Wikipèdia ocwiki https://oc.wikipedia.org/wiki/Acu%C3%A8lh MediaWiki 1.47.0-wmf.18 first-letter Mèdia Especial Discutir Utilizaire Discussion Utilizaire Wikipèdia Discussion Wikipèdia Fichièr Discussion Fichièr MediaWiki Discussion MediaWiki Modèl Discussion Modèl Ajuda Discussion Ajuda Categoria Discussion Categoria Portal Discussion Portal Projècte Discussion Projècte TimedText TimedText talk Mòdul Mòdul Discussió Event Event talk 0 34 2508234 2508188 2026-09-03T19:36:58Z Rotondus 32520 /* Referéncia */ Modèl 2508234 wikitext text/x-wiki {{Dialècte Lengadocian}} {{Projècte educatiu|Literatura}} [[Fichièr:BnF ms. 854 fol. 49 - Perdigon (2).jpg|vinheta|[[Perdigon]], trobador occitan. Manuscrit del sègle XIII (Bibliotèca Nacionala de França). ]] Un '''trobador'''<ref>{{Dicodòc|Troubadour}}</ref> ({{AFI|/tɾuβaˈðu/|LL-Q14185 (oci)-Davidgrosclaude-trobador.wav|lenga=oc}}) èra un poèta cantaire durant l'[[Edat Mejana]] que composava, en [[Occitanoromanic|lenga d'òc]], de composicions literàrias e musicalas. Lo tèrme ''trobador'' s'utiliza per designar los artistas que s'exprimisson en [[occitan ancian|occitan]] ([[auvernhat]], [[gascon]], [[lengadocian]], [[lemosin]], [[provençal]], e tanben lo [[catalan]]). Aquesta tradicion lirica foguèt principalament iniciada en [[Occitània]] e en [[Catalonha]], difusa oralament al pòble que sapiá pas parlar lo [[latin]], que se desvelopèt progressivament en [[Galícia]] e en [[Itàlia]] del Nòrd. Lo tèrme "trobaire" es una fòrma alternativa, que ven d'una autra declinason del mot en [[occitan ancian]].<ref>{{DLOAPN}}</ref><ref>{{DicoCA|Trobaire}}</ref> Benlèu, es mai utilizat per designar los escrivans de [[lenga d'oïl]].{{refnec}} L'omològ femenin es la '''[[trobairitz]]'''. == Etimologia == [[Imatge:Beatriz de Dia - BN MS12473.jpg|left|thumb|200px|[[Beatritz de Diá]], trobairitz.]] Lo tèrme "trobador" es atestat al sègle XII en çò de [[ Pèire d'Auvèrnhe]]<ref>[http://www.cnrtl.fr/etymologie/troubadour Site del CNRTL : etimologia de "troubadour"]</ref>. Lo mot se forma a partir del vèrb ''trobar'' que, en [[occitan ancian]] significava tanben "compausar", "inventar". Lo mot ''troubadour'' foguèt manlevat per lo francés al sègle XVI, d'efièch, es mencionat en 1575 al sens de « poèta liric cortés de lenga d'òc als sègles XII e XIII (J. de Nòstra Dama, ''Vies des anciens poetes provençaux'', p. 14 ds Gdf. Compl.)<ref>[http://www.cnrtl.fr/etymologie/troubadour Site del CNRTL : etimologia de "troubadour"]</ref>. Lo tèrme occitan "trobador" se superpausa exactament al francés ''trouveur''<ref>[[Albert Dauzat]], Henri Mitterand, Jean Dubois, ''Nouveau dictionnaire étymologique Larousse'', éditions Larousse 1980, p. 770a.</ref>. Lo mot francés ''trouvère'' es atestat tanben al sègle XII, e representa l'ancian [[cas subjècte]] del mot de [[lenga d'oïl]] ''troveor'' ([[cas regim]])<ref>[http://www.cnrtl.fr/etymologie/trouvère Site du CNRTL : étymologie de "trouvère"]</ref>. Segon los lingüists l'occitan "trobar" e lo francés ''trouver'' remontan a un tèrme del latin popular non atestat ''*tropare'' « compausar, inventar un aire » d'ont « compausar un poèma », puèi « inventar, descobrir », derivat de ''tropus'' « figura de retorica »<ref>veire los diccionaris [[Académie française]], [[Le Petit Larousse|Larousse]], [[Dictionnaires Le Robert|Robert]])</ref>{{,}}<ref>[[Albert Dauzat]], Henri Mitterand, Jean Dubois, ''Op. cité'', p. 770a.</ref>{{,}}<ref>[[Walther von Wartburg]], ''[[Französisches Etymologisches Wörterbuch]]''</ref>{{,}}<ref>[http://www.mapageweb.umontreal.ca/tuitekj/publications/Tuite-lang-variation.pdf The etymology of “trouver” (anglais) pp. 13–18]</ref> (cf. latin ''contropare'') Al temps de [[Frederic Mistral]], trobaire aviá una autra significacion en [[Provença]]: un poèta occitan<ref group="nòta">"Provençau" en sa definicion, mas utilizat sus Jornalet per descriure lo roergat Jansemin. Clarament es "provençau" utilizat en lo sens de "occitan".</ref> que visquèt entre lei trobadors e lei [[felibre]]s<ref name=TDF>https://tdf.locongres.org/files/assets/common/page-substrates/page2267.jpg</ref>, amb lor poesia apelada la "trobariá"<ref name=TDF/>. Es a dire los [[Poesia occitana de l'Edat Modèrna|poètas occitans de l'Edat Modèrna]]. Malgrat aquò, la definicion la mai comuna de trobaire rèsta trobador o poèta. == Istòria == Los trobadors apareisson al moment de la [[Primièra Crosada]] (1096-1099) e començan a declinar al moment de la [[Crosada dels albigeses|crosada albigesa]] (de 1209 al sègle XIV). Lo trobador pus ancian conegut es lo duc d'[[Aquitània (Occitània)|Aquitània]] [[Guilhèm IX de Peitieus|Guilhèm IX]]. == L'amor cortés o ''fin' amor'' == Es al [[sègle XII]] que nasquèt lo ''[[fin' amor]]'', genre [[Literatura|literari]] que l'invencion es atribuida a [[Guilhèm de Peitieus|Guilhèm IX de Peiteus]], dich ''lo Trobador'' ([[1071]]-[[1127]]). {{Son|Tannhäuser, Minnesänger|Tannhäuser - Ich lobe ein wip.ogg}} Aqueste ''amor cortés'' foguèt un modèl per de generacions de ''trobadors'' e de ''[[trouvère]]s'' (equivalent en [[lenga d'oïl]]), e ''Minnesänger'' ([[menestrel]]) en [[alemand]]). Emprentat de valors eroicas pròprias a la [[cavalariá]], son ''fin amor'' es sovent realista e francament carnal, escarta pas l'[[adultèri]], mas evòca tanben de sentiments delicats. L'amor cortés se desvolopa per respondre a de règlas fòrt precisas, finalament codificadas per mantun arrèst pres a la cort d'[[Alienòr d'Aquitània]]. {{Son|A l'entrada del temps clar|Anonyme - A l'entrada del temps clar.ogg}} La reina [[Alienòr d'Aquitània|Alienòr]], felena de [[Guilhèm IX de Peitieus|Guilhèm IX]], fòrt cultivada, joguèt un ròtle considerable dins la difusion de l'[[ideologia de l'amor]] cortés. == Genres == Los tèxtes dels trobadors corresponen a mai d'un genre : * la ''[[canso]]'' (la ''[[cançon]]'') es la forma mai correnta : cinc o sièis coblets bastits sus las meteissas rimas ; * l'''[[auba (literatura)|auba]]'' (l'aubada) descriu amb brièvetat lo revelh dels dos amants per la crida d'un gacha e lor tristessa de se dever separar a la poncha del jorn; * la ''[[serena]]'' (''[[serenada]]'' ), despinta las lamentacions del [[cavalariá|cavalièr]] amorós ; * los ''[[Sirventés|sirventeses]]'' son de [[satira]]s mai [[politica]]s e moralas ; * lo ''[[planh (literatura)]]'' es un cant de dòl ; * lo ''[[partiment]]'' o ''[[jòc partit]]'' e la ''[[Tençon|tenso]]'' permeton a maites trobadors de debatre de las questions d'amor ; * la ''[[pastorèla (poèma)|pastorèla]]'' despinta l'[[amor]] per una bergièra ; * la ''[[balada]]'', destinada a èsser [[Dança|dançada]]. * La ''[[Cançon de la Crosada]]'', representa un genre ibrid: relèva d'una part de l'ideologia de la crosada, exaltant la proesa guerrièra al servici de la fe; mas d'autra part, representa una requèsta d'amor desguisada, que lo dangièr de l'expedicion rend mai urgenta. == Trobadors e trobairises celèbres == {{article_detalhat|Lista de trobadors e trobairises}} == Articles connèxes == {{commonscat|Trobadors}} {{Wiktionary|trobador}} * [[Aède]] ; * [[Acadèmia dels Jòcs Florals]] ; * [[Assag]] (rite cortés) ; * [[Bard]]s ; * [[Cançon de gèsta]] ; * [[Flamenca]] ; * [[Joglar]]s ; * [[Lenga d'òc]] ; * [[Lista de trobadors e trobairises]] ; * [[Minnesang]] ; * [[Repente]] ; * [[Estil trobadorenc]] ; * [[Trobairitz]] ; * [[Trobaire]]<ref>https://tdf.locongres.org/files/assets/common/page-substrates/page2267.jpg</ref> ; * [[Trouvère]] ; * [[Trova]]. == Ligams extèrnes == * Libres sus los trobadors : http://www.espaci-occitan.com/botiga/oc/425-trobadors-e-trobairitz * http://www.cardenal.org/ * https://web.archive.org/web/20080222204409/http://www.trobar.org/troubadours/ * {{Gallica}} [https://web.archive.org/web/20070921064143/http://gallica.bnf.fr/themes/LitMAb.htm Qualques trobadors celèbres] == Bibliografia == * [[Félix de La Salle de Rochemaure|Duc de La Salle de Rochemaure]], ''Les Troubadours cantaliens XII-XXe siècle'', 1910, Bloud et Gay, , 2 in-12°, 645 et 577 p. * [[Renat Nelli]], ''L'Érotique des Troubadours'', Privat, Tolosa, 1963 - ISBN 2000025730 ; * Henri-Irénée Marrou, ''Les Troubadours'', Le Seuil, Paris, 1971 - ISBN 2-02-000650-2 ; * [[Ezra Pound]], ''Sur les pas des troubadours en pays d'Oc'', éd. du Rocher, Paris, 2005 - ISBN 2268054594 ; * G. Brunel-Lobrichon, Cl. Duhamel-Amado, ''Au temps des troubadours'', Hachette, coll. « La Vie quotidienne », 1997 - ISBN 2012355250. == Nòtas == <references group="nòta" /> == Referéncia == <references />{{Multibendèl|litOc|literatura occitana|musica|portal Occitània}} {{Autoritats}} [[Categoria:Artista de l'Edat Mejana]] [[Categoria:Trobador|*]] [[Categoria:Literatura occitana]] [[Categoria:Mestièr ancian]] [[Categoria:Cultura occitana]] l5d19ef93yfqs9p7fncftnk19yqitmy 0 200 2508229 2423083 2026-09-03T16:49:58Z Dostojewskij 20932 /* Naissenças */ + [[Ilona Mitrecey]], cantaira francesa 2508229 wikitext text/x-wiki {{DISPLAYTITLE:1^r de setembre}}{{setembre}} == Eveniments == * [[1991]] - Independéncia d'[[Ozbequistan]] == Naissenças == * [[1875]] - [[Edgar Rice Burroughs]], escrivan american (m. [[1950]]) * [[1877]] - [[Francis William Aston]], quimista e fisician britanic, Prèmi Nobel de Quimia (m. [[1945]]) * [[1887]] - [[Blaise Cendrars]], escrivan francés (m. [[1961]]) * [[1906]] - [[Joaquín Balaguer]], president de la [[Republica Dominicana]] (m. [[2002]]) * [[1946]] - [[Roh Moo-hyun]], president de la [[Corèa del Sud]]. * [[1957]] - [[Gloria Estefan]], a [[Cuba]]. * [[1993]] - [[Ilona Mitrecey]], cantaira francesa == Decèsses == * [[1557]] - [[Jacques Cartier]], explorador francés (n.[[1491]]) * [[1970]] - [[François Mauriac]], escrivan francés, Prèmi Nobel (n.[[1885]]) * [[1988]] - [[Luis Alvarez]], fisician american, Prèmi Nobel (n.[[1911]]) ---- Vejatz tanben : * [[31 d'agost]] | [[2 de setembre]] * [[genièr]] | [[febrièr]] | [[març]] | [[abril]] | [[mai]] | [[junh]] | [[julhet]] | [[agost]] | [[setembre]] | [[octobre]] | [[novembre]] | [[decembre]] * [[Calendièr d'eveniments]] (los 366 jorns de l'an). [[Categoria:Jorns]] qsxrsjswvx8lr5z56x3ba64rrji6izq 0 312 2508231 2481807 2026-09-03T18:13:01Z Dostojewskij 20932 /* Naissenças */ + [[Claudi Sicre]], cantaire e trobador occitan 2508231 wikitext text/x-wiki {{Infobox |tematica= |carta= }} {{Setembre}} == Eveniments == * [[1945]] - rendicion de [[Japon]] e fin de la [[Segonda Guèrra Mondiala]] * [[1945]] - independéncia de [[Vietnam]]. == Naissenças == * [[1853]] - [[Wilhelm Ostwald]], quimista alemand, Prèmi Nobel (m. [[1932]]) * [[1877]] - [[Frederick Soddy]], quimista britanic, Prèmi Nobel (m. [[1956]]) * [[1924]] - [[Daniel arap Moi]], president de [[Kenya]] * [[1946]] - [[Billy Preston]], cantaire e musician american (m. [[2006]]) * [[1949]] - [[Claudi Sicre]], cantaire e trobador occitan * [[1962]] - [[Keir Starmer]], òme politic britanic * [[1964]] - [[Keanu Reeves]], actor canadian * [[1966]] - [[Salma Hayek]], actritz mexicana == Decèsses == * [[1969]] - [[Ho Chi Minh]], líder del [[Vietnam del Nòrd]] (n.[[1890]]) * [[1973]] - [[John Ronald Reuel Tolkien]], escrivan anglés (n.[[1892]]) * [[1991]] - [[Alfonso García Robles]], diplomata mexican, Prèmi Nobel de la Patz (n.[[1911]]) * [[1992]] - [[Barbara McClintock]], geneticiana americana, Prèmi Nobel (n.[[1902]]) * [[2001]] - [[Christiaan Barnard]], mètge sudafrican (n.[[1922]]) ---- Vejatz tanben: * [[1 de setembre]] | [[3 de setembre]] * [[genièr]] | [[febrièr]] | [[març]] | [[abril]] | [[mai]] | [[junh]] | [[julhet]] | [[agost]] | [[setembre]] | [[octobre]] | [[novembre]] | [[decembre]] * [[Calendièr d'eveniments]] (los 366 jorns de l'an). [[Categoria:Jorns]] ja508lx21k14q0rfur1l8b5cawgh3j9 2508232 2508231 2026-09-03T18:13:30Z Dostojewskij 20932 /* Naissenças */ 1947 2508232 wikitext text/x-wiki {{Infobox |tematica= |carta= }} {{Setembre}} == Eveniments == * [[1945]] - rendicion de [[Japon]] e fin de la [[Segonda Guèrra Mondiala]] * [[1945]] - independéncia de [[Vietnam]]. == Naissenças == * [[1853]] - [[Wilhelm Ostwald]], quimista alemand, Prèmi Nobel (m. [[1932]]) * [[1877]] - [[Frederick Soddy]], quimista britanic, Prèmi Nobel (m. [[1956]]) * [[1924]] - [[Daniel arap Moi]], president de [[Kenya]] * [[1946]] - [[Billy Preston]], cantaire e musician american (m. [[2006]]) * [[1947]] - [[Claudi Sicre]], cantaire e trobador occitan * [[1962]] - [[Keir Starmer]], òme politic britanic * [[1964]] - [[Keanu Reeves]], actor canadian * [[1966]] - [[Salma Hayek]], actritz mexicana == Decèsses == * [[1969]] - [[Ho Chi Minh]], líder del [[Vietnam del Nòrd]] (n.[[1890]]) * [[1973]] - [[John Ronald Reuel Tolkien]], escrivan anglés (n.[[1892]]) * [[1991]] - [[Alfonso García Robles]], diplomata mexican, Prèmi Nobel de la Patz (n.[[1911]]) * [[1992]] - [[Barbara McClintock]], geneticiana americana, Prèmi Nobel (n.[[1902]]) * [[2001]] - [[Christiaan Barnard]], mètge sudafrican (n.[[1922]]) ---- Vejatz tanben: * [[1 de setembre]] | [[3 de setembre]] * [[genièr]] | [[febrièr]] | [[març]] | [[abril]] | [[mai]] | [[junh]] | [[julhet]] | [[agost]] | [[setembre]] | [[octobre]] | [[novembre]] | [[decembre]] * [[Calendièr d'eveniments]] (los 366 jorns de l'an). [[Categoria:Jorns]] 7o6jrqnrwlwld7zi5rmp0iyhje49ali 2508233 2508232 2026-09-03T18:14:19Z Dostojewskij 20932 /* Naissenças */ + [[Jimmy Connors]] 2508233 wikitext text/x-wiki {{Infobox |tematica= |carta= }} {{Setembre}} == Eveniments == * [[1945]] - rendicion de [[Japon]] e fin de la [[Segonda Guèrra Mondiala]] * [[1945]] - independéncia de [[Vietnam]]. == Naissenças == * [[1853]] - [[Wilhelm Ostwald]], quimista alemand, Prèmi Nobel (m. [[1932]]) * [[1877]] - [[Frederick Soddy]], quimista britanic, Prèmi Nobel (m. [[1956]]) * [[1924]] - [[Daniel arap Moi]], president de [[Kenya]] * [[1946]] - [[Billy Preston]], cantaire e musician american (m. [[2006]]) * [[1947]] - [[Claudi Sicre]], cantaire e trobador occitan * [[1952]] - [[Jimmy Connors]], jogaire de tennis nòrd-american * [[1962]] - [[Keir Starmer]], òme politic britanic * [[1964]] - [[Keanu Reeves]], actor canadian * [[1966]] - [[Salma Hayek]], actritz mexicana == Decèsses == * [[1969]] - [[Ho Chi Minh]], líder del [[Vietnam del Nòrd]] (n.[[1890]]) * [[1973]] - [[John Ronald Reuel Tolkien]], escrivan anglés (n.[[1892]]) * [[1991]] - [[Alfonso García Robles]], diplomata mexican, Prèmi Nobel de la Patz (n.[[1911]]) * [[1992]] - [[Barbara McClintock]], geneticiana americana, Prèmi Nobel (n.[[1902]]) * [[2001]] - [[Christiaan Barnard]], mètge sudafrican (n.[[1922]]) ---- Vejatz tanben: * [[1 de setembre]] | [[3 de setembre]] * [[genièr]] | [[febrièr]] | [[març]] | [[abril]] | [[mai]] | [[junh]] | [[julhet]] | [[agost]] | [[setembre]] | [[octobre]] | [[novembre]] | [[decembre]] * [[Calendièr d'eveniments]] (los 366 jorns de l'an). [[Categoria:Jorns]] 90dgouyz05xh43brbcge6iik7hju3mw 0 409 2508224 2448061 2026-09-03T15:32:22Z Dostojewskij 20932 /* Naissenças */ + [[Joan Jaurés]], òme politic occitan 2508224 wikitext text/x-wiki {{Infobox |tematica= |carta= }} {{setembre}} == Eveniments == == Naissenças == * [[1859]] - [[Joan Jaurés]], òme politic occitan (m. [[1914]]) * [[1869]] - [[Fritz Pregl]], [[quimia|quimista]] austriac, [[Prèmi Nobel de Quimia]] (m. [[1930]]) * [[1875]] - [[Ferdinand Porsche]], dessenhaire d'automobilas austrian (m. [[1951]]) * [[1888]] - [[Nereu Ramos]], president del Senat [[brasil]]ièr e [[lista dels presidents de Brasil|president de Brasil]] entre l'[[11 de novembre]] de [[1955]] e lo [[31 de genièr]] de [[1956]] (m. [[1958]]) * [[1899]] - [[Frank Macfarlane Burnet]], biològ australian, [[Prèmi Nobel de Fisiologia o Medecina]] (m. [[1985]]) * [[1900]] – [[Urho Kekkonen|Urho Kaleva Kekkonen]], president de [[Finlàndia]] (m. [[1986]]) * [[1900]] - [[Maurice Dobb]], economista anglés (m. [[1976]]) * [[1905]] - [[Carl David Anderson]], fisician american, Prèmi Nobel (m. [[1991]]) * [[1926]] - [[Irene Papas]], actritz grèca (m. [[2022]]) * [[1938]] - [[Ryoji Noyori]], quimista japonés, Prèmi Nobel * [[1940]] - [[Eduardo Galeano]], jornalista uruguaian * [[1941]] - [[Jean-Claude Lattès]], editor francés (m. [[2018]]) * [[1948]] - [[Levy Mwanawasa]], president de [[Zambia]] == Decèsses == * [[1658]] - Lord [[Oliver Cromwell]], protector d'[[Anglatèrra]] (n.[[1599]]) * [[1948]] – [[Edvard Beneš]], president de [[Checoslovaquia]] (n.[[1884]]) * [[1991]] - [[Frank Capra]], director american de cinèma (n.[[1897]]) ---- Vejatz tanben: * [[2 de setembre]] | [[4 de setembre]] * [[genièr]] | [[febrièr]] | [[març]] | [[abril]] | [[mai]] | [[junh]] | [[julhet]] | [[agost]] | [[setembre]] | [[octobre]] | [[novembre]] | [[decembre]] * [[Calendièr d'eveniments]] (los 366 jorns de l'an). [[Categoria:Jorns]] fvk3qilchdy2fgn8244m2yiv5soask9 2508227 2508224 2026-09-03T15:37:52Z Dostojewskij 20932 /* Naissenças */ + [[Alexa Meade]] 2508227 wikitext text/x-wiki {{Infobox |tematica= |carta= }} {{setembre}} == Eveniments == == Naissenças == * [[1859]] - [[Joan Jaurés]], òme politic occitan (m. [[1914]]) * [[1869]] - [[Fritz Pregl]], [[quimia|quimista]] austriac, [[Prèmi Nobel de Quimia]] (m. [[1930]]) * [[1875]] - [[Ferdinand Porsche]], dessenhaire d'automobilas austrian (m. [[1951]]) * [[1888]] - [[Nereu Ramos]], president del Senat [[brasil]]ièr e [[lista dels presidents de Brasil|president de Brasil]] entre l'[[11 de novembre]] de [[1955]] e lo [[31 de genièr]] de [[1956]] (m. [[1958]]) * [[1899]] - [[Frank Macfarlane Burnet]], biològ australian, [[Prèmi Nobel de Fisiologia o Medecina]] (m. [[1985]]) * [[1900]] – [[Urho Kekkonen|Urho Kaleva Kekkonen]], president de [[Finlàndia]] (m. [[1986]]) * [[1900]] - [[Maurice Dobb]], economista anglés (m. [[1976]]) * [[1905]] - [[Carl David Anderson]], fisician american, Prèmi Nobel (m. [[1991]]) * [[1926]] - [[Irene Papas]], actritz grèca (m. [[2022]]) * [[1938]] - [[Ryoji Noyori]], quimista japonés, Prèmi Nobel * [[1940]] - [[Eduardo Galeano]], jornalista uruguaian * [[1941]] - [[Jean-Claude Lattès]], editor francés (m. [[2018]]) * [[1948]] - [[Levy Mwanawasa]], president de [[Zambia]] * [[1986]] - [[Alexa Meade]], pintora americana == Decèsses == * [[1658]] - Lord [[Oliver Cromwell]], protector d'[[Anglatèrra]] (n.[[1599]]) * [[1948]] – [[Edvard Beneš]], president de [[Checoslovaquia]] (n.[[1884]]) * [[1991]] - [[Frank Capra]], director american de cinèma (n.[[1897]]) ---- Vejatz tanben: * [[2 de setembre]] | [[4 de setembre]] * [[genièr]] | [[febrièr]] | [[març]] | [[abril]] | [[mai]] | [[junh]] | [[julhet]] | [[agost]] | [[setembre]] | [[octobre]] | [[novembre]] | [[decembre]] * [[Calendièr d'eveniments]] (los 366 jorns de l'an). [[Categoria:Jorns]] 7btegfgd8x14i7ibbbfbngjj0esuwm2 2508228 2508227 2026-09-03T15:52:49Z Dostojewskij 20932 /* Eveniments */ + [[Tractat de París de 1783]] 2508228 wikitext text/x-wiki {{Infobox |tematica= |carta= }} {{setembre}} == Eveniments == * 1783: [[Tractat de París de 1783]] == Naissenças == * [[1859]] - [[Joan Jaurés]], òme politic occitan (m. [[1914]]) * [[1869]] - [[Fritz Pregl]], [[quimia|quimista]] austriac, [[Prèmi Nobel de Quimia]] (m. [[1930]]) * [[1875]] - [[Ferdinand Porsche]], dessenhaire d'automobilas austrian (m. [[1951]]) * [[1888]] - [[Nereu Ramos]], president del Senat [[brasil]]ièr e [[lista dels presidents de Brasil|president de Brasil]] entre l'[[11 de novembre]] de [[1955]] e lo [[31 de genièr]] de [[1956]] (m. [[1958]]) * [[1899]] - [[Frank Macfarlane Burnet]], biològ australian, [[Prèmi Nobel de Fisiologia o Medecina]] (m. [[1985]]) * [[1900]] – [[Urho Kekkonen|Urho Kaleva Kekkonen]], president de [[Finlàndia]] (m. [[1986]]) * [[1900]] - [[Maurice Dobb]], economista anglés (m. [[1976]]) * [[1905]] - [[Carl David Anderson]], fisician american, Prèmi Nobel (m. [[1991]]) * [[1926]] - [[Irene Papas]], actritz grèca (m. [[2022]]) * [[1938]] - [[Ryoji Noyori]], quimista japonés, Prèmi Nobel * [[1940]] - [[Eduardo Galeano]], jornalista uruguaian * [[1941]] - [[Jean-Claude Lattès]], editor francés (m. [[2018]]) * [[1948]] - [[Levy Mwanawasa]], president de [[Zambia]] * [[1986]] - [[Alexa Meade]], pintora americana == Decèsses == * [[1658]] - Lord [[Oliver Cromwell]], protector d'[[Anglatèrra]] (n.[[1599]]) * [[1948]] – [[Edvard Beneš]], president de [[Checoslovaquia]] (n.[[1884]]) * [[1991]] - [[Frank Capra]], director american de cinèma (n.[[1897]]) ---- Vejatz tanben: * [[2 de setembre]] | [[4 de setembre]] * [[genièr]] | [[febrièr]] | [[març]] | [[abril]] | [[mai]] | [[junh]] | [[julhet]] | [[agost]] | [[setembre]] | [[octobre]] | [[novembre]] | [[decembre]] * [[Calendièr d'eveniments]] (los 366 jorns de l'an). [[Categoria:Jorns]] jy8bck52pznbrd8vg1fq52nhnt06nfj 0 11980 2508240 2508199 2026-09-04T04:28:25Z Nicolas Eynaud 6858 /* Identitat e simbolisme */ 2508240 wikitext text/x-wiki {{article en construccion}} {{1000 fondamentals}} {| border="1" cellpadding="2" width=255 cellspacing="0" align="right" style="margin: 0 0 1em 1em; text-align:left; border-collapse:collapse; border:1px gray solid; font-size:95%; background:#f9f9f9" |+ <big><big>'''Frida Kahlo''' |- | style="background:#efefef" align="center" colspan=2 |[[Fichièr:Frida Kahlo, by Guillermo Kahlo.jpg|200px]] |- !align=right|Profession: |[[pintura|pintre]] |- !align=right|País: | [[Mexic]] |- !align=right|Data de naissença: |[[6 de julhet]] de [[1907]] |- !align=right|Luòc de naissença: | Coyoacán, [[Mexic]] |- !align=right|Data de decès: |[[13 de julhet]] de [[1954]] |- !align=right|Luòc de decès: | Coyoacán |} '''Magdalena Carmen Frida Kahlo y Calderón''', mai coneguda coma '''Frida Kahlo''' ([[Coyoacán]], [[Ciutat de Mexic]], [[6 de julh]] de [[1907]] - Coyoacán, Ciutat de Mexic, [[13 de julh]] de [[1954]]) foguèt una pintora [[Mexic|mexicana]]. Son òbra s'inspira essencialament de las tradicions autoctònas mexicanas. Venguèt famosa per sos [[autoretrach]]es; e mai se l'escrivan francés [[André Breton]] diguèt de sa pintura qu'èra [[surrealisme|surrealista]], jamai se volguèt pas identificar amb aquel movement. Èra l'esposa del famós pintor mexican, [[Diego Rivera]]. == Biografia == === Enfança, formacion e accident === Magdalena Carmen Frida Kahlo Calderón naissèc lo 6 de julhet de [[1907]] a [[Coyoacán]], una comuna de la periferia de la [[Ciutat de Mexic]]. Son paire, [[Guillermo Kahlo]] ([[1871]]–[[1941]]), èra un [[fotografia|fotografe]] d'origina [[Alemanha|alemanda]]. Sa maire, [[Matilde Calderón y González]] ([[1876]]–[[1932]]), èra una mestissa illetraa qu'assegurèc la gestion dels afaires domestics<ref>'''[[francés|(fr)]]''' Hayden Herrera e Philippe Beaudoin, ''Frida: biographie de Frida Kahlo'', Flammarion, coll. « Grandes biographies », 2022, p. 20.</ref>. Frida èra la tresena filha dau pareu. La [[familha (parentèla)|familha]] viviá dins un environament marcat per lo rescontre entre las [[tradicion]]s [[mexic]]anas, l'eiretatge [[Euròpa|europeu]], la practica [[religions|religiosa]] e las activitats [[art]]isticas. La [[fotografia]] i teniá una plaça majora e Guillermo Kahlo aprenguèc las reglas d'observacion e de compausion d'un imatge a sa filha. En [[1913]], a 6 ans, Kahlo contractèc la [[poliomieliti]] que li laissèc una chamba drecha mai corta e mai teuna<ref>'''[[anglés|(en)]]''' Valmantas Budrys, « Neurological Deficits in the Life and Works of Frida Kahlo », ''European Neurology'', vol. 55, n° 1,‎ 2006, pp. 4-10.