Guiraut Riquièr

<mediawiki xmlns="http://www.mediawiki.org/xml/export-0.11/" xmlns:xsi="http://www.w3.org/2001/XMLSchema-instance" xsi:schemaLocation="http://www.mediawiki.org/xml/export-0.11/ http://www.mediawiki.org/xml/export-0.11.xsd" version="0.11" xml:lang="oc">
  <siteinfo>
    <sitename>Wikipèdia</sitename>
    <dbname>ocwiki</dbname>
    <base>https://oc.wikipedia.org/wiki/Acu%C3%A8lh</base>
    <generator>MediaWiki 1.47.0-wmf.17</generator>
    <case>first-letter</case>
    <namespaces>
      <namespace key="-2" case="first-letter">Mèdia</namespace>
      <namespace key="-1" case="first-letter">Especial</namespace>
      <namespace key="0" case="first-letter" />
      <namespace key="1" case="first-letter">Discutir</namespace>
      <namespace key="2" case="first-letter">Utilizaire</namespace>
      <namespace key="3" case="first-letter">Discussion Utilizaire</namespace>
      <namespace key="4" case="first-letter">Wikipèdia</namespace>
      <namespace key="5" case="first-letter">Discussion Wikipèdia</namespace>
      <namespace key="6" case="first-letter">Fichièr</namespace>
      <namespace key="7" case="first-letter">Discussion Fichièr</namespace>
      <namespace key="8" case="first-letter">MediaWiki</namespace>
      <namespace key="9" case="first-letter">Discussion MediaWiki</namespace>
      <namespace key="10" case="first-letter">Modèl</namespace>
      <namespace key="11" case="first-letter">Discussion Modèl</namespace>
      <namespace key="12" case="first-letter">Ajuda</namespace>
      <namespace key="13" case="first-letter">Discussion Ajuda</namespace>
      <namespace key="14" case="first-letter">Categoria</namespace>
      <namespace key="15" case="first-letter">Discussion Categoria</namespace>
      <namespace key="100" case="first-letter">Portal</namespace>
      <namespace key="101" case="first-letter">Discussion Portal</namespace>
      <namespace key="102" case="first-letter">Projècte</namespace>
      <namespace key="103" case="first-letter">Discussion Projècte</namespace>
      <namespace key="710" case="first-letter">TimedText</namespace>
      <namespace key="711" case="first-letter">TimedText talk</namespace>
      <namespace key="828" case="first-letter">Mòdul</namespace>
      <namespace key="829" case="first-letter">Mòdul Discussió</namespace>
      <namespace key="1728" case="first-letter">Event</namespace>
      <namespace key="1729" case="first-letter">Event talk</namespace>
    </namespaces>
  </siteinfo>
  <page>
    <title>Guiraut Riquièr</title>
    <ns>0</ns>
    <id>2672</id>
    <revision>
      <id>2508116</id>
      <parentid>2467933</parentid>
      <timestamp>2026-09-01T19:22:47Z</timestamp>
      <contributor>
        <username>Rotondus</username>
        <id>32520</id>
      </contributor>
      <minor />
      <origin>2508116</origin>
      <model>wikitext</model>
      <format>text/x-wiki</format>
      <text bytes="2165" sha1="q1glic0yvurj9ldr4urevkww5yx1sno" xml:space="preserve">{{Infobox
|tematica=
|carta=
}}
{{Dialècte Lengadocian}}
{{esbòs}}
[[Imatge:BnF ms. 22543 fol. 107r Guiraut Riquier.jpg|vinheta|200px|Cançon de Guiraud Riquièr]]
'''Guiraud Riquièr''', en [[occitan ancian]] '''Guiraut''' o '''Giraut Riquier''' (''Guiraud Riquier'', ''Riquié'' o ''Richié'' ([[auvernhat|a.]] &lt;nowiki&gt;[&lt;/nowiki&gt;[[nòrdoccitan|n-oc.]]&lt;nowiki&gt;]&lt;/nowiki&gt;) en [[nòrma mistralenca]]&lt;ref name=TdF&gt;[[Frederic Mistral]], ''[https://tdf.locongres.org/files/assets/common/page-substrates/page2007.jpg Lo Tresaur dau Felibritge]'', [[sègle XIX]]&lt;/ref&gt;; [[Narbona]] cap a [[1230]]-[[1292]]), foguèt un dels darrièrs [[trobador]]s occitans, considerat coma un dels màgers, òme del pòble; i visquèt del sieu mestièr de poèta a la cors del vescomte [[Amalric IV]]. Puèi, s'exilièt per vint ans en [[Castelha]] a la cort d'[[Anfós X de Castelha|Anfons X lo Savi]]. Aperaquí en [[1279]] tornèt en [[Occitània]] en cò del comte [[Enric II de Rodés]], un dels darrièrs luòcs qu'aparava encara los trobadors e son art. Guiraut balhava lo nom ''Belh deport'' (&quot;Bèl depòrt&quot;) a sa dòna&lt;ref&gt;https://www.lexilogos.com/provencal/felibrige.php?q=Deport&lt;/ref&gt;. Compausèt un [[partiment]] amb lo trobador d'origina jusieva [[Bonfilh]].
Après la [[Crosada dels Albigeses]], s'acabava l'edat d'aur trobadorenca; l'epòca èra a las influéncias religiosas sostengudas per l'Inquisicion, e Guiraut daissèt alara lo fin'amor per se virar cap a la poesia religiosa. 
Poèta e musician  de trobar classic, daissèt una òbra de dètz mila vèrs amb mai de cent poesias (vers, cansos, tensos, retroenchas, pastorelas, albas, descorts...).

Es l'inventor de la ''[[serena (literatura)|serena]]'', genre lirica occitana.

==Veire tanben==
===Bibliografia===
===Articles connèxes===
*[[Lista de trobadors e trobairises]]

===Ligams extèrnes===
* [https://web.archive.org/web/20040925022923/http://www.rialto.unina.it/autori/GrRiq.htm Sas òbras]

==Nòtas e referéncias==
===Nòtas===
&lt;references group=N/&gt;
===Referéncias===
{{reflist}}
{{Autoritats}}

[[Categoria:Escrivan occitan|Riquier, Guiraut]]
[[Categoria:Trobador lengadocian|Riquier, Guiraut]]</text>
      <sha1>q1glic0yvurj9ldr4urevkww5yx1sno</sha1>
    </revision>
  </page>
  <page>
    <title>Matèu Bloin</title>
    <ns>0</ns>
    <id>5210</id>
    <revision>
      <id>2508165</id>
      <parentid>2347448</parentid>
      <timestamp>2026-09-02T11:04:22Z</timestamp>
      <contributor>
        <username>Poiuytrell</username>
        <id>61256</id>
      </contributor>
      <origin>2508165</origin>
      <model>wikitext</model>
      <format>text/x-wiki</format>
      <text bytes="3935" sha1="64z2ny8rb2lou3722r852xe502o2b2m" xml:space="preserve">{{Infobox
|tematica=
|carta=oc
}}
&lt;!--Article redigit en lengadocian--&gt;
'''Matèu Bloin''' (nascut vèrs [[1554]], mòrt vèrs [[1615]]) es un escrivan de lenga d'òc.

==Sa vida==

Nascut a [[Galhac]] en [[Albigés]] ([[Lengadòc]], uèi [[Tarn]] e [[Miègjorn-Pirenèus]]). Autor de l'«Historio vertadieiro de las causos pus memourablos fachos a la vilo de Gailhac en Albigés duran lous troubles de Franso» (Istòria vertadièira de las causas pus memorablas fachas a la vila de Galhac en Albigés durant los trobles de França), una epopèia de dos libres e en vèrses que conta las [[guèrras de religion]] dins sa vila entre [[1559]] e [[1572]] dins del costat catolic (amb una cèrta objectivitat peraquò). L'òbra foguèt escrita pauc de temps après aqueles eveniments que conta, entre [[1574]] e [[1582]], puèi cambiada fins al [[1595]] mas pas jamai publicada. Un tresen libre, que sembla que deviá contar los fachs arribats après [[1572]] foguèt «cremat» e sabèm pas perqué. Vengut canonge, Bloin mòr a Galhac.

==Son òbra==

L'«Istòria vertadièira» es importanta pels lingüistas que i tròban un [[occitan]] [[lengadocian]] (amb particularitats nòrd-occitanas vengudas del [[Velai]], país dels Bloin) de la fin del [[sègle XVI]], popular e pas encara tròp francisat. Es tanben importanta pels istorians que tenon aquí un testimoniatge unic sus la vida de cada jorn dins una vila occitana del temps de las guèrras de religion. Mai qu'unic perqué l'autor, s'amaga pas son vejaire catolic, es orrificat pels excèsses dels dos camps. S'es plan critic amb los uganauds al començament de las guèrras, quand aquelis ensajan de prendre la vila, l'es de mai en mai amb los fanatics del seu camp. Mas l'Istòria vertadièira es tanben una òbra literària plasenta, que passa del comic al tragic, e que podèm legir coma un roman.

==Extrach==

Mas coma òm los trainava a la mòrt tant ontosa,&lt;br&gt;
L'un d'els galhardament, d'una cara joiosa,&lt;br&gt;
De salmes de Marot qualques vèrses cantava,&lt;br&gt;
E d'un coratge gai son companh exortava,&lt;br&gt;
Lo vesent estonat e blaït del visatge,&lt;br&gt;
E li cridava atal, per li donar coratge:&lt;br&gt;
«Et quoy, mon frère en Christ, veux-tu si triste être,&lt;br&gt;
Ores qu'il faut aller voir Dieu, notre bon maître,&lt;br&gt;
Ores qu'il faut laisser ces corps lourds et pesants,&lt;br&gt;
Pour aller à jamais vivre heureux et contents ?&lt;br&gt;
Courage donc, ami, je t'assure et te dis&lt;br&gt;
Que ce soir nous irons souper en paradis.»&lt;br&gt;
Mas l'autre, embaït, fasiá 'na mina trista,&lt;br&gt;
E non semblava pas èsser fòrt calvinista.&lt;br&gt;
Mas enfin, per far cort, sens far lor confecion (?) (confiteòr),&lt;br&gt;
A l'opinion d'aquela novèla religion,&lt;br&gt;
A la plaça en public for'estranglats tots dos,&lt;br&gt;
Ben que non foss'estats sacamands ni lairons.&lt;br&gt;
De qué tots los parents, marits a tota otrança,&lt;br&gt;
Feron resolucion de n'aver la venjança.

==Anecdòtas==

Al capítol 12 del libre 2, Bloin, qu'acaba de contar la presa sagnosa de la vila per un capitani catolic, reconeis:&lt;br&gt;
«De descrieure ieu soi las aqueles bruchs maluroses;&lt;br&gt;
Laissar un pauc los vau, coma m'estàn fachoses,&lt;br&gt;
Remerciant al surplus e lauzant lo bon Dieu,&lt;br&gt;
Quand demest tants de mòrts ieu soi demorat vieu.&lt;br&gt;
E ben que pro de còps ieu me siá envait,&lt;br&gt;
Si ai ieu totjorn tengut almens lo bon partit,&lt;br&gt;
Incaras qu'an mon temps m'aion fach fòrça affronts,&lt;br&gt;
Cascuns, sans los nomar, mal disents e bofons,&lt;br&gt;
Parlant de mi absent, m'apelant fantastic,&lt;br&gt;
Mal sentent de ma fe, birragat poletic...»

==Bibliografia==

L'''Historio Vertadieiro'' foguèt publicada, traducha e anotada per [[Ernèst Negre]] amb lo títol ''Les troubles à Gaillac'' ([[Collègi d'Occitània]], 1976, Tolosa).

{{LitOc}}

{{DEFAULTSORT:Bloin, Matèu}}
[[Categoria:Escrivan lengadocian]]
[[Categoria:Escrivan occitan]]
[[Categoria:Naissença en 1554]]
[[Categoria:Naissença a Galhac]]
[[Categoria:Decès en 1615]]</text>
      <sha1>64z2ny8rb2lou3722r852xe502o2b2m</sha1>
    </revision>
    <revision>
      <id>2508166</id>
      <parentid>2508165</parentid>
      <timestamp>2026-09-02T11:05:55Z</timestamp>
      <contributor>
        <username>Poiuytrell</username>
        <id>61256</id>
      </contributor>
      <origin>2508166</origin>
      <model>wikitext</model>
      <format>text/x-wiki</format>
      <text bytes="3935" sha1="m0epzlgxt3uhnejmamzdmwcmllkjieb" xml:space="preserve">{{Infobox
|tematica=
|carta=oc
}}
&lt;!--Article redigit en lengadocian--&gt;
'''Matèu Bloin''' (nascut vèrs [[1554]], mòrt vèrs [[1615]]) es un escrivan de lenga d'òc.

==Sa vida==

Nascut a [[Galhac]] en [[Albigés]] ([[Lengadòc]], uèi [[Tarn]] e [[Miègjorn-Pirenèus]]). Autor de l'«Historio vertadieiro de las causos pus memourablos fachos a la vilo de Gailhac en Albigés duran lous troubles de Franso» (Istòria vertadièira de las causas pus memorablas fachas a la vila de Galhac en Albigés durant los trobles de França), una epopèia de dos libres e en vèrses que conta las [[guèrras de religion]] dins sa vila entre [[1559]] e [[1572]] dins del costat catolic (amb una cèrta objectivitat peraquò). L'òbra foguèt escrita pauc de temps après aqueles eveniments que conta, entre [[1574]] e [[1582]], puèi cambiada fins al [[1595]] mas pas jamai publicada. Un tresen libre, que sembla que deviá contar los fachs arribats après [[1572]] foguèt «cremat» e sabèm pas perqué. Vengut canonge, Bloin mòr a Galhac.

==Son òbra==

L'«Istòria vertadièira» es importanta pels lingüistas que i tròban un [[occitan]] [[lengadocian]] (amb particularitats nòrd-occitanas vengudas del [[Velai]], país dels Bloin) de la fin del [[sègle XVI]], popular e pas encara tròp francisat. Es tanben importanta pels istorians que tenon aquí un testimoniatge unic sus la vida de cada jorn dins una vila occitana del temps de las guèrras de religion. Mai qu'unic perqué l'autor, s'amaga pas son vejaire catolic, es orrificat pels excèsses dels dos camps. S'es plan critic amb los uganauds al començament de las guèrras, quand aquelis ensajan de prendre la vila, l'es de mai en mai amb los fanatics del seu camp. Mas l'Istòria vertadièira es tanben una òbra literària plasenta, que passa del comic al tragic, e que podèm legir coma un roman.

==Extrach==

Mas coma òm los trainava a la mòrt tant ontosa,&lt;br&gt;
L'un d'els galhardament, d'una cara joiosa,&lt;br&gt;
De salmes de Marot qualques vèrses cantava,&lt;br&gt;
E d'un coratge gai son companh exortava,&lt;br&gt;
Lo vesent estonat e blaït del visatge,&lt;br&gt;
E li cridava atal, per li donar coratge:&lt;br&gt;
«Et quoy, mon frère en Christ, veux-tu si triste être,&lt;br&gt;
Ores qu'il faut aller voir Dieu, notre bon maître,&lt;br&gt;
Ores qu'il faut laisser ces corps lourds et pesants,&lt;br&gt;
Pour aller à jamais vivre heureux et contents ?&lt;br&gt;
Courage donc, ami, je t'assure et te dis&lt;br&gt;
Que ce soir nous irons souper en paradis.»&lt;br&gt;
Mas l'autre, embaït, fasiá 'na mina trista,&lt;br&gt;
E non semblava pas èsser fòrt calvinista.&lt;br&gt;
Mas enfin, per far cort, sens far lor confecion (?) (confiteòr),&lt;br&gt;
A l'opinion d'aquela novèla religion,&lt;br&gt;
A la plaça en public for'estranglats tots dos,&lt;br&gt;
Ben que non foss'estats sacamands ni lairons.&lt;br&gt;
De qué tots los parents, marits a tota otrança,&lt;br&gt;
Feron resolucion de n'aver la venjança.

==Anecdòtas==

Al capítol 12 del libre 2, Bloin, qu'acaba de contar la presa sagnosa de la vila per un capitani catolic, reconeis:&lt;br&gt;
«De descrieure ieu soi las aqueles bruchs maluroses;&lt;br&gt;
Laissar un pauc los vau, coma m'estàn fachoses,&lt;br&gt;
Remerciant al surplús e lausant lo bon Dieu,&lt;br&gt;
Quand demest tants de mòrts ieu soi demorat vieu.&lt;br&gt;
E ben que pro de còps ieu me siá envaït,&lt;br&gt;
Si ai ieu totjorn tengut almens lo bon partit,&lt;br&gt;
Incaras qu'an mon temps m'aián fach fòrça afronts,&lt;br&gt;
Cascuns, sans los nomar, maldisents e bofons,&lt;br&gt;
Parlant de mi absent, m'apelant fantastic,&lt;br&gt;
Mal sentent de ma fe, birragat poetic...»

==Bibliografia==

L'''Historio Vertadieiro'' foguèt publicada, traducha e anotada per [[Ernèst Negre]] amb lo títol ''Les troubles à Gaillac'' ([[Collègi d'Occitània]], 1976, Tolosa).

{{LitOc}}

{{DEFAULTSORT:Bloin, Matèu}}
[[Categoria:Escrivan lengadocian]]
[[Categoria:Escrivan occitan]]
[[Categoria:Naissença en 1554]]
[[Categoria:Naissença a Galhac]]
[[Categoria:Decès en 1615]]</text>
      <sha1>m0epzlgxt3uhnejmamzdmwcmllkjieb</sha1>
    </revision>
    <revision>
      <id>2508167</id>
      <parentid>2508166</parentid>
      <timestamp>2026-09-02T11:06:03Z</timestamp>
      <contributor>
        <username>Poiuytrell</username>
        <id>61256</id>
      </contributor>
      <origin>2508167</origin>
      <model>wikitext</model>
      <format>text/x-wiki</format>
      <text bytes="3934" sha1="mwirvu7s4j2qyy79hi9dmuipefq1u5z" xml:space="preserve">{{Infobox
|tematica=
|carta=oc
}}
&lt;!--Article redigit en lengadocian--&gt;
'''Matèu Bloin''' (nascut vèrs [[1554]], mòrt vèrs [[1615]]) es un escrivan de lenga d'òc.

==Sa vida==

Nascut a [[Galhac]] en [[Albigés]] ([[Lengadòc]], uèi [[Tarn]] e [[Miègjorn-Pirenèus]]). Autor de l'«Historio vertadieiro de las causos pus memourablos fachos a la vilo de Gailhac en Albigés duran lous troubles de Franso» (Istòria vertadièira de las causas pus memorablas fachas a la vila de Galhac en Albigés durant los trobles de França), una epopèia de dos libres e en vèrses que conta las [[guèrras de religion]] dins sa vila entre [[1559]] e [[1572]] dins del costat catolic (amb una cèrta objectivitat peraquò). L'òbra foguèt escrita pauc de temps après aqueles eveniments que conta, entre [[1574]] e [[1582]], puèi cambiada fins al [[1595]] mas pas jamai publicada. Un tresen libre, que sembla que deviá contar los fachs arribats après [[1572]] foguèt «cremat» e sabèm pas perqué. Vengut canonge, Bloin mòr a Galhac.

==Son òbra==

L'«Istòria vertadièira» es importanta pels lingüistas que i tròban un [[occitan]] [[lengadocian]] (amb particularitats nòrd-occitanas vengudas del [[Velai]], país dels Bloin) de la fin del [[sègle XVI]], popular e pas encara tròp francisat. Es tanben importanta pels istorians que tenon aquí un testimoniatge unic sus la vida de cada jorn dins una vila occitana del temps de las guèrras de religion. Mai qu'unic perqué l'autor, s'amaga pas son vejaire catolic, es orrificat pels excèsses dels dos camps. S'es plan critic amb los uganauds al començament de las guèrras, quand aquelis ensajan de prendre la vila, l'es de mai en mai amb los fanatics del seu camp. Mas l'Istòria vertadièira es tanben una òbra literària plasenta, que passa del comic al tragic, e que podèm legir coma un roman.

==Extrach==

Mas coma òm los trainava a la mòrt tant ontosa,&lt;br&gt;
L'un d'els galhardament, d'una cara joiosa,&lt;br&gt;
De salmes de Marot qualques vèrses cantava,&lt;br&gt;
E d'un coratge gai son companh exortava,&lt;br&gt;
Lo vesent estonat e blaït del visatge,&lt;br&gt;
E li cridava atal, per li donar coratge:&lt;br&gt;
«Et quoy, mon frère en Christ, veux-tu si triste être,&lt;br&gt;
Ores qu'il faut aller voir Dieu, notre bon maître,&lt;br&gt;
Ores qu'il faut laisser ces corps lourds et pesants,&lt;br&gt;
Pour aller à jamais vivre heureux et contents ?&lt;br&gt;
Courage donc, ami, je t'assure et te dis&lt;br&gt;
Que ce soir nous irons souper en paradis.»&lt;br&gt;
Mas l'autre, embaït, fasiá 'na mina trista,&lt;br&gt;
E non semblava pas èsser fòrt calvinista.&lt;br&gt;
Mas enfin, per far cort, sens far lor confecion (?) (confiteòr),&lt;br&gt;
A l'opinion d'aquela novèla religion,&lt;br&gt;
A la plaça en public for'estranglats tots dos,&lt;br&gt;
Ben que non foss'estats sacamands ni lairons.&lt;br&gt;
De qué tots los parents, marits a tota otrança,&lt;br&gt;
Feron resolucion de n'aver la venjança.

==Anecdòtas==

Al capítol 12 del libre 2, Bloin, qu'acaba de contar la presa sagnosa de la vila per un capitani catolic, reconeis:&lt;br&gt;
«De descriure ieu soi las aqueles bruchs maluroses;&lt;br&gt;
Laissar un pauc los vau, coma m'estàn fachoses,&lt;br&gt;
Remerciant al surplús e lausant lo bon Dieu,&lt;br&gt;
Quand demest tants de mòrts ieu soi demorat vieu.&lt;br&gt;
E ben que pro de còps ieu me siá envaït,&lt;br&gt;
Si ai ieu totjorn tengut almens lo bon partit,&lt;br&gt;
Incaras qu'an mon temps m'aián fach fòrça afronts,&lt;br&gt;
Cascuns, sans los nomar, maldisents e bofons,&lt;br&gt;
Parlant de mi absent, m'apelant fantastic,&lt;br&gt;
Mal sentent de ma fe, birragat poetic...»

==Bibliografia==

L'''Historio Vertadieiro'' foguèt publicada, traducha e anotada per [[Ernèst Negre]] amb lo títol ''Les troubles à Gaillac'' ([[Collègi d'Occitània]], 1976, Tolosa).

{{LitOc}}

{{DEFAULTSORT:Bloin, Matèu}}
[[Categoria:Escrivan lengadocian]]
[[Categoria:Escrivan occitan]]
[[Categoria:Naissença en 1554]]
[[Categoria:Naissença a Galhac]]
[[Categoria:Decès en 1615]]</text>
      <sha1>mwirvu7s4j2qyy79hi9dmuipefq1u5z</sha1>
    </revision>
  </page>
  <page>
    <title>Bearn</title>
    <ns>0</ns>
    <id>5737</id>
    <revision>
      <id>2508111</id>
      <parentid>2486428</parentid>
      <timestamp>2026-09-01T14:28:40Z</timestamp>
      <contributor>
        <username>Kontributor 2K</username>
        <id>52367</id>
      </contributor>
      <minor />
      <comment>([[c:GR|GR]]) [[c:COM:FR|File renamed]]: [[File:Midi d'Ossau en verano.JPG]] → [[File:Midi d'Osal de verano.jpg]] [[c:COM:FR#FR1|Criterion 1]] (original uploader’s request) · aragonese</comment>
      <origin>2508111</origin>
      <model>wikitext</model>
      <format>text/x-wiki</format>
      <text bytes="25489" sha1="g8i4nngkvflesm9m3v9uy2bhabpz93h" xml:space="preserve">{{Dialècte Gascon}}
{{Infobox País d'Occitània|nom auto=Bearn/Biarn|panorama=Ossau.jpg|Estat=[[França]]|capitala=[[Pau]]|escut=Blason du Béarn.svg|bandièra=Flag of Béarn.svg|principalas_vilas=[[Pau]]|dialècte=occitan ([[gascon]] [[bearnés]])|Gentilici=bearnés -esa, biarnés ⁻esa|localizacion=Bearn en Occitània.png}}
'''Bearn''' o '''Biarn''' qu'ei un país [[occitan]]&lt;ref&gt;Bearn que pòt tanben estar considerat com un gran [[parçans d'Occitània|parçan d'Occitània]] ; qu'ei un [[parçan]] segon la classificacion de [[Frederic Zégierman]], mes aqueth que ditz en francés ''pays'' per &quot;parçan&quot;. Totun lo tèrme occitan de &quot;[[parçan]]&quot; que designa tanben un tipe de division administrativa anciana qui espartiva Bearn: atau Bearn qu'estó compausat de diferents parçans autes còps, establits per [[Navarra|Enric de Labrit]].&lt;/ref&gt; de [[Gasconha]], un vescomtat situat au pè deus [[Pirenèus]]. Ligat successivament a l'[[Aragon]] puish a la [[Gasconha]], que deviengó, enter los regnes de [[Gaston Fèbus]] e d'[[Enric de Borbon]], un país sobeiran puish cap deu [[Reiaume de Navarra]] (dab sonque la [[Baisha Navarra]] après [[1512]]). Bearn qu'ei tanben ua anciana [[Províncias istoricas de França|província istorica francesa]] integrada a la [[França]] en [[1620]] per un edicte dit d'union ; abans aquesta data, l'[[occitan]] de Bearn (lo [[bearnés]]) qu'èra la sola lenga administrativa deu [[Reiaume de Navarra]] e que partatgè aqueste estatut dab lo [[francés]] dinc a la [[Revolucion Francesa|Revolucion]].

Uei lo dia, la soa capitala qu'ei [[Pau]] (las autas capitalas istoricas que hon, successivament [[Morlans]] puish [[Ortès]]).

Lo gentilici qu'ei '''bearnés -esa''' o '''biarnés -esa'''.

Bearn que fòrma, dab la [[Baisha Navarra]], [[Labord]] e [[Sola]] (compausant lo [[Bascoat]] [[França|francés]]) e un tròç de [[Gasconha]] deu [[Baish Ador]], lo departament deus [[Pirenèus Atlantics]] (64), que n'aucupa los 3/5 deu territòri.

== Geografia ==
[[Fichièr:Pyrenees-Atlantiques topographic map-fr.jpg|thumb|500px|right|Mapa francesa deus [[Pirenèus Atlantics]] (dab Bearn a l'est e lo [[Bascoat]] a l'oest)]]

=== Limits ===
Bearn qu'ei limitat a l'oèst per [[Sola]] e la [[Baisha Navarra]], au nòrd per las [[Lanas (departament)|Lanas]] e [[Armanhac (província)|Armanhac]], a l'èst per [[Bigòrra]] e au sud per [[Aragon]] ([[Espanha]]).

=== Fisionomia ===

En entrant au Bearn peu nòrd-èst, que s'i tròba :

* Ua seria de sèrras orientadas nòrd-sud : los pueis de [[Montanerés]], deu [[Vic Vilh]] e de [[Sovèstre]] adaigats per petits [[afluent]]s d'[[Ador]] : [[Gabàs]], [[Lui de França]] e [[Lui de Bearn]].
* la vath deu [[Gave de Pau]] ([[Ortès]], [[Artics]], [[Pau]], [[Nai]]) zòna la mei poblada.
* los travèrs de l'[[Entre Dus Gaves]] ([[Juranson]]).
* la vath deu [[Gave d'Auloron]] ([[Auloron]], [[Navarrencs]], [[Sauvatèrra]] de Bearn).
* 3 vaths deus Pirenèus bearnés (Bearn Haut) :
** la [[Vath d'Aussau]] (Portalet, 1794&amp;nbsp;m) dominada peu [[Pic de Mieidia d'Aussau]].
** la [[Vath d'Aspa]] ([[Còth deu Sompòrt|Sompòrt]], 1632&amp;nbsp;m) que s'obreish de cap au Haut Aragon.
** la [[Vath de Varetons]] s'obreish de cap tà la vath navarresa de Roncal.
** Que s'i pòt ajustar la vath de l'Ozom desbocant de cap a Bigòrra, via Ferrièras, Arbeòst e lo còth deu Solòr.

Los Pirenèus bearnés que van, d'oèst en èst, deu [[Pic d'Ania]] (2504&amp;nbsp;m) au [[Pic de Palas]] (2974&amp;nbsp;m) qu'ei lo punt culminant deu departament.

=== Climat ===
Dab ua diferéncia de nivèu de 3000&amp;nbsp;m enter la montanha e la plana, Bearn que coneish mantun [[clima|climat]] desparièr. Dens la plana, lo climat qu'ei doç mes en montanha que pòt nevar en ivèrn e un medish dia que pòt estar brumós dens la plana e assorelhat au som.

== Istòria ==
[[Imatge:Lescar Catedral Mosaico 1.JPG|200px|left|thumb|Mosaïca de la catedrau de Benearnum ([[Lescar]])]]
* Formacion, antiquitat e hauta Edat Mejana
Abans la conquista romana, la tèrra deu Bearn qu'èra part d'[[Aquitània]]. Qu'estó conquistada a l'escadença de la [[Guèrra de las Gàllias]] (gavidada per [[Juli Cesar]]) per [[Publius Crassus]] en [[-56|56]] abans l'èra crestiana, a maugrat de la resisténcia de la ciutat aquitana de [[Sos]] - poblada peus [[Sotiats]]. Lo sud-oèst pirenenc que resistí enqüèra mantuas annadas. [[Roma]] que desvelopè mei que mei duas vilas: Iluro (uei [[Auloron]]) e Benearnum (uei [[Lescar]]); uei, enqüèra, aqueras duas vilas que son los dus [[avescat]]s bearnés, jos l'autoritat de l'[[avesque]] de [[Baiona]]. Au [[sègle III]], lo territòri bearnés que pertanhèva a la província nomada [[Novempopulània]] (lo &quot;país deus nau pòbles&quot;).
Au [[sègle V]], diferents pòbles germanics qu'envadín Novempopulània, purmèr los [[Vandals]], puish los [[Visigòts]] qu'establín a [[Tolosa]] la capitala deu reiaume suus dus costats deus Pirenèus. Qu'estón acaçats per l'[[Espanha]] peus [[Francs]]. Au [[sègle IX]], los [[Vikings]] que destrusín Benearnum e Iluro.

* Lo vescomtat[[Imatge:MoncadaAgut.jpg|thumb|200px|[[Castèth de Montcada]]]]
Los vescomtes de Bearn que conquistèn [[Montanèr]] e [[Ortès]] au [[sègle XI]]. Las abadias de [[Luc de Bearn]] e de [[Seuvalada]] que's fondèn. Dejus [[Gaston IV de Bearn|Gaston IV lo crotzat]], [[Morlans]] que vadó capitala e los purmèrs [[fòrs de Bearn]] que's redigín en començant ua tradicion constitucionala e de libertat qu'impausère dreits e devers au pòble e aus vescomtes. La [[Cort Major]], amassada de nòbles, que conselhava lo vescomte. Gaston IV qu'ei conegut tà aver combatut en [[Palestina]] (en empachant personaument que los civils [[islam|musulmans]] estossen massacrats) e en [[Espanha]]; mei que mei qu'ajudè a conquerir [[Saragossa]].
Durant l'Etat Mejana, Bearn que vedó a passar un hèish de [[romevatge|romius]] qui anavan entà [[Sant Jacme de Compostèla]].
A l'epòca qui [[Gasconha]] e deviengó vassalha d'[[Anglatèrra]], Bearn que's virè enqüèra mei de cap a [[Aragon]]. Signe d'aquera aligança, la dinastia deus [[Montcada]]s, d'origina aragonesa, que renhè sus Bearn.[[Imatge:ChâteauDePau.jpg|thumb|200px|left|[[Castèth de Pau]]]]
Durant las [[crosadas albigesas|crotzadas albigesas]], Bearn e Aragon que's hiquèn au costat de [[Tolosa]] ; totun, après la des·hèita, lo rei d'Aragon qu'abandonè la soas pretencions politicas capvath deus Pirenèus e Bearn que cadó devath vassalitat anglogascona. Totun, mercés au subtiu jòc diplomatic deu vescomte [[Gaston Fèbus]], que tornè crubar la soa independéncia (declarad dab l'''[[Acte d'Independéncia de Bearn]]'') e Fèbus que vadó senhor sobeiran, en bèth tiéner, segon eth, la soa tèrra, sonque de Diu e de la soa espada. Un temps de prosperitat que s'obrí a l'acès de la [[Guèrra de Cent Ans|Guèrra de Cents Ans]] e jos la gestion economica e politica ambiciosa deu vescomte. [[Ortès]] qu'èra la soa capitau. A maugrat d'aqueras escadudas, la creishença deus poders [[Espanha|espanhòus]] e [[França|francés]] que miaçava l'independéncia bearnesa.

* Lo [[Reiaume de Navarra]] e l'integracion au [[Reiaume de França]][[Imatge:Jeanne d'Albret.JPG|thumb|150px|[[Joana III de Labrit|Joana de Labrit]]]]
Bearn que juntè la soa dinastia dab la de Navarra e los vescomtes de Bearn que vadón reis de Navarra. A la debuta deu [[sègle XVI]], lo senhor sobeiran de Bearn e rei de Navarra, [[Enric II de Navarra|Enric de Labrit]], que s'apropièt de França en se maridant dab Margalida d'[[Engoleime]] (la sòr de [[Francés I]] de França, qui vadó [[Margarida de Navarra]], autora de ''[[l'Eptameron]]''). En [[1512]], lo rei d'[[Aragon]] (regent de [[Castelha]] ad aquera epòca), qui non podèva pas acceptar l'aligança dab França, qu'invadí la [[Baisha Navarra]].

La hilha d'Enric de Labrit, [[Joana III de Labrit|Joana de Labrit]], qu'esposè [[Antòni de Borbon]] e que's convertí au [[calvinisme]] qui vadó religion d'estat. Un pauc après la version gascona de [[Pèir de Garròs]], [[Arnaut de Saleta]] qu'arrevirè los [[Saumes de Dàvid]] en bearnés peu culte protestant. Enric, lo hilh de Joana, qu'ei conegut tà aver cambiat mantuns còps de religion abans qui vadosse rei de França. Hèra Bearnés, totun, que respectè l'independéncia de la soa purmèra patria e la dignitat de la soa lenga mairau e eth que demorè tota la soa vita sancèra Enric III de Navarra e IV de França ([[Enric de Borbon|&quot;lo Noste Enric&quot;]]).

Qu'ei lo son hilh, [[Loís XIII de França|Loís XIII]], qui decretè l'integracion de Bearn au reiaume de França en promulgar un [[Edicte d'Integracion]] o d'union, qui apèran tanben [[edicte d'annexion]] de [[1620]]. Que s'engatjava, totun, a respectar los [[Fòrs de Bearn|Fòrs]] ; aquò que volèva díser, teoricament, que Bearn e podèva contunhar d'emplegar la soa lenga e de hèit, dinc a la [[Revolucion Francesa|Revolucion]], un sarròt de documents qu'estón redigits en bearnés.
[[Imatge:Gurs tombes-1.JPG|left|thumb|200px|Cemitèri judiu deu [[camp de Gurs]]]]
La Revolucion e l'Empèri que cambièn l'anar de víver deu país : creacion deu departament deu Baish Pirenèus (vadut Pirenèus Atlantics a la fin deu [[sègle XX]]) desinstitucionalizacion deu dret d'ainessa (conservat a còp dab arrengaments de familha), conscripcion, leis navèras. Lo [[sègle XIX]] e la purmèra meitat deu [[sègle XX]] qu'estón marcats per l'emigracion ([[Califòrnia]] e [[Arriu de la Plata]] mei que mei - véder [[Occitans d'Argentina e d'Uruguai]]).

Arron la des•hèita republicana espanhòu, Bearn que vedó a arribar un sarròt de refugiats. Mantun qu'estón empresoats per la Republica Francesa au [[camp de Gurs]] on estón egaument retienguts judius durant la [[Segonda Guèrra Mondiau]]. La linha de demarcacion que trauquè Bearn qui estó un important lòc d'accion de grops locaus de Resisténcia com los ''[[Corps Franc Pommiès]]'' (C.F.P).

== Populacion ==
Bearn que compta 367&amp;nbsp;000 abitants e 387 comunas. [[Pau]] sola qu'amassa 75&amp;nbsp;600 poblants.

== Transpòrts ==
    
=== Lo hialat rotèr ===

=== Lo hialat ferroviari ===
Bearn que conta dus camins de hèr principaus:
* Ua linha oèst-èst : [[Irun]]-[[Vintimilha]], juntant [[Espanha]] dab [[Itàlia]] e passant per [[Baiona]], [[Pau]], [[Tolosa]], [[Montpelhièr]], [[Marselha]], [[Niça]]. 
* Ua linha nòrd-sud : [[París]]-[[Tarabèl|Tarba]] ; qu'ei la linha utilizada peu [[TGV]] qui abandona la grana vitessa enter [[Bordèu]] e [[Tarba]] per'mor que las vias non son pas adaptadas.

Com en autes endrets, mantua via que hon abandonadas en Bearn. Ua d'aquestas que religava directament Bearn e [[Aragon]] en traucant los [[Pirenèus]] ; qu'èra la linha [[Pau]]-[[Canfranc]]. La reubertura d'aquesta linha qu'èra un contra projècte a la traucada deu [[tunèl deu Sompòrt]] dens las annadas navanta deu sègle XXau. L'acabament d'aqueth tunèl qui s'ei tradusida per un passatge massiu de camions (a còps carrejant produts dangerós) n'a pas definitivament clavat aquesta revindicacion.

=== L'avion ===
[[Fichièr:Wrightflyer.jpg|200px|left|thumb|Avion deus hrairs Wright]]Se [[Occitània]] b'ei considerada a còps com ua de las patrias de l'[[aviacion]] mercés, enter autes, aus [[Gasconha|gascons]] [[Clement Adèr]], [[Latecoèra]] e a la companhia [[Airbus]], Bearn non demora pas en dehòra d'aquesta aventura. Pau que ho de fèit lo lòc causit peus dus hrairs [[Estats Units d'America|americans]] Orville e Wilbur [[hrairs Wright|Wright]] per aubrir la purmèra escòla d'aviacion de l'istòria. Ua novèla de l'escrivan bearnés [[Rogèr Lapassada]] que rapera aqueth temps paulins deus pionièrs dens lo son libe ''Sonque un arríder amistós''. &lt;br /&gt;
[[Fichièr:PA Bearn.jpg|200px|right|thumb|Portavion Bearn]]
[[Portavion Bearn|Bearn]] que ho tanben lo nom deu purmèr [[portavion]] de l'[[armada francesa]] (un vaishèth qui, adobat peus american, e's pelegè deu costat deus aliats dinc a la fin de la [[Segonda Guèrra Mondiau]]). Despuish 1964, Pau qu'arcuelh l'Escòla de las Tropas Aeroportadas (en francés {{cita|École des Troupes Aéroportées}} -E.T.A.P-).&lt;br /&gt;
Uei Pau qu'ei tostemps lo sièti d'un regiment de [[paracasudista|paracadudistas]] e que possedeish un aeropòrt internacionau.

== Economia ==

== Cultura ==

=== Lengas ===
[[Imatge:ObeliscDesporrins.jpg|150px|left|thumb|Obelisc en aunor de Desporrins a Acós]]
* L'[[occitan]] [[bearnés]]:&lt;br /&gt;
Lo bearnés qu'ei una varianta de l'[[occitan]] [[gascon]] (qu'a servit mantuns còps de punt de referéncia per aqueste dialecte&lt;ref&gt;Montanha dens los sons &quot;Ensais&quot; qu'u loa  en l'aperar &quot;gascon deus Pirenèus&quot; (mei mascle segon eth) ; quauques sègles arron lo movement reneishentista de Miquèu de Camelat e de Simin Palai que's centrè suu bearnés&lt;/ref&gt;; qu'èra la lenga mairau de totòm autes còps e tanben deu poder (vescomtes de Bearn, comtes de Fois-Bearn, reis de Navarra e [[Noste Enric]] que l'empleguè enquèra arron d'estar vadut rei de França e de Navarra) ; qu'ei hòrt espandida enquèra.

Lo bearnés qu'estó l'unica lenga administrativa a l'atge miejancèr, utilizat dens los [[Fòrs de Bearn]]. La [[Reforma]] que l'empleguè entà accelerar las conversions e que li devem los famós ''[[Saumes de David]]'' arrevirats per [[Arnaut de Saleta]]. Qu'èra la lenga mairau deu [[Noste Enric]] qui la he bronir dens tot [[París]] deu temps de la soa cort gasconejaira. Au viraplec deus sègles XVIIau e XVIIIau [[Joan Enric de Fondevila]] que compausè òbras de teatre bearnesas en [[alexandrin]]s. Deu sègle XVIIIau que podem mentàver l'òbra burlesca ''[[Lo sermon deu curé de Bideren]]'' e la poesia de [[Ciprian Desporrins]]. Lo [[sègle XIX]] que balhè autors com [[Xavièr Navarròt]] e erudits com [[Vastin Lespin]] qui escrivó ua gramaticas, ua antologia e un diccionari qui amassa la lega deus archius e la lenga de la vita vitanta.

Las [[escòla Calandreta|calandretas]] son las escòlas bilingüas occitanas ; la purmèra calandreta que vadó a [[Pau]] en [[1979]].&lt;br /&gt;

Istoricament, lo bearnés qu'estó la sola lenga emplegada dens los tèxts oficiaus desempuish los [[Fòrs de Bearn|Fòrs]] (las cartas medievaus deus drets e de las leis qui ligavan los bearnés e lo lor país). Aqueth bearnés de juristas qui avèva vocacion d'estar escrivut qu'ei justament designat dab lo nom de ''[[scripta bearnesa]]'' ; qu'estó exportat aus país ligats a Bearn : las [[Sola]], la [[Navarra]] (ambs tèrras deu [[País Basc|bascoat]]) e [[Fois]]. Que cau destacar, que peu son costat, la scripta qu'arrecebèva influéncias (a còps [[ipercorreccion]]s) legadocianas portadas peus avocats e notaris bearnés qui estudiavan a [[Tolosa]]. 
Lo francés que  s'empleguè a mei anar mei arron l'[[Edicte d'Integracion]] ([[1621]]) mes lo bearnés qu'estó tostemps emplegat peu actes oficiaus (plèits, deutes, contractes de maridatges) en competicion dab lo francés dinc a la [[Revolucion Francesa|Revolucion]] (vedetz [https://web.archive.org/web/20080208085558/http://www.lebearn.net/page7.bearnais.html lo bearnés]).
L'immigracion bearnesa qu'exportè enter autes causas la lenga qui's hasò audir per ua estona dens lo mòn sancer. [[Alèxi Peiret]] qu'estampè atau los son &quot;Sovenirs de casa&quot; a [[Concepcion del Uruguay]], [[Argentina]], a la fin deu [[sègle XIX]].

* Lo shiulat:
Tradicionaument, pastors bearnés que i a que desvolopèn la capacitat de comunicar en shiulant, çò qui permetèva de comunicar a granas distàncias. Aquesta version shiulada deu bearnés qu'estó emplegada mei que mei dens lo vilatge d'[[Aas]], comuna d'[[Aigas Bonas]], [[Vath d'Aussau]].

* Lo francés:
Lo [[francés]] qu'ei l'unica lenga oficiau per la [[França|Republica Francesa]]. Bearn qu'arcuelhó l'escrivana francesa [[Margarida de Navarra]] après lo son maridatge dab lo Rei de Navarra [[Enric II de Navarra|Enric de Labrit]]. La soa simpatia per la [[Reforma]] e la conversion de la soa hilha, [[Joana de Labrit]], que hen arrecotir mantuns reformats de lenga francesa entà Bearn. Totun, la [[Reforma]] e lo conflicte dab França que favorizen un retorn au bearnés, lenga utilizada per l'evangelizacion. Lo francés que comencè a minjar la plaça administrativa e legau de l'occitan lentement a partir deu sègle XVIIau mes no'u remplacè pas sonque après la [[Revolucion Francesa]].

=== Gastronomia ===
Bearn qu'ei reputat peus sons cambajons, lo sons ceps, lo sons guits e, de segur, los [[hitge gras|hitges gras]] qui produseish. Lo plat nacionau qu'ei la famosa [[garbura]] : sopa de caulet, mogetas, poma de tèrra, alh naps (e d'autes causas segond la varianta) e carn (òs de cambajon o còth de guit).
Bearn que produseish [[Juranson (vin)|vin de juranson]] (a còps sec, mes sustot doç e, peu melhor, de vrenhas tardivas, mei sucrat e d'un grad superior en alcòl) mes tanben rosat e un arroi aperat simplament [[Bearn (vin)|Bearn]]. Peu carnaval que's preparan [[meravilha]]s.
Que cau mencionar que la famosa [[saussa bearnesa]] que ho inventada en [[1830]] en region parisenca (a [[Saint Germain-en-Laye]]) e que shens estar directament ligada a la gastronomia bearnesa, que ho batejada per'mor deu nom deu restaurant qui la vedó a nàisher : lo ''Pavillon d'Henri IV''.

=== Construccion ===

=== Simbòls ===
[[Fichièr:Midi d'Osal de verano.jpg|thumb|left|250 px|Lo Pic de Mieidia d'Aussau en estiu]]
* L'imne de Bearn qu'ei de segur la famosa canta [[Aqueras montanhas]] atribuida a [[Gaston Fèbus]] e coneguda en mantun lòc d'Occitània com lo &quot;[[Se canta]]&quot; e interpretada a cada amassada occitana.&lt;br /&gt;
* Las vacas portadas peu drapèu e per l'escut de Bearn que son un simbèu deu país com tanben ac ei l'[[ors]], simbèu de la montanha au costat deus pastors. L'escut de [[Laruntz]] qu'ostenda simbolicament amassas ua vaca e un ors.&lt;br /&gt;
* L'[[immortèla]] qu'ei ua es.hlor de montanha emblematica de Bearn.

=== Patrimòni ===
[[Imatge:SarrançaClaustre2.jpg|thumb|200px|Claustre deu santuari de [[Sarrança]] vodat a la verge]]
* Naturau : [[Parc Naturau deus Pirenèus]], dab lo [[Pic de Mieidia d'Aussau]] e la soa  fauna rica ([[ors]], [[vutre]]s, [[sarris]] enter autes). 
* Castèths: [[Castèth de Montcada|Moncada]], [[castèth de Bètlòc|Bètlòc]], [[castèth de Montanèr|Montanèr]], [[Castèth de Pau|Pau]], [[castèth de Morlana|Morlana]], [[castèth d'Aas|Aas]] e [[Hortalessa deu Portalet]].
* Catedralas: d'[[Auloron]] (sede deu bisbat d'[[Iluro]]) e de [[Lescar]] (sede deu bisbat de [[Benearnum]]).
* Glèisas: [[Bètharram]], [[La Comanda]], [[Montanèr]], [[Morlana]], [[Monenh]] e [[Sarrança]].
* Ecomusèus: L'[[Arròc deu vutres]] ([[Aste Beon]]), lo zoo d'[[Asson]] e los [[ors]] a [[Bòrça]].

== Bearnés celèbres ==
=== Personatges ===
[[Fichièr:Henry IV of france by pourbous younger.jpg|thumb|200px|left|[[Enric de Borbon|Noste Enric]] per [[Frans Pourbus lo jove|Frans Porbus lo joen]]]]
* [[Loís Barto]], òme politic e [[Academia Francesa|academician]].
* [[Carles XIV Joan de Suècia|Joan Baptista Juli Bernadòta]] ([[1763]]-[[1844]]), marescau de [[Napoleon]], puish rei de [[Suècia]] dab lo nom de [[Carles XIV de Suècia|Carles XIV]].
* [[Enric de Borbon|Noste Enric]], ([[1553]]-[[1610]]) rei de [[Navarra]] de [[1572]] a [[1610]] e de [[França]]  de [[1589]] a [[1610]].
* [[Gaston III de Fois-Bearn|Gaston Fèbus]]
* [[Marqués de Fenoyl]], purmèr president deu [[Parlament de Navarra]], a [[Pau]] de [[1711]] a [[1724]].
* [[Joana de Labrit]], reina de [[Navarra]] ([[1528]]-[[1572]])
* [[Loís Armand de Lom d'Arce, baron de Lahontan]] ([[1666]]-[[1716]]) explorator de la [[region deus Grans Lacs]] en [[Navèra França]] e escrivan de lenga francesa.
* [[Pèir de Lostaunau, Rajah de Shikandra]] : aventurèr bearnés qui combató las armadas colonialas anglesas en las [[Índia]]s au sègle XVIII{{au}} en bèth ganhà's lo títou de Rajah.
* [[Gaston Planté]], fisician, inventor de l'acumulader electric, nascut a [[Ortès]] en [[1834]].
* [[Joan Martin Pueyrredon]] ([[1776]] - [[1850]]), purmèr cap d'Estat de las Províncias Unidas deu Rio de la Plata (futura [[Argentina]]), hilh d'un marcadèr de la [[vath de Varetons]].

=== Personalitats politicas ===

* [[David Habib]] 
* [[Andriu Labarrèra]]
* [[Alan Lamassoure]]
* [[Joan Lassala]]
* [[Joan Jacme Lassèrra]] 
* [[Joan Saint-Josse]]
* [[Francés Vairon]]

=== Grops e Cantaires ===
* [[Marcèu Amont]]  
[[Imatge:Jeliot.jpg|400px|thumb|[[Pèir de Jeliòt]] acompanhant [[Mozart]] dab ua guitarra]]
* [[Arnapi]]
* [[Danièl Balavoine]]
* [[Bertran Cantat]]
* [[Natàlia Cardone]]
* [[Jeliòt|Pèir de Jeliòt]]
* [[Francés Lalana]]
* [[Nadau (grop)|Nadau]]
* [[Pagalhós]]
* Los Hardidets de Maseròlas
* [[Marilís Orionaa]]
* [[Joan Francés Tisnèr]]
* [[lo grope Ardalh]]
* [[Verd e Blu]]

=== Sartos ===

* [[Andriu Correjas]]
* [[Jacme Forcada]]

=== Poètas, escrivans ===

* [[Pèir Bordièu]] (en francés Pierre Bourdieu), [[sociologia|sociològ]] ([[1930]]-[[2002]]), nascut a [[Denguin]] e escolan au [[licèu Loís Barto]] a [[Pau]].
* [[Joan Boset]]: filològ, ispanista e bearnista ; qu'ei l'autor d'ua gramatica deu castelhan qui ho pendent annadas ua referéncia en França e que bastí ua gramatica bearnesa suu medish modèl.
* [[Ciprian Desporrins]], poèta deu sègle XVIIIau.
* [[Joan Enric de Fondevila]], autor de [[teatre occitan]] deu [[sègle XVII]].
* [[Eric Gonzales]], romancèr escrivent en [[gascon]], nascut en [[1964]] a [[Pau]].

[[Imatge:XavièrNavarròt.jpg|150px|right|thumb|Estatua de [[Xavièr Navarròt]] a [[Auloron]]]]

* [[Francis Jammes]], (lo [[2 de deceme]] de [[1868]] - lo [[1 de noveme]] de [[1938]]), poèta d'expression francesa.
* [[Sèrgi Javaloyès]]: escrivan contemporanèu.
* [[Rogèr Lapassada]]: poèta [[Ortès|ostesian]] deu sègle XX.
* [[Vastin Lespin]], filològ e erudit bearnés deu sègle XIX, autor de [[gramatica]]s, d'[[antologia]]s literàrias e deu &quot;[[Dictionnaire bearnais ancien et moderne]]&quot;, diccionari referenciau e erudit apiejat suber los texts bearnés istorics e literaris.
* [[Pèir de Marca]]: istorian de Bearn, President deu [[Parlament de Navarra]] e [[Arquevesque]] de [[París]].
* [[Xavièr Navarròt]], poèta cançonèr republican (genèr de [[1799]]-deceme de [[1862]]).
* [[Alèxis Peiret]], poèta occitan, agronòm e òmi politic deu sègle XIXau qui emigrè en [[Argentina]].
* [[Simin Palai]], poèta en bearnés, ([[1874]]-[[1965]]).
* [[Albèrt Peirotet]], escrivan deu sègle XXau.
* [[Arnaut de Saleta]], autor deus [[Saumes de David]] mes en rima bearnesa ([[1583]]).
* [[Pèir Tucòu-Chala]], istorian medievalista, especialista d'[[Espanha]] e deus [[Pirenèus]].
* ''Alèxis Léger'' dit ''Alèxis Sant Léger Léger'' puish [[Saint-John Perse]], [[Poesia|poèta]] e diplomata d'expression francesa [[1887]] - [[1975]], que hasó los sons estudis al [[licèu Loís Barto]] a [[Pau]] de [[1899]] a [[1904]].
* [[Juli Supervièla]], poèta, romancèr e dramaturg ([[1884]]-[[1960]]), que repausa a [[Auloron]].[http://supervielle.univers.free.fr/supervielle/oloron_ste_marie.htm]
* [[Pau-Joan Toulet]], poèta ([[1867]]-[[1920]]), nascut a [[Pau]].

{{LitOc}}

=== Atlètas ===
[[Imatge:Tony Estanguet.jpg|200px|thumb|left|[[Tòni Estanguet]]]]
* [[Basquetbòl]] : [[Freddy Hufnagel]] - [[Alan Larrouquis]]
* [[Canoè-caiac]] : [[Tòni Estanguet]] - [[Patrici Estanguet]]
* [[Ciclisme]] : [[Gilbèrt Duclos-Lassalle]] 
* [[Fotbòl]] : [[Edoard Cissé]] - [[Julian Escudé]] - [[Joan-Francés Larios]] - [[Joan-Miquèu Larqué]] - [[Julian Tauziède]]
* [[Rugbi]] : [[Felip Bernat-Salles]] - [[Nicolau Brusque]] - [[Laurenç Cabannes]] - [[Joan Capdouze|Nano Capdouze]] - [[François Moncla]] - [[Robèrt Paparemborde]] - [[Joan Piqué]] - [[Damian Traille]] - [[Pèir Triep-Capdeviela]]
* [[Esquí alpenc]] : [[Ànnia Famose]]
* [[Tennis]] : [[Nicolau Escudé]] 
* [[Nautisme]] : [[Titouan Lamazou]]

== Ligams intèrnes ==

* [[Lista deus vescomtes de Bearn]]
* [[lista deus reis de Navarra|rei de Navarra]] 
* [[Noste Enric|Enric III de Navarra, Enric IV de França, '''Noste Enric''']]
* [[Armoriau de Bearn]]
* [[Saussa bearnesa]] : inventada en Isla de França que deu lo son nom au restaurant qui la vedó a nàisher (lo Pavalhon d'Enric IV).

== Ligams extèrnes ==
* [https://web.archive.org/web/20201026154255/http://bearn-online.com/ Presentacion de Bearn]
* [http://www.ossau.net la Vath d'Aussau]
* [https://web.archive.org/web/20080205034337/http://www.vallee-aspe.com/ la Vath d'Aspa]
* [https://web.archive.org/web/20080120100957/http://www.lebearn.net/baretous.html la Vath de Varetons]
* [https://web.archive.org/web/20070517162816/http://www.biarnesa.com/ Biarnesa]
* [http://www.radio-pais.com Ràdio País]
* [http://www.pernoste.com Per Noste Institut d'Estudis Occitans en Bearn]
* [https://web.archive.org/web/20170922081515/http://reclams.com/ Reclams edicions e revista]
* [http://www.menestrers.com Menestrers Gascons]
* [http://joanfrancestisner.com Joan Francés Tisnèr]
* [https://web.archive.org/web/20131023072044/https://myspace.com/verdeblu Verd e Blu]
* [https://web.archive.org/web/20110930161137/http://www.ostaubearnes.fr/ L'Ostau Bearnés], La Maison de la Cultura Bearnesa

== Nòtas ==
&lt;references /&gt;
{{Portal Bearn}}
{{Portal Gasconha}}
{{Vila de Bearn}}
{{RegOc}}
{{RegFr}}

[[Categoria:Bearn|*]]
[[Categoria:Vescomtat gascon|Bearn]]</text>
      <sha1>g8i4nngkvflesm9m3v9uy2bhabpz93h</sha1>
    </revision>
  </page>
  <page>
    <title>Augièr Galhard</title>
    <ns>0</ns>
    <id>10497</id>
    <revision>
      <id>2508163</id>
      <parentid>2450912</parentid>
      <timestamp>2026-09-02T10:53:13Z</timestamp>
      <contributor>
        <username>Poiuytrell</username>
        <id>61256</id>
      </contributor>
      <origin>2508163</origin>
      <model>wikitext</model>
      <format>text/x-wiki</format>
      <text bytes="6377" sha1="rw3iiwtcl7ehe2vous1uqwmoa4bnwrf" xml:space="preserve">{{Infobox
|tematica=
|carta=
}}{{Infobox Identitat|nomdenaissença=Auger Galhard|datadenaissença=1540|luòcdenaissença=[[Rabastens]]|datadedecès=1593|luòcdedecès=[[Bearn]]|ocupacion=Poèta&lt;br&gt;Escrivan|religion=[[Catolicisme]]&lt;br&gt;[[Protestantisme]] (Uganaud)}}

'''Augièr Galhard'''&lt;ref&gt;{{Ref-libre|títol=Car c’est moy que je peins : Écritures de soi, individu et liens sociaux (Europe, XVe-XXe siècle)|editor=Presses universitaires du Midi|autor=Sylvie Mouysset, Jean-Pierre Bardet, François-Joseph Ruggiu|pagina=243}}&lt;/ref&gt; (c. [[1530]] – [[-159|1593]]), tanben apelat '''Augièr de Rabastens''',{{Tdf|p=176}} foguèt un poèta e escrivan [[Occitània|occitan]] d'expression occitana e francesa. 

