Wikipèdia ocwiki https://oc.wikipedia.org/wiki/Acu%C3%A8lh MediaWiki 1.47.0-wmf.20 first-letter Mèdia Especial Discutir Utilizaire Discussion Utilizaire Wikipèdia Discussion Wikipèdia Fichièr Discussion Fichièr MediaWiki Discussion MediaWiki Modèl Discussion Modèl Ajuda Discussion Ajuda Categoria Discussion Categoria Portal Discussion Portal Projècte Discussion Projècte TimedText TimedText talk Mòdul Mòdul Discussió Event Event talk Èssa 0 17602 2509201 2489941 2026-09-23T14:29:39Z Dr. Thomas Liptak 60499 /* Galariá */ photo updated (2026) 2509201 wikitext text/x-wiki {{Infobox Subdivision administrativa}} '''Èssa''' (en [[alemand]]: ''Hessen''), oficialament l''''Estat d'Èssa''' (en [[alemand]]: ''Land Hessen''), es un [[Land (Alemanha)|estat federat]] d'[[Alemanha]]. Confronta los autres Länder de [[Ren del Nòrd-Vestfàlia]], [[Bassa Saxònia]], [[Turíngia]], [[Bavièra]], [[Baden-Württemberg]] e [[Renània-Palatinat]]. Ocupa una aira d'aperaquí 21 milièrs de quilomètres carrats e ten mai de sièis milions d'abitants, en essent lo cinquen estat pus poblat del país. La capitala es [[Wiesbaden]], mas la vila pus granda es [[Francfòrt de Men]], qu'es lo principal centre financièr alemand, ont se tròba tanben un dels mai grands aeropòrts del mond. == Geografia == Las vilas principalas son : * [[Francfòrt de Men]], [[Wiesbaden]], [[Darmstadt]], [[Offenbach de Men]], [[Hanau]], [[Giessen (Allemanha)|Giessen]], [[Wetzlar]] e [[Limburg an der Lahn|Limborg]] dins la granda [[Region Ren-Men]], * [[Fulda]] dins l'èst, * [[Kassel]] e [[Marborg]] dins lo nòrd. Èssa s'estend sus una superfícia de {{unitat|21114.94|km|2}}. Se despartís en : * {{unitat|3294|km|2}} de superfícias urbanizadas e d'infrastructuras rotièras, * {{unité|8879 km|2}} de superfícias agricòlas, * {{unité|8472|km|2}} de bòsques * {{unité|292|km|2}} de plans d'aiga. Los rius pus importants son [[Fulda (riu)|Fulda]], [[Lahn]], [[Men (riu)|Men]] e [[Ren]]. Ren marca la frontièra al sud-oèst. == Istòria == L’estat d’Èssa es creat après la liberacion del nazisme, a partir de l’Èssa Granda qu’ocupava lo Nòrd de la zona d’ocupacion americana. Lo territòri correspond en gròs al territòri medieval del landgraviat d’Èssa, o a la fusion dels territòris de l’[[estat liure d’Èssa]] e de la província d’Èssa de l’[[Prússia|estat prussian]] sus la riba drecha de [[Ren (fluvi)|Ren]] que fasiá frontièra entre la zona americana e la zona francesa. La constitucion del ''Land'' es efectiva en decembre de [[1946]], amb l’eleccion de son primièr ministre-president. == Economia == {{...}} ==Galariá== <gallery> Image:Wilhelmshoehe_-_Herkules_mit_Kaskaden.jpg|[[Kassel]] Image:Marburg Schloss.jpg|[[Marburg]] Image:Wetzlarskyline.jpg|[[Wetzlar]] Image:Frankfurt am Main, Skyline mit Flößerbrücke 1.jpg|[[Francfòrt de Men]] Image:Wiesbaden Hessische Landtag.jpg|[[Wiesbaden]] </gallery> == Ligams extèrnes == {{commons|Hessen}} {{Länder d'Alemanha}} [[Categoria:Èssa|*]] [[Categoria:Land d'Alemanha]] ct07u1tkl6igjdnc213dfrmejwwmz6w Virginia Woolf 0 20086 2509258 2463353 2026-09-24T03:49:22Z InternetArchiveBot 43230 Rescuing 1 sources and tagging 0 as dead.) #IABot (v2.0.9.6 2509258 wikitext text/x-wiki {{Infobox |tematica= |carta= }} [[Fichièr:Woolf by Beresford 2.jpg|thumb||200px|right|Virginia Woolf (1902)]] '''Virginia Woolf''' (son nom de naissença èra Stephen) ([[25 de genièr]] de [[1882]] – [[28 de març]] de [[1941]]) èra una romancièra britanica qu'es considerada coma una de las personalitats mai importantas de la literatura [[modernista]] del [[sègle XX]]. Malgrat que siá considerada per fòrça gents coma una [[Feminisme|feminista]], cal remarcar que planhiá lo tèrme se-meteissa, que li semblava qu'aquò podiá suggerir una [[obsession]] per las femnas e los problèmas de las femnas. S'estimava mai que la considerèssen coma una [[umanista]]. Entre las doas guèrras mondialas, Virginia Woolf foguèt un personatge eminent dins la societat literària de [[Londres]] e un membre del [[grop Bloomsbury group]]. Sas òbras mai celèbras comprenon los romans ''[[Mrs. Dalloway]]'', ''[[To the Lighthouse]]'', ''[[Orlando: A Biography|Orlando]]'', e son ensag [[A Room of One's Own]]. == Bibliografia == === Romans === * ''[[The Voyage Out]]'' (1915) * ''[[Night and Day (novel)|Night and Day]]'' (1919) * ''[[Jacob's Room]]'' (1922) * ''[[Mrs. Dalloway]]'' (1925) * ''[[To the Lighthouse]]'' (1927) * ''[[Orlando: A Biography]] (1928) * ''[[The Waves]]'' (1931) * ''[[The Years]]'' (1937) * ''[[Between the Acts]]'' (1941) === Istòrias cortas === * ''Monday or Tuesday'' (1921 edition) ** 'A Haunted House' ** 'A Society' ** 'Monday or Tuesday' ** 'An Unwritten Novel' ** 'The String Quartet' ** 'Blue & Green' ** 'Kew Gardens' ** 'The Mark on the Wall' * ''[[A Haunted House|A Haunted House and Other Short Stories]]'' (1944 edition) ** 'A Haunted House' ** 'Monday or Tuesday' ** 'An Unwritten Novel' ** 'The String Quartet' ** 'Kew Gardens' ** 'The Mark on the Wall' ** 'The New Dress' ** 'The Shooting Party' ** 'Lappin and Lappinova' ** 'Solid Objects' ** 'The Lady in the Looking-Glass' ** 'The Duchess and the Jeweller' ** 'Moments of Being: Slater's Pins have no Points' ** 'The Man who Loved his Kind' ** 'The Searchlight' ** 'The Legacy' ** 'Together and Apart' ** 'A Summing Up' * ''The Complete Shorter Fiction'' (1985 edition) ** 'Phyllis and Rosamond' ** 'The Mysterious Case of Miss V.' ** 'The Journal of Mistress Joan Martyn' ** 'Memoirs of a Novelist' ** 'The Mark on the Wall' ** 'Kew Gardens' ** 'The Evening Party' ** 'Solid Objects' ** 'Sympathy' ** 'An Unwritten Novel' ** 'A Haunted House' ** 'A Society' ** 'Monday or Tuesday' ** 'The String Quartet' ** 'Blue & Green' ** 'A Woman's College from Outside' ** 'In the Orchard' ** 'Mrs Dalloway in Bond Street' ** 'Nurse Lugton's Curtain' ** 'The Widow and the Parrot: A True Story' ** 'The New Dress' ** 'Happiness' ** 'Ancestors' ** 'The Introduction' ** 'Together and Apart' ** 'The Man who Loved his Kind' ** 'A Simple Melody' ** 'A Summing Up' ** 'Moments of Being: Slater's Pins have no Points' ** 'The Lady in the Looking-Glass' ** 'The Fascination of the Pool' ** 'Three Pictures' ** 'Scenes from the Life of a British Naval Officer' ** 'Miss Pryme' ** 'Ode Written Partly in Prose' ** 'Portraits' ** 'Uncle Vanya' ** 'The Duchess and the Jeweller' ** 'The Shooting Party' ** 'Lappin and Lappinova' ** 'The Searchlight' ** 'Gypsy, the Mongrel' ** 'The Legacy' ** 'The Symbol' ** 'The Watering Place' == Ligams extèrnes == * [https://web.archive.org/web/20090710031423/http://www.bbc.co.uk/bbcfour/audiointerviews/profilepages/woolfv1.shtml Listen to Virginia Woolf's BBC Broadcast (29 April 1937) 'Words Fail Me'] * [https://web.archive.org/web/20070927224304/http://www.portalmundos.com/mundoliteratura/escritoras/virginiawoolf.htm Biography of Virginia Woolf] en espanhòl * [https://web.archive.org/web/20070926221215/http://www.the-ledge.com/flash/ledge.php?book=147&lan=UK Virginia Woolf 'Bookweb' on literary website The Ledge, with suggestions for further reading.] [[Categoria:Escrivan britanic|Woolf, Virginia]] [[Categoria:Escrivan de lenga anglesa|Woolf, Virginia]] [[Categoria:Diarista|Woolf, Virginia]] [[Categoria:Naissença en 1882|Woolf, Virginia]] [[Categoria:Decès en 1941|Woolf, Virginia]] [[Categoria:Decès per suicidi|Woolf, Virginia]] [[Categoria:Femna de letras|Woolf, Virginia]] [[Categoria:Feminista|Woolf, Virginia]] i7c9tm2ba35kbgrusgtbaqxo77anhtk Sistèma Solar 0 22093 2509252 2499948 2026-09-24T01:21:10Z InternetArchiveBot 43230 Rescuing 1 sources and tagging 0 as dead.) #IABot (v2.0.9.6 2509252 wikitext text/x-wiki <!--{{Infobox |tematica= |carta= }}--> <!-- Article redigit en provençau --> {{1000 fondamentals}} [[Fichièr:Solar System True Color OC.png|upright=1.5|right|thumb|Lo [[Soleu]] e leis [[planeta]]s dau '''Sistèma Solar'''.]] Lo '''Sistèma Solar''' es l'ensems de totei leis [[astre]]s qu'orbitan a l'entorn dau [[Soleu]] e que i son ligats gravitatoriament. Es format de uech [[planeta]]s, d'aumens 162 [[satellit natural|satellits naturaus]] o lunas e de centenaus de miliers de [[planeta menora|planetas menoras]] o planetoïdes, d'[[asteroïde]]s, de [[meteorit]]s e de [[cometa]]s. A mai, i a tanben çò que se sòna lo [[mitan interplanetari]], format per de gas e de poussa. Aquel ensems tot es situat dins un deis braè de la [[galaxia]] de la [[Via Lactèa]], que vira a l'entorn de son centre a {{formatnum:26000}} [[an lutz|ans lutz]] de distància e a una velocitat de {{unitat|220|km/s}}. == Composicion e estructura dau Sistèma Solar == [[Fichièr:Oort cloud Sedna orbit.jpg|right|thumb|Aquesteis imatges qu'illustran l'orbita de [[(90377) Sedna|Sedna]], balhan una idèa clara de '''l'estructura dau Sistèma Solar'''. Dins lo sens deis agulhas dau relòtge començant amont a senèstra: lo Sistèma Solar interior, lei planetas exterioras e la [[Cencha de Kuiper]], l'orbita de Sedna e lo [[nívol d'Oort]].]] === Generalitats === Lo Sistèma Solar s'estructura de la maniera seguenta. * A son centre trobam lo [[Soleu]], una [[estela]]. * A son entorn viran los uech còrs màgers, sonats [[planeta]]s, que son (ordenats dau pus pròche au mai luenchenc dau Soleu): '''[[Mercuri (planeta)|Mercuri]]''', '''[[Vènus (planeta)|Vènus]]''', la '''[[Tèrra]]''', '''[[Mart (planeta)|Mart (o Mars)]]''', '''[[Jupitèr (planeta)|Jupitèr]]''', '''[[Saturne (planeta)|Saturne]]''', '''[[Uranus (planeta)|Uranus]]''' e '''[[Neptun (planeta)|Neptun]]'''. * Lei [[planeta nana|planetas nanas]] coma '''[[Pluton (planeta nana)|Pluton]]''', '''[[Èris (planeta)|Èris]]''' e '''[[Cères (planeta)|Cères]]'''. Pluton, dempuei lo 24 d'aost de 2006, es pas mai considerat coma una planeta, mas coma una planeta nana. * Tanben a l'entorn dau Soleu viran de centenats de miliers de còrs mendres que, segon lor talha, composicion e orbita se classifican en [[planeta menora|planetas menoras]] o planetoïdes, [[meteorit]]s e [[cometa]]s. ** Lei planetas menoras se dividisson en dos grops: leis [[asteroïde]]s e leis [[objècte transneptunian|objèctes transneptunians]], encara que de còps quand se parla d'asteroïdes se fa referéncia a tot l'ensems dei planetas menoras. Lei podèm trobar escampadas per tot lo Sistèma Solar mai principalament se concentran dins doas regions: la [[Cencha d'asteroïdes]] o cencha principala, situada entre leis orbitas de Mart e Jupitèr e la [[Cencha de Kuiper]], que se tròba delà l'orbita de Neptun. ** Lei [[meteorit]]s son de ròcas pichonas de mens de 50 m de diamètre que son escampadas per tot lo Sistèma Solar. ** Lei [[cometa]]s son de blòts enòrmes de [[glaç]] e de ròca amb d'orbitas fòrça excentricas. Se crei que poiriá existir una region fòrça alunchada dau Soleu nomenada [[nívol d'Oort]] que seriá la fònt d'ont provenon lei cometas. === Lo Soleu === Lo [[Soleu]] es una [[estèla]] naneta jauna qu'es quasi esferica amb un diamètre mejan egau a {{formatnum:1392000}} quilomètres e una massa egala a {{formatnum:332900}} còps la massa de la [[Tèrra]]. Son temps es d'aperaquí 4,6 miliards d'annadas<ref>Than, Ker (January 30, 2006). "Astronomers Had it Wrong: Most Stars are Single". SPACE.com. [http://www.space.com/scienceastronomy/060130_mm_single_stars.html]</ref>. Es donc una estèla de la sequéncia principala constituida principalament d'[[idrogèn]] (74% de sa massa) e d'[[èli]] (24% de sa massa). Fa partida de la [[Via Lactèa]] e orbita a una distància de {{formatnum:26000}} [[annada lutz|annadas lutz]] de son centre. === Lo Sistèma intèrne === ==== Lei planetas intèrnas ==== [[Fichièr:Terrestrial planet size comparisons.jpg|thumb|Lei planetas intèrnas dau Sistèma Solar : [[Mercuri (planeta)|Mercuri]], [[Vènus (planeta)|Vènus]], la [[Tèrra]] e [[Mart (planeta)|Mart]].]] Lei quatre [[planeta]]s pus pròchas dau [[Soleu]] son dichas {{cita|planetas intèrnas}} o {{cita|planetas rocassosas}} en causa de seis estructuras intèrnas. D'efècte, tènon un nuclèu, generalament aumens parcialament en fusion, un mantèu e una crosta solida. Sei densitats son fòrça autas mai son egalament lei planetas pus pichonas dau Sistèma Solar amb una talha variant entre quasi {{formatnum:4900}} quilomètres per [[Mercuri (planeta)|Mercuri]] fins a {{formatnum:12700}} per la [[Tèrra]]. Tres ([[Mart (planeta)|Mart]], [[Vènus (planeta)|Vènus]] e la [[Tèrra]]) an una atmosfèra espessa. ===== Mercuri ===== ''De veire : [[Mercuri (planeta)|Mercuri]] Mercuri es la planeta pus pròcha dau [[Soleu]], amb un [[semiaxe major]] de 58 milions de quilomètres (0,4 UA), e la pus pichona amb un diamètre de {{formatnum:4900}} quilomètres. Sa massa representa solament 5,5% de la massa terrèstra. Es coneguda dempuei l'[[Antiquitat]] e es dicha en onor dau dieu messatgier dei Romans car son movement aparent es relativament rapid. A pas d'atmosfèra ni de satellit. Sa superficia sembla aquela de la [[Luna]] amb un nombre important de cratèrs d'impacte. Tèn un camp magnetic probablament entraïnat per un nuclèu metallic d'una talha importanta. Enfin, en causa de la proximitat ambé lo [[Soleu]] e de l'abséncia d'atmosfèra, Mercuri subís de variacions de temperatura autas entre lo jorn ({{unitat|427|°C}}) e la nuech ({{unitat|-183|°C}}). ===== Vènus ===== ''De veire : [[Vènus (planeta)|Vènus]]'' [[Vènus (planeta)|Vènus]] se situa a 0,7 UA dau [[Soleu]]. Es similara a la Tèrra per lo diamètre e la massa (81,5%). Son estructura intèrna tèn un