</ref>. Aquela [[malautiá]] foguèc ansin lo prumier còp de la longa tiera d'espròvas [[medecina|medicalas]] que marquèron son existéncia. Son paire l'encoratjèc a practicar d'[[exercici fisic|activitats fisicas]] per afortir aquela chamba, mas aquela experiéncia precòça de la diferéncia corporala prenguèc mai tard una plaça importanta dins la construccion de son imatge public e de sa pintura. En [[1922]], intrèc a l'Escòla Nacionala Preparatòria de la Ciutat de Mexic, onte voliá se formar per entreprendre d'estudis de [[medecina]]. Faiá partia d'una generacion de joves mexicans educats dins lo contèxte de la reconstruccion [[cultura]]la e [[politica]] menaa après la [[Revolucion Mexicana]]. S'interessèc a la [[literatura]], a las [[sciéncia]]s e a las ideias politicas de senestra. Rejonhèc ansin un grop d'estudiants, los Cachuchas, onte rescontrèc Alejandro Gómez Arias onte venguèc son companhon. I desvolopèc pereu de ligams amb los mitans intellectuaus e politics que menèron a son raprochament ulterior amb lo [[comunisme]] [[Mexic|mexican]]. Lo 17 de setembre de [[1925]], foguèc victima d'un accident fòrça greu quand un [[tramvai]] percutèc son bus. Passèc un mes dins un [[espitau]] e gardèc de sequelas duradissas en despiech de desenaus d'operacions durant lo resta de sa vida<ref>'''[[espanhòu|(es)]]''' Hayden Herrera, ''Frida: una biografía de Frida Kahlo'', La Ciutat de Mexic, Diana, 1984, p. 62.</ref>. De mai, immobilizaa durant de periòdes longs, foguèc oblijaa d'abandonar sos projectes d'estudis medicaus. Es ansin durant sa convalescéncia que comencèc de pénher. Per l'ajudar, sa maire organizèc la fabricacion d'un chavalet especiau, adaptat a la posicion ocupaa dins son [[liech]]. Completat per un [[mirau]], aqueu sistema venguèc l'instrument d'una practica [[art|artistica]] novela<ref>'''[[espanhòu|(es)]]''' Hayden Herrera, ''Frida: una biografía de Frida Kahlo'', La Ciutat de Mexic, Diana, 1984, pp. 62-63.</ref><ref>'''[[anglés|(en)]]''' Andrea Kettermann, ''Kahlo'', Taschen, 2003, pp. 17-18.</ref>. Tre [[1926]], Kahlo penhèc son prumier autoretrach, destinat a Alejandro Gómez Arias. Pauc a cha pauc, la pintura venguèc un mejan de ganhar d'argent per contribuïr au pagament de las despensas [[medecina|medicalas]] de la [[familha (parentèla)|familha]]. Puei, venguèc una vocacion vertadiera. Privaa de la possibilitat de seguir sos estudis medicaus, Frida Kahlo comencèc d'observar son còrs, çò qu'inspirèc lo començament de son expression artistica. Ansin, se l'accident creèc pas l'artista, transformèc rapidament las condicions li permetent de bastir sa relacion amb la pintura. === Diego Rivera e vida adulta === [[Fichièr:Frida Kahlo Diego Rivera 1932.jpg|thumb|right|Frida Kahlo e son marit, [[Diego Rivera]], en [[1932]].]] A partir de [[1928]], Kahlo se raprochèc de [[Diego Rivera]] ([[1886]]-[[1957]]), un [[pintura|pintre]] muralista ja famós e engatjat dins la vida [[politica]] e [[cultura]]la de [[Mexic]]. Li mostrèc son trabalh e li demandèc son vejaire sus sa pintura. Lor relacion venguèc rapidament [[amor|amorosa]] e lo pareu se [[maridatge|maridèc]] lo 21 d'aost de [[1929]]. Aqueu maridatge permetèc a Kahlo d'intrar au sen dau ret d'artistas, d'intellectuaus, de fotografes e de militants [[politica|politics]] frequentat per son marit e de s'inscriure dins los mitans [[comunisme|comunistas]]. Lo pareu partejava pereu un interès marcat per la cultura mexicana, las tradicions popularas e l'art [[Mesoamerica|precolombian]]. Pasmens, sos projetes artistics demorèron fòrça diferents : Rivera trabalhèc mai que mai a l'eschala monumentala dau [[muralisme]] mentre que Kahlo se concentrèc sus una pintura intima constituïa de retrachs e de scenas reduchas. De [[1930]] a [[1933]], lo pareu vivèc als [[USA|Estats Units]] onte Kahlo perdèc dos mainats que sas anchas, fracturaas per son accident, permetián pas un desvolopament normau dau [[fètus]]<ref>'''[[anglés|(en)]]''' Hayden Herrera, ''Frida: A Biography of Frida Kahlo'', Harper Perennial, 2002, pp. 133-160.</ref>. Durant aqueu sejorn, Rivera e Kahlo s'installèron a [[San Francisco]], a [[Detroit]] e a [[Nòva York]] en foncion de las comandas reçaupuas per lo prumier. Aquò permetèc a Kahlo de rescontrar plusors intellectuaus estatsunidencs importants e de venir amiga amb lo doctor [[Leo Eloesser]] ([[1881]]-[[1976]]). Es pereu durant aqueu periòde que Kahlo comencèc d'èsser la modela de fotografes professionaus coma [[Edward Weston]] ([[1886]]-[[1958]]) e [[Imogen Cunningham]] ([[1883]]-[[1976]])<ref>'''[[anglés|(en)]]''' Hayden Herrera, ''Frida: A Biography of Frida Kahlo'', Harper Perennial, 2002, pp. 117-125.</ref><ref>'''[[anglés|(en)]]''' Martha Zamora, ''Frida Kahlo: The Brush of Anguish'', 1990, pp. 42-43.</ref>. Aquelas [[fotografia]]s mòstran la volontat precòça de Kahlo d'utilizar sos [[vestit]]s, sas coifuras e sos accessòris per construire un imatge public aisament identificable<ref>'''[[anglés|(en)]]''' Christina Burrus, « The Life of Frida Kahlo », dins Emma Dexter, ''Frida Kahlo'', Tate Modern, 2005, p. 203.</ref>. Sos problemas de santat li inspirèron egalament d'òbras fòrça personalas, especialament ''Henry Ford Hospital'', onte se representèc sus un liech d'espitau après un maupart dins una compausicion l'associant amb d'elements medicaus e diferents simboles e objectes penjats a l'entorn d'ela. Lo [[maridatge]] amb [[Diego Rivera]] foguèc pereu tumultuós. Los dos entretenguèron mai d'una relacion extraconjugala, çò qu'entraïnèc de crisis repetias<ref>'''[[anglés|(en)]]''' Hayden Herrera, ''Frida: A Biography of Frida Kahlo'', Harper Perennial, 2002, pp. 192-201.</ref>. En [[1939]], un [[divòrci]] foguèc prononciat. Aquela fasa foguèc centrala dins la carriera de Kahlo que produguèc ''Las Doas Fridas'', un de sas òbras mai celebras. Pasmens, lo [[divòrci]] interrompèc pas tota relacion entre Rivera e Kahlo e lo coble se tornèc maridar en decembre de [[1940]]. Durant aqueu periòde, la vida de Kahlo foguèc pereu marcaa per d'eveniments politics internacionaus. Amb Rivera, sostenguèc los republicans durant la [[Guèrra Civila Espanhòla|Guerra Civila Espanhòla]] ([[1936]]-[[1939]])<ref>'''[[anglés|(en)]]''' Andrea Kettenmann, ''Kahlo'', Taschen, 2003, pp. 40-41.</ref>. Aculhèron tanben [[Trotski|Leon Trotski]] e son esposa durant son exili en [[Mexic]]<ref>'''[[anglés|(en)]]''' Hayden Herrera, ''Frida: A Biography of Frida Kahlo'', Harper Perennial, 2002, pp. 192-215.</ref>. Pasmens, aquel engatjament politic foguèc una dimension segondària dins lo desvolopament de son òbra que demorèc mai que mai centrat sus son identitat personala e son trabalh picturau. A partir dels [[ans 1940]], l'estat de santat de Kahlo comencèc de se desgradar fortament. Deguèc donc subir plusors operacions e s'aliechar durant de periòdes longs. Pasmens, en [[1942]], poguèc començar d'ensenhar a l'Escòla Nacionala de Pintura, d'Escultura e de Gravura. Organizèc de cors en cò d'ela quand sa santat l'empachava de se desplaçar. Sa pintura evolucionèc d'un biais parallele a la deterioracion de son còrs e la dolor i venguèc una estructura visuala permetent de representar l'experiéncia de sa vulnerabilitat. En [[1953]], los metges deguèron l'[[amputacion|amputar]] d'una partia de sa chamba drecha<ref>'''[[anglés|(en)]]''' Hayden Herrera, ''Frida: A Biography of Frida Kahlo'', Harper Perennial, 2002, pp. 412-430.</ref>. En despiech de sas dificultats, arrestèc pas de pénher e de s'interessar a la vida [[politica]]. Per exemple, participèc a una manifestacion còntra l'intervencion [[USA|estatsunidenca]] en [[Guatemala]]<ref>'''[[anglés|(en)]]''' Martha Zamora, ''Frida Kahlo: The Brush of Anguish'', Chronicle Books, 1990, p. 138.</ref>. Frida Kahlo morèc lo 13 de julhet de [[1954]], a 47 ans<ref>'''[[anglés|(en)]]''' Hayden Herrera, ''Frida: A Biography of Frida Kahlo'', Harper Perennial, 2002, pp. 425-433.</ref><ref>Sa mòrt es benleu ligaa a una presa tròp importanta de medicaments antidolor. Aquò es a l'origina d'una teoria de [[suicidi]] qu'es sostengua per de biografes coma Hayden Herrera. La causa oficiala dau decès es una embolia pumonària e ni la polícia ni la familha jutjèron necessari de demandar una autopsia per verificar.</ref>. Son ostau personau, la ''Casa Azul'', venguèc après sa [[mòrt]] un [[musèu|museu]] dedicat a sa memòria e a son òbra. Son còrs foguèc cremat. Sos cendres son conservats en la ''Casa Azul''<ref>'''[[anglés|(en)]]''' Hayden Herrera, ''Frida: A Biography of Frida Kahlo'', Harper Perennial, 2002, pp. 433-440.</ref>. == Òbra == === Una òbra personala === La pintura de Frida Kahlo es aisament reconeissabla gràcias a l'importància donaa a la [[cara]] e au còrs de l'[[art|artista]]. Los autoretrachs constituïsson una part essenciala de sa produccion e donan sovent l'impression d'una pintura [[autobiografia|autobiografica]]. D'efiech, utilizava lo sieu visatge coma una figura establa que li permetiá d'explorar d'identitats diferentas, d'estats [[emocion|emocionaus]] e de situacions simbolicas. Ansin, dins son òbra, l'usatge de l'autoretrach es pas una reproduccion simpla de son aparéncia fisica. Dins sos tableus, la cara demòra generalament frontala e impassibla, mentre que lo còrs, los [[vestit]]s, los [[animalia|animaus]] e l'environament exprimisson de transformacions que son pas directament vesibles dins l'expression de la cara. Aquela immobilitat aparenta dona a sas òbras una tension particulara. L'espectator agacha un personatge que sembla de se presentar amb un important mestritge tot en expausant d'experiéncias de sofrença, de separacion, de desirança o de fragilitat. L'usatge d'un miralh èra centrau dins aquela practica que permetiá de construire la scena. Aquela dimension es vesibla tre ''[[Autoretrach au costume de velós]]'' ([[1926]]), son premier autoretrach conoissut, onte pausèc l'aparéncia fisica que sos trachs fondamentaus foguèron conservats dins la màger part de son òbra<ref>Pasmens, i aguèc d'excepcions coma ''Autoretrach als peus copats'' ([[1940]]).</ref>. La resta dau còrs èra lo luec de rescontre de l'experiéncia individuala e d'una reflexion mai generala sus la vulnerabilitat umana. Un exemple es la ''Colona Rompua''. Kahlo s'i representèc drecha, lo còrs dubert per una colona [[arquitectura|arquitecturala]] rompua e la [[peu]] pertusaa de [[claveu]]s. Pasmens, l'imatge èra pas una representacion naturalista de la dolor. Lo còrs i èra un ensemble de signes e de simbòles. La colona representava tant lo sosten fisic que son defalhiment mentre que los claveus transforman la sofrença en motiu visuau. La [[pintura]] de Kahlo dessepara donc pas clarament lo fisic e lo [[psicologia|psicologic]]. Las experiéncias ([[dolor]], [[malaudiá]], separacion, [[desirança]], [[maire|maternitat]], identitat, etc.) i son directament inscrichas sus lo còrs, sota forma de simbòles. Aquela associacion es un element important de la singularitat de son òbra. === Identitat e simbolisme === L'identitat [[Mexic|mexicana]] constituís una autra dimension fondamentala de la pintura de Kahlo. Portava frequentament de vestits associats a las [[tradicion]]s mexicanas, especialament aquelos de las [[femna]]s de l'[[istme de Tehuantepec]]. Las coifuras, los [[joieu]]s, las [[flor]]s e los teissuts utilizats èran pas unicament d'elements decoratius. Participavan a la representacion d'una identitat construcha e mesa en scena. Pasmens, aquela identitat èra complexa que Kahlo èra eissia d'una [[familha (parentèla)|familha]] mesclant d'originas [[Euròpa|europeas]] e [[Mexic|mexicanas]]. Aquel embolh inspirèc ''Mos grands, mos parents e ieu'', realizat en [[1936]], que representa la [[genealogia]] de Kahlo sota la forma d'un aubre familiau associant la brancha mairala au païsatge de [[Mexic]] e la brancha pairala a l'[[ocean Atlantic]]. Las ''Doas Fridas'' de [[1939]] desvolpèc aquela reflexion sus l'origina e la reflexion en representant doas versions de l'artista ligaas per lors [[Sistèma circulatòri|vaisseus sanguins]] === Una artista d'avantgarda === === Òbras principalas === == Eiretatge e posteritat == === Una reconeissença progressiva === === De l'artista a l'icòna === === Una influéncia mondiala === == Annexas == === Ligams internes === === Bibliografia === === Nòtas e referéncias === <div style="-moz-column-count:3; column-count:3;"> <references/> </div> [[Categoria:Pintre mexican|Kahlo, Frida]] [[Categoria:Naissença en 1907|Kahlo, Frida]] [[Categoria:Decès en 1954|Kahlo, Frida]] k5tiwyb9l1mb91u5xjpixonesngflud 2508241 2508240 2026-09-04T04:44:13Z Nicolas Eynaud 6858 /* Identitat e simbolisme */ 2508241 wikitext text/x-wiki {{article en construccion}} {{1000 fondamentals}} {| border="1" cellpadding="2" width=255 cellspacing="0" align="right" style="margin: 0 0 1em 1em; text-align:left; border-collapse:collapse; border:1px gray solid; font-size:95%; background:#f9f9f9" |+ <big><big>'''Frida Kahlo''' |- | style="background:#efefef" align="center" colspan=2 |[[Fichièr:Frida Kahlo, by Guillermo Kahlo.jpg|200px]] |- !align=right|Profession: |[[pintura|pintre]] |- !align=right|País: | [[Mexic]] |- !align=right|Data de naissença: |[[6 de julhet]] de [[1907]] |- !align=right|Luòc de naissença: | Coyoacán, [[Mexic]] |- !align=right|Data de decès: |[[13 de julhet]] de [[1954]] |- !align=right|Luòc de decès: | Coyoacán |} '''Magdalena Carmen Frida Kahlo y Calderón''', mai coneguda coma '''Frida Kahlo''' ([[Coyoacán]], [[Ciutat de Mexic]], [[6 de julh]] de [[1907]] - Coyoacán, Ciutat de Mexic, [[13 de julh]] de [[1954]]) foguèt una pintora [[Mexic|mexicana]]. Son òbra s'inspira essencialament de las tradicions autoctònas mexicanas. Venguèt famosa per sos [[autoretrach]]es; e mai se l'escrivan francés [[André Breton]] diguèt de sa pintura qu'èra [[surrealisme|surrealista]], jamai se volguèt pas identificar amb aquel movement. Èra l'esposa del famós pintor mexican, [[Diego Rivera]]. == Biografia == === Enfança, formacion e accident === Magdalena Carmen Frida Kahlo Calderón naissèc lo 6 de julhet de [[1907]] a [[Coyoacán]], una comuna de la periferia de la [[Ciutat de Mexic]]. Son paire, [[Guillermo Kahlo]] ([[1871]]–[[1941]]), èra un [[fotografia|fotografe]] d'origina [[Alemanha|alemanda]]. Sa maire, [[Matilde Calderón y González]] ([[1876]]–[[1932]]), èra una mestissa illetraa qu'assegurèc la gestion dels afaires domestics<ref>'''[[francés|(fr)]]''' Hayden Herrera e Philippe Beaudoin, ''Frida: biographie de Frida Kahlo'', Flammarion, coll. « Grandes biographies », 2022, p. 20.</ref>. Frida èra la tresena filha dau pareu. La [[familha (parentèla)|familha]] viviá dins un environament marcat per lo rescontre entre las [[tradicion]]s [[mexic]]anas, l'eiretatge [[Euròpa|europeu]], la practica [[religions|religiosa]] e las activitats [[art]]isticas. La [[fotografia]] i teniá una plaça majora e Guillermo Kahlo aprenguèc las reglas d'observacion e de compausion d'un imatge a sa filha. En [[1913]], a 6 ans, Kahlo contractèc la [[poliomieliti]] que li laissèc una chamba drecha mai corta e mai teuna<ref>'''[[anglés|(en)]]''' Valmantas Budrys, « Neurological Deficits in the Life and Works of Frida Kahlo », ''European Neurology'', vol. 55, n° 1,‎ 2006, pp. 4-10.</ref>. Aquela [[malautiá]] foguèc ansin lo prumier còp de la longa tiera d'espròvas [[medecina|medicalas]] que marquèron son existéncia. Son paire l'encoratjèc a practicar d'[[exercici fisic|activitats fisicas]] per afortir aquela chamba, mas aquela experiéncia precòça de la diferéncia corporala prenguèc mai tard una plaça importanta dins la construccion de son imatge public e de sa pintura. En [[1922]], intrèc a l'Escòla Nacionala Preparatòria de la Ciutat de Mexic, onte voliá se formar per entreprendre d'estudis de [[medecina]]. Faiá partia d'una generacion de joves mexicans educats dins lo contèxte de la reconstruccion [[cultura]]la e [[politica]] menaa après la [[Revolucion Mexicana]]. S'interessèc a la [[literatura]], a las [[sciéncia]]s e a las ideias politicas de senestra. Rejonhèc ansin un grop d'estudiants, los Cachuchas, onte rescontrèc Alejandro Gómez Arias onte venguèc son companhon. I desvolopèc pereu de ligams amb los mitans intellectuaus e politics que menèron a son raprochament ulterior amb lo [[comunisme]] [[Mexic|mexican]]. Lo 17 de setembre de [[1925]], foguèc victima d'un accident fòrça greu quand un [[tramvai]] percutèc son bus. Passèc un mes dins un [[espitau]] e gardèc de sequelas duradissas en despiech de desenaus d'operacions durant lo resta de sa vida<ref>'''[[espanhòu|(es)]]''' Hayden Herrera, ''Frida: una biografía de Frida Kahlo'', La Ciutat de Mexic, Diana, 1984, p. 62.</ref>. De mai, immobilizaa durant de periòdes longs, foguèc oblijaa d'abandonar sos projectes d'estudis medicaus. Es ansin durant sa convalescéncia que comencèc de pénher. Per l'ajudar, sa maire organizèc la fabricacion d'un chavalet especiau, adaptat a la posicion ocupaa dins son [[liech]]. Completat per un [[mirau]], aqueu sistema venguèc l'instrument d'una practica [[art|artistica]] novela<ref>'''[[espanhòu|(es)]]''' Hayden Herrera, ''Frida: una biografía de Frida Kahlo'', La Ciutat de Mexic, Diana, 1984, pp. 62-63.</ref><ref>'''[[anglés|(en)]]''' Andrea Kettermann, ''Kahlo'', Taschen, 2003, pp. 17-18.</ref>. Tre [[1926]], Kahlo penhèc son prumier autoretrach, destinat a Alejandro Gómez Arias. Pauc a cha pauc, la pintura venguèc un mejan de ganhar d'argent per contribuïr au pagament de las despensas [[medecina|medicalas]] de la [[familha (parentèla)|familha]]. Puei, venguèc una vocacion vertadiera. Privaa de la possibilitat de seguir sos estudis medicaus, Frida Kahlo comencèc d'observar son còrs, çò qu'inspirèc lo començament de son expression artistica. Ansin, se l'accident creèc pas l'artista, transformèc rapidament las condicions li permetent de bastir sa relacion amb la pintura. === Diego Rivera e vida adulta === [[Fichièr:Frida Kahlo Diego Rivera 1932.jpg|thumb|right|Frida Kahlo e son marit, [[Diego Rivera]], en [[1932]].]] A partir de [[1928]], Kahlo se raprochèc de [[Diego Rivera]] ([[1886]]-[[1957]]), un [[pintura|pintre]] muralista ja famós e engatjat dins la vida [[politica]] e [[cultura]]la de [[Mexic]]. Li mostrèc son trabalh e li demandèc son vejaire sus sa pintura. Lor relacion venguèc rapidament [[amor|amorosa]] e lo pareu se [[maridatge|maridèc]] lo 21 d'aost de [[1929]]. Aqueu maridatge permetèc a Kahlo d'intrar au sen dau ret d'artistas, d'intellectuaus, de fotografes e de militants [[politica|politics]] frequentat per son marit e de s'inscriure dins los mitans [[comunisme|comunistas]]. Lo pareu partejava pereu un interès marcat per la cultura mexicana, las tradicions popularas e l'art [[Mesoamerica|precolombian]]. Pasmens, sos projetes artistics demorèron fòrça diferents : Rivera trabalhèc mai que mai a l'eschala monumentala dau [[muralisme]] mentre que Kahlo se concentrèc sus una pintura intima constituïa de retrachs e de scenas reduchas. De [[1930]] a [[1933]], lo pareu vivèc als [[USA|Estats Units]] onte Kahlo perdèc dos mainats que sas anchas, fracturaas per son accident, permetián pas un desvolopament normau dau [[fètus]]<ref>'''[[anglés|(en)]]''' Hayden Herrera, ''Frida: A Biography of Frida Kahlo'', Harper Perennial, 2002, pp. 133-160.</ref>. Durant aqueu sejorn, Rivera e Kahlo s'installèron a [[San Francisco]], a [[Detroit]] e a [[Nòva York]] en foncion de las comandas reçaupuas per lo prumier. Aquò permetèc a Kahlo de rescontrar plusors intellectuaus estatsunidencs importants e de venir amiga amb lo doctor [[Leo Eloesser]] ([[1881]]-[[1976]]). Es pereu durant aqueu periòde que Kahlo comencèc d'èsser la modela de fotografes professionaus coma [[Edward Weston]] ([[1886]]-[[1958]]) e [[Imogen Cunningham]] ([[1883]]-[[1976]])<ref>'''[[anglés|(en)]]''' Hayden Herrera, ''Frida: A Biography of Frida Kahlo'', Harper Perennial, 2002, pp. 117-125.</ref><ref>'''[[anglés|(en)]]''' Martha Zamora, ''Frida Kahlo: The Brush of Anguish'', 1990, pp. 42-43.</ref>. Aquelas [[fotografia]]s mòstran la volontat precòça de Kahlo d'utilizar sos [[vestit]]s, sas coifuras e sos accessòris per construire un imatge public aisament identificable<ref>'''[[anglés|(en)]]''' Christina Burrus, « The Life of Frida Kahlo », dins Emma Dexter, ''Frida Kahlo'', Tate Modern, 2005, p. 203.</ref>. Sos problemas de santat li inspirèron egalament d'òbras fòrça personalas, especialament ''Henry Ford Hospital'', onte se representèc sus un liech d'espitau après un maupart dins una compausicion l'associant amb d'elements medicaus e diferents simboles e objectes penjats a l'entorn d'ela. Lo [[maridatge]] amb [[Diego Rivera]] foguèc pereu tumultuós. Los dos entretenguèron mai d'una relacion extraconjugala, çò qu'entraïnèc de crisis repetias<ref>'''[[anglés|(en)]]''' Hayden Herrera, ''Frida: A Biography of Frida Kahlo'', Harper Perennial, 2002, pp. 192-201.</ref>. En [[1939]], un [[divòrci]] foguèc prononciat. Aquela fasa foguèc centrala dins la carriera de Kahlo que produguèc ''Las Doas Fridas'', un de sas òbras mai celebras. Pasmens, lo [[divòrci]] interrompèc pas tota relacion entre Rivera e Kahlo e lo coble se tornèc maridar en decembre de [[1940]]. Durant aqueu periòde, la vida de Kahlo foguèc pereu marcaa per d'eveniments politics internacionaus. Amb Rivera, sostenguèc los republicans durant la [[Guèrra Civila Espanhòla|Guerra Civila Espanhòla]] ([[1936]]-[[1939]])<ref>'''[[anglés|(en)]]''' Andrea Kettenmann, ''Kahlo'', Taschen, 2003, pp. 40-41.</ref>. Aculhèron tanben [[Trotski|Leon Trotski]] e son esposa durant son exili en [[Mexic]]<ref>'''[[anglés|(en)]]''' Hayden Herrera, ''Frida: A Biography of Frida Kahlo'', Harper Perennial, 2002, pp. 192-215.</ref>. Pasmens, aquel engatjament politic foguèc una dimension segondària dins lo desvolopament de son òbra que demorèc mai que mai centrat sus son identitat personala e son trabalh picturau. A partir dels [[ans 1940]], l'estat de santat de Kahlo comencèc de se desgradar fortament. Deguèc donc subir plusors operacions e s'aliechar durant de periòdes longs. Pasmens, en [[1942]], poguèc començar d'ensenhar a l'Escòla Nacionala de Pintura, d'Escultura e de Gravura. Organizèc de cors en cò d'ela quand sa santat l'empachava de se desplaçar. Sa pintura evolucionèc d'un biais parallele a la deterioracion de son còrs e la dolor i venguèc una estructura visuala permetent de representar l'experiéncia de sa vulnerabilitat. En [[1953]], los metges deguèron l'[[amputacion|amputar]] d'una partia de sa chamba drecha<ref>'''[[anglés|(en)]]''' Hayden Herrera, ''Frida: A Biography of Frida Kahlo'', Harper Perennial, 2002, pp. 412-430.</ref>. En despiech de sas dificultats, arrestèc pas de pénher e de s'interessar a la vida [[politica]]. Per exemple, participèc a una manifestacion còntra l'intervencion [[USA|estatsunidenca]] en [[Guatemala]]<ref>'''[[anglés|(en)]]''' Martha Zamora, ''Frida Kahlo: The Brush of Anguish'', Chronicle Books, 1990, p. 138.</ref>. Frida Kahlo morèc lo 13 de julhet de [[1954]], a 47 ans<ref>'''[[anglés|(en)]]''' Hayden Herrera, ''Frida: A Biography of Frida Kahlo'', Harper Perennial, 2002, pp. 425-433.</ref><ref>Sa mòrt es benleu ligaa a una presa tròp importanta de medicaments antidolor. Aquò es a l'origina d'una teoria de [[suicidi]] qu'es sostengua per de biografes coma Hayden Herrera. La causa oficiala dau decès es una embolia pumonària e ni la polícia ni la familha jutjèron necessari de demandar una autopsia per verificar.