==Biografia==

Nasquèt a [[Rabastens]] en [[Albigés]], [[Lengadòc]], vèrs [[1530]]. Èra rodièr (atal foguèt lo seu escais: «lo rodièr de Rabastens»), jogaire de [[violon]] e rebèc, poèta. E coma se ganhava la vida mai aisit amb la poesia, que los senhors del país li pagavan d'escuts per sas cançons e sos sonets, foguèt mai que mai poèta. Foguèt tanben soldat: en [[1561]], es amb la banda de Guilhèm de L'Èrm, l'uganaud, que prenguèt [[Rabastens]] pels protestants. En [[1567]] e [[1568]], es amb lo vescomte de Montclar qu'ajudèt lo [[prince de Condé]] qu'assetjava [[Chartres]]. Aquela guèrra acabada per la Patz de [[Longjumeau]], tornèt al país. Aprèp aquel primièr viatge als païses francimands, saupèt lo francés e escriguèt tanben de poesias francesas. Cochat de [[Rabastens]] pels catolics, va demorar a [[Montalban]], capitala protestanta del Naut Lengadòc. Aquí, foguèt l'amic de [[Guilhèm de Sallusti deu Bartàs|Deu Bartàs]]. Sembla que finiguèt la sieuna vida en [[Bearn]] ont demandèt en [[1592]] una pension de 50 escuts a [[Catarina de Borbon]], sòrre d'[[Enric III de Navarra]] ([[Enric IV de França]]).

==Òbras==

D'après [[Jean-Baptiste Noulet]]&lt;ref&gt;Op cit (13).&lt;/ref&gt;, Galhard faguèt estampar sas òbras en occitan dins almens tres libres: ''Las Òbras'', ''Lo libre gras'' e ''Lo Banquet''. [[Robèrt Lafont]] o confirma en apondre que las ''Obras'', publicadas en 1579 foguèron dins un primièr temps interdichas, coma lo ''Libre gras'' (de 1581, condemnat per obscenitat e essent dempuèi considerat coma desparegut). Gaireben totas las poesias conegudas d'Augièr Galhard son dins &quot;Lo Banquet&quot;, un recuèlh que coneguèt fòrças edicions entre [[1583]] e [[1619]] : &quot;doas edicions […] lo consacran&quot;&lt;ref&gt;Lafont, op cit (320).&lt;/ref&gt; : ''Lou Banquet et Toutos las obros d'Augier Galhard''.

==Citacions==
[[file:81 - Rabastens - Le monument à Auger Galhard.jpg|thumb|Augièr Galhard [[Rabastens]]]]Citacions transcrichas en [[nòrma classica]]; lo tèxtes originals son dins una grafia afrancesada.

*Sos problèmas financièrs non l'empachèron pas d'èsser un bon vivent. La comunicacion de l'apellacion Galhac li fa celebrar lo vin de [[Galhac (AOC)|Galhac]] ''lo vin qu'èra picant e sautava dins lo veire'' (lo vin espetegava). En fach, la citacion es estada troncada; parlava d'un vin [[vin muscat|muscat]] del Menerbés&lt;ref name=&quot;millénaire&quot;&gt;Collectiu, ''Millénaire de Gaillac, 972-1972, Journées historiques'', Tome II, {{P.}}45-49, Abbé E. Nègre, ''Auger Gaillard et Gaillac'', genièr de 1989, Imprimariá Rhodes, Galhac.&lt;/ref&gt; (noças a [[Rius de Menerbés]]).

''E puei lo vin de muscat, qu'èra picant e doç/ Que jamai n'èi begut de vin tan saborós/La bontat del vin clar degun ne porriá crèire/Que la grand bontat, sautava dins lo vèire''

Si li cal atribuir una citacion subre Galhac, fau dire: ''E lo bon drap n'es pas coma vin de Chalòssa/Qu'al mai el es pourta, al mai el a de fòrça/Amai tanben lo vin que sortís de Galhac''

*Sonet al rei&lt;br&gt;

Dedins aquest sonet, nòble Rei de la França,&lt;br&gt;
Se recomanda a vos lo paure Augièr Galhard;&lt;br&gt;
Vos pregant umblament de prene en bona part,&lt;br&gt;
Quand de ma pauretat vos fau la demostrança.&lt;br&gt;

Ieu fariá ben benlèu de rimas d'importança,&lt;br&gt;
Se de vòstres dinièrs me fasiatz qualque part;&lt;br&gt;
Mas ieu non pòdi pas fargar ren de bragard,&lt;br&gt;
Se vòstra Majestat qualque pauc non m'avança.&lt;br&gt;

Ieu soi, coma vos dic, rodièr de mon estat;&lt;br&gt;
Mas ieu me recomandi a vòstra Majestat;&lt;br&gt;
Se n'èri ponch rodièr fariá quicòm de bèl.&lt;br&gt;

Ò nòble rei sortit d'una tan nòbla raça,&lt;br&gt;
Sufriretz vos que ieu reprenga la pigassa ?&lt;br&gt;
N'auretz pas vos pietat d'aquest poèta novèl ?&lt;br&gt;

== Memòria postuma ==

Una estatua d'Augièr Galhard es erigida a la plaça del meteis nom a Rabastens, son luòc de naissença.
Lo concors Augièr Galhard recompensa los joves poëtas de 10 a 15 ans dels dos collègis de Rabastens. Es organizzat per l'associacion ''Les Veillées Rabastinoises''.

== Referéncias ==
{{Referéncias}}

==Bibliografia==
*[https://books.google.fr/books?hl=fr&amp;id=4WcCAAAAQAAJ&amp;dq=Auger+Gaillard+Poesies&amp;printsec=frontcover&amp;source=web&amp;ots=T0bul3uoGh&amp;sig=ZgUbGWvVEfy73jqQTkFxB6xiN00&amp;sa=X&amp;oi=book_result&amp;resnum=4&amp;ct=result#PPR14,M1 Gustave de Caussade, ''Poésies languedociennes et françaises d'Augier Gaillard'', Ed. S. Rodière, Albi, 1843]

*De poesias causidas d'Augièr Galhard foguèron publicades en [[1843]] per [[Gustave de Clausade|Gustau de Clausada]] a [[Albi]]. E tanben en [[1962]] per l'IEO e G. Delfau.

== Criticas ==
* Noulet, Jean-Baptiste. ''Essai sur l'histoire littéraire des patois du Midi''. París : Técherner, 1859.
* Anatole, Christian. Lafont, Robert. ''Nouvelle histoire de la littérature occitane''. París : PUF, 1970.

== Ligams extèrnes ==
* [http://books.google.com/books?id=SuQ5AAAAcAAJ&amp;pg=PR28&amp;dq=%22Augier+Gaillard%22&amp;hl=ca&amp;ei=nPhzTZOOB4m38gPM9aGvCA&amp;sa=X&amp;oi=book_result&amp;ct=result&amp;resnum=1&amp;ved=0CCYQ6AEwADgK#v=onepage&amp;q=%22Augier%20Gaillard%22&amp;f=false Poesias d'Augièr Galhard a Google Books]
* [http://gallica.bnf.fr/ark:/12148/bpt6k708478.r=Augier+Gaillard.langEN ''Las òbras d'Augièr Galhard'' a Gallica.fr]
* [http://gallica.bnf.fr/ark:/12148/bpt6k114490v.r=Augier+Gaillard.langEN ''L'Apocalypse ou Révélation de Saint Jean'' a Gallica.fr]
* [http://gallica.bnf.fr/ark:/12148/bpt6k72573g.r=Augier+Gaillard.langEN ''Lo banquet d'Augièr Galhard'' a Gallica.fr]
{{LitOc}}

{{DEFAULTSORT:Galhard, Augièr}}
[[Categoria:Escrivan lengadocian]]
[[Categoria:Escrivan occitan]]
[[Categoria:Naissença en 1530]]
[[Categoria:Decès en 1593]]</text>
      <sha1>rw3iiwtcl7ehe2vous1uqwmoa4bnwrf</sha1>
    </revision>
    <revision>
      <id>2508164</id>
      <parentid>2508163</parentid>
      <timestamp>2026-09-02T10:57:47Z</timestamp>
      <contributor>
        <username>Poiuytrell</username>
        <id>61256</id>
      </contributor>
      <origin>2508164</origin>
      <model>wikitext</model>
      <format>text/x-wiki</format>
      <text bytes="6377" sha1="qe738a5jg4ff722ouvr1kuh741o9us1" xml:space="preserve">{{Infobox
|tematica=
|carta=
}}{{Infobox Identitat|nomdenaissença=Auger Galhard|datadenaissença=1540|luòcdenaissença=[[Rabastens]]|datadedecès=1593|luòcdedecès=[[Bearn]]|ocupacion=Poèta&lt;br&gt;Escrivan|religion=[[Catolicisme]]&lt;br&gt;[[Protestantisme]] (Uganaud)}}

'''Augièr Galhard'''&lt;ref&gt;{{Ref-libre|títol=Car c’est moy que je peins : Écritures de soi, individu et liens sociaux (Europe, XVe-XXe siècle)|editor=Presses universitaires du Midi|autor=Sylvie Mouysset, Jean-Pierre Bardet, François-Joseph Ruggiu|pagina=243}}&lt;/ref&gt; (c. [[1530]] – [[-159|1593]]), tanben apelat '''Augièr de Rabastens''',{{Tdf|p=176}} foguèt un poèta e escrivan [[Occitània|occitan]] d'expression occitana e francesa. 

==Biografia==

Nasquèt a [[Rabastens]] en [[Albigés]], [[Lengadòc]], vèrs [[1530]]. Èra rodièr (atal foguèt lo seu escais: «lo rodièr de Rabastens»), jogaire de [[violon]] e rebèc, poèta. E coma se ganhava la vida mai aisit amb la poesia, que los senhors del país li pagavan d'escuts per sas cançons e sos sonets, foguèt mai que mai poèta. Foguèt tanben soldat: en [[1561]], es amb la banda de Guilhèm de L'Èrm, l'uganaud, que prenguèt [[Rabastens]] pels protestants. En [[1567]] e [[1568]], es amb lo vescomte de Montclar qu'ajudèt lo [[prince de Condé]] qu'assetjava [[Chartres]]. Aquela guèrra acabada per la Patz de [[Longjumeau]], tornèt al país. Aprèp aquel primièr viatge als païses francimands, saupèt lo francés e escriguèt tanben de poesias francesas. Cochat de [[Rabastens]] pels catolics, va demorar a [[Montalban]], capitala protestanta del Naut Lengadòc. Aquí, foguèt l'amic de [[Guilhèm de Sallusti deu Bartàs|Deu Bartàs]]. Sembla que finiguèt la sieuna vida en [[Bearn]] ont demandèt en [[1592]] una pension de 50 escuts a [[Catarina de Borbon]], sòrre d'[[Enric III de Navarra]] ([[Enric IV de França]]).

==Òbras==

D'après [[Jean-Baptiste Noulet]]&lt;ref&gt;Op cit (13).&lt;/ref&gt;, Galhard faguèt estampar sas òbras en occitan dins almens tres libres: ''Las Òbras'', ''Lo libre gras'' e ''Lo Banquet''. [[Robèrt Lafont]] o confirma en apondre que las ''Obras'', publicadas en 1579 foguèron dins un primièr temps interdichas, coma lo ''Libre gras'' (de 1581, condemnat per obscenitat e essent dempuèi considerat coma desparegut). Gaireben totas las poesias conegudas d'Augièr Galhard son dins &quot;Lo Banquet&quot;, un recuèlh que coneguèt fòrças edicions entre [[1583]] e [[1619]] : &quot;doas edicions […] lo consacran&quot;&lt;ref&gt;Lafont, op cit (320).&lt;/ref&gt; : ''Lou Banquet et Toutos las obros d'Augier Galhard''.

==Citacions==
[[file:81 - Rabastens - Le monument à Auger Galhard.jpg|thumb|Augièr Galhard [[Rabastens]]]]Citacions transcrichas en [[nòrma classica]]; lo tèxtes originals son dins una grafia afrancesada.

*Sos problèmas financièrs non l'empachèron pas d'èsser un bon vivent. La comunicacion de l'apellacion Galhac li fa celebrar lo vin de [[Galhac (AOC)|Galhac]] ''lo vin qu'èra picant e sautava dins lo veire'' (lo vin espetegava). En fach, la citacion es estada troncada; parlava d'un vin [[vin muscat|muscat]] del Menerbés&lt;ref name=&quot;millénaire&quot;&gt;Collectiu, ''Millénaire de Gaillac, 972-1972, Journées historiques'', Tome II, {{P.}}45-49, Abbé E. Nègre, ''Auger Gaillard et Gaillac'', genièr de 1989, Imprimariá Rhodes, Galhac.&lt;/ref&gt; (nòças a [[Rius de Menerbés]]).

''E puei lo vin de muscat, qu'èra picant e doç/ Que jamai n'èi begut de vin tan saborós/La bontat del vin clar degun ne porriá crèire/Que la grand bontat, sautava dins lo veire''

Si li cal atribuir una citacion subre Galhac, fau dire: ''E lo bon drap n'es pas coma vin de Chalòssa/Qu'al mai el es portat, al mai el a de fòrça/Amai tanben lo vin que sortís de Galhac''

*Sonet al rei&lt;br&gt;

Dedins aquest sonet, nòble Rei de la França,&lt;br&gt;
Se recomanda a vos lo paure Augièr Galhard;&lt;br&gt;
Vos pregant umblament de prene en bona part,&lt;br&gt;
Quand de ma pauretat vos fau la demostrança.&lt;br&gt;

Ieu fariá ben benlèu de rimas d'importança,&lt;br&gt;
Se de vòstres dinièrs me fasiatz qualque part;&lt;br&gt;
Mas ieu non pòdi pas fargar ren de bragard,&lt;br&gt;
Se vòstra Majestat qualque pauc non m'avança.&lt;br&gt;

Ieu soi, coma vos dic, rodièr de mon estat;&lt;br&gt;
Mas ieu me recomandi a vòstra Majestat;&lt;br&gt;
Se n'èri ponch rodièr fariá quicòm de bèl.&lt;br&gt;

Ò nòble rei sortit d'una tan nòbla raça,&lt;br&gt;
Sufriretz-vos que ieu reprenga la pigassa ?&lt;br&gt;
N'auretz pas vos pietat d'aquest poèta novèl ?&lt;br&gt;

== Memòria postuma ==

Una estatua d'Augièr Galhard es erigida a la plaça del meteis nom a Rabastens, son luòc de naissença.
Lo concors Augièr Galhard recompensa los joves poëtas de 10 a 15 ans dels dos collègis de Rabastens. Es organizzat per l'associacion ''Les Veillées Rabastinoises''.

== Referéncias ==
{{Referéncias}}

==Bibliografia==
*[https://books.google.fr/books?hl=fr&amp;id=4WcCAAAAQAAJ&amp;dq=Auger+Gaillard+Poesies&amp;printsec=frontcover&amp;source=web&amp;ots=T0bul3uoGh&amp;sig=ZgUbGWvVEfy73jqQTkFxB6xiN00&amp;sa=X&amp;oi=book_result&amp;resnum=4&amp;ct=result#PPR14,M1 Gustave de Caussade, ''Poésies languedociennes et françaises d'Augier Gaillard'', Ed. S. Rodière, Albi, 1843]

*De poesias causidas d'Augièr Galhard foguèron publicades en [[1843]] per [[Gustave de Clausade|Gustau de Clausada]] a [[Albi]]. E tanben en [[1962]] per l'IEO e G. Delfau.

== Criticas ==
* Noulet, Jean-Baptiste. ''Essai sur l'histoire littéraire des patois du Midi''. París : Técherner, 1859.
* Anatole, Christian. Lafont, Robert. ''Nouvelle histoire de la littérature occitane''. París : PUF, 1970.

== Ligams extèrnes ==
* [http://books.google.com/books?id=SuQ5AAAAcAAJ&amp;pg=PR28&amp;dq=%22Augier+Gaillard%22&amp;hl=ca&amp;ei=nPhzTZOOB4m38gPM9aGvCA&amp;sa=X&amp;oi=book_result&amp;ct=result&amp;resnum=1&amp;ved=0CCYQ6AEwADgK#v=onepage&amp;q=%22Augier%20Gaillard%22&amp;f=false Poesias d'Augièr Galhard a Google Books]
* [http://gallica.bnf.fr/ark:/12148/bpt6k708478.r=Augier+Gaillard.langEN ''Las òbras d'Augièr Galhard'' a Gallica.fr]
* [http://gallica.bnf.fr/ark:/12148/bpt6k114490v.r=Augier+Gaillard.langEN ''L'Apocalypse ou Révélation de Saint Jean'' a Gallica.fr]
* [http://gallica.bnf.fr/ark:/12148/bpt6k72573g.r=Augier+Gaillard.langEN ''Lo banquet d'Augièr Galhard'' a Gallica.fr]
{{LitOc}}

{{DEFAULTSORT:Galhard, Augièr}}
[[Categoria:Escrivan lengadocian]]
[[Categoria:Escrivan occitan]]
[[Categoria:Naissença en 1530]]
[[Categoria:Decès en 1593]]</text>
      <sha1>qe738a5jg4ff722ouvr1kuh741o9us1</sha1>
    </revision>
  </page>
  <page>
    <title>Frida Kahlo</title>
    <ns>0</ns>
    <id>11980</id>
    <revision>
      <id>2508131</id>
      <parentid>2508102</parentid>
      <timestamp>2026-09-02T04:46:53Z</timestamp>
      <contributor>
        <username>Nicolas Eynaud</username>
        <id>6858</id>
      </contributor>
      <comment>/* Identitat e simbolisme */</comment>
      <origin>2508131</origin>
      <model>wikitext</model>
      <format>text/x-wiki</format>
      <text bytes="14738" sha1="bxx89rap2wq64cg6gpx4r5whd7xwpv0" xml:space="preserve">{{article en construccion}}
{{1000 fondamentals}}

{| border=&quot;1&quot; cellpadding=&quot;2&quot; width=255 cellspacing=&quot;0&quot; align=&quot;right&quot; style=&quot;margin: 0 0 1em 1em; text-align:left; border-collapse:collapse; border:1px gray solid; font-size:95%; background:#f9f9f9&quot;
|+ &lt;big&gt;&lt;big&gt;'''Frida Kahlo'''
|-
| style=&quot;background:#efefef&quot; align=&quot;center&quot; colspan=2 |[[Fichièr:Frida Kahlo, by Guillermo Kahlo.jpg|200px]]
|-
!align=right|Profession:
|[[pintura|pintre]]
|-
!align=right|País:
| [[Mexic]]
|-
!align=right|Data de naissença:
|[[6 de julhet]] de [[1907]]
|-
!align=right|Luòc de naissença:
| Coyoacán, [[Mexic]]
|-
!align=right|Data de decès:
|[[13 de julhet]] de [[1954]]
|-
!align=right|Luòc de decès:
| Coyoacán
|}

'''Magdalena Carmen Frida Kahlo y Calderón''', mai coneguda coma '''Frida Kahlo''' ([[Coyoacán]], [[Ciutat de Mexic]], [[6 de julh]] de [[1907]] - Coyoacán, Ciutat de Mexic, [[13 de julh]] de [[1954]]) foguèt una pintora [[Mexic|mexicana]]. Son òbra s'inspira essencialament de las tradicions autoctònas mexicanas. Venguèt famosa per sos [[autoretrach]]es; e mai se l'escrivan francés [[André Breton]] diguèt de sa pintura qu'èra [[surrealisme|surrealista]], jamai se volguèt pas identificar amb aquel movement. 

Èra l'esposa del famós pintor mexican, [[Diego Rivera]].

== Biografia ==

=== Enfança, formacion e accident ===

Magdalena Carmen Frida Kahlo Calderón naissèc lo 6 de julhet de [[1907]] a [[Coyoacán]], una comuna de la periferia de la [[Ciutat de Mexic]]. Son paire, [[Guillermo Kahlo]] ([[1871]]–[[1941]]), èra un [[fotografia|fotografe]] d'origina [[Alemanha|alemanda]]. Sa maire, [[Matilde Calderón y González]] ([[1876]]–[[1932]]), èra una mestissa illetraa qu'assegurèc la gestion dels afaires domestics&lt;ref&gt;'''[[francés|(fr)]]''' Hayden Herrera e Philippe Beaudoin, ''Frida: biographie de Frida Kahlo'', Flammarion, coll. « Grandes biographies », 2022, p. 20.&lt;/ref&gt;. Frida èra la tresena filha dau pareu. La [[familha (parentèla)|familha]] viviá dins un environament marcat per lo rescontre entre las [[tradicion]]s [[mexic]]anas, l'eiretatge [[Euròpa|europeu]], la practica [[religions|religiosa]] e las activitats [[art]]isticas. La [[fotografia]] i teniá una plaça majora e Guillermo Kahlo aprenguèc las reglas d'observacion e de compausion d'un imatge a sa filha.

En [[1913]], a 6 ans, Kahlo contractèc la [[poliomieliti]] que li laissèc una chamba drecha mai corta e mai teuna&lt;ref&gt;'''[[anglés|(en)]]''' Valmantas Budrys, « Neurological Deficits in the Life and Works of Frida Kahlo », ''European Neurology'', vol. 55, n° 1,‎ 2006, pp. 4-10.&lt;/ref&gt;. Aquela [[malautiá]] foguèc ansin lo prumier còp de la longa tiera d'espròvas [[medecina|medicalas]] que marquèron son existéncia. Son paire l'encoratjèc a practicar d'[[exercici fisic|activitats fisicas]] per afortir aquela chamba, mas aquela experiéncia precòça de la diferéncia corporala prenguèc mai tard una plaça importanta dins la construccion de son imatge public e de sa pintura.

En [[1922]], intrèc a l'Escòla Nacionala Preparatòria de la Ciutat de Mexic, onte voliá se formar per entreprendre d'estudis de [[medecina]]. Faiá partia d'una generacion de joves mexicans educats dins lo contèxte de la reconstruccion [[cultura]]la e [[politica]] menaa après la [[Revolucion Mexicana]]. S'interessèc a la [[literatura]], a las [[sciéncia]]s e a las ideias politicas de senestra. Rejonhèc ansin un grop d'estudiants, los Cachuchas, onte rescontrèc Alejandro Gómez Arias onte venguèc son companhon. I desvolopèc pereu de ligams amb los mitans intellectuaus e politics que menèron a son raprochament ulterior amb lo [[comunisme]] [[Mexic|mexican]].

Lo 17 de setembre de [[1925]], foguèc victima d'un accident fòrça greu quand un [[tramvai]] percutèc son bus. Passèc un mes dins un [[espitau]] e gardèc de sequelas duradissas en despiech de desenaus d'operacions durant lo resta de sa vida&lt;ref&gt;'''[[espanhòu|(es)]]''' Hayden Herrera, ''Frida: una biografía de Frida Kahlo'', La Ciutat de Mexic, Diana, 1984, p. 62.&lt;/ref&gt;. De mai, immobilizaa durant de periòdes longs, foguèc oblijaa d'abandonar sos projectes d'estudis medicaus. Es ansin durant sa convalescéncia que comencèc de pénher. Per l'ajudar, sa maire organizèc la fabricacion d'un chavalet especiau, adaptat a la posicion ocupaa dins son [[liech]]. Completat per un [[mirau]], aqueu sistema venguèc l'instrument d'una practica [[art|artistica]] novela&lt;ref&gt;'''[[espanhòu|(es)]]''' Hayden Herrera, ''Frida: una biografía de Frida Kahlo'', La Ciutat de Mexic, Diana, 1984, pp. 62-63.&lt;/ref&gt;&lt;ref&gt;'''[[anglés|(en)]]''' Andrea Kettermann, ''Kahlo'', Taschen, 2003, pp. 17-18.&lt;/ref&gt;. Tre [[1926]], Kahlo penhèc son prumier autoretrach, destinat a Alejandro Gómez Arias.

Pauc a cha pauc, la pintura venguèc un mejan de ganhar d'argent per contribuïr au pagament de las despensas [[medecina|medicalas]] de la [[familha (parentèla)|familha]]. Puei, venguèc una vocacion vertadiera. Privaa de la possibilitat de seguir sos estudis medicaus, Frida Kahlo comencèc d'observar son còrs, çò qu'inspirèc lo començament de son expression artistica. Ansin, se l'accident creèc pas l'artista, transformèc rapidament las condicions li permetent de bastir sa relacion amb la pintura.

=== Diego Rivera e vida adulta ===

[[Fichièr:Frida Kahlo Diego Rivera 1932.jpg|thumb|right|Frida Kahlo e son marit, [[Diego Rivera]], en [[1932]].]]

A partir de [[1928]], Kahlo se raprochèc de [[Diego Rivera]] ([[1886]]-[[1957]]), un [[pintura|pintre]] muralista ja famós e engatjat dins la vida [[politica]] e [[cultura]]la de [[Mexic]]. Li mostrèc son trabalh e li demandèc son vejaire sus sa pintura. Lor relacion venguèc rapidament [[amor|amorosa]] e lo pareu se [[maridatge|maridèc]] lo 21 d'aost de [[1929]]. Aqueu maridatge permetèc a Kahlo d'intrar au sen dau ret d'artistas, d'intellectuaus, de fotografes e de militants [[politica|politics]] frequentat per son marit e de s'inscriure dins los mitans [[comunisme|comunistas]]. Lo pareu partejava pereu un interès marcat per la cultura mexicana, las tradicions popularas e l'art [[Mesoamerica|precolombian]]. Pasmens, sos projetes artistics demorèron fòrça diferents : Rivera trabalhèc mai que mai a l'eschala monumentala dau [[muralisme]] mentre que Kahlo se concentrèc sus una pintura intima constituïa de retrachs e de scenas reduchas.

De [[1930]] a [[1933]], lo pareu vivèc als [[USA|Estats Units]] onte Kahlo perdèc dos mainats que sas anchas, fracturaas per son accident, permetián pas un desvolopament normau dau [[fètus]]&lt;ref&gt;'''[[anglés|(en)]]''' Hayden Herrera, ''Frida: A Biography of Frida Kahlo'', Harper Perennial, 2002, pp. 133-160.&lt;/ref&gt;. Durant aqueu sejorn, Rivera e Kahlo s'installèron a [[San Francisco]], a [[Detroit]] e a [[Nòva York]] en foncion de las comandas reçaupuas per lo prumier. Aquò permetèc a Kahlo de rescontrar plusors intellectuaus estatsunidencs importants e de venir amiga amb lo doctor [[Leo Eloesser]] ([[1881]]-[[1976]]). Es pereu durant aqueu periòde que Kahlo comencèc d'èsser la modela de fotografes professionaus coma [[Edward Weston]] ([[1886]]-[[1958]]) e [[Imogen Cunningham]] ([[1883]]-[[1976]])&lt;ref&gt;'''[[anglés|(en)]]''' Hayden Herrera, ''Frida: A Biography of Frida Kahlo'', Harper Perennial, 2002, pp. 117-125.&lt;/ref&gt;&lt;ref&gt;'''[[anglés|(en)]]''' Martha Zamora, ''Frida Kahlo: The Brush of Anguish'', 1990, pp. 42-43.&lt;/ref&gt;. Aquelas [[fotografia]]s mòstran la volontat precòça de Kahlo d'utilizar sos [[vestit]]s, sas coifuras e sos accessòris per construire un imatge public aisament identificable&lt;ref&gt;'''[[anglés|(en)]]''' Christina Burrus, « The Life of Frida Kahlo », dins Emma Dexter, ''Frida Kahlo'', Tate Modern, 2005, p. 203.&lt;/ref&gt;. Sos problemas de santat li inspirèron egalament d'òbras fòrça personalas, especialament ''Henry Ford Hospital'', onte se representèc sus un liech d'espitau après un maupart dins una compausicion l'associant amb d'elements medicaus e diferents simboles e objectes penjats a l'entorn d'ela.

Lo [[maridatge]] amb [[Diego Rivera]] foguèc pereu tumultuós. Los dos entretenguèron mai d'una relacion extraconjugala, çò qu'entraïnèc de crisis repetias&lt;ref&gt;'''[[anglés|(en)]]''' Hayden Herrera, ''Frida: A Biography of Frida Kahlo'', Harper Perennial, 2002, pp. 192-201.&lt;/ref&gt;. En [[1939]], un [[divòrci]] foguèc prononciat. Aquela fasa foguèc centrala dins la carriera de Kahlo que produguèc ''Las Doas Fridas'', un de sas òbras mai celebras. Pasmens, lo [[divòrci]] interrompèc pas tota relacion entre Rivera e Kahlo e lo coble se tornèc maridar en decembre de [[1940]]. Durant aqueu periòde, la vida de Kahlo foguèc pereu marcaa per d'eveniments politics internacionaus. Amb Rivera, sostenguèc los republicans durant la [[Guèrra Civila Espanhòla|Guerra Civila Espanhòla]] ([[1936]]-[[1939]])&lt;ref&gt;'''[[anglés|(en)]]''' Andrea Kettenmann, ''Kahlo'', Taschen, 2003, pp. 40-41.&lt;/ref&gt;. Aculhèron tanben [[Trotski|Leon Trotski]] e son esposa durant son exili en [[Mexic]]&lt;ref&gt;'''[[anglés|(en)]]''' Hayden Herrera, ''Frida: A Biography of Frida Kahlo'', Harper Perennial, 2002, pp. 192-215.&lt;/ref&gt;. Pasmens, aquel engatjament politic foguèc una dimension segondària dins lo desvolopament de son òbra que demorèc mai que mai centrat sus son identitat personala e son trabalh picturau.

A partir dels [[ans 1940]], l'estat de santat de Kahlo comencèc de se desgradar fortament. Deguèc donc subir plusors operacions e s'aliechar durant de periòdes longs. Pasmens, en [[1942]], poguèc començar d'ensenhar a l'Escòla Nacionala de Pintura, d'Escultura e de Gravura. Organizèc de cors en cò d'ela quand sa santat l'empachava de se desplaçar. Sa pintura evolucionèc d'un biais parallele a la deterioracion de son còrs e la dolor i venguèc una estructura visuala permetent de representar l'experiéncia de sa vulnerabilitat. En [[1953]], los metges deguèron l'[[amputacion|amputar]] d'una partia de sa chamba drecha&lt;ref&gt;'''[[anglés|(en)]]''' Hayden Herrera, ''Frida: A Biography of Frida Kahlo'', Harper Perennial, 2002, pp. 412-430.&lt;/ref&gt;. En despiech de sas dificultats, arrestèc pas de pénher e de s'interessar a la vida [[politica]]. Per exemple, participèc a una manifestacion còntra l'intervencion [[USA|estatsunidenca]] en [[Guatemala]]&lt;ref&gt;'''[[anglés|(en)]]''' Martha Zamora, ''Frida Kahlo: The Brush of Anguish'', Chronicle Books, 1990, p. 138.&lt;/ref&gt;.

Frida Kahlo morèc lo 13 de julhet de [[1954]], a 47 ans&lt;ref&gt;'''[[anglés|(en)]]''' Hayden Herrera, ''Frida: A Biography of Frida Kahlo'', Harper Perennial, 2002, pp. 425-433.&lt;/ref&gt;&lt;ref&gt;Sa mòrt es benleu ligaa a una presa tròp importanta de medicaments antidolor. Aquò es a l'origina d'una teoria de [[suicidi]] qu'es sostengua per de biografes coma Hayden Herrera. La causa oficiala dau decès es una embolia pumonària e ni la polícia ni la familha jutjèron necessari de demandar una autopsia per verificar.&lt;/ref&gt;. Son ostau personau, la ''Casa Azul'', venguèc après sa [[mòrt]] un [[musèu|museu]] dedicat a sa memòria e a son òbra. Son còrs foguèc cremat. Sos cendres son conservats en la ''Casa Azul''&lt;ref&gt;'''[[anglés|(en)]]''' Hayden Herrera, ''Frida: A Biography of Frida Kahlo'', Harper Perennial, 2002, pp. 433-440.&lt;/ref&gt;.

== Òbra ==

=== Una òbra personala ===

La pintura de Frida Kahlo es aisament reconeissabla gràcias a l'importància donaa a la [[cara]] e au còrs de l'[[art|artista]]. Los autoretrachs constituïsson una part essenciala de sa produccion e donan sovent l'impression d'una pintura [[autobiografia|autobiografica]]. D'efiech, utilizava lo sieu visatge coma una figura establa que li permetiá d'explorar d'identitats diferentas, d'estats [[emocion|emocionaus]] e de situacions simbolicas. Ansin, dins son òbra, l'usatge de l'autoretrach es pas una reproduccion simpla de son aparéncia fisica.

Dins sos tableus, la cara demòra generalament frontala e impassibla, mentre que lo còrs, los [[vestit]]s, los [[animalia|animaus]] e l'environament exprimisson de transformacions que son pas directament vesibles dins l'expression de la cara. Aquela immobilitat aparenta dona a sas òbras una tension particulara. L'espectator agacha un personatge que sembla de se presentar amb un important mestritge tot en expausant d'experiéncias de sofrença, de separacion, de desirança o de fragilitat. L'usatge d'un miralh èra centrau dins aquela practica que permetiá de construire la scena. Aquela dimension es vesibla tre ''[[Autoretrach au costume de velós]]'' ([[1926]]), son premier autoretrach conoissut, onte pausèc l'aparéncia fisica que sos trachs fondamentaus foguèron conservats dins la màger part de son òbra&lt;ref&gt;Pasmens, i aguèc d'excepcions coma ''Autoretrach als peus copats'' ([[1940]]).&lt;/ref&gt;.

La resta dau còrs èra lo luec de rescontre de l'experiéncia individuala e d'una reflexion mai generala sus la vulnerabilitat umana. Un exemple es la ''Colona Rompua''. Kahlo s'i representèc drecha, lo còrs dubert per una colona [[arquitectura|arquitecturala]] rompua e la [[peu]] pertusaa de [[claveu]]s. Pasmens, l'imatge èra pas una representacion naturalista de la dolor. Lo còrs i èra un ensemble de signes e de simbòles. La colona representava tant lo sosten fisic que son defalhiment mentre que los claveus transforman la sofrença en motiu visuau.

La [[pintura]] de Kahlo dessepara donc pas clarament lo fisic e lo [[psicologia|psicologic]]. Las experiéncias ([[dolor]], [[malaudiá]], separacion, [[desirança]], [[maire|maternitat]], identitat, etc.) i son directament inscrichas sus lo còrs, sota forma de simbòles. Aquela associacion es un element important de la singularitat de son òbra.

=== Identitat e simbolisme ===

L'identitat [[Mexic|mexicana]] constituís una autra dimension fondamentala de la pintura de Kahlo. Portava frequentament de vestits associats a las [[tradicion]]s mexicanas, especialament aquelos de las [[femna]]s de l'[[istme de Tehuantepec]]. Las coifuras, los [[joieu]]s, las [[flor]]s e los teissuts utilizats èran pas unicament d'elements decoratius. Participavan a la representacion d'una identitat construcha e mesa en scena.

=== Una artista d'avantgarda ===

=== Òbras principalas ===

== Eiretatge e posteritat ==

=== Una reconeissença progressiva ===

=== De l'artista a l'icòna ===

=== Una influéncia mondiala ===

== Annexas ==

=== Ligams internes ===

=== Bibliografia ===

=== Nòtas e referéncias ===
&lt;div style=&quot;-moz-column-count:3; column-count:3;&quot;&gt;
&lt;references/&gt;
&lt;/div&gt;

[[Categoria:Pintre mexican|Kahlo, Frida]]
[[Categoria:Naissença en 1907|Kahlo, Frida]]
[[Categoria:Decès en 1954|Kahlo, Frida]]</text>
      <sha1>bxx89rap2wq64cg6gpx4r5whd7xwpv0</sha1>
    </revision>
    <revision>
      <id>2508132</id>
      <parentid>2508131</parentid>
      <timestamp>2026-09-02T04:55:56Z</timestamp>
      <contributor>
        <username>Nicolas Eynaud</username>
        <id>6858</id>
      </contributor>
      <comment>/* Identitat e simbolisme */</comment>
      <origin>2508132</origin>
      <model>wikitext</model>
      <format>text/x-wiki</format>
      <text bytes="14903" sha1="ptqd4nmag2p9bls3tghvjznkhr1d5cv" xml:space="preserve">{{article en construccion}}
{{1000 fondamentals}}

{| border=&quot;1&quot; cellpadding=&quot;2&quot; width=255 cellspacing=&quot;0&quot; align=&quot;right&quot; style=&quot;margin: 0 0 1em 1em; text-align:left; border-collapse:collapse; border:1px gray solid; font-size:95%; background:#f9f9f9&quot;
|+ &lt;big&gt;&lt;big&gt;'''Frida Kahlo'''
|-
| style=&quot;background:#efefef&quot; align=&quot;center&quot; colspan=2 |[[Fichièr:Frida Kahlo, by Guillermo Kahlo.jpg|200px]]
|-
!align=right|Profession:
|[[pintura|pintre]]
|-
!align=right|País:
| [[Mexic]]
|-
!align=right|Data de naissença:
|[[6 de julhet]] de [[1907]]
|-
!align=right|Luòc de naissença:
| Coyoacán, [[Mexic]]
|-
!align=right|Data de decès:
|[[13 de julhet]] de [[1954]]
|-
!align=right|Luòc de decès:
| Coyoacán
|}

'''Magdalena Carmen Frida Kahlo y Calderón''', mai coneguda coma '''Frida Kahlo''' ([[Coyoacán]], [[Ciutat de Mexic]], [[6 de julh]] de [[1907]] - Coyoacán, Ciutat de Mexic, [[13 de julh]] de [[1954]]) foguèt una pintora [[Mexic|mexicana]]. Son òbra s'inspira essencialament de las tradicions autoctònas mexicanas. Venguèt famosa per sos [[autoretrach]]es; e mai se l'escrivan francés [[André Breton]] diguèt de sa pintura qu'èra [[surrealisme|surrealista]], jamai se volguèt pas identificar amb aquel movement. 

Èra l'esposa del famós pintor mexican, [[Diego Rivera]].

== Biografia ==

=== Enfança, formacion e accident ===

Magdalena Carmen Frida Kahlo Calderón naissèc lo 6 de julhet de [[1907]] a [[Coyoacán]], una comuna de la periferia de la [[Ciutat de Mexic]]. Son paire, [[Guillermo Kahlo]] ([[1871]]–[[1941]]), èra un [[fotografia|fotografe]] d'origina [[Alemanha|alemanda]]. Sa maire, [[Matilde Calderón y González]] ([[1876]]–[[1932]]), èra una mestissa illetraa qu'assegurèc la gestion dels afaires domestics&lt;ref&gt;'''[[francés|(fr)]]''' Hayden Herrera e Philippe Beaudoin, ''Frida: biographie de Frida Kahlo'', Flammarion, coll. « Grandes biographies », 2022, p. 20.&lt;/ref&gt;. Frida èra la tresena filha dau pareu. La [[familha (parentèla)|familha]] viviá dins un environament marcat per lo rescontre entre las [[tradicion]]s [[mexic]]anas, l'eiretatge [[Euròpa|europeu]], la practica [[religions|religiosa]] e las activitats [[art]]isticas. La [[fotografia]] i teniá una plaça majora e Guillermo Kahlo aprenguèc las reglas d'observacion e de compausion d'un imatge a sa filha.

En [[1913]], a 6 ans, Kahlo contractèc la [[poliomieliti]] que li laissèc una chamba drecha mai corta e mai teuna&lt;ref&gt;'''[[anglés|(en)]]''' Valmantas Budrys, « Neurological Deficits in the Life and Works of Frida Kahlo », ''European Neurology'', vol. 55, n° 1,‎ 2006, pp. 4-10.&lt;/ref&gt;. Aquela [[malautiá]] foguèc ansin lo prumier còp de la longa tiera d'espròvas [[medecina|medicalas]] que marquèron son existéncia. Son paire l'encoratjèc a practicar d'[[exercici fisic|activitats fisicas]] per afortir aquela chamba, mas aquela experiéncia precòça de la diferéncia corporala prenguèc mai tard una plaça importanta dins la construccion de son imatge public e de sa pintura.

En [[1922]], intrèc a l'Escòla Nacionala Preparatòria de la Ciutat de Mexic, onte voliá se formar per entreprendre d'estudis de [[medecina]]. Faiá partia d'una generacion de joves mexicans educats dins lo contèxte de la reconstruccion [[cultura]]la e [[politica]] menaa après la [[Revolucion Mexicana]]. S'interessèc a la [[literatura]], a las [[sciéncia]]s e a las ideias politicas de senestra. Rejonhèc ansin un grop d'estudiants, los Cachuchas, onte rescontrèc Alejandro Gómez Arias onte venguèc son companhon. I desvolopèc pereu de ligams amb los mitans intellectuaus e politics que menèron a son raprochament ulterior amb lo [[comunisme]] [[Mexic|mexican]].

Lo 17 de setembre de [[1925]], foguèc victima d'un accident fòrça greu quand un [[tramvai]] percutèc son bus. Passèc un mes dins un [[espitau]] e gardèc de sequelas duradissas en despiech de desenaus d'operacions durant lo resta de sa vida&lt;ref&gt;'''[[espanhòu|(es)]]''' Hayden Herrera, ''Frida: una biografía de Frida Kahlo'', La Ciutat de Mexic, Diana, 1984, p. 62.&lt;/ref&gt;. De mai, immobilizaa durant de periòdes longs, foguèc oblijaa d'abandonar sos projectes d'estudis medicaus. Es ansin durant sa convalescéncia que comencèc de pénher. Per l'ajudar, sa maire organizèc la fabricacion d'un chavalet especiau, adaptat a la posicion ocupaa dins son [[liech]]. Completat per un [[mirau]], aqueu sistema venguèc l'instrument d'una practica [[art|artistica]] novela&lt;ref&gt;'''[[espanhòu|(es)]]''' Hayden Herrera, ''Frida: una biografía de Frida Kahlo'', La Ciutat de Mexic, Diana, 1984, pp. 62-63.&lt;/ref&gt;&lt;ref&gt;'''[[anglés|(en)]]''' Andrea Kettermann, ''Kahlo'', Taschen, 2003, pp. 17-18.&lt;/ref&gt;. Tre [[1926]], Kahlo penhèc son prumier autoretrach, destinat a Alejandro Gómez Arias.

Pauc a cha pauc, la pintura venguèc un mejan de ganhar d'argent per contribuïr au pagament de las despensas [[medecina|medicalas]] de la [[familha (parentèla)|familha]]. Puei, venguèc una vocacion vertadiera. Privaa de la possibilitat de seguir sos estudis medicaus, Frida Kahlo comencèc d'observar son còrs, çò qu'inspirèc lo començament de son expression artistica. Ansin, se l'accident creèc pas l'artista, transformèc rapidament las condicions li permetent de bastir sa relacion amb la pintura.

=== Diego Rivera e vida adulta ===

[[Fichièr:Frida Kahlo Diego Rivera 1932.jpg|thumb|right|Frida Kahlo e son marit, [[Diego Rivera]], en [[1932]].]]

A partir de [[1928]], Kahlo se raprochèc de [[Diego Rivera]] ([[1886]]-[[1957]]), un [[pintura|pintre]] muralista ja famós e engatjat dins la vida [[politica]] e [[cultura]]la de [[Mexic]]. Li mostrèc son trabalh e li demandèc son vejaire sus sa pintura. Lor relacion venguèc rapidament [[amor|amorosa]] e lo pareu se [[maridatge|maridèc]] lo 21 d'aost de [[1929]]. Aqueu maridatge permetèc a Kahlo d'intrar au sen dau ret d'artistas, d'intellectuaus, de fotografes e de militants [[politica|politics]] frequentat per son marit e de s'inscriure dins los mitans [[comunisme|comunistas]]. Lo pareu partejava pereu un interès marcat per la cultura mexicana, las tradicions popularas e l'art [[Mesoamerica|precolombian]]. Pasmens, sos projetes artistics demorèron fòrça diferents : Rivera trabalhèc mai que mai a l'eschala monumentala dau [[muralisme]] mentre que Kahlo se concentrèc sus una pintura intima constituïa de retrachs e de scenas reduchas.

De [[1930]] a [[1933]], lo pareu vivèc als [[USA|Estats Units]] onte Kahlo perdèc dos mainats que sas anchas, fracturaas per son accident, permetián pas un desvolopament normau dau [[fètus]]&lt;ref&gt;'''[[anglés|(en)]]''' Hayden Herrera, ''Frida: A Biography of Frida Kahlo'', Harper Perennial, 2002, pp. 133-160.&lt;/ref&gt;. Durant aqueu sejorn, Rivera e Kahlo s'installèron a [[San Francisco]], a [[Detroit]] e a [[Nòva York]] en foncion de las comandas reçaupuas per lo prumier. Aquò permetèc a Kahlo de rescontrar plusors intellectuaus estatsunidencs importants e de venir amiga amb lo doctor [[Leo Eloesser]] ([[1881]]-[[1976]]). Es pereu durant aqueu periòde que Kahlo comencèc d'èsser la modela de fotografes professionaus coma [[Edward Weston]] ([[1886]]-[[1958]]) e [[Imogen Cunningham]] ([[1883]]-[[1976]])&lt;ref&gt;'''[[anglés|(en)]]''' Hayden Herrera, ''Frida: A Biography of Frida Kahlo'', Harper Perennial, 2002, pp. 117-125.&lt;/ref&gt;&lt;ref&gt;'''[[anglés|(en)]]''' Martha Zamora, ''Frida Kahlo: The Brush of Anguish'', 1990, pp. 42-43.&lt;/ref&gt;. Aquelas [[fotografia]]s mòstran la volontat precòça de Kahlo d'utilizar sos [[vestit]]s, sas coifuras e sos accessòris per construire un imatge public aisament identificable&lt;ref&gt;'''[[anglés|(en)]]''' Christina Burrus, « The Life of Frida Kahlo », dins Emma Dexter, ''Frida Kahlo'', Tate Modern, 2005, p. 203.&lt;/ref&gt;. Sos problemas de santat li inspirèron egalament d'òbras fòrça personalas, especialament ''Henry Ford Hospital'', onte se representèc sus un liech d'espitau après un maupart dins una compausicion l'associant amb d'elements medicaus e diferents simboles e objectes penjats a l'entorn d'ela.

Lo [[maridatge]] amb [[Diego Rivera]] foguèc pereu tumultuós. Los dos entretenguèron mai d'una relacion extraconjugala, çò qu'entraïnèc de crisis repetias&lt;ref&gt;'''[[anglés|(en)]]''' Hayden Herrera, ''Frida: A Biography of Frida Kahlo'', Harper Perennial, 2002, pp. 192-201.&lt;/ref&gt;. En [[1939]], un [[divòrci]] foguèc prononciat. Aquela fasa foguèc centrala dins la carriera de Kahlo que produguèc ''Las Doas Fridas'', un de sas òbras mai celebras. Pasmens, lo [[divòrci]] interrompèc pas tota relacion entre Rivera e Kahlo e lo coble se tornèc maridar en decembre de [[1940]]. Durant aqueu periòde, la vida de Kahlo foguèc pereu marcaa per d'eveniments politics internacionaus. Amb Rivera, sostenguèc los republicans durant la [[Guèrra Civila Espanhòla|Guerra Civila Espanhòla]] ([[1936]]-[[1939]])&lt;ref&gt;'''[[anglés|(en)]]''' Andrea Kettenmann, ''Kahlo'', Taschen, 2003, pp. 40-41.&lt;/ref&gt;. Aculhèron tanben [[Trotski|Leon Trotski]] e son esposa durant son exili en [[Mexic]]&lt;ref&gt;'''[[anglés|(en)]]''' Hayden Herrera, ''Frida: A Biography of Frida Kahlo'', Harper Perennial, 2002, pp. 192-215.&lt;/ref&gt;. Pasmens, aquel engatjament politic foguèc una dimension segondària dins lo desvolopament de son òbra que demorèc mai que mai centrat sus son identitat personala e son trabalh picturau.

A partir dels [[ans 1940]], l'estat de santat de Kahlo comencèc de se desgradar fortament. Deguèc donc subir plusors operacions e s'aliechar durant de periòdes longs. Pasmens, en [[1942]], poguèc començar d'ensenhar a l'Escòla Nacionala de Pintura, d'Escultura e de Gravura. Organizèc de cors en cò d'ela quand sa santat l'empachava de se desplaçar. Sa pintura evolucionèc d'un biais parallele a la deterioracion de son còrs e la dolor i venguèc una estructura visuala permetent de representar l'experiéncia de sa vulnerabilitat. En [[1953]], los metges deguèron l'[[amputacion|amputar]] d'una partia de sa chamba drecha&lt;ref&gt;'''[[anglés|(en)]]''' Hayden Herrera, ''Frida: A Biography of Frida Kahlo'', Harper Perennial, 2002, pp. 412-430.&lt;/ref&gt;. En despiech de sas dificultats, arrestèc pas de pénher e de s'interessar a la vida [[politica]]. Per exemple, participèc a una manifestacion còntra l'intervencion [[USA|estatsunidenca]] en [[Guatemala]]&lt;ref&gt;'''[[anglés|(en)]]''' Martha Zamora, ''Frida Kahlo: The Brush of Anguish'', Chronicle Books, 1990, p. 138.&lt;/ref&gt;.

Frida Kahlo morèc lo 13 de julhet de [[1954]], a 47 ans&lt;ref&gt;'''[[anglés|(en)]]''' Hayden Herrera, ''Frida: A Biography of Frida Kahlo'', Harper Perennial, 2002, pp. 425-433.&lt;/ref&gt;&lt;ref&gt;Sa mòrt es benleu ligaa a una presa tròp importanta de medicaments antidolor. Aquò es a l'origina d'una teoria de [[suicidi]] qu'es sostengua per de biografes coma Hayden Herrera. La causa oficiala dau decès es una embolia pumonària e ni la polícia ni la familha jutjèron necessari de demandar una autopsia per verificar.&lt;/ref&gt;. Son ostau personau, la ''Casa Azul'', venguèc après sa [[mòrt]] un [[musèu|museu]] dedicat a sa memòria e a son òbra. Son còrs foguèc cremat. Sos cendres son conservats en la ''Casa Azul''&lt;ref&gt;'''[[anglés|(en)]]''' Hayden Herrera, ''Frida: A Biography of Frida Kahlo'', Harper Perennial, 2002, pp. 433-440.&lt;/ref&gt;.

== Òbra ==

=== Una òbra personala ===

La pintura de Frida Kahlo es aisament reconeissabla gràcias a l'importància donaa a la [[cara]] e au còrs de l'[[art|artista]]. Los autoretrachs constituïsson una part essenciala de sa produccion e donan sovent l'impression d'una pintura [[autobiografia|autobiografica]]. D'efiech, utilizava lo sieu visatge coma una figura establa que li permetiá d'explorar d'identitats diferentas, d'estats [[emocion|emocionaus]] e de situacions simbolicas. Ansin, dins son òbra, l'usatge de l'autoretrach es pas una reproduccion simpla de son aparéncia fisica.

Dins sos tableus, la cara demòra generalament frontala e impassibla, mentre que lo còrs, los [[vestit]]s, los [[animalia|animaus]] e l'environament exprimisson de transformacions que son pas directament vesibles dins l'expression de la cara. Aquela immobilitat aparenta dona a sas òbras una tension particulara. L'espectator agacha un personatge que sembla de se presentar amb un important mestritge tot en expausant d'experiéncias de sofrença, de separacion, de desirança o de fragilitat. L'usatge d'un miralh èra centrau dins aquela practica que permetiá de construire la scena. Aquela dimension es vesibla tre ''[[Autoretrach au costume de velós]]'' ([[1926]]), son premier autoretrach conoissut, onte pausèc l'aparéncia fisica que sos trachs fondamentaus foguèron conservats dins la màger part de son òbra&lt;ref&gt;Pasmens, i aguèc d'excepcions coma ''Autoretrach als peus copats'' ([[1940]]).&lt;/ref&gt;.

La resta dau còrs èra lo luec de rescontre de l'experiéncia individuala e d'una reflexion mai generala sus la vulnerabilitat umana. Un exemple es la ''Colona Rompua''. Kahlo s'i representèc drecha, lo còrs dubert per una colona [[arquitectura|arquitecturala]] rompua e la [[peu]] pertusaa de [[claveu]]s. Pasmens, l'imatge èra pas una representacion naturalista de la dolor. Lo còrs i èra un ensemble de signes e de simbòles. La colona representava tant lo sosten fisic que son defalhiment mentre que los claveus transforman la sofrença en motiu visuau.

La [[pintura]] de Kahlo dessepara donc pas clarament lo fisic e lo [[psicologia|psicologic]]. Las experiéncias ([[dolor]], [[malaudiá]], separacion, [[desirança]], [[maire|maternitat]], identitat, etc.) i son directament inscrichas sus lo còrs, sota forma de simbòles. Aquela associacion es un element important de la singularitat de son òbra.

=== Identitat e simbolisme ===

L'identitat [[Mexic|mexicana]] constituís una autra dimension fondamentala de la pintura de Kahlo. Portava frequentament de vestits associats a las [[tradicion]]s mexicanas, especialament aquelos de las [[femna]]s de l'[[istme de Tehuantepec]]. Las coifuras, los [[joieu]]s, las [[flor]]s e los teissuts utilizats èran pas unicament d'elements decoratius. Participavan a la representacion d'una identitat construcha e mesa en scena. Pasmens, aquela identitat èra complexa que Kahlo èra eissia d'una [[familha (parentèla)|familha]] mesclant d'originas [[Euròpa|europeas]] e [[Mexic|mexicanas]].

=== Una artista d'avantgarda ===

=== Òbras principalas ===

== Eiretatge e posteritat ==

=== Una reconeissença progressiva ===

=== De l'artista a l'icòna ===

=== Una influéncia mondiala ===

== Annexas ==

=== Ligams internes ===

=== Bibliografia ===

=== Nòtas e referéncias ===
&lt;div style=&quot;-moz-column-count:3; column-count:3;&quot;&gt;
&lt;references/&gt;
&lt;/div&gt;

[[Categoria:Pintre mexican|Kahlo, Frida]]
[[Categoria:Naissença en 1907|Kahlo, Frida]]
[[Categoria:Decès en 1954|Kahlo, Frida]]</text>
      <sha1>ptqd4nmag2p9bls3tghvjznkhr1d5cv</sha1>
    </revision>
  </page>
  <page>
    <title>Batalha de Murèth</title>
    <ns>0</ns>
    <id>13023</id>
    <revision>
      <id>2508127</id>
      <parentid>2504028</parentid>
      <timestamp>2026-09-02T01:51:57Z</timestamp>
      <contributor>
        <username>InternetArchiveBot</username>
        <id>43230</id>
      </contributor>
      <comment>Rescuing 1 sources and tagging 0 as dead.) #IABot (v2.0.9.5</comment>
      <origin>2508127</origin>
      <model>wikitext</model>
      <format>text/x-wiki</format>
      <text bytes="13387" sha1="9o036tq1gb72w8x34qnrvvajlqk5g11" xml:space="preserve">{{Infobox batalha
|tematica=conflicte
|carta=
|imatge=[[File:Battle_of_Muret.jpg|250px]]
|legenda=La Batalha de Murèth d'après una enluminadura del sègle XIV |
batalha=Batalha de Murèth|
conflicte=|
data=[[13 de setembre]] de [[1213]]|
luòc=[[Murèth]]|
resulta=Victòria francesa decisiva|
combatents1=[[Crosada|Crosats]]&lt;br /&gt;[[Reialme de França]]|
combatents2=[[Corona d'Aragon]]&lt;br /&gt;[[Comtat de Tolosa]]&lt;br /&gt;[[Comtat de Fois]]&lt;br /&gt;[[Comtat de Comenge]]|
comandant1=[[Fichièr:Armoiries seigneurs Montfort.svg|20px]] '''[[Simon IV de Montfòrt]]'''&lt;br /&gt;[[Fichièr:Blason maison fr de Montmorency (ancien).svg|20px]] [[Bouchard de Marly]]&lt;br /&gt;[[Fichièr:Armoiries des Barres d'Oissery.png|20px]] Guillaume des Barres|
comandant2= [[Fichièr:Blason d'Aragon.svg|20px]] '''[[Pèire II d'Aragon]]'''&lt;br /&gt;[[Fichièr:Blason Languedoc.svg|20px]]'''[[Ramon VI de Tolosa]]''' &lt;br /&gt;[[Fichièr:Blason comté fr Comminges (ancien).svg|20px]]'''[[Bernat IV de Comenge]]'''&lt;br /&gt;[[Fichièr:Blason du comté de Foix.svg|20px]] '''[[Raimon Rogièr de Fois]]'''| 
fòrças1=|
fòrças2=|
pèrdas1=|
pèrdas2=|
}}
La [[Batalha de Murèth]] es un dels conflictes mai importants e crucials per l'istòria occitana, [[Corona d'Aragon|aragonesa]] e catalana. Se debanèt lo 13 de setembre de 1213 a [[Murèth]] a 15&amp;nbsp;km al sud de [[Tolosa]]. Es un episòdi màger de la [[Crosada dels Albigeses]] que s'i afrontèron l'union de fòrças occitanas, catalanas e aragonesas menadas pel rei [[Pèire II d'Aragon]] e lo comte [[Ramon VI de Tolosa]] als crosats, mai que mai franceses, menats per [[Simon de Montfòrt]]. Lo rei d'Aragon i moriguèt e las armadas de la coalicion occitanoaragonesa foguèron desfachas. La batalha marquèt lo preludi de la dominacion francesa suls territòris occitans e lo començament de la demesida de la preséncia catalana en Occitània.