nuclèu metallic, un mantèu important fach de silicats, una crosta espessa e una activitat geologica intensa. Dins aquò, lei temperaturas de l'atmosfèra de Vènus son fòrça superioras a la Tèrra. D'efècte, l'atmosfèra de Vènus es facha de dioxid de carbòni e tèn una pression egala a 92 còps la pression terrèstra. En consequéncia, la superficia subís un [[Efièch de sèrra|efècte de sèrra]] important entraïnant lei temperaturas pus autas dau Sistèma Solar ({{unitat|450|°C}})<ref>Mark Alan Bullock (1997) (PDF). The Stability of Climate on Venus. Southwest Research Institute. [https://web.archive.org/web/20070614202751/http://www.boulder.swri.edu/~bullock/Homedocs/PhDThesis.pdf]</ref>. La planeta a pas de satellit o de camp magnetic. ===== La Tèrra ===== ''De veire : [[Tèrra]]'' La Tèrra es la pus granda ({{unitat|12700|km}}) e densa dei planetas intèrnas. Orbita a una distància mejana de 150 milions de quilomètres dau [[Soleu]] e tèn un satellit naturau dich la [[Luna]]. Aqueu satellit es un cas unic dins lo Sistèma Solar en causa de sa talha relativament importanta. Dins aquò, la caracteristica pus excepcionala de la Tèrra es qu'es la soleta planeta coneguda qu'assosta la vida. Ansin, son atmosfèra es egalament fòrça particulara car es alterada per la preséncia de formas de vida. Es donc principalament facha d'[[oxigèn]] (21%) e d'[[azòt]] (78%)<ref>Anne E. Egger, M.A./M.S.. ''"Earth's Atmosphere: Composition and Structure"''. VisionLearning.com. [https://web.archive.org/web/20070221231635/http://www.visionlearning.com/library/module_viewer.php?mid=107&l=&c3=]</ref>. Permet la formacion d'aiga sus lei formas liquida, solida e gasosa car sa temperatura varia entre {{unitat|-80|°C}} e {{unitat|50|°C}} au nivèu de la superficia. Enfin, una autra caracteristica de la Tèrra es son activitat geologica importanta, especialament sa [[tectonica dei placas]]. ===== Mart ===== ''De veire : [[Mart (planeta)|Mart]]'' [[Mart (planeta)|Mart]] a un diamètre mejan de quasi {{formatnum:6800}} quilomètres, una massa egala a 10,7% massa terrèstra e orbita a una distància mejana de 220 milions de quilomètres dau [[Soleu]]. Tèn dos satellits pichons que son probablament d'asteroïdes capturats per gravitat<ref>Scott S. Sheppard, David Jewitt, and Jan Kleyna (2004). "A Survey for Outer Satellites of Mars: Limits to Completeness". The Astronomical Journal. [https://web.archive.org/web/20160303205126/http://www2.ess.ucla.edu/~jewitt/papers/2004/SJK2004.pdf]</ref>. Son atmosfèra es relativament tèuna e facha principalament de [[dioxid de carbòni]]. Sa superficia es desertica amb una temperatura variant entre {{unitat|-100|°C}} e {{unitat|20|°C}}. Certanei relèus son fòrça auts coma lo Mons Olympus qu'es lo [[volcan]] pus grand dau Sistèma Solar. Ansin, la planeta aviá una activitat geologica probablament fins a una èra recenta<ref>David Noever (2004). "Modern Martian Marvels: Volcanoes?". NASA Astrobiology Magazine. [https://web.archive.org/web/20100313020403/http://www.astrobio.net/news/modules.php?op=modload]</ref>. ==== La Cencha d'asteroïdes ==== [[Fichièr:Eros - PIA02923.jpg|thumb|Asteroïde [[(433) Eros]] vist per la sonda [[NEAR-Shoemaker]] en [[2000]].]] ''De veire : [[Cencha d'asteroïdes]]'' Leis asteroïdes son d'objèctes pichons fachs de rocas e de [[mineral]]s metallics. Lor concentracion principala se situa entre leis orbitas de [[Mart (planeta)|Mart]] e [[Jupitèr (planeta)|Jupitèr]] entre 2,3 e 3,3 UA dau [[Soleu]]. Son probablament lei rèstas d'una planeta de qué la formacion foguèt empachada per la gravitat importanta de [[Jupitèr (planeta)|Jupitèr]]<ref>Petit, J.-M.; Morbidelli, A.; Chambers, J. (2001). ''"The Primordial Excitation and Clearing of the Asteroid Belt"''. Icarus 153: 338–347. doi:10.1006/icar.2001.6702</ref>. La talha deis asteroïdes es generalament fòrça pichona e lor forma irregulara. Ansin, la Centura principala d'asteroïdes assosta de milions d'asteroïdes. Dins aquò, certaneis an un diamètre pus important, entre 250 e {{formatnum:1000}} quilomètres, e una forma quasi esferica. ===== Cères ===== ''De veire : [[(1) Cères|Cères]]'' [[(1) Cères|Cères]] es lo premier asteroïde descubèrt en [[1801]] e lo còrs pus grand de la cencha principala amb un diamètre de 980 quilomètres aperaquí. Inicialament, foguèt considerat coma una planeta fins ais annadas 1850. Puei, lo nombre important d'asteroïdes descubèrts entraïna sa retrogradacion. Enfin, dempuei [[2006]], a l'estatut de planeta nana. A l'ora d'ara, son estructura es supausada d'èsser facha d'un nuclèu rocassós e d'una crosta de glaç. Sa superficia es desconeguda en causa de la distància importanta ambé la [[Tèrra]]. Una mission espaciala mandada per la [[NASA]] la deu explorar en [[2015]]. === Lo Sistèma extèrne === ==== Lei planetas extèrnas ==== [[Fichièr:Gas giants in the solar system.jpg|thumb|Lei planetas extèrnas dau Sistèma Solar : [[Neptun (planeta)|Neptun]], [[uranus (planeta)|Uranus]], [[Saturne (planeta)|Saturne]] e [[Jupitèr (planeta)|Jupitèr]].]] Lo Sistèma Solar extèrne tèn quatre planetas que son dichas {{cita|planetas gigantas}}. Representan 99% de la massa orbitant a l'entorn dau [[Soleu]]. Son principalament compausadas de gas ([[idrogèn]], [[èli]])) e tanben de glaç per [[Uranus (planeta)|Uranus]] e [[Neptun (planeta)|Neptun]]. En causa d'aquelei composicions diferentas, certaneis astronòms pensan donc qu'[[Uranus (planeta)|Uranus]] e [[Neptun (planeta)|Neptun]] forman una categoria particulara de planetas gigantas nomadas {{cita|gigantas geladas}}. Pasmens, totei lei planetas gigantas tènon de ponchs comuns coma la preséncia d'un sistèma d'anèus, d'un nombre important de satellits, una densitat bassa e d'una atmosfèra fòrça perturbada. ===== Jupitèr ===== ''De veire : [[Jupitèr (planeta)|Jupitèr]]'' [[Jupitèr (planeta)|Jupitèr]] orbita a quasi 780 milions de quilomètres (5,2 UA) dau [[Soleu]]. Es la planeta pus granda dau Sistèma Solar amb una massa egala a 318 còps la massa de la [[Tèrra]] e un diamètre d'aperaquí {{formatnum:140000}} quilomètres. Aquela massa representa 2,5 còps la massa deis autreis planetas. Tèn un sistèma d'anèus tèunes e un nombre fòrça important de [[Satellits de Jupitèr|satellits]]. Lei quatre pus gròs son dichs satellits galileians en onor de [[Galileo Galilei]]. L'estructura intèrna de Jupitèr a un nuclèu probablament fach de rocas e d'idrogèn metallic, un mantèu d'idrogèn metallic e una atmosfèra fòrça espessa. Aquela atmosfèra tèn una circulacion important de vents e de tempèstas coma la Granda Taca Roja. Jupitèr produtz egalament un camp magnetic important e sa gravitat a una influéncia auta dins lo Sistèma Solar. D'efècte, pòt modificar o contraròtlar lei trajectòrias de divèrseis objèctes coma d'[[asteroïde]]s o de [[cometa]]s. ===== Saturne ===== ''De veire : [[Saturne (planeta)|Saturne]]'' [[Saturne (planeta)|Saturne]] orbita a l'entorn dau [[Soleu]] a una distància d'aperaquí 1,425 miliards de quilomètres (9,5 UA). Sa massa representa 95 còps la massa terrèstra per un diamètre de quasi {{formatnum:121000}} quilomètres. Tèn un sistèma d'anèus fòrça coneguts e un nombre important de satellits. Son estructura intèrna es similara a aquela de [[Jupitèr (planeta)|Saturne]]. Dins aquò, son nuclèu seriá pus pichon e lei vents de son atmosfèra son pus rapids ambé de velocitats mesuradas fins a {{unitat|1800|km/h}}. ===== Uranus ===== ''De veire : [[Uranus (planeta)|Uranus]]'' [[Uranus (planeta)|Uranus]] tèn una massa de 14 còps la massa terrèstra amb un diamètre egau a {{formatnum:50000}} quilomètres. Orbita a una distància mejana de 2,94 miliards dau [[Soleu]]. Foguèt descubèrta en [[1781]]. Tèn un sistèma d'anèus relativament desvolopat e un nombre aut de satellits. Sa temperatura es pus freja que leis autrei planetas dau Sistèma Solar e son raionament de calor es feble. De mai, Uranus a una autra caracteristica unica qu'es son axe de rotacion clinat de 97,77°. ===== Neptun ===== ''De veire : [[Neptun (planeta)|Neptun]]'' [[Neptun (planeta)|Neptun]] es leugierament pus pichona qu'Uranus amb un diamètre de {{formatnum:49000}} quilomètres mai sa massa es pus auta amb una valor egala a 17 massas terrèstras. Es donc egalament pus densa. Foguèt descubèrta en [[1846]]. Neptun tèn un sistèma d'anèus tèunes e 13 satellits. Pasmens, coma Neptun es fòrça alunchada e que foguèt explorada per solament una sonda, aqueu nombre podriá èsser pus important. ==== Leis objèctes dau Sistèma extèrne ==== ===== Leis asteroïdes troians ===== ''De veire : [[Asteroïde]]'' Leis asteroïdes troians son una categoria d'asteroïdes descubèrta en [[1906]] e devesida en dos grops situats sus l'orbita de [[Jupitèr (planeta)|Jupitèr]] ai ponchs de Lagrange L<sub>4</sub> e L<sub>5</sub>. Aqueu grop podriá aver un nombre fòrça important d'asteroïdes. D'autreis asteroïdes troians existisson sus l'orbita de [[Mart (planeta)|Mart]] o de [[Neptun (planeta)|Neptun]]. Per analogia ambé [[Jupitèr (planeta)|Jupitèr]], son dichs {{cita|troians de [[Mart (planeta)|Mart]]}} e {{cita|troians de [[Neptun (planeta)|Neptun]]}}. ===== Lei cometas ===== [[Fichièr:Comet c1995o1.jpg|thumb|Fòto de la [[cometa Hale-Bopp]].]] ''De veire : [[Cometa]]'' Lei cometas son d'objèctes pichons dau Sistèma Solar, generalament quauquei quilomètres, principalament compausats de glaç. Seis orbitas son fòrça clinadas e tènon egalament d'excentricitats importantas amb un [[perièli]] situat dins lei regions intèrnas e un [[afèli]] en delà de [[Neptun (planeta)|Neptun]]. Ansin, lo passatge d'una cometa dins lei zonas intèrnas dau Sistèma Solar entraïna la sublimacion dei glaç, l'ionizacion de sa superficia e, a la perfin, la formacion de tirassieras de gas e de poussas. Lei cometas amb un periòde cort, coma la [[cometa de Halley]], realizan seis orbitas en mens de 200 annadas. Lor origina seriá situada dins la centura de Kuiper. En revenge, lei cometas que tènon un periòde lòngs, mai de {{formatnum:2000}} ans coma la [[cometa Hale-Bopp]], vendrián dau nívol d'Oort. Enfin, certanei cometas an una trajectòria iperbolica e vendrián de l'exterior dau Sistèma Solar. Dins aquò, seis orbitas son fòrça dificilas de calcular. Lei cometas ancianas que totei sei glaç son estats sublimats son generalament consideradas coma d'[[asteroïde]]s<ref>Fred L. Whipple (abriu de 1992). ''"The activities of comets related to their aging and origin"''.</ref>. ===== Lei centaures ===== ''De veire : [[Centaure (planetoïde)|Centaure]]'' Lei centaures son una categoria d'objèctes orbitant entre 9 e {{unitat|30|UA}}, entre leis orbitas de [[Jupitèr (planeta)|Jupitèr]] e [[Neptun (planeta)|Neptun]]. Lo premier foguèt descubèrt en [[1920]] mai lo tipe dei centaures foguèt solament identificat en [[1977]]. Lo pus grand, [[(10199) Chariklo]], tèn una talha estimada entre 200 e 250 quilomètres<ref>John Stansberry, Will Grundy, Mike Brown, Dale Cruikshank, John Spencer, David Trilling, Jean-Luc Margot (2007). ''"Physical Properties of Kuiper Belt and Centaur Objects: Constraints from Spitzer Space Telescope"''.</ref>. Seis estructuras intèrnas son desconegudas mai certanei centaures an de còps un comportament similar ai [[cometa]]s, especialament la formacion d'una coa. Seis orbitas son egalament variadas, evolucionant entre de trajectòrias fòrça clinadas o non e d'excentricitats importantas o non. === Lei regions transneptunianas === Lei zonas en delà de l'orbita de [[Neptun (planeta)|Neptun]] son dichas {{cita|regions transneptunianas}}. Son totjorn mau conegudas e gaire exploradas. Son probablament compausadas d'objèctes d'una talha pichona, amb un diamètre egau a un cinquen de la [[Tèrra]] e una massa inferiora a la [[Luna]], fachs de rocas e de glaç. ==== Cencha de Kuiper ==== {{veire|Cencha de Kuiper}} La Cencha de Kuiper es l'estructura majora dei regions transneptunianas. Es facha d'un grand anèu de brigas repartidas dins doas zonas principalas e relativament similaras a la Centura principala d'[[asteroïde]]s. La premiera partida s'estend entre 30 e {{unitat|50|UA}} dau [[Soleu]] e la segonda en delà de {{unitat|100|UA}}. Aquelei regions son probablament la fònt dei cometas de periòde cort. La màger part deis objèctes de la Centura de Kuiper son pichons mai certanei còrs an una talha pus importanta e podrián venir de planetas nanas dau Sistèma Solar. De mai, lo nombre d'objèctes amb un diamètre superior a 50 quilomètres es estimat a {{formatnum:100000}}. Dins aquò, la massa totala seriá solament egala a un centen de la massa terrèstra. Leis orbitas d'aqueleis objèctes son generalament fòrça clinadas a respècte dau plan ecliptic. Enfin, unei còrs de la Centura tènon un sistèma de satellits. Aquelei còrs podrián èsser devesits en dos tipes principaus segon que son en resonància amb [[Neptun (planeta)|Neptun]] o non. Un exemple es la categoria dei plutinos que realizan tres orbitas quand [[Neptun (planeta)|Neptun]] vira dos còps a l'entorn dau [[Soleu]]. Es a dire que lei plutinos son en resonància 3:2 ambé la planeta giganta. Lei regions de la Centura de Kuiper en resonància acomençan a l'interior de l'orbita de [[Neptun (planeta)|Neptun]]. Puei, lei premierei regions classicas de la Centura son situadas entre 39,4 e 47,7 UA. Lei membres d'aquela partida de la Centura son dichs {{cita|cubewanos}} segon lo nom dau premier objècte d'aqueu tipe, [[(15760) 1992 QB1]]. ===== Pluton e Caront ===== [[Fichièr:Pluto_and_its_satellites_(2005)_without_labels.jpg|thumb|Sistèma de [[Pluton (planeta nana)|Pluton]] e Caront vist per lo [[telescòpi espacial Hubble]].]] ''De veire : [[Pluton (planeta nana)|Pluton]]'' Pluton es una planeta nana qu'orbita a una distància mejana de 5,85 miliards de quilomètres (39 UA) dau [[Soleu]]. Es l'objècte pus grand conegut dins la Centura de Kuiper. Descubèrt en [[1930]], foguèt considerat coma una planeta fins a [[2006]]. Son orbita es clinada de 17° a respècte dau plan ecliptic amb un [[perièli]] d'aperaquí {{unitat|29.7|UA}} e un [[afèli]] situat vèrs {{unitat|49.5|UA}}. Pluton (39 UA en mejana), una planeta nana, es lo pus grand objècte conegut de la centura de Kuiper. Descubèrt en 1930 e considerat coma una planeta, foguèt classificat tornarmai en aost de 2006 quand s'adoptèt una definicion formala d'aquelei divèrs còrs. Pluton a una orbita excentrica enclinada de 17° sus lo plan ecliptic e que s'estend de {{unitat|29.7|UA}} au perièli a {{unitat|49.5|UA}} a l'afèli. Es egalament en resonància 3:2 ambé [[Neptun (planeta)|Neptun]]. Es a dire que Pluton realiza tres orbitas quand [[Neptun (planeta)|Neptun]] fa dos torns dau [[Soleu]]. Pluton tèn un sistèma de tres satellits. Lo pus grand, [[Caront (satellit)|Caront]], a una massa sufisenta per que lo centre de gravitat dau sistèma Pluton-Caront sigue situat a l'exterior de Pluton. ===== Makemake e Haumea ===== Makemaka e Haumea son de planetas nanas dau Sistèma Solar que fan egalament partida de la Centura de Kuiper. Orbitan a de distància mejanas dau [[Soleu]] respectivament egalas a 6,86 e 6,5 miliards de quilomètres ambé d'enclinasons de 29° e 28°. Son lei còrs pus grands dei regions independentas de l'influéncia de la gravitat de [[Neptun (planeta)|Neptun]]. ==== Leis objèctes dispersats ==== Leis objèctes dispersats son situats largament en delà de la Centura de Kuiper. Leis astronòms supausan que podrián ne'n venir après èsser mai que foguèron ejectats per l'influéncia de la gravitat de [[Neptun (planeta)|Neptun]] pendent sa formacion. La màger part deis objèctes dispersats an un [[perièli]] dins la Centura de Kuiper e un [[afèli]] podent montar a {{unitat|150|UA}}. Seis orbitas an una enclinason a respècte dau plan ecliptic e una excentricitat importantas. ===== Eris ===== ''De veire : [[(136199) Èris|Èris]]'' [[(136199) Èris|Èris]] es l'objècte dispersat pus important que se conegue a l'ora d'ara. Son diamètre, probablament {{formatnum:2400}} quilomètres, es 5% pus grand que [[Pluton (planeta nana)|Pluton]]; es donc una planeta nana dau Sistèma Solar dempuei [[2006]]. Son orbita a una excentricitat auta amb un [[perièli]] a {{unitat|38.2|UA}} e un [[afèli]] egau a {{unitat|97.6|UA}}. Son enclinason a respècte dau plan ecliptic es tanben importanta ambé 44°. Tèn un satellit. === Lei regions alunchadas === ==== Lei nívols de Hills e d'Oort ==== Lo nívol de Hills es una zona ipotetica, intermediària entre la Centura de Kuiper e lo [[Nívol d'Oort]]. Lo nívol d'Oort es egalament una region ipotetica enviroutant lo Sistèma Solar entre {{formatnum:50000}} e benlèu {{formatnum:154000}} dau [[Soleu]]. Seriá la fònt dei [[cometa]]s que tènon un periòde lòng. La velocitat deis objèctes dau nívol d'Oort es febla e aquelei còrs podrián subir l'influéncia gravitacionala d'eveniments rars coma de collisions, d'efèctes gravitacionaus d'estèlas vesinas o de marèias galacticas. ===== Sedna ===== [[Fichièr:Orbita de Sedna.jpg|thumb|Orbita de [[(90377) Sedna|Sedna]] a respècte dei planetas dau Sistèma Solar.]] ''De veire : [[(90377) Sedna|Sedna]]'' Descubèrt en [[2003]], [[(90377) Sedna|Sedna]] es un objècte similar a [[Pluton (planeta nana)|Pluton]] amb una orbita fòrça clinada que son [[perièli]] es situat a {{unitat|76|UA}} dau [[Soleu]], e son afèli a {{unitat|928|UA}}. Sedna percor son orbita en {{formatnum:12050}} ans. Ansin, son orbita seriá tròp alunchada per subir l'influéncia de [[Neptun (planeta)|Neptun]]. Sedna podriá donc èsser un objècte dei regions intèrnas dau nívol d'Oort. ==== Lei limits dau Sistèma Solar ==== Lei limits dau Sistèma Solar son mau coneguts e pas precisament definits. L'influéncia dau vent solar es supausada de cessar a quatre còps la distància [[Neptun (planeta)|Neptun]]-[[Soleu]]. Dins aquò, l'[[esfèra de Hills]], es a dire l'influéncia gravitacionala dau [[Solelh|Soleu]], podriá s'estendre fins a de distàncias {{formatnum:1000}} còps superioras coma {{unitat|154202|UA}} ambé la [[cometa]] [[C/1992 J1]]. === Donadas dei còrs principaus dau Sistèma Solar === {| class="wikitable sortable" BORDER="1" CELLSPACING="0" cellpadding="2" style="text-align:center;" |+ '''[[Planeta]]s dau Sistèma Solar''' |----- ! style="background:#efefef;" align="center" | Nom ! style="background:#efefef;" align="center" | [[Diamètre]] ([[km]]) ! style="background:#efefef;" align="center" | [[Massa]] <br />(Tèrra = 1) ! style="background:#efefef;" align="center" | Distància dau Soleu ([[UA]]) ! style="background:#efefef;" align="center" | [[Periòde orbitau]] ! style="background:#efefef;" align="center" | Nombre de [[satellit natural|satellits]] ! style="background:#efefef;" align="center" | Descobridor(s) ! style="background:#efefef;" align="center" | An |----- | [[Mercuri (planeta)|Mercuri]] ||4879|| 0,055 ||0,39 ||88 jorns ||0||- || a l'Edat Antica |----- | [[Vènus (planeta)|Vènus]] || 12&nbsp;104|| 0,816|| 0,72 ||224,7 jorns||0||- ||a l'Edat Antica |----- | [[Tèrra]] ||12&nbsp;756 || 1||1,00 ||365,25 jorns||[[Luna|1]] ||- ||- |----- | [[Mart (planeta)|Mart]] || 6794||0,108 ||1,52 ||687 jorns||[[Mart (planeta)#Satellits de Mart|2]] ||- ||a l'Edat Antica |----- | [[Jupitèr (planeta)|Jupitèr]] ||142&nbsp;984 ||318 ||5,20 ||11,86 ans||[[Satellits de Jupitèr|63]] ||- ||a l'Edat Antica |----- | [[Saturne (planeta)|Saturne]] ||120&nbsp;536 ||95 || 9,54 || 29,42 ans||[[Saturne (planeta)#Satellits|62]] || -||a l'Edat Antica |----- | [[Uranus (planeta)|Uranus]] ||51&nbsp;118 || 14,5|| 19,18 ||83,75 ans ||[[Uranus (planeta)#Satellits|27]] || [[William Herschel]]||[[1781]] |----- | [[Neptun (planeta)|Neptun]] || 49&nbsp;528||17,1 || 30,06 ||163,72 ans|| [[Satellits de Neptun|13]] ||[[Urbain Le Verrier|Le Verrier]], [[John Couch Adams|Adams]] e [[Johann Gottfried Galle|Galle]]||[[1846]] |} == Formacion == [[File:Evolucion dau Sistèma Solar.png|thumb|Evolucion dau Sistèma Solar.]] === Formacion dau Soleu === Segon l'ipotèsi principala prepausada per lo premier còp per Emmanuel Kant en [[1755]] e teorizada per Pierre-Simon Laplace, la formacion dau Sistèma Solar acomencèt a partir de l'afondrament de la nebulosa solara fa 4,6 miliards d'annadas<ref>. J. J. See, « The Past History of the Earth as Inferred from the Mode of Formation of the Solar System », dans Proceedings of the American Philosophical Society, vol. 48, no 191, 23 avril 1909, p. 119–128.</ref>. Aqueu nívol molecular aviá una talha de plusors [[annada lutz|ans lutz]] e a probablament entraïnat la creacion de mai d'una [[estèla]]. L'afondrament d'aqueu nívol foguèt probablament causat per la proximitat d'una explosion dau tipe [[supernova]]. D'efècte, l'onda de tuert creèt de regions amb una densitat pus auta. Permetèt donc que la gravitat d'aquelei zonas venguèsse pus fòrta que la pression dei gas. Ansin, l'equilibri dau nívol foguèt romput e l'afondrament entraïnat<ref>Jeff Hester, « New Theory Proposed for Solar System Formation [archive] », Arizona State University, 2004.</ref>. La region que vendriá après lo Sistèma Solar aviá un diamètre entre {{formatnum:7000}} e {{formatnum:20000}} UA e una massa leugierament superiora a la massa solara, entre 1,001 e 1,1 massas solaras<ref>J. J. Rawal, « Further Considerations on Contracting Solar Nebula », dans Physics and Astronomy, vol. 34, no 1, janvier 1985, p. 93–100.</ref> <ref>Yoshimi Kitamura, Munetake Momose, Sozo Yokogawa, Ryohei Kawabe, Shigeru Ida et Motohide Tamura, « Investigation of the Physical Properties of Protoplanetary Disks around T Tauri Stars by a 1 Arcsecond Imaging Survey: Evolution and Diversity of the Disks in Their Accretion Stage », dans The Astrophysical Journal, vol. 581, no 1, 10 décembre 2002, p. 357–380.</ref>. Lo centre de la nebulosa venguèt rapidament pus caud. Puei, en causa de la gravitat, dei camps magnetics e de la rotacion, la nebulosa s'aplatiguèt per formar un disc de quasi 200 UA de diamètre a l'entorn d'una protoestèla densa e cauda<ref>J. S. Greaves, « Disks Around Stars and the Growth of Planetary Systems », dans Science, vol. 307, no 5706, 7 janvier 2005, p. 68–71.</ref>. Après 100 milions d'annadas, la pression e la densitat de l'[[idrogèn]] dau centre de la nebulosa agantèron un nivèu sufisent per entraïnar lo començament de reaccions de fusion. Lo diamètre dau [[Soleu]] aumentèt fins a l'equilibri entre sa gravitat e son energia termica. Ansin, venguèt una estèla vertadiera<ref>Antonio Chrysostomou et Phil W Lucas, « The formation of stars [archive] », Department of Physics Astronomy & Mathematics University of Hertfordshire.</ref>. === Formacion deis autreis objèctes dau Sistèma Solar === Leis autreis còrs dau Sistèma Solar se formèron a partir dei rèstas dau nívol de poussa e de gas per lo mecanisme d'acrecion. Inicialament, la poussa orbitèt a l'entorn de la protoestèla e formèt de còrs pichons de quauquei [[mètre]]s. Puei, après de collisions, la talha dei còrs capitèt d'aumentar fins a aperaquí cinc quilomètres. Enfin, aqueleis objèctes aumentèron lor talha a un ritme de 15 cm/an gràcias ai collisions successivas<ref>P. Goldreich et W. R. Ward, ''« The Formation of Planetesimals »'', The American Astronomical Society, 1973. </ref>. Lei regions dau Sistèma Solar intèrne, entre 0 e 4 UA, èran adonc probablament tròp caudas per permetre la condensacion de gas leugiers coma l'aiga o lo metan. Ansin, lei planetas d'aquelei zonas podrián solament èsser formadas d'elements amb un nivèu de sublimacion important coma lei metaus e lei silicats. Aquelei còrs rocassós venguèron donc de planetas dau tipe terrèstre. Dins aquò, coma leis elements pesants son rars, probablament 0,6% de la massa iniciala de la nebulosa, lor creissença foguèt lenta e limitada. Per exemple, la proto-Tèrra acabèt probablament d'acumular de materiaus {{formatnum:100000}} ans après la formacion dau [[Soleu]]. D'efècte, après aqueu periòde, solament lei collisions ambé d'autrei quasiplanetas permetèron finalament la formacion definitiva dei planetas intèrnas. Lei planetas gigantas gasosas se formèron dins de regions exterioras en delà de la linha de glaç. Aqueu limit es situat entre [[Mart (planeta)|Mart]] e [[Jupitèr (planeta)|Jupitèr]]. Designa lo ponch onte lei compausats pus leugiers pòdon restar solids e s'acampar. Ansin, aquelei protoplanetas capitèron d'atraire lei gas fòrça leugiers e escampats que son l'[[idrogèn]] e l'[[èli]]. La massa dei quatre protoplanetas dei gigantas actualas èra donc ja egala a quatre massas terrèstras après solament tres milions d'annadas. La posicion de [[Jupitèr (planeta)|Jupitèr]], vèrs 5 UA, permetèt probablament d'acumular lei materiaus venent dau rèsta dau disc mai que podián pas intrar dins lei zonas centralas. Aqueleis excès de matèria entraïnèron donc la formacion d'una protoplaneta gròssa amb una massa de 10 massas terrèstras. Après 1000 ans suplementaris, sa massa èra ja d'aperaquí 150 massas terrèstras. [[Saturne (planeta)|Saturne]] tèn una massa significativament pus febla car sa formacion auriá acomençat après aquela de [[Jupitèr (planeta)|Jupitèr]] segon un mecanisme similar. [[Uranus (planeta)|Uranus]] e [[Neptun (planeta)|Neptun]] se serián formadas après [[Jupitèr (planeta)|Jupitèr]] e [[Saturne (planeta)|Saturne]] quand lo vent solar acomencèt de dispersar au luench lei rèstas dau disc protoplanetari. Aquelei planetas aurián donc agut un periòde pus cort per acampar de materiaus de la nebulosa solara. Enfin, après 3 o 10 milions d'annadas, lei rèstas d'aquela nebulosa èran definitivament dispersats. Aquela dispersion permetèt d'obtenir l'estabilitat deis orbitas dei planetas, especialament aquelei d'[[Uranus (planeta)|Uranus]] e [[Neptun (planeta)|Neptun]] que s'alunchèron probablament dau [[Soleu]]. == Referéncias == <references/> {{SistèmaSolar}} {{Portal|astronomia}} [[Categoria:Sistèma Solar|*]] mr2j7ku9y8kxzj4vgv0dvx6j4yqgnuu Mont Rushmore 0 23673 2509232 2466062 2026-09-23T19:05:55Z InternetArchiveBot 43230 Rescuing 1 sources and tagging 0 as dead.) #IABot (v2.0.9.6 2509232 wikitext text/x-wiki {{Infobox |tematica= |carta= }} [[Fichièr:Air Force One over Mt. Rushmore.jpg|thumb|[[Air Force One]], l'avion del [[President dels Estats Units]] que passa en sus del mont Rushmore]] Lo '''Mont Rushmore''' se situa a [[Keystone]], dins l'[[estat]] [[Estats Units d'America|american]] del [[Dakota del Sud]]. Representa las caras, escalpradas dins lo granit, dels quatre [[Lista dels presidents dels Estats-Units d'America|presidents dels Estats-Units]] que mai an marcat l'istòria d'aqueste país: [[George Washington]], [[Thomas Jefferson]], [[Theodore Roosevelt]] e [[Abraham Lincoln]] (de la man esquèrra a la drecha). == Istòria == Aqueste mont pòrta lo nom d'un avocat nòvayorkés qu'èra vengut visitar aquesta region de Dakota del Sud, a ras de [[Rapid City]], dins los [[Black Hills]] (''los trucs negres''). L'escultura que se situa a 1740 mètres de nautor mesura 18 mètres de naut. Foguèt