far avortar; destruire * afolir: afolesir, far venir fòl * aforchar: enforcar; fr. être à califourchon * afortigar, afortir: afirmar, assegurar * ageir? : ?? * agresir fr. aigrir * agroar (s') (Prov. tanben) : acatar (s') (tanben emplegat) * agromar, agromelar, agromelir (s'): acatar (s') (tanben emplegat) * agromelir (s’) : se redusir, se far tot pitit en s’escondre * agrumir (s'): acatar (s') (tanben emplegat) * agrupir (s'): acatar (s') (tanben emplegat) * aguir : asirar * aguissable: aissable, fr. détestable, insupportable * aguissença: asirança, òdi * aicí a (/tant) (d') : fins a * aicianta (d') : fins a * aigafòrt: aigafòrta (tanben emplegat) * airau: airial, fr. basse-cour * airier: abajonièr (vaccinum myrtillus) * aisat adj. aisit * aisinable : propri a rendre servici, a metre a l'aise * aisinar : aprestar, preparar, alestir * aitanben: (a)tanben; fr. aussi bien, c'est pourquoi * aitanpauc: tanpauc ; fr. aussi bien, c'est pourquoi * aitanplan: tanplan; fr. aussi bien, c'est pourquoi * aitau: atal * aitot V. Eitot * ajauc: fr. ajonc * ajumbrir (s'): acatar (s') (tanben emplegat) * alacada: fòrta plojada? * alaidonc, 'laidonc: donc, doncas. Alaidonc que: dau temps que, mentre que * alau: alai, ailà * albalutz V. Orbalutz * alha (Cruesa): alh * alopir: assalhir; maltractar; invectivar * aluchar : alumar (tanben emplegat) * alulhar: cridar fòrt per far portar la votz au lonh. Alulhar de jòia: udlar, cridar, udolar plan fòrt, per mostrar la jòia * amassar, 'massar: regropar ; atrapar, prendre (un còp) * amodelonar: fr. antasser * amorrar : abaissar la testa, faire mòrdre la pols * amortesir fr. adoucir * ancèis, ancès que : abans (oc. anc. anceis, del latin ante-ipsum) * anchau m. : anchòia f. * anda: tanta, sògra, mairastra; abusivament: granda, mameta * anueit/anuèit, anuech/anuèch: auei, uei (tanben emplegats) * apà! (de Òc-pas?) : non vòli pas! * apautar: fr. renverser * apetís fr. ciboulette * aplèch [aplej] : fr. soc (de charrue) * apoiar: fr. appuyer * aponhar: garder, aver mestièr de quicòm; fr. répugner à faire quelque chose, tarder * aprueismar ('prueismar, [prajmà], [(o)preimà], [apresmà], [aprowmà]): apropchar * aquilhs (plural de 'aquel', ancian cas subjècte) * ara. D'ara ençai: d'ara enans, d'ara en avant. V. Aura * arair: araire * arban (faire un ") : s'entrajudar * arçà! : interj. per incitar a faire quicòm (de òr + ça) * arcar: passar per dessús de * arçau : arç (planta). Fiau d'arçau: fil de fèrre barbelat * archa: maid * archelar: escalar. fr. escalader * areclana: arcolan * argiu m. : argila * ariclana: V. Areclana * aromaire: murtrièr? * aromir: tuar * arondesir fr. arrondir * apietosir: fr. apitoyer * arpiar: arpejar * arreir: arrèire * arrier: tanben, egalament * arser: ièr al ser * asperja f. espargue * assedrat: assedat * artichau, artrujau m. cachofle * assumir (s') : s'assopir * assuausar: apasimar, adocir, calmar * assús, a sus: sus, sobre * atrapar de (d') : se botar de, començar de * atrevador: endrech qu'atira; rendètz-vos * au: o (pronom neutre) * aubalutz V. Orbalutz * aubrisson: arbust * auçada: nautada * aucha, òucha: pradèl o camp claus situat prèp de la maison, sovent près de la cort dels pòrcs, ont se los laissava * auchard: aucat, mascle de l’aucha * auguer, auger?? : aver * aul: el. V. Eu * aulana: avelana. fr. noisette * aumalha f. bestial gròs, bèstias amb banas que fan de la charn roja per la nuridura * aura adv. ara. Tot aura/Totaura: ara meteis, en aqueste moment; tota ara/totara (d'aquí un moment). D'aura enlai: d'ara endavant * aures: quicòm mai, autra causa * ausanier (comunas del sud del país de [[Garait]], region de [[Sent Vauric]]): bois [bwej] entrò una linha que jonh [[Ansesme]], [[Jòlhac]] e [[Ladapeira]], e [bwi] dejós d'aquesta delimitacion) * ausar: gausar * ausela: ironda; femela d'auseu * auseu: aucèl * auvelha, ovelha n. oelha, aolha * auvernhata: fr. litorne (grive) * avacar: reüssir, capitar * avalir (s') : esfondrar (s') * avances, avanceis : abans (oc. anc. anceis, del latin ante-ipsum) * avant que de + v. inf. : abans de * avantier (l') : i a quauques jorns, i a quauque temps * avena: civada * aver: prend lo sens d'atrapar, raubar, n'acabar amb quicòm o quauquarren, tuar * avesar: rendre domde, adometjar; familiarizar * avesat (d') : de costuma, d'abitud * avisar: regardar * ba(m)bòia, babula, babuia: nesci; estatua; petòta * babinhon mf. menton * babòi : original (persona estranha) * babusar: repapiar * bacada n. past, pasta, pastèla (pels animals). fr. patée pour les cochons * bacar: donar la bacada * bada-graula:?? * badar v. cridar * badada: grand crit * bafada: repais d’importáncia en quantitat * bajar: pensar * balada : frairiá, vòta * balaia: escoba (tradicionala de bàlec o autra planta) * balajar (Corresa) : escobar * balanç: vam, eslanç * balharc: òrdi * balharja: òrdi de primavera * balinjas n. f. plur.: fr. couches ou langes * banchieron: banc pichon * banlesar (se) : barrutlar, fr. errer * banturla, banturle?? m. persona non seriosa (non pejoratiu) * banturlar (se) : fr. errer; musar, perdre son temps a far quicòm? * barbetar v. : còire * barbòta: mena de sèrp non verenosa * baraquen: fr. voyou * barbelòta: jonquilha * bargassar: charrar * bargasson: que japa sens rason, que crida, que fa de bruch * barginhar: esitar. Sens barginhar: sens esitacion, de manièra fèrma * barja (Cruesa): partida de la granja situada au-dessús de l’estable on s'estojava lo fen e la palha * barracat, - ada adj: barriolat, -ada * barradís n. tèrra clausa près de la maison. * barradissa: claus * barrancon: barrèu d’escala o de cadièra, per ext. baston * barrial, barriu: barril * barrutlar: fr. errer * bascha: fr. bâche la toile * b-assetz: assatz; cèrts, certans (qualques) * bàssia: aiguièra. fr. évier * b-assuelh: asuèlh, fr. seuil (de la porte) * batalhar, batalar?: charrar * baterias: batasons (tanben emplegat) * bateusa: fr. moissonneuses-batteuse * bauda: asnessa, borrica, Saura * 'bausir [bu 'vi], abausir: abausir, esbalausir * baussuelh : asuèlh, fr. seuil (de la porte) * beca f. vèspa * beça, beçal, beçau, beçol, betol, betolaud, beç * becar: fr. picorer * becicar: far la sesta * belier: febrièr * belhier: febrièr * belinament : fr. foisonnement, grouillement * belujar (/se) : (se) bolegar * benaise: satisfait, content * beneisir: benesir (emplegat tanben) * bentot: tanben * berche: fr. édenté * bergossa: vièlha oelha coriaç sense valor mercanta * besenga/besinga: pauta * besilh, besilha: causa de pas cap d'importància, pas res * besilhar, bosilhar, far de las besilhas: bosigar, trencar, deteriorar, desgalhar, far de mala òbra * bessicar (bercicar? breçicar?, de Brèç?) : somnolar * bestiaria: bestiesa * besunha, besonha: causa; obratge, afars (personals), bagatge... (tot çò qu'aparten a qualqu'un) * b'etot, ben 'tot: benlèu * beu (de " de) : a còp de, a fòrça de * beu (de ~ que) : a mesura que, a proporcion que * beuna?, beune? : ?? * beuradenc : bevible, potable, que se pòt beure * bevetar: beure lentament * biau biau ! : japada mai aguda dels jounes chens * bibar (Creissent) : forrupar, fr. gober * bicanard: païsan pej. * bicas f. pl. labras * bicar: baisar, potonar * bicon: poton * bieta: bleta * bi(n)gois (de ") : fr. de guingois * bigòrra m. bigarraud/bigarròt, bigarroei/bigarroelh: blat d'Espanha, milhòc * bigòs/bigoelh (bigwé) m. fr. hoyau * bisard??, bisarde?, bisarda: bisarre, bijarre * bilha: tronc d'un aubre * binhet: bonheta * biòla: bèç??, betol?? * biòla (d'un forn) : fr. charbons ardents * bladar fr. emblaver; fig. joncher?? * bladasons : fr. semailles (du blé) * bladin: blat negre (tanben emplegat) * blagassar: charrar * blanc fr. chevesne, meunier (peis) * blanch, -a: blanc, -a * blancha pura: aiga de vida * blanchinhard, a: fr. banchâtre * blandar: ?? (lo fuec) * blesta f.: fr. écheveau * bocanar: fa de bruch * bochas f. pl. labras * boda: fanga * bodra, broda (de 'brauda'?) : fr. crotte, boue battue; ordure * bodrós: fug-l'òbra * boes!: bah! * boifar: v. Boissar * boija, boïja [bwejjo] [buijJo] (Cruesa e endacòm mai): V. buïja * bòina?, boina [bwejno] : bòrna * boinar: bornar * boïolar: faire de bofiòlas, fr. se boursoufler * boirador [bwejra'dur] fr. instrument pour enlever la deuxième peau des châtaignes dans l'opération qui consiste à blanchir les châtaignes, instrument que l'on appelle aussi en Creuse "las tanalhas" * boirar [bwej'ra]: mesclar, braçar, pelar las castanhas amb un boirador (aisina per las emblanquir) * boiricin: panièr * boiriu: redalh, fr. regain * bois m. pl.: encastre (d'una fenèstra) * boissar : escobar * boisson blanc : espinalba, aubespina, jargas blanc, jargue, fr. aubépine * bòja, bòtja (?) : saca * bojal(h?) : fr. trou. bogalh? * bojalar: traucar * bolar: s'enfonzar los pès dins l'aiga e n'aver la cauçadura mòla * bolega: fanga liquida * bolin: panet redond * bolit, bolhit, bulit, bulhit: olada (plat) * boljar, bolejar: bolegar (tanben emplegat) * bomba (a tota ~) : en córrer plan regde, plan viste * bombar: fr. bondir, rebondir * bòn(n?)a: fr. marécage * bondir: fr. gronder (bruch) * bonhar: far trempar, macerar (varianta de Banhar qu'a aquesit un sens particular) * bonhat,-da : se ditz d’una frucha tròp madura, tanben de quauquaren qu’a demorat dau temps a trempar dins un liquid * bonicon: ?? * bordairatge, bordieratge: bòria, ermitage, fr. closerie, petite métairie * bordassar (metatèsi d'Adob(r)assar) [burdasà/durdasà] : repetaçar, fr. rapetasser V. 'do(b...)rassar * bordier: bordièr; p. ext. logatièr * boreta: bar(r)iòta, carriòl(a) * borifa: fr. rombe (instrument de musica) * borilh: borlhon, tapon (coma la nèu) ; tot pitit grun de pouvera * bornat m., bornhon : buc (demorança de las abelhas, autrescòps facha amb la cavorna de chastenh, aura dins de caissas de fusta) * bornha: panièr grand, naut e pregond, de palha tressada per tal de conservar la frucha * bornhon V. Bornat * borramesclar: mesclar totalament? * borrar: tustar (tanben emplegat) * borrassons: fr. langes, couches * borricha (grafia?): bòssa, bossa (engenh de pesca) * borricon: fr. bourriquet * borrilh : polvera, bordilha. fr. balayures, poubelle * borrinar : barrutlar, fr. errer * borriqueta: saussa o sopa d'orselha * bòsc beneit: bois * bosar (se) : se laissar tombar coma una bosa * boschalh : tap (de trafec rotièr) * bòta: bota (fr. outre) * botarèl, botareu: campanhòu * botifla: veissiga * bòtja (?), bòja : saca * botjar: vojar fr. verser. Plòure coma qui la bòtja/vòja: plòure a semaladas * 'bracar V. Abracar * braçar: remenar * braçat (de '') : à bras-le-corps * bradar: gelar * bradassa: charraira, fr. barbouilleuse * bradassar (brandassar) v. secodre; parlar a tort e a travèrs * bradasson, bredasson: persona maladreita o brusca * bradau adj. (tombar '') : fr. lourdement * braga: fr. culotte * bran: bordilha * brancantar : barrutlar, fr. errer * branchiera : ?? * brand o bram?: "sonar a brand": fr. sonner à toute volée * brandinar: barrutlar, fr. errer * brau: fr. lisière de terre qui sépare un champ d'un autre * braulhós: brumós * bravament adj. : doçament; regde; rudament * brave, brava : bèl, bèla * brèça [barça] : brèç * brechar: cobrir * brechalh (Cruesa): tapadoira * bredilha: charraira * brejadís: discussions, charradissa; baralha, disputa * brejauda: sopa caracteristica del Lemosin facha de cauls e de lard (de 'brejar') * brejon: codena del lard * brenada: manjalha de bren amb aiga per péisser los pòrcs * breta, bretona: vaca de lach * bretonar: faire de grumèls * briar (de 'breviar') : acortar * bric de (pas '') : pas ges de; pas cap de, cap bri de * brija (pas '') : pas brica * brijon, brigon: miga, morcèl * brima: molsa; bruine, crachin (que dona l'oidiom o lo mildiu als vergièrs) * brimar: fr. bruiner; èsser atacadas las trufas pel mildiu * bringa: femna mal bastida, una evaporada, una filha nauta e desguindada que fa pas que saltilhar e gambadar * bringar: dançar, saltar, folastrar * bròcha: branca secondària d'un aubre * brochilhon: branquilhoneta * brochon: fr. brindille * brocon (far au "): ?? (es un jòc) * broda: fanga * brodir (brondir), brudir: far de brug, bronzir, bondinar, resclantir * brodischa: branquilhon;fr. broussaille * brostachabrit: fr. chèvrefeuille * brosinar: brosinhar, brusinhar. fr. bruiner d'une pluie fine et persistante * bruau (variant de bruelh?): talús * bruchadís: bruch continu??, brejadís ?? * brucir: mòrdre, atacar a pitits còps de dents, pinçar, piunar * brudir: brusir, brugir, brogir, brunhir, brúnher. V. Brundir * bruja: bruguièra * brujaud: fr. ajonc * brumerlós: brumós * brun (faire ") : faire negre/fosc. montar brun: s'escuresir lo cèl * brundir (lat. grundire) : bronzir, bronzinar * bruset? bruselh?: iò-iò fabricat pels mainatges * budalha: budèls de pòrc * bufec: fr. vide (de fruit à coque: cacau, avelana...) * buïja, buija, boïja, boija, buja, boja: pradèl (bas e umid), pasquièr, situat sovent prèp de la maison, inculte ont gaireben sempre l'èrba a creissit naturalament. Ancianament designava la bosiga. fr. terre en friche, pâtis, jachère * buja, bruja: gèrla, jarra (cruche à huile en terre cuite vernissée, non à long col, mais à anses) * bujandariá: fr. buanderie * bunhet m. : aurelheta (pastisson) * bura: de color fosc * burgaud, bergauda (Cruesa), burgon n. : fosseron * burrau (Cruesa): fr. babeurre * butir: butar * cabonhat adj. : fr. encaissé fig.?? * cacau, cacalh (de 'cascalh' ?), calau, cacòu: notz * cacunha: automobil vièlh * caga-menut: avar * çaiquedelai, çai que delai: ça que la, çaquelà * caireforcha: caireforc * cairiá (cairia, càiria) : canton (coin de l'âtre). C(h)erchar per las cairiás : c(h)erchar, furonar pertot sens succés; caire, ròdol/ròde, parçan, comarca * calau: notz. fr. noix V. Cacau * caleta: fr. cosse * calhada, calhadon, calhat (Cruesa): formatge blanc * calhar: fr. tasser (la terre) * calòta: sièta crosa * camjar: cambiar * campar (/se): quilhar, dreçar * canaçon : fr. caleçon * canal [conar] * cancanar, cancanilhar: charrar * cancaridier: fr. frêne * canòla (Dordonha) V. Coada * cap (pas '') Bas. Lem. : ges * capforcha: caire * capit: poirit (fusta) * 'captar (/se) V. Aca(p)tar * caquetar: charrar * carcalin: pan gròs en corona * carcilhar (se) fr. s’émietter? * cardalhan??, cardalhau: tòpi, topinambor * carolha (Cruesa): pèl d'espic de blat d'Índia * carreu: fr. chariot * cascavel: cadun dels torns qu'òm fa en restant suls pès e las mans sans que lo còrs tòque lo sòl * cascavelar: avançar fasent cascavels * cassa, casson: bocin de tèrra, ben massiu, fr. motte de terre. Durmir coma un casson : durmir coma una còça (dormir pregondament). Un casson de pan: un bocin de pan * cassar: copar * 'catar (/se) V. Aca(p)tar * catissar(s'): acatar (s') (tanben emplegat) * catura : tòrt, despit o damnatge causat a qualqu'un * cauçar: fr. butter (la terre) * cauças: socas (d’arbre) * caumassa: calmàs (calor estofanta) * cauquilhard: pelegrin * caura f. : avelanièr * cavalhier: gendarme * cencena: nœud de l'écheveau; remue-ménage?? * cendrilha: fr. mésange * censat: gaireben * 'cepte V. Acepte * cerèisa/cirèisa [sirèijo], cerièisa [serièijo] : cerièra * cerv: cèrvi * ‘chabason: terminacion * chabeç: fr. fâne * chablata, chabla: clujada (fr. toit de chaume) * chabreta: siulet o cornet d'escorça de castanhièr fabricat pels goiats * chabreu, chabròla, charbòu?, chabròt? : barreja de bolhon e de vin. "far chabreu" ajostar de vin al bolhon * chabreulh/chabridon: cabridon * chabròl, chabròu, chabròt? : cabiròl? , fr. chevreuil?; cabridon? * chabruelh: cabiròl, fr. chevreuil * chadan: tèrra (de 'chada an') * chadieira: cadièra * chafre : surnom, escais(-nom) * chafrolhar: fr. froisser * chaine, chasne, casse, jarric, rover, rove * chaitiu, -iva: coquin; marrit (maloneste e mauplasent) : persona malaürosa, magra e de pauc de santat, pas en fòrma * chalelh [chonej] [tchalej] : calelh (tanben emplegat) * chambija: rastèl * chambon: jambon * chamnhar, chamjar v. cambiar * chaminaire: vagabond, sens-ostau * chaminar: caminer; vagabondar * chanabon: cambe??, carbe?? * chanòla: ansa * chantilhar v. fr. chantonner * chanturlar: fr. ânonner * chapalon (Cruesa): V. pelharaud * chapdau: ensemble daus bens, la propietat (terras e bèstias) * chapiau: fr. pignon (d'un ostal) * chapmarteu: caboçòla, capgròs, tèsta d’ase * chaputadís: dispute * charavelí(s): carivari, charvarin, fr. charivari, vacarme, tapage qu'on fait aux nouveaux mariés * charbonièra, cendrilha, senzilha, gamada, coa de panlon: chincharra, sarralhier blau, tèsta blava (blua), pimparrin, lardeireta (tots en Provença maritima), lardier Prov.; fr. mésange charbonnière * charjant: pesant, pesuc * charmable, eissarmable ? : fr. charmant * charmenar: tormentar, tracassar * charpinhadís : disputa * charrairon: caminòl charratièr * charrau f. : intrada d'un camp sens barrallha, facha d’entrelaç de branchas, mai granda que la cleda; barralha "à claire voie" * charrièra, carriera: camin o espaci libre près dels ostals ont passan o estacionan las carretas entre las bòrdas; per ext. cort de la bòria (de. basse cour) * chas adv. en çò de; chas ieu/me…: los membres de ma familha, l'ostalada " chaser: caire, tombar * chasne: casse * chassida: fr. chassie * chastiar: castigar * chat-martre: martra * chat-pitoir, chat-pitoi(s), chat-pitòer?, chat-pitair, chat-pitais? [pituej/pitòj] : catpudre, (gat-)pudís * chat-pudent, chat-punais V. Chat-pitoir * chatinglar v. fr. chatouiller * chauça: cauceta * chauchabutida: ?? * chauchar: fr. appuyer * chaucida: caucida, mena de cardon salvatge * chaufaliech [-et] : fr. bassinoire * chaul d'asne (Cruesa): mena de cardon salvatge * chaulhadura: solhadura, brutícia * chaulhar: solhar, enlordir, embrutar; trempar * chaumassa : calor umidosa de l'estiu * chaumenir fr. moisir * chaumenit, -ida: fr. moisi, -e * chaunhar: fr. grignoter, croquer * chaupir : atrapar, agantar * chaupre m., charpre m. calpre (arbre) * chavana: tempesta * chavau: caval * chavau dau diable: fr. bousier, lucane ou cerf-volant, faucheux; mante religieuse * chavaujar: cavalgar * cheita: fr. chute?? * cheminada: cheminèia, chaminèia, cheminièra * chen: can, chin, gos * cherbe f., chibre m. (Cruesa) : carbe, cambe * chialar (Cruesa): cridar en ploramicant * chonhar (Cruesa): V. Fonhar * chòrta (Cruesa): veitura, automobil * chucant: fr. boudeur * chucar: chocar * 'cianta: V. Aicianta * cierge: ciri *cima (a la <nowiki>''</nowiki> de) : au bot/cap de * cinglan (singlan?): colòbre vèrd e auriòl * cir(i)èja: ceriesa. V. Cerèisa * cirie(i)r m. ceresièr * cirèisa, cirieisa: cerièra V. Cerèisa * citron: sòrta de cogorda de color rossèla * clabòt (ueu '') : uòu covat e non espelit, que siá estat fecondat o pas, o que l’embrion soiá mòrt * clachar (se) : s'amagar, s'escondre * cladassa: fr. litorne (grive) * clampar, clampanciar: charrar * clampinar: ? * clapar: per dire de borrar vivament emb las mans o ben emb una lata, o amb quauquaren de plat, de plange * clapeta: fr. pipelette * clapeta (far "): charrar * clapetar: fr. claquer (de las dents) * clardat: clartat * clauvar: clavar * cledier: fr. séchoir * cledon: fr. portillon * clessa: fr. clisse * clocauda : fr couvée, troupe de poussins, engeance, famille * clucas : fr. lunettes * clucaron m. grapaud que pòrta los uòus de la fema "a pelharaud" * cluseu: fr. fente? * coa de patla [panlo]: ajaça, agaça * coada, coda (Cruesa): sòrta de lòssa de fusta o metalh amb un long tudèl traucat que se pausava sus la selha per beire o versar l'aiga. ("godet à queue qui sert à puiser de l'eau dans un seau"), cassotte * coar: fr. couver * coatar (se) : metre sa coberta *còbla f. : fr. couplet * coble (un ~ de) fig. : parelh (un ~ de) * coca: patata * còça: soca. V. Còssa * coçar: cercar, espepissar * cocorda f. cogorla * codar: pàisser las vacas dins lo coderc * coeijar (/se) V. Coijar (/se) * coenh : canton * cogasson: se ditz per lo còu darreir la testa, lo copet * cogoiç, cogòu/cagüelh-cagoelh [kagwey] m. cogòt * cogolha, cagolha f. cagaròl * coguol m. fr. cocu; coguola: fr. primevère * coia, coja: fr. courge, citrouille; gorda faita amb una coloquinta * coijar (/se) : (/se) colcar * colar: descendre? o prendre una carrièra * còl(d)re, còure (còrre) : coudrier (notat 'coorre' en un lexic) * colenar (se) : fr. se glisser * colidor: corredor, fr. couloir * colier: colar. fr. collier * coma adv. amb (exprimís l’acompanhament quand òm parla daus umans e sovent de las bèstias de la bòria) * coma: com. (/Com) vai 'cò? : com va? * començada : començament, començança * conchon: fr. bassin? * concir (lat. concidere) : fr. abattre, accabler (la calor) * condencionar (se) fr. se coaguler * coneitre: conéisser * conelha (conuelha) : conolha * conestre: conéisser * congièra: congèsta * conhar: enfonzar, folrar; fig fr. glisser dans * conòrt: auguri, presagi, opinion, esgard * conortar (se) : regaudir, consolar, donar de coratge * conselh (se balhar) : se donar de còr, de determinacion * contrariós: fr. contrariant * convidós: convidaire * còpa : copa (de bòsc) * còp-sec d’abòrd : fr. tout de suite, sur le champ * copilhar: copar en morcelets * copinhar: tustar? * coquerla: cocut feme * corbe, corba adj. : corb, corba * corcha: sièja (fr. vandoise) * coret: corada, coradilha * còrnabudeu(s?) : fr. culbute * cornelha: graula * corniòla : còl, traquea artèria, esofag * còrsonela, còrsenela fr. scorsonère * cortissons: pantalons corts * cosinacuol: renouée (lit. "démangecul" planta) * còssa: soca * cossier, cossei (Naut Lemosin): preocupacion (gascon 'cossidèr') * cotilhons pl. : gonèla * coturas f. pl. : terras cultivadas de blat, de segle, de blat negre * cramilhera fr. crémaillère * crànher : crénher, crénger (tanben emplegats) * craunhar: fr. grignoter, croquer * crema f. crenta * crochar, 'crochar: acrocar * crochet: fr. pissenlit * cronhar: fr. grignoter, croquer * cròs: trauc; fr. tane (de renard etc). Cròs dau cul: anus * crostar: enlordir * crubir, crubrir?? (p.p crubert) : cobrir * crum: fr. brume * crumor (en ") : fr. obscurci par la brume * crussir : manjar?, devorar? * cubertilh: tap d'ola * cubrir: cobrir * cueire v. còure * cuenh: canton, fr. coin (d'un luòc) * cujar + v. inf. : arribar a, reüssir a * cul sus testa: fr. sens dessus dessous * cuol [kju], cuòl ([tior] a Tula) : cul (tanben emplegat) * cussòla: gròs pan de segla * dadet? (Cruesa): nom afectiu donat als mainatges (de 'daret' aret?) * daiciá, daiciant (d'aicí a/en, ent (= ont) : d'aquí a; dinc a, fins fig. (tanben: d'aicí a) * daivoar: desautorizar, renegar, condamnar * dalh: fr. faux * darreir (nontronés e endacòm mai) : darrier * dau: del (tanben emplegat) * dausuns: qualques, certans. 'dausuns còps' : certanas vetz * decha: ferida * degolinar: caire gota a gota * degolinari (far ") : fr. enlever furtivement (en jòcs d'enfants) * degrad, degrat: grad, gra * degreu: mal grat, despiech, pena, estat de sofrença morala * degut: deute (tanben emplegat) * deibrir, dreibir: dubrir * deimai: fatigat, geinat, excedit * delesei? delaiçai? De lai ençai? [delesej] : d'ara en avant * deleser: fug-l'òbra, hippy * demia, demiá f, demieg m: mièg, mièja * dempès: V. pès (d'en ") * dempuei: dempuèi * denada: viure(s); argent; tropèl? * denaut: en naut * desbilhar, des’bilhar (se) : desabilhar * de(s)bolar: s'enfugir * desavenhe: desagradable, desplasent * desboijar: esbosigar * desboirar: desmesclar V. Boirar * desbojar, desbotjar, desvojar? : desbanar, travolhar; recontar, decorar, cardinejar * desbolegar: desbrolhar?? * desborrinar : esborrifar? * desbraulhar: grafia per Desbrolhar?? * desbrundelar: desrotlar (un fial) * deschassidar: levar la chassida (crostas dels nòunats al bòrd de las paupièras e cilhas); dobrir los uèlhs al monde; batejar. * descranilhar: descrocar, desgafar * descrubir: descobrir * desdire: fr. fausser (au sens materiel) * desei (deseir?), deser : desir; fr. désir * desennastar: levar l'asta * desfarda: fr. débris, rebuts * desgaunhar: fr. faire des grimaces; rechigner; fr. vomir ? * desgaunhat, -ada: renfrogné, ronchon * desgoletar: fr. se dérober, disparaître * desgorçar: netejar una broa * desgreu: mal grat, despiech, pena, estat de sofrença morala * de(s)guelha: fr. boucan, bombance, ribote * desjaivar, desgeivar? : far sortir del lièch *deslenat: fatigat * deslurat, -ada: fr. déniaisé(e), résolu(e) * desnant: d'aicí/d'ara en avant * desnogalhar: dobrir un *nogalh o notz * despetesir: fr. décrasser * despiech (far) : contranhar, desrenjar, saubre mau * despuei [dejpej] [despë], dempuei, : depuis * desraijar: desrasigar, desraiçar * desrei: malaür, desastre, troble, desrota * desrejar: chambiar de direccion, desviar * dessierv: dessert * dessós, dessot?, dessots?, dessotz?: dessota, dejós * destombar: càser (de sa nautor); fig. desconcertar * destrenh: fr. ménage (faire le ") * desvarachar: desbosigar, artigar, desglevar, de(s?)gorsar, fornelar * desversar: fr. renverser * desviardar: fr. décamper * desvirar : ?? * desvirolar: escorjar * desvoar: renegar (qualqu'un) * det. grand det: det gròs?. mermilhon : det pichon. guinhaire: indèx * deu: del (arrondiment de [[Sent Irieis]) * déver: deure (tanben emplegat) * diaures!, diatres! : diantre! * diesena: desena * diesenat: desenat * dietz: dètz * dieumenc [diòmen], dieumenche [diòmenche], dieumergue [diomerge], dieumenge [dioumejne] : dimenge (dimenge o diumenc semblan las formas majoritàrias) * dijuòus: dijòus * dimenir : demenir, diminuar (tanben emplegat) * dinc a: fins a * dindaud: dindon, dinde (Corresa) * dindrinar: tindar  * dispareitre, disparestre : disparéisser * dissa(n)des n. (de */'die 'sambati/) : dissabte (de */'die 'sabat-i/ tanben emplegat [disadde]) * 'do(b...)rassar, 'dobrassar? (>adobassar) v. : petaçar. fr. raccomoder (un tissu) * doas-tres: qualques * doçarèl: fat, doçastre * doler v. : dòler * domaisela: fr. cerf-volant * domdar v. : domesticar * domde : docil * dondar v. Domdar * dòstar: dostar, retirar * dòuça: fr. gousse; mongeta, fr. haricot vert * dòure, doler v. : dòler * dreibida, deiberta, duberta, druberta: pp. dobèrta * d'òrs en avant: d'ara en davant * drapel: fr. lange * drollichon: drollet * drubir, drobiir, dreibir, dubrir, druebir, deibrir, ubrir : dobrir * drucar: ?? * dueinan, d'uei un an, endueinan, en d'uei un an: l'an que ven * dumpuèi: dempuèi * durbir: dobrir * durmença: dormança, fr. somnolence * egulhada: fr. aiguillon à boeufs * eidredon: edredon * eigar, aigar, eissegar, asengar v. metre en òrdre, agençar, adobar; ajustar, separar; adesar * eimatin: aqueste matin * einoiar: sofrir; fr. ennuyer (embêter) * einueg: problèma, pena * einuech adv. uèi * einuei, ennuei (esnuei) : sofrença. V. einueg * eiperar, esperar [eipéra] fr. attendre * eirisseu f. jolverd * eisanhe: avar * eisilar: fr. glisser * eisir: aisir??; eissir?? * eissabanit : ?? * eissabencar: eissabrancar, eissabancar?, desbrancar, (e)scabeçar * eissaragar (grafia de verificar): esparpalhar lo fen. V. Eissigar * eissarquiar: esfondrar, desplaçar la tèrra * eissaurar: V. Eissurir * eissaurelhar : assordir * eissebrar: estrifar, entalhar * eissegar : segar, meissonar; fig. destruire * eisserbant: deserbant * eisserbar: sarclar, arrancar las marridas èrbas * eisserbatge: deserbatge * eissicolhar (s') : cridar * eissigar (varianta d'eissegar/eissagar: partejar en parts egalas entre personas) (/s') : esparpalhar * eissiular: siblar, siular * eissolent: insolent * eissorlar: eissordar (dins lo sens d'enervar) * eissublar, eissuflar, eissicliar (sicliar) : siblar, siular (lat. exsibilare) * eissubir : fr. se volatiliser?? * eissufle, estufle, eschurlet, eschuflòl, eschurlòl: siblet, siulet (lemosin classic) * eissurir v. fr. premsar, serrar, tòrcer, faire secar, fr. essorer, épreindre; agotar, fr. tarir; fig. agitar, quichar lo chuc * eitot: tanben * embaisse: biais, afar * embarbolicar: embrolhar?; embarbostir? * embonilh: fr. nombril * embrucida, embrussida: morduda, nhacada; fr. pincée * emper adv. pasmens, totun, pr'aquò (cf. catalan 'emperò') * emplei: emplec * empleiar, empluiar franc. : emplegar * emplenat, empluiat franc. : emplegat * emplir: emplenar * empluiar, empleiar franc. : emplegar * empluiat, emplenat franc. : emplegat * en per avant: aperabans * enançar: avançar, progressar * enautar (/s') : enauçar * enchaiença, enchaison: escasença, pretèxte * enclunhe: enclutge. fr. enclume * encranilhar: encrancar * endalh: andain. Fenar los endalhs: faner les andains * endechar: endecar, mabolhar, abasir, abismar * endechat, -ada: andicapat ; privat d'un o plusors dets de la man * endonc: puèi que; alara, alavètz (en aquel moment) * endueinan [ɛndej'nɔm]: l'an venent * endunle, endutle: budeu emplit de charn de pòrc aprestada. Se conserva emb lo salat (charn de pòrc salada) e que se minja bulhit. fig. V. Entrule * endurar: sofrir * enfetós: pudent * enfeurit,-da: enfebrit (que suefra de las feures) * enfonilh: fr. entonnoir * engalunchar (s'): s'installar o èsser pres dins las brancas d'un aubre * engarçar: trompar meschantament * engaulhar (/s') : se crotter de boue * enginjaire: fr. inventeur * engolar: engolir; fr. gober * engraunhar: engraufinhar, grafinhar * engrunar: fr. écosser, égrainer * engueitar: gaitar, espiar * engingar: engimbrar * engravissa: escaravissa, fr. écrevisse * engulhar: conhar lo fiau dins l’agulha; conhar lo còrs dedins un vestit per s’abilhar * eniurar: fr. enivrer * enjagat,-ada : posicionat d’un meschant biais * enjucar (s') : s'enjocar, se plaçar a la cima de quauquaren d'aut (aubre, eschala, teulada, etc.) * enmatin (l' ~) : matin (lo ~) * enniblat: ennivolat * enniurar: fr. enivrer * enquera, engueras/engueras (d') adv. encara * enquilhar: cargar (un vestit) * enrotar: començar, metre en rota * ensauvar (s'): se sauvar * enser (l'): lo ser * ensorcelar, ensorcierar, ensorcilhar: enfachinar, enfadar (tanben emplegats) * ensubrevut, -uda: que pòrta lo marrit uèlh o sus lo qual l'an getat, embreissat, emmascat, enfada, enfachinat, enfachilhat * entainar: tardar; languir * entau: aital (del latin 'in tale (modo')'); (ai)tant * entanhar: enfangar, enfangassar?, embodigar??