Wikipèdia ocwiki https://oc.wikipedia.org/wiki/Acu%C3%A8lh MediaWiki 1.47.0-wmf.18 first-letter Mèdia Especial Discutir Utilizaire Discussion Utilizaire Wikipèdia Discussion Wikipèdia Fichièr Discussion Fichièr MediaWiki Discussion MediaWiki Modèl Discussion Modèl Ajuda Discussion Ajuda Categoria Discussion Categoria Portal Discussion Portal Projècte Discussion Projècte TimedText TimedText talk Mòdul Mòdul Discussió Event Event talk 0 34 2508188 2489209 2026-09-02T20:12:39Z InternetArchiveBot 43230 Rescuing 1 sources and tagging 0 as dead.) #IABot (v2.0.9.5 2508188 wikitext text/x-wiki {{Dialècte Lengadocian}} {{Projècte educatiu|Literatura}} [[Fichièr:BnF ms. 854 fol. 49 - Perdigon (2).jpg|vinheta|[[Perdigon]], trobador occitan. Manuscrit del sègle XIII (Bibliotèca Nacionala de França). ]] Un '''trobador'''<ref>{{Dicodòc|Troubadour}}</ref> ({{AFI|/tɾuβaˈðu/|LL-Q14185 (oci)-Davidgrosclaude-trobador.wav|lenga=oc}}) èra un poèta cantaire durant l'[[Edat Mejana]] que composava, en [[Occitanoromanic|lenga d'òc]], de composicions literàrias e musicalas. Lo tèrme ''trobador'' s'utiliza per designar los artistas que s'exprimisson en [[occitan ancian|occitan]] ([[auvernhat]], [[gascon]], [[lengadocian]], [[lemosin]], [[provençal]], e tanben lo [[catalan]]). Aquesta tradicion lirica foguèt principalament iniciada en [[Occitània]] e en [[Catalonha]], difusa oralament al pòble que sapiá pas parlar lo [[latin]], que se desvelopèt progressivament en [[Galícia]] e en [[Itàlia]] del Nòrd. Lo tèrme "trobaire" es una fòrma alternativa, que ven d'una autra declinason del mot en [[occitan ancian]].<ref>{{DLOAPN}}</ref><ref>{{DicoCA|Trobaire}}</ref> Benlèu, es mai utilizat per designar los escrivans de [[lenga d'oïl]].{{refnec}} L'omològ femenin es la '''[[trobairitz]]'''. == Etimologia == [[Imatge:Beatriz de Dia - BN MS12473.jpg|left|thumb|200px|[[Beatritz de Diá]], trobairitz.]] Lo tèrme "trobador" es atestat al sègle XII en çò de [[ Pèire d'Auvèrnhe]]<ref>[http://www.cnrtl.fr/etymologie/troubadour Site del CNRTL : etimologia de "troubadour"]</ref>. Lo mot se forma a partir del vèrb ''trobar'' que, en [[occitan ancian]] significava tanben "compausar", "inventar". Lo mot ''troubadour'' foguèt manlevat per lo francés al sègle XVI, d'efièch, es mencionat en 1575 al sens de « poèta liric cortés de lenga d'òc als sègles XII e XIII (J. de Nòstra Dama, ''Vies des anciens poetes provençaux'', p. 14 ds Gdf. Compl.)<ref>[http://www.cnrtl.fr/etymologie/troubadour Site del CNRTL : etimologia de "troubadour"]</ref>. Lo tèrme occitan "trobador" se superpausa exactament al francés ''trouveur''<ref>[[Albert Dauzat]], Henri Mitterand, Jean Dubois, ''Nouveau dictionnaire étymologique Larousse'', éditions Larousse 1980, p. 770a.</ref>. Lo mot francés ''trouvère'' es atestat tanben al sègle XII, e representa l'ancian [[cas subjècte]] del mot de [[lenga d'oïl]] ''troveor'' ([[cas regim]])<ref>[http://www.cnrtl.fr/etymologie/trouvère Site du CNRTL : étymologie de "trouvère"]</ref>. Segon los lingüists l'occitan "trobar" e lo francés ''trouver'' remontan a un tèrme del latin popular non atestat ''*tropare'' « compausar, inventar un aire » d'ont « compausar un poèma », puèi « inventar, descobrir », derivat de ''tropus'' « figura de retorica »<ref>veire los diccionaris [[Académie française]], [[Le Petit Larousse|Larousse]], [[Dictionnaires Le Robert|Robert]])</ref>{{,}}<ref>[[Albert Dauzat]], Henri Mitterand, Jean Dubois, ''Op. cité'', p. 770a.</ref>{{,}}<ref>[[Walther von Wartburg]], ''[[Französisches Etymologisches Wörterbuch]]''</ref>{{,}}<ref>[http://www.mapageweb.umontreal.ca/tuitekj/publications/Tuite-lang-variation.pdf The etymology of “trouver” (anglais) pp. 13–18]</ref> (cf. latin ''contropare'') Al temps de [[Frederic Mistral]], trobaire aviá una autra significacion en [[Provença]]: un poèta occitan<ref group="nòta">"Provençau" en sa definicion, mas utilizat sus Jornalet per descriure lo roergat Jansemin. Clarament es "provençau" utilizat en lo sens de "occitan".</ref> que visquèt entre lei trobadors e lei [[felibre]]s<ref name=TDF>https://tdf.locongres.org/files/assets/common/page-substrates/page2267.jpg</ref>, amb lor poesia apelada la "trobariá"<ref name=TDF/>. Es a dire los [[Poesia occitana de l'Edat Modèrna|poètas occitans de l'Edat Modèrna]]. Malgrat aquò, la definicion la mai comuna de trobaire rèsta trobador o poèta. == Istòria == Los trobadors apareisson al moment de la [[Primièra Crosada]] (1096-1099) e començan a declinar al moment de la [[Crosada dels albigeses|crosada albigesa]] (de 1209 al sègle XIV). Lo trobador pus ancian conegut es lo duc d'[[Aquitània (Occitània)|Aquitània]] [[Guilhèm IX de Peitieus|Guilhèm IX]]. == L'amor cortés o ''fin' amor'' == Es al [[sègle XII]] que nasquèt lo ''[[fin' amor]]'', genre [[Literatura|literari]] que l'invencion es atribuida a [[Guilhèm de Peitieus|Guilhèm IX de Peiteus]], dich ''lo Trobador'' ([[1071]]-[[1127]]). {{Son|Tannhäuser, Minnesänger|Tannhäuser - Ich lobe ein wip.ogg}} Aqueste ''amor cortés'' foguèt un modèl per de generacions de ''trobadors'' e de ''[[trouvère]]s'' (equivalent en [[lenga d'oïl]]), e ''Minnesänger'' ([[menestrel]]) en [[alemand]]). Emprentat de valors eroicas pròprias a la [[cavalariá]], son ''fin amor'' es sovent realista e francament carnal, escarta pas l'[[adultèri]], mas evòca tanben de sentiments delicats. L'amor cortés se desvolopa per respondre a de règlas fòrt precisas, finalament codificadas per mantun arrèst pres a la cort d'[[Alienòr d'Aquitània]]. {{Son|A l'entrada del temps clar|Anonyme - A l'entrada del temps clar.ogg}} La reina [[Alienòr d'Aquitània|Alienòr]], felena de [[Guilhèm IX de Peitieus|Guilhèm IX]], fòrt cultivada, joguèt un ròtle considerable dins la difusion de l'[[ideologia de l'amor]] cortés. == Genres == Los tèxtes dels trobadors corresponen a mai d'un genre : * la ''[[canso]]'' (la ''[[cançon]]'') es la forma mai correnta : cinc o sièis coblets bastits sus las meteissas rimas ; * l'''[[auba (literatura)|auba]]'' (l'aubada) descriu amb brièvetat lo revelh dels dos amants per la crida d'un gacha e lor tristessa de se dever separar a la poncha del jorn; * la ''[[serena]]'' (''[[serenada]]'' ), despinta las lamentacions del [[cavalariá|cavalièr]] amorós ; * los ''[[Sirventés|sirventeses]]'' son de [[satira]]s mai [[politica]]s e moralas ; * lo ''[[planh (literatura)]]'' es un cant de dòl ; * lo ''[[partiment]]'' o ''[[jòc partit]]'' e la ''[[Tençon|tenso]]'' permeton a maites trobadors de debatre de las questions d'amor ; * la ''[[pastorèla (poèma)|pastorèla]]'' despinta l'[[amor]] per una bergièra ; * la ''[[balada]]'', destinada a èsser [[Dança|dançada]]. * La ''[[Cançon de la Crosada]]'', representa un genre ibrid: relèva d'una part de l'ideologia de la crosada, exaltant la proesa guerrièra al servici de la fe; mas d'autra part, representa una requèsta d'amor desguisada, que lo dangièr de l'expedicion rend mai urgenta. == Trobadors e trobairises celèbres == {{article_detalhat|Lista de trobadors e trobairises}} == Articles connèxes == {{commonscat|Trobadors}} {{Wiktionary|trobador}} * [[Aède]] ; * [[Acadèmia dels Jòcs Florals]] ; * [[Assag]] (rite cortés) ; * [[Bard]]s ; * [[Cançon de gèsta]] ; * [[Flamenca]] ; * [[Joglar]]s ; * [[Lenga d'òc]] ; * [[Lista de trobadors e trobairises]] ; * [[Minnesang]] ; * [[Repente]] ; * [[Estil trobadorenc]] ; * [[Trobairitz]] ; * [[Trobaire]]<ref>https://tdf.locongres.org/files/assets/common/page-substrates/page2267.jpg</ref> ; * [[Trouvère]] ; * [[Trova]]. == Ligams extèrnes == * Libres sus los trobadors : http://www.espaci-occitan.com/botiga/oc/425-trobadors-e-trobairitz * http://www.cardenal.org/ * https://web.archive.org/web/20080222204409/http://www.trobar.org/troubadours/ * {{Gallica}} [https://web.archive.org/web/20070921064143/http://gallica.bnf.fr/themes/LitMAb.htm Qualques trobadors celèbres] == Bibliografia == * [[Félix de La Salle de Rochemaure|Duc de La Salle de Rochemaure]], ''Les Troubadours cantaliens XII-XXe siècle'', 1910, Bloud et Gay, , 2 in-12°, 645 et 577 p. * [[Renat Nelli]], ''L'Érotique des Troubadours'', Privat, Tolosa, 1963 - ISBN 2000025730 ; * Henri-Irénée Marrou, ''Les Troubadours'', Le Seuil, Paris, 1971 - ISBN 2-02-000650-2 ; * [[Ezra Pound]], ''Sur les pas des troubadours en pays d'Oc'', éd. du Rocher, Paris, 2005 - ISBN 2268054594 ; * G. Brunel-Lobrichon, Cl. Duhamel-Amado, ''Au temps des troubadours'', Hachette, coll. « La Vie quotidienne », 1997 - ISBN 2012355250. == Nòtas == <references group="nòta" /> == Referéncia == <references />{{Multibendèl|litOc|literatura occitana|musica|portal Occitània}} [[Categoria:Artista de l'Edat Mejana]] [[Categoria:Trobador|*]] [[Categoria:Literatura occitana]] [[Categoria:Mestièr ancian]] [[Categoria:Cultura occitana]] jncb4hbkshkew84u863xxdbxmtfnm50 0 3557 2508208 2501405 2026-09-03T09:06:21Z Poiuytrell 61256 2508208 wikitext text/x-wiki {{Dialècte Auvernhat}} {{Infobox vila occitana |carta=oc | nom=Tièrn | nom2=''Thiers'' | imatge= Ville de Thiers.jpg | descripcion=La viala de Tièrn | escut= Blason_ville_fr_Thiers_(Puy-de-Dôme).svg | escais=bitòrt/-da ; bitòrç/-za | region ist ={{Auvèrnhe}} | parçan=[[Liuradés]] | insee =63430 | cp =63300 | cònsol = Stéphane Rodier | mandat = [[2020]]-[[2026]] | gentilici = tiernoès/-oesa |alt mej= |longitud=3.54833333333 |latitud=45.8572222222 | alt mini =283 | alt maxi =793 | km² =44.49 }} [[Imatge:Thiers chateau Pirou.jpg|200px|thumb|left|Chastèl de Piron, anciana maison daus ducs de Borbon]] '''Tièrn''' es v-una de las quatre sosprefecturas (embei [[Soire]], [[Riòm]] e [[Embèrt]] dau departament dau [[Departament dau Puèi de Doma|Puèi de Doma]] de la [[Region francesa|region]] d'[[Auvèrnhe-Ròse-Aups|Auvèrnha-Ròse-Aups]]. Tièrn es una granda viala de cotelariá, per la quantitat de cotèls produits mas maitot per le saubre-faire irremplaçable qu'òm tròba dins questa viala. Le sobriquet daus tiernoès es "bitòrt/-da o bitòrç/-za" que podriá venir de "bestòrt/bestòrç" (dos còps tòrt) per causa de lhor trabalh dur de cotelariá. Lhors vesins dison d'ilhs : ''"Bitòrt! Cuol tòrt, chamba de pòrc ! Bòca mon cuol, serem d'acòrd !"''<ref>[biˈtɔ tʃu tɔ ˈʃãbɔ də pwɔ ˈbɔkɔ mɔ̃ tʃu saˈrɛ̃ dɔˈkɔ]</ref>. ==Geografia== Tièrn es bastida sobre diferents nivèls de colèiras que dominan la valada de Duròla. Aqueste denivelament bailava la fòrça idromotritz que permetiá d'esmòler los cotiaus. ===Comunas limitròfas=== {{Comunas limitròfas |elision = |comuna = Tièrn |nòrd = [[Palhèiras]] |nòrd-est = [[Sant Ramèi de Duròla]] |est = [[La Moneiriá e le Montelh]],<br>[[Cèla]] |sud-est = [[Senta Aga]] |sud = [[Escotaon]] |sud-oest = [[Peschadoiras]] |oest = [[v-Orlhac]] |nòrd-oest = [[Dorat (Puèi de Doma)|Dorat]] }} ===Idrografia=== La viala es traversada per [[Duròla]] que rejonh [[Dòra (aiga)|Dòra]] a l'oèst de la comuna. ==Toponimia== Las atestacions ancianas son ''castrum Tigernum'', ''castellum Tigernense'' au [[sègle VI|siecle VI]], ''Tihernum'' en [[1373]], ''Tiernium'' en [[1392]]<ref name="NomNegre">{{Obratge|lang=fr|títol=Toponymie générale de la France: Formations préceltiques, celtiques, romanes|autor=[[Ernèst Negre]]||vol=1|annada=1990|pagina=125}}</ref>. Son nom ven dau [[gallés]] ''tigerno-'' ("senhor"), es a dire "viala dominatritz, capitala"<ref name="NomNegre"/><ref>"Dictionnaire de la langue gauloise", Xavier Delamarre, 2023 e Noms de lieux celtiques de l'Europe ancienne (-500 / +500, 2012 https://books.google.fr/books?id=33AqEAAAQBAJ&printsec=frontcover&hl=fr#v=snippet&q=Thiers&f=false}}</ref> <ref>"Un des noms du « chef » en celtique", Joseph Vendryes, Revue des Études Anciennes, volum 42-1-4 https://www.persee.fr/doc/rea_0035-2004_1940_num_42_1_3156|pages=682-685}}</ref> <ref>. Aqueste tèrme se retròba fins lo [[Lengas celticas|celtic] dins l'[[Etnoonimia|etnonim]] ''[[Tigurins|Tigurini]]'', tribú de la Soïssa actuela e sens dobte dins [[Thiernu]] (departament francés d'[[Aisne]]), d'un ''*Tigerno-ialon''). Es atestat tanben en [[Lengas celticas insularas|celtic insular]] : [[vièlh irlandés]] ''tigern'', ''tigirn'', senhor, cap o [[vièkh breton]] ''Tigern'', ''Tiarn'', senhor, chef<ref group="d" name="p.1">{{p.|1}}.</ref>. La significacion del ''Castrum Tigernum'' seriá donc la de ''fòrt senhorial''. Se tròba maitot la fòrma arcaïsanta locala ''Tigèrn''<ref>Forma emplegada per l'escrivan [[Etienne Coudert|Tiène Codert]]. La forma ''Tigèrna'' emplegada per la gent de Tièrn apareis dins la revista tiernesa ''Parlem''. Dins las autras regions d'Auvèrnhe s'emplega mai la forma Tièrn.</ref>. Localament, la comuna se ditz [tʃjɛ]<ref>[[Jules Gilliéron]], ''Atlas Linguistique de la France'', 1902-1910, carta "noms patois des localités".</ref>, [tʃe], [tʃɛr], [tʃar]<ref>Christian Hérilier, ''Les noms de commune de l'arrondissement de Thiers (P-de-D)'', [[Tièrn]], 1989, p. 19.</ref> o [tjar]<ref>Jean Chataing, ''Vocabulaire Français-Patois de la vallée supérieure de l'Ance'', [[Clarmont-Ferrand]], 1934, p. 83.</ref>. * [sichà?/sishà?]] (fr. Seyehal) ==Istòria== {{...}} ===Edat Mejana=== {{Article detalhat|Vescomtat de Tièrn}} {{...}} ==Administracion== {{ElegitDebuta|insee=63430 |Títol= Lista daus cònses successius}} {{Elegit |Debuta= [[2014]] |Fin= [[2020]] |Identitat= Claude Nowotny |Partit=[[PCF]] |Qualitat= }} {{Elegit |Debuta= març [[2001]] |Fin= [[2014]] |Identitat= Thierry Deglon|Partit= |Qualitat= }} {{Elegit |Debuta= [[1977]] |Fin= 2001 |Identitat= Maurice Adevah-Pœuf |Partit= [[PS]] |Qualitat= }} {{Elegit |Debuta= |Fin= 1977 |Identitat= |Partit= |Qualitat= }} {{ElegitDonadas}} {{ElegitFin}} ==Demografia== {{Demografia |insee=63430 |1793=11970 |1800= |1806= |1821= |1831= |1836= |1841=9981 |1846= |1851= |1856= |1861= |1866= |1872= |1876=16343 |1881= |1886= |1891= |1896= |1901= |1906= |1911=17437 |1921= |1926= |1931= |1936= |1946= |1954= |1962=16369 |1968= |1975= |1982= |1990= |1999=13338 |2004= |2005= |2006= |2007= |2008= |2009= |2012= |2017=11847 |cassini= |senscomptesdobles= 1962}} ==Luòcs e monuments== [[Imatge:Saint-Genes Thiers 2007 04 29.jpg|thumb|200px|right|Glèisa de Sent Genèst]] * Glèisa de Sent Genès : granda glèisa romanica vodada a 'queste sent martir de la region. ==Personalitats liadas a la comuna== * Le comedian [[Montdory]] ([[1594]] - [[1653]]) * [[Clara Chasal]] ([[1956]]), presentatritz a la television francesa. ==Veire tanben== ===Ligams intèrnes=== * [[Lista daus sobeirans de Tièrn]] * [[Piaron Pinha]], organizacion tiernesa. ===Liams extèrnes=== * [http://books.google.fr/books?id=X5EA2lwqR3YC&pg=PA245&lpg=PA245&dq=parlem+auvernha&source=bl&ots=x_IGEsU__S&sig=DncwGVAvuOmlLZDNVaBsVEQVaSE&hl=ca&sa=X&ei=1EAYU_jfK4rnywPvqYK4Bw&ved=0CGMQ6AEwBzgK#v=onepage&q=parlem%20auvernha&f=false Estudi dau parlar de Tièrn] * [http://escoutoux.net/Mots-usites-a-Thiers Teira de mots emploiats vès Tièrn] ==Nòtas e referéncias== ===Nòtas=== ===Referéncias=== {{reflist}} {{Portal Auvèrnhe}} {{Comunas de| insee =63430 }} [[Categoria:Comuna dau Puèi de Doma]] [[Categoria:Comuna de Liuradés]] bulqki4yhq9xk7qxpqsfxpqgb88vmy5 2508209 2508208 2026-09-03T09:06:41Z Poiuytrell 61256 2508209 wikitext text/x-wiki {{Dialècte Auvernhat}} {{Infobox vila occitana |carta=oc | nom=Tièrn | nom2=''Thiers'' | imatge= Ville de Thiers.jpg | descripcion=La viala de Tièrn | escut= Blason_ville_fr_Thiers_(Puy-de-Dôme).svg | escais=bitòrt/-da ; bitòrç/-za | region ist ={{Auvèrnhe}} | parçan=[[Liuradés]] | insee =63430 | cp =63300 | cònsol = Stéphane Rodier | mandat = [[2020]]-[[2026]] | gentilici = tiernoès/-oesa |alt mej= |longitud=3.54833333333 |latitud=45.8572222222 | alt mini =283 | alt maxi =793 | km² =44.49 }} [[Imatge:Thiers chateau Pirou.jpg|200px|thumb|left|Chastèl de Piron, anciana maison daus ducs de Borbon]] '''Tièrn''' es v-una de las quatre sosprefecturas (embei [[Soire]], [[Riòm]] e [[Embèrt]] dau departament dau [[Departament dau Puèi de Doma|Puèi de Doma]] de la [[Region francesa|region]] d'[[Auvèrnhe-Ròse-Aups|Auvèrnha-Ròse-Aups]]. Tièrn es una granda viala de cotelariá, per la quantitat de cotèls produits mas maitot per le saubre-faire irremplaçable qu'òm tròba dins questa viala. Le sobriquet daus tiernoès es "bitòrt/-da o bitòrç/-za" que podriá venir de "bestòrt/bestòrç" (dos còps tòrt) per causa de lhor trabalh dur de cotelariá. Lhors vesins dison d'ilhs : ''"Bitòrt! Cuol tòrt, chamba de pòrc ! Bòca mon cuol, serem d'acòrd !"''<ref>[biˈtɔ tʃu tɔ ˈʃãbɔ də pwɔ ˈbɔkɔ mɔ̃ tʃu saˈrɛ̃ dɔˈkɔ]</ref>. ==Geografia== Tièrn es bastida sobre diferents nivèls de colèiras que dominan la valada de Duròla. Aqueste denivelament bailava la fòrça idromotritz que permetiá d'esmòler los cotiaus. ===Comunas limitròfas=== {{Comunas limitròfas |elision = |comuna = Tièrn |nòrd = [[Palhèiras]] |nòrd-est = [[Sant Ramèi de Duròla]] |est = [[La Moneiriá e le Montelh]],<br>[[Cèla]] |sud-est = [[Senta Aga]] |sud = [[Escotaon]] |sud-oest = [[Peschadoiras]] |oest = [[v-Orlhac]] |nòrd-oest = [[Dorat (Puèi de Doma)|Dorat]] }} ===Idrografia=== La viala es traversada per [[Duròla]] que rejonh [[Dòra (aiga)|Dòra]] a l'oèst de la comuna. ==Toponimia== Las atestacions ancianas son ''castrum Tigernum'', ''castellum Tigernense'' au [[sègle VI|siecle VI]], ''Tihernum'' en [[1373]], ''Tiernium'' en [[1392]]<ref name="NomNegre">{{Obratge|lang=fr|títol=Toponymie générale de la France: Formations préceltiques, celtiques, romanes|autor=[[Ernèst Negre]]||vol=1|annada=1990|pagina=125}}</ref>. Son nom ven dau [[gallés]] ''tigerno-'' ("senhor"), es a dire "viala dominatritz, capitala"<ref name="NomNegre"/><ref>"Dictionnaire de la langue gauloise", Xavier Delamarre, 2023 e Noms de lieux celtiques de l'Europe ancienne (-500 / +500, 2012 https://books.google.fr/books?id=33AqEAAAQBAJ&printsec=frontcover&hl=fr#v=snippet&q=Thiers&f=false}}</ref> <ref>"Un des noms du « chef » en celtique", Joseph Vendryes, Revue des Études Anciennes, volum 42-1-4 https://www.persee.fr/doc/rea_0035-2004_1940_num_42_1_3156|pages=682-685}}</ref> <ref>. Aqueste tèrme se retròba fins lo [[Lengas celticas|celtic] dins l'[[Etnoonimia|etnonim]] ''[[Tigurins|Tigurini]]'', tribú de la Soïssa actuela e sens dobte dins [[Thiernu]] (departament francés d'[[Aisne]]), d'un ''*Tigerno-ialon''). Es atestat tanben en [[Lengas celticas insularas|celtic insular]] : [[vièlh irlandés]] ''tigern'', ''tigirn'', senhor, cap o [[vièkh breton]] ''Tigern'', ''Tiarn'', senhor, chef<ref group="d" name="p.1">{{p.|1}}.</ref>. La significacion del ''Castrum Tigernum'' seriá donc la de ''fòrt senhorial''. Se tròba maitot la fòrma arcaïsanta locala ''Tigèrn''<ref>Forma emplegada per l'escrivan [[Etienne Coudert|Tiène Codert]]. La forma ''Tigèrna'' emplegada per la gent de Tièrn apareis dins la revista tiernesa ''Parlem''. Dins las autras regions d'Auvèrnhe s'emplega mai la forma Tièrn.</ref>. Localament, la comuna se ditz [tʃjɛ]<ref>[[Jules Gilliéron]], ''Atlas Linguistique de la France'', 1902-1910, carta "noms patois des localités".</ref>, [tʃe], [tʃɛr], [tʃar]<ref>Christian Hérilier, ''Les noms de commune de l'arrondissement de Thiers (P-de-D)'', [[Tièrn]], 1989, p. 19.</ref> o [tjar]<ref>Jean Chataing, ''Vocabulaire Français-Patois de la vallée supérieure de l'Ance'', [[Clarmont-Ferrand]], 1934, p. 83.</ref>. * [sichà?/sishà?]] (fr. Seyehal) ==Istòria== {{...}} ===Edat Mejana=== {{Article detalhat|Vescomtat de Tièrn}} {{...}} ==Administracion== {{ElegitDebuta|insee=63430 |Títol= Lista daus cònses successius}} {{Elegit |Debuta= [[2014]] |Fin= [[2020]] |Identitat= Claude Nowotny |Partit=[[PCF]] |Qualitat= }} {{Elegit |Debuta= març [[2001]] |Fin= [[2014]] |Identitat= Thierry Deglon|Partit= |Qualitat= }} {{Elegit |Debuta= [[1977]] |Fin= 2001 |Identitat= Maurice Adevah-Pœuf |Partit= [[PS]] |Qualitat= }} {{Elegit |Debuta= |Fin= 1977 |Identitat= |Partit= |Qualitat= }} {{ElegitDonadas}} {{ElegitFin}} ==Demografia== {{Demografia |insee=63430 |1793=11970 |1800= |1806= |1821= |1831= |1836= |1841=9981 |1846= |1851= |1856= |1861= |1866= |1872= |1876=16343 |1881= |1886= |1891= |1896= |1901= |1906= |1911=17437 |1921= |1926= |1931= |1936= |1946= |1954= |1962=16369 |1968= |1975= |1982= |1990= |1999=13338 |2004= |2005= |2006= |2007= |2008= |2009= |2012= |2017=11847 |cassini= |senscomptesdobles= 1962}} ==Luòcs e monuments== [[Imatge:Saint-Genes Thiers 2007 04 29.jpg|thumb|200px|right|Glèisa de Sent Genèst]] * Glèisa de Sent Genès : granda glèisa romanica vodada a 'queste sent martir de la region. ==Personalitats liadas a la comuna== * Le comedian [[Montdory]] ([[1594]] - [[1653]]) * [[Clara Chasal]] ([[1956]]), presentatritz a la television francesa. ==Veire tanben== ===Ligams intèrnes=== * [[Lista daus sobeirans de Tièrn]] * [[Piaron Pinha]], organizacion tiernesa. ===Liams extèrnes=== * [http://books.google.fr/books?id=X5EA2lwqR3YC&pg=PA245&lpg=PA245&dq=parlem+auvernha&source=bl&ots=x_IGEsU__S&sig=DncwGVAvuOmlLZDNVaBsVEQVaSE&hl=ca&sa=X&ei=1EAYU_jfK4rnywPvqYK4Bw&ved=0CGMQ6AEwBzgK#v=onepage&q=parlem%20auvernha&f=false Estudi dau parlar de Tièrn] * [http://escoutoux.net/Mots-usites-a-Thiers Teira de mots emploiats vès Tièrn] ==Nòtas e referéncias== ===Nòtas=== ===Referéncias=== {{reflist}} {{Portal Auvèrnhe}} {{Comunas de| insee =63430 }} [[Categoria:Comuna dau Puèi de Doma]] [[Categoria:Comuna de Liuradés]] hy97dka2qy0pgx7opffb4xsrbm5wyn9 2508210 2508209 2026-09-03T09:06:55Z Poiuytrell 61256 2508210 wikitext text/x-wiki {{Dialècte Auvernhat}} {{Infobox vila occitana |carta=oc | nom=Tièrn | nom2=''Thiers'' | imatge= Ville de Thiers.jpg | descripcion=La viala de Tièrn | escut= Blason_ville_fr_Thiers_(Puy-de-Dôme).svg | escais=bitòrt/-da ; bitòrç/-za | region ist ={{Auvèrnhe}} | parçan=[[Liuradés]] | insee =63430 | cp =63300 | cònsol = Stéphane Rodier | mandat = [[2020]]-[[2026]] | gentilici = tiernoès/-oesa |alt mej= |longitud=3.54833333333 |latitud=45.8572222222 | alt mini =283 | alt maxi =793 | km² =44.49 }} [[Imatge:Thiers chateau Pirou.jpg|200px|thumb|left|Chastèl de Piron, anciana maison daus ducs de Borbon]] '''Tièrn''' es v-una de las quatre sosprefecturas (embei [[Soire]], [[Riòm]] e [[Embèrt]] dau departament dau [[Departament dau Puèi de Doma|Puèi de Doma]] de la [[Region francesa|region]] d'[[Auvèrnhe-Ròse-Aups|Auvèrnha-Ròse-Aups]]. Tièrn es una granda viala de cotelariá, per la quantitat de cotèls produits mas maitot per le saubre-faire irremplaçable qu'òm tròba dins questa viala. Le sobriquet daus tiernoès es "bitòrt/-da o bitòrç/-za" que podriá venir de "bestòrt/bestòrç" (dos còps tòrt) per causa de lhor trabalh dur de cotelariá. Lhors vesins dison d'ilhs : ''"Bitòrt! Cuol tòrt, chamba de pòrc ! Bòca mon cuol, serem d'acòrd !"''<ref>[biˈtɔ tʃu tɔ ˈʃãbɔ də pwɔ ˈbɔkɔ mɔ̃ tʃu saˈrɛ̃ dɔˈkɔ]</ref>. ==Geografia== Tièrn es bastida sobre diferents nivèls de colèiras que dominan la valada de Duròla. Aqueste denivelament bailava la fòrça idromotritz que permetiá d'esmòler los cotiaus. ===Comunas limitròfas=== {{Comunas limitròfas |elision = |comuna = Tièrn |nòrd = [[Palhèiras]] |nòrd-est = [[Sant Ramèi de Duròla]] |est = [[La Moneiriá e le Montelh]],<br>[[Cèla]] |sud-est = [[Senta Aga]] |sud = [[Escotaon]] |sud-oest = [[Peschadoiras]] |oest = [[v-Orlhac]] |nòrd-oest = [[Dorat (Puèi de Doma)|Dorat]] }} ===Idrografia=== La viala es traversada per [[Duròla]] que rejonh [[Dòra (aiga)|Dòra]] a l'oèst de la comuna. ==Toponimia== Las atestacions ancianas son ''castrum Tigernum'', ''castellum Tigernense'' au [[sègle VI]], ''Tihernum'' en [[1373]], ''Tiernium'' en [[1392]]<ref name="NomNegre">{{Obratge|lang=fr|títol=Toponymie générale de la France: Formations préceltiques, celtiques, romanes|autor=[[Ernèst Negre]]||vol=1|annada=1990|pagina=125}}</ref>. Son nom ven dau [[gallés]] ''tigerno-'' ("senhor"), es a dire "viala dominatritz, capitala"<ref name="NomNegre"/><ref>"Dictionnaire de la langue gauloise", Xavier Delamarre, 2023 e Noms de lieux celtiques de l'Europe ancienne (-500 / +500, 2012 https://books.google.fr/books?id=33AqEAAAQBAJ&printsec=frontcover&hl=fr#v=snippet&q=Thiers&f=false}}</ref> <ref>"Un des noms du « chef » en celtique", Joseph Vendryes, Revue des Études Anciennes, volum 42-1-4 https://www.persee.fr/doc/rea_0035-2004_1940_num_42_1_3156|pages=682-685}}</ref> <ref>. Aqueste tèrme se retròba fins lo [[Lengas celticas|celtic] dins l'[[Etnoonimia|etnonim]] ''[[Tigurins|Tigurini]]'', tribú de la Soïssa actuela e sens dobte dins [[Thiernu]] (departament francés d'[[Aisne]]), d'un ''*Tigerno-ialon''). Es atestat tanben en [[Lengas celticas insularas|celtic insular]] : [[vièlh irlandés]] ''tigern'', ''tigirn'', senhor, cap o [[vièkh breton]] ''Tigern'', ''Tiarn'', senhor, chef<ref group="d" name="p.1">{{p.|1}}.</ref>. La significacion del ''Castrum Tigernum'' seriá donc la de ''fòrt senhorial''. Se tròba maitot la fòrma arcaïsanta locala ''Tigèrn''<ref>Forma emplegada per l'escrivan [[Etienne Coudert|Tiène Codert]]. La forma ''Tigèrna'' emplegada per la gent de Tièrn apareis dins la revista tiernesa ''Parlem''. Dins las autras regions d'Auvèrnhe s'emplega mai la forma Tièrn.</ref>. Localament, la comuna se ditz [tʃjɛ]<ref>[[Jules Gilliéron]], ''Atlas Linguistique de la France'', 1902-1910, carta "noms patois des localités".</ref>, [tʃe], [tʃɛr], [tʃar]<ref>Christian Hérilier, ''Les noms de commune de l'arrondissement de Thiers (P-de-D)'', [[Tièrn]], 1989, p. 19.</ref> o [tjar]<ref>Jean Chataing, ''Vocabulaire Français-Patois de la vallée supérieure de l'Ance'', [[Clarmont-Ferrand]], 1934, p. 83.</ref>. * [sichà?/sishà?]] (fr. Seyehal) ==Istòria== {{...}} ===Edat Mejana=== {{Article detalhat|Vescomtat de Tièrn}} {{...}} ==Administracion== {{ElegitDebuta|insee=63430 |Títol= Lista daus cònses successius}} {{Elegit |Debuta= [[2014]] |Fin= [[2020]] |Identitat= Claude Nowotny |Partit=[[PCF]] |Qualitat= }} {{Elegit |Debuta= març [[2001]] |Fin= [[2014]] |Identitat= Thierry Deglon|Partit= |Qualitat= }} {{Elegit |Debuta= [[1977]] |Fin= 2001 |Identitat= Maurice Adevah-Pœuf |Partit= [[PS]] |Qualitat= }} {{Elegit |Debuta= |Fin= 1977 |Identitat= |Partit= |Qualitat= }} {{ElegitDonadas}} {{ElegitFin}} ==Demografia== {{Demografia |insee=63430 |1793=11970 |1800= |1806= |1821= |1831= |1836= |1841=9981 |1846= |1851= |1856= |1861= |1866= |1872= |1876=16343 |1881= |1886= |1891= |1896= |1901= |1906= |1911=17437 |1921= |1926= |1931= |1936= |1946= |1954= |1962=16369 |1968= |1975= |1982= |1990= |1999=13338 |2004= |2005= |2006= |2007= |2008= |2009= |2012= |2017=11847 |cassini= |senscomptesdobles= 1962}} ==Luòcs e monuments== [[Imatge:Saint-Genes Thiers 2007 04 29.jpg|thumb|200px|right|Glèisa de Sent Genèst]] * Glèisa de Sent Genès : granda glèisa romanica vodada a 'queste sent martir de la region. ==Personalitats liadas a la comuna== * Le comedian [[Montdory]] ([[1594]] - [[1653]]) * [[Clara Chasal]] ([[1956]]), presentatritz a la television francesa. ==Veire tanben== ===Ligams intèrnes=== * [[Lista daus sobeirans de Tièrn]] * [[Piaron Pinha]], organizacion tiernesa. ===Liams extèrnes=== * [http://books.google.fr/books?id=X5EA2lwqR3YC&pg=PA245&lpg=PA245&dq=parlem+auvernha&source=bl&ots=x_IGEsU__S&sig=DncwGVAvuOmlLZDNVaBsVEQVaSE&hl=ca&sa=X&ei=1EAYU_jfK4rnywPvqYK4Bw&ved=0CGMQ6AEwBzgK#v=onepage&q=parlem%20auvernha&f=false Estudi dau parlar de Tièrn] * [http://escoutoux.net/Mots-usites-a-Thiers Teira de mots emploiats vès Tièrn] ==Nòtas e referéncias== ===Nòtas=== ===Referéncias=== {{reflist}} {{Portal Auvèrnhe}} {{Comunas de| insee =63430 }} [[Categoria:Comuna dau Puèi de Doma]] [[Categoria:Comuna de Liuradés]] maayspai38yvg5fbnfq7b14ho67hm14 2508211 2508210 2026-09-03T09:07:59Z Poiuytrell 61256 2508211 wikitext text/x-wiki {{Dialècte Auvernhat}} {{Infobox vila occitana |carta=oc | nom=Tièrn | nom2=''Thiers'' | imatge= Ville de Thiers.jpg | descripcion=La viala de Tièrn | escut= Blason_ville_fr_Thiers_(Puy-de-Dôme).svg | escais=bitòrt/-da ; bitòrç/-za | region ist ={{Auvèrnhe}} | parçan=[[Liuradés]] | insee =63430 | cp =63300 | cònsol = Stéphane Rodier | mandat = [[2020]]-[[2026]] | gentilici = tiernoès/-oesa |alt mej= |longitud=3.54833333333 |latitud=45.8572222222 | alt mini =283 | alt maxi =793 | km² =44.49 }} [[Imatge:Thiers chateau Pirou.jpg|200px|thumb|left|Chastèl de Piron, anciana maison daus ducs de Borbon]] '''Tièrn''' es v-una de las quatre sosprefecturas (embei [[Soire]], [[Riòm]] e [[Embèrt]] dau departament dau [[Departament dau Puèi de Doma|Puèi de Doma]] de la [[Region francesa|region]] d'[[Auvèrnhe-Ròse-Aups|Auvèrnha-Ròse-Aups]]. Tièrn es una granda viala de cotelariá, per la quantitat de cotèls produits mas maitot per le saubre-faire irremplaçable qu'òm tròba dins questa viala. Le sobriquet daus tiernoès es "bitòrt/-da o bitòrç/-za" que podriá venir de "bestòrt/bestòrç" (dos còps tòrt) per causa de lhor trabalh dur de cotelariá. Lhors vesins dison d'ilhs : ''"Bitòrt! Cuol tòrt, chamba de pòrc ! Bòca mon cuol, serem d'acòrd !"''<ref>[biˈtɔ tʃu tɔ ˈʃãbɔ də pwɔ ˈbɔkɔ mɔ̃ tʃu saˈrɛ̃ dɔˈkɔ]</ref>. ==Geografia== Tièrn es bastida sobre diferents nivèls de colèiras que dominan la valada de Duròla. Aqueste denivelament bailava la fòrça idromotritz que permetiá d'esmòler los cotiaus. ===Comunas limitròfas=== {{Comunas limitròfas |elision = |comuna = Tièrn |nòrd = [[Palhèiras]] |nòrd-est = [[Sant Ramèi de Duròla]] |est = [[La Moneiriá e le Montelh]],<br>[[Cèla]] |sud-est = [[Senta Aga]] |sud = [[Escotaon]] |sud-oest = [[Peschadoiras]] |oest = [[v-Orlhac]] |nòrd-oest = [[Dorat (Puèi de Doma)|Dorat]] }} ===Idrografia=== La viala es traversada per [[Duròla]] que rejonh [[Dòra (aiga)|Dòra]] a l'oèst de la comuna. ==Toponimia== Las atestacions ancianas son ''castrum Tigernum'', ''castellum Tigernense'' au [[sègle VI]], ''Tihernum'' en [[1373]], ''Tiernium'' en [[1392]]<ref name="NomNegre">{{Obratge|lang=fr|títol=Toponymie générale de la France: Formations préceltiques, celtiques, romanes|autor=[[Ernèst Negre]]||vol=1|annada=1990|pagina=125}}</ref>. Son nom ven dau [[gallés]] ''tigerno-'' ("senhor"), es a dire "viala dominatritz, capitala"<ref name="NomNegre"/><ref>"Dictionnaire de la langue gauloise", Xavier Delamarre, 2023 e Noms de lieux celtiques de l'Europe ancienne (-500 / +500, 2012 https://books.google.fr/books?id=33AqEAAAQBAJ&printsec=frontcover&hl=fr#v=snippet&q=Thiers&f=false}}</ref> <ref>"Un des noms du « chef » en celtique", Joseph Vendryes, Revue des Études Anciennes, volum 42-1-4 https://www.persee.fr/doc/rea_0035-2004_1940_num_42_1_3156|pages=682-685}}</ref> <ref>. Aqueste tèrme se retròba fins lo [[Lengas celticas|celtic] dins l'[[Etnoonimia|etnonim]] ''[[Tigurins|Tigurini]]'', tribú de la Soïssa actuela e sens dobte dins [[Thiernu]] (departament francés d'[[Aisne]]), d'un ''*Tigerno-ialon''). Es atestat tanben en [[Lengas celticas insularas|celtic insular]] : [[vièlh irlandés]] ''tigern'', ''tigirn'', senhor, cap o [[vièkh breton]] ''Tigern'', ''Tiarn'', senhor, cap. La significacion del ''Castrum Tigernum'' seriá donc la de ''fòrt senhorial''. Se tròba maitot la fòrma arcaïsanta locala ''Tigèrn''<ref>Forma emplegada per l'escrivan [[Etienne Coudert|Tiène Codert]]. La forma ''Tigèrna'' emplegada per la gent de Tièrn apareis dins la revista tiernesa ''Parlem''. Dins las autras regions d'Auvèrnhe s'emplega mai la forma Tièrn.</ref>. Localament, la comuna se ditz [tʃjɛ]<ref>[[Jules Gilliéron]], ''Atlas Linguistique de la France'', 1902-1910, carta "noms patois des localités".</ref>, [tʃe], [tʃɛr], [tʃar]<ref>Christian Hérilier, ''Les noms de commune de l'arrondissement de Thiers (P-de-D)'', [[Tièrn]], 1989, p. 19.</ref> o [tjar]<ref>Jean Chataing, ''Vocabulaire Français-Patois de la vallée supérieure de l'Ance'', [[Clarmont-Ferrand]], 1934, p. 83.</ref>. * [sichà?/sishà?]] (fr. Seyehal) ==Istòria== {{...}} ===Edat Mejana=== {{Article detalhat|Vescomtat de Tièrn}} {{...}} ==Administracion== {{ElegitDebuta|insee=63430 |Títol= Lista daus cònses successius}} {{Elegit |Debuta= [[2014]] |Fin= [[2020]] |Identitat= Claude Nowotny |Partit=[[PCF]] |Qualitat= }} {{Elegit |Debuta= març [[2001]] |Fin= [[2014]] |Identitat= Thierry Deglon|Partit= |Qualitat= }} {{Elegit |Debuta= [[1977]] |Fin= 2001 |Identitat= Maurice Adevah-Pœuf |Partit= [[PS]] |Qualitat= }} {{Elegit |Debuta= |Fin= 1977 |Identitat= |Partit= |Qualitat= }} {{ElegitDonadas}} {{ElegitFin}} ==Demografia== {{Demografia |insee=63430 |1793=11970 |1800= |1806= |1821= |1831= |1836= |1841=9981 |1846= |1851= |1856= |1861= |1866= |1872= |1876=16343 |1881= |1886= |1891= |1896= |1901= |1906= |1911=17437 |1921= |1926= |1931= |1936= |1946= |1954= |1962=16369 |1968= |1975= |1982= |1990= |1999=13338 |2004= |2005= |2006= |2007= |2008= |2009= |2012= |2017=11847 |cassini= |senscomptesdobles= 1962}} ==Luòcs e monuments== [[Imatge:Saint-Genes Thiers 2007 04 29.jpg|thumb|200px|right|Glèisa de Sent Genèst]] * Glèisa de Sent Genès : granda glèisa romanica vodada a 'queste sent martir de la region. ==Personalitats liadas a la comuna== * Le comedian [[Montdory]] ([[1594]] - [[1653]]) * [[Clara Chasal]] ([[1956]]), presentatritz a la television francesa. ==Veire tanben== ===Ligams intèrnes=== * [[Lista daus sobeirans de Tièrn]] * [[Piaron Pinha]], organizacion tiernesa. ===Liams extèrnes=== * [http://books.google.fr/books?id=X5EA2lwqR3YC&pg=PA245&lpg=PA245&dq=parlem+auvernha&source=bl&ots=x_IGEsU__S&sig=DncwGVAvuOmlLZDNVaBsVEQVaSE&hl=ca&sa=X&ei=1EAYU_jfK4rnywPvqYK4Bw&ved=0CGMQ6AEwBzgK#v=onepage&q=parlem%20auvernha&f=false Estudi dau parlar de Tièrn] * [http://escoutoux.net/Mots-usites-a-Thiers Teira de mots emploiats vès Tièrn] ==Nòtas e referéncias== ===Nòtas=== ===Referéncias=== {{reflist}} {{Portal Auvèrnhe}} {{Comunas de| insee =63430 }} [[Categoria:Comuna dau Puèi de Doma]] [[Categoria:Comuna de Liuradés]] 2geqtslxa6u8c9xlpsokkyjk0o2luho 2508212 2508211 2026-09-03T09:08:41Z Poiuytrell 61256 2508212 wikitext text/x-wiki {{Dialècte Auvernhat}} {{Infobox vila occitana |carta=oc | nom=Tièrn | nom2=''Thiers'' | imatge= Ville de Thiers.jpg | descripcion=La viala de Tièrn | escut= Blason_ville_fr_Thiers_(Puy-de-Dôme).svg | escais=bitòrt/-da ; bitòrç/-za | region ist ={{Auvèrnhe}} | parçan=[[Liuradés]] | insee =63430 | cp =63300 | cònsol = Stéphane Rodier | mandat = [[2020]]-[[2026]] | gentilici = tiernoès/-oesa |alt mej= |longitud=3.54833333333 |latitud=45.8572222222 | alt mini =283 | alt maxi =793 | km² =44.49 }} [[Imatge:Thiers chateau Pirou.jpg|200px|thumb|left|Chastèl de Piron, anciana maison daus ducs de Borbon]] '''Tièrn''' es v-una de las quatre sosprefecturas (embei [[Soire]], [[Riòm]] e [[Embèrt]] dau departament dau [[Departament dau Puèi de Doma|Puèi de Doma]] de la [[Region francesa|region]] d'[[Auvèrnhe-Ròse-Aups|Auvèrnha-Ròse-Aups]]. Tièrn es una granda viala de cotelariá, per la quantitat de cotèls produits mas maitot per le saubre-faire irremplaçable qu'òm tròba dins questa viala. Le sobriquet daus tiernoès es "bitòrt/-da o bitòrç/-za" que podriá venir de "bestòrt/bestòrç" (dos còps tòrt) per causa de lhor trabalh dur de cotelariá. Lhors vesins dison d'ilhs : ''"Bitòrt! Cuol tòrt, chamba de pòrc ! Bòca mon cuol, serem d'acòrd !"''<ref>[biˈtɔ tʃu tɔ ˈʃãbɔ də pwɔ ˈbɔkɔ mɔ̃ tʃu saˈrɛ̃ dɔˈkɔ]</ref>. ==Geografia== Tièrn es bastida sobre diferents nivèls de colèiras que dominan la valada de Duròla. Aqueste denivelament bailava la fòrça idromotritz que permetiá d'esmòler los cotiaus. ===Comunas limitròfas=== {{Comunas limitròfas |elision = |comuna = Tièrn |nòrd = [[Palhèiras]] |nòrd-est = [[Sant Ramèi de Duròla]] |est = [[La Moneiriá e le Montelh]],<br>[[Cèla]] |sud-est = [[Senta Aga]] |sud = [[Escotaon]] |sud-oest = [[Peschadoiras]] |oest = [[v-Orlhac]] |nòrd-oest = [[Dorat (Puèi de Doma)|Dorat]] }} ===Idrografia=== La viala es traversada per [[Duròla]] que rejonh [[Dòra (aiga)|Dòra]] a l'oèst de la comuna. ==Toponimia== Las atestacions ancianas son ''castrum Tigernum'', ''castellum Tigernense'' au [[sègle VI]], ''Tihernum'' en [[1373]], ''Tiernium'' en [[1392]]<ref name="NomNegre">{{Obratge|lang=fr|títol=Toponymie générale de la France: Formations préceltiques, celtiques, romanes|autor=[[Ernèst Negre]]||vol=1|annada=1990|pagina=125}}</ref>. Son nom ven dau [[gallés]] ''tigerno-'' ("senhor"), es a dire "viala dominatritz, capitala"<ref name="NomNegre"/><ref>"Dictionnaire de la langue gauloise", Xavier Delamarre, 2023 e Noms de lieux celtiques de l'Europe ancienne (-500 / +500, 2012 https://books.google.fr/books?id=33AqEAAAQBAJ&printsec=frontcover&hl=fr#v=snippet&q=Thiers&f=false}}</ref> <ref>"Un des noms du « chef » en celtique", Joseph Vendryes, Revue des Études Anciennes, volum 42-1-4 https://www.persee.fr/doc/rea_0035-2004_1940_num_42_1_3156|pages=682-685}}</ref> <ref>. Aqueste tèrme se retròba fins lo [[celtic]] dins l'[[Etnoonimia|etnonim]] ''[[Tigurins|Tigurini]]'', tribú de la Soïssa actuela e sens dobte dins [[Thiernu]] (departament francés d'[[Aisne]]), d'un ''*Tigerno-ialon''). Es atestat tanben en [[celtic insular]] : [[vièlh irlandés]] ''tigern'', ''tigirn'', senhor, cap o [[vièkh breton]] ''Tigern'', ''Tiarn'', senhor, cap. La significacion del ''Castrum Tigernum'' seriá donc la de ''fòrt senhorial''. Se tròba maitot la fòrma arcaïsanta locala ''Tigèrn''<ref>Forma emplegada per l'escrivan [[Etienne Coudert|Tiène Codert]]. La forma ''Tigèrna'' emplegada per la gent de Tièrn apareis dins la revista tiernesa ''Parlem''. Dins las autras regions d'Auvèrnhe s'emplega mai la forma Tièrn.</ref>. Localament, la comuna se ditz [tʃjɛ]<ref>[[Jules Gilliéron]], ''Atlas Linguistique de la France'', 1902-1910, carta "noms patois des localités".</ref>, [tʃe], [tʃɛr], [tʃar]<ref>Christian Hérilier, ''Les noms de commune de l'arrondissement de Thiers (P-de-D)'', [[Tièrn]], 1989, p. 19.</ref> o [tjar]<ref>Jean Chataing, ''Vocabulaire Français-Patois de la vallée supérieure de l'Ance'', [[Clarmont-Ferrand]], 1934, p. 83.</ref>. * [sichà?/sishà?]] (fr. Seyehal) ==Istòria== {{...}} ===Edat Mejana=== {{Article detalhat|Vescomtat de Tièrn}} {{...}} ==Administracion== {{ElegitDebuta|insee=63430 |Títol= Lista daus cònses successius}} {{Elegit |Debuta= [[2014]] |Fin= [[2020]] |Identitat= Claude Nowotny |Partit=[[PCF]] |Qualitat= }} {{Elegit |Debuta= març [[2001]] |Fin= [[2014]] |Identitat= Thierry Deglon|Partit= |Qualitat= }} {{Elegit |Debuta= [[1977]] |Fin= 2001 |Identitat= Maurice Adevah-Pœuf |Partit= [[PS]] |Qualitat= }} {{Elegit |Debuta= |Fin= 1977 |Identitat= |Partit= |Qualitat= }} {{ElegitDonadas}} {{ElegitFin}} ==Demografia== {{Demografia |insee=63430 |1793=11970 |1800= |1806= |1821= |1831= |1836= |1841=9981 |1846= |1851= |1856= |1861= |1866= |1872= |1876=16343 |1881= |1886= |1891= |1896= |1901= |1906= |1911=17437 |1921= |1926= |1931= |1936= |1946= |1954= |1962=16369 |1968= |1975= |1982= |1990= |1999=13338 |2004= |2005= |2006= |2007= |2008= |2009= |2012= |2017=11847 |cassini= |senscomptesdobles= 1962}} ==Luòcs e monuments== [[Imatge:Saint-Genes Thiers 2007 04 29.jpg|thumb|200px|right|Glèisa de Sent Genèst]] * Glèisa de Sent Genès : granda glèisa romanica vodada a 'queste sent martir de la region. ==Personalitats liadas a la comuna== * Le comedian [[Montdory]] ([[1594]] - [[1653]]) * [[Clara Chasal]] ([[1956]]), presentatritz a la television francesa. ==Veire tanben== ===Ligams intèrnes=== * [[Lista daus sobeirans de Tièrn]] * [[Piaron Pinha]], organizacion tiernesa. ===Liams extèrnes=== * [http://books.google.fr/books?id=X5EA2lwqR3YC&pg=PA245&lpg=PA245&dq=parlem+auvernha&source=bl&ots=x_IGEsU__S&sig=DncwGVAvuOmlLZDNVaBsVEQVaSE&hl=ca&sa=X&ei=1EAYU_jfK4rnywPvqYK4Bw&ved=0CGMQ6AEwBzgK#v=onepage&q=parlem%20auvernha&f=false Estudi dau parlar de Tièrn] * [http://escoutoux.net/Mots-usites-a-Thiers Teira de mots emploiats vès Tièrn] ==Nòtas e referéncias== ===Nòtas=== ===Referéncias=== {{reflist}} {{Portal Auvèrnhe}} {{Comunas de| insee =63430 }} [[Categoria:Comuna dau Puèi de Doma]] [[Categoria:Comuna de Liuradés]] osc0xld90zkk990a0j0k82x8lg8xs6b 2508213 2508212 2026-09-03T09:09:39Z Poiuytrell 61256 2508213 wikitext text/x-wiki {{Dialècte Auvernhat}} {{Infobox vila occitana |carta=oc | nom=Tièrn | nom2=''Thiers'' | imatge= Ville de Thiers.jpg | descripcion=La viala de Tièrn | escut= Blason_ville_fr_Thiers_(Puy-de-Dôme).svg | escais=bitòrt/-da ; bitòrç/-za | region ist ={{Auvèrnhe}} | parçan=[[Liuradés]] | insee =63430 | cp =63300 | cònsol = Stéphane Rodier | mandat = [[2020]]-[[2026]] | gentilici = tiernoès/-oesa |alt mej= |longitud=3.54833333333 |latitud=45.8572222222 | alt mini =283 | alt maxi =793 | km² =44.49 }} [[Imatge:Thiers chateau Pirou.jpg|200px|thumb|left|Chastèl de Piron, anciana maison daus ducs de Borbon]] '''Tièrn''' es v-una de las quatre sosprefecturas (embei [[Soire]], [[Riòm]] e [[Embèrt]] dau departament dau [[Departament dau Puèi de Doma|Puèi de Doma]] de la [[Region francesa|region]] d'[[Auvèrnhe-Ròse-Aups|Auvèrnha-Ròse-Aups]]. Tièrn es una granda viala de cotelariá, per la quantitat de cotèls produits mas maitot per le saubre-faire irremplaçable qu'òm tròba dins questa viala. Le sobriquet daus tiernoès es "bitòrt/-da o bitòrç/-za" que podriá venir de "bestòrt/bestòrç" (dos còps tòrt) per causa de lhor trabalh dur de cotelariá. Lhors vesins dison d'ilhs : ''"Bitòrt! Cuol tòrt, chamba de pòrc ! Bòca mon cuol, serem d'acòrd !"''<ref>[biˈtɔ tʃu tɔ ˈʃãbɔ də pwɔ ˈbɔkɔ mɔ̃ tʃu saˈrɛ̃ dɔˈkɔ]</ref>. ==Geografia== Tièrn es bastida sobre diferents nivèls de colèiras que dominan la valada de Duròla. Aqueste denivelament bailava la fòrça idromotritz que permetiá d'esmòler los cotiaus. ===Comunas limitròfas=== {{Comunas limitròfas |elision = |comuna = Tièrn |nòrd = [[Palhèiras]] |nòrd-est = [[Sant Ramèi de Duròla]] |est = [[La Moneiriá e le Montelh]],<br>[[Cèla]] |sud-est = [[Senta Aga]] |sud = [[Escotaon]] |sud-oest = [[Peschadoiras]] |oest = [[v-Orlhac]] |nòrd-oest = [[Dorat (Puèi de Doma)|Dorat]] }} ===Idrografia=== La viala es traversada per [[Duròla]] que rejonh [[Dòra (aiga)|Dòra]] a l'oèst de la comuna. ==Toponimia== Las atestacions ancianas son ''castrum Tigernum'', ''castellum Tigernense'' au [[sègle VI]], ''Tihernum'' en [[1373]], ''Tiernium'' en [[1392]]<ref name="NomNegre">{{Obratge|lang=fr|títol=Toponymie générale de la France: Formations préceltiques, celtiques, romanes|autor=[[Ernèst Negre]]||vol=1|annada=1990|pagina=125}}</ref>. Son nom ven dau [[gallés]] ''tigerno-'' ("senhor"), es a dire "viala dominatritz, capitala"<ref name="NomNegre"/><ref>"Dictionnaire de la langue gauloise", Xavier Delamarre, 2023 e Noms de lieux celtiques de l'Europe ancienne (-500 / +500, 2012 https://books.google.fr/books?id=33AqEAAAQBAJ&printsec=frontcover&hl=fr#v=snippet&q=Thiers&f=false}}</ref> <ref>"Un des noms du « chef » en celtique", Joseph Vendryes, Revue des Études Anciennes, volum 42-1-4 https://www.persee.fr/doc/rea_0035-2004_1940_num_42_1_3156|pages=682-685}}</ref> <ref>. Aqueste tèrme se retròba fins lo [[celtic]] dins l'[[Etnoonimia|etnonim]] ''[[Tigurins|Tigurini]]'', tribú de la Soïssa actuela e sens dobte dins [[Thiernu]] (departament francés d'[[Aisne]]), d'un ''*Tigerno-ialon''). Es atestat tanben en [[celtic insular]] : [[vièlh irlandés]] ''tigern'', ''tigirn'', senhor, cap o [[vièkh breton]] ''Tigern'', ''Tiarn'', senhor, cap. La significacion del ''Castrum Tigernum'' seriá donc la de ''fòrt senhorial''. Se tròba maitot la fòrma arcaïsanta locala ''Tigèrn''<ref>Forma emplegada per l'escrivan [[Etienne Coudert|Tiène Codert]]. La forma ''Tigèrna'' emplegada per la gent de Tièrn apareis dins la revista tiernesa ''Parlem''. Dins las autras regions d'Auvèrnhe s'emplega mai la forma Tièrn.</ref>. Localament, la comuna se ditz [tʃjɛ]<ref>[[Jules Gilliéron]], ''Atlas Linguistique de la France'', 1902-1910, carta "noms patois des localités".</ref>, [tʃe], [tʃɛr], [tʃar]<ref>Christian Hérilier, ''Les noms de commune de l'arrondissement de Thiers (P-de-D)'', [[Tièrn]], 1989, p. 19.</ref> o [tjar]<ref>Jean Chataing, ''Vocabulaire Français-Patois de la vallée supérieure de l'Ance'', [[Clarmont-Ferrand]], 1934, p. 83.</ref>. Masatges e escarts: * [sichà?/sishà?]] (fr. Seyehal) ==Istòria== {{...}} ===Edat Mejana=== {{Article detalhat|Vescomtat de Tièrn}} {{...}} ==Administracion== {{ElegitDebuta|insee=63430 |Títol= Lista daus cònses successius}} {{Elegit |Debuta= [[2014]] |Fin= [[2020]] |Identitat= Claude Nowotny |Partit=[[PCF]] |Qualitat= }} {{Elegit |Debuta= març [[2001]] |Fin= [[2014]] |Identitat= Thierry Deglon|Partit= |Qualitat= }} {{Elegit |Debuta= [[1977]] |Fin= 2001 |Identitat= Maurice Adevah-Pœuf |Partit= [[PS]] |Qualitat= }} {{Elegit |Debuta= |Fin= 1977 |Identitat= |Partit= |Qualitat= }} {{ElegitDonadas}} {{ElegitFin}} ==Demografia== {{Demografia |insee=63430 |1793=11970 |1800= |1806= |1821= |1831= |1836= |1841=9981 |1846= |1851= |1856= |1861= |1866= |1872= |1876=16343 |1881= |1886= |1891= |1896= |1901= |1906= |1911=17437 |1921= |1926= |1931= |1936= |1946= |1954= |1962=16369 |1968= |1975= |1982= |1990= |1999=13338 |2004= |2005= |2006= |2007= |2008= |2009= |2012= |2017=11847 |cassini= |senscomptesdobles= 1962}} ==Luòcs e monuments== [[Imatge:Saint-Genes Thiers 2007 04 29.jpg|thumb|200px|right|Glèisa de Sent Genèst]] * Glèisa de Sent Genès : granda glèisa romanica vodada a 'queste sent martir de la region. ==Personalitats liadas a la comuna== * Le comedian [[Montdory]] ([[1594]] - [[1653]]) * [[Clara Chasal]] ([[1956]]), presentatritz a la television francesa. ==Veire tanben== ===Ligams intèrnes=== * [[Lista daus sobeirans de Tièrn]] * [[Piaron Pinha]], organizacion tiernesa. ===Liams extèrnes=== * [http://books.google.fr/books?id=X5EA2lwqR3YC&pg=PA245&lpg=PA245&dq=parlem+auvernha&source=bl&ots=x_IGEsU__S&sig=DncwGVAvuOmlLZDNVaBsVEQVaSE&hl=ca&sa=X&ei=1EAYU_jfK4rnywPvqYK4Bw&ved=0CGMQ6AEwBzgK#v=onepage&q=parlem%20auvernha&f=false Estudi dau parlar de Tièrn] * [http://escoutoux.net/Mots-usites-a-Thiers Teira de mots emploiats vès Tièrn] ==Nòtas e referéncias== ===Nòtas=== ===Referéncias=== {{reflist}} {{Portal Auvèrnhe}} {{Comunas de| insee =63430 }} [[Categoria:Comuna dau Puèi de Doma]] [[Categoria:Comuna de Liuradés]] 6d5a8vkv3n1cinlfd7zmdxexayvsnm1 0 4379 2508169 2482598 2026-09-02T12:13:44Z InternetArchiveBot 43230 Rescuing 1 sources and tagging 0 as dead.) #IABot (v2.0.9.5 2508169 wikitext text/x-wiki {{Somari a drecha}} Aqueste article compila de '''listas de [[trobador]]s e [[trobairitz|trobairises]]'''. Inclutz de figuras [[Edat Mejana|medievalas]] celèbras per aver escrich d'[[Poesia lirica|òbras liricas]] en [[occitan]] o en lenga [[galaicoportugués|galaicoportuguesa]] del nòrd-oèst de la [[Peninsula Iberica]] (nòrd de l'actual [[Portugal]] e [[Galícia]]). Per una lista de las poètas similaras de [[lenga d'oil]] (fr ''trouvères''), veire [[trobador de lenga d'oil]]<ref name=Dicod'òc-Trouvère>Segon lo [https://dicodoc.eu/oc/diccionaris?option=com_dicodoc&view=search&Itemid=168&type=fr-oc&dic%5B%5D=BASIC&dic%5B%5D=RBVD&dic%5B%5D=ALPC&dic%5B%5D=ATAU&dic%5B%5D=PROV&dic%5B%5D=PNST&dic%5B%5D=OMLH&dic%5B%5D=LAUS&dic%5B%5D=LAGA&dic%5B%5D=LEMO&q=trouv%C3%A8re&q2=&submit=Cercar Dicod'òc] del [[Congrès permanent de la lenga occitana]], existís pas un mot unic per descriure los ''trouvères'' del nòrd de França. Lo diccionari de Laus utiliza lo tèrme "trobador de lenga d'oil" per los descriure.</ref>. ==Anglatèrra== [[Image:Richard coeurdelion g.jpg|thumb|right|100px|Richard Còr de Leon (Richard d'Anglatèrra)]] {{div col|colwidth=20em}} * [[Ricard Ièr d'Anglatèrra|Richard Còr de Leon]], rei d'Anglatèrra {{div col end}} ==Arpitània== * [[Beatritz de Savòia]] ([[trobairitz]]) ==[[Occitània]], inclús [[Aguiaina]] e [[Berric]]== A l'epòca dels trobadors, l'[[occitan ancian]] se parla a [[Mauriana]], la majoritat d'[[Aguiaina]] e lo sud de [[Berric]]. ===[[Aguiaina]]=== [[Image:William IX of Aquitaine - BN MS fr 12473.jpg|150px|thumb|right|Guilhèm d'Aquitània]] ====[[Peitau]]==== {{div col|colwidth=20em}} * [[Guilhèm IX de Peitieus]]<small>, dich ''lo Trobador''</small> * [[Savaric de Mauleon]]<ref name=TdF/><ref name=Savaric group=N/><br/><small>(''Savaric de Maulion/Malleo'')</small> {{div col end}} ====[[Santonge]] e [[Engolmés]]==== [[Image:Hodierna and Jaufre Rudel.jpg|150px|thumb|right|Jaufré Rudèu]] {{div col|colwidth=20em}} * [[Jaufré de Ponç]] * [[Jaufré Rudèu]]<br/><small>(''Jaufre Rudel'')</small> * [[Jordan Bonèl de Confolent]] * [[Rainaud de Ponç]] * [[Rigaud de Berbezilh|Rigaud (o Richaut) de Berbezilh]] * [[Richard de Barbesieu]]<ref name=TdF/> (meteis que Rigaut de Berbezilh?) {{div col end}} ===[[Auvèrnhe]] e [[Velai]]=== [[Trobadors e trobairises en Auvèrnhe]] ====Cantal==== {{div col|colwidth=20em}} * [[Austau VII d'Aorlhac|''Austau'' o ''Austòrc'' VII d'Orlhac]] * [[Bernart Amorós]] * [[Bonafós]] * [[Cavaire]] * [[Èble de Sanha]] * [[Guilhèm de Biars]] (meteis que Guilhem Delbiars???) * [[Guilhèm de Mur]] * [[Guilhèm Gausmar]] * [[Monge de Montaudon]] o Pèire de Vic * [[Na Castelosa]]<br/><small>(''Na Castellosa'' o ''Na Castelloza'')</small> * [[Peire de Cols]] o Pèire de Còls (Pierre de Cère de Cols) * [[Pèire de Rogièr]] o Pèire Rotgièr {{div col end}} ====[[Velai]]==== {{div col|colwidth=20em}} * [[Garin lo Brun]] * [[Jauceran de Sant Desdèir]]<br/><small>(''J/Gauceran de Sant Leidier/Disders'')</small> * [[Guilhèm de Sant Desdèir]]<br/><small>(''Guillem(s) de Sant Leidier/Disders'')</small> * [[Pèire Cardenal]] * [[Pònç de Chapduèlh]]<br/><small>(''Pons de Capduelh'')</small> {{div col end}} ====Puèi de Doma==== {{div col|colwidth=20em}} * [[Bertran de La Tor (trobador)|Bertran de La Tor]] * [[Daufin d'Auvèrnha]], o Lo Dalfin, aliàs ''el bons Dalfins d'Alvernhe''. * [[Pèire d'Auvèrnhe]] * [[Pèire de Maensac]] * [[Pèire de Rogièr]] o Pèire Rotgièr * [[Peiròl]] * [[Robèrt d'Auvèrnha (mòrt en 1234)|Robèrt d'Auvèrnha]] o de La Tor, aliàs ''lo Vesque de Clarmon'' * [[Uc de Maensac]] {{div col end}} ====Auvèrnhe autre==== {{div col|colwidth=20em}} * [[Austau de Segret]] * [[Dalfinet]] * [[Guilhèm Ademar]] * [[Joanet d'Albusson]], benlèu de Lemosin * [[Pèire de Maensac]] {{div col end}} ===[[Daufinat]]=== [[Image:Beatriz de Dia - BN MS12473.jpg|85px|thumb|right|Beatritz de Diá]] {{div col|colwidth=20em}} *[[Aimar II de Peitieus-Valentinés|Aimar de Peitieus]]<!--<br/><small>(''Ademar/Aimeric de Peiteus'')</small>--> *[[Beatritz de Diá]] ([[trobairitz]]) *[[Bieiris de Romans]] ([[trobairitz]]) *[[Dalfinet]] *[[Folquet de Romans]] *[[Guilhem Augier]]<ref name=TdF/> o [[Guillem Augier Novella]] *[[Guilhèm Ièr dei Bauç|Guilhèm dei Bauç]]<br/><small>(''Guilhèm del[s] Baus'')</small> *[[Guillem Magret]] *[[Pèire Bremon lo Tort]]<ref name=TdF/> {{div col end}} ===[[Gasconha]], inclús [[Bordalés]]=== {{div col|colwidth=20em}} *[[Aimeric de Belenoi]] *[[Alegret]] *[[Amanieu de la Broquèira]]<br><small>(''Amanieu, Amaneu, Nameus/Hameus, de la Broqueira'')</small><ref name=TdF/> *[[Arnaud de Comenge]]<ref name=TdF/> *[[Arnaud Guilhèm de Marsan]] *[[Arnaud de Marsan]]<ref name=TdF/> *[[Audric del Vilar]] *[[Bernat de Panassac]]<ref name=TdF/> *[[Bernaut Arnaut d'Armanhac]] *[[Cercamon]] *[[Gausbert Amiel]] *[[Grimoart Gausmar]] *[[Guiraut de Calanson]]<ref name=TdF/> *[[Jordan IV de L'Isla de Baish|Jordan, senhor de L'Isla]]<br><small>(''Jordan, senher de La Yla'')</small><!--veire https://medmus.warwick.ac.uk/index.php/data/e21person/jordan-iv-de-lisle-jourdain?view=map --> *[[Marcabrun]] *[[Marcoat]] *[[Pèire de Corbiac]]<ref name=TdF/> *[[Pèire de Ladils]] *[[Pèire de Valeira]] *[[Uc Catòla]] {{div col end}} ===[[Guiana]], levat [[Bordalés]]=== ====[[Carcin]]==== {{div col|colwidth=20em}} * [[Albusson de Gordon]], originari de [[Gordon]] *[[Bernat Arnaud de Montcuc]]{{TdF}} * [[Bernart de Tot lo mon]] (de Carcin, actiu a Roergue) * Bertrand I{{er}} de Gourdon-Saint-Cirq, dich [[Bertrand de Gordon]], senhor de [[Gordon]] *[[Giraut de Salanhac]] *[[Guilhèm Pèire Cazals]] de [[Caors|Caortz]] *[[Matieu de Caors]]<small><br/>(''Matieu de Caersi'')</small> *[[Matieu de Gordon]] *[[Ramon de Durfòrt]]<ref name=TdF/> *[[Truc Malec]] o [[Turc Malec]] *[[Uc de Sant Circ]] {{div col end}} ====[[Roergue]]==== {{div col|colwidth=20em}} *[[Ademar Jordan]] * [[Austorc d'Alboi]] o del Boi *[[Bernart de Venzac]] *[[Bertrand de París]] *[[Daude de Pradas|Daude? de Pradas]]<ref name=TdF/><br/><small>(''Daude de Pradas'')</small> *[[Deusdet de Pradas de Leveson]]<ref name=TdF/><ref group=N>"Pradas de Leveson" significa probablament [[Pradas (Avairon)]], en [[Avairon (departament)|Avairon]].</ref> *[[Enric Ièr de Rodés]] *[[Enric II de Rodés]] *[[Guilhèm de Mur]] (del [[Lo Mur de Barrés|Mur de Barrés]]) *[[Raimon Jordan]] (a la frontièra amb Carcin) *[[Uc Brunenc]] {{div col end}} ====[[Peiregòrd]]==== {{div col|colwidth=20em}} *[[Aimeric de Sarlat]] *[[Arnaut Danièl]] (var. ''Arnaud'')<ref name=TdF/> *[[Arnaut de Maruèlh]] (var. ''Arnaud'')<ref name=TdF/> *[[Elias de Barjols]] *[[Elias Cairèl]]<ref name=TdF/> *[[Elias Fonsalada]] *[[Guilhèm de la Tor]] *[[Pèire de Bussinhac]]<ref name=TdF/> *[[Sail d'Escòla]], de [[Brageirac]]<ref name=TdF/><ref name=Savaric group=N>Segon Mistral, esembla qu'i a un Savaric de Mauleon peitavin ''e'' un Savaric de Mauleon perigosin?</ref> *[[Uc de Pena]] {{div col end}} ===[[Lemosin (Occitània)|Lemosin]]=== [[Image:Bertran de Born.jpg|thumb|right|150px|Bertran de Bòrn]] {{div col|colwidth=20em}} *[[Arnaut de Tintinhac]] *[[Bernat de Ventadorn]] *[[Bertran de Bòrn]] *[[Bertran de Bòrn lo Filh]] *[[Eble d'Ussel]]<ref name=TdF/> *[[Ebles de Peira Bufiera|Eble(s) de Peira Bufiera]]<ref name=TdF/> *[[Eble II de Ventadorn]] *[[Eisabela (trobairitz)|Eisabela]]<ref name=TdF/> *[[Elias d'Ussel]]<ref name=TdF/> *[[Gaucelm Faidit]] *[[Gausbert de Puicibot]] *[[Gregòri Bechada]] *[[Gui d'Ussèl]]<ref name=TdF/> o Gui d'Uissèl *[[Guilhem d'Albiars]]<ref name=TdF/> *[[Guilhem Delbiars]]<ref name=TdF/> *[[Guiraut de Bornelh]] *[[Maria de Ventadorn]] *[[Pèire d'Ussel]]<ref name=TdF/> *[[Uc de la Bachalariá]]<br/><small>(''Uc de la Bacalaria'')</small> {{div col end}} ===[[Lengadòc]], levat Velai=== [[Image:Azalaïs de Porcairagues - BN MS12473 1.jpg|thumb|right|Azalaís de Porcairagues]] {{div col|colwidth=20em}} *[[Ademar lo Negre]] *[[Albertet Calha]]<br/><small>(''Albertet Cailla'')</small> *[[Almucs de Castelnòu]] (trobairitz) *[[Arnaut de Carcassés]] *[[Azalaís d'Altièr]] ([[trobairitz]]) *[[Azalaís de Porcairagues]] ([[trobairitz]]) *[[Bernart Alanhan de Narbona]] *[[Bernat d'Auriac]]<ref name=TdF/><br/><small>(''Bernart d'Auriac'')</small> *[[Bernart de la Barta]] *[[Bernart Marti]] *[[Bernart de Rovenac]] *[[Bernart Sicart de Maruèjols]] *[[Clara d'Andusa]] *[[Folquet de Lunèl]] *[[Garin d'Apchièr]] *[[Garin lo Brun]] *[[Gaudairença]] *[[Gavaudan lo Vièlh]]<ref name=TdF/> *[[Giraut del Luc]] *[[Gormonda de Monpeslièr]] *[[Guilhèm d'Aurenja (trobador)|Guilhèm d'Aurenja]] *[[Guilhèm d'Autpol]]<ref name=TdF/> *[[Guilhèm de Balaün]]<ref name=TdF/> (o de Balasuc)<br/><small>(''Guilhem/Guillem de Balaün/Balazuc'')</small> *[[Guilhèm de Besièrs (trobador)|Guilhèm de Besièrs]]<!--(trobador) per evitar de confusions amb lo comte e lo fisician--><ref name=TdF/> *[[Guilhèm Fabre]] *[[Guilhèm de Montanhagòl]] *[[Guiraut Riquièr|Guiraud Riquièr]]<br/><small>(''Guiraut'' o ''Giraut Riquier'')</small> *[[Guilhèm de Sant Leidièr]] *[[Guilhèm Uc]]<ref name=TdF/> *[[Iseut de Capio]] (trobairitz) *[[Johan Esteve de Bezers]] *[[Joan Miralhas]] *[[Lunel de Monteg]] *[[Matfre Ermengau]] *[[Pèire Cardenal]] *[[Pèire Duran]]<ref name=TdF/> *[[Pèire del Vilar]] *[[Perdigon]] *[[Pons de Capduelh]] *[[Ramon d'Alairac]]<ref name=TdF/><ref>{{Ligam web|url=http://www.trob-eu.net/ca/el-registre-de-cornet.html|títol=El Registre de Cornet|editor=[[TrobEu]]|autor=[[Marina Navàs]]|an=[[2019]]}}</ref> *[[Raimon Gaucelm de Besièrs]] *[[Raimon de Miraval]] *[[Pèire I Pelet|Senhor d'Alès]]<br/><small>(''Senher d'Alest'')</small> *[[Tòrcafòl]] *[[Uc de Lescura]] {{div col end}} ====Tolosenc, inclús [[País de Fois|Fois]]==== {{div col|colwidth=20em}} *?[[Ademar de Ròcafixada]]?<br/><small>(''Ademar de Rocaficha'')</small> *[[Aimeric de Peguilhan|Aimeric de Pegulhan]]<br/><small>(''Aimeric de Peguilhan'')</small> *[[Arnaut Catalan]] *[[Aycart del Fossat]] *[[Bertran de Roais]]<ref name=TdF/><ref>https://gallica.bnf.fr/ark:/12148/bpt6k246612z.texte.langFR</ref> *[[Guilhèm Anelièr]], de Tolosa<ref name=TdF/> *[[Guilhèm Figueira]] *[[Girardon lo Ros]]<br/><small>(''G(u)iraudo lo Ros'')</small><ref name=TdF/> *[[Giraud lo Ros]], probablament lo meteis que Girardon lo Ros<ref name=TdF/> *[[Guiraut de Tholoza]] *[[Guiraut d'Espanhac]]<ref name=TdF/>, benlèu lo meteis que Guiraut de Tholosa. *[[Lombarda]] *[[Pèire Guilhèm de Tolosa]]<ref name=TdF/> *[[Pèire Raimon de Tolosa]] *[[Pèire Vidal]] *[[Raimon Escrivan]] *[[Raimon VI de Tolosa]] *[[Ramon Rogièr de Fois]] *[[Rogièr Bernat III de Fois]] {{div col end}} ===Provença (incl. Forcalquier e Niça)=== [[Image:BnF ms. 12473 fol. 46 - Folquet de Marseille (2).jpg|thumb|135px|right|Folquet de Marselha]] [[Image:Raimbaut de Vaqueiras - BN MS fr 12473.jpg|150px|thumb|right|Rambaud de Vaqueiràs]] {{div col|colwidth=20em}} *[[Alamanda de Castelnau]] *[[Albertet de Sisteron]]<br/><small>(''Albertet de Sestaro'')</small><ref name=TdF/><!--Cal citar https://www.lexilogos.com/provencal/felibrige.php?q=PERTRA--> *[[Beatritz de Savòia]] ([[trobairitz]]) *[[Bertran de Lamanon]]<br/><small>(''Bertran d'Alamanon'')</small> *[[Bertran Carbonel]] *[[Bertran Folcon d'Avinhon]] *[[Blacàs (trobador)|Blacàs]]<ref group=N name=Blacas>Nascut a [[Aups (Var)|Aups]] o a [[Niça]].</ref><br/><small>(''Blacatz'')</small> *[[Bonifaci de Castellana]] *[[Cadenet (trobador)|Cadenet]]<ref name=TdF/> *[[Duran Sartre de Pèrnas|Duran Sartre de Pèrnas]]<br/><small>(''Duran Sartor de Paernas/de Carpentras'')</small> *[[Felip de Valença]]<br/><small>(''Felip de Valenza'')</small> *[[Folquet de Marselha]] *[[Garsenda de Sabran|Garsenda de Provença]]<br/><small>(''Garsenda de Proença'')</small> *[[Guilhelma de Rosers]] *[[Guilhèm de l'Olivier]] *[[Guilhèm Ièr dei Bauç|Guilhèm dei Bauç]]<br/><small>(''Guilhèm del[s] Baus'')</small> *[[Guilhèm Raimon]] *[[Guilhèm Rainòu|Guilhèm Rainòu d'At(e)]]<br/><small>(''Guilhem Rainol d'At'')</small> *[[Gui de Cavalhon]]<ref name=TdF/><br><small>(''Gui de Cavaillo'')</small> *[[Iznart d'Entrevenas]] *[[Jordan de l'Isla de Venessi]] *[[Olivier d'Arle]]<ref name=TdF/> *[[Olivier de Lòrga]]<ref name=TdF/> *[[Palaizi]] *[[Paulet de Marselha]] *[[Pèire Bermon Ricas Nòvas]] *[[Peire de Castelnou]] *[[Pistoleta]]<ref name=TdF/> *[[Ponç de Montlaur]]<br/><small>(''Pons de Monlaur'')</small> *[[Rambaud de Vaqueiràs]] *[[Rambaud d'Aurenja]] *[[Raimon d'Avinhon]] *[[Raimon Guilhèm]] *[[Raimon de las Salas]] *[[Raimon de Tors de Marselha]] *[[Ricaud de Tarascon|Ric(h)aud de Tarascon]]<br/><small>(''Ricau/Richautz de Tarascon'')</small><ref name=TdF/> *[[Rostaing Berenguier]] *[[Sança de Provença]] *[[Taraudet de Flassan]] *[[Tibors de Sarenom]] *[[Tomier]](s)<ref name=TdF/> {{div col end}} ====País Niçard==== Segon ''[https://books.google.com/books?id=bTHORiSEq-wC&pg=PA397&lpg=PA397&dq=%22d%C3%B3u+Puget%22&source=bl&ots=yooTyhXucD&sig=ACfU3U1BYoQEP-J2aU9dTjdMdv2lRBgpuA&hl=en&sa=X&ved=2ahUKEwip8qiZgI6BAxWBI0QIHey8AtM4ChDoAXoECAIQAw#v=onepage&q=%22d%C3%B3u%20Puget%22&f=false Lou Brusc]'': {{div col|colwidth=20em}} *[[Bertran dau Puget]]<br/><small>(''Bertran del Pojet'')</small> *[[Blacasset]]<ref name=TdF/> *[[Blacàs (trobador)|Blacàs]]<ref group=N name=Blacas/><br/><small>(''Blacatz'')</small> *[[Ramon Feraud]]<br/><small>(''Ra(i)mon Feraut'')</small> {{div col end}} ===Occitània desconeguda=== {{div col|colwidth=20em}} * [[Amorós dau Luc]] *[[Bertran de Marselha]]<ref name=TdF/> *[[Faidit de Belestar]] * [[Geraud de Luc]]<ref name=TdF/><br/><small>(meiteissa que Giraut del Luc???)</small> * [[Jaufret dau Luc|Jaufret (Jaufré?) dau Luc]]<ref name=TdF/> *[[Pèire de Barjac]]<ref name=TdF/> *[[Pèire Agard]]<ref name=TdF/> *[[Ponç Santòlh|Ponç (de) Santòlh]]<ref name=TdF/><br/><small>(''Pons Santolh'')</small><!--(Tolosan? O Lengadòc? Provença?) [[:en:Pons Santolh]]--> *[[Ramon Vidal de Besaudun]]<ref name=TdF/> {{div col end}} ==Ibèria== ===Aragon e [[Païses Catalans]]=== [[Image:Alfonso II Arragon.JPG|thumb|right|150px|Alfonso de Aragon]] ====...==== {{div col|colwidth=20em}} *[[Amanieu de Sescars]]<ref name=TdF/> *[[Guilhèm de Mur]]<ref name=TdF/> *[[Olivièr lo Templièr]] *[[Peironet]]<ref name=TdF/> *[[Pere Salvatge]] {{div col end}} ====[[Aragon]]==== {{div col|colwidth=20em}} *[[Anfós II d'Aragon]] {{div col end}} ====[[Catalonha]]==== {{div col|colwidth=20em}} *[[Cerverí de Girona]] *[[Frederic III de Sicília|Frederic II de Sicília]]<ref name=TdF/> *[[Giraud III de Cabrièra]]<ref name=TdF/> *[[Guilhèm de Bergadan]]<br/><small>(''Guillem de Berguedà'')</small> *[[Guillem Ramon de Gironella]] *[[Ugues de Mataplana]]<ref name=TdF/><br/><small>(''Huguet de Mataplana'')</small> *[[Jofre de Foixà]] *[[Ponç de la Guàrdia]] *[[Ponç Ugues d'Empúrias]]<ref name=TdF/><br/><small>(''Pons Huc d'Empuria'')</small> *[[Raimon Vidal de Besalú]] {{div col end}} =====[[Rosselhon]]===== {{div col|colwidth=20em}} *[[Berenguer de Palou]] *[[Fromit de Perpinhan]]<ref name=TdF/><br/><small>(''Formit de Perpinyà'')</small> *[[Guilhèm de Cabestanh]]<br/><small>(''Guillem de Cabestany'')</small> *[[Ponç d'Ortafà]]<ref name=TdF/> {{div col end}} ====[[Malhòrca]]==== {{div col|colwidth=20em}} *[[Berenguer d'Anoia]] *[[Bernat de Palaol]] {{div col end}} ====[[País Valencian]]==== {{div col|colwidth=20em}} *[[Jaume II d'Aragon]] *[[Pèire III d'Aragon]] {{div col end}} ===Galícia=== [[Image:Martim Codax Cantigas de Amigo.jpg|thumb|right|Los ''cantics d'amic'' de Martín Codax]] {{div col|colwidth=20em}} *[[Airas Corpancho]] *[[Airas Nunes]] *[[Bernal de Bonaval]] *[[Macías]] * [[Martin Codax]] *[[Mendiño]] *[[Paio Gomes Charinho]] *[[Paio Soares de Taveirós]] *[[Palla (troubadour)|Palla]] *[[Xoán de Cangas]] {{div col end}} ===Navarra=== {{div col|colwidth=20em}} *[[Englés]] *[[Guilhèm de Tudela]] {{div col end}} ===Portugal=== {{div col|colwidth=20em}} *[[Afonso Sanches]] *[[Danís de Portugal|Danís Ièr de Portugal]], rei de Portugal, dich ''lo Rei Trobador'' *[[João Garcia de Guilhade]] *[[João Soares de Paiva]] *[[João Lobeira]] *[[João Zorro]] *[[Pedro Afonso]], ''conde de Barcelos'' *[[Nuno Fernandes Torneol]] {{div col end}} ==Itàlia== {{div col|colwidth=20em}} *[[Luca Grimaldi]] *[[Manfred I Lancia]] *[[Oberto II of Biandrate]] *[[Peire de la Caravana]] *[[Peire de la Mula]] *[[Rubaut]] *[[Terramagnino da Pisa]] *[[Thomas II, Comte de Piedmont|Thomas II de Piedmont]] {{div col end}} ===Emília e Romanha=== {{div col|colwidth=20em}} *[[Ferrari de Ferrara]]<ref name=TdF/><br/><small>(''Ferrarino Trogni da Ferrara'')</small> * [[Lambertin de Bonanelh]]<ref name=TdF/><br/><small>(''Lamberti/Ramberti de Buvalel'';<br/>it: ''Rambertino Buvalelli'')</small> {{div col end}} ===Ligúria=== {{div col|colwidth=20em}} *[[Bonifaci Calvo]] *[[Calega Panzan]] *[[Jacme Grils]] *[[Lanfranc Cigala]]<ref name=TdF/> *[[Luchetz Gateluz]] *[[Perceval Dòria]] *[[Scotto (trobador)|Scotto]] *[[Simon Dòria]] {{div col end}} ===Lombardia=== A l'[[Edat Mejana]], lo tèrme "[[Lombardia (region istorica)|Lombardia]]" s'aplica a l'[[Itàlia del Nòrd]] o [[Padània]] d'uèi. A la fin de l'Edat Mejana e la Renaissença, lo tèrme deven pus en pus especific, se referint eventualament solament a la region modèrna de Lombardia. Per aquela rason, la significacion de "Lombardia" dins de tèxtes medievals es un pauc ambigu. {{div col|colwidth=20em}} *[[Cossezen]] *[[Girard Cavalaz]] *[[Obs de Biguli]] *[[Paves]] *[[Sordèl]] {{div col end}} ===Piemont=== {{div col|colwidth=20em}} *[[Nicolet de Turin]] *[[Peire Guilhem de Luserna]] *[[Pèire de la Mula]]<ref name=TdF/> {{div col end}} ===Sicília=== {{div col|colwidth=20em}} *[[Frederic III de Sicília|Frederic II de Sicília]]<ref name=TdF/> {{div col end}} ===Toscana=== {{div col|colwidth=20em}} *[[Albert Malaspina]] o [[Albèrt de Mala Espina]]<ref name=TdF/><ref group=N>Al nòrd de la [[Linha La Spezia-Rimini]]?