Wikipèdia ocwiki https://oc.wikipedia.org/wiki/Acu%C3%A8lh MediaWiki 1.47.0-wmf.19 first-letter Mèdia Especial Discutir Utilizaire Discussion Utilizaire Wikipèdia Discussion Wikipèdia Fichièr Discussion Fichièr MediaWiki Discussion MediaWiki Modèl Discussion Modèl Ajuda Discussion Ajuda Categoria Discussion Categoria Portal Discussion Portal Projècte Discussion Projècte TimedText TimedText talk Mòdul Mòdul Discussió Event Event talk 0 232 2508520 2448594 2026-09-10T18:56:02Z Dostojewskij 20932 /* Naissenças */ + [[Tony Gatlif]] 2508520 wikitext text/x-wiki {{setembre}} == Eveniments == * [[1919]]: [[Tractat de Saint-Germain-en-Laye]] == Naissenças == * [[1892]] - [[Arthur Holly Compton]], [[fisica|fisician]] american, [[Prèmi Nobel de Fisica]] (m. [[1962]]) * [[1941]] - [[Stephen Jay Gould]], paleontològ american (m. [[2002]]) * [[1948]] - [[Tony Gatlif]], realizator, scenarista, compositor, actor e productor francés (m. [[2026]]) * [[1968]] - [[Guy Ritchie]], director de cinèma britanic * [[1976]] - [[Gustavo Kuerten]], jogaire de tennis brasilièr == Decèsses == * [[1975]] - [[George Paget Thomson]], fisician britanic, Prèmi Nobel de Fisica (n. [[1892]]) * [[1979]] - [[Agostinho Neto]], president d'Angòla (n. [[1922]]) * [[1983]] - [[Felix Bloch]], fisician soís, Prèmi Nobel de Fisica (n. [[1905]]) * 1983 - [[Balthazar Johannes Vorster]], primièr ministre d'[[Africa del Sud]] (n. [[1918]]) * [[2006]] - Rei [[Taufa'ahau Tupou IV]], de [[Tònga]] (n. [[1918]]) ---- Veire tanben : * [[9 de setembre]] | [[11 de setembre]] * [[genièr]] | [[febrièr]] | [[març]] | [[abril]] | [[mai]] | [[junh]] | [[julhet]] | [[agost]] | [[setembre]] | [[octobre]] | [[novembre]] | [[decembre]] * [[Calendièr d'eveniments]] (los 366 jorns de l'an). [[Categoria:Jorns]] sxb3wbqb61tmpg7idjkj6ukq9yki1iu 0 2661 2508524 2506502 2026-09-11T01:59:42Z InternetArchiveBot 43230 Rescuing 1 sources and tagging 0 as dead.) #IABot (v2.0.9.5 2508524 wikitext text/x-wiki {{Dialècte Lemosin}}{{Dialècte Lengadocian}} <!--Preferencia per l'occitan bas-lemosin utilizada a la vila d'Autafòrt.--> [[Image:Bertran de Born - BN MS fr 12473.jpg|thumb|Bertran de Bòrn segon l'una de sas ''[[Vida (literatura)|vidas]]'' (Biblioteca Nacionala de França, MS cod. fr. 12473, 13.)]] '''Bertran de Bòrn'''<ref group=N>''Bertrand be Born'' en [[nòrma mistralenca]], atestat dins [[Lo Tresaur dau Felibritge]].</ref> (v.[[1140]], [[Lemosin (Occitània)|Lemosin]]{{refnec}} o [[Perigòrd]]{{TdF}} - v.[[1215]], [[Abadiá de Dalon]]), senhor{{refnec}} o vescomte{{TdF}} ([[vavassor]]) d'[[Autafòrt]], aus confinhs de [[Lemosin (Occitània)|Lemosin]] e [[Perigòrd]], foguèt un daus [[trobador]]s mai coneguts. Se ditz d'eu que celebrèt tan plan l'amor coma la guèrra. Foguèt ficat dins las luchas daus filhs d'[[Enric II d'Anglatèrra|Enric II]] Plantagenest, e prenguèt partit contra [[Ricard Ièr d'Anglatèrra|Richard]] per [[Enric lo Jove]]. A la mòrt d'aqueste, se reconcilièt amb Richard, que sostenguèt a son torn contra lo rei de França [[Felip II de França|Felip-August]]. Bertran de Bòrn passa per èsser estat lo ''mestre daus [[sirventés]]'', que sas poesias pus bravas an un accent satiric plan marcat, e que son de plaçar demest las òbras majoras de la literatura occitana. Sa vida nos ensenha que luchet fòrça temps, per l'avent dau chasteu d'[[Autafòrt]], contra son frair Constantin, qu'aviá lo sosten dau rei Enric Plantagenest. Alaidonc, excitet de contunha los filhs d'Enric contra lor pair; se pensa que considerava qu'ilhs nonmàs aviá lo sang aquitan trasmés per lor mair [[Alienòr d'Aquitània]]. Fin finala, son voler d'independéncia per [[Aquitània]] es au còr de sa poesia, qu'evòca mai que mai de las questions politicas. Bertran de Bòrn apelava sa dama ''mon asiman'', qu'es a dire "mon asimant" o "mon aimant"{{TdF}}; ''asiman'' es la fòrma anciana dau mot arcaïc ''asimant''<ref>{{Dicodòc}}</ref>. L'un daus libres pus complets sus la vida e l'òbra de Bertran de Bòrn es benleu lo de [[Gérard Gouiran]] (''L'Amour et la Guerre''), publicat a l'Universitat de [[Provença]]. ==Òbras== Veiquí un extrach d'un de sos sirventés: ''Be'm platz lo gai temps de Pascor / Que fai folhas e flors venir / E platz me quant auv la baudor / Dels ausels que fan retentir'' ''Lor chant per lo boscatge / E platz me quand vei per los prats / Tendas e pavalhons fermats'' ''E ai grand alegratge / Quand vei per campanhas rengats / Cavaliers e cavals armats'' ''E platz me quand li corredors / Fan las gens e l’aver fugir / E platz me quand vei après lor / Granren d’armats corren venir'' ''E platz me mon coratge / Quand vei fòrts chastels assetjats / E-ls barris rots e-d'esfondrats'' ''E vei l’òst e'l ribatge / Qu’es tot entorn claus de fossats / Ab lissas de fòrts pals serrats'' ''E-us dic que tan non m’a sabor / Manjar ni beure ni dormir / Com' a quant auv cridar : « a lor ! » / D’ambas las parts e-d'auv bruir'' ''Cavals votz per l’ombratge / E-d'auv cridar : « aidatz, aidatz ! » / E vei chaser per los fossats'' ''Paucs e grands per l’erbatge / E vei los mòrts que pel-s costats / An los tronçons ab los cendatz'' ''Barons metetz en gatge / Castèls e vilas e ciutats / Enans qu’usquecs no-us guerreiatz'' ==Veire tanben== ===Articles connèxes=== *[[Lista de trobadors e trobairises]] ===Liames extèrnes=== * [https://web.archive.org/web/20070723060222/http://www.trobar.org/troubadours/bertran_de_born/ Sas òbras] ==Nòtas e referéncias== ===Nòtas=== <references group=N/> ===Referéncias=== {{reflist}} {{Multibendèl|Portal Edat Mejana|Portal Perigòrd|Portal trobar}} {{Autoritats}} [[Categoria:Escrivan occitan|Born, Bertran de]] [[Categoria:Trobador occitan del sègle XII]] [[Categoria:Trobador occitan del sègle XIII]] [[Categoria:Naissença en 1140|Born, Bertran de]] [[Categoria:Decès en 1215|Born, Bertran de]] g99nqxuf8w2hwdwbk3qafeoxg9xx29y 0 2662 2508538 2506682 2026-09-11T08:33:27Z InternetArchiveBot 43230 Rescuing 1 sources and tagging 0 as dead.) #IABot (v2.0.9.5 2508538 wikitext text/x-wiki [[Imatge:BnF ms. 854 fol. 61 - Folquet de Marseille (1).jpg|thumb|right|Folquet de Marselha, [[Bibliotèca Nacionala de França]]]] [[File:Musician clergy, possibly Folquet de Marseille.jpg|thumb|right|Pintura de la [[Catedrala de Teròl]] representant lo clergat musician, possiblament Folquet de Marselha.<ref>{{Ligam web |sit web=almendron.com |títol=The roof of the Cathedral of Teruel, Painted decoration and meaning |url=https://www.almendron.com/artehistoria/arte/arquitectura/la-techumbre-de-la-catedral-de-teruel/decoracion-pintada-y-significado/ |citacion= Yarza has interpreted it as a symbol of the licentious clergy ...Moralejo has proposed to identify him with a well-known troubadour bishop of the time, Folquet de Marseille...}}</ref>]] '''Folquet de Marselha''' o '''Folc de Tolosa''' (m. 1231) èra [[trobador]] puèi [[evesque]]. Cantat d'[[Alazaís de Ròcamartina]], esposa de [[Barral dei Bauç]]<ref>https://www.lexilogos.com/provencal/felibrige.php?p=20798</ref>. En [[1201]], se retira au monastèri de bernardins [[Abadiá dau Toronet|dau Toronet]], e devengut un [[abat]].<ref>[https://www.lexilogos.com/provencal/felibrige.php?q=TOUROUNET ''TOUROUNET (LOU)'', dins Lo Tresaur dau Felibritge].</ref> Foguèt inumat dins l'ancian monastèri de [[Gramboés]]<ref>https://www.lexilogos.com/provencal/felibrige.php?q=gramboues</ref>. ==Veire tanben== ===Bibliografia=== * [https://web.archive.org/web/20170302195027/http://www.trobar.org/troubadours/folquet/ Sas òbras] * Stanislaw Stronski, ''Le troubadour Folquet de Marseille''. Krakow: Academia de las Sciéncias, 1910. * [https://web.archive.org/web/20060907072147/http://www.op.org/international/francais/Documents/documents_gen/approbation2.htm Sa letra diocesana d'aprobacion dels presicaires de Domenge] * ''Biographies des troubadours'' ed. J. Boutière, A.-H. Schutz (París: Nizet, 1964) pp. 470-484. * Patrici Cabau, 'LES ÉVÊQUES DE TOULOUSE (IIIe-XIVe SIÈCLES) ET LES LIEUX DE LEUR SÉPULTURE' in ''Mémoires de la Société Archéologique du Midi de la France'' vol. 59 (1999). [https://web.archive.org/web/20061126194421/http://www.societes-savantes-toulouse.asso.fr/samf/memoires/T_59/cabau.htm] ===Articles connèxes=== *[[Lista de trobadors e trobairises]] ===Liames extèrnes=== ==Nòtas e referéncias== ===Nòtas=== <references group=N/> ===Referéncias=== {{reflist}} {{Multibendèl|Portal Occitània|Portal Crosada dels albigeses|Portal Catolicisme|Portal poesia}} {{Autoritats}} {{DEFAULTSORT:Folquet Marselha}} [[Categoria:Literatura occitana]] [[Categoria:Religiós catolic occitan]] [[Categoria:Naissença en 1155]] [[Categoria:Escrivan occitan]]<!--[[Categoria:Escrivan occitan del sègle XII]]--> [[Categoria:Poèta occitan del sègle XII]] [[Categoria:Trobador occitan del sègle XII]] [[Categoria:Trobador occitan del sègle XIII]] [[Categoria:Escrivan medieval de lenga d'òc]] [[Categoria:Poèta de l'Edat Mejana]] [[Categoria:Avesque de Tolosa]] [[Categoria:Personalitat de la Crosada dels Albigeses]] [[Categoria:Decès en 1231]] [[Categoria:Personatge citat dins la Divina Comèdia (Paradis)]] [[Categoria:Sant catolic del sègle XIII]] r5tgdi46s723onulqdb51x7k7hih9xy 0 11980 2508530 2508513 2026-09-11T04:22:57Z Nicolas Eynaud 6858 /* Bibliografia */ 2508530 wikitext text/x-wiki {{Dialècte Vivaroaupenc}} {{1000 fondamentals}} {| border="1" cellpadding="2" width=255 cellspacing="0" align="right" style="margin: 0 0 1em 1em; text-align:left; border-collapse:collapse; border:1px gray solid; font-size:95%; background:#f9f9f9" |+ <big><big>'''Frida Kahlo''' |- | style="background:#efefef" align="center" colspan=2 |[[Fichièr:Frida Kahlo, by Guillermo Kahlo.jpg|200px]] |- !align=right|Profession: |[[pintura|pintre]] |- !align=right|País: | [[Mexic]] |- !align=right|Data de naissença: |[[6 de julhet]] de [[1907]] |- !align=right|Luòc de naissença: | Coyoacán, [[Mexic]] |- !align=right|Data de decès: |[[13 de julhet]] de [[1954]] |- !align=right|Luòc de decès: | Coyoacán |} '''Magdalena Carmen Frida Kahlo y Calderón''' (6 de julhet de [[1907]], [[Ciutat de Mexic]] - 13 de julhet de [[1954]], [[Ciutat de Mexic]]) es una pintra [[mexic|mexicana]] dau segle XX. Son òbra es mai que mai compausaa d'un ensemble d'[[autoretrach]]s que li permetèron de metre en scena son còrs, sa [[dolor]] e son identitat en s'inspirant de las [[tradicion]]s popularas mexicanas e d'un simbolisme personau. Sa vida foguèc marcaa per la sofrença fisica en causa de las sequelas laissaas per la [[poliomieliti]] e per un accident automobile greu en [[1925]]. Es durant sa convalescéncia que comencèc de pénher. En [[1929]], se [[maridatge|maridèc]] amb lo [[pintura|pintre]] muralista [[Diego Rivera]] ([[1886]]-[[1957]]). Lo pareu partejèc una relacion tumultuosa e un engatjament [[politica|politic]] marcat per lo sosten au [[comunisme]]. Pauc famosa durant sa vida – foguèc longtemps presentaa coma « la femna de Rivera » – Frida Kahlo obtenguèc una certana reconeissença internacionala avans sa [[mòrt]] gràcias a sas relacions amb lo movement [[subrerealisme|subrerealista]], especialament en [[França]]. Pasmens, refusèc totjorn l'etiqueta subrerealista en afirmant que sas pinturas èran pas eissias de sos pantais o de l'exploracion de son inconscient. A partir dels [[ans 1970]], portaa per los movements [[feminisme|feministas]] e indigenistas, son òbra foguèc redescuberta. Frida Kahlo venguèc alora una icòna de la cultura mondiala gràcias a la poténcia de son imatge visuau. Sa posteritat es donc marcaa per una dimension dobla : aquela de l'artista que son òbra es desenant expausada dins de [[museu|museus]] prestigiós e aquela de la figura populara que son imatge es l'objecte d'una recuperacion [[comèrci|comerciala]] intensa. == Biografia == === Enfança, formacion e accident === Magdalena Carmen Frida Kahlo Calderón naissèc lo 6 de julhet de [[1907]] a [[Coyoacán]], una comuna de la periferia de la [[Ciutat de Mexic]]. Son paire, [[Guillermo Kahlo]] ([[1871]]–[[1941]]), èra un [[fotografia|fotografe]] d'origina [[Alemanha|alemanda]]. Sa maire, [[Matilde Calderón y González]] ([[1876]]–[[1932]]), èra una mestissa illetraa qu'assegurèc la gestion dels afaires domestics<ref>'''[[francés|(fr)]]''' Hayden Herrera e Philippe Beaudoin, ''Frida: biographie de Frida Kahlo'', Flammarion, coll. « Grandes biographies », 2022, p. 20.</ref>. Frida èra la tresena filha dau pareu. La [[familha (parentèla)|familha]] viviá dins un environament marcat per lo rescontre entre las [[tradicion]]s [[mexic]]anas, l'eiretatge [[Euròpa|europeu]], la practica [[religions|religiosa]] e las activitats [[art]]isticas. La [[fotografia]] i teniá una plaça majora e Guillermo Kahlo aprenguèc las reglas d'observacion e de compausion d'un imatge a sa filha. En [[1913]], a 6 ans, Kahlo contractèc la [[poliomieliti]] que li laissèc una chamba drecha mai corta e mai teuna<ref>'''[[anglés|(en)]]''' Valmantas Budrys, « Neurological Deficits in the Life and Works of Frida Kahlo », ''European Neurology'', vol. 55, n° 1,‎ 2006, pp. 4-10.</ref>. Aquela [[malautiá]] foguèc ansin lo prumier còp de la longa tiera d'espròvas [[medecina|medicalas]] que marquèron son existéncia. Son paire l'encoratjèc a practicar d'[[exercici fisic|activitats fisicas]] per afortir aquela chamba, mas aquela experiéncia precòça de la diferéncia corporala prenguèc mai tard una plaça importanta dins la construccion de son imatge public e de sa pintura. En [[1922]], intrèc a l'Escòla Nacionala Preparatòria de la Ciutat de Mexic, onte voliá se formar per entreprendre d'estudis de [[medecina]]. Faiá partia d'una generacion de joves mexicans educats dins lo contèxte de la reconstruccion [[cultura]]la e [[politica]] menaa après la [[Revolucion Mexicana]]. S'interessèc a la [[literatura]], a las [[sciéncia]]s e a las ideias politicas de senestra. Rejonhèc ansin un grop d'estudiants, los Cachuchas, onte rescontrèc Alejandro Gómez Arias que venguèc son companhon. I desvolopèc pereu de ligams amb los mitans intellectuaus e politics que menèron a son raprochament ulterior amb lo [[comunisme]] [[Mexic|mexican]]. Lo 17 de setembre de [[1925]], foguèc victima d'un accident fòrça greu quand un [[tramvai]] percutèc son bus. Passèc un mes dins un [[espitau]] e gardèc de sequelas duradissas en despiech de desenaus d'operacions durant lo resta de sa vida<ref>'''[[espanhòu|(es)]]''' Hayden Herrera, ''Frida: una biografía de Frida Kahlo'', La Ciutat de Mexic, Diana, 1984, p. 62.</ref>. De mai, immobilizaa durant de periòdes longs, foguèc oblijaa d'abandonar sos projectes d'estudis medicaus. Es ansin durant sa convalescéncia que comencèc de pénher. Per l'ajudar, sa maire organizèc la fabricacion d'un chavalet especiau, adaptat a la posicion ocupaa dins son [[liech]]. Completat per un [[mirau]], aqueu sistema venguèc l'instrument d'una practica [[art|artistica]] novela<ref>'''[[espanhòu|(es)]]''' Hayden Herrera, ''Frida: una biografía de Frida Kahlo'', La Ciutat de Mexic, Diana, 1984, pp. 62-63.</ref><ref>'''[[anglés|(en)]]''' Andrea Kettermann, ''Kahlo'', Taschen, 2003, pp. 17-18.</ref>. Tre [[1926]], Kahlo penhèc son prumier autoretrach, destinat a Alejandro Gómez Arias. Pauc a cha pauc, la pintura venguèc un mejan de ganhar d'argent per contribuïr au pagament de las despensas [[medecina|medicalas]] de la [[familha (parentèla)|familha]]. Puei, venguèc una vocacion vertadiera. Privaa de la possibilitat de seguir sos estudis medicaus, Frida Kahlo comencèc d'observar son còrs, çò qu'inspirèc lo començament de son expression artistica. Ansin, se l'accident creèc pas l'artista, transformèc rapidament las condicions li permetent de bastir sa relacion amb la pintura. === Diego Rivera e vida adulta === [[Fichièr:Frida Kahlo Diego Rivera 1932.jpg|thumb|right|Frida Kahlo e son marit, [[Diego Rivera]], en [[1932]].]] A partir de [[1928]], Kahlo se raprochèc de [[Diego Rivera]] ([[1886]]-[[1957]]), un [[pintura|pintre]] muralista ja famós e engatjat dins la vida [[politica]] e [[cultura]]la de [[Mexic]]. Li mostrèc son trabalh e li demandèc son vejaire sus sa pintura. Lor relacion venguèc rapidament [[amor|amorosa]] e lo pareu se [[maridatge|maridèc]] lo 21 d'aost de [[1929]]. Aqueu maridatge permetèc a Kahlo d'intrar au sen dau ret d'artistas, d'intellectuaus, de fotografes e de militants [[politica|politics]] frequentat per son marit e de s'inscriure dins los mitans [[comunisme|comunistas]]. Lo pareu partejava pereu un interès marcat per la cultura mexicana, las tradicions popularas e l'art [[Mesoamerica|precolombian]]. Pasmens, sos projetes artistics demorèron fòrça diferents : Rivera trabalhèc mai que mai a l'eschala monumentala dau [[muralisme]] mentre que Kahlo se concentrèc sus una pintura intima constituïa de retrachs e de scenas reduchas. De [[1930]] a [[1933]], lo pareu vivèc als [[USA|Estats Units]] onte Kahlo perdèc dos mainats que sas anchas, fracturaas per son accident, permetián pas un desvolopament normau dau [[fètus]]<ref>'''[[anglés|(en)]]''' Hayden Herrera, ''Frida: A Biography of Frida Kahlo'', Harper Perennial, 2002, pp. 133-160.</ref>. Durant aqueu sejorn, Rivera e Kahlo s'installèron a [[San Francisco]], a [[Detroit]] e a [[Nòva York]] en foncion de las comandas reçaupuas per lo prumier. Aquò permetèc a Kahlo de rescontrar plusors intellectuaus estatsunidencs importants e de venir amiga amb lo doctor [[Leo Eloesser]] ([[1881]]-[[1976]]). Es pereu durant aqueu periòde que Kahlo comencèc d'èsser la modela de fotografes professionaus coma [[Edward Weston]] ([[1886]]-[[1958]]) e [[Imogen Cunningham]] ([[1883]]-[[1976]])<ref>'''[[anglés|(en)]]''' Hayden Herrera, ''Frida: A Biography of Frida Kahlo'', Harper Perennial, 2002, pp. 117-125.</ref><ref>'''[[anglés|(en)]]''' Martha Zamora, ''Frida Kahlo: The Brush of Anguish'', 1990, pp. 42-43.</ref>. Aquelas [[fotografia]]s mòstran la volontat precòça de Kahlo d'utilizar sos [[vestit]]s, sas coifuras e sos accessòris per construire un imatge public aisament identificable<ref>'''[[anglés|(en)]]''' Christina Burrus, « The Life of Frida Kahlo », dins Emma Dexter, ''Frida Kahlo'', Tate Modern, 2005, p. 203.</ref>. Sos problemas de santat li inspirèron egalament d'òbras fòrça personalas, especialament ''Henry Ford Hospital'', onte se representèc sus un liech d'espitau après un maupart dins una compausicion l'associant amb d'elements medicaus e diferents simboles e objectes penjats a l'entorn d'ela. Lo [[maridatge]] amb [[Diego Rivera]] foguèc pereu tumultuós. Los dos entretenguèron mai d'una relacion extraconjugala, çò qu'entraïnèc de crisis repetias<ref>'''[[anglés|(en)]]''' Hayden Herrera, ''Frida: A Biography of Frida Kahlo'', Harper Perennial, 2002, pp. 192-201.</ref>. En [[1939]], un [[divòrci]] foguèc prononciat. Aquela fasa foguèc centrala dins la carriera de Kahlo que produguèc ''Las Doas Fridas'', un de sas òbras mai celebras. Pasmens, lo [[divòrci]] interrompèc pas tota relacion entre Rivera e Kahlo e lo coble se tornèc maridar en decembre de [[1940]]. Durant aqueu periòde, la vida de Kahlo foguèc pereu marcaa per d'eveniments politics internacionaus. Amb Rivera, sostenguèc los republicans durant la [[Guèrra Civila Espanhòla|Guerra Civila Espanhòla]] ([[1936]]-[[1939]])<ref>'''[[anglés|(en)]]''' Andrea Kettenmann, ''Kahlo'', Taschen, 2003, pp. 40-41.</ref>. Aculhèron tanben [[Trotski|Leon Trotski]] e son esposa durant son exili en [[Mexic]]<ref>'''[[anglés|(en)]]''' Hayden Herrera, ''Frida: A Biography of Frida Kahlo'', Harper Perennial, 2002, pp. 192-215.</ref>. Pasmens, aquel engatjament politic foguèc una dimension segondària dins lo desvolopament de son òbra que demorèc mai que mai centrat sus son identitat personala e son trabalh picturau. A partir dels [[ans 1940]], l'estat de santat de Kahlo comencèc de se desgradar fortament. Deguèc donc subir plusors operacions e s'aliechar durant de periòdes longs. Pasmens, en [[1942]], poguèc començar d'ensenhar a l'Escòla Nacionala de Pintura, d'Escultura e de Gravura. Organizèc de cors en cò d'ela quand sa santat l'empachava de se desplaçar. Sa pintura evolucionèc d'un biais parallele a la deterioracion de son còrs e la dolor i venguèc una estructura visuala permetent de representar l'experiéncia de sa vulnerabilitat. En [[1953]], los metges deguèron l'[[amputacion|amputar]] d'una partia de sa chamba drecha<ref>'''[[anglés|(en)]]''' Hayden Herrera, ''Frida: A Biography of Frida Kahlo'', Harper Perennial, 2002, pp. 412-430.</ref>. En despiech de sas dificultats, arrestèc pas de pénher e de s'interessar a la vida [[politica]]. Per exemple, participèc a una manifestacion còntra l'intervencion [[USA|estatsunidenca]] en [[Guatemala]]<ref>'''[[anglés|(en)]]''' Martha Zamora, ''Frida Kahlo: The Brush of Anguish'', Chronicle Books, 1990, p. 138.</ref>. Frida Kahlo morèc lo 13 de julhet de [[1954]], a 47 ans<ref>'''[[anglés|(en)]]''' Hayden Herrera, ''Frida: A Biography of Frida Kahlo'', Harper Perennial, 2002, pp. 425-433.</ref><ref>Sa mòrt es benleu ligaa a una presa tròp importanta de medicaments antidolor. Aquò es a l'origina d'una teoria de [[suicidi]] qu'es sostengua per de biografes coma Hayden Herrera. La causa oficiala dau decès es una embolia pumonària e ni la polícia ni la familha jutjèron necessari de demandar una autopsia per verificar.</ref>. Son ostau personau, la ''Casa Azul'', venguèc après sa [[mòrt]] un [[musèu|museu]] dedicat a sa memòria e a son òbra. Son còrs foguèc cremat. Sos cendres son conservats en la ''Casa Azul''<ref>'''[[anglés|(en)]]''' Hayden Herrera, ''Frida: A Biography of Frida Kahlo'', Harper Perennial, 2002, pp. 433-440.</ref>. == Òbra == === Una òbra personala === La pintura de Frida Kahlo es aisament reconeissabla gràcias a l'importància donaa a la [[cara]] e au còrs de l'[[art|artista]]. Los autoretrachs constituïsson una part essenciala de sa produccion e donan sovent l'impression d'una pintura [[autobiografia|autobiografica]]. D'efiech, utilizava lo sieu visatge coma una figura establa que li permetiá d'explorar d'identitats diferentas, d'estats [[emocion|emocionaus]] e de situacions simbolicas. Ansin, dins son òbra, l'usatge de l'autoretrach es pas una reproduccion simpla de son aparéncia fisica. Dins sos tableus, la cara demòra generalament frontala e impassibla, mentre que lo còrs, los [[vestit]]s, los [[animalia|animaus]] e l'environament exprimisson de transformacions que son pas directament vesibles dins l'expression de la cara. Aquela immobilitat aparenta dona a sas òbras una tension particulara. L'espectator agacha un personatge que sembla de se presentar amb un important mestritge tot en expausant d'experiéncias de sofrença, de separacion, de desirança o de fragilitat. L'usatge d'un miralh èra centrau dins aquela practica que permetiá de construire la scena. Aquela dimension es vesibla tre ''[[Autoretrach au costume de velós]]'' ([[1926]]), son premier autoretrach conoissut, onte pausèc l'aparéncia fisica que sos trachs fondamentaus foguèron conservats dins la màger part de son òbra<ref>Pasmens, i aguèc d'excepcions coma ''Autoretrach als peus copats'' ([[1940]]).</ref>. La resta dau còrs èra lo luec de rescontre de l'experiéncia individuala e d'una reflexion mai generala sus la vulnerabilitat umana. Un exemple es la ''Colona Rompua''. Kahlo s'i representèc drecha, lo còrs dubert per una colona [[arquitectura|arquitecturala]] rompua e la [[peu]] pertusaa de [[claveu]]s. Pasmens, l'imatge èra pas una representacion naturalista de la dolor. Lo còrs i èra un ensemble de signes e de simbòles. La colona representava tant lo sosten fisic que son defalhiment mentre que los claveus transforman la sofrença en motiu visuau. La [[pintura]] de Kahlo dessepara donc pas clarament lo fisic e lo [[psicologia|psicologic]]. Las experiéncias ([[dolor]], [[malaudiá]], separacion, [[desirança]], [[maire|maternitat]], identitat, etc.) i son directament inscrichas sus lo còrs, sota forma de simbòles. Aquela associacion es un element important de la singularitat de son òbra. === Identitat e simbolisme === L'identitat [[Mexic|mexicana]] constituís una autra dimension fondamentala de la pintura de Kahlo. Portava frequentament de vestits associats a las [[tradicion]]s mexicanas, especialament aquelos de las [[femna]]s de l'[[istme de Tehuantepec]]. Las coifuras, los [[joieu]]s, las [[flor]]s e los teissuts utilizats èran pas unicament d'elements decoratius. Participavan a la representacion d'una identitat construcha e mesa en scena. Pasmens, aquela identitat èra complexa que Kahlo èra eissia d'una [[familha (parentèla)|familha]] mesclant d'originas [[Euròpa|europeas]] e [[Mexic|mexicanas]]. Aquel embolh inspirèc ''Mos grands, mos parents e ieu'', realizat en [[1936]], que representa la [[genealogia]] de Kahlo sota la forma d'un aubre familiau associant la brancha mairala au païsatge de [[Mexic]] e la brancha pairala a l'[[ocean Atlantic]]. ''Las Doas Fridas'' de [[1939]] desvolopèc aquela reflexion sus l'origina e la reflexion en representant doas versions de l'artista ligaas per lors [[Sistèma circulatòri|vaisseus sanguins]]. Los accessòris utilizats dins las compausicions son l'autre element recurrent de l'òbra de Kahlo. Tènon de ròtles [[estetica|estetics]], [[cultura|culturaus]] e simbolics. Per exemple, los [[vestit]]s li permetián d'exprimir sa concepcion de la mexicanitat tot en amagant de consequéncias ben vesiblas de sos [[andicap|andicaps]]. Lo [[museu]] de la ''Casa Azul'' consèrva ansin una importanta colleccion de vestits, de joieus e d'accessòris divèrs que mòstran l'importància donaa per l'artista a la construccion de son imatge artistic e public. Los [[Animalia|animaus]] acompanhan pereu frequentament los autoretrachs tant per equilibrar la pintura que per participar a la compausicion simbolica. De [[planta|plantas]], de [[fruch]]s, de raiç o d'elements de païsatges son egalament utilizats per evocar la vida, la [[mòrt]], la sexualitat o la fertilitat. L'ensemble d'aqueles aspectes de l'òbra de Kahlo donan l'impression d'un monde barrat, mas aqueu monde es bastit amb d'elements en provenença de la [[natura]], de la [[cultura populara]] [[Mexic|mexicana]], de la [[religions|religion]], de la [[medecina]] e de l'[[istòria]] personala de l'artista. Aquela combinason explica pereu las dificultats per l'inscriure dins un corrent artistic definit que son òbra tèn de ligams amb lo [[subrerealisme]], mas tanben amb las tradicions de la [[pintura]] mexicana, los [[ex-vòto]], los retrachs fotografics e l'art popular. === Una artista d'avantgarda === La question dau corrent artistic seguit per Frida Kahlo es totjorn un objecte de debats, mai que mai en causa de l'oposicion entre [[André Breton]] ([[1896]]-[[1966]]) e Frida Kahlo ela meteissa sus son apertenéncia au movement [[subrerealisme|subrerealista]]. D'efiech, [[André Breton|Breton]], que tenguèc un ròtle centrau dins la reconeissença internacionala de Kahlo, la presentèc mai d'un còp coma una subrerealista e Kahlo aguèc plusors contactes influents amb lo movement. Pasmens, i inscriguèc jamai son òbra car s'interessava pas a l'exploracion dels [[pantais]], de l'inconscient e de las associacions inesperaas, tematicas centralas dau subrerealisme. Au contrari, partèc sovent d'experiéncias concretas e de situacions viscuas per establir sas compausicions. Ansin, se lo resultat èra sovent similar a las òbras subrerealistas dau periòde (utilizacions d'objectes incompatibles, còrs sovent transformat, elements vegetaus o animaus aient una dimension simbolica, etc.), sas fònts d'inspiracion èran fòrça diferentas. En defòra de las avantgardas [[Euròpa|europeas]], Kahlo s'inspirèc fòrça de la cultura [[Mexic|mexicana]]. Amb son marit, reüniguèc una colleccion d'òbras eissias de l'art [[Mesoamerica|precolombian]], popular e religiós. En particular, Kahlo aviá un interès marcat per los [[ex-vòto]], de pinturas pichonas ofèrtas a [[Dieu]], a la [[Verge]] o a un sant per lo mercejar d'una proteccion o d'una garison. Frida Kahlo desvolopèc donc una pintura pauc classabla. Coneissiá las tendéncias artisticas internacionalas e poguèc s'inspirar dau trabalh menat per mai d'un artista, mas las combinèc amb de formas e de referéncias directament originàrias de [[Mexic]]. Aquò explica en partia l'originalitat de son òbra e Kahlo foguèc ni una artista isolaa ni una artista subrerealista mexicana. === Òbras principalas === L'òbra de Frida Kahlo es probablament constituïa de 150 a 200 [[pintura]]s<ref>'''[[anglés|(en)]]''' Emma Dexter, « The Universal Dialectics of Frida Kahlo », dins Emma Dexter (dir.), ''Frida Kahlo'', Tate Modern, 2005, p. 11.</ref><ref>'''[[anglés|(en)]]''' Nancy Deffebach, « "Frida Kahlo: Heroism of Private Life », dins Samuel Brunk e Ben Fallow (dir.), ''Heroes and Hero Cults in Latin America'', University of Texas Press, 2006, p. 174.</ref>. La màger part son de representacions [[autobiografia|autobiograficas]], de compausicions sus l'identitat [[nacion|nacionala]], la [[politica]] o la [[familha (parentèla)|familha]] e de [[Natura mòrta|naturas mòrtas]]. Forman pas un ensemble omogeneu, mas lo biais de transformar l'experiéncia personala en langatge visuau pòt èsser considerat coma lo fieu conductor principau de las recherchas artisticas de Kahlo. Entre las mai conoissuas, figuran : * l’''Autoretrach au costume de velós'' ([[1926]]) qu'es lo prumier autoretrach conoissut de l'artista ; * ''L'Autobús'' ([[1929]]) que remanda a l'accident tot en representant diferentas [[classa sociala|classas socialas]] de la [[societat]] [[mexic|mexicana]] ; * ''Frieda e Diego Rivera'' ([[1931]]) qu'es un retrach dau pareu ; * ''Henry Ford Hospital'' ([[1932]]) qu'es consacraa a la perda d'un mainat ; * ''Mos grands, mos parents e ieu'' ([[1936]]) qu'es una reflexion picturala sus la genealogia e l'identitat ; * ''La Colona Rompua'' ([[1944]]) qu'es una representacion de la dolor fisica ; * ''Las Doas Fridas'' ([[1939]]) qu'es un autoretrach doble consacrat a la question de l'identitat ; * l’''Autoretrach amb los peus copats'' ([[1940]]) qu'es consacrat a la transformacion de son anar e sa relacion amb Rivera ; * l’''Autoretrach amb lo col d'espina e lo beca-flor'' ([[1940]]) onte lo còrs es associat amb d'elements vegetaus e animaus ; * l’''Autoretrach coma Tehuana (Diego dins mas pensaas)'' ([[1943]]) qu'associa l'imatge de Kahlo amb lo costume mexican tradicionau e a la preséncia mentala de Rivera ; * ''L'Estrencha de l'Amor de l'Univers, la Terra (Mexic), ieu, Diego e lo Senher Xólotl'' ([[1949]]) qu'associa plusors temas recurrents de Kahlo. * ''Viva la Vida'' ([[1954]]) qu'es sa darriera òbra achabaa. == Eiretatge e posteritat == === Una reconeissença progressiva === Frida Kahlo coneguèc una certana reconeissença artistica de son vivent, mai sa renomaa demorèc limitaa en comparason d'aquela aquistaa après sa [[mòrt]]. Son prumier succès internacionau vertadier aguèc luec en [[1938]] amb l'organizacion, gràcias a l'ajuda d'[[André Breton]], de sa prumiera exposicion personala a la galaria Julien Levy de [[Nòva York]]. Plusors òbras i foguèron venduas e la [[premsa]] [[USA|estatsunidenca]] li acordèc una atencion favorabla. Un an mai tard, expausèc a [[París]] dins lo quadre de l'exposicion ''Mexique''. Las relacions de Kahlo amb [[Marcel Duchamp]] e los subrerealistas [[França|francés]] foguèron decisivas per permetre aquel eveniment. L'acuelh foguèc pereu positiu e lo govern francés crompèc ''Lo Quadre'' ([[1938]]) per enrichir las colleccions publicas dau païs. Aquela aquisicion marquèc una prumiera reconoissença institucionala de part dels mitans culturaus [[Euròpa|europeus]]<ref>'''[[anglés|(en)]]''' Andrea Kettenmann, ''Kahlo'', Teschen, 2003, pp. 51-52.</ref>. Puei, Kahlo participèc a diversas exposicions internacionalas e son òbra ''Moïses'' ([[1946]]) foguèc remarcaa per lo public e de critics. Contunhèc de presentar e de vendre son trabalh en despiech de l'agravament de son estat de [[santat]]. En [[1953]], èra incapabla de se desplaçar sensa dificultats, mas participèc a son exposicion personala organizaa dins la [[capitala]] [[Mexic|mexicana]]. Pasmens, fins a sa [[mòrt]], sa celebritat èra ligaa a aquela de [[Diego Rivera|Rivera]]<ref>'''[[anglés|(en)]]''' Gannit Ankori, ''Imaging Her Selves: Frida Kahlo's Poetics of Identity and Fragmentation'', Greenwood Press, 2002, pp. 3-5.</ref><ref name="Baddeley 1991">'''[[anglés|(en)]]''' Oriana Baddeley, « 'Her Dress Hangs Here': De-Frocking the Kahlo Cult », ''Oxford Art Journal'', vol. 14, 1991, pp. 10-17.</ref>. D'efiech, durant la màger part de sa vida, foguèc mai que mai presentaa coma la ''« frema de Rivera »''. La redescuberta de son òbra foguèc progressiva, mas permetèc d'inversar aquela relacion. Kahlo es desenant estudiaa per las sieunas qualitats, mentre que sa relacion amb Rivera es desenant consideraa coma un dels elements de sa vida. === De l'artista a l'icòna === La transformacion vertadiera de la reputacion de Kahlo interven plusors decenias après sa [[mòrt]]. Son òbra foguèc redescuberta a partir dels [[ans 1970]] dins un contexte marcat per l'atencion creissenta portaa a las [[femna|femnas]] artistas per los istorians de l'art. Sos autoretrachs, son tractament dau còrs, sa representacion de la [[dolor]], son biais de bastir son identitat e sa plaça dins una [[societat]] dominaa per d'[[òme]]s trobèron un interès noveu au sen dels movements [[feminisme|femenistas]]. En parallele, un fenomène similar aguèc luec dins los movements indigenistas mexicans. Pasmens, aquelas relecturas menèron a una transformacion. D'efiech, venguèc mai que mai un simbòle definit per la celebritat de sa [[cara]], de sas [[ussa]]s, de sos [[vestit]]s e de sa vida sentimentala pusleu que per las caracteristicas picturalas de son òbra. L'aspecte public fòrça trabalhat de Kahlo favorizèc aquela evolucion que sos vestits tradicionaus, sas coifuras e sos accessòris son venguts d'elements aisament reconeissables. Las recherchas e las exposicions consacraas a sa gardarauba mostrèron l'amplor dau trabalh a la basa de la construccion d'aquela identitat visuala. La ''Casa Azul'' consèrva ansin de [[vestit]]s, de [[corset]]s, de [[fotografia]]s e d'accessòris que permetèron d'estudiar la relacion entre anar personau e creacion artistica. Aquela construccion de se explica benleu l'importància presa per Kahlo dins los estudis consacrats au genre, au còrs e a l'identitat. Son òbra met en scena una femna que refusa d'amagar las marcas de la [[malaudiá]], que representa directament son còrs, que contrarotla lo sieu imatge e que transforma d'experiéncias consideraas coma intimas en subjectes artistics. Pasmens, chau evitar de projectar retrospectivament sus Kahlo totas las categorias [[politica|politicas]] contemporaneas. Se pòt èsser estudiaa per lo mejan dau [[feminisme]], de las questions ligaas a l'andicap o au genre, son òbra aparteniá d'en prumier a un contexte mexican e internacionau especific – aqueu de la prumiera mieitat dau segle XX – e sa pensaa es mai que mai ligaa au [[comunisme]], au [[nacionalisme]] [[mexic]]an e als chambiaments politics de son temps. De mai, una autra particularitat de la vision moderna de Frida Kahlo es sa recuperacion [[comèrci|comerciala]]<ref name="Baddeley 1991">'''[[anglés|(en)]]''' Oriana Baddeley, « 'Her Dress Hangs Here': De-Frocking the Kahlo Cult », ''Oxford Art Journal'', vol. 14, 1991, pp. 10-17.