</ref>. Son ostau personau, la ''Casa Azul'', venguèc après sa [[mòrt]] un [[musèu|museu]] dedicat a sa memòria e a son òbra. Son còrs foguèc cremat. Sos cendres son conservats en la ''Casa Azul''<ref>'''[[anglés|(en)]]''' Hayden Herrera, ''Frida: A Biography of Frida Kahlo'', Harper Perennial, 2002, pp. 433-440.</ref>. == Òbra == === Una òbra personala === La pintura de Frida Kahlo es aisament reconeissabla gràcias a l'importància donaa a la [[cara]] e au còrs de l'[[art|artista]]. Los autoretrachs constituïsson una part essenciala de sa produccion e donan sovent l'impression d'una pintura [[autobiografia|autobiografica]]. D'efiech, utilizava lo sieu visatge coma una figura establa que li permetiá d'explorar d'identitats diferentas, d'estats [[emocion|emocionaus]] e de situacions simbolicas. Ansin, dins son òbra, l'usatge de l'autoretrach es pas una reproduccion simpla de son aparéncia fisica. Dins sos tableus, la cara demòra generalament frontala e impassibla, mentre que lo còrs, los [[vestit]]s, los [[animalia|animaus]] e l'environament exprimisson de transformacions que son pas directament vesibles dins l'expression de la cara. Aquela immobilitat aparenta dona a sas òbras una tension particulara. L'espectator agacha un personatge que sembla de se presentar amb un important mestritge tot en expausant d'experiéncias de sofrença, de separacion, de desirança o de fragilitat. L'usatge d'un miralh èra centrau dins aquela practica que permetiá de construire la scena. Aquela dimension es vesibla tre ''[[Autoretrach au costume de velós]]'' ([[1926]]), son premier autoretrach conoissut, onte pausèc l'aparéncia fisica que sos trachs fondamentaus foguèron conservats dins la màger part de son òbra<ref>Pasmens, i aguèc d'excepcions coma ''Autoretrach als peus copats'' ([[1940]]).</ref>. La resta dau còrs èra lo luec de rescontre de l'experiéncia individuala e d'una reflexion mai generala sus la vulnerabilitat umana. Un exemple es la ''Colona Rompua''. Kahlo s'i representèc drecha, lo còrs dubert per una colona [[arquitectura|arquitecturala]] rompua e la [[peu]] pertusaa de [[claveu]]s. Pasmens, l'imatge èra pas una representacion naturalista de la dolor. Lo còrs i èra un ensemble de signes e de simbòles. La colona representava tant lo sosten fisic que son defalhiment mentre que los claveus transforman la sofrença en motiu visuau. La [[pintura]] de Kahlo dessepara donc pas clarament lo fisic e lo [[psicologia|psicologic]]. Las experiéncias ([[dolor]], [[malaudiá]], separacion, [[desirança]], [[maire|maternitat]], identitat, etc.) i son directament inscrichas sus lo còrs, sota forma de simbòles. Aquela associacion es un element important de la singularitat de son òbra. === Identitat e simbolisme === L'identitat [[Mexic|mexicana]] constituís una autra dimension fondamentala de la pintura de Kahlo. Portava frequentament de vestits associats a las [[tradicion]]s mexicanas, especialament aquelos de las [[femna]]s de l'[[istme de Tehuantepec]]. Las coifuras, los [[joieu]]s, las [[flor]]s e los teissuts utilizats èran pas unicament d'elements decoratius. Participavan a la representacion d'una identitat construcha e mesa en scena. Pasmens, aquela identitat èra complexa que Kahlo èra eissia d'una [[familha (parentèla)|familha]] mesclant d'originas [[Euròpa|europeas]] e [[Mexic|mexicanas]]. Aquel embolh inspirèc ''Mos grands, mos parents e ieu'', realizat en [[1936]], que representa la [[genealogia]] de Kahlo sota la forma d'un aubre familiau associant la brancha mairala au païsatge de [[Mexic]] e la brancha pairala a l'[[ocean Atlantic]]. Las ''Doas Fridas'' de [[1939]] desvolpèc aquela reflexion sus l'origina e la reflexion en representant doas versions de l'artista ligaas per lors [[Sistèma circulatòri|vaisseus sanguins]] Los accessòris utilizats dins las compausicions son l'autre element recurrent de l'òbra de Kahlo. Tènon de ròtles [[estetica|estetics]], [[cultura|culturaus]] e simbolics. Per exemple, los [[vestit]]s li permetián d'exprimir sa concepcion de la mexicanitat tot en amagant de consequéncias ben vesiblas de sos [[andicap|andicaps]]. Lo [[museu]] de la ''Casa Azul]] consèrva ansin una importanta colleccion de vestits, de joieus e d'accesòris divèrs que mòstran l'importància donaa per l'artista a la consutrccion de son imatge artistic e public. Los [[Animalia|animaus]] acompanhan pereu frequentament los autoretrachs tant per equilibrar la pintura que per participar a la compausicion simbolica. De [[planta|plantas]], de [[fruch]]s, de raiç o d'elements de païsatges son egalament utilizats per evocar la vida, la [[mòrt]], la sexualitat o la fertilitat; L'ensemble d'aqueles aspectes de l'òbra de Kahlo donan l'impression d'un monde barrat, mas aqueu monde es bastit amb d'elements en provenença de la [[natura]], de la [[cultura populara]] [[Mexic|mexicana]], de la [[religions|religion]], de la [[medecina]] e de l'[[istòria]] personala de l'artista. Aquela combinason explica pereu las dificultats per l'inscriure dins un corrent artistic definit que son òbra tèn de ligams amb lo [[subrerealisme]], mas tanben amb las tradicions de la [[pintura]] mexicana, los [[ex-vòto]], los retrachs fotografics e l'art popular. === Una artista d'avantgarda === === Òbras principalas === == Eiretatge e posteritat == === Una reconeissença progressiva === === De l'artista a l'icòna === === Una influéncia mondiala === == Annexas == === Ligams internes === === Bibliografia === === Nòtas e referéncias === <div style="-moz-column-count:3; column-count:3;"> <references/> </div> [[Categoria:Pintre mexican|Kahlo, Frida]] [[Categoria:Naissença en 1907|Kahlo, Frida]] [[Categoria:Decès en 1954|Kahlo, Frida]] mz6cczbh99ks52tl1tjiy8p6hkxrtdo 2508242 2508241 2026-09-04T04:48:00Z Nicolas Eynaud 6858 /* Identitat e simbolisme */ 2508242 wikitext text/x-wiki {{article en construccion}} {{1000 fondamentals}} {| border="1" cellpadding="2" width=255 cellspacing="0" align="right" style="margin: 0 0 1em 1em; text-align:left; border-collapse:collapse; border:1px gray solid; font-size:95%; background:#f9f9f9" |+ <big><big>'''Frida Kahlo''' |- | style="background:#efefef" align="center" colspan=2 |[[Fichièr:Frida Kahlo, by Guillermo Kahlo.jpg|200px]] |- !align=right|Profession: |[[pintura|pintre]] |- !align=right|País: | [[Mexic]] |- !align=right|Data de naissença: |[[6 de julhet]] de [[1907]] |- !align=right|Luòc de naissença: | Coyoacán, [[Mexic]] |- !align=right|Data de decès: |[[13 de julhet]] de [[1954]] |- !align=right|Luòc de decès: | Coyoacán |} '''Magdalena Carmen Frida Kahlo y Calderón''', mai coneguda coma '''Frida Kahlo''' ([[Coyoacán]], [[Ciutat de Mexic]], [[6 de julh]] de [[1907]] - Coyoacán, Ciutat de Mexic, [[13 de julh]] de [[1954]]) foguèt una pintora [[Mexic|mexicana]]. Son òbra s'inspira essencialament de las tradicions autoctònas mexicanas. Venguèt famosa per sos [[autoretrach]]es; e mai se l'escrivan francés [[André Breton]] diguèt de sa pintura qu'èra [[surrealisme|surrealista]], jamai se volguèt pas identificar amb aquel movement. Èra l'esposa del famós pintor mexican, [[Diego Rivera]]. == Biografia == === Enfança, formacion e accident === Magdalena Carmen Frida Kahlo Calderón naissèc lo 6 de julhet de [[1907]] a [[Coyoacán]], una comuna de la periferia de la [[Ciutat de Mexic]]. Son paire, [[Guillermo Kahlo]] ([[1871]]–[[1941]]), èra un [[fotografia|fotografe]] d'origina [[Alemanha|alemanda]]. Sa maire, [[Matilde Calderón y González]] ([[1876]]–[[1932]]), èra una mestissa illetraa qu'assegurèc la gestion dels afaires domestics<ref>'''[[francés|(fr)]]''' Hayden Herrera e Philippe Beaudoin, ''Frida: biographie de Frida Kahlo'', Flammarion, coll. « Grandes biographies », 2022, p. 20.</ref>. Frida èra la tresena filha dau pareu. La [[familha (parentèla)|familha]] viviá dins un environament marcat per lo rescontre entre las [[tradicion]]s [[mexic]]anas, l'eiretatge [[Euròpa|europeu]], la practica [[religions|religiosa]] e las activitats [[art]]isticas. La [[fotografia]] i teniá una plaça majora e Guillermo Kahlo aprenguèc las reglas d'observacion e de compausion d'un imatge a sa filha. En [[1913]], a 6 ans, Kahlo contractèc la [[poliomieliti]] que li laissèc una chamba drecha mai corta e mai teuna<ref>'''[[anglés|(en)]]''' Valmantas Budrys, « Neurological Deficits in the Life and Works of Frida Kahlo », ''European Neurology'', vol. 55, n° 1,‎ 2006, pp. 4-10.</ref>. Aquela [[malautiá]] foguèc ansin lo prumier còp de la longa tiera d'espròvas [[medecina|medicalas]] que marquèron son existéncia. Son paire l'encoratjèc a practicar d'[[exercici fisic|activitats fisicas]] per afortir aquela chamba, mas aquela experiéncia precòça de la diferéncia corporala prenguèc mai tard una plaça importanta dins la construccion de son imatge public e de sa pintura. En [[1922]], intrèc a l'Escòla Nacionala Preparatòria de la Ciutat de Mexic, onte voliá se formar per entreprendre d'estudis de [[medecina]]. Faiá partia d'una generacion de joves mexicans educats dins lo contèxte de la reconstruccion [[cultura]]la e [[politica]] menaa après la [[Revolucion Mexicana]]. S'interessèc a la [[literatura]], a las [[sciéncia]]s e a las ideias politicas de senestra. Rejonhèc ansin un grop d'estudiants, los Cachuchas, onte rescontrèc Alejandro Gómez Arias onte venguèc son companhon. I desvolopèc pereu de ligams amb los mitans intellectuaus e politics que menèron a son raprochament ulterior amb lo [[comunisme]] [[Mexic|mexican]]. Lo 17 de setembre de [[1925]], foguèc victima d'un accident fòrça greu quand un [[tramvai]] percutèc son bus. Passèc un mes dins un [[espitau]] e gardèc de sequelas duradissas en despiech de desenaus d'operacions durant lo resta de sa vida<ref>'''[[espanhòu|(es)]]''' Hayden Herrera, ''Frida: una biografía de Frida Kahlo'', La Ciutat de Mexic, Diana, 1984, p. 62.</ref>. De mai, immobilizaa durant de periòdes longs, foguèc oblijaa d'abandonar sos projectes d'estudis medicaus. Es ansin durant sa convalescéncia que comencèc de pénher. Per l'ajudar, sa maire organizèc la fabricacion d'un chavalet especiau, adaptat a la posicion ocupaa dins son [[liech]]. Completat per un [[mirau]], aqueu sistema venguèc l'instrument d'una practica [[art|artistica]] novela<ref>'''[[espanhòu|(es)]]''' Hayden Herrera, ''Frida: una biografía de Frida Kahlo'', La Ciutat de Mexic, Diana, 1984, pp. 62-63.</ref><ref>'''[[anglés|(en)]]''' Andrea Kettermann, ''Kahlo'', Taschen, 2003, pp. 17-18.</ref>. Tre [[1926]], Kahlo penhèc son prumier autoretrach, destinat a Alejandro Gómez Arias. Pauc a cha pauc, la pintura venguèc un mejan de ganhar d'argent per contribuïr au pagament de las despensas [[medecina|medicalas]] de la [[familha (parentèla)|familha]]. Puei, venguèc una vocacion vertadiera. Privaa de la possibilitat de seguir sos estudis medicaus, Frida Kahlo comencèc d'observar son còrs, çò qu'inspirèc lo començament de son expression artistica. Ansin, se l'accident creèc pas l'artista, transformèc rapidament las condicions li permetent de bastir sa relacion amb la pintura. === Diego Rivera e vida adulta === [[Fichièr:Frida Kahlo Diego Rivera 1932.jpg|thumb|right|Frida Kahlo e son marit, [[Diego Rivera]], en [[1932]].]] A partir de [[1928]], Kahlo se raprochèc de [[Diego Rivera]] ([[1886]]-[[1957]]), un [[pintura|pintre]] muralista ja famós e engatjat dins la vida [[politica]] e [[cultura]]la de [[Mexic]]. Li mostrèc son trabalh e li demandèc son vejaire sus sa pintura. Lor relacion venguèc rapidament [[amor|amorosa]] e lo pareu se [[maridatge|maridèc]] lo 21 d'aost de [[1929]]. Aqueu maridatge permetèc a Kahlo d'intrar au sen dau ret d'artistas, d'intellectuaus, de fotografes e de militants [[politica|politics]] frequentat per son marit e de s'inscriure dins los mitans [[comunisme|comunistas]]. Lo pareu partejava pereu un interès marcat per la cultura mexicana, las tradicions popularas e l'art [[Mesoamerica|precolombian]]. Pasmens, sos projetes artistics demorèron fòrça diferents : Rivera trabalhèc mai que mai a l'eschala monumentala dau [[muralisme]] mentre que Kahlo se concentrèc sus una pintura intima constituïa de retrachs e de scenas reduchas. De [[1930]] a [[1933]], lo pareu vivèc als [[USA|Estats Units]] onte Kahlo perdèc dos mainats que sas anchas, fracturaas per son accident, permetián pas un desvolopament normau dau [[fètus]]<ref>'''[[anglés|(en)]]''' Hayden Herrera, ''Frida: A Biography of Frida Kahlo'', Harper Perennial, 2002, pp. 133-160.</ref>. Durant aqueu sejorn, Rivera e Kahlo s'installèron a [[San Francisco]], a [[Detroit]] e a [[Nòva York]] en foncion de las comandas reçaupuas per lo prumier. Aquò permetèc a Kahlo de rescontrar plusors intellectuaus estatsunidencs importants e de venir amiga amb lo doctor [[Leo Eloesser]] ([[1881]]-[[1976]]). Es pereu durant aqueu periòde que Kahlo comencèc d'èsser la modela de fotografes professionaus coma [[Edward Weston]] ([[1886]]-[[1958]]) e [[Imogen Cunningham]] ([[1883]]-[[1976]])<ref>'''[[anglés|(en)]]''' Hayden Herrera, ''Frida: A Biography of Frida Kahlo'', Harper Perennial, 2002, pp. 117-125.</ref><ref>'''[[anglés|(en)]]''' Martha Zamora, ''Frida Kahlo: The Brush of Anguish'', 1990, pp. 42-43.</ref>. Aquelas [[fotografia]]s mòstran la volontat precòça de Kahlo d'utilizar sos [[vestit]]s, sas coifuras e sos accessòris per construire un imatge public aisament identificable<ref>'''[[anglés|(en)]]''' Christina Burrus, « The Life of Frida Kahlo », dins Emma Dexter, ''Frida Kahlo'', Tate Modern, 2005, p. 203.</ref>. Sos problemas de santat li inspirèron egalament d'òbras fòrça personalas, especialament ''Henry Ford Hospital'', onte se representèc sus un liech d'espitau après un maupart dins una compausicion l'associant amb d'elements medicaus e diferents simboles e objectes penjats a l'entorn d'ela. Lo [[maridatge]] amb [[Diego Rivera]] foguèc pereu tumultuós. Los dos entretenguèron mai d'una relacion extraconjugala, çò qu'entraïnèc de crisis repetias<ref>'''[[anglés|(en)]]''' Hayden Herrera, ''Frida: A Biography of Frida Kahlo'', Harper Perennial, 2002, pp. 192-201.</ref>. En [[1939]], un [[divòrci]] foguèc prononciat. Aquela fasa foguèc centrala dins la carriera de Kahlo que produguèc ''Las Doas Fridas'', un de sas òbras mai celebras. Pasmens, lo [[divòrci]] interrompèc pas tota relacion entre Rivera e Kahlo e lo coble se tornèc maridar en decembre de [[1940]]. Durant aqueu periòde, la vida de Kahlo foguèc pereu marcaa per d'eveniments politics internacionaus. Amb Rivera, sostenguèc los republicans durant la [[Guèrra Civila Espanhòla|Guerra Civila Espanhòla]] ([[1936]]-[[1939]])<ref>'''[[anglés|(en)]]''' Andrea Kettenmann, ''Kahlo'', Taschen, 2003, pp. 40-41.</ref>. Aculhèron tanben [[Trotski|Leon Trotski]] e son esposa durant son exili en [[Mexic]]<ref>'''[[anglés|(en)]]''' Hayden Herrera, ''Frida: A Biography of Frida Kahlo'', Harper Perennial, 2002, pp. 192-215.</ref>. Pasmens, aquel engatjament politic foguèc una dimension segondària dins lo desvolopament de son òbra que demorèc mai que mai centrat sus son identitat personala e son trabalh picturau. A partir dels [[ans 1940]], l'estat de santat de Kahlo comencèc de se desgradar fortament. Deguèc donc subir plusors operacions e s'aliechar durant de periòdes longs. Pasmens, en [[1942]], poguèc començar d'ensenhar a l'Escòla Nacionala de Pintura, d'Escultura e de Gravura. Organizèc de cors en cò d'ela quand sa santat l'empachava de se desplaçar. Sa pintura evolucionèc d'un biais parallele a la deterioracion de son còrs e la dolor i venguèc una estructura visuala permetent de representar l'experiéncia de sa vulnerabilitat. En [[1953]], los metges deguèron l'[[amputacion|amputar]] d'una partia de sa chamba drecha<ref>'''[[anglés|(en)]]''' Hayden Herrera, ''Frida: A Biography of Frida Kahlo'', Harper Perennial, 2002, pp. 412-430.</ref>. En despiech de sas dificultats, arrestèc pas de pénher e de s'interessar a la vida [[politica]]. Per exemple, participèc a una manifestacion còntra l'intervencion [[USA|estatsunidenca]] en [[Guatemala]]<ref>'''[[anglés|(en)]]''' Martha Zamora, ''Frida Kahlo: The Brush of Anguish'', Chronicle Books, 1990, p. 138.</ref>. Frida Kahlo morèc lo 13 de julhet de [[1954]], a 47 ans<ref>'''[[anglés|(en)]]''' Hayden Herrera, ''Frida: A Biography of Frida Kahlo'', Harper Perennial, 2002, pp. 425-433.</ref><ref>Sa mòrt es benleu ligaa a una presa tròp importanta de medicaments antidolor. Aquò es a l'origina d'una teoria de [[suicidi]] qu'es sostengua per de biografes coma Hayden Herrera. La causa oficiala dau decès es una embolia pumonària e ni la polícia ni la familha jutjèron necessari de demandar una autopsia per verificar.</ref>. Son ostau personau, la ''Casa Azul'', venguèc après sa [[mòrt]] un [[musèu|museu]] dedicat a sa memòria e a son òbra. Son còrs foguèc cremat. Sos cendres son conservats en la ''Casa Azul''<ref>'''[[anglés|(en)]]''' Hayden Herrera, ''Frida: A Biography of Frida Kahlo'', Harper Perennial, 2002, pp. 433-440.</ref>. == Òbra == === Una òbra personala === La pintura de Frida Kahlo es aisament reconeissabla gràcias a l'importància donaa a la [[cara]] e au còrs de l'[[art|artista]]. Los autoretrachs constituïsson una part essenciala de sa produccion e donan sovent l'impression d'una pintura [[autobiografia|autobiografica]]. D'efiech, utilizava lo sieu visatge coma una figura establa que li permetiá d'explorar d'identitats diferentas, d'estats [[emocion|emocionaus]] e de situacions simbolicas. Ansin, dins son òbra, l'usatge de l'autoretrach es pas una reproduccion simpla de son aparéncia fisica. Dins sos tableus, la cara demòra generalament frontala e impassibla, mentre que lo còrs, los [[vestit]]s, los [[animalia|animaus]] e l'environament exprimisson de transformacions que son pas directament vesibles dins l'expression de la cara. Aquela immobilitat aparenta dona a sas òbras una tension particulara. L'espectator agacha un personatge que sembla de se presentar amb un important mestritge tot en expausant d'experiéncias de sofrença, de separacion, de desirança o de fragilitat. L'usatge d'un miralh èra centrau dins aquela practica que permetiá de construire la scena. Aquela dimension es vesibla tre ''[[Autoretrach au costume de velós]]'' ([[1926]]), son premier autoretrach conoissut, onte pausèc l'aparéncia fisica que sos trachs fondamentaus foguèron conservats dins la màger part de son òbra<ref>Pasmens, i aguèc d'excepcions coma ''Autoretrach als peus copats'' ([[1940]]).</ref>. La resta dau còrs èra lo luec de rescontre de l'experiéncia individuala e d'una reflexion mai generala sus la vulnerabilitat umana. Un exemple es la ''Colona Rompua''. Kahlo s'i representèc drecha, lo còrs dubert per una colona [[arquitectura|arquitecturala]] rompua e la [[peu]] pertusaa de [[claveu]]s. Pasmens, l'imatge èra pas una representacion naturalista de la dolor. Lo còrs i èra un ensemble de signes e de simbòles. La colona representava tant lo sosten fisic que son defalhiment mentre que los claveus transforman la sofrença en motiu visuau. La [[pintura]] de Kahlo dessepara donc pas clarament lo fisic e lo [[psicologia|psicologic]]. Las experiéncias ([[dolor]], [[malaudiá]], separacion, [[desirança]], [[maire|maternitat]], identitat, etc.) i son directament inscrichas sus lo còrs, sota forma de simbòles. Aquela associacion es un element important de la singularitat de son òbra. === Identitat e simbolisme === L'identitat [[Mexic|mexicana]] constituís una autra dimension fondamentala de la pintura de Kahlo. Portava frequentament de vestits associats a las [[tradicion]]s mexicanas, especialament aquelos de las [[femna]]s de l'[[istme de Tehuantepec]]. Las coifuras, los [[joieu]]s, las [[flor]]s e los teissuts utilizats èran pas unicament d'elements decoratius. Participavan a la representacion d'una identitat construcha e mesa en scena. Pasmens, aquela identitat èra complexa que Kahlo èra eissia d'una [[familha (parentèla)|familha]] mesclant d'originas [[Euròpa|europeas]] e [[Mexic|mexicanas]]. Aquel embolh inspirèc ''Mos grands, mos parents e ieu'', realizat en [[1936]], que representa la [[genealogia]] de Kahlo sota la forma d'un aubre familiau associant la brancha mairala au païsatge de [[Mexic]] e la brancha pairala a l'[[ocean Atlantic]]. ''Las Doas Fridas'' de [[1939]] desvolopèc aquela reflexion sus l'origina e la reflexion en representant doas versions de l'artista ligaas per lors [[Sistèma circulatòri|vaisseus sanguins]] Los accessòris utilizats dins las compausicions son l'autre element recurrent de l'òbra de Kahlo. Tènon de ròtles [[estetica|estetics]], [[cultura|culturaus]] e simbolics. Per exemple, los [[vestit]]s li permetián d'exprimir sa concepcion de la mexicanitat tot en amagant de consequéncias ben vesiblas de sos [[andicap|andicaps]]. Lo [[museu]] de la ''Casa Azul]] consèrva ansin una importanta colleccion de vestits, de joieus e d'accessòris divèrs que mòstran l'importància donaa per l'artista a la consutruccion de son imatge artistic e public. Los [[Animalia|animaus]] acompanhan pereu frequentament los autoretrachs tant per equilibrar la pintura que per participar a la compausicion simbolica. De [[planta|plantas]], de [[fruch]]s, de raiç o d'elements de païsatges son egalament utilizats per evocar la vida, la [[mòrt]], la sexualitat o la fertilitat. L'ensemble d'aqueles aspectes de l'òbra de Kahlo donan l'impression d'un monde barrat, mas aqueu monde es bastit amb d'elements en provenença de la [[natura]], de la [[cultura populara]] [[Mexic|mexicana]], de la [[religions|religion]], de la [[medecina]] e de l'[[istòria]] personala de l'artista. Aquela combinason explica pereu las dificultats per l'inscriure dins un corrent artistic definit que son òbra tèn de ligams amb lo [[subrerealisme]], mas tanben amb las tradicions de la [[pintura]] mexicana, los [[ex-vòto]], los retrachs fotografics e l'art popular. === Una artista d'avantgarda === === Òbras principalas === == Eiretatge e posteritat == === Una reconeissença progressiva === === De l'artista a l'icòna === === Una influéncia mondiala === == Annexas == === Ligams internes === === Bibliografia === === Nòtas e referéncias === <div style="-moz-column-count:3; column-count:3;"> <references/> </div> [[Categoria:Pintre mexican|Kahlo, Frida]] [[Categoria:Naissença en 1907|Kahlo, Frida]] [[Categoria:Decès en 1954|Kahlo, Frida]] nx2a0d8ktvygnzdbklvg5plms7znvko 2508243 2508242 2026-09-04T04:50:24Z Nicolas Eynaud 6858 /* Identitat e simbolisme */ 2508243 wikitext text/x-wiki {{article en construccion}} {{1000 fondamentals}} {| border="1" cellpadding="2" width=255 cellspacing="0" align="right" style="margin: 0 0 1em 1em; text-align:left; border-collapse:collapse; border:1px gray solid; font-size:95%; background:#f9f9f9" |+ <big><big>'''Frida Kahlo''' |- | style="background:#efefef" align="center" colspan=2 |[[Fichièr:Frida Kahlo, by Guillermo Kahlo.jpg|200px]] |- !align=right|Profession: |[[pintura|pintre]] |- !align=right|País: | [[Mexic]] |- !align=right|Data de naissença: |[[6 de julhet]] de [[1907]] |- !align=right|Luòc de naissença: | Coyoacán, [[Mexic]] |- !align=right|Data de decès: |[[13 de julhet]] de [[1954]] |- !align=right|Luòc de decès: | Coyoacán |} '''Magdalena Carmen Frida Kahlo y Calderón''', mai coneguda coma '''Frida Kahlo''' ([[Coyoacán]], [[Ciutat de Mexic]], [[6 de julh]] de [[1907]] - Coyoacán, Ciutat de Mexic, [[13 de julh]] de [[1954]]) foguèt una pintora [[Mexic|mexicana]]. Son òbra s'inspira essencialament de las tradicions autoctònas mexicanas. Venguèt famosa per sos [[autoretrach]]es; e mai se l'escrivan francés [[André Breton]] diguèt de sa pintura qu'èra [[surrealisme|surrealista]], jamai se volguèt pas identificar amb aquel movement. Èra l'esposa del famós pintor mexican, [[Diego Rivera]]. == Biografia == === Enfança, formacion e accident === Magdalena Carmen Frida Kahlo Calderón naissèc lo 6 de julhet de [[1907]] a [[Coyoacán]], una comuna de la periferia de la [[Ciutat de Mexic]]. Son paire, [[Guillermo Kahlo]] ([[1871]]–[[1941]]), èra un [[fotografia|fotografe]] d'origina [[Alemanha|alemanda]]. Sa maire, [[Matilde Calderón y González]] ([[1876]]–[[1932]]), èra una mestissa illetraa qu'assegurèc la gestion dels afaires domestics<ref>'''[[francés|(fr)]]''' Hayden Herrera e Philippe Beaudoin, ''Frida: biographie de Frida Kahlo'', Flammarion, coll. « Grandes biographies », 2022, p. 20.