</ref> *[[Dante Alighieri]]<ref group=N>A pas escrich suls vèrses trobadoresques que dins la ''[[Divina Comèdia]]''.</ref> *[[Dante de Maiano]]<ref name=TdF/> *[[Paul Lanfranc]]<ref name=TdF/> {{div col end}} ===Venèt=== {{div col|colwidth=20em}} *[[Alberico da Romano]] *[[Bertolome Zorzi]] {{div col end}} ==Tèrra Santa== {{div col|colwidth=20em}} *[[Ricaut Bonomel]] {{div col end}} ==Autres== De classificar: {{div col|colwidth=20em}} *[[Albert de Gapencés]]<ref name=TdF/> *[[Antòni de Jaunac]] {{exp|de la vila de Jaunac? Non?}}<ref name=TdF/> *[[Arnaud de Marviho]]<ref>''[https://occitanica.eu/files/original/30079a3202039761cfd63f5d5aebbadc.pdf L'Aiòli]'' n°211, 7 novembre 1896</ref> *[[Arnaut Plagés]]<ref name=TdF/> (var. ''Arnaud'')<ref name=TdF/> *[[Bertran Astorgat|B[ertran] Astorgat]]<ref name=TdF/> *[[Bertran de Rovenhac|Bertran(d) de Rovenhac]], fl. s. 13.<ref name=TdF/> {{exp|relacion possibla a [[Rovenac]] (Aude), Bernat de Rovenac?}} *[[Doat (trobador)|Doat]]<ref name=TdF/> *[[Enjaubert lo monge de Montcibòt]]<ref name=TdF/> * [[Ernol lo Vièlh]] / [[Ernoul el Vielh]] *[[Galaubet (trobador)|Galaubet]]<ref name=TdF/> *[[Pèire Gavaret]]<ref name=TdF/> *[[Guilhèm de Gordon]]<ref name=TdF/> *[[Guilhèm de Gòut]]<ref name=TdF/> (de Gòud???) *[[Guilhèm de Sant Gregòri]] {{exp|meteis nom que Sant Gregòri a Tarn? O originari d'aquela vila?}}<ref name=TdF/> *[[Guigo de Cabanas]]<ref name=TdF/><ref group=N>''Guigo'' e pas ''Guigon'', del latin tardiu ''Guigo, Wigo'' (segon Mistral). Per ''Guigon'', Mistral grafia ''Guigoun'' e ''Guigou''.</ref> * [[Guilhèm de Cervera]] *Fra [[Jan Sauvet|Jehan de Salvetz]]<ref name=TdF/> * [[Jordan de Confolent]]<br/><small>(''Jordan de Cofolen'')</small><ref name=TdF/> (identitat disputada) * Lo [[Monge de Foissan]]<ref name=TdF/> * [[N'Arman]]<ref name=TdF/> *[[Père de Brau]] o de Blai {{exp|de Braud, Gironda? O meteis nom?}}<ref name=TdF/> *[[Pèire Milon]]<ref name=TdF/> * [[Rambaud d'Ieras]] (mistralenc: ''Rambaud d'Iero'')<ref name=TdF/> ([[:en:List of troubadours and trobairitz|:en:Raimbaut d'Eira]]?) * [[N'Alais i na Iselda]] * [[Gautier d'Espinal]] * [[Gormonda de Monpeslier]] * [[Guiot de Dijon]] {{div col end}} ==Veire tanben== ===Bibliografia=== ===Articles connèxes=== *[[Trobador]] *[[Trobairitz]] *[[Occitan]] *[[Lista de poètas de lenga occitana]] ===Ligams extèrnes=== * [https://web.archive.org/web/20091027005442/http://geocities.com/Athens/7156/ geocities] * [https://web.archive.org/web/20080222204409/http://www.trobar.org/troubadours/ Trobar.org] * [https://web.archive.org/web/20050103122709/http://www.questia.com/PM.qst?a=o&d=55269296 Questia.com] ==Nòtas e referéncias== ===Nòtas=== {{Referéncias|grop=N|colomnas=3}} ===Referéncias=== {{Referéncias|colomnas=3}} {{Multibendèl|Portal trobar|Portal Edat Mejana|Portal poesia|Portal musica|Portal literatura|Portal Occitània}} [[Categoria:Trobador|*]] [[Categoria:Trobairitz|*]] [[pt:Trovadorismo#Trovadores]] 3z7cpsrgpn6hxmhlmpn2tbj1ikliqwv 0 11980 2508199 2508132 2026-09-03T04:52:11Z Nicolas Eynaud 6858 /* Identitat e simbolisme */ 2508199 wikitext text/x-wiki {{article en construccion}} {{1000 fondamentals}} {| border="1" cellpadding="2" width=255 cellspacing="0" align="right" style="margin: 0 0 1em 1em; text-align:left; border-collapse:collapse; border:1px gray solid; font-size:95%; background:#f9f9f9" |+ <big><big>'''Frida Kahlo''' |- | style="background:#efefef" align="center" colspan=2 |[[Fichièr:Frida Kahlo, by Guillermo Kahlo.jpg|200px]] |- !align=right|Profession: |[[pintura|pintre]] |- !align=right|País: | [[Mexic]] |- !align=right|Data de naissença: |[[6 de julhet]] de [[1907]] |- !align=right|Luòc de naissença: | Coyoacán, [[Mexic]] |- !align=right|Data de decès: |[[13 de julhet]] de [[1954]] |- !align=right|Luòc de decès: | Coyoacán |} '''Magdalena Carmen Frida Kahlo y Calderón''', mai coneguda coma '''Frida Kahlo''' ([[Coyoacán]], [[Ciutat de Mexic]], [[6 de julh]] de [[1907]] - Coyoacán, Ciutat de Mexic, [[13 de julh]] de [[1954]]) foguèt una pintora [[Mexic|mexicana]]. Son òbra s'inspira essencialament de las tradicions autoctònas mexicanas. Venguèt famosa per sos [[autoretrach]]es; e mai se l'escrivan francés [[André Breton]] diguèt de sa pintura qu'èra [[surrealisme|surrealista]], jamai se volguèt pas identificar amb aquel movement. Èra l'esposa del famós pintor mexican, [[Diego Rivera]]. == Biografia == === Enfança, formacion e accident === Magdalena Carmen Frida Kahlo Calderón naissèc lo 6 de julhet de [[1907]] a [[Coyoacán]], una comuna de la periferia de la [[Ciutat de Mexic]]. Son paire, [[Guillermo Kahlo]] ([[1871]]–[[1941]]), èra un [[fotografia|fotografe]] d'origina [[Alemanha|alemanda]]. Sa maire, [[Matilde Calderón y González]] ([[1876]]–[[1932]]), èra una mestissa illetraa qu'assegurèc la gestion dels afaires domestics<ref>'''[[francés|(fr)]]''' Hayden Herrera e Philippe Beaudoin, ''Frida: biographie de Frida Kahlo'', Flammarion, coll. « Grandes biographies », 2022, p. 20.</ref>. Frida èra la tresena filha dau pareu. La [[familha (parentèla)|familha]] viviá dins un environament marcat per lo rescontre entre las [[tradicion]]s [[mexic]]anas, l'eiretatge [[Euròpa|europeu]], la practica [[religions|religiosa]] e las activitats [[art]]isticas. La [[fotografia]] i teniá una plaça majora e Guillermo Kahlo aprenguèc las reglas d'observacion e de compausion d'un imatge a sa filha. En [[1913]], a 6 ans, Kahlo contractèc la [[poliomieliti]] que li laissèc una chamba drecha mai corta e mai teuna<ref>'''[[anglés|(en)]]''' Valmantas Budrys, « Neurological Deficits in the Life and Works of Frida Kahlo », ''European Neurology'', vol. 55, n° 1,‎ 2006, pp. 4-10.</ref>. Aquela [[malautiá]] foguèc ansin lo prumier còp de la longa tiera d'espròvas [[medecina|medicalas]] que marquèron son existéncia. Son paire l'encoratjèc a practicar d'[[exercici fisic|activitats fisicas]] per afortir aquela chamba, mas aquela experiéncia precòça de la diferéncia corporala prenguèc mai tard una plaça importanta dins la construccion de son imatge public e de sa pintura. En [[1922]], intrèc a l'Escòla Nacionala Preparatòria de la Ciutat de Mexic, onte voliá se formar per entreprendre d'estudis de [[medecina]]. Faiá partia d'una generacion de joves mexicans educats dins lo contèxte de la reconstruccion [[cultura]]la e [[politica]] menaa après la [[Revolucion Mexicana]]. S'interessèc a la [[literatura]], a las [[sciéncia]]s e a las ideias politicas de senestra. Rejonhèc ansin un grop d'estudiants, los Cachuchas, onte rescontrèc Alejandro Gómez Arias onte venguèc son companhon. I desvolopèc pereu de ligams amb los mitans intellectuaus e politics que menèron a son raprochament ulterior amb lo [[comunisme]] [[Mexic|mexican]]. Lo 17 de setembre de [[1925]], foguèc victima d'un accident fòrça greu quand un [[tramvai]] percutèc son bus. Passèc un mes dins un [[espitau]] e gardèc de sequelas duradissas en despiech de desenaus d'operacions durant lo resta de sa vida<ref>'''[[espanhòu|(es)]]''' Hayden Herrera, ''Frida: una biografía de Frida Kahlo'', La Ciutat de Mexic, Diana, 1984, p. 62.</ref>. De mai, immobilizaa durant de periòdes longs, foguèc oblijaa d'abandonar sos projectes d'estudis medicaus. Es ansin durant sa convalescéncia que comencèc de pénher. Per l'ajudar, sa maire organizèc la fabricacion d'un chavalet especiau, adaptat a la posicion ocupaa dins son [[liech]]. Completat per un [[mirau]], aqueu sistema venguèc l'instrument d'una practica [[art|artistica]] novela<ref>'''[[espanhòu|(es)]]''' Hayden Herrera, ''Frida: una biografía de Frida Kahlo'', La Ciutat de Mexic, Diana, 1984, pp. 62-63.</ref><ref>'''[[anglés|(en)]]''' Andrea Kettermann, ''Kahlo'', Taschen, 2003, pp. 17-18.</ref>. Tre [[1926]], Kahlo penhèc son prumier autoretrach, destinat a Alejandro Gómez Arias. Pauc a cha pauc, la pintura venguèc un mejan de ganhar d'argent per contribuïr au pagament de las despensas [[medecina|medicalas]] de la [[familha (parentèla)|familha]]. Puei, venguèc una vocacion vertadiera. Privaa de la possibilitat de seguir sos estudis medicaus, Frida Kahlo comencèc d'observar son còrs, çò qu'inspirèc lo començament de son expression artistica. Ansin, se l'accident creèc pas l'artista, transformèc rapidament las condicions li permetent de bastir sa relacion amb la pintura. === Diego Rivera e vida adulta === [[Fichièr:Frida Kahlo Diego Rivera 1932.jpg|thumb|right|Frida Kahlo e son marit, [[Diego Rivera]], en [[1932]].]] A partir de [[1928]], Kahlo se raprochèc de [[Diego Rivera]] ([[1886]]-[[1957]]), un [[pintura|pintre]] muralista ja famós e engatjat dins la vida [[politica]] e [[cultura]]la de [[Mexic]]. Li mostrèc son trabalh e li demandèc son vejaire sus sa pintura. Lor relacion venguèc rapidament [[amor|amorosa]] e lo pareu se [[maridatge|maridèc]] lo 21 d'aost de [[1929]]. Aqueu maridatge permetèc a Kahlo d'intrar au sen dau ret d'artistas, d'intellectuaus, de fotografes e de militants [[politica|politics]] frequentat per son marit e de s'inscriure dins los mitans [[comunisme|comunistas]]. Lo pareu partejava pereu un interès marcat per la cultura mexicana, las tradicions popularas e l'art [[Mesoamerica|precolombian]]. Pasmens, sos projetes artistics demorèron fòrça diferents : Rivera trabalhèc mai que mai a l'eschala monumentala dau [[muralisme]] mentre que Kahlo se concentrèc sus una pintura intima constituïa de retrachs e de scenas reduchas. De [[1930]] a [[1933]], lo pareu vivèc als [[USA|Estats Units]] onte Kahlo perdèc dos mainats que sas anchas, fracturaas per son accident, permetián pas un desvolopament normau dau [[fètus]]<ref>'''[[anglés|(en)]]''' Hayden Herrera, ''Frida: A Biography of Frida Kahlo'', Harper Perennial, 2002, pp. 133-160.</ref>. Durant aqueu sejorn, Rivera e Kahlo s'installèron a [[San Francisco]], a [[Detroit]] e a [[Nòva York]] en foncion de las comandas reçaupuas per lo prumier. Aquò permetèc a Kahlo de rescontrar plusors intellectuaus estatsunidencs importants e de venir amiga amb lo doctor [[Leo Eloesser]] ([[1881]]-[[1976]]). Es pereu durant aqueu periòde que Kahlo comencèc d'èsser la modela de fotografes professionaus coma [[Edward Weston]] ([[1886]]-[[1958]]) e [[Imogen Cunningham]] ([[1883]]-[[1976]])<ref>'''[[anglés|(en)]]''' Hayden Herrera, ''Frida: A Biography of Frida Kahlo'', Harper Perennial, 2002, pp. 117-125.</ref><ref>'''[[anglés|(en)]]''' Martha Zamora, ''Frida Kahlo: The Brush of Anguish'', 1990, pp. 42-43.</ref>. Aquelas [[fotografia]]s mòstran la volontat precòça de Kahlo d'utilizar sos [[vestit]]s, sas coifuras e sos accessòris per construire un imatge public aisament identificable<ref>'''[[anglés|(en)]]''' Christina Burrus, « The Life of Frida Kahlo », dins Emma Dexter, ''Frida Kahlo'', Tate Modern, 2005, p. 203.</ref>. Sos problemas de santat li inspirèron egalament d'òbras fòrça personalas, especialament ''Henry Ford Hospital'', onte se representèc sus un liech d'espitau après un maupart dins una compausicion l'associant amb d'elements medicaus e diferents simboles e objectes penjats a l'entorn d'ela. Lo [[maridatge]] amb [[Diego Rivera]] foguèc pereu tumultuós. Los dos entretenguèron mai d'una relacion extraconjugala, çò qu'entraïnèc de crisis repetias<ref>'''[[anglés|(en)]]''' Hayden Herrera, ''Frida: A Biography of Frida Kahlo'', Harper Perennial, 2002, pp. 192-201.</ref>. En [[1939]], un [[divòrci]] foguèc prononciat. Aquela fasa foguèc centrala dins la carriera de Kahlo que produguèc ''Las Doas Fridas'', un de sas òbras mai celebras. Pasmens, lo [[divòrci]] interrompèc pas tota relacion entre Rivera e Kahlo e lo coble se tornèc maridar en decembre de [[1940]]. Durant aqueu periòde, la vida de Kahlo foguèc pereu marcaa per d'eveniments politics internacionaus. Amb Rivera, sostenguèc los republicans durant la [[Guèrra Civila Espanhòla|Guerra Civila Espanhòla]] ([[1936]]-[[1939]])<ref>'''[[anglés|(en)]]''' Andrea Kettenmann, ''Kahlo'', Taschen, 2003, pp. 40-41.</ref>. Aculhèron tanben [[Trotski|Leon Trotski]] e son esposa durant son exili en [[Mexic]]<ref>'''[[anglés|(en)]]''' Hayden Herrera, ''Frida: A Biography of Frida Kahlo'', Harper Perennial, 2002, pp. 192-215.</ref>. Pasmens, aquel engatjament politic foguèc una dimension segondària dins lo desvolopament de son òbra que demorèc mai que mai centrat sus son identitat personala e son trabalh picturau. A partir dels [[ans 1940]], l'estat de santat de Kahlo comencèc de se desgradar fortament. Deguèc donc subir plusors operacions e s'aliechar durant de periòdes longs. Pasmens, en [[1942]], poguèc començar d'ensenhar a l'Escòla Nacionala de Pintura, d'Escultura e de Gravura. Organizèc de cors en cò d'ela quand sa santat l'empachava de se desplaçar. Sa pintura evolucionèc d'un biais parallele a la deterioracion de son còrs e la dolor i venguèc una estructura visuala permetent de representar l'experiéncia de sa vulnerabilitat. En [[1953]], los metges deguèron l'[[amputacion|amputar]] d'una partia de sa chamba drecha<ref>'''[[anglés|(en)]]''' Hayden Herrera, ''Frida: A Biography of Frida Kahlo'', Harper Perennial, 2002, pp. 412-430.</ref>. En despiech de sas dificultats, arrestèc pas de pénher e de s'interessar a la vida [[politica]]. Per exemple, participèc a una manifestacion còntra l'intervencion [[USA|estatsunidenca]] en [[Guatemala]]<ref>'''[[anglés|(en)]]''' Martha Zamora, ''Frida Kahlo: The Brush of Anguish'', Chronicle Books, 1990, p. 138.</ref>. Frida Kahlo morèc lo 13 de julhet de [[1954]], a 47 ans<ref>'''[[anglés|(en)]]''' Hayden Herrera, ''Frida: A Biography of Frida Kahlo'', Harper Perennial, 2002, pp. 425-433.</ref><ref>Sa mòrt es benleu ligaa a una presa tròp importanta de medicaments antidolor. Aquò es a l'origina d'una teoria de [[suicidi]] qu'es sostengua per de biografes coma Hayden Herrera. La causa oficiala dau decès es una embolia pumonària e ni la polícia ni la familha jutjèron necessari de demandar una autopsia per verificar.</ref>. Son ostau personau, la ''Casa Azul'', venguèc après sa [[mòrt]] un [[musèu|museu]] dedicat a sa memòria e a son òbra. Son còrs foguèc cremat. Sos cendres son conservats en la ''Casa Azul''<ref>'''[[anglés|(en)]]''' Hayden Herrera, ''Frida: A Biography of Frida Kahlo'', Harper Perennial, 2002, pp. 433-440.</ref>. == Òbra == === Una òbra personala === La pintura de Frida Kahlo es aisament reconeissabla gràcias a l'importància donaa a la [[cara]] e au còrs de l'[[art|artista]]. Los autoretrachs constituïsson una part essenciala de sa produccion e donan sovent l'impression d'una pintura [[autobiografia|autobiografica]]. D'efiech, utilizava lo sieu visatge coma una figura establa que li permetiá d'explorar d'identitats diferentas, d'estats [[emocion|emocionaus]] e de situacions simbolicas. Ansin, dins son òbra, l'usatge de l'autoretrach es pas una reproduccion simpla de son aparéncia fisica. Dins sos tableus, la cara demòra generalament frontala e impassibla, mentre que lo còrs, los [[vestit]]s, los [[animalia|animaus]] e l'environament exprimisson de transformacions que son pas directament vesibles dins l'expression de la cara. Aquela immobilitat aparenta dona a sas òbras una tension particulara. L'espectator agacha un personatge que sembla de se presentar amb un important mestritge tot en expausant d'experiéncias de sofrença, de separacion, de desirança o de fragilitat. L'usatge d'un miralh èra centrau dins aquela practica que permetiá de construire la scena. Aquela dimension es vesibla tre ''[[Autoretrach au costume de velós]]'' ([[1926]]), son premier autoretrach conoissut, onte pausèc l'aparéncia fisica que sos trachs fondamentaus foguèron conservats dins la màger part de son òbra<ref>Pasmens, i aguèc d'excepcions coma ''Autoretrach als peus copats'' ([[1940]]).</ref>. La resta dau còrs èra lo luec de rescontre de l'experiéncia individuala e d'una reflexion mai generala sus la vulnerabilitat umana. Un exemple es la ''Colona Rompua''. Kahlo s'i representèc drecha, lo còrs dubert per una colona [[arquitectura|arquitecturala]] rompua e la [[peu]] pertusaa de [[claveu]]s. Pasmens, l'imatge èra pas una representacion naturalista de la dolor. Lo còrs i èra un ensemble de signes e de simbòles. La colona representava tant lo sosten fisic que son defalhiment mentre que los claveus transforman la sofrença en motiu visuau. La [[pintura]] de Kahlo dessepara donc pas clarament lo fisic e lo [[psicologia|psicologic]]. Las experiéncias ([[dolor]], [[malaudiá]], separacion, [[desirança]], [[maire|maternitat]], identitat, etc.) i son directament inscrichas sus lo còrs, sota forma de simbòles. Aquela associacion es un element important de la singularitat de son òbra. === Identitat e simbolisme === L'identitat [[Mexic|mexicana]] constituís una autra dimension fondamentala de la pintura de Kahlo. Portava frequentament de vestits associats a las [[tradicion]]s mexicanas, especialament aquelos de las [[femna]]s de l'[[istme de Tehuantepec]]. Las coifuras, los [[joieu]]s, las [[flor]]s e los teissuts utilizats èran pas unicament d'elements decoratius. Participavan a la representacion d'una identitat construcha e mesa en scena. Pasmens, aquela identitat èra complexa que Kahlo èra eissia d'una [[familha (parentèla)|familha]] mesclant d'originas [[Euròpa|europeas]] e [[Mexic|mexicanas]]. Aquel embolh inspirèc ''Mos grands, mos parents e ieu'', realizat en [[1936]], que representa la [[genealogia]] de Kahlo sota la forma d'un aubre familiau associant la brancha mairala au païsatge de [[Mexic]] e la brancha pairala a l'[[ocean Atlantic]]. Las ''Doas Fridas'' de [[1939]] desvolpèc aquela reflexion sus l'origina e la reflexion en representant doas versions de l'artista ligaas per sos [[Sistèma circulatòri|vaisseus sanguins]] === Una artista d'avantgarda === === Òbras principalas === == Eiretatge e posteritat == === Una reconeissença progressiva === === De l'artista a l'icòna === === Una influéncia mondiala === == Annexas == === Ligams internes === === Bibliografia === === Nòtas e referéncias === <div style="-moz-column-count:3; column-count:3;"> <references/> </div> [[Categoria:Pintre mexican|Kahlo, Frida]] [[Categoria:Naissença en 1907|Kahlo, Frida]] [[Categoria:Decès en 1954|Kahlo, Frida]] nsw25w29wpwn73k4ygj0jysm0mq20b2 0 24133 2508170 2442805 2026-09-02T12:14:26Z InternetArchiveBot 43230 Rescuing 1 sources and tagging 0 as dead.) #IABot (v2.0.9.5 2508170 wikitext text/x-wiki {{ortografia}}'''Lista dels prenoms [[occitan]]s''' : ==De notar abans de legir== De notar sus las fonts utilizadas per trobar aquestes noms: '''Grafia''': Totes los noms d'autras ortografias son retranscriches en [[nòrma classica]]. '''Abreviacions''' - ''dim.'' significa "diminutiu". ''nic.'' significa niçard. '''Las Fonts e lors Biaises''': *L''''[[Acadèmia Occitana]]''' ([https://www.academiaoccitana.eu/site/getprenoms ligam]) inclús l'etimologia de sos noms mas ten una tendéncia d'utilizar de formas plan conservativas dins sos lexics occitans (ex. sud-lengadocian "fòc" en plaça de "fuòc", la forma mai emplegada e comprenible en Occitània d'uèi). *Las '''listas de l'[[IEO]]''' son pas complètas. Tenon solament qualques originas de paraulas e manca totas las formas [[nòrdoccitan]]as. *'''[[Lo Congrès]]''' ([https://web.archive.org/web/20220115050105/https://www.locongres.org/images/flipbook/lexics/prenoms/files/assets/basic-html/index.html#1 ligam al lexic]; [https://web.archive.org/web/20221227090819/https://locongres.org/oc/aplicacions/dicodoc-oc/dicodoc-recerca ligam a lor multidiccionari occitan]) ten mantes noms occitans mas mancan sas etimologias. Existisson de duplicacions dins son diccionari quand un nom ten mai d'una traduccion francesa. Dins son lexic occitan dels prenoms mancan totes los prenoms lemosins. *'''[[Lo Tresaur dau Felibritge]]''' ten mantas informacions sus las etimologias e originas de noms personals occitans, aital que lor usatge en [[occitan ancian]] e dins las autras [[lengas romanicas]]. Pasmens, sembla inclusir mai de formas e usatges provençals e lengadocians que dins los autres dialectes occitans, mancan en particular de formas lemosinas. Lo diccionari es escrich en [[nòrma mistralenca]] e sos noms devon èsser retranscrich en [[nòrma classica]]. Fonts regionalas: *Lo siti '''[https://web.archive.org/web/20080129151349/http://www.lebearn.net/ Eth Bearn]''' ([https://web.archive.org/web/20080420070744/http://www.lebearn.net/prenomsbearnais.bis.html ligam]) - Pauc de noms; pas cap d'etimologias. *'''[[Lo Sorgentin]]''' ([http://www.sourgentin.org/cours-de-nissart/les-prenoms/ ligam]) ten mantes noms dins lor usatge niçard. Ten tanben un còrpus robuste d'etimologias, de diminitius, e de las formas d'autre genre de lors noms. Es, coma lo Tresaur, escrich en [[nòrma mistralenca]] e sos noms devon èsser retranscrich en [[nòrma classica]] per los utilizar aicí. *Lo diccionari de '''Noms Pròpris''' de [[Reinat Toscano]] ([http://toscanoreinat.chez-alice.fr/diconomspropris.pdf ligam]) ten mantes noms pròpris en niçard, inclusent de prenoms. Pr'amor qu'es en grafia classica, es possible de verificar o "corregir" d'atestacions del Sorgentin. *Lo '''[[Tresaur de Bartavel]]''' ([http://bartavel.com/tresor/5.Noms%20propres.pdf ligam]). ==Prenoms femenins== ===A=== {| class="wikitable sortable" |- ! [[Imatge:Flag of Occitania.svg|20px|Occitan]] Nom mai comun en [[Occitània]]<br>_{(en [[Grafia alibertina|grafia classica]])} !! [[Auvernhat]] !! [[Gascon]] !! [[Lemosin (dialecte)|Lemosin]] !! [[Lengadocian]] !! [[Provençal]] !! [[Vivaroalpenc]] !! Noms parièrs || Nòtas |- | [[Abdonia]]<ref name="Sorgentin"/> || || || || || || || ''Abdonie''<ref name="Sorgentin"/> {{fr}} || <small>Etim. "de l'ebrieu ''abdon'', que significa ''servidor''.<ref name="Sorgentin"/> Masc. [[Abdon]].<ref name="Sorgentin"/></small> |- | [[Abelarda]]<ref name="Sorgentin"/> || || || || || || || ''Abelarde''<ref name="Sorgentin"/> {{fr}} || <small>Etim. Femenin d'[[Abelard]], varianta d'''Abèl'', "de l'ebrieu ''habel'', que significa ''filh''."<ref name="Sorgentin"/> Masc. [[Abelard]].<ref name="Sorgentin"/></small> |- | [[Abelia]]*?/[[Abèlia]]*? || || || || || En [[niçard]]: [[Abelia]] (dim. Abelina)<ref name="Sorgentin"/> || || ''Abélie''<ref name="Sorgentin"/> {{fr}} || <small>Etim. "varianta d'Abèla."<ref name="Sorgentin"/> Masc. [[Abèl]], [[Abel]].</small> |- | [[Abèla]] || || || || En [[niçard]]: [[Abela]]<ref name="Sorgentin"/> || || || ''Abelle''<ref name="Sorgentin"/> {{fr}} || <small>Etim. Femenin d'[[Abèla]], "de l'ebrieu ''habel'', que significa ''filh''."<ref name="Sorgentin"/><ref name="Sorgentin"/> Masc. [[Abèl]], [[Abel]].</small> |- | [[Abondància]]?<ref name="DO Abondance">https://web.archive.org/web/20230108214225/https://locongres.org/oc/aplicacions/dicodoc-oc/dicodoc-recerca?option=com_dicodoc&view=search&Itemid=168&type=fr-oc&dic%5B%5D=BASIC&dic%5B%5D=RBVD&dic%5B%5D=ALPC&dic%5B%5D=ATAU&dic%5B%5D=PROV&dic%5B%5D=PNST&dic%5B%5D=OMLH&dic%5B%5D=LAUS&dic%5B%5D=LAGA&dic%5B%5D=LEMO&q=abondance&q2=&submit=Cercar</ref> || [[Abondança]]?<ref name="DO Abondance"/> || || || || En [[niçard]]: [[Abondença]]<ref name="Sorgentin"/> || || ''Abondance''<ref name="Sorgentin"/> {{fr}} || <small>Etim. "del latin ''abundantia'', que significa abondància, opuléncia."<ref name="Sorgentin"/></small> |- | [[Adalarda]]<ref name="Sorgentin"/> || || || || || || || ''??????''<ref name="Sorgentin"/> {{fr}} || <small>Etim. ""<ref name="Sorgentin"/></small> |- | [[Adelaïda]]<ref name="Sorgentin"/> || || || || || || || ''??????''<ref name="Sorgentin"/> {{fr}} || <small>Etim. ""<ref name="Sorgentin"/></small> |- | [[Adèla]] || || || || || En niçard: [[Adela]]?<ref name="Sorgentin"/> || || ''??????''<ref name="Sorgentin"/> {{fr}} || <small>Etim. ""<ref name="Sorgentin"/></small> |- | [[Adeliça]]<ref name="Sorgentin"/> || || || || || || || ''??????''<ref name="Sorgentin"/> {{fr}} || <small>Etim. ""<ref name="Sorgentin"/></small> |- | [[Adelia]]<ref name="Sorgentin"/> || || || || || || || ''??????''<ref name="Sorgentin"/> {{fr}} || <small>Etim. ""<ref name="Sorgentin"/></small> |- | [[Adelina]]<ref name="Sorgentin"/> || || || || || || || ''??????''<ref name="Sorgentin"/> {{fr}} || <small>Etim. ""<ref name="Sorgentin"/></small> |- | [[Adelfìa]]<ref name="Sorgentin"/> || || || || || || || ''??????''<ref name="Sorgentin"/> {{fr}} || <small>Etim. ""<ref name="Sorgentin"/></small> |- | [[]] || || || || || nic. Adofia<ref name="Sorgentin"/> || || ''??????''<ref name="Sorgentin"/> {{fr}} || <small>Etim. ""<ref name="Sorgentin"/></small> |- | [[Adonisa]]<ref name="Sorgentin"/> || || || || || || || ''??????''<ref name="Sorgentin"/> {{fr}} || <small>Etim. ""<ref name="Sorgentin"/></small> |- | [[Adriana]]<ref name="Sorgentin"/> || || || || || || || ''??????''<ref name="Sorgentin"/> {{fr}} || <small>Etim. ""<ref name="Sorgentin"/></small> |- | [[]]<ref name="Sorgentin"/> || || || || || || || ''??????''<ref name="Sorgentin"/> {{fr}} || <small>Etim. ""<ref name="Sorgentin"/></small> |- | [[]]<ref name="Sorgentin"/> || || || || || || || ''??????''<ref name="Sorgentin"/> {{fr}} || <small>Etim. ""<ref name="Sorgentin"/></small> |- | [[]] || || || || || || || ''??????'' {{fr}} || <small>?</small> |- |} *[[Adelina]] *[[Adriana]] *[[Aelís]] *[[Agata]] *[[Agnès]] *[[Agustà]] *[[Aimada]] *[[Alaria]] *[[Alemanda]] *[[Alèxia]] *[[Alícia]] *[[Alienòr]] *[[Alaïs]] *[[Alazaïs]] *[[Anna (prenom)|Anna]] *[[Antonieta]] *[[Auda (prenom)|Auda]] *[[Aubrèa]] *[[Aulària]] *[[Aslaís]] *[[Azalais]] o [[Asalaïs]] ===B=== *[[Bernada]] *[[Blanca]] *[[Brigida]] ===C=== *[[Catarina]] *[[Clamença]] *[[Clara]] *[[Claria]] *[[Clàudia]] *[[Claudina]] *[[Colomba]] ===D=== * [[Danisa]]<br> * [[Doça]] ===E=== * [[Ermengarda]] * [[Esclarmonda]] ===F=== * [[Felipina]] ===G=== ===H=== ===I=== * [[Iveta]] * [[Ivona]] ===J=== ===K=== ===L=== *[[Lilòia]] ===M=== * [[Mailís#Lo prenom "Mailís"|Mailís]] * [[Marcèla]] * [[Mirèlha (prenom)]] ===N=== ===O=== * [[Orsula]] * [[Orsulina]] ===P=== * [[Peireta]] ===Q=== * [[Quitèira|Quitèria / Quitèira]] ===R=== * [[Regina]] * [[Reina]] * [[Renada]] * [[Renaudina]] * [[Robèrta]] * [[Ròsa (prenom)|Ròsa]] * [[Rosalina]] * [[Rosselina]], [[Rossolina]], [[Orselina]]<ref>https://tdf.locongres.org/files/assets/common/page-substrates/page2031.jpg</ref> * [[Rut]] ===S=== * [[Sara (prenom)|Sara]] * [[Sibilla]] * [[Sidònia]] * [[Sigolena]] * [[Sofia]] * [[Suseta]] * [[Suson]] ===T=== * [[Terèsa]] ===U=== ===V=== * [[Valèria]] * [[Valeriana]] * [[Veronica]] * [[Viviana]] ===X=== * [[Xavièra]]/Xaviera/Xavèira ===Z=== * [[Zoè]] ==Prenoms masculins== ===A=== {| class="wikitable sortable" |- ! [[Imatge:Flag of Occitania.svg|20px|Occitan]] Nom mai comun en [[Occitània]]<br>_{(en [[Grafia alibertina|grafia classica]])} !! [[Auvernhat]] !! [[Gascon]] !! [[Lemosin (dialecte)|Lemosin]] !! [[Lengadocian]] !! [[Provençal]] !! [[Vivaroalpenc]] !! Noms parièrs || Nòtas |- | <ref name="Congrès"/><ref name="IEO-M"/> || || || || || || || '''' {{fr}}<br>'''' {{it}} || <small></small> |- | [[Abèl]]<ref name=RT>http://toscanoreinat.chez-alice.fr/diconomspropris.pdf</ref> || || || || || || || ''Abel'' {{fr}} || biblic |- | [[Abraam]]<ref name=RT/> || || || || || || || ''Abraham'' {{fr}} || biblic |- | [[Adrian]]<ref name=RT/> || || || || || || || ''Adrien/Hadrien'' {{fr}} || latin |- | [[Adam]]<ref name=RT/> || || || || || || || ''Adam'' {{fr}} || biblic |- | [[Aimeric]]<ref name="Congrès"/><ref name="IEO-M">https://web.archive.org/web/20220115050120/https://ieo-oc.org/spip.php?page=article&id_article=290</ref> || || Aimeric, Meric<ref name="IEO-M"/> || || Aimeric<ref name="IEO-M"/> || Aimeric<ref name="IEO-M"/> || || ''Eimeric, Aimeric'' {{ca}}<br>''Aymeric, Aimery, Émeric, Emery'' {{fr}}<br>''Emerico, Almerigo, Almerico, Aimerico, Americo, Merigo, Merico'' {{it}} || <small></small> |- | Albèrt, Aubèrt<ref name="Congrès"/> || || || Albert, Aubert || || || Albert, Aubert<ref name="Congrès"/> || '''' {{fr}}<br>'''' {{it}} || <small>Mai ''Aubert'' en lemosin.</small> |- | [[Alexandre]]<ref name=RT/> || || || || || || || ''Alexandre'' {{fr}} || grec |- | [[Ambròsi]]<ref name=RT/> || || || || || || || ''Ambroise'' {{fr}} || ? |- | Andrieu<ref name="Congrès"/> || Andreu<ref name="Congrès"/> || Andrèu<ref name="Congrès"/>, Andriu || Andriu, Andrivet (dim)<ref name="Congrès"/>, Andrieu || || Andrieu<ref name=RT/> || || ''André'' {{fr}}<br>''Andrea'' {{it}} || <small>"Andrieu" mai comun en lengadocian.</small> |- | [[Antòni]]<ref name=RT/> || || || || || || || ''Antoine'' {{fr}} || ? |- | [[Arnaud]]<ref name="Congrès"/><ref name="IEO-M"/> || || [[Arnaud]]<ref name="Congrès"/><ref name="IEO-M"/> || || [[Arnaud]]<ref name="IEO-M"/>, [[Arnald]]<ref name="Congrès"/> || [[Arnaud]]<ref name="IEO-M"/> || || ''Arnau'' {{ca}}<br>''Arnaud'' {{fr}}<br>''Arnaldo, Arnoldo, Arnoaldo, Ernaldo, Naldo'' {{it}} || <small>[[Arnalt]] o [[Arnaut]] en [[occitan ancian]]. </small> |- | ? || || || || || [[Arnols]]<ref name="Congrès">https://web.archive.org/web/20220115050105/https://www.locongres.org/images/flipbook/lexics/prenoms/files/assets/basic-html/index.html#1</ref><ref name="IEO-M"/> || [[Arnulf]]/[[Arnós]]<ref>Enquèsta de [[Briantín Loís]] a un amic gavòt.<br>BL: "Coma se ditz lo nom de persona/familha "Arnoux" localament? Etim. Arnulph en Auts Aups https://dicotopo.cths.fr/places/P39480978 https://dicotopo.cths.fr/places/P43443863. "Arnulf" a las Valadas e "Arnols" a Provença"<br>G: "Arnulf coma nom de familha existe dins qualques luecs, coma en la Gavotina dal 06, L'Escarea, eça. Arnós existe dins la toponimia coma dins la Gavotina de 04, Chastèu Arnós - Sant Auban"</ref> || ''Arnulf'' {{ca}}<br>''Arnoul, Arnoulf, Arnulf, Arnulphe, Arnolphe'' {{fr}}<br>''Arnolfo, Arnulfo'' {{it}} || <small></small> |- |} * [[Alan (prenom)|Alan]] * [[Alari]] (<small>''vivaup'': </small>Alari/Ilari<small>; ''marchés'': </small>Ilaire) * [[Artús]] ===B=== * [[Batiston]] * [[Bernat]]/Bernard ===C=== * [[Claudi]] * [[Cristian]] ===D=== {| class="wikitable sortable" |- ! [[Imatge:Flag of Occitania.svg|20px|Occitan]] Nom mai comun en [[Occitània]]<br>_{(en [[Grafia alibertina|grafia classica]])} !! [[Auvernhat]] !! [[Gascon]] !! [[Lemosin (dialecte)|Lemosin]] !! [[Lengadocian]] !! [[Provençal]] !! [[Vivaroalpenc]] !! Noms parièrs || Nòtas |- | [[Dafnís]]<ref name="Congrès"/>/[[Dafnis]]<ref name="AO"/> || || || || || || || ''Daphnis'' {{fr}} || <small>Etim. grèca. Fem: [[Dafne]]<ref name="AO"/></small> |- | [[Dagobèrt]]<ref name="IEO-M"/> || || || || || || || || <small>Etim. "del germanic ''dag'', que significa jorn, e ''berht'', que significa ''celèbre'', ''brilhant''."<ref name="Sorgentin"/></small> |- | [[Daidièr]]<ref name="IEO-M"/><ref name="Congrès"/><ref name="AO"/>/[[Gèri]]<ref name="AO"/> || || [[Desidèri]]<ref name="Congrès"/>, [[Daidièr]]<ref name="EthBearn">https://web.archive.org/web/20080420070744/http://www.lebearn.net/prenomsbearnais.bis.html</ref> || || [[Didon]] (dim.)<ref name="Congrès"/> || [[Daidier]]<ref name="Congrès"/>, [[Deidier]]<ref name="IEO-M"/><ref name="Congrès"/><br/>En [[niçard]]: [[Didièri]], dims. [[Dídi]], [[Didon]]<ref name="Sorgentin"/> || || ''Didier'' {{fr}} || <small>Etim. "del latin ''Desiderius''<ref name="AO"/>, que significa ''desirat''."<ref name="Sorgentin"/></small> |- | [[Daire]]<ref name=TDF-Daire>https://tdf.locongres.org/files/assets/common/page-substrates/page0702.jpg</ref>, [[Dàrius]]<ref name="IEO-M"/> || || || || || || ''Darius, Darios'' {{fr}}<ref name="IEO-M"/> || ''Dari, Daire'' {{pro}}<ref name=TDF-Daire/> || <small>Etim. del latin ''Dārīus'', del grèc ''Dāreîos'', del pèrs ''Dārayauš''.</small> |- | [[Dalmatz]]<ref name="AO"/> || || [[Dalmaci]], [[Dalmau]]<ref name="Congrès"/> || || [[Dalmatz]]<ref name="Congrès"/> || [[Dalmaç]]<ref name="IEO-M"/>{{exp|(var. ''Dalmas''<ref name="Sorgentin">http://www.sourgentin.org/cours-de-nissart/les-prenoms/</ref>)}}, [[Dalmace]]<ref name="IEO-M"/>, [[Daumaç]]<ref name="Congrès"/> || [[Dalmatz]]<ref group="N">Veire [[Lo Borg Sant Dalmatz]], a las [[Valadas Occitanas]].</ref> || ''Dalmace'' {{fr}} || <small>Etim. del latin ''Dalmatius'', benlèu del germanic ''Dal-Maht''.<ref name="AO"/></small> |- | [[Damàs]]<ref name="IEO-M"/><ref name="Congrès"/> || || || || || || || ''Damas'' {{ca}}{{TdF}}<br/>''Damase'' {{fr}}<br/>''Damaso'' {{it}}{{TdF}} || <small>Etim. del latin ''Damasius''{{TdF}}</small> |- | [[Damian]]<ref name="AO"/><ref name="Congrès"/><ref name="IEO-M"/> || || || || || || || ''Damià'' {{ca}}<br>''Damien'' {{fr}}<br>''Damiano'' {{it}}{{TdF}} || <small>Etim. del latin ''Damianus''<ref name="AO"/>, "del [[pèrs]] ''daêmon'' significant [[àngel]]."<ref name="Sorgentin"/> Fem: [[Damiana]]<ref name="AO"/></small> |- | [[Danièl]]<ref name="AO"/><ref name="Congrès"/><ref name="IEO-M"/>/[[Danièu]] || || || || [[Danièl]] || [[Danièu]]<ref name="Congrès"/><ref name="IEO-M"/><br/>En [[niçard]]: [[Danièle]], dim. [[Dàni]]<ref name="Sorgentin"/> || || ''Daniel'' {{fr}} || <small>Etim. "de l'ebrèu ''dan'', que significa jutjar, e ''El'', que significa Dieu."<ref name="Sorgentin"/> Fem: [[Danièla]]<ref name="AO"/></small> |- | [[Danís]]<ref group=N><small>Sembla que "Danís" es la sola version qu'exista dins los 6 dialèctes e es donc "panoccitan".</ref><br/><small>(dim. [[Danison]], [[Daniset]], [[Niset]]{{TdF}})</small>,<br/>''[[Daunís]], [[Denís]], [[Dionisi]]''...<ref group=N>[[Acadèmia Occitana|AO]]:[[Dionisi]], [[Daunés]][/Daunís?];<br/>[[Lo Congrès|Congrès]]: [[Danís]], [[Denís]];<br/>[[Tresaur dau Felibritge]]: [[Danís]], [[Daunís]]</ref> || [[Danís]]<ref group=N>Atestat dins lo [[Tresaur dau Felibritge]] per descriure [[Sent Danís de Combarnasac]] al [[Puèi de Doma (departament)|Puèi de Doma]].</ref> || [[Danís]], [[Denís]]<ref name=DO>https://web.archive.org/web/20230101061112/https://locongres.org/oc/aplicacions/dicodoc-oc/dicodoc-recerca?option=com_dicodoc&view=search&Itemid=168&type=fr-oc&dic%5B%5D=BASIC&dic%5B%5D=RBVD&dic%5B%5D=ALPC&dic%5B%5D=ATAU&dic%5B%5D=PROV&dic%5B%5D=PNST&dic%5B%5D=OMLH&dic%5B%5D=LAUS&dic%5B%5D=LAGA&dic%5B%5D=LEMO&q=Denis&q2=&submit=Cercar</ref> || [[Danis]]<ref group="N">Coma [[Danis Chaduelh]].</ref>, [[Deunis]]<ref group="N">Veire la toponimia dels païses lemosinoparlants</ref> || [[Danís]]<ref name=DO/>; [[Daunís]]{{TdF}}; [[Daniset]]<ref name="Congrès"/> (dim.?) || [[Danís]]<ref>https://www.prouvenco-aro.com/archieu/janvie07.html</ref>, [[Dionisi]]<ref name="Congrès"/><ref name="Sorgentin"/>, [[Denís]]<ref name="Sorgentin"/> || Danís, Denís<ref name=DO/>, [[Daunís]]{{TdF}} || ''Dionís, Donís, Dionisi'' {{ca}}; ''Denis'' {{fr}} || <small>Etim. grecolatin ''Dionysius''.<br/>Fem. [[Danisa]], [[Dionísia]], etc. en ''-isa''. Mistral cita ''Dionisi'' coma agionime, en [[occitan ancian|òc anc.]] Dionisi o Dionís<ref group=N>Tanben ''Dionés'' en francés a [[Tula]]: [https://tdf.locongres.org/files/assets/common/page-substrates/page0812.jpg]</ref>.</small> |- | [[Dàvid]]<ref name="AO"/><ref name="Congrès"/><ref name="IEO-M"/><br/><small>(dim. ''[[Davion]]''{{TdF|p=703}})</small> || || || || || || || ''David'' {{fr}} || <small>Etim. biblic.<ref name="AO"/> Fem: [[Dàvia]], [[Davieta]]{{TdF|p=703}}</small> |- | [[Delfin (nom)|Delfin]]<ref name="AO"/>/[[Daufin (nom)|Daufin]]/[[Dalfin (nom)|Dalfin]] || || || || || || || ''Delfin'' {{ca}} || <small>Etim. del latin ''Delphinus''. Fem: [[Delfina]]<ref name="AO"/></small> |- | [[Demètri]]<br/>"[cf. Mitre]"<ref name="AO"/> || || [[Demètri]]<ref name="IEO-M"/> || || [[Demètri]]<ref name="IEO-M"/> || [[Dimitrí]]<ref name="IEO-M"/><ref name="Sorgentin"/> || || ''Dimitri'' {{fr}} || <small>Etim. del latin ''Demetrius''<ref name="AO"/>, "del grèc ''Demeter'', divessa de las sègas e de la fertilitat dins la mitologia grèca."<ref name="Sorgentin"/> Fem: [[Demètria]]<ref name="Congrès"/></small> |- | [[Demetrian]]<ref name="Congrès"/> || || || || || || || ''Démétrien'' {{fr}} || <small>Etim. del latin ''Demetrianus'', probablament diminitiu de Demetrius. |- | [[Deodat]]<ref name="Congrès"/><ref name="IEO-M"/> || || || || || || || ''Dieudonné'' {{fr}} || ? |- | [[Desirat]]<ref name="AO"/><ref name="Congrès"/> || || || || || || || ''Désiré'' {{fr}} || <small>Etim. del latin ''Desideratus''. Fem: [[Desirada]]<ref name="AO"/></small> |- | [[Didac]]<ref name="AO">https://www.academiaoccitana.eu/site/getprenoms</ref><ref name="Congrès"/> || || || || || || || ''Dídac'' {{ca}}<br>''Didace'' {{fr}}<br>''Diego'' {{es}}<br>''Diogo'' {{pt}} || <small>Etim. lat. ''Didacus'', latinizacion d'un nom grèc.<ref name="AO"/><br/>Rar en òc, mas sos aparentats son comuns dins tot l'[[Ibèria]].</small><ref group=N>Lo cognom ''Dídaquis'' {{ca}} o ''Díaz'' {{es}} ven d'aqueste nom. Segon la forma catalana, l'occitanizacion reconstruida es ''Didaquis''.</ref> |- | Didim(e)? || || [[Didime]]<ref name="Congrès"/> || || [[Didim]]<ref name="Congrès"/> || || || ''Didyme'' {{fr}}<ref name="Congrès"/> || ? |- | [[Diodòr]]<ref name="IEO-M"/> || || || || || || || ''Diodore'' {{fr}}<ref name="IEO-M"/> || ? |- | [[Diogènes]]<ref name="Congrès"/><ref name="IEO-M"/> || || || || || [[Diogenian]]<ref name="Congrès"/> || || ''Diogène'' {{fr}} || ? |- | [[Docelin]]<ref name="Congrès"/><ref name="IEO-M"/> || || || || || || || ''Doucelin'' {{fr}} || ? |- | [[Domenge]]<ref name="Congrès"/><ref name="IEO-M"/><br/>"[cf. Mange]"<ref name="AO"/> || || || || || [[Minguet]] (dim.), [[Menjolet]] (dim.)<ref name="Congrès"/> || [[Domergue]]<ref name="Congrès"/><ref name="IEO-M"/><br/>En [[niçard]]: Domènegue<ref name="Sorgentin"/> || ''Dominique'' {{fr}} || <small>Etim. "del latin dominicus, que significa relatiu a Dieu."<ref name="Sorgentin"/> Fem. [[Domenja]], [[Domerga]]<ref name="Congrès"/></small> |- | [[Domician]]<ref name="Congrès"/><ref name="IEO-M"/> || || || || || || || ''Domitien'' {{fr}} || ? |- | [[Donacian]]<ref name="Congrès"/><ref name="IEO-M"/><ref name="AO"/> || || || || || || || ''Donatien'' {{fr}} || Etim. Varianta de [[Donat]].<ref name="Sorgentin"/> |- | [[Donat]]<ref name="Congrès"/><ref name="IEO-M"/><ref name="AO"/> || || [[Doat]]<ref name="Congrès"/><ref name="IEO-M"/> || || || En [[niçard]]: dim. [[Naton]]<ref name="Sorgentin"/> || || ''Donat'' {{fr}} || Etim. "del latin ''donatus'', que significa donat."<ref name="Sorgentin"/> |- | [[Dorian]]<ref name="Congrès"/><ref name="IEO-M"/> || || || || || || || ''Dorian'' {{fr}} || <small>Etim. "del grèc ''doron'', que significa ''don, present''."<ref name="Sorgentin"/> Fem. [[Doriana]]<ref name="Congrès"/><ref name="Sorgentin"/>, [[Dorina]]<ref name="Sorgentin"/></small> |- |} ===E=== *[[Eble]] *[[Ebrard]], [[Evrard]] *[[Edgar]] *[[Elias]] *[[Emili]] *[[Enric]] *[[Estève]] *[[Eugèni]] *[[Eustaqui]], [[Estaqui]], [[Eustachi]] ===F=== * [[Francés]] * [[Frederic]] ===G=== * [[Guilhèm]] * [[Guiraut]] ===H=== ===I=== * [[Ismaèl]]<ref>https://books.google.com/books?id=bvYYAAAAYAAJ&pg=RA1-PA45&dq=%22Graveloto%22&hl=en&newbks=1&newbks_redir=0&sa=X&ved=2ahUKEwiazrqsz4f9AhVDHzQIHSwuCnEQ6AF6BAgKEAI#v=onepage&q=%22Graveloto%22&f=false</ref> * [[Ives]] ===J=== * [[Jaume]]/Jacme * [[Joan]] * [[Jiròni]] * [[Jòrdi]]/Jòrgi ===K=== ===L=== * [[Loís]] * [[Luc (prenom)|Luc]] ===M=== * [[Matieu]]/[[Matiu]] * [[Miquèl]]/Miquèu/Michèu * [[Mordacai]]/[[Mardoquèu]]/[[Mardochèu]] ===N=== * [[Nadal]]/Nadau ===O=== *Olivièr/Olivier (var. mist. ''Oulivié'') ===P=== * [[Pau]] * [[Pèire]] ===Q=== ===R=== * [[Rainier]] * [[Ramon]] (ancianament: Raimon) * [[Renat]] * [[Ricard]]/Richard * [[Robèrt]] * [[Romieu]] * [[Rotland]] ===V=== * [[Vivian]] {| class="wikitable sortable" |- ! [[Imatge:Flag of Occitania.svg|20px|Occitan]] Nom mai comun en [[Occitània]]<br>_{(en [[Grafia alibertina|grafia classica]])} !! [[Auvernhat]] !! [[Gascon]] !! [[Lemosin (dialecte)|Lemosin]] !! [[Lengadocian]] !! [[Provençal]] !! [[Vivaroalpenc]] !! Noms parièrs || Nòtas |- | [[]] || || || || || || || ''??????'' {{fr}} || <small>?</small> |- | [[]] || || || || || || || ''??????'' {{fr}} || <small>?</small> |- | [[]] || || || || || || || ''??????'' {{fr}} || <small>?</small> |- | [[]] || || || || || || || ''??????'' {{fr}} || <small>?</small> |- | [[]] || || || || || || || ''??????'' {{fr}} || <small>?</small> |- | [[]] || || || || || || || ''??????'' {{fr}} || <small>?</small> |- | [[]] || || || || || || || ''??????'' {{fr}} || <small>?</small> |- |} <small>?</small> ===X=== {| class="wikitable sortable" |- ! [[Imatge:Flag of Occitania.svg|20px|Occitan]] Nom mai comun en [[Occitània]]<br>_{(en [[Grafia alibertina|grafia classica]])} !! [[Auvernhat]] !! [[Gascon]] !! [[Lemosin (dialecte)|Lemosin]] !! [[Lengadocian]] !! [[Provençal]] !! [[Vivaroalpenc]] !! Noms parièrs || Nòtas |- | [[Xavièr]]<ref name="Congrès"/><ref name="IEO-M"/> || || En [[bearnés]]: Zavièr<ref name="EthBearn"/> || [[Xavier]] || || [[Xavier]]<ref name="Congrès"/><ref name="IEO-M"/> || [[Xavier]] || ''Xavier'' {{fr}} || <small>Etim. "del basc ''etcheberri'', que significa ''maison nòva''."<ref name="Sorgentin"/> Fem. [[Xavièra]], [[Xaviera]], o en bearnés: [[Zavièra]].</small> |- |} ===Z=== {| class="wikitable sortable" |- ! [[Imatge:Flag of Occitania.svg|20px|Occitan]] Nom mai comun en [[Occitània]]<br>_{(en [[Grafia alibertina|grafia classica]])} !! [[Auvernhat]] !! [[Gascon]] !! [[Lemosin (dialecte)|Lemosin]] !! [[Lengadocian]] !! [[Provençal]] !! [[Vivaroalpenc]] !! Noms parièrs || Nòtas |- | [[Zacarias]], [[Zacàrias]]<ref name="Congrès"/> || || Zacàrias<ref name="IEO-M"/> || || Zacarias<ref name="IEO-M"/> || [[Zacariá]]([[Zacariás|s]]), [[Jacariá]]<ref name="Congrès"/><ref name="IEO-M"/>;<br/>[[Zacaria]]<ref name="Sorgentin"/> || || ''Zac(c)harie''<ref name="Congrès"/><ref name="Sorgentin"/><ref name="IEO-M"/>, ''Zaccaria''<ref name="Sorgentin"/> {{fr}} || <small>Etim. "de l'[[ebrieu]] ''zukhariah'', que significa ''[[Jehovà]] se rebremba''.<ref name="Sorgentin"/></small> |- | [[Zenon]]<ref name="Congrès"/><ref name="IEO-M"/> || || || || || || || ''Zénon''<ref name="Congrès"/><ref name="IEO-M"/> {{fr}} || <small>?</small> |- | [[Zefirin]]<ref name="Congrès"/><ref name="IEO-M"/> || || [[Zefirin]]<ref name="IEO-M"/><ref name="Congrès"/>, [[Zeferin]]<ref name="Congrès"/> || || || dim. Zefi, Zifi<ref name="Sorgentin"/> || || ''Zéphirin, Zéphyrin''<ref name="Congrès"/> {{fr}} || <small>Etim. "del [[grèc]] ''zephyros'', un vent del nòrd-oèst dins la [[mitologia grèga]].<ref name="Sorgentin"/></small> |- |} ==Veire tanben== ===Bibliografia=== ===Articles connèxes=== ===Ligams extèrnes=== [[:frp:Lista de petiôts noms en arpetan|Lista de petiôts noms en arpetan]] {{frp}} ==Nòtas e referéncias== ===Nòtas=== <references group=N/> ===Referéncias=== {{reflist}} [[Categoria:Prenom occitan]] 1g8alji58cdyawlejx7k8tmy8dqlcdl 0 30529 2508185 1889289 2026-09-02T19:38:55Z InternetArchiveBot 43230 Rescuing 1 sources and tagging 0 as dead.) #IABot (v2.0.9.5 2508185 wikitext text/x-wiki {{Infobox |tematica= |carta= }} {| class="infobox_v2" |- | [[Estats de Brasil|Estat]] | [[Rio de Janeiro (estat)|Rio de Janeiro]] |- | [[Aira|Superfícia]] | 770,5 km² |- | [[Populacion]]<br>[[Densitat de populacion|Densitat]] | 163 746 <small>([[2010]])</small><br>217,52 ab/km² |- | Jorn de fondacion | [[6 de julhet]] de [[1891]] |- | [[Altitud]] | 871 m |- | [[Latitud]] | 22° 24' 43" S |- | [[Longitud]] | 42° 57' 57" W |- | Distància de [[Rio de Janeiro (ciutat)|Rio de Janeiro]] | 95 km |- | Còde postal (CEP) | 25900-000 a 25999-999 |- | Administracion | Prefeitura Municipal de Teresópolis - Av. Feliciano Sodré, 675/2o andar, Várzea. |- | Internet | https://web.archive.org/web/20091019195753/http://www.camarateresopolis.rj.gov.br/ |- | Prefècte de la vila | Arlei Rosa |- ! colspan="2" bgcolor="#FFDEAD" | Localizacion de la vila dins l'estat de [[Rio de Janeiro (estat)|Rio de Janeiro]] |- ! colspan="2" bgcolor="#FFFFFF" | [[image:RiodeJaneiro Municip Teresopolis.svg|center|290px]] |} '''Teresópolis''' es una vila [[torisme|toristica]] de l'[[estats de Brasil|estat]] de [[Rio de Janeiro (estat)|Rio de Janeiro]] en [[Brasil]]. Sa [[populacion]] èra estimada a {{formatnum:163746}} abitants en [[2010]]. Sa [[Aira|superfícia]] totala es de {{unitat|770.5|km²}}. Lo nom de ''Teresópolis'' significa {{cita|vila de Terèsa}}, en omenatge a l'esposa de l'emperaire [[Pèire II de Brasil]], Terèsa Cristina. ===Geografia=== Dins la vila i a lo sèti del ''Parc Nacional de la Serra dos Órgãos''. Tanben alberga grand part del ''Parc Estadual dos Três Picos'', recentament creat, qu'es lo major pargue estadual de Rio de Janeiro. Teresópolis es una vila enrodada per de bòscs e de formacions [[montanha|montanhosas]] fòrça conegudas, coma lo ''Dedo de Deus'' ("Det de Dieu"), la ''Pedra do Sino'' ("Pèira de la Campana"), l´''Agulha do Diabo'', la ''Pedra da Tartaruga'' e la ''Mulher de Pedra'' ("Molhèr de Pèira"). A causa de son [[clima]] temperat, la vila a aculhit un centre d'entraïnaments de la Confederacion Brasilièra de [[Fotbòl]], dins lo quartièr de Granja Comary. [[Image:Dedo de deus tere.jpg|thumb|250px|left|La montanha ''Dedo de Deus'' ("Det de Dieu"), pròcha de Teresópolis.]] {{Portal Brasil}} {{commonscat|Teresópolis}} [[Categoria:Vila de l'Estat de Rio de Janeiro]] dza9lsnfauvu9crf1lyjgm2k3xz7sd9 0 90206 2508171 2220294 2026-09-02T12:14:42Z Kontributor 2K 52367 + escut 2508171 wikitext text/x-wiki {{Infobox Comuna de França |carta=fr | nomcomuna= Longchamp | nomcomuna2= Longchamp | imatge= Longchamp 88.jpg | descripcion= Comuna-escor, en datant de 1874 | lògo= | escut=Blason ville fr Longchamp (Vosges).svg | escais= | region ist = | parçan= | arrondiment= [[Arrondiment d'Épinal|Épinal]] | canton= [[Canton d'Épinal-Est|Épinal-Est]] | insee = 88273 | sitweb= <!-- facultatif --> | cp = 88000 | cònsol = Jean-Marie Voirin | mandat = [[2008]]-[[2014]] | gentilici = <!-- facultatif --> (en [[francés]]) |alt mej= 360 |longitud= 6.51416666667 |latitud= 48.2255555556 | alt mini = 336 | alt mej = 360 | alt maxi = 395 | km² = 10.26 }} '''Longchamp''' es una [[Comuna francesa|comuna]] [[frança|francesa]], situada dins lo [[departaments franceses|departament]] dels [[Vòges (departament)|Vòges]] e la [[regions francesas|region]] de [[Lorena (region)|Lorena]]. ==Geografia== {{Apertium|fr}} Longchamp A situat a Unitat|5|km}} al n&ograve;rd-es de [[&Eacute;pinal]], environat per la d&eacute;partementale 46 en direccion de [[Rambervillers]]. {{Original|fr}} Longchamp est situé à {{Unité|5|km}} au nord-est d'[[Épinal]], contourné par la départementale 46 en direction de [[Rambervillers]]. ===Comunas vesinas=== <div style="position: relative; float:left; width:450px;"> [[Fichièr:Blank map.svg|400px|left||Distanças e posicion relativa]] {{Image label|x=0.506|y=0.495|scale=400|text=[[Fichièr:Map pointer black.svg|20px|Longchamp]]'''Longchamp'''}} {{Image label|x=0.473122742976|y=0.352066627814|scale=400|text=[[Fichièr:Small-city-symbol.svg|6px|Comuna amb 187 abitants (2000)]]{{mida|80%|[[Dignonville]] (2,1km)}}}} {{Image label|x=0.681198185663|y=0.46987436882|scale=400|text=[[Fichièr:Small-city-symbol.svg|6px|Comuna amb 177 abitants (2000)]]{{mida|80%|[[Vaudéville]] (2,2km)}}}} {{Image label|x=0.519379997523|y=0.728888813403|scale=400|text=[[Fichièr:Small-city-symbol.svg|10px|Comuna amb 1486 abitants (2000)]]{{mida|80%|[[Deyvillers]] (2,9km)}}}} {{Image label|x=0.364543000804|y=0.713596039218|scale=400|text=[[Fichièr:Small-city-symbol.svg|8px|Comuna amb 661 abitants (2000)]]{{mida|80%|[[Jeuxey]] (3,3km)}}}} {{Image label|x=0.627901022239|y=0.246689502485|scale=400|text=[[Fichièr:Small-city-symbol.svg|6px|Comuna amb 270 abitants (2000)]]{{mida|80%|[[Sercœur]] (3,6km)}}}} {{Image label|x=0.505235781051|y=0.185172328055|scale=400|text=[[Fichièr:Small-city-symbol.svg|6px|Comuna amb 97 abitants (2000)]]{{mida|80%|[[Villoncourt]] (4,1km)}}}} {{Image label|x=0.174244012378|y=0.553222523464|scale=400|text=[[Fichièr:Small-city-symbol.svg|10px|Comuna amb 1503 abitants (2000)]]{{mida|80%|[[Dogneville]] (4,4km)}}}} {{Image label|x=0.838051660813|y=0.611769242431|scale=400|text=[[Fichièr:Small-city-symbol.svg|10px|Comuna amb 1060 abitants (2000)]]{{mida|80%|[[Aydoilles]] (4,4km)}}}} {{Image label|x=0.789940291462|y=0.270575100373|scale=400|text=[[Fichièr:Small-city-symbol.svg|6px|Comuna amb 269 abitants (2000)]]{{mida|80%|[[Dompierre (Vòges)|Dompierre]] (4,6km)}}}} {{Image label|x=0.364478525226|y=0.147601728605|scale=400|text=[[Fichièr:Small-city-symbol.svg|6px|Comuna amb 277 abitants (2000)]]{{mida|80%|[[Bayecourt]] (5,0km)}}}} {{Image label|x=0.937469097004|y=0.536905614534|scale=400|text=[[Fichièr:Small-city-symbol.svg|6px|Comuna amb 479 abitants (2000)]]{{mida|80%|[[Fontenay (Vòges)|Fontenay]] (5,4km)}}}} {{Image label|x=0.0815843371586|y=0.414813236504|scale=400|text=[[Fichièr:Small-city-symbol.svg|10px|Comuna amb 1495 abitants (2000)]]{{mida|80%|[[Chavelot]] (5,7km)}}}} </div>{{clear|left}} ==Istòria== ==Administracion== {{ElegitDebuta|insee= 88273 |Títol= Lista deus cònsols successius}} {{Elegit |Debuta= [[2008]] |Fin= [[2014]] |Identitat= Jean-Marie Voirin |Partit= |Qualitat= }} {{Elegit |Debuta= març de [[2001]] |Fin= 2008 |Identitat= |Partit= |Qualitat= }} {{ElegitDonadas}} {{ElegitFin}} ==Demografia== {{Demografia |insee= 88273 |1793=213 |1800=205 |1806=232 |1821=248 |1831=286 |1836=292 |1841=294 |1846=302 |1851= |1856=280 |1861=283 |1866=297 |1872= |1876=413 |1881=337 |1886=342 |1891=248 |1896=347 |1901=268 |1906=277 |1911=334 |1921=219 |1926=204 |1931=219 |1936=194 |1946=199 |1954=197 |1962=217 |1968=218 |1975=202 |1982=242 |1990=325 |1999=336 |2004= |2005= |2006=388 |2007= 396 |2008=403 |2009=410 |cassini=19901 |senscomptesdobles=1962}} ==Luòcs e monuments== ==Personalitats ligadas amb la comuna== ==Véser tanben== ==Ligams extèrnes== ==Nòtas== <references/> {{Portal Comunas}} {{Comunas de| insee = 88273 }} [[Categoria:Comuna dels Vòges]] m5b0ml62trikwvqfguu6zmmisg85kx4 0 102434 2508172 2404541 2026-09-02T14:21:40Z Alaric 506 44932 còssol 2026, perimètre del territòri, etc 2508172 wikitext text/x-wiki {{Dialècte Lengadocian}} {{Infobox vila occitana | carta = oc | nom = Fornas | nom2 = ''Fournes-Cabardès'' | imatge = Fournes.JPG | descripcion = | lògo = cap | escut = Blason ville fr Fournes-Cabardès (Aude).svg | escais = | region ist = {{Lengadòc}} | parçan = | region = {{Occitània (Region)}} | arrondiment = [[Arrondiment de Carcassona|Carcassona]] | canton = La Val d'Orvièlh (nom supausat), [[Canton del Mas de Cabardés|Le Mas de Cabardés]] abans 2015 | intercom = [[Comunautat de comunas de la Montanha Negra|CC de la Montanha Negra]] | insee = 11154 | cp = 11600 | cònsol = Guy Chiffre | mandat = [[2026]]-[[2032]] | gentilici = Fournois (en [[francés]]) | latitud = 43.3497222222 | longitud = 2.39833333333 | alt mini = 217 | alt mej = | alt maxi = 851 | km² = 12.45 |}} '''Fornas (de Cabardés)'''<ref>https://www.oocities.org/toponimiaoccitana/11b.html</ref> (''Fournes-Cabardès'' en [[francés]]) es una [[Comuna francesa|comuna]] [[Lengadòc|lengadociana]] situada dins lo [[departaments franceses|departament]] d'[[Aude (departament)|Aude]] e la [[regions francesas|region]] d'{{Ocreg}}, <small>ancianament de [[Lengadòc-Rosselhon]]</small>. == Geografia == [[Imatge:Map commune FR insee code 11154.png|vignette|upright=1.5|centre|Comunas a l'entorn.]] ===Perimètre del territòri=== {{Communes limitrophes | comuna = Fornas | nòrd = [[La Bastida Esparveirenca]] | nòrd-èst = [[Cabrespina|Crabespina]] | èst = [[Trassanèl|Traçanèl]] | sud-èst = | sud = [[Limosins]] | sud-oèst = [[Las Tors]] | oèst = [[Las Ilhas]] | nòrd-oèst = }} ==Toponimia== Las atestacions ancianas son : ''In villa de Fornas'' en [[1101]]; ''Castrum de Furnis'' en [[1260]]; ''Beata Maria de Furnis'' en [[1269]]; ''Nostra Donna de Fornas'' en [[1504]]; ''De Fornos'' en [[1520]]; ''Fournes, annexe'' al [[sègle XVIII]]; ''Fóurnos'' (prononciacion segon [[Antòni Savartés|l'abat Savartés]], donc ['fuɾnɔs])<ref name="DicTopFR">{{Cite web|url=https://dicotopo.cths.fr/places/P28394096|títol=Dictionnaire topographique de la France}}</ref>.</br> Segon [[Albèrt Dauzat|Dauzat]], ''Fornas'' ven d'una feminizacion en ''*furna'' del latin ''furnus'', « forn » <ref>Albert Dauzat, Charles Rostaing, ''Dictionnaire étymologique des Noms de Lieux en France'', Librairie Guénégaud, reedicion 1984, p. 297-298, a ''Fornex''</ref>. La fòrma femenina es generalament augmentativa, s'agiriá de « grands forns », o de forns destinats a quicòm mai que la terralha (cauç, carbon, veire... minièra de fèr...). == Istòria == {{...}} == Administracion == {{ElegitDebuta|insee=11154 |Títol= Lista dels cònsols successius}} {{Elegit|Debuta= març de [[2001]] |Fin= ([[2032]]) |Identitat= Guy Chiffre|Partit= sense |Qualitat= }} {{Elegit|Debuta= |Fin= 2001 |Identitat= |Partit= |Qualitat= }} {{ElegitDonadas}} {{ElegitFin}} ==Demografia == {{Demografia |insee=11154 |1793=213 |1800=213 |1806=227 |1821=225 |1831=263 |1836=250 |1841=256 |1846=260 |1851=253 |1856=236 |1861=219 |1866=218 |1872=177 |1876=180 |1881=184 |1886=168 |1891=161 |1896=144 |1901=140 |1906=131 |1911=141 |1921=120 |1926=103 |1931=105 |1936=101 |1946=105 |1954=87 |1962=75 |1968=74 |1975=64 |1982=70 |1990=61 |1999=49 |cassini=14512 |senscomptesdobles=1962}} * En {{popfr11|0}} la populacion èra de {{popfr11|154}} abitants e la densitat èra de {{formatnum:{{#expr:({{popfr11|154}}/12.45) round 2}}}} ab/km². ==Lòcs e monuments== <gallery> Fournes_11-23_(1).jpg Fournes-Cabardès_2022.jpg|Dempuèi le sud. Fournes_Cabardès.jpg|Al fons, le Mont Cimèl e sa gaita incendi. La_pierre_plantée.JPG|La pèira plantada. </gallery> {{messatge galariá}} ==Personalitats ligadas amb la comuna== ==Véser tanben== * [[Comunas d'Aude]] ==Ligams extèrnes== * [https://www.insee.fr/fr/statistiques/2011101?geo=COM-11154 Fornas sul site de l'Insee] ==Nòtas== <references/> {{Portal Lengadòc}} {{Comunas d'Aude}} [[Categoria:Comuna d'Aude]] [[Categoria:Comuna de Lengadòc]] dnh22qs55xgcnpeptgog3wgex82rey8 0 102502 2508173 2404611 2026-09-02T14:39:54Z Alaric 506 44932 còssol 2026, perimètre del territòri, etc 2508173 wikitext text/x-wiki {{Dialècte Lengadocian}} {{Infobox vila occitana |carta=oc | nom=Las Ilhas | nom2=''Les Ilhes'' | imatge=Les Ilhes.JPG | descripcion= Las Ilhas en riba d'Orvièlh. | lògo= | escut= Blason ville fr Les Ilhes (Aude).svg | escais= | region ist = {{Lengadòc}} | parçan= | region = {{Occitània (Region)}} | arrondiment = [[Arrondiment de Carcassona|Carcassona]] | canton = La Val d'Orvièlh (nom supausat), [[Canton del Mas de Cabardés|Le Mas de Cabardés]] abans 2015 | intercom = [[Comunautat de comunas de la Montanha Negra|CC de la Montanha Negra]] (residéncia) | insee =11174 | cp =11380 | cònsol = Jacques Fargues | mandat = [[2026]]-[[2032]] | gentilici =Ilhais (en [[francés]]) |longitud=2.37888888889 |latitud=43.3527777778 | alt mini =220 | alt mej = | alt maxi =573 | km² = 4.16 }} '''Las Ilhas''' (''Les Ilhes'' en [[francés]]) es una [[Comuna francesa|comuna]] [[Lengadòc|lengadociana]], situada dins lo [[departaments franceses|departament]] d'[[Aude (departament)|Aude]] e la [[regions francesas|region]] d'{{Ocreg}}, <small>ancianament de [[Lengadòc-Rosselhon]]</small>. ==Geografia== [[Imatge:Map commune FR insee code 11174.png|vignette|upright=1.5|centre|Comunas a l'entorn.]] ===Perimètre del territòri=== {{Communes limitrophes | comuna = Las Ilhas | nòrd = [[Ròcafèra]] <small>(''per un qüadripunt'')</small> | nòrd-èst = [[La Bastida Esparveirenca]] | èst = [[Fornas]] | sud-èst = | sud = [[Las Tors]] <small>(''sus 100 m'')</small> | sud-oèst = [[Vilanièra]] | oèst = [[Miraval de Cabardés]] | nòrd-oèst = [[Le Mas de Cabardés]] }} ==Toponimia== Las fòrmas ancianas son : ''Sanctus Ilarius de Insulis'' en 1269, ''Insule subtus Cabaretum'' en 1276, ''Las Ylas'' en 1340-41, ''Rector de Insulis et Furnis'' en 1347, ''Castrum de Insulis'' en 1360, ''Locus de Ylhis'' en 1544, ''Les Ilhes'' en 1781. La prononciacion occitana es ''Las Ílhos'' <ref>Abbé Sabarthès, ''Dictionnaire topographique du département de l'Aude'', 1912, p. 181, legir en linha https://gallica.bnf.fr/ark:/12148/bpt6k110095d/f273.item.texteImage </ref>, dins la grafia de l'abat [[Antòni Savartés]], donc [laz 'iʎɔs].</br> ''Ilha'' ven del latin ''insula'', « illa, isla »<ref>Albert Dauzat, Charles Rostaing, ''Dictionnaire étymologique des Noms de Lieux en France'', Librairie Guénégaud, reedicion 1984, p. 359, a ''Isle-Bouchard''</ref>; la mapa del vilatge dins la ribièra estreta d'[[Orvièlh]] permet pas de motivar clarament aquela denominacion, quitament se le sens medieval del mot englobava las peninsulas, los lòcs situats entre doás aigas. ==Istòria== ==Administracion== {{ElegitDebuta|insee=11174 |Títol= Lista dels cònsols successius}} {{Elegit |Debuta= [[2020]] |Fin= ([[2032]]) |Identitat= Jacques Fargues|Partit= |Qualitat= }} {{Elegit |Debuta= març de [[1977]] |Fin= [[2020]] |Identitat= Henri Iché |Partit= sense |Qualitat= }} {{Elegit |Debuta= |Fin= 1977 |Identitat= |Partit= |Qualitat= }} {{ElegitDonadas}} {{ElegitFin}} ==Demografia== {{Demografia |insee=11174 |1793=266 |1800=210 |1806=251 |1821=238 |1831=288 |1836=281 |1841=266 |1846=307 |1851=291 |1856=242 |1861=208 |1866=230 |1872=250 |1876=223 |1881=218 |1886=191 |1891=173 |1896=169 |1901=150 |1906=150 |1911=150 |1921=155 |1926=161 |1931=192 |1936=250 |1946=163 |1954=142 |1962= 147 |1968= 148 |1975= 101 |1982= 90 |1990= 77 |1999= 58 |2005=56 |2006= 55 |cassini=17513 |senscomptesdobles=1962}} * En {{popfr11|0}} la populacion èra de {{popfr11|174}} abitants e la densitat èra de {{formatnum:{{#expr:({{popfr11|174}}/4.16) round 2}}}} ab/km². ==Lòcs e monuments== <gallery> Les_Ilhes_-_Eglise_01.jpg|La glèisa Sant Alari. Les_Ilhes_-_Eglise_28.jpg Les_Ilhes_-_Eglise_04.jpg </gallery> {{messatge galariá}} ==Personalitats ligadas amb la comuna== ==Véser tanben== * [[Comunas d'Aude]] ==Ligams extèrnes== * [https://www.insee.fr/fr/statistiques/2011101?geo=COM-11174 Las Ilhas sul site de l'Insee] ==Nòtas== <references/> {{Portal Lengadòc}} {{Comunas de| insee =11174 }} [[Categoria:Comuna de Lengadòc]] [[Categoria:Comuna d'Aude]] 5azbswq908wttkqnmtyr1zuq5kfpzxt 0 102567 2508184 2404800 2026-09-02T19:11:11Z Alaric 506 44932 còssol 2026, perimètre del territòri, etc 2508184 wikitext text/x-wiki {{Dialècte Lengadocian}} {{Infobox vila occitana | carta = oc | nomcomuna = Las Tors | nomcomuna2 = ''Lastours'' | imatge = Lastours_17-12-25_(3).jpg | descripcion = Vilatge de las Tors. | lògo = cap | escut = Blason_ville_fr_Lastours_(Aude).svg | escais = | region ist = {{Lengadòc}} | parçan = | region = {{Occitània (Region)}} | arrondiment = [[Arrondiment de Carcassona|Carcassona]] | canton = La Val d'Orvièlh ([[Canton del Mas de Cabardés|Lo Mas de Cabardés]] abans 2015) | cp = 11600 | cònsol = Séverine Jung | mandat = [[2026]]-[[2032]] | intercom = [[Comunautat de comunas de la Montanha Negra|CC de la Montanha Negra]] | insee = 11194 | gentilici = | longitud = 2.3797 | latitud = 43.335 | alt mini = 163 | alt mej = | alt maxi = 383 | km² = 2.80 }} '''Las Tors''' (''Lastours'' en [[francés]]) es una [[Comuna francesa|comuna]] [[Lengadòc|lengadociana]] situada dins lo [[departaments franceses|departament]] d'[[Aude (departament)|Aude]] e la [[regions francesas|region]] d'{{Ocreg}}, <small>ancianament de [[Lengadòc-Rosselhon]]</small>. ==Geografia== {{...}} [[Imatge:Map commune FR insee code 11194.png|vignette|upright=1.5|centre|Comunas a l'entorn.]] ===Perimètre del territòri=== {{Communes limitrophes | comuna = Las Tors | nòrd = [[Las Ilhas]] <small>(''sus 100 m'')</small> | nòrd-èst = [[Fornas]] | èst = [[Limosins]] | sud-èst = | sud = | sud-oèst = [[Salsinha]] | oèst = | nòrd-oèst = [[Vilanièra]] }} ==Toponimia== Las fòrmas ancianas son : ''Castrum de Lastors'' en 1130, ''Decimarium Beati Petri de Cabareto'' en 1269, ''Riperia Cabareti'' en 1277, ''Ripparia Cabbareti'' en 1490, ''Lastors'' en 1340-41, ''Riperia Cabareti'' en 1347, ''Les Tourtz'' en 1610, ''Lastours'' en 1781 <ref>Abbé Sabarthès, ''Dictionnaire topographique du département de l'Aude'', 1912, p. 200, legir en linha https://gallica.bnf.fr/ark:/12148/bpt6k110095d/f292.item.texteImage </ref>.</br> Lo nom ''tor'' representa lo castèl <ref>Albert Dauzat, Charles Rostaing, ''Dictionnaire étymologique des Noms de Lieux en France'', Librairie Guénégaud, reedicion 1984, p. 681, a ''Tour''</ref>, ací las tres tors de la senhoriá de Cabaret, a l'origina del [[Cabardés]], dont Cabaret, la principala, Surdespina e Quertinhós, que tornèron bastir sus l'acrin a l'epòca de l'ocupacion en i ajustant la Tor Regina (= Reiala). ===Cabaret=== L'ensemble de las tors es designat coma ''Las Tors de Cabaret''. Las fòrmas ancianas son ''Ipsi castelli quae sunt in pic quae vocant Cabarez'' en 1063, ''Las Tortz de Cabardès'' en 1209, ''Castra Podii Cabareti'' en 1277 <ref>Abbé Sabarthès, ''Dictionnaire topographique du département de l'Aude'', 1912, p. 144, legir en linha https://gallica.bnf.fr/ark:/12148/bpt6k110095d/f52.item.texteImage </ref>.</br> ''Cabaret'' vendriá segon [[Albèrt Dauzat|Dauzat]] de la meteissa rasic prelatina que [[Cabarà]]. La fòrma donada per [[Gregòri de Tors]], ''Caput arietis'', cap de marre (aret), non seriá qu'una marrida latinizacion<ref>Albert Dauzat, Charles Rostaing, ''Dictionnaire étymologique des Noms de Lieux en France'', Librairie Guénégaud, reedicion 1984, p. 127, a ''Cabara''</ref>.</br> En partent de Caverzago (Travo, [[Emília e Romanha]]), ''fundus Cabardiacus'', a Veleia, [[Xavier Delamarre]] explica [[Cabardés]] per la proprietat de ''*Cabardios'', nom celtic inatestat <ref>Xavier Delamarre, ''Noms de lieux celtiques de l'Europe ancienne'', ed. Errance, 2012, p. 94 e 289</ref>, çò que, en mai de la dificultat fonetica, daissa inexplicat lo nom de ''Cabaret''. Mes ''Cab-'' es sovent celtic (e son resultat es ''Cav-''). ==Istòria== {{...