</ref><ref>'''[[anglés|(en)]]''' Margaret A. Lindauer, ''Devouring Frida: The Art History and Popular Celebrity of Frida Kahlo'', University Press of New England, 1999.</ref>. Aquò foguèt lo resultat de la represa de son imatge a partir dels [[ans 1970]], especialament per la [[mòda]] internacionala. Aquela esplecha foguèc favorizaa per la creacion d'una companhiá [[USA|estatsunidenca]] encharjaa de gerir sos [[drechs d'autor]], la Frida Kahlo Corporation, per d'eiretiers de sa [[familha (parentèla)|familha]]<ref>'''[[espanhòu|(es)]]''' La República, « FKC: Frida Kahlo Corporation », 5 d'abriu de 2007.</ref>. Son imatge es ansin vengua una marca disponibla per de campanhas [[publicitat|publicitàrias]] diversas. Aquela « Fridamania » es a l'origina de criticas recurrentas, mas demòra una activitat lucrativa. === Una influéncia mondiala === Amb l'aumentacion de sa renomaa, l'influéncia de Kahlo passa desenant larjament lo domeni de la [[pintura]]. Son anar e sa cara son venguts d'icònas represas per la [[fotografia]], la [[mòda]], la [[publicitat]] e los produchs [[cultura|culturaus]]. Aquela difusion li permetèc de venir una de las artistas mai aisament reconeissabla dau segle XX, mas crèa una tension entre los dos eiretatges de son òbra. Lo prumier es aqueu de la pintra Frida Kahlo, autor d'una òbra complexa centraa a l'entorn de l'[[autoretrach]], dau còrs, de la [[Mexic|mexicanitat]], de la dolor e dau simbolisme. Lo segond es aqueu de l'icòna Frida Kahlo que figura sus una quantitat considerabla d'objectes de tot òrdre. Aquela diferéncia es essenciala per comprendre sa posteritat. La celebritat contemporanea de Kahlo es pas unicament lo resultat de la qualitat de son òbra artistica. Es pereu una consequéncia de la potença visuala d'un imatge public, bastit a partir de miliers d'assais. La ''Casa Azul'' consèrva ansin de miliers de fotografias personalas que mòstran l'importància dau trabalh sus son imatge durant sa vida. Pasmens, reduire Kahlo a son estatut d'icòna de la societat de consomacion moderna es egalament una error. Son utilizacion de l'[[autoretrach]] coma mejan per explorar l'identitat, son refús de separar lo còrs de l'experiéncia [[psicologia|psicologica]] e sa capacitat a integrar de referéncias culturalas variaas an contribuït a la formacion d'una òbra qu'inspirèc plusors generacions d'artistas après sa mòrt. Aquel interès doble per Frida Kahlo foguèc a l'origina d'un renforçament de sa preséncia dins los [[museu]]s internacionaus mai prestigiós. D'exposicions consacraas a son òbra o a sa vida son pereu regularament organizaas per aquelas institucions e Kahlo ten una plaça importanta dins las exposicions dedicaas a l'art moderne, a l'autoretrach, au còrs e au [[subrerealisme]]. La ''Casa Azul'' assegura un ròtle particular dins aquela transmission. Inauguraa en [[1958]], consèrva una part importanta de las òbras de Kahlo, mas es pereu encharjaa de la gestion de sos objectes personaus, de sos vestits, de sas fotografias, de sos [[libre]]s, etc. Aquò permet de presentar l'artista per lo mejan de sos tableus, mas tanben en presentant l'endrech onte viviá e trabalhava. L'eiretatge de Kahlo es finalament fondat sus aquela dimension dobla. Es vengua una icòna mondiala que bastissèc un imatge fòrça poderosa, mas aquel imatge garda una portaa artistica ligaa a son òbra. Sa celebritat postuma es donc un fenomène eissit de la cultura populara moderna, mas pereu lo resultat d'una reflexion artistica sus los biais de regardar una artista, una femna, un còrs e una identitat. == Annexas == === Ligams internes === === Bibliografia === * '''[[anglés|(en)]]''' Gannit Ankori, ''Imaging Her Selves: Frida Kahlo's Poetics of Identity and Fragmentation'', Bloomsbury Publishing, 2002, 336 p. * '''[[anglés|(en)]]''' Emma Dexter (dir.), ''Frida Kahlo'', Tate Modern, 2005, 224 p. * '''[[francés|(fr)]]''' Hayden Herrera (trad. Philippe Beaudoin), ''Frida : biographie de Frida Kahlo'', Flammarion, coll. « Grandes biographies », 2013, 602 p. * '''[[alemand|(de)]]''' Andrea Kettenmann, ''Kahlo'', Taschen, 2000, 96 p. * '''[[anglés|(en)]]''' Margaret A. Lindauer, ''Devouring Frida: The Art History and Popular Celebrity of Frida Kahlo'', Wesleyan University Press, 2014, 429 p. * '''[[anglés|(en)]]''' Martha Zamora, ''Frida Kahlo: The Brush of Anguish'', Chronicle Books, 1990, 143 p. === Nòtas e referéncias === <div style="-moz-column-count:3; column-count:3;"> <references/> </div> [[Categoria:Pintre mexican|Kahlo, Frida]] [[Categoria:Naissença en 1907|Kahlo, Frida]] [[Categoria:Decès en 1954|Kahlo, Frida]] 1zrmm1ucm0z9h5k8oz2924msdgecyyv 2508531 2508530 2026-09-11T04:25:28Z Nicolas Eynaud 6858 /* Ligams internes */ 2508531 wikitext text/x-wiki {{Dialècte Vivaroaupenc}} {{1000 fondamentals}} {| border="1" cellpadding="2" width=255 cellspacing="0" align="right" style="margin: 0 0 1em 1em; text-align:left; border-collapse:collapse; border:1px gray solid; font-size:95%; background:#f9f9f9" |+ <big><big>'''Frida Kahlo''' |- | style="background:#efefef" align="center" colspan=2 |[[Fichièr:Frida Kahlo, by Guillermo Kahlo.jpg|200px]] |- !align=right|Profession: |[[pintura|pintre]] |- !align=right|País: | [[Mexic]] |- !align=right|Data de naissença: |[[6 de julhet]] de [[1907]] |- !align=right|Luòc de naissença: | Coyoacán, [[Mexic]] |- !align=right|Data de decès: |[[13 de julhet]] de [[1954]] |- !align=right|Luòc de decès: | Coyoacán |} '''Magdalena Carmen Frida Kahlo y Calderón''' (6 de julhet de [[1907]], [[Ciutat de Mexic]] - 13 de julhet de [[1954]], [[Ciutat de Mexic]]) es una pintra [[mexic|mexicana]] dau segle XX. Son òbra es mai que mai compausaa d'un ensemble d'[[autoretrach]]s que li permetèron de metre en scena son còrs, sa [[dolor]] e son identitat en s'inspirant de las [[tradicion]]s popularas mexicanas e d'un simbolisme personau. Sa vida foguèc marcaa per la sofrença fisica en causa de las sequelas laissaas per la [[poliomieliti]] e per un accident automobile greu en [[1925]]. Es durant sa convalescéncia que comencèc de pénher. En [[1929]], se [[maridatge|maridèc]] amb lo [[pintura|pintre]] muralista [[Diego Rivera]] ([[1886]]-[[1957]]). Lo pareu partejèc una relacion tumultuosa e un engatjament [[politica|politic]] marcat per lo sosten au [[comunisme]]. Pauc famosa durant sa vida – foguèc longtemps presentaa coma « la femna de Rivera » – Frida Kahlo obtenguèc una certana reconeissença internacionala avans sa [[mòrt]] gràcias a sas relacions amb lo movement [[subrerealisme|subrerealista]], especialament en [[França]]. Pasmens, refusèc totjorn l'etiqueta subrerealista en afirmant que sas pinturas èran pas eissias de sos pantais o de l'exploracion de son inconscient. A partir dels [[ans 1970]], portaa per los movements [[feminisme|feministas]] e indigenistas, son òbra foguèc redescuberta. Frida Kahlo venguèc alora una icòna de la cultura mondiala gràcias a la poténcia de son imatge visuau. Sa posteritat es donc marcaa per una dimension dobla : aquela de l'artista que son òbra es desenant expausada dins de [[museu|museus]] prestigiós e aquela de la figura populara que son imatge es l'objecte d'una recuperacion [[comèrci|comerciala]] intensa. == Biografia == === Enfança, formacion e accident === Magdalena Carmen Frida Kahlo Calderón naissèc lo 6 de julhet de [[1907]] a [[Coyoacán]], una comuna de la periferia de la [[Ciutat de Mexic]]. Son paire, [[Guillermo Kahlo]] ([[1871]]–[[1941]]), èra un [[fotografia|fotografe]] d'origina [[Alemanha|alemanda]]. Sa maire, [[Matilde Calderón y González]] ([[1876]]–[[1932]]), èra una mestissa illetraa qu'assegurèc la gestion dels afaires domestics<ref>'''[[francés|(fr)]]''' Hayden Herrera e Philippe Beaudoin, ''Frida: biographie de Frida Kahlo'', Flammarion, coll. « Grandes biographies », 2022, p. 20.</ref>. Frida èra la tresena filha dau pareu. La [[familha (parentèla)|familha]] viviá dins un environament marcat per lo rescontre entre las [[tradicion]]s [[mexic]]anas, l'eiretatge [[Euròpa|europeu]], la practica [[religions|religiosa]] e las activitats [[art]]isticas. La [[fotografia]] i teniá una plaça majora e Guillermo Kahlo aprenguèc las reglas d'observacion e de compausion d'un imatge a sa filha. En [[1913]], a 6 ans, Kahlo contractèc la [[poliomieliti]] que li laissèc una chamba drecha mai corta e mai teuna<ref>'''[[anglés|(en)]]''' Valmantas Budrys, « Neurological Deficits in the Life and Works of Frida Kahlo », ''European Neurology'', vol. 55, n° 1,‎ 2006, pp. 4-10.</ref>. Aquela [[malautiá]] foguèc ansin lo prumier còp de la longa tiera d'espròvas [[medecina|medicalas]] que marquèron son existéncia. Son paire l'encoratjèc a practicar d'[[exercici fisic|activitats fisicas]] per afortir aquela chamba, mas aquela experiéncia precòça de la diferéncia corporala prenguèc mai tard una plaça importanta dins la construccion de son imatge public e de sa pintura. En [[1922]], intrèc a l'Escòla Nacionala Preparatòria de la Ciutat de Mexic, onte voliá se formar per entreprendre d'estudis de [[medecina]]. Faiá partia d'una generacion de joves mexicans educats dins lo contèxte de la reconstruccion [[cultura]]la e [[politica]] menaa après la [[Revolucion Mexicana]]. S'interessèc a la [[literatura]], a las [[sciéncia]]s e a las ideias politicas de senestra. Rejonhèc ansin un grop d'estudiants, los Cachuchas, onte rescontrèc Alejandro Gómez Arias que venguèc son companhon. I desvolopèc pereu de ligams amb los mitans intellectuaus e politics que menèron a son raprochament ulterior amb lo [[comunisme]] [[Mexic|mexican]]. Lo 17 de setembre de [[1925]], foguèc victima d'un accident fòrça greu quand un [[tramvai]] percutèc son bus. Passèc un mes dins un [[espitau]] e gardèc de sequelas duradissas en despiech de desenaus d'operacions durant lo resta de sa vida<ref>'''[[espanhòu|(es)]]''' Hayden Herrera, ''Frida: una biografía de Frida Kahlo'', La Ciutat de Mexic, Diana, 1984, p. 62.</ref>. De mai, immobilizaa durant de periòdes longs, foguèc oblijaa d'abandonar sos projectes d'estudis medicaus. Es ansin durant sa convalescéncia que comencèc de pénher. Per l'ajudar, sa maire organizèc la fabricacion d'un chavalet especiau, adaptat a la posicion ocupaa dins son [[liech]]. Completat per un [[mirau]], aqueu sistema venguèc l'instrument d'una practica [[art|artistica]] novela<ref>'''[[espanhòu|(es)]]''' Hayden Herrera, ''Frida: una biografía de Frida Kahlo'', La Ciutat de Mexic, Diana, 1984, pp. 62-63.</ref><ref>'''[[anglés|(en)]]''' Andrea Kettermann, ''Kahlo'', Taschen, 2003, pp. 17-18.</ref>. Tre [[1926]], Kahlo penhèc son prumier autoretrach, destinat a Alejandro Gómez Arias. Pauc a cha pauc, la pintura venguèc un mejan de ganhar d'argent per contribuïr au pagament de las despensas [[medecina|medicalas]] de la [[familha (parentèla)|familha]]. Puei, venguèc una vocacion vertadiera. Privaa de la possibilitat de seguir sos estudis medicaus, Frida Kahlo comencèc d'observar son còrs, çò qu'inspirèc lo començament de son expression artistica. Ansin, se l'accident creèc pas l'artista, transformèc rapidament las condicions li permetent de bastir sa relacion amb la pintura. === Diego Rivera e vida adulta === [[Fichièr:Frida Kahlo Diego Rivera 1932.jpg|thumb|right|Frida Kahlo e son marit, [[Diego Rivera]], en [[1932]].]] A partir de [[1928]], Kahlo se raprochèc de [[Diego Rivera]] ([[1886]]-[[1957]]), un [[pintura|pintre]] muralista ja famós e engatjat dins la vida [[politica]] e [[cultura]]la de [[Mexic]]. Li mostrèc son trabalh e li demandèc son vejaire sus sa pintura. Lor relacion venguèc rapidament [[amor|amorosa]] e lo pareu se [[maridatge|maridèc]] lo 21 d'aost de [[1929]]. Aqueu maridatge permetèc a Kahlo d'intrar au sen dau ret d'artistas, d'intellectuaus, de fotografes e de militants [[politica|politics]] frequentat per son marit e de s'inscriure dins los mitans [[comunisme|comunistas]]. Lo pareu partejava pereu un interès marcat per la cultura mexicana, las tradicions popularas e l'art [[Mesoamerica|precolombian]]. Pasmens, sos projetes artistics demorèron fòrça diferents : Rivera trabalhèc mai que mai a l'eschala monumentala dau [[muralisme]] mentre que Kahlo se concentrèc sus una pintura intima constituïa de retrachs e de scenas reduchas. De [[1930]] a [[1933]], lo pareu vivèc als [[USA|Estats Units]] onte Kahlo perdèc dos mainats que sas anchas, fracturaas per son accident, permetián pas un desvolopament normau dau [[fètus]]<ref>'''[[anglés|(en)]]''' Hayden Herrera, ''Frida: A Biography of Frida Kahlo'', Harper Perennial, 2002, pp. 133-160.</ref>. Durant aqueu sejorn, Rivera e Kahlo s'installèron a [[San Francisco]], a [[Detroit]] e a [[Nòva York]] en foncion de las comandas reçaupuas per lo prumier. Aquò permetèc a Kahlo de rescontrar plusors intellectuaus estatsunidencs importants e de venir amiga amb lo doctor [[Leo Eloesser]] ([[1881]]-[[1976]]). Es pereu durant aqueu periòde que Kahlo comencèc d'èsser la modela de fotografes professionaus coma [[Edward Weston]] ([[1886]]-[[1958]]) e [[Imogen Cunningham]] ([[1883]]-[[1976]])<ref>'''[[anglés|(en)]]''' Hayden Herrera, ''Frida: A Biography of Frida Kahlo'', Harper Perennial, 2002, pp. 117-125.</ref><ref>'''[[anglés|(en)]]''' Martha Zamora, ''Frida Kahlo: The Brush of Anguish'', 1990, pp. 42-43.</ref>. Aquelas [[fotografia]]s mòstran la volontat precòça de Kahlo d'utilizar sos [[vestit]]s, sas coifuras e sos accessòris per construire un imatge public aisament identificable<ref>'''[[anglés|(en)]]''' Christina Burrus, « The Life of Frida Kahlo », dins Emma Dexter, ''Frida Kahlo'', Tate Modern, 2005, p. 203.</ref>. Sos problemas de santat li inspirèron egalament d'òbras fòrça personalas, especialament ''Henry Ford Hospital'', onte se representèc sus un liech d'espitau après un maupart dins una compausicion l'associant amb d'elements medicaus e diferents simboles e objectes penjats a l'entorn d'ela. Lo [[maridatge]] amb [[Diego Rivera]] foguèc pereu tumultuós. Los dos entretenguèron mai d'una relacion extraconjugala, çò qu'entraïnèc de crisis repetias<ref>'''[[anglés|(en)]]''' Hayden Herrera, ''Frida: A Biography of Frida Kahlo'', Harper Perennial, 2002, pp. 192-201.</ref>. En [[1939]], un [[divòrci]] foguèc prononciat. Aquela fasa foguèc centrala dins la carriera de Kahlo que produguèc ''Las Doas Fridas'', un de sas òbras mai celebras. Pasmens, lo [[divòrci]] interrompèc pas tota relacion entre Rivera e Kahlo e lo coble se tornèc maridar en decembre de [[1940]]. Durant aqueu periòde, la vida de Kahlo foguèc pereu marcaa per d'eveniments politics internacionaus. Amb Rivera, sostenguèc los republicans durant la [[Guèrra Civila Espanhòla|Guerra Civila Espanhòla]] ([[1936]]-[[1939]])<ref>'''[[anglés|(en)]]''' Andrea Kettenmann, ''Kahlo'', Taschen, 2003, pp. 40-41.</ref>. Aculhèron tanben [[Trotski|Leon Trotski]] e son esposa durant son exili en [[Mexic]]<ref>'''[[anglés|(en)]]''' Hayden Herrera, ''Frida: A Biography of Frida Kahlo'', Harper Perennial, 2002, pp. 192-215.</ref>. Pasmens, aquel engatjament politic foguèc una dimension segondària dins lo desvolopament de son òbra que demorèc mai que mai centrat sus son identitat personala e son trabalh picturau. A partir dels [[ans 1940]], l'estat de santat de Kahlo comencèc de se desgradar fortament. Deguèc donc subir plusors operacions e s'aliechar durant de periòdes longs. Pasmens, en [[1942]], poguèc començar d'ensenhar a l'Escòla Nacionala de Pintura, d'Escultura e de Gravura. Organizèc de cors en cò d'ela quand sa santat l'empachava de se desplaçar. Sa pintura evolucionèc d'un biais parallele a la deterioracion de son còrs e la dolor i venguèc una estructura visuala permetent de representar l'experiéncia de sa vulnerabilitat. En [[1953]], los metges deguèron l'[[amputacion|amputar]] d'una partia de sa chamba drecha<ref>'''[[anglés|(en)]]''' Hayden Herrera, ''Frida: A Biography of Frida Kahlo'', Harper Perennial, 2002, pp. 412-430.</ref>. En despiech de sas dificultats, arrestèc pas de pénher e de s'interessar a la vida [[politica]]. Per exemple, participèc a una manifestacion còntra l'intervencion [[USA|estatsunidenca]] en [[Guatemala]]<ref>'''[[anglés|(en)]]''' Martha Zamora, ''Frida Kahlo: The Brush of Anguish'', Chronicle Books, 1990, p. 138.</ref>. Frida Kahlo morèc lo 13 de julhet de [[1954]], a 47 ans<ref>'''[[anglés|(en)]]''' Hayden Herrera, ''Frida: A Biography of Frida Kahlo'', Harper Perennial, 2002, pp. 425-433.</ref><ref>Sa mòrt es benleu ligaa a una presa tròp importanta de medicaments antidolor. Aquò es a l'origina d'una teoria de [[suicidi]] qu'es sostengua per de biografes coma Hayden Herrera. La causa oficiala dau decès es una embolia pumonària e ni la polícia ni la familha jutjèron necessari de demandar una autopsia per verificar.</ref>. Son ostau personau, la ''Casa Azul'', venguèc après sa [[mòrt]] un [[musèu|museu]] dedicat a sa memòria e a son òbra. Son còrs foguèc cremat. Sos cendres son conservats en la ''Casa Azul''<ref>'''[[anglés|(en)]]''' Hayden Herrera, ''Frida: A Biography of Frida Kahlo'', Harper Perennial, 2002, pp. 433-440.</ref>. == Òbra == === Una òbra personala === La pintura de Frida Kahlo es aisament reconeissabla gràcias a l'importància donaa a la [[cara]] e au còrs de l'[[art|artista]]. Los autoretrachs constituïsson una part essenciala de sa produccion e donan sovent l'impression d'una pintura [[autobiografia|autobiografica]]. D'efiech, utilizava lo sieu visatge coma una figura establa que li permetiá d'explorar d'identitats diferentas, d'estats [[emocion|emocionaus]] e de situacions simbolicas. Ansin, dins son òbra, l'usatge de l'autoretrach es pas una reproduccion simpla de son aparéncia fisica. Dins sos tableus, la cara demòra generalament frontala e impassibla, mentre que lo còrs, los [[vestit]]s, los [[animalia|animaus]] e l'environament exprimisson de transformacions que son pas directament vesibles dins l'expression de la cara. Aquela immobilitat aparenta dona a sas òbras una tension particulara. L'espectator agacha un personatge que sembla de se presentar amb un important mestritge tot en expausant d'experiéncias de sofrença, de separacion, de desirança o de fragilitat. L'usatge d'un miralh èra centrau dins aquela practica que permetiá de construire la scena. Aquela dimension es vesibla tre ''[[Autoretrach au costume de velós]]'' ([[1926]]), son premier autoretrach conoissut, onte pausèc l'aparéncia fisica que sos trachs fondamentaus foguèron conservats dins la màger part de son òbra<ref>Pasmens, i aguèc d'excepcions coma ''Autoretrach als peus copats'' ([[1940]]).</ref>. La resta dau còrs èra lo luec de rescontre de l'experiéncia individuala e d'una reflexion mai generala sus la vulnerabilitat umana. Un exemple es la ''Colona Rompua''. Kahlo s'i representèc drecha, lo còrs dubert per una colona [[arquitectura|arquitecturala]] rompua e la [[peu]] pertusaa de [[claveu]]s. Pasmens, l'imatge èra pas una representacion naturalista de la dolor. Lo còrs i èra un ensemble de signes e de simbòles. La colona representava tant lo sosten fisic que son defalhiment mentre que los claveus transforman la sofrença en motiu visuau. La [[pintura]] de Kahlo dessepara donc pas clarament lo fisic e lo [[psicologia|psicologic]]. Las experiéncias ([[dolor]], [[malaudiá]], separacion, [[desirança]], [[maire|maternitat]], identitat, etc.) i son directament inscrichas sus lo còrs, sota forma de simbòles. Aquela associacion es un element important de la singularitat de son òbra. === Identitat e simbolisme === L'identitat [[Mexic|mexicana]] constituís una autra dimension fondamentala de la pintura de Kahlo. Portava frequentament de vestits associats a las [[tradicion]]s mexicanas, especialament aquelos de las [[femna]]s de l'[[istme de Tehuantepec]]. Las coifuras, los [[joieu]]s, las [[flor]]s e los teissuts utilizats èran pas unicament d'elements decoratius. Participavan a la representacion d'una identitat construcha e mesa en scena. Pasmens, aquela identitat èra complexa que Kahlo èra eissia d'una [[familha (parentèla)|familha]] mesclant d'originas [[Euròpa|europeas]] e [[Mexic|mexicanas]]. Aquel embolh inspirèc ''Mos grands, mos parents e ieu'', realizat en [[1936]], que representa la [[genealogia]] de Kahlo sota la forma d'un aubre familiau associant la brancha mairala au païsatge de [[Mexic]] e la brancha pairala a l'[[ocean Atlantic]]. ''Las Doas Fridas'' de [[1939]] desvolopèc aquela reflexion sus l'origina e la reflexion en representant doas versions de l'artista ligaas per lors [[Sistèma circulatòri|vaisseus sanguins]]. Los accessòris utilizats dins las compausicions son l'autre element recurrent de l'òbra de Kahlo. Tènon de ròtles [[estetica|estetics]], [[cultura|culturaus]] e simbolics. Per exemple, los [[vestit]]s li permetián d'exprimir sa concepcion de la mexicanitat tot en amagant de consequéncias ben vesiblas de sos [[andicap|andicaps]]. Lo [[museu]] de la ''Casa Azul'' consèrva ansin una importanta colleccion de vestits, de joieus e d'accessòris divèrs que mòstran l'importància donaa per l'artista a la construccion de son imatge artistic e public. Los [[Animalia|animaus]] acompanhan pereu frequentament los autoretrachs tant per equilibrar la pintura que per participar a la compausicion simbolica. De [[planta|plantas]], de [[fruch]]s, de raiç o d'elements de païsatges son egalament utilizats per evocar la vida, la [[mòrt]], la sexualitat o la fertilitat. L'ensemble d'aqueles aspectes de l'òbra de Kahlo donan l'impression d'un monde barrat, mas aqueu monde es bastit amb d'elements en provenença de la [[natura]], de la [[cultura populara]] [[Mexic|mexicana]], de la [[religions|religion]], de la [[medecina]] e de l'[[istòria]] personala de l'artista. Aquela combinason explica pereu las dificultats per l'inscriure dins un corrent artistic definit que son òbra tèn de ligams amb lo [[subrerealisme]], mas tanben amb las tradicions de la [[pintura]] mexicana, los [[ex-vòto]], los retrachs fotografics e l'art popular. === Una artista d'avantgarda === La question dau corrent artistic seguit per Frida Kahlo es totjorn un objecte de debats, mai que mai en causa de l'oposicion entre [[André Breton]] ([[1896]]-[[1966]]) e Frida Kahlo ela meteissa sus son apertenéncia au movement [[subrerealisme|subrerealista]]. D'efiech, [[André Breton|Breton]], que tenguèc un ròtle centrau dins la reconeissença internacionala de Kahlo, la presentèc mai d'un còp coma una subrerealista e Kahlo aguèc plusors contactes influents amb lo movement. Pasmens, i inscriguèc jamai son òbra car s'interessava pas a l'exploracion dels [[pantais]], de l'inconscient e de las associacions inesperaas, tematicas centralas dau subrerealisme. Au contrari, partèc sovent d'experiéncias concretas e de situacions viscuas per establir sas compausicions. Ansin, se lo resultat èra sovent similar a las òbras subrerealistas dau periòde (utilizacions d'objectes incompatibles, còrs sovent transformat, elements vegetaus o animaus aient una dimension simbolica, etc.), sas fònts d'inspiracion èran fòrça diferentas. En defòra de las avantgardas [[Euròpa|europeas]], Kahlo s'inspirèc fòrça de la cultura [[Mexic|mexicana]]. Amb son marit, reüniguèc una colleccion d'òbras eissias de l'art [[Mesoamerica|precolombian]], popular e religiós. En particular, Kahlo aviá un interès marcat per los [[ex-vòto]], de pinturas pichonas ofèrtas a [[Dieu]], a la [[Verge]] o a un sant per lo mercejar d'una proteccion o d'una garison. Frida Kahlo desvolopèc donc una pintura pauc classabla. Coneissiá las tendéncias artisticas internacionalas e poguèc s'inspirar dau trabalh menat per mai d'un artista, mas las combinèc amb de formas e de referéncias directament originàrias de [[Mexic]]. Aquò explica en partia l'originalitat de son òbra e Kahlo foguèc ni una artista isolaa ni una artista subrerealista mexicana. === Òbras principalas === L'òbra de Frida Kahlo es probablament constituïa de 150 a 200 [[pintura]]s<ref>'''[[anglés|(en)]]''' Emma Dexter, « The Universal Dialectics of Frida Kahlo », dins Emma Dexter (dir.), ''Frida Kahlo'', Tate Modern, 2005, p. 11.</ref><ref>'''[[anglés|(en)]]''' Nancy Deffebach, « "Frida Kahlo: Heroism of Private Life », dins Samuel Brunk e Ben Fallow (dir.), ''Heroes and Hero Cults in Latin America'', University of Texas Press, 2006, p. 174.</ref>. La màger part son de representacions [[autobiografia|autobiograficas]], de compausicions sus l'identitat [[nacion|nacionala]], la [[politica]] o la [[familha (parentèla)|familha]] e de [[Natura mòrta|naturas mòrtas]]. Forman pas un ensemble omogeneu, mas lo biais de transformar l'experiéncia personala en langatge visuau pòt èsser considerat coma lo fieu conductor principau de las recherchas artisticas de Kahlo. Entre las mai conoissuas, figuran : * l’''Autoretrach au costume de velós'' ([[1926]]) qu'es lo prumier autoretrach conoissut de l'artista ; * ''L'Autobús'' ([[1929]]) que remanda a l'accident tot en representant diferentas [[classa sociala|classas socialas]] de la [[societat]] [[mexic|mexicana]] ; * ''Frieda e Diego Rivera'' ([[1931]]) qu'es un retrach dau pareu ; * ''Henry Ford Hospital'' ([[1932]]) qu'es consacraa a la perda d'un mainat ; * ''Mos grands, mos parents e ieu'' ([[1936]]) qu'es una reflexion picturala sus la genealogia e l'identitat ; * ''La Colona Rompua'' ([[1944]]) qu'es una representacion de la dolor fisica ; * ''Las Doas Fridas'' ([[1939]]) qu'es un autoretrach doble consacrat a la question de l'identitat ; * l’''Autoretrach amb los peus copats'' ([[1940]]) qu'es consacrat a la transformacion de son anar e sa relacion amb Rivera ; * l’''Autoretrach amb lo col d'espina e lo beca-flor'' ([[1940]]) onte lo còrs es associat amb d'elements vegetaus e animaus ; * l’''Autoretrach coma Tehuana (Diego dins mas pensaas)'' ([[1943]]) qu'associa l'imatge de Kahlo amb lo costume mexican tradicionau e a la preséncia mentala de Rivera ; * ''L'Estrencha de l'Amor de l'Univers, la Terra (Mexic), ieu, Diego e lo Senher Xólotl'' ([[1949]]) qu'associa plusors temas recurrents de Kahlo. * ''Viva la Vida'' ([[1954]]) qu'es sa darriera òbra achabaa. == Eiretatge e posteritat == === Una reconeissença progressiva === Frida Kahlo coneguèc una certana reconeissença artistica de son vivent, mai sa renomaa demorèc limitaa en comparason d'aquela aquistaa après sa [[mòrt]]. Son prumier succès internacionau vertadier aguèc luec en [[1938]] amb l'organizacion, gràcias a l'ajuda d'[[André Breton]], de sa prumiera exposicion personala a la galaria Julien Levy de [[Nòva York]]. Plusors òbras i foguèron venduas e la [[premsa]] [[USA|estatsunidenca]] li acordèc una atencion favorabla. Un an mai tard, expausèc a [[París]] dins lo quadre de l'exposicion ''Mexique''. Las relacions de Kahlo amb [[Marcel Duchamp]] e los subrerealistas [[França|francés]] foguèron decisivas per permetre aquel eveniment. L'acuelh foguèc pereu positiu e lo govern francés crompèc ''Lo Quadre'' ([[1938]]) per enrichir las colleccions publicas dau païs. Aquela aquisicion marquèc una prumiera reconoissença institucionala de part dels mitans culturaus [[Euròpa|europeus]]<ref>'''[[anglés|(en)]]''' Andrea Kettenmann, ''Kahlo'', Teschen, 2003, pp. 51-52.</ref>. Puei, Kahlo participèc a diversas exposicions internacionalas e son òbra ''Moïses'' ([[1946]]) foguèc remarcaa per lo public e de critics. Contunhèc de presentar e de vendre son trabalh en despiech de l'agravament de son estat de [[santat]]. En [[1953]], èra incapabla de se desplaçar sensa dificultats, mas participèc a son exposicion personala organizaa dins la [[capitala]] [[Mexic|mexicana]]. Pasmens, fins a sa [[mòrt]], sa celebritat èra ligaa a aquela de [[Diego Rivera|Rivera]]<ref>'''[[anglés|(en)]]''' Gannit Ankori, ''Imaging Her Selves: Frida Kahlo's Poetics of Identity and Fragmentation'', Greenwood Press, 2002, pp. 3-5.</ref><ref name="Baddeley 1991">'''[[anglés|(en)]]''' Oriana Baddeley, « 'Her Dress Hangs Here': De-Frocking the Kahlo Cult », ''Oxford Art Journal'', vol. 14, 1991, pp. 10-17.</ref>. D'efiech, durant la màger part de sa vida, foguèc mai que mai presentaa coma la ''« frema de Rivera »''. La redescuberta de son òbra foguèc progressiva, mas permetèc d'inversar aquela relacion. Kahlo es desenant estudiaa per las sieunas qualitats, mentre que sa relacion amb Rivera es desenant consideraa coma un dels elements de sa vida. === De l'artista a l'icòna === La transformacion vertadiera de la reputacion de Kahlo interven plusors decenias après sa [[mòrt]]. Son òbra foguèc redescuberta a partir dels [[ans 1970]] dins un contexte marcat per l'atencion creissenta portaa a las [[femna|femnas]] artistas per los istorians de l'art. Sos autoretrachs, son tractament dau còrs, sa representacion de la [[dolor]], son biais de bastir son identitat e sa plaça dins una [[societat]] dominaa per d'[[òme]]s trobèron un interès noveu au sen dels movements [[feminisme|femenistas]]. En parallele, un fenomène similar aguèc luec dins los movements indigenistas mexicans. Pasmens, aquelas relecturas menèron a una transformacion. D'efiech, venguèc mai que mai un simbòle definit per la celebritat de sa [[cara]], de sas [[ussa]]s, de sos [[vestit]]s e de sa vida sentimentala pusleu que per las caracteristicas picturalas de son òbra. L'aspecte public fòrça trabalhat de Kahlo favorizèc aquela evolucion que sos vestits tradicionaus, sas coifuras e sos accessòris son venguts d'elements aisament reconeissables. Las recherchas e las exposicions consacraas a sa gardarauba mostrèron l'amplor dau trabalh a la basa de la construccion d'aquela identitat visuala. La ''Casa Azul'' consèrva ansin de [[vestit]]s, de [[corset]]s, de [[fotografia]]s e d'accessòris que permetèron d'estudiar la relacion entre anar personau e creacion artistica. Aquela construccion de se explica benleu l'importància presa per Kahlo dins los estudis consacrats au genre, au còrs e a l'identitat. Son òbra met en scena una femna que refusa d'amagar las marcas de la [[malaudiá]], que representa directament son còrs, que contrarotla lo sieu imatge e que transforma d'experiéncias consideraas coma intimas en subjectes artistics. Pasmens, chau evitar de projectar retrospectivament sus Kahlo totas las categorias [[politica|politicas]] contemporaneas. Se pòt èsser estudiaa per lo mejan dau [[feminisme]], de las questions ligaas a l'andicap o au genre, son òbra aparteniá d'en prumier a un contexte mexican e internacionau especific – aqueu de la prumiera mieitat dau segle XX – e sa pensaa es mai que mai ligaa au [[comunisme]], au [[nacionalisme]] [[mexic]]an e als chambiaments politics de son temps. De mai, una autra particularitat de la vision moderna de Frida Kahlo es sa recuperacion [[comèrci|comerciala]]<ref name="Baddeley 1991">'''[[anglés|(en)]]''' Oriana Baddeley, « 'Her Dress Hangs Here': De-Frocking the Kahlo Cult », ''Oxford Art Journal'', vol. 14, 1991, pp. 10-17.</ref><ref>'''[[anglés|(en)]]''' Margaret A. Lindauer, ''Devouring Frida: The Art History and Popular Celebrity of Frida Kahlo'', University Press of New England, 1999.</ref>. Aquò foguèt lo resultat de la represa de son imatge a partir dels [[ans 1970]], especialament per la [[mòda]] internacionala. Aquela esplecha foguèc favorizaa per la creacion d'una companhiá [[USA|estatsunidenca]] encharjaa de gerir sos [[drechs d'autor]], la Frida Kahlo Corporation, per d'eiretiers de sa [[familha (parentèla)|familha]]<ref>'''[[espanhòu|(es)]]''' La República, « FKC: Frida Kahlo Corporation », 5 d'abriu de 2007.