== Contèxt ==
Dempuèi quatre ans, una armada crosada francesa operava en Occitània amb la tòca d'eradicar lo [[catarisme]] e de sometre los territòris occitans. Après lo chaple de Besièrs e la presa de la [[Ciutat de Carcassona]] (1209), [[Simon IV de Montfòrt]] contunhèt sa progression en Lengadòc. S'apoderèt de las tèrras dels vescomtats de [[Ramon Rogièr Trencavel]], abans d'atacar lo [[Comtat de Tolosa]]. La crosada venguèt lèu una guèrra de conquista. Lo rei En [[Pèire II d'Aragon]], comte de Barcelona e senhor de Montpelhièr, èra sobeiran de mantun senhor lengadocian, demest los quals lo vescomte Trencavel. Tafurat de la venguda d'aquesta crosada dins sa zòna d'influéncia, assagèt mantun còp de far lo mediador entre las doas parts, e reconeguèt pas Montfòrt coma vescomte de Carcassona e de Besièrs que per fòrça. Sos interèsses e sos ligams feudals anavan contra la conducha que li impausava lo poder de la glèisa de Roma, e son ròtle de sobeiran catolic.  
== L'assetjament de Murèth ==
Lo 10 de setembre las tropas del sobeiran catalan Pèire II se reuniguèron amb las tropas dels aligats occitans e installèron dos camps dins la plana sus la riba esquèrra de [[Garona]]. Los camps èran situats a aperaquí tres quilòmetres del castèl e de las naus qu'èran amarradas a un embarcador de la riba e èran venguts dempuèi [[Tolosa]]; aqueles èran plens de provisions&lt;ref name=HJC/&gt; e comptavan amb un nombre considerable de tropas que se calculèt qu'èran dos mila [[cavalièr]]s e cinc mila peons d'[[infantariá]]&lt;ref&gt;R.G. Grant afirma qu'èran {{formatnum:30000}} soldats d'infantariá&lt;/ref&gt;. [[Fichièr:Muret 1213.jpg|thumb|200px|left|Recreacion de la ciutat de Murèth per F.X. Hernàndez]] Los cavalièrs èran dividits en tres grops:&lt;ref name=EA/&gt; lo primièr, qu'èra dirigit per [[Ramon Rogièr de Fois]], comptava 200 cavalièrs de la corona e 400 del comte; lo segond grop, format per 700 cavalièrs de la corona, èra dirigit per Pèire II e lo tresen, format per 900 òmes, èra jol comandament de [[Ramon VII de Tolosa]] e de [[Bernat IV de Comenge]]. 

Aquel meteis jorn de setembre los [[Comtat de Tolosa|tolosans]] entamenèron lo sètge amb de [[manganèl]]s e d'autras pèças d'[[Maquina de guèrra|artilhariá de sètge]]. Aital prenguèron una de las doas pòrtas de la vila, una de las torres e la vila novèla, en forçar d'aqueste biais los cavalièrs franceses a se retirar cap a la vila vièlha e al castèl. Quand lo rei en Pèire foguèt assabentat que Montfòrt se sarrava de Murèth ordenèt la retirada de l'infantariá assetjaira per tal d'evitar que foguèsse presa per la rèiregarda. D'aquesta manièra, en arribar l'endeman per l'oèst amb nòu cents cavalièrs&lt;ref name=SAP&gt;Antoni Sella, ''La gran derrota catalana'' Sàpiens n.32, juny 2005&lt;/ref&gt;, los [[crosada|crosat]]s aguèron l'escasença de dintrar dins la fortalesa de Murèth per una de las pòrtas qu'èran pas contrarotladas pels tolosans. De vèspre a mai arribèt lo contingent reduch de [[Payen de Corbeil]]&lt;ref&gt;Pierre des Vaux de Cernay, ''Historia Albigensis''&lt;/ref&gt;.

== Preparacion de la batalha ==
[[File:Crusader cavalry.jpg|thumb|200px|right|Cavalariá crosada]]
En [[Raimon VI de Tolosa]], que coneissiá las tacticas de l'enemic, prepausèt de fortificar lo campament amb una palissada&lt;ref name=SAP/&gt; d'assetjar la ciutat pel flanc oèst&lt;ref name=HJC/&gt;, e de demorar a l'espera de l'ataca francesa, per fin de la rebutar amb los [[balestièr]]s e de poder contraatacar amb l'objectiu de los reclaure a l'interior del castèl; per contra, En [[Pèire II d'Aragon]], escotant pas los conselhs del seu conhat,  entamenèt la batalha sens esperar qu'arribe tota son armada, que los renfòrces&lt;ref&gt;{{es}} Jerónimo Zurita: ''Anales de Aragón''&lt;/ref&gt; que portavan [[Guilhèm II de Montcada e de Bearn]]&lt;ref&gt;Oriol Junqueras, ''La fi del somni occità'', a indirecte.cat [http://in.directe.cat/oriol-junqueras/bloc/la-fi-del-somni-occita]&lt;/ref&gt; e [[Sanç de Barcelona e d'Aragon|Nunyo Sanç]] encara èran en camin prèp de [[Narbona]]. Lo rei voliá que son armada, vencedoira a la [[batalha de Las Navas de Tolosa]] se mesure en valentiá amb l'invencibla cavalariá francesa, sens fortificar lo camp e en pretendre véncer sus un camp dobèrt.

[[Simon IV de Montfòrt]], en clara inferioritat numerica, amb de viscoalhas solament per una jornada e a mai de cent [[lèga]]s de sa basa d'operacions decidiguèt de se daissar pas encerclar dins lo castèl de Murèth e lancèt una ataca fulminanta&lt;ref&gt;Oldenburg, Le Bûcher de Montségur&lt;/ref&gt; en utilizant la melhora arma de la cavalariá pesuga, la carga&lt;ref name=SMG&gt;{{en}} Sean McGlynn, ''The Myths of Medieval Warfare'' [https://web.archive.org/web/20080927230809/http://www.deremilitari.org/resources/articles/mcglynn.htm]&lt;/ref&gt;. Organizèt la cavalariá francesa en tres esquadrons&lt;ref&gt;[[Ferran Soldevila]], ''Història de Catalunya''&lt;/ref&gt; de tres cents cavalièrs&lt;ref name=EA&gt;{{en}} Earlyblazon [https://web.archive.org/web/20080213205315/http://perso.modulonet.fr/earlyblazo/events/muret.htm]&lt;/ref&gt;: l'esquadron d'avantgarda èra dirigit per [[Guillaume de Contres]] e [[Guillaume des Barres]], lo segond esquadron per [[Bouchard de Marly]] e lo tresen per Simon de Montfòrt se meteis; al seu torn, los balestièrs e lancièrs defendián lo castèl e protegissián l'accès de la cavalariá. La tropa foguèt reünida per la plaça del mercat e se li comuniquèt l'òrdre de batalha&lt;ref name=HJC&gt;H. J. Chaytor, ''A History of Aragon and Catalonia'' [http://libro.uca.edu/chaytor/hac5.htm]&lt;/ref&gt; amb una arenga de Montfòrt.

== La Batalha a Murèth ==
[[File:Plan de la bataille de Muret.png|thumb|200px|right|Croquís de la batalha]]
[[File:Batalla de Muret.jpg|thumb|200px|right|la Batalha de Murèth, segon lo [[Libre dels faches]] de Jacme Ièr]]
La matinada del [[13 de setembre]] l'infantariá tolosana tornèt començar los trabalhs de sètge, atacant las pòrtas de la muralha mentre que la cavalariá susvelhava la sortida possibla dels crosats. Al vèspre, la majora part de la cavalariá catalana se retirèt per se pausar&lt;ref name=SAP/&gt; e aqueste foguèt lo moment causit per [[Simon de Montfòrt]] per atacar, amb sa tropa repausada, sortent per la pòrta de Salas&lt;Ref&gt;Interpretació més estesa que parteix de la crònica de Pierre des Vaux-de-Cernay&lt;/ref&gt;, que donava al riu Loja e que los assetjants podián pas veire, doblant la cantonada de la muralha del castèl, al pont de Sant Sarnin e traversant lo riu per un gua. La cavalariá crosada emergiguèt, subte , al nivèl de la maire del riu en avançant cap a la plana agantant per suspresa los assetjants&lt;ref&gt;Bernat Desclot, ''Crònica de Pere el Gran'': ''E no foren pus de vint cavallers ab ell, quels altres no eren encara aconseguits ni aparellats tantost'' [http://ca.wikisource.org/wiki/Cr%C3%B2nica_de_Bernat_Desclot/Cap%C3%ADtol_VI]&lt;/ref&gt;. Los dos primièrs cosses virèron a senèstra e la primièra de las tres agarridas dels franceses se trapèt fàcia a las tropas de [[Ramon Rogièr de Fois]]&lt;ref&gt;Roquebert afirma que la cavalariá crosada carguèt directament contra lo gròs de la cavalariá catalano aragonesa&lt;/ref&gt;&lt;ref&gt;Oman, que considerava lo campament immediatament a l'èst de la ciutat, afirma que los crosats caminèron cap a Sales simulant la fugida, virant nonanta graus, traversèron la Loja e carguèron&lt;/ref&gt;, mas aguèron de se replegar rapidament, davant l'impetuositat de la cavalariá francesa, e las tropas del rei prenguèron la relèva. Los franceses, amb sa granda manobrabilitat, conservèron la formacion e mantenguèron l'avantatge numeric dins las doas atacas seguentas en permetent pas lo regropament dels aragoneses.
Lo rei En Pèire aviá decidit de provar sa valor coma [[cavalièr]] en se cambiant l'[[armadura]] amb un dels seus òmes per s'afontar coma simple cavalièr amb Simon de Montfòrt, mas l'objectiu crosat èra de tuar lo rei a quin pretz que siá&lt;ref&gt;{{fr}} Jean-Luc Aubarbier i Micel Binet, ''Le Pays Cathare''&lt;/ref&gt; perqué la defensa de la Glèisa justificava totas las accions&lt;ref name=SAP/&gt; e d'aquò ne foguèron encargats dos dels seus cavalièrs, [[Alain de Roucy]] e [[Florent de Ville]], qu'abatèron d'en primièr lo cavalièr que vestissiá l'armadura reiala, e après lo rei meteis quand aqueste se descobriguèt al crit de ''El rei, heus-el aquí!''&lt;ref name=LAC&gt;De l'''Aldea Càtara'' [https://web.archive.org/web/20080927193859/http://www.iacobus.net/Muret.Htm]&lt;/ref&gt;, malgrat que n'aguèsse acabat amb d'unes dels atacants.&lt;ref&gt;Bernat Desclot, ''Crònica de Pere el Gran'': ''E el primer colp feri un cavaller frances ab la llança e abatel mort en terra. Puix veu que la llança no li valia res, tant era la presa quels Francesos li feyen; e mes ma a la spasa; e aqui fe de grans colps, si que ocis tres cavallers ab la spasa'' [http://ca.wikisource.org/wiki/Cr%C3%B2nica_de_Bernat_Desclot/Cap%C3%ADtol_VI]&lt;/ref&gt;. Episòdi contat dins lo [[Libre dels faches]] e la [[Cançon de la Crosada]]:

&lt;&lt;:''El bos reis d'Arago, cant les ag perceubutz''
:''Ab petits companhos es valor atendutz''
:''E l'ome de Tolosa i son tuit correguz''
:''Que anc ni coms ni reis non fon de ren creutz''
:''E anc no saubon mot trols fances son vengutz''
:''E van trastuit en la on fol reis conogutz''
:''E el escrida &quot;Eu sol reis!&quot; mas no i es entendutz''
:''E fo si malament e nafratz e ferutz''
:''Que per meja la terra s'es lo sancs espandutz''
:''E loras cazec mortz aqui tot estendutz''
:''E l'autri, cant o viro, tenos per deceubutz.''&gt;&gt;

La nòva de la mòrt d'En Pèire escampèt la panica entre la rèsta de l'armada, qu'èra completament derrotada al ser surpresa per una ataca de flanc de Montfòrt&lt;ref name=SMG/&gt; amb sas tropas de reserva, e los cavalièrs catalans entreprenguèron la retirada. L'armada tolosana, que encara aviá pas partipat a la batalha, se vesent desbordada per l'avalanca d'aragonesos e catalans que fugissián desordenadament, fugiguèt tanben sens atacar, e foguèt percalçada pels cavalièrs franceses, provocant de pèrdas estimadas entre {{formatnum:15000}} e {{formatnum:20000}} òmes. La derrota veniá mai ponhenta pels catalans que lo filh d'En Pèire II, lo futur [[Jacme Ièr d'Aragon|Jaume I]] de sièis ans, èra  a las mans de Simon de Montfòrt amor del maridatge que se voliá far del prince amb la filha del crosat.

==Referéncias==

&lt;references /&gt;

== Bibliografia ==
* {{es}} Martín Alvira Cabrer, ''Muret 1213. La bataille décisive de la croisade contre les Albigeois'', Vent Terral, Valence d'Albigeois {{ISBN|978-28-592-7131-2}}
* {{es}} Martín Alvira Cabrer, ''12 de Septiembre de 1213. El Jueves de Muret'', Universitat de Barcelona, Barcelona, 2002 {{ISBN|978-84-477-0796-6}}
* {{es}} Martín Alvira Cabrer, ''Muret 1213. La batalla decisiva de la Cruzada contra los Cátaros'', Ariel, Barcelona, 2008 e 2013 {{ISBN|978-84-477-0796-6}}
* {{es}} Martín Alvira Cabrer, ''Pedro el Católico, Rey de Aragón y Conde de Barcelona (1196-1213). Documentos, Testimonios y Memoria Histórica'', 6 vols., Saragossa, Institución Fernando el Católico (CSIC), 2010 (on line) {{ISBN|978-84-9911-066-0}}

{{Multibendèl|Portal Lengadòc|Portal istòria}}
{{Guèrra deis Albigés - Periòde 1209-1216}}
{{Guèrra deis Albigés - Periòde 1216-1223}}
{{Guèrra deis Albigés - Periòde 1223-1229}}

{{DEFAULTSORT:Murèth, Batalha de}}
[[Categoria:Batalhas en Occitània]]
[[Categoria:Batalha de la Crosada dels Albigeses]]</text>
      <sha1>9o036tq1gb72w8x34qnrvvajlqk5g11</sha1>
    </revision>
  </page>
  <page>
    <title>Aqueras montanhas</title>
    <ns>0</ns>
    <id>20583</id>
    <revision>
      <id>2508142</id>
      <parentid>1863332</parentid>
      <timestamp>2026-09-02T08:35:41Z</timestamp>
      <contributor>
        <username>CommonsDelinker</username>
        <id>245</id>
      </contributor>
      <comment>Bòt: A remplaçat [[:Imatge:Midi_d'Ossau_en_invierno.jpg]] per [[:Imatge:Midi_d'Osal_d'hibierno.jpg]] ([[:c:COM:FR|File renamed]]: [[:c:COM:FR#FR1|Criterion 1]] (original uploader’s request))</comment>
      <origin>2508142</origin>
      <model>wikitext</model>
      <format>text/x-wiki</format>
      <text bytes="1718" sha1="8lae69bbcf0waz5gakygjrh9dklga9j" xml:space="preserve">{{Infobox
|tematica=
|carta=
}}
[[Image:Midi d'Osal d'hibierno.jpg|200px|thumb|[[Pirenèus]] e [[pic de Mieidia d'Aussau]]]]
'''Aqueras montanhas''' (var. '''Aquelas montanhas''', '''Aquelei montanhas''') qu'ei ua [[canta]] bearnesa e ua version locau deu ''[[Se canta]]''. Qu'ei legendàriament atribuida a [[Gaston Fèbus]] (çò qui ei chic probable). Qu'ei considerat com l'[[imne]] de [[Bearn]] (com ne son mei generaument las divèrsas versions de ''Se canta'' per [[Occitània]]).

''Devath ma frinèsta'', &lt;br&gt;   
''I a un auseron''&lt;br&gt;
''Tota la nueit canta''&lt;br&gt;
''Canta sa cançon''&lt;br&gt;   

Arrepic :&lt;br&gt;
''Se canti, jo que canti''&lt;br&gt;
''Canti pas per jo,''&lt;br&gt;
''Canti per ma mia''&lt;br&gt;
''Qui ei tan luenh de jo''&lt;br&gt;
(o ''Qui ei auprès de jo'' )&lt;br&gt;   

''Aqueras montanhas''&lt;br&gt;
''Qui tan hautas son''&lt;br&gt;
''M’empaishan de véder''&lt;br&gt;
''Mas amors on son''&lt;br&gt;  

''Baishatz-ve montanhas''&lt;br&gt;
''Planas, hauçatz-ve''&lt;br&gt;
''Tà  qui pòsqui véder''&lt;br&gt;
''Mas amors on son''&lt;br&gt;   

''Aqueras montanhas''&lt;br&gt;
''Que s’abaisharàn''&lt;br&gt;
''E mas amoretas''&lt;br&gt;
''Que pareisheràn''&lt;br&gt;   

''Aqueras montanhas''&lt;br&gt;
''Qui tan hautas son''&lt;br&gt;
''M’empaishan de véder''&lt;br&gt;
''Mas amors on son''&lt;br&gt;    

Arrepic : ''si canti...'' &lt;br&gt;  

''Si sabí las véder''&lt;br&gt;
''On las rencontrar''&lt;br&gt;
''Passarí l’aigueta''&lt;br&gt;
''Shens paur de’m negar'' &lt;br&gt;  

Arrepic : ''si canti...''&lt;br&gt;   

''Aqueras montanhas''&lt;br&gt;
''Que s’abaisharàn''&lt;br&gt;
''E mas amoretas''&lt;br&gt;
''Que pareisheràn''&lt;br&gt; 

''Las pomas son maduras''&lt;br&gt;
''Las cau amassar''&lt;br&gt;
''E las joenas hilhas''&lt;br&gt;
''Las cau maridar.''&lt;br&gt;

{{Portal Bearn}}

[[Categoria:Occitània]]
[[Categoria:Canta bearnesa]]
[[Categoria:Imne nacional]]</text>
      <sha1>8lae69bbcf0waz5gakygjrh9dklga9j</sha1>
    </revision>
  </page>
  <page>
    <title>Aimargues</title>
    <ns>0</ns>
    <id>24539</id>
    <revision>
      <id>2508149</id>
      <parentid>2288014</parentid>
      <timestamp>2026-09-02T10:32:23Z</timestamp>
      <contributor>
        <username>Poiuytrell</username>
        <id>61256</id>
      </contributor>
      <comment>/* */</comment>
      <origin>2508149</origin>
      <model>wikitext</model>
      <format>text/x-wiki</format>
      <text bytes="1630" sha1="omm1eylz05k2465t7236jqcqq3uwyfx" xml:space="preserve">{{Infobox Comuna de França
 |carta=oc
 | nomcomuna=Aimargues
 | imatge=Mairie aimargues.JPG
 | descripcion= Ostal de la comuna d{{'}}Aimargues.
 | escut=Blason de la ville d'Aimargues (30).svg
 | escais=
 | region ist     = {{Lengadòc}}
 | parçan=
 | insee = 30006
 | cònsol = Jean-Paul Franc &lt;small&gt;
 | mandat         = [[2008]]-[[2014]]
|intercom=[[Comunautat de comunas de Pichòta Camarga]] 
 | gentilici =
 | alt mej=
 | longitud= 4.2092
 | latitud= 43.6858
 | alt mini = 3
 | alt maxi = 13
 | km²            = 26.48
}}
'''Aimargue'''&lt;ref&gt;[ej'marge] segon [[Ernest Nègre]] https://www.oocities.org/toponimiaoccitana/30.html e [[Josiana Ubaud]]&lt;/ref&gt; es una comuna [[Occitània|occitana]] de [[Lengadòc]], situada administrativament dins lo departament de [[Gard (departament)|Gard]] e la region d'{{Ocreg}}.

== Geografia ==

== Istòria ==

== Administracion ==
{{ElegitDebuta|insee= 30006
|Títol= Lista deus cònsols successius}}
{{Elegit |Debuta=  [[2008]] |Fin= [[2014]] |Identitat= Jean-Paul Franc &lt;small&gt;|Partit= [[DVG]] |Qualitat=  }}
{{Elegit |Debuta= març de [[1989]] |Fin= [[2008]] |Identitat= Jean Bruchet |Partit= |Qualitat= }}
{{Elegit |Debuta= març de [[1977]] |Fin= [[1989]] |Identitat= René Dupont |Partit= |Qualitat= }}
{{ElegitDonadas}}
{{ElegitFin}}

== Demografia ==
{{Demografia
|insee= 30006
|senscomptesdobles= 1962}}

== Luòcs e monuments ==

== Personalitats ligadas amb la comuna ==
* [[Fanfòna Guillierme]]

== Véser tanben ==

== Ligams extèrnes ==

== Nòtas ==
&lt;references/&gt;

{{Portal Lengadòc}}
{{Comunas de Gard}}

[[Categoria:Comuna de Gard]]
[[Categoria:Comuna de Lengadòc]]</text>
      <sha1>omm1eylz05k2465t7236jqcqq3uwyfx</sha1>
    </revision>
    <revision>
      <id>2508150</id>
      <parentid>2508149</parentid>
      <timestamp>2026-09-02T10:33:09Z</timestamp>
      <contributor>
        <username>Poiuytrell</username>
        <id>61256</id>
      </contributor>
      <comment>/* */</comment>
      <origin>2508150</origin>
      <model>wikitext</model>
      <format>text/x-wiki</format>
      <text bytes="1659" sha1="5dyovc2ajlun5ia5bwvp13wbsfg74kz" xml:space="preserve">{{Infobox Comuna de França
 |carta=oc
 | nomcomuna=Aimargues
 | imatge=Mairie aimargues.JPG
 | descripcion= Ostal de la comuna d{{'}}Aimargues.
 | escut=Blason de la ville d'Aimargues (30).svg
 | escais=
 | region ist     = {{Lengadòc}}
 | parçan=
 | insee = 30006
 | cònsol = Jean-Paul Franc &lt;small&gt;
 | mandat         = [[2008]]-[[2014]]
|intercom=[[Comunautat de comunas de Pichòta Camarga]] 
 | gentilici =
 | alt mej=
 | longitud= 4.2092
 | latitud= 43.6858
 | alt mini = 3
 | alt maxi = 13
 | km²            = 26.48
}}
'''Aimargue'''&lt;ref&gt;[ej'marge] segon [[Ernest Nègre]] https://www.oocities.org/toponimiaoccitana/30.html e [[Josiana Ubaud]]&lt;/ref&gt; ('''Aymargues'' en francés) es una comuna [[Occitània|occitana]] de [[Lengadòc]], situada administrativament dins lo departament de [[Gard (departament)|Gard]] e la region d'{{Ocreg}}.

== Geografia ==

== Istòria ==

== Administracion ==
{{ElegitDebuta|insee= 30006
|Títol= Lista deus cònsols successius}}
{{Elegit |Debuta=  [[2008]] |Fin= [[2014]] |Identitat= Jean-Paul Franc &lt;small&gt;|Partit= [[DVG]] |Qualitat=  }}
{{Elegit |Debuta= març de [[1989]] |Fin= [[2008]] |Identitat= Jean Bruchet |Partit= |Qualitat= }}
{{Elegit |Debuta= març de [[1977]] |Fin= [[1989]] |Identitat= René Dupont |Partit= |Qualitat= }}
{{ElegitDonadas}}
{{ElegitFin}}

== Demografia ==
{{Demografia
|insee= 30006
|senscomptesdobles= 1962}}

== Luòcs e monuments ==

== Personalitats ligadas amb la comuna ==
* [[Fanfòna Guillierme]]

== Véser tanben ==

== Ligams extèrnes ==

== Nòtas ==
&lt;references/&gt;

{{Portal Lengadòc}}
{{Comunas de Gard}}

[[Categoria:Comuna de Gard]]
[[Categoria:Comuna de Lengadòc]]</text>
      <sha1>5dyovc2ajlun5ia5bwvp13wbsfg74kz</sha1>
    </revision>
    <revision>
      <id>2508151</id>
      <parentid>2508150</parentid>
      <timestamp>2026-09-02T10:33:29Z</timestamp>
      <contributor>
        <username>Poiuytrell</username>
        <id>61256</id>
      </contributor>
      <comment>/* */</comment>
      <origin>2508151</origin>
      <model>wikitext</model>
      <format>text/x-wiki</format>
      <text bytes="1659" sha1="a8cmxdj8zzjg05x0nkgddoijd0ks0n3" xml:space="preserve">{{Infobox Comuna de França
 |carta=oc
 | nomcomuna=Aimargues
 | imatge=Mairie aimargues.JPG
 | descripcion= Ostal de la comuna d{{'}}Aimargues.
 | escut=Blason de la ville d'Aimargues (30).svg
 | escais=
 | region ist     = {{Lengadòc}}
 | parçan=
 | insee = 30006
 | cònsol = Jean-Paul Franc &lt;small&gt;
 | mandat         = [[2008]]-[[2014]]
|intercom=[[Comunautat de comunas de Pichòta Camarga]] 
 | gentilici =
 | alt mej=
 | longitud= 4.2092
 | latitud= 43.6858
 | alt mini = 3
 | alt maxi = 13
 | km²            = 26.48
}}
'''Aimargue'''&lt;ref&gt;[ej'marge] segon [[Ernest Nègre]] https://www.oocities.org/toponimiaoccitana/30.html e [[Josiana Ubaud]]&lt;/ref&gt; ('''Aimargues'' en francés) es una comuna [[Occitània|occitana]] de [[Lengadòc]], situada administrativament dins lo departament de [[Gard (departament)|Gard]] e la region d'{{Ocreg}}.

== Geografia ==

== Istòria ==

== Administracion ==
{{ElegitDebuta|insee= 30006
|Títol= Lista deus cònsols successius}}
{{Elegit |Debuta=  [[2008]] |Fin= [[2014]] |Identitat= Jean-Paul Franc &lt;small&gt;|Partit= [[DVG]] |Qualitat=  }}
{{Elegit |Debuta= març de [[1989]] |Fin= [[2008]] |Identitat= Jean Bruchet |Partit= |Qualitat= }}
{{Elegit |Debuta= març de [[1977]] |Fin= [[1989]] |Identitat= René Dupont |Partit= |Qualitat= }}
{{ElegitDonadas}}
{{ElegitFin}}

== Demografia ==
{{Demografia
|insee= 30006
|senscomptesdobles= 1962}}

== Luòcs e monuments ==

== Personalitats ligadas amb la comuna ==
* [[Fanfòna Guillierme]]

== Véser tanben ==

== Ligams extèrnes ==

== Nòtas ==
&lt;references/&gt;

{{Portal Lengadòc}}
{{Comunas de Gard}}

[[Categoria:Comuna de Gard]]
[[Categoria:Comuna de Lengadòc]]</text>
      <sha1>a8cmxdj8zzjg05x0nkgddoijd0ks0n3</sha1>
    </revision>
    <revision>
      <id>2508154</id>
      <parentid>2508151</parentid>
      <timestamp>2026-09-02T10:37:29Z</timestamp>
      <contributor>
        <username>Poiuytrell</username>
        <id>61256</id>
      </contributor>
      <comment>/* */</comment>
      <origin>2508154</origin>
      <model>wikitext</model>
      <format>text/x-wiki</format>
      <text bytes="1634" sha1="7e5li72npyehury8cm3aod8nsb34ya6" xml:space="preserve">{{Infobox Comuna de França
 |carta=oc
 | nomcomuna=Aimargues
 | imatge=Mairie aimargues.JPG
 | descripcion= Ostal de la comuna d{{'}}Aimargues.
 | escut=Blason de la ville d'Aimargues (30).svg
 | escais=
 | region ist     = {{Lengadòc}}
 | parçan=
 | insee = 30006
 | cònsol = Jean-Paul Franc &lt;small&gt;
 | mandat         = [[2008]]-[[2014]]
|intercom=[[Comunautat de comunas de Pichòta Camarga]] 
 | gentilici =
 | alt mej=
 | longitud= 4.2092
 | latitud= 43.6858
 | alt mini = 3
 | alt maxi = 13
 | km²            = 26.48
}}
'''Aimargues'''&lt;ref&gt;[ej'marge] segon [[Ernest Nègre]] https://www.oocities.org/toponimiaoccitana/30.html ('''Aimargues'' en francés) es una comuna [[Occitània|occitana]] de [[Lengadòc]], situada administrativament dins lo departament de [[Gard (departament)|Gard]] e la region d'{{Ocreg}}.

== Geografia ==

== Istòria ==

== Administracion ==
{{ElegitDebuta|insee= 30006
|Títol= Lista deus cònsols successius}}
{{Elegit |Debuta=  [[2008]] |Fin= [[2014]] |Identitat= Jean-Paul Franc &lt;small&gt;|Partit= [[DVG]] |Qualitat=  }}
{{Elegit |Debuta= març de [[1989]] |Fin= [[2008]] |Identitat= Jean Bruchet |Partit= |Qualitat= }}
{{Elegit |Debuta= març de [[1977]] |Fin= [[1989]] |Identitat= René Dupont |Partit= |Qualitat= }}
{{ElegitDonadas}}
{{ElegitFin}}

== Demografia ==
{{Demografia
|insee= 30006
|senscomptesdobles= 1962}}

== Luòcs e monuments ==

== Personalitats ligadas amb la comuna ==
* [[Fanfòna Guillierme]]

== Véser tanben ==

== Ligams extèrnes ==

== Nòtas ==
&lt;references/&gt;

{{Portal Lengadòc}}
{{Comunas de Gard}}

[[Categoria:Comuna de Gard]]
[[Categoria:Comuna de Lengadòc]]</text>
      <sha1>7e5li72npyehury8cm3aod8nsb34ya6</sha1>
    </revision>
    <revision>
      <id>2508155</id>
      <parentid>2508154</parentid>
      <timestamp>2026-09-02T10:37:54Z</timestamp>
      <contributor>
        <username>Poiuytrell</username>
        <id>61256</id>
      </contributor>
      <comment>/* */</comment>
      <origin>2508155</origin>
      <model>wikitext</model>
      <format>text/x-wiki</format>
      <text bytes="1641" sha1="tq0w38te74wzmgcz69r3rebk6v08dyp" xml:space="preserve">{{Infobox Comuna de França
 |carta=oc
 | nomcomuna=Aimargues
 | imatge=Mairie aimargues.JPG
 | descripcion= Ostal de la comuna d{{'}}Aimargues.
 | escut=Blason de la ville d'Aimargues (30).svg
 | escais=
 | region ist     = {{Lengadòc}}
 | parçan=
 | insee = 30006
 | cònsol = Jean-Paul Franc &lt;small&gt;
 | mandat         = [[2008]]-[[2014]]
|intercom=[[Comunautat de comunas de Pichòta Camarga]] 
 | gentilici =
 | alt mej=
 | longitud= 4.2092
 | latitud= 43.6858
 | alt mini = 3
 | alt maxi = 13
 | km²            = 26.48
}}
'''Aimarguess'''&lt;ref&gt;[ej'marge] segon [[Ernest Nègre]] https://www.oocities.org/toponimiaoccitana/30.html&lt;/ref&gt; ('''Aimargues'' en francés) es una comuna [[Occitània|occitana]] de [[Lengadòc]], situada administrativament dins lo departament de [[Gard (departament)|Gard]] e la region d'{{Ocreg}}.

== Geografia ==

== Istòria ==

== Administracion ==
{{ElegitDebuta|insee= 30006
|Títol= Lista deus cònsols successius}}
{{Elegit |Debuta=  [[2008]] |Fin= [[2014]] |Identitat= Jean-Paul Franc &lt;small&gt;|Partit= [[DVG]] |Qualitat=  }}
{{Elegit |Debuta= març de [[1989]] |Fin= [[2008]] |Identitat= Jean Bruchet |Partit= |Qualitat= }}
{{Elegit |Debuta= març de [[1977]] |Fin= [[1989]] |Identitat= René Dupont |Partit= |Qualitat= }}
{{ElegitDonadas}}
{{ElegitFin}}

== Demografia ==
{{Demografia
|insee= 30006
|senscomptesdobles= 1962}}

== Luòcs e monuments ==

== Personalitats ligadas amb la comuna ==
* [[Fanfòna Guillierme]]

== Véser tanben ==

== Ligams extèrnes ==

== Nòtas ==
&lt;references/&gt;

{{Portal Lengadòc}}
{{Comunas de Gard}}

[[Categoria:Comuna de Gard]]
[[Categoria:Comuna de Lengadòc]]</text>
      <sha1>tq0w38te74wzmgcz69r3rebk6v08dyp</sha1>
    </revision>
    <revision>
      <id>2508156</id>
      <parentid>2508155</parentid>
      <timestamp>2026-09-02T10:44:44Z</timestamp>
      <contributor>
        <username>Poiuytrell</username>
        <id>61256</id>
      </contributor>
      <comment>/* Toponimia */</comment>
      <origin>2508156</origin>
      <model>wikitext</model>
      <format>text/x-wiki</format>
      <text bytes="3825" sha1="4s3o86xdvlar0p2v9fdhs44fcouygsh" xml:space="preserve">{{Infobox Comuna de França
 |carta=oc
 | nomcomuna=Aimargues
 | imatge=Mairie aimargues.JPG
 | descripcion= Ostal de la comuna d{{'}}Aimargues.
 | escut=Blason de la ville d'Aimargues (30).svg
 | escais=
 | region ist     = {{Lengadòc}}
 | parçan=
 | insee = 30006
 | cònsol = Jean-Paul Franc &lt;small&gt;
 | mandat         = [[2008]]-[[2014]]
|intercom=[[Comunautat de comunas de Pichòta Camarga]] 
 | gentilici =
 | alt mej=
 | longitud= 4.2092
 | latitud= 43.6858
 | alt mini = 3
 | alt maxi = 13
 | km²            = 26.48
}}
'''Aimarguess'''&lt;ref&gt;[ej'marge] segon [[Ernest Nègre]] https://www.oocities.org/toponimiaoccitana/30.html&lt;/ref&gt; ('''Aimargues'' en francés) es una comuna [[Occitània|occitana]] de [[Lengadòc]], situada administrativament dins lo departament de [[Gard (departament)|Gard]] e la region d'{{Ocreg}}.

== Toponimia ==

'''Aimargue''' proven del bas latin ''Armadanicae'', ':Armatianicae'', ''Armatianicus'', ::Armacianicus'', :'Armasanica''&lt;ref name=&quot;LouTrésor&quot;/&gt;.

Atestacions del nom
{| class=&quot;wikitable&quot; style=&quot;width:84%;font-size:90%&quot; 
|-
! An !! Nom !! Document 
|-
|align=&quot;center&quot;| 813 || Armasanica, in Littoraria || Dom J. Mabillon et dom L. d'Achery, Acta Sanctorum ordinis S. Benedicti, 1668
|-
|align=&quot;center&quot;| 931 || Armacianicus || Cartulaire du chapitre cathédral de Notre-Dame de Nîmes&lt;ref name=&quot;Cartulari&quot;/&gt;
|-
|align=&quot;center&quot;| 944 || Villa Armacianicus || Cartulari del capítol catedral de Nòstra Dòna de Nîmes
|-
|align=&quot;center&quot;| 961 || Armacianicus || Cartulari del capítol catedral de Nòstra Dòna de Nîmes
|-
|align=&quot;center&quot;| 965 || Villa Armatianicus || Cartulari del capítol catedral de Nòstra Dòna de Nîmes
|-
|align=&quot;center&quot;| 1007 || Armacianicus || Cartulari del capítol catedral de Nòstra Dòna de Nîmes
|-
|align=&quot;center&quot;| 1015 || Villa Armacianicus || Cartulari del capítol catedral de Nòstra Dòna de Nîmes
|-
|align=&quot;center&quot;| 1031 || Villa Armacianicus || Cartulari del capítol catedral de Nòstra Dòna de Nîmes
|-
|align=&quot;center&quot;| 1080 || Mansus de Armadanicis || Cartulari del capítol catedral de Nòstra Dòna de Nîmes
|-
|align=&quot;center&quot;| 1102 || Armadanicæ, Armasanicæ || Cartulari de l'[[abadiá de Psalmodia]]
|-
|align=&quot;center&quot;| 1145 || Armadanicæ || Histoire de Languedoc&lt;ref name=&quot;HistLang&quot;/&gt;
|-
|align=&quot;center&quot;| 1256 || Armasanicæ || [[Léon Ménard]], notes manuscrites I
|-
|align=&quot;center&quot;| 1384 || Armasanicæ || Dénombrement de la sénéchaussée
|-
|align=&quot;center&quot;| 1435 || Armargues || [[Léon Ménard]], notes manuscrites III
|-
|align=&quot;center&quot;| 1447 || Emargues || [[Léon Ménard]], notes manuscrites III
|-
|align=&quot;center&quot;| 1462 || Locus Armazanicarum || Registra-còpia de letras reialasx&lt;ref name=&quot;LetRoy&quot;/&gt; de la [[senescaliá de Bèucaire]] et de Nimes, pels ans 1461 e 1462
|-
|align=&quot;center&quot;| 1572 || Eymargues || Ursy, notaris de Nimes, {{s2-|XVI|XVII|}}
|-
| colspan=&quot;3&quot; style=&quot;text-align:center;font-size:80%;&quot;| Font : Dictionnaire topographique du département du Gard&lt;ref name=&quot;DictTopo&quot;/&gt;
|}

== Geografia ==

== Istòria ==

== Administracion ==
{{ElegitDebuta|insee= 30006
|Títol= Lista deus cònsols successius}}
{{Elegit |Debuta=  [[2008]] |Fin= [[2014]] |Identitat= Jean-Paul Franc &lt;small&gt;|Partit= [[DVG]] |Qualitat=  }}
{{Elegit |Debuta= març de [[1989]] |Fin= [[2008]] |Identitat= Jean Bruchet |Partit= |Qualitat= }}
{{Elegit |Debuta= març de [[1977]] |Fin= [[1989]] |Identitat= René Dupont |Partit= |Qualitat= }}
{{ElegitDonadas}}
{{ElegitFin}}

== Demografia ==
{{Demografia
|insee= 30006
|senscomptesdobles= 1962}}

== Luòcs e monuments ==

== Personalitats ligadas amb la comuna ==
* [[Fanfòna Guillierme]]

== Véser tanben ==

== Ligams extèrnes ==

== Nòtas ==
&lt;references/&gt;

{{Portal Lengadòc}}
{{Comunas de Gard}}

[[Categoria:Comuna de Gard]]
[[Categoria:Comuna de Lengadòc]]</text>
      <sha1>4s3o86xdvlar0p2v9fdhs44fcouygsh</sha1>
    </revision>
    <revision>
      <id>2508157</id>
      <parentid>2508156</parentid>
      <timestamp>2026-09-02T10:45:06Z</timestamp>
      <contributor>
        <username>Poiuytrell</username>
        <id>61256</id>
      </contributor>
      <comment>/* */</comment>
      <origin>2508157</origin>
      <model>wikitext</model>
      <format>text/x-wiki</format>
      <text bytes="3729" sha1="5bvzqhtxouugzdw5f8fw4jhuzr8b0o4" xml:space="preserve">{{Infobox Comuna de França
 |carta=oc
 | nomcomuna=Aimargues
 | imatge=Mairie aimargues.JPG
 | descripcion= Ostal de la comuna d{{'}}Aimargues.
 | escut=Blason de la ville d'Aimargues (30).svg
 | escais=
 | region ist     = {{Lengadòc}}
 | parçan=
 | insee = 30006
 | cònsol = Jean-Paul Franc &lt;small&gt;
 | mandat         = [[2008]]-[[2014]]
|intercom=[[Comunautat de comunas de Pichòta Camarga]] 
 | gentilici =
 | alt mej=
 | longitud= 4.2092
 | latitud= 43.6858
 | alt mini = 3
 | alt maxi = 13
 | km²            = 26.48
}}
'''Aimarguess''' ('''Aimargues'' en francés) es una comuna [[Occitània|occitana]] de [[Lengadòc]], situada administrativament dins lo departament de [[Gard (departament)|Gard]] e la region d'{{Ocreg}}.

== Toponimia ==

'''Aimargue''' proven del bas latin ''Armadanicae'', ':Armatianicae'', ''Armatianicus'', ::Armacianicus'', :'Armasanica''&lt;ref name=&quot;LouTrésor&quot;/&gt;.

Atestacions del nom
{| class=&quot;wikitable&quot; style=&quot;width:84%;font-size:90%&quot; 
|-
! An !! Nom !! Document 
|-
|align=&quot;center&quot;| 813 || Armasanica, in Littoraria || Dom J. Mabillon et dom L. d'Achery, Acta Sanctorum ordinis S. Benedicti, 1668
|-
|align=&quot;center&quot;| 931 || Armacianicus || Cartulaire du chapitre cathédral de Notre-Dame de Nîmes&lt;ref name=&quot;Cartulari&quot;/&gt;
|-
|align=&quot;center&quot;| 944 || Villa Armacianicus || Cartulari del capítol catedral de Nòstra Dòna de Nîmes
|-
|align=&quot;center&quot;| 961 || Armacianicus || Cartulari del capítol catedral de Nòstra Dòna de Nîmes
|-
|align=&quot;center&quot;| 965 || Villa Armatianicus || Cartulari del capítol catedral de Nòstra Dòna de Nîmes
|-
|align=&quot;center&quot;| 1007 || Armacianicus || Cartulari del capítol catedral de Nòstra Dòna de Nîmes
|-
|align=&quot;center&quot;| 1015 || Villa Armacianicus || Cartulari del capítol catedral de Nòstra Dòna de Nîmes
|-
|align=&quot;center&quot;| 1031 || Villa Armacianicus || Cartulari del capítol catedral de Nòstra Dòna de Nîmes
|-
|align=&quot;center&quot;| 1080 || Mansus de Armadanicis || Cartulari del capítol catedral de Nòstra Dòna de Nîmes
|-
|align=&quot;center&quot;| 1102 || Armadanicæ, Armasanicæ || Cartulari de l'[[abadiá de Psalmodia]]
|-
|align=&quot;center&quot;| 1145 || Armadanicæ || Histoire de Languedoc&lt;ref name=&quot;HistLang&quot;/&gt;
|-
|align=&quot;center&quot;| 1256 || Armasanicæ || [[Léon Ménard]], notes manuscrites I
|-
|align=&quot;center&quot;| 1384 || Armasanicæ || Dénombrement de la sénéchaussée
|-
|align=&quot;center&quot;| 1435 || Armargues || [[Léon Ménard]], notes manuscrites III
|-
|align=&quot;center&quot;| 1447 || Emargues || [[Léon Ménard]], notes manuscrites III
|-
|align=&quot;center&quot;| 1462 || Locus Armazanicarum || Registra-còpia de letras reialasx&lt;ref name=&quot;LetRoy&quot;/&gt; de la [[senescaliá de Bèucaire]] et de Nimes, pels ans 1461 e 1462
|-
|align=&quot;center&quot;| 1572 || Eymargues || Ursy, notaris de Nimes, {{s2-|XVI|XVII|}}
|-
| colspan=&quot;3&quot; style=&quot;text-align:center;font-size:80%;&quot;| Font : Dictionnaire topographique du département du Gard&lt;ref name=&quot;DictTopo&quot;/&gt;
|}

== Geografia ==

== Istòria ==

== Administracion ==
{{ElegitDebuta|insee= 30006
|Títol= Lista deus cònsols successius}}
{{Elegit |Debuta=  [[2008]] |Fin= [[2014]] |Identitat= Jean-Paul Franc &lt;small&gt;|Partit= [[DVG]] |Qualitat=  }}
{{Elegit |Debuta= març de [[1989]] |Fin= [[2008]] |Identitat= Jean Bruchet |Partit= |Qualitat= }}
{{Elegit |Debuta= març de [[1977]] |Fin= [[1989]] |Identitat= René Dupont |Partit= |Qualitat= }}
{{ElegitDonadas}}
{{ElegitFin}}

== Demografia ==
{{Demografia
|insee= 30006
|senscomptesdobles= 1962}}

== Luòcs e monuments ==

== Personalitats ligadas amb la comuna ==
* [[Fanfòna Guillierme]]

== Véser tanben ==

== Ligams extèrnes ==

== Nòtas ==
&lt;references/&gt;

{{Portal Lengadòc}}
{{Comunas de Gard}}

[[Categoria:Comuna de Gard]]
[[Categoria:Comuna de Lengadòc]]</text>
      <sha1>5bvzqhtxouugzdw5f8fw4jhuzr8b0o4</sha1>
    </revision>
    <revision>
      <id>2508158</id>
      <parentid>2508157</parentid>
      <timestamp>2026-09-02T10:45:15Z</timestamp>
      <contributor>
        <username>Poiuytrell</username>
        <id>61256</id>
      </contributor>
      <comment>/* */</comment>
      <origin>2508158</origin>
      <model>wikitext</model>
      <format>text/x-wiki</format>
      <text bytes="3728" sha1="4o6dt31r780usig5srrsjqajvmlguyy" xml:space="preserve">{{Infobox Comuna de França
 |carta=oc
 | nomcomuna=Aimargues
 | imatge=Mairie aimargues.JPG
 | descripcion= Ostal de la comuna d{{'}}Aimargues.
 | escut=Blason de la ville d'Aimargues (30).svg
 | escais=
 | region ist     = {{Lengadòc}}
 | parçan=
 | insee = 30006
 | cònsol = Jean-Paul Franc &lt;small&gt;
 | mandat         = [[2008]]-[[2014]]
|intercom=[[Comunautat de comunas de Pichòta Camarga]] 
 | gentilici =
 | alt mej=
 | longitud= 4.2092
 | latitud= 43.6858
 | alt mini = 3
 | alt maxi = 13
 | km²            = 26.48
}}
'''Aimargues''' ('''Aimargues'' en francés) es una comuna [[Occitània|occitana]] de [[Lengadòc]], situada administrativament dins lo departament de [[Gard (departament)|Gard]] e la region d'{{Ocreg}}.

== Toponimia ==

'''Aimargue''' proven del bas latin ''Armadanicae'', ':Armatianicae'', ''Armatianicus'', ::Armacianicus'', :'Armasanica''&lt;ref name=&quot;LouTrésor&quot;/&gt;.

Atestacions del nom
{| class=&quot;wikitable&quot; style=&quot;width:84%;font-size:90%&quot; 
|-
! An !! Nom !! Document 
|-
|align=&quot;center&quot;| 813 || Armasanica, in Littoraria || Dom J. Mabillon et dom L. d'Achery, Acta Sanctorum ordinis S. Benedicti, 1668
|-
|align=&quot;center&quot;| 931 || Armacianicus || Cartulaire du chapitre cathédral de Notre-Dame de Nîmes&lt;ref name=&quot;Cartulari&quot;/&gt;
|-
|align=&quot;center&quot;| 944 || Villa Armacianicus || Cartulari del capítol catedral de Nòstra Dòna de Nîmes
|-
|align=&quot;center&quot;| 961 || Armacianicus || Cartulari del capítol catedral de Nòstra Dòna de Nîmes
|-
|align=&quot;center&quot;| 965 || Villa Armatianicus || Cartulari del capítol catedral de Nòstra Dòna de Nîmes
|-
|align=&quot;center&quot;| 1007 || Armacianicus || Cartulari del capítol catedral de Nòstra Dòna de Nîmes
|-
|align=&quot;center&quot;| 1015 || Villa Armacianicus || Cartulari del capítol catedral de Nòstra Dòna de Nîmes
|-
|align=&quot;center&quot;| 1031 || Villa Armacianicus || Cartulari del capítol catedral de Nòstra Dòna de Nîmes
|-
|align=&quot;center&quot;| 1080 || Mansus de Armadanicis || Cartulari del capítol catedral de Nòstra Dòna de Nîmes
|-
|align=&quot;center&quot;| 1102 || Armadanicæ, Armasanicæ || Cartulari de l'[[abadiá de Psalmodia]]
|-
|align=&quot;center&quot;| 1145 || Armadanicæ || Histoire de Languedoc&lt;ref name=&quot;HistLang&quot;/&gt;
|-
|align=&quot;center&quot;| 1256 || Armasanicæ || [[Léon Ménard]], notes manuscrites I
|-
|align=&quot;center&quot;| 1384 || Armasanicæ || Dénombrement de la sénéchaussée
|-
|align=&quot;center&quot;| 1435 || Armargues || [[Léon Ménard]], notes manuscrites III
|-
|align=&quot;center&quot;| 1447 || Emargues || [[Léon Ménard]], notes manuscrites III
|-
|align=&quot;center&quot;| 1462 || Locus Armazanicarum || Registra-còpia de letras reialasx&lt;ref name=&quot;LetRoy&quot;/&gt; de la [[senescaliá de Bèucaire]] et de Nimes, pels ans 1461 e 1462
|-
|align=&quot;center&quot;| 1572 || Eymargues || Ursy, notaris de Nimes, {{s2-|XVI|XVII|}}
|-
| colspan=&quot;3&quot; style=&quot;text-align:center;font-size:80%;&quot;| Font : Dictionnaire topographique du département du Gard&lt;ref name=&quot;DictTopo&quot;/&gt;
|}

== Geografia ==

== Istòria ==

== Administracion ==
{{ElegitDebuta|insee= 30006
|Títol= Lista deus cònsols successius}}
{{Elegit |Debuta=  [[2008]] |Fin= [[2014]] |Identitat= Jean-Paul Franc &lt;small&gt;|Partit= [[DVG]] |Qualitat=  }}
{{Elegit |Debuta= març de [[1989]] |Fin= [[2008]] |Identitat= Jean Bruchet |Partit= |Qualitat= }}
{{Elegit |Debuta= març de [[1977]] |Fin= [[1989]] |Identitat= René Dupont |Partit= |Qualitat= }}
{{ElegitDonadas}}
{{ElegitFin}}

== Demografia ==
{{Demografia
|insee= 30006
|senscomptesdobles= 1962}}

== Luòcs e monuments ==

== Personalitats ligadas amb la comuna ==
* [[Fanfòna Guillierme]]

== Véser tanben ==

== Ligams extèrnes ==

== Nòtas ==
&lt;references/&gt;

{{Portal Lengadòc}}
{{Comunas de Gard}}

[[Categoria:Comuna de Gard]]
[[Categoria:Comuna de Lengadòc]]</text>
      <sha1>4o6dt31r780usig5srrsjqajvmlguyy</sha1>
    </revision>
    <revision>
      <id>2508159</id>
      <parentid>2508158</parentid>
      <timestamp>2026-09-02T10:46:48Z</timestamp>
      <contributor>
        <username>Poiuytrell</username>
        <id>61256</id>
      </contributor>
      <comment>/* Toponimia */</comment>
      <origin>2508159</origin>
      <model>wikitext</model>
      <format>text/x-wiki</format>
      <text bytes="3853" sha1="4vn6peid12xc0kvo89k7w4opf58x89i" xml:space="preserve">{{Infobox Comuna de França
 |carta=oc
 | nomcomuna=Aimargues
 | imatge=Mairie aimargues.JPG
 | descripcion= Ostal de la comuna d{{'}}Aimargues.
 | escut=Blason de la ville d'Aimargues (30).svg
 | escais=
 | region ist     = {{Lengadòc}}
 | parçan=
 | insee = 30006
 | cònsol = Jean-Paul Franc &lt;small&gt;
 | mandat         = [[2008]]-[[2014]]
|intercom=[[Comunautat de comunas de Pichòta Camarga]] 
 | gentilici =
 | alt mej=
 | longitud= 4.2092
 | latitud= 43.6858
 | alt mini = 3
 | alt maxi = 13
 | km²            = 26.48
}}
'''Aimargues''' ('''Aimargues'' en francés) es una comuna [[Occitània|occitana]] de [[Lengadòc]], situada administrativament dins lo departament de [[Gard (departament)|Gard]] e la region d'{{Ocreg}}.

== Toponimia ==

'''Aimargue''' es prononciat en Provença [ej'marge] segon [[Ernest Nègre]]&lt;ref&gt;https://www.oocities.org/toponimiaoccitana/30.html&lt;/ref&gt; e proven del bas latin ''Armadanicae'', ':Armatianicae'', ''Armatianicus'', ''Armacianicus'', ''Armasanica''&lt;ref name=&quot;LouTrésor&quot;/&gt;.

Atestacions del nom
{| class=&quot;wikitable&quot; style=&quot;width:84%;font-size:90%&quot; 
|-
! An !! Nom !! Document 
|-
|align=&quot;center&quot;| 813 || Armasanica, in Littoraria || Dom J. Mabillon et dom L. d'Achery, Acta Sanctorum ordinis S. Benedicti, 1668
|-
|align=&quot;center&quot;| 931 || Armacianicus || Cartulaire du chapitre cathédral de Notre-Dame de Nîmes&lt;ref name=&quot;Cartulari&quot;/&gt;
|-
|align=&quot;center&quot;| 944 || Villa Armacianicus || Cartulari del capítol catedral de Nòstra Dòna de Nîmes
|-
|align=&quot;center&quot;| 961 || Armacianicus || Cartulari del capítol catedral de Nòstra Dòna de Nîmes
|-
|align=&quot;center&quot;| 965 || Villa Armatianicus || Cartulari del capítol catedral de Nòstra Dòna de Nîmes
|-
|align=&quot;center&quot;| 1007 || Armacianicus || Cartulari del capítol catedral de Nòstra Dòna de Nîmes
|-
|align=&quot;center&quot;| 1015 || Villa Armacianicus || Cartulari del capítol catedral de Nòstra Dòna de Nîmes
|-
|align=&quot;center&quot;| 1031 || Villa Armacianicus || Cartulari del capítol catedral de Nòstra Dòna de Nîmes
|-
|align=&quot;center&quot;| 1080 || Mansus de Armadanicis || Cartulari del capítol catedral de Nòstra Dòna de Nîmes
|-
|align=&quot;center&quot;| 1102 || Armadanicæ, Armasanicæ || Cartulari de l'[[abadiá de Psalmodia]]
|-
|align=&quot;center&quot;| 1145 || Armadanicæ || Histoire de Languedoc&lt;ref name=&quot;HistLang&quot;/&gt;
|-
|align=&quot;center&quot;| 1256 || Armasanicæ || [[Léon Ménard]], notes manuscrites I
|-
|align=&quot;center&quot;| 1384 || Armasanicæ || Dénombrement de la sénéchaussée
|-
|align=&quot;center&quot;| 1435 || Armargues || [[Léon Ménard]], notes manuscrites III
|-
|align=&quot;center&quot;| 1447 || Emargues || [[Léon Ménard]], notes manuscrites III
|-
|align=&quot;center&quot;| 1462 || Locus Armazanicarum || Registra-còpia de letras reialasx&lt;ref name=&quot;LetRoy&quot;/&gt; de la [[senescaliá de Bèucaire]] et de Nimes, pels ans 1461 e 1462
|-
|align=&quot;center&quot;| 1572 || Eymargues || Ursy, notaris de Nimes, {{s2-|XVI|XVII|}}
|-
| colspan=&quot;3&quot; style=&quot;text-align:center;font-size:80%;&quot;| Font : Dictionnaire topographique du département du Gard&lt;ref name=&quot;DictTopo&quot;/&gt;
|}

== Geografia ==

== Istòria ==

== Administracion ==
{{ElegitDebuta|insee= 30006
|Títol= Lista deus cònsols successius}}
{{Elegit |Debuta=  [[2008]] |Fin= [[2014]] |Identitat= Jean-Paul Franc &lt;small&gt;|Partit= [[DVG]] |Qualitat=  }}
{{Elegit |Debuta= març de [[1989]] |Fin= [[2008]] |Identitat= Jean Bruchet |Partit= |Qualitat= }}
{{Elegit |Debuta= març de [[1977]] |Fin= [[1989]] |Identitat= René Dupont |Partit= |Qualitat= }}
{{ElegitDonadas}}
{{ElegitFin}}

== Demografia ==
{{Demografia
|insee= 30006
|senscomptesdobles= 1962}}

== Luòcs e monuments ==

== Personalitats ligadas amb la comuna ==
* [[Fanfòna Guillierme]]

== Véser tanben ==

== Ligams extèrnes ==

== Nòtas ==
&lt;references/&gt;

{{Portal Lengadòc}}
{{Comunas de Gard}}

[[Categoria:Comuna de Gard]]
[[Categoria:Comuna de Lengadòc]]</text>
      <sha1>4vn6peid12xc0kvo89k7w4opf58x89i</sha1>
    </revision>
    <revision>
      <id>2508160</id>
      <parentid>2508159</parentid>
      <timestamp>2026-09-02T10:47:06Z</timestamp>
      <contributor>
        <username>Poiuytrell</username>
        <id>61256</id>
      </contributor>
      <comment>/* Toponimia */</comment>
      <origin>2508160</origin>
      <model>wikitext</model>
      <format>text/x-wiki</format>
      <text bytes="3853" sha1="czg360tn08rmnqgx9hmm8wrwyfyvcky" xml:space="preserve">{{Infobox Comuna de França
 |carta=oc
 | nomcomuna=Aimargues
 | imatge=Mairie aimargues.JPG
 | descripcion= Ostal de la comuna d{{'}}Aimargues.
 | escut=Blason de la ville d'Aimargues (30).svg
 | escais=
 | region ist     = {{Lengadòc}}
 | parçan=
 | insee = 30006
 | cònsol = Jean-Paul Franc &lt;small&gt;
 | mandat         = [[2008]]-[[2014]]
|intercom=[[Comunautat de comunas de Pichòta Camarga]] 
 | gentilici =
 | alt mej=
 | longitud= 4.2092
 | latitud= 43.6858
 | alt mini = 3
 | alt maxi = 13
 | km²            = 26.48
}}
'''Aimargues''' ('''Aimargues'' en francés) es una comuna [[Occitània|occitana]] de [[Lengadòc]], situada administrativament dins lo departament de [[Gard (departament)|Gard]] e la region d'{{Ocreg}}.