/embodijar??. fr. embourber * ente : ont * entòrcha : fr. torche * entraupa: entrava; trapèla, tracanard * entraupar (s') : fr. s'entraver, trébucher * entreprener: entreprendre, entreprene, entrepréner * entrebreschar: ?? * entrule m. òme pauc actiu, mal desgordit * entrusca (tant) que: fins (a tant) que * envertolhar: recurbir, entornar, enrotlar, envolopar * enviá: enveja * enviblar: trompar; jugar de meschants torns, ensorcelar * envirolar: entornejar * esbabinhar (s') : finfonhar, ranguilhejar, biscar, ragassar, petonar, fr. grommeler, rouspéter (en faisant des grimaces) * esbadaurelar (s’) : cridar a plen gorjareu, plan fòrt, en alulhar * esbalausir [ejbalu 'vi], esblausir [ejblu' zi] : esbalausir * esbatoelh, esbatoeri(s...): fr. ébat; amusement; joguet * esbaubit: plan estonat * esbelar: se far bèl, lo temps * esblanchurir: blanquejar * esblausir [ejblu' zi], esbalausir [ejbalu 'vi] : esbalausir * esbolhar, desbolhar: traire lo budelam, dobrir las tripas; demolir, destruire, abatre * esborlhar: fr. aveugler * esborissar: esborrifar * esbraceiar: esbracejar * esbramelada: fr. bêlement * esbramelar (s') : fr. s'égosiller * esbresinaer, esbrijonar, esbrisonar: fr. émietter? * esbrodichar, esbrodichonar (minoratiu?) : podar un aubre, fr. épointer * escadassar: cridar per paur (per dire los crits de las jalinas) * escaletar: fr. casser, enlever la coquille, écailler * escanar: fr. éreinter * escarabissa: fr. écrevisse * escassonar: émotter * escassonat, -ada: dividit, trencat * escebrament [eysebrà]: estrifament * escebrar [eysebrà, esibrà], escicar, escirpar: destrifar, partir, escarpir * eschala dau Bon Diu, o dau diable: arquet de sant Martin * eschaletar: escalar. fr. escalader * eschamjar, eschamnar: escambiar * eschamge, eschamnhe: escambi * eschantir: atudar; aucir * eschardilha: fr. écharde * escharnir (s') : grimacejar ''Dau citre o ben dau vin que es jasbre vos fará vos escharnir'' * escharonhar: escorjar, levar la charn de mala manièra, en eissebrar * eschauradís : escaufament * eschaurar: escaufar * eschauton: fr. écheveau * eschavel: fr. rouet * eschilla [eschinla] : esquilla * eschillon [eschinlon]: esquilon, fr. grelot * eschivar v. estalviar, economizar; evitar * escicar (essecar??) : talhar? * esclapir (s') : s’esfondrar, tombar tot d’un còp * esclargir: esclarir, fr. rincer * esclarsiera, esclarciera?, esclarsida: fr. clairière?; esplendor?; esclat de lum. loc. A l'esclarsiera/esclarsida: fr. à la pointe du jour * escorcir: escorçar * escorsiera: corsièra * escrasar: esclafar * escraunar (s') : cridar (coma una graula) * escrupir: escupir * escujar (s') : s'escondre * escunlar, escutlar, escudlar: versar, vojar, mesurar; plaçar, despensar; fr. embarrasser, rendre penaud, interdit. * escura: bòria, bòrda, granja * escuròu: esquiròl * esfarbir, esferbir: desbarbolhar * esfeunir: mettre en colère, exciter, irriter * esfeunit,-da adj. : dins un estat de colera * esfodir, esfòudir, esfaudir?? : espantar? * esfoudir: affoler * esfredir: mettre en colère, exciter, irriter * esfredit,-da adj. : susprés, paurós * esgirdar: asperger éclabousser * esgleisa: glèisa (tanben emplegat) * esgorçar: agotar; desboijar (desbosigar) * esgrinjòla: V. grinjòla * esjarrar: esgarrar. fr. écuisser, fendre en déchirant * esjarrilhar, ajalhar, esjalinar (per terra): (s'): acatar (s') (tanben emplegat) * esjavinhar(s') V. Esbabinhar (s') * eslampar, eslampiar [eslampià/eslapià], (es)ropiar, eslifrar, colenar v. lisar, fr. glisser; déraper?? * eslampiada: fr. laisser-aller, emportement hors de soi, licence; lampada, fr. lampée (prendre une ~ d'une boisson) * eslauç, eslhauç: fr. éclair * eslhauç: fr. éclair * eslhauçar: fr. faire des éclairs * eslhausada: coup d'éclair * eslhausar: fr. faire des éclairs * eslausiada: coup d'éclair * eslonjar (/s') : (/s')alongar; se jaire/jàser * esmai, desmai: fr. émoi, souci, inquiétude * esmaginar (cf. cat. anc.) [eimaginà]: imaginar * esmaiar/esmajar: inquietar, estonar; decorar, florir, fr. émailler fig.; S’esmajar de quauqu’un o de quauqua ren: migrar, demandar o cherchar de las novelas, s'en preocupar, s'en inquietar * esmalir (s'): enrabiar (s') * esmalit,-da adj. : dins un estat de colera * esmància: menaça * esmanciada: menaça. A esmanciadas : fr. en rampant? * esmanciament: acte d'esmanciar * esmanciar: amenaçar, far de menaças amb un signe de la man * esmaraunar o esmarraunar?? (s' ") : fr. grogner * esmirar: visar (aver coma objectiu, cibla) * esmiraudiat: miraculat?? * esnançar [ejnansà]?? (amb EI- non etimologica) : avançar, progressar * esnharlar: agrandir un vestiment a otrança en tirant dessús * esnuiança: fr. ennui * espanhar v. (u)lhauçar * espandre: espandir * espanir (s') (Cruesa) V. espatarrar (s') * espansilhar: escampilhar * esparrar (s') V. espatarrar (s') * esparson: fr. écouvillon * esperar [esperà] fr. espérer * espetissar: apetitir * espeulhar: espelhar, escorjar (levar la peu per la recuperar) * espinasson: albespina??, aubespin?? * espingar: gambadar, se ditz pejorativament per dançar, remudar, bolegar * esplamir: fr. étaler? * espodansar: espodassar, podar un aubre * espofidar: fr. pouffer?? * espotir [ejputí], espòutir (lat. Pullis: pòu, polvèra) : fr. écraser, réduire en poudre * espistrolhar: fr. éclabousser * esraminar : fr. gronder * esranchat, -ada: garrèl,- a * esranhadís : fr. toile d’araignée * esrantelar: levar las rantelas * esrapar: desrapar * esritjós (grafia per iretjós??) : ?? * essaurelhar: V. Eissaurelhar * estamnar : entamenar? * estancha: estanhòl, pescariá * estelura: estelam? * esterbar (de Trevar??): barrutlar, fr. errer * estiflar: siular * estinhar: v. Estribar * estinhassar : fr. ébouriffer * estolha: estobla, restoble, rastolh * estorbar: dispersar * estorbeu: esparvier (tanben emplegat) * estorcer (/s') : fr. se tordre, se tortillerèstra: lucana petita del granièr * estre: èsser. Estre per +v. inf. : èsser al punt de * estrech : èsser un '' : èsser fòrça magre * estrelhar: donar una rosta, fr. étriller, battre, donner une raclée * estribar : trabalhar, usar, fatigar; fr. unir le fil en le dévidant par le moyen d'une pièce de cuir ou de drap nommée 'estribador' ou 'estinhador'; fr. mener bon train * estrifolhar: estrelhar, batre, donar una bona leiçon * estufladís: siulament larg * estuflar: siular * estujar: escondre, amagar; estojar ? * esversar: fr. renverser * esvetlar [esvenlà], esvedlar (s') V. espatarrar (s') * esviardar: fr. éreinter * esvirolada: ?? * esvirolar: escorjar; fig. despolhar * etiada: fr. jachère nue * eu (Naut lemosin): el (Bas lemosin) V. Aul * exprès (a ' '') : fr. à dessein * fadard [fodar], fadarda/fadassa: fadat, fat, nesci * faiòu n. fau * faler: caler * fame: fam * famgala: fr. fringale * familha: tanben vòl dire 'mainatge, enfant'. "(Ilhs) an doas familhas" * fanha: fanja, fanga (tanben emplegats) * fanir: ?? * farcidura: farçum, farça * farfantela: ?? * Farjòu: Ferreòl * faròt: ?? * farrar: farratjar?? ; ferrar * farròlha f. : ?? * fastjar [fashà/foshà] (latin ''fastidiare'') : empebrinar; fr. fâcher * fat, fada: caluc, uga * fava, fava verda: mongeta, fr. haricot vert * feblesir: feblir * femorier: fr. fumier * fendassa: crebassa * feniera: fr. fénil * fermic, fermitz, furmic: formic, formiga * fermijar: formiguejar (de monde, etc) * fers, fera: sauvatge; fièr, -a * feunial: fr. taie d'oreiller * feure f. sovent en pl. : fèbre. Feure bringau * feurier: febrièr * feuse: falgueira (tanben emplegat) * fiau per linha : de fial en cordura, de fial en agulha (punt per punt, per lo detalh, dins una succession logica) * fiau: fil, fial * fiaulat: bandat, pintat * filh de vessa ! : macarèl * fiolon: botelheta * flaia: fr. pousse d'un végétal * flaina: fagina * flau onomat. : fr. vlan * flaujon : fr. flageolet. * flaunhard : fr. flemmard? * flaüticar [flejticà] : sonar mal la flabuta * fleitau: plafond * flissonar: ondejar? ; fr. frissonner?? * fodinar: fr. fouiller * foirar : aver la foira * foitar(/se) : fotre * foitre (/se) : fotre * folharja: fuelham * folharjós: folhós * fonhassar o fonhar (?) (Cruesa): ploricar * fomarier: fumièr; bordilhas * fomorjar : ?? * fòrt (a ~ de), a fòrç de ?? : a fòrça de, a dich de, a dicha de * fotrasson: janfotre * frachin: cendre o escòrias pichonas, oxid negre de fèr * fradassa: frachiva (landa, terrenh inculte) * frair n. fraire * frau: tèrras abandonadas, èrmas * freg f. : freg m. * fregir: refregir * fremijar: fremir * frijoladís: frejolum, fr. frisson * frijolar: fremir, estrementir * frenir (de "fenir" ?) : gastar, usar * fresche : fresc (tanben emplegat) * freschum: fr. fraîchin * frestinar: furgar, fosilhar, cercar, tafurar, nistejar * fretissa: V. Lissa; pan negre fretat d'alh * fricaud, -a, fricós, -a: fr. ragoutant, friand, appétissant * frijol, frijolada: frejolum, fresiment, fr. frisson * frijolar: fremir * frijoladís, frijolament (frisolament? ?), frejolament? (fresolament??): fr. frissonnement * frimor: frejolum, fresiment, fr. frisson * fringa-marçau (far la ") : ribòta, festa * flissar: ondejar? ; fr. frissonner?? * frissar: ondejar? ; fremir, fr. frissonner * friular : fiular en frire ?? * frotjar o frojar? frochar? (se ven de 'fruchar') v. créisser (arbres, plantas), butar, grandir, se fortificar, aprofiechar; fruchar, frutejar * fruncir (las ussas) * fuelher : caler, faler * fumari (Cruesa): fumièr * funtar: defuntar, morir * furgalhar: fr. fouiner, fouiller * gabolhan: fr. églantier * gafada: mossegada, estrifada, esquinç(ada); regomàs, monha; bajocada; malbiais * gafon: fr. gond * galatja, jalatja [ga'lazo] : fr. ajonc d’Europe * galeton: pastisson * galhauda f. rana (de 'gaulha') * galòpa:?? * gamar: raubar finament * gamiraud: fr. garnement * gana: ga, gas, gau. fr. gué (tanben emplegats) * ganh: gasanh * ganha: truèja * ganhon, gaunhon, nhon, go(i?)nhon n. pòrc * gansolhar v. fr. éclabousser * gargolh, garguilh: fr. rale, gargouillement borborygme, grouillement, passage ou production des gaz dans les intestins; enrouement, barguignage; médisance, murmure, babil. * garlècha: fr. gardon * garlopa: fr. varlope * garri: rat pichòt (terme afectiu) * garrissada: bòsc de garrics * gasinar: furetar * gaste, -a: fatigat, -ada, las, -ssa, abracat, -ada (de gaste: de fatiga) * gata: pòcha * gatge m. salari; mòble; instrument; recipient, esplecha, ostilh, ustensilha (sovent vaissèla o panièr); causa. Gatge pissier: gresala de pissar. En occitan medieval ''gatge'' = fr. attirail * gatieira: davantal, faudal * gaton: pochon (pòcha pichona) * gauça: gòrça ?? * gaug : fr. pissenlit * gaulha f. fanga * gaulhada : f. fanga * gaulhar, gaulhier, gaulhasson: gassòt * gaunha: gauta * gaunhas f. pl. : fr. gâle; écrouelles, cicatrices des écrouelles * gemar: gemir * gença: balaja, engranièra, escoba (tanben emplegat) * gençar: balajar * genebeurnier: genebrièr * genha: caprici * gente, -a adj. graciós, -sa * gentiament adv. : doçament, amb gràcia * genuelh: genolh * getacion: (fach de getar un) marrit sòrt * g-i, gui, li: i * giau (<geu) : gibre * giba: volam, fr. serpe à long manche *gibla: ??. Plòure a giblas: plòure a semaladas * giblar: plòure a semaladas de faiçon quasi orizontala * gibon: volam per esclairir (fr. élaguer) los aubres * gigonha: irresolucion, dificultat futila que arrèsta la decision d'un afaire * gigonhar, cigonhar, jaguinhar? : trabalhar inutilament, traire mal a faire un obratge mecanic per fauta de bon otilh; cracar, far de bruch, coma lo de quicòm mal jontat; agir lentament, lambinar, lamternar, trabalhar quaucòm amb mejans insufisents per i reüssir; (Cruesa): fr. gigoter * gileta: vesta * gingar: fr. giguer, saltar, gambadar, fr. folâtrer * gipa-japa (far) : tressautar, tressalhir * giraudela: giròla (mena de camparòl) * girrinar: bruch del sautarelh * giton: fr. rejeton ? (d'arbre) * gitre: fr. gîte * giure: gibre * glaç: glaçon * glapar forrupar, fr. gober * glara: clara d'uòu (tanben emplegat) * gleisa [eλeizo]/[e(l)ieiso] * gloriosetat: vanitat * gòfe (gònfle) : fr. bouffi * goiasson: enfanton * goiat, -a: gojat, -ata * goion: fr. goujon * golar: engolir, englotir * gomar: forrupar, fr. gober * goneu: abit, vestit d'infant * gòrça: brossalha, ramalha, ramada, rodicha onte i a de las rumecs, daus boissons daus petiòts aubres entremesclats; broa de clausura, fr. fourré * gorgeira: fr. gosier * gorgetar: vomir; avoir des haut-le-coeur; fr. gaver (un animal) * gòrja f. boca * gòrja roja: fr. rosé des prés * gorjar: fr. gaver (un animal) * gorjarèu, gorgarèu: fr. gosier, conduit de l'arrière-bouche à l'oesophage. * gorret: fr. goret * gorrin, gòrra: pòrc/truèia; pòrc marin * gorrinar, gorreinar: fr. chatouiller; gratar, fretar * gosonar: fr. remuer (un bâton) dans un trou * ‘grafuelh (agrafuelh) : fr. houx * (non) gran [gro] adv. : ne ... : pas brica ... N'es gran/Non gran: fr. certes pas * granda: mameta * grandmair, grandpair, grandamair: grandmaire * granissar: far de granissa. fr. grêler * granolha: rana, granhòta * grapar: fr. gripper (attraper, saisir) * grapiar: escalar. fr. escalader * gratussar: fr. gratter en surface (la poule) * grautons: gratabons, graissons * eschillon [eschinlon]: esquilon, fr. grelot * gresa: ?? * greu: grelh, grilh (tanben emplegats) * grial: fr. vaisseau en bois rond en forme de jatte * griala: fr. terrine * grinha (cercar ~) : cercar brega: cerchar de se brejar, en paraula o emb los punhs) * gri(n)jòla: v. Grisòla * griselard : grisós, grisastre * grisòla [gri(n)jòlo] : fr. lézard des murailles * grison: granit (pèira) * gro: groa ?? * groada, gruada: nidada (de poletons...) * grolaud: ?? * gromar: fr. croupir; cuire (trop) longtemps; s’attarder * groüm: fr. groin; pòrc * grun : grain; fr. chenil, niche * grumilha, grumulha: lagrema * grusilhon: grun pichòt * guelha: pelha * guena: monina * guèrlhe, guèrlha, guèrle, guèrlia adj. : fr. louche * guerlinja: esquilon, fr. grelot * guerlon : fr. gobelet en ferblanc et à une anse qui sert de mesure pour le lait * guessar ?, guessir ? : profieitar * gui, g-i: i * guicho?: fr. chat-perché * guichon: fenestron * guidauba: fr. viorne * guilanèus m. pl. : fr. quête des oeufs (En Naut Carcin, per l'Avent los jovents e los mainatges anavan quistar de farina e d'uòus. Segon Xavièr Vidal, aqueles cants se dison ''guilhònas'', e, dins d'unes vilatges que i a, se cantavan pel Cap d'an. Per Cap d'an se crida Al gui, l'an nuòu (''gui'' es un francisme per vesc). * guilhaneu (per '') : estrenas? (de començament d'an). V guilanèus * guinde (Peiregòrd, Bas Lemosin) : piòt, dinda, dindon * guindre: fr. dévidoir * guisauba: vidauba ?? * 'guissable, aguissable : asirable, fr. haïssable * gusseu: fr. bobine, pelote * guita: fr. cane (femelle du canard) * i. V. Ilhs * idolar: udolar, cridar fòrt, fr. hurler * i-eu: V. Eu * ififó : mena de crit * ifofonar : cridar per sostenir la nòvia * ilhs: els * imatjar, esmajar?? [ejmajà] (cat. anc. esmaginar) : imaginar * inhon: onhon, ceba * intucat : intocat, endecat?? * io: ièu * iò: o (article neutre) * ja! ja! (jatz? de Jaire?) : per far arrestar los buòus * jaçar, jagassar (liagassar), jacassar, jacinar, (s’)esjacinar (tanben: cridar coma una ajaça), bargassar: charrar * jaciaud: jaç, fr. tanière * jadilha: fr. jatte, vaisseau rond et sans anses, fait d'une pièce de bois * jadilhada: grand quantitat * jai: gag, gai (auseu) * jaiç: jaç. fr. gîte * jal (bas-lemosin) : gal * jalussada: còp de gel (meteorologia) * jalussier: qui apporte nombreuses gelées blanches * jangaunhas n. maissèlas * jangladís: crits de granda dolor * janglar : cridar, lo pòrc o can quand qualqu'un li trepeja la coa; fr. grignoler * janzi : '' Quante ma granda-mair vesiá quauqu’un cassar de las nosilhas emb las dents, disiá que quò « li donava lo janzi ». Quò li fasiá l’efiech d’una seja que vos sisla dins las aurelhas, que vòstras dents semblen prestas de vos tombar de las gengivas.'' * janton: paisan * januelh: V. Genuelh * jardòla (en '') : ?? * jarpalha: disputa * jarra f. : garra (d'animal), cuèissa; fr. quartiers (de viande); lobes de noix * jasbre, jasbra : ? ''Dau citre o ben dau vin que es jasbre vos fará vos escharnir'' * jase?, jars? (Cruesa): auc (auca mascle) * jaser, jaire v. : jàser, jaire * jaspir: prendre, atrapar quicòm de sas mans * jaspissons, jarpissons? (Cruesa): fr. grande bardanne; autoadesiu, adesiu * jau (naut-lemosin) : gal * jau d'Índia: dindon * jaufada: grapada, grafada, fr. jointée (de mains) * jausemt, jauvent, -a adj. faste; benfasent, -a, qu'a bonastre * jauvir: gausir * Joan-femna: fr. garçon manqué * joine: jove * jònc: jonc * jorn falit (a '') : a solelh colc * jòune, -a, joune, -a adj. jove, -a * juca: granièr pel fen * junja f. vedèla (vedèla i designa lo vedèl feme que ven grand) * jurc’a, jusca, jurcinc’a, jurcanta, juscanta: adv. duscas * justar o ajustar: mólzer * jutar: far de jus?? * labencha: granda peira plata * lac m. mara, cròs d’aiga durmenta * ladre, -a: marrit, -ida * lai: i * lai-bas, la-bas: aval * lai-sus, la-sus: ailamont * lait (minoritari) : lach * larjoït : ?? * laschar: fr. lacher * la-sus: ailamont * lata: fr. perche * latz (Cruesa): fr. giron * lau (en ") : en bas * lausissa: teit de lausas * lebretar: bruslar d’enveja * lechadier: fr. friand * lechatariá n. lecariá * legièr (de '') : ?? * len, lena adj. : ?? * lendoman: endeman * lerpar: lecar * lerpeiós: vescós, limparós * lesina: avarícia, retenguda * levada: regòla d'un prat * lèva-nas: fr. effronté * li: i * liga [lia] : fr. fanon * liar: ligar ([lià] es la prononciacion generala en occitan) * liauna: fr. lierre * licossiana/liquossiana : pocion, licor?? * liedra: fr. lièrre * liera: fr. lièrre * limaç: limac, caragaula * limaçon: lo haiolet, la malimòrna * limanda: fr. planche, rayon, étagère * limerò: fr. manigance, intrigue * liquossiana/licossiana : pocion, liquor?? * lira: fr. mulot * lissa, lissada, 'lhissa (alhissa) f. alh salvatge * loba: gròssa pèira o ròc isolat dins un prat, que non se pòt traire * loenh: luènh * loina [lwejno] : fr. engourdissement; descoratjament per tota mena de trabalh * loira: puta * lojandier, lotjandier: fr. locataire * lor inv. ex. 'las lors' * lovanja: lausança * luec: luòc (tanben utilizat). Dau luec que: dau temps que * lugarn [ligò] : l'estela del matin * luminier: fr. luminaire * lunon: estela * luquet: fr. loquet * luquetar : fr. scintiller * lura f. : animal o can gròs, bon a pas ren; òme polit que sembla bon mas non l'es, fug-l'òbra, peresós, coard; fig. pl. decas, enganhs, contes * lusert, luserta/lisèta (Cruesa): lausèrt * macha adj. : ?? * mag, maid, mast: mastra, maestra, mats, mèid, mèi, mei. fr. pétrin V. Maid * magilhon (mangilhon?, mensilhon? del latin 'mensa' taula?): còfre de la sala de manjar que servís per s'assetar * mai: emai * maid, mag, mast: mastra, maestra, mats, mèid, mèi, mei. fr. pétrin * maiada: fr. bouquet (de fleurs); fr. aubades du premier mai sous les fenêtres des jeunes filles à marier * maiar: florir; agrementar * malhonar: ligar, estachar * mainatgier: estauviaire * mainatjar: economizar, estauviar * mainin: mameta * mairgranda: grandmaire *mairina: ostal de la comuna; fr. mairie * mair-reir: mairgranda * maisei: ?? * maison: ostal. Dins maison: a casa. èsser pas darrier maison: èsser luènh * maitot: tanben * malangorir: trefosir? * malàudia: malautiá * maleira: (fach de getar un) marrit sòrt * maleviar: ?? * malinar (se) v. fr. se culotter * malinas f. pl. pantalons * malurnança n. f. : èsser en situacion de grands malaürs * malvenguda, mauvenguda: accident * manciar: batre a punhadas, se batre; menaçar * manca adv. : levat, exceptat * manca que... : encore que... * mance, màncie m., mança f. : esquèrra. A man mança: a man esquèrra * mance, màncie adj., mança f. adj. : maladrech * mandin: matin (tanben utilizat) * mandinier, -iera: mendicant * mangle, manglhe (mànlie): margue * manhar: tocar * maniar: jugar un meschant torn * maniganç n. bandit, coquin, paubre malautruc; hippy * marendar: far lo marende * marende n.: collacion de quatre oras; disnar (repais de l2h al nòrd e a l'est, e de 16h a l'oest) * marendon: petit repais; collacion de quatre oras; sopar * màrfie (aver lo ") : avoir l'onglée ? * marga: fr. chatte (minou); sobrenom de l'ajaça * margaud: fr. matou * margolin: gaton * marmusar: murmurar * marmona: ?? * marn f. : branca gròsssa, principala, d'un aubre, fr. branche charpentière * marolhaire: nom donat als estamaires e refachaires ambulants * marranha : desacòrd * marronar: V. romegar * mas, mas qu'un [maskan] : solament, levat; mai, pas jamai (ex: Ne’n fagueren ‘na saussa la pus rara / Qu’aguessam mas minjat / En tota nòstra vita) * mas si es [ma:shiej] : mas òc! , mas n'es [ma:nej] : mas non! * mascarat m. : fr. mascara * massadís : regropament * 'massar: V. Amassar * massaròta: fr. bosse? * mast, mag, maid: mastra, maestra, mats, mèid, mèi, mei. fr. pétrin V. Maid * matrassar: tuer?? * mau. Grand mau: fr. haut mal, épilepsie. Ne'n poder pas mau: poder viure sens se’n far, sens i pensar, sens se preocupar de ren. Ne'n poder pas ben mau: li èsser completament egal * mauchancier: malastrós, malastruc * maudisença : dire de chausas faussas sus quauqu’un, ne’n parlar malonestament * maujauvent adj. nefaste, que pòrta malastre * mauplasent: fr. déplaisant * maussa f. majofa, fraga * me (ex: per me) pron. ieu * medre: meissonar * meduesa liuesa, medalierza : fr. moissonneuse-lieuse * megue, mèrgue, lach megi: fr. petit lait * meissaber, menssaber?, maussaber? : fr. méconnaître * meissonja, meissunja, messunja: messòrga, messònja * meitot: tanben * mejauvent V. Maujauvent * melh: milh, fr. millet * memet: mamet, mameta * meneit, -a, menet, -a: fals(a) devòt(a), devòt(a) supersticiós e minuciós * menesplier: nesplier (tanben emplegat) * menina (Cruesa): grand-maire * mercier: gròs grapaud ventrut. sin. sabatier * mèrende V. Marendar * mèrende V. Marende * merendon V. Marendon * merfondre (se) * merlata: merle femèla * merlaton: merle mainatge * mermilhon: det pichon; sexe masculin * meschaent [meytsen/meychen] [mey(t)san]: marrit, dolent * meseis: mesme, meteis, meteus * mesme: meteis, meteus * mestiu: remedi * mestiva: meisson * mestivar v. meissonar * mestivurza-baturza : fr. moissonneuse-batteuse * mestura: fr. méteil (mescla de farina de blat e d'una pichona part d'òrdi o segal) * mia-tastons (a ") : a palpas * mianadís : ?? * miaulan: milan, mialan, mielon, fr. milan * miaunar: miaular * micha: pan de forment * mielhs adv. melhor * migrar: s'enrabiar; s'inquietar. Migrar pas (de quicòm) : pas aver enveja (de quicòm) * migrar (se) : se desolar, se plànger en se-mesme, se far repròche * mijon : migon ("las moschas se permenen sus la taula d'un mijon a l'autre") * mina: fr. chatte (minou) * minaud: minòt, mainatge ("Creurias qu'eu (= lo chastenh) fai de la lumiera talament eu a de minauds") * minhard: manhac, gentil; polit * minjadoira: fr. garde-manger * minin f.: menina * minon: cat?? * miràudia: miracle * miroelh, -a : brilhant, -a * mistra: asnessa, borrica, sauma * mochaespija: idea favorida * mochanàs: mocador * modelon: molon, fr. monceau, tas * moens (nontronés) : mens * moira f. : ?? * molada: molhièra, terrenh umid * montador: ascensor * morisca: masca, careta * moscla : fr. moule * móstie, móstia adj. : mosti, móstia * mòure, mòudre : molinar * museu, morral, morrilhon : fr. muselière * musir: fr. moisir * nhaca: dent? * nainai: brèç * naistre: nàisser * nastre ['na:tre] opiniastre, testut * nauça : ?? * nauva: fr. ruisseau? * naveu: nap * negra: nèira, piusa * neiar (lat negare) : negar fr. nier * neinar: V. ninar fr. * neir, neira: negre, negra * nejar (lat necare) : negar fr. noyer * n'es!, n-es! : que non! * nespla: fr. nèfle * neteiar, netiar, neitiar: netejar * névia, nèvia ? : nèu * nhòrla, viòrla: istòria comica, galejada un pauc cruda, de còps en vèrs o pròsa * nibla f., nible m./f. : nivol gròs cargat de pluèja (nivol f. s'i ditz tanben) * niela: ?? * ninadoira [ninadoeira] : breç * ninar : breçar, fr. se balancer; dandiner * niure: sadol, -a (qu’a tròp begut; qu’a lo ventre ben plen, qu’a plan o tròp minjat) * nivol f. * nivós: nivolós * noblalhon : petit nòble * nojalh: nogalh; ametla * nonmàs: solament * nosilha f. avelana * nuble m. : nivol * nuèch, nuèit ? [nè(t)] [né] [nè] [nüè] [nüé] [në] * nuirir (?), nurir: noirir * ò, iò, zo: o (article neutre) * ò! ò! : anèm! (per far avançar los buòus) * obludar: oblidar * oblueda: oblit? * obrant (jorn ") : jorn trabalhat * òc-ben [a bej], òc-plan [o plo]/[a-pla] : òc, reforçat * o-ben-tòst [obeto] (òc-ben-tot?) * olhar : emplenar, comblar, ben unflar * ona/onòr? (estar en l') : non pas bolegar * onglon: ongla del pè del pòrc * onte: ont * òps (per '') : per necessitat? (oc. lem. anc. aver òps de: fr. avoir besoin de; aver òps a : fr. faire besoin, être utile à. ''Las òbras qui aurien òps al molí'' : fr. les bois d’œuvre qui feraient besoin au moulin). cat. anc. ops, it. uopo, cast. anc. uebo * orbalutz (a l') : al crepuscul (lusor del matin o del ser) ; orizont (a l') * òrge: òrdi (tanben emplegat) * orlutz: orizont. V. Orbalutz * ortolalha: fr. légumes * ortruja: ortiga * òs: nogalh d'un fruch * òssas f. pl. : fr. ossements * ostièra m./f. : fr. casanier * ostieira m. : pauc-val, libertin * ovelha, oelha (Cruesa): oelha * paela: padèla * pagun, paguna, p'un, pen: cap (pas un(a)) * paier (Sent Iries la Montanha) : morceau de pain, de crêpe, etc., que l'on donne au chien pour le « payer » de sa peine quand il a ramené un animal écarté; herbe, fourrage, etc., que l'on donne à la vache pour qu'elle se laisse traire (del latin Panarius) * pairolhièr: estamaire o refachaire (ambulant) * palenc: palissada; fr. palis (facha d'estacas de castanhièr) * palhissa : clujada (fr. toit de chaume) * palisson, palhasson: panièr redond per metre lo pan a levar abans la coccion * palhassona: casal, fr. chaumière * pam (de l’autre ~) expr. : de l’autre costat, de l’autre biais * panolha: fr. panouille, épi de maïs * panturlar (se ) : trular, se promener sans but précis. * papulon m. pibol * paradèla: grande oseille * parchar: ?? * parcir: esparnhar : fr. épargner. Se parcir de: s'estar de, s'empachar de. Lo Parciriam est le surnom qu'on donne à l'enfant non désiré, dont on se serait bien passé. * parelh: fr. paire; couple * parròfia, paròfia : parròquia * parpalh [porpar], [parpai/perpai] : peitrina; corsatge; sen (partida del còs del bas del còl fins al ventre), fr. pourpoint * parquenada: pastenaga, carròta (tanben emplegat) * parròpia/parròfia: parròquia. fr. paroisse * parsilh, persilh, peiressilh m. : jolvèrd * part-qu'a-part: fr. de part en part * pasmens: totun * passador: fr. défilé, endroit où passe une route entre une falaise et un cours d’eau (du latin médiéval passus (pas, passage, chemin, défilé) * passat deman: deman passat * passerau: fr. moineau * patolhier: gassòt (region d'Ussel) *pau: baston * paucha: sirventa * paun: paon, pavon * paupanhar, paupinhar : paupar? * pautut (Cruesa): grapal * pavan: pavon, paon * peciar: petaçar * pedoira [pedwejro] : veissiga * peirejadís o peirissadís: tàpia, fr. pisé * peis, pest? ([pejst]>[pejs]??) : la pesta * pejar: pegar * pejar?? , 'pejar ?? : apuejar, apiejar * pelh m. pesolh * pelhaire: fr. déguenillé; pelharòt, pelharotaire * pelharaud/pelharòu (metatèsi: peralhòu) m. pelharòt, pelharotaire (tanben s'i emplega pelhaire o pelharet?); creatura fantastica (portar a peralhòu/au pelharaud: portar (un enfant) sus l'eschina, los braces entorn del còl e las gambas altorn de la talha del portaire) * pelhaud : persona paubre, vestida de guenilhas, maladiva * pelissa : femna publica * pelisson: fr. paillasse ?? * peluca: ussa?; parpèla? * pelucar: pampaluguejar * peluja: ?? * pen, pena V. P'un * pena, penau m. : ginesta * penau: fr. lande de genêts et donc par extension une terre pauvre où pousse naturellement cette plante * pendaulha: fr. balançoire * pendaulhar: fr. pendiller * pendolhar: pendre, penjar * penlan: fr. voyou * pensivós,-osa adj. : pensatiu,-iva, pensativós,-osa * peput f. : puput * per m. : pereir, aubre que mena las peras, los perons. * perinqueta: baudufa * permenar (se) v. passejar (non es pas un francisme) * peròt, -òta (Marcha lemosina, Charanta occitana, nòrd de la Nauta Vinhana): piòt, dindon * perpai (perpalh) : V. Parpalh * per tot aquò: malgrat acò * pès (d'en "), dempès : drech * pès (aus quatre ~) : en córrer plan regde * peschier: lavador (se ditz tanben) * peschièra : endrech aigadós ont i a daus peissons per la consomacion ; se ditz per lo vivier, la serva * peseu m. pese; mongeta * pestelar (se) : (se) batre * pestelariá : causa pauc importanta, babiòla * pesteu: batedor, de bugadeira * pestrir: pastar, fr. pétrir * peta-raba: bleta-raba; fr. pétoire * petairòla: escopeta, fusilh * petaron n. ciclomotor * petinar [pitinà] : apetitir * petiòt: petit, pichòt * petoira: veissiga * petonar: s'enervar, repotegar * petrilhar: petilhar * peu f.: pel; femna publica * pia: còrna, bana * pialar: pelar * piardon: fr. serfouette * piau: pèl * piaular: siular * picassat, picat: V. Pigat * picatau, picatal, pichatal, pichatau: picòt (auseu) * pièg [pjej], piei: pièg * piela, peila, padela, padena n. padena, padela * pietat (a") : de genolhs? * pieuna : ?? * pifrar: chimar * pigassa : fr. moucheture * pigassajar, pijassar: picassar, pigalhar (fr. tacheter; bigarrer; chatoyer) * pigat, picassat, pigassajat, pijassat, picassonat : fr. tacheté, esp. de negre (qui a des tâches de rousseur) * pigonhar (/se): picar còntra qualqu'un, se quichar * pigòt : fr. pie (color) * piguet : fr. chardonnet * pija adj. : bigarrat * pija n. : taca sus la pel * pijassada : fr. moucheture * pijassar: V. Pigassajar * pilaud: aucat, mascle de l’aucha * pilhonar : fr. cligner des yeux * pimpaunhar: fr. peloter, tâter * pinambor: fr. topinambor * pinar, pinard??, pinalh?? : òme ric * pinara: vin * pinarar: chimar de tròp * pinat, - ada: plen, emplit, tot cobèrt * pincar: plantar * pincat,-da part. pass. : dreçat (-da), levat (-a), en l’aer. Estar pincat: estar drech a esperar * pindolhar o pingolhar: pendre * pingraula: espingada * pringralhar: ?? * pinhie(i)r: pin (arbre) * pipeiaire: aucelaire * pirca: pista * pissa-rata [pisa rato/piso ròto] : rata penada * piunar: pinçar * piuse m. : piusa f. Remudar los piuses: mudar d'ostal * plafond, plafons ? * plaidiar: plaidejar * plais: broa * planchon n. taula, seccion, departament (d'un comerç) * planben: encara, tanben * planger: plànger, plànher * plangier: planièr (tanben emplegat), plan, plat * planher: plànger, plànher * plantar (/se) : arrestar (/s') * platussar: charrar * plegut: p.p. de pleure/plòure * ploia: pluèja * ploiós: plujós * plòure a giblas, plòure a raissas plòure a vojadas, plòure a plenas selhas, plòure coma qui la vòja (bòtja?) : plòure a semaladas * plueviós, -osa adj. pluejós, -osa * plòia/plueia: pluèja * pluiau: Occident, colcant, vent de pluèja * plujada: fr. averse * plumadís (de frucha) : pèl, pelalha * plunhar: plenhar, emplenar. fr. remplir; fr. serrer (l'un contre l'autre) * plusiors franc. : plusors * pofar (se) : fr. se piquer, se dépiter * polhar: reprimandar * polon f. asnessa, borrica, sauma * pols f. pl. : milhàs; milhassina, farinetas (fr. bouillie de mais) * pom: poma; pomièr * pom/poma de tèrra: patata (tanben emplegat) * poma ar tèrra: patata (tanben emplegat) * pomairòu: luòc plantat de pomièrs * poma-pòrc: patata (tanben emplegat) * pomeitèrra: patata (tanben emplegat) * pompira f. patata * ponar (se): acatar (s') (tanben emplegat) * poner, póner: pondre * ponhada: fr. poignée * popin: popada?? * pòrc de mar n. pòrc marin * pòrcs singliers: pòrc singlar * portament: biais d'anar?? * portar pena: migrar, se far dau meschant sang * pòrta-tetons: sostens * pos f. pl. V. Pols * poschar?, possar (>polsar) : tossir * pòst f. : fr. planche * potareu: camparòl (cèps en particular) * pòus f. pl. : fr. bouillie de maïs. gasc. cruishada * poussiera, pouvera: pols, polvera * pradelar (se) v. se passejar en perdent son temps * premier: primièr * préner, prener ['prenei] ['prene:] : prene, préner. Préner lo chamin per poncha: anar tot drech, d’un biais decidit. Préner las vias: s’enrotar, se botar en rota * pres: prèp ("Pres lo mur") * pretz (per <nowiki>''</nowiki> que) : a mesura que, a proporcion que * progiet: projècte * propchen fr. : propchan, propdan; venidor, que ven * prosseja, pressuja: persega * priun, -a, prund, -a: pregond, -a, prigon, -a, prefond, -a, fons, -a * puat: otís, qual?? * pudentor: pudor, pudessina * pudin: fr. bourdaine ou bois puant, qui dégage une odeur forte sous son écorce * pudinhard V. Chat-pitoir * puèg [pei], puég, peug, puig, pug: puèg * puescher, puesser : poder (tanben emplegat) * p'un, p'una, p'unpiau: cap (pas un(a)) * punhar: fr. répugner à faire quelque chose, tarder * purar: plorar * purir, puresir: poirir (tanben emplegat) * purnai(s?), putnais, pudnais: catpudre, (gat-)pudís * quante (Alt lemosin) : quand (Bas lemosin) * quauquarren/quauqua ren adv. quicòm. quauqua ren mai: quicòm mai * quauqu'un: qualque * queraque, queriaque (creiaque) (de 'creiriatz que'?) adv. sens dobte * qu'es que qu'es? : qu'es acò? * quincalhar: fr. carcailler (la caille) * quincaròla: partida mai nauta d'un aubre. fr. faîte * quintar (/se) : fr. pencher * quò: aquò, çò; quò es [kej], [kwej]: (aquò) es; quò pleu/plòu: plòu * raba: fr. rave * rabiaud: mena de rabe?? ("Totas doas venina d'eisserbar las racinas e 'las portavan chascuna un panier de rabiauds, aurelhas de lebre, erba dau lach per los lapins) * rabator : fr. rabat * rabilha: fr. fâne * rabin: fr. champ de navets * rabusar: repapiar * raca: misèria * rachar (se) : anar, se rendre a * racina: pastenaga, carròta (tanben emplegat) * racroquilhar : fr. recroqueviller * rafe m. rave (fr. radis ou raifort) * raiar: brilhar * raiç: pastenaga, carròta (tanben emplegat). raiç blancha : panais * raissas (plòure a '') : plòure a semaladas * raleta: fr. faîte de la maison * raletar (se): s'engulhar * ramada f. fr. averse * ramalhaud: fr. têtard * rana: fr. crécelle; fr. courtilière (Nauta Vinhana e Cruesa) * ranar: renar, marronar, se plànger en parlar entre sas dents * randa (a ") [ronda] : a rand de, prèp de * ranhós: ernhós? * rantela, rantiala: fr. toile d’araignée * rantela dau ventre: diafragme * rapieta: fr. lézard gris * ras (èsser bon '') : tot prèp * rasís adv. : tot prèp de * raucenós: ?? * raucha: ratja?? * rauche: rauc * rauchós: enraucat * rauja: ràbia * raunament: renament??, fr. grognement??, bougonnement?? * ravalha (Cruesa): fr. rave * rebombar: fr.rebondir * rebondre : rescondre, amagar; fr. rebondir; apondre * rebusar: repapiar * rechanar, rechinar: arroganhar * rechinat adj. : en colèra * reclana V. Areclana * recorson : ?? * recroquilhar (se ") : fr. se recroqueviller *refaufinhar (se ') : se galar, se regalar; fr. se régaler * reganhar: fr. rechigner, montrer les dents, grommeler * regolar: vomir, regantar * regolhonar: fr. faire des rejets * rei daus auseus, reibelet, reibenet, rebeineu, reibelet (HM), reibetau (23), traucaplais (24), l'uelh de buòu (87S), lo pitit buòu : fr. troglodyte * reir-còr (a ") : a racacòr * reir-grandpair, reina-grandamair : reire-grandpaire * rejauvir (/se) : (/se) regaudir * rejauvit,-da, adj. : plan content, plan aürós, que mostra sa jòia * rejonar, rejonhar?? : ?? * relh: fr. fourgon d'un four * relhar v. grimpar * remudar : remenar * renconhar (se "): fr. se cogner * rencurar, rancurar: regretar, èsser enfelonit d'una pèrda; se plànher, esp. de la dolor. "rencura lo ventre" : li fa mal lo ventre * renmàs: solament * rentrar: tornar, tornar entrar * repastar: repàisser * reprosimar [reprozimà], reprueismar ? : fr. rapprocher * recoquilhonar : fr. recroqueviller? * resmas: pas que * respóner, responer: respondre *resvelhar, revelhar?: desvelhar * retrum: bedoceta, fr. poubelle * ribiera: riba; per ext. fr. marécage * ricancoina f. : un refranh, una chançoneta (pejoratiu) * ridòrta: corona de pan * rifanfara, refanfara ? : refranh * rigalhon: fr. ruisseau * rigolar: vomir * ringueta: baudufa (Sarlat, Peiregòrd lengadocian) * ripar: fr. glisser * risolar: sorire? * rison m. : rire, riseta * rit: guit (fr. canard) * riu [ri], [riew] bas lem. : fr. ruisseau * riufe adj. : rufe, fr. rude au toucher?? ("'na chamisa pròpa de cherbe riufa") * robiera: molhièra, terrenh umid * ròcha: ròc * ròcmòrt: fr. marne * rodelar : redolar * rodelon: rotlada * rodilha: bar(r)iòta, boreta, carriòl(a) * roge, roja: de pèl rog * roia, roja f. : papach-rog * ròla: glaça (element natural) * romar: romegar * romeu: romec (lo romeu de la mòrt) * romde, romdre, ròmdre f. : fr. ronce. V. rumec * rondelhon: fr. grognement, ronchonnement * rondinada: ronde n. ? * ronhament: fr. grognement?? * ronhar, ronjar?, rosjar: rosigar * roquilha: fiòla * ros, -ssa, rosseu, rossela: blond, -a * rosin: candela * rosjar: rosigar * ròure? : rove, rore * rufar : fr. gercer * rufe adj. : dur fig. * rumec, romec, romen ?, romde, romdre, ròmdre, romze, rumze n. f. : fr. ronce * rundir (lat. Grundire) : sens diferent de Brundir * sabat : fr. vacarme * sabatier: gròs grapaud ventrut. sin. mercier * sablon: sabon * sabor (de bona ~) loc. : de bona gràcia * saborau: codena del lard * sabranada: fr. ragoût aux haricots * sabrondar (<subre+abondar) : desbordar (un liquid?, una ribièra) * sadolaud: alcolic * saïn [sei]: sagim, lard * saion: vestit. fr. habit * sancier: san, sanitós * sangí! : sacredieu! (eufemisme per 'sang de Dieu') * sangolhar (Cruesa): se divertir amb aiga dins un recipient o un gassòt * sapcher: saber * saquetar: batre * sarcel, sarceu: fr. sarcloir * sargata: lausèrt * sargòlha: ?? * saubre: saber * saüc [suéy(k)], [swéy], [se-ü], [sèy], [sòy(k)], saücau, saücal (bas+lemosins) [sue(i)cau/siejcà/shuejcà]: sambuc, saüc * saude: saule, sause * saular, saumar (metatèsis de Salvar) : ?? * sautareu: sautarèl * sauticar: fr. sautiller * se: fr. soi (ex: chas se) * se: el/ela; eles/elas ('quò es se' : es el/ela) * sebelir: sepultar * sechiera: sequièra; endrech sec * secodre v. : secotre v. * secoduda : branlada * sedon: fr. lacet; trapa, trapèla * seguela: seguida * sela: cadièra, seti * selh : selha, ferrat * selhe, selh (Cruesa): segle (cereal) * semenalha: semença (tanben emplegat) * sement f. : gra, grana. de tots " : de totas menas * semnar v. semenar * sensena: fiau, sens (d’una istòria, d’un eveniment, logica) * senzilha: mesenga * ser [sey]: ser (coma préner [preney], valer [valey] etc). de ser: aqueste ser. en ser: lo ser * serenada: ?? * sernada (serenada?): serada * serrar, sarrar: rengar; gelar fòrt * sèrva f. estanh petit; reserva d’aiga per l’irrigacion dels camps * seschiera: airal de seschas (fr. roseau des étangs) * si: (ai)tant, talament * sibar : absorbir fig. * sicliar: V. eissublar, eissiular * sicliar: assetar (tanben emplegat) * sinar: sentir amb lo nas * sindraina: ?? * singlarda: singlar femèla * sislar: giscar, guiscar * si us platz [siwpla]: se vos plai/platz * sobechar: ?? * sobrar : èsser assadolat; rotar, singlotar d'aver manjat tròp * soc, soch (pl. sochs), suchas: sabot * sogolar : èsser assadolat; rotar, singlotar d'aver manjat tròp * sòla f.: sòl * sole adj: sol, solet * solha: fr. paillasse du lit * solombrilha: penòmbra? * somelhejar: començar de s’endormir ; s’endurmelar * somnhe n. : sòmi (tanben emplegat) * sopena: ?? * sòr n. sòrre * sorcelatge: devinha, devinalha * sorniera: obscuritat * sorniaud: ?? * suausa adj. : suauda (f. de suau) * subransida (de ") : subran * subrondar V. Sabrondar * sucha: esclòp, sòca (sòca es de cuer emb una sòla de fusta. sucha o sòcs, o daus esclòps (dins una partida de la Corresa) quand es tot de fusta. L'i a tanben los bolauds (que son daus gròs sòcs, de las gròssas suchas). Los sòcs claus son de fusta emb una brida de cuer) * sumnhar: somjar * sumcir [sunsí] (lat. subcidere) : fr. saisir, transir (lo freg); somcir/somsir (englotir) ; susprener, plan estonar * sundir: sospirar * suspurar: purar plan fòrt * susvestit: fr. survêtement * tabiraud: lo que vau ren, paubre baliraud * tabustar: picar? * taconar: picar * tainar (/se) : pressar, tardar * tainós: tinhós? * talhon d'Adam: fr. pomme d'Adam * talòs (de pan) : fr. quignon de pan * tandis que (dau '') : dau temps que * tanha: fr. bourbier * tant mai... tant mai... : dont mai... dont mai... (tanben emplegat) * tantarar: charrar * tant-parlar f. : pinta (mesura de 1 a 2 litres) * tapon: pilòt, fr. tas * tarabasteu: fr. claquoir (instrument de musica) * taravelar: sollicitar longament, en insistent. * tartifla: patata * tech, teit: establa * teissut de còu: folat, mocador * telhòu, telhaud m. telh * temps (ben de '') : longtemps * tendilhon: cavilha de fusta d'una charrue; sexe masculin * tèrme: fr. tertre, talus, éminence pouvant servir dans certains cas de terme, borne, limite. * terrassa: grasala granda de tèrra, fr. grande terrine * terrauds pl. (Cruesa) nom donat als dos enfants d'un vilatge que son nascuts lo meteis jorn * test: clesc (d'un uòu) * testut: maça * teula: fr. tuile * tia-tia: fr. litorne (grive) * timplat m.: fr. giffle, claque * tirusa: automata per tirar d'argent * tombareu: fr. charrette ?? * tonar: tronar (tamben emplegat) * tonedre: troneire * tòni m. nesci, pèc * torilhon: taure pichon?? * torilhonar (/se) : la vaca montar una autra vaca?? * tornada (una) n. un fum de * torrin: sop d'alh, ceba o tomata, ben pebrada (que se portava als novèls maridats l'endeman de lor nuèit de nòça) * torrinar : faire son torrin, faire pauca causa * torton: crèspa de blat negre * tortre f. tortora. fr. tourterelle * tòstat m. : tòsta F., fr. toast * tot aura, totaura: ara meteis, en aqueste moment; tota ara/totara (d'aquí un moment) * tot-parier, tot parier: egalament; fr. quand même * Tots-sents: Tots-sants * tram: sòl (d'un ostal) * tramalh: mena de filat * trança: fr. trance; angoissa * tranuja: fr. chiendent * trasconeitre: fr. reconnaître * tràser: traire * trasfojau: fôc de Sant Joab * trasluc, traslutz: plena luna; jorn nefast, accident; agitacion, eveniments malaürós * trassauta: fr. éclabousser ?, tressauter?, regisclar? * trau: biga (fr. poutre) * trauca-sac: fr. brome stérile * trauchar: traucar ?? * traulhar: s'espaterrar dins l'èrba ja nauta; fr. pietiner, fouler, écraser au pressoir * travelar V. Taravelar * traversós: fr. espiègle * treblant: susprenent? * treblar: trebolar * trefa, trefla (Cruesa e endacòm mai), truefla, tròfla, trofla, tofla: trufa; patata * tremuelh: tremol (arbre) * tren. en " de : fr. en train de * trenc, tr(i)an(c) m. fr. croc à fumier * trencha f., trenche m.?: fr. faux; houe, pioche courbe dont le fer est large et mince * trepar : fr. trépinier * trespassar: desobeïr, refusar d’entendre rason * trevar: barrutlar, fr. errer; fr. hanter * tribe: selha, ferrar, fr. seau * tribolar: trebolar, fremir * trifolet: fr. trèfle rampant * troçar/trossar (se) : se (tornar) botar los vestiments * tròia, treuia/trueuia, trueja : truèia (tanben emplegat) * troncar: trencar?? * truelh: pè de cabra (aisina). fr. pied-de-biche * trufa, tofla, tròfla, trofla, truefla: patata * trular: fr. errer; fenhantejar? * trule, trula f. ? (Cruesa): persona bèstia; fug-l'òbra, fenhant * trundiment: retentiment *trundir: fr. résonner * tuar: atudar * tucar: tocar, trucar * tudelar: brotar (una planta * tundir: enflar al punt d'aver la pèl tirada (e al fig. de vanitat p. e.); tondir * tunlar: tossir * turlaud, trulaud: idiòta * tustadís: fait de tustar * tutar v. fr. débusquer * uchar, unlar, udlar, utlar, idolar: udolar, cridar fòrt * udlar, ular, unlar, utlar, idolar: udolar, cridar fòrt * ueitantivol: qu'a ueitanta ans * uerge (Cruesa): òrdi * ufada: crit * uistra: ustra * ujan [yˈz̪ɔm] : ongan * ulhauç: fr. éclair * um (varianta de ''òm'') o un(?) : òm, un òm * unflar lo fetge (far) : esfeunir, eissorlar quauqu'un d'aiciá a l'esmalir * unlament: udolament * unlar: V. Udlar * urosadament: aürosament * ustilh : ostilh, aisina * utlar: V. Udlar * vachas negras (Cruesa): nivols gròsses grises e pluevioses * vaisselar v. faire la vaissèla * valhent adj. : valent * vances, vancès: V. Avances * vaque! : vèni!, ven! (tanben emplegats), gasc. çai! * vargier: V. Vergier * varrau, verrau : verrat * varroelh: varrolh * vaslet [vàle] : varlet * verdera: fr. oseille * veren m. verin * verenós, -osa: verinós, -osa * vergier [vargié], verdier: òrt (tanben emplegat) * vernhau: vern * vesaquí : veiquí (tanben emplegat) * veschada: vesc(a), visc(ada) * vessa: f. pet, vent * vetz adv. : còp, vegada * veüda, vuda: vista * via: camin * vianelon: androna * viatge: còp (p. e. de beure) * viau, viauda, viaus, viausa: marrit, marrida * viena: fr. vielle * vimzela V. Vinzela * vinheta f. fr. oseille * vinhau: vinha gròssa? * vinhon m. ceba * vinzela: flinga (gauleta, bagueta, lata o branca pichona, de vime o d’un autre arbrisson) * viòrla: V. Nhòrla * virason: vertige * vironar: virar entorn * vironseu: fr. virevolte * 'visar V. Avisar. 'Visa la via! (per fòragitar qualqu'un)- Visar lo bornat: Faire la culhida de la mèl * visda, vusda: vista * vispolar: ?? * vistar: regardar * vita: vida * vitoira: vitualhas, fr. victuailles * vojadas (o botjadas?) (plòure ") : plòure a semaladas * vojar: vuejar * volada n. voleibòl * volha: oelha, aolha * vonvonar : zonzonar? * vorilh [vurí], voriu [vuriw/vwejriw, bwejriw/ bujriw] : fr. regain V. Borilh * v-òs : òs * vuda (>veüda>vesuda), vusda (>visda>vista) : vista * vuelher: voler * vulhença: volontat * v-uèi: uèi * zo, zò, zu: o (article neutre) == Vejatz tanben == [[lexic auvernhat]] swc4gum4gzxbgc1u5l26lqqia3jngkw 2507984 2507983 2026-08-29T21:14:49Z Sovenhic 36254 un pauc de rigor lingüistica 2507984 wikitext text/x-wiki {{Dialècte Lemosin}} Lo [[Lemosin (dialècte)|lemosin]] ten en generau lo vocabulari de l'[[occitan]] emb los eventuaus chamjaments fonetics dau [[nòrd-occitan]], mas a tanben de las formas lexicalas especificas (daus [[arcaïsme]]s e dau mots diferents de la rèsta de l'occitan) que plan sovent son comunas emb los dialèctes [[auvernhat]] e [[vivaroaupenc]]. Aqueste lexic conten daus tèrmes tanben emplejats endacòm mai, pasmens los avèm pas exclús pr'amor de donar una mòstra dau vocabulari lemosin. Nos basam sus lo diccionari occitan-francés d'[[Ives Lavalada]] (ed. IEO Lemosin, 2010), que ne trobam daus extrachs aquí. [http://al.deliquet.free.fr/Occitan/Joan-Pau_VERDIER/Joan-Paul_VERDIER_01.htmlz] Una fomt d'esplechar es aquela: https://espritdepays.com/bonus/glossaire-les-mots-du-perigord. Los mots se presentan en occitan lemosin, e après los dos ponchs (:) s'en dona un equivalent en occitan lengadocian o ben en francés. NDR — Tota esmenda, correccion o melhorament es benvengut, especialament quand ignoram la definicion o l'existéncia d'un mot (emb la marca «??») o que sèm pas segurs qu'existischa (emb la marca «?»). I a daus mots que pòdon aver una consonanta iniciala [[epetentic]]a: ''g-uech'' [get], ''l-èsser'', ''z-onte'', ''v-onta''... La marca «franc.» significa «[[francisme]] d'evitar». Lo [[sufix]] [[aumentatiu]] ''-às, -assa'' pòt venir ''-ard, -arda''. * abalhat,-da part. pass. : maucorat,-da, deçaubut,-da * abaura: fr. (d') à présent * abausir, 'bausir [bu 'vi] : abausir, esbalausir * abeurat, abeurada: fr. détrempé(e) * abeuratge m., beuratge f.?? : beuratge * abilhar ('bilhar) v. assasonar (tanben vòl dire Vestir) * abinar: acoblar (sens general e sens sexual) * abocha (d'), d'abochas? : la gòrja duberta e lo còrs virat contra terra * abochar, abochonar (s'): acatar (s') (tanben emplegat) * abora (d') : d'ora, tòst * abòrd (d') : a l'instant, tot primièr, lèu; d'abòrd que: tantlèu que; puèi que (tanben emplegat) * abracar: fatigar grandament * abrial (sud del Perigòrd), abriu (nòrd [abri(w)/abre], abriau: abril) * abriar: acorcir, abracar, escodar * acaçar (acassar? varianta de (a)catar?) : cobrir * aca(p)tar, 'ca(p)tar (/s') : amagar, escondre; cobrir * acelar, açalar, acialar: abrigar de la pluèja * acelat, açalat, acialat (a l') : abric (a l'); d'amagat, d'escondon, d'agachon, d'assetons) * acepte: aisat, facile * achabason: terminacion * achaptar: comprar, crompar (non seriá un francesisme: Acapte e acaptar ‘adquirir, obtenir’ com acatar ‘reverenciar, respectar, obesir’ provenon en darrièra instància d’un meteis vèrb latin captare) * acharrau V. Charrau * acimar: emplenar a ras * acimat, -ada: que sa cima es elevada * aclapir (s'): acatar (s') (tanben emplegat) ; s'esfondrar, tombar tot d’un còp, s’afojar * aclatar (s'): acatar (s') (tanben emplegat) * acocolar (s'): acatar (s') (tanben emplegat) * acoconar (/s'): emmitoufler * acossar : encoratjar * acotar: fr. appuyer, accoter, soutenir, étayer; atteindre * acotir, cotir: batre, maltractar, prene pels cabèls * acotit, -ida, cotit, -ida: mesclat, -ada * acranar (s') : se far crane, polit * acraponhir (s'): acatar (s') (tanben emplegat) * acropir (s'): acatar (s') (tanben emplegat) * adir: asirar, mauvoler a quauqu'un * adissença: asirança, òdi * aer: èr, aire (tanben emplegats) * aficar: pimpar?? * afinar: enganar * aflatar: careçar * afincar: ballar, careçar; aficar ?? * afincar (s') : s'aplicar * aflincar v. Aficar * afamgalir: afamar * afolar: avortar, far avortar; destruire * afolir: afolesir, far venir fòl * aforchar: enforcar; fr. être à califourchon * afortigar, afortir: afirmar, assegurar * ageir? : ?? * agresir fr. aigrir * agroar (s') (Prov. tanben) : acatar (s') (tanben emplegat) * agromar, agromelar, agromelir (s'): acatar (s') (tanben emplegat) * agromelir (s’) : se redusir, se far tot pitit en s’escondre * agrumir (s'): acatar (s') (tanben emplegat) * agrupir (s'): acatar (s') (tanben emplegat) * aguir : asirar * aguissable: aissable, fr. détestable, insupportable * aguissença: asirança, òdi * aicí a (/tant) (d') : fins a * aicianta (d') : fins a * aigafòrt: aigafòrta (tanben emplegat) * airau: airial, fr. basse-cour * airier: abajonièr (vaccinum myrtillus) * aisat adj. aisit * aisinable : propri a rendre servici, a metre a l'aise * aisinar : aprestar, preparar, alestir * aitanben: (a)tanben; fr. aussi bien, c'est pourquoi * aitanpauc: tanpauc ; fr. aussi bien, c'est pourquoi * aitanplan: tanplan; fr. aussi bien, c'est pourquoi * aitau: atal * aitot V. Eitot * ajauc: fr. ajonc * ajumbrir (s'): acatar (s') (tanben emplegat) * alacada: fòrta plojada? * alaidonc, 'laidonc: donc, doncas. Alaidonc que: dau temps que, mentre que * alau: alai, ailà * albalutz V. Orbalutz * alha (Cruesa): alh * alopir: assalhir; maltractar; invectivar * aluchar : alumar (tanben emplegat) * alulhar: cridar fòrt per far portar la votz au lonh. Alulhar de jòia: udlar, cridar, udolar plan fòrt, per mostrar la jòia * amassar, 'massar: regropar ; atrapar, prendre (un còp) * amodelonar: fr. antasser * amorrar : abaissar la testa, faire mòrdre la pols * amortesir fr. adoucir * ancèis, ancès que : abans (oc. anc. anceis, del latin ante-ipsum) * anchau m. : anchòia f. * anda: tanta, sògra, mairastra; abusivament: granda, mameta * anueit/anuèit, anuech/anuèch: auei, uei (tanben emplegats) * apà! (de Òc-pas?) : non vòli pas! * apautar: fr. renverser * apetís fr. ciboulette * aplèch [aplej] : fr. soc (de charrue) * apoiar: fr. appuyer * aponhar: garder, aver mestièr de quicòm; fr. répugner à faire quelque chose, tarder * aprueismar ('prueismar, [prajmà], [(o)preimà], [apresmà], [aprowmà]): apropchar * aquilhs (plural de 'aquel', ancian cas subjècte) * ara. D'ara ençai: d'ara enans, d'ara en avant. V. Aura * arair: araire * arban (faire un ") : s'entrajudar * arçà! : interj. per incitar a faire quicòm (de òr + ça) * arcar: passar per dessús de * arçau : arç (planta). Fiau d'arçau: fil de fèrre barbelat * archa: maid * archelar: escalar. fr. escalader * areclana: arcolan * argiu m. : argila * ariclana: V. Areclana * aromaire: murtrièr? * aromir: tuar * arondesir fr. arrondir * apietosir: fr. apitoyer * arpiar: arpejar * arreir: arrèire * arrier: tanben, egalament * arser: ièr al ser * asperja f. espargue * assedrat: assedat * artichau, artrujau m. cachofle * assumir (s') : s'assopir * assuausar: apasimar, adocir, calmar * assús, a sus: sus, sobre * atrapar de (d') : se botar de, començar de * atrevador: endrech qu'atira; rendètz-vos * au: o (pronom neutre) * aubalutz V. Orbalutz * aubrisson: arbust * auçada: nautada * aucha, òucha: pradèl o camp claus situat prèp de la maison, sovent près de la cort dels pòrcs, ont se los laissava * auchard: aucat, mascle de l’aucha * auguer, auger?? : aver * aul: el. V. Eu * aulana: avelana. fr. noisette * aumalha f. bestial gròs, bèstias amb banas que fan de la charn roja per la nuridura * aura adv. ara. Tot aura/Totaura: ara meteis, en aqueste moment; tota ara/totara (d'aquí un moment). D'aura enlai: d'ara endavant * aures: quicòm mai, autra causa * ausanier (comunas del sud del país de [[Garait]], region de [[Sent Vauric]]): bois [bwej] entrò una linha que jonh [[Ansesme]], [[Jòlhac]] e [[Ladapeira]], e [bwi] dejós d'aquesta delimitacion) * ausar: gausar * ausela: ironda; femela d'auseu * auseu: aucèl * auvelha, ovelha n. oelha, aolha * auvernhata: fr. litorne (grive) * avacar: reüssir, capitar * avalir (s') : esfondrar (s') * avances, avanceis : abans (oc. anc. anceis, del latin ante-ipsum) * avant que de + v. inf. : abans de * avantier (l') : i a quauques jorns, i a quauque temps * avena: civada * aver: prend lo sens d'atrapar, raubar, n'acabar amb quicòm o quauquarren, tuar * avesar: rendre domde, adometjar; familiarizar * avesat (d') : de costuma, d'abitud * avisar: regardar * ba(m)bòia, babula, babuia: nesci; estatua; petòta * babinhon mf. menton * babòi : original (persona estranha) * babusar: repapiar * bacada n. past, pasta, pastèla (pels animals). fr. patée pour les cochons * bacar: donar la bacada * bada-graula:?? * badar v. cridar * badada: grand crit * bafada: repais d’importáncia en quantitat * bajar: pensar * balada : frairiá, vòta * balaia: escoba (tradicionala de bàlec o autra planta) * balajar (Corresa) : escobar * balanç: vam, eslanç * balharc: òrdi * balharja: òrdi de primavera * balinjas n. f. plur.: fr. couches ou langes * banchieron: banc pichon * banlesar (se) : barrutlar, fr. errer * banturla, banturle?? m. persona non seriosa (non pejoratiu) * banturlar (se) : fr. errer; musar, perdre son temps a far quicòm? * barbetar v. : còire * barbòta: mena de sèrp non verenosa * baraquen: fr. voyou * barbelòta: jonquilha * bargassar: charrar * bargasson: que japa sens rason, que crida, que fa de bruch * barginhar: esitar. Sens barginhar: sens esitacion, de manièra fèrma * barja (Cruesa): partida de la granja situada au-dessús de l’estable on s'estojava lo fen e la palha * barracat, - ada adj: barriolat, -ada * barradís n. tèrra clausa près de la maison. * barradissa: claus * barrancon: barrèu d’escala o de cadièra, per ext. baston * barrial, barriu: barril * barrutlar: fr. errer * bascha: fr. bâche la toile * b-assetz: assatz; cèrts, certans (qualques) * bàssia: aiguièra. fr. évier * b-assuelh: asuèlh, fr. seuil (de la porte) * batalhar, batalar?: charrar * baterias: batasons (tanben emplegat) * bateusa: fr. moissonneuses-batteuse * bauda: asnessa, borrica, Saura * 'bausir [bu 'vi], abausir: abausir, esbalausir * baussuelh : asuèlh, fr. seuil (de la porte) * beca f. vèspa * beça, beçal, beçau, beçol, betol, betolaud, beç * becar: fr. picorer * becicar: far la sesta * belier: febrièr * belhier: febrièr * belinament : fr. foisonnement, grouillement * belujar (/se) : (se) bolegar * benaise: satisfait, content * beneisir: benesir (emplegat tanben) * bentot: tanben * berche: fr. édenté * bergossa: vièlha oelha coriaç sense valor mercanta * besenga/besinga: pauta * besilh, besilha: causa de pas cap d'importància, pas res * besilhar, bosilhar, far de las besilhas: bosigar, trencar, deteriorar, desgalhar, far de mala òbra * bessicar (bercicar? breçicar?, de Brèç?) : somnolar * bestiaria: bestiesa * besunha, besonha: causa; obratge, afars (personals), bagatge... (tot çò qu'aparten a qualqu'un) * b'etot, ben 'tot: benlèu * beu (de " de) : a còp de, a fòrça de * beu (de ~ que) : a mesura que, a proporcion que * beuna?, beune? : ?? * beuradenc : bevible, potable, que se pòt beure * bevetar: beure lentament * biau biau ! : japada mai aguda dels jounes chens * bibar (Creissent) : forrupar, fr. gober * bicanard: païsan pej. * bicas f. pl. labras * bicar: baisar, potonar * bicon: poton * bieta: bleta * bi(n)gois (de ") : fr. de guingois * bigòrra m. bigarraud/bigarròt, bigarroei/bigarroelh: blat d'Espanha, milhòc * bigòs/bigoelh (bigwé) m. fr. hoyau * bisard??, bisarde?, bisarda: bisarre, bijarre * bilha: tronc d'un aubre * binhet: bonheta * biòla: bèç??, betol?? * biòla (d'un forn) : fr. charbons ardents * bladar fr. emblaver; fig. joncher?? * bladasons : fr. semailles (du blé) * bladin: blat negre (tanben emplegat) * blagassar: charrar * blanc fr. chevesne, meunier (peis) * blanch, -a: blanc, -a * blancha pura: aiga de vida * blanchinhard, a: fr. banchâtre * blandar: ?? (lo fuec) * blesta f.: fr. écheveau * bocanar: fa de bruch * bochas f. pl. labras * boda: fanga * bodra, broda (de 'brauda'?) : fr. crotte, boue battue; ordure * bodrós: fug-l'òbra * boes!: bah! * boifar: v. Boissar * boija, boïja [bwejjo] [buijJo] (Cruesa e endacòm mai): V. buïja * bòina?, boina [bwejno] : bòrna * boinar: bornar * boïolar: faire de bofiòlas, fr. se boursoufler * boirador [bwejra'dur] fr. instrument pour enlever la deuxième peau des châtaignes dans l'opération qui consiste à blanchir les châtaignes, instrument que l'on appelle aussi en Creuse "las tanalhas" * boirar [bwej'ra]: mesclar, braçar, pelar las castanhas amb un boirador (aisina per las emblanquir) * boiricin: panièr * boiriu: redalh, fr. regain * bois m. pl.: encastre (d'una fenèstra) * boissar : escobar * boisson blanc : espinalba, aubespina, jargas blanc, jargue, fr. aubépine * bòja, bòtja (?) : saca * bojal(h?) : fr. trou. bogalh? * bojalar: traucar * bolar: s'enfonzar los pès dins l'aiga e n'aver la cauçadura mòla * bolega: fanga liquida * bolin: panet redond * bolit, bolhit, bulit, bulhit: olada (plat) * boljar, bolejar: bolegar (tanben emplegat) * bomba (a tota ~) : en córrer plan regde, plan viste * bombar: fr. bondir, rebondir * bòn(n?)a: fr. marécage * bondir: fr. gronder (bruch) * bonhar: far trempar, macerar (varianta de Banhar qu'a aquesit un sens particular) * bonhat,-da : se ditz d’una frucha tròp madura, tanben de quauquaren qu’a demorat dau temps a trempar dins un liquid * bonicon: ?? * bordairatge, bordieratge: bòria, ermitage, fr. closerie, petite métairie * bordassar (metatèsi d'Adob(r)assar) [burdasà/durdasà] : repetaçar, fr. rapetasser V. 'do(b...)rassar * bordier: bordièr; p. ext. logatièr * boreta: bar(r)iòta, carriòl(a) * borifa: fr. rombe (instrument de musica) * borilh: borlhon, tapon (coma la nèu) ; tot pitit grun de pouvera * bornat m., bornhon : buc (demorança de las abelhas, autrescòps facha amb la cavorna de chastenh, aura dins de caissas de fusta) * bornha: panièr grand, naut e pregond, de palha tressada per tal de conservar la frucha * bornhon V. Bornat * borramesclar: mesclar totalament? * borrar: tustar (tanben emplegat) * borrassons: fr. langes, couches * borricha (grafia?): bòssa, bossa (engenh de pesca) * borricon: fr. bourriquet * borrilh : polvera, bordilha. fr. balayures, poubelle * borrinar : barrutlar, fr. errer * borriqueta: saussa o sopa d'orselha * bòsc beneit: bois * bosar (se) : se laissar tombar coma una bosa * boschalh : tap (de trafec rotièr) * bòta: bota (fr. outre) * botarèl, botareu: campanhòu * botifla: veissiga * bòtja (?), bòja : saca * botjar: vojar fr. verser. Plòure coma qui la bòtja/vòja: plòure a semaladas * 'bracar V. Abracar * braçar: remenar * braçat (de '') : à bras-le-corps * bradar: gelar * bradassa: charraira, fr. barbouilleuse * bradassar (brandassar) v. secodre; parlar a tort e a travèrs * bradasson, bredasson: persona maladreita o brusca * bradau adj. (tombar '') : fr. lourdement * braga: fr. culotte * bran: bordilha * brancantar : barrutlar, fr. errer * branchiera : ?? * brand o bram?: "sonar a brand": fr. sonner à toute volée * brandinar: barrutlar, fr. errer * brau: fr. lisière de terre qui sépare un champ d'un autre * braulhós: brumós * bravament adj. : doçament; regde; rudament * brave, brava : bèl, bèla * brèça [barça] : brèç * brechar: cobrir * brechalh (Cruesa): tapadoira * bredilha: charraira * brejadís: discussions, charradissa; baralha, disputa * brejauda: sopa caracteristica del Lemosin facha de cauls e de lard (de 'brejar') * brejon: codena del lard * brenada: manjalha de bren amb aiga per péisser los pòrcs * breta, bretona: vaca de lach * bretonar: faire de grumèls * briar (de 'breviar') : acortar * bric de (pas '') : pas ges de; pas cap de, cap bri de * brija (pas '') : pas brica * brijon, brigon: miga, morcèl * brima: molsa; bruine, crachin (que dona l'oidiom o lo mildiu als vergièrs) * brimar: fr. bruiner; èsser atacadas las trufas pel mildiu * bringa: femna mal bastida, una evaporada, una filha nauta e desguindada que fa pas que saltilhar e gambadar * bringar: dançar, saltar, folastrar * bròcha: branca secondària d'un aubre * brochilhon: branquilhoneta * brochon: fr. brindille * brocon (far au "): ?? (es un jòc) * broda: fanga * brodir (brondir), brudir: far de brug, bronzir, bondinar, resclantir * brodischa: branquilhon;fr. broussaille * brostachabrit: fr. chèvrefeuille * brosinar: brosinhar, brusinhar. fr. bruiner d'une pluie fine et persistante * bruau (variant de bruelh?): talús * bruchadís: bruch continu??, brejadís ?? * brucir: mòrdre, atacar a pitits còps de dents, pinçar, piunar * brudir: brusir, brugir, brogir, brunhir, brúnher. V. Brundir * bruja: bruguièra * brujaud: fr. ajonc * brumerlós: brumós * brun (faire ") : faire negre/fosc. montar brun: s'escuresir lo cèl * brundir (lat. grundire) : bronzir, bronzinar * bruset? bruselh?: iò-iò fabricat pels mainatges * budalha: budèls de pòrc * bufec: fr. vide (de fruit à coque: cacau, avelana...) * buïja, buija, boïja, boija, buja, boja: pradèl (bas e umid), pasquièr, situat sovent prèp de la maison, inculte ont gaireben sempre l'èrba a creissit naturalament. Ancianament designava la bosiga. fr. terre en friche, pâtis, jachère * buja, bruja: gèrla, jarra (cruche à huile en terre cuite vernissée, non à long col, mais à anses) * bujandariá: fr. buanderie * bunhet m. : aurelheta (pastisson) * bura: de color fosc * burgaud, bergauda (Cruesa), burgon n. : fosseron * burrau (Cruesa): fr. babeurre * butir: butar * cabonhat adj. : fr. encaissé fig.?? * cacau, cacalh (de 'cascalh' ?), calau, cacòu: notz * cacunha: automobil vièlh * caga-menut: avar * çaiquedelai, çai que delai: ça que la, çaquelà * caireforcha: caireforc * cairiá (cairia, càiria) : canton (coin de l'âtre). C(h)erchar per las cairiás : c(h)erchar, furonar pertot sens succés; caire, ròdol/ròde, parçan, comarca * calau: notz. fr. noix V. Cacau * caleta: fr. cosse * calhada, calhadon, calhat (Cruesa): formatge blanc * calhar: fr. tasser (la terre) * calòta: sièta crosa * camjar: cambiar * campar (/se): quilhar, dreçar * canaçon : fr. caleçon * canal [conar] * cancanar, cancanilhar: charrar * cancaridier: fr. frêne * canòla (Dordonha) V. Coada * cap (pas '') Bas. Lem. : ges * capforcha: caire * capit: poirit (fusta) * 'captar (/se) V. Aca(p)tar * caquetar: charrar * carcalin: pan gròs en corona * carcilhar (se) fr. s’émietter? * cardalhan??, cardalhau: tòpi, topinambor * carolha (Cruesa): pèl d'espic de blat d'Índia * carreu: fr. chariot * cascavel: cadun dels torns qu'òm fa en restant suls pès e las mans sans que lo còrs tòque lo sòl * cascavelar: avançar fasent cascavels * cassa, casson: bocin de tèrra, ben massiu, fr. motte de terre. Durmir coma un casson : durmir coma una còça (dormir pregondament). Un casson de pan: un bocin de pan * cassar: copar * 'catar (/se) V. Aca(p)tar * catissar(s'): acatar (s') (tanben emplegat) * catura : tòrt, despit o damnatge causat a qualqu'un * cauçar: fr. butter (la terre) * cauças: socas (d’arbre) * caumassa: calmàs (calor estofanta) * cauquilhard: pelegrin * caura f. : avelanièr * cavalhier: gendarme * cencena: nœud de l'écheveau; remue-ménage?? * cendrilha: fr. mésange * censat: gaireben * 'cepte V. Acepte * cerèisa/cirèisa [sirèijo], cerièisa [serièijo] : cerièra * cerv: cèrvi * ‘chabason: terminacion * chabeç: fr. fâne * chablata, chabla: clujada (fr. toit de chaume) * chabreta: siulet o cornet d'escorça de castanhièr fabricat pels goiats * chabreu, chabròla, charbòu?, chabròt? : barreja de bolhon e de vin. "far chabreu" ajostar de vin al bolhon * chabreulh/chabridon: cabridon * chabròl, chabròu, chabròt? : cabiròl? , fr. chevreuil?; cabridon? * chabruelh: cabiròl, fr. chevreuil * chadan: tèrra (de 'chada an') * chadieira: cadièra * chafre : surnom, escais(-nom) * chafrolhar: fr. froisser * chaine, chasne, casse, jarric, rover, rove * chaitiu, -iva: coquin; marrit (maloneste e mauplasent) : persona malaürosa, magra e de pauc de santat, pas en fòrma * chalelh [chonej] [tchalej] : calelh (tanben emplegat) * chambija: rastèl * chambon: jambon * chamnhar, chamjar v. cambiar * chaminaire: vagabond, sens-ostau * chaminar: caminer; vagabondar * chanabon: cambe??, carbe?? * chanòla: ansa * chantilhar v. fr. chantonner * chanturlar: fr. ânonner * chapalon (Cruesa): V. pelharaud * chapdau: ensemble daus bens, la propietat (terras e bèstias) * chapiau: fr. pignon (d'un ostal) * chapmarteu: caboçòla, capgròs, tèsta d’ase * chaputadís: dispute * charavelí(s): carivari, charvarin, fr. charivari, vacarme, tapage qu'on fait aux nouveaux mariés * charbonièra, cendrilha, senzilha, gamada, coa de panlon: chincharra, sarralhier blau, tèsta blava (blua), pimparrin, lardeireta (tots en Provença maritima), lardier Prov.; fr. mésange charbonnière * charjant: pesant, pesuc * charmable, eissarmable ? : fr. charmant * charmenar: tormentar, tracassar * charpinhadís : disputa * charrairon: caminòl charratièr * charrau f. : intrada d'un camp sens barrallha, facha d’entrelaç de branchas, mai granda que la cleda; barralha "à claire voie" * charrièra, carriera: camin o espaci libre près dels ostals ont passan o estacionan las carretas entre las bòrdas; per ext. cort de la bòria (de. basse cour) * chas adv. en çò de; chas ieu/me…: los membres de ma familha, l'ostalada " chaser: caire, tombar * chasne: casse * chassida: fr. chassie * chastiar: castigar * chat-martre: martra * chat-pitoir, chat-pitoi(s), chat-pitòer?, chat-pitair, chat-pitais? [pituej/pitòj] : catpudre, (gat-)pudís * chat-pudent, chat-punais V. Chat-pitoir * chatinglar v. fr. chatouiller * chauça: cauceta * chauchabutida: ?? * chauchar: fr. appuyer * chaucida: caucida, mena de cardon salvatge * chaufaliech [-et] : fr. bassinoire * chaul d'asne (Cruesa): mena de cardon salvatge * chaulhadura: solhadura, brutícia * chaulhar: solhar, enlordir, embrutar; trempar * chaumassa : calor umidosa de l'estiu * chaumenir fr. moisir * chaumenit, -ida: fr. moisi, -e * chaunhar: fr. grignoter, croquer * chaupir : atrapar, agantar * chaupre m., charpre m. calpre (arbre) * chavana: tempesta * chavau: caval * chavau dau diable: fr. bousier, lucane ou cerf-volant, faucheux; mante religieuse * chavaujar: cavalgar * cheita: fr. chute?? * cheminada: cheminèia, chaminèia, cheminièra * chen: can, chin, gos * cherbe f., chibre m. (Cruesa) : carbe, cambe * chialar (Cruesa): cridar en ploramicant * chonhar (Cruesa): V. Fonhar * chòrta (Cruesa): veitura, automobil * chucant: fr. boudeur * chucar: chocar * 'cianta: V. Aicianta * cierge: ciri *cima (a la <nowiki>''</nowiki> de) : au bot/cap de * cinglan (singlan?): colòbre vèrd e auriòl * cir(i)èja: ceriesa. V. Cerèisa * cirie(i)r m. ceresièr * cirèisa, cirieisa: cerièra V. Cerèisa * citron: sòrta de cogorda de color rossèla * clabòt (ueu '') : uòu covat e non espelit, que siá estat fecondat o pas, o que l’embrion soiá mòrt * clachar (se) : s'amagar, s'escondre * cladassa: fr. litorne (grive) * clampar, clampanciar: charrar * clampinar: ? * clapar: per dire de borrar vivament emb las mans o ben emb una lata, o amb quauquaren de plat, de plange * clapeta: fr. pipelette * clapeta (far "): charrar * clapetar: fr. claquer (de las dents) * clardat: clartat * clauvar: clavar * cledier: fr. séchoir * cledon: fr. portillon * clessa: fr. clisse * clocauda : fr couvée, troupe de poussins, engeance, famille * clucas : fr. lunettes * clucaron m. grapaud que pòrta los uòus de la fema "a pelharaud" * cluseu: fr. fente? * coa de patla [panlo]: ajaça, agaça * coada, coda (Cruesa): sòrta de lòssa de fusta o metalh amb un long tudèl traucat que se pausava sus la selha per beire o versar l'aiga. ("godet à queue qui sert à puiser de l'eau dans un seau"), cassotte * coar: fr. couver * coatar (se) : metre sa coberta *còbla f. : fr. couplet * coble (un ~ de) fig. : parelh (un ~ de) * coca: patata * còça: soca. V. Còssa * coçar: cercar, espepissar * cocorda f. cogorla * codar: pàisser las vacas dins lo coderc * coeijar (/se) V. Coijar (/se) * coenh : canton * cogasson: se ditz per lo còu darreir la testa, lo copet * cogoiç, cogòu/cagüelh-cagoelh [kagwey] m. cogòt * cogolha, cagolha f. cagaròl * coguol m. fr. cocu; coguola: fr. primevère * coia, coja: fr. courge, citrouille; gorda faita amb una coloquinta * coijar (/se) : (/se) colcar * colar: descendre? o prendre una carrièra * còl(d)re, còure (còrre) : coudrier (notat 'coorre' en un lexic) * colenar (se) : fr. se glisser * colidor: corredor, fr. couloir * colier: colar. fr. collier * coma adv. amb (exprimís l’acompanhament quand òm parla daus umans e sovent de las bèstias de la bòria) * coma: com. (/Com) vai 'cò? : com va? * començada : començament, començança * conchon: fr. bassin? * concir (lat. concidere) : fr. abattre, accabler (la calor) * condencionar (se) fr. se coaguler * coneitre: conéisser * conelha (conuelha) : conolha * conestre: conéisser * congièra: congèsta * conhar: enfonzar, folrar; fig fr. glisser dans * conòrt: auguri, presagi, opinion, esgard * conortar (se) : regaudir, consolar, donar de coratge * conselh (se balhar) : se donar de còr, de determinacion * contrariós: fr. contrariant * convidós: convidaire * còpa : copa (de bòsc) * còp-sec d’abòrd : fr. tout de suite, sur le champ * copilhar: copar en morcelets * copinhar: tustar? * coquerla: cocut feme * corbe, corba adj. : corb, corba * corcha: sièja (fr. vandoise) * coret: corada, coradilha * còrnabudeu(s?) : fr. culbute * cornelha: graula * corniòla : còl, traquea artèria, esofag * còrsonela, còrsenela fr. scorsonère * cortissons: pantalons corts * cosinacuol: renouée (lit. "démangecul" planta) * còssa: soca * cossier, cossei (Naut Lemosin): preocupacion (gascon 'cossidèr') * cotilhons pl. : gonèla * coturas f. pl. : terras cultivadas de blat, de segle, de blat negre * cramilhera fr. crémaillère * crànher : crénher, crénger (tanben emplegats) * craunhar: fr. grignoter, croquer * crema f. crenta * crochar, 'crochar: acrocar * crochet: fr. pissenlit * cronhar: fr. grignoter, croquer * cròs: trauc; fr. tane (de renard etc). Cròs dau cul: anus * crostar: enlordir * crubir, crubrir?? (p.p crubert) : cobrir * crum: fr. brume * crumor (en ") : fr. obscurci par la brume * crussir : manjar?, devorar? * cubertilh: tap d'ola * cubrir: cobrir * cueire v. còure * cuenh: canton, fr. coin (d'un luòc) * cujar + v. inf. : arribar a, reüssir a * cul sus testa: fr. sens dessus dessous * cuol [kju], cuòl ([tior] a Tula) : cul (tanben emplegat) * cussòla: gròs pan de segla * dadet? (Cruesa): nom afectiu donat als mainatges (de 'daret' aret?) * daiciá, daiciant (d'aicí a/en, ent (= ont) : d'aquí a; dinc a, fins fig. (tanben: d'aicí a) * daivoar: desautorizar, renegar, condamnar * dalh: fr. faux * darreir (nontronés e endacòm mai) : darrier * dau: del (tanben emplegat) * dausuns: qualques, certans. 