</ref>. Son imatge es ansin vengua una marca disponibla per de campanhas [[publicitat|publicitàrias]] diversas. Aquela « Fridamania » es a l'origina de criticas recurrentas, mas demòra una activitat lucrativa. === Una influéncia mondiala === Amb l'aumentacion de sa renomaa, l'influéncia de Kahlo passa desenant larjament lo domeni de la [[pintura]]. Son anar e sa cara son venguts d'icònas represas per la [[fotografia]], la [[mòda]], la [[publicitat]] e los produchs [[cultura|culturaus]]. Aquela difusion li permetèc de venir una de las artistas mai aisament reconeissabla dau segle XX, mas crèa una tension entre los dos eiretatges de son òbra. Lo prumier es aqueu de la pintra Frida Kahlo, autor d'una òbra complexa centraa a l'entorn de l'[[autoretrach]], dau còrs, de la [[Mexic|mexicanitat]], de la dolor e dau simbolisme. Lo segond es aqueu de l'icòna Frida Kahlo que figura sus una quantitat considerabla d'objectes de tot òrdre. Aquela diferéncia es essenciala per comprendre sa posteritat. La celebritat contemporanea de Kahlo es pas unicament lo resultat de la qualitat de son òbra artistica. Es pereu una consequéncia de la potença visuala d'un imatge public, bastit a partir de miliers d'assais. La ''Casa Azul'' consèrva ansin de miliers de fotografias personalas que mòstran l'importància dau trabalh sus son imatge durant sa vida. Pasmens, reduire Kahlo a son estatut d'icòna de la societat de consomacion moderna es egalament una error. Son utilizacion de l'[[autoretrach]] coma mejan per explorar l'identitat, son refús de separar lo còrs de l'experiéncia [[psicologia|psicologica]] e sa capacitat a integrar de referéncias culturalas variaas an contribuït a la formacion d'una òbra qu'inspirèc plusors generacions d'artistas après sa mòrt. Aquel interès doble per Frida Kahlo foguèc a l'origina d'un renforçament de sa preséncia dins los [[museu]]s internacionaus mai prestigiós. D'exposicions consacraas a son òbra o a sa vida son pereu regularament organizaas per aquelas institucions e Kahlo ten una plaça importanta dins las exposicions dedicaas a l'art moderne, a l'autoretrach, au còrs e au [[subrerealisme]]. La ''Casa Azul'' assegura un ròtle particular dins aquela transmission. Inauguraa en [[1958]], consèrva una part importanta de las òbras de Kahlo, mas es pereu encharjaa de la gestion de sos objectes personaus, de sos vestits, de sas fotografias, de sos [[libre]]s, etc. Aquò permet de presentar l'artista per lo mejan de sos tableus, mas tanben en presentant l'endrech onte viviá e trabalhava. L'eiretatge de Kahlo es finalament fondat sus aquela dimension dobla. Es vengua una icòna mondiala que bastissèc un imatge fòrça poderosa, mas aquel imatge garda una portaa artistica ligaa a son òbra. Sa celebritat postuma es donc un fenomène eissit de la cultura populara moderna, mas pereu lo resultat d'una reflexion artistica sus los biais de regardar una artista, una femna, un còrs e una identitat. == Annexas == === Ligams internes === * [[Autoretrach]]. * [[André Breton|Breton (André)]]. * [[Casa Azul]]. * [[Muralisme]]. * [[Diego Rivera|Rivera (Diego)]]. * [[Subrerealisme]]. === Bibliografia === * '''[[anglés|(en)]]''' Gannit Ankori, ''Imaging Her Selves: Frida Kahlo's Poetics of Identity and Fragmentation'', Bloomsbury Publishing, 2002, 336 p. * '''[[anglés|(en)]]''' Emma Dexter (dir.), ''Frida Kahlo'', Tate Modern, 2005, 224 p. * '''[[francés|(fr)]]''' Hayden Herrera (trad. Philippe Beaudoin), ''Frida : biographie de Frida Kahlo'', Flammarion, coll. « Grandes biographies », 2013, 602 p. * '''[[alemand|(de)]]''' Andrea Kettenmann, ''Kahlo'', Taschen, 2000, 96 p. * '''[[anglés|(en)]]''' Margaret A. Lindauer, ''Devouring Frida: The Art History and Popular Celebrity of Frida Kahlo'', Wesleyan University Press, 2014, 429 p. * '''[[anglés|(en)]]''' Martha Zamora, ''Frida Kahlo: The Brush of Anguish'', Chronicle Books, 1990, 143 p. === Nòtas e referéncias === <div style="-moz-column-count:3; column-count:3;"> <references/> </div> [[Categoria:Pintre mexican|Kahlo, Frida]] [[Categoria:Naissença en 1907|Kahlo, Frida]] [[Categoria:Decès en 1954|Kahlo, Frida]] 18phyvwixrfshfqeerh3awy743xx1w9 2508532 2508531 2026-09-11T04:25:50Z Nicolas Eynaud 6858 /* Ligams internes */ 2508532 wikitext text/x-wiki {{Dialècte Vivaroaupenc}} {{1000 fondamentals}} {| border="1" cellpadding="2" width=255 cellspacing="0" align="right" style="margin: 0 0 1em 1em; text-align:left; border-collapse:collapse; border:1px gray solid; font-size:95%; background:#f9f9f9" |+ <big><big>'''Frida Kahlo''' |- | style="background:#efefef" align="center" colspan=2 |[[Fichièr:Frida Kahlo, by Guillermo Kahlo.jpg|200px]] |- !align=right|Profession: |[[pintura|pintre]] |- !align=right|País: | [[Mexic]] |- !align=right|Data de naissença: |[[6 de julhet]] de [[1907]] |- !align=right|Luòc de naissença: | Coyoacán, [[Mexic]] |- !align=right|Data de decès: |[[13 de julhet]] de [[1954]] |- !align=right|Luòc de decès: | Coyoacán |} '''Magdalena Carmen Frida Kahlo y Calderón''' (6 de julhet de [[1907]], [[Ciutat de Mexic]] - 13 de julhet de [[1954]], [[Ciutat de Mexic]]) es una pintra [[mexic|mexicana]] dau segle XX. Son òbra es mai que mai compausaa d'un ensemble d'[[autoretrach]]s que li permetèron de metre en scena son còrs, sa [[dolor]] e son identitat en s'inspirant de las [[tradicion]]s popularas mexicanas e d'un simbolisme personau. Sa vida foguèc marcaa per la sofrença fisica en causa de las sequelas laissaas per la [[poliomieliti]] e per un accident automobile greu en [[1925]]. Es durant sa convalescéncia que comencèc de pénher. En [[1929]], se [[maridatge|maridèc]] amb lo [[pintura|pintre]] muralista [[Diego Rivera]] ([[1886]]-[[1957]]). Lo pareu partejèc una relacion tumultuosa e un engatjament [[politica|politic]] marcat per lo sosten au [[comunisme]]. Pauc famosa durant sa vida – foguèc longtemps presentaa coma « la femna de Rivera » – Frida Kahlo obtenguèc una certana reconeissença internacionala avans sa [[mòrt]] gràcias a sas relacions amb lo movement [[subrerealisme|subrerealista]], especialament en [[França]]. Pasmens, refusèc totjorn l'etiqueta subrerealista en afirmant que sas pinturas èran pas eissias de sos pantais o de l'exploracion de son inconscient. A partir dels [[ans 1970]], portaa per los movements [[feminisme|feministas]] e indigenistas, son òbra foguèc redescuberta. Frida Kahlo venguèc alora una icòna de la cultura mondiala gràcias a la poténcia de son imatge visuau. Sa posteritat es donc marcaa per una dimension dobla : aquela de l'artista que son òbra es desenant expausada dins de [[museu|museus]] prestigiós e aquela de la figura populara que son imatge es l'objecte d'una recuperacion [[comèrci|comerciala]] intensa. == Biografia == === Enfança, formacion e accident === Magdalena Carmen Frida Kahlo Calderón naissèc lo 6 de julhet de [[1907]] a [[Coyoacán]], una comuna de la periferia de la [[Ciutat de Mexic]]. Son paire, [[Guillermo Kahlo]] ([[1871]]–[[1941]]), èra un [[fotografia|fotografe]] d'origina [[Alemanha|alemanda]]. Sa maire, [[Matilde Calderón y González]] ([[1876]]–[[1932]]), èra una mestissa illetraa qu'assegurèc la gestion dels afaires domestics<ref>'''[[francés|(fr)]]''' Hayden Herrera e Philippe Beaudoin, ''Frida: biographie de Frida Kahlo'', Flammarion, coll. « Grandes biographies », 2022, p. 20.</ref>. Frida èra la tresena filha dau pareu. La [[familha (parentèla)|familha]] viviá dins un environament marcat per lo rescontre entre las [[tradicion]]s [[mexic]]anas, l'eiretatge [[Euròpa|europeu]], la practica [[religions|religiosa]] e las activitats [[art]]isticas. La [[fotografia]] i teniá una plaça majora e Guillermo Kahlo aprenguèc las reglas d'observacion e de compausion d'un imatge a sa filha. En [[1913]], a 6 ans, Kahlo contractèc la [[poliomieliti]] que li laissèc una chamba drecha mai corta e mai teuna<ref>'''[[anglés|(en)]]''' Valmantas Budrys, « Neurological Deficits in the Life and Works of Frida Kahlo », ''European Neurology'', vol. 55, n° 1,‎ 2006, pp. 4-10.</ref>. Aquela [[malautiá]] foguèc ansin lo prumier còp de la longa tiera d'espròvas [[medecina|medicalas]] que marquèron son existéncia. Son paire l'encoratjèc a practicar d'[[exercici fisic|activitats fisicas]] per afortir aquela chamba, mas aquela experiéncia precòça de la diferéncia corporala prenguèc mai tard una plaça importanta dins la construccion de son imatge public e de sa pintura. En [[1922]], intrèc a l'Escòla Nacionala Preparatòria de la Ciutat de Mexic, onte voliá se formar per entreprendre d'estudis de [[medecina]]. Faiá partia d'una generacion de joves mexicans educats dins lo contèxte de la reconstruccion [[cultura]]la e [[politica]] menaa après la [[Revolucion Mexicana]]. S'interessèc a la [[literatura]], a las [[sciéncia]]s e a las ideias politicas de senestra. Rejonhèc ansin un grop d'estudiants, los Cachuchas, onte rescontrèc Alejandro Gómez Arias que venguèc son companhon. I desvolopèc pereu de ligams amb los mitans intellectuaus e politics que menèron a son raprochament ulterior amb lo [[comunisme]] [[Mexic|mexican]]. Lo 17 de setembre de [[1925]], foguèc victima d'un accident fòrça greu quand un [[tramvai]] percutèc son bus. Passèc un mes dins un [[espitau]] e gardèc de sequelas duradissas en despiech de desenaus d'operacions durant lo resta de sa vida<ref>'''[[espanhòu|(es)]]''' Hayden Herrera, ''Frida: una biografía de Frida Kahlo'', La Ciutat de Mexic, Diana, 1984, p. 62.</ref>. De mai, immobilizaa durant de periòdes longs, foguèc oblijaa d'abandonar sos projectes d'estudis medicaus. Es ansin durant sa convalescéncia que comencèc de pénher. Per l'ajudar, sa maire organizèc la fabricacion d'un chavalet especiau, adaptat a la posicion ocupaa dins son [[liech]]. Completat per un [[mirau]], aqueu sistema venguèc l'instrument d'una practica [[art|artistica]] novela<ref>'''[[espanhòu|(es)]]''' Hayden Herrera, ''Frida: una biografía de Frida Kahlo'', La Ciutat de Mexic, Diana, 1984, pp. 62-63.</ref><ref>'''[[anglés|(en)]]''' Andrea Kettermann, ''Kahlo'', Taschen, 2003, pp. 17-18.</ref>. Tre [[1926]], Kahlo penhèc son prumier autoretrach, destinat a Alejandro Gómez Arias. Pauc a cha pauc, la pintura venguèc un mejan de ganhar d'argent per contribuïr au pagament de las despensas [[medecina|medicalas]] de la [[familha (parentèla)|familha]]. Puei, venguèc una vocacion vertadiera. Privaa de la possibilitat de seguir sos estudis medicaus, Frida Kahlo comencèc d'observar son còrs, çò qu'inspirèc lo començament de son expression artistica. Ansin, se l'accident creèc pas l'artista, transformèc rapidament las condicions li permetent de bastir sa relacion amb la pintura. === Diego Rivera e vida adulta === [[Fichièr:Frida Kahlo Diego Rivera 1932.jpg|thumb|right|Frida Kahlo e son marit, [[Diego Rivera]], en [[1932]].]] A partir de [[1928]], Kahlo se raprochèc de [[Diego Rivera]] ([[1886]]-[[1957]]), un [[pintura|pintre]] muralista ja famós e engatjat dins la vida [[politica]] e [[cultura]]la de [[Mexic]]. Li mostrèc son trabalh e li demandèc son vejaire sus sa pintura. Lor relacion venguèc rapidament [[amor|amorosa]] e lo pareu se [[maridatge|maridèc]] lo 21 d'aost de [[1929]]. Aqueu maridatge permetèc a Kahlo d'intrar au sen dau ret d'artistas, d'intellectuaus, de fotografes e de militants [[politica|politics]] frequentat per son marit e de s'inscriure dins los mitans [[comunisme|comunistas]]. Lo pareu partejava pereu un interès marcat per la cultura mexicana, las tradicions popularas e l'art [[Mesoamerica|precolombian]]. Pasmens, sos projetes artistics demorèron fòrça diferents : Rivera trabalhèc mai que mai a l'eschala monumentala dau [[muralisme]] mentre que Kahlo se concentrèc sus una pintura intima constituïa de retrachs e de scenas reduchas. De [[1930]] a [[1933]], lo pareu vivèc als [[USA|Estats Units]] onte Kahlo perdèc dos mainats que sas anchas, fracturaas per son accident, permetián pas un desvolopament normau dau [[fètus]]<ref>'''[[anglés|(en)]]''' Hayden Herrera, ''Frida: A Biography of Frida Kahlo'', Harper Perennial, 2002, pp. 133-160.</ref>. Durant aqueu sejorn, Rivera e Kahlo s'installèron a [[San Francisco]], a [[Detroit]] e a [[Nòva York]] en foncion de las comandas reçaupuas per lo prumier. Aquò permetèc a Kahlo de rescontrar plusors intellectuaus estatsunidencs importants e de venir amiga amb lo doctor [[Leo Eloesser]] ([[1881]]-[[1976]]). Es pereu durant aqueu periòde que Kahlo comencèc d'èsser la modela de fotografes professionaus coma [[Edward Weston]] ([[1886]]-[[1958]]) e [[Imogen Cunningham]] ([[1883]]-[[1976]])<ref>'''[[anglés|(en)]]''' Hayden Herrera, ''Frida: A Biography of Frida Kahlo'', Harper Perennial, 2002, pp. 117-125.</ref><ref>'''[[anglés|(en)]]''' Martha Zamora, ''Frida Kahlo: The Brush of Anguish'', 1990, pp. 42-43.</ref>. Aquelas [[fotografia]]s mòstran la volontat precòça de Kahlo d'utilizar sos [[vestit]]s, sas coifuras e sos accessòris per construire un imatge public aisament identificable<ref>'''[[anglés|(en)]]''' Christina Burrus, « The Life of Frida Kahlo », dins Emma Dexter, ''Frida Kahlo'', Tate Modern, 2005, p. 203.</ref>. Sos problemas de santat li inspirèron egalament d'òbras fòrça personalas, especialament ''Henry Ford Hospital'', onte se representèc sus un liech d'espitau après un maupart dins una compausicion l'associant amb d'elements medicaus e diferents simboles e objectes penjats a l'entorn d'ela. Lo [[maridatge]] amb [[Diego Rivera]] foguèc pereu tumultuós. Los dos entretenguèron mai d'una relacion extraconjugala, çò qu'entraïnèc de crisis repetias<ref>'''[[anglés|(en)]]''' Hayden Herrera, ''Frida: A Biography of Frida Kahlo'', Harper Perennial, 2002, pp. 192-201.</ref>. En [[1939]], un [[divòrci]] foguèc prononciat. Aquela fasa foguèc centrala dins la carriera de Kahlo que produguèc ''Las Doas Fridas'', un de sas òbras mai celebras. Pasmens, lo [[divòrci]] interrompèc pas tota relacion entre Rivera e Kahlo e lo coble se tornèc maridar en decembre de [[1940]]. Durant aqueu periòde, la vida de Kahlo foguèc pereu marcaa per d'eveniments politics internacionaus. Amb Rivera, sostenguèc los republicans durant la [[Guèrra Civila Espanhòla|Guerra Civila Espanhòla]] ([[1936]]-[[1939]])<ref>'''[[anglés|(en)]]''' Andrea Kettenmann, ''Kahlo'', Taschen, 2003, pp. 40-41.</ref>. Aculhèron tanben [[Trotski|Leon Trotski]] e son esposa durant son exili en [[Mexic]]<ref>'''[[anglés|(en)]]''' Hayden Herrera, ''Frida: A Biography of Frida Kahlo'', Harper Perennial, 2002, pp. 192-215.</ref>. Pasmens, aquel engatjament politic foguèc una dimension segondària dins lo desvolopament de son òbra que demorèc mai que mai centrat sus son identitat personala e son trabalh picturau. A partir dels [[ans 1940]], l'estat de santat de Kahlo comencèc de se desgradar fortament. Deguèc donc subir plusors operacions e s'aliechar durant de periòdes longs. Pasmens, en [[1942]], poguèc començar d'ensenhar a l'Escòla Nacionala de Pintura, d'Escultura e de Gravura. Organizèc de cors en cò d'ela quand sa santat l'empachava de se desplaçar. Sa pintura evolucionèc d'un biais parallele a la deterioracion de son còrs e la dolor i venguèc una estructura visuala permetent de representar l'experiéncia de sa vulnerabilitat. En [[1953]], los metges deguèron l'[[amputacion|amputar]] d'una partia de sa chamba drecha<ref>'''[[anglés|(en)]]''' Hayden Herrera, ''Frida: A Biography of Frida Kahlo'', Harper Perennial, 2002, pp. 412-430.</ref>. En despiech de sas dificultats, arrestèc pas de pénher e de s'interessar a la vida [[politica]]. Per exemple, participèc a una manifestacion còntra l'intervencion [[USA|estatsunidenca]] en [[Guatemala]]<ref>'''[[anglés|(en)]]''' Martha Zamora, ''Frida Kahlo: The Brush of Anguish'', Chronicle Books, 1990, p. 138.</ref>. Frida Kahlo morèc lo 13 de julhet de [[1954]], a 47 ans<ref>'''[[anglés|(en)]]''' Hayden Herrera, ''Frida: A Biography of Frida Kahlo'', Harper Perennial, 2002, pp. 425-433.</ref><ref>Sa mòrt es benleu ligaa a una presa tròp importanta de medicaments antidolor. Aquò es a l'origina d'una teoria de [[suicidi]] qu'es sostengua per de biografes coma Hayden Herrera. La causa oficiala dau decès es una embolia pumonària e ni la polícia ni la familha jutjèron necessari de demandar una autopsia per verificar.</ref>. Son ostau personau, la ''Casa Azul'', venguèc après sa [[mòrt]] un [[musèu|museu]] dedicat a sa memòria e a son òbra. Son còrs foguèc cremat. Sos cendres son conservats en la ''Casa Azul''<ref>'''[[anglés|(en)]]''' Hayden Herrera, ''Frida: A Biography of Frida Kahlo'', Harper Perennial, 2002, pp. 433-440.</ref>. == Òbra == === Una òbra personala === La pintura de Frida Kahlo es aisament reconeissabla gràcias a l'importància donaa a la [[cara]] e au còrs de l'[[art|artista]]. Los autoretrachs constituïsson una part essenciala de sa produccion e donan sovent l'impression d'una pintura [[autobiografia|autobiografica]]. D'efiech, utilizava lo sieu visatge coma una figura establa que li permetiá d'explorar d'identitats diferentas, d'estats [[emocion|emocionaus]] e de situacions simbolicas. Ansin, dins son òbra, l'usatge de l'autoretrach es pas una reproduccion simpla de son aparéncia fisica. Dins sos tableus, la cara demòra generalament frontala e impassibla, mentre que lo còrs, los [[vestit]]s, los [[animalia|animaus]] e l'environament exprimisson de transformacions que son pas directament vesibles dins l'expression de la cara. Aquela immobilitat aparenta dona a sas òbras una tension particulara. L'espectator agacha un personatge que sembla de se presentar amb un important mestritge tot en expausant d'experiéncias de sofrença, de separacion, de desirança o de fragilitat. L'usatge d'un miralh èra centrau dins aquela practica que permetiá de construire la scena. Aquela dimension es vesibla tre ''[[Autoretrach au costume de velós]]'' ([[1926]]), son premier autoretrach conoissut, onte pausèc l'aparéncia fisica que sos trachs fondamentaus foguèron conservats dins la màger part de son òbra<ref>Pasmens, i aguèc d'excepcions coma ''Autoretrach als peus copats'' ([[1940]]).</ref>. La resta dau còrs èra lo luec de rescontre de l'experiéncia individuala e d'una reflexion mai generala sus la vulnerabilitat umana. Un exemple es la ''Colona Rompua''. Kahlo s'i representèc drecha, lo còrs dubert per una colona [[arquitectura|arquitecturala]] rompua e la [[peu]] pertusaa de [[claveu]]s. Pasmens, l'imatge èra pas una representacion naturalista de la dolor. Lo còrs i èra un ensemble de signes e de simbòles. La colona representava tant lo sosten fisic que son defalhiment mentre que los claveus transforman la sofrença en motiu visuau. La [[pintura]] de Kahlo dessepara donc pas clarament lo fisic e lo [[psicologia|psicologic]]. Las experiéncias ([[dolor]], [[malaudiá]], separacion, [[desirança]], [[maire|maternitat]], identitat, etc.) i son directament inscrichas sus lo còrs, sota forma de simbòles. Aquela associacion es un element important de la singularitat de son òbra. === Identitat e simbolisme === L'identitat [[Mexic|mexicana]] constituís una autra dimension fondamentala de la pintura de Kahlo. Portava frequentament de vestits associats a las [[tradicion]]s mexicanas, especialament aquelos de las [[femna]]s de l'[[istme de Tehuantepec]]. Las coifuras, los [[joieu]]s, las [[flor]]s e los teissuts utilizats èran pas unicament d'elements decoratius. Participavan a la representacion d'una identitat construcha e mesa en scena. Pasmens, aquela identitat èra complexa que Kahlo èra eissia d'una [[familha (parentèla)|familha]] mesclant d'originas [[Euròpa|europeas]] e [[Mexic|mexicanas]]. Aquel embolh inspirèc ''Mos grands, mos parents e ieu'', realizat en [[1936]], que representa la [[genealogia]] de Kahlo sota la forma d'un aubre familiau associant la brancha mairala au païsatge de [[Mexic]] e la brancha pairala a l'[[ocean Atlantic]]. ''Las Doas Fridas'' de [[1939]] desvolopèc aquela reflexion sus l'origina e la reflexion en representant doas versions de l'artista ligaas per lors [[Sistèma circulatòri|vaisseus sanguins]]. Los accessòris utilizats dins las compausicions son l'autre element recurrent de l'òbra de Kahlo. Tènon de ròtles [[estetica|estetics]], [[cultura|culturaus]] e simbolics. Per exemple, los [[vestit]]s li permetián d'exprimir sa concepcion de la mexicanitat tot en amagant de consequéncias ben vesiblas de sos [[andicap|andicaps]]. Lo [[museu]] de la ''Casa Azul'' consèrva ansin una importanta colleccion de vestits, de joieus e d'accessòris divèrs que mòstran l'importància donaa per l'artista a la construccion de son imatge artistic e public. Los [[Animalia|animaus]] acompanhan pereu frequentament los autoretrachs tant per equilibrar la pintura que per participar a la compausicion simbolica. De [[planta|plantas]], de [[fruch]]s, de raiç o d'elements de païsatges son egalament utilizats per evocar la vida, la [[mòrt]], la sexualitat o la fertilitat. L'ensemble d'aqueles aspectes de l'òbra de Kahlo donan l'impression d'un monde barrat, mas aqueu monde es bastit amb d'elements en provenença de la [[natura]], de la [[cultura populara]] [[Mexic|mexicana]], de la [[religions|religion]], de la [[medecina]] e de l'[[istòria]] personala de l'artista. Aquela combinason explica pereu las dificultats per l'inscriure dins un corrent artistic definit que son òbra tèn de ligams amb lo [[subrerealisme]], mas tanben amb las tradicions de la [[pintura]] mexicana, los [[ex-vòto]], los retrachs fotografics e l'art popular. === Una artista d'avantgarda === La question dau corrent artistic seguit per Frida Kahlo es totjorn un objecte de debats, mai que mai en causa de l'oposicion entre [[André Breton]] ([[1896]]-[[1966]]) e Frida Kahlo ela meteissa sus son apertenéncia au movement [[subrerealisme|subrerealista]]. D'efiech, [[André Breton|Breton]], que tenguèc un ròtle centrau dins la reconeissença internacionala de Kahlo, la presentèc mai d'un còp coma una subrerealista e Kahlo aguèc plusors contactes influents amb lo movement. Pasmens, i inscriguèc jamai son òbra car s'interessava pas a l'exploracion dels [[pantais]], de l'inconscient e de las associacions inesperaas, tematicas centralas dau subrerealisme. Au contrari, partèc sovent d'experiéncias concretas e de situacions viscuas per establir sas compausicions. Ansin, se lo resultat èra sovent similar a las òbras subrerealistas dau periòde (utilizacions d'objectes incompatibles, còrs sovent transformat, elements vegetaus o animaus aient una dimension simbolica, etc.), sas fònts d'inspiracion èran fòrça diferentas. En defòra de las avantgardas [[Euròpa|europeas]], Kahlo s'inspirèc fòrça de la cultura [[Mexic|mexicana]]. Amb son marit, reüniguèc una colleccion d'òbras eissias de l'art [[Mesoamerica|precolombian]], popular e religiós. En particular, Kahlo aviá un interès marcat per los [[ex-vòto]], de pinturas pichonas ofèrtas a [[Dieu]], a la [[Verge]] o a un sant per lo mercejar d'una proteccion o d'una garison. Frida Kahlo desvolopèc donc una pintura pauc classabla. Coneissiá las tendéncias artisticas internacionalas e poguèc s'inspirar dau trabalh menat per mai d'un artista, mas las combinèc amb de formas e de referéncias directament originàrias de [[Mexic]]. Aquò explica en partia l'originalitat de son òbra e Kahlo foguèc ni una artista isolaa ni una artista subrerealista mexicana. === Òbras principalas === L'òbra de Frida Kahlo es probablament constituïa de 150 a 200 [[pintura]]s<ref>'''[[anglés|(en)]]''' Emma Dexter, « The Universal Dialectics of Frida Kahlo », dins Emma Dexter (dir.), ''Frida Kahlo'', Tate Modern, 2005, p. 11.</ref><ref>'''[[anglés|(en)]]''' Nancy Deffebach, « "Frida Kahlo: Heroism of Private Life », dins Samuel Brunk e Ben Fallow (dir.), ''Heroes and Hero Cults in Latin America'', University of Texas Press, 2006, p. 174.</ref>. La màger part son de representacions [[autobiografia|autobiograficas]], de compausicions sus l'identitat [[nacion|nacionala]], la [[politica]] o la [[familha (parentèla)|familha]] e de [[Natura mòrta|naturas mòrtas]]. Forman pas un ensemble omogeneu, mas lo biais de transformar l'experiéncia personala en langatge visuau pòt èsser considerat coma lo fieu conductor principau de las recherchas artisticas de Kahlo. Entre las mai conoissuas, figuran : * l’''Autoretrach au costume de velós'' ([[1926]]) qu'es lo prumier autoretrach conoissut de l'artista ; * ''L'Autobús'' ([[1929]]) que remanda a l'accident tot en representant diferentas [[classa sociala|classas socialas]] de la [[societat]] [[mexic|mexicana]] ; * ''Frieda e Diego Rivera'' ([[1931]]) qu'es un retrach dau pareu ; * ''Henry Ford Hospital'' ([[1932]]) qu'es consacraa a la perda d'un mainat ; * ''Mos grands, mos parents e ieu'' ([[1936]]) qu'es una reflexion picturala sus la genealogia e l'identitat ; * ''La Colona Rompua'' ([[1944]]) qu'es una representacion de la dolor fisica ; * ''Las Doas Fridas'' ([[1939]]) qu'es un autoretrach doble consacrat a la question de l'identitat ; * l’''Autoretrach amb los peus copats'' ([[1940]]) qu'es consacrat a la transformacion de son anar e sa relacion amb Rivera ; * l’''Autoretrach amb lo col d'espina e lo beca-flor'' ([[1940]]) onte lo còrs es associat amb d'elements vegetaus e animaus ; * l’''Autoretrach coma Tehuana (Diego dins mas pensaas)'' ([[1943]]) qu'associa l'imatge de Kahlo amb lo costume mexican tradicionau e a la preséncia mentala de Rivera ; * ''L'Estrencha de l'Amor de l'Univers, la Terra (Mexic), ieu, Diego e lo Senher Xólotl'' ([[1949]]) qu'associa plusors temas recurrents de Kahlo. * ''Viva la Vida'' ([[1954]]) qu'es sa darriera òbra achabaa. == Eiretatge e posteritat == === Una reconeissença progressiva === Frida Kahlo coneguèc una certana reconeissença artistica de son vivent, mai sa renomaa demorèc limitaa en comparason d'aquela aquistaa après sa [[mòrt]]. Son prumier succès internacionau vertadier aguèc luec en [[1938]] amb l'organizacion, gràcias a l'ajuda d'[[André Breton]], de sa prumiera exposicion personala a la galaria Julien Levy de [[Nòva York]]. Plusors òbras i foguèron venduas e la [[premsa]] [[USA|estatsunidenca]] li acordèc una atencion favorabla. Un an mai tard, expausèc a [[París]] dins lo quadre de l'exposicion ''Mexique''. Las relacions de Kahlo amb [[Marcel Duchamp]] e los subrerealistas [[França|francés]] foguèron decisivas per permetre aquel eveniment. L'acuelh foguèc pereu positiu e lo govern francés crompèc ''Lo Quadre'' ([[1938]]) per enrichir las colleccions publicas dau païs. Aquela aquisicion marquèc una prumiera reconoissença institucionala de part dels mitans culturaus [[Euròpa|europeus]]<ref>'''[[anglés|(en)]]''' Andrea Kettenmann, ''Kahlo'', Teschen, 2003, pp. 51-52.</ref>. Puei, Kahlo participèc a diversas exposicions internacionalas e son òbra ''Moïses'' ([[1946]]) foguèc remarcaa per lo public e de critics. Contunhèc de presentar e de vendre son trabalh en despiech de l'agravament de son estat de [[santat]]. En [[1953]], èra incapabla de se desplaçar sensa dificultats, mas participèc a son exposicion personala organizaa dins la [[capitala]] [[Mexic|mexicana]]. Pasmens, fins a sa [[mòrt]], sa celebritat èra ligaa a aquela de [[Diego Rivera|Rivera]]<ref>'''[[anglés|(en)]]''' Gannit Ankori, ''Imaging Her Selves: Frida Kahlo's Poetics of Identity and Fragmentation'', Greenwood Press, 2002, pp. 3-5.</ref><ref name="Baddeley 1991">'''[[anglés|(en)]]''' Oriana Baddeley, « 'Her Dress Hangs Here': De-Frocking the Kahlo Cult », ''Oxford Art Journal'', vol. 14, 1991, pp. 10-17.</ref>. D'efiech, durant la màger part de sa vida, foguèc mai que mai presentaa coma la ''« frema de Rivera »''. La redescuberta de son òbra foguèc progressiva, mas permetèc d'inversar aquela relacion. Kahlo es desenant estudiaa per las sieunas qualitats, mentre que sa relacion amb Rivera es desenant consideraa coma un dels elements de sa vida. === De l'artista a l'icòna === La transformacion vertadiera de la reputacion de Kahlo interven plusors decenias après sa [[mòrt]]. Son òbra foguèc redescuberta a partir dels [[ans 1970]] dins un contexte marcat per l'atencion creissenta portaa a las [[femna|femnas]] artistas per los istorians de l'art. Sos autoretrachs, son tractament dau còrs, sa representacion de la [[dolor]], son biais de bastir son identitat e sa plaça dins una [[societat]] dominaa per d'[[òme]]s trobèron un interès noveu au sen dels movements [[feminisme|femenistas]]. En parallele, un fenomène similar aguèc luec dins los movements indigenistas mexicans. Pasmens, aquelas relecturas menèron a una transformacion. D'efiech, venguèc mai que mai un simbòle definit per la celebritat de sa [[cara]], de sas [[ussa]]s, de sos [[vestit]]s e de sa vida sentimentala pusleu que per las caracteristicas picturalas de son òbra. L'aspecte public fòrça trabalhat de Kahlo favorizèc aquela evolucion que sos vestits tradicionaus, sas coifuras e sos accessòris son venguts d'elements aisament reconeissables. Las recherchas e las exposicions consacraas a sa gardarauba mostrèron l'amplor dau trabalh a la basa de la construccion d'aquela identitat visuala. La ''Casa Azul'' consèrva ansin de [[vestit]]s, de [[corset]]s, de [[fotografia]]s e d'accessòris que permetèron d'estudiar la relacion entre anar personau e creacion artistica. Aquela construccion de se explica benleu l'importància presa per Kahlo dins los estudis consacrats au genre, au còrs e a l'identitat. Son òbra met en scena una femna que refusa d'amagar las marcas de la [[malaudiá]], que representa directament son còrs, que contrarotla lo sieu imatge e que transforma d'experiéncias consideraas coma intimas en subjectes artistics. Pasmens, chau evitar de projectar retrospectivament sus Kahlo totas las categorias [[politica|politicas]] contemporaneas. Se pòt èsser estudiaa per lo mejan dau [[feminisme]], de las questions ligaas a l'andicap o au genre, son òbra aparteniá d'en prumier a un contexte mexican e internacionau especific – aqueu de la prumiera mieitat dau segle XX – e sa pensaa es mai que mai ligaa au [[comunisme]], au [[nacionalisme]] [[mexic]]an e als chambiaments politics de son temps. De mai, una autra particularitat de la vision moderna de Frida Kahlo es sa recuperacion [[comèrci|comerciala]]<ref name="Baddeley 1991">'''[[anglés|(en)]]''' Oriana Baddeley, « 'Her Dress Hangs Here': De-Frocking the Kahlo Cult », ''Oxford Art Journal'', vol. 14, 1991, pp. 10-17.</ref><ref>'''[[anglés|(en)]]''' Margaret A. Lindauer, ''Devouring Frida: The Art History and Popular Celebrity of Frida Kahlo'', University Press of New England, 1999.</ref>. Aquò foguèt lo resultat de la represa de son imatge a partir dels [[ans 1970]], especialament per la [[mòda]] internacionala. Aquela esplecha foguèc favorizaa per la creacion d'una companhiá [[USA|estatsunidenca]] encharjaa de gerir sos [[drechs d'autor]], la Frida Kahlo Corporation, per d'eiretiers de sa [[familha (parentèla)|familha]]<ref>'''[[espanhòu|(es)]]''' La República, « FKC: Frida Kahlo Corporation », 5 d'abriu de 2007.</ref>. Son imatge es ansin vengua una marca disponibla per de campanhas [[publicitat|publicitàrias]] diversas. Aquela « Fridamania » es a l'origina de criticas recurrentas, mas demòra una activitat lucrativa. === Una influéncia mondiala === Amb l'aumentacion de sa renomaa, l'influéncia de Kahlo passa desenant larjament lo domeni de la [[pintura]]. Son anar e sa cara son venguts d'icònas represas per la [[fotografia]], la [[mòda]], la [[publicitat]] e los produchs [[cultura|culturaus]]. Aquela difusion li permetèc de venir una de las artistas mai aisament reconeissabla dau segle XX, mas crèa una tension entre los dos eiretatges de son òbra. Lo prumier es aqueu de la pintra Frida Kahlo, autor d'una òbra complexa centraa a l'entorn de l'[[autoretrach]], dau còrs, de la [[Mexic|mexicanitat]], de la dolor e dau simbolisme. Lo segond es aqueu de l'icòna Frida Kahlo que figura sus una quantitat considerabla d'objectes de tot òrdre. Aquela diferéncia es essenciala per comprendre sa posteritat. La celebritat contemporanea de Kahlo es pas unicament lo resultat de la qualitat de son òbra artistica. Es pereu una consequéncia de la potença visuala d'un imatge public, bastit a partir de miliers d'assais. La ''Casa Azul'' consèrva ansin de miliers de fotografias personalas que mòstran l'importància dau trabalh sus son imatge durant sa vida. Pasmens, reduire Kahlo a son estatut d'icòna de la societat de consomacion moderna es egalament una error. Son utilizacion de l'[[autoretrach]] coma mejan per explorar l'identitat, son refús de separar lo còrs de l'experiéncia [[psicologia|psicologica]] e sa capacitat a integrar de referéncias culturalas variaas an contribuït a la formacion d'una òbra qu'inspirèc plusors generacions d'artistas après sa mòrt. Aquel interès doble per Frida Kahlo foguèc a l'origina d'un renforçament de sa preséncia dins los [[museu]]s internacionaus mai prestigiós. D'exposicions consacraas a son òbra o a sa vida son pereu regularament organizaas per aquelas institucions e Kahlo ten una plaça importanta dins las exposicions dedicaas a l'art moderne, a l'autoretrach, au còrs e au [[subrerealisme]]. La ''Casa Azul'' assegura un ròtle particular dins aquela transmission. Inauguraa en [[1958]], consèrva una part importanta de las òbras de Kahlo, mas es pereu encharjaa de la gestion de sos objectes personaus, de sos vestits, de sas fotografias, de sos [[libre]]s, etc. Aquò permet de presentar l'artista per lo mejan de sos tableus, mas tanben en presentant l'endrech onte viviá e trabalhava. L'eiretatge de Kahlo es finalament fondat sus aquela dimension dobla. Es vengua una icòna mondiala que bastissèc un imatge fòrça poderosa, mas aquel imatge garda una portaa artistica ligaa a son òbra. Sa celebritat postuma es donc un fenomène eissit de la cultura populara moderna, mas pereu lo resultat d'una reflexion artistica sus los biais de regardar una artista, una femna, un còrs e una identitat. == Annexas == === Ligams internes === <div style="-moz-column-count:3; column-count:3;"> * [[Autoretrach]]. * [[André Breton|Breton (André)]]. * [[Casa Azul]]. * [[Muralisme]]. * [[Diego Rivera|Rivera (Diego)]]. * [[Subrerealisme]]. </div> === Bibliografia === * '''[[anglés|(en)]]''' Gannit Ankori, ''Imaging Her Selves: Frida Kahlo's Poetics of Identity and Fragmentation'', Bloomsbury Publishing, 2002, 336 p. * '''[[anglés|(en)]]''' Emma Dexter (dir.), ''Frida Kahlo'', Tate Modern, 2005, 224 p. * '''[[francés|(fr)]]''' Hayden Herrera (trad. Philippe Beaudoin), ''Frida : biographie de Frida Kahlo'', Flammarion, coll. « Grandes biographies », 2013, 602 p. * '''[[alemand|(de)]]''' Andrea Kettenmann, ''Kahlo'', Taschen, 2000, 96 p. * '''[[anglés|(en)]]''' Margaret A. Lindauer, ''Devouring Frida: The Art History and Popular Celebrity of Frida Kahlo'', Wesleyan University Press, 2014, 429 p. * '''[[anglés|(en)]]''' Martha Zamora, ''Frida Kahlo: The Brush of Anguish'', Chronicle Books, 1990, 143 p. === Nòtas e referéncias === <div style="-moz-column-count:3; column-count:3;"> <references/> </div> [[Categoria:Pintre mexican|Kahlo, Frida]] [[Categoria:Naissença en 1907|Kahlo, Frida]] [[Categoria:Decès en 1954|Kahlo, Frida]] lb3gzlax0d1da7abccbg05hciwhqe9i 0 24197 2508517 1976471 2026-09-10T15:51:33Z ~2026-49129-19 65181 /* */ 2508517 wikitext text/x-wiki {{Infobox Montanha | nom=Aneto | imatge=Cima aneto-01.jpg | legenda=La cima d’Aneto vista dempuèi lo [[glacièr d'Aneto]] | altitud=[[Lista UIAA dels 3000 pirenencs#ZONE 9 : Maladeta-Aneto|3404]] | ref altitud=<ref>Font : [http://www.recherche.enac.fr/~brisset/montagne/pyrenees/3000/liste.html Lista dels 3000 pirenencs per massís]</ref> | massís=[[Massís de la Maladeta]]<br />[[Pirenèus]] | latitud=42/37/55.78/N | longitud=0/39/28.25/E | ref coord=<ref>Font [http://www.mendikat.net/monte.php?numero=268es Ficha Mendikat] amb [[Projeccion cartografica]] [[Transvèrsa Universala de Mercator|UTM]]</ref> | país={{Espanha}} | region=[[Comunautat autonòma d'Aragon|Aragon]] | ligam region=[[Comunautats autonòmas d'Espanha|Comunautat]] | subdivision=[[província d'Òsca|Òsca]] | ligam subdivision=[[Províncias d'Espanha|Província]] | primièra ascension=[[20 de julhet]] de [[1842]] per Albert de Franqueville, Platon de Tchihatcheff, Pierre Sanio, Pierre Redonnet, Jean Sors e Bernard Arrazau | via=pel [[Refugi de la Renclusa]], traversada del [[massís de la Maladeta]] puèi del [[glacièr d'Aneto]] | edat= | ròcas=[[Granit]] [[ercinian]]<ref>{{en}} ''[http://adsabs.harvard.edu/abs/2007AGUFM.T23D1658M Thermal History of the Maladeta Pluton: Multiple Thermochronologic Controls on the Burial Heating and Exhumation of the Pyrenean Axial Zone]''</ref> | tipe=[[Pic piramidal|Piramidal]] | geolocalizacion=Pirenèus }} Lo '''pic d'Aneto''' —tanben se sòl tradicionalament nomenar la '''Maladeta''' (en catalan: ''Maleïda'')<ref>{{Ref-web|títol=Sus las peadas de Jacint Verdager en Aran e sus l'Aneto (sic)|url=https://www.jornalet.com/nova/11362/sus-la-peadas-de-jacint-verdaguer-en-aran-e-sus-laneto|site=[[Jornalet]]|lenga=oc}}</ref>— qu'ei lo punt mei haut deus [[Pirenèus]] dab 3404 m. Que hè partida deu [[massís de la Maladeta]] que ne'n constituish l’extremitat sud. Que's situa dens la comuna de [[Benasc]], dens la [[província d'Òsca]], au nòrd d'[[Aragon]], en [[Espanha]]. ==Ascension== La pujada que se hè generalament desempuish l'[[arruc de la Renclusa]] (2140 m). Enlà, l'itinerari que passa capvath la mei granda partida deu [[glacièr]] que s'espandish cap nòrd deu pic. Lo suc qu'ei dehendut per un cort passatge arrocalhós nomenat "pont de Maomet". Qu'ei format per bèth blòcs estables, dab ua hòrta exposicion au void de cada costat. A la cima que se trapa ua crotz impressionanta e ua vista contrastada, dab cap nòrd, lo massís de la Maladeta cobèrt de nèu e cap sud lo fosc e sec [[Haut Aragon]]. == Nòtas e referéncias == {{Referéncias}} {{Portal Aragon}} [[Categoria:Pirenèus]] [[Categoria:Punt culminant]] [[Categoria:Montanha dels Pirenèus espanhòls]] [[Categoria:Òsca (província)]] [[Categoria:Geografia d'Aragon]] oiwcr2e6s1e526azi1bevsety58l44x 2 64887 2508519 2458526 2026-09-10T18:05:02Z Alaric 506 44932 2508519 wikitext text/x-wiki https://docplayer.fr/14783413-Dictionnaire-des-localites.html '''MESA EN GARDA''' '''Se cal malfisar del siti http://bdtopoc.org/ . Es incapable d'escriure que sap pas lo nom d'una comuna. Dona totjorn una responsa, siá la responsa justa, siá una responsa falsa (una invencion, mai que mai, o la fòrma francesa). Aquò rai, tomba just per moments. Lo problèma es que sabètz pas quora la responsa es justa o es falsa, un pauc coma los relòtges arrestats que çaquelà donan la bona ora dos còps per jorn ! Quand i a un càmbiament de nòrma, digun ne sap ni la data ni la rason; fa que sus wp.oc, la referéncia es donada a bdtopoc per un toponime e quand verificatz la referéncia, podètz trobar un nom diferent''' . '''Pels agionimes (noms de sants), çò pièger es que sovent vos dona la fòrma sabenta, adaptada del latin, sense cap avertiment, coma de costuma, que lo nom es una construccion en cambra. Quand trobatz Sant (Sent) Maurici (< Mauricius), Sulpici (< Sulpicius), Desidèri (< Desiderius), i a 90 % de possibilitats que lo nom siá inventat. Çaquelà, i a pas de certitud absoluda aquí tanpauc (per exemple, Blasi < Blasius pòt èsser una bona responsa).''' '''Dins la practica, bdtopoc.org pòt servir de referéncia SONQUE quand avètz una autra font que dona una responsa identica (e que las doás fonts se son pas copiadas).''' '''Enquèstas toponimicas Sivadon''' '''Pug d'Agenés''' 2 òmes, un mai de 70 ans, parla occitan, un autre 65-70, coneissença al mens passiva (familha que parlava de contunh). * Puch d'Agenés : [Puʃ] "vam a Pug" (= anam a Pug) [ba na 'puʃ]; cita tanben una autra prononciacion : [Putʃ]; Bénédicte Boyrie-Fénié : [Puʃ d-]; Autres lòcs (notacions pas gaire precisas, mai que mai de las nasalas): [dama'zan], [biləfrankə] (= V. de Cairan), [munyr], [bilatun], [byzɛt], [ka'lunnjə] = Calonjas, coma se foguèsse Calon-nhas, ambe (BBF : [-əs]),[rrazimet],[be'rɔj] (vilatge a un caireforc près de Vilaton), [kɔw'bɛjrə] (BBF [kaw - s]), [fargə] (BBF [hargəs -]), [kastɛlja'lus], [lu mas], []kaw'mun] (veire Cauvèiras : polimorfisme ?) COPIA (EN CAS DE NOVÈLA DISPARICION SUSPÈCTA sus ma pagina Wp.fr) Il n'est pas inintéressant d'expliquer ce qui est arrivé depuis un conflit en avril 2018, suivi par ma décision de ne plus contribuer à Wikipédia.fr. J'ai reçu un courrier de soutien d'un contributeur et j'ai répondu en précisant ce que je pensais de certaines personnes qui ont hélas un pouvoir sur nous. M'étant absenté quelques heures, j'ai reçu un avis anonyme, qui semblait être rédigé automatiquement, de Wikipédia.fr, m'avertissant que quelqu'un avait essayé de prendre mon identité sur le site. " Tentative échouée de connexion à Wikipedia en tant que Sivadon 1949 3 mai 2018, 19:48 Assurer un Suivi De : Wikipedia A : Sivadon 1949 Il y a eu une tentative échouée de connexion à votre compte depuis un nouvel appareil. Assurez-vous que votre compte a un mot de passe suffisamment sécurisé. " On avait donc lu ma correspondance privée et celui qui avait lu était apte à le faire, je n'en dis pas plus. Comme je ne suis pas né de la dernière pluie, j'ai immédiatement compris le message : si tu veux revenir, on va contribuer à ta place en te faisant écrire des horreurs, afin que tu sois censuré définitivement et que ta réputation soit perdue. Je me demande d'ailleurs si le message était automatique ou s'il m'avait été directement envoyé par la personne désireuse de me nuire et ayant un accès à mes données personnelles. Je pensais que si je continuais à ne plus contribuer, il ne se passerait rien. En réalité, j'ai reçu de façon répétée des quantités de spams sur ma boîte de réception, j'ai observé des signes divers que mon ordinateur était surveillé, je reçois deux ou trois par jour des appels téléphoniques avec comme seule réponse une respiration, voire rien du tout, des messages enregistrés muets si je ne réponds pas. Auparavant, ça n'arrivait que le samedi matin, parce que les cambrioleurs veulent savoir qui est parti en week-end et en plus ce n'était pas très fréquent. Enfin, toutes sortes de comportements, que j'oublie au fur et à mesure et où la bêtise le dispute à la méchanceté. J'ai des horaires irréguliers, mais en revanche mon perturbateur n'est guère actif au-delà de 10 heures du soir (c'est un indice sur son identité). Fait remarquable, on n'essaie pas de perturber mon activité sur Wikipédia (en d'autres langues que le français), sans doute parce que l'identité du fâcheux serait détectée. Ça dure depuis maintenant plus d'un an et je rends hommage à la patience de l'imbécile. Je n'en dirai pas davantage. , latinizacion del sufixe gallés ''-ācon''. X èra donc probablament una anciana granda propietat antica qu'aviá per mèstre ''X''. * Abans la refòrma cantonala de 2014, aplicada en 2015, la comuna èra del canton de [[]]; es ara del canton de '''' (en francés), donc . '''Bibliografia toponimica :''' <ref>Albert Dauzat, Charles Rostaing, ''Dictionnaire étymologique des Noms de Lieux en France'', Librairie Guénégaud, reedicion 1984, p. </ref> <ref>Bénédicte Boyrie-Fénié, Jean-Jacques Fénié, ''Toponymie des Pays Occitans'', edicions Sud-Ouest, 2007, p. </ref> <ref>Bénédicte Boyrie-Fénié, ''Dictionnaire toponymique des communes. Landes et Bas-Adour'', ed. Institut occitan e CAIRN, Pau, 2005, p. </ref> <ref>Bénédicte Boyrie-Fénié, ''Dictionnaire toponymique des communes. Gironde'', ed. CAIRN e Institut Occitan, Pau, 2008, p. </ref> <ref>Bénédicte Boyrie-Fénié, ''Dictionnaire toponymique des communes. Lot-et-Garonne'', ed. CAIRN e Institut Occitan, Pau, 2012, p. </ref> <ref>Jean Roux, ''Dictionnaire toponymique des communes de Dordogne'', ed. Novelum-IEO e Lo Congrès permanent de la lenga occitana, 2020, p. </ref> <ref>Ernest Nègre, ''Toponymie générale de la France'', volume I, n° </ref> <ref>Ernest Negre, ''Les Noms de Lieux du Tarn'', 4e ed., Vent Terral, Energues, 81350 Andouque, 1986, p. </ref> <ref>Gaston Bazalgues, ''A la Découverte des Noms de Lieux du Quercy et des Communes du Lot'', Les Éditions de la Bouriane et du Quercy, 2002, p. </ref> <ref>Paul Burgan, André Lafon, ''Toponymie du Tarn-et-Garonne'', Association Antonin Perbosc, 2006, p. </ref> <ref>Chantal Tanet et Tristan Hordé, ''Dictionnaire des Noms de Lieux du Périgord'', ed. Fanlac, segonda edicion, 2000, p. </ref> <ref>Michel Grosclaude et Jean-François Le Nail, ''Dictionnaire toponymique des communes des Hautes-Pyrénées intégrant les travaux de Jacques Boisgontier'', Conseil Général des Hautes-Pyrénées, 2000, p. </ref> <ref>Michel Grosclaude, ''Dictionnaire toponymique des communes du Béarn'', Escòla Gaston Febus, 1991, p. </ref> <ref>Frank R. Hamlin, ''Toponymie de l'Hérault, Dictionnaire Topographique et Étymologique'', Éditions du Beffroi e Études Héraultaises, 2000, p. </ref> <ref>Fr. Mistral, ''Lou Tresor dóu Felibrige'', reedicion Culture Provençale et Méridionale, Raphèle-lès-Arles, 1979, p. </ref> <ref>Patrici Pojada, ''Répertòri toponimic de las Comunas de la Region Miègjorn-Pirenèus'', ed. Loubatières, Portèth de Garona, 2009, p. </ref> <ref>Xavier Delamarre, ''Dictionnaire de la Langue gauloise'', ed. Errance, 2na edicion, 2008, p. </ref> <ref>Xavier Delamarre, ''Noms de lieux celtiques de l'Europe ancienne'', ed. Errance, 2012, p. </ref> <ref>Xavier Delamarre, ''Noms de personnes celtiques dans l'Épigraphie classique'', ed. Errance, 2007, p. </ref> <ref>Pierre Yves Lambert, ''La Langue gauloise'', ed. Errance, edicion 2003, p. </ref> <ref>Jacques Astor, ''Dictionnaire des Noms de Familles et Noms de Lieux du Midi de la France'', ed. du Beffroi, 2002, p. </ref> <ref>Albert Dauzat, ''La toponymie gauloise de l'Auvergne et du Velay, 1931 http://www.persee.fr/doc/rea_0035-2004_1931_num_33_4_2623</ref> <ref>Pierre Nauton, Atlas Linguistique et Ethnographique du Massif Central'', CNRS, 1972, enquèstas preliminàrias 1942-1943, enquèsta principala 1951-1953, enquèsta de tèsi en Naut Léger, 1944-1947</ref> <ref>Jean Arsac, ''Les noms de lieux en Velay'', ed. des Cahiers de la Haute-Loire, 2023 (reedicion), p. </ref> <ref>Marcel Villoutreix, ''Noms de Lieux du Limousin'', ed. Bonneton, 1995 (cerchatz a l'index)</ref>. <ref>Yves Lavalade, ''Dictionnaire toponymique de la '', n° , ed. Lucien Souny, 2 </ref> <ref>Yves Lavalade, ''Dictionnaire des communes de la Creuse'', ed. la Geste, 2022</ref> <ref>Patrici Poujade, Dictionnaire toponymique de l'Ariège, IEO-Arièja, 2021, p. </ref> '''Ajuda grafica''' <ref>Loïs Alibèrt, Gramatica occitana, segonda edicion, Centre d'Estudis Occitans, Montpelhièr, 1976</ref> <ref>http://superlexic.com/revistadoc/wp-content/uploads/2013/07/Linguistica-occitana-6-CLO.pdf, pp. 53-61</ref> <ref>https://upload.wikimedia.org/wikipedia/commons/a/a7/Tourtoulon.jpg</ref> '''Evol demografica''' |1793= |1800= |1806= |1821= |1831= |1836= |1841= |1846= |1851= |1856= |1861= |1866= |1872= |1876= |1881= |1886= |1891= |1896= |1901= |1906= |1911= |1921= |1926= |1931= |1936= |1946= |1954= |1962= |1968= |1975= |1982= |1990= |1999= |2004= |2005= |2006= |2007= |2008= |2009= |cassini= |senscomptesdobles= 1962}} {{refins}} ===Perimètre del territòri=== {{Communes limitrophes | comuna = X | nòrd = [[]] <small>([[a (departament)|a]])</small> | nòrd-èst = [[]] | èst = [[]] | sud-èst = [[]] | sud = [[]] | sud-oèst = [[]] | oèst = [[]] | nòrd-oèst = [[]] }} ==Toponimia== <gallery> </gallery> {{messatge galariá}} '''Plan comuna''' ==Geografia== ==Toponimia== ==Istòria== ==Administracion== ==Demografia== ==Lòcs e monuments== ==Personalitats ligadas amb la comuna== ==Veire tanben== ==Ligams extèrnes== ==Nòtas== <references/> ==Administracion== {{ElegitDebuta|insee= |Títol= Lista dels cònsols successius}} {{Elegit |Debuta= [[]] |Fin= [[]] |Identitat= |Partit= |Qualitat= }} {{Elegit |Debuta= [[]] |Fin= |Identitat= |Partit= |Qualitat= }} {{Elegit |Debuta= [[]] |Fin= |Identitat= |Partit= |Qualitat= }} {{Elegit |Debuta= [[]] |Fin= |Identitat= |Partit= |Qualitat= }} {{Elegit |Debuta= [[]] |Fin= |Identitat= |Partit= |Qualitat= }} {{ElegitDonadas}} {{ElegitFin}} '''Modèl infobox Vila''' {{Infobox Vila |carta=oc |nom= en oc |nom2 = <i>''en fr''</i> |imatge = |legenda = . |blason = |bandièra= |nom de division1 = Region ist |division1 = {{Ga}} |nom de division2 = Parçan |division2 = [[Medòc]] |nom de division3 = Estat |division3 = {{França}} |nom de division4 = Region |division4 = {{Occitània (Region)}} |nom de division5 = Departament |division5 = {{Òlt}} |nom de division6 = Arrondiment |division6 = [[Arrondiment de X|X]] |nom de division7 = Canton |division7 = Canton de Dakòs ([[Canton de truc|truc]] avant 2015) |nom de division8 = Intercom |division8 = [[Comunautat de c de X|CC]] |nom de division9 = Comuna |division9 = [[nom comuna]] |còda = 47111 |ehess = |cp = 47240 |mapa = |imatge de mapa = |latitud = 44.7480555556 |longitud = 0.443055555556 |estatut = | altmin = 100 | altitud = | altmax = 300 |superfícia = 7.35 |populacion = {{popfrs46|111}} |annada-pop = {{popfrs47|0}} |densitat = {{formatnum:{{#expr:({{popfrs47|111}}/7.35) round 2}}}} |sits-toristics = |divèrs = comuna delegada |gentilici = |url= |imatgeloc= }} '''Modèl canton''' <!-- Article redigit en --> {{Infobox Canton de França |carta=oc |nom=Canton de |imatge = | reg= {{}} | dept={{}} | arrt= [[Arrondiment de]] |vila= [[]] |nbcom= |canton= |km²= . |cons= |datas= [[20]]-[[2015]] |}} Lo '''canton de ''' es una anciana division administrativa d [[]], situada dins l'[[arrondiment de ]], lo [[departaments franceses|departament]] d [[]] e la [[regions francesas|region]] d'[[]], adara d [[]]. Las comunas son dempuèi [[2015]] dins lo canton d (burèu centralizator [[]]). La lenga autoctòna es l'occitan [[]], dins sa varianta . ==Composicion== {|class= "wikitable" !Nom !Width="135"|Còdi INSEE !Superficia (<small>km²</small>) !Populacion !Densitat (<small>ab/km²</small>) !Intercomunalitat 2020 |- |[[]] |47 |, | {{popfr47|086}} ({{popfr47|0}}) | {{formatnum:{{#expr:({{popfr47|086}}/20.17) round 2}}}} |CC |- |[[]] |47 |, | {{popfr47|086}} ({{popfr47|0}}) | {{formatnum:{{#expr:({{popfr47|086}}/20.17) round 2}}}} |CC |- |[[]] |47 |, | {{popfr47|086}} ({{popfr47|0}}) | {{formatnum:{{#expr:({{popfr47|086}}/20.17) round 2}}}} |CC |- |[[]] |47 |, | {{popfr47|086}} ({{popfr47|0}}) | {{formatnum:{{#expr:({{popfr47|086}}/20.17) round 2}}}} |CC |- |} ==Istòria== ==Nòtas== <references/> '''Modèl CC''' {{Infobox Gropament de comunas |nom={{PAGENAME}} |pais=França|lenga=oc |imatges= |reg=, ancianament de |dept={{}} |créacion=1èr de [[20]] |nbcom= |caplòc= |president= [[]] ([[Cònsol]] de [[]]) |pop= |datapop=[[2015]] |superf=. km2 |ectaras= |dens= |budget= |sitweb= |imatgesfin= |}} La '''Comunautat de comunas ''' es una intercomunalitat [[França|de la Republica Francesa]], situada dins lo [[departament francés|departament]] de [[]] e la [[region francesa|region]] d<small> ancianament de [[]]</small>. Son còdi SIREN es . ==Istòria== Lo 1èr de gèr 2017, la comunautat de comunas result de la fusion de la CC (a [[]]), las comunas), de la CC (a [[]], las comunas) e de la CC (a [[]], las comunas). La residéncia es a . ==Composicion== Le nom de la comuna es seguit del nom de l'[[intercomunalitat]] precedenta. Per l'òrdre alfabetic, los agionimes son per defècte en ''Sant(a)''. * [[]] (de : Comunautat de comunas ) * [[]] (de : Comunautat de comunas ) * [[]] (de : Comunautat de comunas ) * [[]] (de : CC ) * [[]] (de : CC ) * [[]] (de : CC ) * [[]] (de : CC ) * [[]] (de : CC ) * [[]] (de : CC ) * [[]] (de : CC ) ==Nòtas== <references/> La ''Toponymie générale de la France'' d'Ernest Nègre balha las prononciacions dels noms de comunas, simplament cal picar "on dit" en recèrca dins lo libre electronic, coma acò https://books.google.fr/books?id=jbpVLN1tRNoC&pg=PA1151&lpg=PA1151&dq=%22lauracbuc%22&source=bl&ots=fhhMfqUkID&sig=0ABgFqvD800QXaBxlFrU3tdnXdc&hl=ca&sa=X&ved=0ahUKEwi3jdGSlKHSAhUDVRoKHdq2C7EQ6AEIQjAH#v=onepage&q=%22on%20dit%22&f=false http://archive.org/stream/revuededialectol03sociuoft#page/n153/mode/1up Bonjorn vos fau conéisser los toponimes occitans d'una enquesta lingüistica sus lo limit entre catalan e occitan trapada sus archive.org L'Espitalet [lespitalet], [lez espitalezi] Merencs [merens], [merengezi] Ascon [asku], [lez askunezi] País de Saut : La Fajòla [lafajole], [eun fajolaut] Merial [merial] Niòrt [niort], [niurtezi] Redoma [redumo], [redumats] Aunat [aunat], [aunadois], Donasan : Campanhan [kampanha], [kampanhat] Mijanés [mijanes], [mizaneziens] Artigues : res Rosa [ruzo]; Carcanhèra [karkanhèra], [karkanherats] Querigut [kerigut] Aude Oest : Escolobra [eskulubre], [lez eskulubrats] Bosquet [buskèt], [busketasi] Ròcafòrt [rokafort], [le rokeforte] Santa Colomba [santo kolumbo], [les kulumats] Conòsol [kunozul], [es kunuzals] Artigues [artiges], [artigats] Aude Est : Puèglhaurenç [pèlhaurens] Salvesinas [salbezinos], [lei salbatjos] (als Spottname) Gincla [jinkla], [le jinklanens] Montfòrt [muntfort], [munfurteus] Fenolhedés Nord Caudièrs de Fenolhedés [kaudiès de fenulhedes], [les kaudierols] Fenolhet [fenulhet] Vira [bira], [biranens] Rabolhet [rabulhèt], [rabulhetans] Sornian [surnia] Fenolhedés Sud Camporsin [kampusi] [kampusinais] Prats [pratse] sic, [prakseens] Pesilhan [pezilha], [pezilhanens] Trevillac [trebilhak], [trebilhakaires] Montalban [montalba], [muntalbanezus] d86djvk93out2iek514xev9tovynfp4 0 72928 2508536 2443700 2026-09-11T06:29:07Z InternetArchiveBot 43230 Rescuing 1 sources and tagging 0 as dead.) #IABot (v2.0.9.5 2508536 wikitext text/x-wiki {{Infobox |tematica= |carta= }} [[Fichièr:Relief curule chair Massimo.jpg|thumb|200px|Sèti Curul ont lo rei de roma jutjava]] Lo '''drech roman''' (var. '''dreit roman, dret roman''') es l'ensemble de las nòrmas juridicas que regissiá lo pòble roman tot lo long de son istòria. Son estudi compren: * D'un costat l'istòria de Roma (e subretot, las diferentas fasas e manièras que faguèron qu'aquelas normas s'exteriorizèsson, es a dire, las fonts de produccion d'aquel drech). * E, d'un autre costat, las principalas institucions juridicas que Roma creèt e que transmetèt<ref> {{es}}PANERO, Ricardo, ''Derecho Romano'' 4ªed. Valencia, Tirant lo Blanch. 2008. ISBN 978-84-9876-291-4</ref>. La jurisdiccion a [[Roma]] es centrada sus la [[ciutat]] e, a l'epòca reiala,es lo [[rei de Roma]], qu'a son «[[Tribunal]]"» e qu'ordena (''ius'') pendent los jorns establits (''[[dies fasti]]''): o fa sul Sèti Curul (''[[Sella Curulis]]''), ajudat pels (''[[lictores]]'') e davant las partidas plaidejairas (''[[rei]]''). == Subdivision == Lo drech roman se sosdevesís en: * ''[[Ius Quiritium]]''; lo nom deriva de "Quirites", sinonim de "Romans". Èra constituit d'un ensemble de costumas aujolencas non escritas. S'aplicava dins lo domeni del drech de familha, matrimòni, l'autoritat de la patria e proprietat privada. Es lo nuclèu del ''[[ius civile]].'' * ''[[Ius civile]]'', es l'ensemble de las nòrmas que regulavan los ciutadans romans (''cives romani'') * ''[[Ius honorarium]]'' o ''[[ius praetorium]]'', sus las situacions de drech non recolhidas pel ''ius civile'', mai reglamentadas pels [[Magistrat]]s dotada d'''[[iurisdictio]]''. * ''[[Ius legitimum]]'', lo nom deriva de ''lex'' (lei) que fin finala desaparegut se confondent amb lo [[ius civile]]. * ''[[Ius gentium]]'', tot aquò que tocava la tutèla mas al delà de la constitucion de Roma. == Delictes de juridicion especiala == Qualques delictes an de jutges especials: * Los ''Duoviri Perduellionis'' per l'[[insurreccion]]. * Los ''Quaestores paricidii'' per l'[[assassinat]]. Qualques foncionaris especials, nomenats los tres ''[[Viri Nocturni]]'' s'ocupan de las questions en relacion amb encendis nocturnes, polícia de seguretat e vigilància de las execucions. La [[tortura]] se podiá aplicar solament contra los [[esclau]]s. La [[detencion preventiva]] èra la nòrma generala. La [[pena capitala]] èra aplicabla a tota atemptava a la patz publica e per d'autres delictes. Aviá divèrsas formas: * Los falses testimònis èran getats de naut. * Los rapinaires èran penjats. * Los encendiaris èran cremats vius. Existissiá lo [[drech de recors]] (''[[provocatio]]''). La [[Drech de gràcia|gràcia]] concernissent lo pòble. Qualques tipes especials de gràcia: * Aquel que s'agenolhava davant un prèire de [[Jupitèr (mitologia)|Jupitèr]] podiá pas èsser executat pendent vint-e-quatre oras. * Aquel que dintrava encadenat del seu ostal deviá èsser desligat. * Lo criminal que se gandissiá a son execucion e que tombava als pès d'una [[vestala]] èra perdonat. Las penas aplicadas mai frequentament èran las [[multa]]s (pagadas amb la liurason de [[buòu]]s o [[feda]]s) e la mòrt. Las proceduras civilas èran jutjadas pel rei o per un comissari designat per aquel. La reparacion se concretizava sovent per mejan de transaccion e quand se trobava pas un acòrdi la pena (''[[poena]]'') èra fixada pel jutge. En cas de raubariá lo panaire podiá pagar una reparacion satisfasenta. Quand podiá pas o que la reparacion èra pas possibla lo raubaire veniá esclau de raubariá. En cas de difamacion se contractava una indemnizacion. Dins los cases de nafrada se podiá reclamar lo [[Talion]] (es a dire provocar lo meteis damatge). Las leis evolucionèron fins a que e raubaire subtat en fraguéncia podiá se liurar d'una condemnacion en pagant lo doble de çò que qu'aviá raubat. La [[Lei Petalia]] tanben modifiquèt la procedura executòria contra los endeutats. La disposicion entre vius vendrà illimitada, e lo consentiment popular pels actes ''mortis causa'' (testament) serà suprimit. Quand lo paire de familha efectuava tres vendas successivas, sens efectuar cap de compra, lo filh se podiá emancipar se tal èra son desir. D'aquò derivarèt l'emancipacion legal concedida pel paire a un filh, sens que satisfaga la causa qu'abans deviá motivar. Lo matrimòni civil èra consagrat e un impòst pels celibataris èra establit. L'establiment d'un magistrat especial de Polícia (son domeni d'accion èra espandit sus tota Itàlia) nomenat ''Edil'', li es transferit l'autoritat sus los litigis relatius a las compras e vendas suls mercats publics (de produches, bestials, esclaus...). Sa juridiccion concernissiá tanben d'autras questions d'òrdre public que podián èsser sancionadas amb de multas. Per las classas pus bassas, e per de delictes menors, existissián los ''Triumviri'' o Jutges Nocturnes (''Tres viri nocturni'') dels quals las competéncias anèron aumentant, e van passar a ser elegits en el Comicis tribunats des del [[289 aC]]. Pels afars civils menors dins las ciutats assubjectits (''civites sine suffragio'') se teniá de magistrats nomenats ''Jutges Menors'', que lor competéncia s'espandissiá tanben fòra tota Itàlia. Los magistrats definissián lo punt del drech (''ius'') mas son aplicacion (''judicium'') tocava a un autre ciutadan. Mas lo judicis lents e complicats èran limitats a d'afars excepcionals, e pels esclaus e gents de classa social bassa s'aplicava una procedura pus corta. Segon lo '''drech roman''' la proprietat, mòble o immòble, èra subretot transmissibla entre vius (''inter vivos'') o a causa de mòrt (''mortis causa''). La femna aviá la plena disposicion dels seus bens e jos [[Claudi]] èra liurada de la tutèla dels òmes de la familha. Dins las transmissions per causa de mòrt l'[[eretatge]] se fasiá a parts egalas entre totes los enfants e una part egala a aquela de cada enfant per la [[veus]]a. Lo consentiment popular pels testaments aviá desaparegut e s'establiguèt una [[drech de succession|taxa]] fixa consistent en un quart de la part dels bens. Quand morissiá una femna tanben eretavan sos enfants e pas sos fraires o parents cercles pròche del sèxe masculin. Amb [[Tit Flavi]] establiguèt que l'eretatge de quin que siá persona se podiá pas contestar après cinc ans passats. La proprietat èra pas assubjectida levat cases de servituds impausadas (drechs de passada, de pastura, etc...). En cas de deute la proprietat èra engatjada al profèit del creditor que deviá l'administrar coma la seuna mas sens poder l'alienar fins al complet termine fixat per a la devolucion del pagament del deute; se lo deute èra pagat, lo [[creditor]] deviá rendre la proprietat, mas en cas contrari ne dispausava en plenitud. Los contractes amb l'[[Estat]] se materializan per d'obligacions dels ciutadans e pòdon èsser caucionar (''praevides''). Lo contracte de maridatge (un paire promet sa filha en matrimòni) en cas qu'èra pas realizat, supausava una indemnizacion que lo paire deviá pagar. La venda (''mancipatio'') se realizava al meteis temps amb liurament del ben e del prètz e davant testimònis, e alara èra perfèita. Se se realizava pas los tèrmes dels acòrdis lo contravenent deviá convéncer d'esperel l'autra partida de la malafacha. Lo [[prèst]] èra tanben la mesa a disposicion d'una soma davant testimònis e l'obligacion (''nexum'') èra la restitucion del [[Capital (economia)|capital]] mai los interèsses. Se lo deute èra fach amb l'Estat e l'endeutat defalhent, sos bens èran venduts. Se lo deute èra fach amb un particular, la reclamacion d'aquela (''vindiciae'') deviá èsser examinada de per abans. Per cada [[litigi]] examinat se demanda un acompte d'en primièr (''Sacramentum'') que perdiá la partida condemnada e èra equivalent a 20% de la valor del litigi, que demorava a l'''Aerarium'' (tresaur public). La partida perdent aviá trenta jorns per pagar; s'o fasiá pas, lo recors èra la via d'execucion e se li obligava a pagar levat qu'apòrte nòus testimònis per justificar son drech (''vindex''). Se pagavan totjorn pas o o podiá pas far, perdiá pas la libertat, mas los bens que possedissiá. Los prèstes amb interès èran limitats a una quantitat maximala calculada suls bens de l'endeutat (benlèu lo maximum èra 50% de la valor dels bens). L'infraccion èra un delicte d'usura perseguit per las leis. Lo tipe d'interès èra limitat e l'interès total podiá pas excedir lo capital primitiu. Una lei regulava la tutèla. Los esclaus podián èsser liberats. Lo desliurament podiá èsser privat (en aquel cas lo ''mèstre'' aviá drech de se retractar e de reprendre l'[[esclau]]), o public (en aquel cas èra perpetuala e irrevocabla). Lo litigi podiá èsser estatuit per un jurament sus la decision del litigi se aquel que lo fasiá èra considerat un òme onèst. En cas de manca de pròva en un procès, ganhava aquel qu'èra considerat pus onèst, e se ambedós foguèron considerats parelh, ganhava lo planh de l'acusat. Pasmens dins aquela procedura se permetiá pas l'intervencion de ''Laudatores'' (gents de bona reputacion que se declarava en favor de l'acusat). Lo nombre d'avocats per afar èra limitat e tanben lo temps del plaidejament. Los onoraris dels avocats, limitats per Claudi a cent pèças d'aur, venguèron liures a partir de [[Neron]] (liures mai rasonables) que d'un autre costat declarèt la justícia gratuita. Los plaids, lents e complicats, se limitavan a qualques afars excepcionals e per los esclaus e gents de classa sociala bassa s'aplicava un procediment pus cort. La [[tortura]] se podiá aplicar pas qu'als esclaus. La detencion preventiva èra la nòrma generala. Las penas aplicadas mai frequentas èran las multas e la mòrt. Lo drech de recors al pòble (''ius provocatio'') e d'indulgéncia, foguèt prepausat per l'[[Emperador]] mas foguèt suprimit per [[Caligula]]. Pendent lo govèrn de qualques emperadors (dempuèi [[Tibèri]]) se podiá recórrer a la ''Lex Majestatis'' (que proïbissiá las ofensas a l'Emperador) pels plaids politics. Dins los afars de nafras e d'autres se podiá demandar lo [[talion]] (es a dire provocar lo meteis damatge), mas l'acusat podiá recobrar la pena per una compensacion economica. Lo talion contunhèt en teoria pendent l'Empèri mas l'abséncia de referéncias al subjècte fa pensar que se'n fasiá pas recors en practica. Lo raubaire se podiá desliurar de la prison en pagant lo doble de çò qu'aviá raubat. Al contrari un criminal podiá pas demorar liure contra pagament (o coma abans acceptar l'exili). == Referéncias == <references/> == Vejatz tanben == == Ligams extèrnes == * {{en}}[http://www.iuscivile.com Cors del professor Ernest Metzger]. * {{en}}[https://web.archive.org/web/20120831060912/http://web.upmf-grenoble.fr/Haiti/Cours/Ak ''The Roman Law Library''] (Yves Lassard, Alexandr Koptev). [[Categoria:Drech roman]] ok1xdv4gghvzxj23gvr1ehow6snng4g 0 76371 2508518 2492343 2026-09-10T18:00:12Z Alaric 506 44932 2508518 wikitext text/x-wiki {{Infobox |tematica= |carta= }} Lista de las 260 '''[[comuna francesa|comunas]]''' deu [[departament francés|departament]] de '''{{Cruesa}}''' per òrdre alfabetic, amb lor còde INSEE e lor còde postau principau. Vejatz tanben la [[Cantons de Cruesa|lista dels cantons]] e la [[Ancianas comunas de Cruesa|lista de las ancianas comunas]]. {| class="sortable wikitable" |----- ! Còde INSEE ! Còde Postal ! Comuna |----- | 23001 || 23150 || [[Aiun]] |----- | 23002 || 23380 || [[Ajanh]] |----- | 23003 || 23200 || [[Alairac (Cruesa)|Alairac]] |----- | 23004 || 23000 || [[Anzesme]] |----- | 23005 || 23700 || [[Arfuelha Chastenh]] |----- | 23006 || 23210 || [['Rena]]<ref>Les noms de lieux du canton de Bénévent-l'Abbaye, Yves Lavalade, 2014</ref> |----- | 23007 || 23480 || [[Arç]] |----- | 23008 || 23200 || [[Lo Buçon]] |----- | 23009 || 23170 || [[Auja]] |----- | 23010 || 23210 || [[Augieras]]<ref>Les noms de lieux du canton de Bénévent-l'Abbaye, Yves Lavalade, 2014</ref> |----- | 23011 || 23210 || [[N-Aulon]]<ref>Les noms de lieux du canton de Bénévent-l'Abbaye, Yves Lavalade, 2014</ref> |----- | 23012 || 23400 || [[Auriac (Cruesa)|Auriac]] |----- | 23013 || 23700 || [[Ausança]] |----- | 23014 || 23210 || [[Asac Chastanèt]]<ref>Les noms de lieux du canton de Bénévent-l'Abbaye, Yves Lavalade, 2014</ref> |----- | 23015 || 23160 || [[Adrable|Drable]] |----- | 23016 || 23120 || [[Banisa]] |----- | 23017 || 23260 || [[Basvila]] |----- | 23018 || 23160 || [[Balasac|Baselac]] |----- | 23019 || 23260 || [[Bèiçac|Baissac]] |----- | 23020 || 23190 || [[Belagarda (Cruesa)|Belagarda]] |----- | 23021 || 23210 || [[Benavent]]<ref>Les noms de lieux du canton de Bénévent-l'Abbaye, Yves Lavalade, 2014</ref> |----- | 23022 || 23270 || [[Beteste]] |----- | 23023 || 23140 || [[Blaudés]] |----- | 23024 || 23200 || [[Blaçac]] |----- | 23025 || 23220 || [[Bònac|Bonac]] |----- | 23026 || 23230 || [[Bòrn Sent Jòrge]] |----- | 23027 || 23400 || [[Bòsc Morèl|Lo Bosc Moreu]] |----- | 23028 || 23200 || [[Bòsc Rogier]] |----- | 23030 || 23400 || [[Borgonuòu]] |----- | 23029 || 23220 || [[Le Borg d'Hem|Le Borg d'Ent]] |----- | 23031 || 23600 || [[Boçac (Nauta Marcha)|Boçac]] |----- | 23032 || 23600 || [[Boçac Borg|Boçac las Egliesas]] |----- | 23033 || 23000 || [[La Briòne|La Briona]] |----- | 23034 || 23700 || [[Brossa (Cruesa)|Brossa]] |----- | 23035 || 23170 || [[Budeliere|Budeliéra]] |----- | 23036 || 23320 || [[Bussiera de Dun|Bussiéra Dunèsa]] |----- | 23037 || 23700 || [[Bussiera Novela]] |----- | 23038 || 23600 || [[Bussiera Sent Jòrge]] |----- | 23039 || 23800 || [[La Cela de Dun|La Cèla]] |----- | 23040 || 23230 || [[La Cela de Gosom]] |----- | 23041 || 23350 || [[La Celeta]] |----- | 23042 || 23210 || [[Ceiron]]<ref>Les noms de lieux du canton de Bénévent-l'Abbaye, Yves Lavalade, 2014</ref> |----- | 23043 || 23480 || [[Chambareu]] |----- | 23046 || 23110 || [[Chambonchard|Chambonchar]] |----- | 23044 || 23220 || [[Chambon Senta Crotz]] |----- | 23045 || 23170 || [[Chambon de Vóusia|Chambon de Voisa]] |----- | 23047 || 23240 || [[Chamborent]]<ref>Les noms de lieux du canton du Grand-Bourg, Yves Lavalade, 2014</ref> |----- | 23048 || 23190 || [[Champanhac (Cruesa)|Champanhac]] |----- | 23049 || 23220 || [[Champ Sanglard|Champs Anglard]] |----- | 23050 || 23160 || [[La Chapelle-Baloue]] |----- | 23051 || 23250 || [[La Chapèla Sent Marçau]] <ref>Les noms de lieux du canton de Pontarion, Yves Lavalade, 2014</ref> |----- | 23052 || 23000 || [[La Chapelle-Taillefert]] |----- | 23053 || 23700 || [[Chard]] |----- | 23054 || 23700 || [[Charron (Cruesa)|Charron]] |----- | 23055 || 23700 || [[Châtelard]] |----- | 23056 || 23430 || [[Chasteluç lo marchés]]<ref>Les noms de lieux du canton de Bénévent-l'Abbaye, Yves Lavalade, 2014</ref> |----- | 23057 || 23270 || [[Châtelus-Malvaleix]] |----- | 23058 || 23130 || [[Le Chauchet]] |----- | 23059 || 23200 || [[La Chaussade]] |----- | 23060 || 23250 || [[Chavanat]] |----- | 23061 || 23130 || [[Chénérailles]] |----- | 23062 || 23220 || [[Chéniers]] |----- | 23063 || 23500 || [[Clairavaux]] |----- | 23064 || 23270 || [[Clugnat]] |----- | 23065 || 23800 || [[Colondannes]] |----- | 23066 || 23700 || [[Le Compas]] |----- | 23067 || 23100 || [[La Courtine]] |----- | 23068 || 23140 || [[Cressat]] |----- | 23069 || 23260 || [[Crocq]] |----- | 23070 || 23160 || [[Crozant]] |----- | 23071 || 23500 || [[Croze]] |----- | 23072 || 23140 || [[Domeyrot]] |----- | 23073 || 23700 || [[Dontreix]] |----- | 23074 || 23480 || [[Le Donzeil]] |----- | 23075 || 23800 || [[Dun-le-Palestel]] |----- | 23076 || 23110 || [[Évaux-les-Bains]] |----- | 23077 || 23340 || [[Faus]]<ref>Les noms de lieux du canton de Gentioux, Yves Lavalade, 2008</ref> |----- | 23078 || 23400 || [[Faux-Mazuras]] |----- | 23079 || 23500 || [[Felletin]] |----- | 23080 || 23100 || [[Feniers]]<ref>Les noms de lieux du canton de Gentioux, Yves Lavalade, 2008</ref> |----- | 23081 || 23260 || [[Flayat]] |----- | 23082 || 23320 || [[Fleurac]]<ref>Les noms de lieux du canton du Grand-Bourg, Yves Lavalade, 2014</ref> |----- | 23083 || 23110 || [[Fontanières]] |----- | 23084 || 23360 || [[La Forêt-du-Temple]] |----- | 23086 || 23480 || [[Fransèches]] |----- | 23087 || 23450 || [[Fresselines]] |----- | 23088 || 23320 || [[Gartempe]] |----- | 23089 || 23350 || [[Genouillac (Cruesa)|Genouillac]] |----- | 23090 || 23340 || [[Genciòus]]<ref>Les noms de lieux du canton de Gentioux, Yves Lavalade, 2008</ref> |----- | 23091 || 23500 || [[Juòus]]<ref>Les noms de lieux du canton de Gentioux, Yves Lavalade, 2008</ref> |----- | 23092 || 23380 || [[Glénic]] |----- | 23093 || 23230 || [[Gosom]] |----- | 23095 || 23240 || [[Le Grand Borg]]<ref>Les noms de lieux du canton du Grand-Bourg, Yves Lavalade, 2014</ref> |----- | 23096 || 23000 || [[Garait]] |----- | 23097 || 23130 || [[Issoudun-Létrieix]] |----- | 23098 || 23270 || [[Jalesches]] |----- | 23099 || 23250 || [[Janalhac]]<ref>Les noms de lieux du canton de Pontarion, Yves Lavalade, 2014</ref> |----- | 23100 || 23140 || [[Jarnages]] |----- | 23101 || 23220 || [[Jouillat]] |----- | 23102 || 23270 || [[Ladapeyre]] |----- | 23103 || 23800 || [[Lafat]] |----- | 23104 || 23600 || [[Lavaufranche]] |----- | 23105 || 23150 || [[Lavaveix-les-Mines]] |----- | 23106 || 23170 || [[Lépaud]] |----- | 23107 || 23150 || [[Lépinas]] |----- | 23108 || 23600 || [[Leyrat]] |----- | 23109 || 23220 || [[Linard]] |----- | 23110 || 23700 || [[Lion las Monjas]] |----- | 23111 || 23240 || [['Lisieras]]<ref>Les noms de lieux du canton du Grand-Bourg, Yves Lavalade, 2014</ref> |----- | 23112 || 23360 || [[Lourdoueix-Saint-Pierre]] |----- | 23113 || 23190 || [[Lupersat]] |----- | 23114 || 23170 || [[Lussat (Cruesa)|Lussat]] |----- | 23115 || 23260 || [[Magnat-l'Étrange]] |----- | 23116 || 23700 || [[Mainsat]] |----- | 23117 || 23800 || [[Maison Feine]] |----- | 23118 || 23150 || [[Maisoniças]] |----- | 23119 || 23260 || [[Malerèt]] |----- | 23120 || 23600 || [[Malerèt de Boçac]] |----- | 23121 || 23220 || [[Malaval]] |----- | 23122 || 23400 || [[Mansat-la-Courrière]] |----- | 23123 || 23700 || [[Les Mars]] |----- | 23124 || 23210 || [[Marçac]]<ref>Les noms de lieux du canton de Bénévent-l'Abbaye, Yves Lavalade, 2014</ref> |----- | 23126 || 23400 || [[Masbaraud-Mérignat]] |----- | 23125 || 23100 || [[Le Mas-d'Artige]] |----- | 23127 || 23190 || [[Mautes]] |----- | 23128 || 23150 || [[Mazeirat]] |----- | 23129 || 23260 || [[La Mazière-aux-Bons-Hommes]] |----- | 23130 || 23360 || [[Méasnes]] |----- | 23131 || 23420 || [[Merinchal]] |----- | 23132 || 23320 || [[Montaigut-le-Blanc (Cruesa)|Montaigut-le-Blanc]] |----- | 23133 || 23400 || [[Montboucher]] |----- | 23134 || 23460 || [[Le Monteil-au-Vicomte]] |----- | 23136 || 23220 || [[Mortroux]] |----- | 23137 || 23210 || [[Moriòulh]]<ref>Les noms de lieux du canton de Bénévent-l'Abbaye, Yves Lavalade, 2014</ref> |----- | 23138 || 23150 || [[Moutier-d'Ahun]] |----- | 23139 || 23220 || [[Moutier-Malcard]] |----- | 23140 || 23200 || [[Moutier-Rozeille]] |----- | 23141 || 23800 || [[Naillat]] |----- | 23142 || 23200 || [[Néoux]] |----- | 23143 || 23300 || [[Noth]] |----- | 23144 || 23500 || [[La Noalha]]<ref>Les noms de lieux du canton de Gentioux, Yves Lavalade, 2008</ref> |----- | 23145 || 23170 || [[Nouhant]] |----- | 23146 || 23600 || [[Nouzerines]] |----- | 23147 || 23360 || [[Nouzerolles]] |----- | 23148 || 23350 || [[Nouziers]] |----- | 23149 || 23140 || [[Parsac]] |----- | 23150 || 23000 || [[Peyrabout]] |----- | 23151 || 23130 || [[Peyrat-la-Nonière]] |----- | 23152 || 23130 || [[Pierrefitte (Cruesa)|Pierrefitte]] |----- | 23154 || 23140 || [[Pionnat]] |----- | 23155 || 23250 || [[Pont a Riòm]]<ref>Les noms de lieux du canton de Pontarion, Yves Lavalade, 2014</ref> |----- | 23156 || 23260 || [[Pontcharraud]] |----- | 23157 || 23250 || [[La Poja]]<ref>Les noms de lieux du canton de Pontarion, Yves Lavalade, 2014</ref> |----- | 23158 || 23500 || [[Poussanges]] |----- | 23159 || 23130 || [[Puy-Malsignat]] |----- | 23160 || 23110 || [[Reterre]] |----- | 23161 || 23140 || [[Rimondeix]] |----- | 23162 || 23270 || [[Roches (Cruesa)|Roches]] |----- | 23164 || 23700 || [[Rougnat]] |----- | 23165 || 23460 || [[Royère-de-Vassivière]] |----- | 23166 || 23800 || [[Sagnat (Cruesa)|Sagnat]] |----- | 23177 || 23300 || [[Saint-Agnant-de-Versillat]] |----- | 23178 || 23260 || [[Saint-Agnant-près-Crocq]] |----- | 23179 || 23200 || [[Saint-Alpinien]] |----- | 23180 || 23200 || [[Saint-Amand (Cruesa)|Saint-Amand]] |----- | 23181 || 23400 || [[Saint-Amand-Jartoudeix]] |----- | 23182 || 23200 || [[Saint-Avit-de-Tardes]] |----- | 23183 || 23480 || [[Saint-Avit-le-Pauvre]] |----- | 23184 || 23260 || [[Sent Bard]] |----- | 23185 || 23130 || [[Saint-Chabrais]] |----- | 23186 || 23000 || [[Saint-Christophe (Cruesa)|Saint-Christophe]] |----- | 23187 || 23130 || [[Saint-Dizier-la-Tour]] |----- | 23188 || 23270 || [[Saint-Dizier-les-Domaines]] |----- | 23189 || 23400 || [[Saint-Dizier-Leyrenne]] |----- | 23190 || 23190 || [[Saint-Domet]] |----- | 23193 || 23000 || [[Sainte-Feyre]] |----- | 23194 || 23500 || [[Sainte-Feyre-la-Montagne]] |----- | 23191 || 23000 || [[Sent Alèg]]<ref>Les noms de lieux du canton de Pontarion, Yves Lavalade, 2014</ref> |----- | 23192 || 23290 || [[Furçac]]<ref>Les noms de lieux du canton du Grand-Bourg, Yves Lavalade, 2014</ref> |----- | 23195 || 23000 || [[Saint-Fiel]] |----- | 23196 || 23500 || [[Saint-Frion]] |----- | 23197 || 23250 || [[Sent Jòrge la Poja]]<ref>Les noms de lieux du canton de Pontarion, Yves Lavalade, 2014</ref> |----- | 23198 || 23500 || [[Saint-Georges-Nigremont]] |----- | 23199 || 23160 || [[Saint-Germain-Beaupré]] |----- | 23200 || 23430 || [[Sent Gossaud]]<ref>Les noms de lieux du canton de Bénévent-l'Abbaye, Yves Lavalade, 2014</ref> |----- | 23201 || 23150 || [[Saint-Hilaire-la-Plaine]] |----- | 23202 || 23250 || [[Sent Alari]]<ref>Les noms de lieux du canton de Pontarion, Yves Lavalade, 2014</ref> |----- | 23203 || 23110 || [[Saint-Julien-la-Genête]] |----- | 23204 || 23130 || [[Saint-Julien-le-Châtel]] |----- | 23205 || 23400 || [[Saint-Junien-la-Bregère]] |----- | 23206 || 23000 || [[Saint-Laurent (Cruesa)|Saint-Laurent]] |----- | 23207 || 23300 || [[Saint-Léger-Bridereix]] |----- | 23208 || 23000 || [[Saint-Léger-le-Guérétois]] |----- | 23209 || 23130 || [[Saint-Loup (Cruesa)|Saint-Loup]] |----- | 23210 || 23200 || [[Saint-Maixant]] |----- | 23211 || 23200 || [[Saint-Marc-à-Frongier]] |----- | 23212 || 23460 || [[Sent Marc a Lobaud]]<ref>Les noms de lieux du canton de Gentioux, Yves Lavalade, 2008</ref> |----- | 23213 || 23600 || [[Saint-Marien]] |----- | 23214 || 23150 || [[Saint-Martial-le-Mont]] |----- | 23215 || 23100 || [[Saint-Martial-le-Vieux]] |----- | 23216 || 23460 || [[Saint-Martin-Château]] |----- | 23217 || 23430 || [[Saint-Martin-Sainte-Catherine]] |----- | 23219 || 23300 || [[Saint-Maurice-la-Souterraine]] |----- | 23218 || 23260 || [[Saint-Maurice-près-Crocq]] |----- | 23220 || 23200 || [[Saint-Médard-la-Rochette]] |----- | 23221 || 23100 || [[Saint-Merd-la-Breuille]] |----- | 23222 || 23480 || [[Saint-Michel-de-Veisse]] |----- | 23223 || 23400 || [[Saint-Moreil]] |----- | 23224 || 23100 || [[Saint-Oradoux-de-Chirouze]] |----- | 23225 || 23260 || [[Saint-Oradoux-près-Crocq]] |----- | 23226 || 23260 || [[Saint-Pardoux-d'Arnet]] |----- | 23228 || 23200 || [[Saint-Pardoux-le-Neuf]] |----- | 23229 || 23150 || [[Saint-Pardoux-les-Cards]] |----- | 23227 || 23400 || [[Saint-Pardoux-Morterolles]] |----- | 23232 || 23460 || [[Saint-Pierre-Bellevue]] |----- | 23230 || 23430 || [[Saint-Pierre-Chérignat]] |----- | 23231 || 23290 || [[Sant Peir]]<ref>Les noms de lieux du canton du Grand-Bourg, Yves Lavalade, 2014</ref> |----- | 23233 || 23600 || [[Sent Peir dau Bòsc]] |----- | 23234 || 23110 || [[Saint-Priest (Cruesa)|Saint-Priest]] |----- | 23235 || 23300 || [[Saint-Priest-la-Feuille]] |----- | 23236 || 23240 || [[Sent Príech]]<ref>Les noms de lieux du canton du Grand-Bourg, Yves Lavalade, 2014</ref> |----- | 23237 || 23400 || [[Saint-Priest-Palus]] |----- | 23238 || 23500 || [[Saint-Quentin-la-Chabanne]] |----- | 23239 || 23160 || [[Saint-Sébastien (Cruesa)|Saint-Sébastien]] |----- | 23240 || 23600 || [[Saint-Silvain-Bas-le-Roc]] |----- | 23241 || 23190 || [[Saint-Silvain-Bellegarde]] |----- | 23242 || 23320 || [[Saint-Silvain-Montaigut]] |----- | 23243 || 23140 || [[Sant Sauve de Tol]] |----- | 23244 || 23800 || [[Sent Sepise (Dun)]] |----- | 23245 || 23000 || [[Sent Sepise (Garaitós)]] |----- | 23246 || 23480 || [[Sent Soupise las Chams]] |----- | 23247 || 23320 || [[Sent Vauric]] |----- | 23248 || 23000 || [[Saint-Victor-en-Marche]] |----- | 23249 || 23460 || [[Sant Ariei la Montanha]] |----- | 23250 || 23150 || [[Saint-Yrieix-les-Bois]] |----- | 23167 || 23110 || [[Sannat (Cruesa)|Sannat]] |----- | 23168 || 23250 || [[Sarden]]<ref>Les noms de lieux du canton de Pontarion, Yves Lavalade, 2014</ref> |----- | 23169 || 23000 || [[La Saunière]] |----- | 23170 || 23000 || [[Savennes (Cruesa)|Savennes]] |----- | 23171 || 23700 || [[Sermur]] |----- | 23172 || 23190 || [[La Serre-Bussière-Vieille]] |----- | 23173 || 23250 || [[Soubrebost]] |----- | 23174 || 23600 || [[Soumans]] |----- | 23175 || 23150 || [[Sous-Parsat]] |----- | 23176 || 23300 || [[La Sostrana]] |----- | 23251 || 23170 || [[Tardes]] |----- | 23252 || 23350 || [[Tercillat]] |----- | 23253 || 23250 || [[Tauron]]<ref>Les noms de lieux du canton de Pontarion, Yves Lavalade, 2014</ref> |----- | 23254 || 23600 || [[Tol Senta Crotz]] |----- | 23255 || 23230 || [[Tres Fonts]] |----- | 23257 || 23120 || [[Valièra]] |----- | 23258 || 23300 || [[Varelhes]] |----- | 23259 || 23170 || [[Vernejes]] |----- | 23260 || 23250 || [[Vidalhac]]<ref>Les noms de lieux du canton de Pontarion, Yves Lavalade, 2014</ref> |----- | 23261 || 23170 || [[Viersac]] |----- | 23262 || 23140 || [[Vijavila]] |----- | 23263 || 23800 || [[Vilar (Cruesa)|Vilar]] |----- | 23264 || 23340 || [[La Viala-Diau]]<ref>Les noms de lieux du canton de Gentioux, Yves Lavalade, 2008</ref> |----- | 23265 || 23260 || [[La Vila Nueva]] |----- | 23266 || 23260 || [[La Vialatèla]] |} <references/> {{Comunas de Cruesa}} [[Categoria:Comuna de Cruesa|*]] [[Categoria:Comuna de Lemosin (Occitània)| Cruesa]] [[Categoria:Còde postal francés|Cruesa]] oki7oixrnx4u25btouhmgiqctbrktg3 2508523 2508518 2026-09-10T21:27:07Z Alaric 506 44932 2508523 wikitext text/x-wiki {{Infobox |tematica= |carta= }} Lista de las 260 '''[[comuna francesa|comunas]]''' deu [[departament francés|departament]] de '''{{Cruesa}}''' per òrdre alfabetic, amb lor còde INSEE e lor còde postau principau. Vejatz tanben la [[Cantons de Cruesa|lista dels cantons]] e la [[Ancianas comunas de Cruesa|lista de las ancianas comunas]]. {| class="sortable wikitable" |----- ! Còde INSEE ! Còde Postal ! Comuna |----- | 23001 || 23150 || [[Aiun]] |----- | 23002 || 23380 || [[Ajanh]] |----- | 23003 || 23200 || [[Alairac (Cruesa)|Alairac]] |----- | 23004 || 23000 || [[Anzesme]] |----- | 23005 || 23700 || [[Arfuelha Chastenh]] |----- | 23006 || 23210 || [['Rena]]<ref>Les noms de lieux du canton de Bénévent-l'Abbaye, Yves Lavalade, 2014</ref> |----- | 23007 || 23480 || [[Arç]] |----- | 23008 || 23200 || [[Lo Buçon]] |----- | 23009 || 23170 || [[Auja]] |----- | 23010 || 23210 || [[Augieras]]<ref>Les noms de lieux du canton de Bénévent-l'Abbaye, Yves Lavalade, 2014</ref> |----- | 23011 || 23210 || [[N-Aulon]]<ref>Les noms de lieux du canton de Bénévent-l'Abbaye, Yves Lavalade, 2014</ref> |----- | 23012 || 23400 || [[Auriac (Cruesa)|Auriac]] |----- | 23013 || 23700 || [[Ausança]] |----- | 23014 || 23210 || [[Asac Chastanèt]]<ref>Les noms de lieux du canton de Bénévent-l'Abbaye, Yves Lavalade, 2014</ref> |----- | 23015 || 23160 || [[Adrable|Drable]] |----- | 23016 || 23120 || [[Banisa]] |----- | 23017 || 23260 || [[Basvila]] |----- | 23018 || 23160 || [[Balasac|Baselac]] |----- | 23019 || 23260 || [[Bèiçac|Baissac]] |----- | 23020 || 23190 || [[Belagarda (Cruesa)|Belagarda]] |----- | 23021 || 23210 || [[Benavent]]<ref>Les noms de lieux du canton de Bénévent-l'Abbaye, Yves Lavalade, 2014</ref> |----- | 23022 || 23270 || [[Beteste]] |----- | 23023 || 23140 || [[Blaudés]] |----- | 23024 || 23200 || [[Blaçac]] |----- | 23025 || 23220 || [[Bònac|Bonac]] |----- | 23026 || 23230 || [[Bòrn Sent Jòrge]] |----- | 23027 || 23400 || [[Bòsc Morèl|Lo Bosc Moreu]] |----- | 23028 || 23200 || [[Bòsc Rogier]] |----- | 23030 || 23400 || [[Borgonuòu]] |----- | 23029 || 23220 || [[Le Borg d'Hem|Le Borg d'Ent]] |----- | 23031 || 23600 || [[Boçac (Nauta Marcha)|Boçac]] |----- | 23032 || 23600 || [[Boçac Borg|Boçac las Egliesas]] |----- | 23033 || 23000 || [[La Briòne|La Briona]] |----- | 23034 || 23700 || [[Brossa (Cruesa)|Brossa]] |----- | 23035 || 23170 || [[Budeliere|Budeliéra]] |----- | 23036 || 23320 || [[Bussiera de Dun|Bussiéra Dunèsa]] |----- | 23037 || 23700 || [[Bussiera Novela]] |----- | 23038 || 23600 || [[Bussiera Sent Jòrge]] |----- | 23039 || 23800 || [[La Cela de Dun|La Cèla]] |----- | 23040 || 23230 || [[La Cela de Gosom]] |----- | 23041 || 23350 || [[La Celeta]] |----- | 23042 || 23210 || [[Ceiron]]<ref>Les noms de lieux du canton de Bénévent-l'Abbaye, Yves Lavalade, 2014</ref> |----- | 23043 || 23480 || [[Chambareu]] |----- | 23046 || 23110 || [[Chambonchard|Chambonchar]] |----- | 23044 || 23220 || [[Chambon Senta Crotz]] |----- | 23045 || 23170 || [[Chambon de Vóusia|Chambon de Voisa]] |----- | 23047 || 23240 || [[Chamborent]]<ref>Les noms de lieux du canton du Grand-Bourg, Yves Lavalade, 2014</ref> |----- | 23048 || 23190 || [[Champanhac (Cruesa)|Champanhac]] |----- | 23049 || 23220 || [[Champ Sanglard|Champs Anglard]] |----- | 23050 || 23160 || [[La Chapèle|La Chapèla Balú]] |----- | 23051 || 23250 || [[La Chapela Sent Marçau]] |----- | 23052 || 23000 || [[La Chapela Talhafer]] |----- | 23053 || 23700 || [[Chàrd|Char]] |----- | 23054 || 23700 || [[Charoms|Charon]] |----- | 23055 || 23700 || [[Chastelar|Lo Chastelar]] |----- | 23056 || 23430 || [[Chasteluç lo Marchés]]<ref>Les noms de lieux du canton de Bénévent-l'Abbaye, Yves Lavalade, 2014</ref> |----- | 23057 || 23270 || [[Chasteluç Malvalés]] |----- | 23058 || 23130 || [[Lo Chauchèt]] |----- | 23059 || 23200 || [[La Chauçada]] |----- | 23060 || 23250 || [[Chavanac (Cruesa)Chavanac]] |----- | 23061 || 23130 || [[Charnalhas]] |----- | 23062 || 23220 || [[Chamniers|Champnhéc]] |----- | 23063 || 23500 || [[Claravau]] |----- | 23064 || 23270 || [[Clunhac]] |----- | 23065 || 23800 || [[Colonzanas|Clondanes]] |----- | 23066 || 23700 || [[Lo Compàs]] |----- | 23067 || 23100 || [[La Cortina]] |----- | 23068 || 23140 || [[Cressac]] |----- | 23069 || 23260 || [[Cròc (vila)|Cròc]] |----- | 23070 || 23160 || [[Crosenc]] |----- | 23071 || 23500 || [[Cròsa]] |----- | 23072 || 23140 || [[Domeiròt|Demairác]] |----- | 23073 || 23700 || [[Dontrés]] |----- | 23074 || 23480 || [[Sent Saupise le Donselh|Le Domzél]] |----- | 23075 || 23800 || [[Dun]] |----- | 23076 || 23110 || [[Eváun]] |----- | 23077 || 23340 || [[Faus (Cruesa)|Faus]]<ref>Les noms de lieux du canton de Gentioux, Yves Lavalade, 2008</ref> |----- | 23078 || 23400 || [[Faus Masuras]] |----- | 23079 || 23500 || [[Falatin]] |----- | 23080 || 23100 || [[Feniers]]<ref>Les noms de lieux du canton de Gentioux, Yves Lavalade, 2008</ref> |----- | 23081 || 23260 || [[Flaiac (Marcha)|Flaiac]] |----- | 23082 || 23320 || [[Fleurac (Cruesa)|Fleurac]]<ref>Les noms de lieux du canton du Grand-Bourg, Yves Lavalade, 2014</ref> |----- | 23083 || 23110 || [[Fontanieras|Fontasniera]] |----- | 23084 || 23360 || [[La Forest dau Temple]] |----- | 23086 || 23480 || [[Franceschas]] |----- | 23087 || 23450 || [[Fraisselinas]] |----- | 23088 || 23320 || [[Gartempe]] |----- | 23089 || 23350 || [[Genouillac (Cruesa)|Genouillac]] |----- | 23090 || 23340 || [[Genciòus]]<ref>Les noms de lieux du canton de Gentioux, Yves Lavalade, 2008</ref> |----- | 23091 || 23500 || [[Juòus]]<ref>Les noms de lieux du canton de Gentioux, Yves Lavalade, 2008</ref> |----- | 23092 || 23380 || [[Glénic]] |----- | 23093 || 23230 || [[Gosom]] |----- | 23095 || 23240 || [[Le Grand Borg]]<ref>Les noms de lieux du canton du Grand-Bourg, Yves Lavalade, 2014</ref> |----- | 23096 || 23000 || [[Garait]] |----- | 23097 || 23130 || [[Issoudun-Létrieix]] |----- | 23098 || 23270 || [[Jalesches]] |----- | 23099 || 23250 || [[Janalhac]]<ref>Les noms de lieux du canton de Pontarion, Yves Lavalade, 2014</ref> |----- | 23100 || 23140 || [[Jarnages]] |----- | 23101 || 23220 || [[Jouillat]] |----- | 23102 || 23270 || [[Ladapeyre]] |----- | 23103 || 23800 || [[Lafat]] |----- | 23104 || 23600 || [[Lavaufranche]] |----- | 23105 || 23150 || [[Lavaveix-les-Mines]] |----- | 23106 || 23170 || [[Lépaud]] |----- | 23107 || 23150 || [[Lépinas]] |----- | 23108 || 23600 || [[Leyrat]] |----- | 23109 || 23220 || [[Linard]] |----- | 23110 || 23700 || [[Lion las Monjas]] |----- | 23111 || 23240 || [['Lisieras]]<ref>Les noms de lieux du canton du Grand-Bourg, Yves Lavalade, 2014</ref> |----- | 23112 || 23360 || [[Lourdoueix-Saint-Pierre]] |----- | 23113 || 23190 || [[Lupersat]] |----- | 23114 || 23170 || [[Lussat (Cruesa)|Lussat]] |----- | 23115 || 23260 || [[Magnat-l'Étrange]] |----- | 23116 || 23700 || [[Mainsat]] |----- | 23117 || 23800 || [[Maison Feine]] |----- | 23118 || 23150 || [[Maisoniças]] |----- | 23119 || 23260 || [[Malerèt]] |----- | 23120 || 23600 || [[Malerèt de Boçac]] |----- | 23121 || 23220 || [[Malaval]] |----- | 23122 || 23400 || [[Mansat-la-Courrière]] |----- | 23123 || 23700 || [[Les Mars]] |----- | 23124 || 23210 || [[Marçac]]<ref>Les noms de lieux du canton de Bénévent-l'Abbaye, Yves Lavalade, 2014</ref> |----- | 23126 || 23400 || [[Masbaraud-Mérignat]] |----- | 23125 || 23100 || [[Le Mas-d'Artige]] |----- | 23127 || 23190 || [[Mautes]] |----- | 23128 || 23150 || [[Mazeirat]] |----- | 23129 || 23260 || [[La Mazière-aux-Bons-Hommes]] |----- | 23130 || 23360 || [[Méasnes]] |----- | 23131 || 23420 || [[Merinchal]] |----- | 23132 || 23320 || [[Montaigut-le-Blanc (Cruesa)|Montaigut-le-Blanc]] |----- | 23133 || 23400 || [[Montboucher]] |----- | 23134 || 23460 || [[Le Monteil-au-Vicomte]] |----- | 23136 || 23220 || [[Mortroux]] |----- | 23137 || 23210 || [[Moriòulh]]<ref>Les noms de lieux du canton de Bénévent-l'Abbaye, Yves Lavalade, 2014</ref> |----- | 23138 || 23150 || [[Moutier-d'Ahun]] |----- | 23139 || 23220 || [[Moutier-Malcard]] |----- | 23140 || 23200 || [[Moutier-Rozeille]] |----- | 23141 || 23800 || [[Naillat]] |----- | 23142 || 23200 || [[Néoux]] |----- | 23143 || 23300 || [[Noth]] |----- | 23144 || 23500 || [[La Noalha]]<ref>Les noms de lieux du canton de Gentioux, Yves Lavalade, 2008</ref> |----- | 23145 || 23170 || [[Nouhant]] |----- | 23146 || 23600 || [[Nouzerines]] |----- | 23147 || 23360 || [[Nouzerolles]] |----- | 23148 || 23350 || [[Nouziers]] |----- | 23149 || 23140 || [[Parsac]] |----- | 23150 || 23000 || [[Peyrabout]] |----- | 23151 || 23130 || [[Peyrat-la-Nonière]] |----- | 23152 || 23130 || [[Pierrefitte (Cruesa)|Pierrefitte]] |----- | 23154 || 23140 || [[Pionnat]] |----- | 23155 || 23250 || [[Pont a Riòm]]<ref>Les noms de lieux du canton de Pontarion, Yves Lavalade, 2014</ref> |----- | 23156 || 23260 || [[Pontcharraud]] |----- | 23157 || 23250 || [[La Poja]]<ref>Les noms de lieux du canton de Pontarion, Yves Lavalade, 2014</ref> |----- | 23158 || 23500 || [[Poussanges]] |----- | 23159 || 23130 || [[Puy-Malsignat]] |----- | 23160 || 23110 || [[Reterre]] |----- | 23161 || 23140 || [[Rimondeix]] |----- | 23162 || 23270 || [[Roches (Cruesa)|Roches]] |----- | 23164 || 23700 || [[Rougnat]] |----- | 23165 || 23460 || [[Royère-de-Vassivière]] |----- | 23166 || 23800 || [[Sagnat (Cruesa)|Sagnat]] |----- | 23177 || 23300 || [[Saint-Agnant-de-Versillat]] |----- | 23178 || 23260 || [[Saint-Agnant-près-Crocq]] |----- | 23179 || 23200 || [[Saint-Alpinien]] |----- | 23180 || 23200 || [[Saint-Amand (Cruesa)|Saint-Amand]] |----- | 23181 || 23400 || [[Saint-Amand-Jartoudeix]] |----- | 23182 || 23200 || [[Saint-Avit-de-Tardes]] |----- | 23183 || 23480 || [[Saint-Avit-le-Pauvre]] |----- | 23184 || 23260 || [[Sent Bard]] |----- | 23185 || 23130 || [[Saint-Chabrais]] |----- | 23186 || 23000 || [[Saint-Christophe (Cruesa)|Saint-Christophe]] |----- | 23187 || 23130 || [[Saint-Dizier-la-Tour]] |----- | 23188 || 23270 || [[Saint-Dizier-les-Domaines]] |----- | 23189 || 23400 || [[Saint-Dizier-Leyrenne]] |----- | 23190 || 23190 || [[Saint-Domet]] |----- | 23193 || 23000 || [[Sainte-Feyre]] |----- | 23194 || 23500 || [[Sainte-Feyre-la-Montagne]] |----- | 23191 || 23000 || [[Sent Alèg]]<ref>Les noms de lieux du canton de Pontarion, Yves Lavalade, 2014</ref> |----- | 23192 || 23290 || [[Furçac]]<ref>Les noms de lieux du canton du Grand-Bourg, Yves Lavalade, 2014</ref> |----- | 23195 || 23000 || [[Saint-Fiel]] |----- | 23196 || 23500 || [[Saint-Frion]] |----- | 23197 || 23250 || [[Sent Jòrge la Poja]]<ref>Les noms de lieux du canton de Pontarion, Yves Lavalade, 2014</ref> |----- | 23198 || 23500 || [[Saint-Georges-Nigremont]] |----- | 23199 || 23160 || [[Saint-Germain-Beaupré]] |----- | 23200 || 23430 || [[Sent Gossaud]]<ref>Les noms de lieux du canton de Bénévent-l'Abbaye, Yves Lavalade, 2014</ref> |----- | 23201 || 23150 || [[Saint-Hilaire-la-Plaine]] |----- | 23202 || 23250 || [[Sent Alari]]<ref>Les noms de lieux du canton de Pontarion, Yves Lavalade, 2014</ref> |----- | 23203 || 23110 || [[Saint-Julien-la-Genête]] |----- | 23204 || 23130 || [[Saint-Julien-le-Châtel]] |----- | 23205 || 23400 || [[Saint-Junien-la-Bregère]] |----- | 23206 || 23000 || [[Saint-Laurent (Cruesa)|Saint-Laurent]] |----- | 23207 || 23300 || [[Saint-Léger-Bridereix]] |----- | 23208 || 23000 || [[Saint-Léger-le-Guérétois]] |----- | 23209 || 23130 || [[Saint-Loup (Cruesa)|Saint-Loup]] |----- | 23210 || 23200 || [[Saint-Maixant]] |----- | 23211 || 23200 || [[Saint-Marc-à-Frongier]] |----- | 23212 || 23460 || [[Sent Marc a Lobaud]]<ref>Les noms de lieux du canton de Gentioux, Yves Lavalade, 2008</ref> |----- | 23213 || 23600 || [[Saint-Marien]] |----- | 23214 || 23150 || [[Saint-Martial-le-Mont]] |----- | 23215 || 23100 || [[Saint-Martial-le-Vieux]] |----- | 23216 || 23460 || [[Saint-Martin-Château]] |----- | 23217 || 23430 || [[Saint-Martin-Sainte-Catherine]] |----- | 23219 || 23300 || [[Saint-Maurice-la-Souterraine]] |----- | 23218 || 23260 || [[Saint-Maurice-près-Crocq]] |----- | 23220 || 23200 || [[Saint-Médard-la-Rochette]] |----- | 23221 || 23100 || [[Saint-Merd-la-Breuille]] |----- | 23222 || 23480 || [[Saint-Michel-de-Veisse]] |----- | 23223 || 23400 || [[Saint-Moreil]] |----- | 23224 || 23100 || [[Saint-Oradoux-de-Chirouze]] |----- | 23225 || 23260 || [[Saint-Oradoux-près-Crocq]] |----- | 23226 || 23260 || [[Saint-Pardoux-d'Arnet]] |----- | 23228 || 23200 || [[Saint-Pardoux-le-Neuf]] |----- | 23229 || 23150 || [[Saint-Pardoux-les-Cards]] |----- | 23227 || 23400 || [[Saint-Pardoux-Morterolles]] |----- | 23232 || 23460 || [[Saint-Pierre-Bellevue]] |----- | 23230 || 23430 || [[Saint-Pierre-Chérignat]] |----- | 23231 || 23290 || [[Sant Peir]]<ref>Les noms de lieux du canton du Grand-Bourg, Yves Lavalade, 2014</ref> |----- | 23233 || 23600 || [[Sent Peir dau Bòsc]] |----- | 23234 || 23110 || [[Saint-Priest (Cruesa)|Saint-Priest]] |----- | 23235 || 23300 || [[Saint-Priest-la-Feuille]] |----- | 23236 || 23240 || [[Sent Príech]]<ref>Les noms de lieux du canton du Grand-Bourg, Yves Lavalade, 2014</ref> |----- | 23237 || 23400 || [[Saint-Priest-Palus]] |----- | 23238 || 23500 || [[Saint-Quentin-la-Chabanne]] |----- | 23239 || 23160 || [[Saint-Sébastien (Cruesa)|Saint-Sébastien]] |----- | 23240 || 23600 || [[Saint-Silvain-Bas-le-Roc]] |----- | 23241 || 23190 || [[Saint-Silvain-Bellegarde]] |----- | 23242 || 23320 || [[Saint-Silvain-Montaigut]] |----- | 23243 || 23140 || [[Sant Sauve de Tol]] |----- | 23244 || 23800 || [[Sent Sepise (Dun)]] |----- | 23245 || 23000 || [[Sent Sepise (Garaitós)]] |----- | 23246 || 23480 || [[Sent Soupise las Chams]] |----- | 23247 || 23320 || [[Sent Vauric]] |----- | 23248 || 23000 || [[Saint-Victor-en-Marche]] |----- | 23249 || 23460 || [[Sant Ariei la Montanha]] |----- | 23250 || 23150 || [[Saint-Yrieix-les-Bois]] |----- | 23167 || 23110 || [[Sannat (Cruesa)|Sannat]] |----- | 23168 || 23250 || [[Sarden]]<ref>Les noms de lieux du canton de Pontarion, Yves Lavalade, 2014</ref> |----- | 23169 || 23000 || [[La Saunière]] |----- | 23170 || 23000 || [[Savennes (Cruesa)|Savennes]] |----- | 23171 || 23700 || [[Sermur]] |----- | 23172 || 23190 || [[La Serre-Bussière-Vieille]] |----- | 23173 || 23250 || [[Soubrebost]] |----- | 23174 || 23600 || [[Soumans]] |----- | 23175 || 23150 || [[Sous-Parsat]] |----- | 23176 || 23300 || [[La Sostrana]] |----- | 23251 || 23170 || [[Tardes]] |----- | 23252 || 23350 || [[Tercillat]] |----- | 23253 || 23250 || [[Tauron]]<ref>Les noms de lieux du canton de Pontarion, Yves Lavalade, 2014</ref> |----- | 23254 || 23600 || [[Tol Senta Crotz]] |----- | 23255 || 23230 || [[Tres Fonts]] |----- | 23257 || 23120 || [[Valièra]] |----- | 23258 || 23300 || [[Varelhes]] |----- | 23259 || 23170 || [[Vernejes]] |----- | 23260 || 23250 || [[Vidalhac]]<ref>Les noms de lieux du canton de Pontarion, Yves Lavalade, 2014</ref> |----- | 23261 || 23170 || [[Viersac]] |----- | 23262 || 23140 || [[Vijavila]] |----- | 23263 || 23800 || [[Vilar (Cruesa)|Vilar]] |----- | 23264 || 23340 || [[La Viala-Diau]]<ref>Les noms de lieux du canton de Gentioux, Yves Lavalade, 2008</ref> |----- | 23265 || 23260 || [[La Vila Nueva]] |----- | 23266 || 23260 || [[La Vialatèla]] |} <references/> {{Comunas de Cruesa}} [[Categoria:Comuna de Cruesa|*]] [[Categoria:Comuna de Lemosin (Occitània)| Cruesa]] [[Categoria:Còde postal francés|Cruesa]] 9o2tbjqx9ao66uzuyqbj1fgel0bv0cf 2508540 2508523 2026-09-11T11:24:54Z Alaric 506 44932 2508540 wikitext text/x-wiki {{Infobox |tematica= |carta= }} Lista de las 260 '''[[comuna francesa|comunas]]''' deu [[departament francés|departament]] de '''{{Cruesa}}''' per òrdre alfabetic, amb lor còde INSEE e lor còde postau principau. Vejatz tanben la [[Cantons de Cruesa|lista dels cantons]] e la [[Ancianas comunas de Cruesa|lista de las ancianas comunas]]. {| class="sortable wikitable" |----- ! Còde INSEE ! Còde Postal ! Comuna |----- | 23001 || 23150 || [[Aiun]] |----- | 23002 || 23380 || [[Ajanh]] |----- | 23003 || 23200 || [[Alairac (Cruesa)|Alairac]] |----- | 23004 || 23000 || [[Anzesme]] |----- | 23005 || 23700 || [[Arfuelha Chastenh]] |----- | 23006 || 23210 || [['Rena]]<ref>Les noms de lieux du canton de Bénévent-l'Abbaye, Yves Lavalade, 2014</ref> |----- | 23007 || 23480 || [[Arç]] |----- | 23008 || 23200 || [[Lo Buçon]] |----- | 23009 || 23170 || [[Auja]] |----- | 23010 || 23210 || [[Augieras]]<ref>Les noms de lieux du canton de Bénévent-l'Abbaye, Yves Lavalade, 2014</ref> |----- | 23011 || 23210 || [[N-Aulon]]<ref>Les noms de lieux du canton de Bénévent-l'Abbaye, Yves Lavalade, 2014</ref> |----- | 23012 || 23400 || [[Auriac (Cruesa)|Auriac]] |----- | 23013 || 23700 || [[Ausança]] |----- | 23014 || 23210 || [[Asac Chastanèt]]<ref>Les noms de lieux du canton de Bénévent-l'Abbaye, Yves Lavalade, 2014</ref> |----- | 23015 || 23160 || [[Adrable|Drable]] |----- | 23016 || 23120 || [[Banisa]] |----- | 23017 || 23260 || [[Basvila]] |----- | 23018 || 23160 || [[Balasac|Baselac]] |----- | 23019 || 23260 || [[Bèiçac|Baissac]] |----- | 23020 || 23190 || [[Belagarda (Cruesa)|Belagarda]] |----- | 23021 || 23210 || [[Benavent]]<ref>Les noms de lieux du canton de Bénévent-l'Abbaye, Yves Lavalade, 2014</ref> |----- | 23022 || 23270 || [[Beteste]] |----- | 23023 || 23140 || [[Blaudés]] |----- | 23024 || 23200 || [[Blaçac]] |----- | 23025 || 23220 || [[Bònac|Bonac]] |----- | 23026 || 23230 || [[Bòrn Sent Jòrge]] |----- | 23027 || 23400 || [[Bòsc Morèl|Lo Bosc Moreu]] |----- | 23028 || 23200 || [[Bòsc Rogier]] |----- | 23030 || 23400 || [[Borgonuòu]] |----- | 23029 || 23220 || [[Le Borg d'Hem|Le Borg d'Ent]] |----- | 23031 || 23600 || [[Boçac (Nauta Marcha)|Boçac]] |----- | 23032 || 23600 || [[Boçac Borg|Boçac las Egliesas]] |----- | 23033 || 23000 || [[La Briòne|La Briona]] |----- | 23034 || 23700 || [[Brossa (Cruesa)|Brossa]] |----- | 23035 || 23170 || [[Budeliere|Budeliéra]] |----- | 23036 || 23320 || [[Bussiera de Dun|Bussiéra Dunèsa]] |----- | 23037 || 23700 || [[Bussiera Novela]] |----- | 23038 || 23600 || [[Bussiera Sent Jòrge]] |----- | 23039 || 23800 || [[La Cela de Dun|La Cèla]] |----- | 23040 || 23230 || [[La Cela de Gosom]] |----- | 23041 || 23350 || [[La Celeta]] |----- | 23042 || 23210 || [[Ceiron]]<ref>Les noms de lieux du canton de Bénévent-l'Abbaye, Yves Lavalade, 2014</ref> |----- | 23043 || 23480 || [[Chambareu]] |----- | 23046 || 23110 || [[Chambonchard|Chambonchar]] |----- | 23044 || 23220 || [[Chambon Senta Crotz]] |----- | 23045 || 23170 || [[Chambon de Vóusia|Chambon de Voisa]] |----- | 23047 || 23240 || [[Chamborent]]<ref>Les noms de lieux du canton du Grand-Bourg, Yves Lavalade, 2014</ref> |----- | 23048 || 23190 || [[Champanhac (Cruesa)|Champanhac]] |----- | 23049 || 23220 || [[Champ Sanglard|Champs Anglard]] |----- | 23050 || 23160 || [[La Chapèle|La Chapèla Balú]] |----- | 23051 || 23250 || [[La Chapela Sent Marçau]] |----- | 23052 || 23000 || [[La Chapela Talhafer]] |----- | 23053 || 23700 || [[Chàrd|Char]] |----- | 23054 || 23700 || [[Charoms|Charon]] |----- | 23055 || 23700 || [[Chastelar|Lo Chastelar]] |----- | 23056 || 23430 || [[Chasteluç lo Marchés]]<ref>Les noms de lieux du canton de Bénévent-l'Abbaye, Yves Lavalade, 2014</ref> |----- | 23057 || 23270 || [[Chasteluç Malvalés]] |----- | 23058 || 23130 || [[Lo Chauchèt]] |----- | 23059 || 23200 || [[La Chauçada]] |----- | 23060 || 23250 || [[Chavanac (Cruesa)|Chavanac]] |----- | 23061 || 23130 || [[Charnalhas]] |----- | 23062 || 23220 || [[Chamniers|Champnhéc]] |----- | 23063 || 23500 || [[Claravau]] |----- | 23064 || 23270 || [[Clunhac]] |----- | 23065 || 23800 || [[Colonzanas|Clondanes]] |----- | 23066 || 23700 || [[Lo Compàs]] |----- | 23067 || 23100 || [[La Cortina]] |----- | 23068 || 23140 || [[Cressac]] |----- | 23069 || 23260 || [[Cròc (vila)|Cròc]] |----- | 23070 || 23160 || [[Crosenc]] |----- | 23071 || 23500 || [[Cròsa]] |----- | 23072 || 23140 || [[Domeiròt|Demairác]] |----- | 23073 || 23700 || [[Dontrés]] |----- | 23074 || 23480 || [[Sent Saupise le Donselh|Le Domzél]] |----- | 23075 || 23800 || [[Dun]] |----- | 23076 || 23110 || [[Eváun]] |----- | 23077 || 23340 || [[Faus (Cruesa)|Faus]]<ref>Les noms de lieux du canton de Gentioux, Yves Lavalade, 2008</ref> |----- | 23078 || 23400 || [[Faus Masuras]] |----- | 23079 || 23500 || [[Falatin]] |----- | 23080 || 23100 || [[Feniers]]<ref>Les noms de lieux du canton de Gentioux, Yves Lavalade, 2008</ref> |----- | 23081 || 23260 || [[Flaiac (Marcha)|Flaiac]] |----- | 23082 || 23320 || [[Fleurac (Cruesa)|Fleurac]]<ref>Les noms de lieux du canton du Grand-Bourg, Yves Lavalade, 2014</ref> |----- | 23083 || 23110 || [[Fontanieras|Fontasniera]] |----- | 23084 || 23360 || [[La Forest dau Temple]] |----- | 23086 || 23480 || [[Franceschas]] |----- | 23087 || 23450 || [[Fraisselinas]] |----- | 23088 || 23320 || [[Gartempa]] |----- | 23089 || 23350 || [[Genolhac (Cruesa)|Genolhac]] |----- | 23090 || 23340 || [[Genciòus e Pijairòu]] |----- | 23091 || 23500 || [[Juòus]]<ref>Les noms de lieux du canton de Gentioux, Yves Lavalade, 2008</ref> |----- | 23092 || 23380 || [[Glenic]] |----- | 23093 || 23230 || [[Gosom|Gosom o Gosum]] |----- | 23095 || 23240 || [[Le Grand Borg]]<ref>Les noms de lieux du canton du Grand-Bourg, Yves Lavalade, 2014</ref> |----- | 23096 || 23000 || [[Garait]] |----- | 23097 || 23130 || [[Eissodun|Eissoudun]] (''L'Autriér'' : luòc) |----- | 23098 || 23270 || [[Jalesches|Jaleschas]] |----- | 23099 || 23250 || [[Janalhac (Cruesa)|Janalhac]]<ref>Les noms de lieux du canton de Pontarion, Yves Lavalade, 2014</ref> |----- | 23100 || 23140 || [[Jarnajas|Jarnaja]] |----- | 23101 || 23220 || [[Jolhac|Joulhac]] |----- | 23102 || 23270 || [[Ladapeyre]] |----- | 23103 || 23800 || [[Lafat]] |----- | 23104 || 23600 || [[Lavaufranche]] |----- | 23105 || 23150 || [[Lavaveix-les-Mines]] |----- | 23106 || 23170 || [[Lépaud]] |----- | 23107 || 23150 || [[Lépinas]] |----- | 23108 || 23600 || [[Leyrat]] |----- | 23109 || 23220 || [[Linard]] |----- | 23110 || 23700 || [[Lion las Monjas]] |----- | 23111 || 23240 || [['Lisieras]]<ref>Les noms de lieux du canton du Grand-Bourg, Yves Lavalade, 2014</ref> |----- | 23112 || 23360 || [[Lourdoueix-Saint-Pierre]] |----- | 23113 || 23190 || [[Lupersat]] |----- | 23114 || 23170 || [[Lussat (Cruesa)|Lussat]] |----- | 23115 || 23260 || [[Magnat-l'Étrange]] |----- | 23116 || 23700 || [[Mainsat]] |----- | 23117 || 23800 || [[Maison Feine]] |----- | 23118 || 23150 || [[Maisoniças]] |----- | 23119 || 23260 || [[Malerèt]] |----- | 23120 || 23600 || [[Malerèt de Boçac]] |----- | 23121 || 23220 || [[Malaval]] |----- | 23122 || 23400 || [[Mansat-la-Courrière]] |----- | 23123 || 23700 || [[Les Mars]] |----- | 23124 || 23210 || [[Marçac]]<ref>Les noms de lieux du canton de Bénévent-l'Abbaye, Yves Lavalade, 2014</ref> |----- | 23126 || 23400 || [[Masbaraud-Mérignat]] |----- | 23125 || 23100 || [[Le Mas-d'Artige]] |----- | 23127 || 23190 || [[Mautes]] |----- | 23128 || 23150 || [[Mazeirat]] |----- | 23129 || 23260 || [[La Mazière-aux-Bons-Hommes]] |----- | 23130 || 23360 || [[Méasnes]] |----- | 23131 || 23420 || [[Merinchal]] |----- | 23132 || 23320 || [[Montaigut-le-Blanc (Cruesa)|Montaigut-le-Blanc]] |----- | 23133 || 23400 || [[Montboucher]] |----- | 23134 || 23460 || [[Le Monteil-au-Vicomte]] |----- | 23136 || 23220 || [[Mortroux]] |----- | 23137 || 23210 || [[Moriòulh]]<ref>Les noms de lieux du canton de Bénévent-l'Abbaye, Yves Lavalade, 2014</ref> |----- | 23138 || 23150 || [[Moutier-d'Ahun]] |----- | 23139 || 23220 || [[Moutier-Malcard]] |----- | 23140 || 23200 || [[Moutier-Rozeille]] |----- | 23141 || 23800 || [[Naillat]] |----- | 23142 || 23200 || [[Néoux]] |----- | 23143 || 23300 || [[Noth]] |----- | 23144 || 23500 || [[La Noalha]]<ref>Les noms de lieux du canton de Gentioux, Yves Lavalade, 2008</ref> |----- | 23145 || 23170 || [[Nouhant]] |----- | 23146 || 23600 || [[Nouzerines]] |----- | 23147 || 23360 || [[Nouzerolles]] |----- | 23148 || 23350 || [[Nouziers]] |----- | 23149 || 23140 || [[Parsac]] |----- | 23150 || 23000 || [[Peyrabout]] |----- | 23151 || 23130 || [[Peyrat-la-Nonière]] |----- | 23152 || 23130 || [[Pierrefitte (Cruesa)|Pierrefitte]] |----- | 23154 || 23140 || [[Pionnat]] |----- | 23155 || 23250 || [[Pont a Riòm]]<ref>Les noms de lieux du canton de Pontarion, Yves Lavalade, 2014</ref> |----- | 23156 || 23260 || [[Pontcharraud]] |----- | 23157 || 23250 || [[La Poja]]<ref>Les noms de lieux du canton de Pontarion, Yves Lavalade, 2014</ref> |----- | 23158 || 23500 || [[Poussanges]] |----- | 23159 || 23130 || [[Puy-Malsignat]] |----- | 23160 || 23110 || [[Reterre]] |----- | 23161 || 23140 || [[Rimondeix]] |----- | 23162 || 23270 || [[Roches (Cruesa)|Roches]] |----- | 23164 || 23700 || [[Rougnat]] |----- | 23165 || 23460 || [[Royère-de-Vassivière]] |----- | 23166 || 23800 || [[Sagnat (Cruesa)|Sagnat]] |----- | 23177 || 23300 || [[Saint-Agnant-de-Versillat]] |----- | 23178 || 23260 || [[Saint-Agnant-près-Crocq]] |----- | 23179 || 23200 || [[Saint-Alpinien]] |----- | 23180 || 23200 || [[Saint-Amand (Cruesa)|Saint-Amand]] |----- | 23181 || 23400 || [[Saint-Amand-Jartoudeix]] |----- | 23182 || 23200 || [[Saint-Avit-de-Tardes]] |----- | 23183 || 23480 || [[Saint-Avit-le-Pauvre]] |----- | 23184 || 23260 || [[Sent Bard]] |----- | 23185 || 23130 || [[Saint-Chabrais]] |----- | 23186 || 23000 || [[Saint-Christophe (Cruesa)|Saint-Christophe]] |----- | 23187 || 23130 || [[Saint-Dizier-la-Tour]] |----- | 23188 || 23270 || [[Saint-Dizier-les-Domaines]] |----- | 23189 || 23400 || [[Saint-Dizier-Leyrenne]] |----- | 23190 || 23190 || [[Saint-Domet]] |----- | 23193 || 23000 || [[Sainte-Feyre]] |----- | 23194 || 23500 || [[Sainte-Feyre-la-Montagne]] |----- | 23191 || 23000 || [[Sent Alèg]]<ref>Les noms de lieux du canton de Pontarion, Yves Lavalade, 2014</ref> |----- | 23192 || 23290 || [[Furçac]]<ref>Les noms de lieux du canton du Grand-Bourg, Yves Lavalade, 2014</ref> |----- | 23195 || 23000 || [[Saint-Fiel]] |----- | 23196 || 23500 || [[Saint-Frion]] |----- | 23197 || 23250 || [[Sent Jòrge la Poja]]<ref>Les noms de lieux du canton de Pontarion, Yves Lavalade, 2014</ref> |----- | 23198 || 23500 || [[Saint-Georges-Nigremont]] |----- | 23199 || 23160 || [[Saint-Germain-Beaupré]] |----- | 23200 || 23430 || [[Sent Gossaud]]<ref>Les noms de lieux du canton de Bénévent-l'Abbaye, Yves Lavalade, 2014</ref> |----- | 23201 || 23150 || [[Saint-Hilaire-la-Plaine]] |----- | 23202 || 23250 || [[Sent Alari]]<ref>Les noms de lieux du canton de Pontarion, Yves Lavalade, 2014</ref> |----- | 23203 || 23110 || [[Saint-Julien-la-Genête]] |----- | 23204 || 23130 || [[Saint-Julien-le-Châtel]] |----- | 23205 || 23400 || [[Saint-Junien-la-Bregère]] |----- | 23206 || 23000 || [[Saint-Laurent (Cruesa)|Saint-Laurent]] |----- | 23207 || 23300 || [[Saint-Léger-Bridereix]] |----- | 23208 || 23000 || [[Saint-Léger-le-Guérétois]] |----- | 23209 || 23130 || [[Saint-Loup (Cruesa)|Saint-Loup]] |----- | 23210 || 23200 || [[Saint-Maixant]] |----- | 