== Toponimia ==

'''Aimargues''' es prononciat en Provença [ej'marge] segon [[Ernest Negre]]&lt;ref&gt;https://www.oocities.org/toponimiaoccitana/30.html&lt;/ref&gt; e proven del bas latin ''Armadanicae'', ':Armatianicae'', ''Armatianicus'', ''Armacianicus'', ''Armasanica''&lt;ref name=&quot;LouTrésor&quot;/&gt;.

Atestacions del nom
{| class=&quot;wikitable&quot; style=&quot;width:84%;font-size:90%&quot; 
|-
! An !! Nom !! Document 
|-
|align=&quot;center&quot;| 813 || Armasanica, in Littoraria || Dom J. Mabillon et dom L. d'Achery, Acta Sanctorum ordinis S. Benedicti, 1668
|-
|align=&quot;center&quot;| 931 || Armacianicus || Cartulaire du chapitre cathédral de Notre-Dame de Nîmes&lt;ref name=&quot;Cartulari&quot;/&gt;
|-
|align=&quot;center&quot;| 944 || Villa Armacianicus || Cartulari del capítol catedral de Nòstra Dòna de Nîmes
|-
|align=&quot;center&quot;| 961 || Armacianicus || Cartulari del capítol catedral de Nòstra Dòna de Nîmes
|-
|align=&quot;center&quot;| 965 || Villa Armatianicus || Cartulari del capítol catedral de Nòstra Dòna de Nîmes
|-
|align=&quot;center&quot;| 1007 || Armacianicus || Cartulari del capítol catedral de Nòstra Dòna de Nîmes
|-
|align=&quot;center&quot;| 1015 || Villa Armacianicus || Cartulari del capítol catedral de Nòstra Dòna de Nîmes
|-
|align=&quot;center&quot;| 1031 || Villa Armacianicus || Cartulari del capítol catedral de Nòstra Dòna de Nîmes
|-
|align=&quot;center&quot;| 1080 || Mansus de Armadanicis || Cartulari del capítol catedral de Nòstra Dòna de Nîmes
|-
|align=&quot;center&quot;| 1102 || Armadanicæ, Armasanicæ || Cartulari de l'[[abadiá de Psalmodia]]
|-
|align=&quot;center&quot;| 1145 || Armadanicæ || Histoire de Languedoc&lt;ref name=&quot;HistLang&quot;/&gt;
|-
|align=&quot;center&quot;| 1256 || Armasanicæ || [[Léon Ménard]], notes manuscrites I
|-
|align=&quot;center&quot;| 1384 || Armasanicæ || Dénombrement de la sénéchaussée
|-
|align=&quot;center&quot;| 1435 || Armargues || [[Léon Ménard]], notes manuscrites III
|-
|align=&quot;center&quot;| 1447 || Emargues || [[Léon Ménard]], notes manuscrites III
|-
|align=&quot;center&quot;| 1462 || Locus Armazanicarum || Registra-còpia de letras reialasx&lt;ref name=&quot;LetRoy&quot;/&gt; de la [[senescaliá de Bèucaire]] et de Nimes, pels ans 1461 e 1462
|-
|align=&quot;center&quot;| 1572 || Eymargues || Ursy, notaris de Nimes, {{s2-|XVI|XVII|}}
|-
| colspan=&quot;3&quot; style=&quot;text-align:center;font-size:80%;&quot;| Font : Dictionnaire topographique du département du Gard&lt;ref name=&quot;DictTopo&quot;/&gt;
|}

== Geografia ==

== Istòria ==

== Administracion ==
{{ElegitDebuta|insee= 30006
|Títol= Lista deus cònsols successius}}
{{Elegit |Debuta=  [[2008]] |Fin= [[2014]] |Identitat= Jean-Paul Franc &lt;small&gt;|Partit= [[DVG]] |Qualitat=  }}
{{Elegit |Debuta= març de [[1989]] |Fin= [[2008]] |Identitat= Jean Bruchet |Partit= |Qualitat= }}
{{Elegit |Debuta= març de [[1977]] |Fin= [[1989]] |Identitat= René Dupont |Partit= |Qualitat= }}
{{ElegitDonadas}}
{{ElegitFin}}

== Demografia ==
{{Demografia
|insee= 30006
|senscomptesdobles= 1962}}

== Luòcs e monuments ==

== Personalitats ligadas amb la comuna ==
* [[Fanfòna Guillierme]]

== Véser tanben ==

== Ligams extèrnes ==

== Nòtas ==
&lt;references/&gt;

{{Portal Lengadòc}}
{{Comunas de Gard}}

[[Categoria:Comuna de Gard]]
[[Categoria:Comuna de Lengadòc]]</text>
      <sha1>czg360tn08rmnqgx9hmm8wrwyfyvcky</sha1>
    </revision>
    <revision>
      <id>2508161</id>
      <parentid>2508160</parentid>
      <timestamp>2026-09-02T10:47:26Z</timestamp>
      <contributor>
        <username>Poiuytrell</username>
        <id>61256</id>
      </contributor>
      <origin>2508161</origin>
      <model>wikitext</model>
      <format>text/x-wiki</format>
      <text bytes="3854" sha1="gczy5zzwv3l77yevgtq9qfqdkp1yqkt" xml:space="preserve">{{Infobox Comuna de França
 |carta=oc
 | nomcomuna=Aimargues
 | imatge=Mairie aimargues.JPG
 | descripcion= Ostal de la comuna d{{'}}Aimargues.
 | escut=Blason de la ville d'Aimargues (30).svg
 | escais=
 | region ist     = {{Lengadòc}}
 | parçan=
 | insee = 30006
 | cònsol = Jean-Paul Franc &lt;small&gt;
 | mandat         = [[2008]]-[[2014]]
|intercom=[[Comunautat de comunas de Pichòta Camarga]] 
 | gentilici =
 | alt mej=
 | longitud= 4.2092
 | latitud= 43.6858
 | alt mini = 3
 | alt maxi = 13
 | km²            = 26.48
}}
'''Aimargues''' ('''Aimargues'' en francés) es una comuna [[Occitània|occitana]] de [[Lengadòc]], situada administrativament dins lo departament de [[Gard (departament)|Gard]] e la region d'{{Ocreg}}.

== Toponimia ==

'''Aimargues''' es prononciat en Provença [ej'marge] segon [[Ernèst Negre]]&lt;ref&gt;https://www.oocities.org/toponimiaoccitana/30.html&lt;/ref&gt; e proven del bas latin ''Armadanicae'', ':Armatianicae'', ''Armatianicus'', ''Armacianicus'', ''Armasanica''&lt;ref name=&quot;LouTrésor&quot;/&gt;.

Atestacions del nom
{| class=&quot;wikitable&quot; style=&quot;width:84%;font-size:90%&quot; 
|-
! An !! Nom !! Document 
|-
|align=&quot;center&quot;| 813 || Armasanica, in Littoraria || Dom J. Mabillon et dom L. d'Achery, Acta Sanctorum ordinis S. Benedicti, 1668
|-
|align=&quot;center&quot;| 931 || Armacianicus || Cartulaire du chapitre cathédral de Notre-Dame de Nîmes&lt;ref name=&quot;Cartulari&quot;/&gt;
|-
|align=&quot;center&quot;| 944 || Villa Armacianicus || Cartulari del capítol catedral de Nòstra Dòna de Nîmes
|-
|align=&quot;center&quot;| 961 || Armacianicus || Cartulari del capítol catedral de Nòstra Dòna de Nîmes
|-
|align=&quot;center&quot;| 965 || Villa Armatianicus || Cartulari del capítol catedral de Nòstra Dòna de Nîmes
|-
|align=&quot;center&quot;| 1007 || Armacianicus || Cartulari del capítol catedral de Nòstra Dòna de Nîmes
|-
|align=&quot;center&quot;| 1015 || Villa Armacianicus || Cartulari del capítol catedral de Nòstra Dòna de Nîmes
|-
|align=&quot;center&quot;| 1031 || Villa Armacianicus || Cartulari del capítol catedral de Nòstra Dòna de Nîmes
|-
|align=&quot;center&quot;| 1080 || Mansus de Armadanicis || Cartulari del capítol catedral de Nòstra Dòna de Nîmes
|-
|align=&quot;center&quot;| 1102 || Armadanicæ, Armasanicæ || Cartulari de l'[[abadiá de Psalmodia]]
|-
|align=&quot;center&quot;| 1145 || Armadanicæ || Histoire de Languedoc&lt;ref name=&quot;HistLang&quot;/&gt;
|-
|align=&quot;center&quot;| 1256 || Armasanicæ || [[Léon Ménard]], notes manuscrites I
|-
|align=&quot;center&quot;| 1384 || Armasanicæ || Dénombrement de la sénéchaussée
|-
|align=&quot;center&quot;| 1435 || Armargues || [[Léon Ménard]], notes manuscrites III
|-
|align=&quot;center&quot;| 1447 || Emargues || [[Léon Ménard]], notes manuscrites III
|-
|align=&quot;center&quot;| 1462 || Locus Armazanicarum || Registra-còpia de letras reialasx&lt;ref name=&quot;LetRoy&quot;/&gt; de la [[senescaliá de Bèucaire]] et de Nimes, pels ans 1461 e 1462
|-
|align=&quot;center&quot;| 1572 || Eymargues || Ursy, notaris de Nimes, {{s2-|XVI|XVII|}}
|-
| colspan=&quot;3&quot; style=&quot;text-align:center;font-size:80%;&quot;| Font : Dictionnaire topographique du département du Gard&lt;ref name=&quot;DictTopo&quot;/&gt;
|}

== Geografia ==

== Istòria ==

== Administracion ==
{{ElegitDebuta|insee= 30006
|Títol= Lista deus cònsols successius}}
{{Elegit |Debuta=  [[2008]] |Fin= [[2014]] |Identitat= Jean-Paul Franc &lt;small&gt;|Partit= [[DVG]] |Qualitat=  }}
{{Elegit |Debuta= març de [[1989]] |Fin= [[2008]] |Identitat= Jean Bruchet |Partit= |Qualitat= }}
{{Elegit |Debuta= març de [[1977]] |Fin= [[1989]] |Identitat= René Dupont |Partit= |Qualitat= }}
{{ElegitDonadas}}
{{ElegitFin}}

== Demografia ==
{{Demografia
|insee= 30006
|senscomptesdobles= 1962}}

== Luòcs e monuments ==

== Personalitats ligadas amb la comuna ==
* [[Fanfòna Guillierme]]

== Véser tanben ==

== Ligams extèrnes ==

== Nòtas ==
&lt;references/&gt;

{{Portal Lengadòc}}
{{Comunas de Gard}}

[[Categoria:Comuna de Gard]]
[[Categoria:Comuna de Lengadòc]]</text>
      <sha1>gczy5zzwv3l77yevgtq9qfqdkp1yqkt</sha1>
    </revision>
    <revision>
      <id>2508162</id>
      <parentid>2508161</parentid>
      <timestamp>2026-09-02T10:51:37Z</timestamp>
      <contributor>
        <username>Poiuytrell</username>
        <id>61256</id>
      </contributor>
      <comment>/* Toponimia */</comment>
      <origin>2508162</origin>
      <model>wikitext</model>
      <format>text/x-wiki</format>
      <text bytes="3852" sha1="g0weizo0imf1y8l0ml99r29zquw1y2v" xml:space="preserve">{{Infobox Comuna de França
 |carta=oc
 | nomcomuna=Aimargues
 | imatge=Mairie aimargues.JPG
 | descripcion= Ostal de la comuna d{{'}}Aimargues.
 | escut=Blason de la ville d'Aimargues (30).svg
 | escais=
 | region ist     = {{Lengadòc}}
 | parçan=
 | insee = 30006
 | cònsol = Jean-Paul Franc &lt;small&gt;
 | mandat         = [[2008]]-[[2014]]
|intercom=[[Comunautat de comunas de Pichòta Camarga]] 
 | gentilici =
 | alt mej=
 | longitud= 4.2092
 | latitud= 43.6858
 | alt mini = 3
 | alt maxi = 13
 | km²            = 26.48
}}
'''Aimargues''' ('''Aimargues'' en francés) es una comuna [[Occitània|occitana]] de [[Lengadòc]], situada administrativament dins lo departament de [[Gard (departament)|Gard]] e la region d'{{Ocreg}}.

== Toponimia ==

'''Aimargues''' es prononciat localament [ej'marge] segon [[Ernèst Negre]]&lt;ref&gt;https://www.oocities.org/toponimiaoccitana/30.html&lt;/ref&gt; e proven del bas latin ''Armadanicae'', ':Armatianicae'', ''Armatianicus'', ''Armacianicus'', ''Armasanica''&lt;ref name=&quot;LouTrésor&quot;/&gt;.

Atestacions del nom
{| class=&quot;wikitable&quot; style=&quot;width:84%;font-size:90%&quot; 
|-
! An !! Nom !! Document 
|-
|align=&quot;center&quot;| 813 || Armasanica, in Littoraria || Dom J. Mabillon et dom L. d'Achery, Acta Sanctorum ordinis S. Benedicti, 1668
|-
|align=&quot;center&quot;| 931 || Armacianicus || Cartulaire du chapitre cathédral de Notre-Dame de Nîmes&lt;ref name=&quot;Cartulari&quot;/&gt;
|-
|align=&quot;center&quot;| 944 || Villa Armacianicus || Cartulari del capítol catedral de Nòstra Dòna de Nîmes
|-
|align=&quot;center&quot;| 961 || Armacianicus || Cartulari del capítol catedral de Nòstra Dòna de Nîmes
|-
|align=&quot;center&quot;| 965 || Villa Armatianicus || Cartulari del capítol catedral de Nòstra Dòna de Nîmes
|-
|align=&quot;center&quot;| 1007 || Armacianicus || Cartulari del capítol catedral de Nòstra Dòna de Nîmes
|-
|align=&quot;center&quot;| 1015 || Villa Armacianicus || Cartulari del capítol catedral de Nòstra Dòna de Nîmes
|-
|align=&quot;center&quot;| 1031 || Villa Armacianicus || Cartulari del capítol catedral de Nòstra Dòna de Nîmes
|-
|align=&quot;center&quot;| 1080 || Mansus de Armadanicis || Cartulari del capítol catedral de Nòstra Dòna de Nîmes
|-
|align=&quot;center&quot;| 1102 || Armadanicæ, Armasanicæ || Cartulari de l'[[abadiá de Psalmodia]]
|-
|align=&quot;center&quot;| 1145 || Armadanicæ || Histoire de Languedoc&lt;ref name=&quot;HistLang&quot;/&gt;
|-
|align=&quot;center&quot;| 1256 || Armasanicæ || [[Léon Ménard]], notes manuscrites I
|-
|align=&quot;center&quot;| 1384 || Armasanicæ || Dénombrement de la sénéchaussée
|-
|align=&quot;center&quot;| 1435 || Armargues || [[Léon Ménard]], notes manuscrites III
|-
|align=&quot;center&quot;| 1447 || Emargues || [[Léon Ménard]], notes manuscrites III
|-
|align=&quot;center&quot;| 1462 || Locus Armazanicarum || Registra-còpia de letras reialasx&lt;ref name=&quot;LetRoy&quot;/&gt; de la [[senescaliá de Bèucaire]] et de Nimes, pels ans 1461 e 1462
|-
|align=&quot;center&quot;| 1572 || Eymargues || Ursy, notaris de Nimes, {{s2-|XVI|XVII|}}
|-
| colspan=&quot;3&quot; style=&quot;text-align:center;font-size:80%;&quot;| Font : Dictionnaire topographique du département du Gard&lt;ref name=&quot;DictTopo&quot;/&gt;
|}

== Geografia ==

== Istòria ==

== Administracion ==
{{ElegitDebuta|insee= 30006
|Títol= Lista deus cònsols successius}}
{{Elegit |Debuta=  [[2008]] |Fin= [[2014]] |Identitat= Jean-Paul Franc &lt;small&gt;|Partit= [[DVG]] |Qualitat=  }}
{{Elegit |Debuta= març de [[1989]] |Fin= [[2008]] |Identitat= Jean Bruchet |Partit= |Qualitat= }}
{{Elegit |Debuta= març de [[1977]] |Fin= [[1989]] |Identitat= René Dupont |Partit= |Qualitat= }}
{{ElegitDonadas}}
{{ElegitFin}}

== Demografia ==
{{Demografia
|insee= 30006
|senscomptesdobles= 1962}}

== Luòcs e monuments ==

== Personalitats ligadas amb la comuna ==
* [[Fanfòna Guillierme]]

== Véser tanben ==

== Ligams extèrnes ==

== Nòtas ==
&lt;references/&gt;

{{Portal Lengadòc}}
{{Comunas de Gard}}

[[Categoria:Comuna de Gard]]
[[Categoria:Comuna de Lengadòc]]</text>
      <sha1>g0weizo0imf1y8l0ml99r29zquw1y2v</sha1>
    </revision>
  </page>
  <page>
    <title>Vath d'Aussau</title>
    <ns>0</ns>
    <id>26820</id>
    <revision>
      <id>2508143</id>
      <parentid>2462771</parentid>
      <timestamp>2026-09-02T08:35:44Z</timestamp>
      <contributor>
        <username>CommonsDelinker</username>
        <id>245</id>
      </contributor>
      <comment>Bòt: A remplaçat [[:Imatge:Midi_d'Ossau_en_invierno.jpg]] per [[:Imatge:Midi_d'Osal_d'hibierno.jpg]] ([[:c:COM:FR|File renamed]]: [[:c:COM:FR#FR1|Criterion 1]] (original uploader’s request))</comment>
      <origin>2508143</origin>
      <model>wikitext</model>
      <format>text/x-wiki</format>
      <text bytes="4705" sha1="3c8zkj7d5ph8kipv8gd6wh49w6v9zdb" xml:space="preserve">{{Dialècte Gascon}}
{{Infobox Geografia fisica}}
[[Image:Vallee Ossau.jpg|300px|right|thumb|[[Gèra e Belesten]] dens la vath d'Aussau]]
[[Image:Midi d'Osal d'hibierno.jpg|200px|right|thumb|Lo [[Pic de Mieidia d'Aussau]]]]
La '''vath d'Aussau'''  (prononciat: {{AFI|[ˌbad dawˈsaw]}} {{Àudio|Oc-Vath d'Aussau.wav}}; var. non localas ''la vau d'Aussau, la val d'Aussau'') que's tròba en [[Bearn]]. Qu'ei ua de las tres vaths bearnesas; las duas autas que son la [[vath d'Aspa]] e la [[vath de Varetons]]. Los sons [[Gentilici|abitants]] que son los aussalés.

== Geografia ==
[[Image:Gentau Pic du Midi Ossau.jpg|200px|right|thumb|Pic de Mieidia vist despuish lo lac Gentau]]
La vath d'Aussau que's tròba dens lo sud de Bearn : lo [[Haut Bearn]]. Qu'ei traucat peu [[gave d'Aussau]] qui's barreja dens lo [[gave d'Auloron]]. Qu'ei la vath mei orientau de Bearn e lo son [[Pic de Mieidia d'Aussau]] qu'ei un deus simbèus de Bearn e de la famosa equipa de rugbi de Pau : la [[Seccion Paulina]]. La vath d'Aussau que comunica dab [[Aragon]] peu [[Portalet]].

Uei lo dia, d'un punt de vista administratiu, la vath d'Aussau que hè partida deu departament deus [[Pirenèus Atlantics]] de la region [[Occitània|occitana]] d'[[Aquitània (region)|Aquitània]], adara de [[Navèra Aquitània]].

==Toponimia==
La prononciacion qu'ei [aw'saw] o [u'saw]. Las fòrmas ancianas (segon [[Pau Raimond]]) que son ''Oscidates'' cap a 50, dens [[Plini lo Vièlh]], ''Osquidates Montani et Campestres'' (idem), ''Vallis ursaliensis'', en latin, en 1127, ''Orsalenses'', en latin, en 1154, ''Orsal'' en 1170, ''Arcidiagonat d'Ossau'' en 1249, ''Ursi Saltus'', en latin, en 1270 &lt;ref name = migr&gt;Michel Grosclaude, ''Dictionnaire toponymique des communes du Béarn'', Escòla Gaston Febus, 1991, p. 133&lt;/ref&gt;.

Segon [[Miquèu Grosclaude]], que i a tres ipotèsis :
* la prumèra qu'ei suggerida peus escribas de l'[[Edat Mejana]] qui comprenen lo nom com « vath deus ors ». Lo nom que contién [urs-], puish [us-] per assimilacion; mès, segon Grosclaude, ''Aussau'' deriva pas deu nom de l'animau;
* la segonda qu'ei la de [[Pau Raimond]], entertienguda en Aussau. Qu'ei ua interpretacion deus escrits de Plini: Aussau que seré lo país deus Oscidates Montani e lo ligam dab los hrairs Campestres qu'explicaré mei o mensh las tradicions d'amontanhatge; mès Plini lo Vielh non horneish pas la localizacion deus Oscidates e i avosse un rapòrt dab Aussau, dens quin seré: lo nom d'Aussau deriva deus Oscidates o de la part envèrsa ?
* la tresava, la mei solida, qu'ei ua arrasic idronimica preindoeuropèa: que i a hèra d'aigas pirenencas en ''ors-'' e ''oss-'' &lt;ref name = migr/&gt;.

== Administracion ==
[[Fichièr:Vathd'AussauGavarni.jpg|320px|thumb|La Vath d'Aussau vista per Paul Gavarni (sègle XIX)]]
Son 18 comunas presentas dens la vath: [[Arudi]], [[Asta e Bion]], [[Biost]], [[Bescat]], [[Vièla (Vath d'Aussau)|Vièla]], [[Vilhèras]], [[Busi]], [[Castèth (Bearn)|Castèth]], [[Aigas Bonas]], [[Gèra e Belesten]], [[Isesta]], [[Laruns|Laruntz]], [[Lobier de Baish]], [[Lobièr de Haut]], [[Lis]], [[Revenac]], [[Senta Coloma]] e [[Sevinhac e Meirac]].

Aquestas comunas son membres de la [[comunautat de comunas de la Vath d'Aussau]] que hoc creada en gèr de 2009 e qu'ei presidida per Jean-Paul Casaubon. Hen part deu [[País d'Auloron e deu Haut Bearn]] au costat de las comunitats de comunas deu [[comunitat de comunas du Piemont Auloronés|piemont auloronés]], de [[comunitat de comunas de Josvath|Josvath]], de la [[comunitat de comunas de la Vath d'Aspe|vath d'Aspe]] e de la [[comunitat de comunas de la Vath de Varetons|vath de Varetons]].

== Patrimòni ==
*[[Pic de Mieidia d'Aussau]]
*Vila de [[Laruntz]] e lo son [[folclòre aussalés]]
*[[Arròc deus vutres]] a [[Asta-Beon]]
*[[Parc Nacionau deus Pirenèus]]
*Còth deu [[Portalet]]
*[[Lacs d'Aussau]]
*Lo [[trinòt d'Artosta]]
*Lo [[Castèth de Beon]]

== Arreproèrs e imatges ==
*''Taths pleits nada gent vau com era d'Aussau''.
*''Peu plaser de pleitejar, que's veneré tot çò qui a''.
*''A Aussau que pluman las aucas'' (çò qui's ditz, segon [[Vastin Lespin]], en ivèrn vist de la plana, quan la nèu e cad suber Aussau).

== Bibliografia ==
* {{Obratge |nom1=Vastin |cognòm1=Lespin |ligamautor1=Vastin Lespin |nom2=Pau |cognòm2=Raimond |ligmaautor2=Pau Raimond |títol=Diccionnaire béarnais ancien &amp; moderne |luòc=Geneva |editor=Slatkine Reprints |an=1970, 1887}}
== Nòtas e referéncias ==
&lt;references/&gt;
{{Modèl:Portal:Bearn}}

[[Categoria:Vath d'Aussau]]
[[Categoria:Geografia dels Pirenèus Atlantics]]
[[Categoria:Geografia de Bearn]]
[[Categoria:Sit natural de França]]
[[Categoria:Sit natural d'Occitània]]</text>
      <sha1>3c8zkj7d5ph8kipv8gd6wh49w6v9zdb</sha1>
    </revision>
  </page>
  <page>
    <title>Modèl:Portau de Bearn/Geografia e natura</title>
    <ns>10</ns>
    <id>26934</id>
    <revision>
      <id>2508144</id>
      <parentid>680346</parentid>
      <timestamp>2026-09-02T08:35:52Z</timestamp>
      <contributor>
        <username>CommonsDelinker</username>
        <id>245</id>
      </contributor>
      <comment>Bòt: A remplaçat [[:Imatge:Midi_d'Ossau_en_invierno.jpg]] per [[:Imatge:Midi_d'Osal_d'hibierno.jpg]] ([[:c:COM:FR|File renamed]]: [[:c:COM:FR#FR1|Criterion 1]] (original uploader’s request))</comment>
      <origin>2508144</origin>
      <model>wikitext</model>
      <format>text/x-wiki</format>
      <text bytes="1867" sha1="8digc58u4iti48oux4g9pzbz22jusal" xml:space="preserve">[[Imatge:Midi d'Osal d'hibierno.jpg|200px|right|thumb|[[Pic de Mieidia d'Aussau]]]]
'''[[Pirenèus]]'''


'''Vath, regions istoricas e parçans'''
:[[Vath d'Aussau]] - [[Vath d'Aspa]] - [[Vath de Varetons]] - [[Bearn deus gaves]] - [[Vic Vilh]] - [[Montanerés]] - [[Sobestre]] - [[Vescomtat d'Auloron]] - [[Bacin de Lac]]

'''Pic'''
:[[Pic de Mieidia d'Aussau]] - [[Pic d'Ania]] - [[Pic de Palas]]

'''Vila'''
:[[Imatge:Blason ville fr Arthez-de-Béarn1 (Pyrénées-Atlantiques).svg|30px]][[Artés (Bearn)|Artés]] - [[Artics]] - [[Imatge:Blason ville fr Arudy (Pyrénées-Atlantiques).svg|30px]][[Arudi]] - [[Imatge:Blason Oloron-Sainte-Marie.svg|30px]][[Auloron]] - [[Bètharram]] - [[Laruns]] - [[Imatge:Blason ville fr Lembeye2 (Pyrénées-Atlantiques).svg|30px]][[Lenveja]] - [[Imatge:EscutBenearnum-Lescar.svg|30px]][[Lescar]] - [[Luc]] - [[Imatge:EscutMonenh.svg|30px]][[Monenh]] - [[Morencs]] -  [[Morlana]] - [[Imatge:Blason ville fr Morlaàs (Pyrénées-Atlantiques).svg|30px]][[Morlans]] -  [[Imatge:Blason ville fr Montaner (Pyrénées-Atlantiques).svg|30px]][[Montanèr]] -[[Imatge:Blason ville fr Nay (Pyrénées-Atlantiques).svg|30px]][[Nai]] - [[Imatge:Blason ville Navarrenx.svg|30px]][[Navarrencs]] - [[Imatge:Blason ville fr Orthez2 (Pyrénées-Atlantiques).svg|30px]][[Ortès]] - [[Imatge:Blason ville fr Pau (64).svg|30px]][[Pau]] - [[Imatge:Blason ville fr Salies-de-Béarn2 (Pyrénées-Atlantiques).svg|30px]][[Salias (Bearn)|Salias]] - [[Sarrança]] - [[Imatge:Blason ville fr Sauveterre-de-Béarn (Pyrénées-Atlantiques).svg|30px]][[Sauvatèrra]] - [[Imatge:Blason ville fr Thèze (Pyrénées-Atlantiques).svg|30px]][[Tèsa]]
[[Imatge:Capera de Beth Arram.jpg|150px|thumb|left|Capèra de [[Bètharram]]]]
'''Arriu'''
:[[Ador]] - [[Gave de Pau]] - [[Gave d'Auloron]] - [[Lui de França]] - [[Lui de Bearn]]

'''Lac'''
:[[Lac Gentau]]
{{clr}}</text>
      <sha1>8digc58u4iti48oux4g9pzbz22jusal</sha1>
    </revision>
  </page>
  <page>
    <title>Ernèst Negre</title>
    <ns>0</ns>
    <id>30200</id>
    <revision>
      <id>2508148</id>
      <parentid>2430941</parentid>
      <timestamp>2026-09-02T10:27:47Z</timestamp>
      <contributor>
        <username>Poiuytrell</username>
        <id>61256</id>
      </contributor>
      <comment>/* */</comment>
      <origin>2508148</origin>
      <model>wikitext</model>
      <format>text/x-wiki</format>
      <text bytes="2949" sha1="7hih28sffc1npc5zlwj0mcu9dtx0vo0" xml:space="preserve">&lt;!--Article redigit en lengadocian--&gt;
{{Infobox Persona}}

'''Ernèst Angèli Serafin Negre''' ([[Sent Julian e Gaulena|Gaulena]], [[11 d'octobre]] de [[1907]]-[[Tolosa]], [[15 d'abril]] de [[2000]]) foguèt un capelan, professor universitari, [[lingüista]], [[escrivan]] e toponimista [[Occitània|occitan]], especialista de las lengas de l'estat francés, particularament de l'[[occitan]].

==Biografia==
Ernèst Negre nasquèt en [[1907]] dins una familha pagesa de [[Gaulena]], al País Albigés. Obtenguèt la licéncia en letras en [[1927]]. Lo sieu engatjament dins la vida eclesiastica (Grand Seminari de Tolosa) culminèt en [[1933]] quand foguèt ordonat prèstre. Foguèt puèi professor a Sant Estève de [[Valença d'Albigés]] (de [[1933]] a [[1941]]), a [[Sant Somplesi]] (de 1941 a [[1952]]) e a Valença (de 1952 a [[1958]]) abans de presentar sa tèsi sus la toponimia del canton de [[Rabastens]] en [[1959]] e venir professor de [[filologia]] francesa e occitana a l'[[Institut Catolic de Tolosa]].
Foguèt un cercaire menimós e prolific. Foguèt en [[1970]] lo divulgador de l'òbra d'[[Augièr Galhard]] que traduguèt en francés e publiquèt (amb una traduccion) l'òbra de l'escrivan de Galhac, [[Matèu Bloin]] en 1976.
Faguèt publicar lo libre de [[Gustau Farenc]] sus la flòra occitana de Tarn en [[1973]].
En [[1981]] obtenguèt lo [[Prèmi Albèrt Dauzat]].
Foguèt un dels primièrs cercaires e collaboradors per l'[[Atlas Linguistique du Languedoc Occidental]] que ne menèt 23 [[enquèsta]]s dins los [[departament]]s de Tarn, Avairon e Tarn e Garona. Escriguèt qualques pèças literàrias que la pus coneguda es ''Contes de Gaulena''. Se publiquèt en [[1984]] un recuèlh dels articles del canonge.
A sa mòrt, leguèt la siá [[bibliotèca]] e los sieus escriches al [[Collègi d'Occitània]] que n'èra estat president aprèp [[Josèp Salvat]].

==Bibliografia==

'''Literatura occitana''':
*  ''Lo sicrèt del valat'' dins ''[[Gai Saber (revista)|Gai Saber]]'', 1991, pp.379-384.  
* ''Contes de Gaulena'', 1992.  
* ''La tuèissa de Folèta'' dins ''Gai saber'', 1996, pp.174-177.  

'''Toponimia''' (en francés):
* ''Les noms de lieux du Tarn'', 1954.
* ''Toponymie du canton de Rabastens'', 1959. 
* ''Les noms de lieux en France'', 1963.
* ''Toponymie générale de la France'', 1990-1991

'''Dialectologia''' (en francés):
* ''Rectification concernant l'Atlas linguistique de France'' : &quot;Valdériès&quot; dins ''Revue des Langues Romanes'', 1956.
* ''Une aire de rhotacisme en Rouergue et en Albigeois'' dins ''Actes du XIe Congrès International de linguistique et philologie romaines'', 1965.

'''Divèrs''':
* ''Œuvres Complètes'' (Augièr Galhard), 1970.
* ''Étude de linguistique romane et toponymie'', 1984.

[[Categoria:Lingüista occitan|Negre, Ernèst]]
[[Categoria:Escrivan occitan|Negre, Ernèst]]
[[Categoria:Naissença en 1907|Negre, Ernèst]]
[[Categoria:Decès en 2000|Negre, Ernèst]]</text>
      <sha1>7hih28sffc1npc5zlwj0mcu9dtx0vo0</sha1>
    </revision>
  </page>
  <page>
    <title>Biscarròssa</title>
    <ns>0</ns>
    <id>41990</id>
    <revision>
      <id>2508128</id>
      <parentid>2424816</parentid>
      <timestamp>2026-09-02T02:32:17Z</timestamp>
      <contributor>
        <username>InternetArchiveBot</username>
        <id>43230</id>
      </contributor>
      <comment>Rescuing 1 sources and tagging 0 as dead.) #IABot (v2.0.9.5</comment>
      <origin>2508128</origin>
      <model>wikitext</model>
      <format>text/x-wiki</format>
      <text bytes="4482" sha1="rxliupajk8za6t9nse5hxdn7vrjfm0m" xml:space="preserve">{{Dialècte Gascon}}
{{Infobox vila occitana
 | carta         = oc
 | nom           = Biscarròssa
 | nom2          = ''Biscarrosse''
 | imatge        = BordLac.jpg
 | descripcion   = Lo lac de Biscarròssa.
 | lògo          = 
 | escut         = Blason de Biscarrosse.svg
 | escais        =
 | region        = [[Navèra Aquitània]] 
 | ist           = {{Gasconha}}
 | parçan        = [[Bòrn]]
 | departament   = {{Lanas}}
 | arrondiment   = [[Arrondiment deu Mont|Lo Mont]]
 | canton        = Grans Lacs ([[Canton de Parentís|Parentís]] avant 2015)
 | intercom      = [[Comunautat de comunas deus Grans Lacs|CC deus Grans Lacs]]
 | insee         = 40046
 | cp            = 40600
 | cònsol        = Alain Dudon
 | mandat        = [[2014]]-[[2020]]
 | gentilici     =  biscarròt
 | latitud       = 44.3941666667
 | longitud      = -1.16277777778
 | alt mini      = 0
 | alt mej       =
 | alt maxi      = 78
 | km²           = 160.48
|}}

'''Biscarròssa'''&lt;ref&gt;[https://web.archive.org/web/20170919200819/http://www.locongres.org/oc/aplicacions/top-oc/topoc-recerca/ Top'Òc] Diccionari toponimic occitan del [[Congrès permanent de la lenga occitana]].&lt;/ref&gt;{{,}}&lt;ref&gt;[https://web.archive.org/web/20100726153246/http://toponimiaoc.webs.com/ Sit Toponimia occitana]&lt;/ref&gt; o benlèu ''Biscarròsse''&lt;ref&gt;[https://web.archive.org/web/20160304030713/http://www.ieo-oc.org/IMG/pdf/Actes_2007-3-Comment_faire_une_recherche_toponymique.pdf Coma hèr ua recèrca toponimica en vista d'ua restitucion modèrna, Institut d'Estudis Occitans, 2007]&lt;/ref&gt; (''Biscarrosse'' en [[francés]]) qu'ei ua [[comuna francesa|comuna]] [[Gasconha|gascona]] de [[Bòrn]], situada dens lo [[departaments franceses|departament]] de las [[Lanas (departament)|Lanas]] e la [[region francesa|region]] de [[Navèra Aquitània]], &lt;small&gt;ancianament d'[[Aquitània (region)|Aquitània]]&lt;/small&gt;.

==Geografia==
[[Imatge:Map commune FR insee code 40046.png|vignette|upright=1.6|centre|Comunas a l'entorn.]]

==Toponimia==
La prononciacion qu'ei [biska'rrɔsə]. Las fòrmas ancianas que son : ''par. de Biscarrossa'', en latin, en 1274, ''de Boscarossa'', en latin, medisha data, ''de Bisquaressa'', en latin, en 1315, ''Sanctus Martinus de Biscarrossa'', en latin, shens data, ''Biscarosse'' (mapas deu sègle XVII, de 1630, de 1647, de 1651, deu començament deu sègle XVIII, de 1733&lt;ref name = bbf&gt;Bénédicte Boyrie-Fénié, ''Dictionnaire toponymique des communes. Landes et Bas-Adour'', ed. Institut occitan e CAIRN, Pau, 2005, p. 63-64&lt;/ref&gt;.

[[Albèrt Dauzat|Dauzat]] qu'i ved un radicau aquitanic qu'arreliga au basco ''biskar'' « costalat », dab lo sufixe aquitanic ''-ossum''&lt;ref&gt;Albert Dauzat, Charles Rostaing, ''Dictionnaire étymologique des Noms de Lieux en France'', Librairie Guénégaud, reedicion 1984, p. 85&lt;/ref&gt;.

[[Ernèst Negre|Negre]], segon B. Boyrie-Fénié, que ditz la medisha causa. Bénédicte Boyrie-Fénié que pensa l'establiment ei hòrt ancian. Lo nom que designa los piquèirs &lt;ref name = bbf/&gt;.

== Istòria ==
{{...}}

== Administracion ==
{{ElegitDebuta |insee=40046 
|Títol= Lista deus cònsols successius}}
{{Elegit |Debuta= març [[2001]] |Fin= [[2020]] |Identitat= Alain Dudon |Partit= [[UMP|UMP, LR]] |Qualitat= retirat d'engenhaire au CEL, conselhèr generau (2008-2015), president de la CC deus Grans Lacs, conselhèr departamentau (2015-)}}
{{Elegit |Debuta= març de [[1989]] |Fin= 2001 |Identitat= Pierre Junca|Partit= [[UDF]] |Qualitat= mètge}}
{{Elegit |Debuta= març  de[[1977]] |Fin= 1989 |Identitat= Roger Ducom |Partit= RPR |Qualitat= conselhèr generau (1982-1994)}}
{{Elegit |Debuta=  |Fin= 1977 |Identitat=  |Partit=  |Qualitat= }}
{{ElegitDonadas}}
{{ElegitFin}}

== Demografia ==
{{Demografia
|insee=40046 
|1793=
|1800=
|1806=
|1821=
|1831=
|1836=
|1841=1547
|1846=
|1851=
|1856=
|1861=
|1866=
|1872=
|1876=1953
|1881=
|1886=
|1891=
|1896=
|1901=
|1906=
|1911=2585
|1921=
|1926=
|1931=
|1936=
|1946=
|1954=
|1962=3048
|1968=
|1975=
|1982=
|1990=
|1999=9281
|2004=
|2005=
|2006=
|2007=
|2008=
|2009=
|cassini=
|senscomptesdobles=1962}}

==Lòcs e monuments==

==Personalitats ligadas dab la comuna==

==Véder tanben==
* [[Comunas de las Lanas]]

==Ligams extèrnes==

* [http://www.gasconsdebiscarrosse.net/ Associacion Gascons de Biscarròssa]

==Nòtas==
&lt;references /&gt;

{{Portal Gasconha}}

{{Comunas de las Lanas}}

[[Categoria:Comuna de Bòrn]]
[[Categoria:Comuna de las Lanas]]
[[Categoria:Lanas]]
[[Categoria:Comuna de Gasconha]]</text>
      <sha1>rxliupajk8za6t9nse5hxdn7vrjfm0m</sha1>
    </revision>
  </page>
  <page>
    <title>Lista dels presidents d'Uruguai</title>
    <ns>0</ns>
    <id>44430</id>
    <revision>
      <id>2508168</id>
      <parentid>2504059</parentid>
      <timestamp>2026-09-02T11:31:57Z</timestamp>
      <contributor>
        <username>CommonsDelinker</username>
        <id>245</id>
      </contributor>
      <comment>Lo fichièr Dictador_Gregorio_&quot;Goyo&quot;_Álvarez.jpg es estat escafat coma o es estat sus Commons per Wdwd (per [[:c:Commons:Deletion requests/Files uploaded by User:PérezArriola2526|]])</comment>
      <origin>2508168</origin>
      <model>wikitext</model>
      <format>text/x-wiki</format>
      <text bytes="19520" sha1="mtis70mxfrdh6h6pu420yueq1jte9xg" xml:space="preserve">[[Fichièr:Coat of arms of Uruguay.svg|220px|thumb|right|Blason d'Uruguai.]]
Lo [[president]] d'[[Uruguai]] es lo [[cap d'Estat]] e del [[cap de govèrn|govèrn]] del país. En cas de manca, lo vicepresident ocupa lo poder.

Segon la [[constitucion]] actuala, lo president e lo vicepresident son elegits per un periòde de cinc ans per la populacion, sens possibilitat de reeleccion immediata.

Vaquí la lista dels presidents d'Uruguai, dempuèi [[1830]].

== Epòca de la guèrra civila (1830 - 1876) ==
{| class=&quot;wikitable&quot;
|bgcolor=&quot;#EEEEEE&quot; width=&quot;6%&quot; |'''Imatge'''
|bgcolor=&quot;#EEEEEE&quot; width=&quot;18%&quot; |'''Nom'''
|bgcolor=&quot;#EEEEEE&quot; width=&quot;10%&quot; |'''Partit'''
|bgcolor=&quot;#EEEEEE&quot; width=&quot;18%&quot; |'''Periòde de govèrn'''
|bgcolor=&quot;#EEEEEE&quot; width=&quot;33%&quot; |'''Nòta'''
|-
| [[Fichièr:Luis Eduardo Pérez.JPG|50px|center]]
| [[Luis Eduardo Pérez]]
| sense partit
| [[24 d'octobre]] de [[1830]] - [[6 de novembre]] de [[1830]]
| president del Senat, president provisòri
|-
| [[Fichièr:Fructuoso Rivera.jpg|50px|center]]
| [[José Fructuoso Rivera]]
|''Partido Colorado''
| [[6 de novembre]] de [[1830]] - [[24 d'octobre]] de [[1834]]
| Fondator del ''Partido Colorado'', primièr president constitucional
|-
| [[Fichièr:Carlos Anaya.jpg|50px|center]]
| [[Carlos Anaya]]
| sense partit
| [[24 d'octobre]] de [[1834]] - [[1 de març]] de [[1835]]
| president del Senat, president provisòri
|-
| [[Fichièr:Manuel Oribe.jpg|50px|center]]
| [[Manuel Oribe]]
|''Partido Nacional''
| [[1 de març]] de [[1835]] - [[24 d'octobre]] de [[1838]]
| Fondator del ''Partido Nacional'', 2{{en}} president constitucional
|-
| [[Fichièr:Pereira-gabriel.gif|50px|center]]
| [[Gabriel Antonio Pereira]]
| sense partit
| [[24 d'octobre]] de [[1838]] - [[11 de novembre]] de [[1838]]
| president del Senat, president provisòri
|-
| [[Fichièr:Fructuoso Rivera.jpg|50px|center]]
| [[José Fructuoso Rivera]]
|''Partido Colorado''
| [[11 de novembre]] de [[1838]] - [[1 de març]] de [[1839]]
| President provisòri
|-
| [[Fichièr:Fructuoso Rivera.jpg|50px|center]]
| [[José Fructuoso Rivera]]
|''Partido Colorado''
| [[1 de març]] de [[1839]] - [[1 de març]] de [[1843]]
| 3{{en}} president constitucional
|-
| [[Fichièr:Manuel Oribe.jpg|50px|center]]
| [[Manuel Oribe]]
| ''Partido Nacional''
| [[16 de febrièr]] de [[1843]] - [[8 d'octobre]] de [[1851]]
|''Gobierno del Cerrito'' 
|-
| [[Fichièr:Suarez-joaquin.jpg|50px]]
| [[Joaquín Suárez]]
|''Partido Colorado''
| [[1 de març]] de [[1843]] - [[15 de febrièr]] de [[1852]]
|''Gobierno de la Defensa'' (govèrn de la defensa)
|-
| [[Fichièr:Bberro.JPG|50px]]
| [[Bernardo Prudencio Berro]]
| ''Partido Nacional''
| [[15 de febrièr]] de [[1852]] - [[1 de març]] de [[1852]]
| president del Senat, president provisòri
|-
| [[Fichièr:Juan Francisco Giró.jpg|50px]]
| [[Juan Francisco Giró]]
| ''Partido Nacional''
| [[1 de març]] de [[1852]] - [[25 de setembre]] de [[1853]]
|4{{en}} president constitucional, depausat tra stato-stroko
|-
| [[Fichièr:Floresvenancio.jpg|50px|center]]
| [[Venancio Flores]]
| triomvirat
| [[25 de setembre]] de [[1853]] - [[12 de març]] de [[1854]]
| triomvirat
|-
| [[Fichièr:Juan Antonio Lavalleja.png|50px|center]]
| [[Juan Antonio Lavalleja]]
| triomvirat
| [[25 de setembre]] de [[1853]] - [[22 d'octobre]] de [[1853]] (moriguèt durant lo mandat)
| triomvirat
|-
| [[Fichièr:Fructuoso Rivera.jpg|50px|center]]
| [[José Fructuoso Rivera]]
| triomvirat
| [[25 de setembre]] de [[1853]] - [[12 de març]] de [[1854]] (moriguèt durant lo mandat)
|  triomvirat
|-
| [[Fichièr:Floresvenancio.jpg|50px|center]]
| [[Venancio Flores]]
| ''Partido Colorado''
| [[12 de març]] de [[1854]] - [[10 de setembre]] de [[1855]]
| President provisòri
|-
|
|&amp;nbsp;&amp;nbsp;&amp;nbsp;&amp;nbsp;[[Luis Lamas]] 
| ''Partido Colorado''
| [[29 d'agost]] de [[1855]] - [[10 de setembre]] de [[1855]]
| ''Conservadores'', oposicion a Venancio Flores
|-
|
| [[Manuel Basilio Bustamante]]
| ''Partido Colorado''
| [[10 de setembre]] de [[1855]] - [[15 de febrièr]] de [[1856]]
|President provisòri
|-
|
| [[José María Plá]]
| ''Partido Colorado''
| [[15 de febrièr]] de [[1856]] - [[1 de març]] de [[1856]]
| president del Senat, president provisòri
|-
| [[Fichièr:Pereira-gabriel.gif|50px|center]]
| [[Gabriel Antonio Pereira]]
| sense partit
| [[1 de març]] de [[1856]] - [[1 de març]] de [[1860]]
| 5{{en}} president constitucional
|-
| [[Fichièr:Bernardo_Berro.jpg|50px|center]]
| [[Bernardo Prudencio Berro]]
| ''Partido Nacional''
| [[1 de març]] de [[1860]] - [[1 de març]] de [[1864]]
| 6{{en}} president constitucional
|-
| [[Fichièr:Atanasio Aguirre.jpg|50px|center]]
| [[Atanasio Cruz Aguirre]]
| ''Partido Nacional''
| [[1 de març]] de [[1864]] - [[15 de febrièr]] de [[1865]]
| depausat tra stato-stroko
|-
| [[Fichièr:Tomás_Villalba.jpg|50px|center]]
| [[Tomás Villalba]]
| ''Partido Colorado''
| [[15 de febrièr]] de [[1865]] - [[20 de febrièr]] de [[1865]]
| president del Senat, president provisòri
|-
| [[Fichièr:Floresvenancio.jpg|50px|center]]
| [[Venancio Flores]]
| ''Partido Colorado''
| [[20 de febrièr]] de [[1865]] - [[15 de febrièr]] de [[1868]]
| President provisòri, moriguèt durant lo mandat
|-
| [[Fichièr:JosePedroVarela.jpg|50px|center]]
| [[Pedro Varela Olivera]]
| ''Partido Colorado''
| [[15 de febrièr]] de [[1868]] - [[1 de març]] de [[1868]]
| president del Senat, president provisòri
|-
| [[Fichièr:Lorenzo Batlle y Grau.jpg|50px|center]]
| [[Lorenzo Batlle y Grau|Lorenzo Batlle]]
| ''Partido Colorado''
| [[1 de març]] de [[1868]] - [[1 de març]] de [[1872]]
| 7{{en}} president constitucional
|-
| [[Fichièr:Gomensoro-pedro.JPG|50px|center]]
| [[Tomás Gomensoro]]
| ''Partido Colorado''
| [[1 de març]] de [[1872]] - [[1 de març]] de [[1873]]
| president del Senat, president provisòri
|-
| [[Fichièr:JoseEllauri1870.jpg|50px|center]]
| [[José Eugenio Ellauri]]
| ''Partido Colorado''
| [[1 de març]] de [[1873]] - [[15 de genièr]] de [[1875]]
| 8{{en}} president constitucional
|-
| [[Fichièr:JosePedroVarela.jpg|50px|center]]
| [[Pedro Varela Olivera]]
| ''Partido Colorado''
| [[15 de genièr]] de [[1875]] - [[22 de genièr]] de [[1875]]
| President provisòri
|-
|
| [[Pedro Esteban Carve Pérez]]
| ''Partido Colorado''
| [[22 de genièr]] de [[1875]]
| president del Senat, president provisòri
|-
| [[Fichièr:JosePedroVarela.jpg|50px|center]]
| [[Pedro Varela Olivera]]
| ''Partido Colorado''
| [[22 de genièr]] de [[1875]] - [[10 de març]] de [[1876]]
|President provisòri
|}

== Dictatura militara (1876 fins a 1890) ==

{| class=&quot;wikitable&quot;
|bgcolor=&quot;#EEEEEE&quot; width=&quot;6%&quot; |'''Imatge'''
|bgcolor=&quot;#EEEEEE&quot; width=&quot;18%&quot; |'''Nom'''
|bgcolor=&quot;#EEEEEE&quot; width=&quot;10%&quot; |'''Partit'''
|bgcolor=&quot;#EEEEEE&quot; width=&quot;12%&quot; |'''Periòde de govèrn'''
|bgcolor=&quot;#EEEEEE&quot; width=&quot;33%&quot; |'''Nòta'''
|-
| [[Fichièr:LorenzoLatorre1875.jpg|50px|center]]
| [[Lorenzo Latorre]]
| ''Partido Colorado''
| [[10 de març]] de [[1876]] - [[1 de març]] de [[1879]]
| dictator
|-
| [[Fichièr:LorenzoLatorre1875.jpg|50px|center]]
| [[Lorenzo Latorre]]
| ''Partido Colorado''
| [[1 de març]] de [[1879]] - [[15 de març]] de [[1880]]
|9{{en}} president constitucional
|- 
| [[Fichièr:Favidal.JPG|50px|center]]
| [[Francisco Antonio Vidal]]
| ''Partido Colorado''
| [[15 de març]] de [[1880]] - [[28 de febrièr]] de [[1882]]
|President provisòri
|-
|
| [[Miguel Alberto Flangini Ximénez]]
| ''Partido Colorado''
| [[28 de febrièr]] de [[1882]] - [[1 de març]] de [[1882]]
| president del Senat, president provisòri
|-
| [[Fichièr:Msantosuy.JPG|50px|center]]
| [[Máximo Santos]]
| ''Partido Colorado''
| [[1 de març]] de [[1882]] - [[1 de març]] de [[1886]]
|10{{en}} president constitucional
|-
| [[Fichièr:Favidal.JPG|50px|center]]
| [[Francisco Antonio Vidal]]
| ''Partido Colorado''
| [[1 de març]] de [[1886]] - [[24 de mai]] de [[1886]]
|1{{èr}} president constitucional
|-
| [[Fichièr:Msantosuy.JPG|50px|center]]
| [[Máximo Santos]]
| ''Partido Colorado''
| [[24 de mai]] de [[1886]] - [[18 de novembre]] de [[1886]]
| president del Senat, president provisòri
|-
| [[Fichièr:MaximoTajes.jpg|50px|center]]
| [[Máximo Tajes]]
| ''Partido Colorado''
| [[18 de novembre]] de [[1886]] - [[1 de març]] de [[1890]]
| President provisòri
|}

== Periòde de transicion (1890 fins a 1931) ==
L'ekonomio kreskis. [[José Batlle y Ordóñez]], Fondator del ''Batllismo'', kreis “sociala stato”.

{| class= &quot;wikitable&quot;
|bgcolor=&quot;#EEEEEE&quot; width=&quot;6%&quot; |'''Imatge'''
|bgcolor=&quot;#EEEEEE&quot; width=&quot;18%&quot; |'''Nom'''
|bgcolor=&quot;#EEEEEE&quot; width=&quot;10%&quot; |'''Partit'''
|bgcolor=&quot;#EEEEEE&quot; width=&quot;18%&quot; |'''Periòde de govèrn'''
|bgcolor=&quot;#EEEEEE&quot; width=&quot;33%&quot; |'''Nòta'''
|-
| [[Fichièr:Julio Herrera y Obes.jpg|50px|center]]
| [[Julio Herrera y Obes]]
| ''Partido Colorado''
| [[1 de març]] de [[1890]] - [[1 de març]] de [[1894]]
|12{{en}} president constitucional
|-
| [[Fichièr:DuncanStewart.jpg|50px|center]]
| [[Duncan Stewart]]
| ''Partido Colorado''
| [[1 de març]] de [[1894]] - [[21 de març]] de [[1894]]
| president del Senat, president provisòri
|-
| [[Fichièr:Idiarte borda.jpg|50px|center]]
| [[Juan Idiarte Borda]]
| ''Partido Colorado''
| [[21 de març]] de [[1894]] - [[25 d'agost]] de [[1897]]
|13{{en}} president constitucional, moriguèt durant lo mandat
|-
| [[Fichièr:JuanLCuestas.jpg|50px|center]]
| [[Juan Lindolfo Cuestas]]
| ''Partido Colorado''
| [[25 d'agost]] de [[1897]]- [[10 de febrièr]] de [[1898]]
| president del Senat, president provisòri
|-
| [[Fichièr:JuanLCuestas.jpg|50px|center]]
| [[Juan Lindolfo Cuestas]]
| ''Partido Colorado''
| [[10 de febrièr]] de [[1898]] - [[15 de febrièr]] de [[1899]]
| registre provisòri
|-
| [[Fichièr:JoseBatlle1900.jpg|50px|center]]
| [[José Batlle y Ordóñez]]
| ''Partido Colorado''
| [[15 de febrièr]] de [[1899]] - [[1 de març]] de [[1899]]
| president del Senat, president provisòri
|-
| [[Fichièr:JuanLCuestas.jpg|50px|center]]
| [[Juan Lindolfo Cuestas]]
| ''Partido Colorado''
| [[1 de març]] de [[1899]] - [[1 de març]] de [[1903]]
| 14{{en}} president constitucional
|-
| [[Fichièr:JoseBatlle1900.jpg|50px|center]]
| [[José Batlle y Ordóñez]]
| ''Partido Colorado''
| [[1 de març]] de [[1903]] - [[1 de març]] de [[1907]]
| 15{{en}} president constitucional
|-
| [[Fichièr:Williman.jpg|50px]]
| [[Claudio Williman]]
| ''Partido Colorado''
| [[1 de març]] de [[1907]] - [[1 de març]] de [[1911]]
| 16{{en}} president constitucional
|-
| [[Fichièr:JoseBatlle1900.jpg|50px|center]]
| [[José Batlle y Ordóñez]]
| ''Partido Colorado''
| [[1 de març]] de [[1911]] - [[1 de març]] de [[1915]]
|17{{en}} president constitucional
|-
| [[Fichièr:Viera-feliciano.jpg|50px|center]]
| [[Feliciano Viera]]
| ''Partido Colorado''
| [[1 de març]] de [[1915]] - [[1 de març]] de [[1919]]
|18{{en}} president constitucional
|-
| [[Fichièr:Bbrum.gif|50px|center]]
| [[Baltasar Brum]]
| ''Partido Colorado''
| [[1 de març]] de [[1919]] - [[1 de març]] de [[1923]]
|19{{en}} president constitucional
|-
| [[Fichièr:JOSE_SERRATO_URUGUAY_1926.JPG|50px]]
| [[José Serrato]]
| ''Partido Colorado''
| [[1 de març]] de [[1923]] - [[1 de març]] de [[1927]]
|20{{en}} president constitucional
|-
| [[Fichièr:Campisteguy.jpg|50px|center]]
| [[Juan Campisteguy]]
| ''Partido Colorado''
| [[1 de març]] de [[1927]] - [[1 de març]] de [[1931]]
| 21{{en}} president constitucional
|-
|}

== Dictatura de Terra e Baldomir (1931 e 1943) ==
Aprep la mòrt de Batlle e de la [[Crisi economica de 1929]], lo president [[Gabriel Terra]] devenèt dictator. Escotèt eleccions generalas en 1938 - las primièras amb participacion de femnas. Durant la [[segonda guèrra mondiala]], Uruguai suportèt [[Aliats de la Segonda Guèrra Mondiala|leis Aliats]]. 
 