}} ==Administracion== {{ElegitDebuta|insee= 11194 |Títol= Lista dels cònsols successius}} {{Elegit |Debuta= [[2026]] |Fin= ([[2032]]) |Identitat= Séverine Jung|Partit= sense |Qualitat= }} {{Elegit |Debuta= junh de [[1995]] |Fin= 2026 |Identitat= Max Brail|Partit= sense |Qualitat= }} {{Elegit |Debuta= abans [[1981]] |Fin= ? |Identitat= Baptiste Castilla|Partit= [[PS]] |Qualitat= }} {{ElegitDonadas}} {{ElegitFin}} ==Demografia== {{Demografia |insee= 11194 |1793=162 |1800=169 |1806=186 |1821=177 |1831=248 |1836=297 |1841=282 |1846=263 |1851=264 |1856=242 |1861=230 |1866=230 |1872=211 |1876=240 |1881=243 |1886=223 |1891=254 |1896=189 |1901=208 |1906=225 |1911=265 |1921=277 |1926=402 |1931=687 |1936=628 |1946=514 |1954=518 |1962= 439 |1968= 444 |1975= 300 |1982= 248 |1990= 159 |1999= 163 |max=687 |cassini=18859 |senscomptesdobles=1962}} * En {{popfr11|0}} la populacion èra de {{popfr11|194}} abitants e la densitat èra de {{formatnum:{{#expr:({{popfr11|194}}/2.8) round 2}}}} ab/km². ==Lòcs e monuments== <gallery> Lastours_-_Châteaux_-_JPG1.jpg|Les quatre castèls. Lastours_06-06_3.jpg France - Village de Lastours.jpg|Vilatge de las Tors. France_-_Lastours_et_ses_châteaux.jpg Eglise_Lastours_2.jpg|Glèisa Sant Pèire e Sant Pau. Lastours_03-2010_3.jpg|Le ''belvedere'' de Montfermièr. </gallery> {{messatge galariá}} ==Personalitats ligadas amb la comuna== ==Véser tanben== * [[Comunas d'Aude]] ==Ligams extèrnes== * [https://www.insee.fr/fr/statistiques/2011101?geo=COM-11194 Las Tors sul site de l'Insee] ==Nòtas== <references/> {{Portal Lengadòc}} {{Comunas de| insee = 11194 }} [[Categoria:Comuna de Lengadòc]] [[Categoria:Comuna d'Aude]] fophh8659tmg9jfdx7g6vggh74avmyx 0 102628 2508175 2413258 2026-09-02T14:45:27Z Alaric 506 44932 2508175 wikitext text/x-wiki {{Dialècte Lengadocian}} {{Infobox vila occitana | carta = oc | nomcomuna = Les Martins | nomcomuna2 = ''Les Martys'' | imatge = Les_Martys_(8).jpg | descripcion = La comuna e l'escòla. | lògo = cap | escut = | escais = | region ist = {{Lengadòc}} | parçan = | region = {{Occitània (Region)}} | arrondiment = [[Arrondiment de Carcassona|Carcassona]] | canton = La Val d'Orvièlh (nom supausat), [[Canton del Mas de Cabardés|Le Mas de Cabardés]] abans 2015 | intercom = [[Comunautat de comunas de la Montanha Negra|CC de la Montanha Negra]] | insee = 11221 | cp = 11390 | cònsol = Claude Bonnet | mandat = [[2026]]-[[2032]] | gentilici = | longitud = 2.3067 | latitud = 43.4172 | alt mini = 639 | alt mej = | alt maxi = 964 | km² = 19.18 }} '''Les Martins''' (''Les Martys'' en [[francés]]) es una [[Comuna francesa|comuna]] [[Lengadòc|lengadociana]] situada dins lo [[departaments franceses|departament]] d'[[Aude (departament)|Aude]] e la [[regions francesas|region]] d'{{Ocreg}}, <small>ancianament de [[Lengadòc-Rosselhon]]</small>. ==Geografia== [[Imatge:Map commune FR insee code 11221.png|vignette|upright=1.5|centre|Comunas a l'entorn.]] ===Perimètre del territòri=== {{Communes limitrophes | comuna = Les Martins | nòrd = [[]] <small>([[Tarn (departament)|Tarn]])</small> | nòrd-èst = | èst = [[]] | sud-èst = [[]] | sud = [[]] | sud-oèst = [[]] | oèst = [[]] | nòrd-oèst = [[]] }} ==Toponimia== ===Les Martins=== Las fòrmas ancianas son : ''Les Martits'' en 1727, ''Les Martis'' en 1781<ref name = ansa>Abbé Sabarthès, ''Dictionnaire topographique du département de l'Aude'', 1912, p. 229, legir en linha https://gallica.bnf.fr/ark:/12148/bpt6k110095d/f321.item.texteImage </ref>.</br> ''Les Martís'' representa le nom de persona ''Marti(n)'' <ref>Albert Dauzat, Charles Rostaing, ''Dictionnaire étymologique des Noms de Lieux en France'', Librairie Guénégaud, reedicion 1984, p. 439</ref>. ===''Cun-Bas'', ''Cun-Haut''=== Las fòrmas ancianas son respectivament ''Masage du Cun ou Bonifacy'' en 1646, ''La metterie basse ditte del Cung'' en 1722, ''Masage de Bounifas'' en 1727, ''Bonifacy'' en 1781, ''Bonifaci'' al sègle XVIII (mapa de Cassini), per ''Cun-Bas''; ''Al Cung... al fort, au mas del Cung'' en 1610, ''Le masage de Cargoulet ou Cun'' en 1646, ''Cunq'' en 1768, ''Cuin'' en 1781, per ''Cun-Haut'' <ref>Abbé Sabarthès, ''Dictionnaire topographique du département de l'Aude'', 1912, p. 114, legir en linha https://gallica.bnf.fr/ark:/12148/bpt6k110095d/f206.item.texteImage </ref>.</br> Le nom sembla ben correspondre a l'occitan ''cunh'' e le lòc d'origina es probablament l'actual ''*Cunh Naut''. Le camin d'accès fòrma un angle agut ambe l'axe de la val, ara aprofieitat per la RD 118, çò que poiriá èsser una explicacion. ==Istòria== Les Martís es una comuna traita en 1791 de la comuna de [[Miraval de Cabardés]], puèi foguèt incorporada a la comuna de [[La Prada]]. Enfin foguèt erigida en comuna distinta lo 7 de març de 1817. La glèisa parroquiala es dedicada a Sant Matieu. La parròquia èra unida a la de [[Miraval de Cabardés]], puèi foguèt erigida en 1696 <ref name = ansa/>. ==Administracion== {{ElegitDebuta|insee= 11221 |Títol= Lista dels cònsols successius}} {{Elegit |Debuta= [[2014]] |Fin= ([[2026]]) |Identitat= Claude Bonnet |Partit= |Qualitat= }} {{Elegit |Debuta= decembre de [[2009]] |Fin= 2014 |Identitat= Marie-France Cano|Partit= |Qualitat= }} {{Elegit |Debuta= març de [[2008]] |Fin= 2009 |Identitat= Michel Bonnet |Partit= |Qualitat= }} {{Elegit |Debuta= març de [[2001]] |Fin= 2008 |Identitat= Marie-José Bayssette |Partit= [[UMP]] |Qualitat= }} {{Elegit |Debuta= |Fin= |Identitat= Pierre Cano |Partit= |Qualitat= }} {{ElegitDonadas}} {{ElegitFin}} ==Demografia== {{Demografia |insee= 11221 |1793= |1800= |1806= |1821= |1831= |1836= |1841=782 |1846=815 |1851=924 |1856= |1861= |1866= |1872= |1876=664 |1881= |1886= |1891= |1896= |1901= |1906= |1911=419 |1921= |1926= |1931= |1936= |1946= |1954= |1962= 243 |1968= 198 |1975= 186 |1982= 188 |1990= 183 |1999= 198 |max=800 |cassini= |senscomptesdobles=1962}} * En {{popfr11|0}} la populacion èra de {{popfr11|221}} abitants e la densitat èra de {{formatnum:{{#expr:({{popfr11|221}}/19.18) round 2}}}} ab/km². ==Lòcs e monuments== ==Personalitats ligadas amb la comuna== ==Véser tanben== * [[Comunas d'Aude]] ==Ligams extèrnes== * [https://www.insee.fr/fr/statistiques/2011101?geo=COM-11221 Los Martís sul site de l'Insee] ==Nòtas== <references/> {{Portal Lengadòc}} {{Comunas d'Aude}} [[Categoria:Comuna de Lengadòc]] [[Categoria:Comuna d'Aude]] eyfthi7yexda5lbzowyr802xvuec6qw 2508176 2508175 2026-09-02T15:04:20Z Alaric 506 44932 còssol 2026, perimètre del territòri, etc 2508176 wikitext text/x-wiki {{Dialècte Lengadocian}} {{Infobox vila occitana | carta = oc | nomcomuna = Les Martins | nomcomuna2 = ''Les Martys'' | imatge = Les_Martys_(8).jpg | descripcion = La comuna e l'escòla. | lògo = cap | escut = | escais = | region ist = {{Lengadòc}} | parçan = | region = {{Occitània (Region)}} | arrondiment = [[Arrondiment de Carcassona|Carcassona]] | canton = La Val d'Orvièlh (nom supausat), [[Canton del Mas de Cabardés|Le Mas de Cabardés]] abans 2015 | intercom = [[Comunautat de comunas de la Montanha Negra|CC de la Montanha Negra]] | insee = 11221 | cp = 11390 | cònsol = Claude Bonnet | mandat = [[2026]]-[[2032]] | gentilici = | longitud = 2.3067 | latitud = 43.4172 | alt mini = 639 | alt mej = | alt maxi = 964 | km² = 19.18 }} '''Les Martins''' (''Les Martys'' en [[francés]]) es una [[Comuna francesa|comuna]] [[Lengadòc|lengadociana]] situada dins le [[departaments franceses|departament]] d'[[Aude (departament)|Aude]] e la [[regions francesas|region]] d'{{Ocreg}}, <small>ancianament de [[Lengadòc-Rosselhon]]</small>. ==Geografia== [[Imatge:Map commune FR insee code 11221.png|vignette|upright=1.5|centre|Comunas a l'entorn.]] ===Perimètre del territòri=== {{Communes limitrophes | comuna = Les Martins | nòrd = [[Masamet]] <small>([[Tarn (departament)|Tarn]])</small> | nòrd-èst = | èst = [[Le Mas de Cabardés]] | sud-èst = [[Miraval de Cabardés]] | sud = [[La Torreta de Cabardés]] | sud-oèst = [[Caudabronda]] | oèst = [[Cucçac de Cabardés]] | nòrd-oèst = [[La Bruguièira]] <small>([[Tarn (departament)|Tarn]])</small> }} ==Toponimia== ===Les Martins=== Las fòrmas ancianas son : ''Les Martits'' en 1727, ''Les Martis'' en 1781<ref name = ansa>Abbé Sabarthès, ''Dictionnaire topographique du département de l'Aude'', 1912, p. 229, legir en linha https://gallica.bnf.fr/ark:/12148/bpt6k110095d/f321.item.texteImage </ref>.</br> ''Les Martís'' representa le nom de persona ''Marti(n)'' <ref>Albert Dauzat, Charles Rostaing, ''Dictionnaire étymologique des Noms de Lieux en France'', Librairie Guénégaud, reedicion 1984, p. 439</ref>. ===''Cun-Bas'', ''Cun-Haut''=== Las fòrmas ancianas son respectivament ''Masage du Cun ou Bonifacy'' en 1646, ''La metterie basse ditte del Cung'' en 1722, ''Masage de Bounifas'' en 1727, ''Bonifacy'' en 1781, ''Bonifaci'' al sègle XVIII (mapa de Cassini), per ''Cun-Bas''; ''Al Cung... al fort, au mas del Cung'' en 1610, ''Le masage de Cargoulet ou Cun'' en 1646, ''Cunq'' en 1768, ''Cuin'' en 1781, per ''Cun-Haut'' <ref>Abbé Sabarthès, ''Dictionnaire topographique du département de l'Aude'', 1912, p. 114, legir en linha https://gallica.bnf.fr/ark:/12148/bpt6k110095d/f206.item.texteImage </ref>.</br> Le nom sembla ben correspondre a l'occitan ''cunh'' e le lòc d'origina es probablament l'actual ''*Cunh Naut''. Le camin d'accès fòrma un angle agut ambe l'axe de la val, ara aprofieitat per la RD 118, çò que poiriá èsser una explicacion. ==Istòria== Les Martís es una comuna traita en 1791 de la comuna de [[Miraval de Cabardés]], puèi foguèt incorporada a la comuna de [[La Prada]]. Enfin foguèt erigida en comuna distinta lo 7 de març de 1817. La glèisa parroquiala es dedicada a Sant Matieu. La parròquia èra unida a la de [[Miraval de Cabardés]], puèi foguèt erigida en 1696 <ref name = ansa/>. ==Administracion== {{ElegitDebuta|insee= 11221 |Títol= Lista dels cònsols successius}} {{Elegit |Debuta= [[2014]] |Fin= ([[2032]]) |Identitat= Claude Bonnet |Partit= |Qualitat= }} {{Elegit |Debuta= decembre de [[2009]] |Fin= 2014 |Identitat= Marie-France Cano|Partit= |Qualitat= }} {{Elegit |Debuta= març de [[2008]] |Fin= 2009 |Identitat= Michel Bonnet |Partit= |Qualitat= }} {{Elegit |Debuta= març de [[2001]] |Fin= 2008 |Identitat= Marie-José Bayssette |Partit= [[UMP]] |Qualitat= }} {{Elegit |Debuta= |Fin= |Identitat= Pierre Cano |Partit= |Qualitat= }} {{ElegitDonadas}} {{ElegitFin}} ==Demografia== {{Demografia |insee= 11221 |1821=679 |1831=752 |1836=778 |1841=782 |1846=815 |1851=924 |1856=812 |1861=733 |1866=718 |1872=718 |1876=664 |1881=661 |1886=625 |1891=598 |1896=549 |1901=484 |1906=444 |1911=419 |1921=311 |1926=303 |1931=281 |1936=273 |1946=289 |1954=257 |1962= 243 |1968= 198 |1975= 186 |1982= 188 |1990= 183 |1999= 198 |max=800 |cassini=21462 |senscomptesdobles=1962}} * En {{popfr11|0}} la populacion èra de {{popfr11|221}} abitants e la densitat èra de {{formatnum:{{#expr:({{popfr11|221}}/19.18) round 2}}}} ab/km². ==Lòcs e monuments== ==Personalitats ligadas amb la comuna== ==Véser tanben== * [[Comunas d'Aude]] ==Ligams extèrnes== * [https://www.insee.fr/fr/statistiques/2011101?geo=COM-11221 Les Martís sul site de l'Insee] ==Nòtas== <references/> {{Portal Lengadòc}} {{Comunas d'Aude}} [[Categoria:Comuna de Lengadòc]] [[Categoria:Comuna d'Aude]] 13bill2lol0h0egs6d7frhjzvplgnxf 0 102632 2508177 2508139 2026-09-02T16:46:16Z Alaric 506 44932 còssol 2026, perimètre del territòri, etc 2508177 wikitext text/x-wiki {{Dialècte Lengadocian}} {{Infobox vila occitana | carta = oc | nom = Le Mas de Cabardés | nom2 = ''Mas-Cabardès'' | imatge = Mas-Cabardès vue générale.jpg | descripcion = Vista generala del Mas de Cabardés. | lògo = cap | escut = Blason ville fr Mas-Cabardès (Aude).svg | escais = | region ist = {{Lengadòc}} | parçan = | region = {{Occitània (Region)}} | arrondiment = [[Arrondiment de Carcassona|Carcassona]] | canton = La Val d'Orvièlh (nom supausat), [[caplòc]] del [[Canton del Mas de Cabardés]] abans 2015 | insee = 11222 | cp = 11380 | cònsol = Nadia Doria | mandat = [[2026]]-[[2032]] | intercom = [[Comunautat de comunas de la Montanha Negra|CC de la Montanha Negra]] | gentilici = | latitud = 43.3717 | longitud = 2.3631 | alt mej = | alt mini = 286 | alt maxi = 945 | km² = 9.09 |}} '''Le Mas de Cabardés''' (''Mas-Cabardès'' en [[francés]]) es una [[Comuna francesa|comuna]] [[Lengadòc|lengadociana]] situada dins lo [[departaments franceses|departament]] d'[[Aude (departament)|Aude]] e la [[regions francesas|region]] d'{{Ocreg}}, <small>ancianament de [[Lengadòc-Rosselhon]]</small>. ==Geografia== [[Imatge:Map commune FR insee code 11222.png|vignette|upright=1.5|centre|Comunas a l'entorn.]] ===Perimètre del territòri=== {{Communes limitrophes | comuna = Le Mas de Cabardés | nòrd = [[Masamet]] <small>([[Tarn (departament)|Tarn]])</small> | nòrd-èst = | èst = [[Ròcafèra]] | sud-èst = [[La Bastida Esparveirenca]] <small>(''per un qüadripunt'')</small> | sud = [[Las Ilhas]] | sud-oèst = | oèst = [[Miraval de Cabardés]] | nòrd-oèst = [[Les Martins]] }} ==Toponimia== Las fòrmas ancianas son : ''Villa de Manso Cabardesii'' en 1248, ''Villa de Manso'' en 1248, ''Mansus Cabardesii'' en 1255, ''Castrum de Manso Cabardesii'' en 1319, ''Castrum de Manso'' en 1330, ''Mansus de Cabardesio'' en 1490, ''La Mas Cabardès'' en 1781, ''Mas-Cabardès'' (diccionari de las pòstas). La prononciacion occitana es ''Le Mas'' <ref>Abbé Sabarthès, ''Dictionnaire topographique du département de l'Aude'', 1912, p. 229, legir en linha https://gallica.bnf.fr/ark:/12148/bpt6k110095d/f321.item.texteImage </ref>, dins la grafia de l'abat [[Antòni Savartés]], donc [le 'mas].</br> ''Mas'' ven del latin ''mansus'', espleita rurala ocupada per un sol tenencièr dins la societat feodala. Le mot, coma sovent, es completat per un determinatiu, ''Cabardés'', nom de país <ref>Albert Dauzat, Charles Rostaing, ''Dictionnaire étymologique des Noms de Lieux en France'', Librairie Guénégaud, reedicion 1984, p. 439</ref>. == Istòria == {{...}} ==Administracion== {{ElegitDebuta|insee= 11222 |Títol= Lista dels cònsols successius}} {{Elegit |Debuta=junh de [[2020]] |Fin= ([[2032]]) |Identitat= Nadia Doria |Partit= |Qualitat= }} {{Elegit |Debuta= (mai ?) de [[2020]] |Fin= junh de 2020 |Identitat= Denis Le Coz|Partit= |Qualitat= emplegat del privat }} {{Elegit |Debuta= [[2014]] |Fin=2020 ? |Identitat= Gilbert Batlle |Partit= sense |Qualitat= }} {{Elegit |Debuta= març de [[1977]] |Fin= 2014 |Identitat= Jacques Sablairolles|Partit= [[PS]] |Qualitat= retirat dels Ponts e Cauçadas}} {{Elegit |Debuta= |Fin= 1977 |Identitat= |Partit= |Qualitat= }} {{ElegitDonadas}} {{ElegitFin}} ==Demografia== {{Demografia |insee= 11222 |1793=607 |1800=670 |1806=762 |1821=781 |1831=748 |1836=795 |1841=825 |1846=864 |1851=895 |1856=867 |1861=893 |1866=858 |1872=827 |1876=777 |1881=751 |1886=697 |1891=656 |1896=611 |1901=582 |1906=547 |1911=549 |1921=513 |1926=417 |1931=464 |1936=497 |1946=473 |1954=454 |1962=405 |1968= 388 |1975= 310 |1982= 245 |1990= 235 |1999= 205 |2004=201 |cassini=21493 |senscomptesdobles=1962}} * En {{popfr11|0}} la populacion èra de {{popfr11|222}} abitants e la densitat èra de {{formatnum:{{#expr:({{popfr11|222}}/9.09) round 2}}}} ab/km². ==Lòcs e monuments== <gallery> Croix_des_tisserands.jpg|Crotz dels teisseires. Mas-Cabardes.JPG|Glèisa Sant Estève. Eglise_Mas_Cabardès.jpg|Idem. Vestige_château_Mas-Cabardès.jpg|Vestigis del castèl. Mas-maison_XVII.jpg|Corondats, sègle XVII. </gallery> {{messatge galariá}} ==Personalitats ligadas amb la comuna== ==Véser tanben== * [[Comunas d'Aude]] ==Ligams extèrnes== * [https://www.insee.fr/fr/statistiques/2011101?geo=COM-11222 Le Mas sul site de l'Insee] ==Nòtas== <references/> {{Portal Lengadòc}} {{Comunas de| insee = 11222}} [[Categoria:Comuna de Lengadòc]] [[Categoria:Comuna d'Aude]] b48e4y671ge5rg2gk0woiszlspuweq5 0 102669 2508179 2408024 2026-09-02T17:06:55Z Alaric 506 44932 còssol 2026, perimètre del territòri, etc 2508179 wikitext text/x-wiki {{Dialècte Lengadocian}} {{Infobox vila occitana | carta = oc | nom = Miraval de Cabardés | nom2 = ''Miraval-Cabardès'' | imatge = Miraval-Cabardès.jpg | descripcion = | lògo = cap | escut = Blason_ville_fr_Miraval-Cabardès_(Aude).svg | escais = | region ist = {{Lengadòc}} | parçan = {{Cabardés}} | region = {{Occitània (Region)}} | arrondiment = [[Arrondiment de Carcassona|Carcassona]] | canton = La Val d'Orvièlh ([[Canton del Mas de Cabardés|Le Mas de Cabardés]] abans 2015) | insee = 11232 | cp = 11380 | cònsol = Patrick Gissot | mandat = [[2026]]-[[2032]] | intercom = [[Comunautat de comunas de la Montanha Negra|CC de la Montanha Negra]] | gentilici = | latitud = 43.3833 | longitud = 2.3469 | alt mej = 400 | alt mini = 313 | alt maxi = 848 | km² = 12.16 |}} '''Miraval de Cabardés''' (''Miraval-Cabardès'' en [[francés]]) es una [[Comuna francesa|comuna]] [[Lengadòc|lengadociana]] situada dins lo [[departaments franceses|departament]] d'[[Aude (departament)|Aude]] e la [[regions francesas|region]] d'{{Ocreg}}, <small>ancianament de [[Lengadòc-Rosselhon]]</small>. == Geografia == {{... }} [[Imatge:Map commune FR insee code 11232.png|vignette|upright=1.5|centre|Comunas a l'entorn.]] ===Perimètre del territòri=== {{Communes limitrophes | comuna = Miraval de Cabardés | nòrd = | nòrd-èst = | èst = [[Le Mas de Cabardés]] | sud-èst = [[Las Ilhas]] | sud = [[Vilanièra]] | sud-oèst = [[Caudabronda]] | oèst = [[La Torreta de Cabardés]] | nòrd-oèst = [[Les Martins]] }} ==Toponimia== Las fòrmas ancianas son : ''Villa de Miravalle Cabardesio'' en 1247, ''Villa Miravallis'' en 1248, ''Castrum de Miravelle'' en 1270, ''Eglise de Miravalle'' en 1296, ''De Mirabello'' en 1296, ''De Miravalle in Cabardesio'' en 1319, ''De Auravalle'' en 1377, ''Miravailh'' en 1532, ''De Myraballe'' en 1544, ''Mirevail'' en 1595, ''Miraval'' en 1781. La prononciacion occitana es ''Mirobál'' <ref>Abbé Sabarthès, ''Dictionnaire topographique du département de l'Aude'', 1912, p. 242, legir en linha https://gallica.bnf.fr/ark:/12148/bpt6k110095d/f334.item.texteImage </ref>, dins la grafia de l'abat Antòni Savartés, donc [,miɾɔ'βal].</br> ''Miraval'' es compausat del vèrbe ''mirar'', « gaitar » e del [resultat del] latin ''vallis'', « val »; ''Miraval'' es determinat per [[Cabardés|un nom de país]] <ref>Albert Dauzat, Charles Rostaing, ''Dictionnaire étymologique des Noms de Lieux en France'', Librairie Guénégaud, reedicion 1984, p. 458, a ''Mirabeau''</ref>. ===Sant Pèire de Vals (o de las Vals)=== Èra (a l'entorn de 1900) una glèisa arroïnada, lo cementèri per las comunas de Miraval e de [[La Torreta de Cabardés|La Torreta]] (es al limit de las doás comunas e la rota mena als dos vilatges) e un molin sus [[Orvièlh]]. Las fòrmas ancianas son : ''Ecclesia de Valle'' en 1283, ''Versus Sanctum Petrum'' al sègle XV, ''Unum molendinum bladerium, loco dicto a Sainct Peyre'' en 1503, ''A la Bal'' en 1608 <ref>Abbé Sabarthès, ''Dictionnaire topographique du département de l'Aude'', 1912, p. 414, legir en linha https://gallica.bnf.fr/ark:/12148/bpt6k110095d/f508.item.texteImage </ref>. Lo lòc es al jonhent de doás aigas e de doás vals. ==Istòria== {{...}} ==Administracion== {{ElegitDebuta|insee= 11232 |Títol= Lista dels cònsols successius}} {{Elegit |Debuta= [[2026]] |Fin= ([[2032]]) |Identitat=Patrick Gissot |Partit= |Qualitat= }} {{Elegit |Debuta= [[2020]] |Fin= 2026 |Identitat= Gérard Fernandez |Partit= |Qualitat= }} {{Elegit |Debuta= [[1998]] |Fin= 2020 |Identitat= Joseph Skala|Partit= sense |Qualitat= }} {{Elegit |Debuta= |Fin= 1998 |Identitat= |Partit= |Qualitat= }} {{ElegitDonadas}} {{ElegitFin}} ==Demografia== {{Demografia |insee= 11232 |1793=422 |1800=430 |1806=469 |1821=365 |1831=430 |1836=399 |1841=419 |1846=390 |1851=365 |1856=318 |1861=341 |1866=299 |1872=261 |1876=276 |1881=228 |1886=235 |1891=216 |1896=200 |1901=177 |1906=167 |1911=137 |1921=125 |1926=124 |1931=111 |1936=126 |1946=113 |1954=91 |1962= 67 |1968= 54 |1975= 52 |1982= 33 |1990= 44 |1999= 48 |cassini= |senscomptesdobles=1962}} * En {{popfr11|0}} la populacion èra de {{popfr11|232}} abitants e la densitat èra de {{formatnum:{{#expr:({{popfr11|232}}/12.16) round 2}}}} ab/km². La ficha Cassini es pas estada trobada. ==Lòcs e monuments== <gallery> ND_de_la_Lauze.jpg|Glèisa parroquiala Nòstra Dòna de la Lausa. St_Pierre_de_Vals_(2).jpg|Glèisa sant Pèire de Vals. St_Pierre_de_Vals_(1).jpg|Idem. Vestiges_du_château.jpg|Vestigis del castèl. </gallery> {{messatge galariá}} ==Personalitats ligadas amb la comuna== *[[Raimon de Miraval]], trobador (fin del sègle XII - debuta del sègle XIII). [[Fichièr:Raimon_de_Miraval_plaque_commémorative.jpg|thumb|center|350px|Placa en memòria del trobador Raimon de Miraval.]] ==Véser tanben== * [[Comunas d'Aude]] ==Ligams extèrnes== * [https://www.insee.fr/fr/statistiques/2011101?geo=COM-11232 Miraval sul site de l'Insee] ==Nòtas== <references/> {{Portal Lengadòc}} {{Comunas d'Aude}} [[Categoria:Comuna de Cabardés]] [[Categoria:Comuna d'Aude]] qtt6ar57l499x7tor89j2rovj0y93ns 0 102879 2508180 2404909 2026-09-02T17:29:33Z Alaric 506 44932 còssol 2026, perimètre del territòri, etc 2508180 wikitext text/x-wiki {{Dialècte Lengadocian}} {{Infobox vila occitana | carta = oc | nomcomuna = Pradèlas (de Cabardés) | nomcomuna2 = ''Pradelles-Cabardès'' | imatge = Pradelles_05-06_7.jpg | descripcion = Pradèlas e'l Pic de Nòra. | lògo = cap | escut = Blason_ville_fr_Pradelles-Cabardès_(Aude).svg | escais = | region ist = {{Lengadòc}} | parçan = {{Cabardés}} | region = {{Occitània (Region)}} | arrondiment = [[Arrondiment de Carcassona|Carcassona]] | canton = La Val d'Orvièlh ([[Canton del Mas de Cabardés|Lo Mas de Cabardés]] abans 2015) | insee = 11297 | cp = 11380 | cònsol = Éric Gros | mandat = [[2026]]-[[2032]] | intercom = [[Comunautat de comunas de la Montanha Negra|CC de la Montanha Negra]] | gentilici = | longitud = 2.4472 | latitud = 43.4094 | alt mini = 520 | alt mej = | alt maxi = 1207 | km² = 20.61 }} '''Pradèlas'''<ref name=savartes /> o '''Pradèlas de Cabardés'''<ref>IEO_BdTopoc : http://bdtopoc.org</ref><ref>Règlas d'Escritura de la mencion : https://fr.calameo.com/books/005115906552c74111cd2</ref> (''Pradelles-Cabardès'' en [[francés]]) es una [[Comuna francesa|comuna]] [[Lengadòc|lengadociana]] situada dins lo [[departaments franceses|departament]] d'[[Aude (departament)|Aude]] e la [[regions francesas|region]] d'{{Ocreg}}, <small>ancianament de [[Lengadòc-Rosselhon]]</small>. ==Geografia== [[Fichièr:Pradelles-VG2.jpg|thumb|130px|left|Le vilatge e Nòra]] Lo vilatge es situat a 820 m d'altitud al pè del [[Nòra|Pic de Nòra]], punt culminant de la [[Montanha Negra]], sus son penjal sud en limit del [[Pargue Natural Regional del Naut Lengadòc]] a la broa d'[[Arneta]]. Los abitants son despartits en 3 masatges: Pradèlas, los Jois e Fornés. [[Imatge:Map commune FR insee code 11297.png|vignette|upright=1.5|centre|Comunas a l'entorn.]] ===Perimètre del territòri=== {{Communes limitrophes | comuna = Pradèlas | nòrd = [[Masamet]] <small>([[Tarn (departament)|Tarn]])</small> | nòrd-èst = | èst = [[Castanhs]] | sud-èst = | sud = [[Cabrespina|Crabespina]] | sud-oèst = | oèst = [[La Bastida Esparveirenca]] | nòrd-oèst = }} ==Toponimia== Las fòrmas ancianas son ''Pradellae'' en 1262, ''Rector de Pradellis Cabardesii'' en 1347, ''Locus de Pradellis'' en 1472, ''Pradelles Cabardès'' en 1781. La prononciacion occitana es ''Pradèlos'' <ref name=savartes>Abbé Sabarthès, ''Dictionnaire topographique du département de l'Aude'', 1912, p. 326, legir en linha https://gallica.bnf.fr/ark:/12148/bpt6k110095d/f418.item.texteImage </ref>, dins la grafia de l'abat [[Antòni Savartés]], donc [pɾa'ðɛlɔs]. </br> ''Pradèlas'' es un diminutiu, ambe'l sufixe derivat del latin ''-ella'', de ''prada'' (del latin ''prata'', plural de ''pratum'', « prat »).<ref>Albert Dauzat, Charles Rostaing, ''Dictionnaire étymologique des Noms de Lieux en France'', Librairie Guénégaud, reedicion 1984, p. 545-546</ref>{{,}}<ref>Bénédicte Boyrie-Fénié, Jean-Jacques Fénié, ''Toponymie des Pays Occitans'', edicions Sud-Ouest, 2007, p. 278</ref> ==Istòria== {{...}} ==Administracion== {{ElegitDebuta|insee= 11297 |Títol= Lista dels cònsols successius}} {{Elegit |Debuta= [[2020]] |Fin= ([[2032]]) |Identitat= Éric Gros |Partit= |Qualitat= }} {{Elegit |Debuta= març de [[2014]] |Fin= 2020 |Identitat= Sylvie Leenhardt |Partit=sense |Qualitat= }} {{Elegit |Debuta= març [[1989]] |Fin= 2014 |Identitat= Serge Cazanave|Partit= divèrs esquèrra |Qualitat= }} {{Elegit |Debuta= |Fin= 1989 |Identitat= |Partit= |Qualitat= }} {{ElegitDonadas}} {{ElegitFin}} ==Demografia== {{Demografia |insee= 11297 |1793=561 |1800=540 |1806=616 |1821=657 |1831=705 |1836=740 |1841=754 |1846=729 |1851=712 |1856=633 |1861=633 |1866=617 |1872=601 |1876=602 |1881=612 |1886=598 |1891=533 |1896=506 |1901=458 |1906=422 |1911=424 |1921=351 |1926=329 |1931=311 |1936=293 |1946=279 |1954=282 |1962=248 |1968= 223 |1975= 187 |1982= 183 |1990= 153 |1999= 160 |cassini=27858 |senscomptesdobles=1962}} * En {{popfr11|0}} la populacion èra de {{popfr11|297}} abitants e la densitat èra de {{formatnum:{{#expr:({{popfr11|297}}/20.61) round 2}}}} ab/km². ==Lòcs e monuments== [[Fichièr : pradelles-église1.jpg|thumb|120px|left|Glèisa Sant Joan Baptista]] [[Fichièr : pradelles-glacière1.jpg|thumb|120px|right|Glacièra]] [[Fichièr : pradelles-éoliennes1.jpg|thumb|120px|right|Pargue eolian]] * Glèisa Sant Joan Baptista La glèisa foguèt bastida al sègle XIV o XV. Se compausa d'una [[absida]] de cinc pans, d'una nau de quatre travadas, de sièis [[capèla]]s lateralas (tres de cada costat) e d'un cloquièr octogonal subrermontant una part carrada. * [[Glacièra de Pradèlas Cabardés|Glacièras]] Son bastidas de pèiras sècas e mièg rebondudas, èran utilizadas per l'estocatge e al negòci de la [[glaça]] Denombram uèi 17 glacièras que la màger part datan del mitan del sègle XIXen. La darrièra foncionèt fins a 1927. * Parc eolian Aquel pargue compausat de 16 [[eoliana]]s es situat sus una crèsta que dessepara las 2 comunas de [[Cabrespina]] e Pradèlas Cabardés a aperaquí 900 m d'altitud. D'una poissança de 20,8 MW, pòt cobrir la consomacion electrica de 31 000 personas aperaquí. <gallery> Pradelles-VG1.jpg|Pradèlas vist de la basa de lésers. Fournes_Pradelles.jpg|Vilatjòt de Fornés. Lacombe_Pradelles.jpg|Vilatjòt de La Comba. 11_Aude_Pradelles-Cabardès_mairie.jpg|La comuna. </gallery> {{messatge galariá}} ==Personalitats ligadas amb la comuna== ==Véser tanben== * [[Comunas d'Aude]] ==Ligams extèrnes== * [https://www.insee.fr/fr/statistiques/2011101?geo=COM-11297 Pradèlas sul site de l'Insee] ==Nòtas== <references/> {{Portal Lengadòc}} {{Comunas de| insee = 11297 }} [[Categoria:Comuna de Cabardés]] [[Categoria:Comuna d'Aude]] dm11zpb8a68if8h5f8v8r725jsapngj 2508181 2508180 2026-09-02T17:30:23Z Alaric 506 44932 2508181 wikitext text/x-wiki {{Dialècte Lengadocian}} {{Infobox vila occitana | carta = oc | nomcomuna = Pradèlas (de Cabardés) | nomcomuna2 = ''Pradelles-Cabardès'' | imatge = Pradelles_05-06_7.jpg | descripcion = Pradèlas e'l Pic de Nòra. | lògo = cap | escut = Blason_ville_fr_Pradelles-Cabardès_(Aude).svg | escais = | region ist = {{Lengadòc}} | parçan = {{Cabardés}} | region = {{Occitània (Region)}} | arrondiment = [[Arrondiment de Carcassona|Carcassona]] | canton = La Val d'Orvièlh ([[Canton del Mas de Cabardés|Le Mas de Cabardés]] abans 2015) | insee = 11297 | cp = 11380 | cònsol = Éric Gros | mandat = [[2026]]-[[2032]] | intercom = [[Comunautat de comunas de la Montanha Negra|CC de la Montanha Negra]] | gentilici = | longitud = 2.4472 | latitud = 43.4094 | alt mini = 520 | alt mej = | alt maxi = 1207 | km² = 20.61 }} '''Pradèlas'''<ref name=savartes /> o '''Pradèlas de Cabardés'''<ref>IEO_BdTopoc : http://bdtopoc.org</ref><ref>Règlas d'Escritura de la mencion : https://fr.calameo.com/books/005115906552c74111cd2</ref> (''Pradelles-Cabardès'' en [[francés]]) es una [[Comuna francesa|comuna]] [[Lengadòc|lengadociana]] situada dins lo [[departaments franceses|departament]] d'[[Aude (departament)|Aude]] e la [[regions francesas|region]] d'{{Ocreg}}, <small>ancianament de [[Lengadòc-Rosselhon]]</small>. ==Geografia== [[Fichièr:Pradelles-VG2.jpg|thumb|130px|left|Le vilatge e Nòra]] Lo vilatge es situat a 820 m d'altitud al pè del [[Nòra|Pic de Nòra]], punt culminant de la [[Montanha Negra]], sus son penjal sud en limit del [[Pargue Natural Regional del Naut Lengadòc]] a la broa d'[[Arneta]]. Los abitants son despartits en 3 masatges: Pradèlas, los Jois e Fornés. [[Imatge:Map commune FR insee code 11297.png|vignette|upright=1.5|centre|Comunas a l'entorn.]] ===Perimètre del territòri=== {{Communes limitrophes | comuna = Pradèlas | nòrd = [[Masamet]] <small>([[Tarn (departament)|Tarn]])</small> | nòrd-èst = | èst = [[Castanhs]] | sud-èst = | sud = [[Cabrespina|Crabespina]] | sud-oèst = | oèst = [[La Bastida Esparveirenca]] | nòrd-oèst = }} ==Toponimia== Las fòrmas ancianas son ''Pradellae'' en 1262, ''Rector de Pradellis Cabardesii'' en 1347, ''Locus de Pradellis'' en 1472, ''Pradelles Cabardès'' en 1781. La prononciacion occitana es ''Pradèlos'' <ref name=savartes>Abbé Sabarthès, ''Dictionnaire topographique du département de l'Aude'', 1912, p. 326, legir en linha https://gallica.bnf.fr/ark:/12148/bpt6k110095d/f418.item.texteImage </ref>, dins la grafia de l'abat [[Antòni Savartés]], donc [pɾa'ðɛlɔs]. </br> ''Pradèlas'' es un diminutiu, ambe'l sufixe derivat del latin ''-ella'', de ''prada'' (del latin ''prata'', plural de ''pratum'', « prat »).<ref>Albert Dauzat, Charles Rostaing, ''Dictionnaire étymologique des Noms de Lieux en France'', Librairie Guénégaud, reedicion 1984, p. 545-546</ref>{{,}}<ref>Bénédicte Boyrie-Fénié, Jean-Jacques Fénié, ''Toponymie des Pays Occitans'', edicions Sud-Ouest, 2007, p. 278</ref> ==Istòria== {{...}} ==Administracion== {{ElegitDebuta|insee= 11297 |Títol= Lista dels cònsols successius}} {{Elegit |Debuta= [[2020]] |Fin= ([[2032]]) |Identitat= Éric Gros |Partit= |Qualitat= }} {{Elegit |Debuta= març de [[2014]] |Fin= 2020 |Identitat= Sylvie Leenhardt |Partit=sense |Qualitat= }} {{Elegit |Debuta= març [[1989]] |Fin= 2014 |Identitat= Serge Cazanave|Partit= divèrs esquèrra |Qualitat= }} {{Elegit |Debuta= |Fin= 1989 |Identitat= |Partit= |Qualitat= }} {{ElegitDonadas}} {{ElegitFin}} ==Demografia== {{Demografia |insee= 11297 |1793=561 |1800=540 |1806=616 |1821=657 |1831=705 |1836=740 |1841=754 |1846=729 |1851=712 |1856=633 |1861=633 |1866=617 |1872=601 |1876=602 |1881=612 |1886=598 |1891=533 |1896=506 |1901=458 |1906=422 |1911=424 |1921=351 |1926=329 |1931=311 |1936=293 |1946=279 |1954=282 |1962=248 |1968= 223 |1975= 187 |1982= 183 |1990= 153 |1999= 160 |cassini=27858 |senscomptesdobles=1962}} * En {{popfr11|0}} la populacion èra de {{popfr11|297}} abitants e la densitat èra de {{formatnum:{{#expr:({{popfr11|297}}/20.61) round 2}}}} ab/km². ==Lòcs e monuments== [[Fichièr : pradelles-église1.jpg|thumb|120px|left|Glèisa Sant Joan Baptista]] [[Fichièr : pradelles-glacière1.jpg|thumb|120px|right|Glacièra]] [[Fichièr : pradelles-éoliennes1.jpg|thumb|120px|right|Pargue eolian]] * Glèisa Sant Joan Baptista La glèisa foguèt bastida al sègle XIV o XV. Se compausa d'una [[absida]] de cinc pans, d'una nau de quatre travadas, de sièis [[capèla]]s lateralas (tres de cada costat) e d'un cloquièr octogonal subrermontant una part carrada. * [[Glacièra de Pradèlas Cabardés|Glacièras]] Son bastidas de pèiras sècas e mièg rebondudas, èran utilizadas per l'estocatge e al negòci de la [[glaça]] Denombram uèi 17 glacièras que la màger part datan del mitan del sègle XIXen. La darrièra foncionèt fins a 1927. * Parc eolian Aquel pargue compausat de 16 [[eoliana]]s es situat sus una crèsta que dessepara las 2 comunas de [[Cabrespina]] e Pradèlas Cabardés a aperaquí 900 m d'altitud. D'una poissança de 20,8 MW, pòt cobrir la consomacion electrica de 31 000 personas aperaquí. <gallery> Pradelles-VG1.jpg|Pradèlas vist de la basa de lésers. Fournes_Pradelles.jpg|Vilatjòt de Fornés. Lacombe_Pradelles.jpg|Vilatjòt de La Comba. 11_Aude_Pradelles-Cabardès_mairie.jpg|La comuna. </gallery> {{messatge galariá}} ==Personalitats ligadas amb la comuna== ==Véser tanben== * [[Comunas d'Aude]] ==Ligams extèrnes== * [https://www.insee.fr/fr/statistiques/2011101?geo=COM-11297 Pradèlas sul site de l'Insee] ==Nòtas== <references/> {{Portal Lengadòc}} {{Comunas de| insee = 11297 }} [[Categoria:Comuna de Cabardés]] [[Categoria:Comuna d'Aude]] pu5vf8kkd0ys3zl6mpxhor6qastx3ax 0 102951 2508182 2404881 2026-09-02T18:34:18Z Alaric 506 44932 còssol 2026, etc 2508182 wikitext text/x-wiki {{Dialècte Lengadocian}} {{Infobox vila occitana | carta = oc | nomcomuna = Ròcafèra | nomcomuna2 = ''Roquefère'' | imatge = Vista general de Rocafera.jpg | descripcion = Ròcafèra. | lògo = cap | escut = Blason ville fr Roquefère (Aude).svg | escais = | region ist = {{Lengadòc}} | parçan = [[Cabardés]] | region = {{Occitània (Region)}} | arrondiment = [[Arrondiment de Carcassona|Carcassona]] | canton = La Val d'Orvièlh ([[Canton del Mas de Cabardés|Le Mas de Cabardés]] abans 2015) | insee = 11319 | cp = 11380 | cònsol = Michel Koudjik | mandat = [[2026]]-[[2032]] | intercom = [[Comunautat de comunas de la Montanha Negra|CC de la Montanha Negra]] | gentilici = | longitud = 2.3806 | latitud = 43.3744 | alt mini = 299 | alt mej = | alt maxi = 983 | km² = 8.06 }} '''Ròcafèra''' (''Roquefère'' en [[francés]]) es una [[Comuna francesa|comuna]] [[Lengadòc|lengadociana]] situada dins lo [[departaments franceses|departament]] d'[[Aude (departament)|Aude]] e la [[regions francesas|region]] d'{{Ocreg}}, <small>ancianament de [[Lengadòc-Rosselhon]]</small>. ==Geografia== [[Imatge:Map commune FR insee code 11319.png|vignette|upright=1.5|centre|Comunas a l'entorn.]] ===Perimètre del territòri=== {{Communes limitrophes | élision = | commune = Ròcafèra | nord = [[Masamet]] | nord-est = | est = [[La Bastida Esparveirenca]] | sud-est = | sud = [[Las Ilhas]] | sud-ouest = | ouest = [[Le Mas de Cabardés]] | nord-ouest = }} ==Toponimia== ===Ròcafèra=== Las fòrmas ancianas son : ''Rochafera'' en 1124, ''Rocha Fera'' en 1233, ''Roca Fera'' en 1258, ''Castrum de Rupefera'' en 1262, ''De Ruppefera'' en 1479, ''Rocquefère'' en 1532, ''Locus Roquefere'' en 1544, ''Roquefaire'' al sègle XVII, ''Roquefère'' en 1781. La prononciacion occitana es ''Roquofèro'' <ref>Abbé Sabarthès, ''Dictionnaire topographique du département de l'Aude'', 1912, p. 356, legir en linha https://gallica.bnf.fr/ark:/12148/bpt6k110095d/f448.item.texteImage </ref>, dins la grafia de l'abat [[Antòni Savartés]], donc [,rɔkɔ'fɛɾɔ].</br> Lo mot ''Ròcafèra'' es format de dos elements, un nom e un adjectiu. Lo nom es ''ròca'', d'un mot prelatin ''*rocca'', passat dins las lengas romanicas. A lo sens de « montanha o tuca rocassuda », puèi de « castèl fòrt bastit dessús ». Ròcafèra es doncas una formacion de l'epòca feudala. L'adjectiu es l'occitan ''fèra'', « salvatja,ferotja », femenin de ''fèr'', del latin ''ferus'' <ref>Albert Dauzat, Charles Rostaing, ''Dictionnaire étymologique des Noms de Lieux en France'', Librairie Guénégaud, reedicion 1984, p. 571</ref>.</br> L'abat Savartés manda a ''Sant Martin'', ancian decimari (lòc desparegut ? demòra sus la mapa actuala ''Plo St-Martin'') a las raras entre Ròcafèra e [[Lo Mas de Cabardés]], dont las fòrmas ancianas son ''Decimaire de Sainct Martin'' en 1372, ''Campus Sancti Martini'' al sègle XV, ''Plo de Saint-Martin'' (cadastre, seccion de ''Cubserviès'') <ref>Abbé Sabarthès, ''Dictionnaire topographique du département de l'Aude'', 1912, p. 401-402, legir en linha https://gallica.bnf.fr/ark:/12148/bpt6k110095d/f493.item.texteImage </ref>. ===Cuccervièrs (nom supausat)=== Las fòrmas ancianas son : ''Querium Serverium'' en 1233, ''Locus sive masata de Querico Cerverio'' en 1479, ''Cugservier, que les notaires appellent Quioio'', [comprene ''Querio''] ''Serverio'' en 1493, ''Cuxervier'' en 1529, ''Quierservier'' en 1376-1587, ''Cug,... Cucg Serviès'' en 1589, ''Cuxervyé'' en 1640, ''Cubsurbier'' en 1778, ''Cutserviès'' <ref>Abbé Sabarthès, ''Dictionnaire topographique du département de l'Aude'', 1912, p. 114, legir en linha https://gallica.bnf.fr/ark:/12148/bpt6k110095d/f206.item.texteImage </ref>. </br> Lo nom sembla format de l'oronyme d'origina desconeguda ''cuc'' e de l'adjectiu ''cervièr'', per caracterizar un lòc salvatge, territòri del ferum. Lo plural s'es ajustat a partir del sègle XVI. Las fòrmas de tipe ''querio'', ''querium'' pòdon èsser l'indicacion d'un passatge de ''quier'' a ''cuc'', o (mai probablament) un artifici dels escribas que refusavan d'escriure un nom que lo latin non coneissiá. ==Istòria== Entre 1790 e 1794, Ròcafèra annexèt ''Cubiere'' (nom francés) <ref>http://cassini.ehess.fr/cassini/fr/html/fiche.php?select_resultat=29617</ref> (sembla que siá ''Cupserviès'', nom francés, benlèu ''Cuccervièrs''). ==Administracion== {{ElegitDebuta|insee= 11319 |Títol= Lista dels cònsols successius}} {{Elegit |Debuta= [[2026]] |Fin= ([[2032]]) |Identitat= Michel Koudjik |Partit= |Qualitat= }} {{Elegit |Debuta= junh de [[1995]] |Fin= 2026 |Identitat= Francis Bels|Partit=[[PS]] |Qualitat=conselhièr general 1974-1992 }} {{Elegit |Debuta= ? |Fin= 1995 |Identitat=Robert Bels |Partit=[[PS]] |Qualitat=conselhièr general 1992-2015}} {{ElegitDonadas}} {{ElegitFin}} * Abans la refòrma cantonala de 2014, aplicada en 2015, la comuna èra del [[canton del Mas de Cabardés]]; es ara del canton de ''La Vallée de l'Orbiel'' (en francés). ==Demografia== {{Demografia |insee= 11319 |1793=267 |1800=276 |1806=316 |1821=253 |1831=279 |1836=276 |1841=310 |1846=293 |1851=266 |1856=261 |1861=273 |1866=286 |1872=263 |1876=258 |1881=230 |1886=219 |1891=252 |1896=231 |1901=203 |1906=213 |1911=201 |1921=150 |1926=124 |1931=111 |1936=111 |1946=105 |1954=98 |1962= 75 |1968= 50 |1975= 39 |1982= 44 |1990= 57 |1999= 56 |cassini=29617 |senscomptesdobles=1962}} * En {{popfr11|0}} la populacion èra de {{popfr11|319}} abitants e la densitat èra de {{formatnum:{{#expr:({{popfr11|319}}/8.06) round 2}}}} ab/km². ==Lòcs e monuments== <gallery> Roquefère.jpg|Le vilatge e'l castèl. Château_Roquefère.jpg|Faciada nòrd del castèl. Rocafera.jpg|Cloquièr de la glèisa Santa Fe. Hameau_de_Cubserviès.jpg|Cuccervièrs. Cascade_de_Cubserviès.jpg|Salhent de Cuccervièrs. </gallery> {{messatge galariá}} ==Personalitats ligadas amb la comuna== ==Véser tanben== * [[Comunas d'Aude]] ==Ligams extèrnes== * [https://www.insee.fr/fr/statistiques/2011101?geo=COM-11319 Ròcafèra sul site de l'Insee] ==Nòtas== <references/> {{Portal Lengadòc}} {{Comunas d'Aude}} [[Categoria:Comuna d'Aude]] [[Categoria:Comuna de Lengadòc]] o2jth1h6m0ihxu36w63q9w2sr23vznq 0 103096 2508183 2404884 2026-09-02T18:52:06Z Alaric 506 44932 còssol 2026, perimètre del territòri, etc 2508183 wikitext text/x-wiki {{Dialècte Lengadocian}} {{Infobox vila occitana | carta = oc | nom = Salsinha | nom2 = ''Salsigne'' | imatge = Salsigne-vg1.jpg | descripcion = Vista generala. | lògo = cap | escut = Blason_ville_fr_Salsigne_(Aude).svg | escais = | region ist = {{Lengadòc}} | parçan = | region = {{Occitània (Region)}} | arrondiment = [[Arrondiment de Carcassona|Carcassona]] | canton = La Val d'Orvièlh ([[Canton del Mas de Cabardés|Le Mas de Cabardés]] abans 2015) | intercom = [[Comunautat de comunas de la Montanha Negra|CC de la Montanha Negra]] | insee = 11372 | cp = 11600 | cònsol = David Ancin-Leza | mandat = [[2026]]-[[2032]] | gentilici = salsinhòl | latitud = 43.3305555556 | longitud = 2.35805555556 | alt mini = 166 | alt mej = 289 | alt maxi = 472 | km² = 11.48 |}} '''Salsinha''' (''Salsigne'' en [[francés]]) es una [[Comuna francesa|comuna]] [[Lengadòc|lengadociana]] situada dins lo [[departaments franceses|departament]] d'[[Aude (departament)|Aude]] e la [[regions francesas|region]] d'{{Ocreg}}, <small>ancianament de [[Lengadòc-Rosselhon]]</small>. ==Geografia== [[Imatge:Map commune FR insee code 11372.png|vignette|upright=1.5|centre|Comunas a l'entorn.]] ===Perimètre del territòri=== {{Communes limitrophes | comuna = Salsinha | nòrd = [[Vilanièra]] | nòrd-èst = | èst = [[Las Tors]] | sud-èst = [[Limosins]], </br> [[Salèlas de Cabardés]] | sud = [[Concas (Aude)|Concas]] | sud-oèst = | oèst = [[Vilardonèl]] | nòrd-oèst = }} ==Toponimia== Las fòrmas ancianas son : ''Salcinhanum'' en 1240, ''Decimale Sancti Saturnini de Salsignano'' en 1269, ''Salsinianum'' en 1270, ''Salsinhanum'' en 1327-1328, ''Salsinha'' en 1340-41, ''Castrum de Salsinhano'' en 1360, ''Salinhanum'', comprene ''Salsinhanum'' en 1490, ''Salsignan'' en 1611, ''Salsigne'' en 1781. La prononciacion occitana es ''Salsígno'' <ref>Abbé Sabarthès, ''Dictionnaire topographique du département de l'Aude'', 1912, p. 426, legir en linha https://gallica.bnf.fr/ark:/12148/bpt6k110095d/f518.item.texteImage </ref>, dins la grafia de l'abat [[Antòni Savartés]], donc [sal'siɲɔ].</br> Lo nom de Salsinha (dins l'atestacion ''Salcinhanum'' en 1240 - lo ''-c-'' es una error evidenta, o lo resultat d'una anciana metatèsi ipotetica sense importància per la prononciacion modèrna, que confond las doas consonantas) ven del nom latin d'òme ''Celsinius'', ambe'l sufixe ''-anum'', donc ''*Salsinhan'', puèi reculament de l'accent <ref>Albert Dauzat, Charles Rostaing, ''Dictionnaire étymologique des Noms de Lieux en France'', Librairie Guénégaud, reedicion 1984, p. 640, a ''Salsein''</ref>; la fòrma de 1340-41, ''Salsinha'', representa ''Salsinhan''. Salsinha èra donc una anciana granda proprietat galloromana qu'aviá per mèstre ''Celsinius''. == Istòria == == Administracion == {{ElegitDebuta|insee=11372 |Títol= Lista dels cònsols successius}} {{Elegit |Debuta= [[2026]] |Fin= ([[2032]]) |Identitat= David Ancin-Leza |Partit= |Qualitat= }} {{Elegit |Debuta= [[2014]] |Fin= 2026 |Identitat= Stéphane Barthas |Partit= [[PS]] |Qualitat= }} {{Elegit |Debuta=març de [[2001]] |Fin= 2014 |Identitat=Claude Grabianowski |Partit= [[PS]] |Qualitat= }} {{Elegit |Debuta=març de [[1971]] |Fin=2001 |Identitat=André Vidal |Partit= |Qualitat= }} {{Elegit |Debuta= |Fin=1971 |Identitat= |Partit= |Qualitat= }} {{ElegitDonadas}} {{ElegitFin}} ==Demografia== {{Demografia |insee=11372 |1793=462 |1800=506 |1806=517 |1821=558 |1831=590 |1836=607 |1841=613 |1846=602 |1851=580 |1856=522 |1861=561 |1866=542 |1872=525 |1876=535 |1881=527 |1886=537 |1891=505 |1896=501 |1901=501 |1906=528 |1911=586 |1921=550 |1926=610 |1931=708 |1936=894 |1946=904 |1954=817 |1962= 723 |1968= 689 |1975= 571 |1982= 436 |1990= 372 |1999= 354 |cassini=35191 |senscomptesdobles=1962}} * En {{popfr11|0}} la populacion èra de {{popfr11|372}} abitants e la densitat èra de {{formatnum:{{#expr:({{popfr11|372}}/11.48) round 2}}}} ab/km². ==Lòcs e monuments== ==Personalitats ligadas amb la comuna== ==Véser tanben== * [[Mina d'aur de Salsinha]]. ==Ligams extèrnes== * [https://www.insee.fr/fr/statistiques/2011101?geo=COM-11372 Salsinha sul site de l'Insee] ==Nòtas== <references/> {{Portal Lengadòc}} {{Comunas d'Aude}} [[Categoria:Comuna de Lengadòc]] [[Categoria:Comuna d'Aude]] pjn26xoo037ut2zftqa4q1vhi7d986x 0 103137 2508186 2404887 2026-09-02T19:45:44Z Alaric 506 44932 còssol 2026, perimètre del territòri, etc 2508186 wikitext text/x-wiki {{Dialècte Lengadocian}} {{Infobox vila occitana | carta = oc | nom = La Torreta Cabardés | nom2 = ''La Tourette-Cabardès'' | imatge = Latourette_18-2-25_(1).jpg | descripcion = | lògo = cap | escut = Blason_ville_fr_La_Tourette-Cabardès_(Aude).svg | escais = | region ist = {{Lengadòc}} | parçan = {{Cabardés}} | region = {{Occitània (Region)}} | arrondiment = [[Arrondiment de Carcassona|Carcassona]] | canton = La Val d'Orvièlh ([[Canton del Mas de Cabardés|Le Mas de Cabardés]] abans 2015) | intercom = [[Comunautat de comunas de la Montanha Negra|CC de la Montanha Negra]] | insee = 11391 | cp = 11380 | cònsol = Franck Couterie | mandat = [[2026]]-[[2032]] | gentilici = | latitud = 43.3814 | longitud = 2.3358 | alt mini = 355 | alt mej = | alt maxi = 803 | km² = 5.03 |}} '''La Torreta (de Cabardés)'''<ref>https://www.oocities.org/toponimiaoccitana/11d.html</ref> (''La Tourréto'' en grafia de [[Antòni Savartés|Savartés]]<ref name="ASavartés"/>; ''La Tourette-Cabardès'' en [[francés]]) es una [[Comuna francesa|comuna]] [[Lengadòc|lengadociana]] situada dins lo [[departaments franceses|departament]] d'[[Aude (departament)|Aude]] e la [[regions francesas|region]] d'{{Ocreg}}, <small>ancianament de [[Lengadòc-Rosselhon]]</small>. D'autras ''Torretas'' son escriches ''Tourreto, Toureto'' en [[grafia mistralenca]], mas un exemple per aquesta comuna existís pas dins lo [[Tresaur del Felibritge]]<ref>https://tdf.locongres.org/files/assets/basic-html/page2226.html</ref>. ==Geografia== [[Imatge:Map commune FR insee code 11391.png|vignette|upright=1.5|centre|Comunas a l'entorn.]] ===Perimètre del territòri=== {{Communes limitrophes | comuna = La Torreta | nòrd = [[Les Martins]] | nòrd-èst = | èst = | sud-èst = [[Miraval de Cabardés]] | sud = | sud-oèst = | oèst = [[Caudabronda]] | nòrd-oèst = }} ==Toponimia== Las atestacions ancianas son : ''Turreta'' en [[1292]]; ''Frajeta = Turreta'' en [[1377]]; ''La Torrette'' en [[1608]]; ''La Tourette'' en [[1781]]; ''La Tourréto'' (prononciacion segon [[Antòni Savartés|l'abat Savartés]])<ref name="DicTopFR">{{Cite web|url=https://dicotopo.cths.fr/places/P28625770|títol=Dictionnaire topographique de la France}}</ref><ref name="ASavartés">{{Obratge|lang=fr|títol=Dictionnaire topographique du département de l'Aude|autor=[[Antòni Savartés]]|annada=1912|pagina=447|url=https://gallica.bnf.fr/ark:/12148/bpt6k110095d/f539.item.texteImage}}</ref>.</br> ''La Torreta'' es un diminutiu, ambe'l [resultat del] sufixe ''-itta'', del [resultat del] latin ''turris'', « torre, tor »; dins la practica, aquel mot representa lo castèl <ref>Albert Dauzat, Charles Rostaing, ''Dictionnaire étymologique des Noms de Lieux en France'', Librairie Guénégaud, reedicion 1984, p. 681, a ''Tour''</ref>. == Istòria == {{...}} == Administracion == {{ElegitDebuta|insee= 11391 |Títol= Lista dels cònsols successius}} {{Elegit |Debuta= ([[2026]]) |Fin= ([[2032]]) |Identitat= Franck Couterie |Partit= sense |Qualitat= }} {{Elegit |Debuta= març de [[2001]] |Fin= 2026 |Identitat= Jean-Claude Pech|Partit= sense |Qualitat= }} {{Elegit |Debuta= genièr de [[1985]] |Fin= 2001 |Identitat= André Imbert |Partit= |Qualitat= }} {{Elegit |Debuta= ? |Fin= 1984 |Identitat= René Sénille |Partit= |Qualitat= }} {{Elegit |Debuta= ? |Fin= ? |Identitat= Edouard Barthas |Partit= |Qualitat= }} {{ElegitDonadas}} {{ElegitFin}} ==Demografia== {{Demografia |insee= 11391 |1793=224 |1800=233 |1806=248 |1821=199 |1831=222 |1836=228 |1841=222 |1846=240 |1851=220 |1856=223 |1861=191 |1866=184 |1872=113 |1876=174 |1881=171 |1886=164 |1891=158 |1896=143 |1901=132 |1906=125 |1911=118 |1921=92 |1926=86 |1931=71 |1936=60 |1946=70 |1954=42 |1962= 35 |1968= 36 |1975= 26 |1982= 19 |1990= 25 |1999= 32 |cassini=37850 |senscomptesdobles=1962}} * En {{popfr11|0}} la populacion èra de {{popfr11|391}} abitants e la densitat èra de {{formatnum:{{#expr:({{popfr11|391}}/5.03) round 2}}}} ab/km². ==Lòcs e monuments== <gallery> Latourette_-_vg.jpg village de La Tourette Cabardes.jpg Latourette_09-20_2.jpg Latourette_09-08_5.jpg Latourette_17-12-25_(3).jpg Latourette_03-2010.jpg|Jorn de nèu. Latourette-eglise.jpg|Glèisa Santa Anna. Saint-Pierre-de-Vals.jpg|Glèisa Sant Pèire de Vals. La_Tourette_-_schistes.jpg|Afloraments d'esquistes. Chataignes_du_Cabardès-1.JPG|Castanhas de Cabardés. </gallery> {{messatge galariá}} ==Personalitats ligadas amb la comuna== ==Véser tanben== * [[Comunas d'Aude]] ==Ligams extèrnes== * [https://www.insee.fr/fr/statistiques/2011101?geo=COM-11391 La Torreta sul site de l'Insee] ==Nòtas== <references/> {{Portal Lengadòc}} {{Comunas de| insee = 11391}} [[Categoria:Comuna de Cabardés]] [[Categoria:Comuna d'Aude]] rjsfwfqkmlm6i0lgcr84xqbwd2acqb0 0 103145 2508190 2404889 2026-09-02T20:46:14Z Alaric 506 44932 còssol 2026, perimètre del territòri, etc 2508190 wikitext text/x-wiki {{Dialècte Lengadocian}} {{Infobox vila occitana | carta = oc | nom = Trassanèl | nom2 = ''Trassanel'' | imatge = VILLAGE DE TRASSANEL.jpg | descripcion = Vista de Traçanèl. | lògo = cap | escut = Blason ville fr Trassanel (Aude).svg | escais = | region ist = {{Lengadòc}} | parçan = | region = {{Occitània (Region)}} | arrondiment = [[Arrondiment de Carcassona|Carcassona]] | canton = Lo Naut Menerbés ([[Canton del Mas de Cabardés|Le Mas de Cabardés]] abans 2015) | insee = 11395 | cp = 11160 | cònsol = Rodolphe Cousseau | mandat = [[2026]]-[[2032]] |intercom = [[Carcassona Agló]] | gentilici = ''Trassanelois'' <br/>(en [[francés]]) | latitud = 43.3472222222 | longitud = 2.43722222222 | alt mej = 402 | alt mini = 270 | alt maxi = 687 | km² = 4.34 |}} '''Trassanèl'''<ref>https://web.archive.org/web/20161001194534/http://ostal.sirventes.pagesperso-orange.fr/t.htm</ref> (''Trassanèu, Trassanèl'' en [[nòrma mistralenca]]<ref name="Tdf">https://tdf.locongres.org/files/assets/basic-html/page2241.html</ref>; ''Trassanel'' en [[francés]]) es una [[comuna]] [[Lengadòc|lengadociana]] situada dins lo [[departaments franceses|departament]] d'[[Aude (departament)|Aude]] e la [[regions francesas|region]] d'{{Ocreg}}, <small>ancianament de [[Lengadòc-Rosselhon]]</small>. == Geografia == [[Imatge:Map commune FR insee code 11395.png|vignette|upright=1.5|centre|Comunas a l'entorn.]] ===Perimètre del territòri=== {{Communes limitrophes | comuna = Traçanèl | nòrd = | nòrd-èst = [[Cabrespina|Crabespina]] | èst = | sud-èst = [[Vilanava de Menerbés]] | sud = | sud-oèst = [[Salèlas de Cabardés]] | oèst = [[Limosins]] | nòrd-oèst = [[Fornas]] }} ==Toponimia== Las atestacions ancianas son : ''Treussanellum'' en [[1217]]; ''Villare de Traussanello'' en [[1262]]; ''Decimale quod dicitur Sancti Saturnini de Tersanello'' en [[1269]]; ''Trassanellum, … Tressanellum'' en [[1377]]; ''Tressarnellum'' en [[1377]]; ''Tarsanellum…, ad Sanctum Saturninum'' en [[1490]]; ''Terssanellum'' en [[1529]]; ''Tersanel'' en [[1532]]; ''Tressanelh'' en [[1536]]; ''Trassanel'' en [[1781]]<ref name="DicTopFR">{{Cite web|url=https://dicotopo.cths.fr/places/P97180200|títol=Dictionnaire topographique de la France}}</ref><ref name="ASavartés">{{Obratge|lang=fr|títol=Dictionnaire topographique du département de l'Aude|autor=[[Antòni Savartés|L'abat Savartés]]|annada=1912|pagina=449|url=https://gallica.bnf.fr/ark:/12148/bpt6k110095d/f541.item.texteImage}}</ref>.</br> ''Traçanèl'' es lo diminutiu de [[Trauça|Tròuço]], toponime que deriva del nom latin d'òme ''Terentius'' e del sufixe ''-anum'', ambe desnasalizacion (''*Trençan'' > ''*Treuçan'' > ''*Trauçan'') e reculament d'accent<ref>Albert Dauzat, Charles Rostaing, ''Dictionnaire étymologique des Noms de Lieux en France'', Librairie Guénégaud, reedicion 1984, p. 683</ref> (''*Trauçan'' > ''*Trauça''). ''Traçanel'' se fixèt quand ''Tròuço'' èra probablament encara ''*Treuçan'' o benlèu ''*Trençan''). ==Istòria== {{...}} == Administracion == {{ElegitDebuta|insee=11395 |Títol= Lista dels cònsols successius}} {{Elegit |Debuta=març de [[2026]] |Fin=([[2032]]) |Identitat= Rodolphe Cousseau |Partit= |Qualitat= }} {{Elegit |Debuta= març de [[2008]] |Fin= 2026 |Identitat=Christiane Gros|Partit=divèrs esquèrra |Qualitat= retirada de quadra de la prefectura d'Aude, relevaira de conselhièra departamentala }} {{Elegit |Debuta= març de [[2001]] |Fin= 2008 |Identitat= Jacqueline Bonnel |Partit= |Qualitat= }} {{Elegit |Debuta= |Fin= 2001 |Identitat= |Partit= |Qualitat= }} {{ElegitDonadas}} {{ElegitFin}} == Demografia == {{Demografia |insee=11395 |1793=179 |1800=162 |1806=157 |1821=156 |1831=168 |1836=228 |1841=139 |1846=125 |1851=120 |1856=121 |1861=124 |1866=121 |1872=113 |1876=119 |1881=110 |1886=112 |1891=96 |1896=93 |1901=89 |1906=92 |1911=78 |1921=61 |1926=48 |1931=46 |1936=46 |1946=39 |1954=39 |1962= 40 |1968= 41 |1975= 41 |1982= 31 |1990= 21 |1999= 20 |2005=22 |cassini=38002 |senscomptesdobles=1962}} * En {{popfr11|0}} la populacion èra de {{popfr11|395}} abitants e la densitat èra de {{formatnum:{{#expr:({{popfr11|395}}/4.34) round 2}}}} ab/km². ==Lòcs e monuments== <gallery> POINT_700.jpg|Punt culminant. EGLISE_DE_TRASSANEL.jpg|La glèisa. Stèle_maquis_Trassanel.jpg|Estela del maquís. Grotte_maquis_Trassanel_1.jpg|L'espeluga del maquís. </gallery> {{messatge galariá}} ==Personalitats ligadas amb la comuna== ==Véser tanben== * [[Comunas d'Aude]] ==Ligams extèrnes== * [https://www.insee.fr/fr/statistiques/2011101?geo=COM-11395 Traçanèl sul site de l'Insee] ==Nòtas== <references/> {{Portal Lengadòc}} {{Comunas d'Aude}} [[Categoria:Comuna de Lengadòc]] [[Categoria:Comuna d'Aude]] 9o06m3lu6af6ssbvb2irsgnoa5e7lkj 0 103171 2508191 2404892 2026-09-02T21:06:25Z Alaric 506 44932 còssol 2026, perimètre del territòri, etc 2508191 wikitext text/x-wiki {{Dialècte Lengadocian}} {{Infobox vila occitana | carta = oc | nom = Vilanièra | nom2 = ''Villanière'' | imatge = Villaniere2.JPG | descripcion = Lo vilatge darrèr la centrala fotovoltaïca e la pièja del Potz Castanh de la mina de Salsinha. | lògo = cap | escut = Blason_ville_fr_Villanière_(Aude).svg | escais = | region ist = {{Lengadòc}} | parçan = | region = {{Occitània (Region)}} | arrondiment = [[Arrondiment de Carcassona|Carcassona]] | canton = La Val d'Orvièlh ([[Canton del Mas de Cabardés|Le Mas de Cabardés]] abans 2015) | insee = 11411 | cp = 11600 | cònsol = Dominique Derosier | mandat = [[2026]]-[[2032]] | intercom = [[Comunautat de comunas de la Montanha Negra|CC de la Montanha Negra]] | gentilici = ''Villaniérais'' (en [[francés]]) | latitud = 43.3427777778 | longitud = 2.36166666667 | alt mini = 240 | alt mej = 360 | alt maxi = 615 | km² = 7.04 |}} '''Vilanièra'''<ref>https://www.oocities.org/toponimiaoccitana/11d.html</ref>{{bdtopoc|1279}} (''Bilagnèro'' en grafia de [[Antòni Savartés|Savartés]]<ref name="ASavartés"/>; ''Villanière'' en [[francés]]) es una [[comuna]] [[Lengadòc|lengadociana]], situada dins lo [[departaments franceses|departament]] d'[[Aude (departament)|Aude]] e la [[regions francesas|region]] d'{{Ocreg}}, <small>ancianament de [[Lengadòc-Rosselhon]]</small>. ==Geografia== [[Imatge:Map commune FR insee code 11411.png|vignette|upright=1.5|centre|Comunas a l'entorn.]] ===Perimètre del territòri=== {{Communes limitrophes | comuna = Vilanièra | nòrd = [[Miraval de Cabardés]] | nòrd-èst = [[Las Ilhas]] | èst = | sud-èst = [[Las Tors]] | sud = [[Salsinha]] | sud-oèst = | oèst = [[Vilardonèl]] | nòrd-oèst = [[Caudabronda]] }} ==Toponimia== Las atestacions ancianas son : ''Villaneira'' en [[1217]]; ''Sanctus Martinus de Villaneria'' en [[1269]]; ''Universitas de Villaneira'' en [[1270]]; ''Villa Aneria'' en [[1347]]; ''Castrum de Villaniera'' en [[1360]]; ''Villaneria, Villeneyre, Villaleria'' en [[1490]]; ''Vilaniera'' en [[1503]]; ''Villannière'' en [[1781]]; ''Vilannière'' en [[1807]]; ''Bilagnèro'' en [[1912]] (prononciacion segon [[Antòni Savartés|Savartés]])<ref name="DicTopFR">{{Cite web|url=https://dicotopo.cths.fr/places/P33568584|títol=Dictionnaire topographique de la France}}</ref><ref name="ASavartés">{{Obratge|lang=fr|títol=Dictionnaire topographique du département de l'Aude|autor=[[Antòni Savartés|L'abat Savartés]]|annada=1912|pagina=468|url=https://gallica.bnf.fr/ark:/12148/bpt6k110095d/f560.item.texteImage}}</ref>. </br> ''Villa'' designa las grandas proprietats ruralas a partir del sègle IV, puèi pren pauc a pauc lo sens de « vilatge ». Lo nom es completat per un epitèt descriptiu, ''neira'', [resultat] del latin ''nigra'', « negra » <ref>Albert Dauzat, Charles Rostaing, ''Dictionnaire étymologique des Noms de Lieux en France'', Librairie Guénégaud, reedicion 1984, p. 718 e 722, n° 14</ref>. Quand l'adjectiu foguèt pas mai comprés, se confondèt ambe'l sufixe ''-ièra'' (de ''-aria''). ==Istòria== ==Administracion== {{ElegitDebuta|insee=11411 |Títol= Lista dels cònsols successius}} {{Elegit |Debuta= [[2026]] |Fin= ([[2032]]) |Identitat=Dominique Derosier |Partit= |Qualitat= }} {{Elegit |Debuta= [[2020]] |Fin= 2026 |Identitat= Guy Auguste Caly |Partit= |Qualitat= }} {{Elegit |Debuta= [[2014]] |Fin= 2020 |Identitat= Mireille Garcia |Partit= [[PS]] |Qualitat= }} {{Elegit |Debuta= març de [[2001]] |Fin= 2014 |Identitat=Josette Montech|Partit= PS |Qualitat= }} {{Elegit |Debuta= abans [[1988]] |Fin= ? |Identitat= Fernand Jaumot |Partit= PS |Qualitat= }} {{ElegitDonadas}} {{ElegitFin}} ==Demografia== {{Demografia |insee=11411 |1793=313 |1800=280 |1806=273 |1821=294 |1831=277 |1836=300 |1841=316 |1846=321 |1851=306 |1856=268 |1861=268 |1866=248 |1872=257 |1876=258 |1881=254 |1886=246 |1891=229 |1896=216 |1901=270 |1906=279 |1911=313 |1921=258 |1926=283 |1931=298 |1936=357 |1946=404 |1954=382 |1962=242 |1968=200 |1975=140 |1982=145 |1990=133 |1999=100 |cassini=40018 |senscomptesdobles=1962}} * En {{popfr11|0}} la populacion èra de {{popfr11|411}} abitants e la densitat èra de {{formatnum:{{#expr:({{popfr11|411}}/7.04) round 2}}}} ab/km². ==Lòcs e monuments== <gallery> Chapelle_Saint-Julien-et-Sainte-Basilisse.jpg|Sant Julian e Santa Basilissa. Puits_Castan.JPG|Pièja del potz Castanh. Monument_aux_mineurs.JPG|Monument als minaires. Centrale_photovoltaïque.JPG|Centrala fotovoltaïca. </gallery> {{messatge galariá}} ==Personalitats ligadas amb la comuna== ==Véser tanben== * [[Comunas d'Aude]] ==Ligams extèrnes== * [https://www.insee.fr/fr/statistiques/2011101?geo=COM-11411 Vilanièra sul site de l'Insee] ==Nòtas== <references/> {{Portal Lengadòc}} {{Comunas d'Aude}} [[Categoria:Comuna de Lengadòc]] [[Categoria:Comuna d'Aude]] r5wokvizqxm49mcajnfbwtocie7ajo6 0 103175 2508192 2404893 2026-09-02T21:31:07Z Alaric 506 44932 còssol 2026, perimètre del territòri, etc 2508192 wikitext text/x-wiki {{Dialècte Lengadocian}} {{Infobox vila occitana |carta=oc | nom=Vilardonèl | nom2= Villardonnel | imatge= Villardonnel_Capservy.jpg | descripcion= Vista de l'oèst | lògo= | escut = Blason_ville_fr_Villardonnel_(Aude).svg | escais= | region ist ={{Lengadòc}} | parçan= | region = {{Occitània (Region)}} | arrondiment = [[Arrondiment de Carcassona|Carcassona]] | canton = La Val d'Orvièlh ([[Canton del Mas de Cabardés|Lo Mas de Cabardés]] abans 2015) | insee = 11413 | cp = 11600 | cònsol = Luciano Stella | mandat = [[2026]]-[[2032]] | intercom = [[Comunautat de comunas de la Montanha Negra|CC de la Montanha Negra]] | gentilici = |longitud= 2.3122 |latitud= 43.3361 | alt mini = 193 | alt mej = | alt maxi = 550 | km² = 16.63 }} '''Vilardonèl'''<ref>https://www.oocities.org/toponimiaoccitana/11d.html</ref> (''Bilardounèl'' en grafia de [[Antòni Savartés|Savartés]]<ref name="ASavartés"/>; ''Villardonnel'' en [[francés]]) es una [[comuna francesa|comuna]] [[Lengadòc|lengadociana]], situada dins lo [[departaments franceses|departament]] d'[[Aude (departament)|Aude]] e la [[regions francesas|region]] d'{{Ocreg}}, <small>ancianament de [[Lengadòc-Rosselhon]]</small>. ==Geografia== [[Imatge:Map commune FR insee code 11413.png|vignette|upright=1.5|centre|Comunas a l'entorn.]] ===Perimètre del territòri=== {{Communes limitrophes | comuna = Vilardonèl | nòrd = [[Caudabronda]] <small>(''sus 20 m'')</small> | nòrd-èst = [[Vilanièra]] | èst = [[Salsinha]] | sud-èst = [[Concas (Aude)|Concas]] | sud = [[Argon (Aude)|Argon]] | sud-oèst = | oèst = [[Fraisse de Cabardés]] | nòrd-oèst = [[Cucçac de Cabardés]] }} ==Toponimia== ===Vilardonèl=== Las atestacions ancianas son : ''Villare qui vocatur Donelii'' en [[950]]; ''Villare de Villardonello'' en [[1230]]; ''Villa de Villardonello'' en [[1236]]; ''Villardonnellum'' en [[1240]]; ''Vilardonellum'' en [[1269]]; ''Vilardonnel'' en [[1615]]; ''Villardonnel'' en [[1781]]; ''Bilardounèl'' en [[1912]] (prononciacion segon [[Antòni Savartés|l'abat Savartés]])<ref name="DicTopFR">{{Cite web|url=https://dicotopo.cths.fr/places/P90815235|títol=Dictionnaire topographique de la France}}</ref><ref name="ASavartés">{{Obratge|lang=fr|títol=Dictionnaire topographique du département de l'Aude|autor=[[Antòni Savartés|L'abat Savartés]]|annada=1912|pagina=469|url=https://gallica.bnf.fr/ark:/12148/bpt6k110095d/f561.item.texteImage}}</ref>.</br> Le primièr element est ''Vilar'', del latin ''villare'', que deriva de ''villa'' e que representava una partida de la ''villa'', granda proprietat antica e medievala, doncas un masatge, una bòria, un lòc a despart a l'interior de la ''villa''. Le determinant es escur <ref>Albert Dauzat, Charles Rostaing, ''Dictionnaire étymologique des Noms de Lieux en France'', Librairie Guénégaud, reedicion 1984, p. 715 e 718</ref>. ===Canacauda=== Es una anciana comunautat. la glèisa primitiva, dedicada a la Santa Verge, foguèt desrocada en 1618, tornada bastir en 1653 e dedicada a Sant Guilhèm. Compreniá ''Cumiès'', Le Colombièr, ''la Galiberne'' e Sant Josèp. Las fòrmas ancianas son : ''Villa de Canacauda'' en 1248, ''Beata Maria de Canacalida'' en 1269, ''Canacalda'' en 1544 <ref name = savar>Abbé Sabarthès, ''Dictionnaire topographique du département de l'Aude'', 1912, p. 63, legir en linha https://gallica.bnf.fr/ark:/12148/bpt6k110095d/f155.item.texteImage </ref>. Vilatge sul bòrn d'un planòl. ==Istòria== ==Administracion== {{ElegitDebuta|insee= 11413 |Títol= Lista dels cònsols successius}} {{Elegit |Debuta= [[2017]] |Fin= ([[2032]]) |Identitat= Luciano Stella |Partit= divèrs esquèrra |Qualitat= agricultor }} {{Elegit |Debuta= agost de [[2008]] |Fin=2016 |Identitat= Daniel Géri |Partit= [[PCF]] |Qualitat= }} {{Elegit |Debuta= març de [[2008]] |Fin= agost de 2008 |Identitat= Yves Guédez |Partit=Los Verds |Qualitat= }} {{Elegit |Debuta= març de [[1977]] |Fin= 2008 |Identitat= Jean Miramond |Partit= [[PS]] |Qualitat= }} {{Elegit |Debuta= [[1947]] |Fin= 1977 |Identitat= Maurice Costis |Partit= [[PS]] |Qualitat= }} {{Elegit |Debuta= |Fin= 1947 |Identitat= |Partit= |Qualitat= }} {{ElegitDonadas}} {{ElegitFin}} ==Demografia== {{Demografia |insee= 11413 |1793=582 |1800=594 |1806=668 |1821=699 |1831=703 |1836=731 |1841=703 |1846=712 |1851=691 |1856=644 |1861=681 |1866=683 |1872=641 |1876=646 |1881=614 |1886=604 |1891=540 |1896=534 |1901=532 |1906=565 |1911=570 |1921=557 |1926=567 |1931=556 |1936=511 |1946=475 |1954=439 |1962=355 |1968=317 |1975=342 |1982=331 |1990=365 |1999=412 |cassini=40041 |senscomptesdobles=1962}} * En {{popfr11|0}} la populacion èra de {{popfr11|413}} abitants e la densitat èra de {{formatnum:{{#expr:({{popfr11|413}}/16.63) round 2}}}} ab/km². ==Lòcs e monuments== ==Personalitats ligadas amb la comuna== ==Véser tanben== * [[Comunas d'Aude]] ==Ligams extèrnes== * [https://www.insee.fr/fr/statistiques/2011101?geo=COM-11413 Vilardonèl sul site de l'Insee] ==Nòtas== <references/> {{Portal Lengadòc}} {{Comunas d'Aude}} [[Categoria:Comuna de Lengadòc]] [[Categoria:Comuna d'Aude]] pfsdu8ds65l9nrsgwsgrlfn6cneman6 2508193 2508192 2026-09-02T21:32:32Z Alaric 506 44932 2508193 wikitext text/x-wiki {{Dialècte Lengadocian}} {{Infobox vila occitana |carta=oc | nom=Vilardonèl | nom2= Villardonnel | imatge= Villardonnel_Capservy.jpg | descripcion= Vista de l'oèst | lògo= | escut = Blason_ville_fr_Villardonnel_(Aude).svg | escais= | region ist ={{Lengadòc}} | parçan= | region = {{Occitània (Region)}} | arrondiment = [[Arrondiment de Carcassona|Carcassona]] | canton = La Val d'Orvièlh ([[Canton del Mas de Cabardés|Le Mas de Cabardés]] abans 2015) | insee = 11413 | cp = 11600 | cònsol = Luciano Stella | mandat = [[2026]]-[[2032]] | intercom = [[Comunautat de comunas de la Montanha Negra|CC de la Montanha Negra]] | gentilici = |longitud= 2.3122 |latitud= 43.3361 | alt mini = 193 | alt mej = | alt maxi = 550 | km² = 16.63 }} '''Vilardonèl'''<ref>https://www.oocities.org/toponimiaoccitana/11d.html</ref> (''Bilardounèl'' en grafia de [[Antòni Savartés|Savartés]]<ref name="ASavartés"/>; ''Villardonnel'' en [[francés]]) es una [[comuna francesa|comuna]] [[Lengadòc|lengadociana]], situada dins le [[departaments franceses|departament]] d'[[Aude (departament)|Aude]] e la [[regions francesas|region]] d'{{Ocreg}}, <small>ancianament de [[Lengadòc-Rosselhon]]</small>. ==Geografia== [[Imatge:Map commune FR insee code 11413.png|vignette|upright=1.5|centre|Comunas a l'entorn.]] ===Perimètre del territòri=== {{Communes limitrophes | comuna = Vilardonèl | nòrd = [[Caudabronda]] <small>(''sus 20 m'')</small> | nòrd-èst = [[Vilanièra]] | èst = [[Salsinha]] | sud-èst = [[Concas (Aude)|Concas]] | sud = [[Argon (Aude)|Argon]] | sud-oèst = | oèst = [[Fraisse de Cabardés]] | nòrd-oèst = [[Cucçac de Cabardés]] }} ==Toponimia== ===Vilardonèl=== Las atestacions ancianas son : ''Villare qui vocatur Donelii'' en [[950]]; ''Villare de Villardonello'' en [[1230]]; ''Villa de Villardonello'' en [[1236]]; ''Villardonnellum'' en [[1240]]; ''Vilardonellum'' en [[1269]]; ''Vilardonnel'' en [[1615]]; ''Villardonnel'' en [[1781]]; ''Bilardounèl'' en [[1912]] (prononciacion segon [[Antòni Savartés|l'abat Savartés]])<ref name="DicTopFR">{{Cite web|url=https://dicotopo.cths.fr/places/P90815235|títol=Dictionnaire topographique de la France}}</ref><ref name="ASavartés">{{Obratge|lang=fr|títol=Dictionnaire topographique du département de l'Aude|autor=[[Antòni Savartés|L'abat Savartés]]|annada=1912|pagina=469|url=https://gallica.bnf.fr/ark:/12148/bpt6k110095d/f561.item.texteImage}}</ref>.