23211 || 23200 || [[Saint-Marc-à-Frongier]] |----- | 23212 || 23460 || [[Sent Marc a Lobaud]]<ref>Les noms de lieux du canton de Gentioux, Yves Lavalade, 2008</ref> |----- | 23213 || 23600 || [[Saint-Marien]] |----- | 23214 || 23150 || [[Saint-Martial-le-Mont]] |----- | 23215 || 23100 || [[Saint-Martial-le-Vieux]] |----- | 23216 || 23460 || [[Saint-Martin-Château]] |----- | 23217 || 23430 || [[Saint-Martin-Sainte-Catherine]] |----- | 23219 || 23300 || [[Saint-Maurice-la-Souterraine]] |----- | 23218 || 23260 || [[Saint-Maurice-près-Crocq]] |----- | 23220 || 23200 || [[Saint-Médard-la-Rochette]] |----- | 23221 || 23100 || [[Saint-Merd-la-Breuille]] |----- | 23222 || 23480 || [[Saint-Michel-de-Veisse]] |----- | 23223 || 23400 || [[Saint-Moreil]] |----- | 23224 || 23100 || [[Saint-Oradoux-de-Chirouze]] |----- | 23225 || 23260 || [[Saint-Oradoux-près-Crocq]] |----- | 23226 || 23260 || [[Saint-Pardoux-d'Arnet]] |----- | 23228 || 23200 || [[Saint-Pardoux-le-Neuf]] |----- | 23229 || 23150 || [[Saint-Pardoux-les-Cards]] |----- | 23227 || 23400 || [[Saint-Pardoux-Morterolles]] |----- | 23232 || 23460 || [[Saint-Pierre-Bellevue]] |----- | 23230 || 23430 || [[Saint-Pierre-Chérignat]] |----- | 23231 || 23290 || [[Sant Peir]]<ref>Les noms de lieux du canton du Grand-Bourg, Yves Lavalade, 2014</ref> |----- | 23233 || 23600 || [[Sent Peir dau Bòsc]] |----- | 23234 || 23110 || [[Saint-Priest (Cruesa)|Saint-Priest]] |----- | 23235 || 23300 || [[Saint-Priest-la-Feuille]] |----- | 23236 || 23240 || [[Sent Príech]]<ref>Les noms de lieux du canton du Grand-Bourg, Yves Lavalade, 2014</ref> |----- | 23237 || 23400 || [[Saint-Priest-Palus]] |----- | 23238 || 23500 || [[Saint-Quentin-la-Chabanne]] |----- | 23239 || 23160 || [[Saint-Sébastien (Cruesa)|Saint-Sébastien]] |----- | 23240 || 23600 || [[Saint-Silvain-Bas-le-Roc]] |----- | 23241 || 23190 || [[Saint-Silvain-Bellegarde]] |----- | 23242 || 23320 || [[Saint-Silvain-Montaigut]] |----- | 23243 || 23140 || [[Sant Sauve de Tol]] |----- | 23244 || 23800 || [[Sent Sepise (Dun)]] |----- | 23245 || 23000 || [[Sent Sepise (Garaitós)]] |----- | 23246 || 23480 || [[Sent Soupise las Chams]] |----- | 23247 || 23320 || [[Sent Vauric]] |----- | 23248 || 23000 || [[Saint-Victor-en-Marche]] |----- | 23249 || 23460 || [[Sant Ariei la Montanha]] |----- | 23250 || 23150 || [[Saint-Yrieix-les-Bois]] |----- | 23167 || 23110 || [[Sannat (Cruesa)|Sannat]] |----- | 23168 || 23250 || [[Sarden]]<ref>Les noms de lieux du canton de Pontarion, Yves Lavalade, 2014</ref> |----- | 23169 || 23000 || [[La Saunière]] |----- | 23170 || 23000 || [[Savennes (Cruesa)|Savennes]] |----- | 23171 || 23700 || [[Sermur]] |----- | 23172 || 23190 || [[La Serre-Bussière-Vieille]] |----- | 23173 || 23250 || [[Soubrebost]] |----- | 23174 || 23600 || [[Soumans]] |----- | 23175 || 23150 || [[Sous-Parsat]] |----- | 23176 || 23300 || [[La Sostrana]] |----- | 23251 || 23170 || [[Tardes]] |----- | 23252 || 23350 || [[Tercillat]] |----- | 23253 || 23250 || [[Tauron]]<ref>Les noms de lieux du canton de Pontarion, Yves Lavalade, 2014</ref> |----- | 23254 || 23600 || [[Tol Senta Crotz]] |----- | 23255 || 23230 || [[Tres Fonts]] |----- | 23257 || 23120 || [[Valièra]] |----- | 23258 || 23300 || [[Varelhes]] |----- | 23259 || 23170 || [[Vernejes]] |----- | 23260 || 23250 || [[Vidalhac]]<ref>Les noms de lieux du canton de Pontarion, Yves Lavalade, 2014</ref> |----- | 23261 || 23170 || [[Viersac]] |----- | 23262 || 23140 || [[Vijavila]] |----- | 23263 || 23800 || [[Vilar (Cruesa)|Vilar]] |----- | 23264 || 23340 || [[La Viala-Diau]]<ref>Les noms de lieux du canton de Gentioux, Yves Lavalade, 2008</ref> |----- | 23265 || 23260 || [[La Vila Nueva]] |----- | 23266 || 23260 || [[La Vialatèla]] |} <references/> {{Comunas de Cruesa}} [[Categoria:Comuna de Cruesa|*]] [[Categoria:Comuna de Lemosin (Occitània)| Cruesa]] [[Categoria:Còde postal francés|Cruesa]] 51zlujkng9sqxemjyih7rggaoce6wec 0 107222 2508522 2290421 2026-09-10T20:31:34Z Alaric 506 44932 2508522 wikitext text/x-wiki {{Infobox vila occitana | carta = oc | nom = La Chapèle | nom2 = ''La Chapelle-Baloue'' | imatge = La Sédelle près de La Chapelle-Balou.JPG | descripcion = ''La Sédelle'' | lògo = | escut = | escais = | ist = | parçan = | region = [[Novela Aquitània]] | insee = 23050 | cònsol = Jacky Martinet | mandat = [[2014]]-[[2020]] | gentilici = | longitud = 1.5775 | latitud = 46.3605555556 | alt mini = 261 | alt mej = | alt maxi = 381 | km² = 8.68 |}} '''La Chapèle''' o '''La Chapèla Balú''' segon la prononciacion <ref>Yves Lavalade, ''Dictionnaire des communes de la Creuse'', ed. la Geste, 2022, p. 63-64</ref> (''La Chapelle-Baloue'' en [[francés]]) es una [[comuna]] [[Lemosin (Occitània)|lemosina]] de [[Marcha]] situada dins lo [[departaments franceses|departament]] de [[Cruesa (departament)|Cruesa]] e la [[regions francesas|region]] de [[Novela Aquitània]], <small>ancianament de [[Lemosin (region)|Lemosin]]</small>. ==Geografia== ==Istòria== ==Administracion== ===Lista daus maires=== {{ElegitDebuta|insee=23050 |Títol= Lista daus maires successius}} {{Elegit |Debuta= març [[2008]] |Fin= [[2020]] |Identitat= Jacky Martinet |Partit= [[UMP|UMP, LR]] |Qualitat= }} {{Elegit |Debuta= [[1985]] |Fin= 2008 |Identitat= Aristide Carteau |Partit= |Qualitat= }} {{Elegit |Debuta= |Fin= 2001 |Identitat= |Partit= |Qualitat= }} {{ElegitDonadas}} {{ElegitFin}} ===Intercomunalitat=== ==Demografia== {{Demografia |insee=23050 |senscomptesdobles= 1962}} * En {{popfr23|0}} la populacion èra de {{popfr23|050}} abitants. ==Luecs e monuments== ==Personalitats liadas a la comuna== ==Veire tanben== ===Liams connexes=== ===Liams externes=== ==Nòtas e referéncias== ===Nòtas=== <references group="N"/> ===Referéncias=== {{reflist}} {{Multibendèl | Portal Lemosin | Portal Occitània | Portal Cruesa | Portal Comunas de França }} {{Comunas de Cruesa}} [[Categoria:Comuna de Cruesa]] [[Categoria:Comuna de Lemosin (Occitània)]] kkb47xjs0zlzceavh7qrk58ziqj05n9 0 108153 2508535 2451056 2026-09-11T06:26:09Z InternetArchiveBot 43230 Rescuing 1 sources and tagging 0 as dead.) #IABot (v2.0.9.5 2508535 wikitext text/x-wiki {{Dialècte Lengadocian}} {{confusion|Drech civil|Drech roman}} [[Fichièr:Map of the Legal systems of the world (en).png|thumb|350px|Mapa dels païses amb sistèmas sistèmas juridics dins lo monde.]] Los '''dreches de tradicion civilista''' constituisson un [[sistèma juridic]] tanben nomenat '''drech romanogermanic''', '''drech romanocivilista''' o '''drech continental'''. Aquel sistèma tròba sas racinas dins le '''[[drech roman]]''' e constituís un sistèma complèt de règlas, abitualament [[codificacion (droit)|codificadas]], que son aplicadas e interpretadas per de jutges civils. Aqueles sistèmas venon del movement de sintèsi del [[drech roman]] e dels [[Drech costumièr|dreches costumièrs locals]] que sas estapas importantas foguèron la redaccion a la fin del [[sègle XVII]] de las ''Leis civilas dins lor òrdre natural'' per [[Jean Domat]], puèi, a partir del començament del [[sègle XIX]], la codificacion de còs de dreches civils nacionals coma lo [[Còde Napoleon]] (o ''Còde civil dels Franceses'') e lo ''[[Bürgerliches Gesetzbuch]]''. Pasmens, los dreches [[Escòça|escocés]] e [[Sud-Africa|sud-africans]] sián pas codificats; los dreches nationals dels [[Escandinàvia|païses escandinaus]] demòran eles tanben pauc codificats. Le drech romanocivilista es lo mai frecantament aplicat dins los [[sistèma juridic|sistèmas juridics del monde]]. == Vejatz tanben == [[Fichièr:Europa Rechtskreise (erweiterte Karte).png|vinheta|200x200px|[[Drech civilista|Sistèmas juridics en Euròpa]] <br/> En turquesa: [[common law]] <br/> En verd: drech francolatin <br/> En marron-verd: drech francolatin/germanic <br/> En coralh: drech germanic <br/> En ròse: drech escandinau <br/> En malve: drech rus]] * [[Sistèma juridic]] * [[Drech roman]] * [[istòria del drech]] * [[Common law]] === Ligams extèrnes === * {{fr}}[https://web.archive.org/web/20111112123822/http://www.juriglobe.ca/fra/index.php Los sistèmas juridics dins lo monde, Facultat de drech de l'[[Universitat d'Ottawa]}}. * {{fr}} [https://web.archive.org/web/20120831060912/http://web.upmf-grenoble.fr/Haiti/Cours/Ak Recuèlh de las fonts del drech roman, Universitat de Grenòble 2}}. * {{fr}} Association Henri Capitant, Los drechs de tradicion civilista en question; ed:Société de législation comparée, París, 2006 isbn=2-908199-46-7 [https://web.archive.org/web/20080913114628/http://www.henricapitant.org/IMG/pdf/Les_droits_de_tradition_civiliste_en_question.pdf e linha]. * {{en}} Mixed Jurisdictions: Common Law vs. Civil Law, William Tetley, 1999, ed:McGill University [http://www.mcgill.ca/files/maritimelaw/mixedjur.pdf en linha]. [[Categoria:drech]] oxjiq7q6fo7oy034q5eryjvu49ao0x8 0 120252 2508529 2304562 2026-09-11T04:03:00Z CommonsDelinker 245 Lo fichièr Jharkhand_Rajakiya_Chihna.svg es estat escafat coma o es estat sus Commons per Krd (No permission since 3 September 2026) 2508529 wikitext text/x-wiki {{Infobox Estat d'Índia | nom2 =झारखंड |escut = | mapa = Jharkhand in India (disputed hatched).svg | legenda = Localizacion de l'estat de Jharkhand en [[Índia]] | estatut = [[Índia#Divisions administrativas|Estat d'Índia]] | capitala = [[Ranchi]] | pus_granda_vila = [[Jamshedpur]] | lenga = [[indi]], [[santali]], [[ho (lenga)|ho]] | classament_superfícia = 15 | superfícia = 79 714 | del_cent_superfícia = | an_pop = 2011 | classament_populacion = 13 | populacion = 32 988 134 | del_cent_populacion = | densitat = 414 | classament_alfa = | per_cent_alfa = | per_cent_alfa_òme = | per_cent_alfa_femna = }} '''Jharkhand''' es un estat de la [[Índia|Republica d'Índia]] situat dins lo nòrd èst del país. Jharkhand ten de frontièra amb los estats de [[Bihar]] al nòrd, [[Uttar Pradesh]] al nòrd oèst, [[Chhattisgarh]] a l'oèst, [[Odisha]] al sud e [[Bengala Occidental]] a l'èst. Cobrís 79 714 km2. Es lo 15en estat d'Índia en superfícia, e lo 14en en populacion. L'[[indi]] es la lenga oficiala. La vila de [[Ranchi]] es la capitala e [[Dumka]] la vici capitala. L'estat es conegut per sas casudas d'aiga, puèges e paisatges. [[Baidyanath Temple|Baidyanath Dham]], [[Parasnath]] e [[Rajrappa]] son de sites religioses majors. == Administracion == Jarkhand es partejat en cinc divisions e 24 districtes: *division de Palamu Division: [[districte de Garhwa|Garhwa]], [[districte de Latehar|Latehar]], [[districe de Palamu|Palamu]] *division de North Chotanagpur: [[districte de Bokaro|Bokaro]], [[districte de Chatra|Chatra]], [[districte de Dhanbad|Dhanbad]], [[districte de Giridih|Giridih]], [[districte d'Hazaribag|Hazaribag]], [[districte de Koderma|Koderma]], [[districte de Ramgarh|Ramgarh]] *division de South Chotanagpur: [[districte de Gumla|Gumla]], [[districte de Khunti|Khunti]], [[districte de Lohardaga|Lohardaga]], [[districte de Ranchi|Ranchi]], [[districte de Simdega |Simdega]] *division de Kolhan: [[districte de Pashchimi Singhbhum|Pashchimi Singhbhum]], [[districte de Purbi Singhbhum|Purbi Singhbhum]], [[districte de Seraikela Kharsawan|Seraikela Kharsawan]] *division de Santhal Pargana: [[districte de Deoghar|Deoghar]], [[districte de Dumka|Dumka]], [[districte de Godda|Godda]], [[districte de Jamtara|Jamtara]], [[districte de Pakur|Pakur]], [[dustricte de Sahebganj|Sahebganj]] {{Paleta jharkhand}} [[Categoria:Jharkhand]] [[Categoria:Estat d'Índia]] mz9kb833catn8oms8zm4t4xw46jvfso 4 132958 2508525 1738828 2026-09-11T02:35:49Z ~2026-48971-55 65190 Redireccion cap a [[Wikipèdia:AcuèlhLutzSus/abril de 2012]] 2508525 wikitext text/x-wiki #REDIRECCION [[Wikipèdia:AcuèlhLutzSus/abril de 2012]] pjo5mo3gb3vuh16d56mfw4vbyzwrdv0 14 151113 2508526 1925184 2026-09-11T02:39:02Z ~2026-48971-55 65190 2508526 wikitext text/x-wiki Mantenença AcuèlhLutzSus/2014. [[Categoria:Mantenença AcuèlhLutzSus]] k8hflqq1w7p7hg0efo80qgm66x4lmof 4 154659 2508537 1953051 2026-09-11T07:35:10Z ~2026-49002-48 65195 Redireccion cap a [[Wikipèdia:AcuèlhLutzSus/abril de 2015]] 2508537 wikitext text/x-wiki #REDIRECCION [[Wikipèdia:AcuèlhLutzSus/abril de 2015]] gx2mzgxmic2tza00z53gyxsu7n08qs4 14 154660 2508527 1953052 2026-09-11T02:39:47Z ~2026-48971-55 65190 2508527 wikitext text/x-wiki Paginas "Lutz Sus" de 2015. [[Categoria:Mantenença AcuèlhLutzSus]] 9befoaqpaolxyy8ljnd1ip1afkjjtgs 0 154696 2508534 2400305 2026-09-11T06:04:54Z InternetArchiveBot 43230 Rescuing 1 sources and tagging 0 as dead.) #IABot (v2.0.9.5 2508534 wikitext text/x-wiki Lo '''deute''' (del [[latin]] ''debeo)'' significant "dever, çò que se deu a qualqu'un" es un [[escambi]] asincròn entre doas entitats (persona, grop, entrepresa, [[Estat]]). Se lo mot deute s'utiliza subretot pels deutes financièrs, un deute es tanben un [[morala|concèpte moral]]<ref>{{Harv|Graeber|2011}}</ref>. De deutes morals son impossible a quantificar e donc de remborsar, per exemple quand una persona salva la vida d'una autra persona. Los deutes jògan un ròtle central dins l'organizacion de las activitats umanas, coma las economicas. Mai sovent, un deute permet un [[investiment]] que deu melhorar la [[produccion]]. Per exemple, un Estat pòt empruntar per bastir d'infrastructuras coma de carrièras que, çò espèra, favorizarán los escambis. Mai simplament, un païsan pòt demandar l'ajuda als mejancièrs per desbosigar una tèrra que poirá alara cultivar. Ara, lo [[sistèma bancari]] es un malhon essencial de l'[[economia]] contrarotlant l'emission de [[moneda]]. D'efièch los deutes son pas qu'un mejan utilizat per mestrejar la [[massa monetària]]: l’ajustar en foncion de la [[creissença economica|creissença]], de l'[[inflacion]] o del [[caumatge]]. Per d'assegurar la fisança dels diferents agents economics, los deutes son encastrat pel [[drech]]. En drech lo concèpte de deute fa partit del [[drech de las obligacions]] <ref>[https://web.archive.org/web/20171021003941/https://www.legifrance.gouv.fr/affichSarde.do;jsessionid=471FA2C633DFE208CC087AA9A1B5ABED.tpdjo11v_3?reprise=true&page=1&idSarde=SARDOBJT000007110603&ordre=null&nature=null&g=ls DETTE Legifrance]</ref>. Mas las dinamicas complèxas del deute son fin finala pau compresas e, malgrat lo drech, fan pesar un risc vertadièr sus l'economia e mai generalament sus las societats umanas. Se pòt pas far abstraccion dels riscs exteriors coma la meteo e de la [[psicologia|dimension psicologica]] associada a la percepcion del [[futur]], de la [[Valor (economia)|valor]] e del [[risc]] pels umans. Se los agents economics pèrdon la fisança dins lo futur o lor capacitats a complir lors promessas, lo fragil equilibri pòt s’aclapar. En [[comptabilitat]], un deute es un [[passiu (comptabilitat)|passiu]] o un [[actiu (comptabilitat)|actiu]], segon lo punt de vista [[debitor]] o [[creancièr]], segur que lo tèrme e lo montant son fixats de biais precís. Dins aquel sens, los deutes d'una persona, d'una entreprisa, d'un país o d'una institucion son l'ensems de las somas que deura pagar per remborsar par exemple dels [[Emprunt (finança)|emprunts]] que contractèt amb una [[banca]], per reglar de cargas qu'engatgèt (facturas de pagar, abonaments, primas d'assegurança...) o que li son impausadas ([[impòst]]s...). == Istòria == L'istòria del deute es mai anciana qu'aquela de la [[moneda]]: alara que las primièras pièças datan del regne de [[Gigés]] a l'entorn de 700 AbC., un sistèma economic basat sul deute se desvelopèt amb la civilizacion [[Sumèr]], 6000-3500 AbC. === Antiquitat === La civilizacion [[Sumèr]], 6000-3500 AbC., desvelopèt un sistèma de deute, la forma de deute mai anciana conegut fins ara<ref> {{Harv|Graeber|2011}} </ref>. Dins aquel sistèma de prestes e d'emprunts, los païsans s'endeudavan mai sovent al prètz de lor libertat e d'aquela dels lor enfants, la [[Servitud per deutes|servitud]] essent sovent la sola possibilitat de remborsar lors deutes<ref>{{en}}B. Lafont e R.Westbrook; Neo-Sumerian Period (Ur III); A History of Ancient Near Eastern Law, vol. 1; ed: Leyde; 2003; p: 183-226</ref>. Per gerir aquel sistèma, los reis sumèr dispausavan del drech amnistia, anulant regularament l'ensems dels deutes e servituds associats. Se trapa l'eritatge d'aquel sistèma dins la lei del Jubilèu de l'anciana Israèl (Levitic 25:10). === Edat Mejana === Las republicas e ciutats italianas de l'Edat Mejana e de la Renaissença foguèron d'entre los primièrs Estats a se bastir amb l'emission de deute, los ''monti''<ref>{{en}}Government Debts and Credit Markets in Renaissance Italy, Luciano Pezzolo, Ca Foscari University of Venice， [http://papers.ssrn.com/sol3/papers.cfm?abstract_id=989311 en linha] mai de 2007</ref>'<ref>{{fr}}Lo deute public, una istòria vièlha: los monts de deutes de las ciutats italianas, [[Le Monde]], Sylvie Arsever (« Le Temps »)</ref>. Los ''monti'' son, a l'Edat Mejana e a la renaissença en Itàlia, una equivaléncia de las obligacions. Aquel tipe de fons existís encara jos la forma del [[mont de pietat]]. En 1262, la ciutat de Venècia realizèt sa primièra emission de deute jos la forma de « monte », lo ''Monte vecchio'', seguit en 1482 del ''Monte nuovo'' e en 1509 del ''Monte nuovissimo''. En 1343, lss [[familha Peruzzi|Perruzi]]s, banquièrs florentins, faguèron falhita fàcia al rei [[Edoard III d'Anglatèrra]]. En 1347, los deutes de la ciutat de Florença foguèron amassats dins un fons, lo « Monte commune », mont de deute que la vila foguèt incapabla de remborsar. Lo taus èra fixat a 5 % e los deutes podavan èsser cambiats coma quin que siá ben. Aquel mercat èra fòrça volatil, 5 % del deute public podava èsser cambiat cada an (ref Pezzolo). A la fin del sègle XIV a causa de la multiplicacion dels conflictes amb los autres Estats, la vila multipliquèt las emissions de deutes. Pauc a pauc la riquesa se transferiguèt cap als mai rics, aqueles que prestèron mai a la vila. En 1352, 2 % dels Florentins possedavan 25 % de las riquesas de la vila, en 1404 los mai rics aviá cumulat 42 % de las riquesas. En 1427, aqueles transferiments de riquesa somés a una imposicion inegala pausèron de prblèmas, en 1378 los trabalhadors del textil, los [[ciompi]], se revoltèron. En 1427, las intradas d'argent bastèron pas mai a remborsar lo deute... 86 % dels ''monti'' apartengavan a 10 % dels Florentins, alara que 71 % dels fogals n'avián pas. En 1407, a [[Gènoa]], los creancièrs mai importants de la vila creèron la ''Casa di San Giorgio'', una entrepresa multinacionala d'avantgardia. Abandonant totjorn mai la gestion dels revenguts fiscals e doanièrs a aqueles creancièrs, la republica de Gènoa perdèt una granda partida de sa legitimitat e de son poder. La ciutat èra alara gerida subretot per e en favor dels intereses privats de l'oligarquiá possedent la [[Office de Saint Georges|Casa di San Giorgio]]. == Reglamentacion == Una ''règla'' de bona gestion consistís a equilibrar despensas e revenguts. L'utilizacion de l'endeutament per [[Emprunt (finança)|emprunt]] permet de financiar d'[[investiment]]s importants tot en salvant aquela règla. Per enfrentar lo diferents conflictes que podavan opausar los prestaires e los empruntors, los deutes son encastrats pel drech. Las leis que s'aplican a las modalitats d'un deute son diferents segon la natura del prestaire e/o de l'empruntor. Lo [[credit]] es l'encastre juridic del deute mai important, perque es tanben lo principal mecanisme de [[creacion monetària]]. Las bancas crean de la monenda en escambi d'una reconeissença de deute. === Deutes ostalencs === ==== Reconeissença de deute ==== La reconeissença de deute es un acte escrich amb que una persona, nomenda [[debitor]], reconeis dever una soma d'argent a una autra persona, nomenada [[creancièr]]. Quand una persona prèsta d'argent a una autra, es preferable d'aver una pròva d'aquel prèst. De mencions son obligatòrias e devon donc figurar per escrich. En França, s'agís de la signatura d'aquel que s'engatge, la data e lo montant del prèst en chifres e en letras<ref>Còdi civil francés: articles 1317 a 1321-1, articles 1322 a 1332 [http://www.legifrance.gouv.fr/affichCode.do;jsessionid=E5F92F984BE07C3F60530F062ED24B8E.tpdjo03v_2?idSectionTA=LEGISCTA000006165597&cidTexte=LEGITEXT000006070721&dateTexte=vig]</ref>. ==== suberendeutament ==== Las bancas nacionalas coma [[banca de França]] fixan lo [[taus d'usura]], lo taus maxim legal per un prèst. En [[França]], un persona fisica a pas lo drech de far quicanèla; una procedura de [[suberendeutament]] foguèt decidit en [[1989]] en cas d'impossibilitat manifesta pel debitor de [[bona fe]] d'enfrentar l'ensems dels seus deutes non professionals exigibles e a escaire. La reglamentacion applicabla actualament es la lei del 1{{èr}} de julhet de [[2010]]. === Entrepresas nonfinancièras === Las entrepresas pòdon aver recors al deute per financiar lors operacions se dispausan pas pro de [[capitals]] o simplament coma aisina de [[gestion]]. Dins una optica de gestion financièra, se distinga sovent los deutes segon lor gra d'exigibilitat, anant dels deutes de cort tèrme als deutes de mejan e long tèrme. Los deutes de mejan o long tèrme son mai sovent contractadas per financiar lo cicle d'investiment alara que los deutes de cort tèrme financan lo cicle operacional. Se distria entre autres: * Deutes de cort tèrme d'expleitacion - subretot los credits dels fornisseires, * Deutes de cort tèrme fòra d'expleitacion - impòst sus las societats a pagar al fisc, cotisacions socialas, avanças e acomptes recebuts sus las comandas… * Deutes de cort tèrme bancàrias, balhdas per de partenaris financièrs, * Deutes de mejan tèrme o de long tèrme: ** emprunts bancaris, ** [[obligacion (finança)|obligacions]], una forma d'emprunt accessible a la grandas entrepresas quotadas suls mercats coma lo CAC40. Dins l'encastre europèu, pels [[Establiment public de caractèr industrial e comercial|Establiment public de caractèr industrial e comercial]] (EPIC) que l'activitat es dins lo sector concurrencial, las possibilitats d'intervencion de l'Estat francés son tanben limitadas. Quitament, segon las règlas del comèrci internacional, las entrepresas pòdon pas èsser mantengudas jos perfusion financièra de l'Estat. Una entrepresa privada que ven en estat de [[cessacion de pagaments]] es somesa a una procedura de [[redreçament judiciari]] previst pel [[còdi de comèrci]] o, s'existís vertadièrament pas de possibilitat de redreçament, de [[liquidacion judiciària]], e dins aquel cas acaba d'existir. En efièch, al contrari dels Estats o de las personas fisicas, una entrepresa pòt disparareisser. Per evitar aquel tèrme, las entrepresas privadas (mas aquò s'aplica tanben a las entrepresas publicas) utilisan divèrsas estrategias: reduccion de las cargas per racionalizacion dels sistèmas de produccion, abandon de las brancas non rendablas que son abandonadas o [[Externalizacion|externalizadas]], venta d'actius non estrategics (immobiliari per exemple) o ben novèla [[capitalizacion]] pels [[accionari]]s. Las [[entrepresa publica|entrepresas publicas]] d'estatut privat ([[Societat anonima|SA]]) pòdon en principi èsser mesa en falhita se l'Estat decidís de las far pas mai beneficiar de las subvencions publicas, o per decision purament budgetària, o en applicacion de las normas europèas (per evitar las distorsions de [[concurréncia]]). Qualques entrepresas de drech privat devon o deguèron tanben enfrentar de deutes colossals balhats per de bancas, que pesan lor rendabilitat per mai d'un ans ([[Alstom]], lo [[Crédit Lyonnais|Credit lionés]] en 1993, [[Eurotunnel]], [[France Telecom]] o [[Vivendi]] son d'ancians cases d'entre los mai celèbres en [[França]]). === Entrepresas financièras === Las entrepresas financièras son encastradas per mai d'una leis e règlas. ==== Bancas centralas ==== Las [[Banca centrala|bancas centralas]] son d'institucions nacionalas o supranacionalas de tòca non lucrativa que crean de la [[moneda]]. Prèstan subretot a las bancas comercialas. La [[Resèrva federala dels Estats Units dAmerica]] (Fed) a per mission d'assegurar l'estabilitat dels prètz (es a dire de limitar l'[[inflacion]]) e lo bon anar de l'economia. La mission principala de la [[Banca Centrala Europèa]] es d'assegurar l'estabilitat dels prètz. Establís sa [[politica monetària]] en fixant los [[taus director]]s segon los intereses de sa mission. Dempuèi 2008 la BCE compra tanben de deutes sobeirans çò qu'equival indirectament de prestar als Estats. Las bancas centralas son dins lo sistèma financièr modèrne pro independantas del poder politic. L'independéncia de las bancas centralas es considerat coma susceptible de limitar l'[[inflacion]]. En França la loi de 1973 precisa l'autonomia de la banca de França al respècte del poder politic. Pasmens se lo drech enebís dins fòrça païses la compra dirècte d'un deute d'Estat per la banca centrala, aquela pòt liurament comprar aquel deute sul mercat segondari<ref name=H122>{{harvsp|Haberer|1976|p=122}}</ref>. Alesina e Summers (1993) volguèron demostrar una relacion entre taus d'inflacion flac e granda independéncia de las bancas centralas, mas d'estudis fondats sus un indicator mai precís de l'independéncia, aquel de Cukierman (1992), e menats dins un nombre de païses mai grand relativizan fòrça la primièra concluson<ref>{{fr}}[https://web.archive.org/web/20140408130820/http://www.melchior.fr/Independance-de-la-Banque-cent.3743.0.html Indépendance de la Banque centrale : la recette miracle contre l'inflation ?] Robert Barro; 1997; ed:Melchior - Le site des sciences économiques et sociales; in Les facteurs de la croissance économique, une analyse transversale par pays; ed Economica</ref>. L'[[FMI]], la [[Banca Mondiala]] e la [[Banca dels reglaments internacionals]] son d'[[institucions financièras internacionalas]] que participan al foncionament de l'economia globala e a la regulacion financièra. ==== Establiments financièrs ==== Un [[establiment financièr]] es una [[entrepresa]] qu'a per activitat principala de vendre o de comprar de deutes. Las formas juridicas son multiplas. I a las [[banca]]s, las societats fiduciàrias, las societats de corratatge de valors, las [[companhiás d'assurança]], las societats de [[credit balh]], los [[investisseire institucional|investisseires institucionals]], los [[hedge fund]]s. En mai de la forma classica de l'emprunt, los establiments financièrs contractan e escambian de deute jos de formas multiplas coma los [[produch derivat (finança)|produchs derivats]]. Un contracte d'[[assurança]] es un deute condicional que permet al beneficiari lo transferiment d'un risc sus la companhiá d'assurança. Los calculs de la prima d'assurança o del taus d'interés d'un emprunt utilizan de [[actuariat|tecnicas actuarialas]] d'estimacion dels [[riscs]]. Una [[opcion]] es un drech de compra o de venta d'un produch, coma lo blat o lo petròli, a una data a un prètz fixat. === Deute public === Los Estats pendent longtemps aguèron lo privilègi de batre la [[moneda]] establissent atal una unitat de compte simplificant e favorizant los escambis sus lor territòri. La moneda èra utilizada en granda partida per financiar las armadas e las campanhas militàrias. La moneda es lo « nèrvi de la guèrra » dempuèi lo començament: ''{{cita|Foguèt pas [[Felip II de Macedònia|Felip]], mas l'aur de Felip que prenguèt las vilas de Grècia}}''<ref>Paul Emili sègle II AbC citat par Plutarc, Vidas Parallèlas </ref>. L'argent e l'aur son los dos principals metals precioses utilizats per batre la moneda; l'istòria es marcada de crisis al subjècte de l'un d'aqueles metals. Al mitan del sègle XX, totas las monedas venguèron [[Moneda fiduciària|fiduciàrias]] e arrestèron d'èsser convertiblas en aur. Al meteis temps los deutes publics se desvelopèron. Los Estats èran marcats per lors sobeirans, contractant de deutes en lor nom e aqueles deutes s'escambièran enseguida sus un mercat segondari. Las ciutats italianas coma [[Venècia]] son los primièrs Estats a desvelopar aquel sistèma encoratjat pel desvelopament de las [[banca]]s. La fisança accordada a una moneda e lo credit d'un deute public repausa subretot sus la capacitat de l'Estat a levar d'impòsts e a onorar los seus engatjaments. L'Estat es censat èsser lo mèstre del jòc. Sobeiran, fixa l'encastre legal a l'entorn de son deute public, pòt recórrer a l'[[impòst]], desvaluar sa moneda o quitament cambiar de moneda. Mas, existisson de limitas coma lo mòstra la [[corba de Laffer]] dins lo recors a l'impòst e, dins un mond totjorn mai globalizat ont los escambis son subretot transnacionals, cada Estat deu compausar amb los seus partenaris e los tractats internacionals dins un mercat de capitals mondializats. Abandonant pauc a pauc lo terrenh de la guèrra, los Estats se fixan de nòu objectius coma d'assegurar l'educacion o la santat de lor populacion aumentant de tant lors besonhs de financiament. En França, las [[collectivitat publica|collectivitats publicas territorialas]] pòdon pas èsser mesas en falhita, mas pòdon èsser misas jos la tutèla de l'Estat. == Economia politica == === Endeutament ostalenc === Lo deute ostalenc considerat dins son ensems representa un [[Indicator economic|agregat economi]]. Un deute ostalenc tròp naut, subretot s'es de taus variable (es a dire que lo taus d'interés de pagar sus un deute contractat dins lo passat seguís l'evolucion dels [[taus d'interés]] actuals), es una fragilitat potenciala per l'economia d'un país, qu'es alara subjècte a de [[crisis financièras]] o a de casudas de la consomacion en cas de pujadas subte del taus (l'endeutament ostalenc [[EUA|estatsunidenc]] es sovent citat en exemple; dempuèi la fin de la Segonda Guèrra Mondiala, alara que sovent ambedos adults d'un fogal an ara un salari, los fogals estatsunidencs son totjorn mens capable d'economizar e s'endeutan per consequéncia<ref>The Two-Income Trap: Why Middle-Class Mothers and Fathers Are Going Broke, [[Elizabeth Warren]], Basic, 2003</ref>). En [[França]], los fogals son gaireben endeutats a un nivèl flac, en comparason amb los autres [[païses desvelopats]]<ref>{{fr}}Banque de France, Taux d'endettement des ménages [https://web.archive.org/web/20111105021212/http://www.banque-france.fr/fr/statistiques/titres/titres-endettement-anf-internationales.htm]</ref>. Quitament se lor [[taus d'endeutament]] aumentèt fòrça pendent la primièra decennia del sègle XXI<ref>Insee, coeficient de deute dels agents non financièrs [http://www.insee.fr/fr/themes/tableau.asp?reg_id=0&id=270]</ref>, lo coeficient deute ostalenc sus actius nets dels fogals demora pro bon e s'establiguèt en 2007 a 13,84 % <ref>{{fr}}« Endettés mais pas trop », [[Jean-Pierre Thiollet]], ''Epargne et Finance'' n°32, decembre de 2007, pp.12-13 https://web.archive.org/web/20160303183803/https://infothec.hec.fr/flora/servlet/LoginServlet</ref>. A la fin de 2005, los fogals residents en França dispausavan d’un patrimòni de {{unitat|8067|miliards}}, o 75 % del patrimòni total de la nacion, subretot immobiliari<ref>Insee, 2006, Dossier : Épargne et patrimoine des ménages [http://www.insee.fr/fr/ffc/docs_ffc/ecofra06c.pdf] </ref>. De 1995 a 2005, lo patrimòni ostalenc aumentèt de 10 % per an, superior a la creissença del PIB de 3,7 %. Aquel augment patrimonial es la consequéncia de la pujada dels prètz de l’immobiliari alimentada per la bassa dels taus d'interés <ref>Credit suisse, Global Wealth Report 2011 [https://infocus.credit-suisse.com/data/_product_documents/_shop/291481/credit_suisse_global_wealth_report.pdf]</ref>. En parallèl, lo deute immobiliari dels Franceses doblèt entre 2000 e 2010 fasent crénher una [[bofiga immobiliària]]<ref>{{pdf}} Conseil général de l'environnement et du développement durable (CGEDD), [http://www.cgedd.developpement-durable.gouv.fr/IMG/pdf/prix-immobilier-sciences-po_cle2611c3-1.pdf Le prix des logements sur le long terme], 2011.