'dausuns còps' : certanas vetz * decha: ferida * degolinar: caire gota a gota * degolinari (far ") : fr. enlever furtivement (en jòcs d'enfants) * degrad, degrat: grad, gra * degreu: mal grat, despiech, pena, estat de sofrença morala * degut: deute (tanben emplegat) * deibrir, dreibir: dubrir * deimai: fatigat, geinat, excedit * delesei? delaiçai? De lai ençai? [delesej] : d'ara en avant * deleser: fug-l'òbra, hippy * demia, demiá f, demieg m: mièg, mièja * dempès: V. pès (d'en ") * dempuei: dempuèi * denada: viure(s); argent; tropèl? * denaut: en naut * desbilhar, des’bilhar (se) : desabilhar * de(s)bolar: s'enfugir * desavenhe: desagradable, desplasent * desboijar: esbosigar * desboirar: desmesclar V. Boirar * desbojar, desbotjar, desvojar? : desbanar, travolhar; recontar, decorar, cardinejar * desbolegar: desbrolhar?? * desborrinar : esborrifar? * desbraulhar: grafia per Desbrolhar?? * desbrundelar: desrotlar (un fial) * deschassidar: levar la chassida (crostas dels nòunats al bòrd de las paupièras e cilhas); dobrir los uèlhs al monde; batejar. * descranilhar: descrocar, desgafar * descrubir: descobrir * desdire: fr. fausser (au sens materiel) * desei (deseir?), deser : desir; fr. désir * desennastar: levar l'asta * desfarda: fr. débris, rebuts * desgaunhar: fr. faire des grimaces; rechigner; fr. vomir ? * desgaunhat, -ada: renfrogné, ronchon * desgoletar: fr. se dérober, disparaître * desgorçar: netejar una broa * desgreu: mal grat, despiech, pena, estat de sofrença morala * de(s)guelha: fr. boucan, bombance, ribote * desjaivar, desgeivar? : far sortir del lièch *deslenat: fatigat * deslurat, -ada: fr. déniaisé(e), résolu(e) * desnant: d'aicí/d'ara en avant * desnogalhar: dobrir un *nogalh o notz * despetesir: fr. décrasser * despiech (far) : contranhar, desrenjar, saubre mau * despuei [dejpej] [despë], dempuei, : depuis * desraijar: desrasigar, desraiçar * desrei: malaür, desastre, troble, desrota * desrejar: chambiar de direccion, desviar * dessierv: dessert * dessós, dessot?, dessots?, dessotz?: dessota, dejós * destombar: càser (de sa nautor); fig. desconcertar * destrenh: fr. ménage (faire le ") * desvarachar: desbosigar, artigar, desglevar, de(s?)gorsar, fornelar * desversar: fr. renverser * desviardar: fr. décamper * desvirar : ?? * desvirolar: escorjar * desvoar: renegar (qualqu'un) * det. grand det: det gròs?. mermilhon : det pichon. guinhaire: indèx * deu: del (arrondiment de [[Sent Irieis]) * déver: deure (tanben emplegat) * diaures!, diatres! : diantre! * diesena: desena * diesenat: desenat * dietz: dètz * dieumenc [diòmen], dieumenche [diòmenche], dieumergue [diomerge], dieumenge [dioumejne] : dimenge (dimenge o diumenc semblan las formas majoritàrias) * dijuòus: dijòus * dimenir : demenir, diminuar (tanben emplegat) * dinc a: fins a * dindaud: dindon, dinde (Corresa) * dindrinar: tindar  * dispareitre, disparestre : disparéisser * dissa(n)des n. (de */'die 'sambati/) : dissabte (de */'die 'sabat-i/ tanben emplegat [disadde]) * 'do(b...)rassar, 'dobrassar? (>adobassar) v. : petaçar. fr. raccomoder (un tissu) * doas-tres: qualques * doçarèl: fat, doçastre * doler v. : dòler * domaisela: fr. cerf-volant * domdar v. : domesticar * domde : docil * dondar v. Domdar * dòstar: dostar, retirar * dòuça: fr. gousse; mongeta, fr. haricot vert * dòure, doler v. : dòler * dreibida, deiberta, duberta, druberta: pp. dobèrta * d'òrs en avant: d'ara en davant * drapel: fr. lange * drollichon: drollet * drubir, drobiir, dreibir, dubrir, druebir, deibrir, ubrir : dobrir * drucar: ?? * dueinan, d'uei un an, endueinan, en d'uei un an: l'an que ven * dumpuèi: dempuèi * durbir: dobrir * durmença: dormança, fr. somnolence * egulhada: fr. aiguillon à boeufs * eidredon: edredon * eigar, aigar, eissegar, asengar v. metre en òrdre, agençar, adobar; ajustar, separar; adesar * eimatin: aqueste matin * einoiar: sofrir; fr. ennuyer (embêter) * einueg: problèma, pena * einuech adv. uèi * einuei, ennuei (esnuei) : sofrença. V. einueg * eiperar, esperar [eipéra] fr. attendre * eirisseu f. jolverd * eisanhe: avar * eisilar: fr. glisser * eisir: aisir??; eissir?? * eissabanit : ?? * eissabencar: eissabrancar, eissabancar?, desbrancar, (e)scabeçar * eissaragar (grafia de verificar): esparpalhar lo fen. V. Eissigar * eissarquiar: esfondrar, desplaçar la tèrra * eissaurar: V. Eissurir * eissaurelhar : assordir * eissebrar: estrifar, entalhar * eissegar : segar, meissonar; fig. destruire * eisserbant: deserbant * eisserbar: sarclar, arrancar las marridas èrbas * eisserbatge: deserbatge * eissicolhar (s') : cridar * eissigar (varianta d'eissegar/eissagar: partejar en parts egalas entre personas) (/s') : esparpalhar * eissiular: siblar, siular * eissolent: insolent * eissorlar: eissordar (dins lo sens d'enervar) * eissublar, eissuflar, eissicliar (sicliar) : siblar, siular (lat. exsibilare) * eissubir : fr. se volatiliser?? * eissufle, estufle, eschurlet, eschuflòl, eschurlòl: siblet, siulet (lemosin classic) * eissurir v. fr. premsar, serrar, tòrcer, faire secar, fr. essorer, épreindre; agotar, fr. tarir; fig. agitar, quichar lo chuc * eitot: tanben * embaisse: biais, afar * embarbolicar: embrolhar?; embarbostir? * embonilh: fr. nombril * embrucida, embrussida: morduda, nhacada; fr. pincée * emper adv. pasmens, totun, pr'aquò (cf. catalan 'emperò') * emplei: emplec * empleiar, empluiar franc. : emplegar * emplenat, empluiat franc. : emplegat * emplir: emplenar * empluiar, empleiar franc. : emplegar * empluiat, emplenat franc. : emplegat * en per avant: aperabans * enançar: avançar, progressar * enautar (/s') : enauçar * enchaiença, enchaison: escasença, pretèxte * enclunhe: enclutge. fr. enclume * encranilhar: encrancar * endalh: andain. Fenar los endalhs: faner les andains * endechar: endecar, mabolhar, abasir, abismar * endechat, -ada: andicapat ; privat d'un o plusors dets de la man * endonc: puèi que; alara, alavètz (en aquel moment) * endueinan [ɛndej'nɔm]: l'an venent * endunle, endutle: budeu emplit de charn de pòrc aprestada. Se conserva emb lo salat (charn de pòrc salada) e que se minja bulhit. fig. V. Entrule * endurar: sofrir * enfetós: pudent * enfeurit,-da: enfebrit (que suefra de las feures) * enfonilh: fr. entonnoir * engalunchar (s'): s'installar o èsser pres dins las brancas d'un aubre * engarçar: trompar meschantament * engaulhar (/s') : se crotter de boue * enginjaire: fr. inventeur * engolar: engolir; fr. gober * engraunhar: engraufinhar, grafinhar * engrunar: fr. écosser, égrainer * engueitar: gaitar, espiar * engingar: engimbrar * engravissa: escaravissa, fr. écrevisse * engulhar: conhar lo fiau dins l’agulha; conhar lo còrs dedins un vestit per s’abilhar * eniurar: fr. enivrer * enjagat,-ada : posicionat d’un meschant biais * enjucar (s') : s'enjocar, se plaçar a la cima de quauquaren d'aut (aubre, eschala, teulada, etc.) * enmatin (l' ~) : matin (lo ~) * enniblat: ennivolat * enniurar: fr. enivrer * enquera, engueras/engueras (d') adv. encara * enquilhar: cargar (un vestit) * enrotar: començar, metre en rota * ensauvar (s'): se sauvar * enser (l'): lo ser * ensorcelar, ensorcierar, ensorcilhar: enfachinar, enfadar (tanben emplegats) * ensubrevut, -uda: que pòrta lo marrit uèlh o sus lo qual l'an getat, embreissat, emmascat, enfada, enfachinat, enfachilhat * entainar: tardar; languir * entau: aital (del latin 'in tale (modo')'); (ai)tant * entanhar: enfangar, enfangassar?, embodigar??/embodijar??. fr. embourber * ente : ont * entòrcha : fr. torche * entraupa: entrava; trapèla, tracanard * entraupar (s') : fr. s'entraver, trébucher * entreprener: entreprendre, entreprene, entrepréner * entrebreschar: ?? * entrule m. òme pauc actiu, mal desgordit * entrusca (tant) que: fins (a tant) que * envertolhar: recurbir, entornar, enrotlar, envolopar * enviá: enveja * enviblar: trompar; jugar de meschants torns, ensorcelar * envirolar: entornejar * esbabinhar (s') : finfonhar, ranguilhejar, biscar, ragassar, petonar, fr. grommeler, rouspéter (en faisant des grimaces) * esbadaurelar (s’) : cridar a plen gorjareu, plan fòrt, en alulhar * esbalausir [ejbalu 'vi], esblausir [ejblu' zi] : esbalausir * esbatoelh, esbatoeri(s...): fr. ébat; amusement; joguet * esbaubit: plan estonat * esbelar: se far bèl, lo temps * esblanchurir: blanquejar * esblausir [ejblu' zi], esbalausir [ejbalu 'vi] : esbalausir * esbolhar, desbolhar: traire lo budelam, dobrir las tripas; demolir, destruire, abatre * esborlhar: fr. aveugler * esborissar: esborrifar * esbraceiar: esbracejar * esbramelada: fr. bêlement * esbramelar (s') : fr. s'égosiller * esbresinaer, esbrijonar, esbrisonar: fr. émietter? * esbrodichar, esbrodichonar (minoratiu?) : podar un aubre, fr. épointer * escadassar: cridar per paur (per dire los crits de las jalinas) * escaletar: fr. casser, enlever la coquille, écailler * escanar: fr. éreinter * escarabissa: fr. écrevisse * escassonar: émotter * escassonat, -ada: dividit, trencat * escebrament [eysebrà]: estrifament * escebrar [eysebrà, esibrà], escicar, escirpar: destrifar, partir, escarpir * eschala dau Bon Diu, o dau diable: arquet de sant Martin * eschaletar: escalar. fr. escalader * eschamjar, eschamnar: escambiar * eschamge, eschamnhe: escambi * eschantir: atudar; aucir * eschardilha: fr. écharde * escharnir (s') : grimacejar ''Dau citre o ben dau vin que es jasbre vos fará vos escharnir'' * escharonhar: escorjar, levar la charn de mala manièra, en eissebrar * eschauradís : escaufament * eschaurar: escaufar * eschauton: fr. écheveau * eschavel: fr. rouet * eschilla [eschinla] : esquilla * eschillon [eschinlon]: esquilon, fr. grelot * eschivar v. estalviar, economizar; evitar * escicar (essecar??) : talhar? * esclapir (s') : s’esfondrar, tombar tot d’un còp * esclargir: esclarir, fr. rincer * esclarsiera, esclarciera?, esclarsida: fr. clairière?; esplendor?; esclat de lum. loc. A l'esclarsiera/esclarsida: fr. à la pointe du jour * escorcir: escorçar * escorsiera: corsièra * escrasar: esclafar * escraunar (s') : cridar (coma una graula) * escrupir: escupir * escujar (s') : s'escondre * escunlar, escutlar, escudlar: versar, vojar, mesurar; plaçar, despensar; fr. embarrasser, rendre penaud, interdit. * escura: bòria, bòrda, granja * escuròu: esquiròl * esfarbir, esferbir: desbarbolhar * esfeunir: mettre en colère, exciter, irriter * esfeunit,-da adj. : dins un estat de colera * esfodir, esfòudir, esfaudir?? : espantar? * esfoudir: affoler * esfredir: mettre en colère, exciter, irriter * esfredit,-da adj. : susprés, paurós * esgirdar: asperger éclabousser * esgleisa: glèisa (tanben emplegat) * esgorçar: agotar; desboijar (desbosigar) * esgrinjòla: V. grinjòla * esjarrar: esgarrar. fr. écuisser, fendre en déchirant * esjarrilhar, ajalhar, esjalinar (per terra): (s'): acatar (s') (tanben emplegat) * esjavinhar(s') V. Esbabinhar (s') * eslampar, eslampiar [eslampià/eslapià], (es)ropiar, eslifrar, colenar v. lisar, fr. glisser; déraper?? * eslampiada: fr. laisser-aller, emportement hors de soi, licence; lampada, fr. lampée (prendre une ~ d'une boisson) * eslauç, eslhauç: fr. éclair * eslhauç: fr. éclair * eslhauçar: fr. faire des éclairs * eslhausada: coup d'éclair * eslhausar: fr. faire des éclairs * eslausiada: coup d'éclair * eslonjar (/s') : (/s')alongar; se jaire/jàser * esmai, desmai: fr. émoi, souci, inquiétude * esmaginar (cf. cat. anc.) [eimaginà]: imaginar * esmaiar/esmajar: inquietar, estonar; decorar, florir, fr. émailler fig.; S’esmajar de quauqu’un o de quauqua ren: migrar, demandar o cherchar de las novelas, s'en preocupar, s'en inquietar * esmalir (s'): enrabiar (s') * esmalit,-da adj. : dins un estat de colera * esmància: menaça * esmanciada: menaça. A esmanciadas : fr. en rampant? * esmanciament: acte d'esmanciar * esmanciar: amenaçar, far de menaças amb un signe de la man * esmaraunar o esmarraunar?? (s' ") : fr. grogner * esmirar: visar (aver coma objectiu, cibla) * esmiraudiat: miraculat?? * esnançar [ejnansà]?? (amb EI- non etimologica) : avançar, progressar * esnharlar: agrandir un vestiment a otrança en tirant dessús * esnuiança: fr. ennui * espanhar v. (u)lhauçar * espandre: espandir * espanir (s') (Cruesa) V. espatarrar (s') * espansilhar: escampilhar * esparrar (s') V. espatarrar (s') * esparson: fr. écouvillon * esperar [esperà] fr. espérer * espetissar: apetitir * espeulhar: espelhar, escorjar (levar la peu per la recuperar) * espinasson: albespina??, aubespin?? * espingar: gambadar, se ditz pejorativament per dançar, remudar, bolegar * esplamir: fr. étaler? * espodansar: espodassar, podar un aubre * espofidar: fr. pouffer?? * espotir [ejputí], espòutir (lat. Pullis: pòu, polvèra) : fr. écraser, réduire en poudre * espistrolhar: fr. éclabousser * esraminar : fr. gronder * esranchat, -ada: garrèl,- a * esranhadís : fr. toile d’araignée * esrantelar: levar las rantelas * esrapar: desrapar * esritjós (grafia per iretjós??) : ?? * essaurelhar: V. Eissaurelhar * estamnar : entamenar? * estancha: estanhòl, pescariá * estelura: estelam? * esterbar (de Trevar??): barrutlar, fr. errer * estiflar: siular * estinhar: v. Estribar * estinhassar : fr. ébouriffer * estolha: estobla, restoble, rastolh * estorbar: dispersar * estorbeu: esparvier (tanben emplegat) * estorcer (/s') : fr. se tordre, se tortillerèstra: lucana petita del granièr * estre: èsser. Estre per +v. inf. : èsser al punt de * estrech : èsser un '' : èsser fòrça magre * estrelhar: donar una rosta, fr. étriller, battre, donner une raclée * estribar : trabalhar, usar, fatigar; fr. unir le fil en le dévidant par le moyen d'une pièce de cuir ou de drap nommée 'estribador' ou 'estinhador'; fr. mener bon train * estrifolhar: estrelhar, batre, donar una bona leiçon * estufladís: siulament larg * estuflar: siular * estujar: escondre, amagar; estojar ? * esversar: fr. renverser * esvetlar [esvenlà], esvedlar (s') V. espatarrar (s') * esviardar: fr. éreinter * esvirolada: ?? * esvirolar: escorjar; fig. despolhar * etiada: fr. jachère nue * eu (Naut lemosin): el (Bas lemosin) V. Aul * exprès (a ' '') : fr. à dessein * fadard [fodar], fadarda/fadassa: fadat, fat, nesci * faiòu n. fau * faler: caler * fame: fam * famgala: fr. fringale * familha: tanben vòl dire 'mainatge, enfant'. "(Ilhs) an doas familhas" * fanha: fanja, fanga (tanben emplegats) * fanir: ?? * farcidura: farçum, farça * farfantela: ?? * Farjòu: Ferreòl * faròt: ?? * farrar: farratjar?? ; ferrar * farròlha f. : ?? * fastjar [fashà/foshà] (latin ''fastidiare'') : empebrinar; fr. fâcher * fat, fada: caluc, uga * fava, fava verda: mongeta, fr. haricot vert * feblesir: feblir * femorier: fr. fumier * fendassa: crebassa * feniera: fr. fénil * fermic, fermitz, furmic: formic, formiga * fermijar: formiguejar (de monde, etc) * fers, fera: sauvatge; fièr, -a * feunial: fr. taie d'oreiller * feure f. sovent en pl. : fèbre. Feure bringau * feurier: febrièr * feuse: falgueira (tanben emplegat) * fiau per linha : de fial en cordura, de fial en agulha (punt per punt, per lo detalh, dins una succession logica) * fiau: fil, fial * fiaulat: bandat, pintat * filh de vessa ! : macarèl * fiolon: botelheta * flaia: fr. pousse d'un végétal * flaina: fagina * flau onomat. : fr. vlan * flaujon : fr. flageolet. * flaunhard : fr. flemmard? * flaüticar [flejticà] : sonar mal la flabuta * fleitau: plafond * flissonar: ondejar? ; fr. frissonner?? * fodinar: fr. fouiller * foirar : aver la foira * foitar(/se) : fotre * foitre (/se) : fotre * folharja: fuelham * folharjós: folhós * fonhassar o fonhar (?) (Cruesa): ploricar * fomarier: fumièr; bordilhas * fomorjar : ?? * fòrt (a ~ de), a fòrç de ?? : a fòrça de, a dich de, a dicha de * fotrasson: janfotre * frachin: cendre o escòrias pichonas, oxid negre de fèr * fradassa: frachiva (landa, terrenh inculte) * frair n. fraire * frau: tèrras abandonadas, èrmas * freg f. : freg m. * fregir: refregir * fremijar: fremir * frijoladís: frejolum, fr. frisson * frijolar: fremir, estrementir * frenir (de "fenir" ?) : gastar, usar * fresche : fresc (tanben emplegat) * freschum: fr. fraîchin * frestinar: furgar, fosilhar, cercar, tafurar, nistejar * fretissa: V. Lissa; pan negre fretat d'alh * fricaud, -a, fricós, -a: fr. ragoutant, friand, appétissant * frijol, frijolada: frejolum, fresiment, fr. frisson * frijolar: fremir * frijoladís, frijolament (frisolament? ?), frejolament? (fresolament??): fr. frissonnement * frimor: frejolum, fresiment, fr. frisson * fringa-marçau (far la ") : ribòta, festa * flissar: ondejar? ; fr. frissonner?? * frissar: ondejar? ; fremir, fr. frissonner * friular : fiular en frire ?? * frotjar o frojar? frochar? (se ven de 'fruchar') v. créisser (arbres, plantas), butar, grandir, se fortificar, aprofiechar; fruchar, frutejar * fruncir (las ussas) * fuelher : caler, faler * fumari (Cruesa): fumièr * funtar: defuntar, morir * furgalhar: fr. fouiner, fouiller * gabolhan: fr. églantier * gafada: mossegada, estrifada, esquinç(ada); regomàs, monha; bajocada; malbiais * gafon: fr. gond * galatja, jalatja [ga'lazo] : fr. ajonc d’Europe * galeton: pastisson * galhauda f. rana (de 'gaulha') * galòpa:?? * gamar: raubar finament * gamiraud: fr. garnement * gana: ga, gas, gau. fr. gué (tanben emplegats) * ganh: gasanh * ganha: truèja * ganhon, gaunhon, nhon, go(i?)nhon n. pòrc * gansolhar v. fr. éclabousser * gargolh, garguilh: fr. rale, gargouillement borborygme, grouillement, passage ou production des gaz dans les intestins; enrouement, barguignage; médisance, murmure, babil. * garlècha: fr. gardon * garlopa: fr. varlope * garri: rat pichòt (terme afectiu) * garrissada: bòsc de garrics * gasinar: furetar * gaste, -a: fatigat, -ada, las, -ssa, abracat, -ada (de gaste: de fatiga) * gata: pòcha * gatge m. salari; mòble; instrument; recipient, esplecha, ostilh, ustensilha (sovent vaissèla o panièr); causa. Gatge pissier: gresala de pissar. En occitan medieval ''gatge'' = fr. attirail * gatieira: davantal, faudal * gaton: pochon (pòcha pichona) * gauça: gòrça ?? * gaug : fr. pissenlit * gaulha f. fanga * gaulhada : f. fanga * gaulhar, gaulhier, gaulhasson: gassòt * gaunha: gauta * gaunhas f. pl. : fr. gâle; écrouelles, cicatrices des écrouelles * gemar: gemir * gença: balaja, engranièra, escoba (tanben emplegat) * gençar: balajar * genebeurnier: genebrièr * genha: caprici * gente, -a adj. graciós, -sa * gentiament adv. : doçament, amb gràcia * genuelh: genolh * getacion: (fach de getar un) marrit sòrt * g-i, gui, li: i * giau (<geu) : gibre * giba: volam, fr. serpe à long manche *gibla: ??. Plòure a giblas: plòure a semaladas * giblar: plòure a semaladas de faiçon quasi orizontala * gibon: volam per esclairir (fr. élaguer) los aubres * gigonha: irresolucion, dificultat futila que arrèsta la decision d'un afaire * gigonhar, cigonhar, jaguinhar? : trabalhar inutilament, traire mal a faire un obratge mecanic per fauta de bon otilh; cracar, far de bruch, coma lo de quicòm mal jontat; agir lentament, lambinar, lamternar, trabalhar quaucòm amb mejans insufisents per i reüssir; (Cruesa): fr. gigoter * gileta: vesta * gingar: fr. giguer, saltar, gambadar, fr. folâtrer * gipa-japa (far) : tressautar, tressalhir * giraudela: giròla (mena de camparòl) * girrinar: bruch del sautarelh * giton: fr. rejeton ? (d'arbre) * gitre: fr. gîte * giure: gibre * glaç: glaçon * glapar forrupar, fr. gober * glara: clara d'uòu (tanben emplegat) * gleisa [eλeizo]/[e(l)ieiso] * gloriosetat: vanitat * gòfe (gònfle) : fr. bouffi * goiasson: enfanton * goiat, -a: gojat, -ata * goion: fr. goujon * golar: engolir, englotir * gomar: forrupar, fr. gober * goneu: abit, vestit d'infant * gòrça: brossalha, ramalha, ramada, rodicha onte i a de las rumecs, daus boissons daus petiòts aubres entremesclats; broa de clausura, fr. fourré * gorgeira: fr. gosier * gorgetar: vomir; avoir des haut-le-coeur; fr. gaver (un animal) * gòrja f. boca * gòrja roja: fr. rosé des prés * gorjar: fr. gaver (un animal) * gorjarèu, gorgarèu: fr. gosier, conduit de l'arrière-bouche à l'oesophage. * gorret: fr. goret * gorrin, gòrra: pòrc/truèia; pòrc marin * gorrinar, gorreinar: fr. chatouiller; gratar, fretar * gosonar: fr. remuer (un bâton) dans un trou * ‘grafuelh (agrafuelh) : fr. houx * (non) gran [gro] adv. : ne ... : pas brica ... N'es gran/Non gran: fr. certes pas * granda: mameta * grandmair, grandpair, grandamair: grandmaire * granissar: far de granissa. fr. grêler * granolha: rana, granhòta * grapar: fr. gripper (attraper, saisir) * grapiar: escalar. fr. escalader * gratussar: fr. gratter en surface (la poule) * grautons: gratabons, graissons * eschillon [eschinlon]: esquilon, fr. grelot * gresa: ?? * greu: grelh, grilh (tanben emplegats) * grial: fr. vaisseau en bois rond en forme de jatte * griala: fr. terrine * grinha (cercar ~) : cercar brega: cerchar de se brejar, en paraula o emb los punhs) * gri(n)jòla: v. Grisòla * griselard : grisós, grisastre * grisòla [gri(n)jòlo] : fr. lézard des murailles * grison: granit (pèira) * gro: groa ?? * groada, gruada: nidada (de poletons...) * grolaud: ?? * gromar: fr. croupir; cuire (trop) longtemps; s’attarder * groüm: fr. groin; pòrc * grun : grain; fr. chenil, niche * grumilha, grumulha: lagrema * grusilhon: grun pichòt * guelha: pelha * guena: monina * guèrlhe, guèrlha, guèrle, guèrlia adj. : fr. louche * guerlinja: esquilon, fr. grelot * guerlon : fr. gobelet en ferblanc et à une anse qui sert de mesure pour le lait * guessar ?, guessir ? : profieitar * gui, g-i: i * guicho?: fr. chat-perché * guichon: fenestron * guidauba: fr. viorne * guilanèus m. pl. : fr. quête des oeufs (En Naut Carcin, per l'Avent los jovents e los mainatges anavan quistar de farina e d'uòus. Segon Xavièr Vidal, aqueles cants se dison ''guilhònas'', e, dins d'unes vilatges que i a, se cantavan pel Cap d'an. Per Cap d'an se crida Al gui, l'an nuòu (''gui'' es un francisme per vesc). * guilhaneu (per '') : estrenas? (de començament d'an). V guilanèus * guinde (Peiregòrd, Bas Lemosin) : piòt, dinda, dindon * guindre: fr. dévidoir * guisauba: vidauba ?? * 'guissable, aguissable : asirable, fr. haïssable * gusseu: fr. bobine, pelote * guita: fr. cane (femelle du canard) * i. V. Ilhs * idolar: udolar, cridar fòrt, fr. hurler * i-eu: V. Eu * ififó : mena de crit * ifofonar : cridar per sostenir la nòvia * ilhs: els * imatjar, esmajar?? [ejmajà] (cat. anc. esmaginar) : imaginar * inhon: onhon, ceba * intucat : intocat, endecat?? * io: ièu * iò: o (article neutre) * ja! ja! (jatz? de Jaire?) : per far arrestar los buòus * jaçar, jagassar (liagassar), jacassar, jacinar, (s’)esjacinar (tanben: cridar coma una ajaça), bargassar: charrar * jaciaud: jaç, fr. tanière * jadilha: fr. jatte, vaisseau rond et sans anses, fait d'une pièce de bois * jadilhada: grand quantitat * jai: gag, gai (auseu) * jaiç: jaç. fr. gîte * jal (bas-lemosin) : gal * jalussada: còp de gel (meteorologia) * jalussier: qui apporte nombreuses gelées blanches * jangaunhas n. maissèlas * jangladís: crits de granda dolor * janglar : cridar, lo pòrc o can quand qualqu'un li trepeja la coa; fr. grignoler * janzi : '' Quante ma granda-mair vesiá quauqu’un cassar de las nosilhas emb las dents, disiá que quò « li donava lo janzi ». Quò li fasiá l’efiech d’una seja que vos sisla dins las aurelhas, que vòstras dents semblen prestas de vos tombar de las gengivas.'' * janton: paisan * januelh: V. Genuelh * jardòla (en '') : ?? * jarpalha: disputa * jarra f. : garra (d'animal), cuèissa; fr. quartiers (de viande); lobes de noix * jasbre, jasbra : ? ''Dau citre o ben dau vin que es jasbre vos fará vos escharnir'' * jase?, jars? (Cruesa): auc (auca mascle) * jaser, jaire v. : jàser, jaire * jaspir: prendre, atrapar quicòm de sas mans * jaspissons, jarpissons? (Cruesa): fr. grande bardanne; autoadesiu, adesiu * jau (naut-lemosin) : gal * jau d'Índia: dindon * jaufada: grapada, grafada, fr. jointée (de mains) * jausemt, jauvent, -a adj. faste; benfasent, -a, qu'a bonastre * jauvir: gausir * Joan-femna: fr. garçon manqué * joine: jove * jònc: jonc * jorn falit (a '') : a solelh colc * jòune, -a, joune, -a adj. jove, -a * juca: granièr pel fen * junja f. vedèla (vedèla i designa lo vedèl feme que ven grand) * jurc’a, jusca, jurcinc’a, jurcanta, juscanta: adv. duscas * justar o ajustar: mólzer * jutar: far de jus?? * labencha: granda peira plata * lac m. mara, cròs d’aiga durmenta * ladre, -a: marrit, -ida * lai: i * lai-bas, la-bas: aval * lai-sus, la-sus: ailamont * lait (minoritari) : lach * larjoït : ?? * laschar: fr. lacher * la-sus: ailamont * lata: fr. perche * latz (Cruesa): fr. giron * lau (en ") : en bas * lausissa: teit de lausas * lebretar: bruslar d’enveja * lechadier: fr. friand * lechatariá n. lecariá * legièr (de '') : ?? * len, lena adj. : ?? * lendoman: endeman * lerpar: lecar * lerpeiós: vescós, limparós * lesina: avarícia, retenguda * levada: regòla d'un prat * lèva-nas: fr. effronté * li: i * liga [lia] : fr. fanon * liar: ligar ([lià] es la prononciacion generala en occitan) * liauna: fr. lierre * licossiana/liquossiana : pocion, licor?? * liedra: fr. lièrre * liera: fr. lièrre * limaç: limac, caragaula * limaçon: lo haiolet, la malimòrna * limanda: fr. planche, rayon, étagère * limerò: fr. manigance, intrigue * liquossiana/licossiana : pocion, liquor?? * lira: fr. mulot * lissa, lissada, 'lhissa (alhissa) f. alh salvatge * loba: gròssa pèira o ròc isolat dins un prat, que non se pòt traire * loenh: luènh * loina [lwejno] : fr. engourdissement; descoratjament per tota mena de trabalh * loira: puta * lojandier, lotjandier: fr. locataire * lor inv. ex. 'las lors' * lovanja: lausança * luec: luòc (tanben utilizat). Dau luec que: dau temps que * lugarn [ligò] : l'estela del matin * luminier: fr. luminaire * lunon: estela * luquet: fr. loquet * luquetar : fr. scintiller * lura f. : animal o can gròs, bon a pas ren; òme polit que sembla bon mas non l'es, fug-l'òbra, peresós, coard; fig. pl. decas, enganhs, contes * lusert, luserta/lisèta (Cruesa): lausèrt * macha adj. : ?? * mag, maid, mast: mastra, maestra, mats, mèid, mèi, mei. fr. pétrin V. Maid * magilhon (mangilhon?, mensilhon? del latin 'mensa' taula?): còfre de la sala de manjar que servís per s'assetar * mai: emai * maid, mag, mast: mastra, maestra, mats, mèid, mèi, mei. fr. pétrin * maiada: fr. bouquet (de fleurs); fr. aubades du premier mai sous les fenêtres des jeunes filles à marier * maiar: florir; agrementar * malhonar: ligar, estachar * mainatgier: estauviaire * mainatjar: economizar, estauviar * mainin: mameta * mairgranda: grandmaire *mairina: ostal de la comuna; fr. mairie * mair-reir: mairgranda * maisei: ?? * maison: ostal. Dins maison: a casa. èsser pas darrier maison: èsser luènh * maitot: tanben * malangorir: trefosir? * malàudia: malautiá * maleira: (fach de getar un) marrit sòrt * maleviar: ?? * malinar (se) v. fr. se culotter * malinas f. pl. pantalons * malurnança n. f. : èsser en situacion de grands malaürs * malvenguda, mauvenguda: accident * manciar: batre a punhadas, se batre; menaçar * manca adv. : levat, exceptat * manca que... : encore que... * mance, màncie m., mança f. : esquèrra. A man mança: a man esquèrra * mance, màncie adj., mança f. adj. : maladrech * mandin: matin (tanben utilizat) * mandinier, -iera: mendicant * mangle, manglhe (mànlie): margue * manhar: tocar * maniar: jugar un meschant torn * maniganç n. bandit, coquin, paubre malautruc; hippy * marendar: far lo marende * marende n.: collacion de quatre oras; disnar (repais de l2h al nòrd e a l'est, e de 16h a l'oest) * marendon: petit repais; collacion de quatre oras; sopar * màrfie (aver lo ") : avoir l'onglée ? * marga: fr. chatte (minou); sobrenom de l'ajaça * margaud: fr. matou * margolin: gaton * marmusar: murmurar * marmona: ?? * marn f. : branca gròsssa, principala, d'un aubre, fr. branche charpentière * marolhaire: nom donat als estamaires e refachaires ambulants * marranha : desacòrd * marronar: V. romegar * mas, mas qu'un [maskan] : solament, levat; mai, pas jamai (ex: Ne’n fagueren ‘na saussa la pus rara / Qu’aguessam mas minjat / En tota nòstra vita) * mas si es [ma:shiej] : mas òc! , mas n'es [ma:nej] : mas non! * mascarat m. : fr. mascara * massadís : regropament * 'massar: V. Amassar * massaròta: fr. bosse? * mast, mag, maid: mastra, maestra, mats, mèid, mèi, mei. fr. pétrin V. Maid * matrassar: tuer?? * mau. Grand mau: fr. haut mal, épilepsie. Ne'n poder pas mau: poder viure sens se’n far, sens i pensar, sens se preocupar de ren. Ne'n poder pas ben mau: li èsser completament egal * mauchancier: malastrós, malastruc * maudisença : dire de chausas faussas sus quauqu’un, ne’n parlar malonestament * maujauvent adj. nefaste, que pòrta malastre * mauplasent: fr. déplaisant * maussa f. majofa, fraga * me (ex: per me) pron. ieu * medre: meissonar * meduesa liuesa, medalierza : fr. moissonneuse-lieuse * megue, mèrgue, lach megi: fr. petit lait * meissaber, menssaber?, maussaber? : fr. méconnaître * meissonja, meissunja, messunja: messòrga, messònja * meitot: tanben * mejauvent V. Maujauvent * melh: milh, fr. millet * memet: mamet, mameta * meneit, -a, menet, -a: fals(a) devòt(a), devòt(a) supersticiós e minuciós * menesplier: nesplier (tanben emplegat) * menina (Cruesa): grand-maire * mercier: gròs grapaud ventrut. sin. sabatier * mèrende V. Marendar * mèrende V. Marende * merendon V. Marendon * merfondre (se) * merlata: merle femèla * merlaton: merle mainatge * mermilhon: det pichon; sexe masculin * meschaent [meytsen/meychen] [mey(t)san]: marrit, dolent * meseis: mesme, meteis, meteus * mesme: meteis, meteus * mestiu: remedi * mestiva: meisson * mestivar v. meissonar * mestivurza-baturza : fr. moissonneuse-batteuse * mestura: fr. méteil (mescla de farina de blat e d'una pichona part d'òrdi o segal) * mia-tastons (a ") : a palpas * mianadís : ?? * miaulan: milan, mialan, mielon, fr. milan * miaunar: miaular * micha: pan de forment * mielhs adv. melhor * migrar: s'enrabiar; s'inquietar. Migrar pas (de quicòm) : pas aver enveja (de quicòm) * migrar (se) : se desolar, se plànger en se-mesme, se far repròche * mijon : migon ("las moschas se permenen sus la taula d'un mijon a l'autre") * mina: fr. chatte (minou) * minaud: minòt, mainatge ("Creurias qu'eu (= lo chastenh) fai de la lumiera talament eu a de minauds") * minhard: manhac, gentil; polit * minjadoira: fr. garde-manger * minin f.: menina * minon: cat?? * miràudia: miracle * miroelh, -a : brilhant, -a * mistra: asnessa, borrica, sauma * mochaespija: idea favorida * mochanàs: mocador * modelon: molon, fr. monceau, tas * moens (nontronés) : mens * moira f. : ?? * molada: molhièra, terrenh umid * montador: ascensor * morisca: masca, careta * moscla : fr. moule * móstie, móstia adj. : mosti, móstia * mòure, mòudre : molinar * museu, morral, morrilhon : fr. muselière * musir: fr. moisir * nhaca: dent? * nainai: brèç * naistre: nàisser * nastre ['na:tre] opiniastre, testut * nauça : ?? * nauva: fr. ruisseau? * naveu: nap * negra: nèira, piusa * neiar (lat negare) : negar fr. nier * neinar: V. ninar fr. * neir, neira: negre, negra * nejar (lat necare) : negar fr. noyer * n'es!, n-es! : que non! * nespla: fr. nèfle * neteiar, netiar, neitiar: netejar * névia, nèvia ? : nèu * nhòrla, viòrla: istòria comica, galejada un pauc cruda, de còps en vèrs o pròsa * nibla f., nible m./f. : nivol gròs cargat de pluèja (nivol f. s'i ditz tanben) * niela: ?? * ninadoira [ninadoeira] : breç * ninar : breçar, fr. se balancer; dandiner * niure: sadol, -a (qu’a tròp begut; qu’a lo ventre ben plen, qu’a plan o tròp minjat) * nivol f. * nivós: nivolós * noblalhon : petit nòble * nojalh: nogalh; ametla * nonmàs: solament * nosilha f. avelana * nuble m. : nivol * nuèch, nuèit ? [nè(t)] [né] [nè] [nüè] [nüé] [në] * nuirir (?), nurir: noirir * ò, iò, zo: o (article neutre) * ò! ò! : anèm! (per far avançar los buòus) * obludar: oblidar * oblueda: oblit? * obrant (jorn ") : jorn trabalhat * òc-ben [a bej], òc-plan [o plo]/[a-pla] : òc, reforçat * o-ben-tòst [obeto] (òc-ben-tot?) * olhar : emplenar, comblar, ben unflar * ona/onòr? (estar en l') : non pas bolegar * onglon: ongla del pè del pòrc * onte: ont * òps (per '') : per necessitat? (oc. lem. anc. aver òps de: fr. avoir besoin de; aver òps a : fr. faire besoin, être utile à. ''Las òbras qui aurien òps al molí'' : fr. les bois d’œuvre qui feraient besoin au moulin). cat. anc. ops, it. uopo, cast. anc. uebo * orbalutz (a l') : al crepuscul (lusor del matin o del ser) ; orizont (a l') * òrge: òrdi (tanben emplegat) * orlutz: orizont. V. Orbalutz * ortolalha: fr. légumes * ortruja: ortiga * òs: nogalh d'un fruch * òssas f. pl. : fr. ossements * ostièra m./f. : fr. casanier * ostieira m. : pauc-val, libertin * ovelha, oelha (Cruesa): oelha * paela: padèla * pagun, paguna, p'un, pen: cap (pas un(a)) * paier (Sent Iries la Montanha) : morceau de pain, de crêpe, etc., que