</br> Le primièr element est ''Vilar'', del latin ''villare'', que deriva de ''villa'' e que representava una partida de la ''villa'', granda proprietat antica e medievala, doncas un masatge, una bòria, un lòc a despart a l'interior de la ''villa''. Le determinant es escur <ref>Albert Dauzat, Charles Rostaing, ''Dictionnaire étymologique des Noms de Lieux en France'', Librairie Guénégaud, reedicion 1984, p. 715 e 718</ref>. ===Canacauda=== Es una anciana comunautat. la glèisa primitiva, dedicada a la Santa Verge, foguèt desrocada en 1618, tornada bastir en 1653 e dedicada a Sant Guilhèm. Compreniá ''Cumiès'', Le Colombièr, ''la Galiberne'' e Sant Josèp. Las fòrmas ancianas son : ''Villa de Canacauda'' en 1248, ''Beata Maria de Canacalida'' en 1269, ''Canacalda'' en 1544 <ref name = savar>Abbé Sabarthès, ''Dictionnaire topographique du département de l'Aude'', 1912, p. 63, legir en linha https://gallica.bnf.fr/ark:/12148/bpt6k110095d/f155.item.texteImage </ref>. Vilatge sul bòrn d'un planòl. ==Istòria== ==Administracion== {{ElegitDebuta|insee= 11413 |Títol= Lista dels cònsols successius}} {{Elegit |Debuta= [[2017]] |Fin= ([[2032]]) |Identitat= Luciano Stella |Partit= divèrs esquèrra |Qualitat= agricultor }} {{Elegit |Debuta= agost de [[2008]] |Fin=2016 |Identitat= Daniel Géri |Partit= [[PCF]] |Qualitat= }} {{Elegit |Debuta= març de [[2008]] |Fin= agost de 2008 |Identitat= Yves Guédez |Partit=Los Verds |Qualitat= }} {{Elegit |Debuta= març de [[1977]] |Fin= 2008 |Identitat= Jean Miramond |Partit= [[PS]] |Qualitat= }} {{Elegit |Debuta= [[1947]] |Fin= 1977 |Identitat= Maurice Costis |Partit= [[PS]] |Qualitat= }} {{Elegit |Debuta= |Fin= 1947 |Identitat= |Partit= |Qualitat= }} {{ElegitDonadas}} {{ElegitFin}} ==Demografia== {{Demografia |insee= 11413 |1793=582 |1800=594 |1806=668 |1821=699 |1831=703 |1836=731 |1841=703 |1846=712 |1851=691 |1856=644 |1861=681 |1866=683 |1872=641 |1876=646 |1881=614 |1886=604 |1891=540 |1896=534 |1901=532 |1906=565 |1911=570 |1921=557 |1926=567 |1931=556 |1936=511 |1946=475 |1954=439 |1962=355 |1968=317 |1975=342 |1982=331 |1990=365 |1999=412 |cassini=40041 |senscomptesdobles=1962}} * En {{popfr11|0}} la populacion èra de {{popfr11|413}} abitants e la densitat èra de {{formatnum:{{#expr:({{popfr11|413}}/16.63) round 2}}}} ab/km². ==Lòcs e monuments== ==Personalitats ligadas amb la comuna== ==Véser tanben== * [[Comunas d'Aude]] ==Ligams extèrnes== * [https://www.insee.fr/fr/statistiques/2011101?geo=COM-11413 Vilardonèl sul site de l'Insee] ==Nòtas== <references/> {{Portal Lengadòc}} {{Comunas d'Aude}} [[Categoria:Comuna de Lengadòc]] [[Categoria:Comuna d'Aude]] 9y8n4uz9mnj00gw89i1a50mz7gqk4wg 0 108619 2508216 2492431 2026-09-03T09:29:22Z Poiuytrell 61256 /* */ 2508216 wikitext text/x-wiki {{Infobox vila occitana | carta = oc | nom = Saint-Rémy-en-Rollat | nom2 = ''Saint-Rémy-en-Rollat'' | lògo = | imatge = Entrée Saint-Rémy-en-Rollat par D 6 vers Vichy 2015-08-12.JPG | descripcion = | escut = Blason_ville_fr_Saint-Rémy-en-Rollat(Allier).svg | escais = | region ist = {{Borbonés}} | parçan = | arrondiment = [[Arrondiment de Vichèi|Vichèi]] | canton = [[Canton d'Escuròlas|Escuròlas]] | sitweb = | cp = 03110 | insee = 03258 | cònsol = Jean-Claude Martinet | mandat = [[2008]]-[[2014]] | gentilici = | latitud = 46.1841666667 | longitud = 3.39194444444 | alt mej = | alt mini = 239 | alt maxi = 333 | km² = 20.84 |}} '''Sent Remesi de Rollat'''{{Bdtopoc}} (nom non local <ref>Amb un ''Remesi'' improbable dins lo Creissent</ref> (en [[francés]] ''Saint-Rémy-en-Rollat'') es una [[comuna francesa|comuna]] [[Occitània|occitana]] de [[Borbonés]] situada dins lo [[departaments franceses|departament]] d'[[Alèir (departament)|Alèir]] e la [[regions francesas|region]] d'[[Auvèrnhe Ròse Aups]], <small>ancianament d'[[Auvèrnhe (region)|Auvèrnhe]]</small>. ==Geografia== ===Comunas vesinas=== <div style="position: relative; float:left; 450px; line-height:80%; width:35em;"> [[Fichièr:Blank map.svg|400px|left|Distanças e posicion relativa]] {{Image label|x=0.490|y=0.495|scale=400|text=[[Fichièr:Map pointer black.svg|20px|Saint-Rémy-en-Rollat]] '''Saint-Rémy-en-Rollat'''}} {{Image label|x=0.524303244912|y=0.713582030737|scale=400|text=[[Fichièr:Small-city-symbol.svg|8px|Comuna amb 724 abitants (2000)]]{{mida|80%|[[Chalmelh (Alèir)|Chalmelh]] <br/>(2,7 km)}}}} {{Image label|x=0.755193245943|y=0.329923766963|scale=400|text=[[Fichièr:Small-city-symbol.svg|14px|Comuna amb 3672 abitants (2000)]]{{mida|80%|[[Sant German dels Fossats]] <br/>(3,8 km)}}}} {{Image label|x=0.271564627533|y=0.701912624094|scale=400|text=[[Fichièr:Small-city-symbol.svg|12px|Comuna amb 2158 abitants (2000)]]{{mida|80%|[[Vendat]] <br/>(4,0 km)}}}} {{Image label|x=0.84381485667|y=0.53640237944|scale=400|text=[[Fichièr:Small-city-symbol.svg|8px|Comuna amb 994 abitants (2000)]]{{mida|80%|[[Creuzier-le-Neuf]] <br/>(4,3 km)}}}} {{Image label|x=0.747498640462|y=0.75149935345|scale=400|text=[[Fichièr:Small-city-symbol.svg|14px|Comuna amb 3195 abitants (2000)]]{{mida|80%|[[Creuzier-le-Vieux]] <br/>(4,5 km)}}}} {{Image label|x=0.548392937658|y=0.069654969146|scale=400|text=[[Fichièr:Small-city-symbol.svg|6px|Comuna amb 358 abitants (2000)]]{{mida|80%|[[Marcenat (Alèir)|Marcenat]] <br/>(5,6 km)}}}} {{Image label|x=0.226021278139|y=0.141634474607|scale=400|text=[[Fichièr:Small-city-symbol.svg|6px|Comuna amb 377 abitants (2000)]]{{mida|80%|[[Saint-Didier-la-Forêt]] <br/>(6,0 km)}}}} </div>{{clear|left}} ==Istòria== ==Administracion== {{ElegitDebuta|insee= 03258 |Títol= Lista daus cònses successius}} {{Elegit |Debuta= [[2008]] |Fin= [[2014]] |Identitat= Jean-Claude Martinet|Partit= |Qualitat= }} {{Elegit |Debuta= març de [[2001]] |Fin= 2008 |Identitat= |Partit= |Qualitat= }} {{ElegitDonadas}} {{ElegitFin}} ==Demografia== {{Demografia |insee= 03258 |1793=844 |1800=300 |1806=745 |1821=1108 |1831=931 |1836=1023 |1841=970 |1846=1061 |1851=1047 |1856=1120 |1861=1110 |1866=1080 |1872=1103 |1876=1118 |1881=1119 |1886=1127 |1891=1135 |1896=1168 |1901=1120 |1906=1050 |1911=1028 |1921=910 |1926=965 |1931=1003 |1936=946 |1946=920 |1954=943 |1962=930 |1968=985 |1975=1078 |1982=1265 |1990=1407 |1999=1455 |2004= |2005= |2006=1 550 |2007=1 583 |2008=1 601 |2009=1 610 |cassini=34394 |senscomptesdobles=1962}} ==Luòcs e monuments== ==Personalitats liadas a la comuna== ==Veire tanben== ==Liams extèrnes== ==Nòtas== {{reflist}} {{Portal|Borbonés|Occitània}} {{Comunas d'Alèir}} [[Categoria:Comuna d'Alèir]] [[Categoria:Comuna de Borbonés occitanofòna]] e1c6q5nx0g6mzz36u6w1ltwg8wvmqxa 2508217 2508216 2026-09-03T09:29:44Z Poiuytrell 61256 /* */ 2508217 wikitext text/x-wiki {{Infobox vila occitana | carta = oc | nom = Saint-Rémy-en-Rollat | nom2 = ''Saint-Rémy-en-Rollat'' | lògo = | imatge = Entrée Saint-Rémy-en-Rollat par D 6 vers Vichy 2015-08-12.JPG | descripcion = | escut = Blason_ville_fr_Saint-Rémy-en-Rollat(Allier).svg | escais = | region ist = {{Borbonés}} | parçan = | arrondiment = [[Arrondiment de Vichèi|Vichèi]] | canton = [[Canton d'Escuròlas|Escuròlas]] | sitweb = | cp = 03110 | insee = 03258 | cònsol = Jean-Claude Martinet | mandat = [[2008]]-[[2014]] | gentilici = | latitud = 46.1841666667 | longitud = 3.39194444444 | alt mej = | alt mini = 239 | alt maxi = 333 | km² = 20.84 |}} '''Sent Remesi de Rollat'''{{Bdtopoc}} (nom non local)<ref>Amb un ''Remesi'' improbable dins lo Creissent</ref> (en [[francés]] ''Saint-Rémy-en-Rollat'') es una [[comuna francesa|comuna]] [[Occitània|occitana]] de [[Borbonés]] situada dins lo [[departaments franceses|departament]] d'[[Alèir (departament)|Alèir]] e la [[regions francesas|region]] d'[[Auvèrnhe Ròse Aups]], <small>ancianament d'[[Auvèrnhe (region)|Auvèrnhe]]</small>. ==Geografia== ===Comunas vesinas=== <div style="position: relative; float:left; 450px; line-height:80%; width:35em;"> [[Fichièr:Blank map.svg|400px|left|Distanças e posicion relativa]] {{Image label|x=0.490|y=0.495|scale=400|text=[[Fichièr:Map pointer black.svg|20px|Saint-Rémy-en-Rollat]] '''Saint-Rémy-en-Rollat'''}} {{Image label|x=0.524303244912|y=0.713582030737|scale=400|text=[[Fichièr:Small-city-symbol.svg|8px|Comuna amb 724 abitants (2000)]]{{mida|80%|[[Chalmelh (Alèir)|Chalmelh]] <br/>(2,7 km)}}}} {{Image label|x=0.755193245943|y=0.329923766963|scale=400|text=[[Fichièr:Small-city-symbol.svg|14px|Comuna amb 3672 abitants (2000)]]{{mida|80%|[[Sant German dels Fossats]] <br/>(3,8 km)}}}} {{Image label|x=0.271564627533|y=0.701912624094|scale=400|text=[[Fichièr:Small-city-symbol.svg|12px|Comuna amb 2158 abitants (2000)]]{{mida|80%|[[Vendat]] <br/>(4,0 km)}}}} {{Image label|x=0.84381485667|y=0.53640237944|scale=400|text=[[Fichièr:Small-city-symbol.svg|8px|Comuna amb 994 abitants (2000)]]{{mida|80%|[[Creuzier-le-Neuf]] <br/>(4,3 km)}}}} {{Image label|x=0.747498640462|y=0.75149935345|scale=400|text=[[Fichièr:Small-city-symbol.svg|14px|Comuna amb 3195 abitants (2000)]]{{mida|80%|[[Creuzier-le-Vieux]] <br/>(4,5 km)}}}} {{Image label|x=0.548392937658|y=0.069654969146|scale=400|text=[[Fichièr:Small-city-symbol.svg|6px|Comuna amb 358 abitants (2000)]]{{mida|80%|[[Marcenat (Alèir)|Marcenat]] <br/>(5,6 km)}}}} {{Image label|x=0.226021278139|y=0.141634474607|scale=400|text=[[Fichièr:Small-city-symbol.svg|6px|Comuna amb 377 abitants (2000)]]{{mida|80%|[[Saint-Didier-la-Forêt]] <br/>(6,0 km)}}}} </div>{{clear|left}} ==Istòria== ==Administracion== {{ElegitDebuta|insee= 03258 |Títol= Lista daus cònses successius}} {{Elegit |Debuta= [[2008]] |Fin= [[2014]] |Identitat= Jean-Claude Martinet|Partit= |Qualitat= }} {{Elegit |Debuta= març de [[2001]] |Fin= 2008 |Identitat= |Partit= |Qualitat= }} {{ElegitDonadas}} {{ElegitFin}} ==Demografia== {{Demografia |insee= 03258 |1793=844 |1800=300 |1806=745 |1821=1108 |1831=931 |1836=1023 |1841=970 |1846=1061 |1851=1047 |1856=1120 |1861=1110 |1866=1080 |1872=1103 |1876=1118 |1881=1119 |1886=1127 |1891=1135 |1896=1168 |1901=1120 |1906=1050 |1911=1028 |1921=910 |1926=965 |1931=1003 |1936=946 |1946=920 |1954=943 |1962=930 |1968=985 |1975=1078 |1982=1265 |1990=1407 |1999=1455 |2004= |2005= |2006=1 550 |2007=1 583 |2008=1 601 |2009=1 610 |cassini=34394 |senscomptesdobles=1962}} ==Luòcs e monuments== ==Personalitats liadas a la comuna== ==Veire tanben== ==Liams extèrnes== ==Nòtas== {{reflist}} {{Portal|Borbonés|Occitània}} {{Comunas d'Alèir}} [[Categoria:Comuna d'Alèir]] [[Categoria:Comuna de Borbonés occitanofòna]] 3pq1a5tnepscwrnc2iowuzpx8u999dz 0 116515 2508202 2413805 2026-09-03T06:29:45Z Sovenhic 36254 2508202 wikitext text/x-wiki {{Simbòls tipografics|,}} La '''virgula''' (comunament «pichona bròca» o «pichona verga»), es un signe de [[pontuacion]]. Accessòriament, la '''virgula''' es tanben un [[signe diacritic]], en forma de virgula, plaçat jos una letra, per exemple en [[romanés]] (''', → Ș ș Ț ț''') e en [[leton]] (''', → Ģ ģ Ķ ķ Ļ ļ Ņ ņ'''). == Lingüistica e tipografia == En [[tipografia]], la virgula es un signe de [[pontuacion]] permetent, a l'origina, d'inserir una respiracion dins la frasa. Coma totas las autras pontuacions, prenguèt, dins la lenga escricha, de ròltes multiples que la lenga orala manifestariá pas que per una pausa. Estructura, per exemple, la construccion de la frasa, que siá en ligant o en separant los grops [[sintaxa|sintaxics]]. Per exemple, dins una enumeracion, la virgula separa los tèrmes enumerats. == En matematicas e dins l'escritura dels nombres == Dins l'escritura dels nombres, la virgula pòt servir de separator decimal. L'utilizacion de l'escritura decimala (amb un separator que vendra una virgula mai tard) data del sègle XVI e foguèt popularizada, en partida, par [[Simon Stevin]]<ref>A. Schärlig, « Avant la virgule », ''Tangente'', n° 120, janvier-février 2008, {{p.}}16-18.</ref>, çò que permetèt de calculs fòrça mai simples que l'escritura per [[fraccion]]s. == Informatica == En [[Smalltalk]], la virgula es pas un element sintaxic. Es un messatge binari qui permet de concatenar de colleccions. == Nòtas e referéncias == <references/> [[Categoria:Pontuacion]] [[Categoria:Simbòl matematic]] 1jr9txhobs68z29lsoeizuasoss20jt 2508203 2508202 2026-09-03T06:39:44Z Sovenhic 36254 2508203 wikitext text/x-wiki {{Simbòls tipografics|,}} La '''virgula''' (comunament «pichona bròca» o «pichona verga»), es un signe de [[pontuacion]]. Accessòriament, la '''virgula''' es tanben un [[signe diacritic]], en forma de virgula, plaçat jos una letra, per exemple en [[romanés]] (''', → Ș ș Ț ț''') e en [[leton]] (''', → Ģ ģ Ķ ķ Ļ ļ Ņ ņ'''). == Lingüistica e tipografia == En [[tipografia]], la virgula es un signe de [[pontuacion]] permetent, a l'origina, d'inserir una respiracion dins la frasa. Coma totas las autras pontuacions, prenguèt, dins la lenga escricha, de ròltes multiples que la lenga orala manifestariá pas que per una pausa. Estructura, per exemple, la construccion de la frasa, que siá en ligant o en separant los grops [[sintaxa|sintaxics]]. Per exemple, dins una enumeracion, la virgula separa los tèrmes enumerats. == En matematicas e dins l'escritura dels nombres == Dins l'escritura dels nombres, la virgula pòt servir de separator decimal. L'utilizacion de l'escritura decimala (amb un separator que vendra una virgula mai tard) data del sègle XVI e foguèt popularizada, en partida, par [[Simon Stevin]]<ref>A. Schärlig, « Avant la virgule », ''Tangente'', n° 120, janvier-février 2008, {{p.}}16-18.</ref>, çò que permetèt de calculs fòrça mai simples que l'escritura per [[fraccion]]s. == Informatica == En [[Smalltalk]], la virgula es pas un element sintaxic. Es un messatge binari qui permet de concatenar de colleccions. == La virgula coma signe diacritic (Ș ș Ţ ţ Ģ ģ Ķ ķ Ļ ļ Ņ ņ) == La [[virgula]] jos una letra (''', →''' '''Ș ș Ţ ţ Ģ ģ Ķ ķ Ļ ļ Ņ ņ''') es un [[signe diacritic]] qu'es tipic del [[romanés]] e del [[leton]]. En teorica, se deu pas confondre amb d'autres signes diacritics coma la [[cedilha]] ('''¸''') e l'[[ogonek]] ('''˛'''). La [[virgula]] jos una letra (''', →''' '''Ș ș Ț ț''') es un signe tipic del [[romanés]]. Los especialistas del romanés insistisson per i utilizar una virgula (''',''') e desconselhan la cedilha ('''¸'''). De mai en mai de polissas de caractèrs fan una virgula corrècta dins las letras romanesas '''Ș ș''' e '''Ț ț''', mas qualques polissas confondon encara la virgula e la cedilha. La [[virgula]] jos una letra s'utiliza tanben en [[leton]], mas certanas polissas de caractèrs confondon encara la virgula e la cedilha dins lo dessenh de las letras letonas (''', →''' '''Ģ ģ Ķ ķ Ļ ļ Ņ ņ'''). En teoria, la cedilha ('''¸''') e l'ogonek ('''˛''') son de signes diferents de la virgula. * La [[cedilha]] ('''¸''' '''→ Ç ç''') es un signe tipic de l'[[occitan]] e de qualques autras lengas coma lo [[catalan]], l'[[aragonés]], lo [[portugués]], l'[[arpitan]], lo [[francés]], lo [[friolan]], l'[[albanés]] e lo [[turc]]. En turc i a una cedilha jos '''Ç ç''' e tanben jos '''Ş ş'''. * L'[[ogonek]] ('''˛ →''' '''Ą ą Ę ę Į į Ǫ ǫ Ų ų''') es un signe tipic del [[polonés]], del [[cashob]], del [[lituanian]] e de divèrsas lengas d'America coma lo [[navaho]]. == Nòtas e referéncias == <references/> [[Categoria:Pontuacion]] [[Categoria:Simbòl matematic]] qemf95tx603m9867r69vigctc5j4819 2508204 2508203 2026-09-03T06:43:08Z Sovenhic 36254 /* La virgula coma signe diacritic (Ș ș Ţ ţ Ģ ģ Ķ ķ Ļ ļ Ņ ņ) */ 2508204 wikitext text/x-wiki {{Simbòls tipografics|,}} La '''virgula''' (comunament «pichona bròca» o «pichona verga»), es un signe de [[pontuacion]]. Accessòriament, la '''virgula''' es tanben un [[signe diacritic]], en forma de virgula, plaçat jos una letra, per exemple en [[romanés]] (''', → Ș ș Ț ț''') e en [[leton]] (''', → Ģ ģ Ķ ķ Ļ ļ Ņ ņ'''). == Lingüistica e tipografia == En [[tipografia]], la virgula es un signe de [[pontuacion]] permetent, a l'origina, d'inserir una respiracion dins la frasa. Coma totas las autras pontuacions, prenguèt, dins la lenga escricha, de ròltes multiples que la lenga orala manifestariá pas que per una pausa. Estructura, per exemple, la construccion de la frasa, que siá en ligant o en separant los grops [[sintaxa|sintaxics]]. Per exemple, dins una enumeracion, la virgula separa los tèrmes enumerats. == En matematicas e dins l'escritura dels nombres == Dins l'escritura dels nombres, la virgula pòt servir de separator decimal. L'utilizacion de l'escritura decimala (amb un separator que vendra una virgula mai tard) data del sègle XVI e foguèt popularizada, en partida, par [[Simon Stevin]]<ref>A. Schärlig, « Avant la virgule », ''Tangente'', n° 120, janvier-février 2008, {{p.}}16-18.</ref>, çò que permetèt de calculs fòrça mai simples que l'escritura per [[fraccion]]s. == Informatica == En [[Smalltalk]], la virgula es pas un element sintaxic. Es un messatge binari qui permet de concatenar de colleccions. == La virgula coma signe diacritic (Ș ș Ţ ţ Ģ ģ Ķ ķ Ļ ļ Ņ ņ) == La [[virgula]] jos una letra (''', →''' '''Ș ș Ţ ţ Ģ ģ Ķ ķ Ļ ļ Ņ ņ''') es un [[signe diacritic]] qu'es tipic del [[romanés]] e del [[leton]]. En teoria, se deu pas confondre amb la [[cedilha]] ('''¸''') e l'[[ogonek]] ('''˛'''). La [[virgula]] jos una letra (''', →''' '''Ș ș Ț ț''') es un signe tipic del [[romanés]]. Los especialistas del romanés insistisson per i utilizar una virgula (''',''') e desconselhan la cedilha ('''¸'''). De mai en mai de [[polissas]] de caractèrs fan una virgula corrècta dins las letras romanesas '''Ș ș''' e '''Ț ț''', mas qualques polissas confondon encara la virgula e la cedilha. La [[virgula]] jos una letra s'utiliza tanben en [[leton]], mas certanas polissas de caractèrs confondon encara la virgula e la cedilha dins lo dessenh de las letras letonas (''', →''' '''Ģ ģ Ķ ķ Ļ ļ Ņ ņ'''). En teoria, la cedilha ('''¸''') e l'ogonek ('''˛''') son de signes diferents de la virgula. * La [[cedilha]] ('''¸'''), en general jos la letra '''Ç ç''', es un signe tipic de l'[[occitan]] e de qualques autras lengas coma lo [[catalan]], l'[[aragonés]], lo [[portugués]], l'[[arpitan]], lo [[francés]], lo [[friolan]], l'[[albanés]] e lo [[turc]]. En turc i a una cedilha jos '''Ç ç''' e '''Ş ş'''. * L'[[ogonek]] ('''˛ →''' '''Ą ą Ę ę Į į Ǫ ǫ Ų ų''') es un signe tipic del [[polonés]], del [[cashob]], del [[lituanian]] e de divèrsas lengas d'America coma lo [[navaho]]. == Nòtas e referéncias == <references/> [[Categoria:Pontuacion]] [[Categoria:Simbòl matematic]] gs9tzws0ufn64yqwbemi5tzk1kahe1p 0 132279 2508197 2502149 2026-09-03T00:49:16Z CommonsDelinker 245 Lo fichièr La_Fouine_in_a_gym_with_boxing_gloves_and_four_other_people_in_Paris_Region_France.jpg es estat escafat coma o es estat sus Commons per Pi.1415926535 (per [[:c:Commons:Deletion requests/File:La Fouine in a gym with boxing gloves and four other 2508197 wikitext text/x-wiki {{Infobox Persona}} '''La Fouine''' (naissut ''Laouni Mouhid'' lo [[25 de decembre]] en [[1981]] a [[Trappes]]) es un [[rap]]aire francés de las originas marroquinas. Se creèt la marca d'abilhament que li dián ''Streetwar'' e lo label qu'es un ostau de disques. Sei escaisnoms son la Fouine e Fouiny baby. Es rapur, cantaire, productor, actor, entrepenaire. Fa de musica despuei [[2001]]. Lo label es ''Banlieue Sale'' (banlèga lorda). {{O|Fouine, La}} [[Categoria:Cantaire francés]] [[Categoria:Rapaire francés]] [[Categoria:Naissença en 1981]] [[Categoria:Cantaira e cantaire dels ans 2000]] hsxyix6c7sg26fwqabj40b7986cm2dy 0 151295 2508195 2027845 2026-09-02T23:52:43Z ~2026-47932-28 65074 /* */ 2508195 wikitext text/x-wiki L''''estat d'urgéncia''' o '''estat d'emergéncia''' es una mesura decidida per un [[govèrn]] dins lo cas d'una situacion de perilh imminent per lo [[estat sobeiran|país]]. Permet generalament la suspension de certanei libertats fondamentalas coma la libertat de circulacion ò la libertat de la [[premsa]]. == Liames intèrnes == * [[Estat de sètge]]. == Bibliografia == == Nòtas e referéncias == <references/> 2j3hg6g3qabnemxb5su9j39weai74cx 2508196 2508195 2026-09-02T23:55:38Z ~2026-47932-28 65074 /* */ 2508196 wikitext text/x-wiki L''''estat d'urgéncia''' o '''estat d'emergéncia''' es una mesura decidida per un [[govèrn]] dins lo cas d'una situacion de perilh imminent per lo [[estat sobeiran|país]]. Permet generalament la suspension de certanei libertats fondamentalas coma la libertat de circulacion ò la [[libertat de la premsa|libertat de premsa]]. == Liames intèrnes == * [[Estat de sètge]]. == Bibliografia == == Nòtas e referéncias == <references/> et9a7nj1gg3fdjsjv6lr9jk3905dnj7 2508198 2508196 2026-09-03T04:35:04Z Nicolas Eynaud 6858 Anullacion de las modificacions de [[Special:Contributions/~2026-47932-28|~2026-47932-28]] ([[User talk:~2026-47932-28|Discussion]]) vèrs la darrièra version de [[User:Nicolas Eynaud|Nicolas Eynaud]] 2027845 wikitext text/x-wiki L''''estat d'urgéncia''' es una mesura decidida per un [[govèrn]] dins lo cas d'una situacion de perilh imminent per lo [[estat sobeiran|país]]. Permet generalament la suspension de certanei libertats fondamentalas coma la libertat de circulacion ò la libertat de la [[premsa]]. == Liames intèrnes == * [[Estat de sètge]]. == Bibliografia == == Nòtas e referéncias == <references/> pfkogw58gap9njhmv7o0amer0d9f56e 0 153908 2508207 2507982 2026-09-03T07:53:32Z Poiuytrell 61256 /* */ 2508207 wikitext text/x-wiki {{Dialècte Auvernhat}} L'[[auvernhat]] ten en generau le vocabulari de l'occitan embei los eventuaus chamjaments fonetics dau [[nòrd-occitan]], mas a tanben de fòrmas lexicalas especificas ([[arcaïsme]]s e mots diferents de la rèsta de l'occitan) que franc sovent son comunas embei los dialèctes [[lemosin]] e [[vivaroaupenc]]. Aqueste lexic conten de tèrmes tanben emplejats endacòm mai, pasmens los avèm pas exclús pr'amor de bailar una mòstra dau vocabulari auvernhat, traita mai que mai de ''Parlar occitan, Auvergne Velay'', de [[Tiène Codèrt]] (IEO 63, 2001); de ''L'auvergnat de poche'', de [[Joan Ros (autor)|Joan Ros]] (Assimil, 2004); de la revista ''Parlem, vai-i qu'as paur''; de ''L'imagier français-auvergnat'' (Aedis, 2005); dau ''Glossaire de la langue d'oc'', de[[Pierre Malvezin|Pèire Malvezin]] (1909); e dau diccionari de [[Francés de Murat]] (http://jean.dif.free.fr/Images/France/SSandoux/Lexique.html) Coma en la rèsta de la lenga i a de doblets, çò es, de mots dont le sens es exactament parèir, mas un ven dau [[latin]] e l'autre dau [[Gallés (lenga)|gallés]] (''la còrna'' / ''la bana'', ''l'èdra'' / ''l'ènna''...) o un proven dau [[francic]] e l'autre dau [[latin]] (''la mita'' / ''le gant'', etc.). Quauques mots pòdon aveire una consonanta iniciala eufonica: ''g/i-eusses/elsses'' (els), ''l-èsser'', ''z-onte'', ''v-onte''... *-è se pronóncia [ɛ] o [e] segon los parlars *-e se pronóncia [ɪ/e] au Sud, [ə] au Nòrd. *Le grop ''uei'' se pòt prononciar [œj], [ɛj] o [ej]. *Le grop ''ea'' se pòt prononciar [e̯a] (coma en romanés). Los mots se presentan en occitan auvernhat, e après los dos punts (:) s'en dona un equivalent en occitan lengadocian o ben en francés. * abarir: abalir. fr. élever des enfants * abatalhar: getar de pèiras a qualqu'un * abla: fr. ablette * abondar: èsser en abondància * abolhat: fr. ébloui, eissorbat * abora, d': d'ora * aboriu, -iva: precòç, -a * abraina: atirança, fòrça, violéncia, rapiditat * abraïnar (/s') : fr. se jetter sur * abrasar v: soudar * abre, arbre, aibre * abriga f. : abric * abriau: abrial, abril * abriva (d') o d'abriu ?? : de biais, en diagonala * abroa f. : broa (tanben emplega) fr. la limite, lisière * abusar: enganar; abusar * acabar: fr. finir * acairar: fòragetar a còp de pèiras * acanhar (s') : se solelhar * acaptar : V. Acaptar * acatar (') : cobrir (se), recobrir (se) * achaptar: comprar, crompar (non seriá un francesisme, Acapte e acaptar ‘adquirir, obtenir’ com acatar ‘reverenciar, respectar, obesir’ provenon en darrièra instància d’un meteis vèrb latin 'captare') * achaurar: calfar, defendre del freg, abrigar, coconejar * acistrar: raubar?? * aclan: arcolan. V. Arcan * aclapar (s') : fr. accroupir * acluchar (s') : se corbar * aconsomir (s'): assopir (s') * adelir: fr. épuiser * ademan: endeman * adrilhier, drilhier, alusèir fr. alizier, alisier (Sorbus torminalis) * aduèi: uèi * aduire: conduire, menar * aer: èr. en l'": fr. déboussolé * aferniau f, ferniau f. : utensili de fusta del qual los vaquièrs se servisson per trencar lo calhat * aficcionar (s'): fr. s'enticher, se passionner * aganir: extenuar * agara, aiara, iara, asara, aura, agora, alhora, avora: ara - d’ora en ora, d’aura en aura : del nord au sud * agland: fr. gland (du chêne) * agorar/agroar (s') fr. s'accroupir, s'acagnarder, s'asseoir sur les talons * agorrufar: fr. froisser * agromar: fr. recroquevillé * agromeladat: tortuós * aiara: ara, adara; uèi (Briude) * aice: colèra ?? * aicí-lai (d'): fr. par là-bas * aicival: fr. ici-bas * aigada: inondacion * aigre: acre, agre * aigueira: aiguièra * airede, airedís m. : fr. airelle, myrtille * airiçon: eiriçon * aisinar ?? [ëgina], aisegar?? [ëgiga] aigar? [ëga] : adobar V. asegar * aital: v. aitau * aitant: tant * aitau: atal; anem; coratge * aitot: tanben * ajaça: agaça * ajauc: fr. ajonc * ala: angar, cubèrt (tanben ala d'aucèl) * Alaier: Alèir, Alièr, Alavièr, fr. Allier * alandar: a. lo bestiau: far sortir lo bestial de l'estable per lo menar al pasquièr. Sin. naparar (Salèrn, Mauriac), gitar (Riòm) * alara [agaro] : fr. maintenant * alàs: interj. ailàs! * alausa: lauseta, alausa * Alavièr V. Alaier * alegrar: fr. égayer, rendre plus aisé * Alèir V. Alaier * alenant: mai que, tras que, fòrt, plan, regde, subre + adj. * alèrta: esglai, esfrai * alet: alen * alh: al; ala * alhèira, d': de contunh, sens parar e lèu; fr. sans discontinuer * alhora: ra (tanben emplegat) * Alièr V. Alaier * alisar: fr. repasser * alobit: òme avid que cèrca a s’apropriar çò que li aperten pas * alora [avora]: ara, aora V. Avora * altre -a (en cèrtans luòcs): autre, -a (cf. Roergue e localament en Givaudan) * alucar: fr. allumer * aluja: sangsuga * alumar: fr. allumer * amaisar: amatigar, apatzar * amaseda: v. Maseda * amassar: prendre; fr. ramasser. Amassar chalor: prendre calor. Se 'massar: se refugiar * amb [om] : amb. fr. avec * amont: en naut * amorrar (s'): èsser absorbit per quicòm * amortar: atudar * ampòn [ampoan], empòu, amporai, empola : gèrd, fragosta (tanben emplegats. fr. framboise) * amposeir, amporier: fr. framboisier * anaissin (pron. aneishí) : ansin, atal * àngiau: àngel * angla: agla * ant l'ora (d' '') : d'avant l'ora * antan: autres còps; l'an passat * antenons m. pl.: testiculs * an-uèi, anueit [anej] [anèj]?, anuech [anë] : uèi (s'i ditz tanben). 'd'anueit ençai/en aicí?' (notat "d'aneinchin"): d'ara endavant * anuòge, einueg?: enuèg * aost, avost: agost * aparelhar: preparar * apastar: donar a manjar al bestial * apasturar: fr. paître; faire paître * apear: rejónher, atrapar * apeitar/espeitar [(a)peità] [(a)pità] [pietà]: esperar (atendre) * apincar (s') : apiejar (s') V. Pincar * apòrt: vòga * après-mèidia: après-miègjorn * apoticari, apoticaire * apressa: adv. après * aquí a: aquí, vaquí (Aquí los a: los veicí) * apujar: apiejar * aranha: telaranha * aranhada: aranha * araira: fr. arrue * arapar, arpar, arrapar ?? : atrapar (p. ex. una malautia), seguir * arboneira: esquiròl (tanben emplegat) * arbroquin : arbrissèl * arcan [arcan] (arrondiment de Sant Flor), arcana (parçan de Salèrn), arcanela, arcanau, aclan, arzan, arzau: arcolan * arcana: creda roja * arcandièir: òmes sens valor morala, crapula * arcanetas (montar las): venir roge de vergonha * archa: grand còfre * archar: arcar, darcar (córrer). Archar país. * ardir (s'): fr. s'enhardir * ardit: ardit, liard (moneda); interj. coratge! * aret: fr. bélier * argiala: argila * arma: fr. âme; expr. de suspresa * armèl: grand anèl fach amb una branca de fusta torcida * armatge/armalh m.: armari, fr. armoire, placard * armèir m.: armari, fr. armoire, placard * arnha: irritacion * armasi: armari, fr. armoire, placard * arneis, arnesc ?: panoplia * arpar: prendre, sasir. V. arapar * arpatejar: f. agiter les griffes, les mains * arpeta: aprenedís * arrapar: atrapar (p. ex. una malautia), seguir, fr. fig. river, visser V. Rapar, Arapar * arras f. pl.: fr. arrhes (argent donat per mor d'assegurar una pacha) * arrelh: racina * arrembar (s'): se getar * (ar)ronza, (ar)ronze/(ar)ronzàs m. : bartàs. fr. roncier * arrucar: fr. blottir * arseir, arser, arsèra: ièr de ser (davans-ièr/arsèra: avant-ièr) * arsi: set. fr. soif * artelh (plur. artelhs, artiaus) * arteson, artison, artuson, arteison ? arteron : fr. ciron (barbas d'espiga), mite, asticot * arton: anc. pan; mangiscla per un viatge * arzan, arzau: arcolan, arcan (tanben emplegat). V. Arcan * as [a] : v. Vès * ase bobó o bobon? : fr. têtard (babion en Alps Maritims, de Babi, 'grapaud') * asegar, aseigar: adobar * aseimar, asaimar: mirar, observar, examinar (latin *ad-aestĭmare, oc. ancian 'adesmar', 'azesmar') * asotar: avortar * asne [ane/aine] : ase (tanben emplegat) * asorar: adorar, venerar, baisar un objècte sacrat, una relíquia; anar a l'ofrenda * aspre (aver d'") : aver d'apetit * assai: ensag * assajar: ensajar. fr. essayer * assapar: assadolar, assaciar * assem(s), d'assem(s) : ensems * assemblada: la maison d’assemblée dans laquelle vivait la beata ou robiaca (religieuse rurale) autour de qui se réunissaient souvent les femmes pour travailler au carreau, bavarder, prier * assetar (s'): fr. asseoir (s') * assolellar (s') : aconsomir, assomir, assopir * assuausar: adocir, calmar, apasimar * atanben: var. tanben * atanpauc: tanpauc * atapar, 'tapar: préner/prene, prendre, (a)gafar. 'tapar paur: prendre paur. atapa-qu'atanhe: a l'azard, fr. au petit bonheur, a vista de nas * atapir: tapar * atau: atal; de contunh, de la meteissa manièra * atenar (s'): èsser preissat * atemar (s'): s'obstinar * atisar: fr. attiser, instiguer * atissament: enervament * atràs [atrà] : al delà, en darrièr. interj. metetz-vos de costat! * atretant: aitant (La bèstia a nòu caps e atretant de coas) * atubar (lo fuòc) : alucar (lo fuòc) * aturar (s'): aprochar (s'); arrestar aplantar (s') (tanben emplegats); apiejar * au! : interj. òc !; davant lo nom de qualqu'un, per l'apelar * aub, aube, bei: amb * aubar: sause * aubèrge m. : auberga * aüc: crit insolent * aücar: cridar d'insolenças * aucèl de la mòrt: chòt * aucèl de las polas: fr. épervier * auçura: autura, elevación de terrenh * aul: el * aul: marrit, mal. "far d'aul far" : èsser pas de bon far * aulan(h)a, auglana, aug(l)anha, aulana, aumanha ("emanha"): avelana (tanben s'i ditz) * aulanheir, aulanier(a): avelanièr (tanben s'i ditz) * aumalha: bovins (gròsses) * aur [aw] : fr. or (metalh). loís o levís [leví] d’aur * aura: aura, vent * aurada: aurièira. fr. lisière d'un champ * auranja: irange * aure (Cantal): aubre * aure (l') : la rèsta, quicòm mai. "Vòle acò e pas d'aure" * aurisse: vent violent qu'anóncia l'auratge * ausanier: bois (arbre) * ausèl(h)?, augèl, ausel [uzí], auseu, auvèl(h) [usèr, usé, uwbèl, ewvé] : aucèl [ushèl] (tanben emplegat) * auserau: fr. érable * aussitost franc. [ossità] : còp-sec [kosé] (tanben emplegat) * auvir, ausir, entendre * aval [abal] : enbàs * avalhant [abaillon]: pretenciós, arrogant * avalisca: exclam. a la vista d'una causa qu'inspira lo darrier grad de repugnància * avans: abans, avant * avariciós, -osa [abarisiós]: avar, -a * aveir: aver * avena: civada * aver m. espécia bovina * aver char + vèrbe inf. : fr. coûter cher de + verbe inf. * avèrs: ubac * avèrti m., avèrtia f. costuma * avertir: experimentar, conóisser; acostumar * avigier: fr. alisier * avisar: regardar, gaitar; escrutar; far atencion * avitar: fixar amb una vitz, vissar * avora, avòra (parlars del Santflorenc), alora [avora]: ara, aora * babaròta: escarabat de cosina * babau: bèstia imaginària per far paur als mainatges. ''Se sortisses lo babau te minjarà'', "Se minges pas ta sopa lo babau vendrà''; nom donat als insèctes * bacha (o bascha se ven del gallés 'bascauda'): fr. baquet, auge, bac de pierre sous une fontaine pour récupérer l'eau * bachàs (o baschàs se ven del gallés 'bascauda'): abeurador * bachòla (o baschòla se ven del gallés 'bascauda'): panièr o semal per lo transpòrt de rasim durant las vendémias; sòrta de bac de fusta, de forma ovalària, amb doas ansas lateralas constituidas per un talon de branca laissat sus las dogas * bacon: lard, codena de lard * badar: dobrir; restar la boca dubèrta, estonat * badat: dobèrt * badinar: s'amusar * badinatge: fr. plaisanterie * badò: pèça del jòc d'escacs que se desplaça de galís * bagatge: vestits; bagatges * bajau: casuda * bal: bal, dansa * balai, balaja: fr. balais * balar: dansar * balastra: caçairòla * balhassat: de colors variadas * baloard: fr. boulevard * bandat, -ada: sadol, ebri * banejar: fr. bruiner * banhadura: fr. mouillure, état de ce qui est mouillé * banhar: molhar (qualqu’un en li getant d'aiga) * banhar (se "): far un banh * banhat: fr. marécageux * banhòla: banhadoira anciana amb de rodetas * banqueta: trepador * baraban (barrabam??) : filh de degun, boemian * baralhar: s'agitar * barbajau, èrba de talhadura : joubarbe * barbòlha f. persona que parla indistintament; esperit confús e inconséquent, pauc senat; fig. enfanton * barbotir : parlar doçament * barcèla: fr. tombereau * bardèla: vièlha vaca * bard: fr. terre glaise * bardar: salir * bargassejar: fr. baragouiner * barginhar, barguinhar: esitar; mercadejar, negociar lo prètz * baril, barril? : bòssa, bossa, ansa (engenh de pesca) * barjaca: fr. femme médisante * barjar: bregar, concassar lo lin, lo cambe; parlar fòrça * barlandatge: v. Varalh * barnau: simpler, simple d'esperit * barquet: fr. baquet (à lessive) * barracan [barracòn/boracan]: estòfa * barrar: claure, enclaure un eiretatge, tampar, arrestar; claure un terrenh, un camp * barrat, - ada adj: barriolat, -ada * barrats/mèrles: bigarrats (gendarmes. Nom donat pel marescal Duroc als musicians de la garda urbana) * barreirat: Darcar lo barreirat: passar una frontièra, cambiar de situacion, cambiar de camp, eventualament trair. * barron: baston * barta: fr. hotte * bartòt: fr. punaise * bas, -sa: pregond, -a * bast [bas/bat]: fr. bât * basta : se a Dieu plai (tanben emplegat) * bastissa: immòble * baston [basto]: fr. bâton * bata: sòc d'un animal * batal, batala: fr. pagaie * batalejar: fr. pagayer * batalhar: fr. discutir; déblatérer * batejar [batedzà/batigià]: fr. baptiser * batel: batèl * batelar, baratelar: anar e venir amb bruch * batielhas f. pl. : batejalhas * bavaira, baveira, bavareta, bavarèl: pèça del faudal masculin * beal, be(s)au, beau: besal, rec: canal de derivacion qu'adutz l’aiga del riu al molin o que mena las aigas dels prats vèrs un rec * bèc [bè] : fr. bec * becar: 1. fr. becqueter, piquer avec le be.c 2. fr. sommeiller (sans jaire?) * beçau: beç (tanben emplegat) *beçon: beç (tanben emplegat) * bealar: cridar *bedissa: sause * bei: amb * bèissa: fr. bêche * belament: lentament, doçament * belet: ancestre, bisaujòl; grandpaire (mèstre del maine); nom afectiu balhat a un pichon * belèt: febrièr (tanben emplegat) * bèlh, a: bèl, a * belhcòp: fòrça, plan * belhida: semola * belhir: bulhir, bolhir; fermentar * belièra: V. beal * belija, belha, buluga: beluga * bèl-paire, bèla-maire: nuòu marit, nuòva esposa de la maire/del paire * ben [bej/bion] : fr. bien adv * bena: buc, rusc, bornat * bena, bana: banasta pichona garnida de vime * benabèl: fr. bel et bien * benastrat: qu'a sòrt * benlèu [belèu/bienlèu/beliau] * bentot: tanben * bequenar: rire (far bequenar) * bericles: lunetas de vista * berla: ataüc * berbesin: formiga * bernachon, bernaton: fr. roitelet * bèrta, barta: fr. hotte ou panier en osier que les cultivateurs portent sur le dos, soit au moyen de bretelles passées sur le épaules, soit à l’aide de bras ou leviers en bois que les épaules supportent et que les mains retiennent. * berzenar: bufar violentament del nas, boca barrada, durant un esforç o just après * besenhas (f. pl.) causas personalas, vestits * besonha, besunha : causa. besenhas (f. pl.) causas personalas, vestits * bessina de lop: fr. vesse-de-loup * bèstia: fr. sot * bestiau m: fr. bétail * bestium: animalum, ensemble dels animals * besunha: fr. besogne; chose * Bèu sénher/senhina (f.), Biau/bel [bi] sénher/senhina (f.) : sénher! ; expression de commiseracion equivalenta a "pecaire" o "bona gent". Bon sénher! exclam. * beta: còrda * beton (Cruesa) : beç * beure [bi(e)wre/biwri/bewre] : fr. boire * beure: castor * biaças pl. (perque a doas pòchas) : fr. besace * biais (aver paure ~) : aver una paura andadura, èsser en mal estat * bian : V. Bien * bica: cabra * bicar: baisar * bicha: fr. grand pot de terre * bichier, pechier: fr. cruche * bichon: pòt * biega: cròssa * bielar dejós lo molin: fr. faire un bief, fig. perdre son tenps * bien: plan, bèlcòp * bigòra (viròla??) : fr. tarrière, outil de charron * bienastrós: aürós, sortós * bienvolença: bon voler, gràcia * bima: vedèla jove, de dos ans (del latin bis) * bisa, bissa?: vent del Nòrd, que bufa entre lo nòrd e l'èst. bisa nièra: vent fosc de la nèu (NO) ; nòrd (direccion) * bisaurada: fr. bourrasque * biscar: èsser contrariat o vexat * blacau (blacaud ?): fr. babillard * bladre : fr. érable sycomore ou faux platane * blai: beç * blanche m. : corset (vestit). fr. corsage * blasina: fr. bruine, pluie fine et brumeuse * blat: cereal en general. Lo fr. blé: lo froment. * blat negre: fr. sarrasin * blat d'Espanha: fr. maïs * blat, sega, segol: segla * blauda [biawda, blòwda] : fr. blouse, sorte de vêtement, de tunique. Se dit quelquefois aussi d’une redingote à longues basques * blesta: fr. écheveau de fil. v madaissa * bleu, blèva: blau, blava * blòc: en bloc: tot ensemble * boada: transpòrt collectiu per ateladas de buòus; fr. corvée, assistance passagère, travail collectif et bénévole, pour donner un coup de main à charge de revanche. Es un vestigi dels trabalhs deguts et exigits al senhor de l'ancian regim. V. Boirada * bòba: serpent, colòbra * boc [bu/but], bocaud, bòchi : fr. bouc * bòca: vièlha cabra * bocar [ò] : potonar sus la boca * bocha: labra, boca * bochinar: romegar, fr. bouder * bochon: bistrò(t), bar * bocin: un bocin: un pauc * bocla: bocla de metalh * bodiàs: romeguièra * bodier: boièr (tanben emplegat). fr. bouvier * boetar (vòutar) : fr. voûter, arquer * bofet: tafanari (umoristic) * bouetat (vòutat) : òme qu'a l’espinada arcada * boga: bòrna, fr. borne, limite * boinar, bodinar: bornar, delimitar * boira: fr. ensemble de bovins de trait * boirada: transpòrt collectiu per ateladas de buòus; fr. corvée, travail collectif et bénévole, pour donner un coup de main à charge de revanche. Es un vestigi dels trabalhs deguts et exigits al senhor de l'ancian regim. V. Boada * boirar: mesclar (se ditz tanben) * boirar o borrar: metre en fagòts; emplir * boirat: emplit * boire: ventrut * boirelat: V. Boirat * boiron: fr. jeune apprenti bouvier * boissaman: eissugaman * boissar: eissugar. V. panar * boisson de las penas: V. pena * boissonada: fr. fourré de buissons * boitós: ranc. fr boîteux * bòja: saca de tela de sarpilhièra grossièra * bola: V Boga * bolet de la baga: fr. coulemelle * bolha: garait (se ditz tanben) * bolhat: fr. tache, flaque d'eau ou de couleur * bolicar, bolijar?, bolejar? : bolegar * bolija(r): estincela(r) * bolla: bòla * bòn: bon ('bon' davant vocala, bòn davant consonanta. Après lo nom, 'bon': 'un òme bòn, un bon òme'; de bòn pan) * bonicon: esvèlt, polit * boquet: saltarèla * boqueton: fr. chevreau mâle * borg: capdulh d’una comuna * boriaire, -aira: borièr. fr. fermier * borion: fr. bourgeon * borlar: brutlar, bruslar * borlet: fr. bourrelet qu'on met sur la tête des enfants qui commencent à marcher. Virar borlet: perdre lo cap * bòrli: bòrlhe (tanben emplegat), òrb; fr. taon aveugle * bòrna: fr borne, limite * bornatat : fr. creux adj. * bòrni d'un uelh: bòrni que n’a qu’un uèlh * bornicada: fr. préjugé, aveuglement * borras: étoupes * borrassa: fr. lange en laine dont on enveloppe les enfants nouveau-nés. En pl. : ensemble des langes qui servent à emmaillotter un enfant * borrasson: joguèt de pelucha * borré (grafia? cf. leng. burèl?) m: vèsta * borret: taure; adj. molsós * borreta: vaca jove (1 an) * borsalhièr?: fr. bourrassier * borrut adj. : fr. frisé * botar: 'quo me bota: me conven * botassa: fr. mare * botaròt: fr. champignon * botelha: vessiga; botelha * botelhièr: fr. aide-de-camp du vacher * bòtja: v. bòja * botre: botar, metre (tanben emplegats) * bourrar: renonciar, non pas capitar * bragas, brajas f plur: fr. culottes (vièlh parlar de comunas ruralas; Lo parlar modèrne de las vilas de Pleus, Mauriac e Salèrn se se ditz culòtaalotos) * bragas, braias f plur: pantalon. pausar braias: anar de ventre * braietas f plur: fr. petite culotte * brajon (de banh) : eslip (de banh) * branda: fr. grande bruyère * brandar: tuar; bramar (fr. braire); cremar amb una flama viva, ardenta * brandir: fr. agiter, branler, secouer * brau: fr. taureau, étalon * braudar: fr. broder; tenter * breçòu, breçau: breç (tanben emplegat) * bregalhat, brigalhat: fr. bariolé, peint de diverses couleurs * breichèira: òrdi * bregira, breichèira, braceira?? : segla * bren, remol, cru (Salèrn, Mauriac), bes? [besh] (Riom) : fr. son, résidu de la farine * brenar, renar: fr. bruit dut cochon quand il trempe son groin dans l’eau ou dans tout autre liquide * brénia/breba: bren (mèrda) * brenle, brinle: fr. branle, danse dans laquelle les figurants se tiennent par la main, forment un cercle et parcourent successivement tous les points de la circonférence * bresar, brisar: fr. émietter du pain, briser avec effort * bresilhar: fr. gazouiller * briòla m.: obrièr maladrech, pauc dotat * bricolar/gigonar/barginhar: trantalhar, barguinhar, esitar, tergiversar * brifar: manjar bèlcòp * bringa: femna mal bastida, una evaporada, una filha nauta e desguindada que fa pas que saltilhar e gambadar * briular, briugar?? [briwgà/briewgà] : "bourdonnement grave que le taureau fait entendre lorsqu’il marche fièrement à la tête de la vacherie ou gratte du pied la terre ; il est remarquable que les animaux ne font plus entendre cette espèce de bourdonnement après la castration ; 'briugar, brandelar, branlar, barlocar': beugler le taureau. Le beuglement ordinaire des bœufs, des vaches et des veaux se nomme 'bramar' ; ces animaux ont, en outre, un troisième cri, que nos montagnards appellent 'deigueilar', qui commence par un son prolongé, très aigu, et se termine par un ton grave, c’est un cri d’alarme qui annonce la présence du loup." (Alan Broc) * broa: limit (d'un camp). Broa delh ciau (o asuelh): orizont, asuèlh * bròc [bro(k)] : vas en tèrra, pròpri a contenir d'aiga; fr. cruche. * bròca: branca * brocantar: fr. brocanter * broet: bròu, bolhon * brossa: fr. bruyère; fusta/lenha menuda, brancam * brostar: fr. broûter * bruèia, bruelha: fr. fâne, pousse, feuilles (d'ortolalha) * bruelha, bruèia: fr. fâne, pousse, feuilles (d'ortolalha) * bruga: fr. bruyère * brugir: murmurar, fr. bourdonner (un riu) * brulhar: brutlar * bruma, brumatge fr. brouillard * brut: bruch, rumor, novèla * bu: amb * budel: budèl. budel cuolat [kiogat]: fr. le rectum * bueu (plur. [biaws/büe/bë/bü/bes]): buòu * bufa: bofa (còp) * bufar: bofar * bufet: fr. soufflet, instrument servant à produire du vent * buïja, buja, boja: pradèl (bas e umid), pasquièr, situat sovent prèp de la maison, inculte ont gaireben sempre l'èrba a creissit naturalament. Ancianament designava la bosiga fr. jachère * buja: tèrra èrma, amb una vegetacion pro rara, com de l'èrba i de genèsts * buja: fr. cruche * bujada, bugada (forma orlhaguesa montada en Cantalés): bugada * buquet: V. Boquet * burla: tempesta de nèu * burlar: faire una tempesta de nèu; brutlar. * burrica; fr. babeurre * busac, busal, busau: fr. milan; anc. busa. V. gusa * but: but, pont que se visa * butit: testut * cabèga: cavèca * cabornat : fr. creux adj. * caca: notz ("noix sans brou" infantil) * cacalh: bonbon; pl. renhons * cacaloneir: rugbyman * cacau: uòu * cachar: quichar * cachon: avelana; nogalh * cacorla, cocorda, cocorla, cogorla, cog, coina: cogorda, coja (tanben emplegat), cuja, tuca * cafinhotar (se) fr. se blottir dans un petit coin, se rencogner dans un petit espace * caia: truèja * çai adv. fins * çai enrèire: recentament * caire: canton. fr. coin de l'âtre * çais: aquí * caion, caionet: porc (Velai) * calada: senda rapida; senda dins la nèu * calcinar (se): se far de socit * camba-gròs (sud del Cantau): fr. champignon * cambavirar: regirar, fr. bouleverser, surprendre * cambeta: fr. tige (de planta) * campaneta: fr. campanule (flor) * campejar [kampisià/kampegià] : perseguir, se lançar a la perseguida * campejada [kampisiado/kampegiado] (partir a la "): perseguir, se lançar a la perseguida, esp. anar un gos darrièr un gat * campís: espiègle, indocile, rétif * canabau: carbe * cancheta: fr. petit seau en métal * cande, canda: clar, limpid * canèla, chanèla, dosilh [dugi] : fr. robinet * cantèl: fr. chanteau (de pain) * canulant: enujós, emmerdant. * canular: fr. ennuyer, emmerder * canon: veire de vin * cap [ka]: tèsta f, cap m * capbàs: fr. descente * capetar: fr. descendre, (anar a un luòc) * capolar: fr. hacher * caponar (se): se dissimular * carcin: abitant del Carcin; vaslet de bòrda logat per las fenasons * carcular: pensar, somjar * cardalhau: topinambor * carnada : carn de vaca salada * carrar (se) : se plaire, s'amusar * carrin: pòrc * caròta: beta-rave * carrat : fr. carré d'habitation, dans un ensemble de bâtiments agricoles * cartofla : patata (Bas Auvèrnhe) * cartonada: mesura de susfàcia que vària segon las regions entre 6 e 7 aras, aicí entre 9600 e 11200 km * casabèc: fr. chemisier, corsage * casar (se): maridar (se) * casca-lumaç: cagaròl * cascavel: cadun dels torns qu'òm fa en restant suls pès e las mans sans que lo còrs tòque lo sòl; [karkavé] fr. grelot * cascavelar: avançar fasent cascavels * casiau: pèça de vinha * caston : fr. bergerie * cat (Carladès), chat : cat * catar: amagar, escondre, abrigar, cobrir * catonar: careçar, amanhagar * caula: graula * caura f.: v. còure (avelanièr) * causa (per " que): per çò que, perque * celèira, cereira [sareida?, sardeira], cerèisa, ceriesa: cerièra * celerier, cereis, cereir, cerier, ceredier: cerièr * cenelhier: fr. aubépine * censa f. : fr. bail, contrat * cent m. : liura (unitat de pes) * cerv: cèrvi * cesta, ceston: fr. grande corbeille, panier (Panier s'i ditz tanben) * cestús?? : país, luòc dont venèm * chabeç: fr. traversin * chabra ([[Velai]]) : saltarèla * chab(d)elièra: riban de fil * chabidar: s'assopir, somnolar * chadeira, chaseira, cheira: cadièra (tanben emplegat) * chadeira: cadena (tanben emplegat) * chadenàs: cadena gròssa per traire los arbres del bòsc * chala(da): passatge, camin desgatjat de nèu; traça dins la nèu * chald, chaud: caud * chalm, chauma: planèl esteril * chambalià, chambaliá? (chambaliga), chambalha: cambaliga, garrotièra. fr. jarretière * chambre (de mar o de riu) : cranc * chamin de pè: viòl (tanben emplegat) * chaminon: viòl de pè * chamjar: cambiar * champanhon: campanhòl * chambe, charbe/cherbe/cherba, cambi, canabau, chanebe, chandre, chandra f. : cambe, carbe * chamarat m. : estatge superiòr, dins unq fenèira, amb claravia ont se fasiá secar la palma e lo fen * chambon: cambajon * chamèis: suja * champeirar: seguir, caminar sus la traça de qualqu'un * chanau f. : fr. cheneau, gotièra de zinc au bòrd del teit (mas: 'canal' m. fossat d'escolament) * chancèl: ataüt * chandela, chandeala: chandela; gratacèl * changre: cancre * chanit, -ida: fr. moisi; sòl de mal trabalhar; acerb, aspre * chantel: cotèl * chantèl: tròç copat dins un gròs pan * chap-coissin: cabeç (fr. traversin) * chap-leit : fr. bois de lit * chapusar: fr. charpenter, débiter le bois à la hache * charba: ansa * chardas (las '') : velhadas durant las qualas se cardava * Charenda f.: Nadal m * charent, -a: que demanda un prètz tròp elevat * charga: carga (tanben emplegat) * chargar: cargar (tanben emplegat) * charrau: camin d'espleitacion * charreira, charrèira, carrieira: espaci entre doas bòrdas, mena de rua * charvalhar ([[Riòm]]) : fr. patouiller, manier salement, détériorer * chas: a cò de * chasau: maison arrueinada, fr. chaumière * chaschòu: crani, tèsta entièra * chasque inv. : cada * chassanh: garric * chasso (chasson ?) : roire * chastèlh (plur. chastèlhs/chastiaus) : castèl * chastra: buc, bornat * chatau: cabal * chat-foin: putòi, catpudre * chaubre, chaure: caber, cabir * chauchar: caucar. fr. presser, fouler * chauçada: barratge * chaucida, chaucit: cardon * chauçura (Bassa Auvernha): fr. chaussure * chaudre: caler (se ditz tanben); caber, cabir * chaul: caul, caulet. fr. chou * chaul-raba: fr. chou-rave * chaumesir: caumosir, mosir, fr. moisir * chaumesit, -ida: caumosit, mosit, fr. moisi, -e * chavacròs: fossaire, fr. fossoyeur * chavalh [chaba] : caval * chavanhòu, javanhòu: fr. hibou, chat-huant, grand duc ou petit duc * cheir, chèir, chier, cher : gròs rocàs; clapàs; endrech o país rocalhós, fr. éboulis, amoncellement de pierres * cheira: colada volcanica d'escòrias, fr. fr. coulée de roches * cheiron, cairon: petit molon de pèiras * cheiràs: clapàs, esp. colada volcanica d'escòrias, fr. coulée de roches * chèrchapaís: vagabond * chiar (per evolucion: chagar>chaiar>cheiar>chiar): cagar (tanben emplegat) * chibòta: cabana (de pèiras) * chibre: carbe, cambe * chin-tais: tais * chindra: címec, cinze, cinza * chuchutar: murmurar * chuta: chòta (ausèl) * ceal, ceau ([shaw] Mauriac, Sant Flor, Lo Puèi), cèu ([shèu] Salèrn), cièu franc. (Orlhac): cèl (forma que comença en Mende) * cinglar: foetar * cintura delh Bòn Dieu: arcolan, arcan (tanben emplegat). V. Arcan * cireir: cerièr * cist: cistre (pèira) * civèira: fr. brouette * clam (gardar '') : gardar son energia, gardar lo moral * clamion: apèl, aclamacion * clan: coratge; eslanç, vam. se donar clan * clanca: fr. commère * clancar: fr. commérer, de bavarder en toute occasion * clapeiràs: clapàs * clenchar (se): fr. se pencher * clergue: clergon clerjon. fr. enfant de coeur * clujada: teit de fen * coada, còada?: acès, cubèrt, angar fr. appentis. Fig. Se botar a la coada * coarro, coarre: proprietari, patron * coca: noga, notz; patata (Mauriac, Salèrn...) * cochara f. : culhièr m. * coche: pòrc * cocuda: fr. primevère * cocut: fr. jonquille * codèrc: terrenh comunal * coeire/còire: coire (vèrb); fr. marmite * cofal: cofat. fr. gifle * cogorla: fr. citrouille * coige m., coija? f. : jaciment (minièr) * coijar, coejar (se), s'anar coejar [kweydzà/kuetzà/kuedjà] : cochar (se), anar jaire * coita: fr. hâte f, presse f * còl [kwòl] : fr. cou * còle: col (de montanha) * colenha: conolha, filosa * coleira: còla; passatge estreit entre doas còlas * coljar (se), s'anar coljar. V. Coijar * colh: fr. cou * colièra: penda, còla * comador: angar, cubèrt * comencar: començar * companatge: lach, burre, formatge e tot produch lactic * compassar: despassar: * conòlhada: conolha * conflabueu: salamandra * congeira, conheira, congènha?: congèsta * conhar (ò): fr. pousser * conradelar? corrandelar?: córrer la campanha * cònse: fr. conseiller municipal. ''primier cònse'': fr. maire, ''ostau del cònse'': fr. mairie * consire [kushire] : crebador. fr. crève-coeur * cònte [kwònte]: conte * còntia: discussion, disputa * contiar : fr. se chamailler, se disputer, amicalement, se taquiner. * continent: immediatament * còntranòvie: fr. garçon d’honneur * convisar : discutir * còp [kòp/kòt] (plur. [kòts]) * còp d'alhís: fr. coup de feu, enthousiasme * corcheira, corsièra? : corsièra * cordelièra : còrda, cadena o boton per sonar lo monde a la porta * còrdre: amassar, reunir * còrdre (/se): tornar a l'ostal * corniòla: fr. gosier * corrau: fr. haras * corriada: fr. liseron * corsa: corsièra (tanben emplegat) * cossí [kesí/kosí]: coma (interr. e non interr.) * cortiau: carrièra bòrnia; cort (ensems dels enclauses orticòlas) * cos: agrafuèlh (tanben emplegat) * cossirar: sospirar * cossirós, -osa: inquiet, - a * costat (al " de) : a costat de * costat de neu: oèst * còtla: mongeta (verda) * còuclhe m. nogalh, clòsc (de fruch) * còure m. avelanièr * crebalhas f. pl. : fr. semailles (crebir = cubrir, cobrir) * crebir : cobrir, cubrir * cremason: brutladura * cremeson (aver de): aver enveja fòrça * creme m. : fr. crainte * crenhar: crénher * crespar: fr. crisser * crestar (se): dreçar (se) * crida (creda? [crida]): cicatriça * cròi: mauvàs, marrit * crossar/corsar: breçar (latin tardiu *crontiare) * crossarèla: breçairòla * crosset: breç * crèu: nogalh * cròç: breç * cròça: fr. béquille * cròmpa: crompa * cruesar (francisme?) : cavar o clavar (los dos emplegats) * crubir: fr. semer et herser * cruca: dessús de la testa, testa * cubèrt [tyubè]: teit * cubrir: cobrir; semenar * cuèire v: còire * cuèissa (far ") : faire place (sur un siège), se pousser un peu * cueu, cuu [tchoo] [kiw], cuòl: cul * cuja (en "): fr. a falta de; en luòc de * cujadièr: jucador, juquèir (planca suspenduda contra una paret) * cujar + infinitif: mancar de, aver mancat de (fr. faillir + inf.) * cujon: molon * culhir * cunh: recanton * cunhar: fr. fosir * curalhèir: pilòt de pèiras * cusina: cozina * cusinar: cozinar * cute, cut: grapald cantaire * dalainèir: prunièr * dalha f. : faux f. * damaisèla: libellula * danceis, dant-ci (marrida grafia?) : abans (oc. anc. anceis, del latin ante-ipsum) * daprès adv: après * darcar: Darcar lo barreirat: passar una frontièra, cambiar de situacion, cambiar de camp, eventualament trair. * daret: aret (tanben emplegat) * darna: fr. teigne (insècte) * darreir/darrier, darrèira adv. darrièr * darrèira, darreiriá, darrieria, dabòria: autom, tardor * darú, darut? (grafia??) : testut * dauna: cauna * daururas: joièls * davans, davant (que) : abans, avant * davant n. : faciada * davantièr: faudau, davantal * davisar: apercebre * dedalièira: fr. digitale (flor) * decebança: decepcion * defèci: vergonha * defròcas: vestits * degosina : fr. farce (blague) * deigalar: regalar * delh: del * dembe, dambe: ambe * demèg, demièg, demeig, demièi, f. dem(i)èia, dem(i)èja?, meija f. : mièg. A demèg, a demeig, a demièi, a demi(i)èia, a meijas: a mièjas, a meitat * dempeusnimens: pasmens, çaquedelai, çaquelà (tanben emplegats) * dengun: degun * dès, d'ès: v. Vès * desacatar: descobrir * desaprimatge: accion de manjar, far brostar la primièra èrba al primtemps * desaveni, desavénia ? - desavenhe, desavenha: desagradable, desplasent * desbrenar: levar lo bren, lo brutitge; desgatjar qualqu'un d'un marrit afar * descatar: descobrir * descompassar: despassar * descorniolar: fr. égosiller * descotir: se desbrolhar * desempuei: puèi * desfeci: desgost * desfiular: dessadolar * desfortuna: fr. malchance * desjunar [deyjunà] : dinnar * deslandar (se ~) : s'emancipar, sortir amb de dròllas * deslurat, -ada: fr. déniaisé(e), résolu(e) * desnut, -uda: nut, -uda * despachar (se) : afanar (s') * desparar (se) : se coitar, se brandar * despartir: partejar; dividir * despertin [desparti] : espertin * despiech (en '') siá... : maudich siá... * desrancar : arrancar, dostar quicòm en o topar * desrason: fr. sottise (qu'on fait) * desrochar, desroca: abatre, demolir * dessobre: dessús * dessotz: dejós * destrame, detrame ? fr. recapte, solharda, trastero (lieu, chambre où l'on dépose tous les objets qui ne font qu'embarrasser et encombrer les appartements, tels que les malles, les caisses, les meubles hors d'usage, etc) * destrech, destreit ("distrecht"): estrech, estreit * desvelhar (se) : revelhar (se) * deval(s) : devèrs lo(s) * devertir: divertir * desvuedoira [divedujro/devudajre/devedujro], esvoeidas f plur: debanadoira. fr. dévidoir * dià de dià! : diable! * dijuòus (Cantal): dijòus. Dijòus Folhat: Ascension * dimergue: dimenge * dimiá V. Demèg * dinc: dins (tanben emplegat) * dissandes (de */'die 'sambati/): dissabte (de */'die 'sabat-i/) * drulhier: rove * diumenja f., dimenche, dimergue : dimenge * doblar (se) : redreçar (se) * doblon: taure de dos ans * domaine: domèni * domde: domdat * domentre: dementre, mentre * dòna(-i) ! : fr. frappe ! * doncar: penecar (penechar) * dorna: ferrat de metalh * dos m., duas fr.: dos, doas * dostar: ostar, tirar * dòure (/se), aver mau : dòlre, aver mal * draulha: percha * dreçador: bufet (mòble) * dreciera, dreiceira: corsièra (corseira), acorchièra * dreit (alh '' de): fàcia (en '' de) * dreit adv. : plan, bèlcòp. ''dreit content'' : encantat * drinlha: druèlha, aliga. fr. alise * drolhat: trempe * drulhièr: fr. alisier * duc m, dugo m: chòt (grand hibou) * duganèla: fr. chat-huant, grand duc ou petit duc * durbir: dobrir * èga: cavalla * eicalassi: regalèssia * einuege: enutjat * eiressil: api * eissagar: fr. lessiver * eissag, eissai: assag (tanben emplegat) * eissaiar: assajar, ensajar * eissit: moment qu’un païsan boriaire quita sa bòria a la fin de la logada * eissiga: estimar lo chatau viu e mòrt, establir l’estat dels luòcs fach per un boriaire que part, o per lo que dintra * eissolelhar (s'): fr. suer sous le soleil, se bronzer au soleil, prendre un coup de soleil * eissuar, eissunhar: eissugar * eissublar: doblidar (tanben emplegat) * elh: en lo * e(s?)lienar: fr. glisser (gasc. eslencar. cat. esllenegar) * els: en los * el/ela: el. V. G-el * emanha: avellana V. aulan(h)a * embaiard: civièra per desplaçar lo pòrc mòrt * embeurar [embiwrà] : puslèu per un terrenh. V. Ongir * emboconar, embocanar: pudir * embofat, embufat: un pauc excitat o empebrinat * embonhilh [ambunhi] : embonilh * embrenar (/s'): encombrar, embarrassar, emmerdar (/s'); fig. embarrassar (/s') * embrolh: fr. embrouille; imbroglio * empaitar: empachar (tanben emplegat) * empatolhar (s'): fr. s'embabioler * empatinar, empatenar? : apressar * enançament: progression * enançar: fr. prôner * ençai (d'avora/d'aquesta ora '') : d'ara enlai * enchiprar (s') : s'empebrinar * enchiprós -osa: querellaire * enclausa: resclausa (d'aiga) * enclum: enclutge * encre,-a: nerviós, - osa * encrechar (grafia??) : estacar d'animals dins l'establa amb una forca de dents viradas * endarrier (Velai) : autom * endejunar: desdejunar * endeluòc [endelio], endiluòc: enluòc * endular: fr. hurler * endurar: suportar * endurmir: endormir * enfenar?? [infinà]: enfectar, envasir. fr. infecter, envahir * enfiular (s'): se pintar, s'embriagar * enfle, a: enflat, -ada * enfonilh, enfonhilh, embossaire ??