{| class=&quot;wikitable&quot;
|bgcolor=&quot;#EEEEEE&quot; width=&quot;6%&quot; |'''Imatge'''
|bgcolor=&quot;#EEEEEE&quot; width=&quot;18%&quot; |'''Nom'''
|bgcolor=&quot;#EEEEEE&quot; width=&quot;10%&quot; |'''Partit'''
|bgcolor=&quot;#EEEEEE&quot; width=&quot;18%&quot; |'''Periòde de govèrn'''
|bgcolor=&quot;#EEEEEE&quot; width=&quot;33%&quot; |'''Nòta'''
|-
| [[Fichièr:Terra1913.jpg|50px|center]]
| [[Gabriel Terra]]
| ''Partido Colorado''
| [[1 de març]] de [[1931]] - [[1 de març]] de [[1934]]&lt;br&gt;[[1 de març]] de [[1934]] - [[19 de junh]] de [[1938]]
|22{{en}} president constitucional. Aprèp [[còp d'Estat]] malsucedit, se declarèt dictator lo [[31 de març]] de [[1933]].
|-
| [[Fichièr:AlfredoBaldomir.jpg|50px|center]]
| [[Alfredo Baldomir]]
| ''Partido Colorado''
| [[19 de junh]] de [[1938]] -  [[1 de març]] de [[1943]]
| 23{{en}} president constitucional
|-
|}

== Periòde democrata (1943 fins a 1959) ==
Redemocratizacion ed adoptèt lo modèl d'[[estat del benestar]]. L'economia desvelopèt. 

{| class=&quot;wikitable&quot;
|bgcolor=&quot;#EEEEEE&quot; width=&quot;6%&quot; |'''Imatge'''
|bgcolor=&quot;#EEEEEE&quot; width=&quot;18%&quot; |'''Nom'''
|bgcolor=&quot;#EEEEEE&quot; width=&quot;20%&quot; |'''Partit'''
|bgcolor=&quot;#EEEEEE&quot; width=&quot;18%&quot; |'''Vicepresident'''
|bgcolor=&quot;#EEEEEE&quot; width=&quot;18%&quot; |'''Periòde de govèrn'''
|bgcolor=&quot;#EEEEEE&quot; width=&quot;32%&quot; |'''Nòta'''
|-
| [[Fichièr:Juan José de Amézaga.jpg|50px|center]]
| [[Juan José de Amézaga]]
| ''Partido Colorado''
| [[Alberto Guani]]
| [[1 de març]] de [[1943]] - [[1 de març]] de [[1947]]
|24{{en}} president constitucional
|-
|
| [[Tomás Berreta]]
| ''Partido Colorado''
| [[Luis Batlle Berres]]
| [[1 de març]] de [[1947]] - [[2 d'agost]] de [[1947]]
|25{{en}} president constitucional. Moriguèt durant lo mandat
|-
| [[Fichièr:Lbberres23.jpg|50px]]
| [[Luis Batlle Berres]]
| ''Partido Colorado''
| [[Alfeo Brum]]
| [[2 d'agost]] de [[1947]] - [[1 de març]] de [[1951]]
| vicepresident de [[Tomás Berreta]]. Foguèt lo primièr vicepresident que assumiguèt aprèp la mòrt del president.
|-
|
| [[Andrés Martínez Trueba]]
| ''Partido Colorado''
| [[Alfeo Brum]]
| [[1 de març]] de [[1951]] - [[1 de març]] de [[1952]]
| 26{{en}} president constitucional 
|-
|
|  Consèlh de Govèrn Nacional
| ''Partido Colorado''
| sense vicepresident
| [[1 de març]] de [[1952]] - [[1 de març]] de [[1955]]
|  Consèlh de Govèrn Nacional
President:
*[[Andrés Martínez Trueba]] (1952-1955)
|-
|
|  Consèlh de Govèrn Nacional
| ''Partido Colorado''
| sense vicepresident
| [[1 de març]] de [[1955]] - [[1 de març]] de [[1959]]
|  Consèlh de Govèrn Nacional
presidents:
*[[Luis Batlle Berres]] (1955), 
*[[Alberto Fermín]] (1956), 
*[[Zubiría Urtiague]] (1957), 
*[[Arturo Lezama Bagez]] (1958), 
*[[Carlos Lorenzo Fischer Brusoni]] (1959)
|}

== Decadéncia de la democracia (1959 fins a 1973) ==
En [[1958]], lo partit ''Nacional'' o ''Blanco'' (&quot;Partit Nacional&quot; o &quot;Partit Blanc&quot;) ganhèt l'eleccions aprèp 93 ans de govèrns del Partit ''Colorado''. Lo govèrn nou adoptèt refòrmas economicas e ataquèt agitacions politicas de trabalhadors. Los Blancs comencèt governar en [[1959]] amb seriós problemas a causa de la reduccion de la demanda per produchs agricòlas. Ta situacion augmentèt lo [[caumatge]] e l’[[inflacion]]. En [[Montevideo]] comencèt accions del gròp guerrilhèr ''[[Tupamaros]]''.

En [[1966]], general [[Óscar Diego Gestido]] s’elegit president amb lo supòrt del partit Colorado. Amb la mòrt de Gestido, lo vicepresident [[Jorge Pacheco Areco]] assumiguèt lo poder. Pacheco adoptèt politicas impopularas contre l'inflacion, e l’agitacion popular e las acions dels Tupamaros creissèt. Lo [[27 de junh]] de [[1973]], lo president [[Juan María Bordaberry]] dissolvèt lo Congrès e comencèt [[dictatura]] civila-militar.

{| class=&quot;wikitable&quot;
|bgcolor=&quot;#EEEEEE&quot; width=&quot;6%&quot; |'''Imatge'''
|bgcolor=&quot;#EEEEEE&quot; width=&quot;28%&quot; |'''Nom'''
|bgcolor=&quot;#EEEEEE&quot; width=&quot;20%&quot; |'''Partit'''
|bgcolor=&quot;#EEEEEE&quot; width=&quot;28%&quot; |'''Periòde de govèrn'''
|-
|
| Consèlh de Govèrn Nacional
Membres:
* [[Martín Etchegoyen]] ([[1959]])
* [[Benito Nardone]] ([[1960]])
* [[Eduardo Víctor Haedo]] ([[1961]])
* [[Faustino Harrison]] ([[1962]])
| ''Partido Nacional''
| [[1 de març]] de [[1959]] - [[1 de març]] de [[1963]]
|-
|
| Consèlh de Govèrn Nacional
Membres:
* [[Daniel Fernández Crespo]] ([[1963]])
* [[Luis Giannattasio]] ([[1964]])
* [[Washington Beltrán]] ([[1965]])
* [[Alberto Héber Usher]] ([[1966]])
| ''Partido Nacional''
| [[1 de març]] de [[1963]] - [[1 de març]] de [[1967]]
|-
|
| [[Óscar Diego Gestido]]
| ''Partido Colorado''
| [[1 de març]] de [[1967]] - [[6 de decembre]] de [[1967]]
|-
| [[Fichièr:Jorge_Pacheco_Areco.jpg|50px|center]]
| [[Jorge Pacheco Areco]]
| ''Partido Colorado''
| [[6 de decembre]] de [[1967]] - [[1 de març]] de [[1972]]
|-
| [[Fichièr:Juan Maria Bordaberry.jpg|50px|center]]
| [[Juan María Bordaberry]]
| ''Partido Colorado''
| [[1 de març]] de [[1972]] - [[27 de junh]] de [[1973]]
|-
|}

== Dictatura militara (1973 fins a 1985) ==
{| class=&quot;wikitable&quot;
|bgcolor=&quot;#EEEEEE&quot; width=&quot;6%&quot; |'''Imatge'''
|bgcolor=&quot;#EEEEEE&quot; width=&quot;28%&quot; |'''Nom'''
|bgcolor=&quot;#EEEEEE&quot; width=&quot;20%&quot; |'''Partit'''
|bgcolor=&quot;#EEEEEE&quot; width=&quot;28%&quot; |'''Periòde de govèrn'''
|-
| [[Fichièr:Juan Maria Bordaberry.jpg|50px|center]]
| [[Juan María Bordaberry]]
|''Partido Colorado''
| [[27 de junh]] de [[1973]] - [[12 de junh]] de [[1976]]
|-
|
| [[Alberto Demicheli]]
| ''Partido Colorado''
| [[12 de junh]] de [[1976]] - [[1 de setembre]] de [[1976]]
|-
| [[Fichièr:Carter y Mendez.jpg|50px|center]]
| [[Aparicio Méndez]]
| ''Partido Nacional''
| [[1 de setembre]] de [[1976]] - [[12 d'octobre]] de [[1981]]
|-
| 
| [[Gregorio Conrado Álvarez]]
| militar (''cap'')
| [[12 d'octobre]] de [[1981]] - [[12 de febrièr]] de [[1985]]
|-
|}

== Presidents aprèt restabliment de la democracia (aprèp 1985) ==

{|class=&quot;wikitable&quot;
|bgcolor=&quot;#EEEEEE&quot; width=&quot;6%&quot; |'''Imatge'''
|bgcolor=&quot;#EEEEEE&quot; width=&quot;28%&quot; |'''Nom'''
|bgcolor=&quot;#EEEEEE&quot; width=&quot;20%&quot; |'''Partit'''
|bgcolor=&quot;#EEEEEE&quot; width=&quot;28%&quot; |'''Periòde de govèrn'''
|-
|
| [[Rafael Addiego Bruno]]
| ''cap''
| [[12 de febrièr]] - [[1 de març]] de [[1985]]
|-
| [[Fichièr:PresidenteSanguinetti.jpg|50px|center]]
| [[Julio María Sanguinetti]]
| ''Partido Colorado''
| [[1 de març]] de [[1985]] - [[1 de març]] de [[1990]]
|-
| [[Fichièr:Lalacalle.jpg|50px|center]]
| [[Luis Alberto Lacalle|Luis Alberto Lacalle Herrera]]
| ''Partido Nacional''
| [[1 de març]] de [[1990]] - [[1 de març]] de [[1995]]
|-
| [[Fichièr:PresidenteSanguinetti.jpg|50px|center]]
| [[Julio María Sanguinetti]]
| ''Partido Colorado''
| [[1 de març]] de [[1995]] - [[1 de març]] de [[2000]]
|-
| [[Fichièr:Jorge Batlle.jpg|50px|center]]
| [[Jorge Batlle Ibáñez]]
| ''Partido Colorado''
| [[1 de març]] de [[2000]] - [[1 de març]] de [[2005]]
|-
| [[Fichièr:Tabaré26022007.jpg|50px|center]]
| [[Tabaré Vázquez|Tabaré Vázquez Rosas]]
| ''Frente Amplio''
| [[1 de març]] de [[2005]] - [[1 de març]] de [[2010]]
|-
| [[Fichièr:Pepemujica2.jpg|50px|center]]
| [[José Alberto Mujica]]
| ''Frente Amplio''
| [[1 de març]] de [[2010]] - [[1 de març]] de [[2015]]
|-
| [[Fichièr:Tabaré26022007.jpg|50px|center]]
| [[Tabaré Vázquez|Tabaré Vázquez Rosas]]
| ''Frente Amplio''
| [[1 de març]] de [[2015]] - [[1 de març]] de [[2020]]
|-
| [[Fichièr:Lacalle_Pou_2019.jpg|50px]]
| [[Luis Lacalle Pou]]
| ''Partido Nacional''&lt;br&gt;(''partido blanco'')
| [[1 de març]] de [[2020]] - [[1 de març]] de [[2025]] 
|-
| [[Fichièr:Yamandú_Orsi_(cropped2).jpg|50px|center]]
| [[Yamandú Orsi]]
| ''Frente Amplio''
| [[1 de març]] de [[2025]] - en foncions
|}

[[Categoria:President d'Uruguai| ]]
[[Categoria:Istòria d'Uruguai|President]]
[[Categoria:Politica d'Uruguai|President]]
[[Categoria:Lista de caps d'Estat|Uruguai]]</text>
      <sha1>mtis70mxfrdh6h6pu420yueq1jte9xg</sha1>
    </revision>
  </page>
  <page>
    <title>Vilafòrt (Aude)</title>
    <ns>0</ns>
    <id>44924</id>
    <revision>
      <id>2508113</id>
      <parentid>2418321</parentid>
      <timestamp>2026-09-01T15:33:42Z</timestamp>
      <contributor>
        <username>Alaric 506</username>
        <id>44932</id>
      </contributor>
      <comment>còssol 2026, etc</comment>
      <origin>2508113</origin>
      <model>wikitext</model>
      <format>text/x-wiki</format>
      <text bytes="5389" sha1="mawbep0vs8uygm8oudcrwh2engbklkg" xml:space="preserve">{{Dialècte Lengadocian}}
{{Omon|Vilafòrt}}
{{Infobox vila occitana
 | carta         = oc
 | nom           = Vilafòrt 
 | nom2          = ''Villefort''
 | imatge        = Villefort_(2).jpg
 | descripcion   =
 | lògo          = cap
 | escut         = Blason ville Villefort 11.svg
 | escais        =
 | ist           = {{Lengadòc}}
 | parçan        =
 | departament   = {{Aude}}
 | region        = {{Occitània (Region)}}
 | arrondiment   = [[Arrondiment de Limós|Limós]]
 | canton        = La Nauta Val d'Aude ([[Canton d'Eissalabra|Eissalabra]] abans 2015)
 | intercom      = [[Comunautat de comunas dels Pirenèus audencs|CC dels Pirenèus audencs]]
 | insee         = 11424
 | cp            = 11230
 | cònsol        = David Rodrigues
 | mandat        = [[2026]]-[[2032]]
 | longitud      = 2.03333333333
 | latitud       = 42.9547222222
 | alt mini      = 394
 | alt mej       = 420
 | alt maxi      = 760
 | ectaras       = 1 267
 | km²           = 12.67
 | gentilici     = Villefortois (en [[francés]])
|}}

'''Vilafòrt'''&lt;ref&gt;https://www.oocities.org/toponimiaoccitana/11d.html&lt;/ref&gt; (''Bilofórt'' en grafia de [[Antòni Savartés|Savartés]]&lt;ref name=&quot;ASavartés&quot;/&gt;; ''Villefort'' en [[francés]]) es una [[Comuna francesa|comuna]] [[Lengadòc|lengadociana]] situada dins lo [[departaments franceses|departament]] d'[[Aude (departament)|Aude]] e la [[regions francesas|region]] d'{{Ocreg}}, &lt;small&gt;ancianament de [[Lengadòc-Rosselhon]]&lt;/small&gt;.

Segon la grafia ''Bilofort'' de Savartés&lt;ref name=&quot;ASavartés&quot;/&gt;, la prononciacion es normalament {{AFI|[,bilɔ'fɔrt]}}.

==Geografia==
{{...}}
[[Imatge:Map commune FR insee code 11424.png|vignette|upright=1.5|centre|Comunas a l'entorn.]]

=== Perimètre del territòri ===
{{Comunas limitrophes
 | comuna     = Vilafòrt
 | nòrd       = [[Montjardin]]
 | nòrd-èst   = 
 | èst        = [[Fèstas e Sant Andrieu]]
 | sud-èst    = 
 | sud        = [[Puègverd]]
 | sud-oèst   = 
 | oèst       = [[Rivèlh]]
 | nòrd-oèst  = [[Eissalabra]]
}}

==Toponimia==
Las atestacions ancianas son : ''Castellum quod vocatur Villafort'' en [[1152]]; ''Villa Fortis de Brugar[iis'' en [[1319]]; ''Villa Nova terre Domini de Bruer[iis'' en [[1319]]; ''Villa Nova terre Domini de Brueriis'' en [[1319]]; ''Villefort'' en [[1781]]; ''Bilofórt'' en [[1912]] ([[Antòni Savartés|Savartés]])&lt;ref name=&quot;DicTopFR&quot;&gt;{{Cite web|url=https://dicotopo.cths.fr/places/P23183159|títol=Dictionnaire topographique de la France}}&lt;/ref&gt;&lt;ref name=&quot;ASavartés&quot;&gt;{{Obratge|lang=fr|títol=Dictionnaire topographique du département de l'Aude|autor=[[Antòni Savartés|L'abat Savartés]]|annada=1912|pagina=474|url=https://gallica.bnf.fr/ark:/12148/bpt6k110095d/f566.item.texteImage}}&lt;/ref&gt;.&lt;br&gt;
Lo nom es format de l'eretièr del latin ''villa'', a l'origina « granda proprietat », puèi « vilatge » a comptar del sègle XIen, ambe l'adjectiu ''fòrt'' &lt;ref&gt;Albert Dauzat, Charles Rostaing, ''Dictionnaire étymologique des Noms de Lieux en France'', Librairie Guénégaud, reedicion 1984, p. 718 e 722&lt;/ref&gt; dins sa fòrma femenina anciana (''fòrta'' es analogic). Se tracta doncas d'un vilatge fortificat o, çò pus mens, aparat per un castèl.

==Istòria==
Vilafòrt èra de [[Quercorbés]] (o Quercòrb).&lt;/br&gt;
Vilafòrt èra de la Tèrra Privilegiada, onze comunautats a l'entorn d'[[Eissalabra]] exemptas de tota imposicion mejançant una soma annala qu'apelavan subvencion &lt;ref&gt;Abbé Sabarthès, ''Dictionnaire topographique du département de l'Aude'', 1912, p. 443, legir en linha https://gallica.bnf.fr/ark:/12148/bpt6k110095d/f535.item.texteImage &lt;/ref&gt;.&lt;/br&gt;
La glèisa parroquiala, dedicada a Sant Andriu, èra annèxe de [[Puègverd]] &lt;ref name=ASavartés/&gt;{{,}}&lt;ref&gt;https://www.geoportail.gouv.fr/donnees/carte-de-cassini&lt;/ref&gt;.

== Administracion ==
{{ElegitDebuta|insee=11424
|Títol= Lista dels cònsols successius}}
{{Elegit |Debuta= març de [[2026]] |Fin= ([[2032]]) |Identitat= David Rodrigues|Partit= |Qualitat= menestral }}
{{Elegit |Debuta= març de [[2014]] |Fin= 2026 |Identitat= Marc Rivals |Partit= |Qualitat= agent espitalièr}}
{{Elegit |Debuta= març de [[2001]] |Fin= 2014 |Identitat=Janine Cabanié|Partit=  |Qualitat=  }}
{{Elegit |Debuta=  |Fin= 2001 |Identitat= |Partit= |Qualitat= }}
{{ElegitDonadas}}
{{ElegitFin}}
* Abans la refòrma cantonala de 2014, aplicada en 2015, la comuna èra del [[canton d'Eissalabra]]; ; es ara del canton de La Nauta Val d'Aude ([[canton de Quilhan]]).

== Demografia ==
{{Demografia
|insee=11424
|1793=202
|1800=184
|1806=315
|1821=288
|1831=314
|1836=352
|1841=372
|1846=253
|1851=315
|1856=342
|1861=317
|1866=335
|1872=347
|1876=314
|1881=294
|1886=294
|1891=289
|1896=252
|1901=254
|1906=219
|1911=234
|1921=183
|1926=180
|1931=165
|1936=143
|1946=132
|1954=116
|1962=95
|1968=90
|1975=70
|1982=87
|1990=80
|1999=87
|2004=96
|cassini=40191
|senscomptesdobles=1962}}
* En {{popfr11|0}} la populacion èra de {{popfr11|424}} abitants e la densitat èra de {{formatnum:{{#expr:({{popfr11|424}}/12.67) round 2}}}} ab/km².

==Lòcs e monuments==

==Personalitats ligadas amb la comuna==

==Véser tanben==
* [[Comunas d'Aude]]

==Ligams extèrnes==
* [https://www.insee.fr/fr/statistiques/2011101?geo=COM-11424 Vilafòrt sul site de l'Insee]

==Nòtas==
&lt;references/&gt;

{{Portal Lengadòc}}

{{Comunas d'Aude}}

[[Categoria:Comuna d'Aude]]
[[Categoria:Comuna de Lengadòc]]</text>
      <sha1>mawbep0vs8uygm8oudcrwh2engbklkg</sha1>
    </revision>
  </page>
  <page>
    <title>Ademar lo Negre</title>
    <ns>0</ns>
    <id>60310</id>
    <revision>
      <id>2508124</id>
      <parentid>2423852</parentid>
      <timestamp>2026-09-01T23:40:06Z</timestamp>
      <contributor>
        <username>InternetArchiveBot</username>
        <id>43230</id>
      </contributor>
      <comment>Rescuing 1 sources and tagging 0 as dead.) #IABot (v2.0.9.5</comment>
      <origin>2508124</origin>
      <model>wikitext</model>
      <format>text/x-wiki</format>
      <text bytes="2893" sha1="flbrz1ufsi4ygn0vaszwzlrm9r6rkyz" xml:space="preserve">{{Infobox
|tematica=
|carta=
}}
{{esbòs}}
{{Dialècte Lengadocian}}
[[Imatge:BnF ms. 854 fol. 138v - Adémar lo Negre (1).jpg|vinheta|]]
'''Ademar''' o '''Asemar lo Negre'''&lt;ref group=N&gt;Lo nom ''Ademar'' ven ''Asemar'' en totes los dialèctas sud-occitans modèrnes; ''Ademar'' es conservat solament en [[lengadocian]]. Veire [https://web.archive.org/web/20230814180336/https://locongres.org/images/flipbook/lexics/prenoms/files/assets/basic-html/index.html#3 Lo Congrès], [https://web.archive.org/web/20220115050120/https://ieo-oc.org/spip.php?page=article&amp;id_article=290 l'IEO] e [https://dicodoc.eu/oc/diccionaris?option=com_dicodoc&amp;view=search&amp;Itemid=168&amp;type=fr-oc&amp;dic%5B%5D=BASIC&amp;dic%5B%5D=RBVD&amp;dic%5B%5D=ALPC&amp;dic%5B%5D=ATAU&amp;dic%5B%5D=PROV&amp;dic%5B%5D=PNST&amp;dic%5B%5D=OMLH&amp;dic%5B%5D=LAUS&amp;dic%5B%5D=LAGA&amp;dic%5B%5D=LEMO&amp;q=Adh%C3%A9mar&amp;q2=&amp;submit=Cercar Lo Dicod'Òc]. Dins lo [https://books.google.com/books?id=YPdZrSv7wHIC&amp;newbks=1&amp;newbks_redir=0&amp;dq=%22Tr%C3%A9sor%20d%C3%B3u%20F%C3%A9librige%22%20AND%20%22Ademar%22%20and%20%22troubadour%22&amp;pg=PA31#v=onepage&amp;q=%22Tr%C3%A9sor%20d%C3%B3u%20F%C3%A9librige%22%20AND%20%22Ademar%22%20and%20%22troubadour%22&amp;f=false Tresaur dau Felibritge], avèm ''Azemar lou Negre'' per aqueste trobador mas ''[https://books.google.com/books?id=YPdZrSv7wHIC&amp;newbks=1&amp;newbks_redir=0&amp;dq=%22Tr%C3%A9sor%20d%C3%B3u%20F%C3%A9librige%22%20AND%20%22Ademar%22%20and%20%22troubadour%22&amp;pg=PA31#v=onepage&amp;q=%22Tr%C3%A9sor%20d%C3%B3u%20F%C3%A9librige%22%20AND%20%22Ademar%22%20and%20%22troubadour%22&amp;f=false Guilhèm Ademar]'' pel trobador Gavaudanés. En [[nòrdoccitan]] (o vivaroaupenc?), aqueste prenom ven ''Aimar''.&lt;/ref&gt; (''Azemar, Azema lou Negre'' en [[nòrma mistralenca]]&lt;ref name=TdF&gt;[https://books.google.com/books?id=YPdZrSv7wHIC&amp;newbks=1&amp;newbks_redir=0&amp;dq=%22Tr%C3%A9sor%20d%C3%B3u%20F%C3%A9librige%22%20AND%20%22Azemar%22%20and%20%22troubadour%22&amp;pg=PA199#v=onepage&amp;q=%22Tr%C3%A9sor%20d%C3%B3u%20F%C3%A9librige%22%20AND%20%22Azemar%22%20and%20%22troubadour%22&amp;f=false Tresaur dau Felibritge]&lt;/ref&gt;; N'''Aimars lo Negres'' en [[occitan ancian]]) es un trobador nascut al Castèl Vièlh d'[[Albi]]&lt;ref name=TdF/&gt;.

N’'''Aimars lo negres''' si fo del Castelveill d’[[Albi]]. Cortes hom fo e gen          parlanz. E fo ben onratz entre la bona gent, per lo rei Peire d’[[Aragon]] e          per lo comte Raimon de [[Tolosa]] – per aquel que fo deseretatz – que·ill          donet masons e terras a 'Tolosa. E fez cansos tals com saup faire. Et          aqui son escritas de las soas cansos.

==Veire tanben==
===Bibliografia===
*Lavaud, René. Nelli, Rainat. ''Les troubadours''. [[París]] : Desclée de Brouwer, [[2000]].
===Articles connèxes===
*[[Lista de trobadors e trobairises]]

===Ligams extèrnes===

==Nòtas e referéncias==
===Nòtas===
&lt;references group=N/&gt;
===Referéncias===
{{reflist}}

{{LitOc}}

[[Categoria:Trobador occitan]]</text>
      <sha1>flbrz1ufsi4ygn0vaszwzlrm9r6rkyz</sha1>
    </revision>
  </page>
  <page>
    <title>Vendargues</title>
    <ns>0</ns>
    <id>70257</id>
    <revision>
      <id>2508152</id>
      <parentid>2347996</parentid>
      <timestamp>2026-09-02T10:34:39Z</timestamp>
      <contributor>
        <username>Poiuytrell</username>
        <id>61256</id>
      </contributor>
      <comment>/* */</comment>
      <origin>2508152</origin>
      <model>wikitext</model>
      <format>text/x-wiki</format>
      <text bytes="5101" sha1="jgh4228pidmwys68ss4ile20qq61eqr" xml:space="preserve">{{Infobox vila occitana
 | carta         = oc
 | nom           = Vendargues
 | nom2          = ''Vendargues''
 | imatge        = Mairie de Vendargues, de nuit.jpg
 | descripcion   = La comuna de Vendargues. 
 | lògo          = cap
 | escut         = Blason_ville_fr_Vendargues_(Hérault).svg
 | escais        =
 | ist           = {{Lengadòc}}
 | parçan        =
 | region        = {{Occitània (Region)}}
 | departament   = {{Erau}}
 | arrondiment   = [[arrondiment de Montpelhièr|Montpelhièr]]
 | canton        = Lo Crèç ([[canton de Càstrias|Càstias]] abans 2015)
 | intercom      = [[Montpelhièr Mediterranèa Metropòli]]
 | cp            = 34740
 | insee         = 34327
 | cònsol        = Guy Lauret 
 | mandat        = [[2020]]-[[2026]]
 | gentilici     = vendargòu, vendargòla
 | latitud       = 43.6583333333 
 | longitud      = 3.97
 | alt mej       =
 | alt mini      = 25 
 | alt maxi      = 86 
 | km²           = 8.98
|}}

'''Vendargue'''&lt;ref&gt;[[Josiana Ubaud]]&lt;/ref&gt; (''Vendargues' en [[francés]]) es una [[comuna francesa|comuna]]  [[Lengadòc|lengadociana]] situada dins lo departament d'[[Erau (departament)|Erau]] e la [[regions francesas|region]] d'{{Ocreg}}, &lt;small&gt;ancianament de [[Lengadòc-Rosselhon]]&lt;/small&gt;.

== Geografia ==
{{...}}
[[Imatge:Map commune FR insee code 34327.png|vignette|upright=1.8|centre|Comunas a l'entorn.]]

==Toponimia==
La forma d'origina es '''Vendrargues''' que se pèrd l'èrra tre lo s. XVII. Lo francés a pas cambiat l'escritura, sonque la prononciacion.

La prononciacion es [ven'dargé]. Las fòrmas ancianas son : ''villa que vocant Venranichos'', cap a 961, ''in Venraneges'', cap a 1005, ''villa que dicitur Venranicus'' en 1051, ''S. Michaelem de Venranegues'', abans 1129, ''S. Theodorici de Venranicis'' en 1144, ''Venranicis'' en 1146, cap a 1150, ''de Venranicis'', sense data [sègle XII ?], ''ecclesia de Vendranicis'', sense data [sègle XII ?], ''prioris de Venranicis'' en 1222, ''S. Theodoriti de Venranicis'' en 1251, ''ecclesie de Venranicis'' en 1289, ''de Veniranicis'', en 1295, ''de Venranicis'' en 1324, ''Ventanegues'' en 1380, ''prior de Verranicis'' en 1392, ''de Veranicis'', a la fin dau sègle XIV, ''la demaria de Vendrargues'' en 1409, ''locum de Vendranicis'' en 1471, ''Vendargues'' en 1526, ''de Vendranicis'' en 1529, 1550, ''S. Theodoriti de Vendranicis'' en 1536, ''Vendargues'' en 1626, 1648, 1770-71 (mapa de Cassini)&lt;ref name = frh&gt;Frank R. Hamlin, ''Toponymie de l'Hérault, Dictionnaire Topographique et Étymologique'', Éditions du Beffroi e Études Héraultaises, 2000, p. 419&lt;/ref&gt;. 

Segon [[Albèrt Dauzat|Dauzat]], ''Vendargues'' ven del nom latin d'òme ''Venerius'', amb lo sufixe ''-anicum''&lt;ref&gt;Albert Dauzat, Charles Rostaing, ''Dictionnaire étymologique des Noms de Lieux en France'', Librairie Guénégaud, reedicion 1984, p. 704, a ''Vénarey''&lt;/ref&gt;; segon [[Frank R. Hamlin|Hamlin]], ''Vendargues'' ven del gentilici latin ''Venerius'', amb lo sufixe ''-anicis''. Vendargues èra una proprietat galloromana&lt;ref name = frh/&gt;. Per de rasons foneticas, lo sufixe ''-anicis'' emplegat sistematicament per Hamlin permet pas de menar a ''-argues''; lo cal remplaçar per lo sufixe ''-anicos'' segon [[Joan Pèire Chambon]]&lt;ref&gt;https://www.etudesheraultaises.fr/wp-content/uploads/ael-art-2006-30-11-nouvelles-observations-toponymie-herault-frank-hamlin.pdf p. 251&lt;/ref&gt;. L'evolucion es ''Venranegues'' &gt; ''Vendranegues'' (inseriment d'un ''-d-'' epentetic, que facilita la prononciacion entre ''n'' e ''r'', tre lo sègle XII) &gt; ''Vendrargues'' (tre lo sègle XV o benlèu abans) &gt; ''Vendargues'' (dissimilacion, al sègle XVI o benlèu abans).

== Istòria ==
{{...}}

== Administracion ==
{{ElegitDebuta|insee=34327
|Títol= Lista dels cònsols successius}}
{{Elegit |Debuta= [[2020]] |Fin= [[2026]] |Identitat=Guy Lauret  |Partit=divèrs drecha |Qualitat= }}
{{Elegit |Debuta= març de [[1989]] |Fin= [[2020]] |Identitat= Pierre Dudieuzère|Partit= [[UMP|UMP, LR]]  |Qualitat= retirat }}
{{Elegit |Debuta= març de [[1977]] |Fin= 1989 |Identitat=Jean Chalier  |Partit= |Qualitat= }}
{{Elegit |Debuta= setembre de [[1944]] |Fin= 1977 |Identitat= Léopold Olivier |Partit= |Qualitat= }}
{{Elegit |Debuta=  |Fin= 1944 |Identitat= |Partit= |Qualitat= }}
{{ElegitDonadas}}
{{ElegitFin}}

== Demografia ==
{{Demografia
|insee=34327
|1793=
|1800=
|1806=
|1821=
|1831=
|1836=
|1841=708
|1846=801
|1851=862
|1856=
|1861=
|1866=
|1872=
|1876=1006
|1881=
|1886=
|1891=
|1896=
|1901=
|1906=
|1911=1068
|1921=
|1926=
|1931=
|1936=
|1946=
|1954=
|1962=1196
|1968=
|1975=
|1982=
|1990=
|1999=5228
|2006=
|2007=
|2008=
|2009=
|cassini=39252
|senscomptesdobles=1962}}
* En {{popfr34|0}} la populacion èra de {{popfr34|327}} abitants e la densitat èra de {{formatnum:{{#expr:({{popfr34|327}}/8.98) round 2}}}} ab/km².

==Luòcs e monuments==

==Personalitats ligadas amb la comuna==

==Veire tanben==
* [[Comunas d'Erau]]
==Ligams extèrnes==

==Nòtas e referéncias ==
&lt;references/&gt;

{{Portal Lengadòc}}

{{Comunas d'Erau}}

[[Categoria:Comuna d'Erau]]
[[Categoria:Comuna de Lengadòc]]</text>
      <sha1>jgh4228pidmwys68ss4ile20qq61eqr</sha1>
    </revision>
    <revision>
      <id>2508153</id>
      <parentid>2508152</parentid>
      <timestamp>2026-09-02T10:35:21Z</timestamp>
      <contributor>
        <username>Poiuytrell</username>
        <id>61256</id>
      </contributor>
      <comment>/* */</comment>
      <origin>2508153</origin>
      <model>wikitext</model>
      <format>text/x-wiki</format>
      <text bytes="5074" sha1="itu40epzjnnhqkq8itundtwoxdd6k5s" xml:space="preserve">{{Infobox vila occitana
 | carta         = oc
 | nom           = Vendargues
 | nom2          = ''Vendargues''
 | imatge        = Mairie de Vendargues, de nuit.jpg
 | descripcion   = La comuna de Vendargues. 
 | lògo          = cap
 | escut         = Blason_ville_fr_Vendargues_(Hérault).svg
 | escais        =
 | ist           = {{Lengadòc}}
 | parçan        =
 | region        = {{Occitània (Region)}}
 | departament   = {{Erau}}
 | arrondiment   = [[arrondiment de Montpelhièr|Montpelhièr]]
 | canton        = Lo Crèç ([[canton de Càstrias|Càstias]] abans 2015)
 | intercom      = [[Montpelhièr Mediterranèa Metropòli]]
 | cp            = 34740
 | insee         = 34327
 | cònsol        = Guy Lauret 
 | mandat        = [[2020]]-[[2026]]
 | gentilici     = vendargòu, vendargòla
 | latitud       = 43.6583333333 
 | longitud      = 3.97
 | alt mej       =
 | alt mini      = 25 
 | alt maxi      = 86 
 | km²           = 8.98
|}}

'''Vendargues''' (''Vendargues' en [[francés]]) es una [[comuna francesa|comuna]]  [[Lengadòc|lengadociana]] situada dins lo departament d'[[Erau (departament)|Erau]] e la [[regions francesas|region]] d'{{Ocreg}}, &lt;small&gt;ancianament de [[Lengadòc-Rosselhon]]&lt;/small&gt;.

== Geografia ==
{{...}}
[[Imatge:Map commune FR insee code 34327.png|vignette|upright=1.8|centre|Comunas a l'entorn.]]

==Toponimia==
La forma d'origina es '''Vendrargues''' que se pèrd l'èrra tre lo s. XVII. Lo francés a pas cambiat l'escritura, sonque la prononciacion.

La prononciacion es [ven'dargé]. Las fòrmas ancianas son : ''villa que vocant Venranichos'', cap a 961, ''in Venraneges'', cap a 1005, ''villa que dicitur Venranicus'' en 1051, ''S. Michaelem de Venranegues'', abans 1129, ''S. Theodorici de Venranicis'' en 1144, ''Venranicis'' en 1146, cap a 1150, ''de Venranicis'', sense data [sègle XII ?], ''ecclesia de Vendranicis'', sense data [sègle XII ?], ''prioris de Venranicis'' en 1222, ''S. Theodoriti de Venranicis'' en 1251, ''ecclesie de Venranicis'' en 1289, ''de Veniranicis'', en 1295, ''de Venranicis'' en 1324, ''Ventanegues'' en 1380, ''prior de Verranicis'' en 1392, ''de Veranicis'', a la fin dau sègle XIV, ''la demaria de Vendrargues'' en 1409, ''locum de Vendranicis'' en 1471, ''Vendargues'' en 1526, ''de Vendranicis'' en 1529, 1550, ''S. Theodoriti de Vendranicis'' en 1536, ''Vendargues'' en 1626, 1648, 1770-71 (mapa de Cassini)&lt;ref name = frh&gt;Frank R. Hamlin, ''Toponymie de l'Hérault, Dictionnaire Topographique et Étymologique'', Éditions du Beffroi e Études Héraultaises, 2000, p. 419&lt;/ref&gt;. 

Segon [[Albèrt Dauzat|Dauzat]], ''Vendargues'' ven del nom latin d'òme ''Venerius'', amb lo sufixe ''-anicum''&lt;ref&gt;Albert Dauzat, Charles Rostaing, ''Dictionnaire étymologique des Noms de Lieux en France'', Librairie Guénégaud, reedicion 1984, p. 704, a ''Vénarey''&lt;/ref&gt;; segon [[Frank R. Hamlin|Hamlin]], ''Vendargues'' ven del gentilici latin ''Venerius'', amb lo sufixe ''-anicis''. Vendargues èra una proprietat galloromana&lt;ref name = frh/&gt;. Per de rasons foneticas, lo sufixe ''-anicis'' emplegat sistematicament per Hamlin permet pas de menar a ''-argues''; lo cal remplaçar per lo sufixe ''-anicos'' segon [[Joan Pèire Chambon]]&lt;ref&gt;https://www.etudesheraultaises.fr/wp-content/uploads/ael-art-2006-30-11-nouvelles-observations-toponymie-herault-frank-hamlin.pdf p. 251&lt;/ref&gt;. L'evolucion es ''Venranegues'' &gt; ''Vendranegues'' (inseriment d'un ''-d-'' epentetic, que facilita la prononciacion entre ''n'' e ''r'', tre lo sègle XII) &gt; ''Vendrargues'' (tre lo sègle XV o benlèu abans) &gt; ''Vendargues'' (dissimilacion, al sègle XVI o benlèu abans).

== Istòria ==
{{...}}

== Administracion ==
{{ElegitDebuta|insee=34327
|Títol= Lista dels cònsols successius}}
{{Elegit |Debuta= [[2020]] |Fin= [[2026]] |Identitat=Guy Lauret  |Partit=divèrs drecha |Qualitat= }}
{{Elegit |Debuta= març de [[1989]] |Fin= [[2020]] |Identitat= Pierre Dudieuzère|Partit= [[UMP|UMP, LR]]  |Qualitat= retirat }}
{{Elegit |Debuta= març de [[1977]] |Fin= 1989 |Identitat=Jean Chalier  |Partit= |Qualitat= }}
{{Elegit |Debuta= setembre de [[1944]] |Fin= 1977 |Identitat= Léopold Olivier |Partit= |Qualitat= }}
{{Elegit |Debuta=  |Fin= 1944 |Identitat= |Partit= |Qualitat= }}
{{ElegitDonadas}}
{{ElegitFin}}

== Demografia ==
{{Demografia
|insee=34327
|1793=
|1800=
|1806=
|1821=
|1831=
|1836=
|1841=708
|1846=801
|1851=862
|1856=
|1861=
|1866=
|1872=
|1876=1006
|1881=
|1886=
|1891=
|1896=
|1901=
|1906=
|1911=1068
|1921=
|1926=
|1931=
|1936=
|1946=
|1954=
|1962=1196
|1968=
|1975=
|1982=
|1990=
|1999=5228
|2006=
|2007=
|2008=
|2009=
|cassini=39252
|senscomptesdobles=1962}}
* En {{popfr34|0}} la populacion èra de {{popfr34|327}} abitants e la densitat èra de {{formatnum:{{#expr:({{popfr34|327}}/8.98) round 2}}}} ab/km².

==Luòcs e monuments==

==Personalitats ligadas amb la comuna==

==Veire tanben==
* [[Comunas d'Erau]]
==Ligams extèrnes==

==Nòtas e referéncias ==
&lt;references/&gt;

{{Portal Lengadòc}}

{{Comunas d'Erau}}

[[Categoria:Comuna d'Erau]]
[[Categoria:Comuna de Lengadòc]]</text>
      <sha1>itu40epzjnnhqkq8itundtwoxdd6k5s</sha1>
    </revision>
  </page>
  <page>
    <title>Montlaur (Lauragués)</title>
    <ns>0</ns>
    <id>72441</id>
    <revision>
      <id>2508135</id>
      <parentid>2479520</parentid>
      <timestamp>2026-09-02T05:05:03Z</timestamp>
      <contributor>
        <username>GosGroc</username>
        <id>1603</id>
      </contributor>
      <origin>2508135</origin>
      <model>wikitext</model>
      <format>text/x-wiki</format>
      <text bytes="7662" sha1="r4beau0dmzww5hza0isdkb6qu92s7di" xml:space="preserve">{{omon|Montlaur}}
{{Dialècte Lengadocian}}
{{Infobox vila occitana
 | carta=oc
 | nom2= Montlaur
 | nom=Montlaur 
 | lògo=
 | imatge=Montlaur-mairie.JPG
 | descripcion=
 | escut=Blason ville fr Montlaur (Haute-Garonne).svg
 | ist           = {{Lengadòc}}
 | parçan        = {{Lauragués}}
 | region        = {{Occitània (Region)}}
 | arrondiment   = [[Arrondiment de Tolosa|Tolosa]]
 | canton        = [[canton d'Escalquens|Escalquens]] ([[Canton de Montgiscard|Montgiscard]] abans 2015)
 | intercom      = [[Sicoval]]
 | insee= 31384
 | cp= 31450
 | cònsol= Arnaud Humbert-Droz
 | mandat=[[2023]]-[[2026]] 
 | latitud= 43.4891666667
 | longitud= 1.57194444444
 | alt mini= 149
 | alt mej=
 |alt maxi= 227
 |ectaras=765
 |gentilici= Montlaurains (en [[francés]])
 |km²= 9.61
|}}

'''Montlaur '''{{RepTopMP}} (''Montlaur'' en [[francés]]) es una comuna de [[Lengadòc]], situada dins lo [[departament francés|departament]] de la [[Nauta Garona]] e la region d'{{Ocreg}}, &lt;small&gt;ancianament de [[Miègjorn-Pirenèus]]&lt;/small&gt;.

[[Imatge : Montlaur31_vue1.JPG|vignette|center=1.6|Vista del borg dempuèi lo castèl; la val d'Èrs Mòrt es al fons]]
==Geografia==
Comuna de l'[[airal urban de Tolosa]] situada dins son pòl urban en banlèga Sud-Èst de [[Tolosa]] situada en [[Lauragués]], a 20 km de [[Tolosa]]. Es dins la val de l'[[Èrs Mòrt]].

==Accès==
* Rota nacionala 113 (Tolosa-[[Carcassona]])
[[Imatge:Map commune FR insee code 31384.png|vignette|upright=1.6|centre|Comunas a l'entorn.]]
===Perimètre del territòri===
{{Communes limitrophes
 | comuna     = Montlaur
 | nòrd       = [[Bèlberaud]] 
 | nòrd-èst   = [[Forcasvals]]
 | èst        = [[Basièja]]
 | sud-èst    = 
 | sud        = [[Montgiscard]]
 | sud-oèst   = [[Dònevila]]
 | oèst       = [[Dèime (Lauragués)|Dèime]]
 | nòrd-oèst  = 
}}

==Toponimia==
Las fòrmas ancianas son ''Monslaurus'' en 1209, 1454, ''Montelauro'' en 1218, 1402 &lt;ref&gt;Émile Connac, ''Dictionnaire topographique du département de la Haute-Garonne'', manuscrit, 1882, Vol. 3, p. 1855 e 1881, cercar sus Gallica&lt;/ref&gt;.&lt;/br&gt;
Montlaur es le castèl, pincat sus un puèg; le [[caplòc]] es a Sent Lautièr, pus a l'oèst. ''Montlaur'' es atestat en 1267, ''de Montelauro'' &lt;ref&gt;Albert Dauzat, Charles Rostaing, ''Dictionnaire étymologique des Noms de Lieux en France'', Librairie Guénégaud, reedicion 1984, p. 471&lt;/ref&gt;, puèi en 1428, ''Montlaur'' &lt;ref&gt;Raymond Corraze, ''Le diocèse civil de Toulouse en 1428 : géographie et onomastique'', in ''Annales du Midi'', 1953, p. 127 [https://www.persee.fr/doc/anami_0003-4398_1953_num_65_21_5900]&lt;/ref&gt;.&lt;/br&gt; ''Montlaur'' es format de ''mont'', del latin ''mons'', ''montem'' e d'un determinant que pòt èsser l'eretièr de ''Laurus'', nom d'un sant, puslèu que l'eretièr de ''laurus'', « laurièr, laur » (Dauzat e Rostaing) &lt;ref&gt;Albert Dauzat, Charles Rostaing, ''Dictionnaire étymologique des Noms de Lieux en France'', Librairie Guénégaud, reedicion 1984, p. 471&lt;/ref&gt;, probablament ''Laurus'', un nom de sant e de persona en general (los Féniés) &lt;ref&gt;Bénédicte Boyrie-Fénié, Jean-Jacques Fénié, ''Toponymie des Pays Occitans'', edicions Sud-Ouest, 2007, p. 249 e 360&lt;/ref&gt;, un nom de persona imprecisat ([[Ernèst Negre|Negre]]) &lt;ref&gt;Ernest Nègre, ''Toponymie générale de la France'', volume III, n° 29 431&lt;/ref&gt;.&lt;/br&gt;
Segon Astor, i a tròp de toponimes ''Montlaur'' per que siá un nom de persona. Una possibilitat es « montanha del laurièr », mai que mai de laurièrs simbolics. Mès la variacion en genre de ''laur'' (''Ròcalaura'') permet de pensar que ''laur'' a una valeur adjectivala. Le petit Levy cita ''laur'', « color de laurièr ». Mes, s'agís vertadièrament de la color del laurièr ? En pensant a ''Lauret'', nom d'un buòu de color baiarda clara, òm es menat a atribuïr a ''laur'', ''lauret'' una origina ''aurum'', « aur », ambe aglutinacion de l'article, coma dins ''aureolus'' &gt; ''auriòl'', puèi ''lauriòl'', nom de l'ausèl. ''Laur'', ''Laura'' podián aver lo sens de « color d'aur, daurat » ? &lt;ref&gt;Jacques Astor, ''Dictionnaire des Noms de Familles et Noms de Lieux du Midi de la France'', ed. du Beffroi, 2002, p. 514, 515&lt;/ref&gt;
===Maravals===
Representa probablament un ancian ''Malas Vals'', ambe rotacizacion de ''-l-'' interior per dissimilacion e amudiment  de ''-s-'' interior iodizat.

==Istòria==
Pendent l'Ancian Regime, Montlaur èra de la diocèsi civila de [[Tolosa]], doncas de la província de [[Lengadòc]], de la generalitat de Tolosa, de l'[[archidiocèsi de Tolosa]] e de la senescauciá de [[Lauragués]]. Le vocable de la glèisa es Sant Lautièr. En 1790, Montbrun èra del canton de [[Basièja]]; en l'an IX passèc al [[canton de Montgiscard]]. Autra glèisa : Nòstra Dòna de ''Maravals'' &lt;ref&gt;''Dictionnaire des localités de la Haute-Garonne'', p. 32 e 1 https://docplayer.fr/14783413-Dictionnaire-des-localites.html https://docplayer.fr/14783413-Dictionnaire-des-localites.html&lt;/ref&gt;.

La parròquia de ''Maravals'' èra de de l'[[archidiocèsi de Tolosa]] e de la senescauciá de [[Lauragués]]. Le vocable de la glèisa es Nòstra Dòna &lt;ref&gt;''Dictionnaire des localités de la Haute-Garonne'', p. 27 e 1 https://docplayer.fr/14783413-Dictionnaire-des-localites.html https://docplayer.fr/14783413-Dictionnaire-des-localites.html&lt;/ref&gt;. La glèisa de ''Maravals'' es al sud-sud-èst de Montlaur; es sola e lo vilatge es pus al nòrd.

==Administracion==
{{ElegitDebuta|insee=31384 
|Títol= Lista dels cònsols successius}}
{{Elegit |Debuta= decembre de [[2023]] &lt;ref&gt;https://www.ladepeche.fr/2024/02/01/le-temps-de-la-reflexion-et-de-la-collaboration-11735880.php&lt;/ref&gt; |Fin= ([[2026]]) |Identitat= Arnaud Humbert-Droz |Partit=  |Qualitat=  }}
{{Elegit |Debuta= [[2021]] |Fin= octobre de 2023 (demission) &lt;ref&gt;https://actu.fr/occitanie/montlaur_31384/un-maire-du-lauragais-demissionne-de-nouvelles-elections-prevues-avec-deja-trois-listes-en-course_60301815.html&lt;/ref&gt; |Identitat= Aurélien Evanno |Partit=  |Qualitat=  }}
{{Elegit |Debuta= [[2020]] |Fin= setembre de 2021 (demission) |Identitat= Paul Pougeard du Limbert |Partit=  |Qualitat=  }}
{{Elegit |Debuta= març de [[2008]] |Fin= 2020 |Identitat= Pierre Muller |Partit= [[PS]] |Qualitat= cap d'entrepresa}}
{{Elegit |Debuta= març de [[1989]] |Fin= 2008 |Identitat= Maïté Battaglio |Partit=  |Qualitat=  }}
{{Elegit |Debuta= març de [[1971]]  |Fin= 1989 |Identitat= François Pagé  |Partit= divèrs esquèrra  |Qualitat=  }}
{{Elegit |Debuta= [[1929]] |Fin= 1971 |Identitat= Emile Pagé |Partit=  |Qualitat=  }}
{{Elegit |Debuta=  |Fin= 1929 |Identitat=  |Partit=  |Qualitat=  }}
{{ElegitDonadas}}
{{ElegitFin}}

==Demografia==
{{Demografia
|insee= 31384
|1793=531
|1800=475
|1806=599
|1821=634
|1831=639
|1836=691
|1841=701
|1846=706
|1851=712
|1856=690
|1861=692
|1866=670
|1872=644
|1876=572
|1881=518
|1886=550
|1891=533
|1896=511
|1901=518
|1906=478
|1911=462
|1921=405
|1926=399
|1931=407
|1936=389
|1946=355
|1954=412
|1962=363
|1968=403
|1975=527
|1982=646
|1990=807
|1999=889
|cassini=23617
|senscomptesdobles= 1962}}
* En {{popfr31|0}} la populacion èra de {{popfr31|384}} abitants e la densitat èra de {{formatnum:{{#expr:({{popfr31|384}}/9.61) round 2}}}} ab/km².

==Lòcs e monuments==
[[Imatge : Montlaur31 castle1.JPG|vignette|center=1.8|Le castèl de Montlaur]]

==Personalitats ligadas amb la comuna==

==Véser tanben==
* [[Comunas de la Nauta Garona]]
==Ligams extèrnes==

==Nòtas et referéncias==
&lt;references /&gt;

{{Portal Lengadòc}}

{{Paleta SICOVAL}}
{{Comunas de la Nauta Garona}}
[[Categoria:Comuna de la Nauta Garona]]
[[Categoria:Comuna de Lauragués]]</text>
      <sha1>r4beau0dmzww5hza0isdkb6qu92s7di</sha1>
    </revision>
  </page>
  <page>
    <title>Montjard</title>
    <ns>0</ns>
    <id>75073</id>
    <revision>
      <id>2508134</id>
      <parentid>2470471</parentid>
      <timestamp>2026-09-02T05:04:17Z</timestamp>
      <contributor>
        <username>GosGroc</username>
        <id>1603</id>
      </contributor>
      <origin>2508134</origin>
      <model>wikitext</model>
      <format>text/x-wiki</format>
      <text bytes="4677" sha1="np5teru0z2p9ohkywtyy35zitkubd9v" xml:space="preserve">{{Dialècte Lengadocian}}
{{Infobox vila occitana
 | carta         = oc
 | nom           = Montjard
 | nom2          = ''Montgeard''
 | lògo          =
 | imatge        = Montgeard church ext south.jpg
 | descripcion   = La glèisa de Montjard, vista del sud
 | escut         = Blason ville fr Montgeard (Haute-Garonne).svg
 | escais        =
 | region        = {{Occitània (Region)}}
 | ist           = {{Lengadòc}}
 | parçan        = {{Lauragués}}
 | arrondiment   = [[Arrondiment de Tolosa|Tolosa]] 
 | canton        = [[canton d'Escalquens|Escalquens]] ([[Canton de Nalhós|Nalhós]] abans 2015)
 | intercom      = [[Comunautat de comunas de las Tèrras de Lauragués|CC de las Tèrras de Lauragués]] 
 | insee         = 31380
 | cp            = 31560
 | cònsol        = Serge Kondryszyn 
 | mandat        = [[2020]]-[[2026]]
 | longitud      = 1.63472222222
 | latitud       = 43.3397222222
 | alt mej       = 278
 | alt mini      = 195
 | alt maxi      = 290
 | ectars        = 932
 | km²           = 9.32
 | gentilici     = ''Montgeardins'' (en [[francés]])
}}

'''Montjard'''{{RepTopMP}} (''Montgeard'' en [[francés]]) es una [[comuna]] [[Lengadòc|lengadociana]] de [[Lauragués]] situada dins lo [[departament francés|departament]] de la [[Nauta Garona]] e la region d'{{Ocreg}}, &lt;small&gt;ancianament de [[Miègjorn-Pirenèus]]&lt;/small&gt;.

==Geografia==
Comuna de l'[[airal urban de Tolosa]] situada en [[Lauragués]] a 34 km al Sud-Èst de [[Tolosa|la vila]].
[[Imatge:Map commune FR insee code 31380.png|vignette|upright=1.6|left|Mapa de la comuna e de las comunas vesinas.]] {{clr}}

===Perimètre del territòri===
{{Communes limitrophes
 | comuna     = Montjard
 | nòrd       = [[Nalhós]] 
 | nòrd-èst   = [[Sèira]]
 | èst        = [[La Garda de Lauragués]]
 | sud-èst    = [[Monestròl]]
 | sud        = [[Gibèl]]
 | sud-oèst   = [[Calmont (Lauragués)|Calmont]]
 | oèst       = [[Anhas]]
 | nòrd-oèst  =
}} 

==Toponimia==
Las fòrmas ancianas son : ''Montguiart'' en 1319, ''Montgiart'' en 1428. Segon André Soutou, Montjard fosquèc fondat per Guiardum Guidonis. Le nom es format de ''mont'' e del nom d'òme ''Guiart''. Tanlèu lo sègle XV, ''Guihart'' fosquèc remplaçat pel nom d'òme ''Giart'' &gt; ''Jard'' &lt;ref&gt;Ernest Nègre, ''Toponymie générale de la France'', volume III, n° 29425&lt;/ref&gt;. &lt;/br&gt;
[[Albèrt Dauzat|Dauzat]] e Rostaing, Astor, les Féniés, donan pas d'explica.

==Istòria==
Pendent l'Ancian Regime, Montjard èra de la diocèsi civila de [[Tolosa]], doncas de la província de [[Lengadòc]], de la generalitat de Tolosa, de l'[[archidiocèsi de Tolosa]] e de la senescauciá de Lauragués. Tanlèu 1790, Montjard èra del [[canton de Nalhós]] (dempuèi 2015, es del canton d'[[Escalquens]]). Le vocable de la glèisa, annèxa de [[Nalhós]], es Nòstra Dòna &lt;ref&gt;''Dictionnaire des localités de la Haute-Garonne'', p. 32 e 1 https://docplayer.fr/14783413-Dictionnaire-des-localites.html https://docplayer.fr/14783413-Dictionnaire-des-localites.html&lt;/ref&gt;.