l'on donne au chien pour le « payer » de sa peine quand il a ramené un animal écarté; herbe, fourrage, etc., que l'on donne à la vache pour qu'elle se laisse traire (del latin Panarius) * pairolhièr: estamaire o refachaire (ambulant) * palenc: palissada; fr. palis (facha d'estacas de castanhièr) * palhissa : clujada (fr. toit de chaume) * palisson, palhasson: panièr redond per metre lo pan a levar abans la coccion * palhassona: casal, fr. chaumière * pam (de l’autre ~) expr. : de l’autre costat, de l’autre biais * panolha: fr. panouille, épi de maïs * panturlar (se ) : trular, se promener sans but précis. * papulon m. pibol * paradèla: grande oseille * parchar: ?? * parcir: esparnhar : fr. épargner. Se parcir de: s'estar de, s'empachar de. Lo Parciriam est le surnom qu'on donne à l'enfant non désiré, dont on se serait bien passé. * parelh: fr. paire; couple * parròfia, paròfia : parròquia * parpalh [porpar], [parpai/perpai] : peitrina; corsatge; sen (partida del còs del bas del còl fins al ventre), fr. pourpoint * parquenada: pastenaga, carròta (tanben emplegat) * parròpia/parròfia: parròquia. fr. paroisse * parsilh, persilh, peiressilh m. : jolvèrd * part-qu'a-part: fr. de part en part * pasmens: totun * passador: fr. défilé, endroit où passe une route entre une falaise et un cours d’eau (du latin médiéval passus (pas, passage, chemin, défilé) * passat deman: deman passat * passerau: fr. moineau * patolhier: gassòt (region d'Ussel) *pau: baston * paucha: sirventa * paun: paon, pavon * paupanhar, paupinhar : paupar? * pautut (Cruesa): grapal * pavan: pavon, paon * peciar: petaçar * pedoira [pedwejro] : veissiga * peirejadís o peirissadís: tàpia, fr. pisé * peis, pest? ([pejst]>[pejs]??) : la pesta * pejar: pegar * pejar?? , 'pejar ?? : apuejar, apiejar * pelh m. pesolh * pelhaire: fr. déguenillé; pelharòt, pelharotaire * pelharaud/pelharòu (metatèsi: peralhòu) m. pelharòt, pelharotaire (tanben s'i emplega pelhaire o pelharet?); creatura fantastica (portar a peralhòu/au pelharaud: portar (un enfant) sus l'eschina, los braces entorn del còl e las gambas altorn de la talha del portaire) * pelhaud : persona paubre, vestida de guenilhas, maladiva * pelissa : femna publica * pelisson: fr. paillasse ?? * peluca: ussa?; parpèla? * pelucar: pampaluguejar * peluja: ?? * pen, pena V. P'un * pena, penau m. : ginesta * penau: fr. lande de genêts et donc par extension une terre pauvre où pousse naturellement cette plante * pendaulha: fr. balançoire * pendaulhar: fr. pendiller * pendolhar: pendre, penjar * penlan: fr. voyou * pensivós,-osa adj. : pensatiu,-iva, pensativós,-osa * peput f. : puput * per m. : pereir, aubre que mena las peras, los perons. * perinqueta: baudufa * permenar (se) v. passejar (non es pas un francisme) * peròt, -òta (Marcha lemosina, Charanta occitana, nòrd de la Nauta Vinhana): piòt, dindon * perpai (perpalh) : V. Parpalh * per tot aquò: malgrat acò * pès (d'en "), dempès : drech * pès (aus quatre ~) : en córrer plan regde * peschier: lavador (se ditz tanben) * peschièra : endrech aigadós ont i a daus peissons per la consomacion ; se ditz per lo vivier, la serva * peseu m. pese; mongeta * pestelar (se) : (se) batre * pestelariá : causa pauc importanta, babiòla * pesteu: batedor, de bugadeira * pestrir: pastar, fr. pétrir * peta-raba: bleta-raba; fr. pétoire * petairòla: escopeta, fusilh * petaron n. ciclomotor * petinar [pitinà] : apetitir * petiòt: petit, pichòt * petoira: veissiga * petonar: s'enervar, repotegar * petrilhar: petilhar * peu f.: pel; femna publica * pia: còrna, bana * pialar: pelar * piardon: fr. serfouette * piau: pèl * piaular: siular * picassat, picat: V. Pigat * picatau, picatal, pichatal, pichatau: picòt (auseu) * pièg [pjej], piei: pièg * piela, peila, padela, padena n. padena, padela * pietat (a") : de genolhs? * pieuna : ?? * pifrar: chimar * pigassa : fr. moucheture * pigassajar, pijassar: picassar, pigalhar (fr. tacheter; bigarrer; chatoyer) * pigat, picassat, pigassajat, pijassat, picassonat : fr. tacheté, esp. de negre (qui a des tâches de rousseur) * pigonhar (/se): picar còntra qualqu'un, se quichar * pigòt : fr. pie (color) * piguet : fr. chardonnet * pija adj. : bigarrat * pija n. : taca sus la pel * pijassada : fr. moucheture * pijassar: V. Pigassajar * pilaud: aucat, mascle de l’aucha * pilhonar : fr. cligner des yeux * pimpaunhar: fr. peloter, tâter * pinambor: fr. topinambor * pinar, pinard??, pinalh?? : òme ric * pinara: vin * pinarar: chimar de tròp * pinat, - ada: plen, emplit, tot cobèrt * pincar: plantar * pincat,-da part. pass. : dreçat (-da), levat (-a), en l’aer. Estar pincat: estar drech a esperar * pindolhar o pingolhar: pendre * pingraula: espingada * pringralhar: ?? * pinhie(i)r: pin (arbre) * pipeiaire: aucelaire * pirca: pista * pissa-rata [pisa rato/piso ròto] : rata penada * piunar: pinçar * piuse m. : piusa f. Remudar los piuses: mudar d'ostal * plafond, plafons ? * plaidiar: plaidejar * plais: broa * planchon n. taula, seccion, departament (d'un comerç) * planben: encara, tanben * planger: plànger, plànher * plangier: planièr (tanben emplegat), plan, plat * planher: plànger, plànher * plantar (/se) : arrestar (/s') * platussar: charrar * plegut: p.p. de pleure/plòure * ploia: pluèja * ploiós: plujós * plòure a giblas, plòure a raissas plòure a vojadas, plòure a plenas selhas, plòure coma qui la vòja (bòtja?) : plòure a semaladas * plueviós, -osa adj. pluejós, -osa * plòia/plueia: pluèja * pluiau: Occident, colcant, vent de pluèja * plujada: fr. averse * plumadís (de frucha) : pèl, pelalha * plunhar: plenhar, emplenar. fr. remplir; fr. serrer (l'un contre l'autre) * plusiors franc. : plusors * pofar (se) : fr. se piquer, se dépiter * polhar: reprimandar * polon f. asnessa, borrica, sauma * pols f. pl. : milhàs; milhassina, farinetas (fr. bouillie de mais) * pom: poma; pomièr * pom/poma de tèrra: patata (tanben emplegat) * poma ar tèrra: patata (tanben emplegat) * pomairòu: luòc plantat de pomièrs * poma-pòrc: patata (tanben emplegat) * pomeitèrra: patata (tanben emplegat) * pompira f. patata * ponar (se): acatar (s') (tanben emplegat) * poner, póner: pondre * ponhada: fr. poignée * popin: popada?? * pòrc de mar n. pòrc marin * pòrcs singliers: pòrc singlar * portament: biais d'anar?? * portar pena: migrar, se far dau meschant sang * pòrta-tetons: sostens * pos f. pl. V. Pols * poschar?, possar (>polsar) : tossir * pòst f. : fr. planche * potareu: camparòl (cèps en particular) * pòus f. pl. : fr. bouillie de maïs. gasc. cruishada * poussiera, pouvera: pols, polvera * pradelar (se) v. se passejar en perdent son temps * premier: primièr * préner, prener ['prenei] ['prene:] : prene, préner. Préner lo chamin per poncha: anar tot drech, d’un biais decidit. Préner las vias: s’enrotar, se botar en rota * pres: prèp ("Pres lo mur") * pretz (per <nowiki>''</nowiki> que) : a mesura que, a proporcion que * progiet: projècte * propchen fr. : propchan, propdan; venidor, que ven * prosseja, pressuja: persega * priun, -a, prund, -a: pregond, -a, prigon, -a, prefond, -a, fons, -a * puat: otís, qual?? * pudentor: pudor, pudessina * pudin: fr. bourdaine ou bois puant, qui dégage une odeur forte sous son écorce * pudinhard V. Chat-pitoir * puèg [pei], puég, peug, puig, pug: puèg * puescher, puesser : poder (tanben emplegat) * p'un, p'una, p'unpiau: cap (pas un(a)) * punhar: fr. répugner à faire quelque chose, tarder * purar: plorar * purir, puresir: poirir (tanben emplegat) * purnai(s?), putnais, pudnais: catpudre, (gat-)pudís * quante (Alt lemosin) : quand (Bas lemosin) * quauquarren/quauqua ren adv. quicòm. quauqua ren mai: quicòm mai * quauqu'un: qualque * queraque, queriaque (creiaque) (de 'creiriatz que'?) adv. sens dobte * qu'es que qu'es? : qu'es acò? * quincalhar: fr. carcailler (la caille) * quincaròla: partida mai nauta d'un aubre. fr. faîte * quintar (/se) : fr. pencher * quò: aquò, çò; quò es [kej], [kwej]: (aquò) es; quò pleu/plòu: plòu * raba: fr. rave * rabiaud: mena de rabe?? ("Totas doas venina d'eisserbar las racinas e 'las portavan chascuna un panier de rabiauds, aurelhas de lebre, erba dau lach per los lapins) * rabator : fr. rabat * rabilha: fr. fâne * rabin: fr. champ de navets * rabusar: repapiar * raca: misèria * rachar (se) : anar, se rendre a * racina: pastenaga, carròta (tanben emplegat) * racroquilhar : fr. recroqueviller * rafe m. rave (fr. radis ou raifort) * raiar: brilhar * raiç: pastenaga, carròta (tanben emplegat). raiç blancha : panais * raissas (plòure a '') : plòure a semaladas * raleta: fr. faîte de la maison * raletar (se): s'engulhar * ramada f. fr. averse * ramalhaud: fr. têtard * rana: fr. crécelle; fr. courtilière (Nauta Vinhana e Cruesa) * ranar: renar, marronar, se plànger en parlar entre sas dents * randa (a ") [ronda] : a rand de, prèp de * ranhós: ernhós? * rantela, rantiala: fr. toile d’araignée * rantela dau ventre: diafragme * rapieta: fr. lézard gris * ras (èsser bon '') : tot prèp * rasís adv. : tot prèp de * raucenós: ?? * raucha: ratja?? * rauche: rauc * rauchós: enraucat * rauja: ràbia * raunament: renament??, fr. grognement??, bougonnement?? * ravalha (Cruesa): fr. rave * rebombar: fr.rebondir * rebondre : rescondre, amagar; fr. rebondir; apondre * rebusar: repapiar * rechanar, rechinar: arroganhar * rechinat adj. : en colèra * reclana V. Areclana * recorson : ?? * recroquilhar (se ") : fr. se recroqueviller *refaufinhar (se ') : se galar, se regalar; fr. se régaler * reganhar: fr. rechigner, montrer les dents, grommeler * regolar: vomir, regantar * regolhonar: fr. faire des rejets * rei daus auseus, reibelet, reibenet, rebeineu, reibelet (HM), reibetau (23), traucaplais (24), l'uelh de buòu (87S), lo pitit buòu : fr. troglodyte * reir-còr (a ") : a racacòr * reir-grandpair, reina-grandamair : reire-grandpaire * rejauvir (/se) : (/se) regaudir * rejauvit,-da, adj. : plan content, plan aürós, que mostra sa jòia * rejonar, rejonhar?? : ?? * relh: fr. fourgon d'un four * relhar v. grimpar * remudar : remenar * renconhar (se "): fr. se cogner * rencurar, rancurar: regretar, èsser enfelonit d'una pèrda; se plànher, esp. de la dolor. "rencura lo ventre" : li fa mal lo ventre * renmàs: solament * rentrar: tornar, tornar entrar * repastar: repàisser * reprosimar [reprozimà], reprueismar ? : fr. rapprocher * recoquilhonar : fr. recroqueviller? * resmas: pas que * respóner, responer: respondre *resvelhar, revelhar?: desvelhar * retrum: bedoceta, fr. poubelle * ribiera: riba; per ext. fr. marécage * ricancoina f. : un refranh, una chançoneta (pejoratiu) * ridòrta: corona de pan * rifanfara, refanfara ? : refranh * rigalhon: fr. ruisseau * rigolar: vomir * ringueta: baudufa (Sarlat, Peiregòrd lengadocian) * ripar: fr. glisser * risolar: sorire? * rison m. : rire, riseta * rit: guit (fr. canard) * riu [ri], [riew] bas lem. : fr. ruisseau * riufe adj. : rufe, fr. rude au toucher?? ("'na chamisa pròpa de cherbe riufa") * robiera: molhièra, terrenh umid * ròcha: ròc * ròcmòrt: fr. marne * rodelar : redolar * rodelon: rotlada * rodilha: bar(r)iòta, boreta, carriòl(a) * roge, roja: de pèl rog * roia, roja f. : papach-rog * ròla: glaça (element natural) * romar: romegar * romeu: romec (lo romeu de la mòrt) * romde, romdre, ròmdre f. : fr. ronce. V. rumec * rondelhon: fr. grognement, ronchonnement * rondinada: ronde n. ? * ronhament: fr. grognement?? * ronhar, ronjar?, rosjar: rosigar * roquilha: fiòla * ros, -ssa, rosseu, rossela: blond, -a * rosin: candela * rosjar: rosigar * ròure? : rove, rore * rufar : fr. gercer * rufe adj. : dur fig. * rumec, romec, romen ?, romde, romdre, ròmdre, romze, rumze n. f. : fr. ronce * rundir (lat. Grundire) : sens diferent de Brundir * sabat : fr. vacarme * sabatier: gròs grapaud ventrut. sin. mercier * sablon: sabon * sabor (de bona ~) loc. : de bona gràcia * saborau: codena del lard * sabranada: fr. ragoût aux haricots * sabrondar (<subre+abondar) : desbordar (un liquid?, una ribièra) * sadolaud: alcolic * saïn [sei]: sagim, lard * saion: vestit. fr. habit * sancier: san, sanitós * sangí! : sacredieu! (eufemisme per 'sang de Dieu') * sangolhar (Cruesa): se divertir amb aiga dins un recipient o un gassòt * sapcher: saber * saquetar: batre * sarcel, sarceu: fr. sarcloir * sargata: lausèrt * sargòlha: ?? * saubre: saber * saüc [suéy(k)], [swéy], [se-ü], [sèy], [sòy(k)], saücau, saücal (bas+lemosins) [sue(i)cau/siejcà/shuejcà]: sambuc, saüc * saude: saule, sause * saular, saumar (metatèsis de Salvar) : ?? * sautareu: sautarèl * sauticar: fr. sautiller * se: fr. soi (ex: chas se) * se: el/ela; eles/elas ('quò es se' : es el/ela) * sebelir: sepultar * sechiera: sequièra; endrech sec * secodre v. : secotre v. * secoduda : branlada * sedon: fr. lacet; trapa, trapèla * seguela: seguida * sela: cadièra, seti * selh : selha, ferrat * selhe, selh (Cruesa): segle (cereal) * semenalha: semença (tanben emplegat) * sement f. : gra, grana. de tots " : de totas menas * semnar v. semenar * sensena: fiau, sens (d’una istòria, d’un eveniment, logica) * senzilha: mesenga * ser [sey]: ser (coma préner [preney], valer [valey] etc). de ser: aqueste ser. en ser: lo ser * serenada: ?? * sernada (serenada?): serada * serrar, sarrar: rengar; gelar fòrt * sèrva f. estanh petit; reserva d’aiga per l’irrigacion dels camps * seschiera: airal de seschas (fr. roseau des étangs) * si: (ai)tant, talament * sibar : absorbir fig. * sicliar: V. eissublar, eissiular * sicliar: assetar (tanben emplegat) * sinar: sentir amb lo nas * sindraina: ?? * singlarda: singlar femèla * sislar: giscar, guiscar * si us platz [siwpla]: se vos plai/platz * sobechar: ?? * sobrar : èsser assadolat; rotar, singlotar d'aver manjat tròp * soc, soch (pl. sochs), suchas: sabot * sogolar : èsser assadolat; rotar, singlotar d'aver manjat tròp * sòla f.: sòl * sole adj: sol, solet * solha: fr. paillasse du lit * solombrilha: penòmbra? * somelhejar: començar de s’endormir ; s’endurmelar * somnhe n. : sòmi (tanben emplegat) * sopena: ?? * sòr n. sòrre * sorcelatge: devinha, devinalha * sorniera: obscuritat * sorniaud: ?? * suausa adj. : suauda (f. de suau) * subransida (de ") : subran * subrondar V. Sabrondar * sucha: esclòp, sòca (sòca es de cuer emb una sòla de fusta. sucha o sòcs, o daus esclòps (dins una partida de la Corresa) quand es tot de fusta. L'i a tanben los bolauds (que son daus gròs sòcs, de las gròssas suchas). Los sòcs claus son de fusta emb una brida de cuer) * sumnhar: somjar * sumcir [sunsí] (lat. subcidere) : fr. saisir, transir (lo freg); somcir/somsir (englotir) ; susprener, plan estonar * sundir: sospirar * suspurar: purar plan fòrt * susvestit: fr. survêtement * tabiraud: lo que vau ren, paubre baliraud * tabustar: picar? * taconar: picar * tainar (/se) : pressar, tardar * tainós: tinhós? * talhon d'Adam: fr. pomme d'Adam * talòs (de pan) : fr. quignon de pan * tandis que (dau '') : dau temps que * tanha: fr. bourbier * tant mai... tant mai... : dont mai... dont mai... (tanben emplegat) * tantarar: charrar * tant-parlar f. : pinta (mesura de 1 a 2 litres) * tapon: pilòt, fr. tas * tarabasteu: fr. claquoir (instrument de musica) * taravelar: sollicitar longament, en insistent. * tartifla: patata * tech, teit: establa * teissut de còu: folat, mocador * telhòu, telhaud m. telh * temps (ben de '') : longtemps * tendilhon: cavilha de fusta d'una charrue; sexe masculin * tèrme: fr. tertre, talus, éminence pouvant servir dans certains cas de terme, borne, limite. * terrassa: grasala granda de tèrra, fr. grande terrine * terrauds pl. (Cruesa) nom donat als dos enfants d'un vilatge que son nascuts lo meteis jorn * test: clesc (d'un uòu) * testut: maça * teula: fr. tuile * tia-tia: fr. litorne (grive) * timplat m.: fr. giffle, claque * tirusa: automata per tirar d'argent * tombareu: fr. charrette ?? * tonar: tronar (tamben emplegat) * tonedre: troneire * tòni m. nesci, pèc * torilhon: taure pichon?? * torilhonar (/se) : la vaca montar una autra vaca?? * tornada (una) n. un fum de * torrin: sop d'alh, ceba o tomata, ben pebrada (que se portava als novèls maridats l'endeman de lor nuèit de nòça) * torrinar : faire son torrin, faire pauca causa * torton: crèspa de blat negre * tortre f. tortora. fr. tourterelle * tòstat m. : tòsta F., fr. toast * tot aura, totaura: ara meteis, en aqueste moment; tota ara/totara (d'aquí un moment) * tot-parier, tot parier: egalament; fr. quand même * Tots-sents: Tots-sants * tram: sòl (d'un ostal) * tramalh: mena de filat * trança: fr. trance; angoissa * tranuja: fr. chiendent * trasconeitre: fr. reconnaître * tràser: traire * trasfojau: fôc de Sant Joab * trasluc, traslutz: plena luna; jorn nefast, accident; agitacion, eveniments malaürós * trassauta: fr. éclabousser ?, tressauter?, regisclar? * trau: biga (fr. poutre) * trauca-sac: fr. brome stérile * trauchar: traucar ?? * traulhar: s'espaterrar dins l'èrba ja nauta; fr. pietiner, fouler, écraser au pressoir * travelar V. Taravelar * traversós: fr. espiègle * treblant: susprenent? * treblar: trebolar * trefa, trefla (Cruesa e endacòm mai), truefla, tròfla, trofla, tofla: trufa; patata * tremuelh: tremol (arbre) * tren. en " de : fr. en train de * trenc, tr(i)an(c) m. fr. croc à fumier * trencha f., trenche m.?: fr. faux; houe, pioche courbe dont le fer est large et mince * trepar : fr. trépinier * trespassar: desobeïr, refusar d’entendre rason * trevar: barrutlar, fr. errer; fr. hanter * tribe: selha, ferrar, fr. seau * tribolar: trebolar, fremir * trifolet: fr. trèfle rampant * troçar/trossar (se) : se (tornar) botar los vestiments * tròia, treuia/trueuia, trueja : truèia (tanben emplegat) * troncar: trencar?? * truelh: pè de cabra (aisina). fr. pied-de-biche * trufa, tofla, tròfla, trofla, truefla: patata * trular: fr. errer; fenhantejar? * trule, trula f. ? (Cruesa): persona bèstia; fug-l'òbra, fenhant * trundiment: retentiment *trundir: fr. résonner * tuar: atudar * tucar: tocar, trucar * tudelar: brotar (una planta * tundir: enflar al punt d'aver la pèl tirada (e al fig. de vanitat p. e.); tondir * tunlar: tossir * turlaud, trulaud: idiòta * tustadís: fait de tustar * tutar v. fr. débusquer * uchar, unlar, udlar, utlar, idolar: udolar, cridar fòrt * udlar, ular, unlar, utlar, idolar: udolar, cridar fòrt * ueitantivol: qu'a ueitanta ans * uerge (Cruesa): òrdi * ufada: crit * uistra: ustra * ujan [yˈz̪ɔm] : ongan * ulhauç: fr. éclair * um (varianta de ''òm'') o un(?) : òm, un òm * unflar lo fetge (far) : esfeunir, eissorlar quauqu'un d'aiciá a l'esmalir * unlament: udolament * unlar: V. Udlar * urosadament: aürosament * ustilh : ostilh, aisina * utlar: V. Udlar * vachas negras (Cruesa): nivols gròsses grises e pluevioses * vaisselar v. faire la vaissèla * valhent adj. : valent * vances, vancès: V. Avances * vaque! : vèni!, ven! (tanben emplegats), gasc. çai! * vargier: V. Vergier * varrau, verrau : verrat * varroelh: varrolh * vaslet [vàle] : varlet * verdera: fr. oseille * veren m. verin * verenós, -osa: verinós, -osa * vergier [vargié], verdier: òrt (tanben emplegat) * vernhau: vern * vesaquí : veiquí (tanben emplegat) * veschada: vesc(a), visc(ada) * vessa: f. pet, vent * vetz adv. : còp, vegada * veüda, vuda: vista * via: camin * vianelon: androna * viatge: còp (p. e. de beure) * viau, viauda, viaus, viausa: marrit, marrida * viena: fr. vielle * vimzela V. Vinzela * vinheta f. fr. oseille * vinhau: vinha gròssa? * vinhon m. ceba * vinzela: flinga (gauleta, bagueta, lata o branca pichona, de vime o d’un autre arbrisson) * viòrla: V. Nhòrla * virason: vertige * vironar: virar entorn * vironseu: fr. virevolte * 'visar V. Avisar. 'Visa la via! (per fòragitar qualqu'un)- Visar lo bornat: Faire la culhida de la mèl * visda, vusda: vista * vispolar: ?? * vistar: regardar * vita: vida * vitoira: vitualhas, fr. victuailles * vojadas (o botjadas?) (plòure ") : plòure a semaladas * vojar: vuejar * volada n. voleibòl * volha: oelha, aolha * vonvonar : zonzonar? * vorilh [vurí], voriu [vuriw/vwejriw, bwejriw/ bujriw] : fr. regain V. Borilh * v-òs : òs * vuda (>veüda>vesuda), vusda (>visda>vista) : vista * vuelher: voler * vulhença: volontat * v-uèi: uèi * zo, zò, zu: o (article neutre) == Vejatz tanben == [[lexic auvernhat]] jo33k3dmpufezqsrl7a7ufdrv4e6bqy 0 164325 2507957 2507898 2026-08-29T15:59:08Z Sovenhic 36254 2507957 wikitext text/x-wiki En [[lingüistica]] (e pus precisament en [[fonologia]]), una '''assimilacion''' es un fenomèn dins lo qual un son o una sillaba d'un mot pren de caracteristicas d'un autre son o d'una autra sillaba dins lo meteis mot. Lo fenomèn contrari es la [[dissimilacion]]. Exemples: ''C'''a'''rn'''e'''v'''a'''l'' > ''C'''a'''rn'''a'''v'''a'''l''; ''ce'''r'''ièi'''s'''a'' > ''ce'''r'''iè'''r'''a''. [[Categoria:Fonetica]] na1kxjs7w38pqjz9rag14lbv71o6bch 0 169800 2507997 2507593 2026-08-30T05:19:55Z Alaric 506 44932 2507997 wikitext text/x-wiki {{Dialècte Lengadocian}} {{Infobox Comuna de França |carta=oc | nomcomuna=Fan e Rovenac | nomcomuna2= ''Val-du-Faby'' | imatge = Fa, Aude, France.jpg | descripcion= Vista de Fan. | lògo= | escut= | escais= | region ist = {{Lengadòc}} | parçan= | region = {{Occitània (Region)}} | departament = {{Aude}} | arrondiment = [[Arrondiment de Limós]] | canton = [[canton de Quilhan|de la Val Nauta d'Aude]] | intercom = [[Comunautat de comunas dels Pirenèus audencs|CC dels Pirenèus audencs]] | divèrs = | insee = 11131 | cp = 11260 | cònsol = Lionel Rantrua | mandat = [[2026]]-[[2032]] | gentilici = |longitud= 2.1931 |latitud= 42.9392 | alt mini = 253 | alt mej = | alt maxi = 587 | km² = 23.71 }} '''Fan e Rovenac''' (en [[francés]] e oficialament, ''Val-du-Faby'') es una comuna [[Occitània|occitana]] novèla, creada le [[1èr de genièr]] de [[2019]]. Administrativament, es dins le canton de la Nauta Val d'Aude, l'[[arrondiment de Limós]], le departament d'Aude e la region d'[[Occitània (region)|Occitània]]. <mapframe zoom=12 latitude=42.93805 longitude=2.192222 height=600 width=600 align=center text="Fan (jaune) e Rovenac (irange) dins Fan e Rovenac" > [{ "type": "ExternalData", "service": "geoline", "ids": "Q59694763", "properties": { "fill": "#fc3", "stroke": "#ff1010" }}, { "type": "ExternalData", "service": "geopoint", "ids": "Q1149583", "properties": { "fill": "#ff0", "stroke": "#ffff00", "marker-color": "ffff11", "title": "Fan" }}, { "type": "ExternalData", "service": "geopoint", "ids": "Q1082635", "properties": { "fill": "#ff0", "stroke": "#ff0000", "marker-color": "ff8811", "title": "Rovenac" }}] </mapframe> ==Istòria== La comuna novèla es creada en 2018 e installada lo 1èr de genièr de 2019. Las comunas ancianas de [[Fan (Aude)|Fan]] e [[Rovenac]] demòran comunas delegadas.</br> Vejatz los articles d'aquestas per l’istòria mai anciana. ===Toponimia=== Le nom francés de la comuna novèla es ''Val-du-Faby''. La tradicion occitana es de jónher los noms de las doas comunas amb la conjoncion "e". En occitan es doncas '''Fan <u>e</u> Rovenac'''. Per aquestes dos toponims, vejatz los articles de las ancianas comunas. == Administracion == {{ElegitDebuta|insee= 111315 |Títol= Lista dels cònsols successius}} {{Elegit |Debuta= març de [[2026]] |Fin= ([[2032]]) |Identitat=Lionel Rantrua |Partit= sense |Qualitat= }} {{Elegit |Debuta= [[2019]] |Fin= 2026 |Identitat=Anthony Chanaud |Partit=sense |Qualitat= professor, conselhièr departamental }} {{ElegitDonadas}} {{ElegitFin}} ==Demografia== * En {{popfr11|0}} la populacion èra de {{popfr11|131}} abitants e la densitat èra de {{formatnum:{{#expr:({{popfr11|131}}/23.71) round 2}}}} ab/km². ==Nòtas== <references/> {{Portal Lengadòc}} {{Comunas de| insee = 11131 }} [[Categoria:Comuna de Lengadòc]] [[Categoria:Comuna d'Aude]] scn976xwnzbvcgbdkod6pokxfnbgkxw 2507998 2507997 2026-08-30T05:23:48Z Alaric 506 44932 2507998 wikitext text/x-wiki {{Dialècte Lengadocian}} {{Infobox Comuna de França |carta=oc | nomcomuna=Fan e Rovenac | nomcomuna2= ''Val-du-Faby'' | imatge = Fa, Aude, France.jpg | descripcion= Vista de Fan. | lògo= | escut= | escais= | region ist = {{Lengadòc}} | parçan= | region = {{Occitània (Region)}} | departament = {{Aude}} | arrondiment = [[Arrondiment de Limós]] | canton = [[canton de Quilhan|de la Val Nauta d'Aude]] | intercom = [[Comunautat de comunas dels Pirenèus audencs|CC dels Pirenèus audencs]] | divèrs = | insee = 11131 | cp = 11260 | cònsol = Lionel Rantrua | mandat = [[2026]]-[[2032]] | gentilici = |longitud= 2.1931 |latitud= 42.9392 | alt mini = 253 | alt mej = | alt maxi = 587 | km² = 23.71 }} '''Fan e Rovenac''' (en [[francés]] e oficialament, ''Val-du-Faby'') es una comuna [[Occitània|occitana]] novèla, creada le [[1èr de genièr]] de [[2019]]. Administrativament, es dins le canton de la Nauta Val d'Aude, l'[[arrondiment de Limós]], le departament d'Aude e la region d'[[Occitània (region administrativa)|Occitània]]. <mapframe zoom=12 latitude=42.93805 longitude=2.192222 height=600 width=600 align=center text="Fan (jaune) e Rovenac (irange) dins Fan e Rovenac" > [{ "type": "ExternalData", "service": "geoline", "ids": "Q59694763", "properties": { "fill": "#fc3", "stroke": "#ff1010" }}, { "type": "ExternalData", "service": "geopoint", "ids": "Q1149583", "properties": { "fill": "#ff0", "stroke": "#ffff00", "marker-color": "ffff11", "title": "Fan" }}, { "type": "ExternalData", "service": "geopoint", "ids": "Q1082635", "properties": { "fill": "#ff0", "stroke": "#ff0000", "marker-color": "ff8811", "title": "Rovenac" }}] </mapframe> ==Istòria== La comuna novèla es creada en 2018 e installada lo 1èr de genièr de 2019. Las comunas ancianas de [[Fan (Aude)|Fan]] e [[Rovenac]] demòran comunas delegadas.</br> Vejatz los articles d'aquestas per l’istòria mai anciana. ===Toponimia=== Le nom francés de la comuna novèla es ''Val-du-Faby''. La tradicion occitana es de jónher los noms de las doas comunas amb la conjoncion "e". En occitan es doncas '''Fan <u>e</u> Rovenac'''. Per aquestes dos toponims, vejatz los articles de las ancianas comunas. == Administracion == {{ElegitDebuta|insee= 111315 |Títol= Lista dels cònsols successius}} {{Elegit |Debuta= març de [[2026]] |Fin= ([[2032]]) |Identitat=Lionel Rantrua |Partit= sense |Qualitat= }} {{Elegit |Debuta= [[2019]] |Fin= 2026 |Identitat=Anthony Chanaud |Partit=sense |Qualitat= professor, conselhièr departamental }} {{ElegitDonadas}} {{ElegitFin}} ==Demografia== * En {{popfr11|0}} la populacion èra de {{popfr11|131}} abitants e la densitat èra de {{formatnum:{{#expr:({{popfr11|131}}/23.71) round 2}}}} ab/km². ==Nòtas== <references/> {{Portal Lengadòc}} {{Comunas de| insee = 11131 }} [[Categoria:Comuna de Lengadòc]] [[Categoria:Comuna d'Aude]] kvndtneztl6930f0mg22qdj4ju190xy 0 173614 2507989 2156273 2026-08-30T02:05:03Z InternetArchiveBot 43230 Rescuing 1 sources and tagging 0 as dead.) #IABot (v2.0.9.5 2507989 wikitext text/x-wiki {{Infobox Lenga |Lenga=Bungu |País=[[Tanzania]] |Regions=[[Africa]] |personas=36 000 |n= |tipologia= |familha=[[Lengas nigèrocongolesas]]<br /> &nbsp;Atlantic-Còngo<br />&nbsp;&nbsp;Volta-Còngo<br /> &nbsp;&nbsp;&nbsp;Benue-Còngo<br />&nbsp;&nbsp;&nbsp;&nbsp;Bantoid<br />&nbsp;&nbsp;&nbsp;&nbsp;&nbsp;[[Lengas bantos]]<br />&nbsp;&nbsp;&nbsp;&nbsp;&nbsp;bungu |academia= |status= |iso-1= |iso-2= |iso-3=wun |iso-6= |iso-6P= |mòstra= }} Lo '''bungu''' (o wungu) es una [[lengas bantos|lenga banto]] parlada en [[Tanzania]]. == Localizacion == Lo bungu es parlat a l'èst del [[lac Rukwa]], dins lo sud-oèst de Tanzania<ref name="R1">Roth 2012, p. 1.</ref>. == classificacion e dialèctes == Per Kanijo (2013), Lo bungu es directament aparentat amb unas de las lengas vesinas, lo [[sukuma]], lo [[sumbwa]], lo [[kimbu]] e lo [[nyamwezi]]<ref name="K3">Kanijo 2019, p. 3.</ref>. Roth perpausa de lo classar amb lo [[safwa]], lo [[malila]] e lo [[nyiha]]<ref name="R1"></ref>. == Referéncias == <references /> == Fonts == * {{en}} Tim Roth, 2012, ''[https://web.archive.org/web/20191215222901/https://www.canil.ca/wordpress/wp-content/uploads/2016/09/2012-Roth-Tim.pdf The genetic classification of Wungu: Implications for Bantu historical linguistics]'', tèsa, Trinity Western University. * {{en}} Ponsiano Sawaka Kanijo, 2013, ''[https://gupea.ub.gu.se/bitstream/2077/60370/1/gupea_2077_60370_1.pdf Aspectual classes of Verbs in Nyamwezi]'', tèsa, Göteborg. [[Categoria:Inventari de lengas]] [[Categoria:Lenga banto]] [[Categoria:Lenga de Tanzania]] cdy6q7qjtlebd9kk6fsendjfirh6bqy 0 197095 2507970 2504730 2026-08-29T18:44:06Z Sovenhic 36254 2507970 wikitext text/x-wiki {{Infobox Persona}}'''Amalric Lapòrta''' (Aymeric Laporte en francés; nascut a [[Agen]] lo [[27 de mai]] de [[1994]]) es un fotbolaire professional [[Occitània|occitan]] que joga en defensa centrala pel club [[Al Nasr]] del campionat d'[[Arabia Saudita]], e per la seleccion nacionala de l'Estat espanhòl. == Carrièra == === En club === Lapòrta comença lo fotbòl al SU Agen. En 2010 es recrutat per l'Atletic de Bilbo pr'amor de sa grand basquesa. En 2018, passa al Manchester City e se ganha amb eles 5 campionats d'Anglatèrra e una Liga europèa dels campions. En 2023, passa a An-Nasr. === En seleccion === Laporte representèt [[Equipa de França de fotbòl|França]] dins las categorias mens de 17, mens de 18, mens de 19 e mens de 21, en essent capitani de caduna d'elas. En mai de 2021, lo Conselh de Ministres espanhòls li dona la [[nacionalitat espanhòla]] e li permèt de jogar amb la ''roja'' los campionats d'Euròpa de 2020 (tengut en 2021) e 2024. ==Palmarés== En club: * Supercopa d'Espanha: vencedor amb l'Attlètic de Bilbo en 2015 * Lega dels campions (europèus) e supercopa de l'UEFA: vencedor amb Manchester City en 2023 * Campion d'Anglatèrra: 2018, 2019, 2021, 2022 e 2023 amb Manchester City * Copa d'Anglatèrra: 2019 e 2023 amb Manchester City * Copa de la lega (anglesa): 2018, 2019 e 2021 amb Manchester City En seleccion: * Lega de las nacions (europèas): vencedor en 2021, finalista en 2023 * Campionat d'Euròpa de fotbòl: vendecor en 2024 * Campionat del mond de fotbòl: vendecor en 2026 [[Categoria:Fotbolaire francés]] [[Categoria:Naissença en 1994]] [[Categoria:Esportiu Basc]] [[Categoria:Fotbòl]] [[Categoria:Fotbolaire]] o2bmjblncumc16tr5uk6bbyj3jdtfc0 0 197922 2507978 2453234 2026-08-29T19:49:49Z Rotondus 32520 2507978 wikitext text/x-wiki {{Dialècte Lengadocian}} {{Infobox Persona}} [[Fichièr:BnF ms. 12473 fol. 95 - Peire Guillem de Tolosa (1).jpg|miniatura|esquèrra|"Pèire Guilhèm foguèt de Tolosa..." Aicí, es retrach coma un [[monge]]. [[BnF]] ms. 12473 fol. 95; [[Cançonièr trobadoresc|cançonièr]] K]] '''Pèire Guilhèm de Tolosa''' ('''''Pèire Guihèn''''' en [[grafia mistralenca]]; '''''Peire Guilhem'''''<ref group=nt>Variacions: '''''Peyre, Guillem'''''</ref> en [[occitan ancian]]) èra un [[trobador]] [[Occitans|occitan]] originari de [[Tolosa]], e que [[floruit]] al mejan del [[sègle XIII]]. ==Vida e òbras== <!--los wikis anglés & italian son gaireben identics, l'italian es mai que mai una traduccion de l'anglés--> De son òbra, sonque un ''[[sirventés]]'' a subreviscut ("En Sordel, que us es semblan"), una ''[[tenso|tençon]]'' ambe lo poèta italian contemporanèu [[Sordèl]]. L'autor de sa ''[[Vida (literatura)|vida]]'' escriu que Pèire èra un òme cortés qu'aimava la nauta societat. L'autor exprimís tanben l'admiracion per sos [[coblet]]s, mas lamenta lo nombre excessiu que ne compausèt, ben que fòrça pauc de sas òbras subrevivon fins a uèi. Se ditz tanben qu'a compausat de ''sirventés joglarescs'', o de ''sirventés'' a la manièra dels [[joglar]]s (<!--bufèrs, -->menestrèls), amb l'objectiu de criticar "los barons" (presumiblament la nauta noblesa). De mai, escriguèt tanben un trabalh criticant lo prolific [[trouvère]] [[Teobald I de Navarra]]. Lo trobador [[Bertran Carbonèu]] menciona dos còps un autre trobador per las inicialas P.G., indicant possiblament Pèire Guilhèm. Plora un cèrt P.G. dins un ''[[Planh (literatura)|planh]]'', ont las inicialas P.G. se tròban probablament dins lo manuscrit per significar un nom complet, vist que tres sillabas serián requeridas pel mètre. Benlèu ''Pey Guillem'', ''Pey'' essent una forma ipocorista de ''Pèire'', es destinat. Dins un autre cas, Bertran dirigís un ''[[sirventés]]'' d'admonicion contra un trobador identificat sonque per sas inicialas : ''.P. / ponchat et enapres un .G.''. Segon sa vida, dintrèt dins l'"Òrdre de ''Spaza''", probablament l'"Òrdre de l'Espasa", es a dire l'[[Òrdre de Santiago]] o l'[[Òrdre de la Fe e de la Patz]]. <!--==Vida==--> <!--Mostra la vida e lo traduire, coma dins l'article de Albertet Calha?--> ===Òbra subreviventa=== * La [[tençon]] ''En Sordell, qe vos es semblan'' ten lo numèro PC 344,3a = 437,15, ja que Pillet e Carstens<ref>Una explicacion sobre la numeracion de la poesia trobadoresca d'acòrd amb lo repertòri de Pillet e Carstens se troba a l'article [[Alfred Pillet]].</ref> l'atribuissen a [[Pèire Guilhèm de Lusèrna]]. Totparier Boni, editor de [[Sordello|Sordèl]], crei qu'es de Pèire Guilhèm de Tolosa.<ref>Marco Boni, ''Sordello, Le poesie. Nuova edizione critica con studio introduttivo, traduzioni, note e glossario''. Bologna: Palmaverde, 1954. Vegeu en http://trobadors.iec.cat/veure_davantal.asp?id_obra=608</ref> En tot cas, aquesta composicion es anterior a la mort de [[Blacàs (trobador)|Blacàs]] (ca. [[1237]]). ==Nòtas e referéncias== ===Nòtas=== <references group=nt/> ===Referéncias=== {{Traduccion/Referéncia|en|Peire Guillem de Tolosa}} {{Traduccion/Referéncia|ca|Peire Guilhem de Tolosa}} {{Traduccion/Referéncia|it|Peire Guillem de Tolosa}} {{Referéncias}} ===Bibliografia=== *{{en}} ''The Vidas of the Troubadours''. Margarita Egan, trans. New York: Garland, 1984. <small>{{ISBN|0-8240-9437-9}}.