</ref>. Frida èra la tresena filha dau pareu. La [[familha (parentèla)|familha]] viviá dins un environament marcat per lo rescontre entre las [[tradicion]]s [[mexic]]anas, l'eiretatge [[Euròpa|europeu]], la practica [[religions|religiosa]] e las activitats [[art]]isticas. La [[fotografia]] i teniá una plaça majora e Guillermo Kahlo aprenguèc las reglas d'observacion e de compausion d'un imatge a sa filha. En [[1913]], a 6 ans, Kahlo contractèc la [[poliomieliti]] que li laissèc una chamba drecha mai corta e mai teuna<ref>'''[[anglés|(en)]]''' Valmantas Budrys, « Neurological Deficits in the Life and Works of Frida Kahlo », ''European Neurology'', vol. 55, n° 1,‎ 2006, pp. 4-10.</ref>. Aquela [[malautiá]] foguèc ansin lo prumier còp de la longa tiera d'espròvas [[medecina|medicalas]] que marquèron son existéncia. Son paire l'encoratjèc a practicar d'[[exercici fisic|activitats fisicas]] per afortir aquela chamba, mas aquela experiéncia precòça de la diferéncia corporala prenguèc mai tard una plaça importanta dins la construccion de son imatge public e de sa pintura. En [[1922]], intrèc a l'Escòla Nacionala Preparatòria de la Ciutat de Mexic, onte voliá se formar per entreprendre d'estudis de [[medecina]]. Faiá partia d'una generacion de joves mexicans educats dins lo contèxte de la reconstruccion [[cultura]]la e [[politica]] menaa après la [[Revolucion Mexicana]]. S'interessèc a la [[literatura]], a las [[sciéncia]]s e a las ideias politicas de senestra. Rejonhèc ansin un grop d'estudiants, los Cachuchas, onte rescontrèc Alejandro Gómez Arias onte venguèc son companhon. I desvolopèc pereu de ligams amb los mitans intellectuaus e politics que menèron a son raprochament ulterior amb lo [[comunisme]] [[Mexic|mexican]]. Lo 17 de setembre de [[1925]], foguèc victima d'un accident fòrça greu quand un [[tramvai]] percutèc son bus. Passèc un mes dins un [[espitau]] e gardèc de sequelas duradissas en despiech de desenaus d'operacions durant lo resta de sa vida<ref>'''[[espanhòu|(es)]]''' Hayden Herrera, ''Frida: una biografía de Frida Kahlo'', La Ciutat de Mexic, Diana, 1984, p. 62.</ref>. De mai, immobilizaa durant de periòdes longs, foguèc oblijaa d'abandonar sos projectes d'estudis medicaus. Es ansin durant sa convalescéncia que comencèc de pénher. Per l'ajudar, sa maire organizèc la fabricacion d'un chavalet especiau, adaptat a la posicion ocupaa dins son [[liech]]. Completat per un [[mirau]], aqueu sistema venguèc l'instrument d'una practica [[art|artistica]] novela<ref>'''[[espanhòu|(es)]]''' Hayden Herrera, ''Frida: una biografía de Frida Kahlo'', La Ciutat de Mexic, Diana, 1984, pp. 62-63.</ref><ref>'''[[anglés|(en)]]''' Andrea Kettermann, ''Kahlo'', Taschen, 2003, pp. 17-18.</ref>. Tre [[1926]], Kahlo penhèc son prumier autoretrach, destinat a Alejandro Gómez Arias. Pauc a cha pauc, la pintura venguèc un mejan de ganhar d'argent per contribuïr au pagament de las despensas [[medecina|medicalas]] de la [[familha (parentèla)|familha]]. Puei, venguèc una vocacion vertadiera. Privaa de la possibilitat de seguir sos estudis medicaus, Frida Kahlo comencèc d'observar son còrs, çò qu'inspirèc lo començament de son expression artistica. Ansin, se l'accident creèc pas l'artista, transformèc rapidament las condicions li permetent de bastir sa relacion amb la pintura. === Diego Rivera e vida adulta === [[Fichièr:Frida Kahlo Diego Rivera 1932.jpg|thumb|right|Frida Kahlo e son marit, [[Diego Rivera]], en [[1932]].]] A partir de [[1928]], Kahlo se raprochèc de [[Diego Rivera]] ([[1886]]-[[1957]]), un [[pintura|pintre]] muralista ja famós e engatjat dins la vida [[politica]] e [[cultura]]la de [[Mexic]]. Li mostrèc son trabalh e li demandèc son vejaire sus sa pintura. Lor relacion venguèc rapidament [[amor|amorosa]] e lo pareu se [[maridatge|maridèc]] lo 21 d'aost de [[1929]]. Aqueu maridatge permetèc a Kahlo d'intrar au sen dau ret d'artistas, d'intellectuaus, de fotografes e de militants [[politica|politics]] frequentat per son marit e de s'inscriure dins los mitans [[comunisme|comunistas]]. Lo pareu partejava pereu un interès marcat per la cultura mexicana, las tradicions popularas e l'art [[Mesoamerica|precolombian]]. Pasmens, sos projetes artistics demorèron fòrça diferents : Rivera trabalhèc mai que mai a l'eschala monumentala dau [[muralisme]] mentre que Kahlo se concentrèc sus una pintura intima constituïa de retrachs e de scenas reduchas. De [[1930]] a [[1933]], lo pareu vivèc als [[USA|Estats Units]] onte Kahlo perdèc dos mainats que sas anchas, fracturaas per son accident, permetián pas un desvolopament normau dau [[fètus]]<ref>'''[[anglés|(en)]]''' Hayden Herrera, ''Frida: A Biography of Frida Kahlo'', Harper Perennial, 2002, pp. 133-160.</ref>. Durant aqueu sejorn, Rivera e Kahlo s'installèron a [[San Francisco]], a [[Detroit]] e a [[Nòva York]] en foncion de las comandas reçaupuas per lo prumier. Aquò permetèc a Kahlo de rescontrar plusors intellectuaus estatsunidencs importants e de venir amiga amb lo doctor [[Leo Eloesser]] ([[1881]]-[[1976]]). Es pereu durant aqueu periòde que Kahlo comencèc d'èsser la modela de fotografes professionaus coma [[Edward Weston]] ([[1886]]-[[1958]]) e [[Imogen Cunningham]] ([[1883]]-[[1976]])<ref>'''[[anglés|(en)]]''' Hayden Herrera, ''Frida: A Biography of Frida Kahlo'', Harper Perennial, 2002, pp. 117-125.</ref><ref>'''[[anglés|(en)]]''' Martha Zamora, ''Frida Kahlo: The Brush of Anguish'', 1990, pp. 42-43.</ref>. Aquelas [[fotografia]]s mòstran la volontat precòça de Kahlo d'utilizar sos [[vestit]]s, sas coifuras e sos accessòris per construire un imatge public aisament identificable<ref>'''[[anglés|(en)]]''' Christina Burrus, « The Life of Frida Kahlo », dins Emma Dexter, ''Frida Kahlo'', Tate Modern, 2005, p. 203.</ref>. Sos problemas de santat li inspirèron egalament d'òbras fòrça personalas, especialament ''Henry Ford Hospital'', onte se representèc sus un liech d'espitau après un maupart dins una compausicion l'associant amb d'elements medicaus e diferents simboles e objectes penjats a l'entorn d'ela. Lo [[maridatge]] amb [[Diego Rivera]] foguèc pereu tumultuós. Los dos entretenguèron mai d'una relacion extraconjugala, çò qu'entraïnèc de crisis repetias<ref>'''[[anglés|(en)]]''' Hayden Herrera, ''Frida: A Biography of Frida Kahlo'', Harper Perennial, 2002, pp. 192-201.</ref>. En [[1939]], un [[divòrci]] foguèc prononciat. Aquela fasa foguèc centrala dins la carriera de Kahlo que produguèc ''Las Doas Fridas'', un de sas òbras mai celebras. Pasmens, lo [[divòrci]] interrompèc pas tota relacion entre Rivera e Kahlo e lo coble se tornèc maridar en decembre de [[1940]]. Durant aqueu periòde, la vida de Kahlo foguèc pereu marcaa per d'eveniments politics internacionaus. Amb Rivera, sostenguèc los republicans durant la [[Guèrra Civila Espanhòla|Guerra Civila Espanhòla]] ([[1936]]-[[1939]])<ref>'''[[anglés|(en)]]''' Andrea Kettenmann, ''Kahlo'', Taschen, 2003, pp. 40-41.</ref>. Aculhèron tanben [[Trotski|Leon Trotski]] e son esposa durant son exili en [[Mexic]]<ref>'''[[anglés|(en)]]''' Hayden Herrera, ''Frida: A Biography of Frida Kahlo'', Harper Perennial, 2002, pp. 192-215.</ref>. Pasmens, aquel engatjament politic foguèc una dimension segondària dins lo desvolopament de son òbra que demorèc mai que mai centrat sus son identitat personala e son trabalh picturau. A partir dels [[ans 1940]], l'estat de santat de Kahlo comencèc de se desgradar fortament. Deguèc donc subir plusors operacions e s'aliechar durant de periòdes longs. Pasmens, en [[1942]], poguèc començar d'ensenhar a l'Escòla Nacionala de Pintura, d'Escultura e de Gravura. Organizèc de cors en cò d'ela quand sa santat l'empachava de se desplaçar. Sa pintura evolucionèc d'un biais parallele a la deterioracion de son còrs e la dolor i venguèc una estructura visuala permetent de representar l'experiéncia de sa vulnerabilitat. En [[1953]], los metges deguèron l'[[amputacion|amputar]] d'una partia de sa chamba drecha<ref>'''[[anglés|(en)]]''' Hayden Herrera, ''Frida: A Biography of Frida Kahlo'', Harper Perennial, 2002, pp. 412-430.</ref>. En despiech de sas dificultats, arrestèc pas de pénher e de s'interessar a la vida [[politica]]. Per exemple, participèc a una manifestacion còntra l'intervencion [[USA|estatsunidenca]] en [[Guatemala]]<ref>'''[[anglés|(en)]]''' Martha Zamora, ''Frida Kahlo: The Brush of Anguish'', Chronicle Books, 1990, p. 138.</ref>. Frida Kahlo morèc lo 13 de julhet de [[1954]], a 47 ans<ref>'''[[anglés|(en)]]''' Hayden Herrera, ''Frida: A Biography of Frida Kahlo'', Harper Perennial, 2002, pp. 425-433.</ref><ref>Sa mòrt es benleu ligaa a una presa tròp importanta de medicaments antidolor. Aquò es a l'origina d'una teoria de [[suicidi]] qu'es sostengua per de biografes coma Hayden Herrera. La causa oficiala dau decès es una embolia pumonària e ni la polícia ni la familha jutjèron necessari de demandar una autopsia per verificar.</ref>. Son ostau personau, la ''Casa Azul'', venguèc après sa [[mòrt]] un [[musèu|museu]] dedicat a sa memòria e a son òbra. Son còrs foguèc cremat. Sos cendres son conservats en la ''Casa Azul''<ref>'''[[anglés|(en)]]''' Hayden Herrera, ''Frida: A Biography of Frida Kahlo'', Harper Perennial, 2002, pp. 433-440.</ref>. == Òbra == === Una òbra personala === La pintura de Frida Kahlo es aisament reconeissabla gràcias a l'importància donaa a la [[cara]] e au còrs de l'[[art|artista]]. Los autoretrachs constituïsson una part essenciala de sa produccion e donan sovent l'impression d'una pintura [[autobiografia|autobiografica]]. D'efiech, utilizava lo sieu visatge coma una figura establa que li permetiá d'explorar d'identitats diferentas, d'estats [[emocion|emocionaus]] e de situacions simbolicas. Ansin, dins son òbra, l'usatge de l'autoretrach es pas una reproduccion simpla de son aparéncia fisica. Dins sos tableus, la cara demòra generalament frontala e impassibla, mentre que lo còrs, los [[vestit]]s, los [[animalia|animaus]] e l'environament exprimisson de transformacions que son pas directament vesibles dins l'expression de la cara. Aquela immobilitat aparenta dona a sas òbras una tension particulara. L'espectator agacha un personatge que sembla de se presentar amb un important mestritge tot en expausant d'experiéncias de sofrença, de separacion, de desirança o de fragilitat. L'usatge d'un miralh èra centrau dins aquela practica que permetiá de construire la scena. Aquela dimension es vesibla tre ''[[Autoretrach au costume de velós]]'' ([[1926]]), son premier autoretrach conoissut, onte pausèc l'aparéncia fisica que sos trachs fondamentaus foguèron conservats dins la màger part de son òbra<ref>Pasmens, i aguèc d'excepcions coma ''Autoretrach als peus copats'' ([[1940]]).</ref>. La resta dau còrs èra lo luec de rescontre de l'experiéncia individuala e d'una reflexion mai generala sus la vulnerabilitat umana. Un exemple es la ''Colona Rompua''. Kahlo s'i representèc drecha, lo còrs dubert per una colona [[arquitectura|arquitecturala]] rompua e la [[peu]] pertusaa de [[claveu]]s. Pasmens, l'imatge èra pas una representacion naturalista de la dolor. Lo còrs i èra un ensemble de signes e de simbòles. La colona representava tant lo sosten fisic que son defalhiment mentre que los claveus transforman la sofrença en motiu visuau. La [[pintura]] de Kahlo dessepara donc pas clarament lo fisic e lo [[psicologia|psicologic]]. Las experiéncias ([[dolor]], [[malaudiá]], separacion, [[desirança]], [[maire|maternitat]], identitat, etc.) i son directament inscrichas sus lo còrs, sota forma de simbòles. Aquela associacion es un element important de la singularitat de son òbra. === Identitat e simbolisme === L'identitat [[Mexic|mexicana]] constituís una autra dimension fondamentala de la pintura de Kahlo. Portava frequentament de vestits associats a las [[tradicion]]s mexicanas, especialament aquelos de las [[femna]]s de l'[[istme de Tehuantepec]]. Las coifuras, los [[joieu]]s, las [[flor]]s e los teissuts utilizats èran pas unicament d'elements decoratius. Participavan a la representacion d'una identitat construcha e mesa en scena. Pasmens, aquela identitat èra complexa que Kahlo èra eissia d'una [[familha (parentèla)|familha]] mesclant d'originas [[Euròpa|europeas]] e [[Mexic|mexicanas]]. Aquel embolh inspirèc ''Mos grands, mos parents e ieu'', realizat en [[1936]], que representa la [[genealogia]] de Kahlo sota la forma d'un aubre familiau associant la brancha mairala au païsatge de [[Mexic]] e la brancha pairala a l'[[ocean Atlantic]]. ''Las Doas Fridas'' de [[1939]] desvolopèc aquela reflexion sus l'origina e la reflexion en representant doas versions de l'artista ligaas per lors [[Sistèma circulatòri|vaisseus sanguins]]. Los accessòris utilizats dins las compausicions son l'autre element recurrent de l'òbra de Kahlo. Tènon de ròtles [[estetica|estetics]], [[cultura|culturaus]] e simbolics. Per exemple, los [[vestit]]s li permetián d'exprimir sa concepcion de la mexicanitat tot en amagant de consequéncias ben vesiblas de sos [[andicap|andicaps]]. Lo [[museu]] de la ''Casa Azul'' consèrva ansin una importanta colleccion de vestits, de joieus e d'accessòris divèrs que mòstran l'importància donaa per l'artista a la construccion de son imatge artistic e public. Los [[Animalia|animaus]] acompanhan pereu frequentament los autoretrachs tant per equilibrar la pintura que per participar a la compausicion simbolica. De [[planta|plantas]], de [[fruch]]s, de raiç o d'elements de païsatges son egalament utilizats per evocar la vida, la [[mòrt]], la sexualitat o la fertilitat. L'ensemble d'aqueles aspectes de l'òbra de Kahlo donan l'impression d'un monde barrat, mas aqueu monde es bastit amb d'elements en provenença de la [[natura]], de la [[cultura populara]] [[Mexic|mexicana]], de la [[religions|religion]], de la [[medecina]] e de l'[[istòria]] personala de l'artista. Aquela combinason explica pereu las dificultats per l'inscriure dins un corrent artistic definit que son òbra tèn de ligams amb lo [[subrerealisme]], mas tanben amb las tradicions de la [[pintura]] mexicana, los [[ex-vòto]], los retrachs fotografics e l'art popular. === Una artista d'avantgarda === === Òbras principalas === == Eiretatge e posteritat == === Una reconeissença progressiva === === De l'artista a l'icòna === === Una influéncia mondiala === == Annexas == === Ligams internes === === Bibliografia === === Nòtas e referéncias === <div style="-moz-column-count:3; column-count:3;"> <references/> </div> [[Categoria:Pintre mexican|Kahlo, Frida]] [[Categoria:Naissença en 1907|Kahlo, Frida]] [[Categoria:Decès en 1954|Kahlo, Frida]] e3ghi9bxjhuzzqqhdfjub83pdge4tce 0 17944 2508244 2414748 2026-09-04T07:20:52Z Alaric 506 44932 còssol 2026, perimètre del territòri, etc 2508244 wikitext text/x-wiki {{Dialècte Lengadocian}} {{Infobox vila occitana |carta=oc | nom2= ''Fanjeaux'' |nom=Fanjaus | imatge=Fanjeaux_11-06.jpg | descripcion= |escut= Blason ville fr Fanjeaux (Aude).svg |region= {{Occitània (Region)}} |ist={{Lengadòc}} |parçan={{Lauragués}} |departament={{Aude}} |arrondiment=[[Arrondiment de Carcassona|Carcassona]] | canton= de la Puèja a Rasés ([[Canton de Fanjaus|Fanjaus]] abans 2015) |insee= 11136 |cp= 11270 |cònsol= Aurélien Passemar |mandat=[[2026]]-[[2032]] |intercom = [[Comunautat de comunas de Puèja Lauragués Malapera|CC de Puèja Lauragués Malapera]] |latitud= 43.1878 |longitud= 2.0344 |alt mej=363 |alt mini= 155 |alt maxi= 395 |ectaras=2549 |gentilici= Fanjuvéen, Fanjuvéenne (en [[francés]]) |km²= 25.49 |}} [[Fichièr:"Cruz de Tolosa" Fanjeaux (Depart. Aude, reg. Languedoc-Roussillon, Francia).jpg|vinheta|Crotz de Tolosa]] '''Fanjaus''' (''Fanjeaux'' en [[francés]]) es una [[Comuna francesa|comuna]] [[Lengadòc|lengadociana]], situada dins lo [[departaments franceses|departament]] d'[[Aude (departament)|Aude]] e la [[regions francesas|region]] d'{{Ocreg}}, <small>ancianament de [[Lengadòc-Rosselhon]]</small>. ==Geografia== Fanjaus perdèt la gendarmariá dins las annadas cinquanta <ref>[https://www.ladepeche.fr/2023/10/16/ceux-qui-nous-quittent-11521855.php]</ref>, signe de la pèrda progressiva de las foncions de [[caplòc]] de canton. La vila dominanta del canton èra dejà [[Bram]]. [[Imatge:Map commune FR insee code 11136.png|vignette|upright=1.5|centre|Comunas a l'entorn.]] ===Perimètre del territòri=== {{Communes limitrophes | comuna = Fanjaus | nòrd = [[Le Vilar]] | nòrd-èst = [[La Mòta (Vilasiscle)]], </br> [[Montreal (Aude)|Montreal]] <small>(''per un qüadripunt'')</small> | èst = [[La Fòrça (Aude)|La Fòrça]], </br> [[La Sèrra de Prolha]] | sud-èst = [[Bresilhac]] | sud = [[Fenolhet (Rasés)|Fenolhet]] | sud-oèst = [[Orsans (Lengadòc)|Orsans]] | oèst = [[La Cassanha (Lauragués)|La Cassanha]] | nòrd-oèst = }} ==Toponimia== ===Fanjaus=== Las fòrmas ancianas son : ''Castrum de Fanojovis'' en 1150, ''Fanjos'' en 1184, ''Phanunjovis'' en 1207, ''Ecclesia B. Mariae Fani Jovis'' en 1221, ''Fanjaus'' en 1245-1589, ''Castrum Fanijovis, Fanum Jovis'' en 1247, ''En la ville de Fanjaus'' en 1392, ''Phanjaus'' en 1535, ''Fangaux, Fangeaux'' en 1579, ''Fanjeaux'' en 1781, etc. La prononciacion occitana es ''Fanjáus'' <ref>Abbé Sabarthès, ''Dictionnaire topographique du département de l'Aude'', 1912, p. 133, legir en linha https://gallica.bnf.fr/ark:/12148/bpt6k110095d/f225.item.texteImage </ref>, dins la grafia de l'abat [[Antòni Savartés]], donc [faŋ'ʒaws].</br> Le nom ven del [[latin]] ''fanum iovis'', "temple de [[Jupitèr]]" <ref>Albert Dauzat, Charles Rostaing, ''Dictionnaire étymologique des Noms de Lieux en France'', Librairie Guénégaud, reedicion 1984, p. 282</ref>{{,}}<ref>Bénédicte Boyrie-Fénié, Jean-Jacques Fénié, ''Toponymie des Pays Occitans'', edicions Sud-Ouest, 2007, p. 156</ref>. ===Prolha=== Un ''castrum'' aviá precedit lo monastèri, fondat en 1206. Las fòrmas ancianas son : ''Prolanum'' en 1123, ''Castrum quem vocant Prolianum..., castellus quem vocant Prolianus'' en 1063, ''De Prola'' en 1145 [representa ''Prolhan''], ''Ecclesia Beate Marie de Pruliano'' en 1206, ''Mota de Prulano'' en 1223, ''Ciminterium Sancte Marie de Pruliano'' en 1223, ''Domus Prolyani'' en 1233, ''Monastère Nostre Dame de Prouillan, diocèse de Tholoze'' en 1245-1639, ''Castrum Vetus Pruliani'' en 1253, ''Monasterium monialium Pruliense'' en 1265, ''De Prulhano'' en 1303, ''De Proilhano'' en 1317, ''Prolanum'' en 1318, ''Prulhie'' en 1334, ''Prior de Proulhano'' en 1377, ''Proilhen'' en 1385, ''Decimarium Beate Marie de Pruilhiano'' en 1385, ''La prieuresse et suers de Prollen'' en 1385, ''Saincte Mrie de Prulhan'' en 1396, ''Monasterium monacharum de Prolianho, Sancti Papuli diocesis'' en 1439, ''Monasterium Prouilhianum'' al sègle XV, ''Locus de Proalha'' en 1544, ''De Prolliano'' en 1597, etc <ref>Abbé Sabarthès, ''Dictionnaire topographique du département de l'Aude'', 1912, p. 331, legir en linha https://gallica.bnf.fr/ark:/12148/bpt6k110095d/f423.item.texteImage </ref>.</br> Lo nom poiriá venir de noms latins d'òmes coma ''Probilius'' o benlèu ''Proculus'', que [[Albèrt Dauzat|Dauzat]] e Rostaing citan per de toponimes franceses <ref>Albert Dauzat, Charles Rostaing, ''Dictionnaire étymologique des Noms de Lieux en France'', Librairie Guénégaud, reedicion 1984, p. 547, a ''Preuilly''</ref>, ambe'l sufixe ''-anum'', puèi reculament posterior de l'accent (''*Prolhan'' > ''Prolha''). Los meteisses noms pòdon probablament explicar de noms occitans coma ''Prolhac'', anciana comuna, dins [[Gordon]] <ref>http://cassini.ehess.fr/cassini/fr/html/fiche.php?select_resultat=28113</ref>, ambe'l sufixe ''-acum''; ''Prouillac'' (nom francés) es tanben un antroponime (nom de familha) ancianament espandit en [[Perigòrd]] qu'es probablament un nom d'origina (lo d'una persona nascuda dins lo lòc o que ne ven). Coma ''Prolhac'', ''Prolha'' èra una proprietat galloromana. ===Còrnacauls=== ''Còrnacauls'' (nom probable) es un barri del vilatge de Fanjaus. Las fòrmas ancianas son ''Cornacauls'' en 1333, ''Cornacaus'' en 1365, ''Ad Cornacauls'' en 1418, ''Rue de Cornecaux'' <ref>Abbé Sabarthès, ''Dictionnaire topographique du département de l'Aude'', 1912, p. 101, legir en linha https://gallica.bnf.fr/ark:/12148/bpt6k110095d/f193.item.texteImage </ref>. ===''La Hille''=== ''La Hille'' (nom francés) es una anciana comunautat e un ancien priorat del vocable de sant Sarnin, unit al monestièr de Prolha. [Es situat al nòrd de Fanjaus e al sud de la RD 15]. Las fòrmas ancianas son : ''Insula'' en 1226, ''Ecclesia Sancti Saturnini de Insula'' en 1263, ''Rector ecclesiae Sancti Saturnini de Insula antiqua'' en 1263, ''Consules de Insula'' en 1271, ''Villa de Insula'' en 1309, ''Villa de Insula prope castrum Fanijovis..., Beatus Saturninus de Insula'' en 1310, 1312, ''Insuleta'' en 1315, ''Villare de Insula'' en 1320, ''La Ylheta'' en 1362, ''Decimarium Sancti Saturnini de Insulheta'' en 1418, ''Ilheta'', en 1518, ''La Ilhe'' en 1781<ref>Abbé Sabarthès, ''Dictionnaire topographique du département de l'Aude'', 1912, p. 177-178, legir en linha https://gallica.bnf.fr/ark:/12148/bpt6k110095d/f269.item.texteImage </ref>.</br> Le lòc es situat sus un puèg entre de rècs, çò que pòt justificar mai o mens le sens medieval qu'es sovent de « peninsula ». Le passatge de ''Insula'' a ''Insuleta'' marca la baissa d'importància de la comunautat e del masatge. Quina es la prononciacion exacta ? ==Istòria== {{...