==Administracion==
{{ElegitDebuta|insee= 31380
|Títol= Lista dels cònsols successius}}
{{Elegit |Debuta= mai de [[2020]] |Fin=([[2026]]) |Identitat=Serge Kondryszyn |Partit=[[PS]] |Qualitat=  }}
{{Elegit |Debuta= març de [[2008]] |Fin= 2020 |Identitat=Marie-Claire Garofalo |Partit=[[PS]] |Qualitat= retirada }}
{{Elegit |Debuta= març de [[1983]] |Fin= 2008 |Identitat= André Roou |Partit= [[PS]] |Qualitat=  }}
{{Elegit |Debuta= març de [[1961]] |Fin= 1983 |Identitat= Édith de Sevin |Partit= RPR |Qualitat=  }}
{{Elegit |Debuta= |Fin= 1961 |Identitat=  |Partit=  |Qualitat=  }}
{{ElegitDonadas}}
{{ElegitFin}}

==Démographie==
{{Demografia
|insee= 31380
|1793=561
|1800=567
|1806=600
|1821=563
|1831=660
|1836=581
|1841=690
|1846=691
|1851=683
|1856=716
|1861=672
|1866=612
|1872=602
|1876=553
|1881=479
|1886=497
|1891=512
|1896=468
|1901=414
|1906=436
|1911=425
|1921=329
|1926=339
|1931=330
|1936=308
|1946=297
|1954=271
|1962=247
|1968=228
|1975=256
|1982=223
|1990=290
|1999=323
|cassini=23457
|senscomptesdobles=1962}}
* En {{popfr31|0}} la populacion èra de {{popfr31|380}} abitants e la densitat èra de {{formatnum:{{#expr:({{popfr31|380}}/9.32) round 2}}}} ab/km².

==Véser tanben==
* [[Comunas de la Nauta Garona]]

==Nòtas e referéncias==
&lt;references/&gt;
* Société académique d'architecture, ''Les bastides du Lauragais et du pays de Foix : Carcassonne, Chalabre, Mazères, Mirepoix, Montgeard, Revel, Roquefixade, Saint-Félix-Lauragais, Villefranche-de-Lauragais'', Diagram, Tolosa, 1991, 32 p.

{{Portal Lengadòc}}
{{Comunas de la Nauta Garona}}
[[Categoria:Comuna de la Nauta Garona]]
[[Categoria:Comuna de Lauragués]]</text>
      <sha1>np5teru0z2p9ohkywtyy35zitkubd9v</sha1>
    </revision>
  </page>
  <page>
    <title>Caudabronda</title>
    <ns>0</ns>
    <id>102165</id>
    <revision>
      <id>2508138</id>
      <parentid>2417837</parentid>
      <timestamp>2026-09-02T06:05:38Z</timestamp>
      <contributor>
        <username>Alaric 506</username>
        <id>44932</id>
      </contributor>
      <comment>còssol 2026, perimètre del territòri, etc</comment>
      <origin>2508138</origin>
      <model>wikitext</model>
      <format>text/x-wiki</format>
      <text bytes="5451" sha1="pkg43blysfnbjcx3979d9utcs6342mt" xml:space="preserve">{{Dialècte Lengadocian}}
{{Infobox vila occitana
 | carta         = oc
 | nom           = Caudabronda
 | nom2          = ''Caudebronde''
 | imatge        = Caudebronde_05-20_1.jpg
 | descripcion   = Vista del nòrd-èst.
 | lògo          = cap
 | escut         = Blason ville fr Caudebronde (Aude).svg
 | escais        =
 | region ist    = {{Lengadòc}}
 | parçan        =
 | region        = {{Occitània (Region)}}
 | arrondiment   = [[Arrondiment de Carcassona|Carcassona]]
 | canton        = La Val d'Orvièlh (nom supausat), [[Canton del Mas de Cabardés|Le Mas de Cabardés]] abans 2015
 | intercom      = [[Comunautat de comunas de la Montanha Negra|CC de la Montanha Negra]] 
 | insee         = 11079
 | cp            = 11390
 | cònsol        = Cyril Delpech
 | mandat        = [[2026]]-[[2032]]
 | gentilici     = Caudebrondais (en [[francés]])
 | longitud      = 2.31111111111
 | latitud       = 43.3797222222
 | alt mini      = 510 
 | alt mej       = 
 | alt maxi      = 806 
 | km²           = 6.22
}}

'''Caudabronda''' (''Caudebronde'' en [[francés]]) es una [[Comuna francesa|comuna]] [[Lengadòc|lengadociana]] situada dins le [[departaments franceses|departament]] d'[[Aude (departament)|Aude]] e la [[regions francesas|region]] d'{{Ocreg}}, &lt;small&gt;ancianament de [[Lengadòc-Rosselhon]]&lt;/small&gt;.

==Geografia==
{{...}}
[[Imatge:Map commune FR insee code 11079.png|vignette|upright=1.5|centre|Comunas a l'entorn.]]
===Perimètre del territòri===
{{Communes limitrophes
 | comuna     = Caudabronda
 | nòrd       = [[Les Martins]] 
 | nòrd-èst   = 
 | èst        = [[La Torreta de Cabardés]]
 | sud-èst    = [[Miraval de Cabardés]]
 | sud        = [[Vilanièra]]
 | sud-oèst   = [[Vilardonèl]] &lt;small&gt;(''sus un vintenat de m'')&lt;/small&gt;
 | oèst       = [[Cucçac de Cabardés]]
 | nòrd-oèst  = 
}}

==Toponimia==
Las fòrmas ancianas son : ''Calidabronda'' en 1242, ''Decimarium Sancti Petri de Calidabronda'' en 1269, ''Caudabronda'' en 1284, ''Castrum de Calida Bronda Cabardesii'' en 1318, ''Aquabronda..., Callidabronda'' en 1338, ''Calidabrondi'' en 1490, ''Caudabronde'' en 1608. La prononciacion occitana es ''Caudobróundo'' &lt;ref&gt;Abbé Sabarthès, ''Dictionnaire topographique du département de l'Aude'', 1912, p. 76-77, legir en linha https://gallica.bnf.fr/ark:/12148/bpt6k110095d/f168.item.texteImage &lt;/ref&gt;, dins la grafia de l'abat [[Antòni Savartés]], donc [,kawdo'brundɔ].&lt;/br&gt; 
Segon [[Albèrt Dauzat|Dauzat]], ''Caudabronda'' vendriá del latin ''calida'', cauda, e del prelatin ''*bron'', font, ambe l'atraccion de ''bronda'', rama, fulhatge &lt;ref&gt;Albert Dauzat, Charles Rostaing, ''Dictionnaire étymologique des Noms de Lieux en France'', Librairie Guénégaud, reedicion 1984, p. 156&lt;/ref&gt;.
===Sant Pèire===
Sant Pèire es una capèla rurala [situada a l'extremitat sud de la comuna, prèp de ''Dura'', de la RD 118 e de la RD 73], una anciana parròquia e priorat. Las fòrmas ancianas son : ''Cellula Sancti Petri... super Durannum'' en 828, ''Cella Sancti Petri'' en 854, ''Parietes Sancti Petri del Orado'' en 1490&lt;ref&gt;Abbé Sabarthès, ''Dictionnaire topographique du département de l'Aude'', 1912, p. 411, legir en linha https://gallica.bnf.fr/ark:/12148/bpt6k110095d/f503.item.texteImage &lt;/ref&gt;.&lt;/br&gt;
L'agionime (nom de sant) es le nom de l'apòstol ''Pèire'' (grec ''Petros'', latin ''Petrus'', traduccion del nom ebrèu) &lt;ref&gt;Albert Dauzat, Charles Rostaing, ''Dictionnaire étymologique des Noms de Lieux en France'', Librairie Guénégaud, reedicion 1984, p. 622&lt;/ref&gt;. ''Durannum'' representa [[Dura]] (aiga), alara ''*Duran''.

==Istòria==
{{...}}

==Administracion==
{{ElegitDebuta|insee=11079
|Títol= Lista dels cònsols successius}}
{{Elegit |Debuta= [[2020]] |Fin= ([[2032]]) |Identitat= Cyril Delpech |Partit=sense |Qualitat= President de la [[Comunautat de comunas de la Montanha Negra|CC de la Montanha Negra]] }}
{{Elegit |Debuta=  març de [[2008]] |Fin= 2020 |Identitat= Alain Abbadie|Partit= sense |Qualitat= retirat}}
{{Elegit |Debuta= març de [[1971]] |Fin= 2008 |Identitat= André Delpech|Partit= [[PS]]|Qualitat= }}
{{Elegit |Debuta= |Fin= 1971 |Identitat= |Partit= |Qualitat= }}
{{ElegitDonadas}}
{{ElegitFin}}

==Demografia==
{{Demografia
|insee=11079
|1793=433
|1800=466
|1806=438
|1821=532
|1831=567
|1836=565
|1841=599
|1846=565
|1851=562
|1856=534
|1861=507
|1866=492
|1872=440
|1876=405
|1881=347
|1886=361
|1891=354
|1896=335
|1901=319
|1906=300
|1911=284
|1921=229
|1926=263
|1931=199
|1936=202
|1946=245
|1954=218
|1962= 200
|1968= 195
|1975= 180
|1982= 154
|1990= 151
|1999= 150
|2005=161
|cassini=6777
|senscomptesdobles=1962}}
* En {{popfr11|0}} la populacion èra de {{popfr11|079}} abitants e la densitat èra de {{formatnum:{{#expr:({{popfr11|079}}/6.22) round 2}}}} ab/km².

==Lòcs e monuments==
&lt;gallery&gt;
Caudebronde aude postcard.jpg|Vièlha carta postala.
Chapelle_Caudebronde.jpg|Dins la glèisa (o la capèla ?).
St_Pierre_neige_4.jpg|Capèla Sant Pèire, dita ''Orador'' dins le passat.
Le_chat_Faronne_2.jpg|Le gat Farona, d'Emili Romens, nascut a Caudabronda.
&lt;/gallery&gt;
{{messatge galariá}}

==Personalitats ligadas amb la comuna==

==Véser tanben==
* [[Comunas d'Aude]]

==Ligams extèrnes==
* [https://www.insee.fr/fr/statistiques/2011101?geo=COM-11079 Caudabronda sul site de l'Insee]

==Nòtas==
&lt;references/&gt;

{{Portal Lengadòc}}
{{Comunas de| insee = 11079 }}

[[Categoria:Comuna de Lengadòc]]
[[Categoria:Comuna d'Aude]]</text>
      <sha1>pkg43blysfnbjcx3979d9utcs6342mt</sha1>
    </revision>
  </page>
  <page>
    <title>La Bastida Esparveirenca</title>
    <ns>0</ns>
    <id>102522</id>
    <revision>
      <id>2508123</id>
      <parentid>2414890</parentid>
      <timestamp>2026-09-01T21:43:37Z</timestamp>
      <contributor>
        <username>Alaric 506</username>
        <id>44932</id>
      </contributor>
      <comment>còssol 2026, perimètre del territòri, etc</comment>
      <origin>2508123</origin>
      <model>wikitext</model>
      <format>text/x-wiki</format>
      <text bytes="6433" sha1="muasqt6qpi34xm5l8jhq9le5vyiynp8" xml:space="preserve">{{Dialècte Lengadocian}}
{{Infobox vila occitana
 | carta         = oc
 | nom           = La Bastida Esparveirenca
 | nom2          = ''Labastide-Esparbairenque''
 | imatge        = Labastide 041.jpg
 | descripcion   = Vista generala de la Bastida Esparveirenca.
 | lògo          = cap
 | escut         = Blason ville fr Labastide-Esparbairenque (Aude).svg
 | escais        =
 | region ist    = {{Lengadòc}}
 | parçan        =
 | region        = {{Occitània (Region)}}
 | arrondiment   = [[Arrondiment de Carcassona|Carcassona]]
 | canton        = La Val d'Orvièlh ([[Canton del Mas de Cabardés|Lo Mas de Cabardés]] abans 2015)
 | insee         = 11180
 | cp            = 11380
 | cònsol        = Brice Barthas
 | mandat        = [[2026]]-[[2032]]
 | intercom      = [[Comunautat de comunas de la Montanha Negra|CC de la Montanha Negra]] 
 | gentilici     = Labastidencs (en [[francés]])
 | latitud       = 43.3816666667
 | longitud      = 2.39583333333
 | alt mini      = 300
 | alt mej       = 
 | alt maxi      = 984 
 | km²           = 16.77
|}}

'''La Bastida Esparveirenca''' (''Labastide-Esparbairenque'' en [[francés]]) es una [[Comuna francesa|comuna]] [[Lengadòc|lengadociana]] situada dins lo [[departaments franceses|departament]] d'[[Aude (departament)|Aude]] e la [[regions francesas|region]] d'{{Ocreg}}, &lt;small&gt;ancianament de [[Lengadòc-Rosselhon]]&lt;/small&gt;.

==Geografia==
{{...}}
[[Imatge:Map commune FR insee code 11180.png|vignette|upright=1.5|centre|Comunas a l'entorn.]]
===Perimètre del territòri===
{{Communes limitrophes
 | comuna     = La Bastida Esparveirenca
 | nòrd       = [[Masamet]] &lt;small&gt;([[Tarn (departament)|Tarn]])&lt;/small&gt;
 | nòrd-èst   =
 | èst        = [[Pradèlas (Cabardés)|Pradèlas (Cabardés)]]
 | sud-èst    = [[Cabrespina|Crabespina]]
 | sud        = [[Fornas]]
 | sud-oèst   = [[Lo Mas de Cabardés|Le Mas de Cabardés]] &lt;small&gt;(''per un qüadripunt'')&lt;/small&gt; &lt;/br&gt; [[Las Ilhas]]
 | oèst       = [[Ròcafèra]]
 | nòrd-oèst  = 
}}

==Toponimia==
Las fòrmas ancianas son : ''S. Andreas de Preverenca'' en 1269, ''Castrum de Preverenca'' en 1260, ''Apud Preveirencam'' en 1262, ''Apud Preverencham, in ecclesia S. Andreas'' en 1283, ''Bastida Preveyrenca'' en 1327-28, ''Bastida Sparbeyrencha'' en 1338, ''Bastida Sparbayerenca'' en 1347, ''Bastida'' en 1377, ''Bastide Esparvairenque'' en 1532, ''Bastida Esparvayrenca'' en 1544, ''Pravairenque'' en 1211-1589, ''Provenque'' en 1260-1589, ''La Bastide Esparveirenque'' en 1781 &lt;ref&gt;Abbé Sabarthès, ''Dictionnaire topographique du département de l'Aude'', 1912, p. 189, legir en linha https://gallica.bnf.fr/ark:/12148/bpt6k110095d/f281.item.texteImage &lt;/ref&gt;.&lt;/br&gt;
Segon [[Albèrt Dauzat|Dauzat]], lo mot ''bastida'' agèt d'en primièr lo sens de « fortificacion », puèi designèt de vilas pichonas fondadas als sègles XIII e XIV, ambe de franquesas autrejadas als abitants, mes sèm pas dins l'Oèst occitan e aquel sens es probablament pas a reténer aicí. Lo determinant es segon [[Albèrt Dauzat|Dauzat]] « l'ancian provençal » ''preveire'', prèire &lt;ref&gt;Albert Dauzat, Charles Rostaing, ''Dictionnaire étymologique des Noms de Lieux en France'', Librairie Guénégaud, reedicion 1984, p. 57, a ''Bastia''&lt;/ref&gt;. Los Féniés pensan al nom de l'esparvièr, ambe sufixe ''-enc'' &lt;ref&gt;Bénédicte Boyrie-Fénié, Jean-Jacques Fénié, ''Toponymie des Pays Occitans'', edicions Sud-Ouest, 2007, p. 303&lt;/ref&gt;, mes non pòdon pas res contra las fòrmas ancianas que donan rason a Dauzat; pr'aquò, l'atraccion paronimica del nom de l'esparvièr joguèt a partir del sègle XIV.
===Sant Sarnin===
La glèisa, sola, es al limit ambe [[Ròcafèra]], puslèu del costat de La Bastida. Èra una annèxa de [[Ròcafèra|Cuccervièrs]] e un ancian priorat, del capítol de Sant Nazari de [[Carcassona]]. Las fòrmas ancianas son : ''Ecclesia Sancti Saturnini de Vales'' en 1133, ''Decimale Sancti Saturnini de Querio Serverio'' en 1269, ''Ecclesia Sancti Saturnini de Valers'' en 1337, ''Esglise et simentière à Sainct Cernin'' en 1641, ''Saint Sernin'' en 1781&lt;ref&gt;Abbé Sabarthès, ''Dictionnaire topographique du département de l'Aude'', 1912, p. 419, legir en linha https://gallica.bnf.fr/ark:/12148/bpt6k110095d/f511.item.texteImage &lt;/ref&gt;. &lt;/br&gt;
''Sant Sarnin'' representa ''Saturninus'', nom latin del primièr avesque de Tolosa, martirizat en 257&lt;ref&gt;Albert Dauzat, Charles Rostaing, ''Dictionnaire étymologique des Noms de Lieux en France'', Librairie Guénégaud, reedicion 1984, p. 591, a ''St-Cernin''&lt;/ref&gt;{{,}}&lt;ref&gt;Bénédicte Boyrie-Fénié, Jean-Jacques Fénié, ''Toponymie des Pays Occitans'', edicions Sud-Ouest, 2007, p. 290&lt;/ref&gt;{{,}}&lt;ref&gt;https://nominis.cef.fr/contenus/saint/9431/Saint-Sernin.html&lt;/ref&gt;.

==Istòria==
{{...}}

== Administracion ==
{{ElegitDebuta|insee=11180
|Títol= Lista dels cònsols successius}}
{{Elegit |Debuta= [[2026]]|Fin= ([[2032]]) |Identitat= Brice Barthas |Partit= |Qualitat= }}
{{Elegit |Debuta= [[2020]] |Fin= 2026 |Identitat=Marc Mahoux  |Partit= |Qualitat= }}
{{Elegit |Debuta= març de [[2001]] |Fin= [[2020]] |Identitat= Régis Huc|Partit= [[PS]] |Qualitat=  }}
{{Elegit |Debuta= |Fin= 2001 |Identitat= |Partit= |Qualitat= }}
{{ElegitDonadas}}
{{ElegitFin}}

==Demografia ==
{{Demografia
|insee=11180
|1793=446
|1800=476
|1806=485
|1821=469
|1831=503
|1836=510
|1841=511
|1846=489
|1851=506
|1856=467
|1861=447
|1866=422
|1872=386
|1876=392
|1881=394
|1886=417
|1891=409
|1896=392
|1901=335
|1906=302
|1911=250
|1921=188
|1926=182
|1931=154
|1936=159
|1946=157
|1954=177
|1962= 138
|1968= 113
|1975= 90
|1982= 86
|1990= 94
|1999= 103
|cassini=2884
|senscomptesdobles=1962}}
* En {{popfr11|0}} la populacion èra de {{popfr11|180}} abitants e la densitat èra de {{formatnum:{{#expr:({{popfr11|180}}/16.77) round 2}}}} ab/km².

==Lòcs e monuments==
&lt;gallery&gt;
Labastide_Esp_7.jpg
St-Sernin2.jpg|La glèisa Sant Sarnin de Cuccervièrs.
Eglise_Saint-André_de_Labastide-Esparbairenque.jpg|La glèisa parroquiala Sant Andrieu (sul territòri de Ròcafèra).
Le lavador de La Bastida.
&lt;/gallery&gt;
{{messatge galariá}}

==Personalitats ligadas amb la comuna==

==Véser tanben==
* [[Comunas d'Aude]]

==Ligams extèrnes==
* [https://www.insee.fr/fr/statistiques/2011101?geo=COM-11180 La Bastida sul site de l'Insee]

==Nòtas==
&lt;references/&gt;

{{Portal Lengadòc}}

{{Comunas d'Aude}}

[[Categoria:Comuna d'Aude]]
[[Categoria:Comuna de Lengadòc]]</text>
      <sha1>muasqt6qpi34xm5l8jhq9le5vyiynp8</sha1>
    </revision>
  </page>
  <page>
    <title>Le Mas de Cabardés</title>
    <ns>0</ns>
    <id>102632</id>
    <revision>
      <id>2508139</id>
      <parentid>2404494</parentid>
      <timestamp>2026-09-02T07:46:13Z</timestamp>
      <contributor>
        <username>Jfblanc</username>
        <id>104</id>
      </contributor>
      <minor />
      <comment>Jfblanc  a desplaçat la pagina [[Lo Mas de Cabardés]] cap a [[Le Mas de Cabardés]] : Article de l'endreit</comment>
      <origin>2404494</origin>
      <model>wikitext</model>
      <format>text/x-wiki</format>
      <text bytes="3928" sha1="8u2k77w0emqjdqzw4bu3ysu169jxdjx" xml:space="preserve">{{Dialècte Lengadocian}}
{{Infobox vila occitana
 | carta         = oc
 | nom           = Le Mas de Cabardés
 | nom2          = ''Mas-Cabardès''
 | imatge        = Mas-Cabardès vue générale.jpg
 | descripcion   = Vista generala del Mas de Cabardés.
 | lògo          = cap
 | escut         = Blason ville fr Mas-Cabardès (Aude).svg
 | escais        =
 | region ist    = {{Lengadòc}}
 | parçan        =
 | region        = {{Occitània (Region)}}
 | arrondiment   = [[Arrondiment de Carcassona|Carcassona]]
 | canton        = La Val d'Orvièlh (nom supausat), [[caplòc]] del [[Canton del Mas de Cabardés]] abans 2015
 | insee         = 11222
 | cp            = 11380
 | cònsol        = Nadia Doria
 | mandat        = [[2020]]-[[2026]]
 | intercom      = [[Comunautat de comunas de la Montanha Negra|CC de la Montanha Negra]] 
 | gentilici     =
 | latitud       = 43.3717
 | longitud      = 2.3631
 | alt mej       =
 | alt mini      = 286
 | alt maxi      = 945
 | km²           = 9.09
|}}

'''Le Mas de Cabardés''' (''Mas-Cabardès'' en [[francés]]) es una [[Comuna francesa|comuna]] [[Lengadòc|lengadociana]] situada dins lo [[departaments franceses|departament]] d'[[Aude (departament)|Aude]] e la [[regions francesas|region]] d'{{Ocreg}}, &lt;small&gt;ancianament de [[Lengadòc-Rosselhon]]&lt;/small&gt;.

==Geografia==
[[Imatge:Map commune FR insee code 11222.png|vignette|upright=1.8|centre|Comunas a l'entorn.]]

==Toponimia==
Las fòrmas ancianas son : ''Villa de Manso Cabardesii'' en 1248, ''Villa de Manso'' en 1248, ''Mansus Cabardesii'' en 1255, ''Castrum de Manso Cabardesii'' en 1319, ''Castrum de Manso'' en 1330, ''Mansus de Cabardesio'' en 1490, ''La Mas Cabardès'' en 1781, ''Mas-Cabardès'' (diccionari de las pòstas). La prononciacion occitana es ''Le Mas'' &lt;ref&gt;Abbé Sabarthès, ''Dictionnaire topographique du département de l'Aude'', 1912, p. 229, legir en linha https://gallica.bnf.fr/ark:/12148/bpt6k110095d/f321.item.texteImage &lt;/ref&gt;, dins la grafia de l'abat [[Antòni Savartés]], donc [le 'mas].&lt;/br&gt; 
''Mas'' ven del latin ''mansus'', espleita rurala ocupada per un sol tenencièr dins la societat feodala. Lo mot, coma sovent, es completat per un determinatiu, ''Cabardés'', nom de país &lt;ref&gt;Albert Dauzat, Charles Rostaing, ''Dictionnaire étymologique des Noms de Lieux en France'', Librairie Guénégaud, reedicion 1984, p. 439&lt;/ref&gt;.

== Istòria ==
{{...}}

==Administracion==
{{ElegitDebuta|insee= 11222
|Títol= Lista dels cònsols successius}}
{{Elegit |Debuta=junh de [[2020]] |Fin= ([[2026]]) |Identitat=Nadia Doria |Partit= |Qualitat= }}
{{Elegit |Debuta=  (mai ?) de [[2020]] |Fin= junh de 2020 |Identitat= Denis Le Coz|Partit= |Qualitat= emplegat del privat }}
{{Elegit |Debuta=  [[2014]] |Fin=2020 ? |Identitat= Gilbert Batlle |Partit= sense |Qualitat= }}
{{Elegit |Debuta= març de [[1977]] |Fin= 2014 |Identitat= Jacques Sablairolles|Partit= [[PS]] |Qualitat= retirat dels Ponts e Cauçadas}}
{{Elegit |Debuta=  |Fin= 1977 |Identitat= |Partit= |Qualitat= }}
{{ElegitDonadas}}
{{ElegitFin}}

==Demografia==
{{Demografia
|insee= 11222
|1793=607
|1800=670
|1806=
|1821=
|1831=
|1836=
|1841=825
|1846=864
|1851=895
|1856=
|1861=
|1866=
|1872=
|1876=777
|1881=
|1886=
|1891=
|1896=
|1901=
|1906=
|1911=549
|1921=
|1926=
|1931=
|1936=
|1946=
|1954=
|1962=405
|1968= 388
|1975= 310
|1982= 245
|1990= 235
|1999= 205
|2004=201
|cassini=21493
|senscomptesdobles=1962}}
* En {{popfr11|0}} la populacion èra de {{popfr11|222}} abitants e la densitat èra de {{formatnum:{{#expr:({{popfr11|222}}/9.09) round 2}}}} ab/km².

==Lòcs e monuments==

==Personalitats ligadas amb la comuna==

==Véser tanben==
* [[Comunas d'Aude]]

==Ligams extèrnes==
* [https://www.insee.fr/fr/statistiques/2011101?geo=COM-11222 Le Mas sul site de l'Insee]


==Nòtas==
&lt;references/&gt;

{{Portal Lengadòc}}
{{Comunas de| insee = 11222}}

[[Categoria:Comuna de Lengadòc]]
[[Categoria:Comuna d'Aude]]</text>
      <sha1>8u2k77w0emqjdqzw4bu3ysu169jxdjx</sha1>
    </revision>
  </page>
  <page>
    <title>Tresièrs</title>
    <ns>0</ns>
    <id>103153</id>
    <revision>
      <id>2508112</id>
      <parentid>2396281</parentid>
      <timestamp>2026-09-01T15:26:10Z</timestamp>
      <contributor>
        <username>Alaric 506</username>
        <id>44932</id>
      </contributor>
      <comment>còssol 2026, etc</comment>
      <origin>2508112</origin>
      <model>wikitext</model>
      <format>text/x-wiki</format>
      <text bytes="5604" sha1="eqm7t5ij07it3a327nt0kf1guk2ilyy" xml:space="preserve">{{Dialècte Lengadocian}}
{{Infobox vila occitana
 | carta         = oc
 | nom           = Tresièrs
 | nom2          = ''Tréziers''
 | imatge        = Tréziers (1).jpg
 | descripcion   = Tresièrs dempuèi Molin nòu.
 | lògo          = cap
 | escut         = Blason ville fr Tréziers (Aude).svg
 | escais        =
 | region ist    = {{Lengadòc}}
 | parçan        =
 | region        = {{Occitània (Region)}}
 | arrondiment   = [[Arrondiment de Limós|Limós]]
 | canton        = La Nauta Val d'Aude ([[Canton d'Eissalabra|Eissalabra]] abans 2015)
 | intercom      = [[Comunautat de comunas dels Pirenèus audencs|CC dels Pirenèus audencs]]
 | insee         = 11400
 | cp            = 11230
 | cònsol        = Marc Louvet 
 | mandat        = [[2026]]-[[2032]]
 | gentilici     = ''Tréziérois'' (en [[francés]])
 | latitud       = 43.0580555556
 | longitud      = 1.955
 | alt mini      = 317
 | alt mej       = 370
 | alt maxi      = 530
 | km²           = 6.41
|}}

'''Tresièrs'''&lt;ref&gt;https://www.oocities.org/toponimiaoccitana/11d.html&lt;/ref&gt; o ''Tresièr''&lt;ref&gt;https://web.archive.org/web/20161001194534/http://ostal.sirventes.pagesperso-orange.fr/t.htm&lt;/ref&gt; (''Treziés'' en [[grafia mistralenca]]&lt;ref&gt;https://tdf.locongres.org/files/assets/basic-html/page2258.html&lt;/ref&gt; e ''Treziès'' en grafia de [[Antòni Savartés|Savartés]]&lt;ref name=&quot;ASavartés&quot;/&gt;; ''Tréziers'' en [[francés]]) es una [[Comuna francesa|comuna]] [[Lengadòc|lengadociana]] situada dins lo [[departaments franceses|departament]] d'[[Aude (departament)|Aude]] e la [[regions francesas|region]] d'{{Ocreg}}, &lt;small&gt;ancianament de [[Lengadòc-Rosselhon]]&lt;/small&gt;.

Segon la grafia ''Treziès'' de Savartés&lt;ref name=&quot;ASavartés&quot;/&gt;, la prononciacion es normalament {{AFI|[tre'zjɛs]}}.

==Geografia==
[[Imatge:Map commune FR insee code 11400.png|vignette|upright=1.5|centre|Comunas a l'entorn.]]

===Perimètre del territòri===
{{Comunas limitrophes
 | comuna     = Tresièrs
 | nòrd       = 
 | nòrd-èst   = [[Caudavalh]] &lt;small&gt;''com. nov. de [[Valh d'Ambrona]]''&lt;/small&gt;
 | èst        = [[Corbièras (Aude)|Corbièras]]
 | sud-èst    = 
 | sud        = 
 | sud-oèst   = [[La Garda (Arièja)|La Garda]] &lt;br /&gt;&lt;small&gt;([[Arièja (departament)|Arièja]])&lt;/small&gt;
 | oèst       = 
 | nòrd-oèst  = [[Molin Nòu]] &lt;br /&gt;&lt;small&gt;([[Arièja (departament)|Arièja]])&lt;/small&gt;
}}

==Toponimia==
Las atestacions ancianas son ''Sanctus Martinus de Treseria'' en [[1296]]; ''De Trasoriis'' en [[1318]]; ''De Traxeriis'' en [[1377]]; ''Trasiers'' en [[1372]]; ''Traziers'' en [[1503]]; ''Trésiès'' en [[1589]]; ''Treziers'' en [[1781]]; ''Treziès'' en [[1912]] ([[Antòni Savartés|Savartés]])&lt;ref name=&quot;DicTopFR&quot;&gt;{{Cite web|url=https://dicotopo.cths.fr/places/P68789668|títol=Dictionnaire topographique de la France}}&lt;/ref&gt;&lt;ref name=&quot;ASavartés&quot;&gt;{{Obratge|lang=fr|títol=Dictionnaire topographique du département de l'Aude|autor=[[Antòni Savartés|L'abat Savartés]]|annada=1912|pagina=452|url=https://gallica.bnf.fr/ark:/12148/bpt6k110095d/f544.item.texteImage}}&lt;/ref&gt;.&lt;br&gt;
Segon Dauzat e Rostaing, ''Tresièrs'' poiriá benlèu venir d'un nom gallés d'òme ''Tresius'', ambe'l sufixe ''-arium'' &lt;ref&gt;Albert Dauzat, Charles Rostaing, ''Dictionnaire étymologique des Noms de Lieux en France'', Librairie Guénégaud, reedicion 1984, p. 686&lt;/ref&gt;.&lt;br&gt;
A partir de la fòrma de 1372 ''Sant Marti tras l ers'', en realitat ''Trasiers'', lo nom es estat interpretat (Wikipédia.fr) coma ''tras (i ?) Èrs'', « darrèr Èrs, delà Èrs ». Aquò se pòt. La dificultat aparenta seriá que la fòrma evolucionada ''Tresièrs'' es presenta tanlèu lo sègle XIII (atraccion de ''tres'' ?), mès la varianta en ''Tras-'' es encara atestada al començament del sègle XVI, benlèu per conservatisme.

== Istòria ==
{{...}}

== Administracion ==
{{ElegitDebuta|insee=11400
|Títol= Lista dels cònsols successius}}
{{Elegit |Debuta= [[2026]] |Fin= ([[2032]]) |Identitat=Marc Louvet |Partit= |Qualitat= retirat cap d'entrepresa}}
{{Elegit |Debuta= març de [[2008]] |Fin= 2026 |Identitat= Jean-Christophe Gauvrit|Partit= |Qualitat=  }}
{{Elegit |Debuta= junh de [[1995]] |Fin= 2008 |Identitat= Clément Luga  |Partit= |Qualitat= }}
{{Elegit |Debuta= març de [[1971]] |Fin= 1995 |Identitat= Joseph Monié  |Partit= divèrs dreta |Qualitat= }}
{{Elegit |Debuta=  [[1946]] |Fin= 1971 |Identitat= Henri Roujol |Partit= |Qualitat= }}
{{Elegit |Debuta=   |Fin= 1946 |Identitat= |Partit= |Qualitat= }}
{{ElegitDonadas}}
{{ElegitFin}}
* Abans la refòrma cantonala de 2014, aplicada en 2015, la comuna èra del [[canton d'Eissalabra]]; es ara del canton de La Nauta Val d'Aude ([[canton de Quilhan]]).

== Demografia ==
{{Demografia
|insee=11400
|1793=213
|1800=225
|1806=233
|1821=256
|1831=266
|1836=246
|1841=216
|1846=213
|1851=212
|1856=214
|1861=184
|1866=181
|1872=213
|1876=239
|1881=191
|1886=182
|1891=181
|1896=174
|1901=123
|1906=159
|1911=171
|1921=124
|1926=110
|1931=94
|1936=100
|1946=124
|1954=91
|1962= 75
|1968= 54
|1975= 51
|1982= 67
|1990= 68
|1999= 84
|2005=94
|cassini=38204
|senscomptesdobles=1962}}
* En {{popfr11|0}} la populacion èra de {{popfr11|400}} abitants e la densitat èra de {{formatnum:{{#expr:({{popfr11|400}}/6.41) round 2}}}} ab/km².

==Lòcs e monuments==

==Personalitats ligadas amb la comuna==

==Véser tanben==
* [[Comunas d'Aude]]

==Ligams extèrnes==
* [https://www.insee.fr/fr/statistiques/2011101?geo=COM-11400 Tresièrs sul site de l'Insee]

==Nòtas==
&lt;references/&gt;

{{Portal Lengadòc}}

{{Comunas d'Aude}}

[[Categoria:Comuna de Lengadòc]]
[[Categoria:Comuna d'Aude]]</text>
      <sha1>eqm7t5ij07it3a327nt0kf1guk2ilyy</sha1>
    </revision>
  </page>
  <page>
    <title>Vièlanava de Lecuçan</title>
    <ns>0</ns>
    <id>103608</id>
    <revision>
      <id>2508133</id>
      <parentid>2501364</parentid>
      <timestamp>2026-09-02T05:01:56Z</timestamp>
      <contributor>
        <username>GosGroc</username>
        <id>1603</id>
      </contributor>
      <comment>/* Nòtas e referéncias */</comment>
      <origin>2508133</origin>
      <model>wikitext</model>
      <format>text/x-wiki</format>
      <text bytes="5299" sha1="hjk01nssd3g98a3m0gc25cs5ftfk40q" xml:space="preserve">{{Dialècte Gascon}}
{{Infobox vila occitana 
 | carta         = oc
 | nom           = Vièlanava de Lecussan
 | nom2          = ''Villeneuve-Lécussan''
 | imatge        = Villeneuve-Lécussan_06.jpg
 | descripcion   = La maison comuna
 | lògo          = cap
 | escut         = 
 | escais=
 | region ist     ={{Gasconha}}  {{Comenge}}
 | parçan=
 | region        = {{Occitània (Region)}}
 | arrondiment   = [[Arrondiment de Sent Gaudenç|Sent Gaudenç]]
 | canton        = [[Canton de Sent Gaudenç|Sent Gaudenç]] ([[Canton de Montrejau (Comenge)|Montrejau]] abans 2015)
 | intercom      = [[Comunautat de comunas de Còr e Costalats de Comenge|CC de Còr e Costalats de Comenge]]
 | insee = 31586
 | cp = 31580
 | cònsol =  Lionel Batmale 
 | mandat         = [[2026]]-[[2032]]
 | gentilici =  (en [[francés]])
 | longitud= 0.4994
 | latitud= 43.1508
 | alt mini = 420
 | alt mej = 
 | alt maxi = 587
 | km²            = 16.1
}}
'''Vièlanava de Lecussan'''{{RepTopMP}} o '''Vièlanava de Lecuçan''' (''Villeneuve-Lécussan'' en [[francés]]) qu'es ua [[comuna]] [[Gasconha|gascoa]] de [[Comenge]], situada en eth [[departaments franceses|departament]] dera [[Hauta Garona]] e era [[regions francesas|region]] d'{{Ocreg}}, &lt;small&gt;ancianament de [[Miègjorn-Pirenèus]]&lt;/small&gt;.

==Geografia==

[[Imatge:Map commune FR insee code 31586.png|vignette|upright=1.5|centre|Comunas a l'entorn.]]
===Perimètre deth territòri===
{{Communes limitrophes
 | comuna     = Vièlanava de Lecussan
 | nòrd       = [[Lecuçan]] 
 | nòrd-èst   = [[Sent Blancat (Comenge)|Sent Blancat]]
 | èst        = [[Sedelhac]]
 | sud-èst    = [[Francavièla]], &lt;/br&gt; [[Cuguron]]
 | sud        = [[Sent Laurenç de Nestés]] &lt;small&gt;([[Hauts Pirenèus]])&lt;/small&gt;
 | sud-oèst   = [[Eths Cantaus]] &lt;small&gt;([[Hauts Pirenèus]])&lt;/small&gt;
 | oèst       = [[Pinars]] &lt;small&gt;([[Hauts Pirenèus]])&lt;/small&gt;
 | nòrd-oèst  =
}}

==Toponimia==
Era prononciacion qu'ei [vjelɔ'nabɔ de leky'san] (benlhèu error d'audicion per ['nawɔ], mès [vje-], dambe ''e'' barrat o mejan que sembla assegurat) a [[Martras de Ribèra]] &lt;ref&gt;contributor Alaric, mai de 2026&lt;/ref&gt;. Eth regent dera enquista [[Julian Sacasa|Sacasa]] qu'a refusat d'escríver eth nom en gascon &lt;ref&gt;https://gallica.bnf.fr/ark:/12148/btv1b10560282v/f592.item.r=julien%20sacaze%20arrondissement%20de%20saint-gaudens&lt;/ref&gt;. &lt;/br&gt;
Eth tipe ''Vilanòva'' que designa ua aglomeracion fondada a l'Edat Mejana per ua autoritat (senhor, comunautat religiosa, etc), shens que siá hèit explicitament mencion de las franquessas autrejadas aths abitants, a la diferéncia deras ''Vilafrancas'' &lt;ref&gt;Albert Dauzat, Charles Rostaing, ''Dictionnaire étymologique des Noms de Lieux en France'', reedicion Librairie Guénégaud, 1984, p. 723&lt;/ref&gt;. Eth sens de ''vila'' qu'ei de « vilatge » &lt;ref&gt;Ernest Nègre, ''Toponymie générale de la France'', volume III, n° 26 181&lt;/ref&gt;. Eth determinant qu'ei eth vilatge vesin.

==Istòria==
Pendent eth Ancian Regime, Vièlanava de Lecuçan qu'èra dera eleccion de Comenge, doncas dera província de [[Gasconha]], dera generalitat d'[[Aush]], dera [[diocèsi de Comenge]] e dera senescaucia de [[Tolosa]]. Eth vocable dera glèisa qu'ei Nòsta Dauna. Tanlèu 1790, Vièlanava de Lecuçan qu'èra deth [[canton de Montrejau (Comenge)|canton de Montrejau]] &lt;ref&gt;''Dictionnaire des localités de la Haute-Garonne'', p. 52 e 1 https://docplayer.fr/14783413-Dictionnaire-des-localites.html https://docplayer.fr/14783413-Dictionnaire-des-localites.html&lt;/ref&gt;.

==Administracion==
{{ElegitDebuta|insee= 31586
|Títol= Lista deths cònsols successius}}
{{Elegit |Debuta= març de [[2014]] |Fin= ([[2032]]) |Identitat= Lionel Batmale |Partit= shens |Qualitat= cap d'entrepresa }}
{{Elegit |Debuta= junh de [[1995]] |Fin= 2014 |Identitat= Patrick Montean|Partit=  |Qualitat=  }}
{{Elegit |Debuta=  |Fin= 1995 |Identitat= |Partit= |Qualitat= }}
{{ElegitDonadas}}
{{ElegitFin}}
* Abans era refòrma cantonau de 2014, aplicada en 2015, era comuna qu'èra deth [[Canton de Montrejau (Comenge)|canton de Montrejau]]; qu'es ara deth [[canton de Sent Gaudenç]].

==Demografia==
{{Demografia
|insee= 31586
|1793=691
|1800=514
|1806=696
|1821=738
|1831=814
|1836=899
|1841=902
|1846=899
|1851=909
|1856=871
|1861=867
|1866=900
|1872=817
|1876=778
|1881=798
|1886=762
|1891=750
|1896=735
|1901=735
|1906=721
|1911=718
|1921=650
|1926=631
|1931=596
|1936=559
|1946=552
|1954=527
|1962=508
|1968=460
|1975=436
|1982=441
|1990=477
|1999=494
|2004=543
|max=800
|cassini=40311
|senscomptesdobles=1962}}
* En {{popfr31|0}} era populacion qu'èra de {{popfr31|586}} abitants e era densitat qu'èra de {{formatnum:{{#expr:({{popfr31|586}}/16.1) round 2}}}} ab/km².

==Lòcs e monuments==
&lt;gallery&gt;
Villeneuve-Lécussan_02.jpg|Era escòla.
Villeneuve-Lécussan_03.jpg|Era glèisa dera Assompcion.
Villeneuve-Lécussan_08.jpg|Sent Josèp darrèr era glèisa.
Villeneuve-Lécussan_05.jpg
Villeneuve-Lécussan_20.jpg|Crotz ath cairehorc.
Villeneuve-Lécussan_22.jpg|Lavader restaurat.
Villeneuve-Lécussan_23.jpg
&lt;/gallery&gt;
{{messatge galariá}}
==Personalitats ligadas damb era comuna==

==Véser tanben==
* [[Comunas de la Nauta Garona]]

==Ligams extèrnes==

==Nòtas e referéncias==
&lt;references/&gt;

{{Portal Lengadòc}}
{{Comunas de la Nauta Garona}}</text>
      <sha1>hjk01nssd3g98a3m0gc25cs5ftfk40q</sha1>
    </revision>
  </page>
  <page>
    <title>Calonjas</title>
    <ns>0</ns>
    <id>103912</id>
    <revision>
      <id>2508130</id>
      <parentid>2313468</parentid>
      <timestamp>2026-09-02T03:05:06Z</timestamp>
      <contributor>
        <username>InternetArchiveBot</username>
        <id>43230</id>
      </contributor>
      <comment>Rescuing 2 sources and tagging 0 as dead.) #IABot (v2.0.9.5</comment>
      <origin>2508130</origin>
      <model>wikitext</model>
      <format>text/x-wiki</format>
      <text bytes="6860" sha1="h7qkv421931awetvck2megbi6qfp6bm" xml:space="preserve">{{Infobox vila occitana
 | carta         = oc
 | nom           = Calonjas
 | nom2          = ''Calonges''
 | imatge        = cap
 | descripcion   = 
 | lògo          = cap
 | escut         = 
 | escais        =
 | region ist    = {{Gasconha}} [[Agenés]]
 | parçan        = 
 | insee         = 47046
 | cp            = 47430
 | region        = [[Navèra Aquitània]]
 |departament    ={{Òut e Garona}}
 | arrondiment   = [[Arrondiment de Marmanda|Marmanda]]
  |canton         = Las Seuvas/Ahorèsts /Los Bòscs de Gasconha ([[Canton deu Mas d'Agenés|Lo Mas d'Agenés]] avant 2015)
 | intercom      = [[Vath de Garòna Aglomeracion]]
 | cònsol        = François Néraud
 | mandat        = [[2020]]-[[2026]]
 | gentilici     = 
 | latitud       = 44.375
 | longitud      = 0.2414
 | alt mini      = 26
 | alt mej       =
 | alt maxi      = 94
 | km²           = 15.99
|}}

'''Calònjas''' o '''Calonjas''' &lt;ref&gt;([kalu’nyes] fòra la comuna, [kalon’jyes] dens la comuna, segon https://web.archive.org/web/20160304030713/http://www.ieo-oc.org/IMG/pdf/Actes_2007-3-Comment_faire_une_recherche_toponymique.pdf p. 35&lt;/ref&gt; (''Calonges'' en [[francés]]) es una [[Comuna francesa|comuna]] [[Agenés|agenesa]] de [[Gasconha]] situada dens lo [[departaments franceses|departament]] d'[[Òut e Garona]] e la [[regions francesas|region]] de [[Navèra Aquitània]], &lt;small&gt;ancianament d'[[Aquitània (region)|Aquitània]]&lt;/small&gt;.

==Geografia==
{{...}}
[[Imatge:Map commune FR insee code 47046.png|vignette|upright=1.8|centre|Comunas a l'entorn.]]

===Perimètre deu territòri===
{{Communes limitrophes
 | commune    = Calònjas
 | nord       = 
 | nord-est   = [[L'Agruèra]]
 | est        = [[Vilaton]]
 | sud-est    = 
 | sud        = [[Rasimet]]
 | sud-ouest  = [[Lairitz e Montcassin]]
 | ouest      = [[Senta Gèma e Martalhac|Senta Gema e Martalhac]]
 | nord-ouest = [[Lo Mas d'Agenés]]
}}

==Toponimia==
Las fòrmas ancianas son totas en latin : ''Calongis (decime Sancti Vincentii de ~)'', au sègle XIII, ''Calongis (castrum de ~)'', en 1216, ''Calongis'', en 1271, ''Calongiis (de ~)'', en 1293. La prononciacion locala es [ka'lɔnjəs] (en prononciacion francesa, seré ka'lonyes); per error, Bénédicte Boyrie-Fénié escriu [kalɔn'jəs] &lt;ref name=BF&gt;Bénédicte Boyrie-Fénié, ''Dictionnaire toponymique des communes, Lot-et-Garonne'', ed. CAIRN e Institut Occitan, Pau, 2012, p. 75&lt;/ref&gt;. A una certana distància de de la comuna, la prononciacion es [ka'lunjəs] &lt;ref&gt;https://web.archive.org/web/20160304030713/http://www.ieo-oc.org/IMG/pdf/Actes_2007-3-Comment_faire_une_recherche_toponymique.pdf p. 35&lt;/ref&gt; (demb la medisha error grafica d'accentuacion). [[Albèrt Dauzat|Dauzat]] explica lo nom per un nom latin d'òme ''Callonius'' e lo sufixe ''-ica'' &lt;ref&gt;Albert Dauzat, Charles Rostaing, ''Dictionnaire étymologique des Noms de Lieux en France'', Librairie Guénégaud, reedicion 1984, p. 133&lt;/ref&gt;, solucion retenguda per B. Boyrie-Fénié. [[Ernèst Negre|Negre]], cité par B. Boyrie-Fénié, avèva una auta explicacion : lo mot ''colonica'', en latin tardiu, « bòrda autrejada a un ''colonus''», çò qu'auré demandat una dissimilacion de mau explicar&lt;ref name=BF/&gt;. Mès ''-ll-'' intervocalica auré donat ''-r-'' e lo nom seré estat ''*Caronjas'' dans l'ipotèsi de Dauzat e de Boyrie-Fénié (lo vilatge es a la periferia deu gascon, mès en quita riba dreta, la toponimia anciana es impecablament gascona e se pòt pas imaginar en riba esquèrra una influéncia lengadociana anciana e pus hòrta). Se cau donc virar cap au nom gallés de riu ''Calona'' o ''Calonia'' &lt;ref&gt;Xavier Delamarre, ''Noms de lieux celtiques de l'Europe ancienne'', ed. Errance, 2012, p. 97&lt;/ref&gt;, demb un sufixe ''-ica'', se lo nom es pas ''Calonia'' (las fòrmas ancianas en ''-ng-'' hèsen supausar pr'aquò que lo nom deu lòc es pas ''*Calonhas/Calònhas''. Lo riu es adara sus la mapa ''ruisseau de Tareyre'', deu nom d'un lòc situat près de sa hont, entre [[La Bastida Castèthamorós|Veirias]] e [[Lairitz e Montcassin|Montcassin]], mès èra benlèu ''Calona'' o ''Calonia''. L'auta solucion seré d'acceptar l'explicacion d'Ernèst Negre, en supausant necessàriament una dissimilacion doriva. La diferéncia de prononciacion entre los lòcs près de la comuna e los lòcs pus lonhs se pòt explicar per la tendéncia normala daus abitants daus darrèrs, qu'entenen pas sovent un nom,  a interpretar en ''-on'' los noms que coneishen devath una fòrma francesa en [-ɔn]. Mès aquò ditz pas çò qu'èra la fòrma d'origina. Normalament, las innovacions començan dens los lòcs concernits e se pòt que lo nom èra ''*Calonjas'', pui qu'estot modificat en ''Calònjas'' : véser lo cas de ''(Senta) Pomponha'', demb un etime segur, lo latin ''Pomponia'', que vengot localament ''[[Pompunha]]''. La question demòra ubèrta. La preséncia de ''-s'' finala, banala en Gasconha dau nòrd-èst, se pòt explicar per un gentilici shens sufixe, ''*los Calonjas/Calònjas'', qu'auré transmés son plurau au nom dau vilatge.

== Istòria ==
{{...}}

== Administracion ==
{{ElegitDebuta|insee= 47046
|Títol= Lista deus cònsols successius}}
{{Elegit |Debuta=  octobre de [[2010]] |Fin= [[2026]]&lt;ref&gt;https://www.sudouest.fr/2020/05/28/lot-et-garonne-les-premieres-installations-des-conseils-municipaux-du-territoire-7519471-3815.php&lt;/ref&gt; |Identitat= François Néraud|Partit=  |Qualitat= retirat  }}
{{Elegit |Debuta= març de [[2001]] |Fin= 2010 |Identitat= Jean-Claude Sorbes |Partit= |Qualitat= pre-retirat de la SEITA }}
{{Elegit |Debuta= junh de [[1995]] |Fin= 2001 |Identitat= Gilbert Barthou |Partit= |Qualitat= }}
{{Elegit |Debuta=  |Fin= 1995 |Identitat= |Partit= |Qualitat= }}
{{ElegitDonadas}}
{{ElegitFin}}
* Avant la refòrma cantonala de 2014, aplicada en 2015, la comuna èra dau canton dau [[Lo Mas d'Agenés|Mas d'Agenés]]; es adara deu canton de las Seuvas/Ahorèsts /daus Bòscs de Gasconha.

== Demografia ==
{{Demografia
|insee= 47046
|1793=854
|1800=700
|1806=801
|1821=782
|1831=972
|1836=1011
|1841=1000
|1846=959
|1851=933
|1856=958
|1861=975
|1866=961
|1872=885
|1876=890
|1881=883
|1886=853
|1891=775
|1896=781
|1901=753
|1906=740
|1911=710
|1921=613
|1926=584
|1931=592
|1936=625
|1946=607
|1954=639
|1962=632
|1968=569
|1975=503
|1982=484
|1990=483
|1999=521
|2005=532
|2006=532
|2007=
|2008=
|2009=
|cassini=6613
|senscomptesdobles= 1962}}
* En {{popfr47|0}} la populacion èra de {{popfr47|046}} abitants e la densitat èra de {{formatnum:{{#expr:({{popfr47|046}}/15.99) round 2}}}} ab/km².

==Lòcs e monuments==

==Personalitats ligadas dab la comuna==

==Véser tanben==
* [[Comunas d'Òut e Garona]]

==Ligams extèrnes==

==Nòtas==
&lt;references/&gt;

{{Portal Gasconha}}

{{Comunas d'Òlt e Garona}}

[[Categoria:Comuna d'Agenés]]
[[Categoria:Comuna de Gasconha]]
[[Categoria:Comuna d'Òlt e Garona]]</text>
      <sha1>h7qkv421931awetvck2megbi6qfp6bm</sha1>
    </revision>
  </page>
  <page>
    <title>Coturas de Garòna</title>
    <ns>0</ns>
    <id>103940</id>
    <revision>
      <id>2508136</id>
      <parentid>2313129</parentid>
      <timestamp>2026-09-02T05:30:37Z</timestamp>
      <contributor>
        <username>InternetArchiveBot</username>
        <id>43230</id>
      </contributor>
      <comment>Rescuing 1 sources and tagging 0 as dead.) #IABot (v2.0.9.5</comment>
      <origin>2508136</origin>
      <model>wikitext</model>
      <format>text/x-wiki</format>
      <text bytes="4059" sha1="6eyxfclw4fkx52nk99cq7i99dds8hqb" xml:space="preserve">{{Infobox vila occitana
 | carta         = oc
 | nom           = Cotoras
 | nom2          = ''Couthures-sur-Garonne''
 | imatge        = Couthures-sur-Garonne_Bords_de_Garonne.jpg
 | descripcion   = En riba de Garòna.
 | lògo          = cap
 | escut         = 
 | escais        =
 | region ist    = {{Gasconha}}&lt;br/&gt; [[Vasadés]]
 | parçan        =
 | region        = [[Navèra Aquitània]]
 | departament   = {{Òut e Garona}}
 | arrondiment   = [[Arrondiment de Marmanda|Marmanda]]
 | canton        = Marmanda-1 ([[Canton de Milhan|Milhan]] avant 2015)
 | intercom      = [[Vath de Garòna Aglomeracion]]
 | insee         = 47074
 | cp            = 47180
 | cònsol        = Jean-Michel Moreau
 | mandat        = [[2020]]-[[2026]]
 | gentilici     = 
 | latitud       = 44.5144 
 | longitud      = 0.0792
 | alt mini      = 12
 | alt mej       =
 | alt maxi      = 22
 | km²           = 6.98
|}}

'''Cotoras'''&lt;ref name = top&gt;[https://web.archive.org/web/20160304030713/http://www.ieo-oc.org/IMG/pdf/Actes_2007-3-Comment_faire_une_recherche_toponymique.pdf]&lt;/ref&gt; o '''Coturas de Garòna''' &lt;ref name=bf&gt;Bénédicte Boyrie-Fénié, ''Dictionnaire toponymique des communes. Lot-et-Garonne'', ed. CAIRN e Institut Occitan, Pau, 2012, p. 100-101&lt;/ref&gt; (''Couthures-sur-Garonne'' en [[francés]]) es ua [[Comuna francesa|comuna]] [[Gasconha|gascona]] de [[Vasadés]] &lt;ref&gt;https://gallica.bnf.fr/ark:/12148/bpt6k9616679v/f159.item.zoom&lt;/ref&gt;, situada dens lo [[departaments franceses|departament]] d'[[Òut e Garona]] e la [[regions francesas|region]] de [[Navèra Aquitània]], &lt;small&gt;ancianament d'[[Aquitània (region)|Aquitània]]&lt;/small&gt;.

==Geografia==
{{...}}
[[Imatge:Map commune FR insee code 47074.png|vignette|upright=1.8|centre|Comunas a l'entorn.]]

==Toponimia==
Lo nom es atestat en latin ''de Culturis'' en 1165 &lt;ref name=bf/&gt;. Lo toponim es prononciat [ku’turəs] dens la comuna, [ku’tyrəs] hòra, fòrma sostenguda peu francés&lt;ref name = top/&gt; e conservacion de la fòrma anciana a distància, l'innovacionacisme caracterizant generalament lo lòc concernit&lt;ref&gt;véser l'exemple de [[Lhautadés]]&lt;/ref&gt;. La fòrma regulara es ''Coturas'' pr'aquò, evolucion normala deu latin ''cultūra'' (''-ū-'' tonic &gt; ''-u-'') e lo nom locau a donc coneishut ua assimilacion vocalica. Bénédicte Boyrie-Fénié manten la grafia '''Coturas de Garòna''', damb ua prononciacion teorica [ku'tyrəs de ga'rɔnə]. Lo sens es de « tèrras cultivadas » &lt;ref name=bf/&gt;. L'apax '''Cotoras''' demanda pas de determinant.