</ref>. {| class="wikitable" |- ! Annada !! taus endeutament (% revengut disponible) !! revengut disponible mejan !! revengut disponible median |- | 2000 || 52 % || {{unitat|31990|€}} || {{unitat|26930|€}} |- | 2009 || 77 % || {{unitat|34540|€}} || {{unitat|28740|€}} |} === Administrcions publicas === Gaireben totes los Estats del mond son endeutats; lo deute mesurat es aquel de l’ensems de las [[administracions publicas]]. Lo deute public mondial èra en 2011 de mai de {{unitat|40000|miliards de dolars}}<ref>Relòtrge del deute public mondial, The Economist, [http://www.economist.com/content/global_debt_clock] </ref>. En França, lo deute public èra de {{unitat|1700|miliards d'èuro}} segon los [[critèris de Maastricht]] en 2011 <ref>INSEE, [http://www.insee.fr/fr/themes/info-rapide.asp?id=40&date=20111228] </ref> e la carga del deute, es a dire los intereses, son de {{unitat|45.4|miliards d'èuro}} (2011) es a dire 15 % del budget de l'Estat o encara {{unitat|1700|€}} per fogal. D'uns deutes, coma las retiradas futuras, son dichs « implicits » e son mai sovent pas comptabilizats dins las finanças publicas, perque tròp complèxes a definir coma, tanben, uns actius. En efièch, es dificil d'estimar lors còsts o lors prètz<ref>{{fr}}Et si la dette publique n'était que la partie émergée de l'iceberg ?, La Tribune, 16/05/2012, [http://www.latribune.fr/actualites/economie/france/20120516trib000698853/et-si-la-dette-publique-n-etait-que-la-partie-emergee-de-l-iceberg-.html] </ref>. Quand los economistas ensajan pasmens de far un bilanç, se dich alara deute net coma la diferéncia entre passius e actius. Se dins un [[bilanç comptable]] los actius devon èsser egals als passius, es pas vertat per gaireben totes los actors economics dins un mitan somés a fòrça riscs. Per una persona fisica, lo prètz dels seus bens coma l'ostal varia alara que son deute evolua mai sovent seguent un calendièr precis. Per una entrepresa, la conjonctura economica pòt venir insostenibla se la venta dels bens o dels servicis que produch li permet pas pus de pagar los seus salariats o de far fàcia. === Païses en desvolopament === En 2010, un deute de mai de {{unitat|3500 miliards de dolars}} foguèt cumulat pels [[païses en desvolopament]]<ref>Sintèsi del CADTM segon los chifres de la banca mondiala e de l'FMI [https://web.archive.org/web/20140822095210/http://cadtm.org/IMG/pdf/TAP_les_chiffres_de_la_dette-2.pdf]</ref>. Aqueles deutes son la manifestacion d'una volontat de desvolopament. Mas qualques [[Estat]], subretot d'africans, a causa d'instabilitat politica (guèrras civilas), dels problèmas de corrupcion endemica, de pèrdas de capitals jols regimes dictatorials, son o foguèron subrendeutats e pòdon pas enfrentar a las escasenças de remborsament. De deutes pòdon èsser reportadas o parcialament anuladas pels creancièrs que s'amassan dins d'estructuras informalas coma lo [[Club de París]], lo [[Club de Londres]], l'[[Iniciativa païses paures fòrça endeutats]] o lo [[Comitat per l'anulacion del deute del tèrç mond]]. Pendent los ans 2000, lo deute net exterior de qualques [[païses en desvolopament]] mermèt fòrça subretot a causa de la pujada dels cors de las matèrias primièras o de desvolopament capitats. De païses, coma [[China]] o [[Brasil]], son ara creancièrs nets dels [[païses desvolopats]] <ref>Fin de 2011, China aviá 500 miliards de dolars de deute public europèu[http://www.lemonde.fr/europe/article/2011/10/27/l-europe-sollicite-l-aide-des-pays-emergents_1594284_3214.html#ens_id=1268560]</ref>. Pasmens fòrça païses plan endeutats al respècte de lors resorças son demorats paures malgrat l'[[Iniciativa païses paures fòrça endeutats]] que beneficia a una quarantena de païses subretot africans. === Panoramà del deute mondial === La banca dels reglaments internacionals sintetiza e analisa lo deute mondial reculhent de donadas venent d'institucions coma las bancas centralas<ref>BIS[http://www.bis.org]</ref>. Los journals publican regularament de grafics permetont d'arrapiar la complexitat del deute, balança e interconnexion entre diferents sectors, diferents païses<ref>{{fr}}Le Monde, L'aide à la Grèce comparée à d'autres grandes dépenses dans le monde [http://www.lemonde.fr/economie/infographie/2011/10/11/que-represente-le-montant-de-l-aide-a-la-grece_1585474_3234.html#ens_id=1508090]</ref>{{,}}<ref>The New York Times, It’s All Connected: An Overview of the Euro Crisis [http://www.nytimes.com/interactive/2011/10/23/sunday-review/an-overview-of-the-euro-crisis.html?ref=global][http://www.nytimes.com/imagepages/2011/10/22/opinion/20111023_DATAPOINTS.html?ref=sunday-review]</ref>. {| class="wikitable sortable" |+ endeutament dels païses industrializas en % del [[Produch interior brut|PIB]] Q2 2011<ref>Art der Verschuldung, Spiegel, 23.01.2012 [https://web.archive.org/web/20120520100656/http://www.spiegel.de/fotostrecke/fotostrecke-77701-3.html graphique]</ref> |- ! País !! fogal !! entrepresa (sens sector financièr) !! sector financièr !! Estat !! total |- | [[Japon]] || 67 || 99 || 120 || 226 || 512 |- | [[Reialme Unit]] || 98 || 109 || 219 || 81 || 507 |- | [[Espanha]] || 82 || 134 || 76 || 71 || 363 |- | [[França]] || 48 || 111 || 97 || 90 || 346 |- | [[Itàlia]] || 45 || 82 || 76 || 111 || 314 |- | [[Corèa del Sud]] || 81 || 107 || 93 || 33 || 314 |- | [[Estats Units d'America]] || 87 || 72 || 40 || 80 || 279 |- | [[Alemanha]] || 60 || 49 || 87 || 83 || 278 |- | [[Austràlia]] || 105 || 59 || 91 || 21 || 277 |- | [[Canadà]] || 91 || 53 || 63 || 69 || 276 |} === Finança === Los mecats del deute, [[mercat monetari]] pels deutes de cort tèrme (< 1 an) e [[mercat obligatari]] per los deutes de mejan e long tèrme (>1an) son en volum fòrça mai importants que los mercats d'accion. En 2010, los encors sul mercat obligatari mondial fin de 2010 es de 95 trilions de dolars({{unitat|95000000000000|$}})<ref name="Bond Market 2011 report">Bond Markets 2011 report [https://web.archive.org/web/20111003080443/http://www.thecityuk.com/assets/Uploads/BondMarkets2011.pdf]</ref>. Mas los encors mai importants se trapan ara suls mercats de [[contrates derivats]] que l'importança aumentèt fòrça, 2004: 220 trilions de $, 2007: 596 trilions de $ e en 2010 601 trilions <ref>BIS, Amounts outstanding of over-the-counter (OTC) derivatives [https://web.archive.org/web/20180819182203/https://www.bis.org/statistics/otcder/dt1920a.pdf]</ref>. Atencion pasmens, los encors suls mercats derivats (Notional amounts outstanding) representent pas una valor reala absoluda, fòrça d'aqueles contractes (opcion de compra o de venta) pòrtan su las meteissas valors (èuros, dolars, petròli, ris...) e s’anulan los uns amb los autres. Lor valor de mercat bruta es definida coma lor valor liquidativa a la data del jorn d'estimacion; lo primièr de decembre de 2010 lor valor bruta es estimada a 21 trilions de $<ref>Slate.com, How can the derivatives market be worth more than the world's total financial assets? (en anglais) [http://www.slate.com/articles/news_and_politics/explainer/2008/10/596_trillion.html]</ref>. Cal notar dins aquel aument dels mercats derivats la plaça dels [[credit default swap]], CDS, assuranças suls riscs dels mancas als deutes. Los CDS, qu'an ja menat a la casuda de l’asseguraire [[American International Group]] en 2008, complican fòrça las consequéncias d'una manca de pagament d'un Estat coma Grècia <ref>{{fr}}[[Libération]] [https://web.archive.org/web/20111114000148/http://www.liberation.fr/economie/01012368109-un-accord-trop-court-peu-detaille-plein-d-effets-d-annonce]</ref>. Lo 1{{èr}} de març de 2012 l'[[International Swaps and Derivatives Association]] anoncièt que los CDS sul deute grèc serián pas activats sul còp<ref>ISDA, Credit Event Has Not Occurred with Respect to Recent Questions on The Hellenic Republic Restructuring, {{1er}} mars 2012 [https://web.archive.org/web/20160816200154/http://www2.isda.org/news/isda-emea-determinations-committee-credit-event-has-not-occurred-with-respect-to-recent-questions-on-the-hellenic-republic-restructuring]</ref>{{,}}<ref>{{fr}}[[Le Monde]], Dette grecque : il n'y aura pas de déclenchement des CDS, {{1er}} mars 2012 [http://www.lemonde.fr/international/article/2012/03/01/dette-grecque-reunion-secrete-d-un-groupe-de-banquiers-et-d-investisseurs_1649970_3210.html]</ref>. === Politica monetària e budgetària === Dempuèi [[John Maynard Keynes|Keynes]], las recercas en economia mostrèron la fòrta interdependéncia entre la [[politica monetària]] (banca centrala), la [[politica budgetària]] (Estat), la [[creissença economica|creissença]] (PIB), lo [[caumatge]] e l'[[inflacion]]. Pasmens existís pas de consens sus çò que deu èsser una bona politica. Atal, [[Robert Barro]] mostrèt que las politicas de relança per la depensa publica pòdon èsser mesa en escacs se los fogals estalivan al luòc de consomir en prevision d'una futura pujada de l'impòst per far fàcia a una accumulacion del deute public. Quitament, sosten que las bancas centralas podèron pas far recular sul caumatge sonque quand trompèron los actors del mercat sus las anticipacions d'inflacion. En 2012, alara que los modèls e los analisis dels economistas totjorn mai fins e complèxes, demora dificil de predire l'impacte de las politicas budgetàrias e monetàrias. E malgrat una pression per totjorn mai d'austeritat budgetària, los deutes dels païses europèus pujèron fòrça dempuèi la crisa de 2008<ref>Despite Push for Austerity, European Debt Has Soared, LANDON THOMAS Jr. and DAVID JOLLY, New-York Times, October 22, 2012 ([http://www.nytimes.com/2012/10/23/business/global/despite-push-for-austerity-eu-debt-has-soared.html en linha (en)]</ref>{{,}}<ref>[http://epp.eurostat.ec.europa.eu/cache/ITY_PUBLIC/2-22102012-AP/EN/2-22102012-AP-EN.PDF donadas ntas sus eurostat]</ref>. Quitament de responsables de la Fed, coma Richard W. Fisher, amagan pas que capitan pas a comprene perque l'economia torna pas demarrar malgrat totas las injeccions de liquidat<ref>{{en}}"Nobody on the [Fed] committee . . . really knows what is holding back the economy. Nobody really knows what will work to get the economy back on course. The very people we wish to stoke consumption and final demand by creating jobs and expanding business fixed investment are not responding to our [Fed] policy initiatives as well as theory might suggest.” Richard W. Fisher, Comments to the Harvard Club of New York City on Monetary Policy, September 2012, [http://www.dallasfed.org/news/speeches/fisher/2012/fs120919.cfm en linha (en)]</ref>. === Crisi economica === Una [[crisi economica]] aparéis quand un nombre tròp grand d'actors, o que d'actors avent un ròtle màger dins lo sector economic, son incapables de far fàcia a lors deutes. Las crisis economicas an mai sovent de consequéncias politicas importantas, veire dramaticas. Atal, segon fòrça especialistas, istorians e economistas, de la crisi de 1929, lo retrach dels capitals estatsunidencs d'Alemanha après lo [[krach de 1929]] es en granda partida responsable de l'arribada al poder del parti [[nazi]]<ref>''1929'', [[William Karel]], 2009, [https://web.archive.org/web/20130613013646/http://www.arte.tv/fr/1929-un-film-en-deux-parties-de-william-karel/2882548,CmC=2884064.html présentation sur Arte.tv]</ref>. == Theorias economicas a l'entorn del deute == La nocion de deute es de metre en perspectiva amb las nocions de [[moneda]], de [[riquesa]], de [[prètz]] e de [[Valor (economia)|valor]]. === Moneda negativa e massa monetària === Formalament, alara que las pièças de moneda forman totjorn una soma positiva, un deute financièr representa una quantitat de moneda negativa. Atal un deute aumenta mecanicament la quantitat de moneda (positiva), en circulacion e donc la quantitat mejana de moneda per persona<ref>{{en}}W. Paul Cockshott, Allin F. Cottrell, Gregory J. Michaelson, Ian P. Wright and Victor M. Yakovenko, Classical Econophysics, Routledge, 2009</ref>. === Deute public === Lo [[consens de Washington]], modèl de gestion d'una crisi del deute establir a la fin dels ans 1980 per l'FMI e la Banca mondiala, resulta d'un apròche [[escòla neoclassica|neoclassic]] del deute. Dempuèi, las institucions financièras internacionalas admeton la necessitat d'une intervencion importanta dels Estats per assegurar lo bon anar de l'economia. D'economistas tornan sus d'ipotèsis que basan lo consens de Washington coma la racionalitat dels actors economics. En efièch, lo cervèl uman es un fòrça marrit estimator de las probabilitats, coma per exemple dins l'exemple dels resultats contra intuitius dins lo jòc de [[crotz o cara]]. D'autres economistas mòstran l’[[asimetria d'informacion]] dins lo sistèma economic privilegiant atal d'unes actors. Las recercas de [[Maurice Allais]] lo menan a tornar sul [[consens de Washington]]<ref>{{fr}}[[George Stigler]] : ''Memoirs of an Unregulated Economist'', University of Chicago Press, 1985, ISBN 0-226-77440-6</ref>. [[Joseph Stiglitz]] denoncia lo consens de Washington que privilegia los intereses del principal accionari de l'FMI, los EUA <ref>{{obratge|nom1=Stiglitz |prenom1=Joseph |títol=Le triomphe de la cupidité |annada=2010 |id=Stiglitz2010}}</ref>. === Critica del sistèma monetari === Força economistas eterodòxes critiquèron lo sistèma monetari basat sul desvolopament de la moneda fiduciària. En 1912, [[Ludwig von Mises]] escriguèt<ref>[[Ludwig von Mises]]: ''The Theory of Money and Credit'', 1912, p. 409</ref>: ''{{cita|Lo desvolopament de la moneda fiduciària deu de segur menar a son aclapament}}''. [[Frederick Soddy]], scientific reputat, faguèt mai d'una proposicions per reformer lo sistèma monetari internacional e preconizava de mesuras, alara fòrça combatudas, coma l’abandon de l'estandard aur, l'adopcion de taus de cambi flotants, la creacion d'un burèl de las estatisticas, lo seguiment d'una politica budgetària contra ciclica: practicas mondialament adoptadas dempuèi. Mai radical encara, militava per la supression del sistèma de las resèrvas fractionàrias que permet de multiplicar los credits <ref>{{en}}[[Eric Zencey]] : ''[http://www.nytimes.com/2009/04/12/opinion/12zencey.html?_r=1&ref=opinion Mr. Soddy’s Ecological Economy].'' [[The New York Times]], 12 avril 2009.</ref>. A l'origina d'una analisi plan espandida del sistèma monetari modèrne, mòstra lo paradòxe del systèma monetari basat sul deute: ont es l'argent per remborsar los deutes passats s'es pas dins totjorn mai de deute<ref>{{en}}Frederick Soddy, ''The Role of Money'', George Routledge And Sons Limited, 1934</ref>. En efièch, sufís que las bancas reciclan pas totes los intereses dels deutes dins l'economia per que crean una situacion de crisi del credit. Lo prèmi Nobèl d'economia [[Maurice Allais]], plan isolat dins aquel jutjament, considerava en 1999: « Dins son esséncia, la creacion monetària ''ex nihilo'' actuala pel sistèma bancari es identic, esiti pas a lo dire per plan far comprene çò qu'es vertadièrament en causa, la creacion de moneda per de fals monedeires, plan justament condamnada per la lei. Vertadièrament aboutís als mèsmes resultats. La sola diferéncia es qu'aqueles que ne profiechan son diferents<ref>{{fr}}''La Crise mondiale d’aujourd’hui. Pour de profondes réformes des institutions financières et monétaires'', Maurice Allais, éd. Clément Juglar, 1999, p. 110</ref> ». === Critica de la deregulacion === De grands especialistas de la gestion del risc mòstran lo dangièr de la deregulacion del sistèma bancari<ref>{{en}}D. Sornette et S. von der Becke, Systemic risk in banking: It is complex but not that complicated,2011</ref>. Lo [[Glass-Steagall Act]] votat en 1933 après la [[crisi de 1929]] pendent la [[Granda Depression]] explica segon eles las decennias de prosperitat de l'après guèrra en Euròpa e als EUA. Al contrari, la deregulacion començada dins los ans 1980 se realizèt per la revocacion del Glass-Steagall act pel Gramm–Leach–Bliley act en 1999 permetèt a la bancas de despaus, a las bancas comercialas, a las bancas d'investiments e a las companhiás d'assuranças de fusionar lors activitats tornan a far de riscs sistemics considerables, provocant de vams dins fòrça sectors d'activitat e destabilizant ièu l'economia mondiala. === Finanças === Lo desvelopament de las matematicas financièras associat als desvelopaments juridics dels produches derivats es a l'origina de l'aument dels encors suls mercats derivats. Per exemple, lo [[modèl Black-Scholes]] permet dins un encastre d'approximacion restrictiu, idealista, del mercat de determinar lo prètz just e unic d'una [[opcion]], un drech (pas una obligacion) de comprar o de vendre un produch a una data e un prètz fixat permetent a la finança de crear un mercat segondari per quin que siá produch. === Taus d'interés e mercat immobiliar === D'un autre costat, Maurice Allais pensava que ''{{Cita|la possession privada de la tèrra èra injustificada}}'', per exemple envisatjava que los taus d'interés anavan s'aprochar totjorn mai del zèro, donant atal una valor disproporcionada (infinida) a la proprietat immobiliària. == Etica e filosofia == Moralament, una situacion de deute es una situacion sociala ont una persona o un grop de personas, avent recebut una atencion d'una autra persona o d'un autre grop de personas, a l'obligacion o lo [[sentiment]] d'obligacion de tornar quicòm de ''meteissa valor''. Dins la mesura que la nocion d'egalitat de valor es subjectiva, lo sentiment de deute es tanben [[subjectiu]]. === Lo don === Lo [[don]] es una forma d'escambi tradicional dins las societats umanas<ref>{{obratge|prenom=Maurice|nom=Godelier|ligam autor1=Maurice Godelier|títol=L'énigme du don|editor=[[Fayard]]|annada=1996|Nb p= 315|isbn=978-2213596938}}</ref>. Se ''a priori'' lo don s'opausa al concèpte de deute dins la tradicion crestiana, es escaçament gratuit. La persona que recep essent alara l'obligada de la persona que dona. Dins son libre ''Ensag sul don'', [[Marcel Mauss]] analisa lo ròtle social d'aquela modalitat de circulacion de las riquesas, lo [[potlach]] practicat pels Indians de Canadá e del Nòrd dels EUA. Dins aquelas societats lo don coexistissiá amb d'autras formas d'escambis, de [[tròc]] e quitament de mercat amb escambi monetari. Lo don es un acte fòrça espandit dins las societats umanas. Mejans lo don e lo contra don, se jòga en mai del poder entre individús l'estatut social dins la tribú e entre tribús. La recerca d'aquel estatut pòt menar a la destruccion importanta de bens economics, en aparenta contradiccion amb totas las pensadas racionalas. === Die Schuld: eritatge de la pensada alemanda === En Alemand lo mot deute, {{de}}''die Schuld'', significa tanben culpabilitat, pèca. Los pensaires alemands jògan d'aquela polisemia... de [[Friedrich Nietzsche|Nietzsche]] denonciant lo sentiment de culpabilitat desvelopat pel cristianisme de l'òme occidental; fins a [[Martin Heidegger|Heidegger]] desvelopant l'idèa d'èsser, {{de}}''Dasein'', consubstencialament copable dels seus deutes<ref>{{fr}}Heidegger, l'être en son impropriété, Philippe Riviale, L'Harmattan</ref>{{,}}<ref> ''Heidegger d'ara enlà considèra pas mai lo deute coma lo resultat d'una deca advenguda a l'autre per la pèca del meu ''Dasein''. Torna l'èsser en deute cap a son principi la constitucion del Sei del ''Dasein''. "L'èsser en deute resulta pas d'un endeutament, mas d'un èsser en deute originari."'' Heidegger et l'essence de l'homme, Michel Haar, 1990</ref>; passant per l'analisi de l'[[òme dels rats]] per [[Sigmund Freud]]. === Fisança === [[Anselm Jappe]] fasiá una critica sistematica de la nocion de valor, enoncia un paradòxe novèl del capitalisme qu'a pas pus per objectiu de produire mai de merças o de servicis, mas la multiplicacion de l'argent provòca una pèrda de fisança dins la moneda<ref>{{fr}}Anselm Jappe, L'argent est-il devenu obsolète? ([http://palim-psao.over-blog.fr/article-l-argent-est-il-devenu-obsolete-version-complete-par-a-jappe-93219812.html version longue d'un éditorial paru dans Le Monde, 31 oct. 2011])</ref>. === Punts de vista religiós === {{...}} === Sobeiranetat === La [[Crisi del deute public grèc de 2010 e sas consequéncias|crisi del deute sobeiran]] ([[Grècia]], [[Portugal]], [[Espanha]]...) mostrèt las limitas de l’integracion europèa en matèria monetària, e provoquèt un retorn del debat economic opausant partisans de la relança financiada pel deute public e partisans de l’[[ortodoxia financièra]] classica - partisans del desendeutament (‘deleveraging’) dels Estats, de las entrepresas e dels fogals <ref>cf. M. Nicolas J. Firzli : [https://web.archive.org/web/20100215105738/http://www.canadianeuropean.com/yahoo_site_admin/assets/docs/Bank_Regulation_and_Financial_Orthodoxy__RAF__Jan_2010.784613.pdf ‘Orthodoxie Financière et Régulation Bancaire’, Revue Analyse Financière, {{1er}} janvier 2010]</ref>. Al tèrme, segon lo centre de recerca economica World Pensions Council (WPC), lo retorn a l’ortodoxia financièra presigat pel govèrnt alemand e la BCE e la politica de rigor generalizada que ne ven demandanrán una revision del tractat de Lisbona, perque poirián aver per consequéncias de reduire las prerogativas budgetàrias e fiscalas dels Estats membres al delà de las disposicions del tractat dins sa forma actuala<ref>{{en}}M. Nicolas Firzli, « Greece and the EU Debt Crisis », in ''The Vienna Review'', març de 2010</ref>. == Notas e referéncias == {{colomnas|nombre=2|<references/>}} == Annexes == === Bibliografia {{fr}} === * [[Joseph Stiglitz]], ''[[Le triomphe de la cupidité]]'', Les liens qui libèrent, 2010 * [[Maurice Allais]], ''Économie et intérêt'', 1947, Première édition à l'Imprimerie nationale en deux volumes ; 1998, seconde édition chez Clément Juglar. * Maurice Allais, ''Fondements de la dynamique monétaire'', 1999, Clément Juglar avec le soutien du Ministère de la Recherche. * [[Jacques Attali]], ''Tous ruinés dans dix ans?'', 2010 {{ISBN|978-2213655376|978-2253158103}} Histoire de la dette publique. * M. Nicolas J. Firzli, ''Orthodoxie Financière et Régulation Bancaire'', Revue Analyse Financière, {{1er}} janvier 2010 * {{ouvrage|nom1=Graeber|prénom1=David|lien auteur1=David Graeber| titre=Debt, the first 5000 years''|année=2011}}. * [[André-Jacques Holbecq]] et [[Philippe Derudder]], ''La Dette publique, une affaire rentable. À qui profite le système ?'', Yves Michel, 2010. * [[Frederick Soddy]], ''Wealth, Virtual Wealth and Debt. The solution of the economic paradox'', George Allen & Unwin, 1926. * [[Ludwig von Mises]], ''Theorie des Geldes und der Umlaufsmittel'', 1912 (''The Theory of Money and Credit'', « Théorie de la monnaie et du crédit »), {{lire en ligne|lien=http://herve.dequengo.free.fr/Mises/Tmc/TMC_1_1.htm}} * {{ouvrage|nom1=Haberer|prénom1=Jean-Yves|lien auteur1=Jean-Yves Haberer|titre=Les Fonctions du Trésor et la politique financière|tome=1|éditeur=les Cours de droit|année=1976}}. * Olivier Hanne et Thomas Flichy de la Neuville, ''L'endettement ou le crépuscule des peuples'', éditions de l'Aube, 2014 === Filmografia === * Charles H. Ferguson, ''[[Inside Job]]'', 2010 === Articles connèxes === * [[Economia]] * [[Comptabilitat]] * [[Inflacion]] * [[Caumatge]] === Ligams extèrnes === * [http://stats.oecd.org/Index.aspx estatistica OCDE] * [http://www.insee.fr/fr/bases-de-donnees/ estatistica INSEE] * [http://www.bis.org/statistics/index.htm estatistica BIS] [[Categoria:Economia]] 4y5ewxhjljrnsyi2qoitrgjwzkfz7ox 0 156920 2508528 1974713 2026-09-11T03:06:09Z InternetArchiveBot 43230 Rescuing 1 sources and tagging 0 as dead.) #IABot (v2.0.9.5 2508528 wikitext text/x-wiki [[File:Palacio Municipal de Carhué.JPG|280px|right|thumb|Palaiç municipau de Carhué]] '''Carhué''' o ''Karwe'' es una vila de la [[província de Buenos Aires]], en [[Argentina]]. Carhué fuguet fondada en 1877 per Nicolás Lavalle, e recebet lo titre de vila en 1949. == Geografia == [[File:Estación Carhué.JPG|280px|right|thumb|Gara de Carhué]] Carhué se troba sus la riba sud-èst dau [[lac Epecuén]], a {{Unitat|520|km}} a l'oest de la vila de [[Buenos Aires]], emb laquela 'la comunica per la rota provinciala 60. La vila es una destinacion toristica coneguda per sas aigas termalas de sa laguna salina. == Populacion == Sa populacion era de {{formatnum:8584}} demorants en [[2001]], çò que representava un feble acreissament per rappòrt aus {{formatnum:8545}} dau recensament de 1991. == Liams externes == * {{es}} [https://web.archive.org/web/20110514235406/http://www.argentour.com/mapas/archivosmapas/buenosairesg.jpg Carte détaillée de la province de Buenos Aires] n7beagpnrs6adzpv315hoge4f4ak9u1 0 175609 2508533 2508483 2026-09-11T04:37:24Z InternetArchiveBot 43230 Rescuing 1 sources and tagging 0 as dead.) #IABot (v2.0.9.5 2508533 wikitext text/x-wiki {{Dialècte Lengadocian}} {{Infobox Gropament de comunas |nom={{PAGENAME}} |pais=França|lenga=oc |imatges= |reg= {{Occitània (Region)}} |dept= {{Aude}} |créacion= 1èr de genièr de [[2013]] |nbcom=43 |caplòc= [[Castèlnau d'Arri]] |president= Philippe Greffier ([[PS]]) |pop= 27 777 |datapop=[[2022]] |superf= 484,17 |ectaras= 48417 |dens= 57 |budget= |sitweb= https://ccplm.fr/ |imatgesfin= |}} [[File:Localisation EPCI Castelnaudary Lauragais Audois dans l'Aude, France.svg|thumb|right|250px|Localizacion dins lo departament d'Aude]] La '''Comunautat de comunas de Castèlnau d'Arri Lauragués Audenc''' es una intercomunalitat [[França|de la Republica Francesa]], situada dins lo [[departament francés|departament]] d' [[Aude]] e la [[region francesa|region]] d'{{Ocreg}}, <small>ancianament de [[Lengadòc-Rosselhon]]</small>. Son còdi SIREN es 200035707. Amassa 43 comunas, per una populacion de 27 777 abitants (2022) e una superfícia de 484,17 km2. La residéncia n'es [[Castèlnau d'Arri]]. * Ficha Banatic : [https://www.banatic.interieur.gouv.fr/intercommunalite/200035855-cc-castelnaudary-lauragais-audois] * Ficha INSEE : [https://www.insee.fr/fr/statistiques/2011101?geo=EPCI-200035855]. ==Istòria== La comunautat de comunas se creèt le 1er de genièr de [[2013]], per fusion de : * la Comunautat de comunas de Castèlnau d'Arri e del Bacin Lauragués (residéncia [[Castèlnau d'Arri]]), * la Comunautat de comunas d'Èrç e Ganguisa, (residéncia [[Salas d'Èrs]]), * la Comunautat de comunas de Lauragués Montanha Negra (residéncia [[Sant Pàpol]]), fòra de las tres comunas de [[Vilaspin]], [[Carlipa]] e [[Cena Monestièrs]], * e de la Comunautat de comunas del Nòrd-Oèst Audenc (residéncia [[Sopèrs]]) <ref>pdf ''Arrêté préfectoral relatif à la création de la communauté de communes de Castelnaudary Lauragais Audois par fusion de quatre communautés de communes'' https://web.archive.org/web/20190306235021/http://www.aude.gouv.fr/IMG/pdf/SPECIAL_10_DECEMBRE_2012_cle5ee836.pdf</ref>, confòrmament a las decisions presas per la Commission departementala de cooperacion intercomunala (CDCI) de l'[[Aude (departament)|Aude]]. ==Composicion== {|class= "wikitable" !Nom !Width="135"|Còdi INSEE !Superficia (<small>km²</small>) !Populacion !Densitat !Canton abans 2015 |- |[[Airós]] |11002 | 5,49 | {{popfr11|002}} ({{popfr11|0}}) | {{formatnum:{{#expr:({{popfr11|002}}/5.49) round 2}}}} | [[Canton de Castèlnau d'Arri-Nòrd|Castèlnau d'Arri-Nòrd]] |- |[[La Bastida d'Anjau]] |11178 | 8,57 | {{popfr11|178}} ({{popfr11|0}}) | {{formatnum:{{#expr:({{popfr11|178}}/8.57) round 2}}}} | [[Canton de Castèlnau d'Arri-Sud|Castèlnau d'Arri-Sud]] |- |[[La Beceda]] |11181 | 19,96 | {{popfr11|181}} ({{popfr11|0}}) | {{formatnum:{{#expr:({{popfr11|181}}/19.96) round 2}}}} | [[Canton de Castèlnau d'Arri-Nòrd|Castèlnau d'Arri-Nòrd]] |- |[[Las Bòrdas (Lauragués)|Las Bòrdas]] |11192 | 14,74 | {{popfr11|192}} ({{popfr11|0}}) | {{formatnum:{{#expr:({{popfr11|192}}/14.74) round 2}}}} | [[Canton de Castèlnau d'Arri-Sud|Castèlnau d'Arri-Sud]] |- |[[Les Casses]] |11074 | 7,28 | {{popfr11|074}} ({{popfr11|0}}) | {{formatnum:{{#expr:({{popfr11|074}}/7.28) round 2}}}} | [[Canton de Castèlnau d'Arri-Nòrd|Castèlnau d'Arri-Nòrd]] |- |'''[[Castèlnau d'Arri]]''' |11076 | 47,72 | {{popfr11|076}} ({{popfr11|0}}) | {{formatnum:{{#expr:({{popfr11|076}}/47.72) round 2}}}} | cantons de Castèlnau d'Arri Nòrd e Sud ([[caplòc]]) |- |[[Cumièrs]] |11114 | 3,92 | {{popfr11|114}} ({{popfr11|0}}) | {{formatnum:{{#expr:({{popfr11|114}}/3.92) round 2}}}} | [[Canton de Salas d'Èrs|Salas d'Èrç]] |- |[[Fajac de la Relenca]] |11134 | 3,51 | {{popfr11|134}} ({{popfr11|0}}) | {{formatnum:{{#expr:({{popfr11|134}}/3.51) round 2}}}} | [[Canton de Salas d'Èrs|Salas d'Èrç]] |- |[[Fendelha]] |11138 | 7,17 | {{popfr11|138}} ({{popfr11|0}}) | {{formatnum:{{#expr:({{popfr11|138}}/7.17) round 2}}}} | [[Canton de Castèlnau d'Arri-Sud|Castèlnau d'Arri-Sud]] |- |[[Gorvièla]] |11166 | 3,09 | {{popfr11|166}} ({{popfr11|0}}) | {{formatnum:{{#expr:({{popfr11|166}}/3.09) round 2}}}} | [[Canton de Salas d'Èrs|Salas d'Èrç]] |- |[[Issèl]] |11175 | 17,66 | {{popfr11|175}} ({{popfr11|0}}) | {{formatnum:{{#expr:({{popfr11|175}}/17.66) round 2}}}} | [[Canton de Castèlnau d'Arri-Nòrd|Castèlnau d'Arri-Nòrd]] |- |[[Laurapuc]] |11195 | 8,04 | {{popfr11|195}} ({{popfr11|0}}) | {{formatnum:{{#expr:({{popfr11|195}}/8.04) round 2}}}} | [[Canton de Castèlnau d'Arri-Sud|Castèlnau d'Arri-Sud]] |- |[[La Lobièra Lauragués]] |11208 | 6,25 | {{popfr11|208}} ({{popfr11|0}}) | {{formatnum:{{#expr:({{popfr11|208}}/6.25) round 2}}}} | [[Canton de Salas d'Èrs|Salas d'Èrç]] |- |[[Mairevila]] |11226 | 8,17 | {{popfr11|226}} ({{popfr11|0}}) | {{formatnum:{{#expr:({{popfr11|226}}/8.17) round 2}}}} | [[Canton de Bèlpuèg|Bèlpuèg]] |- |[[Marquènh]] |11218 | 5,49 | {{popfr11|218}} ({{popfr11|0}}) | {{formatnum:{{#expr:({{popfr11|218}}/5.49) round 2}}}} | [[Canton de Salas d'Èrs|Salas d'Èrç]] |- |[[Mas Santas Puèlas]] |11225 | 27,63 | {{popfr11|225}} ({{popfr11|0}}) | {{formatnum:{{#expr:({{popfr11|225}}/27.63) round 2}}}} | [[Canton de Castèlnau d'Arri-Sud|Castèlnau d'Arri-Sud]] |- |[[Meservila]] |11231 | 7,3 | {{popfr11|231}} ({{popfr11|0}}) | {{formatnum:{{#expr:({{popfr11|231}}/7.3) round 2}}}} | [[Canton de Salas d'Èrs|Salas d'Èrç]] |- |[[Miraval de Lauragués]] |11234 | 10,32 | {{popfr11|234}} ({{popfr11|0}}) | {{formatnum:{{#expr:({{popfr11|234}}/10.32) round 2}}}} | [[Canton de Castèlnau d'Arri-Sud|Castèlnau d'Arri-Sud]] |- |[[Molevila|Mòlevila]] |11238 | 3,59 | {{popfr11|238}} ({{popfr11|0}}) | {{formatnum:{{#expr:({{popfr11|238}}/3.59) round 2}}}} | [[Canton de Salas d'Èrs|Salas d'Èrç]] |- |[[Montauriòl (Aude)|Montauriòl]] |11239 | 8,47 | {{popfr11|239}} ({{popfr11|0}}) | {{formatnum:{{#expr:({{popfr11|239}}/8.47) round 2}}}} | [[Canton de Salas d'Èrs|Salas d'Èrç]] |- |[[Montferrand (Aude)|Montferrand]] |11243 | 17,93 | {{popfr11|243}} ({{popfr11|0}}) | {{formatnum:{{#expr:({{popfr11|243}}/17.93) round 2}}}} | [[Canton de Castèlnau d'Arri-Sud|Castèlnau d'Arri-Sud]] |- |[[Montmaur (Lauragués)|Montmaur]] |11252 | 12,61 | {{popfr11|252}} ({{popfr11|0}}) | {{formatnum:{{#expr:({{popfr11|252}}/12.61) round 2}}}} | [[Canton de Castèlnau d'Arri-Nòrd|Castèlnau d'Arri-Nòrd]] |- |[[Pairan]] |11275 | 24,52 | {{popfr11|275}} ({{popfr11|0}}) | {{formatnum:{{#expr:({{popfr11|275}}/24.52) round 2}}}} | [[Canton de Salas d'Èrs|Salas d'Èrç]] |- |[[Pèirafita]] |11283 | 6,47 | {{popfr11|283}} ({{popfr11|0}}) | {{formatnum:{{#expr:({{popfr11|283}}/6.47) round 2}}}} | [[Canton de Bèlpuèg|Bèlpuèg]] |- |[[Peirens]] |11284 | 4,77 | {{popfr11|284}} ({{popfr11|0}}) | {{formatnum:{{#expr:({{popfr11|284}}/4.77) round 2}}}} | [[Canton de Castèlnau d'Arri-Nòrd|Castèlnau d'Arri-Nòrd]] |- | [[La Pomareda]] |11292 | 13,08 | {{popfr11|292}} ({{popfr11|0}}) | {{formatnum:{{#expr:({{popfr11|292}}/13.08) round 2}}}} | [[Canton de Castèlnau d'Arri-Nòrd|Castèlnau d'Arri-Nòrd]] |- |[[Puginièr]] |11300 | 6,78 | {{popfr11|300}} ({{popfr11|0}}) | {{formatnum:{{#expr:({{popfr11|300}}/6.78) round 2}}}} | [[Canton de Castèlnau d'Arri-Nòrd|Castèlnau d'Arri-Nòrd]] |- |[[Ricaud (Aude)|Ricaud]] |11313 | 5,92 | {{popfr11|313}} ({{popfr11|0}}) | {{formatnum:{{#expr:({{popfr11|313}}/5.92) round 2}}}} | [[Canton de Castèlnau d'Arri-Sud|Castèlnau d'Arri-Sud]] |- |[[Salas d'Èrs|Salas d'Èrç]] |11371 | 19,31 | {{popfr11|371}} ({{popfr11|0}}) | {{formatnum:{{#expr:({{popfr11|371}}/19.31) round 2}}}} | [[Canton de Salas d'Èrs|Salas d'Èrç]] |- |[[Santa Camèla]] |11334 | 9,52 | {{popfr11|334}} ({{popfr11|0}}) | {{formatnum:{{#expr:({{popfr11|334}}/9.52) round 2}}}} | [[Canton de Salas d'Èrs|Salas d'Èrç]] |- |[[Sant Martin de La Landa]] |11356 | 12,65 | {{popfr11|356}} ({{popfr11|0}}) | {{formatnum:{{#expr:({{popfr11|356}}/12.65) round 2}}}} | [[Canton de Castèlnau d'Arri-Sud|Castèlnau d'Arri-Sud]] |- |[[Sant Miquèl (Lauragués)|Sant Miquèl]] |11359 | 13,03 | {{popfr11|359}} ({{popfr11|0}}) | {{formatnum:{{#expr:({{popfr11|359}}/13.03) round 2}}}} | [[Canton de Salas d'Èrs|Salas d'Èrç]] |- |[[Sant Pàpol]] |11361 | 26,48 | {{popfr11|361}} ({{popfr11|0}}) | {{formatnum:{{#expr:({{popfr11|361}}/26.48) round 2}}}} | [[Canton de Castèlnau d'Arri-Nòrd|Castèlnau d'Arri-Nòrd]] |- |[[Sant Paulet]] |11362 | 7,42 | {{popfr11|362}} ({{popfr11|0}}) | {{formatnum:{{#expr:({{popfr11|362}}/7.42) round 2}}}} | [[Canton de Castèlnau d'Arri-Nòrd|Castèlnau d'Arri-Nòrd]] |- |[[Solha]] |11383 | 4,20 | {{popfr11|383}} ({{popfr11|0}}) | {{formatnum:{{#expr:({{popfr11|383}}/4.20) round 2}}}} | [[Canton de Castèlnau d'Arri-Nòrd|Castèlnau d'Arri-Nòrd]] |- | [[Solhanèls]] |11382 | 2,72 | {{popfr11|382}} ({{popfr11|0}}) | {{formatnum:{{#expr:({{popfr11|382}}/2.72) round 2}}}} | [[Canton de Castèlnau d'Arri-Nòrd|Castèlnau d'Arri-Nòrd]] |- |[[Sopèrs]] (nom supausat) |11385 | 7,37 | {{popfr11|385}} ({{popfr11|0}}) | {{formatnum:{{#expr:({{popfr11|385}}/7.37) round 2}}}} | [[Canton de Castèlnau d'Arri-Nòrd|Castèlnau d'Arri-Nòrd]] |- |[[Trevila]] |11399 | 5,33 | {{popfr11|399}} ({{popfr11|0}}) | {{formatnum:{{#expr:({{popfr11|399}}/5.33) round 2}}}} | [[Canton de Castèlnau d'Arri-Nòrd|Castèlnau d'Arri-Nòrd]] |- |[[Baranha|Varanha]] |11026 | 4,76 | {{popfr11|026}} ({{popfr11|0}}) | {{formatnum:{{#expr:({{popfr11|026}}/4.76) round 2}}}} | [[Canton de Salas d'Èrs|Salas d'Èrç]] |- |[[Bèlflor|Velflor]] |11030 | 8,93 | {{popfr11|030}} ({{popfr11|0}}) | {{formatnum:{{#expr:({{popfr11|030}}/8.93) round 2}}}} | [[Canton de Salas d'Èrs|Salas d'Èrç]] |- |[[Verdun de Lauragués]] |11407 | 20,21 | {{popfr11|407}} ({{popfr11|0}}) | {{formatnum:{{#expr:({{popfr11|407}}/20.21) round 2}}}} | [[Canton de Castèlnau d'Arri-Nòrd|Castèlnau d'Arri-Nòrd]] |- |[[Vilamanha]] |11428 | 10,69 | {{popfr11|428}} ({{popfr11|0}}) | {{formatnum:{{#expr:({{popfr11|428}}/10.69) round 2}}}} | [[Canton de Castèlnau d'Arri-Nòrd|Castèlnau d'Arri-Nòrd]] |- |[[Vilanava la Comtal]] |11430 | 15,10 | {{popfr11|430}} ({{popfr11|0}}) | {{formatnum:{{#expr:({{popfr11|430}}/15.1) round 2}}}} | [[Canton de Castèlnau d'Arri-Sud|Castèlnau d'Arri-Sud]] |- |} ==Las intercomunalitats d'Aude== [[Imatge:11-Intercos-2019.png|thumb|left|500px|Mapa de las intercomunalitats d'Aude]] ==Nòtas== <references/> {{Portal Lengadòc}} [[Categoria:Comunautat de comunas d'Aude]] bi0jw496cr0xshw3x6led7tq9ntct7x 0 189905 2508541 2427352 2026-09-11T11:47:09Z Philippe Della Santa r4 2020 9 65199 2508541 wikitext text/x-wiki [[Fichièr:Hubert Félix Thiéfaine, 24° Festival chorus, photo F. Loock (16).JPG|thumb|250px|Thiéfaine]] '''Hubert-Félix Thiéfaine''', o de còps dit simplament '''Thiéfaine''', nascut lo [[28 de julhet]] de [[1948]] a [[Dole]] ([[Franca Comtat]]), es un cantaire pop [[Musica Rock|rock]] [[França|francés]]. Quand èra jove, es estat intèrn al pensionat ''Mont Rolland'' de [[Dole]] a la meteissa epòca que dos autres futurs cantaires, [[Cookie Dingler|Christian "Cookie" Dingler]] e [[Laroche-Valmont]]. Musicalament, a començat per enregistrar en 1978 un primièr album retrospectivament devengut culte per èsser dins un estili unenc (encara uèi), una mena de musica nau-fòlc avangardista (qu'èra l'estili de son primièr grop, ''Machin'', que per una part an participat a l'enregistrament del dit album, ''...tout corps vivant branché sur le secteur étant appelé à s'émouvoir...''), e que conten un tròç devengut au fil de las annadas la cançon indisociabla del nom de '''Thiéfaine''' : ''La fille du coupeur de joints''. Aital, quitament s'encontrèt pas còp-sèc lo succès (a avut son primièr disc d'aur pendent las annadas 80 sonque), foguèt pr'aquò tre la debuta remarcat tan per sa musica sosprenenta que per l'originalitat dels tèxtes, a l'encòp provocators (que l'allusion au consum de drògas èra tras qu'evident), umoristics e onirics. Puèi s'es un pauc virat cap au [[Musica Rock|rock]] (''Psychanalyse du Singe'', ''113e cigarette sans dormir'', ''Narcisse 81'', ''Bipède à station verticale'') e a la new wave (''Sweet amanite phalloïde queen'', ''Stalag-tilt'') pendent las annadas 80 e 90, l'estili musical de la màger part de sas cançons demorant çaquelà entre [[blues]] e [[Musica Rock|rock]] (''La Vierge au Dodge 51'', ''Was ist das rock'n'roll'', ''Crépuscule transfert'', ''Les mouches bleues'', ''Zone chaude môme'', ''Le vieux Bluesman et la bimbo''<ref>http://www.rocknreviews.fr/Album/Thiefaine-Personne/Amicalement-Blues.html</ref>), baladas pop (''Groupie 89 Turbo 6'', ''Lorelei Sebasto Cha'', ''Septembre rose'', ''La Ruelle des morts'') e cançon francesa poetica, sia romanticas (''Mathématiques souterraines'', ''Je t'en remets au vent'', ''Affaire Rimbaud'', ''Un automne à Tanger'', ''Animal en quarantaine''), sia d'una negror e d'un pessimisme pregon (''Alligators 427'', ''La Dèche le twist et le reste'', ''Les Dingues et les Paumés''). ==Discographie== * 1978: ''...tout corps vivant branché sur le secteur étant appelé à s'émouvoir...'' * 1979: ''Autorisation