}} ==Administracion== {{ElegitDebuta|insee= 11136 |Títol= Lista dels cònsols successius}} {{Elegit |Debuta= [[2020]] |Fin= ([[2032]]) |Identitat= Aurélien Passemar|Partit= |Qualitat= agent de la foncion publica territoriala }} {{Elegit actual|Debuta= març de [[2008]] |Fin= 2020 |Identitat= Denis Juin|Partit= |Qualitat= agricultor }} {{Elegit |Debuta= [[2001]] |Fin=2008 |Identitat= Robert Lignères |Partit= |Qualitat= }} {{Elegit |Debuta= [[1986]] |Fin= 2001 |Identitat=Francis Cassignol |Partit= |Qualitat= }} {{Elegit |Debuta= [[1971]] |Fin=1986 (mòrt en foncions) |Identitat=Gaston Panouillé |Partit= |Qualitat= }} {{Elegit |Debuta= |Fin=1971 |Identitat= |Partit= |Qualitat= }} {{ElegitDonadas}} {{ElegitFin}} ==Demografia== {{Demografia |insee= 11136 |1793=2000 |1800=1807 |1806=1969 |1821=1754 |1831=1853 |1836=1776 |1841=1880 |1846=1709 |1851=1851 |1856=1764 |1861=1734 |1866=1590 |1872=1510 |1876=1368 |1881=1404 |1886=1408 |1891=1307 |1896=1284 |1901=1288 |1906=1347 |1911=1210 |1921=956 |1926=982 |1931=898 |1936=868 |1946=906 |1954=870 |1962= 804 |1968= 776 |1975= 748 |1982= 778 |1990= 775 |1999= 770 |cassini=13468 |senscomptesdobles=1962}} * En {{popfr11|0}} la populacion èra de {{popfr11|136}} abitants e la densitat èra de {{formatnum:{{#expr:({{popfr11|136}}/25.49) round 2}}}} ab/km². ==Lòcs e monuments== <gallery> 11136-Fanjeaux-Sols.png Fanjeaux_05-21_(1).jpg Near_the_old_market_hall_in_Fanjeaux.jpg Fanjeaux_06.jpg View_of_the_countryside_at_Fanjeaux.JPG Fanjeaux_11-19.jpg Fanjeaux.JPG Fanjeaux-Église_Notre-Dame_01.jpg Fanjeaux-Église_Notre-Dame-04.jpg Fanjeaux-Charpente_des_Halles-01.jpg </gallery> {{messatge galariá}} ==Personalitats ligadas amb la comuna== ==Véser tanben== * [[Comunas d'Aude]] ==Ligams extèrnes== * [https://www.insee.fr/fr/statistiques/2011101?geo=COM-11136 Fanjaus sul site de l'Insee] ==Nòtas== <references/> {{Portal Lengadòc}} {{Comunas d'Aude}} [[categoria:Comuna d'Aude]] [[Categoria:Comuna de Lengadòc]] [[Categoria:Comuna de Lauragués]] 9kseixogdxxshfj4azzrf6ept2krxcn 0 24451 2508225 2485935 2026-09-03T15:33:27Z Dostojewskij 20932 Categoria:Decès a París 2508225 wikitext text/x-wiki {{Dialècte Lengadocian}} {{Infobox Persona}} '''Joan Jaurés''' (en [[francés]]: ''Jean Jaurès''; [[Castras]], [[3 de setembre]] de [[1859]] a [[Castras]] – [[París]], [[31 de julhet]] de [[1914]]) foguèt un [[Personalitat politica|òme politic]] [[Occitània|occitan]] e una granda figura del [[socialisme]] [[França|francés]]. == Biografia == Agregat de filosofia, trabalhèt a l'universitat de Tolosa. Foguèt deputat moderat de [[Tarn]] a 25 ans. Sostenguèt en [[1892]], la cauma dels carbonièrs de [[Carmauç]] e venguèt socialista. S'inspirèt del filosòf Karl Marx. Dins l'[[afar Dreyfus]], Jaurés e los socialistas defendèron Alfred Dreyfus. En 1904, fondèt lo jornal ''L'Humanité'' qu'existís encara uei. En 1905, participèt a la lei de separacion entre las glèisas e l'Estat. Durant un viatge a [[Lisbona]] en [[1911]], Joan Jaurés que parlava l'[[occitan]] declarèt que las lengas regionalas devián èstre ensenhadas dins las escòlas. Pacifista mas pas antimilitarista, Joan Jaurés apèla a la cauma generala abans la [[Primièra Guèrra Mondiala]]. Lo 31 de julhet de 1914, es assassinat a París per Raoul Villain, un nacionalista francés de doas balas de pistolet dins lo cap. I aguèt plan manifestacions a sa mòrt. == Posteritat == Sas cendres repausan al Panteon dempuèi 1924. I a fòrça carrièras, plaças, estacions de metro e una universitat que pòrtan son nom en França. Dins la Russia sovietica, Jaurés es vengut un prenom, ''Жорес'', transcrich Zhores (''Жарэс''/Žares en bielorús). L'escriveire rus Zhores Medvedev (1925), lo fisician bielorús Žares Alfioròu (1930), lo jornalista rus Zhores Troshev (1926-2005) pòrtan aquel pichon nom. == Òbras == * ''Les Preuves'' * ''Études socialistes'' * ''Vers la république sociale'' * ''Prefaci a “L’application du système collectiviste” de L. Deslinières'' (1898) * ''Les Deux Méthodes'' (1900) * ''Notre but'' (1904) * ''La Révolution russe'' (1905) * ''L’Alliance des peuples'' * ''Conflit élargi'' (1912) * ''L'Armée Nouvelle'' (1914) * ''Discours de Vaise'' (1914) == Nòtas e referéncias == <ref>Blanc, Jòrdi. Jaurés e Occitània. 1985. Vent Terral. Valdariás. ISBN 2.85936.044.0</ref> <references/> == Veire tanben == {{Multibendèl|Portal politica|Portal Tarn}} {{Autoritats}} [[Categoria:Personalitat de la Tresena Republica]] [[Categoria:Naissença en 1859]] [[Categoria:Decès en 1914]] [[Categoria:Mòrt assassinat]] [[Categoria:Naissença a Castras]] [[Categoria:Decès a París]] [[Categoria:Personalitat de Tarn]] [[Categoria:Personalitat occitana]] [[Categoria:Personalitat de la SFIO]] [[Categoria:Normalian]] 3dcega7rk8kecfs24t6vp1kbxr04yb4 0 55945 2508223 2427939 2026-09-03T14:17:25Z Alaric 506 44932 còssol 2026, perimètre del territòri, etc 2508223 wikitext text/x-wiki {{Dialècte Lengadocian}} {{Infobox vila occitana | carta = oc | nom = Bram | nom2 = ''Bram'' | imatge = Bram_drone_3.jpg | descripcion = Bram. | lògo = cap | escut = Blason ville fr Bram (Aude).svg | escais = | region = {{Occitània (Region)}} | ist = {{Lengadòc}} | parçan = {{Lauragués}} | departament = {{Aude}} | arrondiment = [[Arrondiment de Carcassona|Carcassona]] | canton = De la Puèja al Rasés (burèu centralizator), [[canton de Fanjaus]] abans 2015 | insee = 11049 | cp = 11150 | cònsol = Claudie Faucon-Méjean | mandat = [[2026]]-[[2032]] | intercom = [[Comunautat de comunas de Puèja-Lauragués-Malapera|CC de Puèja-Lauragués-Malapera]] (residéncia) | longitud = 2.1153 | latitud = 43.2436 | alt mini = 119 | alt mej = 134 | alt maxi = 165 | ectaras = | gentilici = | km² = 17.72 |}} '''Bram''' (''Bram'' en [[francés]] tanplan coma en [[occitan]]) es una [[comuna francesa|comuna]] [[Lengadòc|lengadociana]] situada dins lo departament d'[[Aude (departament)|Aude]] e la region d'{{Ocreg}}, <small>ancianament de [[Lengadòc-Rosselhon]]</small>. ==Geografia== Bram es un vilatge circular. Es tanben una vila situada en [[Lauragués]] a mièja distància de [[Carcassona]] (20 km) e de [[Castèlnòu d'Arri]] (18 km) al ras de l'autorota [[A61]] (E80: [[Lisbona]]-[[Istambol]]) e de la via de camin de fèrre [[Tolosa]] [[Narbona]]. Es un lòc de passatge entre la [[Montanha Negra]] e los [[Pirenèus]]. Bram dispausa d'un escambiador sus l'autorouta A 61 e la D 33-D 4 es causida per l'administracion coma axe [[Carcassona]]-[[Pàmias]], al detriment de la RD 119 per [[Montreal (Aude)|Montreal]]. [[Imatge:Map commune FR insee code 11049.png|vignette|upright=1.5|centre|Comunas a l'entorn.]] ===Perimètre del territòri=== {{Communes limitrophes | comuna = Bram | nòrd = | nòrd-èst = [[Sant Martin le Vièlh]] | èst = [[Alzona]] | sud-èst = [[Montreal (Aude)|Montreal]] | sud = [[La Mòta (Vilasiscle)]] | sud-oèst = [[Le Vilar]] | oèst = | nòrd-oèst = [[Vilapinta]] }} ==Toponimia== Las fòrmas ancianas son : ''Sanctus Julianus de Bram'' en 1210, ''Bram'' en 1211, ''Brom'' en 1211, ''Broamum'' en 1258, ''Bromium'' en 1298, ''Bramum'' en 1417, ''Bronnum'', comprene ''Bromium'', en 1378, ''Bramium'' en 1443, ''Braham'' en 1494, ''Habran..., Abram'' en 1589, ''Bram'' en 1781 <ref>Abbé Sabarthès, ''Dictionnaire topographique du département de l'Aude'', 1912, p. 46, legir en linha https://gallica.bnf.fr/ark:/12148/bpt6k110095d/f138.item.texteImage </ref>. [[Albèrt Dauzat|Dauzat]] ne cita mai e de pus ancianas : ''Hebromago'' (333), ''Eburomagi'' (sègle IV, Taula de Peutinger), ''Hebromagum'' (sègle IV, Ausòni), ''Bran'' (?) en 1210 <ref name = dauz>Albert Dauzat, Charles Rostaing, Dictionnaire étymologique des Noms de Lieux en France, Librairie Guénégaud, reedicion 1984, p. 110</ref> Lo nom li ven de'''eburomagus'' / ''Vicus Hebromago'', adaptacion del gal ''eburos'' (tueis, teis) e ''magos'' (mercat, camp) <ref name = dauz/>. </br> Entre lo tueis e la proprietat d'Eburos, nom gallic d'òme (atestat), [[Xavier Delamarre]] pensa que lo segond es pus probable <ref>Xavier Delamarre, ''Noms de lieux celtiques de l'Europe ancienne'', ed. Errance, 2012, p. 148, 297 e 332</ref>. ===Vilarzens=== ''Vilarzens'' (nom supausat) es una anciana parròquia de la [[diocèsi de Sant Pàpol]]; la glèisa, arroïnada [cap a 1900], èra dedicada a [[Sant Martin de Tors|Sant Martin]]. Las fòrmas ancianas son : ''Villa Magnianacus, in pago Tolosano, super fluvium Fiscanum'' en 835, ''Villa Ranesindi ... pro terminio Magnanaco'' en 898, ''Villa quae vocatur Rancindo cum ecclesia Sancti Martini'' en 950, ''Villarasenc'' en 1263, ''Une granche appelée de Villerasan'' en 1391, ''Villesaran'' en 1392, ''Rectoria Sancti Martini de Villarazen'' en 1444, ''Prioratus secularis et sine cura Beati Martini de Villa Rasenci'' en 1481, ''Villa rasans'' en 1494, ''Rector de Villa Rasencho'' al sègle XV, ''Villalzel'' en 1573, ''Ville Razen, ... Ville Razem'' en 1573, ''Villerazein'' en 1640, ''Sanctus Martinus de Villarazens'' en 1642, ''Vilarzens'' en 1711, ''Villarzens ou Cascarrech'' en 1760, ''Vilerazens'' en 1774, ''Villarazens'' en 1781, ''Villerazens'' en 1791 <ref>Abbé Sabarthès, ''Dictionnaire topographique du département de l'Aude'', 1912, p. 471, legir en linha https://gallica.bnf.fr/ark:/12148/bpt6k110095d/f563.item.texteImage </ref>. </br> L'[[Antòni Savartés|abat Savartés]] manda a Santa Gema, situada al nòrd-oèst de Vilar(a)sens : ''Sainte Geme la haute, château de Sainte Gème'' en 1774, ''Église de Sainte Gemme, dite de Villerazens'' en 1791. L'abat Savartés precisa que la glèisa [Sant Martin ?] de Vilarzens èra al nòrd del castèl de Santa Gema<ref>Abbé Sabarthès, ''Dictionnaire topographique du département de l'Aude'', 1912, p. 378, legir en linha https://gallica.bnf.fr/ark:/12148/bpt6k110095d/f470.item.texteImage </ref>. </br> Vilarzens o Vilarasens es pas un ''vilar'', es le resultat de ''villa'', que designa las grandas proprietats ruralas a partir del sègle IV, puèi pren pauc a pauc lo sens de « vilatge », e d'un nom germanic, dont la fòrma pus anciana atestada es ''Ranesind''. Las evolucions recentas son l'atraccion de las finalas en ''-ens'' ( de ''-ingos'') e una tendéncia a la contraccion : ''Vilar(r)asens'' > ''Vilarzens''. ==Istòria== Anciana estacion sus la ''[[Via Aquitània|Via Aquitania]]'', simple ''vicus'', mes d'una certana importància (un teatre, un temple, de tèrmes...) <ref>Michel Gayraud, ''L'inscription de Bram (Aude) et les toponymes Eburomagus, Hebromagus, Cobiomagus, en Gaule méridionale'', legir en linha https://www.persee.fr/doc/ran_0557-7705_1970_num_3_1_916</ref>, Bram comencèt l'[[Edat Contemporanèa]] ambe una populacion e una activitat economica mediòcras. En 1818, le prefècte d'Aude, Claude Joseph Trouvé, constata que « Bram... ajusta als avantatges de sa situacion, le d'èsser traversada per un grand camin que mena per [[Fanjaus]] a [[Mirapeis]] e que s'embranca al de [[Carcassona]] a [[Tolosa]]. Es estonable qu'aja pas cap establiment de comèrci. Sas rotas, son pòrt sul canal, l'industria dels abitants, ne garantirián le succès. »<ref>Baron Trouvé, ''Description générale et statistique du département de l'Aude'', p. 233-234, Paris, editor Firmin Didot, Imprimeire del Rei, 1818</ref>. A l'epòca, la vila locala èra [[Montreal (Aude)|Montreal]]. Desempuèi, Bram quita pas de pujar. ==Administracion== {{ElegitDebuta|insee= 11049 |Títol= Lista dels cònsols successius}} {{Elegit |Debuta= [[2011]] |Fin= ([[2032]]) |Identitat= Claudie Faucon-Méjean |Partit=[[PS]] |Qualitat= estacada territoriala, inspectritz de l'Educacion Nacionala, conselhièra regionala (2021-), vice presidenta de la region (2024-) }} {{Elegit |Debuta= octobre de [[2003]] |Fin= 2011 |Identitat=André Viola |Partit=[[PS]] |Qualitat= conselhièr general (2001-2015), president de la CC e del Conselh General, puèi Departamental d'Aude (2011-20) }} {{Elegit |Debuta= [[1971]] |Fin= 2003 |Identitat= Jacques Cambolive |Partit=[[PS]] |Qualitat= Deputat (1978-1993), conselhièr general (1970-2001) }} {{Elegit |Debuta= |Fin= 1971 |Identitat= |Partit= |Qualitat= }} {{ElegitDonadas}} {{ElegitFin}} ==Demografia== {{Demografia |insee= 11049 |1793=962 |1800=1067 |1806=1178 |1821=1366 |1831=1425 |1836=1429 |1841=1473 |1846=1528 |1851=1560 |1856=1616 |1861=1638 |1866=1534 |1872=1487 |1876=1528 |1881=1656 |1886=1840 |1891=1606 |1896=1714 |1901=1867 |1906=1971 |1911=1924 |1921=1794 |1926=1954 |1931=2074 |1936=2076 |1946=2152 |1954=2145 |1962= 2417 |1968= 2733 |1975= 2643 |1982= 2650 |1990= 2899 |1999= 2969 |cassini=5568 |senscomptesdobles=1962}} * En {{popfr11|0}} la populacion èra de {{popfr11|049}} abitants e la densitat èra de {{formatnum:{{#expr:({{popfr11|049}}/17.72) round 2}}}} ab/km². * Remarcar la creissença de Bram en comparason ambe la lenta erosion de la vesina [[Montreal (Aude)|Montreal]], 3383 abitants en 1831 e 1980 en 2020 (vertat es que la superficia comunala de Montreal es enòrma, çò que dona mai de pes a l'exòdi rural). ==Economia== Bram a doás zònas d'activitat economica. La chifra d'afars de son establiment pus important, Moog Organic (Bio Planète) es de 40 304 K€. Per [[Montreal (Aude)|Montreal]], la vesina descasuda, lo primièr a 12 338 k€. I a 266 establiments a Bram e 1349 emplecs en 2018 (respectivament 164 e 410 a Montreal). Es un vertadièr remplaçament. ==Lòcs e monuments== * Pòrt de Bram sul [[Canal del Miègjorn]] <gallery> Bram-village_circulaire-juillet_2024_(1).jpg|Carrièra. AP-_Canal_du_Midi_-_Bram-_Août_2021_(2).jpg|le pòrt de Bram sul Canal del Miègjorn Canal_du_Midi_-juin_2024_(10).jpg|Pòrt sul Canal del Miègjorn Sites_d'Arterris_à_Bram.jpg|Site d'Arterris. Gare_de_Bram.jpg|La gara vista dels burèus d'Arterris. Bram_-_Sortie_autoroute.jpg|Indicacion de la sortida sus l'A61. Table_de_Peutinger.jpg|Tròç de la Taula de Peutinger, ambe'l nom d'''Eburomagus''. Dalle_Eburomagus.jpg|Lausa de marme qu'atèsta del vicus Eburomagus. AP-_rue_village_circulaire_-_Bram_1er_juin_2023_(5).jpg|Carrièra. Bram_-_Parc_des_Essarts.jpg|Pargue. Collège_Saint-Exupéry_à_Bram.jpg|Le collègi Saint-Exupéry. La_Zone_de_l'Autan_à_Bram.jpg|Zòna d'activitat de l'Autan. Z.A.E_du_Lauragais_-_Bram_2025.jpg|Zòna d'activitat de Lauragués, près de l'escambiador. Musée_Eburomagus_Bram_mai_2025.jpg|Musèu arqueologic. Château_de_Lordat_Bram_mai_2022.jpg|Castèl de Lordat. </gallery> {{messatge galariá}} ==Personalitats ligadas amb la comuna== * [[Loís Alibèrt]] (1884-1959) nascut a Bram, lingüista occitan, autor especialament d'una gramatica, e accessoriament d'un diccionari, que fondan la nòrma classica de l'occitan. * [[Pierre Seel]] (1923-2005), enterrat al cementèri de Bram * Familha Spanghero * [[Olivièr de Tèrme]] ([[1200]]-[[1274]]), senhor de [[Tèrme]] e de Bram. ==Véser tanben== * [[Comunas d'Aude]] ==Ligams extèrnes== * [https://www.insee.fr/fr/statistiques/2011101?geo=COM-11049 Bram sul site de l'Insee] ==Nòtas== <references/> {{Camin de Compostèla | precedenta = [[Santa Aulària (Aude)|Santa Aulària]] | via = Via Tolosana | seguenta = [[Sant Pàpol]] }}. {{Portal Lengadòc}} {{Comunas d'Aude}} [[Categoria:Comuna de Lengadòc]] [[Categoria:Comuna d'Aude]] [[Categoria:Comuna de Lauragués]] [[Categoria:Pòrt sul Canal de las Doas Mars]] t7qwf0ut40r5xeyxlgxs73vom4czak5 0 74588 2508247 2218806 2026-09-04T11:13:02Z Kontributor 2K 52367 escut @common file 2508247 wikitext text/x-wiki {{Infobox Comuna de França |carta=fr | nomcomuna=Wargnies-le-Grand | nomcomuna2=Wargnies-le-Grand | imatge=Église Wargnies-le-Grand3.JPG | descripcion=Gl&egrave;isa | lògo= | escut=Blason ville fr Wargnies-le-Grand (Nord).svg | escais= | region ist = | parçan= | arrondiment=[[Arrondiment d'Avesnes-sur-Helpe|Avesnes-sur-Helpe]] | canton=[[Canton du Quesnoy-Ouest|Quesnoy-Ouest]] | insee =59639 | sitweb= | cp =59144 | cònsol =Catherine Morel | mandat = [[2008]]-[[2014]] | gentilici = |alt mej= |longitud=3.66111111111 |latitud=50.3088888889 | alt mini =57 | alt mej = | alt maxi =116 | km² =5.68 }} '''{{PAGENAME}}''' es una comuna [[França|francesa]] del departament del [[Nòrd (departament)|Nòrd]] e de la region del [[Nòrd-Pas de Calais]]. == Geografia == ==Istòria== {{Apertium|fr}} Wargnies-&Ccedil;&ograve; de-Grand a situat sus un de la set anciana vias romaines ([[Cau&ccedil;ada Brunehaut]]) a l'entorn de [[Bavay]]. La pres&eacute;ncia de las romains sul territ&ograve;ri de la municipalitat a provat per trobalhas arch&eacute;ologiques romaines. En 847, lo vilatge es la proprietat de la [[abbaye de Sant-Amand]], pendent l'ep&ograve;ca [[F&eacute;odalit&eacute;|f&eacute;odale]], Wargnies es una [[distincion]]. Dem&ograve;ra qualques vestigis del cast&egrave;l dels senhors de Wargnies #que las ancianes taxem. Wargnies-Lo-Grand e Wargnies-lo-pichon n'an jonch en un marquisat l'an 1651, mas separats de n&ograve;u l'an 1754. {{Original|fr}} Wargnies-le-Grand est située sur un des sept ancienne voies romaines ([[Chaussée Brunehaut]]) autour de [[Bavay]]. La présence des romains sur le territoire de la commune est prouvé par des trouvailles archéologiques romaines. En 847, le village est la propriété de l’[[abbaye de Saint-Amand]], pendant l'époque [[Féodalité|féodale]], Wargnies est une [[seigneurie]]. Il reste quelques vestiges du château des seigneurs de Wargnies dont les anciennes prisons. Wargnies-le-Grand et Wargnies-le-petit sont unis dans un marquisat en 1651, mais séparés de nouveau en 1754. == Administracion == {{ElegitDebuta|insee=59639 |Títol= Lista deus cònsols successius}} {{Elegit |Debuta= [[2008]] |Fin= [[2014]] |Identitat=Catherine Morel|Partit= |Qualitat= }} {{Elegit |Debuta= març de [[2001]] |Fin= 2008 |Identitat= |Partit= |Qualitat= }} {{ElegitDonadas}} {{ElegitFin}} ==Demografia== {{Demografia |insee=59639 |1793=551 |1800=396 |1806=623 |1821=631 |1831=693 |1836=665 |1841=700 |1846=755 |1851=825 |1856=820 |1861=860 |1866=901 |1872=918 |1876=937 |1881=965 |1886=1030 |1891=1042 |1896=982 |1901=947 |1906=872 |1911=849 |1921=776 |1926=841 |1931=781 |1936=817 |1946=786 |1954=814 |1962=794 |1968=782 |1975=782 |1982=1000 |1990=1018 |1999=1048 |2004= |2005= |2006=1051 |2007=1052 |2008=1052 |2009=1062 |cassini=41189 |senscomptesdobles=1962}} == Luòcs e monuments == ==Personalitats ligadas amb la comuna== == Véser tanben == == Ligams extèrnes == ==Nòtas== <references/> {{Portal Comunas}} {{Comunas de| insee =59639 }} {{DEFAULTSORT:{{PAGENAME}}}} [[Categoria:Comuna del Nòrd]] 75dbsc89zehx1sjybtdk60jqg9chg9i 0 82562 2508246 2405746 2026-09-04T08:14:38Z Alaric 506 44932 2508246 wikitext text/x-wiki {{omon|Fenolhet (omonimia)}} {{Dialècte Lengadocian}} {{Infobox vila occitana | carta = oc | nom = La Fòrça | nom2 = ''La Force'' | imatge = Laforce11270aer.jpg | descripcion = Vista aeriana de la Fòrça. | escut = Blason ville fr La Force (Aude).svg | escais = | ist = {{Lengadòc}} | parçan = {{Lauragués}} | region = {{Occitània (Region)}} | arrondiment = [[Arrondiment de Carcassona|Carcassona]] | canton = De la Puèja a Rasés ([[Canton de Fanjaus|Fanjaus]] abans 2015) | intercom = [[Comunautat de comunas de Puèja Lauragués Malapera|CC de Puèja Lauragués Malapera]] | insee = 11153 | cp = 11270 | cònsol = Léo Gasc | mandat = [[2026]]-[[2032]] | gentilici = | latitud = 43.1947 | longitud = 2.0944 | alt mini = 158 | alt mej = | alt maxi = 233 | km² = 4.6 |}} '''La Fòrça ''' (''La Force'' en [[francés]]) es una [[Comuna francesa|comuna]] [[Lengadòc|lengadociana]], situada dins lo [[departaments franceses|departament]] d'[[Aude (departament)|Aude]] e la [[regions francesas|region]] d'{{Ocreg}}, <small>ancianament de [[Lengadòc-Rosselhon]]</small>. ==Geografia== Vilatge en [[circulada]] situada en [[Lauragués]]. [[Imatge:Map commune FR insee code 11153.png|vignette|upright=1.5|centre|Comunas a l'entorn.]] ===Perimètre del territòri=== {{Communes limitrophes | comuna = La Fòrça | nòrd = [[]] <small>([[a (departament)|a]])</small> | nòrd-èst = [[]] | èst = [[]] | sud-èst = [[]] <small>([[a (departament)|a]])</small> | sud = [[]] | sud-oèst = [[]] | oèst = [[]] | nòrd-oèst = [[]] }} ==Toponimia== Las fòrmas ancianas son : ''Fortia'' en 1275, ''In terminio de Forcia'' en 1316, ''Ecclesia de Forcia Ramundi Ferrandi'' en 1317, ''Forcia Raymundi Ferrandi'' en 1317, ''B. Maria de Forcia..., Forcia Raimundi Ferrandi'' en 1330, ''Lieu et Terrouer de la Force de Montferran'' en 1385, ''Ecclesia de la Forsa Raymundi'' en 1425, ''Laforsa'' en 1441, ''Ecclesia S. Marie de Forsia, prope monasterium Prouilhianum'' al sègle XV, ''Ecclesia Beatae Mariae de Laforce Raymond Ferran'' en 1646, ''La Force Raymond Ferrand'' en 1777, ''La Force'' en 1781, etc. La prononciacion occitana es ''La Fórso'' <ref>Abbé Sabarthès, ''Dictionnaire topographique du département de l'Aude'', 1912, p. 149, legir en linha https://gallica.bnf.fr/ark:/12148/bpt6k110095d/f241.item.texteImage </ref>, dins la grafia de l'abat [[Antòni Savartés]], donc [la 'fɔɾsɔ].</br> ''La Fòrça'' ven de l'occitan ''fòrça'', del bas latin ''fortia'', derivat del latin classic ''fors'', ''fortis'', « fòrt »; lo nom es motivat per una fortalesa <ref>Albert Dauzat, Charles Rostaing, ''Dictionnaire étymologique des Noms de Lieux en France'', Librairie Guénégaud, reedicion 1984, p. 297</ref>{{,}}<ref>Chantal Tanet et Tristan Hordé, ''Dictionnaire des Noms de Lieux du Périgord'', ed. Fanlac, segonda edicion, 2000, p. 161</ref>. == Istòria == Abans ''La Fòrça de Ramond Ferrand'', faguèt frontièra entre ''[[Aquitania prima]]'' e [[Septimània]], aquela vila doncas apreteniá a l'Aquitània al sens del naut Edat Mejana, es a dire al Reialme de Caribert. Ramond Ferrand èra un patronim corrent a l'epòca mas aquel poiriá èsser de [[Fanjaus]] (mencion en 1211) e foguèt mesclat a l'afar catar. Mencion del nom<ref>Sabarthès</ref>: Dins lo cartulari de [[Prolha|Prouilhe]] se trapa Fortia, en 1275. En 1313 : Forcia. En 1317 : Forcia Raymondi Ferrandi.En 1336 : Villa de Fortia. Diocèsi de [[Sant Pàpol]]. En 1441 : ''Ecclesia S. Marie de Forsia prope monasterium Prouilhianum''. En 1777 : La Force Raymond Ferrand. Le cloquièr carrat de la glèisa pareis èsser anterior a aquela. Es en realitat una [[torre de vila]] carrada que vigilava sur la carrièra que domina, la carrièra d'uèi es mai recenta. L'escalièr d'aquela torre vira a esquèrra. La glèisa foguèt bastida contra la tor, mentre lo castèl, al mièg de sa ''circulada'' dins lo naut del vilatge, es mai tardièr. Aquela glèisa es d'estil romanic, son plan amb baptisteri exterior (la pòrta d'accés es estada ocultada) es primitiu.<ref>J. Bourdil</ref> ==Administracion== {{ElegitDebuta|insee= 11153 |Títol= Lista dels cònsols successius}} {{Elegit |Debuta= [[2026]] |Fin= ([[2032]]) |Identitat=Léo Gasc |Partit= |Qualitat=agricultor }} {{Elegit |Debuta= [[2020]] |Fin= 2026 |Identitat=Jean Marc Estrem |Partit= |Qualitat=tresaurièr de las finanças publicas }} {{Elegit |Debuta= març de [[2001]] |Fin= 2020 |Identitat= Richard Robert |Partit= |Qualitat= tecnician venda productes carnats }} {{Elegit |Debuta= [[1964]] |Fin= 2001 |Identitat= Jean Cassignol |Partit= |Qualitat= }} {{Elegit |Debuta= [[1925]] |Fin= 1964 |Identitat= Lucien Sourés |Partit= |Qualitat= }} {{Elegit |Debuta= |Fin= 1925 |Identitat= |Partit= |Qualitat= }} {{ElegitDonadas}} {{ElegitFin}} ==Demografia== {{Demografia |insee= 11153 |1793= |1800= |1806= |1821= |1831= |1836= |1841=319 |1846=350 |1851=576 |1856= |1861= |1866= |1872= |1876=286 |1881= |1886= |1891= |1896= |1901= |1906= |1911=237 |1921= |1926= |1931= |1936= |1946= |1954= |1962= 165 |1968= 154 |1975= 128 |1982= 129 |1990= 140 |1999= 187 |2005=191 |cassini=14343 |senscomptesdobles=1962}} * En {{popfr11|0}} la populacion èra de {{popfr11|153}} abitants e la densitat èra de {{formatnum:{{#expr:({{popfr11|153}}/4.6) round 2}}}} ab/km². ==Lòcs e monuments== ==Personalitats ligadas amb la comuna== ==Véser tanben== * [[Comunas d'Aude]] ==Ligams extèrnes== * [https://www.insee.fr/fr/statistiques/2011101?geo=COM-11153 La Fòrça sul site de l'Insee] ==Nòtas== <references/> {{Portal Lengadòc}} {{Comunas d'Aude}} [[Categoria:Comuna de Lauragués]] [[Categoria:Comuna d'Aude]] [[Categoria:Comuna de Lengadòc]] 3ly7scu6lsq4u8h4atocz0v1ptbyvo8 0 102194 2508237 2410305 2026-09-03T20:49:22Z Alaric 506 44932 còssol 2026, perimètre del territòri, etc 2508237 wikitext text/x-wiki {{Dialècte Lengadocian}} {{Infobox vila occitana | carta = oc | nom = Casalrenos | nom2 = ''Cazalrenoux'' | imatge = Cazalrenoux_(14).jpg | descripcion = Darrèr la glèisa fortificada, las eolianas de Ròcatalhada e lo Puèg de Bugarag. | lògo = cap | escut = Blason_Cazalrenoux.png | escais = | region ist = {{Lengadòc}} | parçan = | region = {{Occitània (Region)}} | arrondiment = [[Arrondiment de Carcassona|Carcassona]] | canton = De la Puèja a Rasés ([[Canton de Fanjaus|Fanjaus]] abans 2015) | intercom = [[Comunautat de comunas de Puèja Lauragués Malapera|CC de Puèja Lauragués Malapera]] | insee = 11087 | cp = 11270 | cònsol = Brice Asensio | mandat = [[2026]]-[[2032]] | gentilici = | longitud = 1.9503 | latitud = 43.1997 | alt mej = | alt mini = 285 | alt maxi = 410 | km² = 13.35 |}} '''Casalrenos''' ? '''Calès''' ? (''Cazalrenoux'' en [[francés]]) es una [[Comuna francesa|comuna]] [[Lengadòc|lengadociana]] situada dins lo [[departaments franceses|departament]] d'[[Aude (departament)|Aude]] e la [[regions francesas|region]] d'{{Ocreg}}, <small>ancianament de [[Lengadòc-Rosselhon]]</small>. ==Geografia== [[Imatge:Map commune FR insee code 11087.png|vignette|upright=1.5|centre|Comunas a l'entorn.]] ===Perimètre del territòri=== {{Communes limitrophes | comuna = Calès ? | nòrd = [[Genervila]] | nòrd-èst = | èst = [[La Cassanha (Lauragués)|La Cassanha]] | sud-èst = [[Orsans (Lengadòc)|Orsans]] | sud = [[Sant Julian (Aude)|Sant Julian]] | sud-oèst = [[Riboissa]] | oèst = [[Gajan de la Selva]] | nòrd-oèst = }} ==Toponimia== Las fòrmas ancianas son : ''Homines de Casali Renols'' en 1269, ''Casalrenolph en Lauragois'' en 1270, ''Villa de Casali'' en 1271, ''Casale Ranulphi'' en 1274, ''Casalrenols'' en 1289, ''Casalranols'' en 1289, ''Casale Radulphum'' en 1296, ''De Casali Ranulpho'' en 1318, ''De Casalirenulpho'' en 1488, ''Ad Casalrenhos'' en 1494, ''Cazalrenoux'' en 1781, etc. La prononciacion occitana es ''Calès'' <ref>Abbé Sabarthès, ''Dictionnaire topographique du département de l'Aude'', 1912, p. 82, legir en linha https://gallica.bnf.fr/ark:/12148/bpt6k110095d/f174.item.texteImage </ref>, dins la grafia de l'abat [[Antòni Savartés]], donc, se supausa, [ka'lɛs].