== Istòria ==
{{...}}

==Administracion==
{{ElegitDebuta|insee= 47074
|Títol= Lista deus cònsols successius}}
{{Elegit |Debuta= març de [[2008]] |Fin= [[2026]]&lt;ref&gt;https://www.sudouest.fr/2020/05/28/lot-et-garonne-les-premieres-installations-des-conseils-municipaux-du-territoire-7519471-3815.php&lt;/ref&gt; |Identitat= Jean-Claude Moreau|Partit=  |Qualitat= plombèir-caufatgista}}
{{Elegit |Debuta= junh de [[1995]] |Fin= 2008 |Identitat= Pierre Constans |Partit= |Qualitat= retirat de carpentèir}}
{{Elegit |Debuta= [[1960]] |Fin= 1995 |Identitat= Jean Constans  |Partit= |Qualitat= }}
{{Elegit |Debuta= |Fin= 1960 |Identitat= |Partit= |Qualitat= }}
{{ElegitDonadas}}
{{ElegitFin}}

==Demografia==
{{Demografia
|insee= 47074
|1793=
|1800=
|1806=
|1821=
|1831=
|1836=
|1841=1391
|1846=1428
|1851=1353
|1856=
|1861=
|1866=
|1872=
|1876=1156
|1881=
|1886=
|1891=
|1896=
|1901=
|1906=
|1911=792
|1921=
|1926=
|1931=
|1936=
|1946=
|1954=
|1962=564
|1968=
|1975=
|1982=
|1990=
|1999=399
|2005=406
|2006=
|2007=
|2008=
|2009=
|cassini=
|senscomptesdobles= 1962}}
* En {{popfr47|0}} la populacion èra de {{popfr47|074}} abitants e la densitat èra de {{formatnum:{{#expr:({{popfr47|074}}/6.98) round 2}}}} ab/km².

==Lòcs e monuments==

== Personalitats ligadas damb la comuna ==

==Véser tanben==
* [[Comunas d'Òut e Garona]]

==Ligams extèrnes==

== Nòtas==
&lt;references/&gt;

{{Portal Gasconha}}

{{Comunas d'Òlt e Garona}}

[[Categoria:Comuna de Vasadés]]
[[Categoria:Comuna d'Òlt e Garona]]
[[Categoria:Comuna de Gasconha]]</text>
      <sha1>6eyxfclw4fkx52nk99cq7i99dds8hqb</sha1>
    </revision>
  </page>
  <page>
    <title>Poaceae</title>
    <ns>0</ns>
    <id>135880</id>
    <revision>
      <id>2508122</id>
      <parentid>2340536</parentid>
      <timestamp>2026-09-01T21:06:16Z</timestamp>
      <contributor>
        <username>Egilus</username>
        <id>56967</id>
      </contributor>
      <comment>It seems it was a mistake :) eonomic -&gt; economic</comment>
      <origin>2508122</origin>
      <model>wikitext</model>
      <format>text/x-wiki</format>
      <text bytes="4203" sha1="nr5yoi5bco1yhuybrbctjfjuo144ov1" xml:space="preserve">{{Taxobox debuta | vegetal | ''Poaceae'' | Illustration_Secale_cereale0.jpg | ''Secale cereale'', lo [[segal]] &lt;br&gt;&lt;small&gt;(illustracion botanica planca tirada de ''Flora von Deutschland, Österreich und der Schweiz'' d'[[Otto Wilhelm Thomé]], 1885, [[Gera]])&lt;/small&gt;.|| classification=APGIII }}
{{Taxobox | clad | Angiospèrmes }}
{{Taxobox | clad | Monocotiledonèas }}
{{Taxobox | clad | Commelinidèas }}
{{Taxobox | òrdre | Poales }}
{{Taxobox taxon | vegetal | familha | Poaceae | ([[Robert Brown (botanista)|R.Br.]]) [[John Hendley Barnhart|Barnh.]], [[1895]]{{Bioref|Tropicos|28 novembre 2017|ref}} }}
{{Taxobox taxons |'''Sosfamilhas'''&lt;br&gt;&lt;small&gt;(segon Soreng ''et al.'', 2015)&lt;/small&gt;
* ''[[Anomochlooideae]]'' &lt;small&gt;[[Robert Knud Friedrich Pilger|Pilg.]] ex [[Eva Hedwig Ingeborg Potztal|Potztal]],&lt;/small&gt;
* ''[[Aristidoideae]]'' &lt;small&gt;[[José Aristida Caro|Caro]]&lt;/small&gt;
* ''[[Arundinoideae]]'' &lt;small&gt;[[Barthélemy Dumortier|Dumortier]]&lt;/small&gt;
* ''[[Bambusoideae]]'' &lt;small&gt;[[Christian Luerssen|Luerss.]]&lt;/small&gt;
* ''[[Chloridoideae]]'' &lt;small&gt;[[Karl Sigismund Kunth|Kunth]] ex [[Carl Traugott Beilschmied|Beilschm.]]&lt;/small&gt;
* ''[[Danthonioideae]]'' &lt;small&gt;[[Hans Peter Linder|H.P. Linder]] &amp; [[Nigel P. Barker|N.P. Barker]]&lt;/small&gt;
* ''[[Micrairoideae]]'' &lt;small&gt;[[Robert Knud Friedrich Pilger|Pilg.]]&lt;/small&gt;
* ''[[Oryzoideae]]'' &lt;small&gt;[[Karl Sigismund Kunth|Kunth]] ex [[Carl Traugott Beilschmied|Beilschm.]]&lt;/small&gt;
* ''[[Panicoideae]]'' &lt;small&gt;[[Heinrich Friedrich Link|Link]]&lt;/small&gt;
* ''[[Pharoideae]]'' &lt;small&gt;[[Lynn G. Clark|L.G.Clark]] &amp; [[Emmet J. Judziewicz|Judz.]]&lt;/small&gt;
* ''[[Pooideae]]'' &lt;small&gt;[[George Bentham|Benth.]]&lt;/small&gt;
* ''[[Puelioideae]]'' &lt;small&gt;[[Lynn G. Clark|L.G.Clark]], [[Mikio Kobayashi|M.Kobay.]], [[Sarah Mathews|S.Mathews]], [[Russell Edwin Spangler|Spangler]] &amp; [[Elizabeth Anne Kellogg|E.A.Kellogg]]&lt;/small&gt;}}
{{Taxobox sinonims|* ''Gramineae'' &lt;small&gt;[[Antoine-Laurent de Jussieu|Juss.]]&lt;/small&gt;}}
{{Taxobox fin}}

Las '''Poaceae''' o '''Gramineae''' son una granda [[familha (biologia)|familha]] gaireben omnipresenta de [[Magnoliophyta|plantas de flors]] monocotiledònas conegudas amb lo nom de graminèas. Comprend las graminèas cerealièras, los bambos e las graminèas de las pradas naturalas e d'espècias cultivadas pels pelencs e paturatges. Aquelas son comunament ditas collectivament erbas.

Amb aperaquí 780 genres e 12 000 espècias, las Poaceae son la cinqena pus granda familha de plantas, après las [[Asteraceae]], [[Orchidaceae]], [[Fabaceae]] e [[Rubiaceae]]. 

Las Poacèas son la familha vegetala pus importanta sul plan economic, que fornisson d'aliments de basa a partir de las culturas cerealièras domesticas talas que lo [[milh]], lo [[blat]], lo [[ris]], l'[[òrdi]] e lo [[milh menut]], e d'aliments pel bestial. Fornisson, per la consomacion umana dirècta, un pauc mai de la mitat (51%) de tota l'energia alimentària; lo ris provesís 20%, lo blat 20%, lo milh 5,5% e las autras cerealas 6%. D'unes membres de las Poacèas servisson coma materials de construccion (bambó, restoble e palha); d'autres pòdon provesir una font de biocarburant, principalament via la conversion del milh en [[etanòl]].

Las graminèas an de cambas cavas levat als noses e de fuèlhas altèrnas estreitas portadas sus dos rengs. La partida inferiora de cada fuèlha renferma la [[camba (botanica)|camba]], formant un estug. Laa fuèlhas butan a partir de la basa del limbe, una adaptacion li permeton de faire fàcia a de brostatges freqüents.

Òm estima que las pradas talas que la [[savana]] e la prada ont las erbas son dominantas representan 40,5% de la superfícia terrèstra, levat [[Groenlàndia]] e [[Antartida]]. Las graminèas constituisson tanben une partida importanta de la vegetacion dins nombroses autres abitats, especialament las zonas umidas, los bòsques e la [[tondra]].

E mai que sián comunament dits «erbas», les erbièrs marins, los joncs e las èrbas de cotèla fan pas partit d'aquela familha. Los joncs e las èrbas de cotèla son aparentats a las Poaceae, essent membres de l'òrdre dels [[Poales]], mas los erbièrs marins son membres de l'òrdre dels [[Alismatales]].
[[categoria:Poaceae|*]]</text>
      <sha1>nr5yoi5bco1yhuybrbctjfjuo144ov1</sha1>
    </revision>
  </page>
  <page>
    <title>Ç</title>
    <ns>0</ns>
    <id>137095</id>
    <revision>
      <id>2508146</id>
      <parentid>2508088</parentid>
      <timestamp>2026-09-02T08:50:36Z</timestamp>
      <contributor>
        <username>Sovenhic</username>
        <id>36254</id>
      </contributor>
      <comment>/* Distincion entre la cedilha (¸), la virgula (,) e l'ogonek (˛) */</comment>
      <origin>2508146</origin>
      <model>wikitext</model>
      <format>text/x-wiki</format>
      <text bytes="4092" sha1="s4bii17uhjaw0o4k4tq9wuqwupgue94" xml:space="preserve">{{esbòs}}
La letra '''Ç''' '''ç''', apelada '''ce cedilha''''','' es una letra modificada de l'[[alfabet latin]]. Compren la letra de basa '''C c''' amb un [[signe diacritic]] en dessota que s'apèla una '''cedilha''' ('''¸'''). La letra '''Ç ç''' es un usatge tipic de l'[[occitan]] e de qualques autras lengas.

En [[turc]], la cedilha se tròba non solament jos la letra '''Ç ç''' mas tanben jos la letra '''Ş ş'''.

== Usatge de basa segon las lengas ==
La foncion de la '''ç''' vària segon las lengas.

=== En occitan, catalan, aragonés, portugués, arpitan e francés ===
En [[occitan]], [[catalan]], [[aragonés]], [[portugués]], [[Francoprovençal|arpitan]] e [[francés]], la '''ç''' marca lo son [s] davant ''a, o, u'' e en fin de mot; dins aquelas posicions, se i aguèsse pas de cedilha, la '''c''' se prononciariá [k]. Exemples en occitan: ''dançar, çò, cançon / chançon, torçut, braç, doç, feròç, avanç, Vincenç, cèrç''. 

Cal precisar qu'en [[occitan]] [[auvernhat]], lo son [s] deven [ʃ] dins las sequéncias '''ci, çu'''.

Cal precisar tanben que dins certans dialèctes [[Occitan|occitans]], dins de mots que i a, en fin de mot, la '''-ç''' finala pòt passar del son [s] a un amudiment. Per exemple, en [[Lemosin (dialecte)|lemosin]]: ''braç'' ['braː], ''doç'' ['duː], ''bauç'' ['baw] (mas ''feròç'' [fe'rɔs]). E tanben en [[Provençau|provençal]]: ''bauç'' ['baw] (mas ''braç'' ['bʁas], ''doç'' ['dus], ''feròç'' [fe'rɔs])...

La '''ç''' es totalament impossibla davant las letras ''e, i, y'': dins aquelas posicions, sufís d'escriure una ''c'' sens cedilha per obténer lo son [s]. Exemples en occitan: ''cent, nacion'' (non pas *''&lt;s&gt;çent&lt;/s&gt;'', *''&lt;s&gt;naçion&lt;/s&gt;''). 

La preséncia de '''-ç''' en fin de mot es correnta en occitan, catalan e aragonés. Per contra una '''-ç''' finala es pas possibla en portugués, arpitan e francés. 

=== En friolan ===
En [[friolan]], la '''ç''' marca lo son [tʃ] davant ''a, o, u'' e en fin de mot; dins aquelas posicions, se i aguèsse pas de cedilha, la '''c''' se prononciariá [k]. 

La '''ç''' es impossibla davant las letras ''e, i'': dins aquelas posicions, sufís d'escriure una '''c''' sens cedilha per obténer lo son [tʃ].

=== En albanés e en turc ===
En [[albanés]] e en [[turc]], la '''ç''' se pronóncia [tʃ] e se pòt trobar en totas posicions, e mai davant ''e, i, y''. 

En [[turc]] la cedilha se tròba jos la letra '''ç''' que se pronóncia [tʃ], e tanben jos la letra '''ş''' que se pronóncia [ʃ].

== Òrdre alfabetic ==
I a de lengas coma l'[[occitan]], lo [[catalan]], lo [[portugués]], l'[[aragonés]], l'[[Francoprovençal|arpitan]], lo [[francés]] e lo [[friolan]] que classifican la '''ç''' coma simpla variacion de la letra [[c|'''c''']]. La '''ç''' amb cedilha se classa dins l'[[Alfabet|òrdre alfabetic]] coma una '''c''' sens cedilha.

D'autras lengas coma lo [[turc]] e l'[[albanés]] fan de la '''ç''' una letra distinta de la '''c'''. Las doas letras de mesclan pas dins l'òrdre alfabetic.

== Distincion entre la cedilha (¸), la virgula (,) e l'ogonek (˛) ==
La cedilha ('''¸ → Ç ç Ş ş''') se deu pas confondre amb d'autres signes diacritics coma la [[virgula]] (''',''') e l'[[ogonek]] ('''˛''').

* La [[virgula]] jos una letra (''', →''' '''Ș ș Ț ț''') es un signe tipic del [[romanés]]. Los especialistas del romanés insistisson per i utilizar una virgula (''',''') e desconselhan la cedilha ('''¸'''). De mai en mai de polissas de caractèrs fan una virgula corrècta dins las letras romanesas '''Ș ș''' e '''Ț ț''', mas qualques polissas confondon encara la virgula e la cedilha. 
** La [[virgula]] jos una letra s'utiliza tanben en [[leton]], mas certanas polissas de caractèrs confondon encara la virgula e la cedilha dins lo dessenh de las letras letonas (''', →''' '''Ģ ģ Ķ ķ Ļ ļ Ņ ņ''').
* L'[[ogonek]] ('''˛ →''' '''Ą ą Ę ę Į į Ǫ ǫ Ų ų''') es un signe tipic del [[polonés]], del [[cashob]], del [[lituanian]] e de divèrsas lengas d'America coma lo [[navaho]].</text>
      <sha1>s4bii17uhjaw0o4k4tq9wuqwupgue94</sha1>
    </revision>
    <revision>
      <id>2508147</id>
      <parentid>2508146</parentid>
      <timestamp>2026-09-02T08:53:21Z</timestamp>
      <contributor>
        <username>Sovenhic</username>
        <id>36254</id>
      </contributor>
      <origin>2508147</origin>
      <model>wikitext</model>
      <format>text/x-wiki</format>
      <text bytes="4284" sha1="gmqtrvyp8jkh4qxrs8dewdueg1i2hx5" xml:space="preserve">{{esbòs}}
La letra '''Ç''' '''ç''', apelada '''ce cedilha''''','' es una letra modificada de l'[[alfabet latin]]. Compren la letra de basa '''C c''' amb un [[signe diacritic]] en dessota que s'apèla una '''cedilha''' ('''¸'''). La letra '''Ç ç''' es un usatge tipic de l'[[occitan]] e de qualques autras lengas.

En [[turc]], la cedilha se tròba non solament jos la letra '''Ç ç''' mas tanben jos la letra '''Ş ş'''.

La cedilha ('''¸ → Ç ç Ş ş''') se deu pas confondre amb d'autres signes diacritics coma la [[virgula]] (''',''' '''→ Ș ș Ț ț''') e l'[[ogonek]] ('''˛''' '''→ Ą ą Ę ę''').

== Usatge de basa segon las lengas ==
La foncion de la '''ç''' vària segon las lengas.

=== En occitan, catalan, aragonés, portugués, arpitan e francés ===
En [[occitan]], [[catalan]], [[aragonés]], [[portugués]], [[Francoprovençal|arpitan]] e [[francés]], la '''ç''' marca lo son [s] davant ''a, o, u'' e en fin de mot; dins aquelas posicions, se i aguèsse pas de cedilha, la '''c''' se prononciariá [k]. Exemples en occitan: ''dançar, çò, cançon / chançon, torçut, braç, doç, feròç, avanç, Vincenç, cèrç''. 

Cal precisar qu'en [[occitan]] [[auvernhat]], lo son [s] deven [ʃ] dins las sequéncias '''ci, çu'''.

Cal precisar tanben que dins certans dialèctes [[Occitan|occitans]], dins de mots que i a, en fin de mot, la '''-ç''' finala pòt passar del son [s] a un amudiment. Per exemple, en [[Lemosin (dialecte)|lemosin]]: ''braç'' ['braː], ''doç'' ['duː], ''bauç'' ['baw] (mas ''feròç'' [fe'rɔs]). E tanben en [[Provençau|provençal]]: ''bauç'' ['baw] (mas ''braç'' ['bʁas], ''doç'' ['dus], ''feròç'' [fe'rɔs])...

La '''ç''' es totalament impossibla davant las letras ''e, i, y'': dins aquelas posicions, sufís d'escriure una ''c'' sens cedilha per obténer lo son [s]. Exemples en occitan: ''cent, nacion'' (non pas *''&lt;s&gt;çent&lt;/s&gt;'', *''&lt;s&gt;naçion&lt;/s&gt;''). 

La preséncia de '''-ç''' en fin de mot es correnta en occitan, catalan e aragonés. Per contra una '''-ç''' finala es pas possibla en portugués, arpitan e francés. 

=== En friolan ===
En [[friolan]], la '''ç''' marca lo son [tʃ] davant ''a, o, u'' e en fin de mot; dins aquelas posicions, se i aguèsse pas de cedilha, la '''c''' se prononciariá [k]. 

La '''ç''' es impossibla davant las letras ''e, i'': dins aquelas posicions, sufís d'escriure una '''c''' sens cedilha per obténer lo son [tʃ].

=== En albanés e en turc ===
En [[albanés]] e en [[turc]], la '''ç''' se pronóncia [tʃ] e se pòt trobar en totas posicions, e mai davant ''e, i, y''. 

En [[turc]] la cedilha se tròba jos la letra '''ç''' que se pronóncia [tʃ], e tanben jos la letra '''ş''' que se pronóncia [ʃ].

== Òrdre alfabetic ==
I a de lengas coma l'[[occitan]], lo [[catalan]], lo [[portugués]], l'[[aragonés]], l'[[Francoprovençal|arpitan]], lo [[francés]] e lo [[friolan]] que classifican la '''ç''' coma simpla variacion de la letra [[c|'''c''']]. La '''ç''' amb cedilha se classa dins l'[[Alfabet|òrdre alfabetic]] coma una '''c''' sens cedilha.

D'autras lengas coma lo [[turc]] e l'[[albanés]] fan de la '''ç''' una letra distinta de la '''c'''. Las doas letras de mesclan pas dins l'òrdre alfabetic.

== Distincion entre la cedilha (¸), la virgula (,) e l'ogonek (˛) ==
La cedilha ('''¸ → Ç ç Ş ş''') se deu pas confondre amb d'autres signes diacritics coma la [[virgula]] (''',''') e l'[[ogonek]] ('''˛''').

* La [[virgula]] jos una letra (''', →''' '''Ș ș Ț ț''') es un signe tipic del [[romanés]]. Los especialistas del romanés insistisson per i utilizar una virgula (''',''') e desconselhan la cedilha ('''¸'''). De mai en mai de polissas de caractèrs fan una virgula corrècta dins las letras romanesas '''Ș ș''' e '''Ț ț''', mas qualques polissas confondon encara la virgula e la cedilha. 
** La [[virgula]] jos una letra s'utiliza tanben en [[leton]], mas certanas polissas de caractèrs confondon encara la virgula e la cedilha dins lo dessenh de las letras letonas (''', →''' '''Ģ ģ Ķ ķ Ļ ļ Ņ ņ''').
* L'[[ogonek]] ('''˛ →''' '''Ą ą Ę ę Į į Ǫ ǫ Ų ų''') es un signe tipic del [[polonés]], del [[cashob]], del [[lituanian]] e de divèrsas lengas d'America coma lo [[navaho]].</text>
      <sha1>gmqtrvyp8jkh4qxrs8dewdueg1i2hx5</sha1>
    </revision>
  </page>
  <page>
    <title>Sultanat de Sennar</title>
    <ns>0</ns>
    <id>166433</id>
    <revision>
      <id>2508120</id>
      <parentid>2421366</parentid>
      <timestamp>2026-09-01T19:54:08Z</timestamp>
      <contributor>
        <username>Nicolas Eynaud</username>
        <id>6858</id>
      </contributor>
      <origin>2508120</origin>
      <model>wikitext</model>
      <format>text/x-wiki</format>
      <text bytes="3294" sha1="n6g27svxgmuf5o9alsga0703utmakwy" xml:space="preserve">{{Dialècte Provençau}}

Lo '''Sultanat de Sennar''' (ò '''Reiaume Funj''') es un reiaume de la Vau de [[Nil]] qu'existiguèt de [[1504]] a [[1821]]. Fondat per lei Funj, representèt un poder regionau dins la vau mejana de Nil fins au començament dau sègle XIX.

== Formacion e periòde funj ==

Lei Funj èran de nomadas d'origina cushitica ò nilotica venguts dau sud de la region dau [[Nil Blau]] aprofichant probablament l'afebliment de Nubia per venir s'installar dins la [[Vau de Nil]]. Foguèron imitats per de tribüs arabas vengudas d'[[Egipte]]. Militarament pus poderós, lei Funjs vassalizèron leis Arabis e conquistèron pauc a pauc la region. La conquista d'Alodia foguèt probablament l'eveniment major d'aquelei campanhas car lo sultanat se formèt a partir de l'eiretatge [[cultura]]u e [[politica|politic]] d'aquel [[estat]].

Pasmens, lei senhors novèus de la region adoptèron l'[[islam]] coma religion entraïnant la disparicion dau [[cristianisme]]. Autre aspèct important, lei tribüs a l'origina de la conquista gardèron un poder important. Ansin, ai sègles XVII e XVIII, la senhoriá dirècta dei sultans funjs installats a [[Sennar]] s'estendiá solament dins lo sud dau reiaume. Au nòrd, lei caps arabes gardèron son autonòmia.

== Periòde Hamaj e disparicion ==
[[File:Vau de Nil au començament dau sègle XVIII.png|thumb|180px|Vau de Nil au començament dau sègle XVIII.]]
Au començament dau sègle XVIII, de revòutas intèrnas dins lo sud afebliguèron la dinastia dei sultans. [[Badi IV]] ([[1724]]-[[1747]]) assaièt de reformar l'armada ambé la creacion d'un còrs important de soudats esclaus mai foguèt reversat per un generau dich [[Abu Likaylik]] dau clan dei Hamaj. D'origina desconeguda, aqueu clan — que fasiá partida ni dei tribüs aràbias ni dau pòble funj — gardèt la direccion dau reiaume tot en mantenent oficialament au poder la dinastia funj. Dins aquò, deguèron afrontar una tiera de contestacions intèrnas qu'afebliguèron mai lo sultanat. Ansin, au sègle XIX, lei caps tribüs dau nòrd e lei senhors pus importants dau reiaume èran ''de facto'' totalament independents.

Ansin, en [[1820]]-[[1821]], quand una armada turcoegipciana mandada per [[Mehemet Ali]] arribèt per conquistar la vau mejana de [[Nil]], lo còrs expedicionari turc rescontrèt ges de resisténcia importanta. Lo cap dei Hamaj s'enfugiguèt en direccion d'[[Etiopia]] e lo sultan [[Badi VI]] prepausèt d'espereu sa somission en cambi d'una pension per eu e son ostau.

En revènge, la somission dei tribüs de la region foguèt relativa e l'introduccion dau sistèma fiscau egipcian entraïnèt l'insureccion dei clans pus poderós de la Vau. La rebellion foguèt finalament reprimida en [[1824]] e de renfòrç importants foguèron mandats d'[[Egipte]] per installar de [[garnison]]s e tenir lo país. En particular, foguèt fondat a la confluéncia dei [[Nil Blau]] e [[Nil Blanc|Blanc]] lo fòrt de [[Khartom]] que conoguèt un desvolopament rapide e se transformèt en [[vila]].

== Liames intèrnes ==

* [[Sodan]].

== Bibliografia ==

== Nòtas e referéncias ==
&lt;references/&gt;

[[Categoria:Istòria de Sodan]]
[[Categoria:Istòria d'Etiopia]]
[[Categoria:Istòria d'Eritrèa]]
[[Categoria:Estat disparegut]]
[[Categoria:Sultanat]]</text>
      <sha1>n6g27svxgmuf5o9alsga0703utmakwy</sha1>
    </revision>
    <revision>
      <id>2508121</id>
      <parentid>2508120</parentid>
      <timestamp>2026-09-01T19:54:38Z</timestamp>
      <contributor>
        <username>Nicolas Eynaud</username>
        <id>6858</id>
      </contributor>
      <origin>2508121</origin>
      <model>wikitext</model>
      <format>text/x-wiki</format>
      <text bytes="3296" sha1="oxctym7spqsdefjwph1zb6o0nu0pmb4" xml:space="preserve">{{Dialècte Provençau}}

[[File:Vau de Nil au començament dau sègle XVIII.png|thumb|180px|Vau de Nil au començament dau sègle XVIII.]]

Lo '''Sultanat de Sennar''' (ò '''Reiaume Funj''') es un reiaume de la Vau de [[Nil]] qu'existiguèt de [[1504]] a [[1821]]. Fondat per lei Funj, representèt un poder regionau dins la vau mejana de Nil fins au començament dau sègle XIX.

== Formacion e periòde funj ==

Lei Funj èran de nomadas d'origina cushitica ò nilotica venguts dau sud de la region dau [[Nil Blau]] aprofichant probablament l'afebliment de Nubia per venir s'installar dins la [[Vau de Nil]]. Foguèron imitats per de tribüs arabas vengudas d'[[Egipte]]. Militarament pus poderós, lei Funjs vassalizèron leis Arabis e conquistèron pauc a pauc la region. La conquista d'Alodia foguèt probablament l'eveniment major d'aquelei campanhas car lo sultanat se formèt a partir de l'eiretatge [[cultura]]u e [[politica|politic]] d'aquel [[estat]].

Pasmens, lei senhors novèus de la region adoptèron l'[[islam]] coma religion entraïnant la disparicion dau [[cristianisme]]. Autre aspèct important, lei tribüs a l'origina de la conquista gardèron un poder important. Ansin, ai sègles XVII e XVIII, la senhoriá dirècta dei sultans funjs installats a [[Sennar]] s'estendiá solament dins lo sud dau reiaume. Au nòrd, lei caps arabes gardèron son autonòmia.

== Periòde Hamaj e disparicion ==

Au començament dau sègle XVIII, de revòutas intèrnas dins lo sud afebliguèron la dinastia dei sultans. [[Badi IV]] ([[1724]]-[[1747]]) assaièt de reformar l'armada ambé la creacion d'un còrs important de soudats esclaus mai foguèt reversat per un generau dich [[Abu Likaylik]] dau clan dei Hamaj. D'origina desconeguda, aqueu clan — que fasiá partida ni dei tribüs aràbias ni dau pòble funj — gardèt la direccion dau reiaume tot en mantenent oficialament au poder la dinastia funj. Dins aquò, deguèron afrontar una tiera de contestacions intèrnas qu'afebliguèron mai lo sultanat. Ansin, au sègle XIX, lei caps tribüs dau nòrd e lei senhors pus importants dau reiaume èran ''de facto'' totalament independents.

Ansin, en [[1820]]-[[1821]], quand una armada turcoegipciana mandada per [[Mehemet Ali]] arribèt per conquistar la vau mejana de [[Nil]], lo còrs expedicionari turc rescontrèt ges de resisténcia importanta. Lo cap dei Hamaj s'enfugiguèt en direccion d'[[Etiopia]] e lo sultan [[Badi VI]] prepausèt d'espereu sa somission en cambi d'una pension per eu e son ostau.

En revènge, la somission dei tribüs de la region foguèt relativa e l'introduccion dau sistèma fiscau egipcian entraïnèt l'insureccion dei clans pus poderós de la Vau. La rebellion foguèt finalament reprimida en [[1824]] e de renfòrç importants foguèron mandats d'[[Egipte]] per installar de [[garnison]]s e tenir lo país. En particular, foguèt fondat a la confluéncia dei [[Nil Blau]] e [[Nil Blanc|Blanc]] lo fòrt de [[Khartom]] que conoguèt un desvolopament rapide e se transformèt en [[vila]].

== Liames intèrnes ==

* [[Sodan]].

== Bibliografia ==

== Nòtas e referéncias ==
&lt;references/&gt;

[[Categoria:Istòria de Sodan]]
[[Categoria:Istòria d'Etiopia]]
[[Categoria:Istòria d'Eritrèa]]
[[Categoria:Estat disparegut]]
[[Categoria:Sultanat]]</text>
      <sha1>oxctym7spqsdefjwph1zb6o0nu0pmb4</sha1>
    </revision>
  </page>
  <page>
    <title>Bussa</title>
    <ns>0</ns>
    <id>173389</id>
    <revision>
      <id>2508129</id>
      <parentid>2154511</parentid>
      <timestamp>2026-09-02T02:55:04Z</timestamp>
      <contributor>
        <username>InternetArchiveBot</username>
        <id>43230</id>
      </contributor>
      <comment>Rescuing 1 sources and tagging 0 as dead.) #IABot (v2.0.9.5</comment>
      <origin>2508129</origin>
      <model>wikitext</model>
      <format>text/x-wiki</format>
      <text bytes="2087" sha1="hnedpzk84vlbj8qcy3dtrn64vhu10p1" xml:space="preserve">{{Infobox Lenga|Lenga=Bussa {{-}}''mositacha''|nom=|nominatiu=
|colorfamilha=gold
|colorfons=#FEF3B6
|País= [[Etiopia]]
|Regions=
|personas=1500-6000
|n=
|familha=[[lengas afroasiaticas]]
:-[[lengas coshiticas]]
::-[[lengas coshiticas orientalas de las tèrras bassas]]
:::-lengas omo-tana
::::-lengas oromoïdas
:::::-lengas konsoïdas
::::::-bus{{-}}sa
|tipologia=
|status=
|academia=
|iso-1=
|iso-2=
|iso-3=pas de còdi
|iso-6=
|iso-6P=
|sil=
|grop=
|mòstra=}}&lt;!--Article redigit en lengadocian--&gt;
Lo '''bussa''' (o mosiya, autonim, '''mositacha'''&lt;ref name=&quot;H&quot;&gt;Harlow 2016, p. 3-4.&lt;/ref&gt;) es una lenga del grop de la [[lengas per familha|familha de lengas]] [[lengas afroasiaticas|afroasiatica]] de la branca [[lengas coshiticas|coshitica]], parlada en [[Etiopia]].

== Localisacion ==
Lo bussa es parlat dins la zòna Omo del Nòrd de la Region dels pòbles del Sud, près del [[lac Chamo]]&lt;ref name=&quot;H9&quot;&gt;Harlow 2016, p. 9.&lt;/ref&gt;. Los bussa se nomenan mosiya, lo tèrme bussa es utilizat per los pòbles vesins.

== Vitalitat ==
Los bussa son 19000, mas solament una part de la populacion parla encara la lenga. Las estimacions varian de 1500 (Dimmendaal e Voeltz 2007) e 6000 locutors (Wedekind 2002)&lt;ref&gt;Harlow 2016, p. 11.&lt;/ref&gt;. Dins lo nòrd del país bussa, lo [[zayse]], una [[lengas omoticas|lenga omotica]] remplaça lo mositacha. D'autres bussa parlan [[oromo]] o [[gamo]]&lt;ref&gt;Harlow 2016, p. 15.&lt;/ref&gt;. La lenga es menaçada.

== Classificacion ==
Lo bussa es una [[lengas coshiticas orientalas de las tèrras bassas|lenga coshitica orientala de las tèrras bassas]]. Fa partida d'un pichon sosgrop apelat konsoïd, que las autras lengas son lo [[konso]] e lo [[dirasha]].

== Referéncias ==
&lt;references /&gt;

== Fonts ==
* {{en}} Erika Harlow, 2016, ''[https://web.archive.org/web/20220411175526/https://www.canil.ca/wordpress/wp-content/uploads/2016/09/Harlow_Erica_final-thesis.pdf Phonology of Mosiye]'', tèsa, Trinity Western University.

[[categoria:Inventari de lengas]]
[[Categoria:Lenga coshitica orientala de las tèrras bassas]]
[[Categoria:Lenga d'Etiopia]]</text>
      <sha1>hnedpzk84vlbj8qcy3dtrn64vhu10p1</sha1>
    </revision>
  </page>
  <page>
    <title>Danièl Meier (compositor)</title>
    <ns>0</ns>
    <id>185056</id>
    <revision>
      <id>2508137</id>
      <parentid>2464143</parentid>
      <timestamp>2026-09-02T05:53:45Z</timestamp>
      <contributor>
        <username>InternetArchiveBot</username>
        <id>43230</id>
      </contributor>
      <comment>Rescuing 1 sources and tagging 0 as dead.) #IABot (v2.0.9.5</comment>
      <origin>2508137</origin>
      <model>wikitext</model>
      <format>text/x-wiki</format>
      <text bytes="12750" sha1="a6yq5ena4bmgfq7r61i3kne60m9la5s" xml:space="preserve">{{Dialècte Gascon}}
 
'''Danièl Meier'''&lt;ref group=&quot;N&quot;&gt;Danièl e pas Dàniel. [https://web.archive.org/web/20220115050105/https://www.locongres.org/images/flipbook/lexics/prenoms/files/assets/basic-html/index.html#22][https://web.archive.org/web/20220115050120/https://ieo-oc.org/spip.php?page=article&amp;id_article=290]&lt;/ref&gt;&lt;ref group=&quot;N&quot;&gt;Segon [https://web.archive.org/web/20220420030956/http://www.jeantosti.com/noms/m6.htm Joan Tosti], lo nom de familha ''Meier'' qu'ei d'origina alemana d'Alsàcia. Cau pas l'occitanizar en -ièr.&lt;/ref&gt;, bearnés e soísse (Kirchdorf, BE), vadut lo 22 de heurèr de 1934 a [[Pau]] e mort a [[Ortès]] lo 25 de julhet de 2004. Qu'ei un compositor, cap de canteria e cap d'orquèstra. Qu'ei lo fondator de l'[https://archive.wikiwix.com/cache/index2.php?url=http%3A%2F%2Fdacamera-auvergne.com#federation=archive.wikiwix.com&amp;tab=url Ensemble Vocau Da Camera]&lt;ref&gt;[http://dacamera-auvergne.com/ ''Ensemble Vocau Da Camera'']  [https://www.discogs.com/fr/artist/4901975-Ensemble-Vocal-Da-Camera discografia].&lt;/ref&gt;

==Biografia==
Que's hè los estudis a l'[https://www.ecolenormalecortot.com/ Escòla Normau de Musica de París]. Qu'a lavetz lo parat d'estudiar l'armonia dab Suzanne Pelliot, lo contrapunt e la fuga dab [[:fr:Andrée_Vaurabourg|Andrée Vaurabourg]], l'òrgue dab [[:fr:Suzanne_Chaisemartin|Suzanne Chaisemartin]] e la composicion dab [[:fr:Henri_Dutilleux|Henri Dutilleux]] e [[:fr:Maurice_Ohana|Maurice Ohana]].

Qu'i obteng licencias de contrapunt e de fugua e lo purmèr pretz de composicion.

Nomat en 1969 a la [[:fr:Maison_de_la_culture_de_Bourges|Maison de la Cultura de Bourges]], que hè créisher ua activitat de comte har dans lo maine de l'animacion musicau e lo cant corau.

De mei, qu'ei a l'initiativa d'ua programacion qui a invitat artistas màgers d'aquesta temporada e hèit ua part grana a la musica contemporanèa.

En medish temps, qu'ei l'un deus purmèrs a desvolopar un servici d'animacion musicau dens los mitans escolari e rurau.

En 1975, que dèisha la [[:fr:Maison_de_la_culture_de_Bourges|Maison de la Cultura de Bourges]] tà consacra's mei intensament a la composicion. Que gavida quauquas annadas l'Escòla de Musica de [[Tièrn|Tiern]] en Auvernha, puish ua classa d'armonia, contrapunt, fuga, composicion e analisi au [[:fr:Conservatoire_à_rayonnement_régional_de_Clermont-Ferrand|Conservatòri Nationau de Region de Clarmont-d'Auvernha]], Que fonda tanben ua associacion de diffusion de la musica de uei qui harà vàder lo [[:fr:Festival_des_musiques_démesurées|Hestenau de las musicas desmesuradas]] en 1999.

Danièl Meier qu'a recebut mantuas comandas du Ministèri deus Ahars Culturaus, de Ràdio-França e de mantus hestenaus : Avinhon, Ville d'Avray, hestenau estivenc de París, Bordèu, Viena (Austria), Peterborough en Anglatèrra, Ludwigburg en Alemanha.

La soa musica que hè mustra de la soa oposicion a tota traca d'academisme.

==Ensenhament==
Que gavidé quauquas annadas l'Escòla de Musica de [[Tièrn|Tiern]] en Auvernha.

Qu'estó professor d'escritura e de composicion au [[:fr:Conservatoire_à_rayonnement_régional_de_Clermont-Ferrand|Conservatòri Nationau de Region de Clarmont-d'Auvernha]] de 1975 dinc'à 1995.

==Òbras==


'''Orquèstra :'''
[[Fichièr:Dàniel Meièr particion.jpg|vinheta|616x616px]]
''• Images'' (1969).

''• Ode'' (1971), creada per e tà l'Orquèstra de Crampa de l'O.R.T.F. en 1972 - ''durada'' : 13'30

• Semen (1972), Comanda de l'O.R.T.F.  - orquèstra sinfonic, quintet de còrdas sòlo, piano e citara - ''durada'' : 17'

''• Vitrail I'' (1979) -  Comanda creada per e tà l'Orquèstra d'Armonia de la Polícia Nationau - ''durada'' : 12'

• ''Vitrail II'' (1981) -  2 flabutas, 2 clarins, 2 clarinetas, 2 bassons, 2 còrns, 2  trompetas , 2 trombònes, 1 tuba - ''durada'' : 12'

• ''Throw Light On'' (2003) - clarin en la, clarineta baisha e orquèstra sinfonic - ''durada'' : 15'


'''Òbras dab comedian o contaire :'''

• ''[[:fr:Les_Pâques_à_New_York|Les Pâques à New York]]'' (1974), tèxte deu Blaise Cendrars - quartet dab 1 comedian ([[:fr:Alain_Meilland|Alain Meilland]]) e andadas Martenot - ''durada'' : 25'

''• Au-delà des Falaises'' (1981), tèxte deu Richard Bach, òbra pedagogica - canteria de mainats, 2 soprani, flabuta, clarin, còrn, piano e percussions - ''durada'' : 45'

• ''Le Petit Prince et la Rose'' (1991) - 1 contaire, 1 sopràno, canteria de mainats, 2 flabutas, clarin, 2 clarinetas, clarineta baisha, trompeta, còrn, trombòne, tuba, violoncèle e percussions - ''durada'' : 45'

• ''L'Enfant de la Haute Mer'' (1994), tèxte deu Jules Superveille - contaire e piano - ''durada'' : 35'


'''Ensemble vocau ou Grana Canteria :'''

''• Gloria'' (1975), Comanda d'Estat - alto sòlo, 11 votz mixtas, flabuta e clavecin - ''durada'' : 14'

• ''Messe Doce Nos Orare'' (1980), Comanda de Ràdio França - ''durada'' : 40'

• ''Ils sont appuyés contre le ciel'' (1985), tèxte deu René-Guy Cadou - 15 votz mixtas - ''durada'' 4'

• ''Rondeaux'' (1987), tèxte deu Mallarmé, Comanda de Ràdio França - canteria a capella - ''durada'' : 20'

• Miniatures (1988) - canteria mixta - ''durada'' : 10'

• ''Sinfonietta'' ''Vocale'' (1990), Comanda deu Ministèri de la Cultura - canteria mixta - ''durada'' : 29'

• Le Tombeau de Vittoria (1995) - canteria d'òmis - ''durada'' : 12'

• ''Magnificat'' (1997) - 6 votz de hemnas - ''durada'' : 17'55

• ''Sequencia Pascalis'' (2001) - 5 votz de hemnas - ''durada'' : 7'40

• ''O Sacrum Convivium'' (2001) - 4 votz de hemnas,  ''durada'' : 8'


'''Canterias de mainats :'''

''• Au-delà des Falaises'' (1981), tèxte deu Richard Bach, òbra pedagogica - canteria de mainats, 2 soprani, flabuta, clarin, còrn, piano e percussions - ''durada'' : 45'

• ''Laudato Si'' (1986) Comanda deus Petits Cantaires de París - canteria de mainats, orquèstra de còrdas, piano e percussion - ''durada'' : 32’

• ''Le Petit Prince et la Rose'' (1991), tèxte deu Saint-Exupéry - contaire, sopràno, canteria de mainats, 2 flabutas, clarin, 2 clarinetas, clarineta baisha, trompeta, còrn, trombòne, tuba, violoncèle e percussions - ''durada'' : 45'


'''Quartet de còrdas :'''

''• Quartet de còrdas 1 (1981) - durada : 20'''

''• Quartet de còrdas'' ''2'' sus B.A.C.H. (2000) - ''durada'' : 7'30

''• Spectre pour un arc-en-ciel'' (2001) - ''durada'' : 9'

''• Stabat Mater'' (2003) - soprano e quartet de còrdas - ''durada'' : 20'


'''Piano :'''

''• Pour un temps sacré'' (1976) - ''durada'' : 30'

• ''Tout au Long du Jour'', (2002) - ''durada'' : 30'

''• Auseths'' (1993) - tà 2 pianos - ''durada'' : 9'


'''Òrgue :'''

''• Suite pour orgue'' (1973) - ''durada'' : 14'

• ''Canzone'' (1992) - ''durada'' : 14'


'''Formacions divèrsas :'''

''• Mosaïque'' (1966) - mezzo-sopràno, 2 flabutas, 2 percussions, harpa, violoncèle - ''durada'' : 14'

''• Cygnes'' (1969) - flabuta e piano - ''durada'' : 14'

• ''Apocalypsis'' (1971) - sopràno, citara, quintet de còrdas, canteria e orquèstra -  ''durada'' : pas precisada

''• Epi'' (1973) - quartet de saxofònes- ''durada'' : 9'30

''• Kuklos'' (1973) - quartet d'espiulas - ''durada'' : 13'

''• Gloria'' (1975) - votz alto sòlo, 11 votz mixtas, flabutas e clavecin - ''durada'' : 14'

''• Et l'Espace dit'' (1976) - còrn sòlo - ''durada'' : 6'

• ''Mélisme'' (1977) - clarin sòlo - ''durada'' :4'

• ''Pour un Rituel'' (1978) - quintet de coire - ''durada'' : 20'

''• De cap a ...'' (1981) -  2 guitarras - ''durada'' : 12'

''• Et les Cordes corüt saisir'' (1981) - carrilhon - ''durada'' : 6'

• ''Organum arborescent'' (1982) - flabuta, clarineta, vriolon, violoncèle e piano - ''durada'' : 13'

''• Regards perdus ensemble dans un miroir'' (1982) - vriolon e piano - ''durada'' : 10'

• ''Ecume'' (1983) - harpa celtica e clarin - ''durada'' : 6'

• ''Prémices de Timbres'' (1983) - basson, contrabaisha e percussion - ''durada'' : 5'

• ''Tenebrae Factae Sunt'' (1984), Comanda de Ràdio França - sopràno coloratura e 2 percussions - ''durada'' : 35'

• ''Géménides'' (1985) - guitarra classica, guitarra electrica e materiau électric - ''durada'' : 5'

• ''Emergence'' (1985) - basson e piano - ''durada'' : 3'

• ''Laudo Sio'' (1985) - sopràno, baisha e piano - ''durada'' : 3'30

''• Pour un rituel II'' (1985) - quintet de coires, percussion e òrgue - ''durada'' : 20'

''• Désert'' (1986) - flabuta de bèc e guitarra - ''durada'' : 11'

• ''Cérémonial pour Aton'' (1986) - flabuta octobaisha - ''durada'' : 6'

''• Crypte'' (1986) - contrabaisha - ''durada'' : 8'

• ''Nevermore'' (1987) - saxofòne e piano - durée : 32'

''• Me voici, je souffre et j'aime'' (1988) - sopràno, viòla de gamba e òrgue - ''durada'' : 6'

''• Guion'-Shôja'' (1989) -  sopràno e piano - ''durada'' : 20'

''• Pneuma'' (1989) - flabuta traversèra - ''durada'' : 6'

• ''Psaume 23'' (1990) - sopràno, tenòr e òrgue - ''durada'' : 10'

''• Airain'' (1990) - saxofòne alto- ''durada'' :7'

''• Chanson de geste'' (1990) - viòla d'amor e contrabaisha - ''durada'' : 5'

• ''Mine de Joyaux'' (1991) - sopràno e piano - ''durada'' : 11'

''• Rivage multiple'' (1992) - alto e quartet de viòlas de gamba - ''durada'' : 17'

• ''Désert'' - &quot;''Incantation''&quot; (1993) - sopràno e arquiluth - ''durada'' : 6'

• ''Portique du Troisième Jour'' (1996) - sopràno, 2 pianos, 2 percussions - ''durada'' : pas precisada

• ''Trois poèmes'' (1996), tèxte deu Mallarmé - sopràno, flabuta e harpa - ''durada'' : 14'

• ''Littoral pour une Délivrance'' ( 1997) - vriolon, violoncèle, flabuta, clarineta e piano - ''durada'' : 10'

• ''Parole Eclatée (1999)'', tèxte deu Victor Hugo - 2 comédians, violoncèle, 2 percussions - ''durada'' : 20'

• Le Temps Effleuré (1999) -  vriolon, alto, violoncèle e piano - ''durada'' : pas precisada

''• Espace Irisé'' (2000) - clarineta en la e clarineta baisha - ''durada'' : 11'

• ''Agnus Dei'' (2002) - sopràno et òrgue - ''durada'' : 4'30

• ''Pantomime'' (2002), tèxte deu Mallarmé - 2 soprani, flabuta, clarin, 2 clarinetas, 2 trompetas, 2 còrns, 2 trombònes, contrabaisha, 2 pianos e percussions - ''durada'' : 13'50

• ''Opus 79'' (2004) - violoncèle  - ''durada'' : 2'20

== Quauques interprètas ==

Naveth orquèstra filarmonic de Ràdio França - Orquèstra de còrdas de l'O.R.T.F - Orquèstra de còrdas nationau de Tolosa (Occitania) - Orquèstra de còrdas nationau de Grenòble - Orquèstra universitari de Clarmont d'Auvernha - Orquèstra universitari de Cincinnati (Ohio, USA) - Canteria de Ràdio França - Canteria Stéphane Caillât - Sextuor vocal de Résonance contemporaine - Mora Vocis - Ensemble instrumentau de l'Obrador de musica de Ville d'Avray - Quartet Prima Vista

Pierre-Yves ARTAUD - Anne BARTELONI - Béatrice BERNE  - Pierre BIGOT - Claude BONNETON - Pierre COURTHIADE - Olivier DEJOURS - Françoise DESLOGERES - Jacques Dl DONATO - Renaud GAGNEUX - Gérard GARCIN - Isabelle GARCISANZ - Claude GIOT - André GIRARD - Duo HORREAUX-TREHARD - Paul JAMIN - Janos KOMIVES - Alain MEUNIER - Terence MILIGAN - Michel MOLINARO - Josette MORATA - Yumi NARA Quatuor PARRENIN - André PAGENEL - Régis PASQUIER - Jean-Louis PETIT - Jacques TAVERNIER - Guy TOUVRON - Jacques VANDEVILLE - Olivier VERNET 

==Ligams externes==

* [http://primavista.free.fr/meier.html Omenatge e entervista] &lt;small&gt;[archive]&lt;/small&gt;
* [https://web.archive.org/web/20090509194424/http://www.cdmc.asso.fr/biographies/m_q/meier.htm CDMC] &lt;small&gt;[archive]&lt;/small&gt;

==Escotar la soa musica==

* [http://primavista.free.fr/4or2BACH.html Quartet n°2] peu Quartet Prima Vista &lt;small&gt;[archive]&lt;/small&gt; 
* [http://primavista.free.fr/meier.html Extrèits d’arquius sonòrs] de las òbras de Danièl Meier peu Quartet Prima Vista : ''Rondeaux'', ''Le Temps Effleuré'' e ''Vitrail I''
*[https://musiquecontemporaine.org/portail-mc?disp=all&amp;query=Daniel+Meier&amp;exp_inl=on&amp;exp_aud=on&amp;so=ta Extrèits d’arquius sonòrs de las òbras de Danièl Meier], sus ''ContemporaryMusicOnline'' (portau de la musica contemporanèa)

==Nòtas e referéncias==
===Nòtas===
&lt;references group=&quot;N&quot;/&gt;
===Referéncias===
* [https://www.lamontagne.fr/auvergne/actualite/departement/puy-de-dome/clermont-ferrand/2013/03/26/concert-hommage-a-daniel-meier_1578645.html La Montagne, 7 juin 2013]
* Compositor françés de musica classica e contemporanèa
{{reflist}}

[[Categoria:Compositor bearnés]]
[[Categoria:Compositor francés]]
[[Categoria:Naissença a Pau]]
[[Categoria:Decès a Ortès]]
[[Categoria:Naissença en 1934]]
[[Categoria:Decès en 2004]]</text>
      <sha1>a6yq5ena4bmgfq7r61i3kne60m9la5s</sha1>
    </revision>
  </page>
  <page>
    <title>Avion de reconoissença</title>
    <ns>0</ns>
    <id>189616</id>
    <revision>
      <id>2508117</id>
      <parentid>2352368</parentid>
      <timestamp>2026-09-01T19:41:03Z</timestamp>
      <contributor>
        <username>Nicolas Eynaud</username>
        <id>6858</id>
      </contributor>
      <comment>/* La susvelhança aeriana e lo comandament aeroportat */</comment>
      <origin>2508117</origin>
      <model>wikitext</model>
      <format>text/x-wiki</format>
      <text bytes="8157" sha1="hgm767sq9375jrv74s8a083b59wws4n" xml:space="preserve">{{Dialècte Provençau}}

L’'''avion de reconoissença''' ò '''avion de susvelhança''' es un [[aviacion militara|avion militar]] concebuts per susvelhar un espaci aerian, identificar d'objectius potenciaus en territòri enemic e, pus generalament, obtenir d'informacions sus lei movements d'una [[armada|fòrça armada]]. En causa de l'importància de l'entresenha dins la [[guèrra]] modèrna, l'aviacion de reconoissença es un element important de l'aviacion militara actuala. De variantas civilas son utilizadas per lei servicis [[meteorologia|meteorologicas]] per observar de fenomèns [[natura]]us coma lei [[Ciclon tropical|ciclòns tropicaus]].

== Istòria ==

L'idèa d'utilizar de mejans aerians per obtenir d'informacions sus lo prat batalhier es apareguda a la fin dau sègle XVIII. Foguèt mesa en òbra per lo premier còp en [[1794]] per la [[França]] [[Revolucion Francesa|Revolucionària]] qu'utilizèt de balons d'observacion per reglar lo tir de l'[[artilhariá]]. Puei, lo concèpte foguèt tornat adoptar durant de guèrras de la segonda mitat dau sègle XIX coma la [[Guèrra de Secession]] ò la [[Guèrra francoalemanda de 1870|Guèrra de 1870-1871]]. Avans la [[Premiera Guèrra Mondiala]], la màger part dei poissanças europèas avián d'unitats dedicadas a la reconoissença aeriana (sovent constituïdas de [[dirigible militar|dirigibles]]. L'element decisiu en favor de l'usatge de l'avion foguèt l'observacion dei manòbras alemandas que permetèron la còntra-ofensiva francesa de la [[batalha de Marna (1914)|batalha de Marna]] en [[1914]].

Dempuei aquela data, l'avion de reconoissença es un element major dei fòrças aerianas modèrnas. Conoguèt fòrça evolucions per l'adaptar ai transformacions successivas dau combat : [[fotografia]], aparicion dau [[radar]], deteccion [[infraroge]], deteccion [[electromagnetisme|electromagnetica]]... Aquò menèt au desvolopament de plusors categorias d'avions distintas : leis aparelhs destinats a la susvelhança dau prat batalhier, la reconoissença fotografica en prefondor (de còps en temps de patz), la susvelhança maritima e la susvelhança aeriana.

== Tipes de reconoissença aeriana ==

=== La susvelhança dau prat batalhier ===

Apareguda a la fin dau sègle XVIII, la susvelhança dau prat batalhier es la mission pus anciana de la reconoissença aeriana. Seis objectius principaus son la deteccion dei tropas enemigas e lo reglatge dei tirs d'[[artilhariá]]. Per aquò, leis avions utilizats dispausan de sistèmas de deteccion variats ([[fotografia]], [[infraroge]], [[radar]]), de sistèmas de marcatge ([[fumigèn]]s...) e de mejans de comunicacion&lt;ref&gt;En causa d'aquelei caracteristicas, es sovent possible de concebre d'avions dedicats a la susvelhança dau prat batalhier e a l'[[Avion d'ataca au sòu|ataca au sòu]].&lt;/ref&gt;. An egalament sovent una bòna manobrabilitat, un [[blindatge]] renforçat e de loires car pòdon èsser atacats per lei defensas antiaerianas ò per la [[avion de caça|caça]] de l'adversari. Dempuei lo començament dau sègle XXI, l'usatge dau [[dròne]] es mai e mai frequenta per aqueu tipe de mission en causa de son còst reduch e de l'abséncia de pilòt dins l'[[aeronau]].

&lt;gallery&gt;
Fichièr:OV-1 Mohawk.jpg|{{center|[[Grumman OV-1 Mohawk]] ([[1960]])}}
Fichièr:Soko Kraguj P2 30149 (G-SOKO) (6935012342).jpg|{{center|[[Soko J-20 Kraguj]] ([[1962]])}}
Fichièr:NASA OV-10.jpg|{{center|[[North American OV-10 Bronco]] ([[1967]])}}
&lt;/gallery&gt;

=== La reconoissença fotografica ===

Fòrça anciana, la reconoissença fotografica consistís a prendre de [[fotografia]]s dei dispositius enemics. Aquela forma d'observacion aguèt un ròtle fondamentau dins l'entresenha militara car permet d'obtenir d'imatges dirèctas de l'organizacion de l'adversari. Per aquò, fòrça avions de reconoissença foguèron equipats d'aparelhs fotografics e de [[motor]]s poderós capables de foncionar a d'[[altitud]]s autas. Per aquela rason, divèrsei país utilizèron de versions modificadas d'[[interceptor]]s e de [[bombardier]]s. Aqueu ròtle declinèt amb l'aparicion dau satellit d'observacion que presenta l'avantatge d'observar lo territòri d'una autra poissança sensa intrar formalament dins son espaci aerian&lt;ref&gt;Lo còst d'utilizacion dei satellits d'observacion es tanben pus feble qu'aqueu deis avions de reconoissença fotografica pus sofisticats coma lo [[Lockheed SR-71 Blackbird|SR-71 Blackbird]].&lt;/ref&gt;. D'efiech, segon lo [[drech internacionau]], un [[Estat]] pòu atacar un avion intrat sensa autorizacion dins son espaci aerian ([[incident de l'U2]] en [[1960]]). Pasmens, en temps de guèrra, l'usatge d'avions dedicats a la reconoissença fotografica es totjorn necessària.

A l'ora d'ara, se fau nòtar lo desvolopament de [[dròne]]s de reconoissença que pòdon menar una partida importanta dei missions tradicionalament atribuïdas ais avions de reconoissença. L'interès es un còst reduch e la possibilitat de concentrar lei pilòts sus lei pretzfachs que necessitan encara una preséncia umana dirècta sus lo prat batalhier.

&lt;gallery&gt;
Fichièr:1st Reconnaissance Squadron Lockheed U-2R 80-1068.jpg|{{center|[[Lockheed U-2]] ([[1957]])}}
Fichièr:Lockheed SR-71 Blackbird.jpg|{{center|[[Lockheed SR-71 Blackbird]] ([[1968]])}}
Fichièr:Global Hawk 1.jpg|{{center|Dròne de susvelhança [[Northrop Grumman RQ-4 Global Hawk]] ([[1999]])}}
&lt;/gallery&gt;

=== La susvelhança maritima ===

La susvelhança maritima participa a la susvelhança de l'espaci maritim, a la [[lucha antisosmarina]] (lucha ASM) e a la [[guèrra dei minas]]. En temps de [[patz]], leis avions encargats d'aqueu tipe de mission son tanben utilizats per de missions de [[polícia]]. A l'origina, d'[[idravion]]s e de [[dirigible militar|dirigibles]] foguèron utilizats per susvelhar lei rotas maritimas. Lei modèls especializats apareguèron durant la [[Segonda Guèrra Mondiala]]. Uei, son d'aparelhs amb una autonòmia importanta que pòdon s'enaurar dempuei una basa terrèstra ò un [[pòrta-avions]] ([[Lockheed P-3 Orion|P-3 Orion]], [[Boeing P-8 Poseidon|P-8 Poseidon]], [[Breguet Atlantic]]...). Dins certanei cas, son armats de [[torpilha]]s ò d'[[arma (guèrra)|armas]] ASM.