entamenada en [[1927]] per [[Gutzon Borglum]] escultor qu'aviá en aquel temps 60 ans, e èra un ancian escolan de [[Auguste Rodin|Rodin]]. Pasmens lo [[31 d'octobre]] de [[1941]] se moriguèt e calguèt que son filh Lincoln Robinson-Borglum contunhèsse l'òbra del paire. La poguèt acabar 14 ans aprèp la debuta del trabalh. Aquesta idèa d'un memorial, suggerida en 1923 per Doane Robinson, que vendriá puèi lo director de la Societat Istorica del Dakota del Nòrd, foguèt aprovada pel govèrn federal e l'Estat en 1925 amb la tòca d'atirar de toristas dins una region en dificultat per tal de potenciar l'economia dels Blacks Hills. Aqueste memorial es gerit pel servici dels [[pargues nacionals dels Estats Units]]. Aqueste monument tras qu'espectaclós, serviguèt d'encastre a de filmes nombroses, de publicitats e representacions de tota mena. Al cinèma, son utilizacion mai famosa n'es la sequéncia finala de ''North by Northwest'' d'[[Alfred Hitchcock]] en [[1959]], amb [[Cary Grant]], [[James Mason]] e [[Eva Marie Saint]]. == Influéncias == * Dins lo manga/anime ''[[Naruto]]'', lo vilatge de Konoha ten de caras gigantas escalpradas dins una montanha que representan los ancians Hokage, coma sul mont Rushmore. * Dins l'adaptacion en filme ''live'' de ''[[Richie Rich]]'', la famille Rich fa copar al lasèr una mena de mont Rushmore amb las caras del paire, de la maire e del filh. La sequéncia de l'accion finala se debana aquí. == Ligams extèrnes == {{CommonsCat|Mount Rushmore National Memorial|lo Mont Rushmore}} * {{en}} [https://web.archive.org/web/20101110011646/http://www.nps.gov/moru/ National Park Service: Mount Rushmore National Memorial] * {{en}} [https://web.archive.org/web/20080516054626/http://www.americanparknetwork.com/parkinfo/ru/history/carve.html La construccion de las esculturas sul mont Rushmore] * {{en}} [https://web.archive.org/web/20060710003745/http://www.untraveledroad.com/USA/Parks/Misc/MountRushmore.htm Galariá fotografica del pargue Rushmore ] * {{en}} [http://maps.google.com/maps?ll=43.87911,-103.45777&spn=0.015,0.025&t=h Fòto satellit de Google Maps] * {{en}} [https://web.archive.org/web/20070930144731/http://sea.unep-wcmc.org/wdbpa/sitedetails.cfm?siteid=22625&level=nat Ficha de l'endrech sul sit UNEP-WCMC] [[Categoria:Dakota del Sud]] [[Categoria:Cultura americana]] [[Categoria:Pargue nacional dels Estats Units|Mont Rushmore]] [[Categoria:Abraham Lincoln]] i3ktwsvynsk49tv2tptz0ldovotalga Richard Ièr d'Anglatèrra 0 28491 2509206 2495163 2026-09-23T15:15:33Z Anonim de Guiana 58825 Créé en traduisant la section « Biographie » de la page « [[:fr:Special:Redirect/revision/239088936|Richard Cœur de Lion]] » 2509206 wikitext text/x-wiki {{Dialècte Lemosin}} {{omon|Richard}} {{Infobox sobeiran | nom = | imatge = Richard coeurdelion g.jpg | legenda = Miniatura de Richard Ièr | naissença = [[5 de març]] de [[Sègle XII|1133]] | mòrt = [[6 d'abril|abriu]] de [[sègle XII|1199]] | país = [[Anglatèrra]] | epòca = Edat Mejana | règne = [[3 de setembre]] de [[sègle XII|1189]]-[[6 d'abril|6 d'abriu]] de [[sègle XII|1199]] | conjunt = | dinastia = [[Plantagenèstes]] | davancièr = [[Enric II d'Anglatèrra|Enric II]] | successor = [[Joan I d'Anglatèrra|Joan Ièr]] }} '''Richard''' o '''Ricard Ièr d'Anglatèrra'''<ref group=N>Generalament, los [[nòrdoccitan]]s disen ''Richard'' e lo sudoccitans disen ''Ricard''</ref>, tanben conegut coma '''Ricard Còr de Leon''' (Richard Còr de Leon, Lo Rei Richart d'Anglaterra en occitan ancian) èra nascut lo [[5 de març]] de [[Sègle XII|1133]] a [[Lo Mans]] e foguèt tuat dabans lo chastèu de [[Chasluç]], lo [[6 d'abril|6 d'abriu]] de [[sègle XII|1199]]. Filh d'[[Enric II d'Anglatèrra]] e d'[[Alienòr d'Aquitània]], fuguèt [[monarquia|rei]] d'[[Anglatèrra]] dau [[3 de setembre]] de [[sègle XII|1189]] al [[6 d'abril|6 d'abriu]] de [[sègle XII|1199]]. == Rei trobador == Ricard foguèt escaissat « Òc e non » per [[Bertran de Bòrn]], amor de son umor cambiadissa.<ref>[[Jean Flori]], [http://books.google.fr/books?lr=lang_fr&id=mXVnAAAAMAAJ&dq=%22oc+e+no%22+Richard&q=%22oc+e+no%22+&pgis=1 ''Richard Cœur de Lion - Le roi chevalier''], 1999, {{p.}}49</ref>. Èra tanben [[trobador]] e compausava sas cançons en [[occitan]], ja que visquèt pro longtemps en [[Occitània]], dins lo ducat d'[[Aquitània (Occitània)|Aquitània]]. Ricard participèt a la Tresena [[Crosadas|Crosada]]. Es mòrt a [[Chasluç]] lo 6 d'abril de 1199. D'eu conservam aumens un tèxte en occitan (''Ja nuls hom pres non dira sa rason'') e en vers escriut durant sa captivitat qu'es una mena de messatge a sos vassaus per dire que seriá una vergonha se demorèsse mai de dos ivèrns en preson. Coma una version existís en francés, demòran quauques dobtes sobre lo fach que lo rei d'Anglatèrra siá l'autor daus dos tèxtes. Segon Martín de Riquer, las diferéncias entre los dos mòstran que lo tèxte francés es anterior mas tanben que i a d'especificitats dins lo tèxte occitan que fan pensar de qu'es plan originau e de la man dau rei d'Anglatèrra. ==Veire tanben== ===Bibliografia=== * Riquer, Martín de. ''Los trovadores, historia lietaria y textos''. Planeta : Barcelona, [[1975]]. ===Articles connèxes=== *[[Lista de trobadors e trobairises]] ===Ligams extèrnes=== == Biografia == === Familha e enfança === [[Fichièr:Jindra_Eleonora.jpg|alt=Miniature médiévale représentant Henri II et Aliénor d'Aquitaine.|vinheta| Enric II e [[Alienòr d'Aquitània|Alienò]]<nowiki/>r d'Aquitània.]] Richard nais lo 8 setembre de 1157, probablament au palais de Beaumont a [[Oxford]] en Anglaterra. Es fisat a una nuriça nommada Hodierna. Tresen filh d'[[Enric II d'Anglatèrra|Enric II d'Anglaterre]] e d'Alienòr d'Aquitània, Richard es pas destinat a succedir a son pair. Sabem ren de son educacion. Richard passa sas prumieras annadas en Anglaterra, emb sa mair. A la debuta de mai de 1165, Enric II, que sejorna en Normandia, fa venir Alienòr e Richard a [[Roan]]. Puei, Alienòr s'installa a [[Angieus]] emb sos enfants. En 1168, segon la costuma que vòu que lo segond filh ereta dau patrimòni mairau, es previst per Enric que Richard succedissa a Alienòr au cap de dau [[Ducat d'Aquitània]], emb lo títol de [[comte de Peitieus]]. Entau, Enric se pleja tanben a la volontat de son esposa, de que Richard sembla èsser estat lo filh preferit. Es Alienòr que dispensa au jòune Richard, durant las cinc annadas que venen, sa formacion dins l'engèni de regir los òmes. Dempuei 1168, lo dròlle grandís a [[Peitieus]] dins una atmosfera de poesia cortesa, practica l'equitacion, au manejament daus armas e a la chaça. Richard parla la [[Lenga d'oïl - lengas d'oïl|lenga d'oïl]] de son pair e pratica la [[Occitan|lenga d'òc]] de sa mair, las doas lengas estant parladas a la cort de Peitieus. Coneissís lo latin mas aprendrá pas jamai l'anglés de son temps, qu'era pas utilizada a la cort d'Anglaterra. L'eleit s'exprimissián en latin e en anglo-normand. === Acordalhas emb Aliç de França === Lo 6 de genier (a l'[[Epifania]] ) 1169,<ref>Gervais de Canterbury, ''cf.'' {{Referéncia Harvard sens parentèsis|Cosson|2017}}.</ref> {{Sfn|Aurell|2024|p=46}}, a la rencontra a Montmirail, Richard rendèt omenatge au rei de França per l'Aquitània e fuguet fiançat a Aliç de França, filha dau rei Loís VII lo Jòune, {{Sfn|Flori|2004|p=123}} {{,}} {{Sfn|Gillingham|2004a}} . Enric La fa venir sa cort per que poguesse préner possession de las terras que constituïssen sa dòt. : lo comtat d'Aumale e lo comtat d'Eu . Per lo Tractat de Montlouis en 1174, Enric renovela la promessa de maridatge. Mas, segon una rumor de Geraud de Galas, pauc après la mòrt de sa mestressa Rosemonde Clifford en 1176, Enric l'auriá remplaçada dins son liech emb la jòuna Aliç de França, de setze ans, e auriá retardat lo maridatge {{Sfn|Flori|2004|p=171-172}} . En 1177, lo papa Alexandre III interven per li ordenar, jos pena d'escomenge, de procedir au maridatge convengut. [[Berrí]] deviá èsser la dòt de la nòvia. Enric renovelèt sa promessa en {{Data|décembre 1183}} e puei pendent la quaresma de 1186, mas la ten enquera pas. Mentretant, se ditz qu'Aliç a donat naissença a un filh, que se ditz qu'èra l'enfant d' Henri .,<ref>{{Ref-libre|annada=2013}}.</ref> {{Sfn|Aurell|2024|p=64}} . Après la mòrt d'Enric lo 6 de julhet 1189, Richard fa venir Aliç a Roan en febrier 1190 . Mas en 1191, en Sicília pauc avant l'arribada de Berengaria de Navarra, que chausís finalament d'esposar au luec d'Aliç, avertís lo rei de França [[Felip II de França|Felip II]] que podiá pas préner sa sòr coma esposa per amor dau desonor que l'acusa. Roger de Hoveden, un istorian seriós pas donat a la patòfia, rapòrta las paraulas de Richard : Regeta pas ta sòr mas es impossible per ieu de la maridar, perque mon pair jaguèt emb ela e a avut un filh d'ela. » {{Sfn|Aurell|2024|p=63-64}} {{,}} {{Sfn|Flori|2004|p=173}} === Duc d'Aquitània e comte de Peitau === [[Fichier:Seal_-_Richard_I_of_England.jpg|alt=Contre-sceau représentant un homme en armure, à cheval, tenant une épée.|esquèrra|vinheta|Contre-sageu equestre dau rei Richard (1195), Istoriau de la Vendea.]] Tanleu 1169, Richard que demòra chas sa mair en Aquitània, es associat aus actes mandats per la duchessa. Alienòr emplegua alaidonc la formula "Ieu e mon filh Richard" dins mai de la meitat de sas chartas. Lo 14 de junh 1170, lo frair ainat de Richard, Enric lo Jòune, es coronat rei d'Anglaterra dau vivent de son pair. Es entau nommat per lo diferenciar de son pair, puei que regna pas enquera. En setembre 1170, Enric II s'amalautís grevament e procedís alòrs a una "donacion-partatge" que confirma las disposicions anterioras. Richard recep l'Aquitània. En 1171, Alienòr e Richard corren l'Aquitània, ont, au moment d'una « virada de reconciliacion », anullan las confiscacions e las sanccions establidas per Enric II. Pausan la prumiera peira d'un espandiment dau monastier de Sent-Augustin de Lemòtges. Richard qu'a atengut la majoritat legala de catòrze ans, es solemnament investit dau comtat dau Peitau e intronizat duc d'Aquitània en mai 1171 o en junh 1172, au moment de doas ceremonias d'investitura a Sent-Ilàri de Peitieus, puei pau après, dins la [[Catedrala de Sent Estève de Limòtges|catedrala de Sent Estève de Lemòtges]] ont es recebut a la fin d'una procession solemna. Richard recep a Peitieus daus mans de l'archevesque de Bordeu e de l'evesque de Peitieus la lança e la bandiera, simbèu dau poder ducau, puei a Lemòtges l'anèu sacrat de Senta Valeria, patrona de l'Aquitània. Jaufré de Visoas nota dins sa cronica: « Lo rei Enric a transmés a Richard, per la volontat de sa mair Alienòr, lo duchat d'Aquitània ». Enirc II contunha pasmens de portar lo títol de duc d'Aquitània jusqu'a la fin de son regne, e dau vivent de son pair designam Richard sos lo títol de comte de Peitau. En {{Data|février 1173}}, à l'occasion des fiançailles de Jean avec l'héritière de Maurienne, Alix de Savoie, Henri attribue à Jean les châteaux de Chinon, Loudun et Mirebeau, qu'Henri le Jeune pense lui appartenir en propre, suscitant le mécontentement de son aîné{{Sfn|Cosson|2017|p=49}}{{,}}{{Sfn|Madeline|2023|p=par 10}}{{,}}{{Sfn|Aurell|2024|p=51}}. Richard, à qui Aliénor a remis son duché, se voit relégué en troisième position, malgré les investitures solennelles, lorsque le comte de Toulouse prête hommage à Henri II puis à Henri le Jeune, à Limoges le {{Data|25 février 1173}}, pour une terre qu'Aliénor estime relever de son duché{{Sfn|Cosson|2017|p=155}}{{,}}{{Sfn|Flori|2004|p=173}}. Le {{Data|8 mars 1173}}, Henri le Jeune se révolte contre son père, le roi Henri II, et s'enfuit à la cour de son beau-père, le roi de France{{Sfn|Flori|2004|p=141}}. Il est soutenu par ses frères Richard et  Geoffroy II de Bretagne, ainsi que par les principaux barons du Poitou et de l’Aquitaine{{Sfn|Pernoud|1988|p=35}}. Déjà dotés de fiefs par leur père, les fils d’Henri II espèrent le remplacer effectivement au pouvoir, poussés en cela par leur mère, [[Alienòr d'Aquitània|Aliénor d'Aquitaine]]{{Sfn|Pernoud|1988|p=36}}. Elle incite Richard à rejoindre le roi de France à Paris où il est fait chevalier par ce dernier{{Sfn|Flori|2004|p=149}}. Avec l’appui du comte Philippe de Flandre, les fils d’Henri II lancent une offensive en Normandie en {{Data|juin 1173}}{{Sfn|Pernoud|1988|p=37}}. Le roi d’Angleterre réagit promptement et reprend une à une les forteresses normandes. En {{Data|novembre 1173}}, Aliénor est reconnue et arrêtée alors qu'elle s'enfuit vers la cour de France et est livrée à son mari. Elle est tout d'abord placée sous bonne garde au château de Chinon{{Sfn|Flori|2004|p=153}}, prélude à une captivité de plus de quinze ans en Angleterre, en résidence très surveillée dans la forteresse royale d'Old Sarum ([[Salisbury]]), et dans divers autres châteaux : « C'est en Angleterre, dans la tour de Salisbury, que le roi enferma sa conjointe, la propre mère de ses enfants, par peur qu'elle récidive dans une conspiration », note Geoffroy de Vigeois{{Sfn|Aurell|2024|p=52-53}}. Richard continue seul la lutte en Aquitaine{{Sfn|Flori|2004|p=153-155}}. Le {{Data|8 septembre 1174}}, une trêve est conclue, à [[Gisors]], entre les deux rois. Mais à cette date, contrairement à ses frères, Richard résiste encore en Poitou{{Sfn|Turner|2011|p=276}}{{,}}{{Sfn|Flori|2004|p=155}}. Henri II gagne ensuite le Poitou avec une armée composée de mercenaires brabançons. Assiégé à [[Santas|Saintes]], puis retranché au château de Taillebourg, Richard est contraint de se rendre ; il implore le pardon de son père, à Poitiers, le {{Data|23 septembre 1174}}{{Sfn|Pernoud|1988|p=39}}{{,}}{{Sfn|Flori|1999|p=47}}{{,}}{{Sfn|Flori|2004|p=154-156}}. Ses deux frères l’imitent quelques jours plus tard, rétablissant la paix entre Henri II et ses fils{{Sfn|Pernoud|1988|p=39}}. === Acordalhas emb Aliç de França === ==Nòtas e referéncias== ===Nòtas=== <references group=N/> ===Referéncias=== {{reflist}} {{Debuta dinastia}} {{Inserir dinastia|icònaG=Count of Poitiers Arms.svg |icònaD=Royal Arms of England (1189-1198).svg |nom=[[rei d'Anglatèrra]] |abans=[[Enric II d'Anglatèrra|Enric II]]|nbav=4 |aprèp=[[Joan d'Anglatèrra|Joan]]|nbap=5 |periòde=1189-1199}} {{Inserir dinastia|icòna= |nom=[[duc de Normandia]] |abans=idem |aprèp=idem |periòde=1189-1199}} {{Inserir dinastia|icòna= |nom=[[comte d'Anjau]] |abans=idem |aprèp=idem |periòde=1189-1199}} {{Inserir dinastia|icòna= |nom=[[comte de Maine]] |abans=idem |aprèp=idem |periòde=1189-1199}} {{Inserir dinastia|icòna= |nom=[[duc d'Aquitània]] |abans=[[Enric II d'Anglatèrra|Enric II]] e [[Alienòr d'Aquitània|Alienòr]] |aprèp=idem |periòde=1189-1196 e 1199}} {{Fin dinastia}} {{Multibendèl|LitOc}} {{DEFAULTSORT:Ricard Anglaterra 01}} [[Categoria:Monarca d'Anglatèrra]] [[Categoria:Plantagenèsts]] [[Categoria:Comte d'Anjau]] [[Categoria:Comte de Maine]] [[Categoria:Comte de Peitieus|Ricard 01 d'Anglaterra]] [[Categoria:Duc de Normandia]] [[Categoria:Duc d'Aquitània]] [[Categoria:Mòrt a la guèrra]] [[Categoria:Istòria de Peitau]] [[Categoria:Òme crosat]] [[Categoria:Omosexualitat dins l'istòria]] [[Categoria:Naissença en 1157]] [[Categoria:Trobador]] [[Categoria:Decès en 1199]] qqxexxouuuh7s14gt21y3on3wgoisi4 2509207 2509206 2026-09-23T15:16:51Z Anonim de Guiana 58825 /* Duc d'Aquitània e comte de Peitau */ 2509207 wikitext text/x-wiki {{Dialècte Lemosin}} {{omon|Richard}} {{Infobox sobeiran | nom = | imatge = Richard coeurdelion g.jpg | legenda = Miniatura de Richard Ièr | naissença = [[5 de març]] de [[Sègle XII|1133]] | mòrt = [[6 d'abril|abriu]] de [[sègle XII|1199]] | país = [[Anglatèrra]] | epòca = Edat Mejana | règne = [[3 de setembre]] de [[sègle XII|1189]]-[[6 d'abril|6 d'abriu]] de [[sègle XII|1199]] | conjunt = | dinastia = [[Plantagenèstes]] | davancièr = [[Enric II d'Anglatèrra|Enric II]] | successor = [[Joan I d'Anglatèrra|Joan Ièr]] }} '''Richard''' o '''Ricard Ièr d'Anglatèrra'''<ref group=N>Generalament, los [[nòrdoccitan]]s disen ''Richard'' e lo sudoccitans disen ''Ricard''</ref>, tanben conegut coma '''Ricard Còr de Leon''' (Richard Còr de Leon, Lo Rei Richart d'Anglaterra en occitan ancian) èra nascut lo [[5 de març]] de [[Sègle XII|1133]] a [[Lo Mans]] e foguèt tuat dabans lo chastèu de [[Chasluç]], lo [[6 d'abril|6 d'abriu]] de [[sègle XII|1199]]. Filh d'[[Enric II d'Anglatèrra]] e d'[[Alienòr d'Aquitània]], fuguèt [[monarquia|rei]] d'[[Anglatèrra]] dau [[3 de setembre]] de [[sègle XII|1189]] al [[6 d'abril|6 d'abriu]] de [[sègle XII|1199]]. == Rei trobador == Ricard foguèt escaissat « Òc e non » per [[Bertran de Bòrn]], amor de son umor cambiadissa.<ref>[[Jean Flori]], [http://books.google.fr/books?lr=lang_fr&id=mXVnAAAAMAAJ&dq=%22oc+e+no%22+Richard&q=%22oc+e+no%22+&pgis=1 ''Richard Cœur de Lion - Le roi chevalier''], 1999, {{p.}}49</ref>. Èra tanben [[trobador]] e compausava sas cançons en [[occitan]], ja que visquèt pro longtemps en [[Occitània]], dins lo ducat d'[[Aquitània (Occitània)|Aquitània]]. Ricard participèt a la Tresena [[Crosadas|Crosada]]. Es mòrt a [[Chasluç]] lo 6 d'abril de 1199. D'eu conservam aumens un tèxte en occitan (''Ja nuls hom pres non dira sa rason'') e en vers escriut durant sa captivitat qu'es una mena de messatge a sos vassaus per dire que seriá una vergonha se demorèsse mai de dos ivèrns en preson. Coma una version existís en francés, demòran quauques dobtes sobre lo fach que lo rei d'Anglatèrra siá l'autor daus dos tèxtes. Segon Martín de Riquer, las diferéncias entre los dos mòstran que lo tèxte francés es anterior mas tanben que i a d'especificitats dins lo tèxte occitan que fan pensar de qu'es plan originau e de la man dau rei d'Anglatèrra. ==Veire tanben== ===Bibliografia=== * Riquer, Martín de. ''Los trovadores, historia lietaria y textos''. Planeta : Barcelona, [[1975]]. ===Articles connèxes=== *[[Lista de trobadors e trobairises]] ===Ligams extèrnes=== == Biografia == === Familha e enfança === [[Fichièr:Jindra_Eleonora.jpg|alt=Miniature médiévale représentant Henri II et Aliénor d'Aquitaine.|vinheta| Enric II e [[Alienòr d'Aquitània|Alienò]]<nowiki/>r d'Aquitània.]] Richard nais lo 8 setembre de 1157, probablament au palais de Beaumont a [[Oxford]] en Anglaterra. Es fisat a una nuriça nommada Hodierna. Tresen filh d'[[Enric II d'Anglatèrra|Enric II d'Anglaterre]] e d'Alienòr d'Aquitània, Richard es pas destinat a succedir a son pair. Sabem ren de son educacion. Richard passa sas prumieras annadas en Anglaterra, emb sa mair. A la debuta de mai de 1165, Enric II, que sejorna en Normandia, fa venir Alienòr e Richard a [[Roan]]. Puei, Alienòr s'installa a [[Angieus]] emb sos enfants. En 1168, segon la costuma que vòu que lo segond filh ereta dau patrimòni mairau, es previst per Enric que Richard succedissa a Alienòr au cap de dau [[Ducat d'Aquitània]], emb lo títol de [[comte de Peitieus]]. Entau, Enric se pleja tanben a la volontat de son esposa, de que Richard sembla èsser estat lo filh preferit. Es Alienòr que dispensa au jòune Richard, durant las cinc annadas que venen, sa formacion dins l'engèni de regir los òmes. Dempuei 1168, lo dròlle grandís a [[Peitieus]] dins una atmosfera de poesia cortesa, practica l'equitacion, au manejament daus armas e a la chaça. Richard parla la [[Lenga d'oïl - lengas d'oïl|lenga d'oïl]] de son pair e pratica la [[Occitan|lenga d'òc]] de sa mair, las doas lengas estant parladas a la cort de Peitieus. Coneissís lo latin mas aprendrá pas jamai l'anglés de son temps, qu'era pas utilizada a la cort d'Anglaterra. L'eleit s'exprimissián en latin e en anglo-normand. === Acordalhas emb Aliç de França === Lo 6 de genier (a l'[[Epifania]] ) 1169,<ref>Gervais de Canterbury, ''cf.'' {{Referéncia Harvard sens parentèsis|Cosson|2017}}.</ref> {{Sfn|Aurell|2024|p=46}}, a la rencontra a Montmirail, Richard rendèt omenatge au rei de França per l'Aquitània e fuguet fiançat a Aliç de França, filha dau rei Loís VII lo Jòune, {{Sfn|Flori|2004|p=123}} {{,}} {{Sfn|Gillingham|2004a}} . Enric La fa venir sa cort per que poguesse préner possession de las terras que constituïssen sa dòt. : lo comtat d'Aumale e lo comtat d'Eu . Per lo Tractat de Montlouis en 1174, Enric renovela la promessa de maridatge. Mas, segon una rumor de Geraud de Galas, pauc après la mòrt de sa mestressa Rosemonde Clifford en 1176, Enric l'auriá remplaçada dins son liech emb la jòuna Aliç de França, de setze ans, e auriá retardat lo maridatge {{Sfn|Flori|2004|p=171-172}} . En 1177, lo papa Alexandre III interven per li ordenar, jos pena d'escomenge, de procedir au maridatge convengut. [[Berrí]] deviá èsser la dòt de la nòvia. Enric renovelèt sa promessa en {{Data|décembre 1183}} e puei pendent la quaresma de 1186, mas la ten enquera pas. Mentretant, se ditz qu'Aliç a donat naissença a un filh, que se ditz qu'èra l'enfant d' Henri .,<ref>{{Ref-libre|annada=2013}}.</ref> {{Sfn|Aurell|2024|p=64}} . Après la mòrt d'Enric lo 6 de julhet 1189, Richard fa venir Aliç a Roan en febrier 1190 . Mas en 1191, en Sicília pauc avant l'arribada de Berengaria de Navarra, que chausís finalament d'esposar au luec d'Aliç, avertís lo rei de França [[Felip II de França|Felip II]] que podiá pas préner sa sòr coma esposa per amor dau desonor que l'acusa. Roger de Hoveden, un istorian seriós pas donat a la patòfia, rapòrta las paraulas de Richard : Regeta pas ta sòr mas es impossible per ieu de la maridar, perque mon pair jaguèt emb ela e a avut un filh d'ela. » {{Sfn|Aurell|2024|p=63-64}} {{,}} {{Sfn|Flori|2004|p=173}} ==Nòtas e referéncias== ===Nòtas=== <references group=N/> ===Referéncias=== {{reflist}} {{Debuta dinastia}} {{Inserir dinastia|icònaG=Count of Poitiers Arms.svg |icònaD=Royal Arms of England (1189-1198).svg |nom=[[rei d'Anglatèrra]] |abans=[[Enric II d'Anglatèrra|Enric II]]|nbav=4 |aprèp=[[Joan d'Anglatèrra|Joan]]|nbap=5 |periòde=1189-1199}} {{Inserir dinastia|icòna= |nom=[[duc de Normandia]] |abans=idem |aprèp=idem |periòde=1189-1199}} {{Inserir dinastia|icòna= |nom=[[comte d'Anjau]] |abans=idem |aprèp=idem |periòde=1189-1199}} {{Inserir dinastia|icòna= |nom=[[comte de Maine]] |abans=idem |aprèp=idem |periòde=1189-1199}} {{Inserir dinastia|icòna= |nom=[[duc d'Aquitània]] |abans=[[Enric II d'Anglatèrra|Enric II]] e [[Alienòr d'Aquitània|Alienòr]] |aprèp=idem |periòde=1189-1196 e 1199}} {{Fin dinastia}} {{Multibendèl|LitOc}} {{DEFAULTSORT:Ricard Anglaterra 01}} [[Categoria:Monarca d'Anglatèrra]] [[Categoria:Plantagenèsts]] [[Categoria:Comte d'Anjau]] [[Categoria:Comte de Maine]] [[Categoria:Comte de Peitieus|Ricard 01 d'Anglaterra]] [[Categoria:Duc de Normandia]] [[Categoria:Duc d'Aquitània]] [[Categoria:Mòrt a la guèrra]] [[Categoria:Istòria de Peitau]] [[Categoria:Òme crosat]] [[Categoria:Omosexualitat dins l'istòria]] [[Categoria:Naissença en 1157]] [[Categoria:Trobador]] [[Categoria:Decès en 1199]] o83zvy9ajqx256ca1y4e02vo7ybsviv Royon 0 28769 2509291 2218161 2026-09-24T05:08:25Z Nicolas Eynaud 6858 /* Geografia */ 2509291 wikitext text/x-wiki {{Infobox Comuna de França |carta=fr | nom2= Royon | nomcomuna = Royon | lògo= | imatge=cap | descripcion= | escut= Blason Royon.svg | escais= | region ist = | parçan= | arrondiment= [[Arrondiment de Montreuil|Montreuil]] | canton= [[Canton de Fruges|Fruges]] | sitweb= | cp= 62990 | insee = 62725 | cònsol = Serge De Hauteclocque | mandat = [[2008]]-[[2014]] | gentilici = (en [[francés]]) |alt mej= |longitud= 1.99305555556 |latitud= 50.4736111111 | alt mini = 54 | alt maxi = 160 | km² = 7.49 }} '''{{PAGENAME}}''' es una [[Comuna francesa|comuna]] [[frança|francesa]], situada dins lo [[departaments franceses|departament]] del [[Pas de Calais (departament)|Pas de Calais]] e la [[regions francesas|region]] del [[Nòrd-Pas de Calais]]. ==Geografia== ===Comunas vesinas=== <div style="position: relative; float:left; width:450px;"> [[Fichièr:Blank map.svg|400px|left||Distanças e posicion relativa]] {{Image label|x=0.506|y=0.495|scale=400|text=[[Fichièr:Map pointer black.svg|20px|Royon]]'''Royon'''}} {{Image label|x=0.424636640428|y=0.550886615534|scale=400|text=[[Fichièr:Small-city-symbol.svg|6px|Comuna amb 240 abitants (2000)]]{{mida|80%|[[Lebiez]] (0,9km)}}}} {{Image label|x=0.779348972887|y=0.365897187246|scale=400|text=[[Fichièr:Small-city-symbol.svg|6px|Comuna amb 164 abitants (2000)]]{{mida|80%|[[Torcy (Pas de Calais)|Torcy]] (2,5km)}}}} {{Image label|x=0.321743490711|y=0.223756497363|scale=400|text=[[Fichièr:Small-city-symbol.svg|6px|Comuna amb 227 abitants (2000)]]{{mida|80%|[[Embry]] (2,9km)}}}} {{Image label|x=0.15896963083|y=0.473986332421|scale=400|text=[[Fichièr:Small-city-symbol.svg|6px|Comuna amb 69 abitants (2000)]]{{mida|80%|[[Boubers-lès-Hesmond]] (3,1km)}}}} {{Image label|x=0.919469504571|y=0.596127458617|scale=400|text=[[Fichièr:Small-city-symbol.svg|6px|Comuna amb 184 abitants (2000)]]{{mida|80%|[[Sains-lès-Fressin]] (3,5km)}}}} {{Image label|x=0.128294796254|y=0.739980529442|scale=400|text=[[Fichièr:Small-city-symbol.svg|6px|Comuna amb 174 abitants (2000)]]{{mida|80%|[[Hesmond]] (3,9km)}}}} </div>{{clear|left}} ==Istòria== {{Apertium|fr}} * Royon d&eacute;pendit Del ''[[pagus Teruanensis]]'' ([[Th&eacute;rouanne]]) <ref>Leduque A.: Pr&ograve;va topographique sus la Morinie, CDRP, 1968.</ref>{{,}}<ref>Malbrancq J. : De morinis morinorum rebus, #Virar, 1639</ref>{{,}}<ref>Martel J.: Lo d&eacute;frichement en Art&eacute;s del {{sp-|IX|e|a la|XIII|e}}, ''Bor&iacute;s. Soc. Dels Antiquaires de la Morinie'', 1952-1957-XVIII, {{p&agrave;g.}}510-512</ref> #que [[Unroch III de Frioul]] #&egrave;sser lo primi&egrave;r comte conegut (839-853), * la distincion de ''Royon'' i n'agu&egrave;t fondat l'an 1259 per la [[familha de Crequy]], se apaga rapidament en 1465 a la [[batalha de Montlh&eacute;ry]], e el pas en r&egrave;sta res de plan establit. * Ela d&eacute;pendit del dioc&egrave;se de Th&eacute;rouanne fins en 1559, * de contunh de dioc&egrave;se de [[Boulogne-sus-Mar|Boulogne]] e del [[Doyenn&eacute; (cristianisme)|doyenn&eacute;]] de [[Fauquembergues]], amb succursale [[Lebiez]] * del Conselh provincial de [[Art&eacute;s]], intendance de [[Lille]],subd&eacute;l&eacute;gation de [[Hesdin]] s&eacute;n&eacute;chauss&eacute;e e de rec&egrave;ptas de [[Sant-Pol]] * vengut comtat de contunh marquisat dempu&egrave;i 1692, aquel #&egrave;sser un dels fiefs de la [[familha de Bryas]] #que i an installat lo sieu s&eacute;pulture dins la gl&egrave;isa (branca de las De Bryas de Royon). * Mencion a fach l'an 1641 d'un lu&ograve;c-ditz 'Roion' vengut 'Royon' en 1804, e a l'ora d'ara quarti&egrave;r de [[Quend]]<ref>Dufetelle A. : Lo Marquenterre, Monographie de Quend, Imp. N&ograve;va, Abbeville, 1907.</ref> En [[Marquenterre]].