</small> *{{it}} "PC 345: Peire Guillem de Toloza," ''Bibliografia Elettronica dei Trovatori'', v. 1.5. *{{de}} [[Alfred Pillet]] / Henry Carstens, ''Bibliographie der Troubadours'' von Dr. Alfred Pillet [...] ergänzt, weitergeführt und herausgegeben von Dr. Henry Carstens. Halle : Niemeyer, 1933 [Pèire Guilhem de Tolosa es lo numèro PC 345] *{{it}} Guido Favati (editor), ''Le biografie trovadoriche, testi provenzali dei secc. XIII e XIV'', Bologna, Palmaverde, 1961, pag. 326 *{{es}} [[Martí de Riquer]], ''Vidas y retratos de trovadores. Textos y miniaturas del siglo XIII'', Barcelona, Círculo de Lectores, 1995 p. 230-232 [Reproduccion de la [[Vida (literatura)|vida]], amb traduccion a l'espanhòl, e miniaturas dels cançonièrs I e K] ==Veire tanben== ===Articles connèxes=== *[[Lista de trobadors e trobairises]] ===Ligams extèrns=== * http://troubadours.byu.edu/PC/PC-345/345%20-%20Peire%20Guilhem%20de%20Toulouse.htm {{Autoritats}} {{Multibendèl|Portal biografia|Portal Edat Mejana|Portal trobar}} {{ORDENA:Guilhem de Tolosa, Peire}} [[Categoria:Trobador lengadocian del sègle XIII]] [[Categoria:Personalitat de Tolosa]] [[Categoria:Escrivan del país de Tolosa]] 37x8p4v3snqppa6z08w5ml7zo5jjv94 0 201477 2507974 2507701 2026-08-29T19:16:06Z Alaric 506 44932 apondi de comunas 2507974 wikitext text/x-wiki {{Dialècte Lengadocian}} {{Infobox Canton de França |carta=oc |nom=Canton de Quilhan |imatge = Map canton code 11 26.svg | reg= [[Lengadòc-Rosselhon]] | dept= {{Aude}} | arrt= [[Arrondiment de Limós]] |vila= [[Quilhan]] |nbcom= 18 ------> |canton=1126 |km²= 216,24 |cons= Anne-Marie Cortes ([[PS]]) |datas= [[2008]]-[[2015]] |}} Le '''canton de Quilhan''', mantengut e agrandit en 2014-2015, vengut en 2016 oficialament '''de la Nauta Val d'Aude''', es una division administrativa de [[Lengadòc]], venguda dempuèi 2015 sonque circonscripcion electorala, situada dins l'[[arrondiment de Limós]], le [[departaments franceses|departament]] d'[[Aude]] e la [[regions francesas|region]] de [[Lengadòc-Rosselhon]], ara d'{{Ocreg}}. Totas las comunas demòran dempuèi [[2015]] dins le canton novèl. </br> '''La mapa es la de l'[[arrondiment de Limós]] abans 2015.''' ==Composicion abans 2015== {|class= "wikitable" !Nom !Width="135"|Còdi INSEE !Superficia (<small>km²</small>) !Populacion !Densitat (<small>ab/km²</small>) !Intercomunalitat |- | [[Bèlvianes e Cavirac]] |11035 | 11,68 | {{popfr11|035}} ({{popfr11|0}}) | {{formatnum:{{#expr:({{popfr11|035}}/11.68) round 2}}}} | [[Comunautat de comunas dels Pirenèus audencs|CC dels Pirenèus audencs]] |- | [[Brenac]] |11050 | 13,66 | {{popfrs11|050}} ({{popfrs11|0}}) | {{formatnum:{{#expr:({{popfrs11|050}}/13.66) round 2}}}} | [[Comunautat de comunas dels Pirenèus audencs|CC dels Pirenèus audencs]] |- | [[Campanha d'Aude]] |11063 | 5,97 | {{popfr11|063}} ({{popfr11|0}}) | {{formatnum:{{#expr:({{popfr11|063}}/5.97) round 2}}}} | [[Comunautat de comunas dels Pirenèus audencs|CC dels Pirenèus audencs]] |- | [[Codons]] |11101 | 9,5 | {{popfr11|101}} ({{popfr11|0}}) | {{formatnum:{{#expr:({{popfr11|101}}/9.5) round 2}}}} | [[Comunautat de comunas dels Pirenèus audencs|CC dels Pirenèus audencs]] |- | [[Esperasan]] |11129 | 10,52 | {{popfr11|129}} ({{popfr11|0}}) | {{formatnum:{{#expr:({{popfr11|129}}/10.52) round 2}}}} | [[Comunautat de comunas dels Pirenèus audencs|CC dels Pirenèus audencs]] |- | [[Fan (Aude)|Fan]] |11131 | 11,48 | {{popfrs11|131}} ({{popfrs11|0}}) | {{formatnum:{{#expr:({{popfrs11|131}}/11.48) round 2}}}} | [[Comunautat de comunas dels Pirenèus audencs|CC dels Pirenèus audencs]] |- | [[Ginòlas]] |11165 | 6,17 | {{popfr11|165}} ({{popfr11|0}}) | {{formatnum:{{#expr:({{popfr11|165}}/6.17) round 2}}}} | [[Comunautat de comunas dels Pirenèus audencs|CC dels Pirenèus audencs]] |- | [[Granes]] |11168 | 5,38 | {{popfr11|168}} ({{popfr11|0}}) | {{formatnum:{{#expr:({{popfr11|168}}/5.38) round 2}}}} | [[Comunautat de comunas dels Pirenèus audencs|CC dels Pirenèus audencs]] |- | [[Marçan (Aude)|Marçan]] |11219 | 19,17 | {{popfr11|219}} ({{popfr11|0}}) | {{formatnum:{{#expr:({{popfr11|219}}/19.17) round 2}}}} | [[Comunautat de comunas dels Pirenèus audencs|CC dels Pirenèus audencs]] |- | [[Nebiàs]] |11263 | 12,69 | {{popfr11|263}} ({{popfr11|0}}) | {{formatnum:{{#expr:({{popfr11|263}}/12.69) round 2}}}} | [[Comunautat de comunas dels Pirenèus audencs|CC dels Pirenèus audencs]] |- | '''[[Quilhan]]''' |11304 | 20,97 | 3220 (2013) | 154 en 2013 | [[Comunautat de comunas dels Pirenèus audencs|CC dels Pirenèus audencs]] |- | [[Quirbajon]] |11306 | 13,95 | {{popfr11|306}} ({{popfr11|0}}) | {{formatnum:{{#expr:({{popfr11|306}}/13.95) round 2}}}} | [[Comunautat de comunas dels Pirenèus audencs|CC dels Pirenèus audencs]] |- | [[Rovenac]] |11329 | 12,23 | {{popfrs11|329}} ({{popfrs11|0}}) | {{formatnum:{{#expr:({{popfrs11|329}}/12.23) round 2}}}} | [[Comunautat de comunas dels Pirenèus audencs|CC dels Pirenèus audencs]] |- | [[Sant Ferriòl]] |11341 | 9,85 | {{popfr11|341}} ({{popfr11|0}}) | {{formatnum:{{#expr:({{popfr11|341}}/9.85) round 2}}}} | [[Comunautat de comunas dels Pirenèus audencs|CC dels Pirenèus audencs]] |- | [[Sant Jolian de Bèc]] |11347 | 13,88 | {{popfr11|347}} ({{popfr11|0}}) | {{formatnum:{{#expr:({{popfr11|347}}/13.88) round 2}}}} | [[Comunautat de comunas dels Pirenèus audencs|CC dels Pirenèus audencs]] |- | [[Sant Just del Besun]] |11350 | 13,54 | {{popfr11|350}} ({{popfr11|0}}) | {{formatnum:{{#expr:({{popfr11|350}}/13.54) round 2}}}} | [[Comunautat de comunas dels Pirenèus audencs|CC dels Pirenèus audencs]] |- | [[Sant Loís e Paraon]] |11352 | 15,61 | {{popfr11|352}} ({{popfr11|0}}) | {{formatnum:{{#expr:({{popfr11|352}}/15.61) round 2}}}} | [[Comunautat de comunas dels Pirenèus audencs|CC dels Pirenèus audencs]] |- | [[Sant Martin de Les]] |11358 | 9,99 | {{popfr11|358}} ({{popfr11|0}}) | {{formatnum:{{#expr:({{popfr11|358}}/9.99) round 2}}}} | [[Comunautat de comunas dels Pirenèus audencs|CC dels Pirenèus audencs]] |- |} ==Composicion dempuèi 2015== Le canton de la Val Nauta d'Aude compren totas las comunas del canton vièlh de Quilhan, del [[canton de Coisan]], del [[canton d'Atsat]], del [[canton de Bèlcaire]] e del [[imatge:Aude_-_Canton_La_Haute-Vallée_de_l'Aude_2015.svg|thumb|300px|left|Mapa del canton novèl dins le departament]] {{Clr}} {|class= "wikitable" !Nom !Width="135"|Còdi INSEE !Superficia (<small>km²</small>) !Populacion !Densitat (<small>ab/km²</small>) !Intercomunalitat |- | [[Bèlvianes e Cavirac]] |11035 | 11,68 | {{popfr11|035}} ({{popfr11|0}}) | {{formatnum:{{#expr:({{popfr11|035}}/11.68) round 2}}}} | [[Comunautat de comunas dels Pirenèus audencs|CC dels Pirenèus audencs]] |- | [[Campanha d'Aude]] |11063 | 5,97 | {{popfr11|063}} ({{popfr11|0}}) | {{formatnum:{{#expr:({{popfr11|063}}/5.97) round 2}}}} | [[Comunautat de comunas dels Pirenèus audencs|CC dels Pirenèus audencs]] |- | [[Codons]] |11101 | 9,5 | {{popfr11|101}} ({{popfr11|0}}) | {{formatnum:{{#expr:({{popfr11|101}}/9.5) round 2}}}} | [[Comunautat de comunas dels Pirenèus audencs|CC dels Pirenèus audencs]] |- | [[Esperasan]] |11129 | 10,52 | {{popfr11|129}} ({{popfr11|0}}) | {{formatnum:{{#expr:({{popfr11|129}}/10.52) round 2}}}} | [[Comunautat de comunas dels Pirenèus audencs|CC dels Pirenèus audencs]] |- | [[Fan e Rovenac]] |11131 | 23,71 | {{popfr11|131}} ({{popfr11|0}}) | {{formatnum:{{#expr:({{popfr11|131}}/23.71) round 2}}}} | [[Comunautat de comunas dels Pirenèus audencs|CC dels Pirenèus audencs]] |- | [[Ginòlas]] |11165 | 6,17 | {{popfr11|165}} ({{popfr11|0}}) | {{formatnum:{{#expr:({{popfr11|165}}/6.17) round 2}}}} | [[Comunautat de comunas dels Pirenèus audencs|CC dels Pirenèus audencs]] |- | [[Granes]] |11168 | 5,38 | {{popfr11|168}} ({{popfr11|0}}) | {{formatnum:{{#expr:({{popfr11|168}}/5.38) round 2}}}} | [[Comunautat de comunas dels Pirenèus audencs|CC dels Pirenèus audencs]] |- | [[Marçan (Aude)|Marçan]] |11219 | 19,17 | {{popfr11|219}} ({{popfr11|0}}) | {{formatnum:{{#expr:({{popfr11|219}}/19.17) round 2}}}} | [[Comunautat de comunas dels Pirenèus audencs|CC dels Pirenèus audencs]] |- | [[Nebiàs]] |11263 | 12,69 | {{popfr11|263}} ({{popfr11|0}}) | {{formatnum:{{#expr:({{popfr11|263}}/12.69) round 2}}}} | [[Comunautat de comunas dels Pirenèus audencs|CC dels Pirenèus audencs]] |- | '''[[Quilhan (comuna novèla)]]''' |11304 | 34,63 | {{popfr11|304}} ({{popfr11|0}}) | {{formatnum:{{#expr:({{popfr11|304}}/34.63) round 2}}}} | [[Comunautat de comunas dels Pirenèus audencs|CC dels Pirenèus audencs]] |- | [[Quirbajon]] |11306 | 13,95 | {{popfr11|306}} ({{popfr11|0}}) | {{formatnum:{{#expr:({{popfr11|306}}/13.95) round 2}}}} | [[Comunautat de comunas dels Pirenèus audencs|CC dels Pirenèus audencs]] |- | [[Sant Ferriòl]] |11341 | 9,85 | {{popfr11|341}} ({{popfr11|0}}) | {{formatnum:{{#expr:({{popfr11|341}}/9.85) round 2}}}} | [[Comunautat de comunas dels Pirenèus audencs|CC dels Pirenèus audencs]] |- | [[Sant Jolian de Bèc]] |11347 | 13,88 | {{popfr11|347}} ({{popfr11|0}}) | {{formatnum:{{#expr:({{popfr11|347}}/13.88) round 2}}}} | [[Comunautat de comunas dels Pirenèus audencs|CC dels Pirenèus audencs]] |- | [[Sant Just del Besun]] |11350 | 13,54 | {{popfr11|350}} ({{popfr11|0}}) | {{formatnum:{{#expr:({{popfr11|350}}/13.54) round 2}}}} | [[Comunautat de comunas dels Pirenèus audencs|CC dels Pirenèus audencs]] |- | [[Sant Loís e Paraon]] |11352 | 15,61 | {{popfr11|352}} ({{popfr11|0}}) | {{formatnum:{{#expr:({{popfr11|352}}/15.61) round 2}}}} | [[Comunautat de comunas dels Pirenèus audencs|CC dels Pirenèus audencs]] |- | [[Sant Martin de Les]] |11358 | 9,99 | {{popfr11|358}} ({{popfr11|0}}) | {{formatnum:{{#expr:({{popfr11|358}}/9.99) round 2}}}} | [[Comunautat de comunas dels Pirenèus audencs|CC dels Pirenèus audencs]] |- |[[Antunhac]] |11010 | 9,49 | {{popfr11|010}} ({{popfr11|0}}) | {{formatnum:{{#expr:({{popfr11|010}}/9.49) round 2}}}} | [[Comunautat de comunas del Limosenc|CC del Limosenc]] |- |[[Arcas (Aude)|Arcas]] |11015 | 18,53 | {{popfr11|015}} ({{popfr11|0}}) | {{formatnum:{{#expr:({{popfr11|015}}/18.53) round 2}}}} | [[Comunautat de comunas del Limosenc|CC del Limosenc]] |- |[[Los Banhs de Rènnas|Les Banhs de Rènnas]] |11310 | 18,77 | {{popfr11|310}} ({{popfr11|0}}) | {{formatnum:{{#expr:({{popfr11|310}}/18.77) round 2}}}} | [[Comunautat de comunas del Limosenc|CC del Limosenc]] |- |[[Bugarag]] |11055 | 26,62 | {{popfr11|055}} ({{popfr11|0}}) | {{formatnum:{{#expr:({{popfr11|055}}/26.62) round 2}}}} | [[Comunautat de comunas del Limosenc|CC del Limosenc]] |- |[[Camps (Corbièras)|Camps]] |11065 | 26,35 | {{popfr11|065}} ({{popfr11|0}}) | {{formatnum:{{#expr:({{popfr11|065}}/26.35) round 2}}}} | [[Comunautat de comunas del Limosenc|CC del Limosenc]] |- |[[Cassanhas (Aude)|Cassanhas]] |11073 | 3,74 | {{popfr11|073}} ({{popfr11|0}}) | {{formatnum:{{#expr:({{popfr11|073}}/3.74) round 2}}}} | [[Comunautat de comunas del Limosenc|CC del Limosenc]] |- |'''[[Coisan]]''' |11103 | 6,77 | {{popfr11|103}} ({{popfr11|0}}) | {{formatnum:{{#expr:({{popfr11|103}}/6.77) round 2}}}} | [[Comunautat de comunas del Limosenc|CC del Limosenc]] |- |[[Costauçan]] |11109 | 4,47 | {{popfr11|109}} ({{popfr11|0}}) | {{formatnum:{{#expr:({{popfr11|109}}/4.47) round 2}}}} | [[Comunautat de comunas del Limosenc|CC del Limosenc]] |- |[[Cubièra]] |11112 | 14,48 | {{popfr11|112}} ({{popfr11|0}}) | {{formatnum:{{#expr:({{popfr11|112}}/14.48) round 2}}}} | [[Comunautat de comunas del Limosenc|CC del Limosenc]] |- |[[Forton]] |11155 | 20,46 | {{popfr11|155}} ({{popfr11|0}}) | {{formatnum:{{#expr:({{popfr11|155}}/20.46) round 2}}}} | [[Comunautat de comunas del Limosenc|CC del Limosenc]] |- |[[Luc d'Aude]] |11209 | 7,67 | {{popfr11|209}} ({{popfr11|0}}) | {{formatnum:{{#expr:({{popfr11|209}}/7.67) round 2}}}} | [[Comunautat de comunas del Limosenc|CC del Limosenc]] |- |[[Missegre]] |11235 | 7,45 | {{popfr11|235}} ({{popfr11|0}}) | {{formatnum:{{#expr:({{popfr11|235}}/7.45) round 2}}}} | [[Comunautat de comunas del Limosenc|CC del Limosenc]] |- |[[Montasèls]] |11240 | 4,39 | {{popfr11|240}} ({{popfr11|0}}) | {{formatnum:{{#expr:({{popfr11|240}}/4.39) round 2}}}} | [[Comunautat de comunas del Limosenc|CC del Limosenc]] |- |[[Peiròlas]] |11287 | 14,49 | {{popfr11|287}} ({{popfr11|0}}) | {{formatnum:{{#expr:({{popfr11|287}}/14.49) round 2}}}} | [[Comunautat de comunas del Limosenc|CC del Limosenc]] |- |[[Rènnas del Castèl]] |11309 | 14,95 | {{popfr11|309}} ({{popfr11|0}}) | {{formatnum:{{#expr:({{popfr11|309}}/14.95) round 2}}}} | [[Comunautat de comunas del Limosenc|CC del Limosenc]] |- |[[Ròcatalhada e Conilhac]] |11323 | 15,80 | {{popfr11|323}} ({{popfr11|0}}) | {{formatnum:{{#expr:({{popfr11|323}}/15.8) round 2}}}} | [[Comunautat de comunas del Limosenc|CC del Limosenc]] |- |[[La Serpent]] |11376 | 9,59 | {{popfr11|376}} ({{popfr11|0}}) | {{formatnum:{{#expr:({{popfr11|376}}/9.59) round 2}}}} | [[Comunautat de comunas del Limosenc|CC del Limosenc]] |- |[[Sèrras]] |11377 | 4,06 | {{popfr11|377}} ({{popfr11|0}}) | {{formatnum:{{#expr:({{popfr11|377}}/4.06) round 2}}}} | [[Comunautat de comunas del Limosenc|CC del Limosenc]] |- |[[Sogranha]] |11381 | 18,43 | {{popfr11|381}} ({{popfr11|0}}) | {{formatnum:{{#expr:({{popfr11|381}}/18.43) round 2}}}} | [[Comunautat de comunas del Limosenc|CC del Limosenc]] |- |[[Terròlas]] |11389 | 6,63 | {{popfr11|389}} ({{popfr11|0}}) | {{formatnum:{{#expr:({{popfr11|389}}/6.63) round 2}}}} | [[Comunautat de comunas del Limosenc|CC del Limosenc]] |- |[[Valmigièra]] |11402 | 5,94 | {{popfr11|402}} ({{popfr11|0}}) | {{formatnum:{{#expr:({{popfr11|402}}/5.94) round 2}}}} | [[Comunautat de comunas del Limosenc|CC del Limosenc]] |- |[[Artigas (Aude)|Artigas]] |11017 | 6,38 | {{popfr11|017}} ({{popfr11|0}}) | {{formatnum:{{#expr:({{popfr11|017}}/6.38) round 2}}}} | [[Comunautat de comunas dels Pirenèus audencs|CC dels Pirenèus audencs]] |- |'''[[Atsat]]''' |11021 | 11,77 | {{popfr11|021}} ({{popfr11|0}}) | {{formatnum:{{#expr:({{popfr11|021}}/11.77) round 2}}}} | [[Comunautat de comunas dels Pirenèus audencs|CC dels Pirenèus audencs]] |- |[[Beceda de Saut]] |11038 | 15,04 | {{popfr11|038}} ({{popfr11|0}}) | {{formatnum:{{#expr:({{popfr11|038}}/15.04) round 2}}}} | [[Comunautat de comunas dels Pirenèus audencs|CC dels Pirenèus audencs]] |- |[[El Bosquet]] |11047 | 25,99 | {{popfr11|047}} ({{popfr11|0}}) | {{formatnum:{{#expr:({{popfr11|047}}/25.99) round 2}}}} | [[Comunautat de comunas dels Pirenèus audencs|CC dels Pirenèus audencs]] |- |[[Calhan (Aude)|Calhan]] |11060 | 7,64 | {{popfr11|060}} ({{popfr11|0}}) | {{formatnum:{{#expr:({{popfr11|060}}/7.64) round 2}}}} | [[Comunautat de comunas dels Pirenèus audencs|CC dels Pirenèus audencs]] |- |[[Al Clat]] |11093 | 10,25 | {{popfr11|093}} ({{popfr11|0}}) | {{formatnum:{{#expr:({{popfr11|093}}/10.25) round 2}}}} | [[Comunautat de comunas dels Pirenèus audencs|CC dels Pirenèus audencs]] |- |[[Conòsols]] |11104 | 27,8 | {{popfr11|104}} ({{popfr11|0}}) | {{formatnum:{{#expr:({{popfr11|104}}/27.8) round 2}}}} | [[Comunautat de comunas dels Pirenèus audencs|CC dels Pirenèus audencs]] |- |[[Escolobre]] |11127 | 31,14 | {{popfr11|127}} ({{popfr11|0}}) | {{formatnum:{{#expr:({{popfr11|127}}/31.14) round 2}}}} | [[Comunautat de comunas dels Pirenèus audencs|CC dels Pirenèus audencs]] |- |[[Ginclar]] |11163 | 7,65 | {{popfr11|163}} ({{popfr11|0}}) | {{formatnum:{{#expr:({{popfr11|163}}/7.65) round 2}}}} | [[Comunautat de comunas dels Pirenèus audencs|CC dels Pirenèus audencs]] |- |[[Montfòrt (Aude)|Montfòrt]] |11244 | 33,32 | {{popfr11|244}} ({{popfr11|0}}) | {{formatnum:{{#expr:({{popfr11|244}}/33.32) round 2}}}} | [[Comunautat de comunas dels Pirenèus audencs|CC dels Pirenèus audencs]] |- |[[La Pradèla e Puèglaurenç]] |11302 | 33,38 | {{popfr11|302}} ({{popfr11|0}}) | {{formatnum:{{#expr:({{popfr11|302}}/33.38) round 2}}}} | [[Comunautat de comunas dels Pirenèus audencs|CC dels Pirenèus audencs]] |- |[[Ròcafòrt de Saut]] |11321 | 21,84 | {{popfr11|321}} ({{popfr11|0}}) | {{formatnum:{{#expr:({{popfr11|321}}/21.84) round 2}}}} | [[Comunautat de comunas dels Pirenèus audencs|CC dels Pirenèus audencs]] |- |[[Salvesinas]] |11373 | 20,09 | {{popfr11|373}} ({{popfr11|0}}) | {{formatnum:{{#expr:({{popfr11|373}}/20.09) round 2}}}} | [[Comunautat de comunas dels Pirenèus audencs|CC dels Pirenèus audencs]] |- |[[Santa Colomba (Aude)|Santa Colomba]] |11335 | 21,04 | {{popfr11|335}} ({{popfr11|0}}) | {{formatnum:{{#expr:({{popfr11|335}}/21.04) round 2}}}} | [[Comunautat de comunas dels Pirenèus audencs|CC dels Pirenèus audencs]] |- |[[Aunat]] |11019 | 10,62 | {{popfr11|019}} ({{popfr11|0}}) | {{formatnum:{{#expr:({{popfr11|019}}/10.62) round 2}}}} | [[Comunautat de comunas dels Pirenèus audencs|CC dels Pirenèus audencs]] |- |[[Bèlcaire]] |11028 | 30,68 | {{popfr11|028}} ({{popfr11|0}}) | {{formatnum:{{#expr:({{popfr11|028}}/30.68) round 2}}}} | [[Comunautat de comunas dels Pirenèus audencs|CC dels Pirenèus audencs]] |- |[[Bèlfòrt de Rebentin]] |11031 | 5,24 | {{popfr11|031}} ({{popfr11|0}}) | {{formatnum:{{#expr:({{popfr11|031}}/5.24) round 2}}}} | [[Comunautat de comunas dels Pirenèus audencs|CC dels Pirenèus audencs]] |- |[[Belvís]] |11036 | 23,61 | {{popfr11|036}} ({{popfr11|0}}) | {{formatnum:{{#expr:({{popfr11|036}}/23.61) round 2}}}} | [[Comunautat de comunas dels Pirenèus audencs|CC dels Pirenèus audencs]] |- |[[Campanha de Saut|Campanhan de Saut]] |11062 | 10,4 | {{popfr11|062}} ({{popfr11|0}}) | {{formatnum:{{#expr:({{popfr11|062}}/10.04) round 2}}}} | [[Comunautat de comunas dels Pirenèus audencs|CC dels Pirenèus audencs]] |- |[[Camurac]] |11066 | 11,61 | {{popfr11|066}} ({{popfr11|0}}) | {{formatnum:{{#expr:({{popfr11|066}}/11.61) round 2}}}} | [[Comunautat de comunas dels Pirenèus audencs|CC dels Pirenèus audencs]] |- |[[Comuns (País de Saut)|Comuns]] |11096 | 14,07 | {{popfr11|096}} ({{popfr11|0}}) | {{formatnum:{{#expr:({{popfr11|096}}/14.07) round 2}}}} | [[Comunautat de comunas dels Pirenèus audencs|CC dels Pirenèus audencs]] |- |[[Espesèlh]] |11130 | 14,31 | {{popfr11|130}} ({{popfr11|0}}) | {{formatnum:{{#expr:({{popfr11|130}}/14.31) round 2}}}} | [[Comunautat de comunas dels Pirenèus audencs|CC dels Pirenèus audencs]] |- |[[La Fajòla]] |11135 | 15,79 | {{popfr11|135}} ({{popfr11|0}}) | {{formatnum:{{#expr:({{popfr11|135}}/15.79) round 2}}}} | [[Comunautat de comunas dels Pirenèus audencs|CC dels Pirenèus audencs]] |- |[[Fontanes (Aude)|Fontanes]] |11147 | 5,29 | {{popfr11|147}} ({{popfr11|0}}) | {{formatnum:{{#expr:({{popfr11|147}}/5.29) round 2}}}} | [[Comunautat de comunas dels Pirenèus audencs|CC dels Pirenèus audencs]] |- |[[Galinagas]] |11160 | 4,14 | {{popfr11|160}} ({{popfr11|0}}) | {{formatnum:{{#expr:({{popfr11|160}}/4.14) round 2}}}} | [[Comunautat de comunas dels Pirenèus audencs|CC dels Pirenèus audencs]] |- |[[Jocon]] |11177 | 6,44 | {{popfr11|177}} ({{popfr11|0}}) | {{formatnum:{{#expr:({{popfr11|177}}/6.44) round 2}}}} | [[Comunautat de comunas dels Pirenèus audencs|CC dels Pirenèus audencs]] |- |[[Masubi]] |11229 | 8,96 | {{popfr11|229}} ({{popfr11|0}}) | {{formatnum:{{#expr:({{popfr11|229}}/8.96) round 2}}}} | [[Comunautat de comunas dels Pirenèus audencs|CC dels Pirenèus audencs]] |- |[[Merial]] |11230 | 17,19 | {{popfr11|230}} ({{popfr11|0}}) | {{formatnum:{{#expr:({{popfr11|230}}/17.19) round 2}}}} | [[Comunautat de comunas dels Pirenèus audencs|CC dels Pirenèus audencs]] |- |[[Niòrt de Saut]] |11265 | 22,11 | {{popfr11|265}} ({{popfr11|0}}) | {{formatnum:{{#expr:({{popfr11|265}}/22.11) round 2}}}} | [[Comunautat de comunas dels Pirenèus audencs|CC dels Pirenèus audencs]] |- |[[Redoma]] |11317 | 11,77 | {{popfr11|317}} ({{popfr11|0}}) | {{formatnum:{{#expr:({{popfr11|317}}/11.77) round 2}}}} | [[Comunautat de comunas dels Pirenèus audencs|CC dels Pirenèus audencs]] |- |[[Ròcafuèlh]] |11320 |22,38 | {{popfr11|320}} ({{popfr11|0}}) | {{formatnum:{{#expr:({{popfr11|320}}/22.38) round 2}}}} | [[Comunautat de comunas dels Pirenèus audencs|CC dels Pirenèus audencs]] |- |} ==Istòria== De 1790 a 1795, [[Quilhan]] èra caplòc de districte. De 1790 a 1801, las comunas de [[Bèlvianes e Cavirac]], [[Brenac]], [[Ginòlas]], Quilhan, [[Sant Ferriòl]] e [[Sant Jolian de Bèc]] èran del canton de Quilhan, las comunas de [[Campanha d'Aude]], d'Esperasan, de [[Fan (Aude)|Fan]], de [[Granes]] e de [[Rovenac]] èran del canton d'[[Esperasan]], las comunas de [[Codons]], de Marçan, de [[Quirbajon]] e de [[Sant Martin de Les]] èran del canton de [[Marçan (Aude)|Marçan]], [[Nebiàs]] èra del canton de [[Puègverd]], las comunas de [[Sant Just del Besun]] e [[Sant Loís e Paraon]] èran del canton de [[Bugarag]]. En 1801, quand le nombre dels cantons foguèt demingat, les canton d'Esperasan, de Marçan, de Puègverd e de Bugarag foguèron suprimits e totas las comunas citadas passèron al canton de Quilhan <ref>fichas Cassini-EHESS de las comunas concernidas</ref>. </br> En 2014, quand faguèron una refòrma cantonala, le canton de Quilhan foguèt conservat e fòrtament agrandit, per las eleccions departamentalas de 2015, en aplicacion del decret n° 2014-204 del 21 de febrièr de 2014 <ref>[https://www.legifrance.gouv.fr/loda/id/JORFTEXT000028652386]</ref>. ==Nòtas== <references/> {{Portal Lengadòc}} qbrgbdqn0e3hz4ynzf5sdd93889vnt7 2507996 2507974 2026-08-30T05:17:27Z Alaric 506 44932 /* Istòria */ 2507996 wikitext text/x-wiki {{Dialècte Lengadocian}} {{Infobox Canton de França |carta=oc |nom=Canton de Quilhan |imatge = Map canton code 11 26.svg | reg= [[Lengadòc-Rosselhon]] | dept= {{Aude}} | arrt= [[Arrondiment de Limós]] |vila= [[Quilhan]] |nbcom= 18 ------> |canton=1126 |km²= 216,24 |cons= Anne-Marie Cortes ([[PS]]) |datas= [[2008]]-[[2015]] |}} Le '''canton de Quilhan''', mantengut e agrandit en 2014-2015, vengut en 2016 oficialament '''de la Nauta Val d'Aude''', es una division administrativa de [[Lengadòc]], venguda dempuèi 2015 sonque circonscripcion electorala, situada dins l'[[arrondiment de Limós]], le [[departaments franceses|departament]] d'[[Aude]] e la [[regions francesas|region]] de [[Lengadòc-Rosselhon]], ara d'{{Ocreg}}. Totas las comunas demòran dempuèi [[2015]] dins le canton novèl. </br> '''La mapa es la de l'[[arrondiment de Limós]] abans 2015.''' ==Composicion abans 2015== {|class= "wikitable" !Nom !Width="135"|Còdi INSEE !Superficia (<small>km²</small>) !Populacion !Densitat (<small>ab/km²</small>) !Intercomunalitat |- | [[Bèlvianes e Cavirac]] |11035 | 11,68 | {{popfr11|035}} ({{popfr11|0}}) | {{formatnum:{{#expr:({{popfr11|035}}/11.68) round 2}}}} | [[Comunautat de comunas dels Pirenèus audencs|CC dels Pirenèus audencs]] |- | [[Brenac]] |11050 | 13,66 | {{popfrs11|050}} ({{popfrs11|0}}) | {{formatnum:{{#expr:({{popfrs11|050}}/13.66) round 2}}}} | [[Comunautat de comunas dels Pirenèus audencs|CC dels Pirenèus audencs]] |- | [[Campanha d'Aude]] |11063 | 5,97 | {{popfr11|063}} ({{popfr11|0}}) | {{formatnum:{{#expr:({{popfr11|063}}/5.97) round 2}}}} | [[Comunautat de comunas dels Pirenèus audencs|CC dels Pirenèus audencs]] |- | [[Codons]] |11101 | 9,5 | {{popfr11|101}} ({{popfr11|0}}) | {{formatnum:{{#expr:({{popfr11|101}}/9.5) round 2}}}} | [[Comunautat de comunas dels Pirenèus audencs|CC dels Pirenèus audencs]] |- | [[Esperasan]] |11129 | 10,52 | {{popfr11|129}} ({{popfr11|0}}) | {{formatnum:{{#expr:({{popfr11|129}}/10.52) round 2}}}} | [[Comunautat de comunas dels Pirenèus audencs|CC dels Pirenèus audencs]] |- | [[Fan (Aude)|Fan]] |11131 | 11,48 | {{popfrs11|131}} ({{popfrs11|0}}) | {{formatnum:{{#expr:({{popfrs11|131}}/11.48) round 2}}}} | [[Comunautat de comunas dels Pirenèus audencs|CC dels Pirenèus audencs]] |- | [[Ginòlas]] |11165 | 6,17 | {{popfr11|165}} ({{popfr11|0}}) | {{formatnum:{{#expr:({{popfr11|165}}/6.17) round 2}}}} | [[Comunautat de comunas dels Pirenèus audencs|CC dels Pirenèus audencs]] |- | [[Granes]] |11168 | 5,38 | {{popfr11|168}} ({{popfr11|0}}) | {{formatnum:{{#expr:({{popfr11|168}}/5.38) round 2}}}} | [[Comunautat de comunas dels Pirenèus audencs|CC dels Pirenèus audencs]] |- | [[Marçan (Aude)|Marçan]] |11219 | 19,17 | {{popfr11|219}} ({{popfr11|0}}) | {{formatnum:{{#expr:({{popfr11|219}}/19.17) round 2}}}} | [[Comunautat de comunas dels Pirenèus audencs|CC dels Pirenèus audencs]] |- | [[Nebiàs]] |11263 | 12,69 | {{popfr11|263}} ({{popfr11|0}}) | {{formatnum:{{#expr:({{popfr11|263}}/12.69) round 2}}}} | [[Comunautat de comunas dels Pirenèus audencs|CC dels Pirenèus audencs]] |- | '''[[Quilhan]]''' |11304 | 20,97 | 3220 (2013) | 154 en 2013 | [[Comunautat de comunas dels Pirenèus audencs|CC dels Pirenèus audencs]] |- | [[Quirbajon]] |11306 | 13,95 | {{popfr11|306}} ({{popfr11|0}}) | {{formatnum:{{#expr:({{popfr11|306}}/13.95) round 2}}}} | [[Comunautat de comunas dels Pirenèus audencs|CC dels Pirenèus audencs]] |- | [[Rovenac]] |11329 | 12,23 | {{popfrs11|329}} ({{popfrs11|0}}) | {{formatnum:{{#expr:({{popfrs11|329}}/12.23) round 2}}}} | [[Comunautat de comunas dels Pirenèus audencs|CC dels Pirenèus audencs]] |- | [[Sant Ferriòl]] |11341 | 9,85 | {{popfr11|341}} ({{popfr11|0}}) | {{formatnum:{{#expr:({{popfr11|341}}/9.85) round 2}}}} | [[Comunautat de comunas dels Pirenèus audencs|CC dels Pirenèus audencs]] |- | [[Sant Jolian de Bèc]] |11347 | 13,88 | {{popfr11|347}} ({{popfr11|0}}) | {{formatnum:{{#expr:({{popfr11|347}}/13.88) round 2}}}} | [[Comunautat de comunas dels Pirenèus audencs|CC dels Pirenèus audencs]] |- | [[Sant Just del Besun]] |11350 | 13,54 | {{popfr11|350}} ({{popfr11|0}}) | {{formatnum:{{#expr:({{popfr11|350}}/13.54) round 2}}}} | [[Comunautat de comunas dels Pirenèus audencs|CC dels Pirenèus audencs]] |- | [[Sant Loís e Paraon]] |11352 | 15,61 | {{popfr11|352}} ({{popfr11|0}}) | {{formatnum:{{#expr:({{popfr11|352}}/15.61) round 2}}}} | [[Comunautat de comunas dels Pirenèus audencs|CC dels Pirenèus audencs]] |- | [[Sant Martin de Les]] |11358 | 9,99 | {{popfr11|358}} ({{popfr11|0}}) | {{formatnum:{{#expr:({{popfr11|358}}/9.99) round 2}}}} | [[Comunautat de comunas dels Pirenèus audencs|CC dels Pirenèus audencs]] |- |} ==Composicion dempuèi 2015== Le canton de la Val Nauta d'Aude compren totas las comunas del canton vièlh de Quilhan, del [[canton de Coisan]], del [[canton d'Atsat]], del [[canton de Bèlcaire]] e del [[imatge:Aude_-_Canton_La_Haute-Vallée_de_l'Aude_2015.svg|thumb|300px|left|Mapa del canton novèl dins le departament]] {{Clr}} {|class= "wikitable" !Nom !Width="135"|Còdi INSEE !Superficia (<small>km²</small>) !Populacion !Densitat (<small>ab/km²</small>) !Intercomunalitat |- | [[Bèlvianes e Cavirac]] |11035 | 11,68 | {{popfr11|035}} ({{popfr11|0}}) | {{formatnum:{{#expr:({{popfr11|035}}/11.68) round 2}}}} | [[Comunautat de comunas dels Pirenèus audencs|CC dels Pirenèus audencs]] |- | [[Campanha d'Aude]] |11063 | 5,97 | {{popfr11|063}} ({{popfr11|0}}) | {{formatnum:{{#expr:({{popfr11|063}}/5.97) round 2}}}} | [[Comunautat de comunas dels Pirenèus audencs|CC dels Pirenèus audencs]] |- | [[Codons]] |11101 | 9,5 | {{popfr11|101}} ({{popfr11|0}}) | {{formatnum:{{#expr:({{popfr11|101}}/9.5) round 2}}}} | [[Comunautat de comunas dels Pirenèus audencs|CC dels Pirenèus audencs]] |- | [[Esperasan]] |11129 | 10,52 | {{popfr11|129}} ({{popfr11|0}}) | {{formatnum:{{#expr:({{popfr11|129}}/10.52) round 2}}}} | [[Comunautat de comunas dels Pirenèus audencs|CC dels Pirenèus audencs]] |- | [[Fan e Rovenac]] |11131 | 23,71 | {{popfr11|131}} ({{popfr11|0}}) | {{formatnum:{{#expr:({{popfr11|131}}/23.71) round 2}}}} | [[Comunautat de comunas dels Pirenèus audencs|CC dels Pirenèus audencs]] |- | [[Ginòlas]] |11165 | 6,17 | {{popfr11|165}} ({{popfr11|0}}) | {{formatnum:{{#expr:({{popfr11|165}}/6.17) round 2}}}} | [[Comunautat de comunas dels Pirenèus audencs|CC dels Pirenèus audencs]] |- | [[Granes]] |11168 | 5,38 | {{popfr11|168}} ({{popfr11|0}}) | {{formatnum:{{#expr:({{popfr11|168}}/5.38) round 2}}}} | [[Comunautat de comunas dels Pirenèus audencs|CC dels Pirenèus audencs]] |- | [[Marçan (Aude)|Marçan]] |11219 | 19,17 | {{popfr11|219}} ({{popfr11|0}}) | {{formatnum:{{#expr:({{popfr11|219}}/19.17) round 2}}}} | [[Comunautat de comunas dels Pirenèus audencs|CC dels Pirenèus audencs]] |- | [[Nebiàs]] |11263 | 12,69 | {{popfr11|263}} ({{popfr11|0}}) | {{formatnum:{{#expr:({{popfr11|263}}/12.69) round 2}}}} | [[Comunautat de comunas dels Pirenèus audencs|CC dels Pirenèus audencs]] |- | '''[[Quilhan (comuna novèla)]]''' |11304 | 34,63 | {{popfr11|304}} ({{popfr11|0}}) | {{formatnum:{{#expr:({{popfr11|304}}/34.63) round 2}}}} | [[Comunautat de comunas dels Pirenèus audencs|CC dels Pirenèus audencs]] |- | [[Quirbajon]] |11306 | 13,95 | {{popfr11|306}} ({{popfr11|0}}) | {{formatnum:{{#expr:({{popfr11|306}}/13.95) round 2}}}} | [[Comunautat de comunas dels Pirenèus audencs|CC dels Pirenèus audencs]] |- | [[Sant Ferriòl]] |11341 | 9,85 | {{popfr11|341}} ({{popfr11|0}}) | {{formatnum:{{#expr:({{popfr11|341}}/9.85) round 2}}}} | [[Comunautat de comunas dels Pirenèus audencs|CC dels Pirenèus audencs]] |- | [[Sant Jolian de Bèc]] |11347 | 13,88 | {{popfr11|347}} ({{popfr11|0}}) | {{formatnum:{{#expr:({{popfr11|347}}/13.88) round 2}}}} | [[Comunautat de comunas dels Pirenèus audencs|CC dels Pirenèus audencs]] |- | [[Sant Just del Besun]] |11350 | 13,54 | {{popfr11|350}} ({{popfr11|0}}) | {{formatnum:{{#expr:({{popfr11|350}}/13.54) round 2}}}} | [[Comunautat de comunas dels Pirenèus audencs|CC dels Pirenèus audencs]] |- | [[Sant Loís e Paraon]] |11352 | 15,61 | {{popfr11|352}} ({{popfr11|0}}) | {{formatnum:{{#expr:({{popfr11|352}}/15.61) round 2}}}} | [[Comunautat de comunas dels Pirenèus audencs|CC dels Pirenèus audencs]] |- | [[Sant Martin de Les]] |11358 | 9,99 | {{popfr11|358}} ({{popfr11|0}}) | {{formatnum:{{#expr:({{popfr11|358}}/9.99) round 2}}}} | [[Comunautat de comunas dels Pirenèus audencs|CC dels Pirenèus audencs]] |- |[[Antunhac]] |11010 | 9,49 | {{popfr11|010}} ({{popfr11|0}}) | {{formatnum:{{#expr:({{popfr11|010}}/9.49) round 2}}}} | [[Comunautat de comunas del Limosenc|CC del Limosenc]] |- |[[Arcas (Aude)|Arcas]] |11015 | 18,53 | {{popfr11|015}} ({{popfr11|0}}) | {{formatnum:{{#expr:({{popfr11|015}}/18.53) round 2}}}} | [[Comunautat de comunas del Limosenc|CC del Limosenc]] |- |[[Los Banhs de Rènnas|Les Banhs de Rènnas]] |11310 | 18,77 | {{popfr11|310}} ({{popfr11|0}}) | {{formatnum:{{#expr:({{popfr11|310}}/18.77) round 2}}}} | [[Comunautat de comunas del Limosenc|CC del Limosenc]] |- |[[Bugarag]] |11055 | 26,62 | {{popfr11|055}} ({{popfr11|0}}) | {{formatnum:{{#expr:({{popfr11|055}}/26.62) round 2}}}} | [[Comunautat de comunas del Limosenc|CC del Limosenc]] |- |[[Camps (Corbièras)|Camps]] |11065 | 26,35 | {{popfr11|065}} ({{popfr11|0}}) | {{formatnum:{{#expr:({{popfr11|065}}/26.35) round 2}}}} | [[Comunautat de comunas del Limosenc|CC del Limosenc]] |- |[[Cassanhas (Aude)|Cassanhas]] |11073 | 3,74 | {{popfr11|073}} ({{popfr11|0}}) | {{formatnum:{{#expr:({{popfr11|073}}/3.74) round 2}}}} | [[Comunautat de comunas del Limosenc|CC del Limosenc]] |- |'''[[Coisan]]''' |11103 | 6,77 | {{popfr11|103}} ({{popfr11|0}}) | {{formatnum:{{#expr:({{popfr11|103}}/6.77) round 2}}}} | [[Comunautat de comunas del Limosenc|CC del Limosenc]] |- |[[Costauçan]] |11109 | 4,47 | {{popfr11|109}} ({{popfr11|0}}) | {{formatnum:{{#expr:({{popfr11|109}}/4.47) round 2}}}} | [[Comunautat de comunas del Limosenc|CC del Limosenc]] |- |[[Cubièra]] |11112 | 14,48 | {{popfr11|112}} ({{popfr11|0}}) | {{formatnum:{{#expr:({{popfr11|112}}/14.48) round 2}}}} | [[Comunautat de comunas del Limosenc|CC del Limosenc]] |- |[[Forton]] |11155 | 20,46 | {{popfr11|155}} ({{popfr11|0}}) | {{formatnum:{{#expr:({{popfr11|155}}/20.46) round 2}}}} | [[Comunautat de comunas del Limosenc|CC del Limosenc]] |- |[[Luc d'Aude]] |11209 | 7,67 | {{popfr11|209}} ({{popfr11|0}}) | {{formatnum:{{#expr:({{popfr11|209}}/7.67) round 2}}}} | [[Comunautat de comunas del Limosenc|CC del Limosenc]] |- |[[Missegre]] |11235 | 7,45 | {{popfr11|235}} ({{popfr11|0}}) | {{formatnum:{{#expr:({{popfr11|235}}/7.45) round 2}}}} | [[Comunautat de comunas del Limosenc|CC del Limosenc]] |- |[[Montasèls]] |11240 | 4,39 | {{popfr11|240}} ({{popfr11|0}}) | {{formatnum:{{#expr:({{popfr11|240}}/4.39) round 2}}}} | [[Comunautat de comunas del Limosenc|CC del Limosenc]] |- |[[Peiròlas]] |11287 | 14,49 | {{popfr11|287}} ({{popfr11|0}}) | {{formatnum:{{#expr:({{popfr11|287}}/14.49) round 2}}}} | [[Comunautat de comunas del Limosenc|CC del Limosenc]] |- |[[Rènnas del Castèl]] |11309 | 14,95 | {{popfr11|309}} ({{popfr11|0}}) | {{formatnum:{{#expr:({{popfr11|309}}/14.95) round 2}}}} | [[Comunautat de comunas del Limosenc|CC del Limosenc]] |- |[[Ròcatalhada e Conilhac]] |11323 | 15,80 | {{popfr11|323}} ({{popfr11|0}}) | {{formatnum:{{#expr:({{popfr11|323}}/15.8) round 2}}}} | [[Comunautat de comunas del Limosenc|CC del Limosenc]] |- |[[La Serpent]] |11376 | 9,59 | {{popfr11|376}} ({{popfr11|0}}) | {{formatnum:{{#expr:({{popfr11|376}}/9.59) round 2}}}} | [[Comunautat de comunas del Limosenc|CC del Limosenc]] |- |[[Sèrras]] |11377 | 4,06 | {{popfr11|377}} ({{popfr11|0}}) | {{formatnum:{{#expr:({{popfr11|377}}/4.06) round 2}}}} | [[Comunautat de comunas del Limosenc|CC del Limosenc]] |- |[[Sogranha]] |11381 | 18,43 | {{popfr11|381}} ({{popfr11|0}}) | {{formatnum:{{#expr:({{popfr11|381}}/18.43) round 2}}}} | [[Comunautat de comunas del Limosenc|CC del Limosenc]] |- |[[Terròlas]] |11389 | 6,63 | {{popfr11|389}} ({{popfr11|0}}) | {{formatnum:{{#expr:({{popfr11|389}}/6.63) round 2}}}} | [[Comunautat de comunas del Limosenc|CC del Limosenc]] |- |[[Valmigièra]] |11402 | 5,94 | {{popfr11|402}} ({{popfr11|0}}) | {{formatnum:{{#expr:({{popfr11|402}}/5.94) round 2}}}} | [[Comunautat de comunas del Limosenc|CC del Limosenc]] |- |[[Artigas (Aude)|Artigas]] |11017 | 6,38 | {{popfr11|017}} ({{popfr11|0}}) | {{formatnum:{{#expr:({{popfr11|017}}/6.38) round 