&lt;gallery&gt;
Fichièr:Orion.usnavy.750pix.jpg|{{center|[[Lockheed P-3 Orion]] ([[1962]])}}
Fichièr:Breguet 1150 Atlantic, France - Navy AN1221336.jpg|{{center|[[Breguet Atlantic]] ([[1965]])}}
Fichièr:Ilyushin Il-38SD Krivchikov 2007.jpg|{{center|[[Ilyushin Il-38]]}}
Fichièr:P-8A Poseidon of VP-16 dropping torpedo in 2013.JPG|{{center|[[Boeing P-8 Poseidon]] ([[2013]])}}
&lt;/gallery&gt;

=== La susvelhança aeriana e lo comandament aeroportat ===

{{veire|Sistèma de deteccion e de comandament aeroportat}}

L'idèa de desvolopar d'avions dedicats a la susvelhança aeriana e au comandament dei grops d'[[avion de caça|avions de caça]] es apareguda en [[França]] durant l'[[entre doas guèrras]]. Pasmens, en causa dei limits dei sistèmas de comunicacion de l'epòca, lei resultats obtenguts foguèron negatius en [[1940]]. Dins leis [[ans 1950]], l'aparicion dau [[radar]] aeroportat permetèt de concebre una varianta pus eficaça en installant dirèctament un radar sus un avion. Aquò menèt a la creacion de l'[[Sistèma de deteccion e de comandament aeroportat|AWACS]], un avion capable de susvelhar un espaci aerian important e d'i coordenar l'accion d'autreis unitats. Uei, aqueleis avions son fòrça importants car sa portada de deteccion es generalament pus lònga d'aquelei dei sistèmas de combat antiaerian.

&lt;gallery&gt;
Fichièr:Grumman E-2C Hawkeyes of VAW-115 fly past Mount Fuji on 15 February 2007 (070215-N-2604L-024).jpg|{{center|[[Grumman E-2 Hawkeye]] ([[1960]])}}
Fichièr:E-3 Sentry exercise Green Flag 2012 (Cropped).jpg|{{center|[[Boeing E-3 Sentry]] ([[1975]])}}
Fichièr:Airborne early warning and control aircraft A-50U (Red 41).jpg|{{center|[[Beriev A-50]] ([[1978]])}}
Fichièr:Shaanxi KJ-200.jpg|{{center|[[Shaanxi KJ-200]]}} ([[2001]])
&lt;/gallery&gt;

== Annèxas ==

=== Liames intèrnes ===

* [[Aviacion militara]].
* [[Guèrra]].

=== Bibliografia ===

=== Nòtas e referéncias ===

&lt;references/&gt;</text>
      <sha1>hgm767sq9375jrv74s8a083b59wws4n</sha1>
    </revision>
    <revision>
      <id>2508118</id>
      <parentid>2508117</parentid>
      <timestamp>2026-09-01T19:41:31Z</timestamp>
      <contributor>
        <username>Nicolas Eynaud</username>
        <id>6858</id>
      </contributor>
      <comment>/* La susvelhança aeriana e lo comandament aeroportat */</comment>
      <origin>2508118</origin>
      <model>wikitext</model>
      <format>text/x-wiki</format>
      <text bytes="8159" sha1="aov2wxp4ahckmh0rvcprbbyqbtbb40s" xml:space="preserve">{{Dialècte Provençau}}

L’'''avion de reconoissença''' ò '''avion de susvelhança''' es un [[aviacion militara|avion militar]] concebuts per susvelhar un espaci aerian, identificar d'objectius potenciaus en territòri enemic e, pus generalament, obtenir d'informacions sus lei movements d'una [[armada|fòrça armada]]. En causa de l'importància de l'entresenha dins la [[guèrra]] modèrna, l'aviacion de reconoissença es un element important de l'aviacion militara actuala. De variantas civilas son utilizadas per lei servicis [[meteorologia|meteorologicas]] per observar de fenomèns [[natura]]us coma lei [[Ciclon tropical|ciclòns tropicaus]].

== Istòria ==

L'idèa d'utilizar de mejans aerians per obtenir d'informacions sus lo prat batalhier es apareguda a la fin dau sègle XVIII. Foguèt mesa en òbra per lo premier còp en [[1794]] per la [[França]] [[Revolucion Francesa|Revolucionària]] qu'utilizèt de balons d'observacion per reglar lo tir de l'[[artilhariá]]. Puei, lo concèpte foguèt tornat adoptar durant de guèrras de la segonda mitat dau sègle XIX coma la [[Guèrra de Secession]] ò la [[Guèrra francoalemanda de 1870|Guèrra de 1870-1871]]. Avans la [[Premiera Guèrra Mondiala]], la màger part dei poissanças europèas avián d'unitats dedicadas a la reconoissença aeriana (sovent constituïdas de [[dirigible militar|dirigibles]]. L'element decisiu en favor de l'usatge de l'avion foguèt l'observacion dei manòbras alemandas que permetèron la còntra-ofensiva francesa de la [[batalha de Marna (1914)|batalha de Marna]] en [[1914]].

Dempuei aquela data, l'avion de reconoissença es un element major dei fòrças aerianas modèrnas. Conoguèt fòrça evolucions per l'adaptar ai transformacions successivas dau combat : [[fotografia]], aparicion dau [[radar]], deteccion [[infraroge]], deteccion [[electromagnetisme|electromagnetica]]... Aquò menèt au desvolopament de plusors categorias d'avions distintas : leis aparelhs destinats a la susvelhança dau prat batalhier, la reconoissença fotografica en prefondor (de còps en temps de patz), la susvelhança maritima e la susvelhança aeriana.

== Tipes de reconoissença aeriana ==

=== La susvelhança dau prat batalhier ===

Apareguda a la fin dau sègle XVIII, la susvelhança dau prat batalhier es la mission pus anciana de la reconoissença aeriana. Seis objectius principaus son la deteccion dei tropas enemigas e lo reglatge dei tirs d'[[artilhariá]]. Per aquò, leis avions utilizats dispausan de sistèmas de deteccion variats ([[fotografia]], [[infraroge]], [[radar]]), de sistèmas de marcatge ([[fumigèn]]s...) e de mejans de comunicacion&lt;ref&gt;En causa d'aquelei caracteristicas, es sovent possible de concebre d'avions dedicats a la susvelhança dau prat batalhier e a l'[[Avion d'ataca au sòu|ataca au sòu]].&lt;/ref&gt;. An egalament sovent una bòna manobrabilitat, un [[blindatge]] renforçat e de loires car pòdon èsser atacats per lei defensas antiaerianas ò per la [[avion de caça|caça]] de l'adversari. Dempuei lo començament dau sègle XXI, l'usatge dau [[dròne]] es mai e mai frequenta per aqueu tipe de mission en causa de son còst reduch e de l'abséncia de pilòt dins l'[[aeronau]].

&lt;gallery&gt;
Fichièr:OV-1 Mohawk.jpg|{{center|[[Grumman OV-1 Mohawk]] ([[1960]])}}
Fichièr:Soko Kraguj P2 30149 (G-SOKO) (6935012342).jpg|{{center|[[Soko J-20 Kraguj]] ([[1962]])}}
Fichièr:NASA OV-10.jpg|{{center|[[North American OV-10 Bronco]] ([[1967]])}}
&lt;/gallery&gt;

=== La reconoissença fotografica ===

Fòrça anciana, la reconoissença fotografica consistís a prendre de [[fotografia]]s dei dispositius enemics. Aquela forma d'observacion aguèt un ròtle fondamentau dins l'entresenha militara car permet d'obtenir d'imatges dirèctas de l'organizacion de l'adversari. Per aquò, fòrça avions de reconoissença foguèron equipats d'aparelhs fotografics e de [[motor]]s poderós capables de foncionar a d'[[altitud]]s autas. Per aquela rason, divèrsei país utilizèron de versions modificadas d'[[interceptor]]s e de [[bombardier]]s. Aqueu ròtle declinèt amb l'aparicion dau satellit d'observacion que presenta l'avantatge d'observar lo territòri d'una autra poissança sensa intrar formalament dins son espaci aerian&lt;ref&gt;Lo còst d'utilizacion dei satellits d'observacion es tanben pus feble qu'aqueu deis avions de reconoissença fotografica pus sofisticats coma lo [[Lockheed SR-71 Blackbird|SR-71 Blackbird]].&lt;/ref&gt;. D'efiech, segon lo [[drech internacionau]], un [[Estat]] pòu atacar un avion intrat sensa autorizacion dins son espaci aerian ([[incident de l'U2]] en [[1960]]). Pasmens, en temps de guèrra, l'usatge d'avions dedicats a la reconoissença fotografica es totjorn necessària.

A l'ora d'ara, se fau nòtar lo desvolopament de [[dròne]]s de reconoissença que pòdon menar una partida importanta dei missions tradicionalament atribuïdas ais avions de reconoissença. L'interès es un còst reduch e la possibilitat de concentrar lei pilòts sus lei pretzfachs que necessitan encara una preséncia umana dirècta sus lo prat batalhier.

&lt;gallery&gt;
Fichièr:1st Reconnaissance Squadron Lockheed U-2R 80-1068.jpg|{{center|[[Lockheed U-2]] ([[1957]])}}
Fichièr:Lockheed SR-71 Blackbird.jpg|{{center|[[Lockheed SR-71 Blackbird]] ([[1968]])}}
Fichièr:Global Hawk 1.jpg|{{center|Dròne de susvelhança [[Northrop Grumman RQ-4 Global Hawk]] ([[1999]])}}
&lt;/gallery&gt;

=== La susvelhança maritima ===

La susvelhança maritima participa a la susvelhança de l'espaci maritim, a la [[lucha antisosmarina]] (lucha ASM) e a la [[guèrra dei minas]]. En temps de [[patz]], leis avions encargats d'aqueu tipe de mission son tanben utilizats per de missions de [[polícia]]. A l'origina, d'[[idravion]]s e de [[dirigible militar|dirigibles]] foguèron utilizats per susvelhar lei rotas maritimas. Lei modèls especializats apareguèron durant la [[Segonda Guèrra Mondiala]]. Uei, son d'aparelhs amb una autonòmia importanta que pòdon s'enaurar dempuei una basa terrèstra ò un [[pòrta-avions]] ([[Lockheed P-3 Orion|P-3 Orion]], [[Boeing P-8 Poseidon|P-8 Poseidon]], [[Breguet Atlantic]]...). Dins certanei cas, son armats de [[torpilha]]s ò d'[[arma (guèrra)|armas]] ASM.

&lt;gallery&gt;
Fichièr:Orion.usnavy.750pix.jpg|{{center|[[Lockheed P-3 Orion]] ([[1962]])}}
Fichièr:Breguet 1150 Atlantic, France - Navy AN1221336.jpg|{{center|[[Breguet Atlantic]] ([[1965]])}}
Fichièr:Ilyushin Il-38SD Krivchikov 2007.jpg|{{center|[[Ilyushin Il-38]]}}
Fichièr:P-8A Poseidon of VP-16 dropping torpedo in 2013.JPG|{{center|[[Boeing P-8 Poseidon]] ([[2013]])}}
&lt;/gallery&gt;

=== La susvelhança aeriana e lo comandament aeroportat ===

{{veire|Sistèma de deteccion e de comandament aeroportat}}

L'idèa de desvolopar d'avions dedicats a la susvelhança aeriana e au comandament dei grops d'[[avion de caça|avions de caça]] es apareguda en [[França]] durant l'[[entre doas guèrras]]. Pasmens, en causa dei limits dei sistèmas de comunicacion de l'epòca, lei resultats obtenguts foguèron negatius en [[1940]]. Dins leis [[ans 1950]], l'aparicion dau [[radar]] aeroportat permetèt de concebre una varianta pus eficaça en installant dirèctament un radar sus un avion. Aquò menèt a la creacion de l'[[Sistèma de deteccion e de comandament aeroportat|AWACS]], un avion capable de susvelhar un espaci aerian important e d'i coordenar l'accion d'autreis unitats. Uei, aqueleis avions son fòrça importants car sa portada de deteccion es generalament pus lònga d'aquelei dei sistèmas de combat antiaerian.

&lt;gallery&gt;
Fichièr:Grumman E-2C Hawkeyes of VAW-115 fly past Mount Fuji on 15 February 2007 (070215-N-2604L-024).jpg|{{center|[[Grumman E-2 Hawkeye]] ([[1960]])}}
Fichièr:E-3 Sentry exercise Green Flag 2012 (Cropped).jpg|{{center|[[Boeing E-3 Sentry]] ([[1975]])}}
Fichièr:Airborne early warning and control aircraft A-50U (Red 41).jpg|{{center|[[Beriev A-50]] ([[1978]])}}
Fichièr:Shaanxi KJ-200.jpg|{{center|[[Shaanxi KJ-200]]}} ([[2001]])}}
&lt;/gallery&gt;

== Annèxas ==

=== Liames intèrnes ===

* [[Aviacion militara]].
* [[Guèrra]].

=== Bibliografia ===

=== Nòtas e referéncias ===

&lt;references/&gt;</text>
      <sha1>aov2wxp4ahckmh0rvcprbbyqbtbb40s</sha1>
    </revision>
    <revision>
      <id>2508119</id>
      <parentid>2508118</parentid>
      <timestamp>2026-09-01T19:41:54Z</timestamp>
      <contributor>
        <username>Nicolas Eynaud</username>
        <id>6858</id>
      </contributor>
      <comment>/* La susvelhança aeriana e lo comandament aeroportat */</comment>
      <origin>2508119</origin>
      <model>wikitext</model>
      <format>text/x-wiki</format>
      <text bytes="8157" sha1="ofmwzhyu0ydsfvuiizgndfta79zo3ep" xml:space="preserve">{{Dialècte Provençau}}

L’'''avion de reconoissença''' ò '''avion de susvelhança''' es un [[aviacion militara|avion militar]] concebuts per susvelhar un espaci aerian, identificar d'objectius potenciaus en territòri enemic e, pus generalament, obtenir d'informacions sus lei movements d'una [[armada|fòrça armada]]. En causa de l'importància de l'entresenha dins la [[guèrra]] modèrna, l'aviacion de reconoissença es un element important de l'aviacion militara actuala. De variantas civilas son utilizadas per lei servicis [[meteorologia|meteorologicas]] per observar de fenomèns [[natura]]us coma lei [[Ciclon tropical|ciclòns tropicaus]].

== Istòria ==

L'idèa d'utilizar de mejans aerians per obtenir d'informacions sus lo prat batalhier es apareguda a la fin dau sègle XVIII. Foguèt mesa en òbra per lo premier còp en [[1794]] per la [[França]] [[Revolucion Francesa|Revolucionària]] qu'utilizèt de balons d'observacion per reglar lo tir de l'[[artilhariá]]. Puei, lo concèpte foguèt tornat adoptar durant de guèrras de la segonda mitat dau sègle XIX coma la [[Guèrra de Secession]] ò la [[Guèrra francoalemanda de 1870|Guèrra de 1870-1871]]. Avans la [[Premiera Guèrra Mondiala]], la màger part dei poissanças europèas avián d'unitats dedicadas a la reconoissença aeriana (sovent constituïdas de [[dirigible militar|dirigibles]]. L'element decisiu en favor de l'usatge de l'avion foguèt l'observacion dei manòbras alemandas que permetèron la còntra-ofensiva francesa de la [[batalha de Marna (1914)|batalha de Marna]] en [[1914]].

Dempuei aquela data, l'avion de reconoissença es un element major dei fòrças aerianas modèrnas. Conoguèt fòrça evolucions per l'adaptar ai transformacions successivas dau combat : [[fotografia]], aparicion dau [[radar]], deteccion [[infraroge]], deteccion [[electromagnetisme|electromagnetica]]... Aquò menèt au desvolopament de plusors categorias d'avions distintas : leis aparelhs destinats a la susvelhança dau prat batalhier, la reconoissença fotografica en prefondor (de còps en temps de patz), la susvelhança maritima e la susvelhança aeriana.

== Tipes de reconoissença aeriana ==

=== La susvelhança dau prat batalhier ===

Apareguda a la fin dau sègle XVIII, la susvelhança dau prat batalhier es la mission pus anciana de la reconoissença aeriana. Seis objectius principaus son la deteccion dei tropas enemigas e lo reglatge dei tirs d'[[artilhariá]]. Per aquò, leis avions utilizats dispausan de sistèmas de deteccion variats ([[fotografia]], [[infraroge]], [[radar]]), de sistèmas de marcatge ([[fumigèn]]s...) e de mejans de comunicacion&lt;ref&gt;En causa d'aquelei caracteristicas, es sovent possible de concebre d'avions dedicats a la susvelhança dau prat batalhier e a l'[[Avion d'ataca au sòu|ataca au sòu]].&lt;/ref&gt;. An egalament sovent una bòna manobrabilitat, un [[blindatge]] renforçat e de loires car pòdon èsser atacats per lei defensas antiaerianas ò per la [[avion de caça|caça]] de l'adversari. Dempuei lo començament dau sègle XXI, l'usatge dau [[dròne]] es mai e mai frequenta per aqueu tipe de mission en causa de son còst reduch e de l'abséncia de pilòt dins l'[[aeronau]].

&lt;gallery&gt;
Fichièr:OV-1 Mohawk.jpg|{{center|[[Grumman OV-1 Mohawk]] ([[1960]])}}
Fichièr:Soko Kraguj P2 30149 (G-SOKO) (6935012342).jpg|{{center|[[Soko J-20 Kraguj]] ([[1962]])}}
Fichièr:NASA OV-10.jpg|{{center|[[North American OV-10 Bronco]] ([[1967]])}}
&lt;/gallery&gt;

=== La reconoissença fotografica ===

Fòrça anciana, la reconoissença fotografica consistís a prendre de [[fotografia]]s dei dispositius enemics. Aquela forma d'observacion aguèt un ròtle fondamentau dins l'entresenha militara car permet d'obtenir d'imatges dirèctas de l'organizacion de l'adversari. Per aquò, fòrça avions de reconoissença foguèron equipats d'aparelhs fotografics e de [[motor]]s poderós capables de foncionar a d'[[altitud]]s autas. Per aquela rason, divèrsei país utilizèron de versions modificadas d'[[interceptor]]s e de [[bombardier]]s. Aqueu ròtle declinèt amb l'aparicion dau satellit d'observacion que presenta l'avantatge d'observar lo territòri d'una autra poissança sensa intrar formalament dins son espaci aerian&lt;ref&gt;Lo còst d'utilizacion dei satellits d'observacion es tanben pus feble qu'aqueu deis avions de reconoissença fotografica pus sofisticats coma lo [[Lockheed SR-71 Blackbird|SR-71 Blackbird]].&lt;/ref&gt;. D'efiech, segon lo [[drech internacionau]], un [[Estat]] pòu atacar un avion intrat sensa autorizacion dins son espaci aerian ([[incident de l'U2]] en [[1960]]). Pasmens, en temps de guèrra, l'usatge d'avions dedicats a la reconoissença fotografica es totjorn necessària.

A l'ora d'ara, se fau nòtar lo desvolopament de [[dròne]]s de reconoissença que pòdon menar una partida importanta dei missions tradicionalament atribuïdas ais avions de reconoissença. L'interès es un còst reduch e la possibilitat de concentrar lei pilòts sus lei pretzfachs que necessitan encara una preséncia umana dirècta sus lo prat batalhier.

&lt;gallery&gt;
Fichièr:1st Reconnaissance Squadron Lockheed U-2R 80-1068.jpg|{{center|[[Lockheed U-2]] ([[1957]])}}
Fichièr:Lockheed SR-71 Blackbird.jpg|{{center|[[Lockheed SR-71 Blackbird]] ([[1968]])}}
Fichièr:Global Hawk 1.jpg|{{center|Dròne de susvelhança [[Northrop Grumman RQ-4 Global Hawk]] ([[1999]])}}
&lt;/gallery&gt;

=== La susvelhança maritima ===

La susvelhança maritima participa a la susvelhança de l'espaci maritim, a la [[lucha antisosmarina]] (lucha ASM) e a la [[guèrra dei minas]]. En temps de [[patz]], leis avions encargats d'aqueu tipe de mission son tanben utilizats per de missions de [[polícia]]. A l'origina, d'[[idravion]]s e de [[dirigible militar|dirigibles]] foguèron utilizats per susvelhar lei rotas maritimas. Lei modèls especializats apareguèron durant la [[Segonda Guèrra Mondiala]]. Uei, son d'aparelhs amb una autonòmia importanta que pòdon s'enaurar dempuei una basa terrèstra ò un [[pòrta-avions]] ([[Lockheed P-3 Orion|P-3 Orion]], [[Boeing P-8 Poseidon|P-8 Poseidon]], [[Breguet Atlantic]]...). Dins certanei cas, son armats de [[torpilha]]s ò d'[[arma (guèrra)|armas]] ASM.

&lt;gallery&gt;
Fichièr:Orion.usnavy.750pix.jpg|{{center|[[Lockheed P-3 Orion]] ([[1962]])}}
Fichièr:Breguet 1150 Atlantic, France - Navy AN1221336.jpg|{{center|[[Breguet Atlantic]] ([[1965]])}}
Fichièr:Ilyushin Il-38SD Krivchikov 2007.jpg|{{center|[[Ilyushin Il-38]]}}
Fichièr:P-8A Poseidon of VP-16 dropping torpedo in 2013.JPG|{{center|[[Boeing P-8 Poseidon]] ([[2013]])}}
&lt;/gallery&gt;

=== La susvelhança aeriana e lo comandament aeroportat ===

{{veire|Sistèma de deteccion e de comandament aeroportat}}

L'idèa de desvolopar d'avions dedicats a la susvelhança aeriana e au comandament dei grops d'[[avion de caça|avions de caça]] es apareguda en [[França]] durant l'[[entre doas guèrras]]. Pasmens, en causa dei limits dei sistèmas de comunicacion de l'epòca, lei resultats obtenguts foguèron negatius en [[1940]]. Dins leis [[ans 1950]], l'aparicion dau [[radar]] aeroportat permetèt de concebre una varianta pus eficaça en installant dirèctament un radar sus un avion. Aquò menèt a la creacion de l'[[Sistèma de deteccion e de comandament aeroportat|AWACS]], un avion capable de susvelhar un espaci aerian important e d'i coordenar l'accion d'autreis unitats. Uei, aqueleis avions son fòrça importants car sa portada de deteccion es generalament pus lònga d'aquelei dei sistèmas de combat antiaerian.

&lt;gallery&gt;
Fichièr:Grumman E-2C Hawkeyes of VAW-115 fly past Mount Fuji on 15 February 2007 (070215-N-2604L-024).jpg|{{center|[[Grumman E-2 Hawkeye]] ([[1960]])}}
Fichièr:E-3 Sentry exercise Green Flag 2012 (Cropped).jpg|{{center|[[Boeing E-3 Sentry]] ([[1975]])}}
Fichièr:Airborne early warning and control aircraft A-50U (Red 41).jpg|{{center|[[Beriev A-50]] ([[1978]])}}
Fichièr:Shaanxi KJ-200.jpg|{{center|[[Shaanxi KJ-200]] ([[2001]])}}
&lt;/gallery&gt;

== Annèxas ==

=== Liames intèrnes ===

* [[Aviacion militara]].
* [[Guèrra]].

=== Bibliografia ===

=== Nòtas e referéncias ===

&lt;references/&gt;</text>
      <sha1>ofmwzhyu0ydsfvuiizgndfta79zo3ep</sha1>
    </revision>
  </page>
  <page>
    <title>Bartomieu Beulaiga</title>
    <ns>0</ns>
    <id>194333</id>
    <revision>
      <id>2508126</id>
      <parentid>2423860</parentid>
      <timestamp>2026-09-02T01:45:05Z</timestamp>
      <contributor>
        <username>InternetArchiveBot</username>
        <id>43230</id>
      </contributor>
      <comment>Rescuing 1 sources and tagging 0 as dead.) #IABot (v2.0.9.5</comment>
      <origin>2508126</origin>
      <model>wikitext</model>
      <format>text/x-wiki</format>
      <text bytes="1615" sha1="q0wenw6jvcm3xvt01sypuzkafj0vash" xml:space="preserve">{{esbòs}}
{{Dialècte Provençau}}
[[Imatge:Beaulaigue3.jpg|vinheta|Beulaiga en 1558/9.]]
'''Bartomieu Beulaiga'''&lt;ref&gt;Lo nom francés ''Beaulaigue'' o ''Beaulaygue'' correspond a l'occitan ''Béulaigo'' en [[nòrma mistralenca]], segon lo [https://www.lexilogos.com/provencal/felibrige.php?q=Beulaigo Tresaur dau Felibritge]. Sembla que Bartomieu o Bortomieu es la forma locala (veire dins lo [https://www.lexilogos.com/provencal/felibrige.php?q=Bartoumieu TdF], [https://web.archive.org/web/20230814180336/https://locongres.org/images/flipbook/lexics/prenoms/files/assets/basic-html/index.html#13 Lexic deis prenoms dau Congrès], lo [https://dicodoc.eu/oc/diccionaris?option=com_dicodoc&amp;view=search&amp;Itemid=168&amp;type=fr-oc&amp;dic%5B%5D=BASIC&amp;dic%5B%5D=RBVD&amp;dic%5B%5D=ALPC&amp;dic%5B%5D=ATAU&amp;dic%5B%5D=PROV&amp;dic%5B%5D=PNST&amp;dic%5B%5D=OMLH&amp;dic%5B%5D=LAUS&amp;dic%5B%5D=LAGA&amp;dic%5B%5D=LEMO&amp;q=Barth%C3%A9l%C3%A9my&amp;q2=&amp;submit=Cercar Dicodòc], e la [https://web.archive.org/web/20220115050120/https://ieo-oc.org/spip.php?page=article&amp;id_article=290 lista deis prenoms masculins de l'IEO]).&lt;/ref&gt; (''Barthélémy Beaulaigue'' [Beaulegue] en [[francés]]) (ca. [[1544]] - ?) siguèt un [[musician]] e [[compositor]] probablament provençau de la [[Renaissença]], actiu a [[Marselha]].

{{Multibendèl|Portal Musica|Portal Provença|Portal Occitània}}

{{DEFAULTSORT:Beulaiga, Bartomieu}}
[[Categoria:Data de naissença desconeguda (sègle XVI)]]
[[Categoria:Data de decès desconeguda (sègle XVI)]]
[[Categoria:Marselha]]
[[Categoria:Compositor provençau de la Renaissença]]
[[Categoria:Personalitat provençala dau sègle XVI]]</text>
      <sha1>q0wenw6jvcm3xvt01sypuzkafj0vash</sha1>
    </revision>
  </page>
  <page>
    <title>Garsenda</title>
    <ns>0</ns>
    <id>198161</id>
    <revision>
      <id>2508141</id>
      <parentid>2456615</parentid>
      <timestamp>2026-09-02T08:23:51Z</timestamp>
      <contributor>
        <username>InternetArchiveBot</username>
        <id>43230</id>
      </contributor>
      <comment>Rescuing 1 sources and tagging 0 as dead.) #IABot (v2.0.9.5</comment>
      <origin>2508141</origin>
      <model>wikitext</model>
      <format>text/x-wiki</format>
      <text bytes="3870" sha1="3i2eg6noax72y3gwa2zdfszmnjrfju2" xml:space="preserve">{{Omonimia}}
'''Garsenda'''&lt;ref&gt;[https://web.archive.org/web/20250709034651/https://ieo-oc.org/spip.php?page=article&amp;id_article=300 Institut d'Estudis Occitans]&lt;/ref&gt;&lt;ref name=AO&gt;{{Ligam web|url=https://www.academiaoccitana.eu/oc/15/239/Los-lexics-especializats/Los-prenoms-occitans|títol=Los prenoms occitans|editor=[[Academia Occitana-Consistòri del Gai Saber]]|consulta=8 decembre 2024}}&lt;/ref&gt;, '''Garsend'''&lt;ref name=AO/&gt; o '''Grasenda'''&lt;ref group=nt&gt;Segon l'atestacion ''Grasindo'' de Mistral.&lt;/ref&gt; (''Garcendo, Grasindo'' en [[nòrma mistralenca]]; ''Garsenda, Garcent, Garcens'' en [[occitan ancian]]{{TdF}}&lt;ref group=nt&gt;Segon Mistral, lo nom es aparentat a ''Garsende, Garcende, Garcenne, Garcinde, Garcuinde'' en [[francés]]; ''Garsendis, Garcindis'' en [[latin tardiu]]&lt;/ref&gt;) es un nom occitan popular a l'[[Edat Mejana]].

==Etimologia==
Lo nom deriva d'un nom de femna d'origina germanica, ''Garsind'', latinizat en ''Garsindis''. Es compausat dels elements germanics  ''gar-,'' varianta de ''ger-'' « lança », e ''-sind'' « viatge, camin »&lt;ref&gt;{{Obratge|auteo1=Chantal Tanet Tristan Hordé|títol=Dictionnaire des prénoms|luòc=París|editor=Larousse|annada=2009|paginas totalas=675|passatge=273|isbn=978-2-03-592511-4}}&lt;/ref&gt;.

==Istòria==
Un prenom pròche mas a l'etimologia distincta (de l'element germanic ''-swind'' « fòrt, poderós ») es notadament portat per una concubina de [[Carlesmanhe]], [[Gersuinda de Saissa|Gersuinda]]'','' e es atestat dempuèi lo {{s-|VIII}}&lt;ref&gt;[[Eginhard]], ''Vita Karoli Magni'', p. 453 : ''Karolus habuit concubinas, Gersuindam saxonici generis...''.&lt;/ref&gt;.

==Personatges istorics==
''òrdre cronologic''
* [[Garsenda de Tolosa]] ({{s-|IX}}), [[comtessa de Barcelona]] casada amb [[Guifré II Borrell de Barcelona]].
* Gersenda de Fezensac ({{s-|X}}), filha del comte [[Guilhèm de Fesensac]] e esposa del comte [[Raimon II de Ribagorça]];
* [[Garsinda de Besièrs]] ({{s-|XI}}), [[Lista dels vescomtes de Besièrs|vescomtessa de Besièrs]] e [[Lista dels vescomtes d'Agde|d'Agde]];
* [[Garsenda de Perigòrd]] ({{s-|XI}}), [[Ducat de Gasconha|duquessa de Gasconha]];
* Garsinda de Besalú ({{s-|XI}}), filha del comte [[Bernat I de Besalú|Bernat I de Besalú]];
* Gersende du Maine ({{s-|XI}}), filha del comte [[Herbert Ier du Maine|Herbert I{{er}} du Maine]] e esposa del comte [[Tibaud III de Bles]] puèi d'[[Alberto Azzo II d'Este]];
* [[Garsenda de Forcauquier]] ({{s-|XII}}), filha del comte [[Guilherme IV de Forcauquier]];
* [[Garsenda de Sabran]] ({{s-|XIII}}), [[Lista dei còmtes de Forcauquier|comtessa de Forcauquier]], esposa del comte [[Anfós II de Provença]];
* Garsenda de Provença ({{s-|XIII}}), filha del comte [[Anfós II de Provença]] e esposa del vescomte [[Guilhèm II de Bearn]].
* Gersende ou Garsande d'Alphant, Bienheureuse (+1310)&lt;ref&gt;''Dictionnaire de la Provence et du Comté-Venaissin, dédié à Monseigneur le Maréchal Prince de Beauvau'', t. 3, Marseille, 1785. [https://www.google.ca/books/edition/Dictionnaire_de_la_Provence_et_du_Comt%C3%A9/FO0RAAAAIAAJ?hl=fr&amp;gbpv=0]&lt;/ref&gt;, gouvernante de Saint Elzéar&lt;ref&gt;Suzanne Bernard, ''Les époux vierges, Elzéar de Sabran et Delphine de Signe'', Paris, Perrin, 1994.&lt;/ref&gt;.

{{Prenom}}

==Difusion==
*[[anglés]]: ''Garsenda''
*[[castelhan]]: ''Garsinda''
*[[catalan]]: ''Garsenda, Gersenda''
*[[francés]]: ''Garsende, Garcende, Garcenne, Garcinde, Garcuinde, Gersende, Garsinde''{{TdF}}&lt;!--per Garsende, Garcende, Garcenne, Garcinde, Garcuinde--&gt;
*[[italian]]: ''Garsenda''
*[[portugués]]: ''Gersenda, Garsinda''

==Nòtas e referéncias==
===Nòtas===
&lt;references group=nt/&gt;
===Referéncias===
{{Referéncias}}
{{Traduccion/Referéncia|ca|Garsenda}}
{{Traduccion/Referéncia|fr|Gersende}}

{{Multibendèl|Portal lingüistica|Portal Edat Mejana|Portal Occitània}}
{{Autoritats}}

[[Categoria:Prenom occitan]]</text>
      <sha1>3i2eg6noax72y3gwa2zdfszmnjrfju2</sha1>
    </revision>
  </page>
  <page>
    <title>Glaudi Grivolàs</title>
    <ns>0</ns>
    <id>198237</id>
    <revision>
      <id>2508145</id>
      <parentid>2457572</parentid>
      <timestamp>2026-09-02T08:47:49Z</timestamp>
      <contributor>
        <username>InternetArchiveBot</username>
        <id>43230</id>
      </contributor>
      <comment>Rescuing 1 sources and tagging 0 as dead.) #IABot (v2.0.9.5</comment>
      <origin>2508145</origin>
      <model>wikitext</model>
      <format>text/x-wiki</format>
      <text bytes="2472" sha1="qf4gbamek45lxow0znoj2k4mlxhxpzh" xml:space="preserve">{{Dialècte Provençau}}
{{Infobox Persona}}
{{Omon|Glaudi|Grivolàs}}
'''Glaudi''' Agricòl Loís '''Grivolàs''' (''Glaude Grivoulas''&lt;ref group=nt&gt;Segon l'[https://lig-tdcge.imag.fr/cartodialect5/#/visualiseur Atlas Lingüistic de França] (carta 300 - ''Claude''), la prononciacion locala correspond au [[provençau rodanenc]] ''Glaude'' descrich dins [[Lo Tresaur dau Felibritge]], [https://web.archive.org/web/20220115050120/https://ieo-oc.org/spip.php?page=article&amp;id_article=290 que se transcriu en nòrma classica / provençau estandard coma ''Glaudi''].&lt;/ref&gt; en [[nòrma mistralenca]]; ''Claude Grivolas'' en [[francés]];&lt;ref group=nt&gt;Noms complets: ''Glaude Agricol Louis Grivoulas'' en [[nòrma mistralenca]]; ''Claude Agricol Louis Grivolas'' en [[francés]].&lt;/ref&gt; [[Avinhon]], lo [[6 de mai]] de [[1855]]―[[Saint-Cloud]], lo [[7 de novembre]] de [[1938]]) siaguèt un [[industriau]], financier e [[director de la fotografia]] occitan.

==Biografia==
Aparten a la familha de [[Grivolàs]], dinastia de la petita o mejana borgesiá ligada a l'industria de la [[seda]], ais [[art]]s, e ai [[felibre]]s.{{Sfn|Chevaldonné 2004}}

Grivolàs teniá d'usinas de camèras e foguèt tanben financier dei fraires Pathé.

{{...}}

==Fònts==
===Nòtas===
&lt;references group=nt/&gt;
===Referéncias===
{{Referéncias|colomnas=3}}
===Bibliografia===
*{{Ref-libre|títol=L'aventure des frères Pathé: Du coq au saphir|nom=Paul|cognòm=Charbon|annada=2013|editor=L'Harmattan}}&lt;!--pagina 32--&gt;

*{{Ref-libre|url=https://books.google.com/books?id=r0wWY2-kZlAC&amp;q=Grivolas#v=snippet&amp;q=Grivolas&amp;f=false|nom=Yves|cognòm=Chevaldonné|títol=Nouvelles techniques et culture régionale: les premiers temps du cinéma dans le Vaucluse (1896-1914)|editor=Presses Université Laval, L'Harmattan|annada=2004}}

{{Multibendèl|Portal biografia|Portal Cinèma|Portal Provença&lt;!--Comtat Venaissin--&gt;}}
{{Autoritats}}

{{DEFAULTSORT:Grivolas, Glaudi}}
[[Categoria:Industrial francés del sègle XIX]]
[[Categoria:Industrial francés del sègle XX]]
[[Categoria:Industrial occitan]]
[[Categoria:Personalitat provençala dau sègle XIX]]
[[Categoria:Personalitat provençala dau sègle XX]]
[[Categoria:Director de la fotografia francés]]
[[Categoria:Director de la fotografia occitan]]
[[Categoria:Naissença en 1855]]
[[Categoria:Naissença a Avinhon]]
[[Categoria:Decès en 1938]]
[[Categoria:Decès a Saint-Cloud]]
[[Categoria:Decès a 83 ans]]
[[Categoria:Decès en Seine-et-Oise]]</text>
      <sha1>qf4gbamek45lxow0znoj2k4mlxhxpzh</sha1>
    </revision>
  </page>
  <page>
    <title>Annalena Baerbock</title>
    <ns>0</ns>
    <id>200851</id>
    <revision>
      <id>2508125</id>
      <parentid>2496289</parentid>
      <timestamp>2026-09-01T23:53:51Z</timestamp>
      <contributor>
        <username>InternetArchiveBot</username>
        <id>43230</id>
      </contributor>
      <comment>Rescuing 1 sources and tagging 0 as dead.) #IABot (v2.0.9.5</comment>
      <origin>2508125</origin>
      <model>wikitext</model>
      <format>text/x-wiki</format>
      <text bytes="1704" sha1="n2fc29cwbihu1ar7cdrnfr0r81i5kmb" xml:space="preserve">{{Infobox Persona}}

{{Dialècte Lengadocian}}'''Annalena Baerbock''' ([[Hannover]], lo [[15 de decembre]] de [[Ans 1980|1980]])&lt;ref&gt;[https://www.bundestag.de/abgeordnete/biografien/B/baerbock_annalena-1043508 Notícia biografica sul sit del Bundestag].&lt;/ref&gt; es una femna politica alemanda. Foguèt ministra federala dels Afars estrangièrs de 2021 a 2025. Dempuèi 2025, es presidenta de l'[[Assemblada Generala de las Nacions Unidas]] per son 80na session.&lt;ref&gt;&quot;[https://news.un.org/fr/story/2025/06/1156091 Annalena Baerbock élue présidente de l’Assemblée générale de l'ONU&quot;], ''Nacions Unidas'', 2/6/2025.&lt;/ref&gt;

== Biografia ==
Baerbock es originària de l'estat de [[Bassa Saxònia]]. De 2000 a 2004, estudièt las sciéncias politicas e lo drech public a l'[[Universitat d'Amborg]]. En 2005, seguiguèt un mastèr de drech public internacional a la [[London School of Economics]]. La meteissa annada, efectuaèt un estagi al British Institute of Internacional and Comparativa Law (BIICL).

De 2005 a 2008, Baerbock trabalhèt al burèu d'Elisabeth Schroedter al [[Parlament Europèu|Parlament]] [[Parlament Europèu|Europèu]]. Entre 2008 e 2009, foguèt conselhièra en politica internacionala e en securitat pel grop parlamentari [[Aliança 90/Los Verds]] al [[Bundestag]].

Baerbock es maridada e maire de doas dròllas.&lt;ref&gt;&quot;[https://archive.wikiwix.com/cache/20221003125946/https://m.tagesspiegel.de/politik/moegliche-gruenen-parteichefin-baerbock-fuer-ihre-toechter/20703104.html Für ihre Töchter]&quot;, ''Tagesspiegel'', 22/11/2020&lt;/ref&gt; La familha demora a [[Potsdam]].

== Referéncias ==
[[Categoria:Organizacion de las Nacions Unidas]]
[[Categoria:Personalitat politica alemanda]]</text>
      <sha1>n2fc29cwbihu1ar7cdrnfr0r81i5kmb</sha1>
    </revision>
  </page>
  <page>
    <title>Canton del Mas de Cabardés</title>
    <ns>0</ns>
    <id>201501</id>
    <revision>
      <id>2508114</id>
      <timestamp>2026-09-01T17:22:32Z</timestamp>
      <contributor>
        <username>Alaric 506</username>
        <id>44932</id>
      </contributor>
      <comment>Creacion de la pagina amb « {{Dialècte Lengadocian}} {{Infobox Canton de França |carta=oc |nom=Canton del Mas de Cabardés  |imatge = Map canton code 11 21.svg  | reg= [[Lengadòc-Rosselhon]] | dept={{Aude}} | arrt= [[Arrondiment de Carcassona]]  |vila= [[Lo Mas de Cabardés|Le Mas de Cabardés]] |nbcom= 15 |canton=1121 |km²=   156,02  |cons= 	Francis Bels ([[PS]]) |datas= [[1992]]-[[2015]] |}} Le '''canton del Mas de Cabardés''' es una anciana division administrativa de Lengadòc... »</comment>
      <origin>2508114</origin>
      <model>wikitext</model>
      <format>text/x-wiki</format>
      <text bytes="4648" sha1="t35bxrkl590wpswlxjur7yeb9g52x6u" xml:space="preserve">{{Dialècte Lengadocian}}
{{Infobox Canton de França
|carta=oc
|nom=Canton del Mas de Cabardés 
|imatge = Map canton code 11 21.svg 
| reg= [[Lengadòc-Rosselhon]]
| dept={{Aude}}
| arrt= [[Arrondiment de Carcassona]] 
|vila= [[Lo Mas de Cabardés|Le Mas de Cabardés]]
|nbcom= 15
|canton=1121
|km²=   156,02 
|cons= 	Francis Bels ([[PS]])
|datas= [[1992]]-[[2015]]
|}}
Le '''canton del Mas de Cabardés''' es una anciana division administrativa de [[Lengadòc]], situada dins l'[[arrondiment de Carcassona]], le [[departaments franceses|departament]] d'[[Aude]] e la [[regions francesas|region]] de [[Lengadòc-Rosselhon]], ara d'{{Ocreg}}. Dempuèi [[2015]], [[Trassanèl]], qu'es de [[Carcassona Agló]], es dins le canton de [[Rius de Menerbés]], ara canton del Naut Menerbés, las autras 14 son del canton de [[Vilamostausson]], que tornèron batejar canton de la Val d'Orvièl. &lt;/br&gt;
'''La mapa es la de l'[[arrondiment de Carcassona]] abans 2015.'''

==Composicion==
{|class= &quot;wikitable&quot;
!Nom
!Width=&quot;135&quot;|Còdi INSEE
!Superficia 
(&lt;small&gt;km²&lt;/small&gt;)
!Populacion 
!Densitat 
(&lt;small&gt;ab/km²&lt;/small&gt;)
!Intercomunalitat 
|-
|[[La Bastida Esparveirenca]]
|11180
| 16,77
| {{popfr11|180}} ({{popfr11|0}})
| {{formatnum:{{#expr:({{popfr11|180}}/16.77) round 2}}}}
| [[Comunautat de comunas de la Montanha Negra|CC de la Montanha Negra]]   
|-
|[[Caudabronda]]
|11079
| 6,22
| {{popfr11|079}} ({{popfr11|0}})
| {{formatnum:{{#expr:({{popfr11|079}}/6.22) round 2}}}}
| [[Comunautat de comunas de la Montanha Negra|CC de la Montanha Negra]]   
|-
|[[Fornas]]
|11154
| 12,45
| {{popfr11|154}} ({{popfr11|0}})
| {{formatnum:{{#expr:({{popfr11|154}}/12.45) round 2}}}}
| [[Comunautat de comunas de la Montanha Negra|CC de la Montanha Negra]]   
|-
|[[Las Ilhas]]
|11174
| 4,16
| {{popfr11|174}} ({{popfr11|0}})
| {{formatnum:{{#expr:({{popfr11|174}}/4.16) round 2}}}}
| [[Comunautat de comunas de la Montanha Negra|CC de la Montanha Negra]] (residéncia)  
|-
|[[Les Martins]]
|11221
| 19,18
| {{popfr11|221}} ({{popfr11|0}})
| {{formatnum:{{#expr:({{popfr11|221}}/19.18) round 2}}}}
| [[Comunautat de comunas de la Montanha Negra|CC de la Montanha Negra]]   
|-
|'''[[Lo Mas de Cabardés|Le Mas de Cabardés]]'''
|11222
| 9,09
| {{popfr11|222}} ({{popfr11|0}})
| {{formatnum:{{#expr:({{popfr11|222}}/9.09) round 2}}}}
| [[Comunautat de comunas de la Montanha Negra|CC de la Montanha Negra]]   
|-
|[[Miraval de Cabardés]]
|11232
| 12,16
| {{popfr11|232}} ({{popfr11|0}})
| {{formatnum:{{#expr:({{popfr11|232}}/12.16) round 2}}}}
| [[Comunautat de comunas de la Montanha Negra|CC de la Montanha Negra]]   
|-
|[[Pradèlas (Cabardés)|Pradèlas]]
|11297
| 20,61
| {{popfr11|297}} ({{popfr11|0}})
| {{formatnum:{{#expr:({{popfr11|297}}/20.61) round 2}}}}
| [[Comunautat de comunas de la Montanha Negra|CC de la Montanha Negra]]   
|-
|[[Ròcafèra]]
|11319
| 8,06
| {{popfr11|319}} ({{popfr11|0}})
| {{formatnum:{{#expr:({{popfr11|319}}/8.06) round 2}}}}
| [[Comunautat de comunas de la Montanha Negra|CC de la Montanha Negra]]   
|-
|[[Salsinha]]
|11372
| 11,48
| {{popfr11|372}} ({{popfr11|0}})
| {{formatnum:{{#expr:({{popfr11|372}}/11.48) round 2}}}}
| [[Comunautat de comunas de la Montanha Negra|CC de la Montanha Negra]]   
|-
|[[Las Tors]]
|11194
| 2,80
| {{popfr11|194}} ({{popfr11|0}})
| {{formatnum:{{#expr:({{popfr11|194}}/2.8) round 2}}}}
| [[Comunautat de comunas de la Montanha Negra|CC de la Montanha Negra]]   
|-
|[[La Torreta de Cabardés]]
|11391
| 5,03 
| {{popfr11|391}} ({{popfr11|0}})
| {{formatnum:{{#expr:({{popfr11|391}}/5.03) round 2}}}}
| [[Comunautat de comunas de la Montanha Negra|CC de la Montanha Negra]]   
|-
|[[Trassanèl|Traçanèl]]
|11395
| 4,34
| {{popfr11|395}} ({{popfr11|0}})
| {{formatnum:{{#expr:({{popfr11|395}}/4.34) round 2}}}}
| [[Carcassona Agló]]   
|-
|[[Vilanièra]]
|11411
| 7,04 
| {{popfr11|411}} ({{popfr11|0}})
| {{formatnum:{{#expr:({{popfr11|411}}/7.04) round 2}}}}
| [[Comunautat de comunas de la Montanha Negra|CC de la Montanha Negra]]   
|-
|[[Vilardonèl]]
|11413
| 16,63
| {{popfr11|413}} ({{popfr11|0}})
| {{formatnum:{{#expr:({{popfr11|413}}/16.63) round 2}}}}
| [[Comunautat de comunas de la Montanha Negra|CC de la Montanha Negra]]   
|-
|}

==Istòria==
De 1790 a 1801, las comunas de

&lt;ref&gt;fichas Cassini-EHESS de las comunas concernidas&lt;/ref&gt;. &lt;/br&gt;
En 2014, quand faguèron una refòrma cantonala, le canton de 
foguèt suprimit per las eleccions departamentalas de 2015 e passèt

, en aplicacion del decret n° 2014-204 del 21 de febrièr de 2014 &lt;ref&gt;[https://www.legifrance.gouv.fr/loda/id/JORFTEXT000028652386]&lt;/ref&gt;. 

==Nòtas==
&lt;references/&gt;

{{Portal Lengadòc}}</text>
      <sha1>t35bxrkl590wpswlxjur7yeb9g52x6u</sha1>
    </revision>
    <revision>
      <id>2508115</id>
      <parentid>2508114</parentid>
      <timestamp>2026-09-01T18:29:01Z</timestamp>
      <contributor>
        <username>Alaric 506</username>
        <id>44932</id>
      </contributor>
      <origin>2508115</origin>
      <model>wikitext</model>
      <format>text/x-wiki</format>
      <text bytes="5281" sha1="mg43cbflxsintp41k2qsjy347o3ut6z" xml:space="preserve">{{Dialècte Lengadocian}}
{{Infobox Canton de França
|carta=oc
|nom=Canton del Mas de Cabardés 
|imatge = Map canton code 11 21.svg 
| reg= [[Lengadòc-Rosselhon]]
| dept={{Aude}}
| arrt= [[Arrondiment de Carcassona]] 
|vila= [[Lo Mas de Cabardés|Le Mas de Cabardés]]
|nbcom= 15
|canton=1121
|km²=   156,02 
|cons= 	Francis Bels ([[PS]])
|datas= [[1992]]-[[2015]]
|}}
Le '''canton del Mas de Cabardés''' es una anciana division administrativa de [[Lengadòc]], situada dins l'[[arrondiment de Carcassona]], le [[departaments franceses|departament]] d'[[Aude]] e la [[regions francesas|region]] de [[Lengadòc-Rosselhon]], ara d'{{Ocreg}}. Dempuèi [[2015]], [[Trassanèl]], qu'es de [[Carcassona Agló]], es dins le canton de [[Rius de Menerbés]], ara canton del Naut Menerbés, las autras 14 son del canton de [[Vilamostausson]], que tornèron batejar canton de la Val d'Orvièl. &lt;/br&gt;
'''La mapa es la de l'[[arrondiment de Carcassona]] abans 2015.'''

==Composicion==
{|class= &quot;wikitable&quot;
!Nom
!Width=&quot;135&quot;|Còdi INSEE
!Superficia 
(&lt;small&gt;km²&lt;/small&gt;)
!Populacion 
!Densitat 
(&lt;small&gt;ab/km²&lt;/small&gt;)
!Intercomunalitat 
|-
|[[La Bastida Esparveirenca]]
|11180
| 16,77
| {{popfr11|180}} ({{popfr11|0}})
| {{formatnum:{{#expr:({{popfr11|180}}/16.77) round 2}}}}
| [[Comunautat de comunas de la Montanha Negra|CC de la Montanha Negra]]   
|-
|[[Caudabronda]]
|11079
| 6,22
| {{popfr11|079}} ({{popfr11|0}})
| {{formatnum:{{#expr:({{popfr11|079}}/6.22) round 2}}}}
| [[Comunautat de comunas de la Montanha Negra|CC de la Montanha Negra]]   
|-
|[[Fornas]]
|11154
| 12,45
| {{popfr11|154}} ({{popfr11|0}})
| {{formatnum:{{#expr:({{popfr11|154}}/12.45) round 2}}}}
| [[Comunautat de comunas de la Montanha Negra|CC de la Montanha Negra]]   
|-
|[[Las Ilhas]]
|11174
| 4,16
| {{popfr11|174}} ({{popfr11|0}})
| {{formatnum:{{#expr:({{popfr11|174}}/4.16) round 2}}}}
| [[Comunautat de comunas de la Montanha Negra|CC de la Montanha Negra]] (residéncia)  
|-
|[[Les Martins]]
|11221
| 19,18
| {{popfr11|221}} ({{popfr11|0}})
| {{formatnum:{{#expr:({{popfr11|221}}/19.18) round 2}}}}
| [[Comunautat de comunas de la Montanha Negra|CC de la Montanha Negra]]   
|-
|'''[[Lo Mas de Cabardés|Le Mas de Cabardés]]'''
|11222
| 9,09
| {{popfr11|222}} ({{popfr11|0}})
| {{formatnum:{{#expr:({{popfr11|222}}/9.09) round 2}}}}
| [[Comunautat de comunas de la Montanha Negra|CC de la Montanha Negra]]   
|-
|[[Miraval de Cabardés]]
|11232
| 12,16
| {{popfr11|232}} ({{popfr11|0}})
| {{formatnum:{{#expr:({{popfr11|232}}/12.16) round 2}}}}
| [[Comunautat de comunas de la Montanha Negra|CC de la Montanha Negra]]   
|-
|[[Pradèlas (Cabardés)|Pradèlas]]
|11297
| 20,61
| {{popfr11|297}} ({{popfr11|0}})
| {{formatnum:{{#expr:({{popfr11|297}}/20.61) round 2}}}}
| [[Comunautat de comunas de la Montanha Negra|CC de la Montanha Negra]]   
|-
|[[Ròcafèra]]
|11319
| 8,06
| {{popfr11|319}} ({{popfr11|0}})
| {{formatnum:{{#expr:({{popfr11|319}}/8.06) round 2}}}}
| [[Comunautat de comunas de la Montanha Negra|CC de la Montanha Negra]]   
|-
|[[Salsinha]]
|11372
| 11,48
| {{popfr11|372}} ({{popfr11|0}})
| {{formatnum:{{#expr:({{popfr11|372}}/11.48) round 2}}}}
| [[Comunautat de comunas de la Montanha Negra|CC de la Montanha Negra]]   
|-
|[[Las Tors]]
|11194
| 2,80
| {{popfr11|194}} ({{popfr11|0}})
| {{formatnum:{{#expr:({{popfr11|194}}/2.8) round 2}}}}
| [[Comunautat de comunas de la Montanha Negra|CC de la Montanha Negra]]   
|-
|[[La Torreta de Cabardés]]
|11391
| 5,03 
| {{popfr11|391}} ({{popfr11|0}})
| {{formatnum:{{#expr:({{popfr11|391}}/5.03) round 2}}}}
| [[Comunautat de comunas de la Montanha Negra|CC de la Montanha Negra]]   
|-
|[[Trassanèl|Traçanèl]]
|11395
| 4,34
| {{popfr11|395}} ({{popfr11|0}})
| {{formatnum:{{#expr:({{popfr11|395}}/4.34) round 2}}}}
| [[Carcassona Agló]]   
|-
|[[Vilanièra]]
|11411
| 7,04 
| {{popfr11|411}} ({{popfr11|0}})
| {{formatnum:{{#expr:({{popfr11|411}}/7.04) round 2}}}}
| [[Comunautat de comunas de la Montanha Negra|CC de la Montanha Negra]]   
|-
|[[Vilardonèl]]
|11413
| 16,63
| {{popfr11|413}} ({{popfr11|0}})
| {{formatnum:{{#expr:({{popfr11|413}}/16.63) round 2}}}}
| [[Comunautat de comunas de la Montanha Negra|CC de la Montanha Negra]]   
|-
|}

==Istòria==
De 1790 a 1801, las comunas de [[Caudabronda]], [[Salsinha]], [[Las Tors]], [[Vilanièra]] e [[Vilardonèl]] èran del canton de [[Cucçac de Cabardés]], las autras èran del canton del Mas de Cabardés. En 1801, quand le nombre dels cantons foguèt demingat, lo canton de Cucçac foguèt suprimit e las comunas citadas anèron dins le canton del Mas &lt;ref&gt;fichas Cassini-EHESS de las comunas concernidas&lt;/ref&gt;. Avèm pas trobat per [[Miraval de Cabardés]], que deviá èsser del canton del Mas pr'amor de sa localizacion. &lt;/br&gt;
En 2014, quand faguèron una refòrma cantonala, le canton del Mas de Cabardés foguèt suprimit per las eleccions departamentalas de 2015 e passèt dins le canton de [[Vilamostausson]], vengut puèi canton de la Val d'Orvièl, fòra [[Trassanèl|Traçanèl]], apondut al canton de [[Rius de Menerbés]], ara canton del Naut Menerbés, en aplicacion del decret n° 2014-204 del 21 de febrièr de 2014 &lt;ref&gt;[https://www.legifrance.gouv.fr/loda/id/JORFTEXT000028652386]&lt;/ref&gt;. 

==Nòtas==
&lt;references/&gt;

{{Portal Lengadòc}}</text>
      <sha1>mg43cbflxsintp41k2qsjy347o3ut6z</sha1>
    </revision>
  </page>
  <page>
    <title>Lo Mas de Cabardés</title>
    <ns>0</ns>
    <id>201502</id>
    <redirect title="Le Mas de Cabardés" />
    <revision>
      <id>2508140</id>
      <timestamp>2026-09-02T07:46:14Z</timestamp>
      <contributor>
        <username>Jfblanc</username>
        <id>104</id>
      </contributor>
      <comment>Jfblanc  a desplaçat la pagina [[Lo Mas de Cabardés]] cap a [[Le Mas de Cabardés]] : Article de l'endreit</comment>
      <origin>2508140</origin>
      <model>wikitext</model>
      <format>text/x-wiki</format>
      <text bytes="36" sha1="ohq2tetbrqazgr6n7aa4nji6dikm31r" xml:space="preserve">#REDIRECCION [[Le Mas de Cabardés]]</text>
      <sha1>ohq2tetbrqazgr6n7aa4nji6dikm31r</sha1>
    </revision>
  </page>
</mediawiki>