/embochaire ?? [embusajre], embotador : embut * engaunhar: fr. tourner en dérision * enginar: preparar * engraissada: pan burrat * engravadissa: avortament epizootic (vachas) * engravissa: escaravissa * engrisòla: fr. lézard gris * enguetar: agachar (tanben emplegat) * enlai (d'ara " : d'ara en davant) * ennairar (s') : s'elevar * ènna (Orlhagués): èdra (gallés 'èdenno') * ennarts : fr. échafaudages * ennejar: negar * enojar, enòujar, enhorar [inhura], enueiar : fr. ennuyer * enquesiam (mai) : en quicòm/endacòm (mai) (tanben emplegat) * enrufar (s'): s'irritar * ensalada: fr. salade * ensenhaire, a: ensenhant * entau: atal * entautar (s'): enfangar (s') * entèir: entièr, sancièr. Per l’enteir: entièrament * enténher: pas poder s'enténher de: pas poder s'empachar, se retenir de * enterralhar: fr. butter (per. ex. les pommes de terre) * entitainar, entetinar: obsedir * entremèi: entremièg * entreprés (demorar): demorar sens res far a se pausar de questions * entretendre: entreténer * entrò a: fins a, dusca a * envertolhar: recurbir, entornar, enrotlar, envolopar * èrba nèira o nègra: planta medicinala que servís a garir las cremadas * ès: v. Vès * esbaujas: bofet de farga * esborfit: amolit, fr. ramolli * esbrajas: pantalon * escabiosa: fr. scabieuse (flor) * escaluchar (grafia??) : descassonar (amb lo bigòs) * escainar, escaisnar: sobrenommar * escantir * escargòu: cagaròl, cagaraula * escartar (la farda) : estendre los vestements * escarteirar: fr. écarteler * escatrar: galaupar * escaufar (s'): fr. réchauffer * escavartar v. esparpalhar, micalhar; s'escavartar: s'escartae, s'aluenhar * eschalatges? eschaladiers? : degràs d'un escalier * eschampelar: esparpalhar * eschamplai/eschamplat? (èsser ") : fr. ailleurs, un peu paumé, bizarre * eschandre v. rescalfar * eschantir: escantir (tanben emplegat) * escharpilhar: fr. effilocher, carder * escharvalhar: fr. abimer * eschaucir: causir * eschaudre: fr. sevrer; détourner (l'eau d'un moulin) * eschavanelh: v. chavanhòu * eschilla: esquilla (fr. sonnailles) * esclairon: aparicion luminosa e imprecisa qu'espauruga * esclaraire: fr. éclaireur * escofiar: aucir en donant un còp a la tèsta * escofina: fr. scie égoïne * escoga: escoba * escolèir: regent, mèstre d'escòla * escorcir: acortar (far plus cort) * escorgar: escorjar * escòt: fr. brin (p. ex. de genêt) * escoutar: escotar (e 'ausir' en nombroses parlars) * escrancar: crebar, agotar fisicament * escuròu: esquiròl * esfolerat: enrabiat * esfòrç de temps: auratge * esgiau: esglai * esglage, englage: esglai, esfrai * esfurinat: fr. effarouché * esglaiar: esglasiar * eslaiat: fatigat * esliauç: eslhauç * esliuç, esliuça: eslhauç * esliucejar: far d'eslhauces * eslonjar: alongar * esluenhar: alonhar * esluiç: eslhauc * esluicida: eslhauçada * esmaiar: inquietar, estonar * espantar: estonar. fr. étonner * esparnida: eslhauç * esparnir: esliuçar * esparrabingar (s'): fr. se déhancher en marchant * espatlar: demolir, desmantelar * espauresit (Nòrd d'Auvèrnhe), espauresat (Varena de la Dòra) : paurugat (Sud d'Auvèrnhe) * espeçar: trincar * espeitar [espiytà] : esperar (atendre) * espelhar: estrifar fr. déchirer * espepidar: espepissar, agachar quicòm amb atencion * espernhada: eslhauçada * espertin, despertin: collacion del miègjorn, e per extension del tantòst * espertinar/s'espertinar: dejunar, far collacion * espetament (volcanica) : erupcion (volcanica) * espiauna: espingla * espicea: fr. épicéa * espingar: saltar, gambadar * espiujar: fr. éplucher * espochingar: espochigar, espotir / esclafar * espòr: clauson * espulhar: espolhar, espesolhar * esquitlhar: lisar * essira: nèu; vent NO d'ivèrn portaire de nèu (dins las regions que dison "la nèu" lo vèrbe 'essirar' tracha del vent, dins la region que ditz "la neja" es la quita nèu e s'i ditz "la sira", emai s'es una nevada calma) * essirar: nevar; far de vent NO d'ivèrn * estabosir: embalausir, esbleugir, emberlugar, esberlugar, fr. éblouir, étonner, surprendre * estadís: fr. rassis * estafeta: fr. éclaireur * estalambor: baston de boièr * estam, estain: estanh (metal) * estament: situacion * estampa: tampa (fr. vanne de l'étang) * estampanit, ida: estabosit, espantat * estau: maison (mas en auvernhat septentional: sala granda mal tenguda, cafarnaom) * estauja: estauvi * estausin: avant-teit, bordura del teit, esgot del teit * estavanir (s') : fr. s'évanouir * esteala, estièl, estèla: estela * estendilhièr: fr. goutte d'un bord de toit sans chéneaux, point de chute de l'eau d'un toit * esterlusir, esturlesir * estisoira(s) : cisèus * estolha: estobla, fr. chaume * estornir, estronir: esternudar * estrada: rota granda * estranglachin: fr. noeud coulant * estranhe: estranh * èstre: balcon, bescaume * estrebons: fr. soudaines rafales de vent glacé * estrelhar (se faire): infligir una correccion, fr. dérouiller * estruge m. : ortiga, estrigol * (es?)trumèl: cavilha (dels umans) * eu: el * esvetlar [esvenlar] (s'): s'ajaçar, s'espatar * esvoeidas f plur: debanadoira. fr. dévidoir * fableta: fr. comptine * fachineira, fada : bruèissa * fadard [fadar], fadarda/fadassa? : fat, nesci * faina: fagina; fr. faine * faja: fr. faine * fajòla: faiòl * faler: caler * faganàs: pudor f. (marrida olor) * farinada: matafam fr. espèce de galette frite au beurre ou à l'huile, que l'on fait dans le ménage * fargeira, faugeira? : falguièra * farina (far) : esmenudar * fauc [fuòc] : fau (vèrbe Faire) * fauda: rauba, farda * faudau [fujau] : davantau * fava: fr. haricot * fedon: fr. poulin * feneirar: fr. faire les foins * ferrat: ferrat de metalh * fèstre: fr. faite * feure, fiaure: febre * feureir, fiaureir: febrièr * fiardar: anar regde * ficre! eufem. fotre * fieirau: fieiral * figòt (fuegòt): fogal, fogèir * filhat, ada, filhastre, - a? : gendre, nòra (tanben emplegat) * filheta muda: eco, resson * fiolant (fiulant?) : fr. ivrogne * flajolet: fr. flageolet (instrument de musica) * flaunha: fr. rhume de cerveau * Flors (Las): Las Cendras * florejar: fr. froler, effleurer * flusta: paur, fr. frousse * flustós: pauruc * foaire, foaissar: foire, fòser, trabalhar la vinha amb lo feçon (fr. binette) * foèit: pilòt, pila, fr. tas * fogeir: foguièr * fojaçon: fogaça; espècia de pastisseria d'ordinari forma d'X, facha de farina, d'uòus, de sal e de laitatge * fojada: fr. feu de broussailles * fòlh: fòl, enrabiat * folhar: fr. reverdir * fònt: font * foquet: banqueta * forest (arcaïsme): bòsc * foreston: gàrdia, agent forestal * formatge [furmadze] * fornelar: far una tempesta de nèu * fòrre [fuòjre] : fr. paillasse * fotimassar: fr. taquiner, tracasser, ravauder * fotrau: fr. imbécile * fraire d'un latz: mièg fraire * frau: fr. terre inculte, lande, mauvaise terre * fraulaud: inútil, bon a non-res * gasperon: formatge de cabra redond, aromatizat amb alh e confeccionat amb la gaspa recuperada dins la burrèira aprèp la fabricacion del burre; se menjariá fresc) * fraunhós: fr. barbouillé * freid: freg * fresa: fr. framboise * freschum: carn (fresca) * fresilhar: fr. chifonner * fretas: fr. sabots de frein sur une charrette, dits aussi 'la mecanica' * froment: fr. blé * frostir: * frostit: * fum: perfum, fumet, atmosfèra * fums: fr. brouillard * fumareir, fomarèir: femièr * fumeira: fum * funhetar: furgar, fr. furetar * fuòc [fiot/fiot] * furmic: formiga * fustarèl: canoa, batelet emplegat sus l'Aleir * gabion: vagonet de mina * gag [gat] : fr. geai * gala(m)pian, -ana: fr. gamin, -ine, garnement * galar (se) : amusar (s') * galatge, galatjon: joguèt * galòia f: fr. imbécile * gampa: pej. garça, gobèla * gandir (se): marchar cap a quicòm * ganta: narcís blanc * gantèira: senda, camin * gaspa: fr. babeurre * garba, gèrba: fr. gerbe * garbèira: fr. meule de paille * gardejar v. mirar * gargès: imbecil * garla, jarla: fr. grand vase pour le lait * ga(r)landatge, garandage ft. cloison, ordinairement en briques, au moyen de laquelle on sépare les différentes pièces ou chambres d'un appartement * garlon, jarlon: ferrat de fusta per móuser * garnassa: la òc plantat de resinoses * garra: gauta; anca, gauta del cul * garre, garri: mascle ardent; gat (nom afectiu) (tanben 'garri' es lo rat) * garron: gat (nom afectiu) * gasar: caminar en s'enfonzant dins l'aigua, la nèu, la fanga... * gasta??, gaste?? : pese * gat (prononciacion de 'gag') : fr. geai * gata: mongeta vèrda; fr. gousse des légumes; pois * gatges: mòbles, vaissèls (fr. vaisseaux) * gaudòt: fr. petit malin. escais de las gents d'Orlhac * gaudre m.: torrent * gauma, gome: fr. goître * gaunha: gauta; per ext. boca; cara * gavinet: cotèlh * gavo: cròs, gaste, en parlant d'un fruch, principalament per las castanhas * g-el, -a (plur. g-elses, -as, g-eusses, -as, i-eusses, -as) [ge' se/ge' si/ge 'shi/i' she?/jë' ses?jew' ses?] : el, -a; els, -elas. fr. lui, elle; eux, elles * gelibre: gibre * gema [gema/gima] : escuma; crema (en particular del lach) * gendarma (gendarmE?): areng secat * genest: genesta * gente, gèntie: polit. franc gèntie, dreit polit: tras que polit * gèrba, garba: fr. gerbe * gemorejada (DJIMOUREDSADA): fr. giboulée * gemorejar (DJIMOUREDSAR): fr. faire des giboulées * getar: alargar (lo bestial) * giaunada: gemiment, planh * ginèst, genest: ginèsta * gibar: far una bòssa * giraudet: fr. casaque de toile (des bourgeois) * gironda: ironda * girveir: genièr * gitar: fr. neiger dru * glèisia: glèisa. fr. église * glissar: fr. glisser * glorieta: gloriette, petite chambre, fournil * gobèla: pej. garça * gojard : fr. goujat, aide-maçon et le manœuvre en général * gola fr. gorge resserrée entre des montagne * golada: ribòta (s'i emplèga tanben) * golhòt: fr. goujon * gonfle, a: enflat, -ada * gòça (gòrça?) : fr. haie arborée * gògas: bocins de bodin cuèchs amb la graissa * goja: cogorla (tanben emplegat) * gorba f. : rengada de fen * gorbar: far una renguuèra de fen; amassar, reunir * gost de la viòrna: curiositat * gota: rivatèl * gòrdia: vigor * gorgolhon: fr. têtard * gorgon: gorgolhon, cavanilha, cusson (tanben emplegat) * gòrgue: tuf (puzzolana) * gòrja: boca * gorjada: tanben 'menjadeta frugala' * gornilha: granhòta, granhola * gorrièra: eleganta * gorrin: vaquièr; camisòt * gostar: dinnar * gòt a gòt (anar ") : gota a gota, degotar * graissa doça: sagin * gralh: còrb * gran [gro] adv. : brica, ges (tanben emplegat) * grana, grona: rasim * granauda: granhòta, graolha * grangèir: estatjant en afermatge que cultiva la tèrra per un proprietari * granolha: granhòta, graolha * grapald: grapaud * grapats : pèiras e bordilhas que demòran après un trabalh de construccion, de demoliment * grapiunar: gratar, folhar * graumilhar (se) : se trigossar, arpatejar, se remudar coma se quicòm vos prusia * graupir: sasir * gravena: sabla, grava * grèu, -èva: lourd; grave * greule, griole: rat campanhòl * grevança: regret * grevar: regretar. Me'n grèva: regreti * grilhada: patatas sautadas dins la padèla amb la graissa * grinhòrla: ?? * grinzeleir: fr. groseillier * grolhon: pòrc (pichon) * gromel: fr. écheveau * gronzeleir: groseiller? * grovar: covar * guel, -a, guelses/i-eusses, -as. V. G-el * guenchir, guinchir ? fr. détourner, incliner, pencher, aller de côté, esquiver, se détourner * guechit: fatigat * guenilhas: sòrtas de bunhas del costat de Tièrn * guèrlhe, guèrli: fr. qui louche * guièra: vaissa (tanben emplegat) * guinhar: mostrar del det * gulha : fr. mur pignon * gusa: fr. buse; anc. busac, busal, busau * hala, ala (l'ala) : halle; hangar * iable: diable (diablei a Riom) * iera: ièra, èdra. fr. lierre * ivern: nèu * ivernar: nevar * jabiòla: gàbia per los poletons * jaca: vèsta * jadeu: fr. jatte, vaisseau rond et sans anses? * jagossar : fr. peiner, avoir du mal. * jai: gai (auseu) * jaire: s'anar j. * jalhon: polet * jamba: camba (tanben emplegat) * jambilhon: gambajon * jambre: v. Chambre * japar: fr. jaser, faire des commérages * japaire, japaira: commère * jaquí: vejaquí (tanben emplegat) * jardinatge: ortalha (legums produsits a l'òrt) * jarric: rove * jaspi: fr. aspic * jau/jalh, jalhard: gal * javanhòu: chòt * javílha: cavilha; fr. cheville. ''javilha folada'' : entorse à la cheville * joana: jonquille * joièl: fr. bijou * joielier: fr. bijoutier * jòine [juòjne], joine : jove * joncha: fr. andain * jonh? jont? : jo de buòus * jonht: jonch * jontura: bestials de laurar * jornada (sègre sas ~) : trabalhar a la jornada coma obrèir agricòla * jòune, a, jòine, a: joine, a, jove, a (los tres s'i dison) * jòus: v. Dijuòus * junc: jonc * junhant, a: prèp, a, limitròf, a * juòc [gio] : jòc * jurar: rembolar * lai: i (locatiu) * lai: fr. souci * laiat: fatigat * laïns, lais adj ailà, alai * laissa: alluvions * laissar: vuejar * landaud: bestiasson, sustot lo peressós * lanhar (se): aver de lagui, se demandar se qualqu'un va plan o non * lat de l'entrant: oèst * latz de levant: èst * lauras f. pl. : labras, pòts, bregas * lavanhar: fr. flatter, cajòler, caresser * lechon : gormand (gromand s'i emplega tanben) * Lèir: Leir, Léger, fr. Loire * leja: fr. luja * l-èsser: èsser * levada: regòla dins un prat que reculhís las aigas que rajòlan. De levada: fr. d'emblée * levita: vèsta. fr. lévite * li: i (locatiu) * liada: meitat de jorn. La liada delh matin (=lo matin), la darrèira liada (=après-miegjorn) * lianh: aval. fr là-bas * liauç: lhauç * limon: fr. madrier * lisèrt, lusèrt: lusèrp * lissar: fr. glisser * lista: fr. Bande de terre; champ plus long que large (del latin lista, bordura) * liuç: lhauç * liuçjada ([lustsada] grafia?) : eslhauç * liuçjar ([lustsa] grafia?) : far d'eslhauces * liurar: voidar * loca: groselhièr (tanben emplegat) * loda: fang * lòng, lònja: long, longa, lòng, lònga * lònh: luènh (tanben emplegat), luònh * lòssa: cace * luenta (la) : lo lonhdan * lum: calelh d'òli de quatre o cinc becs * lunar: far de luna * luneira: clar de luna * luns: diluns * lura f. : animal gròs; fug-l'òbra, coard, paucval * lusèrt, lisèrt: lusèrp * madament : parièrament * madèble: malaudiu * madiera : brancas de sause * madorne adj. : afligit * Magalona: Vènus, estel del pastre * mèstre [méstre] : mèstre (forma mai emplegada) * maestre [maytre] [muytre] : mèstre * mai: tanben * mag, maid, mast: mastra, maestra, mats, mèid, mèi, mei. fr. pétrin * mai, malh: pibol * mainatja-te!, mainatjatz-vos! : Tenètz-vos fièrs (formula d'adieu) * maite. tantes maites: tants d'autres * maitot/mai: tanben (s'i ditz tanben) * majofa : majossa * majofla: majossa, majofa * maganhós : malautiu, que sembla pas en bona santat * malha fr. meule; tas de gerbes dans une grange * maluç m. : amaluc * mama f. : mamà * mambor: dificultat, charivari, bruch * mance, -ça: esquèrra * mançard: esquerròt * mandurar: macerar * manhar: dominar, batre * marbiocha/merbiucha (grafia mai etimogica) (etim. bas lat. *minimicula) : drolleta * mardet [mortchí] : boc * màrfie: fr. transi, engourdi * margarida: coccinella * margolhar: fr. patauger, manier salement, barboter * marguilhièr: fr. bedeau * marmelaud: manouche, nomade, gitan * marre o marra? : bruch * marronar : rondinar, romegar * marts: dimarts * mas: sonque, solament * masada, maseda, masela, masel, masa, mase?, maeda [moeda] : formiga * masada: fr. hameau * masca: bruèissa * mascharar: mascarar, morralhar. fr. barbouiller, noircir, charbonner * maschurar: fr. barbouiller, noircir, charbonner * maseda: formiga (tanben emplegat) * massança: colleccion * 'massar: fr. prendre; ramasser; se refugiar * masuc: fr. buron * maton: fr. tourteau (producte de sarratge de las prèissas) * maussa: majofa, fraga * mauvàs, -asa: malvat, -ada * me (ex: per me) pron. ieu * meal: mèl * mècres: dimècres * mèdia: fr. sieste. V. Mèidia * medrar ?? V. Meire * meg, meja : mièg, mèja * mei: amb * mèi, f. mèja/mèija/mèia, demièi, f., dem(i)èia, dem(i)èja? : mièg, mèi (tanben emplegat) * mèidia f., mèdia, meijorn: miègjorn * meig, meija : mièg, mèja * meijornar: espartin * mèinuèit: mièjanuèit * meire/medre: meissonar * meiriar (se) : mudar d'ostal (del latin 'migrare') * melh: milh (fr. millet) * 'melh: al, amb lo * mèlh(s): mièlhs * mesnimens ?? : pasmens (tanben emplegat) * mentre adv. : durant * meola [m(i)ewla] [miaula]: mesolha, modela, mica (de pan) * mèque: fig mocat. fr. penaud * merende: repais dels trabalhadors que se manja al mitan de la matinada, vèrs dètz oras, e al mitan de la vesprada cap a quatre oras * mèrgue: gaspa (tanben emplegat), lachada, laiton * meritar: Acò li merita ben: merita ben acò * mès adv: mas * meschaent, a: dolent, a * mesenga: fr. mésange * mesir, mosir : fr. moisir * mèsma: meteis, -sa * mesnimens: pasmens, totun * messatge: vailet, servicial * miá: amiga (sentimental) * mialaud, mialon? : fr. mialan, milan * micha: pan blanc * mielhs (de) de mai plus, de plus, en otra * milhard: claufotís de ceriesas * mimí/niní: nenon * minaire: menairon * minauna: gaton, caton * mineira: mina, mena * minjar: manjar * minon: gat * minòt: gat * mioleira: basalt * mirgalhat : fr. de plusieurs couleurs * mis, blat d'Espanha: blat de las Índias * mission: tot far mission de: tot en fasent semblant de * mitanièr, a: capmasièr, a * mitat: meitat * moinant: donat que, estant que. fr. attendu que, étant donné que * mòl [mwa]: mica (de pan) * mola, moleta: flasca, flascon * molet: molin (tanben emplegat) * molha: fr. endreit tranquil d'una ribièra; luòc ont l'aiga cola tan discretament que pareis dormenta. * molhard: fr. sorsa d'aiga viva que nais dins los pasquièrs de las montanhas nautas. * momonejar: fr. marronner; murmurer * monalha: fr. marmaille * mòna: monina, monard * monèira: fr. hanneton * monilh: nombril * morralhar (se): se barbolhar (p. ex. la cara de manjar) ; se cobrir (lo cèl) * morralhar (se): lord, barbolhat; ebri * morla: socha (tanben) * moschaud: tavan * moschon: mostic; moscard * mosseiron: campairòl * mosteau m., mosteala: mostela * mostièr : monastèri * mot, mota: sens còrnas (animal) * mota: pelena, gason, pelosa * mòuser: fr. traire * mouton: moton * móuser: mólzer * muaa: auratge, avèrsa (evolucion de 'mudada') * muralha: mur * Nadau f: Nadal m * nanai: fr. néné * narisa, narina: narion * narma adv cap * narsa: sanha perilhosa (tanben emplegat) * nau: nòu (tanben emplegat) * naular: navigar * nautenc: fr. hautain * neaula, niola [niwva, niwga] : nèbla (fr. brouillard) * neaulós: nivolós * nèça f. : neboda * nèbla f. : fr. brouillard; brume * neija, neja: nèu * nèir(e), a/nièr, a: negre, a * nèci, nèsci ?? , -a [nèjsi] * nevier: fr. névé m * niarma, niun: degun * nibol : nivol (tanben emplegat?) * n(i)eus: quitament, e mai. Se le veguessiatz nieus: lors même que vous le verriez * nieus-ben (pron. niuben) : fr. mêmement * niula: nivol * no: nos. fr. noeud * noche: grosilhièr * nogièir: noguièr * noirin?? (fr. nourrain) * nojalh: nogalh * nòn [non] : non * nomar: apelar, sonar qualqu'un * nosilha: avelanièr * notza: notz, noga * nov'oras (las '') : desjunar tradicional del matin * nu: nud * nuech, nuèch [nuet/niut/në], nueit [nej/neit??] : nuèch, nuèit * nuòu, -òva: nòu, -òva * òc-ben [a be/o pe] : òc, reforçat * òc-plan [a plo/o plo] : òc, reforçat * òcha: rendètz-vos, ocasion, escasença * ocha: tèrra arabla; cap o chap (d'un baston) * oire: odre * òla f. : òli m. * oleta: fr. petite cruche * olha: oelha * omplidar: oblidar * ónger: assasonar * ongir: imbiber (vêtement ou une chose). V. embeure * òra (parlars del Santflorenc): ora * orange, oranja: irange * orba lutz (a l') : al crepuscul (lusor del matin o del ser) ; orizont (a l') * orcèl: fr. pis * òrdi, blat d'òrdi: òrdi (cultivat) * orfaneau [arfaniaw] : orfanèl * òrgi, òrge: òrdi (salvatge, 'hordeum sativum') * òrt de sopar: fr. potager * òs: nogalh o clòsc d'un fruch * òscha: rescontre, rendetz-vos, ocasion. mancar l'òscha: fr. rater le coche * pacand (pej.) : qu'es pas plan ensenhat, qu'a pas vista que sa campanha, fr. paisan, rustre . * pacha: gauta; gauta del cul * pachard: pardal (fr. moineau) * pachat: patatas cuèchas adobadas amb vinagre e saladas * padèla: padena * padelh: pade, granda cassairòla de còure, padelon * paga: agaça * paia: paga (tanben emplegat) * pairau, poirau: pairòl * paiun [payun/payün] adv: cap * palhanchar: fr. rempailler * palhàs, palhassa: palhissa, palhisson (mòtle on se fa coire lo pan e las tortadas) * panlada [patnada] : galeta de patatas raspadas e d'uòus batuts, passada a la padèla * palòt: bola de nèu * pam: costat * pamola, paumola: palmola (hordeum disticum) * pana f. : fr. tache de rousseu * panar: eissugar ([[Velai]]) ; raubar * panièr (far ") : fr. rompre son contrat sans préavis, retoumer chez soi avant l'heure convenue * panós: qui a des taches de rousseur * panta : plasentaria, blaga, mistificacion. * paora: paur (tanben emplegat) * papach-ros [pApa-ros] : pit-rog * papas: fr. bouillie * paraplur [paraple] : paracasuda * parelh: coble (de personas) * parentelha: parentat * parier: unifòrme (tanben emplegat) * parjada: tropèl * parlicada: discors * parpalhòla: galineta, coccinella * parpalhon: vagina * parpand: charraire. fr. bavard * parròpia/parròfia: parròquia. fr. paroisse * partre: partir * parvision: provision * pas: còl (geografia) * passa: còl (geografia) * passa-fin : tras que fin, tras qu'adreit * passar per malhas : se far pas remarcar * pastanada, pastanaia/pastenaia, pastanalha: carròta * pastrussa: pastorèla * pasturar (?), apasturar: paître, faire paître * pasturau: pasquièr?. fr. pâturage ? * patai(s): patés. fr. patois * patana: varietat de patata pels pòrcs * patiàs: patatas cuèchas a la cocòta amb de trocets de lard e sovent esclafadas * patifaci : fr. tracas et mouvement que se donnent les femmes auprès des accouchées * patirança: dificultat * patolhar: fr. patauger; manier salement * pau: fr. poinçon * pauchar: esclafar * pauva(r): pausa(r) (tanben emplegat); repaus(ar) * pavor: paor (tanben emplegat) * pebrada: farigola * pechier, bichier: fr. cruche * pèira de sucre: fr. morceau de sucre * peirada: colada volcanica d'escòrias, fr. coulée de roches * peiralhier: minaire de carbon * pèiranèira: v. mioleira * peireir: peirièra * peireira: potz de mina * peireiron: minaire * pèis: fr. pis * pelandràs, -assa: persona giganta * pelaud: paisan, òme pesuc d'esperit e de còs, maladrech o bèl e galhard * pelauda: femna bèla e galharda * pelh: pel (per+lo) * pelha: per las pelhas: fr. dans les draps, au lit * pelharòt (a) : sus l'esquina * pelhisa: v. Clujada * pelhon: chiffon, bout de tissu * penable: fr. pénible * pendèir: penda (tanben emplegat) * pendents m. pl: fr. boucles d'oreilles * pendre v. : penjar * penna: genest, ginèsta (tanben emplegats) * pennar: s'aparar a cops de pè * pensar: sonhar, donar manjar al bestial * pentiment: colpabilitat * perat adv. : completament. pas perat : pas brica * pereir: perièr * permenar, espermenar (se) : passejar (se) * persèc, persège, persèja, pèrsia: persèga * persugèir: perseguièr * pesason: fondacion * peschador, -oira: vivièr * peson: fr. piéton, pion (échecs); anc. fantassin * petaçar (se) : fig. fr. (se) réconcilier * petaçatge: fig. fr. réconciliation * petadoira: fr. pétoire; moto que fa de bruch * petaraba: fr. pétoire * petarda: fusilh * petarela: fr. arbousier * petarèlh: petaron (ciclomotor) * petaret: fr. silène enflé, carnillet; petaire (que peta sovent) * pete: embriac * peteròla: veissiga * petiòt: pichòt, pichon, petit * petòra: embriac * piada: fr. empreinte de pas. causir la piada: caminar amb precaucion * pial: pel * piasons f. pl. : fondacions (d'un bastiment) * piauça: pic (otís) * pibla f., pibola, pibona: pibol (tanben emplegat) (pibol: fr. peuplier noir) * pica delh jorn: auba * piei adv: piri * pingar, (a)pincar: plantar, dreçar * picgralh [pingralh] : picòt, picvèrd * pinambor: topinambor * pissau: cascada * pinhàs: fr. grappe * pinhar, plinhar: fr. mettre en pignons ou 'plonjons' * pitre-roge: v. papach-ros * plaçar: adesar, rengar * planc: fr. plancher * planesa: platèu de ròca volcanica * planhir, planger (plànger?), plangir: plànher; racar, regretar * plaseir: plaser * plond: prigond * plonjon/planjon (planchon??) : fr. meule de gerbes, pignon * plòva: pluèja * plueia, pluèia, plueja [ploedso] (Murat, Sant Flor, Chaldasaigas) : pluèja * plueure: plòure (tanben emplegat). Plueu a plastre/còrda : plòu a coa d'ase * poder m. (a Vinzèla) : orguèlh * podre, poire: poder (emplegat en una partida del Puei de Doma) * point, -a, pont, -a : ponch(-a), punt(-a) * pòla: pola * polai, polau: nogalh * polalha: fr. volaille * pom, pòm m. [pwon] : poma * pomat: citre * pòmpa, pompa: tarta (de pomas o de trifolas); fr. béret * pompir: marcar lo pas, fretar los pès sul palhasson * pompira: patana * pompon: fr. gâteau * ponar: fr. bouder * poncon: tonèl * ponhança: estrés * ponhar: estressar * ponhós: estressant * ponht(-a): ponch(-a), punt(-a) * pònt: pont * pòrc d'Índia: pòrc marin * pòrc fresc: lard * pòrge: tanben fr. 'parvis de l'église' * porra de París: fr. cive d'Angleterre * porrat, pòrri, porrada: pòrre * porreta: ceboleta * portalon: fr. loquet * posin: poleton * postiau [puesiaw]: fr. échalas * potaròl : campanhòl * poton, potona: dorga, pechier, fr. cruche * potona: bèc de la dorga o del pechier. Beure a la potona: beure a la dorga * pòus f. pl. : fr. balles de céréales; poussière. * poumon: paumon (tanben emplegat) * prangièira, prangeira, pranhièira, pranièira: après-mèidia * practica (de la) : per lo taure, taurir (montar la vaca) * prèiche: presic * prestir : fr. pétrir * promeir, pormèir, promièr: primièr. botar lo charri promièr: faire Paques avant les Rameaux * prossegier, pressegier ??: perseguièr * prun: prunièr * prus (aver de ") : aver d'apetit * pudina: pudesina * pueg [puet/put/puë], puei/puèi: puèg, puèi * pueissas adv. [pësa] : puèi * putafinar: eliminar pauc cha pauc * quan, -a, quanh, -nha: quin, -a * quantben: quant * quarteir (a " de): còsta de, prèp de * quatre (/oras) (las '') : gostar (tanben emplegat) * quatrejar: galopar * quauchaus: quicòm * quaucòm: quicòm (tanben s'emplega) * quena: fr. guibolle (camba) * queicòm/quelhcòm?: quicòm * quesar (se) : se calar, se taisar (tanben emplegats) * quialar, quilar: cridar d'una veu aguda * quilhar: fr. glisser * quinçon: pinçon * quinlaire: ?? * quitram : godron * raba, rabeta: fr. rave * raba-chaul: fr. chou-rave * rabanat : fr. rassasié * rabir (pas '') : sofrir tròp per conservar la paciéncia * rabusar: fr. radoter * racina: carròta * racinar: recular * radiç, rafe: rave * rafanèl: fr. raumàs (tanben emplegat) * rafar las ussas: fr. froncer les sourcils * raian: corrent d'un ribièra * rainaud, rainalha f. : mandra * ram: avèrsa vigorosa * rama: fr. fane; fusta/lenha menuda, brancam * ramada: avèrsa vigorosa * ramassar (se '): rentrar a l'ostal * rampalm: bois * rampanha: epidèmia * rampon, respon? [ris pu] : bois * rana: granolha vèrda * ranc: ròc * randa, rasa (a ") de adv. : rasís * randurar: batre la campanha, flanar * ranvèrs: penda al nòrd * rapar : atrapar (p. ex. una malautia), seguir * rapaton: diable * rapitar: s'agripar * rasa: gandòla, regòla. fr. rigole (dans les prés) * rasa (a ") de adv. : rasís * rasàs: precipici * rastèl (de '') : per l'esquina (caire ''). rastèl de l'esquina: colomna vertebrala * ratavolaja, ratavolaia: ratapenada (tanben emplegat. E tanben: rata-panada, rata-panata, rata-papanada, rata-paparada, rata-papinada, rata-parpanada, rata-parparata, rata-parpelhada, rata-parpenada, rata-pempenhada, rata-pempinhada, rata-pinhada, rata-penaa, rata-penà, rata-penarda, rata-penauda, rata-perpenada, rata-liada, rata-volada, rata-volusa, grifuda, artiaulada) * raufelós, -osa: que rauqueja * recenar: recular * reclaure: dintrar las bèstias * recoquet: caganís, enfant vengut long temps aprés los autres * recurar: recoltar lo mèl * redebelet: bisaujòl; ancestre. V. Reirdebelet * rega: gandòla * rega, reja, reia: fr. sillon. Sautar la reia: fr. dérailler * regde: corrent d'un ribièra * regi??, regit ?? : organizat * reibelet: fr. roitelet * rèi-bernat: fr. roitelet * rèi-petit: fr. roitelet * reinatge: fèsta patronala (oèst de la [[Nauta Lèira]], vòga o vòta dins l’èst del departament) * reirdebelet: bisaujòl; ancestre. V. Redebelet * reire: rire * rembaumar: sentir bon * remolada: maionesa * remudar: remenar * ren, ranh: renhon * repatiar (repastiar?): assadolar, assaciar * repotet: garron (fr. jambonneau) * requèsta / requista (aver ") : èsser recercat, reputat * resselha, ressegum: fr. sciure * restoble: estobla, fr. chaume * reta: carrieron en fòrta penda * retard: èsser de retard: èsser en retard, aver de retard * retrassar : recaptar, fr. ranger * reveire (a) : reveire (al "). fr. au revoir * revirar: renversar * reviure: fr. regain (segonda èrba d'un prat) * revolum: torbilhon * revolumar: torbilhonar * ribeira, ribena: valada * rigal: papag-ros * rimar: fr. froncer, rider * riu: ribeira pichona * rival, rivau: ribàs, tèrtre en penda al bòrd d'un riu o d'un vaur. Rivatge * roassar: traïnar, tuar lo temps * robiaca: devòta; anc. sòrta d'infermièra e d'educatritz del Velai presenta en tots los vilatges per aidar la gent * ròc-ferrau : basalt * rodana: fr. ornière; traça de ròda sus la nèu * rodau: foguièra de la Sant Joan * rodolatge: circ, radi, sector circular * rogelhon: rosat (vin) * rometz, romegàs, romeguiera: romec * rondinar: fr. trainer, flaner, glander; murmurer, grogner * ronha adj. : romegaire * ronhar: romegar * roquejar: getar de pèiras a qualqu'un * roscha/ruscha: escòrça * rossèl, -a: blond,-a; ros, -sa; jaune, -a * rostissa (faire una '') : far cremar l'èrba per trabalhar la tèrra * rot,-a: ablasigat, rendut (agotat fisicament) * rover: rove (tanben emplegat) * rufe: rugós (freg) * ruia: rua, carrièra * sabte, sande (esp. quand es un nom: Lo sabte) : samedi * sac [sa] * sacar (se) : s’aprochar, entrar (en sa casa), se metre "me vau sacar elh lèit" * sacar: vendre * saginat: fr. assagi * saile: fr. par-dessus * saïn [sei] sagin (fr. saindoux) * saique: quicòm, quauquarrés (tanben emplegats) * saletz, saleç: sause, salze * saltar (una carrièra, etc.): passar de l'autre pam, de l'autre costat * sambuc [sangu] * sàmplie, sàmplia [shomplie] : simple, simpla, nesci, néscia * sanar: castrar * sanha: prat umid ont lo pè s'enfonza de còps, mas sens perilh * sanlhe: saile fr. pèlerine * sans adv. : sens (tanben emplegat) (es pas un francisme) * sansònha : vielle à roue * sap: avet * sarcinar: sarcir * sarpelí: fr. surplis (des prêtres)a * sarrabastal(h?): bruch, tampatge, agitacion * sarrau :??? (des paysans) * sassic: moments (temps) * saton : cadenat * saubida, de: sobte * saubre: saber, saupre * saüc [sayu], [so-u] : sabuc * sauclar: sarclar * saumas neras: cèl auratjós, perturbacion * saumeira: fr. saumure * sautaboc: fr. criquet * sautar: sortir (parlars de l'oèst) * sauvagag? [sawbogà]: faire sauvagag: far una taulejada que marca l’achabament d’un ostau o la fin de la fenason; ara es una taulejada de fin d’annada * se: fr. soi (ex: chas se) * seauva, seuva: selva * sebiau, sebiar?: haie, enceinte, cloture * sèga après sèga: fr. à la suite immédiate * sègre: fr. suivre. Faire sègre: amener q. avec soi * seiar, sejar : segar (tanben emplegat) * sèita: rèssa * seitaire: fr. scieur de long * seitar: ressegar * sela : cadièra (tanben emplegat) * selar: selar; montar a la sela * selha, sega, selh? : segla * selhon: ferrat de fusta. plòure a selhons: plòure a coa d'ase * semondre: avertir * senh: signe a la cara. Taqueta o verruga, "gran de beutat". * sentida: odorat * sentinar, sentinejar: flairar, niflar * sentre: sentir (tanben emplegat) * ser [sei], sera m. : ser * serpolet: ferigola * sèrreu: planàs (geografia) * sèrva: fr. mare * sèrvia: resèrva d'aiga * sescha: fr. massette d'eau, jonc * simpla: tanben 'fòla' * si us plai: se vos plai * sira: nèu; vent NO d'ivèrn portaire de nèu (dins las regions que dison "la nèu" lo vèrbe 'essirar' tracha del vent, dins la region que ditz "la neja" es la quita nèu e s'i ditz "la sira", emai s'es una nevada calma) * sirar: nevar; far de vent NO d'ivèrn * socalhar: secotir * sofle: salamandra * soira f. : lop * sol (Bassa Auvernha): solelh * solaç: convèrsa * solaçar: discutir, conversar * solada (de nèu...) : capa * sole: solelh (tanben emplegat) * solèdre: vent de l'est * solelh [shu(g)ïl] Salèrn, [shugi], [shugic’h], [suc’hi(c’h)] Sant Flor, [suri], [sugi(r)] Mauriac, [suvi] Velai, [sulé/sulej] Bassa Auvernha: fr. soleil. solelh entrant: oèst * solelhada: còp de solelh, insolacion * solhet: sulhet * solier: fr. grenier * sòm, sònh (far ") : faire sòm-sòm * sòmge: sòmi * somjar: somiar * som-som: fr. dodo * sònh: V. Sòm * sònha: proteccion * sonhar: agachar o mirar atentivament, observar; suenhar * sopa: dinnar * sòpa: sopa * soparon: ressopet * sopit: fr. éteint (volcan) * sordònha: sord * sorga: sorsa * sòrtre: sortir * sorzir: interpelar; amassar, acampar, recaptar; sasir * sostar: solatjar, esparnhar * sot f.: estable dels pòrcs * sot, sotz: sos (s'i ditz tanben) * sotjar: badar, far l'endormit, estar indecís (latin SUSPICARI) * soudar, saudar: soldar * soventar (se), sovenhar (se) : sovenir (se) * subte/subta (de): sobtan * sunhar: somiar * sunhe: sòmi * supiar: fr. soulever; fig. supporter * susnaut, -a adj. : culminant, -a * tabanàs : persona bèstia * tabolar: tabas(s)ar (s'i ditz tanben) * taiqua, tanqu'a: fins a. ''Tanqu'alh còp que ven e mainatjatz-vos, d'aicí.'' * taiqua quand, tanqu'a quand: fins que * taire (/se), taisar (/se): calar (/se) * tais-chin: taisson * tafor: calor umida * talha: talh, trencha, lesca * talha-prat: fr. pioche à rigole * talièr: luòc ont se depausa la lenha, lenhièr * tamblaire, tramble: tremol * tampatge : bruch gròs e continuat * tan: nos de la fusta * tan si pena: fr. tant soit peu * tanbens [tiobés] : tanben * tànger (se ") : aver un ligam de parentat * tapar: cobrir * 'tapar, atapar: préner/prene, prendre, (a)gafar * tapèlh: tapadora (fr. couvercle) * tarabast: fr. vacarme * tardivar (se): atardivar, atardar (se) * tartifle: patata * taulard: lausa plana e sovent espessa de grandas dimensions * taulièir: davantal. fr. tablier* * tauvèlas (faire las) : batre a la man la part del camp inaccessible amb l'araire * tavon: tavan * tege: sadol, tip * tèira: tièra. fr. rangée * teirada: fr. alignement * telh: fr. tilleul * telhós: fr. filandreux * tèma: caprici, desir, enveja * templau: còp donat sus lo temp. fr. soufflet * téner: tenir * tenalh: fr. arbalétrier, chevron * terçon: taure o vedèla de tres ans * tèrme: lista, bòrd bombut d'una rota, d'un camp; tèrtre, bòrd; broa, vegetacion long de la rota. fr. haie * tesson: pòrc * tèstanegra: mesenga, capnegre, lardiera testa niera * tèula brasièra: fr. pierre plate du foyer * tèule m: padena ambe de traucs per còire las castanhas * tiblatge : fr. crépi * obrador : fr. chantier * tible, pible?: pibola (tanben emplegat) * tim: farigola * tinau: fr. imbécile * tinèl: fr. sorbier des oiseaux, torier * tiraliard: avar * tirant: tirador (tanben emplegat), fr. tiroir * tiula f [tshiwo] (Salèrn), [tyiwga] (Mauriac): teule m.; fr. tuile f * toalha: fr. nappe; torchon * toalhon: fr. nappe * tocar, tochar: jogar (d'un instrument de musica, esp. l'acordeon) * tochar a: s'ocupar de * toia: fr. ajonc nain * tòna: ostalet del campestre * tonar: tronar (tanben emplegat). 'cò tona: trona * topin: topinambor; topin * topina: topinambors * tossinar: tossir en quintas * tòst: lèu * toteschàs: totescàs * totplen: plan, fòrça. fr. très * totsitòst franc. (sovent [tushtò/tushtö/teshtwà]: tanlèu (tanben emplegat),còpsec, immediatament * trabalhador: convise (fr. réunion de dentellières, et d'une manière générale, femmes au travail) * tranchador: sièta * tranedre: tròn, tron * tranquelar: trampelar, trampalejar, titubar * tranuga : agram (a l'èst) * trapissada: fòrta avèrsa * trasse adj. : fr. piètre * trassinar: saltar dessús * trau : biga aparenta on se penjava la carn per la far secar * trauchat (o traucat) : fr. creux adj. * trauchada: traversada * trauchar: traversar, traucar, far la traça * travada: fr. plafond * travèrs [trobers] * traversdet : espessor, nautor d'un det * travèrsa: vent d'Oèst, plojal * tregir: avalar * tremolaud: tremol * tremon: tremol * trepejar: fr. fouler (le sol), marcher sur quelquechose * tresanar (se): s'impacientar * trescolar (lo solelh) : se colcar * trestot: tot, ensemble * trestots, trestotas: tots, totas; totòm * treule m. : teule; fr. tuile * treulina, teulada, teulissa : fr. toiture de tuiles; toiture sans distinction de matériaux de couverture * trèva: fr. fantasma * triada: velhada qu'òm èra ocupat a triar las notz e a ne levar la tinta de nòga * trida: fr. grive * trifa, trèfa, trèfla, trefòla, trifòla (Velai subretot), tripola, trufe m. : trufa (tanben s'i emplèga, per ex. a Orlhac) * tròç de... : espècia de... (tròç de bastard. tròç de vela: fr. tasse ferraille) * tròce? o trocel : fr. trognon (de caul) truc: puèg (tanben emplegat) * tròp adv. fòrça, plan, extremament * trufièira: camp de patatas * trule m. : teule, teula (tanben emplegat) * trumèl m. cavilha (dels umans) * tujar: fr. tutoyer * tusta-barta: nesci * tutejar: dire de tu * uergas f.pl.: orgues * uerge, òrge, òrgi, (u)erdi, breichèia (Liuradés) : òrdi * ueu: uòu (tanben s'i ditz) * ugon: V. Chavanhòu * ulhe, a: sadol, -a, tip, -a * usatge: costuma * uvern: nèu (tanben emplegat) * vacança [baconso] * vacha [batcho/batzo/vatcha/vatza] * vachier [batzié]: lo qui fa formatges, es lo superior del 'botelhier' * vachiera [batziero]: totas las vacas e vedèls que passan l’estiu a la montanha que fa partida d’un domèni * vaciva [bachibo] : vedèl d’un an * valhant [baillon/balion]: valhant obrièr que trabalha lèu * vaira [bajro]: velada (luna) * vaissa: avelanièr * val(s) : vèrs lo(s) * valada: fr. vallée * valdre: valer (tanben emplegat) * valiure: fr. ravin * valor [balor/valor] * vana: cobertura del lièch * vapor [bapor/vapor] * vaque ! : vèni ! * varalh/varolh: tumult * varena: terrenh granitic, tèrra esterila, landas * varnichon, -ona : vinhairon, -ona (de St Varnin, patron dels vinhairons) * vas. V. Vès * vau: fr. val * vaudre: valer (tanben emplegat) * veaa, veiaa, veia: causa, quicòm * vedel, vedelh, vediau: vedèl * vèlh/vieu: vièlh. Quant ses velh? : quant as (d’ans/de temps) * velha: fr. vielle à roue * velhaca: vielhard(a) * velhar faire: susvelhar * velhessa: vielhitge * ven! venhi! : vèni! * vena: avena, fr. avoine * vendre [bendre] * venemós/venimós [benimos/venimos]: verenós * véner: venir (tanben emplegat) * ventar [bentà] : fr. vanner le blé (en Naut Auvèrnhe se servisson pas d’un 'van' fr., com en Limanha, mas en laissant caire, de naut, lo blat al vent) * velh(s): al(s), vèrs lo(s) * ventar: mai ventar: valer mièlhs * verdier/verdeir/vergeir/vergier: vergièr * veren: fr. venin; fig. venin, haine, rancune * verenós, -osa: venimeux * vergonja [bregongio] (Cantau Sud), vergonha [vergunho](Cantau oèst, nord e èst) * vernhàs: fr. ormeau * vernhat: vèrn, vèrnhe. fr. aulne * vès, v-ès [ves/be] [vas], d'ès : en/a; a cò de. ex: ''Vès Clarmont'' ([[Marcha]], Lengadòc, Provença, [[Forés]], [[[vivaro-aupenc|vivaro-alpin]) (la pregnança del francés, bota a identificar v-ès a vèrs, mas las doas proposicions non an pas ren a veire) * vertelhonar : se tòrcer de rire * vesiat, ada : qu'es minhòt, polit, agradiu de veire * vèsta: fr. veste. V. Jaca, Borré * vetz: còp, vegada; A la vetz: de costuma, d'abituda * vial, -a: vil, -a, lag, -ja * viala: vila * vialatge, vilatge [bilatzi] : vilatge * viaus, - a: laid, - a, fr. vilain, -e * viaus: gandòla, rigòla * vidalha: peitrina * viège: braçada; racion ?? * vièla, vièna, velha: fr. vielle (instrument musical) * vija, vimja, vime: vim (tanben emplegat) * vilaud: estatjant de la vila (pej.) * vilent: avar, marrit e lord * vinalha: sopa de vin * vinatge (sant ~) : vin de nessa * vinholat: vinhairon * vint [bin(t)] : fr. vingt * vint n. : vint quilogramas * viòl: dralhòl, chaminon * violet: sendièr * violon [biulun/viulun] : fr. violon * viraluelh: guerlhe * visar: regardar, gaitar; escrutar; far atencion * viseta : escalièr que vira, en fòrma de vitz * vispada: pluèja subta, de corda durada * viveda: civada * v-o: o (article neutre) * vodre, voire??: voler (emplegat en una partida del Puei de Doma) * vòga, vòta: fèsta patronala * voidar, vueidar [vuejdà] : vuejar * volam [vulan/bugon] : faucille * volha: oelha (tanben emplegat) * v-ongla [onlha] : ongla * v-onta: onta * v-ora: ara * vormalh: còp donat sus lo nas * vorzina: fr. saule marsault * vousadoiras f plur: debanadoira. fr. dévidoir * voutar: voltar, inclinar * vueidar, voidar [vwejdà]: vuejar * vuve, -a/veva: vieuse, -sa * z-elh, z-ela: el, ela * zangar: divagar pej. * zò, ò: zo, o (article neutre) == Vejatz tanben == [[Lexic_lemosin|Lexic lemosin]] 58jtg57qnmbv4ja7tty4otv2wutvn7n 2508215 2508207 2026-09-03T09:23:55Z Poiuytrell 61256 /* */ 2508215 wikitext text/x-wiki {{Dialècte Auvernhat}} L'[[auvernhat]] ten en generau le vocabulari de l'occitan embei los eventuaus chamjaments fonetics dau [[nòrd-occitan]], mas a tanben de fòrmas lexicalas especificas ([[arcaïsme]]s e mots diferents de la rèsta de l'occitan) que franc sovent son comunas embei los dialèctes [[lemosin]] e [[vivaroaupenc]]. Aqueste lexic conten de tèrmes tanben emplejats endacòm mai, pasmens los avèm pas exclús pr'amor de bailar una mòstra dau vocabulari auvernhat, traita mai que mai de ''Parlar occitan, Auvergne Velay'', de [[Tiène Codèrt]] (IEO 63, 2001); de ''L'auvergnat de poche'', de [[Joan Ros (autor)|Joan Ros]] (Assimil, 2004); de la revista ''Parlem, vai-i qu'as paur''; de ''L'imagier français-auvergnat'' (Aedis, 2005); dau ''Glossaire de la langue d'oc'', de[[Pierre Malvezin|Pèire Malvezin]] (1909); e dau diccionari de [[Francés de Murat]] (http://jean.dif.free.fr/Images/France/SSandoux/Lexique.html) Coma en la rèsta de la lenga i a de doblets, çò es, de mots dont le sens es exactament parèir, mas un ven dau [[latin]] e l'autre dau [[Gallés (lenga)|gallés]] (''la còrna'' / ''la bana'', ''l'èdra'' / ''l'ènna''...) o un proven dau [[francic]] e l'autre dau [[latin]] (''la mita'' / ''le gant'', etc.). Quauques mots pòdon aveire una consonanta iniciala eufonica: ''g/i-eusses/elsses'' (els), ''l-èsser'', ''z-onte'', ''v-onte''... *-è se pronóncia [ɛ] o [e] segon los parlars *-e se pronóncia [ɪ/e] au Sud, [ə] au Nòrd. *Le grop ''uei'' se pòt prononciar [œj], [ɛj] o [ej]. *Le grop ''ea'' se pòt prononciar [e̯a] (coma en romanés). Los mots se presentan en occitan auvernhat, e après los dos punts (:) s'en dona un equivalent en occitan lengadocian o ben en francés. * abarir: abalir. fr. élever des enfants * abatalhar: getar de pèiras a qualqu'un * abla: fr. ablette * abondar: èsser en abondància * abolhat: fr. ébloui, eissorbat * abora, d': d'ora * aboriu, -iva: precòç, -a * abraina: atirança, fòrça, violéncia, rapiditat * abraïnar (/s') : fr. se jetter sur * abrasar v: soudar * abre, arbre, aibre * abriga f. : abric * abriau: abrial, abril * abriva (d') o d'abriu ?? : de biais, en diagonala * abroa f. : broa (tanben emplega) fr. la limite, lisière * abusar: enganar; abusar * acabar: fr. finir * acairar: fòragetar a còp de pèiras * acanhar (s') : se solelhar * acaptar : V. Acaptar * acatar (') : cobrir (se), recobrir (se) * achaptar: comprar, crompar (non seriá un francesisme, Acapte e acaptar ‘adquirir, obtenir’ com acatar ‘reverenciar, respectar, obesir’ provenon en darrièra instància d’un meteis vèrb latin 'captare') * achaurar: calfar, defendre del freg, abrigar, coconejar * acistrar: raubar?? * aclan: arcolan. V. Arcan * aclapar (s') : fr. accroupir * acluchar (s') : se corbar * aconsomir (s'): assopir (s') * adelir: fr. épuiser * ademan: endeman * adrilhier, drilhier, alusèir fr. alizier, alisier (Sorbus torminalis) * aduèi: uèi * aduire: conduire, menar * aer: èr. en l'": fr. déboussolé * aferniau f, ferniau f. : utensili de fusta del qual los vaquièrs se servisson per trencar lo calhat * aficcionar (s'): fr. s'enticher, se passionner * aganir: extenuar * agara, aiara, iara, asara, aura, agora, alhora, avora: ara - d’ora en ora, d’aura en aura : del nord au sud * agland: fr. gland (du chêne) * agorar/agroar (s') fr. s'accroupir, s'acagnarder, s'asseoir sur les talons * agorrufar: fr. froisser * agromar: fr. recroquevillé * agromeladat: tortuós * aiara: ara, adara; uèi (Briude) * aice: colèra ?? * aicí-lai (d'): fr. par là-bas * aicival: fr. ici-bas * aigada: inondacion * aigre: acre, agre * aigueira: aiguièra * airede, airedís m. : fr. airelle, myrtille * airiçon: eiriçon * aisinar ?? [ëgina], aisegar?? [ëgiga] aigar? [ëga] : adobar V. asegar * aital: v. aitau * aitant: tant * aitau: atal; anem; coratge * aitot: tanben * ajaça: agaça * ajauc: fr. ajonc * ala: angar, cubèrt (tanben ala d'aucèl) * Alaier: Alèir, Alièr, Alavièr, fr. Allier * alandar: a. lo bestiau: far sortir lo bestial de l'estable per lo menar al pasquièr. Sin. naparar (Salèrn, Mauriac), gitar (Riòm) * alara [agaro] : fr. maintenant * alàs: interj. ailàs! * alausa: lauseta, alausa * Alavièr V. Alaier * alegrar: fr. égayer, rendre plus aisé * Alèir V. Alaier * alenant: mai que, tras que, fòrt, plan, regde, subre + adj. * alèrta: esglai, esfrai * alet: alen * alh: al; ala * alhèira, d': de contunh, sens parar e lèu; fr. sans discontinuer * alhora: ra (tanben emplegat) * Alièr V. Alaier * alisar: fr. repasser * alobit: òme avid que cèrca a s’apropriar çò que li aperten pas * alora [avora]: ara, aora V. Avora * altre -a (en cèrtans luòcs): autre, -a (cf. Roergue e localament en Givaudan) * alucar: fr. allumer * aluja: sangsuga * alumar: fr. allumer * amaisar: amatigar, apatzar * amaseda: v. Maseda * amassar: prendre; fr. ramasser. Amassar chalor: prendre calor. Se 'massar: se refugiar * amb [om] : amb. fr. avec * amont: en naut * amorrar (s'): èsser absorbit per quicòm * amortar: atudar * ampòn [ampoan], empòu, amporai, empola : gèrd, fragosta (tanben emplegats. fr. framboise) * amposeir, amporier: fr. framboisier * anaissin (pron. aneishí) : ansin, atal * àngiau: àngel * angla: agla * ant l'ora (d' '') : d'avant l'ora * antan: autres còps; l'an passat * antenons m. pl.: testiculs * an-uèi, anueit [anej] [anèj]?, anuech [anë] : uèi (s'i ditz tanben). 'd'anueit ençai/en aicí?' (notat "d'aneinchin"): d'ara endavant * anuòge, einueg?: enuèg * aost, avost: agost * aparelhar: preparar * apastar: donar a manjar al bestial * apasturar: fr. paître; faire paître * apear: rejónher, atrapar * apeitar/espeitar [(a)peità] [(a)pità] [pietà]: esperar (atendre) * apincar (s') : apiejar (s') V. Pincar * apòrt: vòga * après-mèidia: après-miègjorn * apoticari, apoticaire * apressa: adv. après * aquí a: aquí, vaquí (Aquí los a: los veicí) * apujar: apiejar * aranha: telaranha * aranhada: aranha * araira: fr. arrue * arapar, arpar, arrapar ?? : atrapar (p. ex. una malautia), seguir * arboneira: esquiròl (tanben emplegat) * arbroquin : arbrissèl * arcan [arcan] (arrondiment de Sant Flor), arcana (parçan de Salèrn), arcanela, arcanau, aclan, arzan, arzau: arcolan * arcana: creda roja * arcandièir: òmes sens valor morala, crapula * arcanetas (montar las): venir roge de vergonha * archa: grand còfre * archar: arcar, darcar (córrer). Archar país. * ardir (s'): fr. s'enhardir * ardit: ardit, liard (moneda); interj. coratge! * aret: fr. bélier * argiala: argila * arma: fr. âme; expr. de suspresa * armèl: grand anèl fach amb una branca de fusta torcida * armatge/armalh m.: armari, fr. armoire, placard * armèir m.: armari, fr. armoire, placard * arnha: irritacion * armasi: armari, fr. armoire, placard * arneis, arnesc ?: panoplia * arpar: prendre, sasir. V. arapar * arpatejar: f. agiter les griffes, les mains * arpeta: aprenedís * arrapar: atrapar (p. ex. una malautia), seguir, fr. fig. river, visser V. Rapar, Arapar * arras f. pl.: fr. arrhes (argent donat per mor d'assegurar una pacha) * arrelh: racina * arrembar (s'): se getar * (ar)ronza, (ar)ronze/(ar)ronzàs m. : bartàs. fr. roncier * arrucar: fr. blottir * arseir, arser, arsèra: ièr de ser (davans-ièr/arsèra: avant-ièr) * arsi: set. fr. soif * artelh (plur. artelhs, artiaus) * arteson, artison, artuson, arteison ? arteron : fr. ciron (barbas d'espiga), mite, asticot * arton: anc. pan; mangiscla per un viatge * arzan, arzau: arcolan, arcan (tanben emplegat). V. Arcan * as [a] : v. Vès * ase bobó o bobon? : fr. têtard (babion en Alps Maritims, de Babi, 'grapaud') * asegar, aseigar: adobar * aseimar, asaimar: mirar, observar, examinar (latin *ad-aestĭmare, oc. ancian 'adesmar', 'azesmar') * asotar: avortar * asne [ane/aine] : ase (tanben emplegat) * asorar: adorar, venerar, baisar un objècte sacrat, una relíquia; anar a l'ofrenda * aspre (aver d'") : aver d'apetit * assai: ensag * assajar: ensajar. fr. essayer * assapar: assadolar, assaciar * assem(s), d'assem(s) : ensems * assemblada: la maison d’assemblée dans laquelle vivait la beata ou robiaca (religieuse rurale) autour de qui se réunissaient souvent les femmes pour travailler au carreau, bavarder, prier * assetar (s'): fr. asseoir (s') * assolellar (s') : aconsomir, assomir, assopir * assuausar: adocir, calmar, apasimar * atanben: var. tanben * atanpauc: tanpauc * atapar, 'tapar: préner/prene, prendre, (a)gafar. 'tapar paur: prendre paur. atapa-qu'atanhe: a l'azard, fr. au petit bonheur, a vista de nas * atapir: tapar * atau: atal; de contunh, de la meteissa manièra * atenar (s'): èsser preissat * atemar (s'): s'obstinar * atisar: fr. attiser, instiguer * atissament: enervament * atràs [atrà] : al delà, en darrièr. interj. metetz-vos de costat! * atretant: aitant (La bèstia a nòu caps e atretant de coas) * atubar (lo fuòc) : alucar (lo fuòc) * aturar (s'): aprochar (s'); arrestar aplantar (s') (tanben emplegats); apiejar * au! : interj. òc !; davant lo nom de qualqu'un, per l'apelar * aub, aube, bei: amb * aubar: sause * aubèrge m. : auberga * aüc: crit insolent * aücar: cridar d'insolenças * aucèl de la mòrt: chòt * aucèl de las polas: fr. épervier * auçura: autura, elevación de terrenh * aul: el * aul: marrit, mal. "far d'aul far" : èsser pas de bon far * aulan(h)a, auglana, aug(l)anha, aulana, aumanha ("emanha"): avelana (tanben s'i ditz) * aulanheir, aulanier(a): avelanièr (tanben s'i ditz) * aumalha: bovins (gròsses) * aur [aw] : fr. or (metalh). loís o levís [leví] d’aur * aura: aura, vent * aurada: aurièira. fr. lisière d'un champ * auranja: irange * aure (Cantal): aubre * aure (l') : la rèsta, quicòm mai. "Vòle acò e pas d'aure" * aurisse: vent violent qu'anóncia l'auratge * ausanier: bois (arbre) * ausèl(h)?, augèl, ausel [uzí], auseu, auvèl(h) [usèr, usé, uwbèl, ewvé] : aucèl [ushèl] (tanben emplegat) * auserau: fr. érable * aussitost franc. [ossità] : còp-sec [kosé] (tanben emplegat) * auvir, ausir, entendre * aval [abal] : enbàs * avalhant [abaillon]: pretenciós, arrogant * avalisca: exclam. a la vista d'una causa qu'inspira lo darrier grad de repugnància * avans: abans, avant * avariciós, -osa [abarisiós]: avar, -a * aveir: aver * avena: civada * aver m. espécia bovina * aver char + vèrbe inf. : fr. coûter cher de + verbe inf. * avèrs: ubac * avèrti m., avèrtia f. costuma * avertir: experimentar, conóisser; acostumar * avigier: fr. alisier * avisar: regardar, gaitar; escrutar; far atencion * avitar: fixar amb una vitz, vissar * avora, avòra (parlars del Santflorenc), alora [avora]: ara, aora * babaròta: escarabat de cosina * babau: bèstia imaginària per far paur als mainatges. ''Se sortisses lo babau te minjarà'', "Se minges pas ta sopa lo babau vendrà''; nom donat als insèctes * bacha (o bascha se ven del gallés 'bascauda'): fr. baquet, auge, bac de pierre sous une fontaine pour récupérer l'eau * bachàs (o baschàs se ven del gallés 'bascauda'): abeurador * bachòla (o baschòla se ven del gallés 'bascauda'): panièr o semal per lo transpòrt de rasim durant las vendémias; sòrta de bac de fusta, de forma ovalària, amb doas ansas lateralas constituidas per un talon de branca laissat sus las dogas * bacon: lard, codena de lard * badar: dobrir; restar la boca dubèrta, estonat * badat: dobèrt * badinar: s'amusar * badinatge: fr. plaisanterie * badò: pèça del jòc d'escacs que se desplaça de galís * bagatge: vestits; bagatges * bajau: casuda * bal: bal, dansa * balai, balaja: fr. balais * balar: dansar * balastra: caçairòla * balhassat: de colors variadas * baloard: fr. boulevard * bandat, -ada: sadol, ebri * banejar: fr. bruiner * banhadura: fr. mouillure, état de ce qui est mouillé * banhar: molhar (qualqu’un en li getant d'aiga) * banhar (se "): far un banh * banhat: fr. marécageux * banhòla: banhadoira anciana amb de rodetas * banqueta: trepador * baraban (barrabam??) : filh de degun, boemian * baralhar: s'agitar * barbajau, èrba de talhadura : joubarbe * barbòlha f. persona que parla indistintament; esperit confús e inconséquent, pauc senat; fig. enfanton * barbotir : parlar doçament * barcèla: fr. tombereau * bardèla: vièlha vaca * bard: fr. terre glaise * bardar: salir * bargassejar: fr. baragouiner * barginhar, barguinhar: esitar; mercadejar, negociar lo prètz * baril, barril? : bòssa, bossa, ansa (engenh de pesca) * barjaca: fr. femme médisante * barjar: bregar, concassar lo lin, lo cambe; parlar fòrça * barlandatge: v. Varalh * barnau: simpler, simple d'esperit * barquet: fr. baquet (à lessive) * barracan [barracòn/boracan]: estòfa * barrar: claure, enclaure un eiretatge, tampar, arrestar; claure un terrenh, un camp * barrat, - ada adj: barriolat, -ada * barrats/mèrles: bigarrats (gendarmes. Nom donat pel marescal Duroc als musicians de la garda urbana) * barreirat: Darcar lo barreirat: passar una frontièra, cambiar de situacion, cambiar de camp, eventualament trair. * barron: baston * barta: fr. hotte * bartòt: fr. punaise * bas, -sa: pregond, -a * bast [bas/bat]: fr. bât * basta : se a Dieu plai (tanben emplegat) * bastissa: immòble * baston [basto]: fr. bâton * bata: sòc d'un animal * batal, batala: fr. pagaie * batalejar: fr. pagayer * batalhar: fr. discutir; déblatérer * batejar [batedzà/batigià]: fr. baptiser * batel: batèl * batelar, baratelar: anar e venir amb bruch * batielhas f. pl. : batejalhas * bavaira, baveira, bavareta, bavarèl: pèça del faudal masculin * beal, be(s)au, beau: besal, rec: canal de derivacion qu'adutz l’aiga del riu al molin o que mena las aigas dels prats vèrs un rec * bèc [bè] : fr. bec * becar: 1. fr. becqueter, piquer avec le be.c 2. fr. sommeiller (sans jaire?) * beçau: beç (tanben emplegat) *beçon: beç (tanben emplegat) * bealar: cridar *bedissa: sause * bei: amb * bèissa: fr. bêche * belament: lentament, doçament * belet: ancestre, bisaujòl; grandpaire (mèstre del maine); nom afectiu balhat a un pichon * belèt: febrièr (tanben emplegat) * bèlh, a: bèl, a * belhcòp: fòrça, plan * belhida: semola * belhir: bulhir, bolhir; fermentar * belièra: V. beal * belija, belha, buluga: beluga * bèl-paire, bèla-maire: nuòu marit, nuòva esposa de la maire/del paire * ben [bej/bion] : fr. bien adv * bena: buc, rusc, bornat * bena, bana: banasta pichona garnida de vime * benabèl: fr. bel et bien * benastrat: qu'a sòrt * benlèu [belèu/bienlèu/beliau] * bentot: tanben * bequenar: rire (far bequenar) * bericles: lunetas de vista * berla: ataüc * berbesin: formiga * bernachon, bernaton: fr. roitelet * bèrta, barta: fr. hotte ou panier en osier que les cultivateurs portent sur le dos, soit au moyen de bretelles passées sur le épaules, soit à l’aide de bras ou leviers en bois que les épaules supportent et que les mains retiennent. * berzenar: bufar violentament del nas, boca barrada, durant un esforç o just après * besenhas (f. pl.) causas personalas, vestits * besonha, besunha : causa. besenhas (f. pl.) causas personalas, vestits * bessina de lop: fr. vesse-de-loup * bèstia: fr. sot * bestiau m: fr. bétail * bestium: animalum, ensemble dels animals * besunha: fr. besogne; chose * Bèu sénher/senhina (f.), Biau/bel [bi] sénher/senhina (f.) : sénher! ; expression de commiseracion equivalenta a "pecaire" o "bona gent". Bon sénher! exclam. * beta: còrda * beton (Cruesa) : beç * beure [bi(e)wre/biwri/bewre] : fr. boire * beure: castor * biaças pl. (perque a doas pòchas) : fr. besace * biais (aver paure ~) : aver una paura andadura, èsser en mal estat * bian : V. Bien * bica: cabra * bicar: baisar * bicha: fr. grand pot de terre * bichier, pechier: fr. cruche * bichon: pòt * biega: cròssa * bielar dejós lo molin: fr. faire un bief, fig. perdre son tenps * bien: plan, bèlcòp * bigòra (viròla??) : fr. tarrière, outil de charron * bienastrós: aürós, sortós * bienvolença: bon voler, gràcia * bima: vedèla jove, de dos ans (del latin bis) * bisa, bissa?: vent del Nòrd, que bufa entre lo nòrd e l'èst. bisa nièra: vent fosc de la nèu (NO) ; nòrd (direccion) * bisaurada: fr. bourrasque * biscar: èsser contrariat o vexat * blacau (blacaud ?): fr. babillard * bladre : fr. érable sycomore ou faux platane * blai: beç * blanche m. : corset (vestit). fr. corsage * blasina: fr. bruine, pluie fine et brumeuse * blat: cereal en general. Lo fr. blé: lo froment. * blat negre: fr. sarrasin * blat d'Espanha: fr. maïs * blat, sega, segol: segla * blauda [biawda, blòwda] : fr. blouse, sorte de vêtement, de tunique. Se dit quelquefois aussi d’une redingote à longues basques * blesta: fr. écheveau de fil. v madaissa * bleu, blèva: blau, blava * blòc: en bloc: tot ensemble * boada: transpòrt collectiu per ateladas de buòus; fr. corvée, assistance passagère, travail collectif et bénévole, pour donner un coup de main à charge de revanche. Es un vestigi dels trabalhs deguts et exigits al senhor de l'ancian regim. V. Boirada * bòba: serpent, colòbra * boc [bu/but], bocaud, bòchi : fr. bouc * bòca: vièlha cabra * bocar [ò] : potonar sus la boca * bocha: labra, boca * bochinar: romegar, fr. bouder * bochon: bistrò(t), bar * bocin: un bocin: un pauc * bocla: bocla de metalh * bodiàs: romeguièra * bodier: boièr (tanben emplegat). fr. bouvier * boetar (vòutar) : fr. voûter, arquer * bofet: tafanari (umoristic) * bouetat (vòutat) : òme qu'a l’espinada arcada * boga: bòrna, fr. borne, limite * boinar, bodinar: bornar, delimitar * boira: fr. ensemble de bovins de trait * boirada: transpòrt collectiu per ateladas de buòus; fr. corvée, travail collectif et bénévole, pour donner un coup de main à charge de revanche. Es un vestigi dels trabalhs deguts et exigits al senhor de l'ancian regim. V. Boada * boirar: mesclar (se ditz tanben) * boirar o borrar: metre en fagòts; emplir * boirat: emplit * boire: ventrut * boirelat: V. Boirat * boiron: fr. jeune apprenti bouvier * boissaman: eissugaman * boissar: eissugar. V. panar * boisson de las penas: V. pena * boissonada: fr. fourré de buissons * boitós: ranc. fr boîteux * bòja: saca de tela de sarpilhièra grossièra * bola: V Boga * bolet de la baga: fr. coulemelle * bolha: garait (se ditz tanben) * bolhat: fr. tache, flaque d'eau ou de couleur * bolicar, bolijar?, bolejar? : bolegar * bolija(r): estincela(r) * bolla: bòla * bòn: bon ('bon' davant vocala, bòn davant consonanta. Après lo nom, 'bon': 'un òme bòn, un bon òme'; de bòn pan) * bonicon: esvèlt, polit * boquet: saltarèla * boqueton: fr. chevreau mâle * borg: capdulh d’una comuna * boriaire, -aira: borièr. fr. fermier * borion: fr. bourgeon * borlar: brutlar, bruslar * borlet: fr. bourrelet qu'on met sur la tête des enfants qui commencent à marcher. Virar borlet: perdre lo cap * bòrli: bòrlhe (tanben emplegat), òrb; fr. taon aveugle * bòrna: fr borne, limite * bornatat : fr. creux adj. * bòrni d'un uelh: bòrni que n’a qu’un uèlh * bornicada: fr. préjugé, aveuglement * borras: étoupes * borrassa: fr. lange en laine dont on enveloppe les enfants nouveau-nés. En pl. : ensemble des langes qui servent à emmaillotter un enfant * borrasson: joguèt de pelucha * borré (grafia? cf. leng. burèl?) m: vèsta * borret: taure; adj. molsós * borreta: vaca jove (1 an) * borsalhièr?: fr. bourrassier * borrut adj. : fr. frisé * botar: 'quo me bota: me conven * botassa: fr. mare * botaròt: fr. champignon * botelha: vessiga; botelha * botelhièr: fr. aide-de-camp du vacher * bòtja: v. bòja * botre: botar, metre (tanben emplegats) * bourrar: renonciar, non pas capitar * bragas, brajas f plur: fr. culottes (vièlh parlar de comunas ruralas; Lo parlar modèrne de las vilas de Pleus, Mauriac e Salèrn se se ditz culòtaalotos) * bragas, braias f plur: pantalon. pausar braias: anar de ventre * braietas f plur: fr. petite culotte * brajon (de banh) : eslip (de banh) * branda: fr. grande bruyère * brandar: tuar; bramar (fr. braire); cremar amb una flama viva, ardenta * brandir: fr. agiter, branler, secouer * brau: fr. taureau, étalon * braudar: fr. broder; tenter * breçòu, breçau: breç (tanben emplegat) * bregalhat, brigalhat: fr. bariolé, peint de diverses couleurs * breichèira: òrdi * bregira, breichèira, braceira?? : segla * bren, remol, cru (Salèrn, Mauriac), bes? [besh] (Riom) : fr. son, résidu de la farine * brenar, renar: fr. bruit dut cochon quand il trempe son groin dans l’eau ou dans tout autre liquide * brénia/breba: bren (mèrda) * brenle, brinle: fr. branle, danse dans laquelle les figurants se tiennent par la main, forment un cercle et parcourent successivement tous les points de la circonférence * bresar, brisar: fr. émietter du pain, briser avec effort * bresilhar: fr. gazouiller * briòla m.: obrièr maladrech, pauc dotat * bricolar/gigonar/barginhar: trantalhar, barguinhar, esitar, tergiversar * brifar: manjar bèlcòp * bringa: femna mal bastida, una evaporada, una filha nauta e desguindada que fa pas que saltilhar e gambadar * briular, briugar?? [briwgà/briewgà] : "bourdonnement grave que le taureau fait entendre lorsqu’il marche fièrement à la tête de la vacherie ou gratte du pied la terre ; il est remarquable que les animaux ne font plus entendre cette espèce de bourdonnement après la castration ; 'briugar, brandelar, branlar, barlocar': beugler le taureau. Le beuglement ordinaire des bœufs, des vaches et des veaux se nomme 'bramar' ; ces animaux ont, en outre, un troisième cri, que nos montagnards appellent 'deigueilar', qui commence par un son prolongé, très aigu, et se termine par un ton grave, c’est un cri d’alarme qui annonce la présence du loup." (Alan Broc) * broa: limit (d'un camp). Broa delh ciau (o asuelh): orizont, asuèlh * bròc [bro(k)] : vas en tèrra, pròpri a contenir d'aiga; fr. cruche. * bròca: branca * brocantar: fr. brocanter * broet: bròu, bolhon * brossa: fr. bruyère; fusta/lenha menuda, brancam * brostar: fr. broûter * bruèia, bruelha: fr. fâne, pousse, feuilles (d'ortolalha) * bruelha, bruèia: fr. fâne, pousse, feuilles (d'ortolalha) * bruga: fr. bruyère * brugir: murmurar, fr. bourdonner (un riu) * brulhar: brutlar * bruma, brumatge fr. brouillard * brut: bruch, rumor, novèla * bu: amb * budel: budèl. budel cuolat [kiogat]: fr. le rectum * bueu (plur. [biaws/büe/bë/bü/bes]): buòu * bufa: bofa (còp) * bufar: bofar * bufet: fr. soufflet, instrument servant à produire du vent * buïja, buja, boja: pradèl (bas e umid), pasquièr, situat sovent prèp de la maison, inculte ont gaireben sempre l'èrba a creissit naturalament. Ancianament designava la bosiga fr. jachère * buja: tèrra èrma, amb una vegetacion pro rara, com de l'èrba i de genèsts * buja: fr. cruche * bujada, bugada (forma orlhaguesa montada en Cantalés): bugada * buquet: V. Boquet * burla: tempesta de nèu * burlar: faire una tempesta de nèu; brutlar. * burrica; fr. babeurre * busac, busal, busau: fr. milan; anc. busa. V. gusa * but: but, pont que se visa * butit: testut * cabèga: cavèca * cabornat : fr. creux adj. * caca: notz ("noix sans brou" infantil) * cacalh: bonbon; pl. renhons * cacaloneir: rugbyman * cacau: uòu * cachar: quichar * cachon: avelana; nogalh * cacorla, cocorda, cocorla, cogorla, cog, coina: cogorda, coja (tanben emplegat), cuja, tuca * cafinhotar (se) fr. se blottir dans un petit coin, se rencogner dans un petit espace * caia: truèja * çai adv. fins * çai enrèire: recentament * caire: canton. fr. coin de l'âtre * çais: aquí * caion, caionet: porc (Velai) * calada: senda rapida; senda dins la nèu * calcinar (se): se far de socit * camba-gròs (sud del Cantau): fr. champignon * cambavirar: regirar, fr. bouleverser, surprendre * cambeta: fr. tige (de planta) * campaneta: fr. campanule (flor) * campejar [kampisià/kampegià] : perseguir, se lançar a la perseguida * campejada [kampisiado/kampegiado] (partir a la "): perseguir, se lançar a la perseguida, esp. anar un gos darrièr un gat * campís: espiègle, indocile, rétif * canabau: carbe * cancheta: fr. petit seau en métal * cande, canda: clar, limpid * canèla, chanèla, dosilh [dugi] : fr. robinet * cantèl: fr. chanteau (de pain) * canulant: enujós, emmerdant. * canular: fr. ennuyer, emmerder * canon: veire de vin * cap [ka]: tèsta f, cap m * capbàs: fr. descente * capetar: fr. descendre, (anar a un luòc) * capolar: fr. hacher * caponar (se): se dissimular * carcin: abitant del Carcin; vaslet de bòrda logat per las fenasons * carcular: pensar, somjar * cardalhau: topinambor * carnada : carn de vaca salada * carrar (se) : se plaire, s'amusar * carrin: pòrc * caròta: beta-rave * carrat : fr. carré d'habitation, dans un ensemble de bâtiments agricoles * cartofla : patata (Bas Auvèrnhe) * cartonada: mesura de susfàcia que vària segon las regions entre 6 e 7 aras, aicí entre 9600 e 11200 km * casabèc: fr. chemisier, corsage * casar (se): maridar (se) * casca-lumaç: cagaròl * cascavel: cadun dels torns qu'òm fa en restant suls pès e las mans sans que lo còrs tòque lo sòl; [karkavé] fr. grelot * cascavelar: avançar fasent cascavels * casiau: pèça de vinha * caston : fr. bergerie * cat (Carladès), chat : cat * catar: amagar, escondre, abrigar, cobrir * catonar: careçar, amanhagar * caula: graula * caura f.: v. còure (avelanièr) * causa (per " que): per çò que, perque * celèira, cereira [sareida?, sardeira], cerèisa, ceriesa: cerièra * celerier, cereis, cereir, cerier, ceredier: cerièr * cenelhier: fr. aubépine * censa f. : fr. bail, contrat * cent m. : liura (unitat de pes) * cerv: cèrvi * cesta, ceston: fr. grande corbeille, panier (Panier s'i ditz tanben) * cestús?? : país, luòc dont venèm * chabeç: fr. traversin * chabra ([[Velai]]) : saltarèla * chab(d)elièra: riban de fil * chabidar: s'assopir, somnolar * chadeira, chaseira, cheira: cadièra (tanben emplegat) * chadeira: cadena (tanben emplegat) * chadenàs: cadena gròssa per traire los arbres del bòsc * chala(da): passatge, camin desgatjat de nèu; traça dins la nèu * chald, chaud: caud * chalm, chauma: planèl esteril * chambalià, chambaliá? (chambaliga), chambalha: cambaliga, garrotièra. fr. jarretière * chambre (de mar o de riu) : cranc * chamin de pè: viòl (tanben emplegat) * chaminon: viòl de pè * chamjar: cambiar * champanhon: campanhòl * chambe, charbe/cherbe/cherba, cambi, canabau, chanebe, chandre, chandra f. : cambe, carbe * chamarat m. : estatge superiòr, dins unq fenèira, amb claravia ont se fasiá secar la palma e lo fen * chambon: cambajon * chamèis: suja * champeirar: seguir, caminar sus la traça de qualqu'un * chanau f. : fr. cheneau, gotièra de zinc au bòrd del teit (mas: 'canal' m. fossat d'escolament) * chancèl: ataüt * chandela, chandeala: chandela; gratacèl * changre: cancre * chanit, -ida: fr. moisi; sòl de mal trabalhar; acerb, aspre * chantel: cotèl * chantèl: tròç copat dins un gròs pan * chap-coissin: cabeç (fr. traversin) * chap-leit : fr. bois de lit * chapusar: fr. charpenter, débiter le bois à la hache * charba: ansa * chardas (las '') : velhadas durant las qualas se cardava * chardèr: fr. chardonneret * Charenda f.: Nadal m * charent, -a: que demanda un prètz tròp elevat * charga: carga (tanben emplegat) * chargar: cargar (tanben emplegat) * charrau: camin d'espleitacion * charreira, charrèira, carrieira: espaci entre doas bòrdas, mena de rua * charvalhar ([[Riòm]]) : fr. patouiller, manier salement, détériorer * chas: a cò de * chasau: maison arrueinada, fr. chaumière * chaschòu: crani, tèsta entièra * chasque inv. : cada * chassanh: garric * chasso (chasson ?) : roire * chastèlh (plur. chastèlhs/chastiaus) : castèl * chastra: buc, bornat * chatau: cabal * chat-foin: putòi, catpudre * chaubre, chaure: caber, cabir * chauchar: caucar. fr. presser, fouler * chauçada: barratge * chaucida, chaucit: cardon * chauçura (Bassa Auvernha): fr. chaussure * chaudre: caler (se ditz tanben); caber, cabir * chaul: caul, caulet. fr. chou * chaul-raba: fr. chou-rave * chaumesir: caumosir, mosir, fr. moisir * chaumesit, -ida: caumosit, mosit, fr. moisi, -e * chavacròs: fossaire, fr. fossoyeur * chavalh [chaba] : caval * chavanhòu, javanhòu: fr. hibou, chat-huant, grand duc ou petit duc * cheir, chèir, chier, cher : gròs rocàs; clapàs; endrech o país rocalhós, fr. éboulis, amoncellement de pierres * cheira: colada volcanica d'escòrias, fr. fr. coulée de roches * cheiron, cairon: petit molon de pèiras * cheiràs: clapàs, esp. colada volcanica d'escòrias, fr. coulée de roches * chèrchapaís: vagabond * chiar (per evolucion: chagar>chaiar>cheiar>chiar): cagar (tanben emplegat) * chibòta: cabana (de pèiras) * chibre: carbe, cambe * chin-tais: tais * chindra: címec, cinze, cinza * chuchutar: murmurar * chuta: chòta (ausèl) * ceal, ceau ([shaw] Mauriac, Sant Flor, Lo Puèi), cèu ([shèu] Salèrn), cièu franc. (Orlhac): cèl (forma que comença en Mende) * cinglar: foetar * cintura delh Bòn Dieu: arcolan, arcan (tanben emplegat). V. Arcan * cireir: cerièr * cist: cistre (pèira) * civèira: fr. brouette * clam (gardar '') : gardar son energia, gardar lo moral * clamion: apèl, aclamacion * clan: coratge; eslanç, vam. se donar clan * clanca: fr. commère * clancar: fr. commérer, de bavarder en toute occasion * clapeiràs: clapàs * clenchar (se): fr. se pencher * clergue: clergon clerjon. fr. enfant de coeur * clujada: teit de fen * coada, còada?: acès, cubèrt, angar fr. appentis. Fig. Se botar a la coada * coarro, coarre: proprietari, patron * coca: noga, notz; patata (Mauriac, Salèrn...) * cochara f. : culhièr m. * coche: pòrc * cocuda: fr. primevère * cocut: fr. jonquille * codèrc: terrenh comunal * coeire/còire: coire (vèrb); fr. marmite * cofal: cofat. fr. gifle * cogorla: fr. citrouille * coige m., coija? f. : jaciment (minièr) * coijar, coejar (se), s'anar coejar [kweydzà/kuetzà/kuedjà] : cochar (se), anar jaire * coita: fr. hâte f, presse f * còl [kwòl] : fr. cou * còle: col (de montanha) * colenha: conolha, filosa * coleira: còla; passatge estreit entre doas còlas * coljar (se), s'anar coljar. V. Coijar * colh: fr. cou * colièra: penda, còla * comador: angar, cubèrt * comencar: començar * companatge: lach, burre, formatge e tot produch lactic * compassar: despassar: * conòlhada: conolha * conflabueu: salamandra * congeira, conheira, congènha?: congèsta * conhar (ò): fr. pousser * conradelar? corrandelar?: córrer la campanha * cònse: fr. conseiller municipal. ''primier cònse'': fr. maire, ''ostau del cònse'': fr. mairie * consire [kushire] : crebador. fr. crève-coeur * cònte [kwònte]: conte * còntia: discussion, disputa * contiar : fr. se chamailler, se disputer, amicalement, se taquiner. * continent: immediatament * còntranòvie: fr. garçon d’honneur * convisar : discutir * còp [kòp/kòt] (plur. [kòts]) * còp d'alhís: fr. coup de feu, enthousiasme * corcheira, corsièra? : corsièra * cordelièra : còrda, cadena o boton per sonar lo monde a la porta * còrdre: amassar, reunir * còrdre (/se): tornar a l'ostal * corniòla: fr. gosier * corrau: fr. haras * corriada: fr. liseron * corsa: corsièra (tanben emplegat) * cossí [kesí/kosí]: coma (interr. e non interr.) * cortiau: carrièra bòrnia; cort (ensems dels enclauses orticòlas) * cos: agrafuèlh (tanben emplegat) * cossirar: sospirar * cossirós, -osa: inquiet, - a * costat (al " de) : a costat de * costat de neu: oèst * còtla: mongeta (verda) * còuclhe m. nogalh, clòsc (de fruch) * còure m. avelanièr * crebalhas f. pl. : fr. semailles (crebir = cubrir, cobrir) * crebir : cobrir, cubrir * cremason: brutladura * cremeson (aver de): aver enveja fòrça * creme m. : fr. crainte * crenhar: crénher * crespar: fr. crisser * crestar (se): dreçar (se) * crida (creda? [crida]): cicatriça * cròi: mauvàs, marrit * crossar/corsar: breçar (latin tardiu *crontiare) * crossarèla: breçairòla * crosset: breç * crèu: nogalh * cròç: breç * cròça: fr. béquille * cròmpa: crompa * cruesar (francisme?) : cavar o clavar (los dos emplegats) * crubir: fr. semer et herser * cruca: dessús de la testa, testa * cubèrt [tyubè]: teit * cubrir: cobrir; semenar * cuèire v: còire * cuèissa (far ") : faire place (sur un siège), se pousser un peu * cueu, cuu [tchoo] [kiw], cuòl: cul * cuja (en "): fr. a falta de; en luòc de * cujadièr: jucador, juquèir (planca suspenduda contra una paret) * cujar + infinitif: mancar de, aver mancat de (fr. faillir + inf.) * cujon: molon * culhir * cunh: recanton * cunhar: fr. fosir * curalhèir: pilòt de pèiras * cusina: cozina * cusinar: cozinar * cute, cut: grapald cantaire * dalainèir: prunièr * dalha f. : faux f. * damaisèla: libellula * danceis, dant-ci (marrida grafia?) : abans (oc. anc. anceis, del latin ante-ipsum) * daprès adv: après * darcar: Darcar lo barreirat: passar una frontièra, cambiar de situacion, cambiar de camp, eventualament trair. * daret: aret (tanben emplegat) * darna: fr. teigne (insècte) * darreir/darrier, darrèira adv. darrièr * darrèira, darreiriá, darrieria, dabòria: autom, tardor * darú, darut? (grafia??) : testut * dauna: cauna * daururas: joièls * davans, davant (que) : abans, avant * davant n. : faciada * davantièr: faudau, davantal * davisar: apercebre * dedalièira: fr. digitale (flor) * decebança: decepcion * defèci: vergonha * defròcas: vestits * degosina : fr. farce (blague) * deigalar: regalar * delh: del * dembe, dambe: ambe * demèg, demièg, demeig, demièi, f. dem(i)èia, dem(i)èja?, meija f. : mièg. A demèg, a demeig, a demièi, a demi(i)èia, a meijas: a mièjas, a meitat * dempeusnimens: pasmens, çaquedelai, çaquelà (tanben emplegats) * dengun: degun * dès, d'ès: v. Vès * desacatar: descobrir * desaprimatge: accion de manjar, far brostar la primièra èrba al primtemps * desaveni, desavénia ? - desavenhe, desavenha: desagradable, desplasent * desbrenar: levar lo bren, lo brutitge; desgatjar qualqu'un d'un marrit afar * descatar: descobrir * descompassar: despassar * descorniolar: fr. égosiller * descotir: se desbrolhar * desempuei: puèi * desfeci: desgost * desfiular: dessadolar * desfortuna: fr. malchance * desjunar [deyjunà] : dinnar * deslandar (se ~) : s'emancipar, sortir amb de dròllas * deslurat, -ada: fr. déniaisé(e), résolu(e) * desnut, -uda: nut, -uda * despachar (se) : afanar (s') * desparar (se) : se coitar, se brandar * despartir: partejar; dividir * despertin [desparti] : espertin * despiech (en '') siá... : maudich siá... * desrancar : arrancar, dostar quicòm en o topar * desrason: fr. sottise (qu'on fait) * desrochar, desroca: abatre, demolir * dessobre: dessús * dessotz: dejós * destrame, detrame ? fr. recapte, solharda, trastero (lieu, chambre où l'on dépose tous les objets qui ne font qu'embarrasser et encombrer les appartements, tels que les malles, les caisses, les meubles hors d'usage, etc) * destrech, destreit ("distrecht"): estrech, estreit * desvelhar (se) : revelhar (se) * deval(s) : devèrs lo(s) * devertir: divertir * desvuedoira [divedujro/devudajre/devedujro], esvoeidas f plur: debanadoira. fr. dévidoir * dià de dià! : diable! * dijuòus (Cantal): dijòus. Dijòus Folhat: Ascension * dimergue: dimenge * dimiá V. Demèg * dinc: dins (tanben emplegat) * dissandes (de */'die 'sambati/): dissabte (de */'die 'sabat-i/) * drulhier: rove * diumenja f., dimenche, dimergue : dimenge * doblar (se) : redreçar (se) * doblon: taure de dos ans * domaine: domèni * domde: domdat * domentre: dementre, mentre * dòna(-i) ! : fr. frappe ! * doncar: penecar (penechar) * dorna: ferrat de metalh * dos m., duas fr.: dos, doas * dostar: ostar, tirar * dòure (/se), aver mau : dòlre, aver mal * draulha: percha * dreçador: bufet (mòble) * dreciera, dreiceira: corsièra (corseira), acorchièra * dreit (alh '' de): fàcia (en '' de) * dreit adv. : plan, bèlcòp. ''dreit content'' : encantat * drinlha: druèlha, aliga. fr. alise * drolhat: trempe * drulhièr: fr. alisier * duc m, dugo m: chòt (grand hibou) * duganèla: fr. chat-huant, grand duc ou petit duc * durbir: dobrir * èga: cavalla * eicalassi: regalèssia * einuege: enutjat * eiressil: api * eissagar: fr. lessiver * eissag, eissai: assag (tanben emplegat) * eissaiar: assajar, ensajar * eissit: moment qu’un païsan boriaire quita sa bòria a la fin de la logada * eissiga: estimar lo chatau viu e mòrt, establir l’estat dels luòcs fach per un boriaire que part, o per lo que dintra * eissolelhar (s'): fr. suer sous le soleil, se bronzer au soleil, prendre un coup de soleil * eissuar, eissunhar: eissugar * eissublar: doblidar (tanben emplegat) * elh: en lo * e(s?)lienar: fr. glisser (gasc. eslencar. cat. esllenegar) * els: en los * el/ela: el. V. G-el * emanha: avellana V. aulan(h)a * embaiard: civièra per desplaçar lo pòrc mòrt * embeurar [embiwrà] : puslèu per un terrenh. V. Ongir * emboconar, embocanar: pudir * embofat, embufat: un pauc excitat o empebrinat * embonhilh [ambunhi] : embonilh * embrenar (/s'): encombrar, embarrassar, emmerdar (/s'); fig. embarrassar (/s') * embrolh: fr. embrouille; imbroglio * empaitar: empachar (tanben emplegat) * empatolhar (s'): fr. s'embabioler * empatinar, empatenar? : apressar * enançament: progression * enançar: fr. prôner * ençai (d'avora/d'aquesta ora '') : d'ara enlai * enchiprar (s') : s'empebrinar * enchiprós -osa: querellaire * enclausa: resclausa (d'aiga) * enclum: enclutge * encre,-a: nerviós, - osa * encrechar (grafia??) : estacar d'animals dins l'establa amb una forca de dents viradas * endarrier (Velai) : autom * endejunar: desdejunar * endeluòc [endelio], endiluòc: enluòc * endular: fr. hurler * endurar: suportar * endurmir: endormir * enfenar?? [infinà]: enfectar, envasir. fr. infecter, envahir * enfiular (s'): se pintar, s'embriagar * enfle, a: enflat, -ada * enfonilh, enfonhilh, embossaire ??/embochaire ?? [embusajre], embotador : embut * engaunhar: fr. tourner en dérision * enginar: preparar * engraissada: pan burrat * engravadissa: avortament epizootic (vachas) * engravissa: escaravissa * engrisòla: fr. lézard gris * enguetar: agachar (tanben emplegat) * enlai (d'ara " : d'ara en davant) * ennairar (s') : s'elevar * ènna (Orlhagués): èdra (gallés 'èdenno') * ennarts : fr. échafaudages * ennejar: negar * enojar, enòujar, enhorar [inhura], enueiar : fr. ennuyer * enquesiam (mai) : en quicòm/endacòm (mai) (tanben emplegat) * enrufar (s'): s'irritar * ensalada: fr. salade * ensenhaire, a: ensenhant * entau: atal * entautar (s'): enfangar (s') * entèir: entièr, sancièr. Per l’enteir: entièrament * enténher: pas poder s'enténher de: pas poder s'empachar, se retenir de * enterralhar: fr. butter (per. ex. les pommes de terre) * entitainar, entetinar: obsedir * entremèi: entremièg * entreprés (demorar): demorar sens res far a se pausar de questions * entretendre: entreténer * entrò a: fins a, dusca a * envertolhar: recurbir, entornar, enrotlar, envolopar * èrba nèira o nègra: planta medicinala que servís a garir las cremadas * ès: v. Vès * esbaujas: bofet de farga * esborfit: amolit, fr. ramolli * esbrajas: pantalon * escabiosa: fr. scabieuse (flor) * escaluchar (grafia??) : descassonar (amb lo bigòs) * escainar, escaisnar: sobrenommar * escantir * escargòu: cagaròl, cagaraula * escartar (la farda) : estendre los vestements * escarteirar: fr. écarteler * escatrar: galaupar * escaufar (s'): fr. réchauffer * escavartar v. esparpalhar, micalhar; s'escavartar: s'escartae, s'aluenhar * eschalatges? eschaladiers? : degràs d'un escalier * eschampelar: esparpalhar * eschamplai/eschamplat? (èsser ") : fr. ailleurs, un peu paumé, bizarre * eschandre v. rescalfar * eschantir: escantir (tanben emplegat) * escharpilhar: fr. effilocher, carder * escharvalhar: fr. abimer * eschaucir: causir * eschaudre: fr. sevrer; détourner (l'eau d'un moulin) * eschavanelh: v. chavanhòu * eschilla: esquilla (fr. sonnailles) * esclairon: aparicion luminosa e imprecisa qu'espauruga * esclaraire: fr. éclaireur * escofiar: aucir en donant un còp a la tèsta * escofina: fr. scie égoïne * escoga: escoba * escolèir: regent, mèstre d'escòla * escorcir: acortar (far plus cort) * escorgar: escorjar * escòt: fr. brin (p. ex. de genêt) * escoutar: escotar (e 'ausir' en nombroses parlars) * escrancar: crebar, agotar fisicament * escuròu: esquiròl * esfolerat: enrabiat * esfòrç de temps: auratge * esgiau: esglai * esglage, englage: esglai, esfrai * esfurinat: fr. effarouché * esglaiar: esglasiar * eslaiat: fatigat * esliauç: eslhauç * esliuç, esliuça: eslhauç * esliucejar: far d'eslhauces * eslonjar: alongar * esluenhar: alonhar * esluiç: eslhauc * esluicida: eslhauçada * esmaiar: inquietar, estonar * espantar: estonar. fr. étonner * esparnida: eslhauç * esparnir: esliuçar * esparrabingar (s'): fr. se déhancher en marchant * espatlar: demolir, desmantelar * espauresit (Nòrd d'Auvèrnhe), espauresat (Varena de la Dòra) : paurugat (Sud d'Auvèrnhe) * espeçar: trincar * espeitar [espiytà] : esperar (atendre) * espelhar: estrifar fr. déchirer * espepidar: espepissar, agachar quicòm amb atencion * espernhada: eslhauçada * espertin, despertin: collacion del miègjorn, e per extension del tantòst * espertinar/s'espertinar: dejunar, far collacion * espetament (volcanica) : erupcion (volcanica) * espiauna: espingla * espicea: fr. épicéa * espingar: saltar, gambadar * espiujar: fr. éplucher * espochingar: espochigar, espotir / esclafar * espòr: clauson * espulhar: espolhar, espesolhar * esquitlhar: lisar * essira: nèu; vent NO d'ivèrn portaire de nèu (dins las regions que dison "la nèu" lo vèrbe 'essirar' tracha del vent, dins la region que ditz "la neja" es la quita nèu e s'i ditz "la sira", emai s'es una nevada calma) * essirar: nevar; far de vent NO d'ivèrn * estabosir: embalausir, esbleugir, emberlugar, esberlugar, fr. éblouir, étonner, surprendre * estadís: fr. rassis * estafeta: fr. éclaireur * estalambor: baston de boièr * estam, estain: estanh (metal) * estament: situacion * estampa: tampa (fr. vanne de l'étang) * estampanit, ida: estabosit, espantat * estau: maison (mas en auvernhat septentional: sala granda mal tenguda, cafarnaom) * estauja: estauvi * estausin: avant-teit, bordura del teit, esgot del teit * estavanir (s') : fr. s'évanouir * esteala, estièl, estèla: estela * estendilhièr: fr. goutte d'un bord de toit sans chéneaux, point de chute de l'eau d'un toit * esterlusir, esturlesir * estisoira(s) : cisèus * estolha: estobla, fr. chaume * estornir, estronir: esternudar * estrada: rota granda * estranglachin: fr. noeud coulant * estranhe: estranh * èstre: balcon, bescaume * estrebons: fr. soudaines rafales de vent glacé * estrelhar (se faire): infligir una correccion, fr. dérouiller * estruge m. : ortiga, estrigol * (es?)trumèl: cavilha (dels umans) * eu: el * esvetlar [esvenlar] (s'): s'ajaçar, s'espatar * esvoeidas f plur: debanadoira. fr. dévidoir * fableta: fr. comptine * fachineira, fada : bruèissa * fadard [fadar], fadarda/fadassa? : fat, nesci * faina: fagina; fr. faine * faja: fr. faine * fajòla: faiòl * faler: caler * faganàs: pudor f. (marrida olor) * farinada: matafam fr. espèce de galette frite au beurre ou à l'huile, que l'on fait dans le ménage * fargeira, faugeira? : falguièra * farina (far) : esmenudar * fatèir: grossièr * fauc [fuòc] : fau (vèrbe Faire) * fauda: rauba, farda * faudau [fujau] : davantau * fava: fr. haricot * fedon: fr. poulin * feneirar: fr. faire les foins * ferrat: ferrat de metalh * fèstre: fr. faite * feure, fiaure: febre * feureir, fiaureir: febrièr * fiardar: anar regde * ficre! eufem. fotre * fieirau: fieiral * figòt (fuegòt): fogal, fogèir * filhat, ada, filhastre, - a? : gendre, nòra (tanben emplegat) * filheta muda: eco, resson * fiolant (fiulant?) : fr. ivrogne * flacar: feblir; mancar de fòrça. * flajolet: fr. flageolet (instrument de musica) * flaunha: fr. rhume de cerveau * Flors (Las): Las Cendras * florejar: fr. froler, effleurer * flusta: paur, fr. frousse * flustós: pauruc * foaire, foaissar: foire, fòser, trabalhar la vinha amb lo feçon (fr. binette) * foèit: pilòt, pila, fr. tas * fogeir: foguièr * fojaçon: fogaça; espècia de pastisseria d'ordinari forma d'X, facha de farina, d'uòus, de sal e de laitatge * fojada: fr. feu de broussailles * fòlh: fòl, enrabiat * folhar: fr. reverdir * fònt: font * foquet: banqueta * forest (arcaïsme): bòsc * foreston: gàrdia, agent forestal * formatge [furmadze] * fornelar: far una tempesta de nèu * fòrre [fuòjre] : fr. paillasse * fotimassar: fr. taquiner, tracasser, ravauder * fotrau: fr. imbécile * fraire d'un latz: mièg fraire * frau: fr. terre inculte, lande, mauvaise terre * fraulaud: inútil, bon a non-res * gasperon: formatge de cabra redond, aromatizat amb alh e confeccionat amb la gaspa recuperada dins la burrèira aprèp la fabricacion del burre; se menjariá fresc) * fraunhós: fr. barbouillé * freid: freg * fresa: fr. framboise * freschum: carn (fresca) * fresilhar: fr. chifonner * fretas: fr. sabots de frein sur une charrette, dits aussi 'la mecanica' * froment: fr. blé * frostir: * frostit: * fum: perfum, fumet, atmosfèra * fums: fr. brouillard * fumareir, fomarèir: femièr * fumeira: fum * funhetar: furgar, fr. furetar * fuòc [fiot/fiot] * furmic: formiga * fustarèl: canoa, batelet emplegat sus l'Aleir * gabion: vagonet de mina * gag [gat] : fr. geai * gala(m)pian, -ana: fr. gamin, -ine, garnement * galar (se) : amusar (s') * galatge, galatjon: joguèt * galòia f: fr. imbécile * gampa: pej. garça, gobèla * gandir (se): marchar cap a quicòm * ganta: narcís blanc * gantèira: senda, camin * gaspa: fr. babeurre * garba, gèrba: fr. gerbe * garbèira: fr. meule de paille * gardejar v. mirar * gargès: imbecil * garla, jarla: fr. grand vase pour le lait * ga(r)landatge, garandage ft. cloison, ordinairement en briques, au moyen de laquelle on sépare les différentes pièces ou chambres d'un appartement * garlon, jarlon: ferrat de fusta per móuser * garnassa: la òc plantat de resinoses * garra: gauta; anca, gauta del cul * garre, garri: mascle ardent; gat (nom afectiu) (tanben 'garri' es lo rat) * garron: gat (nom afectiu) * gasar: caminar en s'enfonzant dins l'aigua, la nèu, la fanga... * gasta??, gaste?? : pese * gat (prononciacion de 'gag') : fr. geai * gata: mongeta vèrda; fr. gousse des légumes; pois * gatges: mòbles, vaissèls (fr. vaisseaux) * gaudòt: fr. petit malin. escais de las gents d'Orlhac * gaudre m.: torrent * gauma, gome: fr. goître * gaunha: gauta; per ext. boca; cara * gavinet: cotèlh * gavo: cròs, gaste, en parlant d'un fruch, principalament per las castanhas * g-el, -a (plur. g-elses, -as, g-eusses, -as, i-eusses, -as) [ge' se/ge' si/ge 'shi/i' she?/jë' ses?jew' ses?] : el, -a; els, -elas. fr. lui, elle; eux, elles * gelibre: gibre * gema [gema/gima] : escuma; crema (en particular del lach) * gendarma (gendarmE?): areng secat * genest: genesta * gente, gèntie: polit. franc gèntie, dreit polit: tras que polit * gèrba, garba: fr. gerbe * gemorejada (DJIMOUREDSADA): fr. giboulée * gemorejar (DJIMOUREDSAR): fr. faire des giboulées * getar: alargar (lo bestial) * giaunada: gemiment, planh * ginèst, genest: ginèsta * gibar: far una bòssa * giraudet: fr. casaque de toile (des bourgeois) * gironda: ironda * girveir: genièr * gitar: fr. neiger dru * glèisia: glèisa. fr. église * glissar: fr. glisser * glorieta: gloriette, petite chambre, fournil * gobèla: pej. garça * gojard : fr. goujat, aide-maçon et le manœuvre en général * gola fr. gorge resserrée entre des montagne * golada: ribòta (s'i emplèga tanben) * golhòt: fr. goujon * gonfle, a: enflat, -ada * gòça (gòrça?) : fr. haie arborée * gògas: bocins de bodin cuèchs amb la graissa * goja: cogorla (tanben emplegat) * gorba f. : rengada de fen * gorbar: far una renguuèra de fen; amassar, reunir * gost de la viòrna: curiositat * gota: rivatèl * gòrdia: vigor * gorgolhon: fr. têtard * gorgon: gorgolhon, cavanilha, cusson (tanben emplegat) * gòrgue: tuf (puzzolana) * gòrja: boca * gorjada: tanben 'menjadeta frugala' * gornilha: granhòta, granhola * gorrièra: eleganta * gorrin: vaquièr; camisòt * gostar: dinnar * gòt a gòt (anar ") : gota a gota, degotar * graissa doça: sagin * gralh: còrb * gran [gro] adv. : brica, ges (tanben emplegat) * grana, grona: rasim * granauda: granhòta, graolha * grangèir: estatjant en afermatge que cultiva la tèrra per un proprietari * granolha: granhòta, graolha * grapald: grapaud * grapats : pèiras e bordilhas que demòran après un trabalh de construccion, de demoliment * grapiunar: gratar, folhar * graumilhar (se) : se trigossar, arpatejar, se remudar coma se quicòm vos prusia * graupir: sasir * gravena: sabla, grava * grèu, -èva: lourd; grave * greule, griole: rat campanhòl * grevança: regret * grevar: regretar. Me'n grèva: regreti * grilhada: patatas sautadas dins la padèla amb la graissa * grinhòrla: ?? * grinzeleir: fr. groseillier * grolhon: pòrc (pichon) * gromel: fr. écheveau * gronzeleir: groseiller? * grovar: covar * guel, -a, guelses/i-eusses, -as. V. G-el * guenchir, guinchir ? fr. détourner, incliner, pencher, aller de côté, esquiver, se détourner * guechit: fatigat * guenilhas: sòrtas de bunhas del costat de Tièrn * guèrlhe, guèrli: fr. qui louche * guièra: vaissa (tanben emplegat) * guinhar: mostrar del det * gulha : fr. mur pignon * gusa: fr. buse; anc. busac, busal, busau * hala, ala (l'ala) : halle; hangar * iable: diable (diablei a Riom) * iera: ièra, èdra. fr. lierre * ivern: nèu * ivernar: nevar * jabiòla: gàbia per los poletons * jaca: vèsta * jadeu: fr. jatte, vaisseau rond et sans anses? * jagossar : fr. peiner, avoir du mal. * jai: gai (auseu) * jaire: s'anar j. * jalhon: polet * jamba: camba (tanben emplegat) * jambilhon: gambajon * jambre: v. Chambre * japar: fr. jaser, faire des commérages * japaire, japaira: commère * jaquí: vejaquí (tanben emplegat) * jardinatge: ortalha (legums produsits a l'òrt) * jarric: rove * jaspi: fr. aspic * jau/jalh, jalhard: gal * javanhòu: chòt * javílha: cavilha; fr. cheville. ''javilha folada'' : entorse à la cheville * joana: jonquille * joièl: fr. bijou * joielier: fr. bijoutier * jòine [juòjne], joine : jove * joncha: fr. andain * jonh? jont? : jo de buòus * jonht: jonch * jontura: bestials de laurar * jornada (sègre sas ~) : trabalhar a la jornada coma obrèir agricòla * jòune, a, jòine, a: joine, a, jove, a (los tres s'i dison) * jòus: v. Dijuòus * junc: jonc * junhant, a: prèp, a, limitròf, a * juòc [gio] : jòc * jurar: rembolar * lai: i (locatiu) * lai: fr. souci * laiat: fatigat * laïns, lais adj ailà, alai * laissa: alluvions * laissar: vuejar * lamperós ??, lamperons ?? : ?? * landaud: bestiasson, sustot lo peressós * lanhar (se): aver de lagui, se demandar se qualqu'un va plan o non * lat de l'entrant: oèst * latz de levant: èst * lauras f. pl. : labras, pòts, bregas * lavanhar: fr. flatter, cajòler, caresser * lechon : gormand (gromand s'i emplega tanben) * Lèir: Leir, Léger, fr. Loire * leja: fr. luja * l-èsser: èsser * levada: regòla dins un prat que reculhís las aigas que rajòlan. De levada: fr. d'emblée * levita: vèsta. fr. lévite * li: i (locatiu) * liada: meitat de jorn. La liada delh matin (=lo matin), la darrèira liada (=après-miegjorn) * lianh: aval. fr là-bas * liauç: lhauç * limon: fr. madrier * lisèrt, lusèrt: lusèrp * lissar: fr. glisser * lista: fr. Bande de terre; champ plus long que large (del latin lista, bordura) * liuç: lhauç * liuçjada ([lustsada] grafia?) : eslhauç * liuçjar ([lustsa] grafia?) : far d'eslhauces * liurar: voidar * loca: groselhièr (tanben emplegat) * loda: fang * lòng, lònja: long, longa, lòng, lònga * lònh: luènh (tanben emplegat), luònh * lòssa: cace * luenta (la) : lo lonhdan * lum: calelh d'òli de quatre o cinc becs * lunar: far de luna * luneira: clar de luna * luns: diluns * lura f. : animal gròs; fug-l'òbra, coard, paucval * lusèrt, lisèrt: lusèrp * madament : parièrament * madèble: malaudiu * madiera : brancas de sause * madorne adj. : afligit * Magalona: Vènus, estel del pastre * mèstre [méstre] : mèstre (forma mai emplegada) * maestre [maytre] [muytre] : mèstre * mai: tanben * mag, maid, mast: mastra, maestra, mats, mèid, mèi, mei. fr. pétrin * mai, malh: pibol * mainatja-te!, mainatjatz-vos! : Tenètz-vos fièrs (formula d'adieu) * maite. tantes maites: tants d'autres * maitot/mai: tanben (s'i ditz tanben) * majofa : majossa * majofla: majossa, majofa * maganhós : malautiu, que sembla pas en bona santat * malha fr. meule; tas de gerbes dans une grange * maluç m. : amaluc * mama f. : mamà * mambor: dificultat, charivari, bruch * mance, -ça: esquèrra * mançard: esquerròt * mandurar: macerar * manhar: dominar, batre * marbiocha/merbiucha (grafia mai etimogica) (etim. bas lat. *minimicula) : drolleta * mardet [mortchí] : boc * màrfie: fr. transi, engourdi * margarida: coccinella * margolhar: fr. patauger, manier salement, barboter * marguilhièr: fr. bedeau * marmelaud: manouche, nomade, gitan * marre o marra? : bruch * marronar : rondinar, romegar * marts: dimarts * mas: sonque, solament * masada, maseda, masela, masel, masa, mase?, maeda [moeda] : formiga * masada: fr. hameau * masca: bruèissa * mascharar: mascarar, morralhar. fr. barbouiller, noircir, charbonner * maschurar: fr. barbouiller, noircir, charbonner * maseda: formiga (tanben emplegat) * massança: colleccion * 'massar: fr. prendre; ramasser; se refugiar * masuc: fr. buron * maton: fr. tourteau (producte de sarratge de las prèissas) * maussa: majofa, fraga * mauvàs, -asa: malvat, -ada * me (ex: per me) pron. ieu * meal: mèl * mècres: dimècres * mèdia: fr. sieste. V. Mèidia * medrar ?? V. Meire * meg, meja : mièg, mèja * mei: amb * mèi, f. mèja/mèija/mèia, demièi, f., dem(i)èia, dem(i)èja? : mièg, mèi (tanben emplegat) * mèidia f., mèdia, meijorn: miègjorn * meig, meija : mièg, mèja * meijornar: espartin * mèinuèit: mièjanuèit * meire/medre: meissonar * meiriar (se) : mudar d'ostal (del latin 'migrare') * melh: milh (fr. millet) * 'melh: al, amb lo * mèlh(s): mièlhs * mesnimens ?? : pasmens (tanben emplegat) * mentre adv. : durant * meola [m(i)ewla] [miaula]: mesolha, modela, mica (de pan) * mèque: fig mocat. fr. penaud * merende: repais dels trabalhadors que se manja al mitan de la matinada, vèrs dètz oras, e al mitan de la vesprada cap a quatre oras * mèrgue: gaspa (tanben emplegat), lachada, laiton * meritar: Acò li merita ben: merita ben acò * mès adv: mas * meschaent, a: dolent, a * mesenga: fr. mésange * mesir, mosir : fr. moisir * mèsma: meteis, -sa * mesnimens: pasmens, totun * messatge: vailet, servicial * miá: amiga (sentimental) * mialaud, mialon? : fr. mialan, milan * micha: pan blanc * mielhs (de) de mai plus, de plus, en otra * milhard: claufotís de ceriesas * mimí/niní: nenon * minaire: menairon * minauna: gaton, caton * mineira: mina, mena * minjar: manjar * minon: gat * minòt: gat * mioleira: basalt * mirgalhat : fr. de plusieurs couleurs * mis, blat d'Espanha: blat de las Índias * mission: tot far mission de: tot en fasent semblant de * mitanièr, a: capmasièr, a * mitat: meitat * moinant: donat que, estant que. fr. attendu que, étant donné que * mòl [mwa]: mica (de pan) * mola, moleta: flasca, flascon * moblada: mescla de polverq e de gres e de limalha de fèr que giscla de las mòlas. * molet: molin (tanben emplegat) * molha: fr. endreit tranquil d'una ribièra; luòc ont l'aiga cola tan discretament que pareis dormenta. * molhard: fr. sorsa d'aiga viva que nais dins los pasquièrs de las montanhas nautas. * momonejar: fr. marronner; murmurer * monalha: fr. marmaille * mòna: monina, monard * monèira: fr. hanneton * monilh: nombril * morralhar (se): se barbolhar (p. ex. la cara de manjar) ; se cobrir (lo cèl) * morralhar (se): lord, barbolhat; ebri * morla: socha (tanben) * moschaud: tavan * moschon: mostic; moscard * mosseiron: campairòl * mosteau m., mosteala: mostela * mostièr : monastèri * mot, mota: sens còrnas (animal) * mota: pelena, gason, pelosa * mòuser: fr. traire * mouton: moton * móuser: mólzer * muaa: auratge, avèrsa (evolucion de 'mudada') * muralha: mur * Nadau f: Nadal m * nanai: fr. néné * narisa, narina: narion * narma adv cap * narsa: sanha perilhosa (tanben emplegat) * nau: nòu (tanben emplegat) * naular: navigar * nautenc: fr. hautain * neaula, niola [niwva, niwga] : nèbla (fr. brouillard) * neaulós: nivolós * nèça f. : neboda * nèbla f. : fr. brouillard; brume * neija, neja: nèu * nèir(e), a/nièr, a: negre, a * nèci, nèsci ?? , -a [nèjsi] * nevier: fr. névé m * nharga: vièlha femna * niarma, niun: degun * nibol : nivol (tanben emplegat?) * n(i)eus: quitament, e mai. Se le veguessiatz nieus: lors même que vous le verriez * nieus-ben (pron. niuben) : fr. mêmement * niula: nivol * no: nos. fr. noeud * noche: grosilhièr * nogièir: noguièr * noirin?? (fr. nourrain) * nojalh: nogalh * nòn [non] : non * nomar: apelar, sonar qualqu'un * nosilha: avelanièr * notza: notz, noga * nov'oras (las '') : desjunar tradicional del matin * nu: nud * nuech, nuèch [nuet/niut/në], nueit [nej/neit??] : nuèch, nuèit * nuòu, -òva: nòu, -òva * òc-ben [a be/o pe] : òc, reforçat * òc-plan [a plo/o plo] : òc, reforçat * òcha: rendètz-vos, ocasion, escasença * ocha: tèrra arabla; cap o chap (d'un baston) * oire: odre * òla f. : òli m. * oleta: fr. petite cruche * olha: oelha * omplidar: oblidar * ónger: assasonar * ongir: imbiber (vêtement ou une chose). V. embeure * òra (parlars del Santflorenc): ora * orange, oranja: irange * orba lutz (a l') : al crepuscul (lusor del matin o del ser) ; orizont (a l') * orcèl: fr. pis * òrdi, blat d'òrdi: òrdi (cultivat) * orfaneau [arfaniaw] : orfanèl * òrgi, òrge: òrdi (salvatge, 'hordeum sativum') * òrt de sopar: fr. potager * òs: nogalh o clòsc d'un fruch * òscha: rescontre, rendetz-vos, ocasion. mancar l'òscha: fr. rater le coche * pacand (pej.) : qu'es pas plan ensenhat, qu'a pas vista que sa campanha, fr. paisan, rustre . * pacha: gauta; gauta del cul * pachard: pardal (fr. moineau) * pachat: patatas cuèchas adobadas amb vinagre e saladas * padèla: padena * padelh: pade, granda cassairòla de còure, padelon * paga: agaça * paia: paga (tanben emplegat) * pairau, poirau: pairòl * paiun [payun/payün] adv: cap * palhanchar: fr. rempailler * palhàs, palhassa: palhissa, palhisson (mòtle on se fa coire lo pan e las tortadas) * panlada [patnada] : galeta de patatas raspadas e d'uòus batuts, passada a la padèla * palòt: bola de nèu * pam: costat * pamola, paumola: palmola (hordeum disticum) * pana f. : fr. tache de rousseu * panar: eissugar ([[Velai]]) ; raubar * panièr (far ") : fr. rompre son contrat sans préavis, retoumer chez soi avant l'heure convenue * panós: qui a des taches de rousseur * panta : plasentaria, blaga, mistificacion. * paora: paur (tanben emplegat) * papach-ros [pApa-ros] : pit-rog * papas: fr. bouillie * paraplur [paraple] : paracasuda * parelh: coble (de personas) * parentelha: parentat * parier: unifòrme (tanben emplegat) * parjada: tropèl * parlicada: discors * parpalhòla: galineta, coccinella * parpalhon: vagina * parpand: charraire. fr. bavard * parròpia/parròfia: parròquia. fr. paroisse * partre: partir * parvision: provision * pas: còl (geografia) * passa: còl (geografia) * passa-fin : tras que fin, tras qu'adreit * passar per malhas : se far pas remarcar * pastanada, pastanaia/pastenaia, pastanalha: carròta * pastrussa: pastorèla * pasturar (?), apasturar: paître, faire paître * pasturau: pasquièr?. fr. pâturage ? * patai(s): patés. fr. patois * patana: varietat de patata pels pòrcs * patiàs: patatas cuèchas a la cocòta amb de trocets de lard e sovent esclafadas * patifaci : fr. tracas et mouvement que se donnent les femmes auprès des accouchées * patirança: dificultat * patolhar: fr. patauger; manier salement * pau: fr. poinçon * pauchar: esclafar * pauva(r): pausa(r) (tanben emplegat); repaus(ar) * pavor: paor (tanben emplegat) * pebrada: farigola * pechier, bichier: fr. cruche * pèira de sucre: fr. morceau de sucre * peirada: colada volcanica d'escòrias, fr. coulée de roches * peiralhier: minaire de carbon * pèiranèira: v. mioleira * peireir: peirièra * peireira: potz de mina * peireiron: minaire * pèis: fr. pis * pelandràs, -assa: persona giganta * pelaud: paisan, òme pesuc d'esperit e de còs, maladrech o bèl e galhard * pelauda: femna bèla e galharda * pelh: pel (per+lo) * pelha: per las pelhas: fr. dans les draps, au lit * pelharòt (a) : sus l'esquina * pelhisa: v. Clujada * pelhon: chiffon, bout de tissu * penable: fr. pénible * pendèir: penda (tanben emplegat) * pendents m. pl: fr. boucles d'oreilles * pendre v. : penjar * penna: genest, ginèsta (tanben emplegats) * pennar: s'aparar a cops de pè * pensar: sonhar, donar manjar al bestial * pentiment: colpabilitat * perat adv. : completament. pas perat : pas brica * pereir: perièr * permenar, espermenar (se) : passejar (se) * persèc, persège, persèja, pèrsia: persèga * persugèir: perseguièr * pesason: fondacion * peschador, -oira: vivièr * peson: fr. piéton, pion (échecs); anc. fantassin * petaçar (se) : fig. fr. (se) réconcilier * petaçatge: fig. fr. réconciliation * petadoira: fr. pétoire; moto que fa de bruch * petaraba: fr. pétoire * petarda: fusilh * petarela: fr. arbousier * petarèlh: petaron (ciclomotor) * petaret: fr. silène enflé, carnillet; petaire (que peta sovent) * pete: embriac * peteròla: veissiga * petiòt: pichòt, pichon, petit * petòra: embriac * piada: fr. empreinte de pas. causir la piada: caminar amb precaucion * pial: pel * piasons f. pl. : fondacions (d'un bastiment) * piauça: pic (otís) * pibla f., pibola, pibona: pibol (tanben emplegat) (pibol: fr. peuplier noir) * pica delh jorn: auba * pica-perèir (far lo ~) : fr. faire la culbute ? * piei adv: piri * pingar, (a)pincar: plantar, dreçar * picgralh [pingralh] : picòt, picvèrd * pinambor: topinambor * pissau: cascada * pinhàs: fr. grappe * pinhar, plinhar: fr. mettre en pignons ou 'plonjons' * pitre-roge: v. papach-ros * plaçar: adesar, rengar * planc: fr. plancher * planesa: platèu de ròca volcanica * planhir, planger (plànger?), plangir: plànher; racar, regretar * plaseir: plaser * plond: prigond * plonjon/planjon (planchon??) : fr. meule de gerbes, pignon * plòva: pluèja * plueia, pluèia, plueja [ploedso] (Murat, Sant Flor, Chaldasaigas) : pluèja * plueure: plòure (tanben emplegat). Plueu a plastre/còrda : plòu a coa d'ase * poder m. (a Vinzèla) : orguèlh * podre, poire: poder (emplegat en una partida del Puei de Doma) * point, -a, pont, -a : ponch(-a), punt(-a) * pòla: pola * polai, polau: nogalh * polalha: fr. volaille * pom, pòm m. [pwon] : poma * pomat: citre * pòmpa, pompa: tarta (de pomas o de trifolas); fr. béret * pompir: marcar lo pas, fretar los pès sul palhasson * pompira: patana * pompon: fr. gâteau * ponar: fr. bouder * poncon: tonèl * ponhança: estrés * ponhar: estressar * ponhós: estressant * ponht(-a): ponch(-a), punt(-a) * pònt: pont * pòrc d'Índia: pòrc marin * pòrc fresc: lard * pòrge: tanben fr. 'parvis de l'église' * porra de París: fr. cive d'Angleterre * porrat, pòrri, porrada: pòrre * porreta: ceboleta * portalon: fr. loquet * posin: poleton * postiau [puesiaw]: fr. échalas * potaròl : campanhòl * poton, potona: dorga, pechier, fr. cruche * potona: bèc de la dorga o del pechier. Beure a la potona: beure a la dorga * pòus f. pl. : fr. balles de céréales; poussière. * poumon: paumon (tanben emplegat) * prangièira, prangeira, pranhièira, pranièira: après-mèidia * practica (de la) : per lo taure, taurir (montar la vaca) * prèiche: presic * prestir : fr. pétrir * promeir, pormèir, promièr: primièr. botar lo charri promièr: faire Paques avant les Rameaux * prossegier, pressegier ??: perseguièr * prun: prunièr * prus (aver de ") : aver d'apetit * pudina: pudesina * pueg [puet/put/puë], puei/puèi: puèg, puèi * pueissas adv. [pësa] : puèi * putafinar: eliminar pauc cha pauc * quan, -a, quanh, -nha: quin, -a * quantben: quant * quarteir (a " de): còsta de, prèp de * quatre (/oras) (las '') : gostar (tanben emplegat) * quatrejar: galopar * quauchaus: quicòm * quaucòm: quicòm (tanben s'emplega) * quena: fr. guibolle (camba) * queicòm/quelhcòm?: quicòm * quesar (se) : se calar, se taisar (tanben emplegats) * quialar, quilar: cridar d'una veu aguda * quilhar: fr. glisser * quinçon: pinçon * quinlaire: ?? * quitram : godron * raba, rabeta: fr. rave * raba-chaul: fr. chou-rave * rabanat : fr. rassasié * rabir (pas '') : sofrir tròp per conservar la paciéncia * rabusar: fr. radoter * racina: carròta * racinar: recular * radiç, rafe: rave * rafanèl: fr. raumàs (tanben emplegat) * rafar las ussas: fr. froncer les sourcils * raian: corrent d'un ribièra * rainaud, rainalha f. : mandra * ram: avèrsa vigorosa * rama: fr. fane; fusta/lenha menuda, brancam * ramada: avèrsa vigorosa * ramassar (se '): rentrar a l'ostal * rampalm: bois * rampanha: epidèmia * rampon, respon? [ris pu] : bois * rana: granolha vèrda * ranc: ròc * randa, rasa (a ") de adv. : rasís * randurar: batre la campanha, flanar * ranvèrs: penda al nòrd * rapar : atrapar (p. ex. una malautia), seguir * rapaton: diable * rapitar: s'agripar * rasa: gandòla, regòla. fr. rigole (dans les prés) * rasa (a ") de adv. : rasís * rasàs: precipici * rastèl (de '') : per l'esquina (caire ''). rastèl de l'esquina: colomna vertebrala * ratavolaja, ratavolaia: ratapenada (tanben emplegat. E tanben: rata-panada, rata-panata, rata-papanada, rata-paparada, rata-papinada, rata-parpanada, rata-parparata, rata-parpelhada, rata-parpenada, rata-pempenhada, rata-pempinhada, rata-pinhada, rata-penaa, rata-penà, rata-penarda, rata-penauda, rata-perpenada, rata-liada, rata-volada, rata-volusa, grifuda, artiaulada) * raufelós, -osa: que rauqueja * recenar: recular * reclaure: dintrar las bèstias * recoquet: caganís, enfant vengut long temps aprés los autres * recurar: recoltar lo mèl * redebelet: bisaujòl; ancestre. V. Reirdebelet * rega: gandòla * rega, reja, reia: fr. sillon. Sautar la reia: fr. dérailler * regde: corrent d'un ribièra * regi??, regit ?? : organizat * reibelet: fr. roitelet * rèi-bernat: fr. roitelet * rèi-petit: fr. roitelet * reinatge: fèsta patronala (oèst de la [[Nauta Lèira]], vòga o vòta dins l’èst del departament) * reirdebelet: bisaujòl; ancestre. V. Redebelet * reire: rire * rembaumar: sentir bon * remolada: maionesa * remudar: remenar * ren, ranh: renhon * repatiar (repastiar?): assadolar, assaciar * repotet: garron (fr. jambonneau) * requèsta / requista (aver ") : èsser recercat, reputat * resselha, ressegum: fr. sciure * restoble: estobla, fr. chaume * reta: carrieron en fòrta penda * retard: èsser de retard: èsser en retard, aver de retard * retrassar : recaptar, fr. ranger * reveire (a) : reveire (al "). fr. au revoir * revirar: renversar * reviure: fr. regain (segonda èrba d'un prat) * revolum: torbilhon * revolumar: torbilhonar * ribeira, ribena: valada * rigal: papag-ros * rimar: fr. froncer, rider * riu: ribeira pichona * rival, rivau: ribàs, tèrtre en penda al bòrd d'un riu o d'un vaur. Rivatge * roassar: traïnar, tuar lo temps * robiaca: devòta; anc. sòrta d'infermièra e d'educatritz del Velai presenta en tots los vilatges per aidar la gent * ròc-ferrau : basalt * rodana: fr. ornière; traça de ròda sus la nèu * rodau: foguièra de la Sant Joan * rodolatge: circ, radi, sector circular * rogelhon: rosat (vin) * rometz, romegàs, romeguiera: romec * rondinar: fr. trainer, flaner, glander; murmurer, grogner * ronha adj. : romegaire * ronhar: romegar * roquejar: getar de pèiras a qualqu'un * roscha/ruscha: escòrça * rossèl, -a: blond,-a; ros, -sa; jaune, -a * rostissa (faire una '') : far cremar l'èrba per trabalhar la tèrra * rot,-a: ablasigat, rendut (agotat fisicament) * rover: rove (tanben emplegat) * rufar: fronzir; eriçar; far de plecs; rebussar; rugar * rufe: rugós (freg) * ruia: rua, carrièra * sabte, sande (esp. quand es un nom: Lo sabte) : samedi * sac [sa] * sacar (se) : s’aprochar, entrar (en sa casa), se metre "me vau sacar elh lèit" * sacar: vendre * saginat: fr. assagi * saile: fr. par-dessus * saïn [sei] sagin (fr. saindoux) * saique: quicòm, quauquarrés (tanben emplegats) * saletz, saleç: sause, salze * saltar (una carrièra, etc.): passar de l'autre pam, de l'autre costat * sambuc [sangu] * sàmplie, sàmplia [shomplie] : simple, simpla, nesci, néscia * sanar: castrar * sanha: prat umid ont lo pè s'enfonza de còps, mas sens perilh * sanlhe: saile fr. pèlerine * sans adv. : sens (tanben emplegat) (es pas un francisme) * sansònha : vielle à roue * sap: avet * sarcinar: sarcir * sarpelí: fr. surplis (des prêtres)a * sarrabastal(h?): bruch, tampatge, agitacion * sarrau :??? (des paysans) * sassic: moments (temps) * saton : cadenat * saubida, de: sobte * saubre: saber, saupre * saüc [sayu], [so-u] : sabuc * sauclar: sarclar * saumas neras: cèl auratjós, perturbacion * saumeira: fr. saumure * sautaboc: fr. criquet * sautar: sortir (parlars de l'oèst) * sauvagag? [sawbogà]: faire sauvagag: far una taulejada que marca l’achabament d’un ostau o la fin de la fenason; ara es una taulejada de fin d’annada * se: fr. soi (ex: chas se) * seauva, seuva: selva * sebiau, sebiar?: haie, enceinte, cloture * sèga après sèga: fr. à la suite immédiate * sègre: fr. suivre. Faire sègre: amener q. avec soi * seiar, sejar : segar (tanben emplegat) * sèita: rèssa * seitaire: fr. scieur de long * seitar: ressegar * sela : cadièra (tanben emplegat) * selar: selar; montar a la sela * selha, sega, selh? : segla * selhon: ferrat de fusta. plòure a selhons: plòure a coa d'ase * semondre: avertir * senh: signe a la cara. Taqueta o verruga, "gran de beutat". * sentida: odorat * sentinar, sentinejar: flairar, niflar * sentre: sentir (tanben emplegat) * ser [sei], sera m. : ser * serpolet: ferigola * sèrreu: planàs (geografia) * sèrva: fr. mare * sèrvia: resèrva d'aiga * sescha: fr. massette d'eau, jonc * simpla: tanben 'fòla' * si us plai: se vos plai * sira: nèu; vent NO d'ivèrn portaire de nèu (dins las regions que dison "la nèu" lo vèrbe 'essirar' tracha del vent, dins la region que ditz "la neja" es la quita nèu e s'i ditz "la sira", emai s'es una nevada calma) * sirar: nevar; far de vent NO d'ivèrn * socalhar: secotir * sofle: salamandra * soira f. : lop * sol (Bassa Auvernha): solelh * solaç: convèrsa * solaçar: discutir, conversar * solada (de nèu...) : capa * sole: solelh (tanben emplegat) * solèdre: vent de l'est * solelh [shu(g)ïl] Salèrn, [shugi], [shugic’h], [suc’hi(c’h)] Sant Flor, [suri], [sugi(r)] Mauriac, [suvi] Velai, [sulé/sulej] Bassa Auvernha: fr. soleil. solelh entrant: oèst * solelhada: còp de solelh, insolacion * solhet: sulhet * solier: fr. grenier * sòm, sònh (far ") : faire sòm-sòm * sòmge: sòmi * somjar: somiar * som-som: fr. dodo * sònh: V. Sòm * sònha: proteccion * sonhar: agachar o mirar atentivament, observar; suenhar * sopa: dinnar * sòpa: sopa * soparon: ressopet * sopit: fr. éteint (volcan) * sordònha: sord * sorga: sorsa * sòrtre: sortir * sorzir: interpelar; amassar, acampar, recaptar; sasir * sostar: solatjar, esparnhar * sot f.: estable dels pòrcs * sot, sotz: sos (s'i ditz tanben) * sotjar: badar, far l'endormit, estar indecís (latin SUSPICARI) * soudar, saudar: soldar * soventar (se), sovenhar (se) : sovenir (se) * subte/subta (de): sobtan * sunhar: somiar * sunhe: sòmi * supiar: fr. soulever; fig. supporter * susnaut, -a adj. : culminant, -a * tabanàs : persona bèstia * tabolar: tabas(s)ar (s'i ditz tanben) * taiqua, tanqu'a: fins a. ''Tanqu'alh còp que ven e mainatjatz-vos, d'aicí.'' * taiqua quand, tanqu'a quand: fins que * taire (/se), taisar (/se): calar (/se) * tais-chin: taisson * tafor: calor umida * talha: talh, trencha, lesca * talha-prat: fr. pioche à rigole * talièr: luòc ont se depausa la lenha, lenhièr * tamblaire, tramble: tremol * tampatge : bruch gròs e continuat * tan: nos de la fusta * tan si pena: fr. tant soit peu * tanbens [tiobés] : tanben * tànger (se ") : aver un ligam de parentat * tapar: cobrir * 'tapar, atapar: préner/prene, prendre, (a)gafar * tapèlh: tapadora (fr. couvercle) * tarabast: fr. vacarme * tardivar (se): atardivar, atardar (se) * tartifle: patata * taulard: lausa plana e sovent espessa de grandas dimensions * taulièir: davantal. fr. tablier* * tauvèlas (faire las) : batre a la man la part del camp inaccessible amb l'araire * tavon: tavan * tege: sadol, tip * tèira: tièra. fr. rangée * teirada: fr. alignement * telh: fr. tilleul * telhós: fr. filandreux * tèma: caprici, desir, enveja * templau: còp donat sus lo temp. fr. soufflet * téner: tenir * tenalh: fr. arbalétrier, chevron * terçon: taure o vedèla de tres ans * tèrme: lista, bòrd bombut d'una rota, d'un camp; tèrtre, bòrd; broa, vegetacion long de la rota. fr. haie * tesson: pòrc * tèstanegra: mesenga, capnegre, lardiera testa niera * tèula brasièra: fr. pierre plate du foyer * tèule m: padena ambe de traucs per còire las castanhas * tiblatge : fr. crépi * obrador : fr. chantier * tible, pible?: pibola (tanben emplegat) * tim: farigola * tinau: fr. imbécile * tinèl: fr. sorbier des oiseaux, torier * tiraliard: avar * tirant: tirador (tanben emplegat), fr. tiroir * tiula f [tshiwo] (Salèrn), [tyiwga] (Mauriac): teule m.; fr. tuile f * toalha: fr. nappe; torchon * toalhon: fr. nappe * tocar, tochar: jogar (d'un instrument de musica, esp. l'acordeon) * tochar a: s'ocupar de * toia: fr. ajonc nain * tòna: ostalet del campestre * tonar: tronar (tanben emplegat). 'cò tona: trona * topin: topinambor; topin * topina: topinambors * tossinar: tossir en quintas * tòst: lèu * toteschàs: totescàs * totplen: plan, fòrça. fr. très * totsitòst franc. (sovent [tushtò/tushtö/teshtwà]: tanlèu (tanben emplegat),còpsec, immediatament * trabalhador: convise (fr. réunion de dentellières, et d'une manière générale, femmes au travail) * tranchador: sièta * tranedre: tròn, tron * tranquelar: trampelar, trampalejar, titubar * tranuga : agram (a l'èst) * trapissada: fòrta avèrsa * trasse adj. : fr. piètre * trassinar: saltar dessús * trau : biga aparenta on se penjava la carn per la far secar * trauchat (o traucat) : fr. creux adj. * trauchada: traversada * trauchar: traversar, traucar, far la traça * travada: fr. plafond * travèrs [trobers] * traversdet : espessor, nautor d'un det * travèrsa: vent d'Oèst, plojal * tregir: avalar * tremolaud: tremol * tremon: tremol * trepejar: fr. fouler (le sol), marcher sur quelquechose * tresanar (se): s'impacientar * trescolar (lo solelh) : se colcar * trestot: tot, ensemble * trestots, trestotas: tots, totas; totòm * treule m. : teule; fr. tuile * treulina, teulada, teulissa : fr. toiture de tuiles; toiture sans distinction de matériaux de couverture * trèva: fr. fantasma * triada: velhada qu'òm èra ocupat a triar las notz e a ne levar la tinta de nòga * trida: fr. grive * trifa, trèfa, trèfla, trefòla, trifòla (Velai subretot), tripola, trufe m. : trufa (tanben s'i emplèga, per ex. a Orlhac) * tròç de... : espècia de... (tròç de bastard. tròç de vela: fr. tasse ferraille) * tròce? o trocel : fr. trognon (de caul) truc: puèg (tanben emplegat) * tròp adv. fòrça, plan, extremament * trufièira: camp de patatas * trule m. : teule, teula (tanben emplegat) * trumèl m. cavilha (dels umans) * tujar: fr. tutoyer * tusta-barta: nesci * tutejar: dire de tu * uergas f.pl.: orgues * uerge, òrge, òrgi, (u)erdi, breichèia (Liuradés) : òrdi * ueu: uòu (tanben s'i ditz) * ugon: V. Chavanhòu * ulhe, a: sadol, -a, tip, -a * usatge: costuma * uvern: nèu (tanben emplegat) * vacança [baconso] * vacha [batcho/batzo/vatcha/vatza] * vachier [batzié]: lo qui fa formatges, es lo superior del 'botelhier' * vachiera [batziero]: totas las vacas e vedèls que passan l’estiu a la montanha que fa partida d’un domèni * vaciva [bachibo] : vedèl d’un an * valhant [baillon/balion]: valhant obrièr que trabalha lèu * vaira [bajro]: velada (luna) * vaissa: avelanièr * val(s) : vèrs lo(s) * valada: fr. vallée * valdre: valer (tanben emplegat) * valiure: fr. ravin * valor [balor/valor] * vana: cobertura del lièch * vapor [bapor/vapor] * vaque ! : vèni ! * varalh/varolh: tumult * varena: terrenh granitic, tèrra esterila, landas * varnichon, -ona : vinhairon, -ona (de St Varnin, patron dels vinhairons) * vas. V. Vès * vau: fr. val * vaudre: valer (tanben emplegat) * veaa, veiaa, veia: causa, quicòm * vedel, vedelh, vediau: vedèl * vèlh/vieu: vièlh. Quant ses velh? : quant as (d’ans/de temps) * velha: fr. vielle à roue * velhaca: vielhard(a) * velhar faire: susvelhar * velhessa: vielhitge * ven! venhi! : vèni! * vena: avena, fr. avoine * vendre [bendre] * venemós/venimós [benimos/venimos]: verenós * véner: venir (tanben emplegat) * ventar [bentà] : fr. vanner le blé (en Naut Auvèrnhe se servisson pas d’un 'van' fr., com en Limanha, mas en laissant caire, de naut, lo blat al vent) * velh(s): al(s), vèrs lo(s) * ventar: mai ventar: valer mièlhs * verdier/verdeir/vergeir/vergier: vergièr * veren: fr. venin; fig. venin, haine, rancune * verenós, -osa: venimeux * vergonja [bregongio] (Cantau Sud), vergonha [vergunho](Cantau oèst, nord e èst) * vernhàs: fr. ormeau * vernhat: vèrn, vèrnhe. fr. aulne * vès, v-ès [ves/be] [vas], d'ès : en/a; a cò de. ex: ''Vès Clarmont'' ([[Marcha]], Lengadòc, Provença, [[Forés]], [[[vivaro-aupenc|vivaro-alpin]) (la pregnança del francés, bota a identificar v-ès a vèrs, mas las doas proposicions non an pas ren a veire) * vertelhonar : se tòrcer de rire * vesiat, ada : qu'es minhòt, polit, agradiu de veire * vèsta: fr. veste. V. Jaca, Borré * vetz: còp, vegada; A la vetz: de costuma, d'abituda * vial, -a: vil, -a, lag, -ja * viala: vila * vialatge, vilatge [bilatzi] : vilatge * viaus, - a: laid, - a, fr. vilain, -e * viaus: gandòla, rigòla * vidalha: peitrina * viège: braçada; racion ?? * vièla, vièna, velha: fr. vielle (instrument musical) * vija, vimja, vime: vim (tanben emplegat) * vilaud: estatjant de la vila (pej.) * vilent: avar, marrit e lord * vinalha: sopa de vin * vinatge (sant ~) : vin de nessa * vinholat: vinhairon * vint [bin(t)] : fr. vingt * vint n. : vint quilogramas * viòl: dralhòl, chaminon * violet: sendièr * violon [biulun/viulun] : fr. violon * viraluelh: guerlhe * visar: regardar, gaitar; escrutar; far atencion * viseta : escalièr que vira, en fòrma de vitz * vispada: pluèja subta, de corda durada * viveda: civada * v-o: o (article neutre) * vodre, voire??: voler (emplegat en una partida del Puei de Doma) * vòga, vòta: fèsta patronala * voidar, vueidar [vuejdà] : vuejar * volam [vulan/bugon] : faucille * volha: oelha (tanben emplegat) * v-ongla [onlha] : ongla * v-onta: onta * v-ora: ara * vormalh: còp donat sus lo nas * vorzina: fr. saule marsault * vousadoiras f plur: debanadoira. fr. dévidoir * voutar: voltar, inclinar * vueidar, voidar [vwejdà]: vuejar * vuve, -a/veva: vieuse, -sa * z-elh, z-ela: el, ela * zangar: divagar pej. * zò, ò: zo, o (article neutre) == Vejatz tanben == [[Lexic_lemosin|Lexic lemosin]] 66d66eah8n0t01d370fiy1v90l84d9b 2508219 2508215 2026-09-03T09:33:46Z Poiuytrell 61256 /* */ 2508219 wikitext text/x-wiki {{Dialècte Auvernhat}} L'[[auvernhat]] ten en generau le vocabulari de l'occitan embei los eventuaus chamjaments fonetics dau [[nòrd-occitan]], mas a tanben de fòrmas lexicalas especificas ([[arcaïsme]]s e mots diferents de la rèsta de l'occitan) que franc sovent son comunas embei los dialèctes [[lemosin]] e [[vivaroaupenc]]. Aqueste lexic conten de tèrmes tanben emplejats endacòm mai, pasmens los avèm pas exclús pr'amor de bailar una mòstra dau vocabulari auvernhat, traita mai que mai de ''Parlar occitan, Auvergne Velay'', de [[Tiène Codèrt]] (IEO 63, 2001); de ''L'auvergnat de poche'', de [[Joan Ros (autor)|Joan Ros]] (Assimil, 2004); de la revista ''Parlem, vai-i qu'as paur''; de ''L'imagier français-auvergnat'' (Aedis, 2005); dau ''Glossaire de la langue d'oc'', de[[Pierre Malvezin|Pèire Malvezin]] (1909); e dau diccionari de [[Francés de Murat]] (http://jean.dif.free.fr/Images/France/SSandoux/Lexique.html) Coma en la rèsta de la lenga i a de doblets, çò es, de mots dont le sens es exactament parèir, mas un ven dau [[latin]] e l'autre dau [[Gallés (lenga)|gallés]] (''la còrna'' / ''la bana'', ''l'èdra'' / ''l'ènna''...) o un proven dau [[francic]] e l'autre dau [[latin]] (''la mita'' / ''le gant'', etc.). Quauques mots pòdon aveire una consonanta iniciala eufonica: ''g/i-eusses/elsses'' (els), ''l-èsser'', ''z-onte'', ''v-onte''... *-è se pronóncia [ɛ] o [e] segon los parlars *-e se pronóncia [ɪ/e] au Sud, [ə] au Nòrd. *Le grop ''uei'' se pòt prononciar [œj], [ɛj] o [ej]. *Le grop ''ea'' se pòt prononciar [e̯a] (coma en romanés). Los mots se presentan en occitan auvernhat, e après los dos punts (:) s'en dona un equivalent en occitan lengadocian o ben en francés. * abarir: abalir. fr. élever des enfants * abatalhar: getar de pèiras a qualqu'un * abla: fr. ablette * abondar: èsser en abondància * abolhat: fr. ébloui, eissorbat * abora, d': d'ora * aboriu, -iva: precòç, -a * abraina: atirança, fòrça, violéncia, rapiditat * abraïnar (/s') : fr. se jetter sur * abrasar v: soudar * abre, arbre, aibre * abriga f. : abric * abriau: abrial, abril * abriva (d') o d'abriu ?? : de biais, en diagonala * abroa f. : broa (tanben emplega) fr. la limite, lisière * abusar: enganar; abusar * acabar: fr. finir * acairar: fòragetar a còp de pèiras * acanhar (s') : se solelhar * acaptar : V. Acaptar * acatar (') : cobrir (se), recobrir (se) * achaptar: comprar, crompar (non seriá un francesisme, Acapte e acaptar ‘adquirir, obtenir’ com acatar ‘reverenciar, respectar, obesir’ provenon en darrièra instància d’un meteis vèrb latin 'captare') * achaurar: calfar, defendre del freg, abrigar, coconejar * acistrar: raubar?? * aclan: arcolan. V. Arcan * aclapar (s') : fr. accroupir * acluchar (s') : se corbar * aconsomir (s'): assopir (s') * adelir: fr. épuiser * ademan: endeman * adrilhier, drilhier, alusèir fr. alizier, alisier (Sorbus torminalis) * aduèi: uèi * aduire: conduire, menar * aer: èr. en l'": fr. déboussolé * aferniau f, ferniau f. : utensili de fusta del qual los vaquièrs se servisson per trencar lo calhat * aficcionar (s'): fr. s'enticher, se passionner * aganir: extenuar * agara, aiara, iara, asara, aura, agora, alhora, avora: ara - d’ora en ora, d’aura en aura : del nord au sud * agland: fr. gland (du chêne) * agorar/agroar (s') fr. s'accroupir, s'acagnarder, s'asseoir sur les talons * agorrufar: fr. froisser * agromar: fr. recroquevillé * agromeladat: tortuós * aiara: ara, adara; uèi (Briude) * aice: colèra ?? * aicí-lai (d'): fr. par là-bas * aicival: fr. ici-bas * aigada: inondacion * aigre: acre, agre * aigueira: aiguièra * airede, airedís m. : fr. airelle, myrtille * airiçon: eiriçon * aisinar ?? [ëgina], aisegar?? [ëgiga] aigar? [ëga] : adobar V. asegar * aital: v. aitau * aitant: tant * aitau: atal; anem; coratge * aitot: tanben * ajaça: agaça * ajauc: fr. ajonc * ala: angar, cubèrt (tanben ala d'aucèl) * Alaier: Alèir, Alièr, Alavièr, fr. Allier * alandar: a. lo bestiau: far sortir lo bestial de l'estable per lo menar al pasquièr. Sin. naparar (Salèrn, Mauriac), gitar (Riòm) * alara [agaro] : fr. maintenant * alàs: interj. ailàs! * alausa: lauseta, alausa * Alavièr V. Alaier * alegrar: fr. égayer, rendre plus aisé * Alèir V. Alaier * alenant: mai que, tras que, fòrt, plan, regde, subre + adj. * alèrta: esglai, esfrai * alet: alen * alh: al; ala * alhèira, d': de contunh, sens parar e lèu; fr. sans discontinuer * alhora: ra (tanben emplegat) * Alièr V. Alaier * alisar: fr. repasser * alobit: òme avid que cèrca a s’apropriar çò que li aperten pas * alora [avora]: ara, aora V. Avora * altre -a (en cèrtans luòcs): autre, -a (cf. Roergue e localament en Givaudan) * alucar: fr. allumer * aluja: sangsuga * alumar: fr. allumer * amaisar: amatigar, apatzar * amaseda: v. Maseda * amassar: prendre; fr. ramasser. Amassar chalor: prendre calor. Se 'massar: se refugiar * amb [om] : amb. fr. avec * amont: en naut * amorrar (s'): èsser absorbit per quicòm * amortar: atudar * ampòn [ampoan], empòu, amporai, empola : gèrd, fragosta (tanben emplegats. fr. framboise) * amposeir, amporier: fr. framboisier * anaissin (pron. aneishí) : ansin, atal * àngiau: àngel * angla: agla * ant l'ora (d' '') : d'avant l'ora * antan: autres còps; l'an passat * antenons m. pl.: testiculs * an-uèi, anueit [anej] [anèj]?, anuech [anë] : uèi (s'i ditz tanben). 'd'anueit ençai/en aicí?' (notat "d'aneinchin"): d'ara endavant * anuòge, einueg?: enuèg * aost, avost: agost * aparelhar: preparar * apastar: donar a manjar al bestial * apasturar: fr. paître; faire paître * apear: rejónher, atrapar * apeitar/espeitar [(a)peità] [(a)pità] [pietà]: esperar (atendre) * apincar (s') : apiejar (s') V. Pincar * apòrt: vòga * après-mèidia: après-miègjorn * apoticari, apoticaire * apressa: adv. après * aquí a: aquí, vaquí (Aquí los a: los veicí) * apujar: apiejar * aranha: telaranha * aranhada: aranha * araira: fr. arrue * arapar, arpar, arrapar ?? : atrapar (p. ex. una malautia), seguir * arboneira: esquiròl (tanben emplegat) * arbroquin : arbrissèl * arcan [arcan] (arrondiment de Sant Flor), arcana (parçan de Salèrn), arcanela, arcanau, aclan, arzan, arzau: arcolan * arcana: creda roja * arcandièir: òmes sens valor morala, crapula * arcanetas (montar las): venir roge de vergonha * archa: grand còfre * archar: arcar, darcar (córrer). Archar país. * ardir (s'): fr. s'enhardir * ardit: ardit, liard (moneda); interj. coratge! * aret: fr. bélier * argiala: argila * arma: fr. âme; expr. de suspresa * armèl: grand anèl fach amb una branca de fusta torcida * armatge/armalh m.: armari, fr. armoire, placard * armèir m.: armari, fr. armoire, placard * arnha: irritacion * armasi: armari, fr. armoire, placard * arneis, arnesc ?: panoplia * arpar: prendre, sasir. V. arapar * arpatejar: f. agiter les griffes, les mains * arpeta: aprenedís * arrapar: atrapar (p. ex. una malautia), seguir, fr. fig. river, visser V. Rapar, Arapar * arras f. pl.: fr. arrhes (argent donat per mor d'assegurar una pacha) * arrelh: racina * arrembar (s'): se getar * (ar)ronza, (ar)ronze/(ar)ronzàs m. : bartàs. fr. roncier * arrucar: fr. blottir * arseir, arser, arsèra: ièr de ser (davans-ièr/arsèra: avant-ièr) * arsi: set. fr. soif * artelh (plur. artelhs, artiaus) * arteson, artison, artuson, arteison ? arteron : fr. ciron (barbas d'espiga), mite, asticot * arton: anc. pan; mangiscla per un viatge * arzan, arzau: arcolan, arcan (tanben emplegat). V. Arcan * as [a] : v. Vès * ase bobó o bobon? : fr. têtard (babion en Alps Maritims, de Babi, 'grapaud') * asegar, aseigar: adobar * aseimar, asaimar: mirar, observar, examinar (latin *ad-aestĭmare, oc. ancian 'adesmar', 'azesmar') * asotar: avortar * asne [ane/aine] : ase (tanben emplegat) * asorar: adorar, venerar, baisar un objècte sacrat, una relíquia; anar a l'ofrenda * aspre (aver d'") : aver d'apetit * assai: ensag * assajar: ensajar. fr. essayer * assapar: assadolar, assaciar * assem(s), d'assem(s) : ensems * assemblada: la maison d’assemblée dans laquelle vivait la beata ou robiaca (religieuse rurale) autour de qui se réunissaient souvent les femmes pour travailler au carreau, bavarder, prier * assetar (s'): fr. asseoir (s') * assolellar (s') : aconsomir, assomir, assopir * assuausar: adocir, calmar, apasimar * atanben: var. tanben * atanpauc: tanpauc * atapar, 'tapar: préner/prene, prendre, (a)gafar. 