2}}}} | [[Comunautat de comunas dels Pirenèus audencs|CC dels Pirenèus audencs]] |- |'''[[Atsat]]''' |11021 | 11,77 | {{popfr11|021}} ({{popfr11|0}}) | {{formatnum:{{#expr:({{popfr11|021}}/11.77) round 2}}}} | [[Comunautat de comunas dels Pirenèus audencs|CC dels Pirenèus audencs]] |- |[[Beceda de Saut]] |11038 | 15,04 | {{popfr11|038}} ({{popfr11|0}}) | {{formatnum:{{#expr:({{popfr11|038}}/15.04) round 2}}}} | [[Comunautat de comunas dels Pirenèus audencs|CC dels Pirenèus audencs]] |- |[[El Bosquet]] |11047 | 25,99 | {{popfr11|047}} ({{popfr11|0}}) | {{formatnum:{{#expr:({{popfr11|047}}/25.99) round 2}}}} | [[Comunautat de comunas dels Pirenèus audencs|CC dels Pirenèus audencs]] |- |[[Calhan (Aude)|Calhan]] |11060 | 7,64 | {{popfr11|060}} ({{popfr11|0}}) | {{formatnum:{{#expr:({{popfr11|060}}/7.64) round 2}}}} | [[Comunautat de comunas dels Pirenèus audencs|CC dels Pirenèus audencs]] |- |[[Al Clat]] |11093 | 10,25 | {{popfr11|093}} ({{popfr11|0}}) | {{formatnum:{{#expr:({{popfr11|093}}/10.25) round 2}}}} | [[Comunautat de comunas dels Pirenèus audencs|CC dels Pirenèus audencs]] |- |[[Conòsols]] |11104 | 27,8 | {{popfr11|104}} ({{popfr11|0}}) | {{formatnum:{{#expr:({{popfr11|104}}/27.8) round 2}}}} | [[Comunautat de comunas dels Pirenèus audencs|CC dels Pirenèus audencs]] |- |[[Escolobre]] |11127 | 31,14 | {{popfr11|127}} ({{popfr11|0}}) | {{formatnum:{{#expr:({{popfr11|127}}/31.14) round 2}}}} | [[Comunautat de comunas dels Pirenèus audencs|CC dels Pirenèus audencs]] |- |[[Ginclar]] |11163 | 7,65 | {{popfr11|163}} ({{popfr11|0}}) | {{formatnum:{{#expr:({{popfr11|163}}/7.65) round 2}}}} | [[Comunautat de comunas dels Pirenèus audencs|CC dels Pirenèus audencs]] |- |[[Montfòrt (Aude)|Montfòrt]] |11244 | 33,32 | {{popfr11|244}} ({{popfr11|0}}) | {{formatnum:{{#expr:({{popfr11|244}}/33.32) round 2}}}} | [[Comunautat de comunas dels Pirenèus audencs|CC dels Pirenèus audencs]] |- |[[La Pradèla e Puèglaurenç]] |11302 | 33,38 | {{popfr11|302}} ({{popfr11|0}}) | {{formatnum:{{#expr:({{popfr11|302}}/33.38) round 2}}}} | [[Comunautat de comunas dels Pirenèus audencs|CC dels Pirenèus audencs]] |- |[[Ròcafòrt de Saut]] |11321 | 21,84 | {{popfr11|321}} ({{popfr11|0}}) | {{formatnum:{{#expr:({{popfr11|321}}/21.84) round 2}}}} | [[Comunautat de comunas dels Pirenèus audencs|CC dels Pirenèus audencs]] |- |[[Salvesinas]] |11373 | 20,09 | {{popfr11|373}} ({{popfr11|0}}) | {{formatnum:{{#expr:({{popfr11|373}}/20.09) round 2}}}} | [[Comunautat de comunas dels Pirenèus audencs|CC dels Pirenèus audencs]] |- |[[Santa Colomba (Aude)|Santa Colomba]] |11335 | 21,04 | {{popfr11|335}} ({{popfr11|0}}) | {{formatnum:{{#expr:({{popfr11|335}}/21.04) round 2}}}} | [[Comunautat de comunas dels Pirenèus audencs|CC dels Pirenèus audencs]] |- |[[Aunat]] |11019 | 10,62 | {{popfr11|019}} ({{popfr11|0}}) | {{formatnum:{{#expr:({{popfr11|019}}/10.62) round 2}}}} | [[Comunautat de comunas dels Pirenèus audencs|CC dels Pirenèus audencs]] |- |[[Bèlcaire]] |11028 | 30,68 | {{popfr11|028}} ({{popfr11|0}}) | {{formatnum:{{#expr:({{popfr11|028}}/30.68) round 2}}}} | [[Comunautat de comunas dels Pirenèus audencs|CC dels Pirenèus audencs]] |- |[[Bèlfòrt de Rebentin]] |11031 | 5,24 | {{popfr11|031}} ({{popfr11|0}}) | {{formatnum:{{#expr:({{popfr11|031}}/5.24) round 2}}}} | [[Comunautat de comunas dels Pirenèus audencs|CC dels Pirenèus audencs]] |- |[[Belvís]] |11036 | 23,61 | {{popfr11|036}} ({{popfr11|0}}) | {{formatnum:{{#expr:({{popfr11|036}}/23.61) round 2}}}} | [[Comunautat de comunas dels Pirenèus audencs|CC dels Pirenèus audencs]] |- |[[Campanha de Saut|Campanhan de Saut]] |11062 | 10,4 | {{popfr11|062}} ({{popfr11|0}}) | {{formatnum:{{#expr:({{popfr11|062}}/10.04) round 2}}}} | [[Comunautat de comunas dels Pirenèus audencs|CC dels Pirenèus audencs]] |- |[[Camurac]] |11066 | 11,61 | {{popfr11|066}} ({{popfr11|0}}) | {{formatnum:{{#expr:({{popfr11|066}}/11.61) round 2}}}} | [[Comunautat de comunas dels Pirenèus audencs|CC dels Pirenèus audencs]] |- |[[Comuns (País de Saut)|Comuns]] |11096 | 14,07 | {{popfr11|096}} ({{popfr11|0}}) | {{formatnum:{{#expr:({{popfr11|096}}/14.07) round 2}}}} | [[Comunautat de comunas dels Pirenèus audencs|CC dels Pirenèus audencs]] |- |[[Espesèlh]] |11130 | 14,31 | {{popfr11|130}} ({{popfr11|0}}) | {{formatnum:{{#expr:({{popfr11|130}}/14.31) round 2}}}} | [[Comunautat de comunas dels Pirenèus audencs|CC dels Pirenèus audencs]] |- |[[La Fajòla]] |11135 | 15,79 | {{popfr11|135}} ({{popfr11|0}}) | {{formatnum:{{#expr:({{popfr11|135}}/15.79) round 2}}}} | [[Comunautat de comunas dels Pirenèus audencs|CC dels Pirenèus audencs]] |- |[[Fontanes (Aude)|Fontanes]] |11147 | 5,29 | {{popfr11|147}} ({{popfr11|0}}) | {{formatnum:{{#expr:({{popfr11|147}}/5.29) round 2}}}} | [[Comunautat de comunas dels Pirenèus audencs|CC dels Pirenèus audencs]] |- |[[Galinagas]] |11160 | 4,14 | {{popfr11|160}} ({{popfr11|0}}) | {{formatnum:{{#expr:({{popfr11|160}}/4.14) round 2}}}} | [[Comunautat de comunas dels Pirenèus audencs|CC dels Pirenèus audencs]] |- |[[Jocon]] |11177 | 6,44 | {{popfr11|177}} ({{popfr11|0}}) | {{formatnum:{{#expr:({{popfr11|177}}/6.44) round 2}}}} | [[Comunautat de comunas dels Pirenèus audencs|CC dels Pirenèus audencs]] |- |[[Masubi]] |11229 | 8,96 | {{popfr11|229}} ({{popfr11|0}}) | {{formatnum:{{#expr:({{popfr11|229}}/8.96) round 2}}}} | [[Comunautat de comunas dels Pirenèus audencs|CC dels Pirenèus audencs]] |- |[[Merial]] |11230 | 17,19 | {{popfr11|230}} ({{popfr11|0}}) | {{formatnum:{{#expr:({{popfr11|230}}/17.19) round 2}}}} | [[Comunautat de comunas dels Pirenèus audencs|CC dels Pirenèus audencs]] |- |[[Niòrt de Saut]] |11265 | 22,11 | {{popfr11|265}} ({{popfr11|0}}) | {{formatnum:{{#expr:({{popfr11|265}}/22.11) round 2}}}} | [[Comunautat de comunas dels Pirenèus audencs|CC dels Pirenèus audencs]] |- |[[Redoma]] |11317 | 11,77 | {{popfr11|317}} ({{popfr11|0}}) | {{formatnum:{{#expr:({{popfr11|317}}/11.77) round 2}}}} | [[Comunautat de comunas dels Pirenèus audencs|CC dels Pirenèus audencs]] |- |[[Ròcafuèlh]] |11320 |22,38 | {{popfr11|320}} ({{popfr11|0}}) | {{formatnum:{{#expr:({{popfr11|320}}/22.38) round 2}}}} | [[Comunautat de comunas dels Pirenèus audencs|CC dels Pirenèus audencs]] |- |} ==Istòria== De 1790 a 1795, [[Quilhan]] èra caplòc de districte. De 1790 a 1801, las comunas de [[Bèlvianes e Cavirac]], [[Brenac]], [[Ginòlas]], Quilhan, [[Sant Ferriòl]] e [[Sant Jolian de Bèc]] èran del canton de Quilhan, las comunas de [[Campanha d'Aude]], d'Esperasan, de [[Fan (Aude)|Fan]], de [[Granes]] e de [[Rovenac]] èran del canton d'[[Esperasan]], las comunas de [[Codons]], de Marçan, de [[Quirbajon]] e de [[Sant Martin de Les]] èran del canton de [[Marçan (Aude)|Marçan]], [[Nebiàs]] èra del canton de [[Puègverd]], las comunas de [[Sant Just del Besun]] e [[Sant Loís e Paraon]] èran del canton de [[Bugarag]]. En 1801, quand le nombre dels cantons foguèt demingat, les canton d'Esperasan, de Marçan, de Puègverd e de Bugarag foguèron suprimits e totas las comunas citadas passèron al canton de Quilhan <ref>fichas Cassini-EHESS de las comunas concernidas</ref>. </br> En 2014, quand faguèron una refòrma cantonala, le canton de Quilhan foguèt conservat e fòrtament agrandit, per las eleccions departamentalas de 2015, en aplicacion del decret n° 2014-204 del 21 de febrièr de 2014 <ref>[https://www.legifrance.gouv.fr/loda/id/JORFTEXT000028652386]</ref>. </br> Las fusions de comunas concernisson especialament le canton ancian de Quilhan dins las annadas 2010. Le 1èr de genièr de [[2016]], Brenac fusionèt ambe [[Quilhan]] per formar una comuna novèla que gardèt lo nom de Quilhan. Brenac demòra comuna delegada. Le [[1èr de genièr]] de [[2019]], [[Fan]] e [[Rovenac]] fusionèron en demorant comunas delegadas, dins la [[comuna novèla]] de [[Fan e Rovenac]] (oficialament, ''Val-du-Faby''). ==Nòtas== <references/> {{Portal Lengadòc}} t520fk21ball02nr5uy46ask6yx988g 2508014 2507996 2026-08-30T08:13:27Z Alaric 506 44932 /* Composicion dempuèi 2015 */ 2508014 wikitext text/x-wiki {{Dialècte Lengadocian}} {{Infobox Canton de França |carta=oc |nom=Canton de Quilhan |imatge = Map canton code 11 26.svg | reg= [[Lengadòc-Rosselhon]] | dept= {{Aude}} | arrt= [[Arrondiment de Limós]] |vila= [[Quilhan]] |nbcom= 18 ------> |canton=1126 |km²= 216,24 |cons= Anne-Marie Cortes ([[PS]]) |datas= [[2008]]-[[2015]] |}} Le '''canton de Quilhan''', mantengut e agrandit en 2014-2015, vengut en 2016 oficialament '''de la Nauta Val d'Aude''', es una division administrativa de [[Lengadòc]], venguda dempuèi 2015 sonque circonscripcion electorala, situada dins l'[[arrondiment de Limós]], le [[departaments franceses|departament]] d'[[Aude]] e la [[regions francesas|region]] de [[Lengadòc-Rosselhon]], ara d'{{Ocreg}}. Totas las comunas demòran dempuèi [[2015]] dins le canton novèl. </br> '''La mapa es la de l'[[arrondiment de Limós]] abans 2015.''' ==Composicion abans 2015== {|class= "wikitable" !Nom !Width="135"|Còdi INSEE !Superficia (<small>km²</small>) !Populacion !Densitat (<small>ab/km²</small>) !Intercomunalitat |- | [[Bèlvianes e Cavirac]] |11035 | 11,68 | {{popfr11|035}} ({{popfr11|0}}) | {{formatnum:{{#expr:({{popfr11|035}}/11.68) round 2}}}} | [[Comunautat de comunas dels Pirenèus audencs|CC dels Pirenèus audencs]] |- | [[Brenac]] |11050 | 13,66 | {{popfrs11|050}} ({{popfrs11|0}}) | {{formatnum:{{#expr:({{popfrs11|050}}/13.66) round 2}}}} | [[Comunautat de comunas dels Pirenèus audencs|CC dels Pirenèus audencs]] |- | [[Campanha d'Aude]] |11063 | 5,97 | {{popfr11|063}} ({{popfr11|0}}) | {{formatnum:{{#expr:({{popfr11|063}}/5.97) round 2}}}} | [[Comunautat de comunas dels Pirenèus audencs|CC dels Pirenèus audencs]] |- | [[Codons]] |11101 | 9,5 | {{popfr11|101}} ({{popfr11|0}}) | {{formatnum:{{#expr:({{popfr11|101}}/9.5) round 2}}}} | [[Comunautat de comunas dels Pirenèus audencs|CC dels Pirenèus audencs]] |- | [[Esperasan]] |11129 | 10,52 | {{popfr11|129}} ({{popfr11|0}}) | {{formatnum:{{#expr:({{popfr11|129}}/10.52) round 2}}}} | [[Comunautat de comunas dels Pirenèus audencs|CC dels Pirenèus audencs]] |- | [[Fan (Aude)|Fan]] |11131 | 11,48 | {{popfrs11|131}} ({{popfrs11|0}}) | {{formatnum:{{#expr:({{popfrs11|131}}/11.48) round 2}}}} | [[Comunautat de comunas dels Pirenèus audencs|CC dels Pirenèus audencs]] |- | [[Ginòlas]] |11165 | 6,17 | {{popfr11|165}} ({{popfr11|0}}) | {{formatnum:{{#expr:({{popfr11|165}}/6.17) round 2}}}} | [[Comunautat de comunas dels Pirenèus audencs|CC dels Pirenèus audencs]] |- | [[Granes]] |11168 | 5,38 | {{popfr11|168}} ({{popfr11|0}}) | {{formatnum:{{#expr:({{popfr11|168}}/5.38) round 2}}}} | [[Comunautat de comunas dels Pirenèus audencs|CC dels Pirenèus audencs]] |- | [[Marçan (Aude)|Marçan]] |11219 | 19,17 | {{popfr11|219}} ({{popfr11|0}}) | {{formatnum:{{#expr:({{popfr11|219}}/19.17) round 2}}}} | [[Comunautat de comunas dels Pirenèus audencs|CC dels Pirenèus audencs]] |- | [[Nebiàs]] |11263 | 12,69 | {{popfr11|263}} ({{popfr11|0}}) | {{formatnum:{{#expr:({{popfr11|263}}/12.69) round 2}}}} | [[Comunautat de comunas dels Pirenèus audencs|CC dels Pirenèus audencs]] |- | '''[[Quilhan]]''' |11304 | 20,97 | 3220 (2013) | 154 en 2013 | [[Comunautat de comunas dels Pirenèus audencs|CC dels Pirenèus audencs]] |- | [[Quirbajon]] |11306 | 13,95 | {{popfr11|306}} ({{popfr11|0}}) | {{formatnum:{{#expr:({{popfr11|306}}/13.95) round 2}}}} | [[Comunautat de comunas dels Pirenèus audencs|CC dels Pirenèus audencs]] |- | [[Rovenac]] |11329 | 12,23 | {{popfrs11|329}} ({{popfrs11|0}}) | {{formatnum:{{#expr:({{popfrs11|329}}/12.23) round 2}}}} | [[Comunautat de comunas dels Pirenèus audencs|CC dels Pirenèus audencs]] |- | [[Sant Ferriòl]] |11341 | 9,85 | {{popfr11|341}} ({{popfr11|0}}) | {{formatnum:{{#expr:({{popfr11|341}}/9.85) round 2}}}} | [[Comunautat de comunas dels Pirenèus audencs|CC dels Pirenèus audencs]] |- | [[Sant Jolian de Bèc]] |11347 | 13,88 | {{popfr11|347}} ({{popfr11|0}}) | {{formatnum:{{#expr:({{popfr11|347}}/13.88) round 2}}}} | [[Comunautat de comunas dels Pirenèus audencs|CC dels Pirenèus audencs]] |- | [[Sant Just del Besun]] |11350 | 13,54 | {{popfr11|350}} ({{popfr11|0}}) | {{formatnum:{{#expr:({{popfr11|350}}/13.54) round 2}}}} | [[Comunautat de comunas dels Pirenèus audencs|CC dels Pirenèus audencs]] |- | [[Sant Loís e Paraon]] |11352 | 15,61 | {{popfr11|352}} ({{popfr11|0}}) | {{formatnum:{{#expr:({{popfr11|352}}/15.61) round 2}}}} | [[Comunautat de comunas dels Pirenèus audencs|CC dels Pirenèus audencs]] |- | [[Sant Martin de Les]] |11358 | 9,99 | {{popfr11|358}} ({{popfr11|0}}) | {{formatnum:{{#expr:({{popfr11|358}}/9.99) round 2}}}} | [[Comunautat de comunas dels Pirenèus audencs|CC dels Pirenèus audencs]] |- |} ==Composicion dempuèi 2015== Le canton de la Val Nauta d'Aude compren totas las comunas del canton vièlh de Quilhan, del [[canton de Coisan]], del [[canton d'Atsat]], del [[canton de Bèlcaire]] e del [[canton d'Eissalabra]]. [[imatge:Aude_-_Canton_La_Haute-Vallée_de_l'Aude_2015.svg|thumb|300px|left|Mapa del canton novèl dins le departament]] {{Clr}} {|class= "wikitable" !Nom !Width="135"|Còdi INSEE !Superficia (<small>km²</small>) !Populacion !Densitat (<small>ab/km²</small>) !Intercomunalitat |- | [[Bèlvianes e Cavirac]] |11035 | 11,68 | {{popfr11|035}} ({{popfr11|0}}) | {{formatnum:{{#expr:({{popfr11|035}}/11.68) round 2}}}} | [[Comunautat de comunas dels Pirenèus audencs|CC dels Pirenèus audencs]] |- | [[Campanha d'Aude]] |11063 | 5,97 | {{popfr11|063}} ({{popfr11|0}}) | {{formatnum:{{#expr:({{popfr11|063}}/5.97) round 2}}}} | [[Comunautat de comunas dels Pirenèus audencs|CC dels Pirenèus audencs]] |- | [[Codons]] |11101 | 9,5 | {{popfr11|101}} ({{popfr11|0}}) | {{formatnum:{{#expr:({{popfr11|101}}/9.5) round 2}}}} | [[Comunautat de comunas dels Pirenèus audencs|CC dels Pirenèus audencs]] |- | [[Esperasan]] |11129 | 10,52 | {{popfr11|129}} ({{popfr11|0}}) | {{formatnum:{{#expr:({{popfr11|129}}/10.52) round 2}}}} | [[Comunautat de comunas dels Pirenèus audencs|CC dels Pirenèus audencs]] |- | [[Fan e Rovenac]] |11131 | 23,71 | {{popfr11|131}} ({{popfr11|0}}) | {{formatnum:{{#expr:({{popfr11|131}}/23.71) round 2}}}} | [[Comunautat de comunas dels Pirenèus audencs|CC dels Pirenèus audencs]] |- | [[Ginòlas]] |11165 | 6,17 | {{popfr11|165}} ({{popfr11|0}}) | {{formatnum:{{#expr:({{popfr11|165}}/6.17) round 2}}}} | [[Comunautat de comunas dels Pirenèus audencs|CC dels Pirenèus audencs]] |- | [[Granes]] |11168 | 5,38 | {{popfr11|168}} ({{popfr11|0}}) | {{formatnum:{{#expr:({{popfr11|168}}/5.38) round 2}}}} | [[Comunautat de comunas dels Pirenèus audencs|CC dels Pirenèus audencs]] |- | [[Marçan (Aude)|Marçan]] |11219 | 19,17 | {{popfr11|219}} ({{popfr11|0}}) | {{formatnum:{{#expr:({{popfr11|219}}/19.17) round 2}}}} | [[Comunautat de comunas dels Pirenèus audencs|CC dels Pirenèus audencs]] |- | [[Nebiàs]] |11263 | 12,69 | {{popfr11|263}} ({{popfr11|0}}) | {{formatnum:{{#expr:({{popfr11|263}}/12.69) round 2}}}} | [[Comunautat de comunas dels Pirenèus audencs|CC dels Pirenèus audencs]] |- | '''[[Quilhan (comuna novèla)]]''' |11304 | 34,63 | {{popfr11|304}} ({{popfr11|0}}) | {{formatnum:{{#expr:({{popfr11|304}}/34.63) round 2}}}} | [[Comunautat de comunas dels Pirenèus audencs|CC dels Pirenèus audencs]] |- | [[Quirbajon]] |11306 | 13,95 | {{popfr11|306}} ({{popfr11|0}}) | {{formatnum:{{#expr:({{popfr11|306}}/13.95) round 2}}}} | [[Comunautat de comunas dels Pirenèus audencs|CC dels Pirenèus audencs]] |- | [[Sant Ferriòl]] |11341 | 9,85 | {{popfr11|341}} ({{popfr11|0}}) | {{formatnum:{{#expr:({{popfr11|341}}/9.85) round 2}}}} | [[Comunautat de comunas dels Pirenèus audencs|CC dels Pirenèus audencs]] |- | [[Sant Jolian de Bèc]] |11347 | 13,88 | {{popfr11|347}} ({{popfr11|0}}) | {{formatnum:{{#expr:({{popfr11|347}}/13.88) round 2}}}} | [[Comunautat de comunas dels Pirenèus audencs|CC dels Pirenèus audencs]] |- | [[Sant Just del Besun]] |11350 | 13,54 | {{popfr11|350}} ({{popfr11|0}}) | {{formatnum:{{#expr:({{popfr11|350}}/13.54) round 2}}}} | [[Comunautat de comunas dels Pirenèus audencs|CC dels Pirenèus audencs]] |- | [[Sant Loís e Paraon]] |11352 | 15,61 | {{popfr11|352}} ({{popfr11|0}}) | {{formatnum:{{#expr:({{popfr11|352}}/15.61) round 2}}}} | [[Comunautat de comunas dels Pirenèus audencs|CC dels Pirenèus audencs]] |- | [[Sant Martin de Les]] |11358 | 9,99 | {{popfr11|358}} ({{popfr11|0}}) | {{formatnum:{{#expr:({{popfr11|358}}/9.99) round 2}}}} | [[Comunautat de comunas dels Pirenèus audencs|CC dels Pirenèus audencs]] |- |[[Antunhac]] |11010 | 9,49 | {{popfr11|010}} ({{popfr11|0}}) | {{formatnum:{{#expr:({{popfr11|010}}/9.49) round 2}}}} | [[Comunautat de comunas del Limosenc|CC del Limosenc]] |- |[[Arcas (Aude)|Arcas]] |11015 | 18,53 | {{popfr11|015}} ({{popfr11|0}}) | {{formatnum:{{#expr:({{popfr11|015}}/18.53) round 2}}}} | [[Comunautat de comunas del Limosenc|CC del Limosenc]] |- |[[Los Banhs de Rènnas|Les Banhs de Rènnas]] |11310 | 18,77 | {{popfr11|310}} ({{popfr11|0}}) | {{formatnum:{{#expr:({{popfr11|310}}/18.77) round 2}}}} | [[Comunautat de comunas del Limosenc|CC del Limosenc]] |- |[[Bugarag]] |11055 | 26,62 | {{popfr11|055}} ({{popfr11|0}}) | {{formatnum:{{#expr:({{popfr11|055}}/26.62) round 2}}}} | [[Comunautat de comunas del Limosenc|CC del Limosenc]] |- |[[Camps (Corbièras)|Camps]] |11065 | 26,35 | {{popfr11|065}} ({{popfr11|0}}) | {{formatnum:{{#expr:({{popfr11|065}}/26.35) round 2}}}} | [[Comunautat de comunas del Limosenc|CC del Limosenc]] |- |[[Cassanhas (Aude)|Cassanhas]] |11073 | 3,74 | {{popfr11|073}} ({{popfr11|0}}) | {{formatnum:{{#expr:({{popfr11|073}}/3.74) round 2}}}} | [[Comunautat de comunas del Limosenc|CC del Limosenc]] |- |[[Coisan]] |11103 | 6,77 | {{popfr11|103}} ({{popfr11|0}}) | {{formatnum:{{#expr:({{popfr11|103}}/6.77) round 2}}}} | [[Comunautat de comunas del Limosenc|CC del Limosenc]] |- |[[Costauçan]] |11109 | 4,47 | {{popfr11|109}} ({{popfr11|0}}) | {{formatnum:{{#expr:({{popfr11|109}}/4.47) round 2}}}} | [[Comunautat de comunas del Limosenc|CC del Limosenc]] |- |[[Cubièra]] |11112 | 14,48 | {{popfr11|112}} ({{popfr11|0}}) | {{formatnum:{{#expr:({{popfr11|112}}/14.48) round 2}}}} | [[Comunautat de comunas del Limosenc|CC del Limosenc]] |- |[[Forton]] |11155 | 20,46 | {{popfr11|155}} ({{popfr11|0}}) | {{formatnum:{{#expr:({{popfr11|155}}/20.46) round 2}}}} | [[Comunautat de comunas del Limosenc|CC del Limosenc]] |- |[[Luc d'Aude]] |11209 | 7,67 | {{popfr11|209}} ({{popfr11|0}}) | {{formatnum:{{#expr:({{popfr11|209}}/7.67) round 2}}}} | [[Comunautat de comunas del Limosenc|CC del Limosenc]] |- |[[Missegre]] |11235 | 7,45 | {{popfr11|235}} ({{popfr11|0}}) | {{formatnum:{{#expr:({{popfr11|235}}/7.45) round 2}}}} | [[Comunautat de comunas del Limosenc|CC del Limosenc]] |- |[[Montasèls]] |11240 | 4,39 | {{popfr11|240}} ({{popfr11|0}}) | {{formatnum:{{#expr:({{popfr11|240}}/4.39) round 2}}}} | [[Comunautat de comunas del Limosenc|CC del Limosenc]] |- |[[Peiròlas]] |11287 | 14,49 | {{popfr11|287}} ({{popfr11|0}}) | {{formatnum:{{#expr:({{popfr11|287}}/14.49) round 2}}}} | [[Comunautat de comunas del Limosenc|CC del Limosenc]] |- |[[Rènnas del Castèl]] |11309 | 14,95 | {{popfr11|309}} ({{popfr11|0}}) | {{formatnum:{{#expr:({{popfr11|309}}/14.95) round 2}}}} | [[Comunautat de comunas del Limosenc|CC del Limosenc]] |- |[[Ròcatalhada e Conilhac]] |11323 | 15,80 | {{popfr11|323}} ({{popfr11|0}}) | {{formatnum:{{#expr:({{popfr11|323}}/15.8) round 2}}}} | [[Comunautat de comunas del Limosenc|CC del Limosenc]] |- |[[La Serpent]] |11376 | 9,59 | {{popfr11|376}} ({{popfr11|0}}) | {{formatnum:{{#expr:({{popfr11|376}}/9.59) round 2}}}} | [[Comunautat de comunas del Limosenc|CC del Limosenc]] |- |[[Sèrras]] |11377 | 4,06 | {{popfr11|377}} ({{popfr11|0}}) | {{formatnum:{{#expr:({{popfr11|377}}/4.06) round 2}}}} | [[Comunautat de comunas del Limosenc|CC del Limosenc]] |- |[[Sogranha]] |11381 | 18,43 | {{popfr11|381}} ({{popfr11|0}}) | {{formatnum:{{#expr:({{popfr11|381}}/18.43) round 2}}}} | [[Comunautat de comunas del Limosenc|CC del Limosenc]] |- |[[Terròlas]] |11389 | 6,63 | {{popfr11|389}} ({{popfr11|0}}) | {{formatnum:{{#expr:({{popfr11|389}}/6.63) round 2}}}} | [[Comunautat de comunas del Limosenc|CC del Limosenc]] |- |[[Valmigièra]] |11402 | 5,94 | {{popfr11|402}} ({{popfr11|0}}) | {{formatnum:{{#expr:({{popfr11|402}}/5.94) round 2}}}} | [[Comunautat de comunas del Limosenc|CC del Limosenc]] |- |[[Artigas (Aude)|Artigas]] |11017 | 6,38 | {{popfr11|017}} ({{popfr11|0}}) | {{formatnum:{{#expr:({{popfr11|017}}/6.38) round 2}}}} | [[Comunautat de comunas dels Pirenèus audencs|CC dels Pirenèus audencs]] |- | [[Atsat]] |11021 | 11,77 | {{popfr11|021}} ({{popfr11|0}}) | {{formatnum:{{#expr:({{popfr11|021}}/11.77) round 2}}}} | [[Comunautat de comunas dels Pirenèus audencs|CC dels Pirenèus audencs]] |- |[[Beceda de Saut]] |11038 | 15,04 | {{popfr11|038}} ({{popfr11|0}}) | {{formatnum:{{#expr:({{popfr11|038}}/15.04) round 2}}}} | [[Comunautat de comunas dels Pirenèus audencs|CC dels Pirenèus audencs]] |- |[[El Bosquet]] |11047 | 25,99 | {{popfr11|047}} ({{popfr11|0}}) | {{formatnum:{{#expr:({{popfr11|047}}/25.99) round 2}}}} | [[Comunautat de comunas dels Pirenèus audencs|CC dels Pirenèus audencs]] |- |[[Calhan (Aude)|Calhan]] |11060 | 7,64 | {{popfr11|060}} ({{popfr11|0}}) | {{formatnum:{{#expr:({{popfr11|060}}/7.64) round 2}}}} | [[Comunautat de comunas dels Pirenèus audencs|CC dels Pirenèus audencs]] |- |[[Al Clat]] |11093 | 10,25 | {{popfr11|093}} ({{popfr11|0}}) | {{formatnum:{{#expr:({{popfr11|093}}/10.25) round 2}}}} | [[Comunautat de comunas dels Pirenèus audencs|CC dels Pirenèus audencs]] |- |[[Conòsols]] |11104 | 27,8 | {{popfr11|104}} ({{popfr11|0}}) | {{formatnum:{{#expr:({{popfr11|104}}/27.8) round 2}}}} | [[Comunautat de comunas dels Pirenèus audencs|CC dels Pirenèus audencs]] |- |[[Escolobre]] |11127 | 31,14 | {{popfr11|127}} ({{popfr11|0}}) | {{formatnum:{{#expr:({{popfr11|127}}/31.14) round 2}}}} | [[Comunautat de comunas dels Pirenèus audencs|CC dels Pirenèus audencs]] |- |[[Ginclar]] |11163 | 7,65 | {{popfr11|163}} ({{popfr11|0}}) | {{formatnum:{{#expr:({{popfr11|163}}/7.65) round 2}}}} | [[Comunautat de comunas dels Pirenèus audencs|CC dels Pirenèus audencs]] |- |[[Montfòrt (Aude)|Montfòrt]] |11244 | 33,32 | {{popfr11|244}} ({{popfr11|0}}) | {{formatnum:{{#expr:({{popfr11|244}}/33.32) round 2}}}} | [[Comunautat de comunas dels Pirenèus audencs|CC dels Pirenèus audencs]] |- |[[La Pradèla e Puèglaurenç]] |11302 | 33,38 | {{popfr11|302}} ({{popfr11|0}}) | {{formatnum:{{#expr:({{popfr11|302}}/33.38) round 2}}}} | [[Comunautat de comunas dels Pirenèus audencs|CC dels Pirenèus audencs]] |- |[[Ròcafòrt de Saut]] |11321 | 21,84 | {{popfr11|321}} ({{popfr11|0}}) | {{formatnum:{{#expr:({{popfr11|321}}/21.84) round 2}}}} | [[Comunautat de comunas dels Pirenèus audencs|CC dels Pirenèus audencs]] |- |[[Salvesinas]] |11373 | 20,09 | {{popfr11|373}} ({{popfr11|0}}) | {{formatnum:{{#expr:({{popfr11|373}}/20.09) round 2}}}} | [[Comunautat de comunas dels Pirenèus audencs|CC dels Pirenèus audencs]] |- |[[Santa Colomba (Aude)|Santa Colomba]] |11335 | 21,04 | {{popfr11|335}} ({{popfr11|0}}) | {{formatnum:{{#expr:({{popfr11|335}}/21.04) round 2}}}} | [[Comunautat de comunas dels Pirenèus audencs|CC dels Pirenèus audencs]] |- |[[Aunat]] |11019 | 10,62 | {{popfr11|019}} ({{popfr11|0}}) | {{formatnum:{{#expr:({{popfr11|019}}/10.62) round 2}}}} | [[Comunautat de comunas dels Pirenèus audencs|CC dels Pirenèus audencs]] |- |[[Bèlcaire]] |11028 | 30,68 | {{popfr11|028}} ({{popfr11|0}}) | {{formatnum:{{#expr:({{popfr11|028}}/30.68) round 2}}}} | [[Comunautat de comunas dels Pirenèus audencs|CC dels Pirenèus audencs]] |- |[[Bèlfòrt de Rebentin]] |11031 | 5,24 | {{popfr11|031}} ({{popfr11|0}}) | {{formatnum:{{#expr:({{popfr11|031}}/5.24) round 2}}}} | [[Comunautat de comunas dels Pirenèus audencs|CC dels Pirenèus audencs]] |- |[[Belvís]] |11036 | 23,61 | {{popfr11|036}} ({{popfr11|0}}) | {{formatnum:{{#expr:({{popfr11|036}}/23.61) round 2}}}} | [[Comunautat de comunas dels Pirenèus audencs|CC dels Pirenèus audencs]] |- |[[Campanha de Saut|Campanhan de Saut]] |11062 | 10,4 | {{popfr11|062}} ({{popfr11|0}}) | {{formatnum:{{#expr:({{popfr11|062}}/10.04) round 2}}}} | [[Comunautat de comunas dels Pirenèus audencs|CC dels Pirenèus audencs]] |- |[[Camurac]] |11066 | 11,61 | {{popfr11|066}} ({{popfr11|0}}) | {{formatnum:{{#expr:({{popfr11|066}}/11.61) round 2}}}} | [[Comunautat de comunas dels Pirenèus audencs|CC dels Pirenèus audencs]] |- |[[Comuns (País de Saut)|Comuns]] |11096 | 14,07 | {{popfr11|096}} ({{popfr11|0}}) | {{formatnum:{{#expr:({{popfr11|096}}/14.07) round 2}}}} | [[Comunautat de comunas dels Pirenèus audencs|CC dels Pirenèus audencs]] |- |[[Espesèlh]] |11130 | 14,31 | {{popfr11|130}} ({{popfr11|0}}) | {{formatnum:{{#expr:({{popfr11|130}}/14.31) round 2}}}} | [[Comunautat de comunas dels Pirenèus audencs|CC dels Pirenèus audencs]] |- |[[La Fajòla]] |11135 | 15,79 | {{popfr11|135}} ({{popfr11|0}}) | {{formatnum:{{#expr:({{popfr11|135}}/15.79) round 2}}}} | [[Comunautat de comunas dels Pirenèus audencs|CC dels Pirenèus audencs]] |- |[[Fontanes (Aude)|Fontanes]] |11147 | 5,29 | {{popfr11|147}} ({{popfr11|0}}) | {{formatnum:{{#expr:({{popfr11|147}}/5.29) round 2}}}} | [[Comunautat de comunas dels Pirenèus audencs|CC dels Pirenèus audencs]] |- |[[Galinagas]] |11160 | 4,14 | {{popfr11|160}} ({{popfr11|0}}) | {{formatnum:{{#expr:({{popfr11|160}}/4.14) round 2}}}} | [[Comunautat de comunas dels Pirenèus audencs|CC dels Pirenèus audencs]] |- |[[Jocon]] |11177 | 6,44 | {{popfr11|177}} ({{popfr11|0}}) | {{formatnum:{{#expr:({{popfr11|177}}/6.44) round 2}}}} | [[Comunautat de comunas dels Pirenèus audencs|CC dels Pirenèus audencs]] |- |[[Masubi]] |11229 | 8,96 | {{popfr11|229}} ({{popfr11|0}}) | {{formatnum:{{#expr:({{popfr11|229}}/8.96) round 2}}}} | [[Comunautat de comunas dels Pirenèus audencs|CC dels Pirenèus audencs]] |- |[[Merial]] |11230 | 17,19 | {{popfr11|230}} ({{popfr11|0}}) | {{formatnum:{{#expr:({{popfr11|230}}/17.19) round 2}}}} | [[Comunautat de comunas dels Pirenèus audencs|CC dels Pirenèus audencs]] |- |[[Niòrt de Saut]] |11265 | 22,11 | {{popfr11|265}} ({{popfr11|0}}) | {{formatnum:{{#expr:({{popfr11|265}}/22.11) round 2}}}} | [[Comunautat de comunas dels Pirenèus audencs|CC dels Pirenèus audencs]] |- |[[Redoma]] |11317 | 11,77 | {{popfr11|317}} ({{popfr11|0}}) | {{formatnum:{{#expr:({{popfr11|317}}/11.77) round 2}}}} | [[Comunautat de comunas dels Pirenèus audencs|CC dels Pirenèus audencs]] |- |[[Ròcafuèlh]] |11320 |22,38 | {{popfr11|320}} ({{popfr11|0}}) | {{formatnum:{{#expr:({{popfr11|320}}/22.38) round 2}}}} | [[Comunautat de comunas dels Pirenèus audencs|CC dels Pirenèus audencs]] |- |[[Valh d'Ambrona]] |11080 | 12,0 | {{popfr11|080}} ({{popfr11|0}}) | {{formatnum:{{#expr:({{popfr11|080}}/12) round 2}}}} | [[Comunautat de comunas dels Pirenèus audencs|CC dels Pirenèus audencs]] |- |[[Corbièras (Lengadòc)|Corbièras]] |11100 | 8,53 | {{popfr11|100}} ({{popfr11|0}}) | {{formatnum:{{#expr:({{popfr11|100}}/8.53) round 2}}}} | [[Comunautat de comunas dels Pirenèus audencs|CC dels Pirenèus audencs]] |- |[[Cortaulin]] |11107 | 7,72 | {{popfr11|107}} ({{popfr11|0}}) | {{formatnum:{{#expr:({{popfr11|107}}/7.72) round 2}}}} | [[Comunautat de comunas dels Pirenèus audencs|CC dels Pirenèus audencs]] |- |[[Eissalabra]] |11091 | 15,49 | {{popfr11|091}} ({{popfr11|0}}) | {{formatnum:{{#expr:({{popfr11|091}}/15.49) round 2}}}} | [[Comunautat de comunas dels Pirenèus audencs|CC dels Pirenèus audencs]] |- |[[Montjardin]] |11249 | 14,11 | {{popfr11|249}} ({{popfr11|0}}) | {{formatnum:{{#expr:({{popfr11|249}}/14.11) round 2}}}} | [[Comunautat de comunas dels Pirenèus audencs|CC dels Pirenèus audencs]] |- |[[Pèirafita de Rasés]] |11282 | 6,72 | {{popfr11|282}} ({{popfr11|0}}) | {{formatnum:{{#expr:({{popfr11|282}}/6.72) round 2}}}} | [[Comunautat de comunas dels Pirenèus audencs|CC dels Pirenèus audencs]] |- |[[Puègverd]] |11303 | 41,29 | {{popfr11|303}} ({{popfr11|0}}) | {{formatnum:{{#expr:({{popfr11|303}}/41.29) round 2}}}} | [[Comunautat de comunas dels Pirenèus audencs|CC dels Pirenèus audencs]] |- |[[Rivèlh]] |11316 | 24,3 | {{popfr11|316}} ({{popfr11|0}}) | {{formatnum:{{#expr:({{popfr11|316}}/24.3) round 2}}}} | [[Comunautat de comunas dels Pirenèus audencs|CC dels Pirenèus audencs]] |- |[[Sant Benaset]] |11333 | 21,31 | {{popfr11|333}} ({{popfr11|0}}) | {{formatnum:{{#expr:({{popfr11|333}}/21.31) round 2}}}} | [[Comunautat de comunas dels Pirenèus audencs|CC dels Pirenèus audencs]] |- |[[Santa Colomba d'Ers]] |11336 | 10,61 | {{popfr11|336}} ({{popfr11|0}}) | {{formatnum:{{#expr:({{popfr11|336}}/10.61) round 2}}}} | [[Comunautat de comunas dels Pirenèus audencs|CC dels Pirenèus audencs]] |- |[[Sant Joan de Paracòl]] |11346 | 7,08 | {{popfr11|346}} ({{popfr11|0}}) | {{formatnum:{{#expr:({{popfr11|346}}/7.08) round 2}}}} | [[Comunautat de comunas dels Pirenèus audencs|CC dels Pirenèus audencs]] |- |[[Sonac (Lengadòc)|Sonac]] |11380 | 13,74 | {{popfr11|380}} ({{popfr11|0}}) | {{formatnum:{{#expr:({{popfr11|380}}/13.74) round 2}}}} | [[Comunautat de comunas dels Pirenèus audencs|CC dels Pirenèus audencs]] |- |[[Tresièrs]] |11400 | 6,41 | {{popfr11|400}} ({{popfr11|0}}) | {{formatnum:{{#expr:({{popfr11|400}}/6.41) round 2}}}} | [[Comunautat de comunas dels Pirenèus audencs|CC dels Pirenèus audencs]] |- |[[Vilafòrt (Aude)|Vilafòrt]] |11424 | 12,67 | {{popfr11|424}} ({{popfr11|0}}) | {{formatnum:{{#expr:({{popfr11|424}}/12.67) round 2}}}} | [[Comunautat de comunas dels Pirenèus audencs|CC dels Pirenèus audencs]] |- |} ==Istòria== De 1790 a 1795, [[Quilhan]] èra caplòc de districte. De 1790 a 1801, las comunas de [[Bèlvianes e Cavirac]], [[Brenac]], [[Ginòlas]], Quilhan, [[Sant Ferriòl]] e [[Sant Jolian de Bèc]] èran del canton de Quilhan, las comunas de [[Campanha d'Aude]], d'Esperasan, de [[Fan (Aude)|Fan]], de [[Granes]] e de [[Rovenac]] èran del canton d'[[Esperasan]], las comunas de [[Codons]], de Marçan, de [[Quirbajon]] e de [[Sant Martin de Les]] èran del canton de [[Marçan (Aude)|Marçan]], [[Nebiàs]] èra del canton de [[Puègverd]], las comunas de [[Sant Just del Besun]] e [[Sant Loís e Paraon]] èran del canton de [[Bugarag]]. En 1801, quand le nombre dels cantons foguèt demingat, les canton d'Esperasan, de Marçan, de Puègverd e de Bugarag foguèron suprimits e totas las comunas citadas passèron al canton de Quilhan <ref>fichas Cassini-EHESS de las comunas concernidas</ref>. </br> En 2014, quand faguèron una refòrma cantonala, le canton de Quilhan foguèt conservat e fòrtament agrandit, per las eleccions departamentalas de 2015, en aplicacion del decret n° 2014-204 del 21 de febrièr de 2014 <ref>[https://www.legifrance.gouv.fr/loda/id/JORFTEXT000028652386]</ref>. </br> Las fusions de comunas concernisson especialament le canton ancian de Quilhan dins las annadas 2010. Le 1èr de genièr de [[2016]], Brenac fusionèt ambe [[Quilhan]] per formar una comuna novèla que gardèt lo nom de Quilhan. Brenac demòra comuna delegada. Le [[1èr de genièr]] de [[2019]], [[Fan]] e [[Rovenac]] fusionèron en demorant comunas delegadas, dins la [[comuna novèla]] de [[Fan e Rovenac]] (oficialament, ''Val-du-Faby''). ==Nòtas== <references/> {{Portal Lengadòc}} 25jiexozq8iem2tu8p12ulp8xmuvwyn 2508015 2508014 2026-08-30T09:08:12Z Alaric 506 44932 /* Composicion dempuèi 2015 */ 2508015 wikitext text/x-wiki {{Dialècte Lengadocian}} {{Infobox Canton de França |carta=oc |nom=Canton de Quilhan |imatge = Map canton code 11 26.svg | reg= [[Lengadòc-Rosselhon]] | dept= {{Aude}} | arrt= [[Arrondiment de Limós]] |vila= [[Quilhan]] |nbcom= 18 ------> |canton=1126 |km²= 216,24 |cons= Anne-Marie Cortes ([[PS]]) |datas= [[2008]]-[[2015]] |}} Le '''canton de Quilhan''', mantengut e agrandit en 2014-2015, vengut en 2016 oficialament '''de la Nauta Val d'Aude''', es una division administrativa de [[Lengadòc]], venguda dempuèi 2015 sonque circonscripcion electorala, situada dins l'[[arrondiment de Limós]], le [[departaments franceses|departament]] d'[[Aude]] e la [[regions francesas|region]] de [[Lengadòc-Rosselhon]], ara d'{{Ocreg}}. Totas las comunas demòran dempuèi [[2015]] dins le canton novèl. </br> '''La mapa es la de l'[[arrondiment de Limós]] abans 2015.''' ==Composicion abans 2015== {|class= "wikitable" !Nom !Width="135"|Còdi INSEE !Superficia (<small>km²</small>) !Populacion !Densitat (<small>ab/km²</small>) !Intercomunalitat |- | [[Bèlvianes e Cavirac]] |11035 | 11,68 | {{popfr11|035}} ({{popfr11|0}}) | {{formatnum:{{#expr:({{popfr11|035}}/11.68) round 2}}}} | [[Comunautat de comunas dels Pirenèus audencs|CC dels Pirenèus audencs]] |- | [[Brenac]] |11050 | 13,66 | {{popfrs11|050}} ({{popfrs11|0}}) | {{formatnum:{{#expr:({{popfrs11|050}}/13.66) round 2}}}} | [[Comunautat de comunas dels Pirenèus audencs|CC dels Pirenèus audencs]] |- | [[Campanha d'Aude]] |11063 | 5,97 | {{popfr11|063}} ({{popfr11|0}}) | {{formatnum:{{#expr:({{popfr11|063}}/5.97) round 2}}}} | [[Comunautat de comunas dels Pirenèus audencs|CC dels Pirenèus audencs]] |- | [[Codons]] |11101 | 9,5 | {{popfr11|101}} ({{popfr11|0}}) | {{formatnum:{{#expr:({{popfr11|101}}/9.5) round 2}}}} | [[Comunautat de comunas dels Pirenèus audencs|CC dels Pirenèus audencs]] |- | [[Esperasan]] |11129 | 10,52 | {{popfr11|129}} ({{popfr11|0}}) | {{formatnum:{{#expr:({{popfr11|129}}/10.52) round 2}}}} | [[Comunautat de comunas dels Pirenèus audencs|CC dels Pirenèus audencs]] |- | [[Fan (Aude)|Fan]] |11131 | 11,48 | {{popfrs11|131}} ({{popfrs11|0}}) | {{formatnum:{{#expr:({{popfrs11|131}}/11.48) round 2}}}} | [[Comunautat de comunas dels Pirenèus audencs|CC dels Pirenèus audencs]] |- | [[Ginòlas]] |11165 | 6,17 | {{popfr11|165}} ({{popfr11|0}}) | {{formatnum:{{#expr:({{popfr11|165}}/6.17) round 