</br> ''Casalrenós'' (nom tradicional supausat) ven d'un derivat de ''casa'' (cabana ---> ostal rural ---> domeni, proprietat), latinizat en ''cas-ale'', « bòria, bòrda, mitadariá », determinat pel nom [germanic] del proprietari <ref>Albert Dauzat, Charles Rostaing, ''Dictionnaire étymologique des Noms de Lieux en France'', Librairie Guénégaud, reedicion 1984, p. 151, a ''Casabianca''</ref>{{,}}<ref>Bénédicte Boyrie-Fénié, Jean-Jacques Fénié, ''Toponymie des Pays Occitans'', edicions Sud-Ouest, 2007, p. 280</ref>.</br> Ni las fòrmas ancianas, nimai la mapa, esclarzisson pas lo mistèri del nom occitan relevat per l'abat Savartés e son ligam ambe'l nom fornit per las fòrmas ancianas. ===Barçan=== Barçan es una anciana proprietat del monestièr de [[Fanjaus|Prolha]], un ancian priorat dedicat a Sant Sarnin. Las fòrmas ancianas son : ''Barsanum'' en 1269, ''Barssanum'' en 1298, ''Decimarium Sancti Saturnini de Barsano'' en 1315, ''Barzanum'' en 1320, ''Borssanum'', comprene ''Barssanum'' en 1298-1323, ''Barsa'' en 1781<ref>Abbé Sabarthès, ''Dictionnaire topographique du département de l'Aude'', 1912, p. 23, legir en linha https://gallica.bnf.fr/ark:/12148/bpt6k110095d/f115.item.texteImage </ref>. </br> Se lo nom es pas un transferiment, es una proprietat galloromana o un pauc posteriora, formada del nom del mèstre e del sufixe latin ''-anum''. En consultant [[Barçac (Gironda)]] e [[Barçac]] ([[Nauta Vinhana]]), acabats pel sufixe celtic ''-ācon'', latinizat en ''-acum'', se pòt trobar de candidats : lo nom germanic d'òme ''Bert(i)us'', lo nom gallic d'òme ''Bercius'' o sa varianta inatestada ''*Barcios''. ==Istòria== ==Administracion== {{ElegitDebuta|insee= 11087 |Títol= Lista dels cònsols successius}} {{Elegit |Debuta= març de [[2014]] |Fin= ([[2032]]) |Identitat= Brice Asensio |Partit= |Qualitat= }} {{Elegit |Debuta= [[2001]] |Fin= 2014 |Identitat= Raymond Belmas |Partit= |Qualitat= agricultor }} {{Elegit |Debuta= |Fin= 2001 |Identitat= |Partit= |Qualitat= }} {{Elegit |Debuta= [[1925]] |Fin=[[1940]] |Identitat=Léopold Fort |Partit= radical |Qualitat= conselhièr d'arrondiment }} {{ElegitDonadas}} {{ElegitFin}} ==Demografia== {{Demografia |insee= 11087 |1793=263 |1800=284 |1806=283 |1821=261 |1831=261 |1836=254 |1841=331 |1846=346 |1851=343 |1856=325 |1861=321 |1866=276 |1872=245 |1876=245 |1881=243 |1886=246 |1891=246 |1896=240 |1901=257 |1906=237 |1911=214 |1921=192 |1926=172 |1931=167 |1936=177 |1946=159 |1954=157 |1962= 124 |1968= 92 |1975= 73 |1982= 78 |1990= 70 |1999= 84 |cassini=7330 |senscomptesdobles=1962}} * En {{popfr11|0}} la populacion èra de {{popfr11|087}} abitants e la densitat èra de {{formatnum:{{#expr:({{popfr11|087}}/13.35) round 2}}}} ab/km². ==Lòcs e monuments== ==Personalitats ligadas amb la comuna== ==Véser tanben== * [[Comunas d'Aude]] ==Ligams extèrnes== * [https://www.insee.fr/fr/statistiques/2011101?geo=COM-11087 la comuna sul site de l'Insee] ==Nòtas== <references/> {{Portal Lengadòc}} {{Comunas d'Aude}} [[Categoria:Comuna de Lengadòc]] [[Categoria:Comuna d'Aude]] rh9fqtmhrqvhj4uw1zqqccb0ao1l4w6 0 102422 2508245 2405579 2026-09-04T07:38:36Z Alaric 506 44932 còssol 2026, perimètre del territòri, etc 2508245 wikitext text/x-wiki {{Dialècte Lengadocian}} {{Infobox vila occitana |carta=oc | nom = Fonters | nom2 = ''Fonters-du-Razès'' | imatge= Église Saint-Christol de Fonters-du-Razès001.JPG | descripcion= Glèisa Sant Cristòl. | lògo= | escut= | escais= | region ist = {{Lengadòc}} | parçan= | region = {{Occitània (Region)}} | arrondiment = [[Arrondiment de Carcassona|Carcassona]] | canton = De la Puèja a Rasés ([[Canton de Fanjaus|Fanjaus]] abans 2015) | intercom = [[Comunautat de comunas de Puèja Lauragués Malapera|CC de Puèja Lauragués Malapera]] | insee = 11149 | cp = 11400 | cònsol = Éric du Fayet de La Tour | mandat = [[2026]]-[[2032]] | gentilici = Fonterais (en [[francés]]) |longitud= 1.9356 |latitud= 43.2294 | alt mini = 275 | alt mej = | alt maxi = 394 | km² = 12.15 }} '''Fonters''' (''Fonters-du-Razès'' en [[francés]]) es una [[Comuna francesa|comuna]] [[Lengadòc|lengadociana]], situada dins lo [[departaments franceses|departament]] d'[[Aude (departament)|Aude]] e la [[regions francesas|region]] d'{{Ocreg}}, <small>ancianament de [[Lengadòc-Rosselhon]]</small>. ==Geografia== Fontèrs o Fontèrç es a la font d'[[Èrs Mòrt|Èrç Mòrt]]. [[Imatge:Map commune FR insee code 11149.png|vignette|upright=1.5|centre|Comunas a l'entorn.]] ===Perimètre del territòri=== {{Communes limitrophes | comuna = Fonters | nòrd = [[Vilanava la Comtal]] | nòrd-èst = [[Fendelha]] | èst = [[Miraval de Lauragués]] | sud-èst = [[Laurac]] | sud = [[Genervila]] | sud-oèst = [[Sant Amanç (Aude)|Sant Amanç]] | oèst = | nòrd-oèst = [[Pairan]] }} ==Toponimia== Las fòrmas ancianas son : ''Decimarium S. Martini de Fonte Ircio'' en 1283, ''Villa de Fonte Yrcio'' en 1298, ''Villa de Fonte Ircio Superiori'' en 1307, ''Fons Ircii'' en 1308, ''De Fonte Yrcio Superiori'' en 1315, ''Fonters Haut'' en 1781. Per Fonters-Bas, vilatge situat a 2-3 km al nòrd-oèst : ''Villa de Fonte Ircio Inferiori'' en 1307, ''De Fonte Yrcio Inferiori'' en 1315, ''Fonters Bas'' en 1781. La prononciacion occitana es ''Fountèrs'' <ref name = ansa>Abbé Sabarthès, ''Dictionnaire topographique du département de l'Aude'', 1912, p. 146, legir en linha https://gallica.bnf.fr/ark:/12148/bpt6k110095d/f238.item.texteImage </ref>, dins la grafia de l'abat [[Antòni Savartés]], donc [fuŋ'tɛɾs].</br> Segon [[Albèrt Dauzat|Dauzat]] e Rostaing, ''Fontèrç'' vendriá de l'ancian provençal ''ers'', participi de ''erzer'', del latin ''*erctus'', « que giscla, que sòrt ambe fòrça »<ref>Albert Dauzat, Charles Rostaing, ''Dictionnaire étymologique des Noms de Lieux en France'', Librairie Guénégaud, reedicion 1984, p. 294, a ''Fons''</ref>; segon los Feniés, lo nom s'explica perqué [[Èrs Mòrt|Èrç Mòrt]] i nais <ref>Bénédicte Boyrie-Fénié, Jean-Jacques Fénié, ''Toponymie des Pays Occitans'', edicions Sud-Ouest, 2007, p. 261</ref>. ===Sant Cristòl=== Lo priorat dependiá del monastèri de [[Fanjaus|Prolha]]. Las fòrmas ancianas son : ''Decimarium Sancti Christophori'' en 1293, ''Sanctus Christophorus'' en 1307, ''Ecclesia Beatorum Jacobi et Christophori prope Fontem [Ircii]'' en 1348, ''Eglize de Saint Christophle, annexe de Saint Amans'' en 1738, ''Saint Christol..., dédiée a saint Christophle ou Christorge'' en 1738, ''Saint Christol de Fonters'' en 1767, etc <ref>Abbé Sabarthès, ''Dictionnaire topographique du département de l'Aude'', 1912, p. 371, legir en linha https://gallica.bnf.fr/ark:/12148/bpt6k110095d/f463.item.texteImage </ref>.</br> Glèisa dedicada a Sant Cristòl, autrement apelat Sant Cristòfol. ==Istòria== La glèisa parroquiala es dedicada a Sant Martin. La sucursala èra un còp èra a Sant Cristòl [situat en aval de Fontèrç Bas], annèxa de Sant Amanç<ref name = ansa/>. ==Administracion== {{ElegitDebuta|insee= 11149 |Títol= Lista dels cònsols successius}} {{Elegit|Debuta= [[2020]] |Fin= ([[2032]]) |Identitat= Éric du Fayet de La Tour |Partit= |Qualitat= general }} {{Elegit|Debuta= març de [[2001]] |Fin= 2020 |Identitat= Bernard Martin|Partit= |Qualitat= }} {{Elegit|Debuta= |Fin= 2001 |Identitat= |Partit= |Qualitat= }} {{ElegitDonadas}} {{ElegitFin}} ==Demografia== {{Demografia |insee= 11149 |1793=161 |1800=151 |1806=153 |1821=149 |1831=171 |1836=194 |1841=201 |1846=226 |1851=235 |1856=228 |1861=207 |1866=192 |1872=180 |1876=185 |1881=207 |1886=202 |1891=210 |1896=195 |1901=213 |1906=177 |1911=167 |1921=152 |1926=149 |1931=152 |1936=125 |1946=158 |1954=134 |1962= 92 |1968= 88 |1975= 81 |1982= 74 |1990= 68 |1999= 90 |cassini=14317 |senscomptesdobles=1962}} * En {{popfr11|0}} la populacion èra de {{popfr11|149}} abitants e la densitat èra de {{formatnum:{{#expr:({{popfr11|149}}/12.15) round 2}}}} ab/km². ==Lòcs e monuments== ==Personalitats ligadas amb la comuna== ==Véser tanben== * [[Comunas d'Aude]] ==Ligams extèrnes== * [https://www.insee.fr/fr/statistiques/2011101?geo=COM-11149 Fonters sul site de l'Insee] ==Nòtas== <references/> {{Portal Lengadòc}} {{Comunas d'Aude}} [[Categoria:Comuna de Lengadòc]] [[Categoria:Comuna d'Aude]] atjhwm43bwej293hp2du4jylgfl6i02 0 103107 2508238 2291966 2026-09-03T20:59:09Z Alaric 506 44932 còssol 2026 2508238 wikitext text/x-wiki {{Infobox vila occitana | carta = oc | nom = Vialadieu | nom2 = Villedieu | imatge = Villedieu (15) église portail.jpg | descripcion = Lo portal de la glèisa de Vialadieu. | lògo = | escut = | escais = | region ist = {{Auvèrnhe}} | parçan = | region = [[Auvèrnhe Ròse Aups|Auvèrnhe-Ròse-Aups]] | departament = {{Cantal}} | arrondiment = [[Arrondiment de Sant Flor|Sant Flor]] | canton = Sant Flor-2 ([[Canton de Sant Flor Sud|Sant Flor Sud]] davant 2015) | intercom = Sant Flor Comunautat | insee = 15262 | cp = 15100 | cònsol = Emmanuel Hébrard | mandat = [[2026]]-[[2032]] | gentilici = | latitud = 45 | longitud = 3.065 | alt mej = 892 | alt mini = 795 | alt maxi = 1045 | km² = 18.99 |}} '''Vialadieu''' (''Villedieu'' en [[francés]]) es una [[comuna]] [[Auvèrnhe|auvernhata]], situada dins lo [[departaments franceses|departament]] del [[Cantal (departament)|Cantal]] e la [[regions francesas|region]] d'[[Auvèrnhe Ròse Aups|Auvèrnhe-Ròse-Aups]], <small>ancianament d'[[Auvèrnhe (region)|Auvèrnhe]]</small>. == Geografia == ===Comunas vesinas=== <div style="position: relative; float:left; width:450px;"> [[Fichièr:Blank map.svg|400px|left||Distanças e posicion relativa]] {{Image label|x=0.506|y=0.495|scale=400|text=[[Fichièr:Map pointer black.svg|20px|Vialadieu]]'''Vialadieu'''}} {{Image label|x=0.380556156136|y=0.713482768721|scale=400|text=[[Fichièr:Small-city-symbol.svg|6px|Comuna amb 134 abitants (2000)]]{{mida|80%|[[Cerièrs]] (3,2 km)}}}} {{Image label|x=0.217380431474|y=0.525791578243|scale=400|text=[[Fichièr:Small-city-symbol.svg|8px|Comuna amb 531 abitants (2000)]]{{mida|80%|[[Las Tèrnas]] (3,9 km)}}}} {{Image label|x=0.730700252601|y=0.209321309236|scale=400|text=[[Fichièr:Small-city-symbol.svg|16px|Comuna amb 6637 abitants (2000)]]{{mida|80%|[[Sant Flor]] (4,6 km)}}}} {{Image label|x=0.679645077853|y=0.876582620979|scale=400|text=[[Fichièr:Small-city-symbol.svg|6px|Comuna amb 206 abitants (2000)]]{{mida|80%|[[Alueisa]] (5,2 km)}}}} {{Image label|x=0.906124786064|y=0.338500867813|scale=400|text=[[Fichièr:Small-city-symbol.svg|10px|Comuna amb 1138 abitants (2000)]]{{mida|80%|[[Sant Georges (Cantal)|Sent Jòrge]] (5,5 km)}}}} {{Image label|x=0.126532833194|y=0.310364776882|scale=400|text=[[Fichièr:Small-city-symbol.svg|6px|Comuna amb 251 abitants (2000)]]{{mida|80%|[[Tanavela]] (5,6 km)}}}} </div>{{clear|left}} ===Perimètre delh territòri=== {{Communes limitrophes | commune = Vialadieu | nord = | nord-est = [[Sant Flor]] | est = | sud-est = [[Alueisa]] | sud = [[Cerièrs]] '' <small>''com. nov. de [[Nòvaglèisa de Trueire]]''</small> | sud-ouest = [[Las Tèrnas]] | ouest = [[Tanavela]] | nord-ouest = [[Rofiac (de Sant Flor)|Rofiac]] }} == Toponimia == Las fòrmas ancianas son ''Villa-Dei'', en latin, en 1371, ''Bialadieu'', ''Vialadieu'', en 1400, ''Villadiou'', en 1526, ''Villadieu'', en 1537, ''Viledieu'', en 1599, ''Viladieu'', en 1602, ''Villediou'', en 1623, ''Vol-Dieu'', en 1628, ''Villedieu'', en 1645, ''Vielvieu'', en 1668 <ref>http://archives.cantal.fr/ark:/16075/a011351496863g5gRIh</ref>. Lo sens literal es evident, mas [[Albèrt Dauzat|Dauzat]] precisa que lo nom es sovent motivat per una comandariá del [[Òrdi deu Temple|Temple]], e sembla que n'i aviá una a Vialadieu <ref>http://www.templiers.net/departements/index.php?page=15#1</ref>{{,}}<ref>Albert Dauzat, Charles Rostaing, ''Dictionnaire étymologique des Noms de Lieux en France'', Librairie Guénégaud, reedicion 1984, p. 720</ref>. La prononciacion es [vjara'dju] a [[Lastic (Cantal)|Lastiguèt]], a quicòm coma 20&nbsp;km <ref>enquèsta Sivadon junh 2018</ref>. == Istòria == * Per ordenança reiala delh 11 de feurèir 1824, los vialatges de ''Vibrezac'', ''Auzolles'', ''Piniergue'' e ''Le Buisson'' (noms francés) siaguèron destachats de la comuna d'Aleusa a l'avantatge de la de Vialadieu. == Administracion == {{ElegitDebuta|insee=15262 |Títol= Lista delhs cònsols successius}} {{Elegit |Debuta= [[2026 ]] |Fin= ([[2032]]) |Identitat=Emmanuel Hébrard |Partit= |Qualitat= chap d'entrepresa }} {{Elegit |Debuta= [[2020]] |Fin= 2026 |Identitat=Yolande Chassang |Partit= |Qualitat= }} {{Elegit |Debuta= [[2001]] |Fin= [[2020]] |Identitat=Gérard Salat|Partit= [[PS]] |Qualitat= Retirat de l'ensenhament, conselhièr general (2008-2015), conselhèir departamental del canton de Sant Flor-2 }} {{Elegit |Debuta= |Fin= 2001 |Identitat= |Partit= |Qualitat= }} {{ElegitDonadas}} {{ElegitFin}} * Davant la refòrma cantonala de 2014, aplicada en 2015, la comuna èra del canton de [[Sant Flor]]-sud; es ara del canton de [[Sant Flor]]-2 == Demografia == {{Demografia |insee=15262 |1793=438 |1800=480 |1806=509 |1821=497 |1831=584 |1836=643 |1841=600 |1846=566 |1851=531 |1856=510 |1861=504 |1866=495 |1872=488 |1876=518 |1881=527 |1886=602 |1891=604 |1896=606 |1901=609 |1906=603 |1911=618 |1921=525 |1926=519 |1931=554 |1936=571 |1946=474 |1954=449 |1962= 416 |1968= 413 |1975= 405 |1982= 463 |1990= 501 |1999= 516 |2004= |2005= |2006= |2007= 531 |2008= |2009= |2012=525 |2015=542 |cassini=40153 |senscomptesdobles=1962}} == Luòcs e monuments == == Personalitats ligadas amb la comuna == == Veire tanben == == Ligams extèrnes == ==Nòtas e referéncias== ===Nòtas=== <references group="N"/> ===Referéncias=== {{reflist}} {{Portal Auvèrnhe}} {{Comunas de Cantal}} [[Categoria:Comuna de Cantal]] [[Categoria:Comuna d'Auvèrnhe (Occitània)]] [[Categoria:Comuna d'Occitània]] nqbz2iyoujp4uuqenyysn10vj30bbmt 0 114738 2508236 2412507 2026-09-03T20:34:16Z Alaric 506 44932 còssol 2026, perimètre del territòri, etc 2508236 wikitext text/x-wiki {{omon|Cassanha}} {{Dialècte Lengadocian}} {{Infobox vila occitana | carta = oc | nom = La Cassanha | nom2 = ''La Cassaigne'' | imatge = La_Cassaigne_(2).jpg | descripcion = Lo vilatge vist del nòrd | lògo = cap | escut = Blason de la ville de La Cassaigne (11).svg | escais = | region ist = {{Lengadòc}} | parçan = | region = {{Occitània (Region)}} | arrondiment = [[Arrondiment de Carcassona|Carcassona]] | canton = De la Puèja a Rasés ([[Canton de Fanjaus|Fanjaus]] abans 2015) | intercom = [[Comunautat de comunas de Puèja Lauragués Malapera|CC de Puèja Lauragués Malapera]] | insee = 11072 | cp = 11270 | cònsol = Benjamin Peyras | mandat = [[2026]]-[[2032]] | gentilici = ''Lacassaignois, Lacassaignoises'' (en [[francés]]) | latitud = 43.2036 | longitud = 1.9944 | alt mej = | alt mini = 209 | alt maxi = 410 | km² = 12.13 |}} '''La Cassanha''' (''La Cassaigne'' en [[francés]]) es una [[Comuna francesa|comuna]] [[Lengadòc|lengadociana]] situada dins lo [[departaments franceses|departament]] d'[[Aude (departament)|Aude]] e la [[regions francesas|region]] d'{{Ocreg}}, <small>ancianament de [[Lengadòc-Rosselhon]]</small>. == Geografia == [[Imatge:Map commune FR insee code 11072.png|vignette|upright=1.5|centre|Comunas a l'entorn.]] ===Perimètre del territòri=== {{Communes limitrophes | comuna = La Cassanha | nòrd = [[Laurac]] | nòrd-èst = [[Le Vilar]] | èst = [[Fanjaus]] | sud-èst = | sud = [[Orsans (Lengadòc)|Orsans]] | sud-oèst = | oèst = [[Casalrenos]] (nom supausat) | nòrd-oèst = [[Genervila]] }} ==Toponimia== Las fòrmas ancianas son : ''Villa de Cassanha'' en 1298, ''Apud Cassanham'' en 1298, ''Cassanea'' en 1371, ''La Cassagnes'' en 1781. La prononciacion occitana es ''La Casságno'' <ref>Abbé Sabarthès, ''Dictionnaire topographique du département de l'Aude'', 1912, p. 72, legir en linha https://gallica.bnf.fr/ark:/12148/bpt6k110095d/f164.item.texteImage </ref>, dins la grafia de l'abat [[Antòni Savartés]], donc [la ka'saɲɔ].</br> ''La Cassanha'' ven de l'occitan ''cassanha'', « bòsc de casses/garrics », vengut del latin ''cassanea'' o del gallic ''cassaniā'' segon [[Xavier Delamarre]] (lo mot ''cassanos'' es gallic) <ref>Xavier Delamarre, ''Noms de lieux celtiques de l'Europe ancienne'', ed. Errance, 2012, p. 108 e 335</ref>{{,}}<ref>Albert Dauzat, Charles Rostaing, ''Dictionnaire étymologique des Noms de Lieux en France'', Librairie Guénégaud, reedicion 1984, p. 152, a ''Cassagnabère''</ref>. La fixacion del toponime es del segond millenari, pr'amor de l'article. ===La Capèla=== Lo lòc, un masatge sense glèisa o capèla, es situat sus un puèg a l'est de La Cassanha.</br> Es un ancian priorat del vocable de Sant Martin [signe d'una fondacion anciana, [[Antiquitat]] tardiva o Nauta [[Edat Mejana]] ] unit al monestièr de [[Fanjaus|Prolha]], despartit entre la [[Senescauciá e bailiatge|senescalciá]] de [[Tolosa]] e la de [[Carcassona]]. Las fòrmas ancianas son : ''Sanctus Martinus de Capella'' en 1318, ''Decimarium Sancti Martini de Capella, Mirapiscencis diocesis..., prope ecclesia de Capella ..., prioratus de Capella'' al sègle XIV, ''Fief de la Capelle, autrement de la Fage'' en 1322, ''Feudum de Capella, alias de Fagia'' en 1339, ''La Capella'' en 1418 <ref>Abbé Sabarthès, ''Dictionnaire topographique du département de l'Aude'', 1912, p. 65-66, legir en linha https://gallica.bnf.fr/ark:/12148/bpt6k110095d/f157.item.texteImage </ref>. </br> Lo nom de ''la Faja'' foguèt temporari. ==Istòria== {{...}} == Administracion == {{ElegitDebuta|insee= 11072 |Títol= Lista dels cònsols successius}} {{Elegit |Debuta= [[2014]] |Fin= ([[2032]]) |Identitat= Benjamin Peyras |Partit= |Qualitat= }} {{Elegit |Debuta= març de [[2001]] |Fin= 2014 |Identitat= Marie-Claude Roussel |Partit= |Qualitat= }} {{Elegit |Debuta= [[1977]] |Fin= [[1995]] ? |Identitat= François Lion |Partit=[[PS]] |Qualitat= }} {{ElegitDonadas}} {{ElegitFin}} ==Demografia== {{Demografia |insee= 11072 |1793=733 |1800=683 |1806=708 |1821=714 |1831=729 |1836=663 |1841=708 |1846=689 |1851=356 |1856=730 |1861=694 |1866=649 |1872=629 |1876=591 |1881=526 |1886=572 |1891=545 |1896=509 |1901=427 |1906=480 |1911=456 |1921=365 |1926=356 |1931=356 |1936=352 |1946=312 |1954=274 |1962= 242 |1968= 203 |1975= 182 |1982= 171 |1990= 158 |1999= 183 |max=800 |cassini=7038 |senscomptesdobles=1962}} * En {{popfr11|0}} la populacion èra de {{popfr11|072}} abitants e la densitat èra de {{formatnum:{{#expr:({{popfr11|072}}/12.13) round 2}}}} ab/km². ==Lòcs e monuments== ==Personalitats ligadas amb la comuna== ==Véser tanben== * [[Comunas d'Aude]] ==Ligams extèrnes== * [https://www.insee.fr/fr/statistiques/2011101?geo=COM-11072 La Cassanha sul site de l'Insee] ==Nòtas== <references/> {{Portal Lengadòc}} {{Comunas d'Aude}} [[Categoria:Comuna de Lengadòc]] [[Categoria:Comuna d'Aude]] foctcti5rt5676biuxwgcjkk5zuqj2j 0 116515 2508235 2508204 2026-09-03T20:00:49Z Sovenhic 36254 2508235 wikitext text/x-wiki {{Simbòls tipografics|,}} La '''virgula''' (comunament «pichona bròca» o «pichona verga»), es un signe de [[pontuacion]]. Dins de lengas que i a, la '''virgula''' es tanben un [[signe diacritic]] plaçat jos una letra, per exemple en [[romanés]] (''', → Ș ș Ț ț''') e en [[leton]] (''', → Ģ ģ Ķ ķ Ļ ļ Ņ ņ'''). == Lingüistica e tipografia == En [[tipografia]], la virgula es un signe de [[pontuacion]] permetent, a l'origina, d'inserir una respiracion dins la frasa. Coma totas las autras pontuacions, prenguèt, dins la lenga escricha, de ròltes multiples que la lenga orala manifestariá pas que per una pausa. Estructura, per exemple, la construccion de la frasa, que siá en ligant o en separant los grops [[sintaxa|sintaxics]]. Per exemple, dins una enumeracion, la virgula separa los tèrmes enumerats. == En matematicas e dins l'escritura dels nombres == Dins l'escritura dels nombres, la virgula pòt servir de separator decimal. L'utilizacion de l'escritura decimala (amb un separator que vendra una virgula mai tard) data del sègle XVI e foguèt popularizada, en partida, par [[Simon Stevin]]<ref>A. Schärlig, « Avant la virgule », ''Tangente'', n° 120, janvier-février 2008, {{p.}}16-18.