de délirer'' * 1980: ''De l'amour, de l'art ou du cochon'' * 1981: ''Dernières balises (avant mutation)'' * 1983: ''Soleil cherche futur'' * 1984: ''Alambic / Sortie Sud'' * 1986: ''Météo für nada'' * 1988: ''Eros über alles'' * 1990: ''Chroniques bluesymentales'' * 1993: ''Fragments d'hébétude'' * 1996: ''La Tentation du bonheur'' * 1998: ''Le Bonheur de la tentation'' * 2001: ''Défloration 13'' * 2005: '' Scandale mélancolique'' * 2007: ''Amicalement blues'' (ambe [[Paul Personne]]) * 2011: ''Suppléments de mensonge'' * 2014: ''Stratégie de l'inespoir'' * 2021: ''Géographie du vide'' ==Cançons mai conegudas== * ''La fille du coupeur de joints'' (1978) * ''La Cancoillotte'' (1978) * ''Je t'en remets au vent'' (1978) * ''22 mai'' (1978) * ''La Maison Borniol'' (1978) * ''La Dèche, le twist et le reste'' (1978) * ''La Vierge au Dodge 51'' (1979) * ''Enfermé dans les cabinets (avec la fille mineure des 80 chasseurs)'' (1979) * ''Alligators 427'' (1979) * ''Psychanalyse du singe'' (1980) * ''Groupie 89 Turbo 6'' (1980) * ''L'agence des amants de madame Müller'' (1980) * ''113e cigarette sans dormir'' (1981) * ''Narcisse 81'' (1981) * ''Mathématiques souterraines'' (1981) * ''Exil sur planète fantôme'' (1981) * ''Les Dingues et les Paumés'' (1982) * ''Soleil cherche futur'' (1982) * ''Loreleï sébasto cha'' (1982) * ''Autoroute jeudi d’automne'' (1982) * ''Stalag-tilt'' (1984) * ''Chambre 2023 (& des poussières)'' (1984) * ''Affaire Rimbaud'' (1986) * ''Errer humanum est'' (1986) * ''Sweet amanite phalloïde queen'' (1986) * ''Bipède à station verticale'' (1986) * ''Zone chaude, môme'' (1986) * ''Was ist das rock'n'roll'' (1988) * ''Pulque, mescal y tequila'' (1988) * ''Septembre rose'' (1988) * ''Un automne à Tanger (antinous nostalgia)'' (1991) * ''542 lunes et 7 jours environ'' (1991) * ''Animal en quarantaine'' (1993) * ''Crépuscule transfert'' (1993) * ''Les Mouches bleues'' (1993) * ''La Philosophie du chaos'' (1996) * ''La Ballade d'Abdallah Géronimo Cohen'' (1998) * ''Le Chaos de la philosophie'' (1998) * ''Exercice de simple provocation avec 33 fois le mot « coupable »'' (1998) * ''Confessions d'un never been'' (2005) * ''Le vieux Bluesman et la bimbo'' (2007, en duo ambe [[Paul Personne]]) * ''La Ruelle des morts'' (2011) * ''Angélus'' (2014) * ''Karaganda (Camp 99)'' (2014) * ''Stratégie de l'inespoir '' (2014) == Referéncias == {{O||Thiéfaine, Hubert-Félix}} [[Categoria:Cantaire francés|Thiéfaine, Hubert-Félix]] [[Categoria:Naissença en 1948|Thiéfaine, Hubert-Félix]] [[Categoria:Cantaira e cantaire de rock francés|Thiéfaine, Hubert-Félix]] [[Categoria:Cantaira e cantaire dels ans 1970|Thiéfaine, Hubert-Félix]] [[Categoria:Cantaira e cantaire dels ans 1980|Thiéfaine, Hubert-Félix]] [[Categoria:Cantaira e cantaire dels ans 1990|Thiéfaine, Hubert-Félix]] [[Categoria:Cantaira e cantaire dels ans 2000|Thiéfaine, Hubert-Félix]] [[Categoria:Cantaira e cantaire dels ans 2010]] [[Categoria:Cantaira e cantaire dels ans 2020]] 5eovm7t0tkdz6g2n9wlace1qitqxpoj 2508542 2508541 2026-09-11T11:47:32Z Philippe Della Santa r4 2020 9 65199 2508542 wikitext text/x-wiki [[Fichièr:Hubert Félix Thiéfaine, 24° Festival chorus, photo F. Loock (16).JPG|thumb|250px|Thiéfaine]] '''Hubert-Félix Thiéfaine''', o de còps dit simplament '''Thiéfaine''', nascut lo [[28 de julhet]] de [[1948]] a [[Dole]] ([[Franca Comtat]]), es un cantaire pop [[Musica Rock|rock]] [[França|francés]]. Quand èra jove, es estat intèrn al pensionat ''Mont Rolland'' de [[Dole]] a la meteissa epòca que dos autres futurs cantaires, [[Cookie Dingler|Christian "Cookie" Dingler]] e [[Laroche-Valmont]]. Musicalament, a començat per enregistrar en 1978 un primièr album retrospectivament devengut culte per èsser dins un estili unenc (encara uèi), una mena de musica nau-fòlc avangardista (qu'èra l'estili de son primièr grop, ''Machin'', que per una part an participat a l'enregistrament del dit album, ''...tout corps vivant branché sur le secteur étant appelé à s'émouvoir...''), e que conten un tròç devengut au fil de las annadas la cançon indisociabla del nom de '''Thiéfaine''' : ''La fille du coupeur de joints''. Aital, quitament s'encontrèt pas còp-sèc lo succès (a avut son primièr disc d'aur pendent las annadas 80 sonque), foguèt pr'aquò tre la debuta remarcat tan per sa musica sosprenenta que per l'originalitat dels tèxtes, a l'encòp provocators (que l'allusion au consum de drògas èra tras qu'evident), umoristics e onirics. Puèi s'es un pauc virat cap au [[Musica Rock|rock]] (''Psychanalyse du Singe'', ''113e cigarette sans dormir'', ''Narcisse 81'', ''Bipède à station verticale'') e a la new wave (''Sweet amanite phalloïde queen'', ''Stalag-tilt'') pendent las annadas 80 e 90, l'estili musical de la màger part de sas cançons demorant çaquelà entre [[blues]] e [[Musica Rock|rock]] (''La Vierge au Dodge 51'', ''Was ist das rock'n'roll'', ''Crépuscule transfert'', ''Les mouches bleues'', ''Zone chaude môme'', ''Le vieux Bluesman et la bimbo''<ref>http://www.rocknreviews.fr/Album/Thiefaine-Personne/Amicalement-Blues.html</ref>), baladas pop (''Groupie 89 Turbo 6'', ''Lorelei Sebasto Cha'', ''Septembre rose'', ''La Ruelle des morts'') e cançon francesa poetica, sia romanticas (''Mathématiques souterraines'', ''Je t'en remets au vent'', ''Affaire Rimbaud'', ''Un automne à Tanger'', ''Animal en quarantaine''), sia d'una negror e d'un pessimisme pregon (''Alligators 427'', ''La Dèche le twist et le reste'', ''Les Dingues et les Paumés''). ==Discographie== * 1978: ''...tout corps vivant branché sur le secteur étant appelé à s'émouvoir...'' * 1979: ''Autorisation de délirer'' * 1980: ''De l'amour, de l'art ou du cochon'' * 1981: ''Dernières balises (avant mutation)'' * 1982: ''Soleil cherche futur'' * 1984: ''Alambic / Sortie Sud'' * 1986: ''Météo für nada'' * 1988: ''Eros über alles'' * 1990: ''Chroniques bluesymentales'' * 1993: ''Fragments d'hébétude'' * 1996: ''La Tentation du bonheur'' * 1998: ''Le Bonheur de la tentation'' * 2001: ''Défloration 13'' * 2005: '' Scandale mélancolique'' * 2007: ''Amicalement blues'' (ambe [[Paul Personne]]) * 2011: ''Suppléments de mensonge'' * 2014: ''Stratégie de l'inespoir'' * 2021: ''Géographie du vide'' ==Cançons mai conegudas== * ''La fille du coupeur de joints'' (1978) * ''La Cancoillotte'' (1978) * ''Je t'en remets au vent'' (1978) * ''22 mai'' (1978) * ''La Maison Borniol'' (1978) * ''La Dèche, le twist et le reste'' (1978) * ''La Vierge au Dodge 51'' (1979) * ''Enfermé dans les cabinets (avec la fille mineure des 80 chasseurs)'' (1979) * ''Alligators 427'' (1979) * ''Psychanalyse du singe'' (1980) * ''Groupie 89 Turbo 6'' (1980) * ''L'agence des amants de madame Müller'' (1980) * ''113e cigarette sans dormir'' (1981) * ''Narcisse 81'' (1981) * ''Mathématiques souterraines'' (1981) * ''Exil sur planète fantôme'' (1981) * ''Les Dingues et les Paumés'' (1982) * ''Soleil cherche futur'' (1982) * ''Loreleï sébasto cha'' (1982) * ''Autoroute jeudi d’automne'' (1982) * ''Stalag-tilt'' (1984) * ''Chambre 2023 (& des poussières)'' (1984) * ''Affaire Rimbaud'' (1986) * ''Errer humanum est'' (1986) * ''Sweet amanite phalloïde queen'' (1986) * ''Bipède à station verticale'' (1986) * ''Zone chaude, môme'' (1986) * ''Was ist das rock'n'roll'' (1988) * ''Pulque, mescal y tequila'' (1988) * ''Septembre rose'' (1988) * ''Un automne à Tanger (antinous nostalgia)'' (1991) * ''542 lunes et 7 jours environ'' (1991) * ''Animal en quarantaine'' (1993) * ''Crépuscule transfert'' (1993) * ''Les Mouches bleues'' (1993) * ''La Philosophie du chaos'' (1996) * ''La Ballade d'Abdallah Géronimo Cohen'' (1998) * ''Le Chaos de la philosophie'' (1998) * ''Exercice de simple provocation avec 33 fois le mot « coupable »'' (1998) * ''Confessions d'un never been'' (2005) * ''Le vieux Bluesman et la bimbo'' (2007, en duo ambe [[Paul Personne]]) * ''La Ruelle des morts'' (2011) * ''Angélus'' (2014) * ''Karaganda (Camp 99)'' (2014) * ''Stratégie de l'inespoir '' (2014) == Referéncias == {{O||Thiéfaine, Hubert-Félix}} [[Categoria:Cantaire francés|Thiéfaine, Hubert-Félix]] [[Categoria:Naissença en 1948|Thiéfaine, Hubert-Félix]] [[Categoria:Cantaira e cantaire de rock francés|Thiéfaine, Hubert-Félix]] [[Categoria:Cantaira e cantaire dels ans 1970|Thiéfaine, Hubert-Félix]] [[Categoria:Cantaira e cantaire dels ans 1980|Thiéfaine, Hubert-Félix]] [[Categoria:Cantaira e cantaire dels ans 1990|Thiéfaine, Hubert-Félix]] [[Categoria:Cantaira e cantaire dels ans 2000|Thiéfaine, Hubert-Félix]] [[Categoria:Cantaira e cantaire dels ans 2010]] [[Categoria:Cantaira e cantaire dels ans 2020]] rdweqcmgiet00x1la65l9ljt35z4lre 2508543 2508542 2026-09-11T11:48:22Z Philippe Della Santa r4 2020 9 65199 2508543 wikitext text/x-wiki [[Fichièr:Hubert Félix Thiéfaine, 24° Festival chorus, photo F. Loock (16).JPG|thumb|250px|Thiéfaine]] '''Hubert-Félix Thiéfaine''', o de còps dit simplament '''Thiéfaine''', nascut lo [[28 de julhet]] de [[1948]] a [[Dole]] ([[Franca Comtat]]), es un cantaire pop [[Musica Rock|rock]] [[França|francés]]. Quand èra jove, es estat intèrn al pensionat ''Mont Rolland'' de [[Dole]] a la meteissa epòca que dos autres futurs cantaires, [[Cookie Dingler|Christian "Cookie" Dingler]] e [[Laroche-Valmont]]. Musicalament, a començat per enregistrar en 1978 un primièr album retrospectivament devengut culte per èsser dins un estili unenc (encara uèi), una mena de musica nau-fòlc avangardista (qu'èra l'estili de son primièr grop, ''Machin'', que per una part an participat a l'enregistrament del dit album, ''...tout corps vivant branché sur le secteur étant appelé à s'émouvoir...''), e que conten un tròç devengut au fil de las annadas la cançon indisociabla del nom de '''Thiéfaine''' : ''La fille du coupeur de joints''. Aital, quitament s'encontrèt pas còp-sèc lo succès (a avut son primièr disc d'aur pendent las annadas 80 sonque), foguèt pr'aquò tre la debuta remarcat tan per sa musica sosprenenta que per l'originalitat dels tèxtes, a l'encòp provocators (que l'allusion au consum de drògas èra tras qu'evident), umoristics e onirics. Puèi s'es un pauc virat cap au [[Musica Rock|rock]] (''Psychanalyse du Singe'', ''113e cigarette sans dormir'', ''Narcisse 81'', ''Bipède à station verticale'') e a la new wave (''Sweet amanite phalloïde queen'', ''Stalag-tilt'') pendent las annadas 80 e 90, l'estili musical de la màger part de sas cançons demorant çaquelà entre [[blues]] e [[Musica Rock|rock]] (''La Vierge au Dodge 51'', ''Was ist das rock'n'roll'', ''Crépuscule transfert'', ''Les mouches bleues'', ''Zone chaude môme'', ''Le vieux Bluesman et la bimbo''<ref>http://www.rocknreviews.fr/Album/Thiefaine-Personne/Amicalement-Blues.html</ref>), baladas pop (''Groupie 89 Turbo 6'', ''Lorelei Sebasto Cha'', ''Septembre rose'', ''La Ruelle des morts'') e cançon francesa poetica, sia romanticas (''Mathématiques souterraines'', ''Je t'en remets au vent'', ''Affaire Rimbaud'', ''Un automne à Tanger'', ''Animal en quarantaine''), sia d'una negror e d'un pessimisme pregon (''Alligators 427'', ''La Dèche le twist et le reste'', ''Les Dingues et les Paumés''). ==Discographie== * 1978: ''...tout corps vivant branché sur le secteur étant appelé à s'émouvoir...'' * 1979: ''Autorisation de délirer'' * 1980: ''De l'amour, de l'art ou du cochon'' * 1981: ''Dernières balises (avant mutation)'' * 1982: ''Soleil cherche futur'' * 1984: ''Alambic / Sortie Sud'' * 1986: ''Météo für nada'' * 1988: ''Eros über alles'' * 1990: ''Chroniques bluesymentales'' * 1993: ''Fragments d'hébétude'' * 1996: ''La Tentation du bonheur'' * 1998: ''Le Bonheur de la tentation'' * 2001: ''Défloration 13'' * 2005: '' Scandale mélancolique'' * 2007: ''Amicalement blues'' (ambe [[Paul Personne]]) * 2011: ''Suppléments de mensonge'' * 2014: ''Stratégie de l'inespoir'' * 2021: ''Géographie du vide'' ==Titres de Hubert-Félix Thiéfaine == * ''La fille du coupeur de joints'' (1978) * ''La Cancoillotte'' (1978) * ''Je t'en remets au vent'' (1978) * ''22 mai'' (1978) * ''La Maison Borniol'' (1978) * ''La Dèche, le twist et le reste'' (1978) * ''La Vierge au Dodge 51'' (1979) * ''Enfermé dans les cabinets (avec la fille mineure des 80 chasseurs)'' (1979) * ''Alligators 427'' (1979) * ''Psychanalyse du singe'' (1980) * ''Groupie 89 Turbo 6'' (1980) * ''L'agence des amants de madame Müller'' (1980) * ''113e cigarette sans dormir'' (1981) * ''Narcisse 81'' (1981) * ''Mathématiques souterraines'' (1981) * ''Exil sur planète fantôme'' (1981) * ''Les Dingues et les Paumés'' (1982) * ''Soleil cherche futur'' (1982) * ''Loreleï sébasto cha'' (1982) * ''Autoroute jeudi d’automne'' (1982) * ''Stalag-tilt'' (1984) * ''Chambre 2023 (& des poussières)'' (1984) * ''Affaire Rimbaud'' (1986) * ''Errer humanum est'' (1986) * ''Sweet amanite phalloïde queen'' (1986) * ''Bipède à station verticale'' (1986) * ''Zone chaude, môme'' (1986) * ''Was ist das rock'n'roll'' (1988) * ''Pulque, mescal y tequila'' (1988) * ''Septembre rose'' (1988) * ''Un automne à Tanger (antinous nostalgia)'' (1991) * ''542 lunes et 7 jours environ'' (1991) * ''Animal en quarantaine'' (1993) * ''Crépuscule transfert'' (1993) * ''Les Mouches bleues'' (1993) * ''La Philosophie du chaos'' (1996) * ''La Ballade d'Abdallah Géronimo Cohen'' (1998) * ''Le Chaos de la philosophie'' (1998) * ''Exercice de simple provocation avec 33 fois le mot « coupable »'' (1998) * ''Confessions d'un never been'' (2005) * ''Le vieux Bluesman et la bimbo'' (2007, en duo ambe [[Paul Personne]]) * ''La Ruelle des morts'' (2011) * ''Angélus'' (2014) * ''Karaganda (Camp 99)'' (2014) * ''Stratégie de l'inespoir '' (2014) == Referéncias == {{O||Thiéfaine, Hubert-Félix}} [[Categoria:Cantaire francés|Thiéfaine, Hubert-Félix]] [[Categoria:Naissença en 1948|Thiéfaine, Hubert-Félix]] [[Categoria:Cantaira e cantaire de rock francés|Thiéfaine, Hubert-Félix]] [[Categoria:Cantaira e cantaire dels ans 1970|Thiéfaine, Hubert-Félix]] [[Categoria:Cantaira e cantaire dels ans 1980|Thiéfaine, Hubert-Félix]] [[Categoria:Cantaira e cantaire dels ans 1990|Thiéfaine, Hubert-Félix]] [[Categoria:Cantaira e cantaire dels ans 2000|Thiéfaine, Hubert-Félix]] [[Categoria:Cantaira e cantaire dels ans 2010]] [[Categoria:Cantaira e cantaire dels ans 2020]] 1umkbzctrsgc5jvzi9cn6l1tzmkqqo0 2508544 2508543 2026-09-11T11:48:46Z ~2026-49241-82 65200 2508544 wikitext text/x-wiki [[Fichièr:Hubert Félix Thiéfaine, 24° Festival chorus, photo F. Loock (16).JPG|thumb|250px|Thiéfaine]] '''Hubert-Félix Thiéfaine''', o de còps dit simplament '''Thiéfaine''', nascut lo [[28 de julhet]] de [[1948]] a [[Dole]] ([[Franca Comtat]]), es un cantaire pop [[Musica Rock|rock]] [[França|francés]]. Quand èra jove, es estat intèrn al pensionat ''Mont Rolland'' de [[Dole]] a la meteissa epòca que dos autres futurs cantaires, [[Cookie Dingler|Christian "Cookie" Dingler]] e [[Laroche-Valmont]]. Musicalament, a començat per enregistrar en 1978 un primièr album retrospectivament devengut culte per èsser dins un estili unenc (encara uèi), una mena de musica nau-fòlc avangardista (qu'èra l'estili de son primièr grop, ''Machin'', que per una part an participat a l'enregistrament del dit album, ''...tout corps vivant branché sur le secteur étant appelé à s'émouvoir...''), e que conten un tròç devengut au fil de las annadas la cançon indisociabla del nom de '''Thiéfaine''' : ''La fille du coupeur de joints''. Aital, quitament s'encontrèt pas còp-sèc lo succès (a avut son primièr disc d'aur pendent las annadas 80 sonque), foguèt pr'aquò tre la debuta remarcat tan per sa musica sosprenenta que per l'originalitat dels tèxtes, a l'encòp provocators (que l'allusion au consum de drògas èra tras qu'evident), umoristics e onirics. Puèi s'es un pauc virat cap au [[Musica Rock|rock]] (''Psychanalyse du Singe'', ''113e cigarette sans dormir'', ''Narcisse 81'', ''Bipède à station verticale'') e a la new wave (''Sweet amanite phalloïde queen'', ''Stalag-tilt'') pendent las annadas 80 e 90, l'estili musical de la màger part de sas cançons demorant çaquelà entre [[blues]] e [[Musica Rock|rock]] (''La Vierge au Dodge 51'', ''Was ist das rock'n'roll'', ''Crépuscule transfert'', ''Les mouches bleues'', ''Zone chaude môme'', ''Le vieux Bluesman et la bimbo''<ref>http://www.rocknreviews.fr/Album/Thiefaine-Personne/Amicalement-Blues.html</ref>), baladas pop (''Groupie 89 Turbo 6'', ''Lorelei Sebasto Cha'', ''Septembre rose'', ''La Ruelle des morts'') e cançon francesa poetica, sia romanticas (''Mathématiques souterraines'', ''Je t'en remets au vent'', ''Affaire Rimbaud'', ''Un automne à Tanger'', ''Animal en quarantaine''), sia d'una negror e d'un pessimisme pregon (''Alligators 427'', ''La Dèche le twist et le reste'', ''Les Dingues et les Paumés''). ==Discographie== * 1978: ''...tout corps vivant branché sur le secteur étant appelé à s'émouvoir...'' * 1979: ''Autorisation de délirer'' * 1980: ''De l'amour, de l'art ou du cochon'' * 1981: ''Dernières balises (avant mutation)'' * 1982: ''Soleil cherche futur'' * 1984: ''Alambic / Sortie Sud'' * 1986: ''Météo für nada'' * 1988: ''Eros über alles'' * 1990: ''Chroniques bluesymentales'' * 1993: ''Fragments d'hébétude'' * 1996: ''La Tentation du bonheur'' * 1998: ''Le Bonheur de la tentation'' * 2001: ''Défloration 13'' * 2005: '' Scandale mélancolique'' * 2007: ''Amicalement blues'' (ambe [[Paul Personne]]) * 2011: ''Suppléments de mensonge'' * 2014: ''Stratégie de l'inespoir'' * 2021: ''Géographie du vide'' ==Titres de Hubert-Félix Thiéfaine == * ''La fille du coupeur de joints'' (1978) * ''La Cancoillotte'' (1978) * ''Je t'en remets au vent'' (1978) * ''22 mai'' (1978) * ''La Maison Borniol'' (1978) * ''La Dèche, le twist et le reste'' (1978) * ''La Vierge au Dodge 51'' (1979) * ''Enfermé dans les cabinets (avec la fille mineure des 80 chasseurs)'' (1979) * ''Alligators 427'' (1979) * ''Psychanalyse du singe'' (1980) * ''Groupie 89 Turbo 6'' (1980) * ''L'agence des amants de madame Müller'' (1980) * ''113e cigarette sans dormir'' (1981) * ''Narcisse 81'' (1981) * ''Mathématiques souterraines'' (1981) * ''Exil sur planète fantôme'' (1981) * ''Les Dingues et les Paumés'' (1982) * ''Soleil cherche futur'' (1982) * ''Loreleï sébasto cha'' (1982) * ''Autoroute jeudi d’automne'' (1982) * ''Stalag-tilt'' (1984) * ''Chambre 2023 (& des poussières)'' (1984) * ''Affaire Rimbaud'' (1986) * ''Errer humanum est'' (1986) * ''Sweet amanite phalloïde queen'' (1986) * ''Bipède à station verticale'' (1986) * ''Zone chaude, môme'' (1986) * ''Was ist das rock'n'roll'' (1988) * ''Pulque, mescal y tequila'' (1988) * ''Septembre rose'' (1988) * ''Un automne à Tanger (antinous nostalgia)'' (1991) * ''542 lunes et 7 jours environ'' (1991) * ''Animal en quarantaine'' (1993) * ''Crépuscule transfert'' (1993) * ''Les Mouches bleues'' (1993) * ''La Philosophie du chaos'' (1996) * ''La Ballade d'Abdallah Géronimo Cohen'' (1998) * ''Le Chaos de la philosophie'' (1998) * ''Exercice de simple provocation avec 33 fois le mot « coupable »'' (1998) * ''Confessions d'un never been'' (2005) * ''Le vieux Bluesman et la bimbo'' (2007, en duo ambe [[Paul Personne]]) * ''La Ruelle des morts'' (2011) * ''Angélus'' (2014) * ''Karaganda (Camp 99)'' (2014) * ''Stratégie de l'inespoir '' (2014) == Référence == {{O||Thiéfaine, Hubert-Félix}} [[Categoria:Cantaire francés|Thiéfaine, Hubert-Félix]] [[Categoria:Naissença en 1948|Thiéfaine, Hubert-Félix]] [[Categoria:Cantaira e cantaire de rock francés|Thiéfaine, Hubert-Félix]] [[Categoria:Cantaira e cantaire dels ans 1970|Thiéfaine, Hubert-Félix]] [[Categoria:Cantaira e cantaire dels ans 1980|Thiéfaine, Hubert-Félix]] [[Categoria:Cantaira e cantaire dels ans 1990|Thiéfaine, Hubert-Félix]] [[Categoria:Cantaira e cantaire dels ans 2000|Thiéfaine, Hubert-Félix]] [[Categoria:Cantaira e cantaire dels ans 2010]] [[Categoria:Cantaira e cantaire dels ans 2020]] d1l2i6zgs4d48co7hd7zm7nhazdmrww 0 197831 2508521 2458227 2026-09-10T18:57:15Z Dostojewskij 20932 + Categoria:Naissença en 1948 + Categoria:Decès en 2026 2508521 wikitext text/x-wiki {{Infobox Cinèma (personalitat)|nom=Tony Gatlif|nom de naissença=Michel (Boualem) Dahmani|nacionalitat=[[França]]|filmes notables=[[Tom Medina]] [[Gadjo Dilo]]|sit internet=https://www.tonygatlif.com/|data de naissença=10 de setembre de 1948|escais=Tony Lo Gypsy|imatge=Tony_Gatlif.jpg}} '''Boualem Dahmani''', dich '''Tony Gatlif''', es un realizator, scenarista, compositor, actor e productor [[francés]], nascut lo [[10 de setembre]] de [[1948]] a [[Argièr]]. == Biografia == Tony Gatlif es [[França|Françes]] d'origina [[Gitanos|gitana]] e tanben [[Cabilia|cabil]]. Après una enfança a Argièr, Gatlif arriba en [[França]] en 1960 pendent la [[guèrra d'Argeria]]. S'enseguís un trajècte dificil e esclatat, qu'anarà de l'ostal de redreçament a un rencontre amb l'actor [[Michel Simon]] en [[1966]], en passant per de corses d'art dramatic. Jòga alara dins de pèças de [[teatre]] puèi realiza son primièr film en [[1975]], [[La tête en ruine|''La tête en ruine'']]. A partir de [[-1981|1981]], abòrda lo tèma qu'aprigondirà de film en film : los ròms del mond entièr, dont ven a plan dels esgards lo cantoral, sedusit per una « ''comunautat en movement'' » e per un « ''univèrs sonòr e musical'' » d'una plan granda riquesa e d'una diversitat granda. Pasmens, manifèstament estrangièr a l'idèa d'un restacament exclusiu a una comunautat, Gatlif se definís el meteis coma un « ''mediterranèu'' ». En [[1983]], participa a la creacion de l'associacion ''Initiatives tsiganes'' en companhiá de [[Sandra Jayat]] e [[Gérard Gartner]]. En [[1985]], l'associacion organiza la Primièra mondiala d'art [[Gitanos|tsigan]]. En [[1999|1999,]] recep lo prèmi Romanès per l'ensemble de sa carrièra. En [[2014]], lo Festenal internacional de cinèma Entrevistas a [[Belfòrt]] li consacra una retrospectiva. == Compositor == Per Gatlif, la musica es « lo ciment que restaca los umans ». Considèra la musica coma « aquela libertat que [el] balha l'alen de far [sos] films, l'alen d'anar al rencontre dels autres dins lo mond ». I a pas cap de dobte qu'aquesta es un dels elements essencials, creator meteis de situacion dins sos films. Compausa el meteis, de còps en collaboracion amb d'autres artistas, las musicas de ''[[Latcho Drom]], [[Gadjo Dilo]], [[Vengo]], [[Swing]], [[Transylvania]]'' . == Filmografia == <small>Tony Gatlif es scenarista dels films qu'a realizats.</small> * 1973 : ''Max l'indien'' (cortmetratge) * 1975 : ''La Tête en ruine'' * 1978 : ''La Terre au ventre'' * 1981 : ''Canta gitano'' (cortmetratge) * 1982 : ''[[Corre, gitano]]'' realizat amb [[Nicolás Astiarraga]] * 1983 : ''[[Les Princes]]'' * 1985 : ''Rue du départ'' * 1989 : ''[[Pleure pas my love]]'' * 1990 : ''[[Gaspard et Robinson]]'' * 1993 : ''[[Latcho Drom]]'' * 1995 : ''Mondo'' * 1997 : ''[[Gadjo dilo]]'' * 1998 : ''Je suis né d'une cigogne'' * 2000 : ''Vengo'' * 2001 : ''Swing'' * 2004 : ''Paris by Night'', cortmetratge del film ''Visions of Europe'' * 2004 : ''[[Exils]]'' * 2006 : ''[[Transylvania]]'' * 2010 : ''[[Liberté (film)|Liberté]]'' * 2012 : ''Indignados'' * 2014 : ''[[Geronimo]]'' * 2017 : ''[[Djam]]'' * 2021 : ''[[Tom Medina]]'' {{ORDENA:Gatlif, Tony}} [[Categoria:Naissença en 1948]] [[Categoria:Decès en 2026]] 7t73mh4omk0dz3c7jzbwyqjsauhp82f 0 200967 2508539 2502271 2026-09-11T09:00:49Z Portugesebonehunter 64509 2508539 wikitext text/x-wiki {{Infobox Persona|nom=Gianni Matheja|imatge=File:Gianni Matheja In Frankfurt 2026 12.jpg}} '''Gianni Matheja''' (nascut lo [[14 de març]] de [[2005]] a [[Berlin]]) es una [[jornalista]], productora de vidèo web e estudianta alemanda. Dempuèi 2025, a presentat un programa de ràdio mensual sus ''Rundfunk Berlin-Brandenburg'' e es reportaire de television pel programa d'informacions pels enfants de ZDF . == Biografia == Matheja cresquèt a Berlin e es lo filh d'una maire soleta. Son paire es originari d' [[Itàlia]] e abandonèt la familha quand aviá 10 ans.<ref>{{Ref-libre|url=https://www.google.de/books/edition/K%C3%BCmmern_und_K%C3%A4mpfen/5nx9zwEACAAJ?hl=en|isbn=978-3-442-31703-5}}</ref> A l'edat de 14 ans, testifiquèt contra son paire dins un tribunal [[Potsdam|de Potsdam]].<ref>https://krautreporter.de/politik-und-macht/4378-warum-gianni-17-fur-seine-mutter-kampft</ref> Dempuèi 2017, a frequentat ''Lilienthal-Gymnasium'' a Steglitz-Zehlendorf e, pendent sa primièra annada d'escòla, participèt al Concors de Debat de Berlin, ont ganhèt lo títol de "melhor locutor" dins un debat en lenga anglesa.<ref>https://lilienthal-gymnasium-berlin.de/erfolgreiche-juniors-beim-debating-contest-2018/</ref> En 2021, moderèt una discussion de taula redonda amb los candidats dirèctes de sa circonscripcion a son escòla, a l'escasença de las eleccions federalas. Demest eles i aviá Birgit Malsack-Winkelmann, un Reichsburger que foguèt mai tard arrestat. == Carrièra == [[Fichièr:Gianni Matheja and AOC in Berlin February 2026.jpg|vinheta|Gianni Matheja e [[Alexandria Ocasio-Cortez]]]] A 17 ans, Matheja lancèt son pròpri podcast.<ref name=":0">https://www.zeit.de/zett/2022-10/jugendwort-jahr-2022-jugendsprache</ref> En junh de 2022, sortiguèt lo primièr episòdi de ''"Social Germany"''. Cada episòdi abordava un tèma sociopolitic. La màger part dels episòdis se centrava sus de debats actuals e presentava un convidat important, atal coma un expert scientific o jornalistic. De còps, las convèrsas inclusián tanben d'autres joves. En 2024, Matheja moderèt de lecturas amb Katja Riemann e contunhèt son format de podcast sus [[YouTube]], ont entrevistèt Lea van Acken e Marcel Fratzscher, entre d’autres.<ref>https://www.saarbruecker-zeitung.de/saarland/saar-pfalz-kreis/homburg/homburg-katja-riemann-mit-zeit-der-zaeune-bei-der-hombuch-2024_aid-121616379</ref> En octobre, en concomiténcia amb lo començament de sos estudis, comencèt de publicar de vidèos sus TikTok e [[Instagram]] jol nom de ''Gianni studiert'', que representavan satiricament la vida quotidiana dels estudiants universitaris.<ref>https://www.zeit.de/campus/2025-03/uni-memes-studium-humor-social-media</ref> En mai de 2025, prononcièt lo discors d'inauguracion als jorns d'informacion de son universitat, un discors tradicionalament donat dins las annadas precedentas pel [[President|rector]] Günther Ziegler . Son discors venguèt viral suls mèdias socials. Dempuèi junh de 2025, Matheja presenta lo programa de ràdio mensual ''Blue Moon''.<ref>https://www.ardsounds.de/episode/urn:ard:episode:91bd3b263f90d0ff/<nowiki/>{{Ref-web|url=https://www.ardsounds.de/episode/urn:ard:episode:91bd3b263f90d0ff/}}</ref> En decembre, apareguèt coma reportèra dins lo programa d'informacions pels enfants ''Logo!'' sus ''ZDF.''<ref>https://www.zdf.de/video/magazine/logo-154/gianni-weihnachtsbaumkauf-100</ref> Matheja revèla pas çò qu'estúdia. Expliquèt qu'aquò es degut a de rasons d'anonimat sul campus.<ref>https://campusradio-mainz.de/2025/07/14/gianni-studiert/</ref> Viu entre [[Berlin]], [[Potsdam]], e [[Maiança|Mainz]].<ref>https://www.zeit.de/wissen/2026-02/universitaet-leben-alltag-uni-podcast</ref> En 2022, ''Die Zeit'' l'includiguèt demest las 20 estelas naissantas de sa generacion.<ref name=":0">{{Ref-publicacion|url=https://www.zeit.de/zett/2022-10/jugendwort-jahr-2022-jugendsprache}}</ref> == Referéncias == <references /> kxoo7tt6l4eqitt5nqgjlh579rfzcdm 0 201518 2508515 2026-09-10T12:01:08Z Alaric 506 44932 Creacion de la pagina amb « {{Dialècte Auvernhat}} {{Infobox Canton de França |carta=oc |nom=Canton de la Cortina |imatge = Map canton code 23 12.svg | reg= [[Lemosin (region)|Lemosin]] | dept={{Cruesa}} | arrt= [[Arrondiment dau Buçon|Arrondiment d'Aubuçon]] |vila= [[La Cortina]] |nbcom= 9 |canton=2312 |km²= 228,33 |cons= Philippe Breuil ([[PS]], puei divers mança) |datas= [[2001]]-[[2015]] |}} Lo '''canton de la Cortina''' es una anciana division administrativa de Lemos... » 2508515 wikitext text/x-wiki {{Dialècte Auvernhat}} {{Infobox Canton de França |carta=oc |nom=Canton de la Cortina |imatge = Map canton code 23 12.svg | reg= [[Lemosin (region)|Lemosin]] | dept={{Cruesa}} | arrt= [[Arrondiment dau Buçon|Arrondiment d'Aubuçon]] |vila= [[La Cortina]] |nbcom= 9 |canton=2312 |km²= 228,33 |cons= Philippe Breuil ([[PS]], puei divers mança) |datas= [[2001]]-[[2015]] |}} Lo '''canton de la Cortina''' es una anciana division administrativa de [[Lemosin (Occitània)|Lemosin]], situada dins l'[[arrondiment dau Buçon]], lo [[departaments franceses|departament]] de [[Cruesa (departament)|Cruesa]] e la [[regions francesas|region]] de [[Lemosin (region)|Lemosin]], aura de [[Novela Aquitània]]. Dempuèi [[2015]], totas las comunas son dins lo [[canton d'Ausança]]. </br> '''La mapa es la de l'[[arrondiment dau Buçon]] avant 2015.''' ==Composicion== {|class= "wikitable" !Nom !Width="135"|Còdi INSEE !Superficia (<small>km²</small>) !Populacion !Densitat (<small>ab/km²</small>) !Intercomunalitat |- |[[Bèiçac|Baiçac o Bèiçac]] |23019 | 14,49 | {{popfr23|019}} ({{popfr23|0}}) | {{formatnum:{{#expr:({{popfr23|019}}/14.49) round 2}}}} | [[Nauta Corresa Comunautat]] |- |[[Claravau]] |23063 | 27,55 | {{popfr23|063}} ({{popfr23|0}}) | {{formatnum:{{#expr:({{popfr23|063}}/27.55) round 2}}}} | [[Nauta Corresa Comunautat]] |- |[[La Cortina]] |23067 | 41,42 | {{popfr23|067}} ({{popfr23|0}}) | {{formatnum:{{#expr:({{popfr23|067}}/41.42) round 2}}}} | [[Nauta Corresa Comunautat]] |- |[[Malerèt|Malarèt]] |23119 | 11,8 | {{popfr23|119}} ({{popfr23|0}}) | {{formatnum:{{#expr:({{popfr23|119}}/11.8) round 2}}}} | [[Nauta Corresa Comunautat]] |- |[[Manhac (Cruesa)|Manhac]] |23115 | 25,87 | {{popfr23|115}} ({{popfr23|0}}) | {{formatnum:{{#expr:({{popfr23|115}}/25.87) round 2}}}} | [[Nauta Corresa Comunautat]] |- |[[Lo Mas d'Artija]] |23125 | 16,21 | {{popfr23|125}} ({{popfr23|0}}) | {{formatnum:{{#expr:({{popfr23|125}}/16.21) round 2}}}} | [[Nauta Corresa Comunautat]] |- |[[Sent Marçau lo Vielh]] |23215 | 22,22 | {{popfr23|215}} ({{popfr23|0}}) | {{formatnum:{{#expr:({{popfr23|215}}/22.22) round 2}}}} | [[Nauta Corresa Comunautat]] |- |[[Sent Mèrd la Bruelha]] o -Miard la Brolha |23221 | 40,19 | {{popfr23|221}} ({{popfr23|0}}) | {{formatnum:{{#expr:({{popfr23|221}}/40.29) round 2}}}} | [[Nauta Corresa Comunautat]] |- |[[Sent Orador de Chirosa]] |23224 | 28,58 | {{popfr23|224}} ({{popfr23|0}}) | {{formatnum:{{#expr:({{popfr23|224}}/28.58) round 2}}}} | [[Nauta Corresa Comunautat]] |- |} ==Istòria== De 1790 a 1801, las comunas de En 2014, quand faguéren una refòrma cantonala, l ==Nòtas== <references/> {{Portal Lemosin}} 6xjulxf1zpnrgjljxa2f90o3zmi4nop 2508516 2508515 2026-09-10T13:33:47Z Alaric 506 44932 istòria 2508516 wikitext text/x-wiki {{Dialècte Auvernhat}} {{Infobox Canton de França |carta=oc |nom=Canton de la Cortina |imatge = Map canton code 23 12.svg | reg= [[Lemosin (region)|Lemosin]] | dept={{Cruesa}} | arrt= [[Arrondiment dau Buçon|Arrondiment d'Aubuçon]] |vila= [[La Cortina]] |nbcom= 9 |canton=2312 |km²= 228,33 |cons= Philippe Breuil ([[PS]], puei divers mança) |datas= [[2001]]-[[2015]] |}} Lo '''canton de la Cortina''' es una anciana division administrativa de [[Lemosin (Occitània)|Lemosin]], situada dins l'[[arrondiment dau Buçon]], lo [[departaments franceses|departament]] de [[Cruesa (departament)|Cruesa]] e la [[regions francesas|region]] de [[Lemosin (region)|Lemosin]], aura de [[Novela Aquitània]]. Dempuèi [[2015]], totas las comunas son dins lo [[canton d'Ausança]]. </br> '''La mapa es la de l'[[arrondiment dau Buçon]] avant 2015.''' ==Composicion== {|class= "wikitable" !Nom !Width="135"|Còdi INSEE !Superficia (<small>km²</small>) !Populacion !Densitat (<small>ab/km²</small>) !Intercomunalitat |- |[[Bèiçac|Baiçac o Bèiçac]] |23019 | 14,49 | {{popfr23|019}} ({{popfr23|0}}) | {{formatnum:{{#expr:({{popfr23|019}}/14.49) round 2}}}} | [[Nauta Corresa Comunautat]] |- |[[Claravau]] |23063 | 27,55 | {{popfr23|063}} ({{popfr23|0}}) | {{formatnum:{{#expr:({{popfr23|063}}/27.55) round 2}}}} | [[Nauta Corresa Comunautat]] |- |[[La Cortina]] |23067 | 41,42 | {{popfr23|067}} ({{popfr23|0}}) | {{formatnum:{{#expr:({{popfr23|067}}/41.42) round 2}}}} | [[Nauta Corresa Comunautat]] |- |[[Malerèt|Malarèt]] |23119 | 11,8 | {{popfr23|119}} ({{popfr23|0}}) | {{formatnum:{{#expr:({{popfr23|119}}/11.8) round 2}}}} | [[Nauta Corresa Comunautat]] |- |[[Manhac (Cruesa)|Manhac]] |23115 | 25,87 | {{popfr23|115}} ({{popfr23|0}}) | {{formatnum:{{#expr:({{popfr23|115}}/25.87) round 2}}}} | [[Nauta Corresa Comunautat]] |- |[[Lo Mas d'Artija]] |23125 | 16,21 | {{popfr23|125}} ({{popfr23|0}}) | {{formatnum:{{#expr:({{popfr23|125}}/16.21) round 2}}}} | [[Nauta Corresa Comunautat]] |- |[[Sent Marçau lo Vielh]] |23215 | 22,22 | {{popfr23|215}} ({{popfr23|0}}) | {{formatnum:{{#expr:({{popfr23|215}}/22.22) round 2}}}} | [[Nauta Corresa Comunautat]] |- |[[Sent Mèrd la Bruelha]] o -Miard la Brolha |23221 | 40,19 | {{popfr23|221}} ({{popfr23|0}}) | {{formatnum:{{#expr:({{popfr23|221}}/40.29) round 2}}}} | [[Nauta Corresa Comunautat]] |- |[[Sent Orador de Chirosa]] |23224 | 28,58 | {{popfr23|224}} ({{popfr23|0}}) | {{formatnum:{{#expr:({{popfr23|224}}/28.58) round 2}}}} | [[Nauta Corresa Comunautat]] |- |} ==Istòria== De 1790 a 1801, las comunas de [[Bèiçac|Baiçac o Bèiçac]], [[Malerèt|Malarèt]], [[Manhac (Cruesa)|Manhac]] e [[Sent Mèrd la Bruelha|Sent Miard la Brolha]] èran dau canton de [[Flaiac (Marcha)|Flaiac]], las autras cinc e l'anciana comuna dau [[Lo Truc (Cruesa)|Truc]] èran dau canton de Sent Danís (nom supausat), vilatge qu'èra [[chapluec]] de la comuna actuala de [[La Cortina]]; en 1793 o davant, la situacion s'inverset, La Cortina, dejà vilatge important, venguet borg e Sent Danís vilatjon. Los dos cantons èran dau districte de [[Falatin]] entre 1790 e 1795. En 1801, quand lo nombre daus cantons fuguet demenit, lo canton de Flaiac fuguet suprimit e las comunas citadas passèren totas dins lo canton de La Cortina <ref>fichas Cassini-EHESS de las comunas concernidas</ref>. </br> En 2014, quand faguéren una refòrma cantonala, lo canton de la Cortina fuguet suprimit per las eleccions departamentalas de 2015 e passet entierament dins lo [[canton d'Ausança]] en aplicacion dau decret dau 17 de feurier de 2014, en seguda de las leis dau 17 de mai de 2013 (lei organique 2013-402 e lei 2013-403) <ref>http://www.legifrance.gouv.fr/affichTexte.do?cidTexte=JORFTEXT000027414225&categorieLien= ''Lei n° 2013-403 dau 17 de mai de 2013 relativa a l'eleccion daus conselhiers departamentaus, daus conselhiers municipaus e daus conselhiers comunautaris, e que modifica lo chalendier electorau'', 17 de mai de 2013, Jornau oficiau de la Republica Francesa n° 0114 dau 18 de mai de 2013, p. 8242</ref>. ==Nòtas== <references/> {{Portal Lemosin}} 0lfunokti0wqqbbjmgv9qvphzn4kdt6