2}}}} | [[Comunautat de comunas dels Pirenèus audencs|CC dels Pirenèus audencs]] |- | [[Granes]] |11168 | 5,38 | {{popfr11|168}} ({{popfr11|0}}) | {{formatnum:{{#expr:({{popfr11|168}}/5.38) round 2}}}} | [[Comunautat de comunas dels Pirenèus audencs|CC dels Pirenèus audencs]] |- | [[Marçan (Aude)|Marçan]] |11219 | 19,17 | {{popfr11|219}} ({{popfr11|0}}) | {{formatnum:{{#expr:({{popfr11|219}}/19.17) round 2}}}} | [[Comunautat de comunas dels Pirenèus audencs|CC dels Pirenèus audencs]] |- | [[Nebiàs]] |11263 | 12,69 | {{popfr11|263}} ({{popfr11|0}}) | {{formatnum:{{#expr:({{popfr11|263}}/12.69) round 2}}}} | [[Comunautat de comunas dels Pirenèus audencs|CC dels Pirenèus audencs]] |- | '''[[Quilhan]]''' |11304 | 20,97 | 3220 (2013) | 154 en 2013 | [[Comunautat de comunas dels Pirenèus audencs|CC dels Pirenèus audencs]] |- | [[Quirbajon]] |11306 | 13,95 | {{popfr11|306}} ({{popfr11|0}}) | {{formatnum:{{#expr:({{popfr11|306}}/13.95) round 2}}}} | [[Comunautat de comunas dels Pirenèus audencs|CC dels Pirenèus audencs]] |- | [[Rovenac]] |11329 | 12,23 | {{popfrs11|329}} ({{popfrs11|0}}) | {{formatnum:{{#expr:({{popfrs11|329}}/12.23) round 2}}}} | [[Comunautat de comunas dels Pirenèus audencs|CC dels Pirenèus audencs]] |- | [[Sant Ferriòl]] |11341 | 9,85 | {{popfr11|341}} ({{popfr11|0}}) | {{formatnum:{{#expr:({{popfr11|341}}/9.85) round 2}}}} | [[Comunautat de comunas dels Pirenèus audencs|CC dels Pirenèus audencs]] |- | [[Sant Jolian de Bèc]] |11347 | 13,88 | {{popfr11|347}} ({{popfr11|0}}) | {{formatnum:{{#expr:({{popfr11|347}}/13.88) round 2}}}} | [[Comunautat de comunas dels Pirenèus audencs|CC dels Pirenèus audencs]] |- | [[Sant Just del Besun]] |11350 | 13,54 | {{popfr11|350}} ({{popfr11|0}}) | {{formatnum:{{#expr:({{popfr11|350}}/13.54) round 2}}}} | [[Comunautat de comunas dels Pirenèus audencs|CC dels Pirenèus audencs]] |- | [[Sant Loís e Paraon]] |11352 | 15,61 | {{popfr11|352}} ({{popfr11|0}}) | {{formatnum:{{#expr:({{popfr11|352}}/15.61) round 2}}}} | [[Comunautat de comunas dels Pirenèus audencs|CC dels Pirenèus audencs]] |- | [[Sant Martin de Les]] |11358 | 9,99 | {{popfr11|358}} ({{popfr11|0}}) | {{formatnum:{{#expr:({{popfr11|358}}/9.99) round 2}}}} | [[Comunautat de comunas dels Pirenèus audencs|CC dels Pirenèus audencs]] |- |} ==Composicion dempuèi 2015== Le canton de la Val Nauta d'Aude compren totas las comunas del canton vièlh de Quilhan, del [[canton de Coisan]], del [[canton d'Atsat]], del [[canton de Bèlcaire]] e del [[canton d'Eissalabra]]. [[imatge:Aude_-_Canton_La_Haute-Vallée_de_l'Aude_2015.svg|thumb|300px|left|Mapa del canton novèl dins le departament]] {{Clr}} {|class= "wikitable" !Nom !Width="135"|Còdi INSEE !Superficia (<small>km²</small>) !Populacion !Densitat (<small>ab/km²</small>) !Intercomunalitat |- | [[Bèlvianes e Cavirac]] |11035 | 11,68 | {{popfr11|035}} ({{popfr11|0}}) | {{formatnum:{{#expr:({{popfr11|035}}/11.68) round 2}}}} | [[Comunautat de comunas dels Pirenèus audencs|CC dels Pirenèus audencs]] |- | [[Campanha d'Aude]] |11063 | 5,97 | {{popfr11|063}} ({{popfr11|0}}) | {{formatnum:{{#expr:({{popfr11|063}}/5.97) round 2}}}} | [[Comunautat de comunas dels Pirenèus audencs|CC dels Pirenèus audencs]] |- | [[Codons]] |11101 | 9,5 | {{popfr11|101}} ({{popfr11|0}}) | {{formatnum:{{#expr:({{popfr11|101}}/9.5) round 2}}}} | [[Comunautat de comunas dels Pirenèus audencs|CC dels Pirenèus audencs]] |- |[[Corbièras (Lengadòc)|Corbièras]] |11100 | 8,53 | {{popfr11|100}} ({{popfr11|0}}) | {{formatnum:{{#expr:({{popfr11|100}}/8.53) round 2}}}} | [[Comunautat de comunas dels Pirenèus audencs|CC dels Pirenèus audencs]] |- |[[Cortaulin]] |11107 | 7,72 | {{popfr11|107}} ({{popfr11|0}}) | {{formatnum:{{#expr:({{popfr11|107}}/7.72) round 2}}}} | [[Comunautat de comunas dels Pirenèus audencs|CC dels Pirenèus audencs]] |- |[[Eissalabra]] |11091 | 15,49 | {{popfr11|091}} ({{popfr11|0}}) | {{formatnum:{{#expr:({{popfr11|091}}/15.49) round 2}}}} | [[Comunautat de comunas dels Pirenèus audencs|CC dels Pirenèus audencs]] |- | [[Esperasan]] |11129 | 10,52 | {{popfr11|129}} ({{popfr11|0}}) | {{formatnum:{{#expr:({{popfr11|129}}/10.52) round 2}}}} | [[Comunautat de comunas dels Pirenèus audencs|CC dels Pirenèus audencs]] |- | [[Fan e Rovenac]] |11131 | 23,71 | {{popfr11|131}} ({{popfr11|0}}) | {{formatnum:{{#expr:({{popfr11|131}}/23.71) round 2}}}} | [[Comunautat de comunas dels Pirenèus audencs|CC dels Pirenèus audencs]] |- | [[Ginòlas]] |11165 | 6,17 | {{popfr11|165}} ({{popfr11|0}}) | {{formatnum:{{#expr:({{popfr11|165}}/6.17) round 2}}}} | [[Comunautat de comunas dels Pirenèus audencs|CC dels Pirenèus audencs]] |- | [[Granes]] |11168 | 5,38 | {{popfr11|168}} ({{popfr11|0}}) | {{formatnum:{{#expr:({{popfr11|168}}/5.38) round 2}}}} | [[Comunautat de comunas dels Pirenèus audencs|CC dels Pirenèus audencs]] |- | [[Marçan (Aude)|Marçan]] |11219 | 19,17 | {{popfr11|219}} ({{popfr11|0}}) | {{formatnum:{{#expr:({{popfr11|219}}/19.17) round 2}}}} | [[Comunautat de comunas dels Pirenèus audencs|CC dels Pirenèus audencs]] |- |[[Montjardin]] |11249 | 14,11 | {{popfr11|249}} ({{popfr11|0}}) | {{formatnum:{{#expr:({{popfr11|249}}/14.11) round 2}}}} | [[Comunautat de comunas dels Pirenèus audencs|CC dels Pirenèus audencs]] |- | [[Nebiàs]] |11263 | 12,69 | {{popfr11|263}} ({{popfr11|0}}) | {{formatnum:{{#expr:({{popfr11|263}}/12.69) round 2}}}} | [[Comunautat de comunas dels Pirenèus audencs|CC dels Pirenèus audencs]] |- |[[Niòrt de Saut]] |11265 | 22,11 | {{popfr11|265}} ({{popfr11|0}}) | {{formatnum:{{#expr:({{popfr11|265}}/22.11) round 2}}}} | [[Comunautat de comunas dels Pirenèus audencs|CC dels Pirenèus audencs]] |- |[[Pèirafita de Rasés]] |11282 | 6,72 | {{popfr11|282}} ({{popfr11|0}}) | {{formatnum:{{#expr:({{popfr11|282}}/6.72) round 2}}}} | [[Comunautat de comunas dels Pirenèus audencs|CC dels Pirenèus audencs]] |- |[[Puègverd]] |11303 | 41,29 | {{popfr11|303}} ({{popfr11|0}}) | {{formatnum:{{#expr:({{popfr11|303}}/41.29) round 2}}}} | [[Comunautat de comunas dels Pirenèus audencs|CC dels Pirenèus audencs]] |- | '''[[Quilhan (comuna novèla)]]''' |11304 | 34,63 | {{popfr11|304}} ({{popfr11|0}}) | {{formatnum:{{#expr:({{popfr11|304}}/34.63) round 2}}}} | [[Comunautat de comunas dels Pirenèus audencs|CC dels Pirenèus audencs]] |- | [[Quirbajon]] |11306 | 13,95 | {{popfr11|306}} ({{popfr11|0}}) | {{formatnum:{{#expr:({{popfr11|306}}/13.95) round 2}}}} | [[Comunautat de comunas dels Pirenèus audencs|CC dels Pirenèus audencs]] |- |[[Redoma]] |11317 | 11,77 | {{popfr11|317}} ({{popfr11|0}}) | {{formatnum:{{#expr:({{popfr11|317}}/11.77) round 2}}}} | [[Comunautat de comunas dels Pirenèus audencs|CC dels Pirenèus audencs]] |- |[[Rivèlh]] |11316 | 24,3 | {{popfr11|316}} ({{popfr11|0}}) | {{formatnum:{{#expr:({{popfr11|316}}/24.3) round 2}}}} | [[Comunautat de comunas dels Pirenèus audencs|CC dels Pirenèus audencs]] |- |[[Ròcafuèlh]] |11320 |22,38 | {{popfr11|320}} ({{popfr11|0}}) | {{formatnum:{{#expr:({{popfr11|320}}/22.38) round 2}}}} | [[Comunautat de comunas dels Pirenèus audencs|CC dels Pirenèus audencs]] |- |[[Santa Colomba d'Ers]] |11336 | 10,61 | {{popfr11|336}} ({{popfr11|0}}) | {{formatnum:{{#expr:({{popfr11|336}}/10.61) round 2}}}} | [[Comunautat de comunas dels Pirenèus audencs|CC dels Pirenèus audencs]] |- |[[Sant Benaset]] |11333 | 21,31 | {{popfr11|333}} ({{popfr11|0}}) | {{formatnum:{{#expr:({{popfr11|333}}/21.31) round 2}}}} | [[Comunautat de comunas dels Pirenèus audencs|CC dels Pirenèus audencs]] |- | [[Sant Ferriòl]] |11341 | 9,85 | {{popfr11|341}} ({{popfr11|0}}) | {{formatnum:{{#expr:({{popfr11|341}}/9.85) round 2}}}} | [[Comunautat de comunas dels Pirenèus audencs|CC dels Pirenèus audencs]] |- |[[Sant Joan de Paracòl]] |11346 | 7,08 | {{popfr11|346}} ({{popfr11|0}}) | {{formatnum:{{#expr:({{popfr11|346}}/7.08) round 2}}}} | [[Comunautat de comunas dels Pirenèus audencs|CC dels Pirenèus audencs]] |- | [[Sant Jolian de Bèc]] |11347 | 13,88 | {{popfr11|347}} ({{popfr11|0}}) | {{formatnum:{{#expr:({{popfr11|347}}/13.88) round 2}}}} | [[Comunautat de comunas dels Pirenèus audencs|CC dels Pirenèus audencs]] |- | [[Sant Just del Besun]] |11350 | 13,54 | {{popfr11|350}} ({{popfr11|0}}) | {{formatnum:{{#expr:({{popfr11|350}}/13.54) round 2}}}} | [[Comunautat de comunas dels Pirenèus audencs|CC dels Pirenèus audencs]] |- | [[Sant Loís e Paraon]] |11352 | 15,61 | {{popfr11|352}} ({{popfr11|0}}) | {{formatnum:{{#expr:({{popfr11|352}}/15.61) round 2}}}} | [[Comunautat de comunas dels Pirenèus audencs|CC dels Pirenèus audencs]] |- | [[Sant Martin de Les]] |11358 | 9,99 | {{popfr11|358}} ({{popfr11|0}}) | {{formatnum:{{#expr:({{popfr11|358}}/9.99) round 2}}}} | [[Comunautat de comunas dels Pirenèus audencs|CC dels Pirenèus audencs]] |- |[[Sonac (Lengadòc)|Sonac]] |11380 | 13,74 | {{popfr11|380}} ({{popfr11|0}}) | {{formatnum:{{#expr:({{popfr11|380}}/13.74) round 2}}}} | [[Comunautat de comunas dels Pirenèus audencs|CC dels Pirenèus audencs]] |- |[[Tresièrs]] |11400 | 6,41 | {{popfr11|400}} ({{popfr11|0}}) | {{formatnum:{{#expr:({{popfr11|400}}/6.41) round 2}}}} | [[Comunautat de comunas dels Pirenèus audencs|CC dels Pirenèus audencs]] |- |[[Valh d'Ambrona]] |11080 | 12,0 | {{popfr11|080}} ({{popfr11|0}}) | {{formatnum:{{#expr:({{popfr11|080}}/12) round 2}}}} | [[Comunautat de comunas dels Pirenèus audencs|CC dels Pirenèus audencs]] |- |[[Vilafòrt (Aude)|Vilafòrt]] |11424 | 12,67 | {{popfr11|424}} ({{popfr11|0}}) | {{formatnum:{{#expr:({{popfr11|424}}/12.67) round 2}}}} | [[Comunautat de comunas dels Pirenèus audencs|CC dels Pirenèus audencs]] |- |[[Antunhac]] |11010 | 9,49 | {{popfr11|010}} ({{popfr11|0}}) | {{formatnum:{{#expr:({{popfr11|010}}/9.49) round 2}}}} | [[Comunautat de comunas del Limosenc|CC del Limosenc]] |- |[[Arcas (Aude)|Arcas]] |11015 | 18,53 | {{popfr11|015}} ({{popfr11|0}}) | {{formatnum:{{#expr:({{popfr11|015}}/18.53) round 2}}}} | [[Comunautat de comunas del Limosenc|CC del Limosenc]] |- |[[Los Banhs de Rènnas|Les Banhs de Rènnas]] |11310 | 18,77 | {{popfr11|310}} ({{popfr11|0}}) | {{formatnum:{{#expr:({{popfr11|310}}/18.77) round 2}}}} | [[Comunautat de comunas del Limosenc|CC del Limosenc]] |- |[[Bugarag]] |11055 | 26,62 | {{popfr11|055}} ({{popfr11|0}}) | {{formatnum:{{#expr:({{popfr11|055}}/26.62) round 2}}}} | [[Comunautat de comunas del Limosenc|CC del Limosenc]] |- |[[Camps (Corbièras)|Camps]] |11065 | 26,35 | {{popfr11|065}} ({{popfr11|0}}) | {{formatnum:{{#expr:({{popfr11|065}}/26.35) round 2}}}} | [[Comunautat de comunas del Limosenc|CC del Limosenc]] |- |[[Cassanhas (Aude)|Cassanhas]] |11073 | 3,74 | {{popfr11|073}} ({{popfr11|0}}) | {{formatnum:{{#expr:({{popfr11|073}}/3.74) round 2}}}} | [[Comunautat de comunas del Limosenc|CC del Limosenc]] |- |[[Coisan]] |11103 | 6,77 | {{popfr11|103}} ({{popfr11|0}}) | {{formatnum:{{#expr:({{popfr11|103}}/6.77) round 2}}}} | [[Comunautat de comunas del Limosenc|CC del Limosenc]] |- |[[Costauçan]] |11109 | 4,47 | {{popfr11|109}} ({{popfr11|0}}) | {{formatnum:{{#expr:({{popfr11|109}}/4.47) round 2}}}} | [[Comunautat de comunas del Limosenc|CC del Limosenc]] |- |[[Cubièra]] |11112 | 14,48 | {{popfr11|112}} ({{popfr11|0}}) | {{formatnum:{{#expr:({{popfr11|112}}/14.48) round 2}}}} | [[Comunautat de comunas del Limosenc|CC del Limosenc]] |- |[[Forton]] |11155 | 20,46 | {{popfr11|155}} ({{popfr11|0}}) | {{formatnum:{{#expr:({{popfr11|155}}/20.46) round 2}}}} | [[Comunautat de comunas del Limosenc|CC del Limosenc]] |- |[[Luc d'Aude]] |11209 | 7,67 | {{popfr11|209}} ({{popfr11|0}}) | {{formatnum:{{#expr:({{popfr11|209}}/7.67) round 2}}}} | [[Comunautat de comunas del Limosenc|CC del Limosenc]] |- |[[Missegre]] |11235 | 7,45 | {{popfr11|235}} ({{popfr11|0}}) | {{formatnum:{{#expr:({{popfr11|235}}/7.45) round 2}}}} | [[Comunautat de comunas del Limosenc|CC del Limosenc]] |- |[[Montasèls]] |11240 | 4,39 | {{popfr11|240}} ({{popfr11|0}}) | {{formatnum:{{#expr:({{popfr11|240}}/4.39) round 2}}}} | [[Comunautat de comunas del Limosenc|CC del Limosenc]] |- |[[Peiròlas]] |11287 | 14,49 | {{popfr11|287}} ({{popfr11|0}}) | {{formatnum:{{#expr:({{popfr11|287}}/14.49) round 2}}}} | [[Comunautat de comunas del Limosenc|CC del Limosenc]] |- |[[Rènnas del Castèl]] |11309 | 14,95 | {{popfr11|309}} ({{popfr11|0}}) | {{formatnum:{{#expr:({{popfr11|309}}/14.95) round 2}}}} | [[Comunautat de comunas del Limosenc|CC del Limosenc]] |- |[[Ròcatalhada e Conilhac]] |11323 | 15,80 | {{popfr11|323}} ({{popfr11|0}}) | {{formatnum:{{#expr:({{popfr11|323}}/15.8) round 2}}}} | [[Comunautat de comunas del Limosenc|CC del Limosenc]] |- |[[La Serpent]] |11376 | 9,59 | {{popfr11|376}} ({{popfr11|0}}) | {{formatnum:{{#expr:({{popfr11|376}}/9.59) round 2}}}} | [[Comunautat de comunas del Limosenc|CC del Limosenc]] |- |[[Sèrras]] |11377 | 4,06 | {{popfr11|377}} ({{popfr11|0}}) | {{formatnum:{{#expr:({{popfr11|377}}/4.06) round 2}}}} | [[Comunautat de comunas del Limosenc|CC del Limosenc]] |- |[[Sogranha]] |11381 | 18,43 | {{popfr11|381}} ({{popfr11|0}}) | {{formatnum:{{#expr:({{popfr11|381}}/18.43) round 2}}}} | [[Comunautat de comunas del Limosenc|CC del Limosenc]] |- |[[Terròlas]] |11389 | 6,63 | {{popfr11|389}} ({{popfr11|0}}) | {{formatnum:{{#expr:({{popfr11|389}}/6.63) round 2}}}} | [[Comunautat de comunas del Limosenc|CC del Limosenc]] |- |[[Valmigièra]] |11402 | 5,94 | {{popfr11|402}} ({{popfr11|0}}) | {{formatnum:{{#expr:({{popfr11|402}}/5.94) round 2}}}} | [[Comunautat de comunas del Limosenc|CC del Limosenc]] |- |[[Artigas (Aude)|Artigas]] |11017 | 6,38 | {{popfr11|017}} ({{popfr11|0}}) | {{formatnum:{{#expr:({{popfr11|017}}/6.38) round 2}}}} | [[Comunautat de comunas dels Pirenèus audencs|CC dels Pirenèus audencs]] |- | [[Atsat]] |11021 | 11,77 | {{popfr11|021}} ({{popfr11|0}}) | {{formatnum:{{#expr:({{popfr11|021}}/11.77) round 2}}}} | [[Comunautat de comunas dels Pirenèus audencs|CC dels Pirenèus audencs]] |- |[[Beceda de Saut]] |11038 | 15,04 | {{popfr11|038}} ({{popfr11|0}}) | {{formatnum:{{#expr:({{popfr11|038}}/15.04) round 2}}}} | [[Comunautat de comunas dels Pirenèus audencs|CC dels Pirenèus audencs]] |- |[[El Bosquet]] |11047 | 25,99 | {{popfr11|047}} ({{popfr11|0}}) | {{formatnum:{{#expr:({{popfr11|047}}/25.99) round 2}}}} | [[Comunautat de comunas dels Pirenèus audencs|CC dels Pirenèus audencs]] |- |[[Calhan (Aude)|Calhan]] |11060 | 7,64 | {{popfr11|060}} ({{popfr11|0}}) | {{formatnum:{{#expr:({{popfr11|060}}/7.64) round 2}}}} | [[Comunautat de comunas dels Pirenèus audencs|CC dels Pirenèus audencs]] |- |[[Al Clat]] |11093 | 10,25 | {{popfr11|093}} ({{popfr11|0}}) | {{formatnum:{{#expr:({{popfr11|093}}/10.25) round 2}}}} | [[Comunautat de comunas dels Pirenèus audencs|CC dels Pirenèus audencs]] |- |[[Conòsols]] |11104 | 27,8 | {{popfr11|104}} ({{popfr11|0}}) | {{formatnum:{{#expr:({{popfr11|104}}/27.8) round 2}}}} | [[Comunautat de comunas dels Pirenèus audencs|CC dels Pirenèus audencs]] |- |[[Escolobre]] |11127 | 31,14 | {{popfr11|127}} ({{popfr11|0}}) | {{formatnum:{{#expr:({{popfr11|127}}/31.14) round 2}}}} | [[Comunautat de comunas dels Pirenèus audencs|CC dels Pirenèus audencs]] |- |[[Ginclar]] |11163 | 7,65 | {{popfr11|163}} ({{popfr11|0}}) | {{formatnum:{{#expr:({{popfr11|163}}/7.65) round 2}}}} | [[Comunautat de comunas dels Pirenèus audencs|CC dels Pirenèus audencs]] |- |[[Montfòrt (Aude)|Montfòrt]] |11244 | 33,32 | {{popfr11|244}} ({{popfr11|0}}) | {{formatnum:{{#expr:({{popfr11|244}}/33.32) round 2}}}} | [[Comunautat de comunas dels Pirenèus audencs|CC dels Pirenèus audencs]] |- |[[La Pradèla e Puèglaurenç]] |11302 | 33,38 | {{popfr11|302}} ({{popfr11|0}}) | {{formatnum:{{#expr:({{popfr11|302}}/33.38) round 2}}}} | [[Comunautat de comunas dels Pirenèus audencs|CC dels Pirenèus audencs]] |- |[[Ròcafòrt de Saut]] |11321 | 21,84 | {{popfr11|321}} ({{popfr11|0}}) | {{formatnum:{{#expr:({{popfr11|321}}/21.84) round 2}}}} | [[Comunautat de comunas dels Pirenèus audencs|CC dels Pirenèus audencs]] |- |[[Salvesinas]] |11373 | 20,09 | {{popfr11|373}} ({{popfr11|0}}) | {{formatnum:{{#expr:({{popfr11|373}}/20.09) round 2}}}} | [[Comunautat de comunas dels Pirenèus audencs|CC dels Pirenèus audencs]] |- |[[Santa Colomba (Aude)|Santa Colomba]] |11335 | 21,04 | {{popfr11|335}} ({{popfr11|0}}) | {{formatnum:{{#expr:({{popfr11|335}}/21.04) round 2}}}} | [[Comunautat de comunas dels Pirenèus audencs|CC dels Pirenèus audencs]] |- |[[Aunat]] |11019 | 10,62 | {{popfr11|019}} ({{popfr11|0}}) | {{formatnum:{{#expr:({{popfr11|019}}/10.62) round 2}}}} | [[Comunautat de comunas dels Pirenèus audencs|CC dels Pirenèus audencs]] |- |[[Bèlcaire]] |11028 | 30,68 | {{popfr11|028}} ({{popfr11|0}}) | {{formatnum:{{#expr:({{popfr11|028}}/30.68) round 2}}}} | [[Comunautat de comunas dels Pirenèus audencs|CC dels Pirenèus audencs]] |- |[[Bèlfòrt de Rebentin]] |11031 | 5,24 | {{popfr11|031}} ({{popfr11|0}}) | {{formatnum:{{#expr:({{popfr11|031}}/5.24) round 2}}}} | [[Comunautat de comunas dels Pirenèus audencs|CC dels Pirenèus audencs]] |- |[[Belvís]] |11036 | 23,61 | {{popfr11|036}} ({{popfr11|0}}) | {{formatnum:{{#expr:({{popfr11|036}}/23.61) round 2}}}} | [[Comunautat de comunas dels Pirenèus audencs|CC dels Pirenèus audencs]] |- |[[Campanha de Saut|Campanhan de Saut]] |11062 | 10,4 | {{popfr11|062}} ({{popfr11|0}}) | {{formatnum:{{#expr:({{popfr11|062}}/10.04) round 2}}}} | [[Comunautat de comunas dels Pirenèus audencs|CC dels Pirenèus audencs]] |- |[[Camurac]] |11066 | 11,61 | {{popfr11|066}} ({{popfr11|0}}) | {{formatnum:{{#expr:({{popfr11|066}}/11.61) round 2}}}} | [[Comunautat de comunas dels Pirenèus audencs|CC dels Pirenèus audencs]] |- |[[Comuns (País de Saut)|Comuns]] |11096 | 14,07 | {{popfr11|096}} ({{popfr11|0}}) | {{formatnum:{{#expr:({{popfr11|096}}/14.07) round 2}}}} | [[Comunautat de comunas dels Pirenèus audencs|CC dels Pirenèus audencs]] |- |[[Espesèlh]] |11130 | 14,31 | {{popfr11|130}} ({{popfr11|0}}) | {{formatnum:{{#expr:({{popfr11|130}}/14.31) round 2}}}} | [[Comunautat de comunas dels Pirenèus audencs|CC dels Pirenèus audencs]] |- |[[La Fajòla]] |11135 | 15,79 | {{popfr11|135}} ({{popfr11|0}}) | {{formatnum:{{#expr:({{popfr11|135}}/15.79) round 2}}}} | [[Comunautat de comunas dels Pirenèus audencs|CC dels Pirenèus audencs]] |- |[[Fontanes (Aude)|Fontanes]] |11147 | 5,29 | {{popfr11|147}} ({{popfr11|0}}) | {{formatnum:{{#expr:({{popfr11|147}}/5.29) round 2}}}} | [[Comunautat de comunas dels Pirenèus audencs|CC dels Pirenèus audencs]] |- |[[Galinagas]] |11160 | 4,14 | {{popfr11|160}} ({{popfr11|0}}) | {{formatnum:{{#expr:({{popfr11|160}}/4.14) round 2}}}} | [[Comunautat de comunas dels Pirenèus audencs|CC dels Pirenèus audencs]] |- |[[Jocon]] |11177 | 6,44 | {{popfr11|177}} ({{popfr11|0}}) | {{formatnum:{{#expr:({{popfr11|177}}/6.44) round 2}}}} | [[Comunautat de comunas dels Pirenèus audencs|CC dels Pirenèus audencs]] |- |[[Masubi]] |11229 | 8,96 | {{popfr11|229}} ({{popfr11|0}}) | {{formatnum:{{#expr:({{popfr11|229}}/8.96) round 2}}}} | [[Comunautat de comunas dels Pirenèus audencs|CC dels Pirenèus audencs]] |- |[[Merial]] |11230 | 17,19 | {{popfr11|230}} ({{popfr11|0}}) | {{formatnum:{{#expr:({{popfr11|230}}/17.19) round 2}}}} | [[Comunautat de comunas dels Pirenèus audencs|CC dels Pirenèus audencs]] |- |} ==Istòria== De 1790 a 1795, [[Quilhan]] èra caplòc de districte. De 1790 a 1801, las comunas de [[Bèlvianes e Cavirac]], [[Brenac]], [[Ginòlas]], Quilhan, [[Sant Ferriòl]] e [[Sant Jolian de Bèc]] èran del canton de Quilhan, las comunas de [[Campanha d'Aude]], d'Esperasan, de [[Fan (Aude)|Fan]], de [[Granes]] e de [[Rovenac]] èran del canton d'[[Esperasan]], las comunas de [[Codons]], de Marçan, de [[Quirbajon]] e de [[Sant Martin de Les]] èran del canton de [[Marçan (Aude)|Marçan]], [[Nebiàs]] èra del canton de [[Puègverd]], las comunas de [[Sant Just del Besun]] e [[Sant Loís e Paraon]] èran del canton de [[Bugarag]]. En 1801, quand le nombre dels cantons foguèt demingat, les canton d'Esperasan, de Marçan, de Puègverd e de Bugarag foguèron suprimits e totas las comunas citadas passèron al canton de Quilhan <ref>fichas Cassini-EHESS de las comunas concernidas</ref>. </br> En 2014, quand faguèron una refòrma cantonala, le canton de Quilhan foguèt conservat e fòrtament agrandit, per las eleccions departamentalas de 2015, en aplicacion del decret n° 2014-204 del 21 de febrièr de 2014 <ref>[https://www.legifrance.gouv.fr/loda/id/JORFTEXT000028652386]</ref>. </br> Las fusions de comunas concernisson especialament le canton ancian de Quilhan dins las annadas 2010. Le 1èr de genièr de [[2016]], Brenac fusionèt ambe [[Quilhan]] per formar una comuna novèla que gardèt lo nom de Quilhan. Brenac demòra comuna delegada. Le [[1èr de genièr]] de [[2019]], [[Fan]] e [[Rovenac]] fusionèron en demorant comunas delegadas, dins la [[comuna novèla]] de [[Fan e Rovenac]] (oficialament, ''Val-du-Faby''). ==Nòtas== <references/> {{Portal Lengadòc}} 3ax5viwigqi5urv6k49z4k2syye6ejy 0 201492 2507979 2026-08-29T19:50:36Z Rotondus 32520 Redireccion cap a [[Bibliotèca Nacionala de França]] 2507979 wikitext text/x-wiki #REDIRECT[[Bibliotèca Nacionala de França]] r2pxl4gc6vm3xvxcys9t2lo12x0fojc 0 201493 2507980 2026-08-29T20:50:10Z Alaric 506 44932 Creacion de la pagina amb « {{Infobox Canton de França |carta=oc |nom=Canton d'Eissalabra |imatge = Map canton code 11 11.svg | reg= [[Lengadòc-Rosselhon]] | dept={{Aude}} | arrt= [[Arrondiment de Limós]] |vila= [[Eissalabra]] |nbcom= 15 |canton=1111 |km²= 201,98 |cons= Jean-Jacques Aulombard (divèrs dreita) |datas= [[2011]]-[[2015]] |}} Le '''canton d'Eissalabra''' es una anciana division administrativa de [[Lengadòc]], situada dins l'[[arrondiment de Limós]], le departame... » 2507980 wikitext text/x-wiki {{Infobox Canton de França |carta=oc |nom=Canton d'Eissalabra |imatge = Map canton code 11 11.svg | reg= [[Lengadòc-Rosselhon]] | dept={{Aude}} | arrt= [[Arrondiment de Limós]] |vila= [[Eissalabra]] |nbcom= 15 |canton=1111 |km²= 201,98 |cons= Jean-Jacques Aulombard (divèrs dreita) |datas= [[2011]]-[[2015]] |}} Le '''canton d'Eissalabra''' es una anciana division administrativa de [[Lengadòc]], situada dins l'[[arrondiment de Limós]], le [[departaments franceses|departament]] d'[[Aude]] e la [[regions francesas|region]] de [[Lengadòc-Rosselhon]], ara d'{{Ocreg}}. Totas las comunas son dempuèi [[2015]] dins le [[canton de Quilhan]], batejat en 2016 '''Canton de la Val Nauta d'Aude'''. </br> '''La mapa es la de l'[[arrondiment de Limós]] abans 2015.''' ==Composicion== {|class= "wikitable" !Nom !Width="135"|Còdi INSEE !Superficia (<small>km²</small>) !Populacion !Densitat (<small>ab/km²</small>) !Intercomunalitat |- |[[Caudavalh]] |11080 | 7,19 | 163 (2013) | 23 | [[Comunautat de comunas dels Pirenèus audencs|CC dels Pirenèus audencs]] |- |[[Corbièras (Lengadòc)|Corbièras]] |11100 | 8,53 | {{popfr11|100}} ({{popfr11|0}}) | {{formatnum:{{#expr:({{popfr11|100}}/8.53) round 2}}}} | [[Comunautat de comunas dels Pirenèus audencs|CC dels Pirenèus audencs]] |- |[[Cortaulin]] |11107 | 7,72 | {{popfr11|107}} ({{popfr11|0}}) | {{formatnum:{{#expr:({{popfr11|107}}/7.72) round 2}}}} | [[Comunautat de comunas dels Pirenèus audencs|CC dels Pirenèus audencs]] |- |'''[[Eissalabra]]''' |11091 | 15,49 | {{popfr11|091}} ({{popfr11|0}}) | {{formatnum:{{#expr:({{popfr11|091}}/15.49) round 2}}}} | [[Comunautat de comunas dels Pirenèus audencs|CC dels Pirenèus audencs]] |- |[[Guèitas e La Bastida]] |11171 | 4,81 | {{popfrs11|171}} ({{popfr11|0}}) | {{formatnum:{{#expr:({{popfrs11|171}}/4.81) round 2}}}} | [[Comunautat de comunas dels Pirenèus audencs|CC dels Pirenèus audencs]] |- |[[Montjardin]] |11249 | 14,11 | {{popfr11|249}} ({{popfr11|0}}) | {{formatnum:{{#expr:({{popfr11|249}}/14.11) round 2}}}} | [[Comunautat de comunas dels Pirenèus audencs|CC dels Pirenèus audencs]] |- |[[Pèirafita de Rasés]] |11282 | 6,72 | {{popfr11|282}} ({{popfr11|0}}) | {{formatnum:{{#expr:({{popfr11|282}}/6.72) round 2}}}} | [[Comunautat de comunas dels Pirenèus audencs|CC dels Pirenèus audencs]] |- |[[Puègverd]] |11303 | 41,29 | {{popfr11|303}} ({{popfr11|0}}) | {{formatnum:{{#expr:({{popfr11|303}}/41.29) round 2}}}} | [[Comunautat de comunas dels Pirenèus audencs|CC dels Pirenèus audencs]] |- |[[Rivèlh]] |11316 | 24,3 | {{popfr11|316}} ({{popfr11|0}}) | {{formatnum:{{#expr:({{popfr11|316}}/24.3) round 2}}}} | [[Comunautat de comunas dels Pirenèus audencs|CC dels Pirenèus audencs]] |- |[[Sant Benaset]] |11333 | 21,31 | {{popfr11|333}} ({{popfr11|0}}) | {{formatnum:{{#expr:({{popfr11|333}}/21.31) round 2}}}} | [[Comunautat de comunas dels Pirenèus audencs|CC dels Pirenèus audencs]] |- |[[Santa Colomba d'Ers]] |11336 | 10,61 | {{popfr11|336}} ({{popfr11|0}}) | {{formatnum:{{#expr:({{popfr11|336}}/10.61) round 2}}}} | [[Comunautat de comunas dels Pirenèus audencs|CC dels Pirenèus audencs]] |- |[[Sant Joan de Paracòl]] |11346 | 7,08 | {{popfr11|346}} ({{popfr11|0}}) | {{formatnum:{{#expr:({{popfr11|346}}/7.08) round 2}}}} | [[Comunautat de comunas dels Pirenèus audencs|CC dels Pirenèus audencs]] |- |[[Sonac (Lengadòc)|Sonac]] |11380 | 13,74 | {{popfr11|380}} ({{popfr11|0}}) | {{formatnum:{{#expr:({{popfr11|380}}/13.74) round 2}}}} | [[Comunautat de comunas dels Pirenèus audencs|CC dels Pirenèus audencs]] |- |[[Tresièrs]] |11400 | 6,41 | {{popfr11|400}} ({{popfr11|0}}) | {{formatnum:{{#expr:({{popfr11|400}}/6.41) round 2}}}} | [[Comunautat de comunas dels Pirenèus audencs|CC dels Pirenèus audencs]] |- |[[Vilafòrt (Aude)|Vilafòrt]] |11424 | 12,67 | {{popfr11|424}} ({{popfr11|0}}) | {{formatnum:{{#expr:({{popfr11|424}}/12.67) round 2}}}} | [[Comunautat de comunas dels Pirenèus audencs|CC dels Pirenèus audencs]] |- |} ==Istòria== De 1790 a 1801, las comunas d .</br> En 1801, quand le nombre dels cantons foguèt demingat, les cantons de .</br> En 2014, quand faguèron una refòrma cantonala, le canton de Bèlcaire foguèt suprimit per las eleccions departamentalas de 2015 e passèt entièrament dins le canton de Quilhan, en aplicacion del decret n° 2014-204 del 21 de febrièr de 2014 <ref>[https://www.legifrance.gouv.fr/loda/id/JORFTEXT000028652386]</ref>. ==Nòtas== <references/> {{Portal Lengadòc}} 9ugqa6ys2tfgur246e4j8t54irg0h11 2508013 2507980 2026-08-30T07:58:26Z Alaric 506 44932 2508013 wikitext text/x-wiki {{Infobox Canton de França |carta=oc |nom=Canton d'Eissalabra |imatge = Map canton code 11 11.svg | reg= [[Lengadòc-Rosselhon]] | dept={{Aude}} | arrt= [[Arrondiment de Limós]] |vila= [[Eissalabra]] |nbcom= 15 |canton=1111 |km²= 201,98 |cons= Jean-Jacques Aulombard (divèrs dreita) |datas= [[2011]]-[[2015]] |}} Le '''canton d'Eissalabra''' es una anciana division administrativa de [[Lengadòc]], situada dins l'[[arrondiment de Limós]], le [[departaments franceses|departament]] d'[[Aude]] e la [[regions francesas|region]] de [[Lengadòc-Rosselhon]], ara d'{{Ocreg}}. Totas las comunas son dempuèi [[2015]] dins le [[canton de Quilhan]], batejat en 2016 '''''Canton de la Val Nauta d'Aude'''''. </br> '''La mapa es la de l'[[arrondiment de Limós]] abans 2015.''' ==Composicion== {|class= "wikitable" !Nom !Width="135"|Còdi INSEE !Superficia (<small>km²</small>) !Populacion !Densitat (<small>ab/km²</small>) !Intercomunalitat |- |[[Caudavalh]] |11080 | 7,19 | 163 (2013) | 23 | [[Comunautat de comunas dels Pirenèus audencs|CC dels Pirenèus audencs]] |- |[[Corbièras (Lengadòc)|Corbièras]] |11100 | 8,53 | {{popfr11|100}} ({{popfr11|0}}) | {{formatnum:{{#expr:({{popfr11|100}}/8.53) round 2}}}} | [[Comunautat de comunas dels Pirenèus audencs|CC dels Pirenèus audencs]] |- |[[Cortaulin]] |11107 | 7,72 | {{popfr11|107}} ({{popfr11|0}}) | {{formatnum:{{#expr:({{popfr11|107}}/7.72) round 2}}}} | [[Comunautat de comunas dels Pirenèus audencs|CC dels Pirenèus audencs]] |- |'''[[Eissalabra]]''' |11091 | 15,49 | {{popfr11|091}} ({{popfr11|0}}) | {{formatnum:{{#expr:({{popfr11|091}}/15.49) round 2}}}} | [[Comunautat de comunas dels Pirenèus audencs|CC dels Pirenèus audencs]] |- |[[Guèitas e La Bastida]] |11171 | 4,81 | {{popfrs11|171}} ({{popfr11|0}}) | {{formatnum:{{#expr:({{popfrs11|171}}/4.81) round 2}}}} | [[Comunautat de comunas dels Pirenèus audencs|CC dels Pirenèus audencs]] |- |[[Montjardin]] |11249 | 14,11 | {{popfr11|249}} ({{popfr11|0}}) | {{formatnum:{{#expr:({{popfr11|249}}/14.11) round 2}}}} | [[Comunautat de comunas dels Pirenèus audencs|CC dels Pirenèus audencs]] |- |[[Pèirafita de Rasés]] |11282 | 6,72 | {{popfr11|282}} ({{popfr11|0}}) | {{formatnum:{{#expr:({{popfr11|282}}/6.72) round 2}}}} | [[Comunautat de comunas dels Pirenèus audencs|CC dels Pirenèus audencs]] |- |[[Puègverd]] |11303 | 41,29 | {{popfr11|303}} ({{popfr11|0}}) | {{formatnum:{{#expr:({{popfr11|303}}/41.29) round 2}}}} | [[Comunautat de comunas dels Pirenèus audencs|CC dels Pirenèus audencs]] |- |[[Rivèlh]] |11316 | 24,3 | {{popfr11|316}} ({{popfr11|0}}) | {{formatnum:{{#expr:({{popfr11|316}}/24.3) round 2}}}} | [[Comunautat de comunas dels Pirenèus audencs|CC dels Pirenèus audencs]] |- |[[Sant Benaset]] |11333 | 21,31 | {{popfr11|333}} ({{popfr11|0}}) | {{formatnum:{{#expr:({{popfr11|333}}/21.31) round 2}}}} | [[Comunautat de comunas dels Pirenèus audencs|CC dels Pirenèus audencs]] |- |[[Santa Colomba d'Ers]] |11336 | 10,61 | {{popfr11|336}} ({{popfr11|0}}) | {{formatnum:{{#expr:({{popfr11|336}}/10.61) round 2}}}} | [[Comunautat de comunas dels Pirenèus audencs|CC dels Pirenèus audencs]] |- |[[Sant Joan de Paracòl]] |11346 | 7,08 | {{popfr11|346}} ({{popfr11|0}}) | {{formatnum:{{#expr:({{popfr11|346}}/7.08) round 2}}}} | [[Comunautat de comunas dels Pirenèus audencs|CC dels Pirenèus audencs]] |- |[[Sonac (Lengadòc)|Sonac]] |11380 | 13,74 | {{popfr11|380}} ({{popfr11|0}}) | {{formatnum:{{#expr:({{popfr11|380}}/13.74) round 2}}}} | [[Comunautat de comunas dels Pirenèus audencs|CC dels Pirenèus audencs]] |- |[[Tresièrs]] |11400 | 6,41 | {{popfr11|400}} ({{popfr11|0}}) | {{formatnum:{{#expr:({{popfr11|400}}/6.41) round 2}}}} | [[Comunautat de comunas dels Pirenèus audencs|CC dels Pirenèus audencs]] |- |[[Vilafòrt (Aude)|Vilafòrt]] |11424 | 12,67 | {{popfr11|424}} ({{popfr11|0}}) | {{formatnum:{{#expr:({{popfr11|424}}/12.67) round 2}}}} | [[Comunautat de comunas dels Pirenèus audencs|CC dels Pirenèus audencs]] |- |} ==Istòria== De [[1790]] a [[1801]], las comunas de [[Caudavalh]], [[Corbièras (Lengadòc)|Corbièras]], [[Cortaulin]], [[Guèitas e La Bastida]], Pèirafita e [[Tresièrs]] èran del canton de [[Pèirafita de Rasés|Pèirafita]], las d'[[Eissalabra]], [[Montjardin]], [[Sant Benaset]] e [[Sonac (Lengadòc)|Sonac]] èran del canton d'[[Eissalabra]], totis dos del districte de [[Limós]] d'aquí [[1795]], las de Puègverd, [[Sant Joan de Paracòl]] e [[Vilafòrt (Aude)|Vilafòrt]] èran del canton de [[Puègverd]], las de [[Rivèlh]] e [[Santa Colomba d'Ers|Santa Colomba]] èran del canton de [[Santa Colomba d'Ers|Santa Colomba]], totis dos del districte de [[Quilhan]] abans 1795. En 1801, quand le nombre dels cantons foguèt demingat, les cantons de Pèirafita, Puègverd e Santa Colomba foguèron suprimits e totas las comunas citadas passèron al canton d'Eissalabra <ref>fichas Cassini-EHESS de las comunas concernidas</ref>. </br> En 2014, quand faguèron una refòrma cantonala, le canton d'Eissalabra foguèt suprimit per las eleccions departamentalas de 2015 e passèt entièrament dins le [[canton de Quilhan]], en aplicacion del decret n° 2014-204 del 21 de febrièr de 2014 <ref>[https://www.legifrance.gouv.fr/loda/id/JORFTEXT000028652386]</ref>. ==Nòtas== <references/> {{Portal Lengadòc}} s4i5wwwphz5v81anetgzysyxnpakxhf 0 201494 2508008 2026-08-30T07:13:50Z Jfblanc 104 Jfblanc a desplaçat la pagina [[Harald V de Norvègia]] cap a [[Arald V de Norvègia]] : par d'h en occitan 2508008 wikitext text/x-wiki #REDIRECCION [[Arald V de Norvègia]] om3i58v3fze0ur3edmzeni6cbn4wnox 1 201495 2508010 2026-08-30T07:13:51Z Jfblanc 104 Jfblanc a desplaçat la pagina [[Discutir:Harald V de Norvègia]] cap a [[Discutir:Arald V de Norvègia]] : par d'h en occitan 2508010 wikitext text/x-wiki #REDIRECCION [[Discutir:Arald V de Norvègia]] 8b1d2xjijup2hb4nozf261e58rmboar 0 201496 2508011 2026-08-30T07:16:06Z Jfblanc 104 Creacion de la pagina amb « {{Infobox Persona}} '''Aacon''' o '''Haakon VIII''' (nascut en 1973 a Oslo) es l'actual rei de [[Norvègia]]. Filh del rei [[Arald V]] e de la reina Sonja, accedís al tròne lo [[28 d'agost]] de [[2026]]. {{clr}} {{dinastia|color1=|color2=lightblue|abans= [[Arald V]]|aprèp= cap |nom=[[Fichièr:Norwegian_Royal_Standard_flag.png|60px]] <br /> [[Lista dels monarcas de Norvègia|Rei de Norvègia]] <br />[[28 d'agost]] de [[2026]] - present}} {{nais|1973}} C... » 2508011 wikitext text/x-wiki {{Infobox Persona}} '''Aacon''' o '''Haakon VIII''' (nascut en 1973 a Oslo) es l'actual rei de [[Norvègia]]. Filh del rei [[Arald V]] e de la reina Sonja, accedís al tròne lo [[28 d'agost]] de [[2026]]. {{clr}} {{dinastia|color1=|color2=lightblue|abans= [[Arald V]]|aprèp= cap |nom=[[Fichièr:Norwegian_Royal_Standard_flag.png|60px]] <br /> [[Lista dels monarcas de Norvègia|Rei de Norvègia]] <br />[[28 d'agost]] de [[2026]] - present}} {{nais|1973}} [[Categoria:Rei de Norvègia]] irmlxpd9bpnb0f1b9iaecdfo3tawgy7 2508012 2508011 2026-08-30T07:16:34Z Jfblanc 104 2508012 wikitext text/x-wiki {{Infobox Persona}} '''Aacon''' o '''Haakon VIII''' (nascut en 1973 a Oslo) es l'actual rei de [[Norvègia]]. Filh del rei [[Arald V]] e de la reina Sonja, accedís al tròne lo [[28 d'agost]] de [[2026]]. {{clr}} {{dinastia|color1=|color2=lightblue|abans= [[Arald V de Norvègia|Arald V]]|aprèp= cap |nom=[[Fichièr:Norwegian_Royal_Standard_flag.png|60px]] <br /> [[Lista dels monarcas de Norvègia|Rei de Norvègia]] <br />[[28 d'agost]] de [[2026]] - present}} {{nais|1973}} [[Categoria:Rei de Norvègia]] e2cgi45i2zs9yu7ue24ka4zvtnczbnk