</ref>, çò que permetèt de calculs fòrça mai simples que l'escritura per [[fraccion]]s. == Informatica == En [[Smalltalk]], la virgula es pas un element sintaxic. Es un messatge binari qui permet de concatenar de colleccions. == La virgula coma signe diacritic (Ș ș Ţ ţ Ģ ģ Ķ ķ Ļ ļ Ņ ņ) == La [[virgula]] jos una letra (''', →''' '''Ș ș Ţ ţ Ģ ģ Ķ ķ Ļ ļ Ņ ņ''') es un [[signe diacritic]] qu'es tipic del [[romanés]] e del [[leton]]. En teoria, se deu pas confondre amb la [[cedilha]] ('''¸''') e l'[[ogonek]] ('''˛'''). La [[virgula]] jos una letra (''', →''' '''Ș ș Ț ț''') es un signe tipic del [[romanés]]. Los especialistas del romanés insistisson per i utilizar una virgula (''',''') e desconselhan la cedilha ('''¸'''). De mai en mai de [[polissas]] de caractèrs fan una virgula corrècta dins las letras romanesas '''Ș ș''' e '''Ț ț''', mas qualques polissas confondon encara la virgula e la cedilha. La [[virgula]] jos una letra s'utiliza tanben en [[leton]], mas certanas polissas de caractèrs confondon encara la virgula e la cedilha dins lo dessenh de las letras letonas (''', →''' '''Ģ ģ Ķ ķ Ļ ļ Ņ ņ'''). En teoria, la cedilha ('''¸''') e l'ogonek ('''˛''') son de signes diferents de la virgula. * La [[cedilha]] ('''¸'''), en general jos la letra '''Ç ç''', es un signe tipic de l'[[occitan]] e de qualques autras lengas coma lo [[catalan]], l'[[aragonés]], lo [[portugués]], l'[[arpitan]], lo [[francés]], lo [[friolan]], l'[[albanés]] e lo [[turc]]. En turc i a una cedilha jos '''Ç ç''' e '''Ş ş'''. * L'[[ogonek]] ('''˛ →''' '''Ą ą Ę ę Į į Ǫ ǫ Ų ų''') es un signe tipic del [[polonés]], del [[cashob]], del [[lituanian]] e de divèrsas lengas d'America coma lo [[navaho]]. == Nòtas e referéncias == <references/> [[Categoria:Pontuacion]] [[Categoria:Simbòl matematic]] qjd78ueu3bnd74l6fs8i60ndb3c1f56 0 153559 2508226 1944872 2026-09-03T15:36:59Z Dostojewskij 20932 + Categoria:Pintre american + Categoria:Naissença als Estats Units + Categoria:Naissença en 1986 2508226 wikitext text/x-wiki [[Fichièr:Double Take-Alexa Meade.jpg|thumb|250px|Alexa Meade dins un autoretrach "Double Take" en 2010]] '''Alexandra S. Meade''', mai coneguda coma '''Alexa Meade''' ([[Washington, DC]], [[3 de setembre]] de [[1986]]) es una pintora [[Estats Units|americana]]. Es especialista de [[pintura corporala]] e fa semblar sos modèls a de personatges bidimensionals sortits de quadres. == Biografia == === Enfància e estudis === [[Fichièr:Blueprint Installation-Alexa Meade.jpg|thumb|250px|Alexa Meade del temps qu'èra a pénher un de sos subjèctes]] Alexa Meade nasquèt a Washington D.C. en 1986 dins una familha amonedada, son paire Philip C. Meade es cap d'una firma de comptables. Cresquèt a [[Chevy Chase]], un vilatge de l'estat de [[Maryland]], e a l'entorn de sos 16 ans s'orientèt cap a l'escultura e a la politica. Mai tard faguèt los estudis universitaris en sciéncias politicas al [[Vassar College]] de [[Poughkeepsie]], e a l'encòp seguissiá de corses d'escultura. Durant sa tresena annada d'universitat partiguèt durant un semèstre a Danemarc, per i estudiar la politica europèa a l'[[Universitat de Copenaga]]. === Començament de sa carrièra artistica === Aquela estança europèa li faguèt comprendre que sentissiá mai d'interès l'art que per la politica. Participèt a la campanha electorala de [[Barack Obama]] e gràcias a aquela experiéncia s'avisèt que deviá laissar de caire la politica per s'avodar a l'art. Foguèt tre octobre de 2008 que comencèt sas experimentacions artisticas, e sa futura trajectòria se revelèt en mai de 2009 quand penhèt un amic sieu. Aquel meteis an obtenguèt son [[bachelierat universitari]]. == Tecnica picturala == Meade aplica de pintura acrilica sus las gents, los objèctes, e mai las parets amb un estil que se sarra de l'aparéncia de la pintura tradicionala amb las traças dels pincèls. == Ligams extèrns == * [http://alexameade.com/ Sit oficial d'Alexa Meade] {{ORDENA:Meade, Alexa}} [[Categoria:Pintre american]] [[Categoria:Naissença als Estats Units]] [[Categoria:Naissença en 1986]] s0fj1qvgy7gou1rf2t3opb3gn0z3eaz 828 156476 2508222 2122953 2026-09-03T13:04:16Z Hamish 40475 Update from [[d:Special:GoToLinkedPage/enwiki/Q15408619|master]] using [[mw:Synchronizer| #Synchronizer]] 2508222 Scribunto text/plain ------------------------------------------------------------------------------------ -- TableTools -- -- -- -- This module includes a number of functions for dealing with Lua tables. -- -- It is a meta-module, meant to be called from other Lua modules, and should not -- -- be called directly from #invoke. -- ------------------------------------------------------------------------------------ local libraryUtil = require('libraryUtil') local p = {} -- Define often-used variables and functions. local floor = math.floor local infinity = math.huge local checkType = libraryUtil.checkType local checkTypeMulti = libraryUtil.checkTypeMulti ------------------------------------------------------------------------------------ -- isPositiveInteger -- -- This function returns true if the given value is a positive integer, and false -- if not. Although it doesn't operate on tables, it is included here as it is -- useful for determining whether a given table key is in the array part or the -- hash part of a table. ------------------------------------------------------------------------------------ function p.isPositiveInteger(v) return type(v) == 'number' and v >= 1 and floor(v) == v and v < infinity end ------------------------------------------------------------------------------------ -- isNan -- -- This function returns true if the given number is a NaN value, and false if -- not. Although it doesn't operate on tables, it is included here as it is useful -- for determining whether a value can be a valid table key. Lua will generate an -- error if a NaN is used as a table key. ------------------------------------------------------------------------------------ function p.isNan(v) return type(v) == 'number' and v ~= v end ------------------------------------------------------------------------------------ -- shallowClone -- -- This returns a clone of a table. The value returned is a new table, but all -- subtables and functions are shared. Metamethods are respected, but the returned -- table will have no metatable of its own. ------------------------------------------------------------------------------------ function p.shallowClone(t) checkType('shallowClone', 1, t, 'table') local ret = {} for k, v in pairs(t) do ret[k] = v end return ret end ------------------------------------------------------------------------------------ -- removeDuplicates -- -- This removes duplicate values from an array. Non-positive-integer keys are -- ignored. The earliest value is kept, and all subsequent duplicate values are -- removed, but otherwise the array order is unchanged. ------------------------------------------------------------------------------------ function p.removeDuplicates(arr) checkType('removeDuplicates', 1, arr, 'table') local isNan = p.isNan local ret, exists = {}, {} for _, v in ipairs(arr) do if isNan(v) then -- NaNs can't be table keys, and they are also unique, so we don't need to check existence. ret[#ret + 1] = v elseif not exists[v] then ret[#ret + 1] = v exists[v] = true end end return ret end ------------------------------------------------------------------------------------ -- numKeys -- -- This takes a table and returns an array containing the numbers of any numerical -- keys that have non-nil values, sorted in numerical order. ------------------------------------------------------------------------------------ function p.numKeys(t) checkType('numKeys', 1, t, 'table') local isPositiveInteger = p.isPositiveInteger local nums = {} for k in pairs(t) do if isPositiveInteger(k) then nums[#nums + 1] = k end end table.sort(nums) return nums end ------------------------------------------------------------------------------------ -- affixNums -- -- This takes a table and returns an array containing the numbers of keys with the -- specified prefix and suffix. For example, for the table -- {a1 = 'foo', a3 = 'bar', a6 = 'baz'} and the prefix "a", affixNums will return -- {1, 3, 6}. ------------------------------------------------------------------------------------ function p.affixNums(t, prefix, suffix) checkType('affixNums', 1, t, 'table') checkType('affixNums', 2, prefix, 'string', true) checkType('affixNums', 3, suffix, 'string', true) local function cleanPattern(s) -- Cleans a pattern so that the magic characters ()%.[]*+-?^$ are interpreted literally. return s:gsub('([%(%)%%%.%[%]%*%+%-%?%^%$])', '%%%1') end prefix = prefix or '' suffix = suffix or '' prefix = cleanPattern(prefix) suffix = cleanPattern(suffix) local pattern = '^' .. prefix .. '([1-9]%d*)' .. suffix .. '$' local nums = {} for k in pairs(t) do if type(k) == 'string' then local num = mw.ustring.match(k, pattern) if num then nums[#nums + 1] = tonumber(num) end end end table.sort(nums) return nums end ------------------------------------------------------------------------------------ -- numData -- -- Given a table with keys like {"foo1", "bar1", "foo2", "baz2"}, returns a table -- of subtables in the format -- {[1] = {foo = 'text', bar = 'text'}, [2] = {foo = 'text', baz = 'text'}}. -- Keys that don't end with an integer are stored in a subtable named "other". The -- compress option compresses the table so that it can be iterated over with -- ipairs. ------------------------------------------------------------------------------------ function p.numData(t, compress) checkType('numData', 1, t, 'table') checkType('numData', 2, compress, 'boolean', true) local ret = {} for k, v in pairs(t) do local prefix, num = mw.ustring.match(tostring(k), '^([^0-9]*)([1-9][0-9]*)$') if num then num = tonumber(num) local subtable = ret[num] or {} if prefix == '' then -- Positional parameters match the blank string; put them at the start of the subtable instead. prefix = 1 end subtable[prefix] = v ret[num] = subtable else local subtable = ret.other or {} subtable[k] = v ret.other = subtable end end if compress then local other = ret.other ret = p.compressSparseArray(ret) ret.other = other end return ret end ------------------------------------------------------------------------------------ -- compressSparseArray -- -- This takes an array with one or more nil values, and removes the nil values -- while preserving the order, so that the array can be safely traversed with -- ipairs. ------------------------------------------------------------------------------------ function p.compressSparseArray(t) checkType('compressSparseArray', 1, t, 'table') local ret = {} local nums = p.numKeys(t) for _, num in ipairs(nums) do ret[#ret + 1] = t[num] end return ret end ------------------------------------------------------------------------------------ -- sparseIpairs -- -- This is an iterator for sparse arrays. It can be used like ipairs, but can -- handle nil values. ------------------------------------------------------------------------------------ function p.sparseIpairs(t) checkType('sparseIpairs', 1, t, 'table') local nums = p.numKeys(t) local i = 0 local lim = #nums return function () i = i + 1 if i <= lim then local key = nums[i] return key, t[key] else return nil, nil end end end ------------------------------------------------------------------------------------ -- size -- -- This returns the size of a key/value pair table. It will also work on arrays, -- but for arrays it is more efficient to use the # operator. ------------------------------------------------------------------------------------ function p.size(t) checkType('size', 1, t, 'table') local i = 0 for _ in pairs(t) do i = i + 1 end return i end local function defaultKeySort(item1, item2) -- "number" < "string", so numbers will be sorted before strings. local type1, type2 = type(item1), type(item2) if type1 ~= type2 then return type1 < type2 elseif type1 == 'table' or type1 == 'boolean' or type1 == 'function' then return tostring(item1) < tostring(item2) else return item1 < item2 end end ------------------------------------------------------------------------------------ -- keysToList -- -- Returns an array of the keys in a table, sorted using either a default -- comparison function or a custom keySort function. ------------------------------------------------------------------------------------ function p.keysToList(t, keySort, checked) if not checked then checkType('keysToList', 1, t, 'table') checkTypeMulti('keysToList', 2, keySort, {'function', 'boolean', 'nil'}) end local arr = {} local index = 1 for k in pairs(t) do arr[index] = k index = index + 1 end if keySort ~= false then keySort = type(keySort) == 'function' and keySort or defaultKeySort table.sort(arr, keySort) end return arr end ------------------------------------------------------------------------------------ -- sortedPairs -- -- Iterates through a table, with the keys sorted using the keysToList function. -- If there are only numerical keys, sparseIpairs is probably more efficient. ------------------------------------------------------------------------------------ function p.sortedPairs(t, keySort) checkType('sortedPairs', 1, t, 'table') checkType('sortedPairs', 2, keySort, 'function', true) local arr = p.keysToList(t, keySort, true) local i = 0 return function () i = i + 1 local key = arr[i] if key ~= nil then return key, t[key] else return nil, nil end end end ------------------------------------------------------------------------------------ -- isArray -- -- Returns true if the given value is a table and all keys are consecutive -- integers starting at 1. ------------------------------------------------------------------------------------ function p.isArray(v) if type(v) ~= 'table' then return false end local i = 0 for _ in pairs(v) do i = i + 1 if v[i] == nil then return false end end return true end ------------------------------------------------------------------------------------ -- isArrayLike -- -- Returns true if the given value is iterable and all keys are consecutive -- integers starting at 1. ------------------------------------------------------------------------------------ function p.isArrayLike(v) if not pcall(pairs, v) then return false end local i = 0 for _ in pairs(v) do i = i + 1 if v[i] == nil then return false end end return true end ------------------------------------------------------------------------------------ -- invert -- -- Transposes the keys and values in an array. For example, {"a", "b", "c"} -> -- {a = 1, b = 2, c = 3}. Duplicates are not supported (result values refer to -- the index of the last duplicate) and NaN values are ignored. ------------------------------------------------------------------------------------ function p.invert(arr) checkType("invert", 1, arr, "table") local isNan = p.isNan local map = {} for i, v in ipairs(arr) do if not isNan(v) then map[v] = i end end return map end ------------------------------------------------------------------------------------ -- listToSet -- -- Creates a set from the array part of the table. Indexing the set by any of the -- values of the array returns true. For example, {"a", "b", "c"} -> -- {a = true, b = true, c = true}. NaN values are ignored as Lua considers them -- never equal to any value (including other NaNs or even themselves). ------------------------------------------------------------------------------------ function p.listToSet(arr) checkType("listToSet", 1, arr, "table") local isNan = p.isNan local set = {} for _, v in ipairs(arr) do if not isNan(v) then set[v] = true end end return set end ------------------------------------------------------------------------------------ -- deepCopy -- -- Recursive deep copy function. Preserves identities of subtables. ------------------------------------------------------------------------------------ local function _deepCopy(orig, includeMetatable, already_seen) if type(orig) ~= "table" then return orig end -- already_seen stores copies of tables indexed by the original table. local copy = already_seen[orig] if copy ~= nil then return copy end copy = {} already_seen[orig] = copy -- memoize before any recursion, to avoid infinite loops for orig_key, orig_value in pairs(orig) do copy[_deepCopy(orig_key, includeMetatable, already_seen)] = _deepCopy(orig_value, includeMetatable, already_seen) end if includeMetatable then local mt = getmetatable(orig) if mt ~= nil then setmetatable(copy, _deepCopy(mt, true, already_seen)) end end return copy end function p.deepCopy(orig, noMetatable, already_seen) checkType("deepCopy", 3, already_seen, "table", true) return _deepCopy(orig, not noMetatable, already_seen or {}) end ------------------------------------------------------------------------------------ -- sparseConcat -- -- Concatenates all values in the table that are indexed by a number, in order. -- sparseConcat{a, nil, c, d} => "acd" -- sparseConcat{nil, b, c, d} => "bcd" ------------------------------------------------------------------------------------ function p.sparseConcat(t, sep, i, j) local arr = {} local arr_i = 0 for _, v in p.sparseIpairs(t) do arr_i = arr_i + 1 arr[arr_i] = v end return table.concat(arr, sep, i, j) end ------------------------------------------------------------------------------------ -- length -- -- Finds the length of an array, or of a quasi-array with keys such as "data1", -- "data2", etc., using an exponential search algorithm. It is similar to the -- operator #, but may return a different value when there are gaps in the array -- portion of the table. Intended to be used on data loaded with mw.loadData. For -- other tables, use #. -- Note: #frame.args in frame object always be set to 0, regardless of the number -- of unnamed template parameters, so use this function for frame.args. ------------------------------------------------------------------------------------ function p.length(t, prefix) -- requiring module inline so that [[Module:Exponential search]] which is -- only needed by this one function doesn't get millions of transclusions local expSearch = require("Module:Exponential search") checkType('length', 1, t, 'table') checkType('length', 2, prefix, 'string', true) return expSearch(function (i) local key if prefix then key = prefix .. tostring(i) else key = i end return t[key] ~= nil end) or 0 end ------------------------------------------------------------------------------------ -- inArray -- -- Returns true if searchElement is a member of the array, and false otherwise. -- Equivalent to JavaScript array.includes(searchElement) or -- array.includes(searchElement, fromIndex), except fromIndex is 1 indexed ------------------------------------------------------------------------------------ function p.inArray(array, searchElement, fromIndex) checkType("inArray", 1, array, "table") -- if searchElement is nil, error? fromIndex = tonumber(fromIndex) if fromIndex then if (fromIndex < 0) then fromIndex = #array + fromIndex + 1 end if fromIndex < 1 then fromIndex = 1 end for _, v in ipairs({unpack(array, fromIndex)}) do if v == searchElement then return true end end else for _, v in pairs(array) do if v == searchElement then return true end end end return false end ------------------------------------------------------------------------------------ -- merge -- -- Given the arrays, returns an array containing the elements of each input array -- in sequence. ------------------------------------------------------------------------------------ function p.merge(...) local arrays = {...} local ret = {} for i, arr in ipairs(arrays) do checkType('merge', i, arr, 'table') for _, v in ipairs(arr) do ret[#ret + 1] = v end end return ret end ------------------------------------------------------------------------------------ -- extend -- -- Extends the first array in place by appending all elements from the second -- array. ------------------------------------------------------------------------------------ function p.extend(arr1, arr2) checkType('extend', 1, arr1, 'table') checkType('extend', 2, arr2, 'table') for _, v in ipairs(arr2) do arr1[#arr1 + 1] = v end end return p 4n03zk6kcoeg4gz82mieeh94c1szcjy 0 164256 2508221 2508220 2026-09-03T12:50:16Z Alaric 506 44932 istòria 2508221 wikitext text/x-wiki {{Infobox Gropament de comunas |nom={{PAGENAME}} |pais=França|lenga=oc |imatges= |reg= {{Occitània (Region)}} |dept= {{Aude}} |créacion= 1èr de genièr de [[2014]] |nbcom=22 |caplòc=[[Las Ilhas]] |president=Cyril Delpech |pop=5972 |datapop=[[2022]] |superf= 288,30 |ectaras= 28 830 |dens=21 |budget= |sitweb= http://www.cdcmontagnenoire.fr |imatgesfin= |}} La '''Comunautat de comunas de la Montanha Negra''' es una comunautat de comunas francesa, situada dins los [[Departament francés|departaments]] d'[[Aude (departament)|Aude]] e de [[Tarn (departament)|Tarn]] en [[Region francesa|region]] [[Occitània (region administrativa)|Occitània]]. Foguèt creada lo [[1èr de genièr]] de [[2014]]. Amassa 24 comunas e aperaquí {{unitat|6000|abitants}}. Las comunas concernidas botan en comun d'unas competéncias. Sa residéncia es a [[Las Ilhas]] e e son còdi SIREN es 200042463. * Ficha Banatic : [https://www.banatic.interieur.gouv.fr/intercommunalite/200042463-cc-de-la-montagne-noire] * Ficha INSEE : [https://www.insee.fr/fr/statistiques/2011101?geo=EPCI-200042463]. [[File:Localisation EPCI de la Montagne noire dans l'Aude, France.svg|thumb|right|250px|Localizacion dins lo departament d'Aude.]] ==Istòria== La Comunautat de comunas de la Montanha Negra resulta de la fusion, le 1er de genièr de 2014, de * la Comunautat de comunas de Cabardés Montanha Negra (9 comunas, residéncia [[Saissac]]), * la Comunautat de comunas del Naut Cabardés (14 comunas, residéncia [[Las Ilhas]]), * ambe l'apondi d'una comuna de la [[Comunautat de comunas d'a las Fonts del Canal del Miègjorn|Comunautat de comunas de Lauragués-Revèl-Soresan]] <ref>http://www.aude.gouv.fr/IMG/pdf/AP_creation_CC_Montagne_noire_signe_2_prefets_cle2dc8bc.pdf, ''Arrêté interdépartemental relatif à la création de la communauté de communes de la Montagne noire'', 30 de mai de 2013, site de la prefectura d'Aude</ref>. Le 1er de genièr de 2017, la comuna dels [[Les Capmases|Capmases]] (81055) quitèt la comunautat per anar a la [[Comunautat de comunas d'a las Fonts del Canal del Miègjorn|Comunautat de comunas de Lauragués Revèl Soresan]] <ref>''Recueil des actes administratifs'' http://www.haute-garonne.gouv.fr/content/download/20415/147623/file/recueil-31-2016-233-recueil-des-actes-administratifs-special.pdf|site de la prefectura de la Nauta Garona, 27/12/2016</ref>. ==Composicion== {|class= "wikitable" !Nom !Width="135"|Còdi INSEE !Superficia (<small>km²</small>) !Populacion !Densitat !Canton abans 2015 |- |[[La Bastida Esparveirenca]] |11180 | 16,77 | {{popfr11|180}} ({{popfr11|0}}) | {{formatnum:{{#expr:({{popfr11|180}}/16.77) round 2}}}} | [[Canton del Mas de Cabardés|Le Mas de Cabardés]] |- |[[Brossas e Vilaret]] |11052 | 11,16 | {{popfr11|052}} ({{popfr11|0}}) | {{formatnum:{{#expr:({{popfr11|052}}/11.16) round 2}}}} | [[Canton de Saissac|Saissac]] |- |[[Caudabronda]] |11079 | 6,22 | {{popfr11|079}} ({{popfr11|0}}) | {{formatnum:{{#expr:({{popfr11|079}}/6.22) round 2}}}} | [[Canton del Mas de Cabardés|Le Mas de Cabardés]] |- |[[La Comba]] |11182 | 14,99 | {{popfr11|182}} ({{popfr11|0}}) | {{formatnum:{{#expr:({{popfr11|182}}/14.99) round 2}}}} | [[Canton de Saissac|Saissac]] |- |[[Cucçac de Cabardés]] |11115 | 25,06 | {{popfr11|115}} ({{popfr11|0}}) | {{formatnum:{{#expr:({{popfr11|115}}/25.06) round 2}}}} | [[Canton de Saissac|Saissac]] |- |[[Fontiès Cabardés]] |11150 | 8,46 | {{popfr11|150}} ({{popfr11|0}}) | {{formatnum:{{#expr:({{popfr11|150}}/8.46) round 2}}}} | [[Canton de Saissac|Saissac]] |- |[[Fornas]] |11154 | 12,45 | {{popfr11|154}} ({{popfr11|0}}) | {{formatnum:{{#expr:({{popfr11|154}}/12.45) round 2}}}} | [[Canton del Mas de Cabardés|Le Mas de Cabardés]] |- |[[Fraisse de Cabardés]] |11156 | 7,13 | {{popfr11|156}} ({{popfr11|0}}) | {{formatnum:{{#expr:({{popfr11|156}}/7.13) round 2}}}} | [[Canton de Saissac|Saissac]] |- |'''[[Las Ilhas]]''' (residéncia) |11174 | 4,16 | {{popfr11|174}} ({{popfr11|0}}) | {{formatnum:{{#expr:({{popfr11|174}}/4.16) round 2}}}} | [[Canton del Mas de Cabardés|Le Mas de Cabardés]] |- |[[Les Martins]] |11221 | 19,18 | {{popfr11|221}} ({{popfr11|0}}) | {{formatnum:{{#expr:({{popfr11|221}}/19.18) round 2}}}} | [[Canton del Mas de Cabardés|Le Mas de Cabardés]] |- |[[Le Mas de Cabardés]] |11222 | 9,09 | {{popfr11|222}} ({{popfr11|0}}) | {{formatnum:{{#expr:({{popfr11|222}}/9.09) round 2}}}} | [[Canton del Mas de Cabardés|Le Mas de Cabardés]] |- |[[Miraval de Cabardés]] |11232 | 12,16 | {{popfr11|232}} ({{popfr11|0}}) | {{formatnum:{{#expr:({{popfr11|232}}/12.16) round 2}}}} | [[Canton del Mas de Cabardés|Le Mas de Cabardés]] |- |[[La Prada]] |11189 | 4,61 | {{popfr11|189}} ({{popfr11|0}}) | {{formatnum:{{#expr:({{popfr11|189}}/4.61) round 2}}}} | [[Canton de Saissac|Saissac]] |- |[[Pradèlas (Cabardés)|Pradèlas]] |11297 | 20,61 | {{popfr11|297}} ({{popfr11|0}}) | {{formatnum:{{#expr:({{popfr11|297}}/20.61) round 2}}}} | [[Canton del Mas de Cabardés|Le Mas de Cabardés]] |- |[[Ròcafèra]] |11319 | 8,06 | {{popfr11|319}} ({{popfr11|0}}) | {{formatnum:{{#expr:({{popfr11|319}}/8.06) round 2}}}} | [[Canton del Mas de Cabardés|Le Mas de Cabardés]] |- |[[Saissac]] |11367 | 57,03 | {{popfr11|367}} ({{popfr11|0}}) | {{formatnum:{{#expr:({{popfr11|367}}/57.03) round 2}}}} | [[Canton de Saissac|Saissac]] |- |[[Salsinha]] |11372 | 11,48 | {{popfr11|372}} ({{popfr11|0}}) | {{formatnum:{{#expr:({{popfr11|372}}/11.48) round 2}}}} | [[Canton del Mas de Cabardés|Le Mas de Cabardés]] |- |[[Sant Danís (Aude)|Sant Danís]] |11339 | 8,21 | {{popfr11|339}} ({{popfr11|0}}) | {{formatnum:{{#expr:({{popfr11|339}}/8.21) round 2}}}} | [[Canton de Saissac|Saissac]] |- |[[Las Tors]] |11194 | 2,80 | {{popfr11|194}} ({{popfr11|0}}) | {{formatnum:{{#expr:({{popfr11|194}}/2.8) round 2}}}} | [[Canton del Mas de Cabardés|Le Mas de Cabardés]] |- |[[La Torreta de Cabardés]] |11391 | 5,03 | {{popfr11|391}} ({{popfr11|0}}) | {{formatnum:{{#expr:({{popfr11|391}}/5.03) round 2}}}} | [[Canton del Mas de Cabardés|Le Mas de Cabardés]] |- |[[Vilanièra]] |11411 | 7,04 | {{popfr11|411}} ({{popfr11|0}}) | {{formatnum:{{#expr:({{popfr11|411}}/7.04) round 2}}}} | [[Canton del Mas de Cabardés|Le Mas de Cabardés]] |- |[[Vilardonèl]] |11413 | 16,63 | {{popfr11|413}} ({{popfr11|0}}) | {{formatnum:{{#expr:({{popfr11|413}}/16.63) round 2}}}} | [[Canton del Mas de Cabardés|Le Mas de Cabardés]] |- |} ==Las intercomunalitats d'Aude== [[Imatge:11-Intercos-2019.png|thumb|left|500px|Mapa de las intercomunalitats d'Aude]] ==Nòtas== <references/> {{Portal Lengadòc}} [[Categoria:Comunautat de comunas d'Aude]] t2rkmt198s3x827lhha0czpugvpa3xj 2 188877 2508230 2505073 2026-09-03T16:58:04Z Dostojewskij 20932 3 setembre de 2026 2508230 wikitext text/x-wiki [[Fichièr:French administrative divisions in Occitania (OC).svg|thumb|[[Occitan]]]] [[Fichièr:Idioma occitano.png|thumb|[[Occitan]]]] [[Fichièr:Flag of Occitania.svg|thumb|[[Occitans]]]] * ID de l’utilisateur: 20.932 * Date d’inscription: 2014-09-14 {| class="wikitable" |- ! Date !! Live edits !! Deleted edits !! Total edits !! Main !! Pages edited (total) |- | 6 decembre de 2014 || 1 || 0 || 1 || 1 || 1 |- | 30 mai de 2022 || 46 || 1 || 47 || 42 || 38 |- | 6 setembre de 2022 || '''106''' || 1 || '''107''' || '''100''' || 83 |- | 8 setembre de 2022 || 125 || 1 || 126 || 116 || '''100''' |- | 10 setembre de 2022 || '''225''' || 1 || '''226''' || '''215''' || 164 |- | 10 setembre de 2022 || 280 || 1 || 281 || 267 || '''205''' |- | 10 setembre de 2022 || '''301''' || 1 || '''302''' || 287 || 223 |- | 11 setembre de 2022 || 319 || 1 || 320 || '''304''' || 238 |- | 18 setembre de 2022 || 357 || 1 || 358 || 339 || 273 |- | 25 setembre de 2022 || '''430''' || 1 || '''431''' || '''411''' || '''323''' |- | 12 octobre de 2022 || '''505''' || 1 || '''506''' || 485 || 379 |- | 16 octobre de 2022 || 531 || 1 || 532 || '''510''' || '''403''' |- | 23 octobre de 2022 || '''603''' || 1 || '''604''' || 581 || 462 |- | 27 octobre de 2022 || 629 || 1 || 630 || '''606''' || 486 |- | 29 octobre de 2022 || 645 || 1 || 646 || 621 || '''501''' |- | 3 novembre de 2022 || '''706''' || 1 || '''707''' || 680 || 545 |- | 3 novembre de 2022 || 749 || 1 || 750 || '''718''' || 576 |- | 6 novembre de 2022 || 796 || 1 || 797 || 763 || '''614''' |- | 6 novembre de 2022 || '''803''' || 1 || '''804''' || 769 || 620 |- | 14 novembre de 2022 || 838 || 1 || 839 || '''803''' || 650 |- | 23 novembre de 2022 || '''909''' || 1 || '''910''' || 872 || '''716''' |- ! Date !! Live edits !! Deleted edits !! Total edits !! Main !! Pages modifiées (total) |- | 26 novembre de 2022 || 939 || 1 || 940 || '''901''' || 745 |- | 27 novembre de 2022 || '''1.002''' || 1 || '''1.003''' || 959 || '''801''' |- | 30 novembre de 2022 || 1.048 || 1 || 1.049 || '''1.001''' || 840 |- | 4 decembre de 2022 || '''1.103''' || 1 || '''1.104''' || 1.054 || 889 |- | 5 decembre de 2022 || 1.125 || 1 || 1.126 || 1.074 || '''908''' |- | 10 decembre de 2022 || 1.156 || '''2''' || 1.158 || '''1.102''' || 936 |- | 12 decembre de 2022 || 1.190 || 2 || 1.192 || 1.131 || 961 |- | 13 decembre de 2022 || '''1.212''' || 2 || '''1.214''' || 1.152 || 977 |- | 17 decembre de 2022 || 1.241 || 2 || 1.243 || 1.178 || '''1.001''' |- | 17 decembre de 2022 || 1.276 || 2 || 1.278 || '''1.212''' || 1.033 |- | 18 decembre de 2022 || '''1.301''' || 2 || '''1.303''' || 1.236 || 1.056 |- | 20 decembre de 2022 || '''1.416''' || 2 || '''1.418''' || '''1.344''' || '''1.133''' |- | 21 decembre de 2022 || 1.477 || 2 || 1.479 || '''1.401''' || 1.180 |- | 23 decembre de 2022 || '''1.578''' || 2 || '''1.580''' || 1.483 || '''1.264''' |- | 5 genièr de 2023 || '''1.612''' || 2 || '''1.614''' || '''1.516''' || 1.296 |- | 7 genièr de 2023 || 1.629 || 2 || 1.631 || 1.531 || '''1.309''' |- | 17 genièr de 2023 || '''1.727''' || 2 || '''1.729''' || '''1.623''' || 1.399 |- | 18 genièr de 2023 || 1.751 || 2 || 1.753 || 1.646 || '''1.413''' |- | 19 genièr de 2023 || 1.787 || 2 || 1.789 || 1.679 || 1.441 |- | 22 genièr de 2023 || '''1.859''' || 2 || '''1.861''' || '''1.748''' || 1.496 |- | 23 genièr de 2023 || 1.873 || 2 || 1.875 || 1.761 || '''1.504''' |- ! Date !! Live edits !! Deleted edits !! Total edits !! Main !! Pages modifiées (total) |- | 27 genièr de 2023 || '''1.911''' || 2 || '''1.913''' || 1.794 || 1.526 |- | 29 genièr de 2023 || 1.942 || 2 || 1.944 || '''1.823''' || 1.550 |- | 9 febrièr de 2023 || 1.999 || 2 || '''2.001''' || 1.874 || 1.597 |- | 11 febrièr de 2023 || '''2.004''' || 2 || 2.006 || 1.878 || '''1.601''' |- | 13 febrièr de 2023 || 2.028 || 2 || 2.030 || '''1.901''' || 1.621 |- | 24 febrièr de 2023 || '''2.123''' || 2 || '''2.125''' || 1.993 || '''1.703''' |- | 28 febrièr de 2023 || 2.135 || 2 || 2.137 || '''2.003''' || 1.713 |- | 11 març de 2023 || '''2.201''' || 2 || '''2.203''' || 2.067 || 1.762 |- | 26 març de 2023 || 2.243 || 2 || 2.245 || '''2.108''' || '''1.800''' |- | 26 abril de 2023 || '''2.310''' || 2 || '''2.312''' || 2.173 || 1.855 |- | 30 abril de 2023 || 2.383 || 2 || 2.385 || '''2.238''' || '''1.904''' |- | 15 mai de 2023 || '''2.426''' || 2 || '''2.428''' || 2.280 || 1.934 |- | 23 mai de 2023 || 2.454 || 2 || 2.456 || '''2.306''' || 1.946 |- | 24 mai de 2023 || '''2.505''' || 2 || '''2.507''' || 2.351 || 1.990 |- | 28 mai de 2023 || 2.523 || '''3''' || 2.526 || 2.368 || '''2.003''' |- | 11 julhet de 2023 || 2.594 || 3 || 2.597 || '''2.438''' || 2.064 |- | 23 julhet de 2023 || '''2.607''' || 3 || '''2.610''' || 2.450 || 2.075 |- | 5 setembre de 2023 || 2.647 || 3 || 2.650 || 2.489 || '''2.102''' |- | 26 setembre de 2023 || 2.685 || 3 || 2.688 || '''2.526''' || 2.133 |- | 19 novembre de 2023 || '''2.700''' || 3 || '''2.703''' || 2.539 || 2.147 |- | 3 decembre de 2023 || 2.764 || 3 || 2.767 || '''2.601''' || '''2.201''' |- ! Date !! Live edits !! Deleted edits !! Total edits !! Main !! Pages modifiées (total) |- | 8 genièr de 2024 || 2.776 || 3 || 2.769 || 2.612 || 2.212 |- | 15 genièr de 2024 || 2.799 || '''4''' || '''2.803''' || 2.631 || 2.228 |- | 15 genièr de 2024 || '''2.801''' || 4 || 2.805 || 2.631 || 2.229 |- | 17 març de 2024 || 2.879 || '''7''' || 2.886 || '''2.706''' || '''2.301''' |- | 22 març de 2024 || '''2.909''' || 7 || '''2.916''' || 2.735 || 2.325 |- | 21 abril de 2024 || '''3.000''' || 7 || '''3.007''' || '''2.824''' || '''2.404''' |- | 8 julhet de 2024 || 3.048 || '''52''' || '''3.100''' || 2.870 || 2.486 |- | 18 julhet de 2024 || 3.074 || 52 || 3.126 || 2.894 || '''2.509''' |- | 18 julhet de 2024 || 3.083 || 52 || 3.135 || '''2.902''' || 2.515 |- | 27 julhet de 2024 || '''3.129''' || 52 || 3.181 || 2.945 || 2.552 |- | 7 agost de 2024 || 3.148 || 52 || '''3.200''' || 2.962 || 2.564 |- | 18 setembre de 2024 || '''3.202''' || 52 || 3.254 || '''3.014''' || '''2.607''' |- | 29 setembre de 2024 || 3.248 || 52 || '''3.300''' || 3.059 || 2.641 |- | 15 octobre de 2024 || 3.280 || '''53''' || <span style="color:#0000FF">3.333</span> || 3.089 || 2.670 |- | 20 octobre de 2024 || '''3.300''' || 53 || 3.353 || '''3.108''' || 2.686 |- | 23 novembre de 2024 || 3.347 || 53 || '''3.400''' || 3.154 || '''2.730''' |- | 10 genièr de 2025 || '''3.416''' || 53 || 3.469 || '''3.221''' || 2.783 |- | 12 febrièr de 2025 || 3.451 || 53 || '''3.504''' || 3.255 || '''2.817''' |- | 27 març de 2025 || '''3.501''' || 53 || 3.554 || '''3.304''' || 2.851 |- | 10 abril de 2025 || 3.517 || 53 || 3.570 || 3.318 || 2.863 |- | 3 mai de 2025 || 3.547 || 53 || '''3.600''' || 3.347 || 2.885 |- ! Date !! Live edits !! Deleted edits !! Total edits !! Main !! Pages modifiées (total) |- | 17 mai de 2025 || 3.576 || 53 || 3.629 || 3.375 || '''2.912''' |- | 23 mai de 2025 || '''3.600''' || '''54''' || 3.654 || 3.397 || 2.930 |- | 15 junh de 2025 || 3.632 || '''55''' || 3.687 || '''3.429''' || 2.953 |- | 7 setembre de 2025 || '''3.733''' || 55 || '''3.788''' || '''3.529''' || '''3.013''' |- | 21 setembre de 2025 || 3.745 || 55 || '''3.800''' || 3.540 || 3.022 |- | 7 decembre de 2025 || '''3.844''' || '''56''' || '''3.900''' || '''3.637''' || 3.082 |- | 1 genièr de 2026 || 3.878 || 56 || 3.934 || 3.671 || '''3.103''' |- | 11 genièr de 2026 || 3.894 || 56 || 3.950 || 3.685 || 3.115 |- | 20 genièr de 2026 || '''3.905''' || 56 || 3.961 || 3.692 || 3.124 |- | 26 genièr de 2026 || 3.914 || 56 || 3.970 || '''3.700''' || 3.130 |- | 9 febrièr de 2026 || 3.946 || 56 || '''4.002''' || 3.730 || 3.147 |- | 16 març de 2026 || '''4.001''' || 56 || 4.057 || 3.782 || 3.175 |- | 6 abril de 2026 || 4.024 || 56 || 4.080 || '''3.804''' || 3.184 |- | 22 abril de 2026 || 4.046 || 56 || '''4.102''' || 3.825 || '''3.200''' |- | 25 julhet de 2026 || '''4.155''' || 56 || '''4.211''' || '''3.933''' || 3.256 |- | 3 setembre de 2026 || '''4.247''' || 56 || '''4.303''' || '''4.023''' || '''3.320''' |- |} == Comptadors annadièrs == [[Fichièr:Wikipedia-logo-v2-oc.svg|thumb|[[Wikipèdia en occitan]]]] {| class="wikitable" |- ! Year !! Live edits !! Deleted edits !! Total edits !! Namespace Main !! 🎖 |- | 2014 || 3 || 0 || 3 || 3 |- | 2015 || 7 || 0 || 7 || 6 |- | 2016 || 1 || 0 || 1 || 1 |- | 2017 || 3 || 0 || 3 || 2 |- | 2018 || 15 || 0 || 15 || 13 || <big>⑥</big> |- | 2019 || 2 || 0 || 2 || 2 |- | 2020 || 5 || 0 || 5 || 5 |- | 2021 || 5 || 0 || 5 || 5 |-style='background:#FFEE77' | 2022 || '''1.507''' || '''43''' || '''1.550''' || '''1.415''' || <big>①</big> |-style='background:#C0C0C0' | 2023 || 1.170 || 13 || 1.183 || 1.102 || <big>②</big> |-style='background:#DDAA77' | 2024 || 678 || 0 || 678 || 647 || <big>③</big> |- | 2025 || 481 || 0 || 481 || 469 || <big>④</big> |- | 2026<br/><small><small>(03.09.2026)</small></small> || 370 || 0 || 370 || 353 || <big>⑤</big> |- |} * [https://xtools.wmflabs.org/ec/oc.wikipedia.org/Dostojewskij xtools.wmflabs] * [https://oc.wikiscan.org/?menu=userstats&user=Dostojewskij oc.wikiscan] <div style="border: 3px solid green; margin: 2px; background-color: white;"><div style="margin: 10px;"> * <span style="color:#990000">❙❚❚</span><span style="color:#339966">❙❙</span><span style="font-variant:small-caps;color:#000"></span><span style="color:#006699">❚❙❚</span><span style="color:#339966">❙❙</span> [[wikidata:User:Dostojewskij/Contributions]] * {{0}}{{0}}{{0}}{{0}}[[Fichièr:Commons-logo.svg|20px]] [[commons:User:Dostojewskij/Contributions]] </div></div> == Categoria == # 🖫 [[:Categoria:Cantaira russa]] (6 setembre de '''2022''') # 🖫 [[:Categoria:Personalitat femenina russa]] (6 setembre de 2022) # 🖫 [[:Categoria:Decès en 2022]] (10 setembre de 2022) # 🖫 [[:Categoria:Actritz alemanda de filmes pornografics]] (17 setembre de 2022) # 🖫 [[:Categoria:Actritz britanica de filmes pornografics]] (18 setembre de 2022) # 🖫 [[:Categoria:Decès a Moscòu]] (3 novembre de 2022) # 🖫 [[:Categoria:Decès a Nòva Orleans]] (22 novembre de 2022) # 🖫 [[:Categoria:Naissença a Besièrs]] (2 decembre de 2022) # 🖫 [[:Categoria:Decès a Marselha]] (5 decembre de 2022) # 🖫 [[:Categoria:Naissença per vila en Austràlia]] (10 decembre de 2022) # 🖫 [[:Categoria:Naissença a Melbourne]] (10 decembre de 2022) # 🖫 [[:Categoria:Naissença per vila en Russia]] (12 decembre de 2022) # 🖫 [[:Categoria:Naissença a Sant Petersborg]] (12 decembre de 2022) # 🖫 [[:Categoria:Decès a Sant Petersborg]] (12 decembre de 2022) # 🖫 [[:Categoria:Decès a Florença]] (17 decembre de 2022) # 🖫 [[:Categoria:Naissença a Pisa]] (17 decembre de 2022) # 🖫 [[:Categoria:Sant Petersborg]] (20 decembre de 2022) # 🖫 [[:Categoria:Naissença a San Francisco]] (20 decembre de 2022) # 🖫 [[:Categoria:Naissença en Estat de Nòva York]] (20 decembre de 2022) # 🖫 [[:Categoria:Naissença a Nòva York]] (20 decembre de 2022) # 🖫 [[:Categoria:Actritz romanesa de filmes pornografics]] (21 decembre de 2022) # 🖫 [[:Categoria:Naissença en Illinois]] (21 decembre de 2022) # 🖫 [[:Categoria:Naissença en Loïsiana]] (23 decembre de 2022) # 🖫 [[:Categoria:Naissença en Wisconsin]] (23 decembre de 2022) # 🖫 [[:Categoria:Naissença en Mississipí]] (23 decembre de 2022) # 🖫 [[:Categoria:Naissença en Missorí]] (23 decembre de 2022) # 🖫 [[:Categoria:Naissença en Alabama]] (23 decembre de 2022) # 🖫 [[:Categoria:Naissença en Connecticut]] (23 decembre de 2022) # 🖫 [[:Categoria:Naissença en Kentucky]] (23 decembre de 2022) # 🖫 [[:Categoria:Naissença en Nòva Jersei]] (23 decembre de 2022) # 🖫 [[:Categoria:Naissença en Oklahoma]] (23 decembre de 2022) # 🖫 [[:Categoria:Naissença en Kansas]] (23 decembre de 2022) # 🖫 [[:Categoria:Naissença en Iowa]] (23 decembre de 2022) # 🖫 [[:Categoria:Naissença en Ohio]] (23 decembre de 2022) # 🖫 [[:Categoria:Naissença en Michigan]] (23 decembre de 2022) # 🖫 [[:Categoria:Naissença en Nebraska]] (23 decembre de 2022) # 🖫 [[:Categoria:Naissença en Virgínia]] (23 decembre de 2022) # 🖫 [[:Categoria:Naissença en Maryland]] (23 decembre de 2022) # 🖫 [[:Categoria:Naissença en Florida]] (23 decembre de 2022) # 🖫 [[:Categoria:Naissença en Massachusetts]] (23 decembre de 2022) # 🖫 [[:Categoria:Naissença a Evanston (Illinois)]] (7 genièr de '''2023''') # 🖫 [[:Categoria:Actritz canadiana de filmes pornografics]] (10 genièr de 2023) # 🖫 [[:Categoria:Naissença a Viena (Àustria)]] (17 genièr de 2023) # 🖫 [[:Categoria:Naissença en Tennessee]] (19 genièr de 2023) # 🖫 [[:Categoria:Naissença en Oregon]] (19 genièr de 2023) # 🖫 [[:Categoria:Naissença en Indiana]] (22 genièr de 2023) # 🖫 [[:Categoria:Naissença en Arkansas]] (22 genièr de 2023) # 🖫 [[:Categoria:Naissença en Arizòna]] (27 genièr de 2023) # 🖫 [[:Categoria:Naissença a Los Angeles]] (27 genièr de 2023) # 🖫 [[:Categoria:Naissença en Georgia (Estats Units)]] (27 genièr de 2023) # 🖫 [[:Categoria:Naissença en Washington (estat)]] (27 genièr de 2023) # 🖫 [[:Categoria:Naissença en Nòu Mexic]] (28 genièr de 2023) # 🖫 [[:Categoria:Naissença en Nòu Hampshire]] (2 febrièr de 2023) # 🖫 [[:Categoria:Naissença en Alaska]] (9 febrièr de 2023) # 🖫 [[:Categoria:Naissença en Rhode Island]] (9 febrièr de 2023) # 🖫 [[:Categoria:Naissença en Nevada]] (9 febrièr de 2023) # 🖫 [[:Categoria:Naissença a Baltimore]] (24 febrièr de 2023) # 🖫 [[:Categoria:Naissença en Colorado]] (24 febrièr de 2023) # 🖫 [[:Categoria:Naissença en Carolina del Sud]] (28 febrièr de 2023) # 🖫 [[:Categoria:Naissença a Chicago]] (11 març de 2023) # 🖫 [[:Categoria:Naissença en Carolina del Nòrd]] (26 abril de 2023) # 🖫 [[:Categoria:Naissença en Piemont]] (28 abril de 2023) # 🖫 [[:Categoria:Naissença a Novara]] (28 abril de 2023) # 🖫 [[:Categoria:Naissença en Delaware]] (28 abril de 2023) # 🖫 [[:Categoria:Naissença en Hawaii]] (28 abril de 2023) # 🖫 [[:Categoria:Naissença en Utah]] (30 abril de 2023) # 🖫 [[:Categoria:Naissença en Montana]] (30 abril de 2023) # 🖫 [[:Categoria:Naissença en Virgínia Occidentala]] (30 abril de 2023) # 🖫 [[:Categoria:Naissença en Maine]] (23 mai de 2023) # 🖫 [[:Categoria:Naissença en Wyoming]] (24 mai de 2023) # 🖫 [[:Categoria:Naissença en Idaho]] (24 mai de 2023) # 🖫 [[:Categoria:Naissença en Vermont]] (24 mai de 2023) # 🖫 [[:Categoria:Naissença en Dakota del Nòrd]] (24 mai de 2023) # 🖫 [[:Categoria:Naissença en Dakota del Sud]] (24 mai de 2023) # 🖫 [[:Categoria:Decès en 2024]] (9 genièr de '''2024''') # 🖫 [[:Categoria:2024]] (15 genièr de 2024) # 🖫 [[:Categoria:Naissença en Anglatèrra]] (4 febrièr de 2024) # 🖫 [[:Categoria:Vila de l'óblast de Samara]] (8 julhet de 2024) # 🖫 [[:Categoria:Naissença a Jerusalèm]] (27 julhet de 2024) # 🖫 [[:Categoria:Naissença a San Diego]] (18 setembre de 2024) # 🖫 [[:Categoria:Decès en 2025]] (10 abril de '''2025''') # 🖫 [[:Categoria:Naissença en Galas]] (11 genièr de '''2026''') # 🖫 [[:Categoria:Decès en 2026]] (20 genièr de 2026 a 20.13) # 🖫 [[:Categoria:2026]] (20 genièr de 2026 a 20.15) # 🖫 [[:Categoria:2025]] (20 genièr de 2026 a 20.16) == Article == * 🖫 [[Nicole Kidman]] (30 abril de 2023) * 🖫 [[Lista de personas nascudas a Marselha]] (12 mai de 2023) ---- {{Occitània}} [[de:Benutzer:Dostojewskij/Bearbeitungen]] [[ca:Usuari:Dostojewskij/Contribucions]] [[ru:Участник:Dostojewskij/Мои правки]] [[pl:Wikipedysta:Dostojewskij/Wkład]] [[nl:Gebruiker:Dostojewskij/Gebruikersbijdragen]] [[fr:Utilisateur:Dostojewskij/Contributions]] [[scn:Utenti:Dostojewskij/Cuntribbuti]] [[pt:Usuário(a):Dostojewskij/Contribuições]] [[en:User:Dostojewskij/Contributions]] [[es:Usuario:Dostojewskij/Contribuciones]] [[uk:Користувач:Dostojewskij/Внесок]] [[no:Bruker:Dostojewskij/Bidrag]] [[wuu:User:Dostojewskij/我个贡献]] [[sv:Användare:Dostojewskij/Bidrag]] [[zh-min-nan:Iōng-chiá:Dostojewskij/Kòng-hiàn]] [[cs:Wikipedista:Dostojewskij/Příspěvky]] [[ht:Itilizatè:Dostojewskij/Kontribisyon]] [[ro:Utilizator:Dostojewskij/Contribuții]] [[bg:Потребител:Dostojewskij/Приноси]] [[ast:Usuariu:Dostojewskij/Collaboraciones]] [[tr:Kullanıcı:Dostojewskij/Katkılarım]] [[lv:Dalībnieks:Dostojewskij/Devums]] [[mai:प्रयोगकर्ता:Dostojewskij/योगदान]] [[id:Pengguna:Dostojewskij/Kontribusi]] [[mg:Mpikambana:Dostojewskij/Fandraisan'anjara]] [[da:Bruger:Dostojewskij/Bidrag]] [[ml:ഉപയോക്താവ്:Dostojewskij/സംഭാവനകൾ]] [[bn:ব্যবহারকারী:Dostojewskij/অবদান]] [[lmo:Utent:Dostojewskij/Contribuzzion]] [[szl:Używacz:Dostojewskij/Edycyje]] [[kn:ಸದಸ್ಯ:Dostojewskij/ನನ್ನ ಕಾಣಿಕೆಗಳು]] [[crh:Qullanıcı:Dostojewskij/İsseler]] [[mk:Корисник:Dostojewskij/Придонеси]] [[ky:Колдонуучу:Dostojewskij/Салымдарым]] [[sk:Redaktor:Dostojewskij/Príspevky]] [[ne:प्रयोगकर्ता:Dostojewskij/मेरो योगदानहरू]] [[ko:사용자:Dostojewskij/기여]] [[zh:User:Dostojewskij/贡献]] [[ja:利用者:Dostojewskij/投稿記録]] [[kk:Қатысушы:Dostojewskij/Үлесім]] [[it:Utente:Dostojewskij/Contributi]] [[be:Удзельнік:Dostojewskij/Уклад]] [[mn:Хэрэглэгч:Dostojewskij/Хэрэглэгчийн хувь нэмэр]] [[pa:ਵਰਤੋਂਕਾਰ:Dostojewskij/ਯੋਗਦਾਨ]] [[ceb:Gumagamit:Dostojewskij/Mga tampo]] [[hi:सदस्य:Dostojewskij/योगदान]] [[fi:Käyttäjä:Dostojewskij/Muokkaukset]] [[uz:Foydalanuvchi:Dostojewskij/Hissam]] [[ms:Pengguna:Dostojewskij/Sumbangan]] [[bcl:Paragamit:Dostojewskij/Mga ambag]] [[pam:User:Dostojewskij/Deng ambag]] [[la:Usor:Dostojewskij/Conlationes]] [[sat:ᱵᱮᱵᱷᱟᱨᱤᱭᱟᱹ:Dostojewskij/ᱮᱱᱮᱢᱠᱩ]] [[nn:Brukar:Dostojewskij/Bidrag]] [[fa:کاربر:Dostojewskij/مشارکت‌ها]] [[sh:Korisnik:Dostojewskij/Doprinos]] [[bs:Korisnik:Dostojewskij/Doprinosi]] [[vi:Thành viên:Dostojewskij/Đóng góp]] [[tg:Корбар:Dostojewskij/Ҳисса]] [[sq:Përdoruesi:Dostojewskij/Kontributet]] [[cv:Хутшăнакан:Dostojewskij/Хывнӑ тӳпе]] [[tl:Tagagamit:Dostojewskij/Mga ambag ko]] [[te:వాడుకరి:Dostojewskij/నా మార్పులు]] [[simple:User:Dostojewskij/My changes]] [[mr:सदस्य:Dostojewskij/माझे योगदान]] [[af:Gebruiker:Dostojewskij/Bydraes]] [[so:User:Dostojewskij/Ku darsashooyinka]] [[yo:Oníṣe:Dostojewskij/Àwọn àfikún]] [[et:Kasutaja:Dostojewskij/Kaastöö]] [[war:Gumaramit:Dostojewskij/Akon mga ámot]] [[nds:Bruker:Dostojewskij/Mien Arbeid]] [[az:İstifadəçi:Dostojewskij/Töhfələrim]] [[sco:Uiser:Dostojewskij/Contreibutions]] [[sl:Uporabnik:Dostojewskij/Prispevki]] [[bar:Nutza:Dostojewskij/Mei Gschriebnas]] [[se:Geavaheaddji:Dostojewskij/Mu rievdadusat]] [[vec:Utensa:Dostojewskij/Contribusion]] [[eu:Lankide:Dostojewskij/Nire ekarpenak]] [[dty:प्रयोगकर्ता:Dostojewskij/मेरो योगदानहरू]] [[th:ผู้ใช้:Dostojewskij/ส่วนร่วม]] [[be-tarask:Удзельнік:Dostojewskij/Унёсак]] [[gl:Usuario:Dostojewskij/Contribucións]] [[hr:Suradnik:Dostojewskij/Doprinosi]] [[jv:Naraguna:Dostojewskij/Pasumbang]] [[ka:მომხმარებელი:Dostojewskij/წვლილი]] [[sc:Usuàriu:Dostojewskij/Contributos mios]] [[sah:Кыттааччы:Dostojewskij/Суруйуу тиһилигэ]] [[si:පරිශීලක:Dostojewskij/මගේ දායකත්වය]] [[kw:Devnydhyer:Dostojewskij/Kevrohow]] [[ln:Utilisateur:Dostojewskij/Nkásá nakomí]] [[ku:Bikarhêner:Dostojewskij/Beşdariyên min]] [[sw:Mtumiaji:Dostojewskij/Michango]] [[eo:Uzanto:Dostojewskij/Kontribuoj]] [[kaa:Paydalanıwshı:Dostojewskij/Úlesim]] [[ta:பயனர்:Dostojewskij/பங்களிப்புக்கள்]] [[sr:Корисник:Dostojewskij/Доприноси]] [[cy:Defnyddiwr:Dostojewskij/Fy nghyfraniadau]] [[lt:Naudotojas:Dostojewskij/Mano indėlis]] [[ga:Úsáideoir:Dostojewskij/Iarrachtaí]] [[el:Χρήστης:Dostojewskij/Η συνεισφορά μου]] [[hy:Մասնակից:Dostojewskij/Ներդրում]] [[hu:Szerkesztő:Dostojewskij/Közreműködések]] [[li:Gebroeker:Dostojewskij/Mien biedrages]] [[rue:Хоснователь:Dostojewskij/Приспівкы]] [[mhr:Пайдаланыше:Dostojewskij/Мыйын надырем]] [[an:Usuario:Dostojewskij/Contribucions]] [[co:Utente:Dostojewskij/E mo cuntribuzioni]] [[qu:Ruraq:Dostojewskij/Llamk'apusqaykuna]] [[vep:Kävutai:Dostojewskij/Tehtud rad]] [[lo:ຜູ້ໃຊ້:Dostojewskij/ປະກອບສ່ວນ]] [[lb:Benotzer:Dostojewskij/Kontributiounen]] [[olo:Käyttäi:Dostojewskij/Kohendukset]] [[gan:用戶:Dostojewskij/貢獻]] [[bh:प्रयोगकर्ता:Dostojewskij/योगदान]] [[ha:User:Dostojewskij/Gudummawa]] [[is:Notandi:Dostojewskij/Framlög]] [[io:Uzanto:Dostojewskij/Mea adportado]] [[os:Архайæг:Dostojewskij/Бавæрд]] [[su:Pamaké:Dostojewskij/Kontribusi kuring]] [[or:ବ୍ୟବହାରକାରୀ:Dostojewskij/ଅବଦାନ]] [[pdc:Yuuser:Dostojewskij/Mei Ardickele]] [[haw:Mea hoʻohana:Dostojewskij/He aha ka'u i lūlū ai]] [[hsb:Wužiwar:Dostojewskij/Přinoški]] [[km:អ្នកប្រើប្រាស់:Dostojewskij/ការរួមចំណែក]] 9ngm0jt06iinyut4v8pt2lnb4ej9w4r 828 201505 2508239 2026-09-03T22:02:10Z Hamish 40475 [IPE-NEXT] Quick edit imported from [[:w:en:Module:Exponential search]] 2508239 Scribunto text/plain -- This module provides a generic exponential search algorithm. require[[strict]] local checkType = require('libraryUtil').checkType local floor = math.floor local function midPoint(lower, upper) return floor(lower + (upper - lower) / 2) end local function search(testFunc, i, lower, upper) if testFunc(i) then if i + 1 == upper then return i end lower = i if upper then i = midPoint(lower, upper) else i = i * 2 end return search(testFunc, i, lower, upper) else upper = i i = midPoint(lower, upper) return search(testFunc, i, lower, upper) end end return function (testFunc, init) checkType('Exponential search', 1, testFunc, 'function') checkType('Exponential search', 2, init, 'number', true) if init and (init < 1 or init ~= floor(init) or init == math.huge) then error(string.format( "invalid init value '%s' detected in argument #2 to " .. "'Exponential search' (init value must be a positive integer)", tostring(init) ), 2) end init = init or 2 if not testFunc(1) then return nil end return search(testFunc, init, 1, nil) end jqqi8l27tb73lglksbukg2g3bzt3fmv