'tapar paur: prendre paur. atapa-qu'atanhe: a l'azard, fr. au petit bonheur, a vista de nas * atapir: tapar * atau: atal; de contunh, de la meteissa manièra * atenar (s'): èsser preissat * atemar (s'): s'obstinar * atisar: fr. attiser, instiguer * atissament: enervament * atràs [atrà] : al delà, en darrièr. interj. metetz-vos de costat! * atretant: aitant (La bèstia a nòu caps e atretant de coas) * atubar (lo fuòc) : alucar (lo fuòc) * aturar (s'): aprochar (s'); arrestar aplantar (s') (tanben emplegats); apiejar * au! : interj. òc !; davant lo nom de qualqu'un, per l'apelar * aub, aube, bei: amb * aubar: sause * aubèrge m. : auberga * aüc: crit insolent * aücar: cridar d'insolenças * aucèl de la mòrt: chòt * aucèl de las polas: fr. épervier * auçura: autura, elevación de terrenh * aul: el * aul: marrit, mal. "far d'aul far" : èsser pas de bon far * aulan(h)a, auglana, aug(l)anha, aulana, aumanha ("emanha"): avelana (tanben s'i ditz) * aulanheir, aulanier(a): avelanièr (tanben s'i ditz) * aumalha: bovins (gròsses) * aur [aw] : fr. or (metalh). loís o levís [leví] d’aur * aura: aura, vent * aurada: aurièira. fr. lisière d'un champ * auranja: irange * aure (Cantal): aubre * aure (l') : la rèsta, quicòm mai. "Vòle acò e pas d'aure" * aurisse: vent violent qu'anóncia l'auratge * ausanier: bois (arbre) * ausèl(h)?, augèl, ausel [uzí], auseu, auvèl(h) [usèr, usé, uwbèl, ewvé] : aucèl [ushèl] (tanben emplegat) * auserau: fr. érable * aussitost franc. [ossità] : còp-sec [kosé] (tanben emplegat) * auvir, ausir, entendre * aval [abal] : enbàs * avalhant [abaillon]: pretenciós, arrogant * avalisca: exclam. a la vista d'una causa qu'inspira lo darrier grad de repugnància * avans: abans, avant * avariciós, -osa [abarisiós]: avar, -a * aveir: aver * avena: civada * aver m. espécia bovina * aver char + vèrbe inf. : fr. coûter cher de + verbe inf. * avèrs: ubac * avèrti m., avèrtia f. costuma * avertir: experimentar, conóisser; acostumar * avigier: fr. alisier * avisar: regardar, gaitar; escrutar; far atencion * avitar: fixar amb una vitz, vissar * avora, avòra (parlars del Santflorenc), alora [avora]: ara, aora * babaròta: escarabat de cosina * babau: bèstia imaginària per far paur als mainatges. ''Se sortisses lo babau te minjarà'', "Se minges pas ta sopa lo babau vendrà''; nom donat als insèctes * bacha (o bascha se ven del gallés 'bascauda'): fr. baquet, auge, bac de pierre sous une fontaine pour récupérer l'eau * bachàs (o baschàs se ven del gallés 'bascauda'): abeurador * bachòla (o baschòla se ven del gallés 'bascauda'): panièr o semal per lo transpòrt de rasim durant las vendémias; sòrta de bac de fusta, de forma ovalària, amb doas ansas lateralas constituidas per un talon de branca laissat sus las dogas * bacon: lard, codena de lard * badar: dobrir; restar la boca dubèrta, estonat * badat: dobèrt * badinar: s'amusar * badinatge: fr. plaisanterie * badò: pèça del jòc d'escacs que se desplaça de galís * bagatge: vestits; bagatges * bajau: casuda * bal: bal, dansa * balai, balaja: fr. balais * balar: dansar * balastra: caçairòla * balhassat: de colors variadas * baloard: fr. boulevard * bandat, -ada: sadol, ebri * banejar: fr. bruiner * banhadura: fr. mouillure, état de ce qui est mouillé * banhar: molhar (qualqu’un en li getant d'aiga) * banhar (se "): far un banh * banhat: fr. marécageux * banhòla: banhadoira anciana amb de rodetas * banqueta: trepador * baraban (barrabam??) : filh de degun, boemian * baralhar: s'agitar * barbajau, èrba de talhadura : joubarbe * barbòlha f. persona que parla indistintament; esperit confús e inconséquent, pauc senat; fig. enfanton * barbotir : parlar doçament * barcèla: fr. tombereau * bardèla: vièlha vaca * bard: fr. terre glaise * bardar: salir * bargassejar: fr. baragouiner * barginhar, barguinhar: esitar; mercadejar, negociar lo prètz * baril, barril? : bòssa, bossa, ansa (engenh de pesca) * barjaca: fr. femme médisante * barjar: bregar, concassar lo lin, lo cambe; parlar fòrça * barlandatge: v. Varalh * barnau: simpler, simple d'esperit * barquet: fr. baquet (à lessive) * barracan [barracòn/boracan]: estòfa * barrar: claure, enclaure un eiretatge, tampar, arrestar; claure un terrenh, un camp * barrat, - ada adj: barriolat, -ada * barrats/mèrles: bigarrats (gendarmes. Nom donat pel marescal Duroc als musicians de la garda urbana) * barreirat: Darcar lo barreirat: passar una frontièra, cambiar de situacion, cambiar de camp, eventualament trair. * barron: baston * barta: fr. hotte * bartòt: fr. punaise * bas, -sa: pregond, -a * bast [bas/bat]: fr. bât * basta : se a Dieu plai (tanben emplegat) * bastissa: immòble * baston [basto]: fr. bâton * bata: sòc d'un animal * batal, batala: fr. pagaie * batalejar: fr. pagayer * batalhar: fr. discutir; déblatérer * batejar [batedzà/batigià]: fr. baptiser * batel: batèl * batelar, baratelar: anar e venir amb bruch * batielhas f. pl. : batejalhas * bavaira, baveira, bavareta, bavarèl: pèça del faudal masculin * beal, be(s)au, beau: besal, rec: canal de derivacion qu'adutz l’aiga del riu al molin o que mena las aigas dels prats vèrs un rec * bèc [bè] : fr. bec * becar: 1. fr. becqueter, piquer avec le be.c 2. fr. sommeiller (sans jaire?) * beçau: beç (tanben emplegat) *beçon: beç (tanben emplegat) * bealar: cridar *bedissa: sause * bei: amb * bèissa: fr. bêche * belament: lentament, doçament * belet: ancestre, bisaujòl; grandpaire (mèstre del maine); nom afectiu balhat a un pichon * belèt: febrièr (tanben emplegat) * bèlh, a: bèl, a * belhcòp: fòrça, plan * belhida: semola * belhir: bulhir, bolhir; fermentar * belièra: V. beal * belija, belha, buluga: beluga * bèl-paire, bèla-maire: nuòu marit, nuòva esposa de la maire/del paire * ben [bej/bion] : fr. bien adv * bena: buc, rusc, bornat * bena, bana: banasta pichona garnida de vime * benabèl: fr. bel et bien * benastrat: qu'a sòrt * benlèu [belèu/bienlèu/beliau] * bentot: tanben * bequenar: rire (far bequenar) * bericles: lunetas de vista * berla: ataüc * berbesin: formiga * bernachon, bernaton: fr. roitelet * bèrta, barta: fr. hotte ou panier en osier que les cultivateurs portent sur le dos, soit au moyen de bretelles passées sur le épaules, soit à l’aide de bras ou leviers en bois que les épaules supportent et que les mains retiennent. * berzenar: bufar violentament del nas, boca barrada, durant un esforç o just après * besenhas (f. pl.) causas personalas, vestits * besonha, besunha : causa. besenhas (f. pl.) causas personalas, vestits * bessina de lop: fr. vesse-de-loup * bèstia: fr. sot * bestiau m: fr. bétail * bestium: animalum, ensemble dels animals * besunha: fr. besogne; chose * Bèu sénher/senhina (f.), Biau/bel [bi] sénher/senhina (f.) : sénher! ; expression de commiseracion equivalenta a "pecaire" o "bona gent". Bon sénher! exclam. * beta: còrda * beton (Cruesa) : beç * beure [bi(e)wre/biwri/bewre] : fr. boire * beure: castor * biaças pl. (perque a doas pòchas) : fr. besace * biais (aver paure ~) : aver una paura andadura, èsser en mal estat * bian : V. Bien * bica: cabra * bicar: baisar * bicha: fr. grand pot de terre * bichier, pechier: fr. cruche * bichon: pòt * biega: cròssa * bielar dejós lo molin: fr. faire un bief, fig. perdre son tenps * bien: plan, bèlcòp * bigòra (viròla??) : fr. tarrière, outil de charron * bienastrós: aürós, sortós * bienvolença: bon voler, gràcia * bima: vedèla jove, de dos ans (del latin bis) * bisa, bissa?: vent del Nòrd, que bufa entre lo nòrd e l'èst. bisa nièra: vent fosc de la nèu (NO) ; nòrd (direccion) * bisaurada: fr. bourrasque * biscar: èsser contrariat o vexat * blacau (blacaud ?): fr. babillard * bladre : fr. érable sycomore ou faux platane * blai: beç * blanche m. : corset (vestit). fr. corsage * blasina: fr. bruine, pluie fine et brumeuse * blat: cereal en general. Lo fr. blé: lo froment. * blat negre: fr. sarrasin * blat d'Espanha: fr. maïs * blat, sega, segol: segla * blauda [biawda, blòwda] : fr. blouse, sorte de vêtement, de tunique. Se dit quelquefois aussi d’une redingote à longues basques * blesta: fr. écheveau de fil. v madaissa * bleu, blèva: blau, blava * blòc: en bloc: tot ensemble * boada: transpòrt collectiu per ateladas de buòus; fr. corvée, assistance passagère, travail collectif et bénévole, pour donner un coup de main à charge de revanche. Es un vestigi dels trabalhs deguts et exigits al senhor de l'ancian regim. V. Boirada * bòba: serpent, colòbra * boc [bu/but], bocaud, bòchi : fr. bouc * bòca: vièlha cabra * bocar [ò] : potonar sus la boca * bocha: labra, boca * bochinar: romegar, fr. bouder * bochon: bistrò(t), bar * bocin: un bocin: un pauc * bocla: bocla de metalh * bodiàs: romeguièra * bodier: boièr (tanben emplegat). fr. bouvier * boetar (vòutar) : fr. voûter, arquer * bofet: tafanari (umoristic) * bouetat (vòutat) : òme qu'a l’espinada arcada * boga: bòrna, fr. borne, limite * boinar, bodinar: bornar, delimitar * boira: fr. ensemble de bovins de trait * boirada: transpòrt collectiu per ateladas de buòus; fr. corvée, travail collectif et bénévole, pour donner un coup de main à charge de revanche. Es un vestigi dels trabalhs deguts et exigits al senhor de l'ancian regim. V. Boada * boirar: mesclar (se ditz tanben) * boirar o borrar: metre en fagòts; emplir * boirat: emplit * boire: ventrut * boirelat: V. Boirat * boiron: fr. jeune apprenti bouvier * boissaman: eissugaman * boissar: eissugar. V. panar * boisson de las penas: V. pena * boissonada: fr. fourré de buissons * boitós: ranc. fr boîteux * bòja: saca de tela de sarpilhièra grossièra * bola: V Boga * bolet de la baga: fr. coulemelle * bolha: garait (se ditz tanben) * bolhat: fr. tache, flaque d'eau ou de couleur * bolicar, bolijar?, bolejar? : bolegar * bolija(r): estincela(r) * bolla: bòla * bòn: bon ('bon' davant vocala, bòn davant consonanta. Après lo nom, 'bon': 'un òme bòn, un bon òme'; de bòn pan) * bonicon: esvèlt, polit * boquet: saltarèla * boqueton: fr. chevreau mâle * borg: capdulh d’una comuna * boriaire, -aira: borièr. fr. fermier * borion: fr. bourgeon * borlar: brutlar, bruslar * borlet: fr. bourrelet qu'on met sur la tête des enfants qui commencent à marcher. Virar borlet: perdre lo cap * bòrli: bòrlhe (tanben emplegat), òrb; fr. taon aveugle * bòrna: fr borne, limite * bornatat : fr. creux adj. * bòrni d'un uelh: bòrni que n’a qu’un uèlh * bornicada: fr. préjugé, aveuglement * borras: étoupes * borrassa: fr. lange en laine dont on enveloppe les enfants nouveau-nés. En pl. : ensemble des langes qui servent à emmaillotter un enfant * borrasson: joguèt de pelucha * borré (grafia? cf. leng. burèl?) m: vèsta * borret: taure; adj. molsós * borreta: vaca jove (1 an) * borsalhièr?: fr. bourrassier * borrut adj. : fr. frisé * botar: 'quo me bota: me conven * botassa: fr. mare * botaròt: fr. champignon * botelha: vessiga; botelha * botelhièr: fr. aide-de-camp du vacher * bòtja: v. bòja * botre: botar, metre (tanben emplegats) * bourrar: renonciar, non pas capitar * bragas, brajas f plur: fr. culottes (vièlh parlar de comunas ruralas; Lo parlar modèrne de las vilas de Pleus, Mauriac e Salèrn se se ditz culòtaalotos) * bragas, braias f plur: pantalon. pausar braias: anar de ventre * braietas f plur: fr. petite culotte * brajon (de banh) : eslip (de banh) * branda: fr. grande bruyère * brandar: tuar; bramar (fr. braire); cremar amb una flama viva, ardenta * brandir: fr. agiter, branler, secouer * brau: fr. taureau, étalon * braudar: fr. broder; tenter * breçòu, breçau: breç (tanben emplegat) * bregalhat, brigalhat: fr. bariolé, peint de diverses couleurs * breichèira: òrdi * bregira, breichèira, braceira?? : segla * bren, remol, cru (Salèrn, Mauriac), bes? [besh] (Riom) : fr. son, résidu de la farine * brenar, renar: fr. bruit dut cochon quand il trempe son groin dans l’eau ou dans tout autre liquide * brénia/breba: bren (mèrda) * brenle, brinle: fr. branle, danse dans laquelle les figurants se tiennent par la main, forment un cercle et parcourent successivement tous les points de la circonférence * bresar, brisar: fr. émietter du pain, briser avec effort * bresilhar: fr. gazouiller * briòla m.: obrièr maladrech, pauc dotat * bricolar/gigonar/barginhar: trantalhar, barguinhar, esitar, tergiversar * brifar: manjar bèlcòp * bringa: femna mal bastida, una evaporada, una filha nauta e desguindada que fa pas que saltilhar e gambadar * briular, briugar?? [briwgà/briewgà] : "bourdonnement grave que le taureau fait entendre lorsqu’il marche fièrement à la tête de la vacherie ou gratte du pied la terre ; il est remarquable que les animaux ne font plus entendre cette espèce de bourdonnement après la castration ; 'briugar, brandelar, branlar, barlocar': beugler le taureau. Le beuglement ordinaire des bœufs, des vaches et des veaux se nomme 'bramar' ; ces animaux ont, en outre, un troisième cri, que nos montagnards appellent 'deigueilar', qui commence par un son prolongé, très aigu, et se termine par un ton grave, c’est un cri d’alarme qui annonce la présence du loup." (Alan Broc) * broa: limit (d'un camp). Broa delh ciau (o asuelh): orizont, asuèlh * bròc [bro(k)] : vas en tèrra, pròpri a contenir d'aiga; fr. cruche. * bròca: branca * brocantar: fr. brocanter * broet: bròu, bolhon * brossa: fr. bruyère; fusta/lenha menuda, brancam * brostar: fr. broûter * bruèia, bruelha: fr. fâne, pousse, feuilles (d'ortolalha) * bruelha, bruèia: fr. fâne, pousse, feuilles (d'ortolalha) * bruga: fr. bruyère * brugir: murmurar, fr. bourdonner (un riu) * brulhar: brutlar * bruma, brumatge fr. brouillard * brut: bruch, rumor, novèla * bu: amb * budel: budèl. budel cuolat [kiogat]: fr. le rectum * bueu (plur. [biaws/büe/bë/bü/bes]): buòu * bufa: bofa (còp) * bufar: bofar * bufet: fr. soufflet, instrument servant à produire du vent * buïja, buja, boja: pradèl (bas e umid), pasquièr, situat sovent prèp de la maison, inculte ont gaireben sempre l'èrba a creissit naturalament. Ancianament designava la bosiga fr. jachère * buja: tèrra èrma, amb una vegetacion pro rara, com de l'èrba i de genèsts * buja: fr. cruche * bujada, bugada (forma orlhaguesa montada en Cantalés): bugada * buquet: V. Boquet * burla: tempesta de nèu * burlar: faire una tempesta de nèu; brutlar. * burrica; fr. babeurre * busac, busal, busau: fr. milan; anc. busa. V. gusa * but: but, pont que se visa * butit: testut * cabèga: cavèca * cabornat : fr. creux adj. * caca: notz ("noix sans brou" infantil) * cacalh: bonbon; pl. renhons * cacaloneir: rugbyman * cacau: uòu * cachar: quichar * cachon: avelana; nogalh * cacorla, cocorda, cocorla, cogorla, cog, coina: cogorda, coja (tanben emplegat), cuja, tuca * cafinhotar (se) fr. se blottir dans un petit coin, se rencogner dans un petit espace * caia: truèja * çai adv. fins * çai enrèire: recentament * caire: canton. fr. coin de l'âtre * çais: aquí * caion, caionet: porc (Velai) * calada: senda rapida; senda dins la nèu * calcinar (se): se far de socit * camba-gròs (sud del Cantau): fr. champignon * cambavirar: regirar, fr. bouleverser, surprendre * cambeta: fr. tige (de planta) * campaneta: fr. campanule (flor) * campejar [kampisià/kampegià] : perseguir, se lançar a la perseguida * campejada [kampisiado/kampegiado] (partir a la "): perseguir, se lançar a la perseguida, esp. anar un gos darrièr un gat * campís: espiègle, indocile, rétif * canabau: carbe * cancheta: fr. petit seau en métal * cande, canda: clar, limpid * canèla, chanèla, dosilh [dugi] : fr. robinet * cantèl: fr. chanteau (de pain) * canulant: enujós, emmerdant. * canular: fr. ennuyer, emmerder * canon: veire de vin * cap [ka]: tèsta f, cap m * capbàs: fr. descente * capetar: fr. descendre, (anar a un luòc) * capolar: fr. hacher * caponar (se): se dissimular * carcin: abitant del Carcin; vaslet de bòrda logat per las fenasons * carcular: pensar, somjar * cardalhau: topinambor * carnada : carn de vaca salada * carrar (se) : se plaire, s'amusar * carrin: pòrc * caròta: beta-rave * carrat : fr. carré d'habitation, dans un ensemble de bâtiments agricoles * cartofla : patata (Bas Auvèrnhe) * cartonada: mesura de susfàcia que vària segon las regions entre 6 e 7 aras, aicí entre 9600 e 11200 km * casabèc: fr. chemisier, corsage * casar (se): maridar (se) * casca-lumaç: cagaròl * cascavel: cadun dels torns qu'òm fa en restant suls pès e las mans sans que lo còrs tòque lo sòl; [karkavé] fr. grelot * cascavelar: avançar fasent cascavels * casiau: pèça de vinha * caston : fr. bergerie * cat (Carladès), chat : cat * catar: amagar, escondre, abrigar, cobrir * catonar: careçar, amanhagar * caula: graula * caura f.: v. còure (avelanièr) * causa (per " que): per çò que, perque * celèira, cereira [sareida?, sardeira], cerèisa, ceriesa: cerièra * celerier, cereis, cereir, cerier, ceredier: cerièr * cenelhier: fr. aubépine * censa f. : fr. bail, contrat * cent m. : liura (unitat de pes) * cerv: cèrvi * cesta, ceston: fr. grande corbeille, panier (Panier s'i ditz tanben) * cestús?? : país, luòc dont venèm * chabeç: fr. traversin * chabra ([[Velai]]) : saltarèla * chab(d)elièra: riban de fil * chabidar: s'assopir, somnolar * chadeira, chaseira, cheira: cadièra (tanben emplegat) * chadeira: cadena (tanben emplegat) * chadenàs: cadena gròssa per traire los arbres del bòsc * chala(da): passatge, camin desgatjat de nèu; traça dins la nèu * chald, chaud: caud * chalm, chauma: planèl esteril * chambalià, chambaliá? (chambaliga), chambalha: cambaliga, garrotièra. fr. jarretière * chambre (de mar o de riu) : cranc * chamin de pè: viòl (tanben emplegat) * chaminon: viòl de pè * chamjar: cambiar * champanhon: campanhòl * chambe, charbe/cherbe/cherba, cambi, canabau, chanebe, chandre, chandra f. : cambe, carbe * chamarat m. : estatge superiòr, dins unq fenèira, amb claravia ont se fasiá secar la palma e lo fen * chambon: cambajon * chamèis: suja * champeirar: seguir, caminar sus la traça de qualqu'un * chanau f. : fr. cheneau, gotièra de zinc au bòrd del teit (mas: 'canal' m. fossat d'escolament) * chancèl: ataüt * chandela, chandeala: chandela; gratacèl * changre: cancre * chanit, -ida: fr. moisi; sòl de mal trabalhar; acerb, aspre * chantel: cotèl * chantèl: tròç copat dins un gròs pan * chap-coissin: cabeç (fr. traversin) * chap-leit : fr. bois de lit * chapusar: fr. charpenter, débiter le bois à la hache * charba: ansa * chardas (las '') : velhadas durant las qualas se cardava * chardèr: fr. chardonneret * Charenda f.: Nadal m * charent, -a: que demanda un prètz tròp elevat * charga: carga (tanben emplegat) * chargar: cargar (tanben emplegat) * charrau: camin d'espleitacion * charreira, charrèira, carrieira: espaci entre doas bòrdas, mena de rua * charvalhar ([[Riòm]]) : fr. patouiller, manier salement, détériorer * chas: a cò de * chasau: maison arrueinada, fr. chaumière * chaschòu: crani, tèsta entièra * chasque inv. : cada * chassanh: garric * chasso (chasson ?) : roire * chastèlh (plur. chastèlhs/chastiaus) : castèl * chastra: buc, bornat * chatau: cabal * chat-foin: putòi, catpudre * chaubre, chaure: caber, cabir * chauchar: caucar. fr. presser, fouler * chauçada: barratge * chaucida, chaucit: cardon * chauçura (Bassa Auvernha): fr. chaussure * chaudre: caler (se ditz tanben); caber, cabir * chaul: caul, caulet. fr. chou * chaul-raba: fr. chou-rave * chaumesir: caumosir, mosir, fr. moisir * chaumesit, -ida: caumosit, mosit, fr. moisi, -e * chavacròs: fossaire, fr. fossoyeur * chavalh [chaba] : caval * chavanhòu, javanhòu: fr. hibou, chat-huant, grand duc ou petit duc * cheir, chèir, chier, cher : gròs rocàs; clapàs; endrech o país rocalhós, fr. éboulis, amoncellement de pierres * cheira: colada volcanica d'escòrias, fr. fr. coulée de roches * cheiron, cairon: petit molon de pèiras * cheiràs: clapàs, esp. colada volcanica d'escòrias, fr. coulée de roches * chèrchapaís: vagabond * chiar (per evolucion: chagar>chaiar>cheiar>chiar): cagar (tanben emplegat) * chibòta: cabana (de pèiras) * chibre: carbe, cambe * chin-tais: tais * chindra: címec, cinze, cinza * chuchutar: murmurar * chuta: chòta (ausèl) * ceal, ceau ([shaw] Mauriac, Sant Flor, Lo Puèi), cèu ([shèu] Salèrn), cièu franc. (Orlhac): cèl (forma que comença en Mende) * cinglar: foetar * cintura delh Bòn Dieu: arcolan, arcan (tanben emplegat). V. Arcan * cireir: cerièr * cist: cistre (pèira) * civèira: fr. brouette * clam (gardar '') : gardar son energia, gardar lo moral * clamion: apèl, aclamacion * clan: coratge; eslanç, vam. se donar clan * clanca: fr. commère * clancar: fr. commérer, de bavarder en toute occasion * clapeiràs: clapàs * clenchar (se): fr. se pencher * clergue: clergon clerjon. fr. enfant de coeur * clujada: teit de fen * coada, còada?: acès, cubèrt, angar fr. appentis. Fig. Se botar a la coada * coarro, coarre: proprietari, patron * coca: noga, notz; patata (Mauriac, Salèrn...) * cochara f. : culhièr m. * coche: pòrc * cocuda: fr. primevère * cocut: fr. jonquille * codèrc: terrenh comunal * coeire/còire: coire (vèrb); fr. marmite * cofal: cofat. fr. gifle * cogorla: fr. citrouille * coige m., coija? f. : jaciment (minièr) * coijar, coejar (se), s'anar coejar [kweydzà/kuetzà/kuedjà] : cochar (se), anar jaire * coita: fr. hâte f, presse f * còl [kwòl] : fr. cou * còle: col (de montanha) * colenha: conolha, filosa * coleira: còla; passatge estreit entre doas còlas * coljar (se), s'anar coljar. V. Coijar * colh: fr. cou * colièra: penda, còla * comador: angar, cubèrt * comencar: començar * companatge: lach, burre, formatge e tot produch lactic * compassar: despassar: * conòlhada: conolha * conflabueu: salamandra * congeira, conheira, congènha?: congèsta * conhar (ò): fr. pousser * conradelar? corrandelar?: córrer la campanha * cònse: fr. conseiller municipal. ''primier cònse'': fr. maire, ''ostau del cònse'': fr. mairie * consire [kushire] : crebador. fr. crève-coeur * cònte [kwònte]: conte * còntia: discussion, disputa * contiar : fr. se chamailler, se disputer, amicalement, se taquiner. * continent: immediatament * còntranòvie: fr. garçon d’honneur * convisar : discutir * còp [kòp/kòt] (plur. [kòts]) * còp d'alhís: fr. coup de feu, enthousiasme * corcheira, corsièra? : corsièra * cordelièra : còrda, cadena o boton per sonar lo monde a la porta * còrdre: amassar, reunir * còrdre (/se): tornar a l'ostal * corniòla: fr. gosier * corrau: fr. haras * corriada: fr. liseron * corsa: corsièra (tanben emplegat) * cossí [kesí/kosí]: coma (interr. e non interr.) * cortiau: carrièra bòrnia; cort (ensems dels enclauses orticòlas) * cos: agrafuèlh (tanben emplegat) * cossirar: sospirar * cossirós, -osa: inquiet, - a * costat (al " de) : a costat de * costat de neu: oèst * còtla: mongeta (verda) * còuclhe m. nogalh, clòsc (de fruch) * còure m. avelanièr * crebalhas f. pl. : fr. semailles (crebir = cubrir, cobrir) * crebir : cobrir, cubrir * cremason: brutladura * cremeson (aver de): aver enveja fòrça * creme m. : fr. crainte * crenhar: crénher * crespar: fr. crisser * crestar (se): dreçar (se) * crida (creda? [crida]): cicatriça * cròi: mauvàs, marrit * crossar/corsar: breçar (latin tardiu *crontiare) * crossarèla: breçairòla * crosset: breç * crèu: nogalh * cròç: breç * cròça: fr. béquille * cròmpa: crompa * cruesar (francisme?) : cavar o clavar (los dos emplegats) * crubir: fr. semer et herser * cruca: dessús de la testa, testa * cubèrt [tyubè]: teit * cubrir: cobrir; semenar * cuèire v: còire * cuèissa (far ") : faire place (sur un siège), se pousser un peu * cueu, cuu [tchoo] [kiw], cuòl: cul * cuja (en "): fr. a falta de; en luòc de * cujadièr: jucador, juquèir (planca suspenduda contra una paret) * cujar + infinitif: mancar de, aver mancat de (fr. faillir + inf.) * cujon: molon * culhir * cunh: recanton * cunhar: fr. fosir * curalhèir: pilòt de pèiras * cusina: cozina * cusinar: cozinar * cute, cut: grapald cantaire * dalainèir: prunièr * dalha f. : faux f. * damaisèla: libellula * danceis, dant-ci (marrida grafia?) : abans (oc. anc. anceis, del latin ante-ipsum) * daprès adv: après * darcar: Darcar lo barreirat: passar una frontièra, cambiar de situacion, cambiar de camp, eventualament trair. * daret: aret (tanben emplegat) * darna: fr. teigne (insècte) * darreir/darrier, darrèira adv. darrièr * darrèira, darreiriá, darrieria, dabòria: autom, tardor * darú, darut? (grafia??) : testut * dauna: cauna * daururas: joièls * davans, davant (que) : abans, avant * davant n. : faciada * davantièr: faudau, davantal * davisar: apercebre * dedalièira: fr. digitale (flor) * decebança: decepcion * defèci: vergonha * defròcas: vestits * degosina : fr. farce (blague) * deigalar: regalar * delh: del * dembe, dambe: ambe * demèg, demièg, demeig, demièi, f. dem(i)èia, dem(i)èja?, meija f. : mièg. A demèg, a demeig, a demièi, a demi(i)èia, a meijas: a mièjas, a meitat * dempeusnimens: pasmens, çaquedelai, çaquelà (tanben emplegats) * dengun: degun * dès, d'ès: v. Vès * desacatar: descobrir * desaprimatge: accion de manjar, far brostar la primièra èrba al primtemps * desaveni, desavénia ? - desavenhe, desavenha: desagradable, desplasent * desbrenar: levar lo bren, lo brutitge; desgatjar qualqu'un d'un marrit afar * descatar: descobrir * descompassar: despassar * descorniolar: fr. égosiller * descotir: se desbrolhar * desempuei: puèi * desfeci: desgost * desfiular: dessadolar * desfortuna: fr. malchance * desjunar [deyjunà] : dinnar * deslandar (se ~) : s'emancipar, sortir amb de dròllas * deslurat, -ada: fr. déniaisé(e), résolu(e) * desnut, -uda: nut, -uda * despachar (se) : afanar (s') * desparar (se) : se coitar, se brandar * despartir: partejar; dividir * despertin [desparti] : espertin * despiech (en '') siá... : maudich siá... * desrancar : arrancar, dostar quicòm en o topar * desrason: fr. sottise (qu'on fait) * desrochar, desroca: abatre, demolir * dessobre: dessús * dessotz: dejós * destrame, detrame ? fr. recapte, solharda, trastero (lieu, chambre où l'on dépose tous les objets qui ne font qu'embarrasser et encombrer les appartements, tels que les malles, les caisses, les meubles hors d'usage, etc) * destrech, destreit ("distrecht"): estrech, estreit * desvelhar (se) : revelhar (se) * deval(s) : devèrs lo(s) * devertir: divertir * desvuedoira [divedujro/devudajre/devedujro], esvoeidas f plur: debanadoira. fr. dévidoir * dià de dià! : diable! * dijuòus (Cantal): dijòus. Dijòus Folhat: Ascension * dimergue: dimenge * dimiá V. Demèg * dinc: dins (tanben emplegat) * dissandes (de */'die 'sambati/): dissabte (de */'die 'sabat-i/) * drulhier: rove * diumenja f., dimenche, dimergue : dimenge * doblar (se) : redreçar (se) * doblon: taure de dos ans * domaine: domèni * domde: domdat * domentre: dementre, mentre * dòna(-i) ! : fr. frappe ! * doncar: penecar (penechar) * dorna: ferrat de metalh * dos m., duas fr.: dos, doas * dostar: ostar, tirar * dòure (/se), aver mau : dòlre, aver mal * draulha: percha * dreçador: bufet (mòble) * dreciera, dreiceira: corsièra (corseira), acorchièra * dreit (alh '' de): fàcia (en '' de) * dreit adv. : plan, bèlcòp. ''dreit content'' : encantat * drinlha: druèlha, aliga. fr. alise * drolhat: trempe * drulhièr: fr. alisier * duc m, dugo m: chòt (grand hibou) * duganèla: fr. chat-huant, grand duc ou petit duc * durbir: dobrir * èga: cavalla * eicalassi: regalèssia * einuege: enutjat * eiressil: api * eissagar: fr. lessiver * eissag, eissai: assag (tanben emplegat) * eissaiar: assajar, ensajar * eissit: moment qu’un païsan boriaire quita sa bòria a la fin de la logada * eissiga: estimar lo chatau viu e mòrt, establir l’estat dels luòcs fach per un boriaire que part, o per lo que dintra * eissolelhar (s'): fr. suer sous le soleil, se bronzer au soleil, prendre un coup de soleil * eissuar, eissunhar: eissugar * eissublar: doblidar (tanben emplegat) * elh: en lo * e(s?)lienar: fr. glisser (gasc. eslencar. cat. esllenegar) * els: en los * el/ela: el. V. G-el * emanha: avellana V. aulan(h)a * embaiard: civièra per desplaçar lo pòrc mòrt * embeurar [embiwrà] : puslèu per un terrenh. V. Ongir * emboconar, embocanar: pudir * embofat, embufat: un pauc excitat o empebrinat * embonhilh [ambunhi] : embonilh * embrenar (/s'): encombrar, embarrassar, emmerdar (/s'); fig. embarrassar (/s') * embrolh: fr. embrouille; imbroglio * empaitar: empachar (tanben emplegat) * empatolhar (s'): fr. s'embabioler * empatinar, empatenar? : apressar * enançament: progression * enançar: fr. prôner * ençai (d'avora/d'aquesta ora '') : d'ara enlai * enchiprar (s') : s'empebrinar * enchiprós -osa: querellaire * enclausa: resclausa (d'aiga) * enclum: enclutge * encre,-a: nerviós, - osa * encrechar (grafia??) : estacar d'animals dins l'establa amb una forca de dents viradas * endarrier (Velai) : autom * endejunar: desdejunar * endeluòc [endelio], endiluòc: enluòc * endular: fr. hurler * endurar: suportar * endurmir: endormir * enfenar?? [infinà]: enfectar, envasir. fr. infecter, envahir * enfiular (s'): se pintar, s'embriagar * enfle, a: enflat, -ada * enfonilh, enfonhilh, embossaire ??/embochaire ?? [embusajre], embotador : embut * engaunhar: fr. tourner en dérision * enginar: preparar * engraissada: pan burrat * engravadissa: avortament epizootic (vachas) * engravissa: escaravissa * engrisòla: fr. lézard gris * enguetar: agachar (tanben emplegat) * enlai (d'ara " : d'ara en davant) * ennairar (s') : s'elevar * ènna (Orlhagués): èdra (gallés 'èdenno') * ennarts : fr. échafaudages * ennejar: negar * enojar, enòujar, enhorar [inhura], enueiar : fr. ennuyer * enquesiam (mai) : en quicòm/endacòm (mai) (tanben emplegat) * enrufar (s'): s'irritar * ensalada: fr. salade * ensenhaire, a: ensenhant * entau: atal * entautar (s'): enfangar (s') * entèir: entièr, sancièr. Per l’enteir: entièrament * enténher: pas poder s'enténher de: pas poder s'empachar, se retenir de * enterralhar: fr. butter (per. ex. les pommes de terre) * entitainar, entetinar: obsedir * entremèi: entremièg * entreprés (demorar): demorar sens res far a se pausar de questions * entretendre: entreténer * entrò a: fins a, dusca a * envertolhar: recurbir, entornar, enrotlar, envolopar * èrba nèira o nègra: planta medicinala que servís a garir las cremadas * ès: v. Vès * esbaujas: bofet de farga * esborfit: amolit, fr. ramolli * esbrajas: pantalon * escabiosa: fr. scabieuse (flor) * escaluchar (grafia??) : descassonar (amb lo bigòs) * escainar, escaisnar: sobrenommar * escantir * escargòu: cagaròl, cagaraula * escartar (la farda) : estendre los vestements * escarteirar: fr. écarteler * escatrar: galaupar * escaufar (s'): fr. réchauffer * escavartar v. esparpalhar, micalhar; s'escavartar: s'escartae, s'aluenhar * eschalatges? eschaladiers? : degràs d'un escalier * eschampelar: esparpalhar * eschamplai/eschamplat? (èsser ") : fr. ailleurs, un peu paumé, bizarre * eschandre v. rescalfar * eschantir: escantir (tanben emplegat) * escharpilhar: fr. effilocher, carder * escharvalhar: fr. abimer * eschaucir: causir * eschaudre: fr. sevrer; détourner (l'eau d'un moulin) * eschavanelh: v. chavanhòu * eschilla: esquilla (fr. sonnailles) * esclairon: aparicion luminosa e imprecisa qu'espauruga * esclaraire: fr. éclaireur * escofiar: aucir en donant un còp a la tèsta * escofina: fr. scie égoïne * escoga: escoba * escolèir: regent, mèstre d'escòla * escorcir: acortar (far plus cort) * escorgar: escorjar * escòt: fr. brin (p. ex. de genêt) * escoutar: escotar (e 'ausir' en nombroses parlars) * escrancar: crebar, agotar fisicament * escuròu: esquiròl * esfolerat: enrabiat * esfòrç de temps: auratge * esgiau: esglai * esglage, englage: esglai, esfrai * esfurinat: fr. effarouché * esglaiar: esglasiar * eslaiat: fatigat * esliauç: eslhauç * esliuç, esliuça: eslhauç * esliucejar: far d'eslhauces * eslonjar: alongar * esluenhar: alonhar * esluiç: eslhauc * esluicida: eslhauçada * esmaiar: inquietar, estonar * espantar: estonar. fr. étonner * esparnida: eslhauç * esparnir: esliuçar * esparrabingar (s'): fr. se déhancher en marchant * espatlar: demolir, desmantelar * espauresit (Nòrd d'Auvèrnhe), espauresat (Varena de la Dòra) : paurugat (Sud d'Auvèrnhe) * espeçar: trincar * espeitar [espiytà] : esperar (atendre) * espelhar: estrifar fr. déchirer * espepidar: espepissar, agachar quicòm amb atencion * espernhada: eslhauçada * espertin, despertin: collacion del miègjorn, e per extension del tantòst * espertinar/s'espertinar: dejunar, far collacion * espetament (volcanica) : erupcion (volcanica) * espiauna: espingla * espicea: fr. épicéa * espingar: saltar, gambadar * espiujar: fr. éplucher * espochingar: espochigar, espotir / esclafar * espòr: clauson * espulhar: espolhar, espesolhar * esquitlhar: lisar * essira: nèu; vent NO d'ivèrn portaire de nèu (dins las regions que dison "la nèu" lo vèrbe 'essirar' tracha del vent, dins la region que ditz "la neja" es la quita nèu e s'i ditz "la sira", emai s'es una nevada calma) * essirar: nevar; far de vent NO d'ivèrn * estabosir: embalausir, esbleugir, emberlugar, esberlugar, fr. éblouir, étonner, surprendre * estadís: fr. rassis * estafeta: fr. éclaireur * estalambor: baston de boièr * estam, estain: estanh (metal) * estament: situacion * estampa: tampa (fr. vanne de l'étang) * estampanit, ida: estabosit, espantat * estau: maison (mas en auvernhat septentional: sala granda mal tenguda, cafarnaom) * estauja: estauvi * estausin: avant-teit, bordura del teit, esgot del teit * estavanir (s') : fr. s'évanouir * esteala, estièl, estèla: estela * estendilhièr: fr. goutte d'un bord de toit sans chéneaux, point de chute de l'eau d'un toit * esterlusir, esturlesir * estisoira(s) : cisèus * estolha: estobla, fr. chaume * estornir, estronir: esternudar * estrada: rota granda * estranglachin: fr. noeud coulant * estranhe: estranh * èstre: balcon, bescaume * estrebons: fr. soudaines rafales de vent glacé * estrelhar (se faire): infligir una correccion, fr. dérouiller * estruge m. : ortiga, estrigol * (es?)trumèl: cavilha (dels umans) * eu: el * esvetlar [esvenlar] (s'): s'ajaçar, s'espatar * esvoeidas f plur: debanadoira. fr. dévidoir * fableta: fr. comptine * fachineira, fada : bruèissa * fadard [fadar], fadarda/fadassa? : fat, nesci * faina: fagina; fr. faine * faja: fr. faine * fajòla: faiòl * faler: caler * faganàs: pudor f. (marrida olor) * farinada: matafam fr. espèce de galette frite au beurre ou à l'huile, que l'on fait dans le ménage * fargeira, faugeira? : falguièra * farina (far) : esmenudar * fatèir: grossièr * fauc [fuòc] : fau (vèrbe Faire) * fauda: rauba, farda * faudau [fujau] : davantau * fava: fr. haricot * fedon: fr. poulin * feneirar: fr. faire les foins * ferrat: ferrat de metalh * fèstre: fr. faite * feure, fiaure: febre * feureir, fiaureir: febrièr * fiardar: anar regde * ficre! eufem. fotre * fieirau: fieiral * figòt (fuegòt): fogal, fogèir * filhat, ada, filhastre, - a? : gendre, nòra (tanben emplegat) * filheta muda: eco, resson * fiolant (fiulant?) : fr. ivrogne * flacar: feblir; mancar de fòrça. * flajolet: fr. flageolet (instrument de musica) * flaunha: fr. rhume de cerveau * Flors (Las): Las Cendras * florejar: fr. froler, effleurer * flusta: paur, fr. frousse * flustós: pauruc * foaire, foaissar: foire, fòser, trabalhar la vinha amb lo feçon (fr. binette) * foèit: pilòt, pila, fr. tas * fogeir: foguièr * fojaçon: fogaça; espècia de pastisseria d'ordinari forma d'X, facha de farina, d'uòus, de sal e de laitatge * fojada: fr. feu de broussailles * fòlh: fòl, enrabiat * folhar: fr. reverdir * fònt: font * foquet: banqueta * forest (arcaïsme): bòsc * foreston: gàrdia, agent forestal * formatge [furmadze] * fornelar: far una tempesta de nèu * fòrre [fuòjre] : fr. paillasse * fotimassar: fr. taquiner, tracasser, ravauder * fotrau: fr. imbécile * fraire d'un latz: mièg fraire * frau: fr. terre inculte, lande, mauvaise terre * fraulaud: inútil, bon a non-res * gasperon: formatge de cabra redond, aromatizat amb alh e confeccionat amb la gaspa recuperada dins la burrèira aprèp la fabricacion del burre; se menjariá fresc) * fraunhós: fr. barbouillé * freid: freg * fresa: fr. framboise * freschum: carn (fresca) * fresilhar: fr. chifonner * fretas: fr. sabots de frein sur une charrette, dits aussi 'la mecanica' * froment: fr. blé * frostir: * frostit: * fum: perfum, fumet, atmosfèra * fums: fr. brouillard * fumareir, fomarèir: femièr * fumeira: fum * funhetar: furgar, fr. furetar * fuòc [fiot/fiot] * furmic: formiga * fustarèl: canoa, batelet emplegat sus l'Aleir * gabion: vagonet de mina * gag [gat] : fr. geai * gala(m)pian, -ana: fr. gamin, -ine, garnement * galar (se) : amusar (s') * galatge, galatjon: joguèt * galòia f: fr. imbécile * gampa: pej. garça, gobèla * gandir (se): marchar cap a quicòm * ganta: narcís blanc * gantèira: senda, camin * gaspa: fr. babeurre * garba, gèrba: fr. gerbe * garbèira: fr. meule de paille * gardejar v. mirar * gargès: imbecil * garla, jarla: fr. grand vase pour le lait * ga(r)landatge, garandage ft. cloison, ordinairement en briques, au moyen de laquelle on sépare les différentes pièces ou chambres d'un appartement * garlon, jarlon: ferrat de fusta per móuser * garnassa: la òc plantat de resinoses * garra: gauta; anca, gauta del cul * garre, garri: mascle ardent; gat (nom afectiu) (tanben 'garri' es lo rat) * garron: gat (nom afectiu) * gasar: caminar en s'enfonzant dins l'aigua, la nèu, la fanga... * gasta??, gaste?? : pese * gat (prononciacion de 'gag') : fr. geai * gata: mongeta vèrda; fr. gousse des légumes; pois * gatges: mòbles, vaissèls (fr. vaisseaux) * gaudòt: fr. petit malin. escais de las gents d'Orlhac * gaudre m.: torrent * gauma, gome: fr. goître * gaunha: gauta; per ext. boca; cara * gavinet: cotèlh * gavo: cròs, gaste, en parlant d'un fruch, principalament per las castanhas * g-el, -a (plur. g-elses, -as, g-eusses, -as, i-eusses, -as) [ge' se/ge' si/ge 'shi/i' she?/jë' ses?jew' ses?] : el, -a; els, -elas. fr. lui, elle; eux, elles * gelibre: gibre * gema [gema/gima] : escuma; crema (en particular del lach) * gendarma (gendarmE?): areng secat * genest: genesta * gente, gèntie: polit. franc gèntie, dreit polit: tras que polit * gèrba, garba: fr. gerbe * gemorejada (DJIMOUREDSADA): fr. giboulée * gemorejar (DJIMOUREDSAR): fr. faire des giboulées * getar: alargar (lo bestial) * giaunada: gemiment, planh * ginèst, genest: ginèsta * gibar: far una bòssa * giraudet: fr. casaque de toile (des bourgeois) * gironda: ironda * girveir: genièr * gitar: fr. neiger dru * glèisia: glèisa. fr. église * glissar: fr. glisser * glorieta: gloriette, petite chambre, fournil * gobèla: pej. garça * gojard : fr. goujat, aide-maçon et le manœuvre en général * gola fr. gorge resserrée entre des montagne * golada: ribòta (s'i emplèga tanben) * golhòt: fr. goujon * gonfle, a: enflat, -ada * gòça (gòrça?) : fr. haie arborée * gògas: bocins de bodin cuèchs amb la graissa * goja: cogorla (tanben emplegat) * gorba f. : rengada de fen * gorbar: far una renguuèra de fen; amassar, reunir * gost de la viòrna: curiositat * gota: rivatèl * gòrdia: vigor * gorgolhon: fr. têtard * gorgon: gorgolhon, cavanilha, cusson (tanben emplegat) * gòrgue: tuf (puzzolana) * gòrja: boca * gorjada: tanben 'menjadeta frugala' * gornilha: granhòta, granhola * gorrièra: eleganta * gorrin: vaquièr; camisòt * gostar: dinnar * gòt a gòt (anar ") : gota a gota, degotar * graissa doça: sagin * gralh: còrb * gran [gro] adv. : brica, ges (tanben emplegat) * grana, grona: rasim * granauda: granhòta, graolha * grangèir: estatjant en afermatge que cultiva la tèrra per un proprietari * granolha: granhòta, graolha * grapald: grapaud * grapats : pèiras e bordilhas que demòran après un trabalh de construccion, de demoliment * grapiunar: gratar, folhar * graumilhar (se) : se trigossar, arpatejar, se remudar coma se quicòm vos prusia * graupir: sasir * gravena: sabla, grava * grèu, -èva: lourd; grave * greule, griole: rat campanhòl * grevança: regret * grevar: regretar. Me'n grèva: regreti * grilhada: patatas sautadas dins la padèla amb la graissa * grinhòrla: ?? * grinzeleir: fr. groseillier * grolhon: pòrc (pichon) * gromel: fr. écheveau * gronzeleir: groseiller? * grovar: covar * guel, -a, guelses/i-eusses, -as. V. G-el * guenchir, guinchir ? fr. détourner, incliner, pencher, aller de côté, esquiver, se détourner * guechit: fatigat * guenilhas: sòrtas de bunhas del costat de Tièrn * guèrlhe, guèrli: fr. qui louche * guièra: vaissa (tanben emplegat) * guinhar: mostrar del det * gulha : fr. mur pignon * gusa: fr. buse; anc. busac, busal, busau * hala, ala (l'ala) : halle; hangar * iable: diable (diablei a Riom) * iera: ièra, èdra. fr. lierre * ivern: nèu * ivernar: nevar * jabiòla: gàbia per los poletons * jaca: vèsta * jadeu: fr. jatte, vaisseau rond et sans anses? * jagossar : fr. peiner, avoir du mal. * jai: gai (auseu) * jaire: s'anar j. * jalhon: polet * jamba: camba (tanben emplegat) * jambilhon: gambajon * jambre: v. Chambre * japar: fr. jaser, faire des commérages * japaire, japaira: commère * jaquí: vejaquí (tanben emplegat) * jardinatge: ortalha (legums produsits a l'òrt) * jarric: rove * jaspi: fr. aspic * jau/jalh, jalhard: gal * javanhòu: chòt * javílha: cavilha; fr. cheville. ''javilha folada'' : entorse à la cheville * joana: jonquille * joièl: fr. bijou * joielier: fr. bijoutier * jòine [juòjne], joine : jove * joncha: fr. andain * jonh? jont? : jo de buòus * jonht: jonch * jontura: bestials de laurar * jornada (sègre sas ~) : trabalhar a la jornada coma obrèir agricòla * jòune, a, jòine, a: joine, a, jove, a (los tres s'i dison) * jòus: v. Dijuòus * junc: jonc * junhant, a: prèp, a, limitròf, a * juòc [gio] : jòc * jurar: rembolar * lai: i (locatiu) * lai: fr. souci * laiat: fatigat * laïns, lais adj ailà, alai * laissa: alluvions * laissar: vuejar * landaud: bestiasson, sustot lo peressós * lanhar (se): aver de lagui, se demandar se qualqu'un va plan o non * lat de l'entrant: oèst * latz de levant: èst * lauras f. pl. : labras, pòts, bregas * lavanhar: fr. flatter, cajòler, caresser * lechon : gormand (gromand s'i emplega tanben) * Lèir: Leir, Léger, fr. Loire * leja: fr. luja * l-èsser: èsser * levada: regòla dins un prat que reculhís las aigas que rajòlan. De levada: fr. d'emblée * levita: vèsta. fr. lévite * li: i (locatiu) * liada: meitat de jorn. La liada delh matin (=lo matin), la darrèira liada (=après-miegjorn) * lianh: aval. fr là-bas * liauç: lhauç * limon: fr. madrier * lisèrt, lusèrt: lusèrp * lissar: fr. glisser * lista: fr. Bande de terre; champ plus long que large (del latin lista, bordura) * liuç: lhauç * liuçjada ([lustsada] grafia?) : eslhauç * liuçjar ([lustsa] grafia?) : far d'eslhauces * liurar: voidar * loca: groselhièr (tanben emplegat) * loda: fang * lòng, lònja: long, longa, lòng, lònga * lònh: luènh (tanben emplegat), luònh * lòssa: cace * luenta (la) : lo lonhdan * lum: calelh d'òli de quatre o cinc becs * lunar: far de luna * luneira: clar de luna * luns: diluns * lura f. : animal gròs; fug-l'òbra, coard, paucval * lusèrt, lisèrt: lusèrp * madament : parièrament * madèble: malaudiu * madiera : brancas de sause * madorne adj. : afligit * Magalona: Vènus, estel del pastre * mèstre [méstre] : mèstre (forma mai emplegada) * maestre [maytre] [muytre] : mèstre * mai: tanben * mag, maid, mast: mastra, maestra, mats, mèid, mèi, mei. fr. pétrin * mai, malh: pibol * mainatja-te!, mainatjatz-vos! : Tenètz-vos fièrs (formula d'adieu) * maite. tantes maites: tants d'autres * maitot/mai: tanben (s'i ditz tanben) * majofa : majossa * majofla: majossa, majofa * maganhós : malautiu, que sembla pas en bona santat * malha fr. meule; tas de gerbes dans une grange * maluç m. : amaluc * mama f. : mamà * mambor: dificultat, charivari, bruch * mance, -ça: esquèrra * mançard: esquerròt * mandurar: macerar * manhar: dominar, batre * marbiocha/merbiucha (grafia mai etimogica) (etim. bas lat. *minimicula) : drolleta * mardet [mortchí] : boc * màrfie: fr. transi, engourdi * margarida: coccinella * margolhar: fr. patauger, manier salement, barboter * marguilhièr: fr. bedeau * marmelaud: manouche, nomade, gitan * marre o marra? : bruch * marronar : rondinar, romegar * marts: dimarts * mas: sonque, solament * masada, maseda, masela, masel, masa, mase?, maeda [moeda] : formiga * masada: fr. hameau * masca: bruèissa * mascharar: mascarar, morralhar. fr. barbouiller, noircir, charbonner * maschurar: fr. barbouiller, noircir, charbonner * maseda: formiga (tanben emplegat) * massança: colleccion * 'massar: fr. prendre; ramasser; se refugiar * masuc: fr. buron * maton: fr. tourteau (producte de sarratge de las prèissas) * maussa: majofa, fraga * mauvàs, -asa: malvat, -ada * me (ex: per me) pron. ieu * meal: mèl * mècres: dimècres * mèdia: fr. sieste. V. Mèidia * medrar ?? V. Meire * meg, meja : mièg, mèja * mei: amb * mèi, f. mèja/mèija/mèia, demièi, f., dem(i)èia, dem(i)èja? : mièg, mèi (tanben emplegat) * mèidia f., mèdia, meijorn: miègjorn * meig, meija : mièg, mèja * meijornar: espartin * mèinuèit: mièjanuèit * meire/medre: meissonar * meiriar (se) : mudar d'ostal (del latin 'migrare') * melh: milh (fr. millet) * 'melh: al, amb lo * mèlh(s): mièlhs * mesnimens ?? : pasmens (tanben emplegat) * mentre adv. : durant * meola [m(i)ewla] [miaula]: mesolha, modela, mica (de pan) * mèque: fig mocat. fr. penaud * merende: repais dels trabalhadors que se manja al mitan de la matinada, vèrs dètz oras, e al mitan de la vesprada cap a quatre oras * mèrgue: gaspa (tanben emplegat), lachada, laiton * meritar: Acò li merita ben: merita ben acò * mès adv: mas * meschaent, a: dolent, a * mesenga: fr. mésange * mesir, mosir : fr. moisir * mèsma: meteis, -sa * mesnimens: pasmens, totun * messatge: vailet, servicial * miá: amiga (sentimental) * mialaud, mialon? : fr. mialan, milan * micha: pan blanc * mielhs (de) de mai plus, de plus, en otra * milhard: claufotís de ceriesas * mimí/niní: nenon * minaire: menairon * minauna: gaton, caton * mineira: mina, mena * minjar: manjar * minon: gat * minòt: gat * mioleira: basalt * mirgalhat : fr. de plusieurs couleurs * mis, blat d'Espanha: blat de las Índias * mission: tot far mission de: tot en fasent semblant de * mitanièr, a: capmasièr, a * mitat: meitat * moinant: donat que, estant que. fr. attendu que, étant donné que * mòl [mwa]: mica (de pan) * mola, moleta: flasca, flascon * moblada: mescla de polverq e de gres e de limalha de fèr que giscla de las mòlas. * molet: molin (tanben emplegat) * molha: fr. endreit tranquil d'una ribièra; luòc ont l'aiga cola tan discretament que pareis dormenta. * molhard: fr. sorsa d'aiga viva que nais dins los pasquièrs de las montanhas nautas. * momonejar: fr. marronner; murmurer * monalha: fr. marmaille * mòna: monina, monard * monèira: fr. hanneton * monilh: nombril * morralhar (se): se barbolhar (p. ex. la cara de manjar) ; se cobrir (lo cèl) * morralhar (se): lord, barbolhat; ebri * morla: socha (tanben) * moschaud: tavan * moschon: mostic; moscard * mosseiron: campairòl * mosteau m., mosteala: mostela * mostièr : monastèri * mot, mota: sens còrnas (animal) * mota: pelena, gason, pelosa * mòuser: fr. traire * mouton: moton * móuser: mólzer * muaa: auratge, avèrsa (evolucion de 'mudada') * muralha: mur * Nadau f: Nadal m * nanai: fr. néné * narisa, narina: narion * narma adv cap * narsa: sanha perilhosa (tanben emplegat) * nau: nòu (tanben emplegat) * naular: navigar * nautenc: fr. hautain * neaula, niola [niwva, niwga] : nèbla (fr. brouillard) * neaulós: nivolós * nèça f. : neboda * nèbla f. : fr. brouillard; brume * neija, neja: nèu * nèir(e), a/nièr, a: negre, a * nèci, nèsci ?? , -a [nèjsi] * nevier: fr. névé m * nharga: vièlha femna * niarma, niun: degun * nibol : nivol (tanben emplegat?) * n(i)eus: quitament, e mai. Se le veguessiatz nieus: lors même que vous le verriez * nieus-ben (pron. niuben) : fr. mêmement * niula: nivol * no: nos. fr. noeud * noche: grosilhièr * nogièir: noguièr * noirin?? (fr. nourrain) * nojalh: nogalh * nòn [non] : non * nomar: apelar, sonar qualqu'un * nosilha: avelanièr * notza: notz, noga * nov'oras (las '') : desjunar tradicional del matin * nu: nud * nuech, nuèch [nuet/niut/në], nueit [nej/neit??] : nuèch, nuèit * nuòu, -òva: nòu, -òva * òc-ben [a be/o pe] : òc, reforçat * òc-plan [a plo/o plo] : òc, reforçat * òcha: rendètz-vos, ocasion, escasença * ocha: tèrra arabla; cap o chap (d'un baston) * oire: odre * òla f. : òli m. * oleta: fr. petite cruche * olha: oelha * omplidar: oblidar * ónger: assasonar * ongir: imbiber (vêtement ou une chose). V. embeure * òra (parlars del Santflorenc): ora * orange, oranja: irange * orba lutz (a l') : al crepuscul (lusor del matin o del ser) ; orizont (a l') * orcèl: fr. pis * òrdi, blat d'òrdi: òrdi (cultivat) * orfaneau [arfaniaw] : orfanèl * òrgi, òrge: òrdi (salvatge, 'hordeum sativum') * òrt de sopar: fr. potager * òs: nogalh o clòsc d'un fruch * òscha: rescontre, rendetz-vos, ocasion. mancar l'òscha: fr. rater le coche * pacand (pej.) : qu'es pas plan ensenhat, qu'a pas vista que sa campanha, fr. paisan, rustre . * pacha: gauta; gauta del cul * pachard: pardal (fr. moineau) * pachat: patatas cuèchas adobadas amb vinagre e saladas * padèla: padena * padelh: pade, granda cassairòla de còure, padelon * paga: agaça * paia: paga (tanben emplegat) * pairau, poirau: pairòl * paiun [payun/payün] adv: cap * palhanchar: fr. rempailler * palhàs, palhassa: palhissa, palhisson (mòtle on se fa coire lo pan e las tortadas) * panlada [patnada] : galeta de patatas raspadas e d'uòus batuts, passada a la padèla * palòt: bola de nèu * pam: costat * pamola, paumola: palmola (hordeum disticum) * pana f. : fr. tache de rousseu * panar: eissugar ([[Velai]]) ; raubar * panièr (far ") : fr. rompre son contrat sans préavis, retoumer chez soi avant l'heure convenue * panós: qui a des taches de rousseur * panta : plasentaria, blaga, mistificacion. * paora: paur (tanben emplegat) * papach-ros [pApa-ros] : pit-rog * papas: fr. bouillie * paraplur [paraple] : paracasuda * parelh: coble (de personas) * parentelha: parentat * parier: unifòrme (tanben emplegat) * parjada: tropèl * parlicada: discors * parpalhòla: galineta, coccinella * parpalhon: vagina * parpand: charraire. fr. bavard * parròpia/parròfia: parròquia. fr. paroisse * partre: partir * parvision: provision * pas: còl (geografia) * passa: còl (geografia) * passa-fin : tras que fin, tras qu'adreit * passar per malhas : se far pas remarcar * pastanada, pastanaia/pastenaia, pastanalha: carròta * pastrussa: pastorèla * pasturar (?), apasturar: paître, faire paître * pasturau: pasquièr?. fr. pâturage ? * patai(s): patés. fr. patois * patana: varietat de patata pels pòrcs * patiàs: patatas cuèchas a la cocòta amb de trocets de lard e sovent esclafadas * patifaci : fr. tracas et mouvement que se donnent les femmes auprès des accouchées * patirança: dificultat * patolhar: fr. patauger; manier salement * pau: fr. poinçon * pauchar: esclafar * pauva(r): pausa(r) (tanben emplegat); repaus(ar) * pavor: paor (tanben emplegat) * pebrada: farigola * pechier, bichier: fr. cruche * pèira de sucre: fr. morceau de sucre * peirada: colada volcanica d'escòrias, fr. coulée de roches * peiralhier: minaire de carbon * pèiranèira: v. mioleira * peireir: peirièra * peireira: potz de mina * peireiron: minaire * pèis: fr. pis * pelandràs, -assa: persona giganta * pelaud: paisan, òme pesuc d'esperit e de còs, maladrech o bèl e galhard * pelauda: femna bèla e galharda * pelh: pel (per+lo) * pelha: per las pelhas: fr. dans les draps, au lit * pelharòt (a) : sus l'esquina * pelhisa: v. Clujada * pelhon: chiffon, bout de tissu * penable: fr. pénible * pendèir: penda (tanben emplegat) * pendents m. pl: fr. boucles d'oreilles * pendre v. : penjar * penna: genest, ginèsta (tanben emplegats) * pennar: s'aparar a cops de pè * pensar: sonhar, donar manjar al bestial * pentiment: colpabilitat * perat adv. : completament. pas perat : pas brica * pereir: perièr * permenar, espermenar (se) : passejar (se) * persèc, persège, persèja, pèrsia: persèga * persugèir: perseguièr * pesason: fondacion * peschador, -oira: vivièr * peson: fr. piéton, pion (échecs); anc. fantassin * petaçar (se) : fig. fr. (se) réconcilier * petaçatge: fig. fr. réconciliation * petadoira: fr. pétoire; moto que fa de bruch * petaraba: fr. pétoire * petarda: fusilh * petarela: fr. arbousier * petarèlh: petaron (ciclomotor) * petaret: fr. silène enflé, carnillet; petaire (que peta sovent) * pete: embriac * peteròla: veissiga * petiòt: pichòt, pichon, petit * petòra: embriac * piada: fr. empreinte de pas. causir la piada: caminar amb precaucion * pial: pel * piasons f. pl. : fondacions (d'un bastiment) * piauça: pic (otís) * pibla f., pibola, pibona: pibol (tanben emplegat) (pibol: fr. peuplier noir) * pica delh jorn: auba * pica-perèir (far lo ~) : fr. faire la culbute ? * piei adv: piri * pingar, (a)pincar: plantar, dreçar * picgralh [pingralh] : picòt, picvèrd * pinambor: topinambor * pissau: cascada * pinhàs: fr. grappe * pinhar, plinhar: fr. mettre en pignons ou 'plonjons' * pitre-roge: v. papach-ros * plaçar: adesar, rengar * planc: fr. plancher * planesa: platèu de ròca volcanica * planhir, planger (plànger?), plangir: plànher; racar, regretar * plaseir: plaser * plond: prigond * plonjon/planjon (planchon??) : fr. meule de gerbes, pignon * plòva: pluèja * plueia, pluèia, plueja [ploedso] (Murat, Sant Flor, Chaldasaigas) : pluèja * plueure: plòure (tanben emplegat). Plueu a plastre/còrda : plòu a coa d'ase * poder m. (a Vinzèla) : orguèlh * podre, poire: poder (emplegat en una partida del Puei de Doma) * point, -a, pont, -a : ponch(-a), punt(-a) * pòla: pola * polai, polau: nogalh * polalha: fr. volaille * pom, pòm m. [pwon] : poma * pomat: citre * pòmpa, pompa: tarta (de pomas o de trifolas); fr. béret * pompir: marcar lo pas, fretar los pès sul palhasson * pompira: patana * pompon: fr. gâteau * ponar: fr. bouder * poncon: tonèl * ponhança: estrés * ponhar: estressar * ponhós: estressant * ponht(-a): ponch(-a), punt(-a) * pònt: pont * pòrc d'Índia: pòrc marin * pòrc fresc: lard * pòrge: tanben fr. 'parvis de l'église' * porra de París: fr. cive d'Angleterre * porrat, pòrri, porrada: pòrre * porreta: ceboleta * portalon: fr. loquet * posin: poleton * postiau [puesiaw]: fr. échalas * potaròl : campanhòl * poton, potona: dorga, pechier, fr. cruche * potona: bèc de la dorga o del pechier. Beure a la potona: beure a la dorga * pòus f. pl. : fr. balles de céréales; poussière. * poumon: paumon (tanben emplegat) * prangièira, prangeira, pranhièira, pranièira: après-mèidia * practica (de la) : per lo taure, taurir (montar la vaca) * prèiche: presic * prestir : fr. pétrir * promeir, pormèir, promièr: primièr. botar lo charri promièr: faire Paques avant les Rameaux * prossegier, pressegier ??: perseguièr * prun: prunièr * prus (aver de ") : aver d'apetit * pudina: pudesina * pueg [puet/put/puë], puei/puèi: puèg, puèi * pueissas adv. [pësa] : puèi * putafinar: eliminar pauc cha pauc * quan, -a, quanh, -nha: quin, -a * quantben: quant * quarteir (a " de): còsta de, prèp de * quatre (/oras) (las '') : gostar (tanben emplegat) * quatrejar: galopar * quauchaus: quicòm * quaucòm: quicòm (tanben s'emplega) * quena: fr. guibolle (camba) * queicòm/quelhcòm?: quicòm * quesar (se) : se calar, se taisar (tanben emplegats) * quialar, quilar: cridar d'una veu aguda * quilhar: fr. glisser * quinçon: pinçon * quinlaire: ?? * quitram : godron * raba, rabeta: fr. rave * raba-chaul: fr. chou-rave * rabanat : fr. rassasié * rabir (pas '') : sofrir tròp per conservar la paciéncia * rabusar: fr. radoter * racina: carròta * racinar: recular * radiç, rafe: rave * rafanèl: fr. raumàs (tanben emplegat) * rafar las ussas: fr. froncer les sourcils * raian: corrent d'un ribièra * rainaud, rainalha f. : mandra * ram: avèrsa vigorosa * rama: fr. fane; fusta/lenha menuda, brancam * ramada: avèrsa vigorosa * ramassar (se '): rentrar a l'ostal * rampalm: bois * rampanha: epidèmia * rampon, respon? [ris pu] : bois * rana: granolha vèrda * ranc: ròc * randa, rasa (a ") de adv. : rasís * randurar: batre la campanha, flanar * ranvèrs: penda al nòrd * rapar : atrapar (p. ex. una malautia), seguir * rapaton: diable * rapitar: s'agripar * rasa: gandòla, regòla. fr. rigole (dans les prés) * rasa (a ") de adv. : rasís * rasàs: precipici * rastèl (de '') : per l'esquina (caire ''). rastèl de l'esquina: colomna vertebrala * ratavolaja, ratavolaia: ratapenada (tanben emplegat. E tanben: rata-panada, rata-panata, rata-papanada, rata-paparada, rata-papinada, rata-parpanada, rata-parparata, rata-parpelhada, rata-parpenada, rata-pempenhada, rata-pempinhada, rata-pinhada, rata-penaa, rata-penà, rata-penarda, rata-penauda, rata-perpenada, rata-liada, rata-volada, rata-volusa, grifuda, artiaulada) * raufelós, -osa: que rauqueja * recenar: recular * reclaure: dintrar las bèstias * recoquet: caganís, enfant vengut long temps aprés los autres * recurar: recoltar lo mèl * redebelet: bisaujòl; ancestre. V. Reirdebelet * rega: gandòla * rega, reja, reia: fr. sillon. Sautar la reia: fr. dérailler * regde: corrent d'un ribièra * regi??, regit ?? : organizat * reibelet: fr. roitelet * rèi-bernat: fr. roitelet * rèi-petit: fr. roitelet * reinatge: fèsta patronala (oèst de la [[Nauta Lèira]], vòga o vòta dins l’èst del departament) * reirdebelet: bisaujòl; ancestre. V. Redebelet * reire: rire * rembaumar: sentir bon * remolada: maionesa * remudar: remenar * ren, ranh: renhon * repatiar (repastiar?): assadolar, assaciar * repotet: garron (fr. jambonneau) * requèsta / requista (aver ") : èsser recercat, reputat * resselha, ressegum: fr. sciure * restoble: estobla, fr. chaume * reta: carrieron en fòrta penda * retard: èsser de retard: èsser en retard, aver de retard * retrassar : recaptar, fr. ranger * reveire (a) : reveire (al "). fr. au revoir * revirar: renversar * reviure: fr. regain (segonda èrba d'un prat) * revolum: torbilhon * revolumar: torbilhonar * ribeira, ribena: valada * rigal: papag-ros * rimar: fr. froncer, rider * riu: ribeira pichona * rival, rivau: ribàs, tèrtre en penda al bòrd d'un riu o d'un vaur. Rivatge * roassar: traïnar, tuar lo temps * robiaca: devòta; anc. sòrta d'infermièra e d'educatritz del Velai presenta en tots los vilatges per aidar la gent * ròc-ferrau : basalt * rodana: fr. ornière; traça de ròda sus la nèu * rodau: foguièra de la Sant Joan * rodolatge: circ, radi, sector circular * rogelhon: rosat (vin) * rometz, romegàs, romeguiera: romec * rondinar: fr. trainer, flaner, glander; murmurer, grogner * ronha adj. : romegaire * ronhar: romegar * roquejar: getar de pèiras a qualqu'un * roscha/ruscha: escòrça * rossèl, -a: blond,-a; ros, -sa; jaune, -a * rostissa (faire una '') : far cremar l'èrba per trabalhar la tèrra * rot,-a: ablasigat, rendut (agotat fisicament) * rover: rove (tanben emplegat) * rufar: fronzir; eriçar; far de plecs; rebussar; rugar * rufe: rugós (freg) * ruia: rua, carrièra * sabte, sande (esp. quand es un nom: Lo sabte) : samedi * sac [sa] * sacar (se) : s’aprochar, entrar (en sa casa), se metre "me vau sacar elh lèit" * sacar: vendre * saginat: fr. assagi * saile: fr. par-dessus * saïn [sei] sagin (fr. saindoux) * saique: quicòm, quauquarrés (tanben emplegats) * saletz, saleç: sause, salze * saltar (una carrièra, etc.): passar de l'autre pam, de l'autre costat * sambuc [sangu] * sàmplie, sàmplia [shomplie] : simple, simpla, nesci, néscia * sanar: castrar * sanha: prat umid ont lo pè s'enfonza de còps, mas sens perilh * sanlhe: saile fr. pèlerine * sans adv. : sens (tanben emplegat) (es pas un francisme) * sansònha : vielle à roue * sap: avet * sarcinar: sarcir * sarpelí: fr. surplis (des prêtres)a * sarrabastal(h?): bruch, tampatge, agitacion * sarrau :??? (des paysans) * sassic: moments (temps) * saton : cadenat * saubida, de: sobte * saubre: saber, saupre * saüc [sayu], [so-u] : sabuc * sauclar: sarclar * saumas neras: cèl auratjós, perturbacion * saumeira: fr. saumure * sautaboc: fr. criquet * sautar: sortir (parlars de l'oèst) * sauvagag? [sawbogà]: faire sauvagag: far una taulejada que marca l’achabament d’un ostau o la fin de la fenason; ara es una taulejada de fin d’annada * se: fr. soi (ex: chas se) * seauva, seuva: selva * sebiau, sebiar?: haie, enceinte, cloture * sèga après sèga: fr. à la suite immédiate * sègre: fr. suivre. Faire sègre: amener q. avec soi * seiar, sejar : segar (tanben emplegat) * sèita: rèssa * seitaire: fr. scieur de long * seitar: ressegar * sela : cadièra (tanben emplegat) * selar: selar; montar a la sela * selha, sega, selh? : segla * selhon: ferrat de fusta. plòure a selhons: plòure a coa d'ase * semondre: avertir * senh: signe a la cara. Taqueta o verruga, "gran de beutat". * sentida: odorat * sentinar, sentinejar: flairar, niflar * sentre: sentir (tanben emplegat) * ser [sei], sera m. : ser * serpolet: ferigola * sèrreu: planàs (geografia) * sèrva: fr. mare * sèrvia: resèrva d'aiga * sescha: fr. massette d'eau, jonc * simpla: tanben 'fòla' * si us plai: se vos plai * sira: nèu; vent NO d'ivèrn portaire de nèu (dins las regions que dison "la nèu" lo vèrbe 'essirar' tracha del vent, dins la region que ditz "la neja" es la quita nèu e s'i ditz "la sira", emai s'es una nevada calma) * sirar: nevar; far de vent NO d'ivèrn * socalhar: secotir * sofle: salamandra * soira f. : lop * sol (Bassa Auvernha): solelh * solaç: convèrsa * solaçar: discutir, conversar * solada (de nèu...) : capa * sole: solelh (tanben emplegat) * solèdre: vent de l'est * solelh [shu(g)ïl] Salèrn, [shugi], [shugic’h], [suc’hi(c’h)] Sant Flor, [suri], [sugi(r)] Mauriac, [suvi] Velai, [sulé/sulej] Bassa Auvernha: fr. soleil. solelh entrant: oèst * solelhada: còp de solelh, insolacion * solhet: sulhet * solier: fr. grenier * sòm, sònh (far ") : faire sòm-sòm * sòmge: sòmi * somjar: somiar * som-som: fr. dodo * sònh: V. Sòm * sònha: proteccion * sonhar: agachar o mirar atentivament, observar; suenhar * sopa: dinnar * sòpa: sopa * soparon: ressopet * sopit: fr. éteint (volcan) * sordònha: sord * sorga: sorsa * sòrtre: sortir * sorzir: interpelar; amassar, acampar, recaptar; sasir * sostar: solatjar, esparnhar * sot f.: estable dels pòrcs * sot, sotz: sos (s'i ditz tanben) * sotjar: badar, far l'endormit, estar indecís (latin SUSPICARI) * soudar, saudar: soldar * soventar (se), sovenhar (se) : sovenir (se) * subte/subta (de): sobtan * sunhar: somiar * sunhe: sòmi * supiar: fr. soulever; fig. supporter * susnaut, -a adj. : culminant, -a * tabanàs : persona bèstia * tabolar: tabas(s)ar (s'i ditz tanben) * taiqua, tanqu'a: fins a. ''Tanqu'alh còp que ven e mainatjatz-vos, d'aicí.'' * taiqua quand, tanqu'a quand: fins que * taire (/se), taisar (/se): calar (/se) * tais-chin: taisson * tafor: calor umida * talha: talh, trencha, lesca * talha-prat: fr. pioche à rigole * talièr: luòc ont se depausa la lenha, lenhièr * tamblaire, tramble: tremol * tampatge : bruch gròs e continuat * tan: nos de la fusta * tan si pena: fr. tant soit peu * tanbens [tiobés] : tanben * tànger (se ") : aver un ligam de parentat * tapar: cobrir * 'tapar, atapar: préner/prene, prendre, (a)gafar * tapèlh: tapadora (fr. couvercle) * tarabast: fr. vacarme * tardivar (se): atardivar, atardar (se) * tartifle: patata * taulard: lausa plana e sovent espessa de grandas dimensions * taulièir: davantal. fr. tablier* * tauvèlas (faire las) : batre a la man la part del camp inaccessible amb l'araire * tavon: tavan * tege: sadol, tip * tèira: tièra. fr. rangée * teirada: fr. alignement * telh: fr. tilleul * telhós: fr. filandreux * tèma: caprici, desir, enveja * templau: còp donat sus lo temp. fr. soufflet * téner: tenir * tenalh: fr. arbalétrier, chevron * terçon: taure o vedèla de tres ans * tèrme: lista, bòrd bombut d'una rota, d'un camp; tèrtre, bòrd; broa, vegetacion long de la rota. fr. haie * tesson: pòrc * tèstanegra: mesenga, capnegre, lardiera testa niera * tèula brasièra: fr. pierre plate du foyer * tèule m: padena ambe de traucs per còire las castanhas * tiblatge : fr. crépi * obrador : fr. chantier * tible, pible?: pibola (tanben emplegat) * tim: farigola * tinau: fr. imbécile * tinèl: fr. sorbier des oiseaux, torier * tiraliard: avar * tirant: tirador (tanben emplegat), fr. tiroir * tiula f [tshiwo] (Salèrn), [tyiwga] (Mauriac): teule m.; fr. tuile f * toalha: fr. nappe; torchon * toalhon: fr. nappe * tocar, tochar: jogar (d'un instrument de musica, esp. l'acordeon) * tochar a: s'ocupar de * toia: fr. ajonc nain * tòna: ostalet del campestre * tonar: tronar (tanben emplegat). 'cò tona: trona * topin: topinambor; topin * topina: topinambors * tossinar: tossir en quintas * tòst: lèu * toteschàs: totescàs * totplen: plan, fòrça. fr. très * totsitòst franc. (sovent [tushtò/tushtö/teshtwà]: tanlèu (tanben emplegat),còpsec, immediatament * trabalhador: convise (fr. réunion de dentellières, et d'une manière générale, femmes au travail) * tranchador: sièta * tranedre: tròn, tron * tranquelar: trampelar, trampalejar, titubar * tranuga : agram (a l'èst) * trapissada: fòrta avèrsa * trasse adj. : fr. piètre * trassinar: saltar dessús * trau : biga aparenta on se penjava la carn per la far secar * trauchat (o traucat) : fr. creux adj. * trauchada: traversada * trauchar: traversar, traucar, far la traça * travada: fr. plafond * travèrs [trobers] * traversdet : espessor, nautor d'un det * travèrsa: vent d'Oèst, plojal * tregir: avalar * tremolaud: tremol * tremon: tremol * trepejar: fr. fouler (le sol), marcher sur quelquechose * tresanar (se): s'impacientar * trescolar (lo solelh) : se colcar * trestot: tot, ensemble * trestots, trestotas: tots, totas; totòm * treule m. : teule; fr. tuile * treulina, teulada, teulissa : fr. toiture de tuiles; toiture sans distinction de matériaux de couverture * trèva: fr. fantasma * triada: velhada qu'òm èra ocupat a triar las notz e a ne levar la tinta de nòga * trida: fr. grive * trifa, trèfa, trèfla, trefòla, trifòla (Velai subretot), tripola, trufe m. : trufa (tanben s'i emplèga, per ex. a Orlhac) * tròç de... : espècia de... (tròç de bastard. tròç de vela: fr. tasse ferraille) * tròce? o trocel : fr. trognon (de caul) truc: puèg (tanben emplegat) * tròp adv. fòrça, plan, extremament * trufièira: camp de patatas * trule m. : teule, teula (tanben emplegat) * trumèl m. cavilha (dels umans) * tujar: fr. tutoyer * tusta-barta: nesci * tutejar: dire de tu * uergas f.pl.: orgues * uerge, òrge, òrgi, (u)erdi, breichèia (Liuradés) : òrdi * ueu: uòu (tanben s'i ditz) * ugon: V. Chavanhòu * ulhe, a: sadol, -a, tip, -a * usatge: costuma * uvern: nèu (tanben emplegat) * vacança [baconso] * vacha [batcho/batzo/vatcha/vatza] * vachier [batzié]: lo qui fa formatges, es lo superior del 'botelhier' * vachiera [batziero]: totas las vacas e vedèls que passan l’estiu a la montanha que fa partida d’un domèni * vaciva [bachibo] : vedèl d’un an * valhant [baillon/balion]: valhant obrièr que trabalha lèu * vaira [bajro]: velada (luna) * vaissa: avelanièr * val(s) : vèrs lo(s) * valada: fr. vallée * valdre: valer (tanben emplegat) * valiure: fr. ravin * valor [balor/valor] * vana: cobertura del lièch * vapor [bapor/vapor] * vaque ! : vèni ! * varalh/varolh: tumult * varena: terrenh granitic, tèrra esterila, landas * varnichon, -ona : vinhairon, -ona (de St Varnin, patron dels vinhairons) * vas. V. Vès * vau: fr. val * vaudre: valer (tanben emplegat) * veaa, veiaa, veia: causa, quicòm * vedel, vedelh, vediau: vedèl * vèlh/vieu: vièlh. Quant ses velh? : quant as (d’ans/de temps) * velha: fr. vielle à roue * velhaca: vielhard(a) * velhar faire: susvelhar * velhessa: vielhitge * ven! venhi! : vèni! * vena: avena, fr. avoine * vendre [bendre] * venemós/venimós [benimos/venimos]: verenós * véner: venir (tanben emplegat) * ventar [bentà] : fr. vanner le blé (en Naut Auvèrnhe se servisson pas d’un 'van' fr., com en Limanha, mas en laissant caire, de naut, lo blat al vent) * velh(s): al(s), vèrs lo(s) * ventar: mai ventar: valer mièlhs * verdier/verdeir/vergeir/vergier: vergièr * veren: fr. venin; fig. venin, haine, rancune * verenós, -osa: venimeux * vergonja [bregongio] (Cantau Sud), vergonha [vergunho](Cantau oèst, nord e èst) * vernhàs: fr. ormeau * vernhat: vèrn, vèrnhe. fr. aulne * vès, v-ès [ves/be] [vas], d'ès : en/a; a cò de. ex: ''Vès Clarmont'' ([[Marcha]], Lengadòc, Provença, [[Forés]], [[[vivaro-aupenc|vivaro-alpin]) (la pregnança del francés, bota a identificar v-ès a vèrs, mas las doas proposicions non an pas ren a veire) * vertelhonar : se tòrcer de rire * vesiat, ada : qu'es minhòt, polit, agradiu de veire * vèsta: fr. veste. V. Jaca, Borré * vetz: còp, vegada; A la vetz: de costuma, d'abituda * vial, -a: vil, -a, lag, -ja * viala: vila * vialatge, vilatge [bilatzi] : vilatge * viaus, - a: laid, - a, fr. vilain, -e * viaus: gandòla, rigòla * vidalha: peitrina * viège: braçada; racion ?? * vièla, vièna, velha: fr. vielle (instrument musical) * vija, vimja, vime: vim (tanben emplegat) * vilaud: estatjant de la vila (pej.) * vilent: avar, marrit e lord * vinalha: sopa de vin * vinatge (sant ~) : vin de nessa * vinholat: vinhairon * vint [bin(t)] : fr. vingt * vint n. : vint quilogramas * viòl: dralhòl, chaminon * violet: sendièr * violon [biulun/viulun] : fr. violon * viraluelh: guerlhe * visar: regardar, gaitar; escrutar; far atencion * viseta : escalièr que vira, en fòrma de vitz * vispada: pluèja subta, de corda durada * viveda: civada * v-o: o (article neutre) * vodre, voire??: voler (emplegat en una partida del Puei de Doma) * vòga, vòta: fèsta patronala * voidar, vueidar [vuejdà] : vuejar * volam [vulan/bugon] : faucille * volha: oelha (tanben emplegat) * v-ongla [onlha] : ongla * v-onta: onta * v-ora: ara * vormalh: còp donat sus lo nas * vorzina: fr. saule marsault * vousadoiras f plur: debanadoira. fr. dévidoir * voutar: voltar, inclinar * vueidar, voidar [vwejdà]: vuejar * vuve, -a/veva: vieuse, -sa * z-elh, z-ela: el, ela * zangar: divagar pej. * zò, ò: zo, o (article neutre) == Vejatz tanben == [[Lexic_lemosin|Lexic lemosin]] btb6asmp98exhchv5vujszua0mjujo5 0 164256 2508214 2121146 2026-09-03T09:14:56Z Alaric 506 44932 2508214 wikitext text/x-wiki {{Infobox Gropament de comunas |nom={{PAGENAME}} |pais=França|lenga=oc |imatges= |reg={{Ocreg}} |dept= {{Aude}} |nbcom=22 |caplòc=[[Las Ilhas]] |president=Cyril Delpech |pop=5972 |datapop=[[2022]] |superf= 288,30 |ectaras= 28 830 |dens=21 |budget= |sitweb= |imatgesfin= |}} La '''Comunautat de comunas de la Montanha Negra''' es una comunautat de comunas francesa, situada dins los [[Departament francés|departaments]] d'[[Aude (departament)|Aude]] e de [[Tarn (departament)|Tarn]] en [[Region francesa|region]] [[Occitània (region administrativa)|Occitània]]. Foguèt creada lo [[1èr de genièr]] de [[2014]]. Amassa 24 comunas e aperaquí {{unitat|6000|abitants}}. Las comunas concernidas botan en comun d'unas competéncias. Sa residéncia es a [[Las Ilhas]] e e son còdi SIREN es 200042463. * Ficha Banatic : [https://www.banatic.interieur.gouv.fr/intercommunalite/200042463-cc-de-la-montagne-noire] * Ficha INSEE : [https://www.insee.fr/fr/statistiques/2011101?geo=EPCI-200042463]. ==Istòria== ==Composicion== Amassa 22 comunas: *[[Las Ilhas]] *[[Brossas e Vilaret]] *[[Les Capmases]] *[[Caudabronda]] *[[Cucçac de Cabardés]] *[[Fontiès Cabardés]] *[[Fornas]] *[[Fraisse Cabardés]] *[[La Bastida Esparveirenca]] *[[La Comba]] *[[La Prada]] *[[Las Tors]] *[[Les Martins]] *[[Pradèlas Cabardés]] *[[Lo Mas de Cabardés]] *[[Miraval de Cabardés]] *[[Ròcafèra]] *[[Sant Danís (Aude)|Sant Danís]] *[[Saissac]] *[[Salsinha]] *[[La Torreta Cabardés]] *[[Vilanièra]] *[[Trassanèl]] *[[Vilardonèl]] ==Composicion== {|class= "wikitable" !Nom !Width="135"|Còdi INSEE !Superficia (<small>km²</small>) !Populacion !Densitat !Canton abans 2015 |- |[[La Bastida Esparveirenca]] |11180 | 16,77 | {{popfr11|180}} ({{popfr11|0}}) | {{formatnum:{{#expr:({{popfr11|180}}/16.77) round 2}}}} | [[Canton del Mas de Cabardés|Le Mas de Cabardés]] |- |[[Caudabronda]] |11079 | 6,22 | {{popfr11|079}} ({{popfr11|0}}) | {{formatnum:{{#expr:({{popfr11|079}}/6.22) round 2}}}} | [[Canton del Mas de Cabardés|Le Mas de Cabardés]] |- |[[Fornas]] |11154 | 12,45 | {{popfr11|154}} ({{popfr11|0}}) | {{formatnum:{{#expr:({{popfr11|154}}/12.45) round 2}}}} | [[Canton del Mas de Cabardés|Le Mas de Cabardés]] |- |[[Las Ilhas]] (residéncia) |11174 | 4,16 | {{popfr11|174}} ({{popfr11|0}}) | {{formatnum:{{#expr:({{popfr11|174}}/4.16) round 2}}}} | [[Canton del Mas de Cabardés|Le Mas de Cabardés]] |- |[[Les Martins]] |11221 | 19,18 | {{popfr11|221}} ({{popfr11|0}}) | {{formatnum:{{#expr:({{popfr11|221}}/19.18) round 2}}}} | [[Canton del Mas de Cabardés|Le Mas de Cabardés]] |- |'''[[Le Mas de Cabardés]]''' |11222 | 9,09 | {{popfr11|222}} ({{popfr11|0}}) | {{formatnum:{{#expr:({{popfr11|222}}/9.09) round 2}}}} | [[Canton del Mas de Cabardés|Le Mas de Cabardés]] |- |[[Miraval de Cabardés]] |11232 | 12,16 | {{popfr11|232}} ({{popfr11|0}}) | {{formatnum:{{#expr:({{popfr11|232}}/12.16) round 2}}}} | [[Canton del Mas de Cabardés|Le Mas de Cabardés]] |- |[[Pradèlas (Cabardés)|Pradèlas]] |11297 | 20,61 | {{popfr11|297}} ({{popfr11|0}}) | {{formatnum:{{#expr:({{popfr11|297}}/20.61) round 2}}}} | [[Canton del Mas de Cabardés|Le Mas de Cabardés]] |- |[[Ròcafèra]] |11319 | 8,06 | {{popfr11|319}} ({{popfr11|0}}) | {{formatnum:{{#expr:({{popfr11|319}}/8.06) round 2}}}} | [[Canton del Mas de Cabardés|Le Mas de Cabardés]] |- |[[Salsinha]] |11372 | 11,48 | {{popfr11|372}} ({{popfr11|0}}) | {{formatnum:{{#expr:({{popfr11|372}}/11.48) round 2}}}} | [[Canton del Mas de Cabardés|Le Mas de Cabardés]] |- |[[Las Tors]] |11194 | 2,80 | {{popfr11|194}} ({{popfr11|0}}) | {{formatnum:{{#expr:({{popfr11|194}}/2.8) round 2}}}} | [[Canton del Mas de Cabardés|Le Mas de Cabardés]] |- |[[La Torreta de Cabardés]] |11391 | 5,03 | {{popfr11|391}} ({{popfr11|0}}) | {{formatnum:{{#expr:({{popfr11|391}}/5.03) round 2}}}} | [[Canton del Mas de Cabardés|Le Mas de Cabardés]] |- |[[Vilanièra]] |11411 | 7,04 | {{popfr11|411}} ({{popfr11|0}}) | {{formatnum:{{#expr:({{popfr11|411}}/7.04) round 2}}}} | [[Canton del Mas de Cabardés|Le Mas de Cabardés]] |- |[[Vilardonèl]] |11413 | 16,63 | {{popfr11|413}} ({{popfr11|0}}) | {{formatnum:{{#expr:({{popfr11|413}}/16.63) round 2}}}} | [[Canton del Mas de Cabardés|Le Mas de Cabardés]] |- |[[Brossas e Vilaret]] |11052 | 11,16 | {{popfr11|052}} ({{popfr11|0}}) | {{formatnum:{{#expr:({{popfr11|052}}/11.16) round 2}}}} | [[Comunautat de comunas de la Montanha Negra|CC de la Montanha Negra]] |- |[[La Comba]] |11182 | 14,99 | {{popfr11|182}} ({{popfr11|0}}) | {{formatnum:{{#expr:({{popfr11|182}}/14.99) round 2}}}} | [[Comunautat de comunas de la Montanha Negra|CC de la Montanha Negra]] |- |[[Cucçac de Cabardés]] |11115 | 25,06 | {{popfr11|115}} ({{popfr11|0}}) | {{formatnum:{{#expr:({{popfr11|115}}/25.06) round 2}}}} | [[Comunautat de comunas de la Montanha Negra|CC de la Montanha Negra]] |- |[[Fontiès Cabardés]] |11150 | 8,46 | {{popfr11|150}} ({{popfr11|0}}) | {{formatnum:{{#expr:({{popfr11|150}}/8.46) round 2}}}} | [[Comunautat de comunas de la Montanha Negra|CC de la Montanha Negra]] |- |[[Fraisse de Cabardés]] |11156 | 7,13 | {{popfr11|156}} ({{popfr11|0}}) | {{formatnum:{{#expr:({{popfr11|156}}/7.13) round 2}}}} | [[Comunautat de comunas de la Montanha Negra|CC de la Montanha Negra]] |- |[[La Prada]] |11189 | 4,61 | {{popfr11|189}} ({{popfr11|0}}) | {{formatnum:{{#expr:({{popfr11|189}}/4.61) round 2}}}} | [[Comunautat de comunas de la Montanha Negra|CC de la Montanha Negra]] |- |[[Saissac]] |11367 | 57,03 | {{popfr11|367}} ({{popfr11|0}}) | {{formatnum:{{#expr:({{popfr11|367}}/57.03) round 2}}}} | [[Comunautat de comunas de la Montanha Negra|CC de la Montanha Negra]] |- |[[Sant Danís (Aude)|Sant Danís]] |11339 | 8,21 | {{popfr11|339}} ({{popfr11|0}}) | {{formatnum:{{#expr:({{popfr11|339}}/8.21) round 2}}}} | [[Comunautat de comunas de la Montanha Negra|CC de la Montanha Negra]] |- |} ==Las intercomunalitats d'Aude== [[Imatge:11-Intercos-2019.png|thumb|left|500px|Mapa de las intercomunalitats d'Aude]] ==Nòtas== <references/> {{Portal Lengadòc}} [[Categoria:Comunautat de comunas d'Aude]] 37wc2vm82d9h8mafe5yhsq2ks38ff54 2508220 2508214 2026-09-03T11:45:27Z Alaric 506 44932 2508220 wikitext text/x-wiki {{Infobox Gropament de comunas |nom={{PAGENAME}} |pais=França|lenga=oc |imatges= |reg={{Ocreg}} |dept= {{Aude}} |nbcom=22 |caplòc=[[Las Ilhas]] |president=Cyril Delpech |pop=5972 |datapop=[[2022]] |superf= 288,30 |ectaras= 28 830 |dens=21 |budget= |sitweb= |imatgesfin= |}} La '''Comunautat de comunas de la Montanha Negra''' es una comunautat de comunas francesa, situada dins los [[Departament francés|departaments]] d'[[Aude (departament)|Aude]] e de [[Tarn (departament)|Tarn]] en [[Region francesa|region]] [[Occitània (region administrativa)|Occitània]]. Foguèt creada lo [[1èr de genièr]] de [[2014]]. Amassa 24 comunas e aperaquí {{unitat|6000|abitants}}. Las comunas concernidas botan en comun d'unas competéncias. Sa residéncia es a [[Las Ilhas]] e e son còdi SIREN es 200042463. * Ficha Banatic : [https://www.banatic.interieur.gouv.fr/intercommunalite/200042463-cc-de-la-montagne-noire] * Ficha INSEE : [https://www.insee.fr/fr/statistiques/2011101?geo=EPCI-200042463]. ==Istòria== ==Composicion== Amassa 22 comunas: *[[Las Ilhas]] *[[Brossas e Vilaret]] *[[Les Capmases]] *[[Caudabronda]] *[[Cucçac de Cabardés]] *[[Fontiès Cabardés]] *[[Fornas]] *[[Fraisse Cabardés]] *[[La Bastida Esparveirenca]] *[[La Comba]] *[[La Prada]] *[[Las Tors]] *[[Les Martins]] *[[Pradèlas Cabardés]] *[[Lo Mas de Cabardés]] *[[Miraval de Cabardés]] *[[Ròcafèra]] *[[Sant Danís (Aude)|Sant Danís]] *[[Saissac]] *[[Salsinha]] *[[La Torreta Cabardés]] *[[Vilanièra]] *[[Trassanèl]] *[[Vilardonèl]] ==Composicion== {|class= "wikitable" !Nom !Width="135"|Còdi INSEE !Superficia (<small>km²</small>) !Populacion !Densitat !Canton abans 2015 |- |[[La Bastida Esparveirenca]] |11180 | 16,77 | {{popfr11|180}} ({{popfr11|0}}) | {{formatnum:{{#expr:({{popfr11|180}}/16.77) round 2}}}} | [[Canton del Mas de Cabardés|Le Mas de Cabardés]] |- |[[Caudabronda]] |11079 | 6,22 | {{popfr11|079}} ({{popfr11|0}}) | {{formatnum:{{#expr:({{popfr11|079}}/6.22) round 2}}}} | [[Canton del Mas de Cabardés|Le Mas de Cabardés]] |- |[[Fornas]] |11154 | 12,45 | {{popfr11|154}} ({{popfr11|0}}) | {{formatnum:{{#expr:({{popfr11|154}}/12.45) round 2}}}} | [[Canton del Mas de Cabardés|Le Mas de Cabardés]] |- |'''[[Las Ilhas]]''' (residéncia) |11174 | 4,16 | {{popfr11|174}} ({{popfr11|0}}) | {{formatnum:{{#expr:({{popfr11|174}}/4.16) round 2}}}} | [[Canton del Mas de Cabardés|Le Mas de Cabardés]] |- |[[Les Martins]] |11221 | 19,18 | {{popfr11|221}} ({{popfr11|0}}) | {{formatnum:{{#expr:({{popfr11|221}}/19.18) round 2}}}} | [[Canton del Mas de Cabardés|Le Mas de Cabardés]] |- |[[Le Mas de Cabardés]] |11222 | 9,09 | {{popfr11|222}} ({{popfr11|0}}) | {{formatnum:{{#expr:({{popfr11|222}}/9.09) round 2}}}} | [[Canton del Mas de Cabardés|Le Mas de Cabardés]] |- |[[Miraval de Cabardés]] |11232 | 12,16 | {{popfr11|232}} ({{popfr11|0}}) | {{formatnum:{{#expr:({{popfr11|232}}/12.16) round 2}}}} | [[Canton del Mas de Cabardés|Le Mas de Cabardés]] |- |[[Pradèlas (Cabardés)|Pradèlas]] |11297 | 20,61 | {{popfr11|297}} ({{popfr11|0}}) | {{formatnum:{{#expr:({{popfr11|297}}/20.61) round 2}}}} | [[Canton del Mas de Cabardés|Le Mas de Cabardés]] |- |[[Ròcafèra]] |11319 | 8,06 | {{popfr11|319}} ({{popfr11|0}}) | {{formatnum:{{#expr:({{popfr11|319}}/8.06) round 2}}}} | [[Canton del Mas de Cabardés|Le Mas de Cabardés]] |- |[[Salsinha]] |11372 | 11,48 | {{popfr11|372}} ({{popfr11|0}}) | {{formatnum:{{#expr:({{popfr11|372}}/11.48) round 2}}}} | [[Canton del Mas de Cabardés|Le Mas de Cabardés]] |- |[[Las Tors]] |11194 | 2,80 | {{popfr11|194}} ({{popfr11|0}}) | {{formatnum:{{#expr:({{popfr11|194}}/2.8) round 2}}}} | [[Canton del Mas de Cabardés|Le Mas de Cabardés]] |- |[[La Torreta de Cabardés]] |11391 | 5,03 | {{popfr11|391}} ({{popfr11|0}}) | {{formatnum:{{#expr:({{popfr11|391}}/5.03) round 2}}}} | [[Canton del Mas de Cabardés|Le Mas de Cabardés]] |- |[[Vilanièra]] |11411 | 7,04 | {{popfr11|411}} ({{popfr11|0}}) | {{formatnum:{{#expr:({{popfr11|411}}/7.04) round 2}}}} | [[Canton del Mas de Cabardés|Le Mas de Cabardés]] |- |[[Vilardonèl]] |11413 | 16,63 | {{popfr11|413}} ({{popfr11|0}}) | {{formatnum:{{#expr:({{popfr11|413}}/16.63) round 2}}}} | [[Canton del Mas de Cabardés|Le Mas de Cabardés]] |- |[[Brossas e Vilaret]] |11052 | 11,16 | {{popfr11|052}} ({{popfr11|0}}) | {{formatnum:{{#expr:({{popfr11|052}}/11.16) round 2}}}} | [[Canton de Saissac|Saissac]] |- |[[La Comba]] |11182 | 14,99 | {{popfr11|182}} ({{popfr11|0}}) | {{formatnum:{{#expr:({{popfr11|182}}/14.99) round 2}}}} | [[Canton de Saissac|Saissac]] |- |[[Cucçac de Cabardés]] |11115 | 25,06 | {{popfr11|115}} ({{popfr11|0}}) | {{formatnum:{{#expr:({{popfr11|115}}/25.06) round 2}}}} | [[Canton de Saissac|Saissac]] |- |[[Fontiès Cabardés]] |11150 | 8,46 | {{popfr11|150}} ({{popfr11|0}}) | {{formatnum:{{#expr:({{popfr11|150}}/8.46) round 2}}}} | [[Canton de Saissac|Saissac]] |- |[[Fraisse de Cabardés]] |11156 | 7,13 | {{popfr11|156}} ({{popfr11|0}}) | {{formatnum:{{#expr:({{popfr11|156}}/7.13) round 2}}}} | [[Canton de Saissac|Saissac]] |- |[[La Prada]] |11189 | 4,61 | {{popfr11|189}} ({{popfr11|0}}) | {{formatnum:{{#expr:({{popfr11|189}}/4.61) round 2}}}} | [[Canton de Saissac|Saissac]] |- |[[Saissac]] |11367 | 57,03 | {{popfr11|367}} ({{popfr11|0}}) | {{formatnum:{{#expr:({{popfr11|367}}/57.03) round 2}}}} | [[Canton de Saissac|Saissac]] |- |[[Sant Danís (Aude)|Sant Danís]] |11339 | 8,21 | {{popfr11|339}} ({{popfr11|0}}) | {{formatnum:{{#expr:({{popfr11|339}}/8.21) round 2}}}} | [[Canton de Saissac|Saissac]] |- |} ==Las intercomunalitats d'Aude== [[Imatge:11-Intercos-2019.png|thumb|left|500px|Mapa de las intercomunalitats d'Aude]] ==Nòtas== <references/> {{Portal Lengadòc}} [[Categoria:Comunautat de comunas d'Aude]] htl75zh4p7895kmh5i6ey1mjutijsoy 0 171642 2508189 2423809 2026-09-02T20:19:36Z InternetArchiveBot 43230 Rescuing 1 sources and tagging 0 as dead.) #IABot (v2.0.9.5 2508189 wikitext text/x-wiki {{Dialècte Provençau}} [[Imatge:Hugh of Italy.png|vinheta|Uc d'Arle.]] '''Ugue(s)''', '''Uc''', etc.<ref group=N>Existís fòrça variacion dau prenom ''Ugues'' en occitan. Segon lo Tresaur dau Felibritge, "Ugues" es la fòrma emplegada en [[provençau rodanenc]] e es donc la fòrma locala a Arles, sa vila nativa.<br/>Per sorsa, avem aquelas reparticions dialectalas de las varietats d'''Ugues'':<br/>Segon lo [https://www.lexilogos.com/provencal/felibrige.php?q=UGUE Lo Tresaur dau Felibritge]: ''Ugue'', ''Ugues'' ([[provençau rodanenc|rh.]]), ''Uc'' ([[gascon|g.]], [[lengadocian|l.]])<br/>Segon lo [https://dicodoc.eu/oc/diccionaris?option=com_dicodoc&view=search&Itemid=168&type=fr-oc&dic%5B%5D=BASIC&dic%5B%5D=RBVD&dic%5B%5D=ALPC&dic%5B%5D=ATAU&dic%5B%5D=PROV&dic%5B%5D=PNST&dic%5B%5D=OMLH&dic%5B%5D=LAUS&dic%5B%5D=LAGA&dic%5B%5D=LEMO&q=Hugues&q2=&submit=Cercar Dicod'òc] dau [[Congrès permanent de la lenga occitana]]: ''Uc'' e ''Ugon'' en gascon, languaocian e vivaroaupenc; ''Ugon'' en gascon e lengadocian; ''Ugues'' en lengadocian, auvernhat e vivaroaupenc; ''Ugue'' en auvernhat.<br/>Segon los "[https://web.archive.org/web/20230814180336/https://locongres.org/images/flipbook/lexics/prenoms/files/assets/basic-html/index.html#42 nomspropris]" dau [[Congrès permanent de la lenga occitana]], las fòrmas ''Uc, Ugon, Ugonet, Ugue'' e ''Ugues'' son panoccitanas, e la fòrma ''Ugo'' es unic au dialècte [[provençau]].<br/>Segon l'[https://web.archive.org/web/20220115050120/https://ieo-oc.org/spip.php?page=article&id_article=290 Institut d'Estudis Occitans], avem ''Uc'' en lengadocian e gascon, ''Ugon'' e ''Huc'' en gascon, ''Ugue(s)'' e ''Ugo'' en provençau.</ref>, conegut coma '''Uc d'[[Arle]]''', ''' Uc de [[Provença]]''', o simplament '''lo rei Ugues'''<ref name=TdF>[https://www.lexilogos.com/provencal/felibrige.php?q=UGUE Lo Tresaur dau Felibritge]: "''lou rèi Ugues'', Hugues, roi d'Arles et d'Italie (916-949)."</ref>, foguèt rei d'[[Itàlia]] de [[924]] entrò sa mòrt en [[947]]. Èra un [[bosonid]]e. Durant de son rèine, favorizèt sei pròches a carga de l'[[aristocracia]] e ensagèt d'establir una relacion amb l'[[Empèri Bizantin]]. Capitèt de defendre lo reiaume deis enemics exteriors, mas sas abitudas e sa politica li faguèron nombrós enemics intèrnes e deguèt daissar lo poder abans sa mòrt. ==Veire tanben== ===Bibliografia=== ===Articles connèxes=== ===Liames extèrnes=== ==Nòtas e referéncias== ===Nòtas=== <references group=N/> ===Referéncias=== {{reflist}} [[Categoria:Còmte d'Arle]] [[Categoria:Rei d'Itàlia]] [[Categoria:Bosonid]] f0ybdyi6mctbu9z7h9vuczt5tg6dj9o 0 175617 2508206 2508051 2026-09-03T07:38:57Z Alaric 506 44932 2508206 wikitext text/x-wiki {{Dialècte Lengadocian}} {{Infobox Gropament de comunas |nom={{PAGENAME}} |pais=França|lenga=oc |imatges= |reg= {{Occitània (Region)}} |dept={{Aude}} |créacion= 1èr de genièr de [[2014]] |nbcom=61 |caplòc= [[Quilhan]] |president= Francis Savy ([[PS]], còssol de [[Masubi]]) |pop= 13 522 |datapop=[[2022]] |superf= 926,10 km2 |ectaras= 92 610 |dens= 15 |budget= |sitweb= https://www.pyreneesaudoises.fr/ |imatgesfin= |}} La '''Comunautat de comunas dels Pirenèus audencs''' es una [[intercomunalitat]] [[França|de la Republica Francesa]], situada dins lo [[departament francés|departament]] d' [[Aude]] e la [[region francesa|region]] d'{{Ocreg}}, <small>ancianament de [[Lengadòc-Rosselhon]]</small>. Foguèt creada lo [[1èr de genièr]] de [[2014]]. Amassa 61 comunas e 13 522 abitants (2022). Las comunas concernidas botan en comun un certan nombre de competéncias. Sa residéncia es [[Quilhan (comuna novèla)|Quilhan]] e son còdi SIREN es 200043776. * Ficha Banatic : [https://www.banatic.interieur.gouv.fr/intercommunalite/200043776-cc-pyrenees-audoises] * Ficha INSEE : [https://www.insee.fr/fr/statistiques/2011101?geo=EPCI-200043776]. [[File:Localisation EPCI Pyrénées audoises dans l'Aude, France.svg|thumb|right|250px|Localizacion dins lo departament d'Aude.]] ==Istòria== La comunautat de comunas se creèt le 1er de genièr de 2014. Resultava de la fusion de : * la CC del [[canton d'Atsat]] (las 14 comunas d'aquel canton e 3 comunas del [[canton de Quilhan|canton vièlh de Quilhan]], pus prèpas d'[[Atsat]] que de [[Quilhan]], [[Marçan (Aude)|Marçan]], [[Quirbajon]], [[Sant Martin de Les]]); * la CC del País de Saut, que correspondiá al [[canton de Bèlcaire]]; * la CC de l'Eissalabrés, que correspondiá al [[canton d'Eissalabra]], fòra de [[Sant Joan de Paracòl]]; * la CC d'Aude en Pirenèus (16 comunas contra las 18 del [[canton de Quilhan]], fòra de las tres partidas cap a Atsat, mès en mai [[Sant Joan de Paracòl]], del [[canton d'Eissalabra]]). ==Composicion== {|class= "wikitable" !Nom !Width="135"|Còdi INSEE !Superficia (<small>km²</small>) !Populacion !Densitat !Canton abans 2015 |- |[[Artigas (Aude)|Artigas]] |11017 | 6,38 | {{popfr11|017}} ({{popfr11|0}}) | {{formatnum:{{#expr:({{popfr11|017}}/6.38) round 2}}}} | [[Canton d'Atsat|Atsat]] |- |[[Atsat]] |11021 | 11,77 | {{popfr11|021}} ({{popfr11|0}}) | {{formatnum:{{#expr:({{popfr11|021}}/11.77) round 2}}}} | [[Canton d'Atsat|Atsat]] |- |[[Aunat]] |11019 | 10,62 | {{popfr11|019}} ({{popfr11|0}}) | {{formatnum:{{#expr:({{popfr11|019}}/10.62) round 2}}}} | [[Canton de Bèlcaire|Bèlcaire]] |- |[[Beceda de Saut]] |11038 | 15,04 | {{popfr11|038}} ({{popfr11|0}}) | {{formatnum:{{#expr:({{popfr11|038}}/15.04) round 2}}}} | [[Canton d'Atsat|Atsat]] |- |[[Bèlcaire]] |11028 | 30,68 | {{popfr11|028}} ({{popfr11|0}}) | {{formatnum:{{#expr:({{popfr11|028}}/30.68) round 2}}}} | [[Canton de Bèlcaire|Bèlcaire]] |- |[[Bèlfòrt de Rebentin]] |11031 | 5,24 | {{popfr11|031}} ({{popfr11|0}}) | {{formatnum:{{#expr:({{popfr11|031}}/5.24) round 2}}}} | [[Canton de Bèlcaire|Bèlcaire]] |- | [[Bèlvianes e Cavirac]] |11035 | 11,68 | {{popfr11|035}} ({{popfr11|0}}) | {{formatnum:{{#expr:({{popfr11|035}}/11.68) round 2}}}} | [[Canton de Quilhan|Quilhan]] |- |[[Belvís]] |11036 | 23,61 | {{popfr11|036}} ({{popfr11|0}}) | {{formatnum:{{#expr:({{popfr11|036}}/23.61) round 2}}}} | [[Canton de Bèlcaire|Bèlcaire]] |- |[[El Bosquet]] |11047 | 25,99 | {{popfr11|047}} ({{popfr11|0}}) | {{formatnum:{{#expr:({{popfr11|047}}/25.99) round 2}}}} | [[Canton d'Atsat|Atsat]] |- |[[Calhan (Aude)|Calhan]] |11060 | 7,64 | {{popfr11|060}} ({{popfr11|0}}) | {{formatnum:{{#expr:({{popfr11|060}}/7.64) round 2}}}} | [[Canton d'Atsat|Atsat]] |- | [[Campanha d'Aude]] |11063 | 5,97 | {{popfr11|063}} ({{popfr11|0}}) | {{formatnum:{{#expr:({{popfr11|063}}/5.97) round 2}}}} | [[Canton de Quilhan|Quilhan]] |- |[[Campanha de Saut|Campanhan de Saut]] |11062 | 10,4 | {{popfr11|062}} ({{popfr11|0}}) | {{formatnum:{{#expr:({{popfr11|062}}/10.04) round 2}}}} | [[Canton de Bèlcaire|Bèlcaire]] |- |[[Camurac]] |11066 | 11,61 | {{popfr11|066}} ({{popfr11|0}}) | {{formatnum:{{#expr:({{popfr11|066}}/11.61) round 2}}}} | [[Canton de Bèlcaire|Bèlcaire]] |- |[[Al Clat]] |11093 | 10,25 | {{popfr11|093}} ({{popfr11|0}}) | {{formatnum:{{#expr:({{popfr11|093}}/10.25) round 2}}}} | [[Canton d'Atsat|Atsat]] |- | [[Codons]] |11101 | 9,5 | {{popfr11|101}} ({{popfr11|0}}) | {{formatnum:{{#expr:({{popfr11|101}}/9.5) round 2}}}} | [[Canton de Quilhan|Quilhan]] |- |[[Comuns (País de Saut)|Comuns]] |11096 | 14,07 | {{popfr11|096}} ({{popfr11|0}}) | {{formatnum:{{#expr:({{popfr11|096}}/14.07) round 2}}}} | [[Canton de Bèlcaire|Bèlcaire]] |- |[[Conòsols]] |11104 | 27,8 | {{popfr11|104}} ({{popfr11|0}}) | {{formatnum:{{#expr:({{popfr11|104}}/27.8) round 2}}}} | [[Canton d'Atsat|Atsat]] |- |[[Corbièras (Lengadòc)|Corbièras]] |11100 | 8,53 | {{popfr11|100}} ({{popfr11|0}}) | {{formatnum:{{#expr:({{popfr11|100}}/8.53) round 2}}}} | [[Canton d'Eissalabra|Eissalabra]] |- |[[Cortaulin]] |11107 | 7,72 | {{popfr11|107}} ({{popfr11|0}}) | {{formatnum:{{#expr:({{popfr11|107}}/7.72) round 2}}}} | [[Canton d'Eissalabra|Eissalabra]] |- |[[Eissalabra]] |11091 | 15,49 | {{popfr11|091}} ({{popfr11|0}}) | {{formatnum:{{#expr:({{popfr11|091}}/15.49) round 2}}}} | [[Canton d'Eissalabra|Eissalabra]] |- |[[Escolobre]] |11127 | 31,14 | {{popfr11|127}} ({{popfr11|0}}) | {{formatnum:{{#expr:({{popfr11|127}}/31.14) round 2}}}} | [[Canton d'Atsat|Atsat]] |- | [[Esperasan]] |11129 | 10,52 | {{popfr11|129}} ({{popfr11|0}}) | {{formatnum:{{#expr:({{popfr11|129}}/10.52) round 2}}}} | [[Canton de Quilhan|Quilhan]] |- |[[Espesèlh]] |11130 | 14,31 | {{popfr11|130}} ({{popfr11|0}}) | {{formatnum:{{#expr:({{popfr11|130}}/14.31) round 2}}}} | [[Canton de Bèlcaire|Bèlcaire]] |- |[[La Fajòla]] |11135 | 15,79 | {{popfr11|135}} ({{popfr11|0}}) | {{formatnum:{{#expr:({{popfr11|135}}/15.79) round 2}}}} | [[Canton de Bèlcaire|Bèlcaire]] |- | [[Fan e Rovenac]] |11131 | 23,71 | {{popfr11|131}} ({{popfr11|0}}) | {{formatnum:{{#expr:({{popfr11|131}}/23.71) round 2}}}} | [[Canton de Quilhan|Quilhan]] |- |[[Fontanes (Aude)|Fontanes]] |11147 | 5,29 | {{popfr11|147}} ({{popfr11|0}}) | {{formatnum:{{#expr:({{popfr11|147}}/5.29) round 2}}}} | [[Canton de Bèlcaire|Bèlcaire]] |- |[[Galinagas]] |11160 | 4,14 | {{popfr11|160}} ({{popfr11|0}}) | {{formatnum:{{#expr:({{popfr11|160}}/4.14) round 2}}}} | [[Canton de Bèlcaire|Bèlcaire]] |- |[[Ginclar]] |11163 | 7,65 | {{popfr11|163}} ({{popfr11|0}}) | {{formatnum:{{#expr:({{popfr11|163}}/7.65) round 2}}}} | [[Canton d'Atsat|Atsat]] |- | [[Ginòlas]] |11165 | 6,17 | {{popfr11|165}} ({{popfr11|0}}) | {{formatnum:{{#expr:({{popfr11|165}}/6.17) round 2}}}} | [[Canton de Quilhan|Quilhan]] |- | [[Granes]] |11168 | 5,38 | {{popfr11|168}} ({{popfr11|0}}) | {{formatnum:{{#expr:({{popfr11|168}}/5.38) round 2}}}} | [[Canton de Quilhan|Quilhan]] |- |[[Jocon]] |11177 | 6,44 | {{popfr11|177}} ({{popfr11|0}}) | {{formatnum:{{#expr:({{popfr11|177}}/6.44) round 2}}}} | [[Canton de Bèlcaire|Bèlcaire]] |- | [[Marçan (Aude)|Marçan]] |11219 | 19,17 | {{popfr11|219}} ({{popfr11|0}}) | {{formatnum:{{#expr:({{popfr11|219}}/19.17) round 2}}}} | [[Canton de Quilhan|Quilhan]] |- |[[Masubi]] |11229 | 8,96 | {{popfr11|229}} ({{popfr11|0}}) | {{formatnum:{{#expr:({{popfr11|229}}/8.96) round 2}}}} | [[Canton de Bèlcaire|Bèlcaire]] |- |[[Merial]] |11230 | 17,19 | {{popfr11|230}} ({{popfr11|0}}) | {{formatnum:{{#expr:({{popfr11|230}}/17.19) round 2}}}} | [[Canton de Bèlcaire|Bèlcaire]] |- |[[Montfòrt (Aude)|Montfòrt]] |11244 | 33,32 | {{popfr11|244}} ({{popfr11|0}}) | {{formatnum:{{#expr:({{popfr11|244}}/33.32) round 2}}}} | [[Canton d'Atsat|Atsat]] |- |[[Montjardin]] |11249 | 14,11 | {{popfr11|249}} ({{popfr11|0}}) | {{formatnum:{{#expr:({{popfr11|249}}/14.11) round 2}}}} | [[Canton d'Eissalabra|Eissalabra]] |- | [[Nebiàs]] |11263 | 12,69 | {{popfr11|263}} ({{popfr11|0}}) | {{formatnum:{{#expr:({{popfr11|263}}/12.69) round 2}}}} | [[Canton de Quilhan|Quilhan]] |- |[[Niòrt de Saut]] |11265 | 22,11 | {{popfr11|265}} ({{popfr11|0}}) | {{formatnum:{{#expr:({{popfr11|265}}/22.11) round 2}}}} | [[Canton de Bèlcaire|Bèlcaire]] |- |[[Pèirafita de Rasés]] |11282 | 6,72 | {{popfr11|282}} ({{popfr11|0}}) | {{formatnum:{{#expr:({{popfr11|282}}/6.72) round 2}}}} | [[Canton d'Eissalabra|Eissalabra]] |- |[[La Pradèla e Puèglaurenç]] |11302 | 33,38 | {{popfr11|302}} ({{popfr11|0}}) | {{formatnum:{{#expr:({{popfr11|302}}/33.38) round 2}}}} | [[Canton d'Atsat|Atsat]] |- |[[Puègverd]] |11303 | 41,29 | {{popfr11|303}} ({{popfr11|0}}) | {{formatnum:{{#expr:({{popfr11|303}}/41.29) round 2}}}} | [[Canton d'Eissalabra|Eissalabra]] |- | '''[[Quilhan (comuna novèla)|Quilhan]]''' |11304 | 34,63 | {{popfr11|304}} ({{popfr11|0}}) | {{formatnum:{{#expr:({{popfr11|304}}/34.63) round 2}}}} | [[Canton de Quilhan|Quilhan]] |- | [[Quirbajon]] |11306 | 13,95 | {{popfr11|306}} ({{popfr11|0}}) | {{formatnum:{{#expr:({{popfr11|306}}/13.95) round 2}}}} | [[Canton de Quilhan|Quilhan]] |- |[[Redoma]] |11317 | 11,77 | {{popfr11|317}} ({{popfr11|0}}) | {{formatnum:{{#expr:({{popfr11|317}}/11.77) round 2}}}} | [[Canton de Bèlcaire|Bèlcaire]] |- |[[Rivèlh]] |11316 | 24,3 | {{popfr11|316}} ({{popfr11|0}}) | {{formatnum:{{#expr:({{popfr11|316}}/24.3) round 2}}}} | [[Canton d'Eissalabra|Eissalabra]] |- |[[Ròcafòrt de Saut]] |11321 | 21,84 | {{popfr11|321}} ({{popfr11|0}}) | {{formatnum:{{#expr:({{popfr11|321}}/21.84) round 2}}}} | [[Canton d'Atsat|Atsat]] |- |[[Ròcafuèlh]] |11320 |22,38 | {{popfr11|320}} ({{popfr11|0}}) | {{formatnum:{{#expr:({{popfr11|320}}/22.38) round 2}}}} | [[Canton de Bèlcaire|Bèlcaire]] |- |[[Salvesinas]] |11373 | 20,09 | {{popfr11|373}} ({{popfr11|0}}) | {{formatnum:{{#expr:({{popfr11|373}}/20.09) round 2}}}} | [[Canton d'Atsat|Atsat]] |- | [[Santa Colomba (Aude)|Santa Colomba]] |11335 | 21,04 | {{popfr11|335}} ({{popfr11|0}}) | {{formatnum:{{#expr:({{popfr11|335}}/21.04) round 2}}}} | [[Canton d'Atsat|Atsat]] |- |[[Santa Colomba d'Ers]] |11336 | 10,61 | {{popfr11|336}} ({{popfr11|0}}) | {{formatnum:{{#expr:({{popfr11|336}}/10.61) round 2}}}} | [[Canton d'Eissalabra|Eissalabra]] |- |[[Sant Benaset]] |11333 | 21,31 | {{popfr11|333}} ({{popfr11|0}}) | {{formatnum:{{#expr:({{popfr11|333}}/21.31) round 2}}}} | [[Canton d'Eissalabra|Eissalabra]] |- | [[Sant Ferriòl]] |11341 | 9,85 | {{popfr11|341}} ({{popfr11|0}}) | {{formatnum:{{#expr:({{popfr11|341}}/9.85) round 2}}}} | [[Canton de Quilhan|Quilhan]] |- |[[Sant Joan de Paracòl]] |11346 | 7,08 | {{popfr11|346}} ({{popfr11|0}}) | {{formatnum:{{#expr:({{popfr11|346}}/7.08) round 2}}}} | [[Canton d'Eissalabra|Eissalabra]] |- | [[Sant Jolian de Bèc]] |11347 | 13,88 | {{popfr11|347}} ({{popfr11|0}}) | {{formatnum:{{#expr:({{popfr11|347}}/13.88) round 2}}}} | [[Canton de Quilhan|Quilhan]] |- | [[Sant Just del Besun]] |11350 | 13,54 | {{popfr11|350}} ({{popfr11|0}}) | {{formatnum:{{#expr:({{popfr11|350}}/13.54) round 2}}}} | [[Canton de Quilhan|Quilhan]] |- | [[Sant Loís e Paraon]] |11352 | 15,61 | {{popfr11|352}} ({{popfr11|0}}) | {{formatnum:{{#expr:({{popfr11|352}}/15.61) round 2}}}} | [[Canton de Quilhan|Quilhan]] |- | [[Sant Martin de Les]] |11358 | 9,99 | {{popfr11|358}} ({{popfr11|0}}) | {{formatnum:{{#expr:({{popfr11|358}}/9.99) round 2}}}} | [[Canton de Quilhan|Quilhan]] |- |[[Sonac (Lengadòc)|Sonac]] |11380 | 13,74 | {{popfr11|380}} ({{popfr11|0}}) | {{formatnum:{{#expr:({{popfr11|380}}/13.74) round 2}}}} | [[Canton d'Eissalabra|Eissalabra]] |- |[[Tresièrs]] |11400 | 6,41 | {{popfr11|400}} ({{popfr11|0}}) | {{formatnum:{{#expr:({{popfr11|400}}/6.41) round 2}}}} | [[Canton d'Eissalabra|Eissalabra]] |- |[[Valh d'Ambrona]] |11080 | 12,0 | {{popfr11|080}} ({{popfr11|0}}) | {{formatnum:{{#expr:({{popfr11|080}}/12) round 2}}}} | [[Canton d'Eissalabra|Eissalabra]] |- |[[Vilafòrt (Aude)|Vilafòrt]] |11424 | 12,67 | {{popfr11|424}} ({{popfr11|0}}) | {{formatnum:{{#expr:({{popfr11|424}}/12.67) round 2}}}} | [[Canton d'Eissalabra|Eissalabra]] |- |} ==Las intercomunalitats d'Aude== [[Imatge:11-Intercos-2019.png|thumb|left|500px|Mapa de las intercomunalitats d'Aude]] ==Nòtas== <references/> {{Portal Lengadòc}} [[Categoria:Comunautat de comunas d'Aude]] m9xaplt6i57qcw6g72mcfu0lt76y1mt 0 198175 2508178 2507762 2026-09-02T16:52:30Z InternetArchiveBot 43230 Rescuing 1 sources and tagging 0 as dead.) #IABot (v2.0.9.5 2508178 wikitext text/x-wiki {{Omonimia}} {{Article en construccion}} '''Raol,<ref>[https://www.academiaoccitana.eu/oc/15/239/Los-lexics-especializats/Los-prenoms-occitans Academia Occitana]</ref> Raols, Raül, Ravós'''<ref>{{Dicodòc|Raoul}}</ref><ref>[https://web.archive.org/web/20220115050120/https://ieo-oc.org/spip.php?page=article&id_article=290 Institut d'Estudis Occitans]</ref> o '''Rasols''' (''Ravous, Raous, Rasouls'' dins [[Lo Tresaur dau Felibritge|lo TdF]]; ''Raols, Raus, Raolf'' en [[occitan ancian|òc ancian]]){{TdF}} es un prenom occitan. ==Variantas== * [[francés]] : Rodolphe, mas tanben ''Raoult, Raoulx'', e al feminin ''Raoule''<ref>{{Obratge|nom1=Chantal|cognòm1=Tanet|nom2=Tristan|cognòm2=Hordé|títol=Dictionnaire des prénoms|an=2009|url=https://archive.org/details/dictionnairedesp0000tane|editor=Larousse|luòc=París|annada=2009|mes=septembre|jorn=16|paginas totalas=675|isbn=978-2-03-583728-8|passatge=525.}}</ref>. * [[alemand]] : Radolf, Radulf, Rudolf, ipocoristics : Rolf, Rudi, Ralf * [[anglés]] : Ralph, Ralf * [[castelhan]] : Raúl * [[catalan]] : Raül * [[esperanto]] : Rolfo * [[indi (lenga)|indi]] : Rahul * [[ongrés]] : Rudolf * [[italian]] : Raul (eissit del castelhan) ou Rodolfo * [[peitavin]] : Raou * [[polonés]] : Rudolf * [[portugués]] : Raul/Raúl * [[eslovac]] : Rudolf * [[suedés]] : Raoul (eissit del francés), Rudolf, Rolof, Rudi ==Personatges== ===Sants=== *[[Raol de Borges]], arquevesque de Borges al sègle IX, puèi canonizat coma sant catolic celebrat lo 21 de junh. ===Abats=== *Raol ''de Pinis'' (o ''de Peyrinis''), abat de Claravals de 1232 a 1235. ''(Lo meteis que l'evesque d'Agen citat mai bas)'' *Raol ''de Comarc'' o ''Cormiac'', abat de Sarlat vèrs [[1195]]. ===Evesques=== *Raol ''de Pinis'' (o ''de Peyrinis''), evesque d'Agen de 1232 a 1235. ''(Lo meteis que l'abat de Periguers citat mai naut)'' *Raol I, evesque d'Engoleime de 1241 a 1247. *Raol II ''du Fou'', evesque d'Engoleime de 1470 a 1479. ''(Lo meteis que l'evesque de Periguers citat mai bas)'' *Raols, evesque de Cavalhon de 1070 a 1075. *Raol I ''de Lastours de Laron'', evesque de Periguers de 1210 a 1220. *Raol II ''du Fou'', evesque de Periguers de 1463 a 1470. ''(Lo meteis que l'evesque d'Engoleime citat mai naut)'' ===Autres=== *[[Raols Ginèsta]], mètge e escrivan occitan de Provença. *[[Raoul Salan]] (''Raol Salanc''?), general francés de Lengadòc. ==Nòtas e referéncias== {{Referéncias}} {{Multibendèl|Portal lingüistica|Portal Occitània}} {{Autoritats}} [[Categoria:Prenom occitan]] gid8uqrkm2ke0u9l5osk9i8mokrohbt 0 200875 2508187 2496706 2026-09-02T20:01:24Z InternetArchiveBot 43230 Rescuing 1 sources and tagging 0 as dead.) #IABot (v2.0.9.5 2508187 wikitext text/x-wiki {{Dialècte Gascon}}Lo '''tractat de Simulambuco''' qu'estó signat en 1885 peus representants deu [[Reialme de Portugal|Reiaume de Portugau]] e las autoritats africanas locaus deu [[Ngoyo]], petit reiaume situat au sud de Cabinda.<ref>[https://web.archive.org/web/20170224133339/http://www.unpo.org/content/view/2744/99/ UNPO Resolution Concerning the Cabinda Enclave], ''UNPO.''</ref> Que compren 11 articles qui plaçan lo reiaume african devath protectorat portugués. [[Fichièr:Map of Africa in 1880.jpg|vinheta|Carta d'Africa en 1880, abans la conferenci de Berlin.]] Lo prumèr article estipula que «los princes e autes caps e los lors successors que declaran, volontàriament reconéisher la sobeiranetat de Portugau, plaçant devath lo protectorat d'aquera nacion tots los territòris qui govèrnan».<ref>[https://simulambuco.blogspot.com/2007/12/propos-du-trait-de-simulambuco-de-1885.html Sur le traité de Simulambuco de 1885], ''simulambuco.blogspot.com.''</ref> Aqueth tractat qu'intervienó pendent lo cicle de la [[conferéncia de Berlin]] qui va abotir a un acòrd entau partatge d'Africa enter las diferentas nacions europèas. Lo tractat que hè seguida a dus autes tractats mei locaus: lo [[tractat de Chifuma]], signat en 29 de seteme de 1883 dab lo rei deu Cacongo, e lo [[tractat de Chicamba]], signat lo 26 de deceme de 1884 dab divers caps de Cabinda.<ref>[https://archive.wikiwix.com/cache/20150817195955/http://cabinda.skyrock.com/712234941-La-Realite-du-Cabinda-1961-LE-TRAITE-DE-SIMULAMBUCO.html La Réalité du Cabinda - 1961, LE TRAITÉ DE SIMULAMBUCO], ''cabinda.skyrock.com.''</ref> Lo tractat qu'estó signat per Guillerme Augusto de Brito Capello, capitan lòctenent de l'Armada portuguesa, comandant de la corveta Rainha de Portugal. La possession de Cabinda que serà confirmat aus portugués e lo territòri que constituïrà alavetz ua exclava de l'Angòla portuguesa. [[Fichièr:Cartoon depicting Leopold 2 and other emperial powers at Berlin conference 1884.jpg|vinheta|189x189px|Dessenh umoristic representant Léopold II partatjant Còngo.]] Cabinda qu'ei estada integrada a l'Empèri portugués quan lo rei deus Bèlgas, [[Leopold II (rèi dei Bèlgas)|Leopold II]], demandè a [[Lisbona]] un accès a l'[[ocean Atlantic]] entau son [[Estat Independent de Còngo|Estat independent de Còngo]]. Portugau que cedí alavetz ua porcion deu nòrd d'Angòla, separant durablament Cabinda de la rèsta deu territòri angolés. En 2005, las autoritats locaus de Cabinda que celebrèn de faiçon provocaira lo 120au anniversari d'aqueth acòrd, suscitant la colèra deu govèrn angolés, qui considèra qu'aqueth tractat remet pas en causea la soa sobeiranetat sus l'enclava.<ref>"[https://www.africa.upenn.edu/Workshop/kone98.html The Right of Self-Determination in the Angolan Enclave of Cabinda]", ''Sixth Annual African Studies Consortium Workshop'', 1998</ref><ref>[https://www.globalsecurity.org/military/world/war/cabinda.htm# Cabinda], ''globalsecurity.org.''</ref><ref>Shantz, Jeff: "[https://www.academia.edu/2031338/Cabinda_Africa_s_Forgotten_War Cabinda: Africa s Forgotten War]", ''Journal of Critical Environmental Studies'', 15, 2006, pàg. 23-24.</ref> == Referéncias == [[Categoria:Istòria d'Africa]] [[Categoria:Tractat]] mzh0t4v8bk7gm6aw8dkv9ypijcrpotp 0 201501 2508174 2508115 2026-09-02T14:41:16Z Alaric 506 44932 correccion ortografica 2508174 wikitext text/x-wiki {{Dialècte Lengadocian}} {{Infobox Canton de França |carta=oc |nom=Canton del Mas de Cabardés |imatge = Map canton code 11 21.svg | reg= [[Lengadòc-Rosselhon]] | dept={{Aude}} | arrt= [[Arrondiment de Carcassona]] |vila= [[Lo Mas de Cabardés|Le Mas de Cabardés]] |nbcom= 15 |canton=1121 |km²= 156,02 |cons= Francis Bels ([[PS]]) |datas= [[1992]]-[[2015]] |}} Le '''canton del Mas de Cabardés''' es una anciana division administrativa de [[Lengadòc]], situada dins l'[[arrondiment de Carcassona]], le [[departaments franceses|departament]] d'[[Aude]] e la [[regions francesas|region]] de [[Lengadòc-Rosselhon]], ara d'{{Ocreg}}. Dempuèi [[2015]], [[Trassanèl]], qu'es de [[Carcassona Agló]], es dins le canton de [[Rius de Menerbés]], ara canton del Naut Menerbés, las autras 14 son del canton de [[Vilamostausson]], que tornèron batejar canton de la Val d'Orvièl. </br> '''La mapa es la de l'[[arrondiment de Carcassona]] abans 2015.''' ==Composicion== {|class= "wikitable" !Nom !Width="135"|Còdi INSEE !Superficia (<small>km²</small>) !Populacion !Densitat (<small>ab/km²</small>) !Intercomunalitat |- |[[La Bastida Esparveirenca]] |11180 | 16,77 | {{popfr11|180}} ({{popfr11|0}}) | {{formatnum:{{#expr:({{popfr11|180}}/16.77) round 2}}}} | [[Comunautat de comunas de la Montanha Negra|CC de la Montanha Negra]] |- |[[Caudabronda]] |11079 | 6,22 | {{popfr11|079}} ({{popfr11|0}}) | {{formatnum:{{#expr:({{popfr11|079}}/6.22) round 2}}}} | [[Comunautat de comunas de la Montanha Negra|CC de la Montanha Negra]] |- |[[Fornas]] |11154 | 12,45 | {{popfr11|154}} ({{popfr11|0}}) | {{formatnum:{{#expr:({{popfr11|154}}/12.45) round 2}}}} | [[Comunautat de comunas de la Montanha Negra|CC de la Montanha Negra]] |- |[[Las Ilhas]] |11174 | 4,16 | {{popfr11|174}} ({{popfr11|0}}) | {{formatnum:{{#expr:({{popfr11|174}}/4.16) round 2}}}} | [[Comunautat de comunas de la Montanha Negra|CC de la Montanha Negra]] (residéncia) |- |[[Les Martins]] |11221 | 19,18 | {{popfr11|221}} ({{popfr11|0}}) | {{formatnum:{{#expr:({{popfr11|221}}/19.18) round 2}}}} | [[Comunautat de comunas de la Montanha Negra|CC de la Montanha Negra]] |- |'''[[Le Mas de Cabardés]]''' |11222 | 9,09 | {{popfr11|222}} ({{popfr11|0}}) | {{formatnum:{{#expr:({{popfr11|222}}/9.09) round 2}}}} | [[Comunautat de comunas de la Montanha Negra|CC de la Montanha Negra]] |- |[[Miraval de Cabardés]] |11232 | 12,16 | {{popfr11|232}} ({{popfr11|0}}) | {{formatnum:{{#expr:({{popfr11|232}}/12.16) round 2}}}} | [[Comunautat de comunas de la Montanha Negra|CC de la Montanha Negra]] |- |[[Pradèlas (Cabardés)|Pradèlas]] |11297 | 20,61 | {{popfr11|297}} ({{popfr11|0}}) | {{formatnum:{{#expr:({{popfr11|297}}/20.61) round 2}}}} | [[Comunautat de comunas de la Montanha Negra|CC de la Montanha Negra]] |- |[[Ròcafèra]] |11319 | 8,06 | {{popfr11|319}} ({{popfr11|0}}) | {{formatnum:{{#expr:({{popfr11|319}}/8.06) round 2}}}} | [[Comunautat de comunas de la Montanha Negra|CC de la Montanha Negra]] |- |[[Salsinha]] |11372 | 11,48 | {{popfr11|372}} ({{popfr11|0}}) | {{formatnum:{{#expr:({{popfr11|372}}/11.48) round 2}}}} | [[Comunautat de comunas de la Montanha Negra|CC de la Montanha Negra]] |- |[[Las Tors]] |11194 | 2,80 | {{popfr11|194}} ({{popfr11|0}}) | {{formatnum:{{#expr:({{popfr11|194}}/2.8) round 2}}}} | [[Comunautat de comunas de la Montanha Negra|CC de la Montanha Negra]] |- |[[La Torreta de Cabardés]] |11391 | 5,03 | {{popfr11|391}} ({{popfr11|0}}) | {{formatnum:{{#expr:({{popfr11|391}}/5.03) round 2}}}} | [[Comunautat de comunas de la Montanha Negra|CC de la Montanha Negra]] |- |[[Trassanèl|Traçanèl]] |11395 | 4,34 | {{popfr11|395}} ({{popfr11|0}}) | {{formatnum:{{#expr:({{popfr11|395}}/4.34) round 2}}}} | [[Carcassona Agló]] |- |[[Vilanièra]] |11411 | 7,04 | {{popfr11|411}} ({{popfr11|0}}) | {{formatnum:{{#expr:({{popfr11|411}}/7.04) round 2}}}} | [[Comunautat de comunas de la Montanha Negra|CC de la Montanha Negra]] |- |[[Vilardonèl]] |11413 | 16,63 | {{popfr11|413}} ({{popfr11|0}}) | {{formatnum:{{#expr:({{popfr11|413}}/16.63) round 2}}}} | [[Comunautat de comunas de la Montanha Negra|CC de la Montanha Negra]] |- |} ==Istòria== De 1790 a 1801, las comunas de [[Caudabronda]], [[Salsinha]], [[Las Tors]], [[Vilanièra]] e [[Vilardonèl]] èran del canton de [[Cucçac de Cabardés]], las autras èran del canton del Mas de Cabardés. En 1801, quand le nombre dels cantons foguèt demingat, lo canton de Cucçac foguèt suprimit e las comunas citadas anèron dins le canton del Mas <ref>fichas Cassini-EHESS de las comunas concernidas</ref>. Avèm pas trobat per [[Miraval de Cabardés]], que deviá èsser del canton del Mas pr'amor de sa localizacion. </br> En 2014, quand faguèron una refòrma cantonala, le canton del Mas de Cabardés foguèt suprimit per las eleccions departamentalas de 2015 e passèt dins le canton de [[Vilamostausson]], vengut puèi canton de la Val d'Orvièl, fòra [[Trassanèl|Traçanèl]], apondut al canton de [[Rius de Menerbés]], ara canton del Naut Menerbés, en aplicacion del decret n° 2014-204 del 21 de febrièr de 2014 <ref>[https://www.legifrance.gouv.fr/loda/id/JORFTEXT000028652386]</ref>. ==Nòtas== <references/> {{Portal Lengadòc}} 1kpal2e065wyxp6dgish7hc8qiixlv0 0 201503 2508194 2026-09-02T22:56:24Z Alaric 506 44932 Creacion de la pagina amb « {{Dialècte Lengadocian}} {{Infobox Canton de França |carta=oc |nom=Canton de Fanjaus |imatge = Map canton code 11 16.svg | reg= [[Lengadòc-Rosselhon]] | dept={{Aude}} | arrt= [[Arrondiment de Carcassona]] |vila= [[Fanjaus]] |nbcom= 16 |canton=1116 |km²= 212,14 |cons= André Viola ([[PS]]) |datas= [[2001]]-[[2015]] |}} Le '''canton de Fanjaus''' es una anciana division administrativa de [[Lengadòc]], situada dins l'[[arrondiment de Carcassona]], le... » 2508194 wikitext text/x-wiki {{Dialècte Lengadocian}} {{Infobox Canton de França |carta=oc |nom=Canton de Fanjaus |imatge = Map canton code 11 16.svg | reg= [[Lengadòc-Rosselhon]] | dept={{Aude}} | arrt= [[Arrondiment de Carcassona]] |vila= [[Fanjaus]] |nbcom= 16 |canton=1116 |km²= 212,14 |cons= André Viola ([[PS]]) |datas= [[2001]]-[[2015]] |}} Le '''canton de Fanjaus''' es una anciana division administrativa de [[Lengadòc]], situada dins l'[[arrondiment de Carcassona]], le [[departaments franceses|departament]] d'[[Aude]] e la [[regions francesas|region]] de [[Lengadòc-Rosselhon]], ara d'{{Ocreg}}. {|class= "wikitable" !Nom !Width="135"|Còdi INSEE !Superficia (<small>km²</small>) !Populacion !Densitat (<small>ab/km²</small>) !Intercomunalitat |- |[[Bram]] |11049 | 17,72 | {{popfr11|049}} ({{popfr11|0}}) | {{formatnum:{{#expr:({{popfr11|049}}/17.72) round 2}}}} | [[Comunautat de comunas de Puèja Lauragués Malapera|CC de Puèja Lauragués Malapera]] |- |[[La Cassanha (Lauragués)|La Cassanha]] |11072 | 12,13 | {{popfr11|072}} ({{popfr11|0}}) | {{formatnum:{{#expr:({{popfr11|072}}/12.13) round 2}}}} | [[Comunautat de comunas de Puèja Lauragués Malapera|CC de Puèja Lauragués Malapera]] |- |[[Casalrenos]] ? Calès ? |11087 | 13,35 | {{popfr11|087}} ({{popfr11|0}}) | {{formatnum:{{#expr:({{popfr11|087}}/13.35) round 2}}}} | [[Comunautat de comunas de Puèja Lauragués Malapera|CC de Puèja Lauragués Malapera]] |- |'''[[Fanjaus]]''' |11136 | 25,49 | {{popfr11|136}} ({{popfr11|0}}) | {{formatnum:{{#expr:({{popfr11|136}}/25.49) round 2}}}} | [[Comunautat de comunas de Puèja Lauragués Malapera|CC de Puèja Lauragués Malapera]] |- |[[Fonters|Fontèrs]] |11149 | 12,15 | {{popfr11|149}} ({{popfr11|0}}) | {{formatnum:{{#expr:({{popfr11|149}}/12.15) round 2}}}} | [[Comunautat de comunas de Puèja Lauragués Malapera|CC de Puèja Lauragués Malapera]] |- |[[La Fòrça (Aude)|La Fòrça]] |11153 | 4,6 | {{popfr11|153}} ({{popfr11|0}}) | {{formatnum:{{#expr:({{popfr11|153}}/4.6) round 2}}}} | [[Comunautat de comunas de Puèja Lauragués Malapera|CC de Puèja Lauragués Malapera]] |- |[[Gajan de la Selva]] |11159 | 11,38 | {{popfr11|159}} ({{popfr11|0}}) | {{formatnum:{{#expr:({{popfr11|159}}/11.38) round 2}}}} | [[Comunautat de comunas de Puèja Lauragués Malapera|CC de Puèja Lauragués Malapera]] |- |[[Genervila]] |11162 | 10,21 | {{popfr11|162}} ({{popfr11|0}}) | {{formatnum:{{#expr:({{popfr11|162}}/10.21) round 2}}}} | [[Comunautat de comunas de Puèja Lauragués Malapera|CC de Puèja Lauragués Malapera]] |- |[[Laurac]] |11196 | 11,58 | {{popfr11|196}} ({{popfr11|0}}) | {{formatnum:{{#expr:({{popfr11|196}}/11.58) round 2}}}} | [[Comunautat de comunas de Puèja Lauragués Malapera|CC de Puèja Lauragués Malapera]] |- |[[Orsans (Lengadòc)|Orsans]] |11268 | 9,94 | {{popfr11|268}} ({{popfr11|0}}) | {{formatnum:{{#expr:({{popfr11|268}}/9.94) round 2}}}} | [[Comunautat de comunas de Puèja Lauragués Malapera|CC de Puèja Lauragués Malapera]] |- |[[Planvialar]] |11291 | 12,4 | {{popfr11|291}} ({{popfr11|0}}) | {{formatnum:{{#expr:({{popfr11|291}}/12.4) round 2}}}} | [[Comunautat de comunas de Puèja Lauragués Malapera|CC de Puèja Lauragués Malapera]] |- |[[Riboissa]] |11312 | 10,21 | {{popfr11|312}} ({{popfr11|0}}) | {{formatnum:{{#expr:({{popfr11|312}}/10.21) round 2}}}} | [[Comunautat de comunas de Puèja Lauragués Malapera|CC de Puèja Lauragués Malapera]] |- |[[Sant Gauderic]] |11343 | 11,13 | {{popfr11|343}} ({{popfr11|0}}) | {{formatnum:{{#expr:({{popfr11|343}}/11.13) round 2}}}} | [[Comunautat de comunas de Puèja Lauragués Malapera|CC de Puèja Lauragués Malapera]] |- |[[Sant Julian (Aude)|Sant Julian]] |11348 | 11,31 | {{popfr11|348}} ({{popfr11|0}}) | {{formatnum:{{#expr:({{popfr11|348}}/11.31) round 2}}}} | [[Comunautat de comunas de Puèja Lauragués Malapera|CC de Puèja Lauragués Malapera]] |- |[[Le Vilar|Le Vilar (Savaric)]] |11418 | 33,08 | {{popfr11|418}} ({{popfr11|0}}) | {{formatnum:{{#expr:({{popfr11|418}}/33.08) round 2}}}} | [[Comunautat de comunas de Puèja Lauragués Malapera|CC de Puèja Lauragués Malapera]] |- |[[La Mòta (Vilasiscle)]] |11438 | 5,46 | {{popfr11|438}} ({{popfr11|0}}) | {{formatnum:{{#expr:({{popfr11|438}}/5.46) round 2}}}} | [[Comunautat de comunas de Puèja Lauragués Malapera|CC de Puèja Lauragués Malapera]] |- |} ==Istòria== ==Nòtas== <references/> {{Portal Lengadòc}} mjnvth4us76zpja0p6puizz5xzrywl2 2508200 2508194 2026-09-03T05:27:01Z Alaric 506 44932 2508200 wikitext text/x-wiki {{Dialècte Lengadocian}} {{Infobox Canton de França |carta=oc |nom=Canton de Fanjaus |imatge = Map canton code 11 16.svg | reg= [[Lengadòc-Rosselhon]] | dept={{Aude}} | arrt= [[Arrondiment de Carcassona]] |vila= [[Fanjaus]] |nbcom= 16 |canton=1116 |km²= 212,14 |cons= André Viola ([[PS]]) |datas= [[2001]]-[[2015]] |}} Le '''canton de Fanjaus''' es una anciana division administrativa de [[Lengadòc]], situada dins l'[[arrondiment de Carcassona]], le [[departaments franceses|departament]] d'[[Aude]] e la [[regions francesas|region]] de [[Lengadòc-Rosselhon]], ara d'{{Ocreg}}. Dempuèi [[2015]], totas las comunas son dins le canton de [[Bram]], que tornèron batejar canton de la Puèja al Rasés. </br> '''La mapa es la de l'[[arrondiment de Carcassona]] abans 2015.''' ==Composicion== {|class= "wikitable" !Nom !Width="135"|Còdi INSEE !Superficia (<small>km²</small>) !Populacion !Densitat (<small>ab/km²</small>) !Intercomunalitat |- |[[Bram]] |11049 | 17,72 | {{popfr11|049}} ({{popfr11|0}}) | {{formatnum:{{#expr:({{popfr11|049}}/17.72) round 2}}}} | [[Comunautat de comunas de Puèja Lauragués Malapera|CC de Puèja Lauragués Malapera]] |- |[[La Cassanha (Lauragués)|La Cassanha]] |11072 | 12,13 | {{popfr11|072}} ({{popfr11|0}}) | {{formatnum:{{#expr:({{popfr11|072}}/12.13) round 2}}}} | [[Comunautat de comunas de Puèja Lauragués Malapera|CC de Puèja Lauragués Malapera]] |- |[[Casalrenos]] ? Calès ? |11087 | 13,35 | {{popfr11|087}} ({{popfr11|0}}) | {{formatnum:{{#expr:({{popfr11|087}}/13.35) round 2}}}} | [[Comunautat de comunas de Puèja Lauragués Malapera|CC de Puèja Lauragués Malapera]] |- |'''[[Fanjaus]]''' |11136 | 25,49 | {{popfr11|136}} ({{popfr11|0}}) | {{formatnum:{{#expr:({{popfr11|136}}/25.49) round 2}}}} | [[Comunautat de comunas de Puèja Lauragués Malapera|CC de Puèja Lauragués Malapera]] |- |[[Fonters|Fontèrs]] |11149 | 12,15 | {{popfr11|149}} ({{popfr11|0}}) | {{formatnum:{{#expr:({{popfr11|149}}/12.15) round 2}}}} | [[Comunautat de comunas de Puèja Lauragués Malapera|CC de Puèja Lauragués Malapera]] |- |[[La Fòrça (Aude)|La Fòrça]] |11153 | 4,6 | {{popfr11|153}} ({{popfr11|0}}) | {{formatnum:{{#expr:({{popfr11|153}}/4.6) round 2}}}} | [[Comunautat de comunas de Puèja Lauragués Malapera|CC de Puèja Lauragués Malapera]] |- |[[Gajan de la Selva]] |11159 | 11,38 | {{popfr11|159}} ({{popfr11|0}}) | {{formatnum:{{#expr:({{popfr11|159}}/11.38) round 2}}}} | [[Comunautat de comunas de Puèja Lauragués Malapera|CC de Puèja Lauragués Malapera]] |- |[[Genervila]] |11162 | 10,21 | {{popfr11|162}} ({{popfr11|0}}) | {{formatnum:{{#expr:({{popfr11|162}}/10.21) round 2}}}} | [[Comunautat de comunas de Puèja Lauragués Malapera|CC de Puèja Lauragués Malapera]] |- |[[Laurac]] |11196 | 11,58 | {{popfr11|196}} ({{popfr11|0}}) | {{formatnum:{{#expr:({{popfr11|196}}/11.58) round 2}}}} | [[Comunautat de comunas de Puèja Lauragués Malapera|CC de Puèja Lauragués Malapera]] |- |[[Orsans (Lengadòc)|Orsans]] |11268 | 9,94 | {{popfr11|268}} ({{popfr11|0}}) | {{formatnum:{{#expr:({{popfr11|268}}/9.94) round 2}}}} | [[Comunautat de comunas de Puèja Lauragués Malapera|CC de Puèja Lauragués Malapera]] |- |[[Planvialar]] |11291 | 12,4 | {{popfr11|291}} ({{popfr11|0}}) | {{formatnum:{{#expr:({{popfr11|291}}/12.4) round 2}}}} | [[Comunautat de comunas de Puèja Lauragués Malapera|CC de Puèja Lauragués Malapera]] |- |[[Riboissa]] |11312 | 10,21 | {{popfr11|312}} ({{popfr11|0}}) | {{formatnum:{{#expr:({{popfr11|312}}/10.21) round 2}}}} | [[Comunautat de comunas de Puèja Lauragués Malapera|CC de Puèja Lauragués Malapera]] |- |[[Sant Gauderic]] |11343 | 11,13 | {{popfr11|343}} ({{popfr11|0}}) | {{formatnum:{{#expr:({{popfr11|343}}/11.13) round 2}}}} | [[Comunautat de comunas de Puèja Lauragués Malapera|CC de Puèja Lauragués Malapera]] |- |[[Sant Julian (Aude)|Sant Julian]] |11348 | 11,31 | {{popfr11|348}} ({{popfr11|0}}) | {{formatnum:{{#expr:({{popfr11|348}}/11.31) round 2}}}} | [[Comunautat de comunas de Puèja Lauragués Malapera|CC de Puèja Lauragués Malapera]] |- |[[Le Vilar|Le Vilar (Savaric)]] |11418 | 33,08 | {{popfr11|418}} ({{popfr11|0}}) | {{formatnum:{{#expr:({{popfr11|418}}/33.08) round 2}}}} | [[Comunautat de comunas de Puèja Lauragués Malapera|CC de Puèja Lauragués Malapera]] |- |[[La Mòta (Vilasiscle)]] |11438 | 5,46 | {{popfr11|438}} ({{popfr11|0}}) | {{formatnum:{{#expr:({{popfr11|438}}/5.46) round 2}}}} | [[Comunautat de comunas de Puèja Lauragués Malapera|CC de Puèja Lauragués Malapera]] |- |} ==Istòria== De 1790 a 1801, las comunas de [[ èran del canton de [[ . En 1801, quand le nombre dels cantons foguèt demingat, foguèt suprimit per las eleccions departamentalas de 2015 e passèt dins le canton de [[Bram]], ara canton de la Puèja al Rasés, en aplicacion del decret n° 2014-204 del 21 de febrièr de 2014 <ref>[https://www.legifrance.gouv.fr/loda/id/JORFTEXT000028652386]</ref>. ==Nòtas== <references/> {{Portal Lengadòc}} 9ure9uv9kvi8zj66dz2es2vrkgbylf0 2508201 2508200 2026-09-03T06:12:44Z Alaric 506 44932 2508201 wikitext text/x-wiki {{Dialècte Lengadocian}} {{Infobox Canton de França |carta=oc |nom=Canton de Fanjaus |imatge = Map canton code 11 16.svg | reg= [[Lengadòc-Rosselhon]] | dept={{Aude}} | arrt= [[Arrondiment de Carcassona]] |vila= [[Fanjaus]] |nbcom= 16 |canton=1116 |km²= 212,14 |cons= André Viola ([[PS]]) |datas= [[2001]]-[[2015]] |}} Le '''canton de Fanjaus''' es una anciana division administrativa de [[Lengadòc]], situada dins l'[[arrondiment de Carcassona]], le [[departaments franceses|departament]] d'[[Aude]] e la [[regions francesas|region]] de [[Lengadòc-Rosselhon]], ara d'{{Ocreg}}. Dempuèi [[2015]], totas las comunas son dins le canton de [[Bram]], que tornèron batejar canton de la Puèja al Rasés. </br> '''La mapa es la de l'[[arrondiment de Carcassona]] abans 2015.''' ==Composicion== {|class= "wikitable" !Nom !Width="135"|Còdi INSEE !Superficia (<small>km²</small>) !Populacion !Densitat (<small>ab/km²</small>) !Intercomunalitat |- |[[Bram]] |11049 | 17,72 | {{popfr11|049}} ({{popfr11|0}}) | {{formatnum:{{#expr:({{popfr11|049}}/17.72) round 2}}}} | [[Comunautat de comunas de Puèja Lauragués Malapera|CC de Puèja Lauragués Malapera]] |- |[[La Cassanha (Lauragués)|La Cassanha]] |11072 | 12,13 | {{popfr11|072}} ({{popfr11|0}}) | {{formatnum:{{#expr:({{popfr11|072}}/12.13) round 2}}}} | [[Comunautat de comunas de Puèja Lauragués Malapera|CC de Puèja Lauragués Malapera]] |- |[[Casalrenos]] ? Calès ? |11087 | 13,35 | {{popfr11|087}} ({{popfr11|0}}) | {{formatnum:{{#expr:({{popfr11|087}}/13.35) round 2}}}} | [[Comunautat de comunas de Puèja Lauragués Malapera|CC de Puèja Lauragués Malapera]] |- |'''[[Fanjaus]]''' |11136 | 25,49 | {{popfr11|136}} ({{popfr11|0}}) | {{formatnum:{{#expr:({{popfr11|136}}/25.49) round 2}}}} | [[Comunautat de comunas de Puèja Lauragués Malapera|CC de Puèja Lauragués Malapera]] |- |[[Fonters|Fontèrs]] |11149 | 12,15 | {{popfr11|149}} ({{popfr11|0}}) | {{formatnum:{{#expr:({{popfr11|149}}/12.15) round 2}}}} | [[Comunautat de comunas de Puèja Lauragués Malapera|CC de Puèja Lauragués Malapera]] |- |[[La Fòrça (Aude)|La Fòrça]] |11153 | 4,6 | {{popfr11|153}} ({{popfr11|0}}) | {{formatnum:{{#expr:({{popfr11|153}}/4.6) round 2}}}} | [[Comunautat de comunas de Puèja Lauragués Malapera|CC de Puèja Lauragués Malapera]] |- |[[Gajan de la Selva]] |11159 | 11,38 | {{popfr11|159}} ({{popfr11|0}}) | {{formatnum:{{#expr:({{popfr11|159}}/11.38) round 2}}}} | [[Comunautat de comunas de Puèja Lauragués Malapera|CC de Puèja Lauragués Malapera]] |- |[[Genervila]] |11162 | 10,21 | {{popfr11|162}} ({{popfr11|0}}) | {{formatnum:{{#expr:({{popfr11|162}}/10.21) round 2}}}} | [[Comunautat de comunas de Puèja Lauragués Malapera|CC de Puèja Lauragués Malapera]] |- |[[Laurac]] |11196 | 11,58 | {{popfr11|196}} ({{popfr11|0}}) | {{formatnum:{{#expr:({{popfr11|196}}/11.58) round 2}}}} | [[Comunautat de comunas de Puèja Lauragués Malapera|CC de Puèja Lauragués Malapera]] |- |[[Orsans (Lengadòc)|Orsans]] |11268 | 9,94 | {{popfr11|268}} ({{popfr11|0}}) | {{formatnum:{{#expr:({{popfr11|268}}/9.94) round 2}}}} | [[Comunautat de comunas de Puèja Lauragués Malapera|CC de Puèja Lauragués Malapera]] |- |[[Planvialar|Pratvialar]] |11291 | 12,4 | {{popfr11|291}} ({{popfr11|0}}) | {{formatnum:{{#expr:({{popfr11|291}}/12.4) round 2}}}} | [[Comunautat de comunas de Puèja Lauragués Malapera|CC de Puèja Lauragués Malapera]] |- |[[Riboissa]] |11312 | 10,21 | {{popfr11|312}} ({{popfr11|0}}) | {{formatnum:{{#expr:({{popfr11|312}}/10.21) round 2}}}} | [[Comunautat de comunas de Puèja Lauragués Malapera|CC de Puèja Lauragués Malapera]] |- |[[Sant Gauderic]] |11343 | 11,13 | {{popfr11|343}} ({{popfr11|0}}) | {{formatnum:{{#expr:({{popfr11|343}}/11.13) round 2}}}} | [[Comunautat de comunas de Puèja Lauragués Malapera|CC de Puèja Lauragués Malapera]] |- |[[Sant Julian (Aude)|Sant Julian]] |11348 | 11,31 | {{popfr11|348}} ({{popfr11|0}}) | {{formatnum:{{#expr:({{popfr11|348}}/11.31) round 2}}}} | [[Comunautat de comunas de Puèja Lauragués Malapera|CC de Puèja Lauragués Malapera]] |- |[[Le Vilar|Le Vilar (Savaric)]] |11418 | 33,08 | {{popfr11|418}} ({{popfr11|0}}) | {{formatnum:{{#expr:({{popfr11|418}}/33.08) round 2}}}} | [[Comunautat de comunas de Puèja Lauragués Malapera|CC de Puèja Lauragués Malapera]] |- |[[La Mòta (Vilasiscle)]] |11438 | 5,46 | {{popfr11|438}} ({{popfr11|0}}) | {{formatnum:{{#expr:({{popfr11|438}}/5.46) round 2}}}} | [[Comunautat de comunas de Puèja Lauragués Malapera|CC de Puèja Lauragués Malapera]] |- |} ==Istòria== De 1790 a 1801, las comunas de [[ èran del canton de [[ . En 1801, quand le nombre dels cantons foguèt demingat, foguèt suprimit per las eleccions departamentalas de 2015 e passèt dins le canton de [[Bram]], ara canton de la Puèja al Rasés, en aplicacion del decret n° 2014-204 del 21 de febrièr de 2014 <ref>[https://www.legifrance.gouv.fr/loda/id/JORFTEXT000028652386]</ref>. ==Nòtas== <references/> {{Portal Lengadòc}} ca01d28d4vdg9f4rogi4ierdnj04uzq 2508205 2508201 2026-09-03T07:33:16Z Alaric 506 44932 2508205 wikitext text/x-wiki {{Dialècte Lengadocian}} {{Infobox Canton de França |carta=oc |nom=Canton de Fanjaus |imatge = Map canton code 11 16.svg | reg= [[Lengadòc-Rosselhon]] | dept={{Aude}} | arrt= [[Arrondiment de Carcassona]] |vila= [[Fanjaus]] |nbcom= 16 |canton=1116 |km²= 212,14 |cons= André Viola ([[PS]]) |datas= [[2001]]-[[2015]] |}} Le '''canton de Fanjaus''' es una anciana division administrativa de [[Lengadòc]], situada dins l'[[arrondiment de Carcassona]], le [[departaments franceses|departament]] d'[[Aude]] e la [[regions francesas|region]] de [[Lengadòc-Rosselhon]], ara d'{{Ocreg}}. Dempuèi [[2015]], totas las comunas son dins le canton de [[Bram]], que tornèron batejar canton de la Puèja a Rasés. </br> '''La mapa es la de l'[[arrondiment de Carcassona]] abans 2015.''' ==Composicion== {|class= "wikitable" !Nom !Width="135"|Còdi INSEE !Superficia (<small>km²</small>) !Populacion !Densitat (<small>ab/km²</small>) !Intercomunalitat |- |[[Bram]] |11049 | 17,72 | {{popfr11|049}} ({{popfr11|0}}) | {{formatnum:{{#expr:({{popfr11|049}}/17.72) round 2}}}} | [[Comunautat de comunas de Puèja Lauragués Malapera|CC de Puèja Lauragués Malapera]] |- |[[La Cassanha (Lauragués)|La Cassanha]] |11072 | 12,13 | {{popfr11|072}} ({{popfr11|0}}) | {{formatnum:{{#expr:({{popfr11|072}}/12.13) round 2}}}} | [[Comunautat de comunas de Puèja Lauragués Malapera|CC de Puèja Lauragués Malapera]] |- |[[Casalrenos]] ? Calès ? |11087 | 13,35 | {{popfr11|087}} ({{popfr11|0}}) | {{formatnum:{{#expr:({{popfr11|087}}/13.35) round 2}}}} | [[Comunautat de comunas de Puèja Lauragués Malapera|CC de Puèja Lauragués Malapera]] |- |'''[[Fanjaus]]''' |11136 | 25,49 | {{popfr11|136}} ({{popfr11|0}}) | {{formatnum:{{#expr:({{popfr11|136}}/25.49) round 2}}}} | [[Comunautat de comunas de Puèja Lauragués Malapera|CC de Puèja Lauragués Malapera]] |- |[[Fonters|Fontèrs]] |11149 | 12,15 | {{popfr11|149}} ({{popfr11|0}}) | {{formatnum:{{#expr:({{popfr11|149}}/12.15) round 2}}}} | [[Comunautat de comunas de Puèja Lauragués Malapera|CC de Puèja Lauragués Malapera]] |- |[[La Fòrça (Aude)|La Fòrça]] |11153 | 4,6 | {{popfr11|153}} ({{popfr11|0}}) | {{formatnum:{{#expr:({{popfr11|153}}/4.6) round 2}}}} | [[Comunautat de comunas de Puèja Lauragués Malapera|CC de Puèja Lauragués Malapera]] |- |[[Gajan de la Selva]] |11159 | 11,38 | {{popfr11|159}} ({{popfr11|0}}) | {{formatnum:{{#expr:({{popfr11|159}}/11.38) round 2}}}} | [[Comunautat de comunas de Puèja Lauragués Malapera|CC de Puèja Lauragués Malapera]] |- |[[Genervila]] |11162 | 10,21 | {{popfr11|162}} ({{popfr11|0}}) | {{formatnum:{{#expr:({{popfr11|162}}/10.21) round 2}}}} | [[Comunautat de comunas de Puèja Lauragués Malapera|CC de Puèja Lauragués Malapera]] |- |[[Laurac]] |11196 | 11,58 | {{popfr11|196}} ({{popfr11|0}}) | {{formatnum:{{#expr:({{popfr11|196}}/11.58) round 2}}}} | [[Comunautat de comunas de Puèja Lauragués Malapera|CC de Puèja Lauragués Malapera]] |- |[[Orsans (Lengadòc)|Orsans]] |11268 | 9,94 | {{popfr11|268}} ({{popfr11|0}}) | {{formatnum:{{#expr:({{popfr11|268}}/9.94) round 2}}}} | [[Comunautat de comunas de Puèja Lauragués Malapera|CC de Puèja Lauragués Malapera]] |- |[[Planvialar|Pratvialar]] |11291 | 12,4 | {{popfr11|291}} ({{popfr11|0}}) | {{formatnum:{{#expr:({{popfr11|291}}/12.4) round 2}}}} | [[Comunautat de comunas de Puèja Lauragués Malapera|CC de Puèja Lauragués Malapera]] |- |[[Riboissa]] |11312 | 10,21 | {{popfr11|312}} ({{popfr11|0}}) | {{formatnum:{{#expr:({{popfr11|312}}/10.21) round 2}}}} | [[Comunautat de comunas de Puèja Lauragués Malapera|CC de Puèja Lauragués Malapera]] |- |[[Sant Gauderic]] |11343 | 11,13 | {{popfr11|343}} ({{popfr11|0}}) | {{formatnum:{{#expr:({{popfr11|343}}/11.13) round 2}}}} | [[Comunautat de comunas de Puèja Lauragués Malapera|CC de Puèja Lauragués Malapera]] |- |[[Sant Julian (Aude)|Sant Julian]] |11348 | 11,31 | {{popfr11|348}} ({{popfr11|0}}) | {{formatnum:{{#expr:({{popfr11|348}}/11.31) round 2}}}} | [[Comunautat de comunas de Puèja Lauragués Malapera|CC de Puèja Lauragués Malapera]] |- |[[Le Vilar|Le Vilar (Savaric)]] |11418 | 33,08 | {{popfr11|418}} ({{popfr11|0}}) | {{formatnum:{{#expr:({{popfr11|418}}/33.08) round 2}}}} | [[Comunautat de comunas de Puèja Lauragués Malapera|CC de Puèja Lauragués Malapera]] |- |[[La Mòta (Vilasiscle)]] |11438 | 5,46 | {{popfr11|438}} ({{popfr11|0}}) | {{formatnum:{{#expr:({{popfr11|438}}/5.46) round 2}}}} | [[Comunautat de comunas de Puèja Lauragués Malapera|CC de Puèja Lauragués Malapera]] |- |} ==Istòria== De 1790 a 1801, las comunas de [[Bram]], [[Laurac]], Le Vilar e [[La Mòta (Vilasiscle)|La Mòta]] èran del canton del [[Le Vilar|Vilar]], las comunas de [[La Cassanha (Lauragués)|La Cassanha]], [[Fanjaus]], [[La Fòrça (Aude)|La Fòrça]], [[Orsans (Lengadòc)|Orsans]] e [[Sant Gauderic]] èran dins le canton de Fanjaus, las autras sèt comunas èran del canton de [[Gajan de la Selva|Gajan]] (se pòt remarcar que Bram, qu'agèt un avenidor tan remarcable, èra pas caplòc de canton, quitament a l'epòca que les cantons èran nombroses). En 1801, quand le nombre dels cantons foguèt demingat, Les cantons del Vilar e de Gajan passèron dins le canton de Fanjaus <ref>fichas Cassini-EHESS de las comunas concernidas</ref>. La seguida vegèt la creissença de Bram e l'aflaquiment de Fanjaus, que perdèt la gendarmariá dins las annadas cinquanta <ref>[https://www.ladepeche.fr/2023/10/16/ceux-qui-nous-quittent-11521855.php]</ref>, signe de la pèrda progressiva de las foncions de [[caplòc]] de canton.</br> En 2014, quand faguèron una refòrma cantonala, le canton de Fanjaus foguèt suprimit per las eleccions departamentalas de 2015 e passèt dins le canton de [[Bram]], ara canton de la Puèja a Rasés, en aplicacion del decret n° 2014-204 del 21 de febrièr de 2014 <ref>[https://www.legifrance.gouv.fr/loda/id/JORFTEXT000028652386]</ref>. ==Nòtas== <references/> {{Portal Lengadòc}} lie6a5k4izqu4y1aw3oeoostqtpke7c 1 201504 2508218 2026-09-03T09:31:49Z Poiuytrell 61256 /* Los santromieus */ seccion nòva 2508218 wikitext text/x-wiki == Los santromieus == Dins un libre d'un autor local. [[Utilizaire:Poiuytrell|Poiuytrell]] ([[Discussion Utilizaire:Poiuytrell|d]]) 3 setembre de 2026 a 09.31 (UTC) ed4l0fn1x2x8xsvp87ab3v7kd8o9nt2