[[Imatge:Royons Marquenterre BRGM.jpg|thumb|left|250px|Mapa dels royons o dics en Marquenterre: Mapa G&eacute;ol de la B.R.G.Lo Sr.]] En lo [[Marquenterre]] e las baias de [[Ordena (fleuve)|Soma]], [[Authie (fleuve)|Authie]] e [[Canche (fleuve)|Canche]], las '''royons''' <ref>Briquet A. : Lo littoral del N&ograve;rd de la Fran&ccedil;a e la si&aacute; evolucion morphologique, C&ograve;len A. Ed.,Escomesas 1930</ref>{{,}}<ref>Dufetelle A. : Lo [[Marquenterre]], Monographie de [[Quend]], impremta n&ograve;va, Abbeville, 1907.</ref> Designavan [[disi]]s bastida per ganhar de t&egrave;rras sus la mar #que se trucava alavetz 'rel&egrave;u de mar', 'encl&ocirc;tures', o 'renclotures'. Aqueles renclorures sarran [[Polder]]s de las [[Pa&iacute;s-Bas]]. Sus la mapa joncha, figuran en roge amb lo sieu an de creacion. Lo sieu nom perduri suls camins o rotas de la region bastida dessus. {{Original|fr}} * Royon dépendit du ''[[pagus Teruanensis]]'' ([[Thérouanne]]) <ref>Leduque A.: Essai topographique sur la Morinie, CDRP, 1968.</ref>{{,}}<ref>Malbrancq J. : De morinis morinorum rebus, Tournai, 1639</ref>{{,}}<ref>Martel J.: Le défrichement en Artois du {{sp-|IX|e|au|XIII|e}}, ''Bull. Soc. des Antiquaires de la Morinie'', 1952-1957-XVIII, {{p.}}510-512</ref> dont [[Unroch III de Frioul]] fut le premier comte connu (839-853), * la seigneurie de ''Royon'' fut fondée en 1259 par la [[famille de Crequy]], elle s'éteint rapidement en 1465 à la [[bataille de Montlhéry]], et il n'en reste rien de bien établi. * elle dépendit du diocèse de Thérouanne jusqu'en 1559, * puis de diocèse de [[Boulogne-sur-Mer|Boulogne]] et du [[Doyenné (christianisme)|doyenné]] de [[Fauquembergues]], avec succursale [[Lebiez]] * du Conseil provincial d'[[Artois]], intendance de [[Lille]],subdélégation de [[Hesdin]] sénéchaussée et recettes de [[Saint-Pol]] * devenu comté puis marquisat depuis 1692, ce fut un des fiefs de la [[famille de Bryas]] qui y ont installé leur sépulture dans l'église (branche des De Bryas de Royon). * mention est faite en 1641 d'un lieu-dit 'Roion' devenu 'Royon' en 1804, et actuellement quartier de [[Quend]]<ref>Dufetelle A. : Le Marquenterre, Monographie de Quend, Imp. Nouvelle, Abbeville, 1907.</ref> en [[Marquenterre]].[[Imatge:Royons Marquenterre BRGM.jpg|thumb|left|250px|Carte des royons ou digues en Marquenterre: Carte Géol du B.R.G.M.]] Dans le [[Marquenterre]] et les baies de [[Somme (fleuve)|Somme]], [[Authie (fleuve)|Authie]] et [[Canche (fleuve)|Canche]], les '''royons''' <ref>Briquet A. : Le littoral du Nord de la France et son évolution morphologique, Colin A. Ed.,Paris 1930</ref>{{,}}<ref>Dufetelle A. : Le [[Marquenterre]], Monographie de [[Quend]], imprimerie nouvelle, Abbeville, 1907.</ref> désignaient des [[digue]]s construites pour gagner des terres sur la mer qu'on appelait alors 'relais de mer', 'enclôtures', ou 'renclotures'. Ces renclorures sont à rapprocher des [[Polder]]s des [[Pays-Bas]]. Sur la carte jointe, elles figurent en rouge avec leur année de création. Leur nom perdure sur les chemins ou routes de la région construites dessus. ==Administracion== {{ElegitDebuta |insee= 62725 |Títol= Lista deus cònsols successius}} {{Elegit |Debuta= [[2008]] |Fin= [[2014]] |Identitat= Serge De Hauteclocque|Partit= |Qualitat= }} {{Elegit |Debuta= març de [[2001]] |Fin= 2008 |Identitat= |Partit= |Qualitat= }} {{ElegitDonadas}} {{ElegitFin}} ==Demografia== {{Demografia |insee= 62725 |1793=258 |1800=257 |1806=306 |1821=266 |1831=253 |1836=254 |1841=263 |1846=283 |1851=250 |1856=222 |1861=225 |1866=234 |1872=231 |1876=220 |1881=219 |1886=228 |1891=246 |1896=210 |1901=213 |1906=210 |1911=203 |1921=176 |1926=188 |1931=186 |1936=189 |1946=164 |1954=176 |1962=153 |1968=133 |1975=135 |1982=127 |1990=117 |1999=103 |2004= |2005= |2006=115 |2007=117 |2008=117 |2009=117 |cassini=29944 |senscomptesdobles=1962}} ==Luòcs e monuments== ==Personalitats ligadas amb la comuna== ==Veire tanben== ==Véser tanben== ==Ligams extèrnes== ==Nòtas== <references/> {{Portal Comunas}} {{Comunas del Pas de Calais}} [[Categoria:Comuna del Pas de Calais]] 4ulwq0rka5udp2jj2kxcpm8l2zhvzvr 2509293 2509291 2026-09-24T05:08:42Z Nicolas Eynaud 6858 /* Istòria */ 2509293 wikitext text/x-wiki {{Infobox Comuna de França |carta=fr | nom2= Royon | nomcomuna = Royon | lògo= | imatge=cap | descripcion= | escut= Blason Royon.svg | escais= | region ist = | parçan= | arrondiment= [[Arrondiment de Montreuil|Montreuil]] | canton= [[Canton de Fruges|Fruges]] | sitweb= | cp= 62990 | insee = 62725 | cònsol = Serge De Hauteclocque | mandat = [[2008]]-[[2014]] | gentilici = (en [[francés]]) |alt mej= |longitud= 1.99305555556 |latitud= 50.4736111111 | alt mini = 54 | alt maxi = 160 | km² = 7.49 }} '''{{PAGENAME}}''' es una [[Comuna francesa|comuna]] [[frança|francesa]], situada dins lo [[departaments franceses|departament]] del [[Pas de Calais (departament)|Pas de Calais]] e la [[regions francesas|region]] del [[Nòrd-Pas de Calais]]. ==Geografia== ===Comunas vesinas=== <div style="position: relative; float:left; width:450px;"> [[Fichièr:Blank map.svg|400px|left||Distanças e posicion relativa]] {{Image label|x=0.506|y=0.495|scale=400|text=[[Fichièr:Map pointer black.svg|20px|Royon]]'''Royon'''}} {{Image label|x=0.424636640428|y=0.550886615534|scale=400|text=[[Fichièr:Small-city-symbol.svg|6px|Comuna amb 240 abitants (2000)]]{{mida|80%|[[Lebiez]] (0,9km)}}}} {{Image label|x=0.779348972887|y=0.365897187246|scale=400|text=[[Fichièr:Small-city-symbol.svg|6px|Comuna amb 164 abitants (2000)]]{{mida|80%|[[Torcy (Pas de Calais)|Torcy]] (2,5km)}}}} {{Image label|x=0.321743490711|y=0.223756497363|scale=400|text=[[Fichièr:Small-city-symbol.svg|6px|Comuna amb 227 abitants (2000)]]{{mida|80%|[[Embry]] (2,9km)}}}} {{Image label|x=0.15896963083|y=0.473986332421|scale=400|text=[[Fichièr:Small-city-symbol.svg|6px|Comuna amb 69 abitants (2000)]]{{mida|80%|[[Boubers-lès-Hesmond]] (3,1km)}}}} {{Image label|x=0.919469504571|y=0.596127458617|scale=400|text=[[Fichièr:Small-city-symbol.svg|6px|Comuna amb 184 abitants (2000)]]{{mida|80%|[[Sains-lès-Fressin]] (3,5km)}}}} {{Image label|x=0.128294796254|y=0.739980529442|scale=400|text=[[Fichièr:Small-city-symbol.svg|6px|Comuna amb 174 abitants (2000)]]{{mida|80%|[[Hesmond]] (3,9km)}}}} </div>{{clear|left}} ==Istòria== ==Administracion== {{ElegitDebuta |insee= 62725 |Títol= Lista deus cònsols successius}} {{Elegit |Debuta= [[2008]] |Fin= [[2014]] |Identitat= Serge De Hauteclocque|Partit= |Qualitat= }} {{Elegit |Debuta= març de [[2001]] |Fin= 2008 |Identitat= |Partit= |Qualitat= }} {{ElegitDonadas}} {{ElegitFin}} ==Demografia== {{Demografia |insee= 62725 |1793=258 |1800=257 |1806=306 |1821=266 |1831=253 |1836=254 |1841=263 |1846=283 |1851=250 |1856=222 |1861=225 |1866=234 |1872=231 |1876=220 |1881=219 |1886=228 |1891=246 |1896=210 |1901=213 |1906=210 |1911=203 |1921=176 |1926=188 |1931=186 |1936=189 |1946=164 |1954=176 |1962=153 |1968=133 |1975=135 |1982=127 |1990=117 |1999=103 |2004= |2005= |2006=115 |2007=117 |2008=117 |2009=117 |cassini=29944 |senscomptesdobles=1962}} ==Luòcs e monuments== ==Personalitats ligadas amb la comuna== ==Veire tanben== ==Véser tanben== ==Ligams extèrnes== ==Nòtas== <references/> {{Portal Comunas}} {{Comunas del Pas de Calais}} [[Categoria:Comuna del Pas de Calais]] gow3sisimrc4xic4a4lqh28116ltjsr Província de Florença 0 37510 2509245 2441023 2026-09-23T22:13:49Z InternetArchiveBot 43230 Rescuing 1 sources and tagging 0 as dead.) #IABot (v2.0.9.6 2509245 wikitext text/x-wiki {{Infobox |tematica= |carta= }} La '''Província de [[Florença]]''' (''provincia di Firenze'' en [[italian]]) es una anciana província de la region de [[Toscana]] en [[Itàlia]]. Es remplaçada per la [[Ciutat Metropolitana de Florença]] dempuèi lo [[1èr de genièr]] de [[2015]]. == Ligams extèrnes == * [https://web.archive.org/web/20070928210629/http://www.provincia.firenze.it/ Sit oficial] {{it}} [[Categoria:Província d'Itàlia|Florença]] [[Categoria:Toscana]] aurgajxfe5xvx3ioxg2zfmhhjof73j0 Província de Breissa 0 37611 2509244 2145618 2026-09-23T22:13:37Z InternetArchiveBot 43230 Rescuing 1 sources and tagging 0 as dead.) #IABot (v2.0.9.6 2509244 wikitext text/x-wiki {{Infobox |tematica= |carta= }} {| class="infobox_v2" |- | '''[[Aira|Superfícia]]''' || 4784 [[km&sup2;]] |- | '''[[Populacion]]''' ||1 202 260 (2007) |- | '''[[Densitat]]''' || 251 ab./km² |- | '''Comunas''' || 206 |- style="text-align:center;" | colspan="2" class="toccolours" style="padding: 0;"| '''[[Fichièr:Brescia posizione.png |150px|]] ''' |- style="text-align:center; font-size:smaller;" | colspan="2" | Localizacion en Itàlia |} La '''Província de [[Breissa]]''' (en [[italian]] ''provincia di Brescia'') es una província de la region de [[Lombardia]] en [[Itàlia]]. == Ligams extèrnes == * [https://web.archive.org/web/20110820160838/http://www3.provincia.brescia.it/ Sit oficial] {{it}} [[Categoria:Província d'Itàlia|Breissa]] [[Categoria:Lombardia]] k36zsqscd7plq4co502x8uk3qpcom9e Landeroet 0 49356 2509327 2267473 2026-09-24T07:23:21Z Kontributor 2K 52367 2509327 wikitext text/x-wiki {{Dialècte Gascon}} {{Infobox vila occitana |carta=oc | nom=Landeroet | nom2= Landerrouet-sur-Ségur | imatge= Landerrouet-sur-Ségur Mairie.jpg | descripcion= L'ostau de comuna « la meria » | lògo= cap | escut=Blason ville FR Landerrouet-sur-Ségur (Gironde).svg | escais= | region ist = {{Guiana}} {{Vasadés}} | parçan = {{Entre Duas Mars}} | region = [[Novèla Aquitània]] | departament = {{Gironda}} | arrondiment = [[Arrondiment de Lengon|Lengon]] | canton = Lo Reulés e las Bastidas ([[Canton de Montsegur|Montsegur]] avant 2015) | intercom = [[Comunautat de las Comunas Ruralas de l'Entre Duas Mars]] | insee = 33224 | cp = 33540 | cònsol = Jean-Pierre Gasnault | mandat = [[2020]]-[[2026]] | gentilici = (en [[francés]]) | longitud= -0.0216666666667 | latitud= 44.6542 | alt mini = 14 | alt mej = | alt maxi = 82 | km² = 3.14 }} '''Landeroet''' o probablament '''Landerroet''' (''Landerrouet-sur-Ségur'' en [[francés]]) es una [[comuna francesa|comuna]] deu [[Vasadés]] istoric, en [[Guiana]], lingüisticament [[gavach|maròta]] e benlèu [[gascon]]a, administrada per lo [[departament francés|departament]] de [[Gironda (departament)|Gironda]] de la [[region francesa|region]] de [[Novèla Aquitània]], <small>ancianament d'[[Aquitània (region)|Aquitània]]</small>. ==Geografia== [[Imatge:Map commune FR insee code 33224.png|vignette|upright=1.8|centre|Comunas a l'entorn.]] == Istòria == == Administracion == {{ElegitDebuta|insee= 33224 |Títol= Lista deus cònsols successius}} {{Elegit |Debuta= març [[2001]] |Fin= [[2026]] |Identitat= Jean-Pierre Gasnault|Partit= [[UMP|UMP, LR]] |Qualitat= retirat foncion publica}} {{Elegit |Debuta= |Fin= 2001 |Identitat= |Partit= |Qualitat= }} {{ElegitDonadas}} {{ElegitFin}} == Demografia == {{Demografia |insee= 33224 |1793= |1800= |1806= |1821= |1831= |1836= |1841=223 |1846= |1851= |1856= |1861= |1866= |1872= |1876=198 |1881= |1886= |1891= |1896= |1901= |1906= |1911=169 |1921= |1926= |1931= |1936= |1946= |1954= |1962=139 |1968=115 |1975=109 |1982=117 |1990=115 |1999=108 |2006=116 |2007=117 |2008= |2009=122 |cassini=19185 |senscomptesdobles=1962}} ==Luecs e monuments== ==Personalitats ligadas emb la comuna== ==Veire tanben== * [[Comunas de Gironda]] ==Ligams extèrnes== ==Nòtas== <references/> {{Portal Guiana}} {{Comunas de Gironda}} [[Categoria:Comuna de Gironda]] [[Categoria:Comuna de Vasadés]] [[Categoria:Comuna d'Entre Duas Mars]] [[Categoria:Comuna de Guiana]] [[Categoria:Comuna d'Aquitània (Occitània)]] 9jbyag43hn64iqaf9hsnyxoabamta92 Miramont d'Astarac 0 61496 2509324 2401910 2026-09-24T07:16:50Z Kontributor 2K 52367 2509324 wikitext text/x-wiki {{Dialècte Gascon}} {{Omon| Miramont}} {{Infobox vila occitana | carta = oc | nom = Miramont d'Astarac | nom2 = ''Miramont-d'Astarac'' | imatge = Miramont-d'Astarac Church, Gers, France.JPG | descripcion = La glèisa Sent Gèli. | lògo = cap | escut = Blason ville FR Miramont d'Astarac Gers).svg | escais = |ist={{Gasconha}} |parçan={{Astarac}} |gentilici= | region = {{Occitània (Region)}} | departament = {{Gers}} | arrondiment = [[Arrondiment de Miranda|Miranda]] | canton = Miranda-Astarac ([[Canton de Miranda|Miranda]] abans 2015) | intercom = [[Comunautat de comunas d'Astarac Arròs en Gasconha|CC d'Astarac Arròs en Gasconha]] |insee= 32254 | sitweb= |cp= 32300 |cònsol= Christian Falceto |mandat=[[2020]]-[[2026]] |longitud= 0.47 |latitud= 43 |alt mini= 150 |alt mej=156 |alt maxi= 273 |ectaras=1473 |km²= 14.73 |}} '''Miramont d'Astarac'''{{bdtopoc|4338}}<ref>[https://web.archive.org/web/20100726153246/http://toponimiaoc.webs.com/ Sit Toponimia occitana]</ref>{{RepTopMP}} (''Miramont-d'Astarac'' en [[francés]]) qu'ei ua [[comuna francesa|comuna]] [[Occitània|occitana]] de [[Gasconha]] situada dens lo [[departaments franceses|departament]] de [[Gers (departament)|Gers]] e la [[regions francesas|region]] d'{{Ocreg}}, <small>ancianament de [[Mieidia-Pirenèus]]</small>. == Geografia == [[Imatge:Map commune FR insee code 32254.png|vignette|upright=1.6|centre|Comunas a l'entorn.]] ===Perimètre deu territòri=== {{Communes limitrophes | commune = Miramont d'Astarac | nord = [[La Masera]] | nord-est = [[Sent Joan lo Comdau]] | est = [[Labejan]] | sud-est = | sud = [[Idrac e Hrespalhers]] | sud-ouest = | ouest = [[Miranda (Gers)|Miranda]] | nord-ouest = [[Moishers]] }} ==Toponimia== ===Miramont=== ''Miramont'' qu'es atestat en 1250, ''Miramunt''. ''Miramont'' es format de l'ancian vèrbe ''mirar'', « güeitar », dambe'u mot ''mont'' <ref>Albert Dauzat, Charles Rostaing, ''Dictionnaire étymologique des Noms de Lieux en France'', Librairie Guénégaud, reedicion 1984, p. 458</ref>. [[Ernèst Negre|Negre]] qu'interprèta ''mira'' com un imperatiu « mira ! admira lo mont ! » (lòc haut, plan en vista)<ref>Ernest Nègre, ''Toponymie générale de la France'', 1990-98, vol. II, p. 1125, par. 21098</ref>, çò que contèsta Bénédicte Boyrie-Fénié. En realitat, ''Miramont'' qu'es un tipe de toponime qui associa un vèrbe a l'indicatiu dambe un nom o un adjectiu. Mes, lo sens es lo d'un poi qui « güèita la montanha » <ref>Bénédicte Boyrie-Fénié, ''Dictionnaire toponymique des communes, Lot-et-Garonne'', ed. CAIRN e Institut Occitan, Pau, 2012, p. 173-174, a prepaus de ''Miramont de Guiana''</ref> ? ===Vicnau=== Lo ''vicus'' qu'èra, pendent l'Empèri roman, ua agglomeracion sense estatuts, opausada legalament au ''municipium'', vila o vilatge de ciutadans romans, e a la ''colonia'' <ref>Albert Dauzat, Charles Rostaing, ''Dictionnaire étymologique des Noms de Lieux en France'', Librairie Guénégaud, reedicion 1984, p. 711</ref>; Lo nom comun de ''vic'' que viscó longtemps après l'Empèri, mès ''Vicnau'', « vilatge navèth » qu'a probablament ua certana ancianetat. ===La Hita o La Fita=== ''Hita'', deu latin ''(petra) ficta'', qu'a lo sens de « bòrna », de « pèira plantada », entre duas parròpias (los vilatges d'aqueth nom que serén sovent au limit d'ua parròpia), o sus d'ancianas vias (vias romanas o autes camins, eventualament medievaus) <ref>Albert Dauzat, Charles Rostaing, ''Dictionnaire étymologique des Noms de Lieux en France'', Librairie Guénégaud, reedicion 1984, p. 377</ref>{{,}}<ref>Bénédicte Boyrie-Fénié, Jean-Jacques Fénié, ''Toponymie des Pays Occitans'', edicions Sud-Ouest, 2007, p. 220</ref>. La Hita qu'es enqüèra a costat de la rota nacionala [[Aush]]-[[Tarba]]. ===Troncens=== S'explica per un un nom germanic d'òme ''Thurisind'' <ref>Albert Dauzat, Charles Rostaing, ''Dictionnaire étymologique des Noms de Lieux en France'', Librairie Guénégaud, reedicion 1984, p. 687</ref>, emplegat absoludament (sense sufixe), com [[Troncens]] o es un transferiment d'aqueste ? == Istòria == * Miramont qu'èra parròpia annèxa au sègle XVIII. * En 1828, las comunas de ''Troncens'' e de ''Villeneuve'' (*Vilanava o ''*Gelanava'' ?) qu'estón annexadas a Miramont. Troncens, lòc dispareishut e medish nom que [[Troncens|la comuna deu canton de Marciac]], qu'es a l'oèst de la comuna (parròpia ?). Que i a un ''Villeneuve'' au sud de la comuna, sense vilatge (èra pas parròpia au sègle XVIII) e tanben Vicnau (la glèisa e lo cementèri) a l'èst-nòrd-èst, anciana parròpia annèxa au sègle XVIII e La Fita (o probablament La Hita) a l'oèst-sud-oèst (glèisa e cementèri), qui èra pas parròpia au sègle XVIII, mès que benlèu n'estó a temps passat. La comuna de Troncens qu'èra oficiaument ''Troncens Laffite'' en 1793 <ref>http://cassini.ehess.fr/cassini/fr/html/fiche.php?select_resultat=38291</ref>, donc La Hita qu'èra dens aquera comuna. Las ancianas comunautats mancan pas dens la comuna. == Administracion == {{ElegitDebuta |insee= 32254 |Títol= Lista deus cònsols successius}} {{Elegit |Debuta= març de [[2008]] |Fin=[[2026]] |Identitat= Christian Falceto |Partit= |Qualitat=}} {{Elegit |Debuta= març de [[2001]] |Fin= 2008 |Identitat= Marie-Rose Dalle-Carbonare |Partit= |Qualitat=}} {{Elegit |Debuta= |Fin=2001 |Identitat= |Partit= |Qualitat=}} {{ElegitDonadas}} {{ElegitFin}} * Avant la refòrma cantonala de 2014, aplicada en 2015, la comuna qu'èra deu [[canton de Miranda]] ; qu'es adara deu canton Miranda-Astarac (burèu centralizator : Miranda). == Demografia == {{Demografia |insee= 32254 |1793=422 |1800=312 |1806=330 |1821=325 |1831=585 |1841=662 |1846=592 |1851=588 |1856=582 |1861=586 |1866=584 |1872=567 |1876=531 |1881=532 |1886=490 |1891=478 |1896=419 |1901=392 |1906=361 |1911=369 |1921=341 |1926=330 |1931=322 |1936=311 |1946=292 |1954=279 |1962=282 |1968=265 |1975=223 |1982=253 |1990=314 |1999=344 |2006=361 |2007=372 |2008=373 |2009=365 |cassini=22576 |senscomptesdobles=1962}} * En {{popfr32|0}} la populacion qu'èra de {{popfr32|254}} abitants e la densitat qu'èra de {{formatnum:{{#expr:({{popfr32|254}}/14.73) round 2}}}} ab/km². ===Demografia Troncens=== {{Demografia |insee= 32254 |1793=174 |1800=522 |1806=183 |1821=187 |max=522 |cassini=38291 |}} * La populacion de 1800 s'explica pas per comparason dambe las comunas confrontantas. * Las donadas de la dreta deu grafic, plaçadas automaticament, que son las de la comuna entièra de Miramont. ===Demografia ''Villeneuve''=== {{Demografia |insee= 32254 |1793=99 |1800=83 |1806=95 |1821=115 |cassini=40322 |}} * Las donadas de la dreta deu grafic, plaçadas automaticament, que son las de la comuna entièra de Miramont. == Lòcs e monuments == <gallery> Chapelle Saint-Michel-de-Vicnau - Façades ouest et nord.jpg|La capèra romanica Sent Miquèu de Vicnau Miramont-d'Astarac Tower, Gers, France.JPG|Tor dens lo borg </gallery> {{messatge galariá}} == Personalitats ligadas dab la comuna == == Véser tanben == * [[Comunas de Gers]] ==Ligams extèrnes== * [https://www.insee.fr/fr/metadonnees/cog/commune/COM32254-miramont-d-astarac Miramont suu site de l'Insee] == Nòtas e referéncias == <references/> {{Portal Gasconha}} {{Comunas de Gers}} [[Categoria:Comuna d'Astarac]] [[Categoria:Comuna de Gers]] [[Categoria:Comuna de Gasconha]] 3ts6crw68o1eswepfvzkkn0bngkfnmm Bodin (Comenge) 0 64303 2509197 2501538 2026-09-23T14:12:11Z Alaric 506 44932 nom local 2509197 wikitext text/x-wiki {{Dialècte Gascon}} {{Infobox vila occitana | carta = oc | nom = Bodin | nom2 = ''Bouzin'' | imatge = cap | descripcion = | lògo = cap | escut = | ist = {{Gasconha}} {{Comenge}} | parçan = | region = {{Occitània (Region)}} | arrondiment = [[Arrondiment de Sent Gaudenç|Sent Gaudenç]] | canton = [[Canton de Casèras|Casèras]] ([[Canton d'Aurinhac|Aurinhac]] abans [[2015]]) | intercom = [[Comunautat de comunas de Còr e Costalats de Comenge|CC de Còr e Costalats de Comenge]] | insee = 31086 | cp = 31420 | cònsol = Alain Passament | mandat = [[2026]]-[[2032]] | latitud = 43.1925 | longitud = 0.885 | alt mini = 312 | alt mej = | alt maxi = 446 | ectaras = | gentilici = | km² = 4.27 |}} '''Bodin''' (''Bouzin'' en [[francés]]) qu'ei ua [[comuna]] [[Gasconha|gascoa]] de [[Comenge]] administrada peth [[Departament francés|departament]] dera [[Hauta Garona]] dera [[Region francesa|region]] d'{{Ocreg}}, <small>ancianament de [[Miègjorn-Pirenèus]]</small>. ==Geografia== [[Imatge:Map commune FR insee code 31086.png|vignette|upright=1.5|centre|Comunas a l'entorn.]] ===Perimètre deth territòri=== {{Communes limitrophes | comuna = Bodin | nòrd = [[Aurinhac]] | nòrd-èst = | èst = | sud-èst = [[Ausàs (Nauta Garona)|Ausàs]] | sud = | sud-oèst = [[Casanava de Montaut]] | oèst = | nòrd-oèst = }} ==Toponimia== Era prononciacion qu'ei [bu'din] a Bodin <ref>contributor Alaric, mai de 2026</ref>. Eth regent dera enquista [[Julian Sacasa|Sacasa]] qu'escriu ''Boudïn'' <ref>https://gallica.bnf.fr/ark:/12148/btv1b10560282v/f55.item.r=julien%20sacaze%20arrondissement%20de%20saint-gaudens</ref>. </br> Segon [[Albèrt Dauzat|Dauzat]], ''Bodin'' que ven deth nom germanic d'òme ''*Bos-win'' <ref>Albert Dauzat, Charles Rostaing, ''Dictionnaire étymologique des Noms de Lieux en France'', reedicion Librairie Guénégaud, 1984, p. 108</ref>. </br> Segon [[Ernèst Negre|Negre]], ''Bodin'' que ven deth nom germanic d'òme ''Bodinus'' <ref>Ernest Nègre, ''Toponymie générale de la France'', volume II, n° 14 477</ref>. ==Istòria== Pendent er Ancian Regime, Bodin qu'èra dera eleccion de [[Comenge]], doncas dera província de [[Gasconha]], dera generalitat d'[[Aush]], dera [[diocèsi de Comenge]] e dera senescaucia de [[Tolosa]]. Eth vocable dera glèisa, annèxa de [[Casanava de Montaut|Casanava]] qu'ei Sent Supèri. En 1790, Bodin qu'èra deth [[canton d'Aurinhac]], provisòriament deth [[canton d'Aspèth]] en l'an VIII <ref>''Dictionnaire des localités de la Haute-Garonne'', p. 8 e 1 https://docplayer.fr/14783413-Dictionnaire-des-localites.html https://docplayer.fr/14783413-Dictionnaire-des-localites.html</ref>. ==Administracion== {{ElegitDebuta|insee= 31086 |Títol= Lista deths cònsols successius}} {{Elegit |Debuta= [[2006]] |Fin= ([[2032]]) |Identitat= Alain Passament|Partit= divèrs esquèrra |Qualitat= retirat Foncion Publica }} {{Elegit |Debuta= març de [[2001]] |Fin= 2006 |Identitat=Serge Bonnemaison |Partit= |Qualitat= }} {{Elegit |Debuta= abans [[1981]] |Fin= ? |Identitat=André Labatut |Partit= |Qualitat= }} {{ElegitDonadas}} {{ElegitFin}} * Abans la refòrma cantonala de 2014, aplicada en 2015, era comuna qu'èra deth [[canton d'Aurinhac]]; qu'ei ara deth [[canton de Casèras]]. ==Demografia== {{Demografia |insee= 31086 |1793=164 |1800=150 |1806=176 |1821=216 |1831=226 |1836=236 |1841=234 |1846=231 |1851=242 |1856=213 |1861=229 |1866=235 |1872=207 |1876=194 |1881=187 |1886=193 |1891=197 |1896=177 |1901=143 |1906=152 |1911=154 |1921=102 |1926=118 |1931=121 |1936=112 |1946=107 |1954=99 |1962=86 |1968=70 |1975=65 |1982=60 |1990=54 |1999=69 |2004=81 |cassini=5507 |senscomptesdobles=1962}} * En {{popfr31|0}} era populacion qu'èra de {{popfr31|086}} abitants e era densitat qu'èra de {{formatnum:{{#expr:({{popfr31|086}}/4.27) round 2}}}} ab/km². ==Lòcs e monuments== ==Personalitats ligadas damb era comuna== ==Véser tanben== * [[Comunas de la Nauta Garona]] ==Ligams extèrnes== ==Nòtas== <references/> {{Portal Gasconha}} {{Comunas de la Nauta Garona}} [[Categoria:Comuna de la Nauta Garona]] [[Categoria:Comuna de Comenge]] 9cjh3oi8kbleb7hi5zvs82gsr5sikyh 2509198 2509197 2026-09-23T14:15:19Z Alaric 506 44932 Alaric 506 a desplaçat la pagina [[Bosin]] cap a [[Bodin (Comenge)]] : Títol mal escrit : nom local segon prononciacion 2509197 wikitext text/x-wiki {{Dialècte Gascon}} {{Infobox vila occitana | carta = oc | nom = Bodin | nom2 = ''Bouzin'' | imatge = cap | descripcion = | lògo = cap | escut = | ist = {{Gasconha}} {{Comenge}} | parçan = | region = {{Occitània (Region)}} | arrondiment = [[Arrondiment de Sent Gaudenç|Sent Gaudenç]] | canton = [[Canton de Casèras|Casèras]] ([[Canton d'Aurinhac|Aurinhac]] abans [[2015]]) | intercom = [[Comunautat de comunas de Còr e Costalats de Comenge|CC de Còr e Costalats de Comenge]] | insee = 31086 | cp = 31420 | cònsol = Alain Passament | mandat = [[2026]]-[[2032]] | latitud = 43.1925 | longitud = 0.885 | alt mini = 312 | alt mej = | alt maxi = 446 | ectaras = | gentilici = | km² = 4.27 |}} '''Bodin''' (''Bouzin'' en [[francés]]) qu'ei ua [[comuna]] [[Gasconha|gascoa]] de [[Comenge]] administrada peth [[Departament francés|departament]] dera [[Hauta Garona]] dera [[Region francesa|region]] d'{{Ocreg}}, <small>ancianament de [[Miègjorn-Pirenèus]]</small>. ==Geografia== [[Imatge:Map commune FR insee code 31086.png|vignette|upright=1.5|centre|Comunas a l'entorn.]] ===Perimètre deth territòri=== {{Communes limitrophes | comuna = Bodin | nòrd = [[Aurinhac]] | nòrd-èst = | èst = | sud-èst = [[Ausàs (Nauta Garona)|Ausàs]] | sud = | sud-oèst = [[Casanava de Montaut]] | oèst = | nòrd-oèst = }} ==Toponimia== Era prononciacion qu'ei [bu'din] a Bodin <ref>contributor Alaric, mai de 2026</ref>. Eth regent dera enquista [[Julian Sacasa|Sacasa]] qu'escriu ''Boudïn'' <ref>https://gallica.bnf.fr/ark:/12148/btv1b10560282v/f55.item.r=julien%20sacaze%20arrondissement%20de%20saint-gaudens</ref>. </br> Segon [[Albèrt Dauzat|Dauzat]], ''Bodin'' que ven deth nom germanic d'òme ''*Bos-win'' <ref>Albert Dauzat, Charles Rostaing, ''Dictionnaire étymologique des Noms de Lieux en France'', reedicion Librairie Guénégaud, 1984, p. 108</ref>. </br> Segon [[Ernèst Negre|Negre]], ''Bodin'' que ven deth nom germanic d'òme ''Bodinus'' <ref>Ernest Nègre, ''Toponymie générale de la France'', volume II, n° 14 477</ref>. ==Istòria== Pendent er Ancian Regime, Bodin qu'èra dera eleccion de [[Comenge]], doncas dera província de [[Gasconha]], dera generalitat d'[[Aush]], dera [[diocèsi de Comenge]] e dera senescaucia de [[Tolosa]]. Eth vocable dera glèisa, annèxa de [[Casanava de Montaut|Casanava]] qu'ei Sent Supèri. En 1790, Bodin qu'èra deth [[canton d'Aurinhac]], provisòriament deth [[canton d'Aspèth]] en l'an VIII <ref>''Dictionnaire des localités de la Haute-Garonne'', p. 8 e 1 https://docplayer.fr/14783413-Dictionnaire-des-localites.html https://docplayer.fr/14783413-Dictionnaire-des-localites.html</ref>. ==Administracion== {{ElegitDebuta|insee= 31086 |Títol= Lista deths cònsols successius}} {{Elegit |Debuta= [[2006]] |Fin= ([[2032]]) |Identitat= Alain Passament|Partit= divèrs esquèrra |Qualitat= retirat Foncion Publica }} {{Elegit |Debuta= març de [[2001]] |Fin= 2006 |Identitat=Serge Bonnemaison |Partit= |Qualitat= }} {{Elegit |Debuta= abans [[1981]] |Fin= ? |Identitat=André Labatut |Partit= |Qualitat= }} {{ElegitDonadas}} {{ElegitFin}} * Abans la refòrma cantonala de 2014, aplicada en 2015, era comuna qu'èra deth [[canton d'Aurinhac]]; qu'ei ara deth [[canton de Casèras]]. ==Demografia== {{Demografia |insee= 31086 |1793=164 |1800=150 |1806=176 |1821=216 |1831=226 |1836=236 |1841=234 |1846=231 |1851=242 |1856=213 |1861=229 |1866=235 |1872=207 |1876=194 |1881=187 |1886=193 |1891=197 |1896=177 |1901=143 |1906=152 |1911=154 |1921=102 |1926=118 |1931=121 |1936=112 |1946=107 |1954=99 |1962=86 |1968=70 |1975=65 |1982=60 |1990=54 |1999=69 |2004=81 |cassini=5507 |senscomptesdobles=1962}} * En {{popfr31|0}} era populacion qu'èra de {{popfr31|086}} abitants e era densitat qu'èra de {{formatnum:{{#expr:({{popfr31|086}}/4.27) round 2}}}} ab/km². ==Lòcs e monuments== ==Personalitats ligadas damb era comuna== ==Véser tanben== * [[Comunas de la Nauta Garona]] ==Ligams extèrnes== ==Nòtas== <references/> {{Portal Gasconha}} {{Comunas de la Nauta Garona}} [[Categoria:Comuna de la Nauta Garona]] [[Categoria:Comuna de Comenge]] 9cjh3oi8kbleb7hi5zvs82gsr5sikyh Mirante do Vale 0 65048 2509231 2480085 2026-09-23T19:00:00Z InternetArchiveBot 43230 Rescuing 1 sources and tagging 0 as dead.) #IABot (v2.0.9.6 2509231 wikitext text/x-wiki {{Infobox |tematica= |carta= }} [[Fichièr:Mirante do Vale Building.jpg|right|thumb|250px|Mirante do Vale]] '''Mirante do Vale''' es un [[gratacèl]] de [[São Paulo (ciutat)|São Paulo]] de 51 nivèls, a una nautor de 170 mètres e la construccion foguèt acabada en [[1960]], es encara a l'ora d'ara lo pus grand [[gratacèl]] de [[Brasil]]. == Ligams extèrnes == * [http://www.mirantedovale.com.br Mirante do Vale] * [https://web.archive.org/web/20070522105709/http://www.emporis.com/en/wm/bu/?id=mirantedovale-saopaulo-brazil Mirante do Vale Emporis] * [https://web.archive.org/web/20110604124116/http://skyscraperpage.com/cities/?buildingID=1537 Mirante do Vale SkyscraperPage] {{commons|Mirante do Vale}} [[Categoria:Gratacèl]] [[Categoria:São Paulo]] oam3km2jludsssratuavl5a4a0o164m Pòl Nòrd magnetic 0 65882 2509248 2344318 2026-09-23T22:41:21Z InternetArchiveBot 43230 Rescuing 2 sources and tagging 0 as dead.) #IABot (v2.0.9.6 2509248 wikitext text/x-wiki {{Infobox |tematica= |carta= }} Lo '''Pòl Nòrd magnetic''' es un punt variable a la superficia de la Tèrra ont lo [[camp magnetic terrèstre]] punta en direccion verticala. Lo pòl nòrd magnetic deu pas èsser confondut amb lo mens conegut '''Pòl nòrd geomagnetic''' e amb lo '''[[Pòl Nòrd]]'''. En 2005 lo pòl nòrd magnetic se situava prèp de l'[[Illa d'Ellesmere]] al nòrd del Canadà, approximativament a {{Coor dm|82.7|N|114.4|W}}. Lo punt correspondent dins emisfèri sud es lo [[Pòl sud magnetic]]. Mas los pòls magnetics son pas [[antipòde]]s un de l'autre: la linha que los reünís passa pas pel centre de la Tèrra (mas a 530&nbsp;km). == Istòria == L'astronòm, matematician e fisician chinés [[Shen Kuo]] (1031-1095) foguèt lo primièr a comprendre las coneissenças sul magnetisme, coma declinason magnetica e pòl nòrd magnetic. En temps ancians los navigadors europèus pensavan que las agulhas de las [[bossòla]]s èran atiradas per una "montanha magnetica" o "illa magnetica" al nòrd luenchenc, o per l'[[estela polara]]. L'idèa que la Tèrra agís coma un aimant gigant foguèt prepausada inicialament per Sir [[William Gilbert]], en 1600, un membre de la cort de la Reina [[Isabèl I d'Anglatèrra]]. Foguèt lo primièr a definir lo pòl nòrd magnetic, ont lo camp magnetic terrèstre punta a la verticala, cap a l'interior de la Tèrra. Aquò es la definicion uèi utilizada, encara que lo progrès de la compreneson dels mecanismes geomagnetics prenguèt qualques sègles per èsser destriats.<ref>[https://web.archive.org/web/20110716124901/http://gsc.nrcan.gc.ca/geomag/nmp/early_nmp_e.php Coneissement inicials del pòl nòrd magnetic], Natural Resources Canada</ref> == Expedicions e mesuras == La primièra expedicion a aténher lo punt del pòl magnetic nòrd foguèt conduita per [[James Clark Ross]], que l'atenguèt amb lo Cap Adelaïda dins la [[Peninsula de Boothia]] lo 1{{èr}} de junh de 1831. [[Roald Amundsen]] atenguèt lo punt en posicion leugièrament diferenta en 1903. La tresena observacion foguèt conduita per de scientifics de [[Canadà]], Paul Serson e Jack Clark, del ''Dominion Astrophysical Observatory'', que l'atenguèt al lac ''Allen Lake'', dins l'[[Illa del Prince de Galas (Nunavut)|Illa del Prince de Galas]]<ref>[https://web.archive.org/web/20100627032906/http://www.gsc.nrcan.gc.ca/geomag/nmp/expeditions_e.php Istòria de las expedicions al pòl nòrd magnetic], Natural Resources Canada</ref>. Lo govèrn de Canadà faguèt divèrsas mesuras dempuèi, que mòstran que lo pòl nòrd magnetic es continuament en movement per nòrd-èst. En 1996 una expedicion certifiquèt que la seuna posicion amb magnetomètres e teodolites a {{coor dm |78|35.7|N|104|11.9|W}}<ref>[https://web.archive.org/web/20080513074336/http://polarrace.com/gallery/articles/1996_magnetic_north_pole/ Posição certificada de 1996 do PNM]</ref>. En 2005 en {{coor dm|82.7|N|114.4|W}}, a l'oèst de l'[[Illa d'Ellesmere]], dins l'[[Archipèla Artic Canadian]]<ref name="Canada Natural Resources">[https://web.archive.org/web/20100326235810/http://gsc.nrcan.gc.ca/geomag/nmp/northpole_e.php Geomagnetismo – PNM], Natural Resources Canada, acesso Maio 2007</ref>. Durant lo sègle XX se desplacèt de 1100&nbsp;km, e dempuèi 1970 lo seu movement passèt de 9&nbsp;km/an a 41&nbsp;km/an. Se se manteniá a aquel ritme al meteis cap podriá aténher [[Siberia]] en cinquanta ans, mas es possible que càmbie de direccion e descelère. Lo movement es per l'observator una variacion quotidiana ont lo pòl nòrd magnetic descriu aproximativament una [[ellipsa]], amb un desviament maximum de 80&nbsp;km de sa posicion mejana<ref>[https://web.archive.org/web/20100625061648/http://gsc.nrcan.gc.ca/geomag/nmp/daily_mvt_nmp_e.php Geomagnetisme — Movement Quotidian del PNM], Natural Resources Canada</ref>. Aquel efèit es degut a las perturbacions del camp geomagnetic per de particulas cargadas venent del [[Solelh]]. == Nòrd magnetic e declinason magnetica == [[Imatge:IGRF 2000 magnetic declination.gif|thumb|300px|Declinason magnetica del nòrd vertadièr en 2000.]] La direccion ont l'agulha d'una [[bossòla]] punta es coneguda coma '''nòrd magnetic'''. En general, aquela es pas exactament en direccion del Pòl Nòrd magnetic. La bossòla s'alinha segond lo camp geomagnetic local, que vària d'un biais complèxe en foncion del luòc a la superficia de la Tèrra, tanben amb lo temps. La diferéncia angular entre lo nòrd magnetic e lo nòrd vertadièr (definit en referéncia al [[Pòl Nòrd geografic]], d'un punt particular de la Tèrra, es nomenat [[declinason magnetica]]. La màger part dels sistèmas de coordenadas son basadas al nòrd vertadièr (puèi lo nòrd cartografic causís una [[projeccion cartografica]]) e aquò es abitualament mostrat dins las legendas de las [[mapa]]s indicant la valor de la declinason magnetica. == Pòl nòrd geomagnetic == Coma aproximacion de primièr ordre, lo camp magnetic terrèstre se pòt modelizar coma un [[dipòl]] simple (un sistèma de dos cargas de meteis valor, mas de senhals opausats, situats a corta distància l'un de l'autre), desviant de prèp de 11º amb l'axe de [[rotacion terrèstre]] e centrat al centre de la Tèrra. Los demais forman un camp non dipolar. Los pòls geomagnetics nòrd e sud son [[antipòd]]s entre eles, ont l'axe d'aquel dipòl teoric travèrsa la superficia terrèstra. Se lo camp magnetic terrèstre èra un dipòl perfèit alara las linhas del camp magnetic serián verticalas amb los pòls geomagnetics e coïncidirián amb los [[pòl magnetics|pòls magnetics]]. Pasmens, existís una distància entre los pòls magnetics e geomagnetics. Coma lo pòl nòrd magnetic, lo pòl nòrd geomagnetic atira lo pòl nòrd d'un [[aimant]] e, al sens fisic, es en realitat un "pòl sud". Es lo centre de la region de la [[magnetosfèra]] ont l'[[auròra boreala]] se pòt observar. En 2005 se situada aproximativament {{coor dm|79.74|N|71.78|W}}, al nòrd-oèst de la còsta de [[Groenlàndia]],<ref name="NGDC">[https://web.archive.org/web/20080517143714/http://www.ngdc.noaa.gov/seg/geomag/faqgeom.shtml FAQ sus lo camp geomagnetic], National Geophysical Data Center, acesso</ref> mas se va de l'[[America del Nòrd]] a [[Siberia]]. == Reversament geomagnetic == Al long de las [[èra geologica|èras geologicas]], l'orientacion del camp magnetic terrèstre (e aquel de las autras planetas) pòt cambiar, atal que lo nòrd magnetic ven sud e vice versa — un eveniment conegut coma [[reversament geomagnetic]]. == Referéncias == <references/> == Vejatz tanben == * [[Pòl magnetic]] * [[Pòl sud magnetic]] * [[Shen Kuo]] == Ligams extèrnes == * [https://web.archive.org/web/20100327215924/http://www.windows.ucar.edu/spaceweather/location_mag_poles.html ucar.edu ] * [https://web.archive.org/web/20080403212810/http://www.geoscience.ca/1994/nmagpole.html Mapa de la variacion polar magnetica] * [https://web.archive.org/web/20130717001126/http://archives.cnn.com/2002/TECH/space/03/20/north.pole/ site de CNN ] * [https://web.archive.org/web/20080517143714/http://www.ngdc.noaa.gov/seg/geomag/faqgeom.shtml site de noaa.gov] * [http://news.bbc.co.uk/2/low/science/nature/4520982.stm article de la BBC] * [http://antwrp.gsfc.nasa.gov/apod/ap021125.html Camp magnetic terrèstre] [[Categoria:Geografia]] [[de:Nordpol#Der magnetische Südpol]] [[pl:Biegun północny#Północny biegun magnetyczny]] bd8jfuvvz1i10m0x1jspo3a2htg8upk Postura de combat 0 68806 2509240 1876255 2026-09-23T21:55:51Z InternetArchiveBot 43230 Rescuing 1 sources and tagging 0 as dead.) #IABot (v2.0.9.6 2509240 wikitext text/x-wiki {{Infobox |tematica= |carta= }} [[File:directlong0.jpg|100px|right|thumb|Tipe d'actitud (laterala e inclinada) pendent un [[jab]], aqui en [[lethwei]] ]] {{ortografia}} Una '''postura''', en los [[espòrts de combat]], es la manièra de se metre, de s'aver, de s'orientar, d'èsser protegit o en "[[Gàrdia (posicion de combat)|gàrdia]]", eca, en lo combat. Se parla mai a l'ora d'ara de gàrdia, d'actitud o de posicion de combat. == Exemple de postura, la gàrdia en [[bòxa]] == En bòxa, los parladors d'anglés parlan puslèu de posicion" que de "gàrdia". La gàrdia per aqueles primièrs es lo naut del còrs e egalament los supòrts sul sòl, aital eles usan lo tèrme ''upright stance'' per una posicion verticala de bust e ''fuèlha crouch'' per una actitud contractada. En [[França]], s'usa lo tèrme d'actitud de combat quand s'indica la totalitat del còrs. En consequéncia quand se parla de gàrdia" a l'escòla francés, se pensa sovent de la posicion dels braces a particular per se protegir. Mas fòrça mai, aquela indica una organizacion de còrs que permet al combatent de se preparar a se defendre e d'autra banda passar a l'ofensiva, en una configuracion qu'ofrís lo maximal de seguretat e d'eficacitat. Divèrsas posicions permeton d'afrontar un adversari abans d'e pendent l'escaramuza e son cridada "gàrdia". Coma lo sieu nom indica, "èsser sus los sieus gàrdias" - aiçò es se metre n'alèrta permanent e adoptar una posicion favorabla per reaccionar. Nombrosas actituds de gàrdia existisson: gàrdia de tres cambras de cara, de perfil, mixta, nauta, bassa, avançada, eca. Segur que fòrça important "d'èsser guardiado" (hermètic), mas cal egalament adoptar una actitud que permetre d'agir e de reaccionar rapidament e amb eficacitat (en consequéncia adoptar una postura eficaça). Al contrari un boxador pas adoptante d'actitud definida o tinenta lo braç "es" bas cridat "pas guardiado". De la rèsta, qualques boxadors fan aquela preferéncia en la perspectiva de bastir lo sieu jòc sus la basa de contrainformacions ([[frauda (tecniciana de combat)|fraudas]]). <gallery> Image:garde_basse02.jpg|''Gàrdia de perfil mixte (braç avançat bas)'' Image:garde_avancée1.jpg|''Gàrdia de perfil mixte (braç avançat al capdamunt)'' Image:garde_rentrée1.jpg|''Gàrdia de tres cambras de cara'' Image:garde_mixte1.jpg|''Gàrdia de tres cambras de cara mixta'' </gallery> S'explica de divèrsas actituds de combat en bòxa: gàrdia de tres cambras de cara, de perfil, en ''crouch'', bassa, pes sus camba avançada, pes sus camba posteriora, en supòrts fòrça distant, eca. De tant en tant, la posicion del còrs pòt indicar las intencions d'un combatent per rapòrt a lo sieu adversari. Exemple: una actitud de perfil pòt èsser lo signe d'un trabalh de [[evitació]] e [[contraatac (espòrt de combat)|contraatac]] del braç avançat aital que de [[Còp de contra|contra]]. <gallery> Image:attitude_droite1.jpg|''Actitud drecha'' Image:attitude_semi-enroulée1.jpg|''Actitud semienrollada'' Image:attitude_enroulée1.jpg|''Actitud esquina enrotllada'' </gallery> == Fuentes == * Georges Blanchet, ''Boxe te sports de combat en éducation physique'', Ed. Chiron, Pares, 1947 * Alain Delmas, 1. ''Lexique De la boxe te dempuèi autres bòxas (Document fédéral de formation d'entraîneur)'', Aix-en-Provence, 1981-2005 - 2. ''Lexique De combatique (Document fédéral de formation d'entraîneur)'', Toulouse, 1975-1980. * [[Jack Dempsey]], ''Championship fighting'', Ed. Jack Cuddy, 1950 * Fédération française d'escrime, ''Las cahiers de la commission pédagogique nationale d'escrime'', INSEP, Pares, 1981 * Gabrielle & Roland Habersetzer, ''Encyclopédie dempuèi arts martiaux de l'Extrême-Orient'', Ed. Amphora, Pares, 2000 * M. Imhauss, R. Chapelot, ''Langage De l'escrime'', Ministère de la Guerre, 1908 * Louis Lerda, J.C. Casteyre, ''Sachons boxer'', Ed. Vigot, Pares, 1944 {{Commons|Category: boxing|Boxing}} == Ligams extèrnes == * (en francés) [http://www.wka-france.fr Antena WKA-França] - Lexic dels ''[[boxe pieds-poings|boxes pieds-poings]]'' (Rúbrica "Formations", onglet "Ceinture noire") * (en francés) [http://www.netboxe.com/recep1/lexique.php Lexic de Netboxe.Cossí] * (en francés) [http://www.netboxe.com/recep1/pratique.php Fuèlhas practicas de Netboxe.Cossí] * {{en}} [https://web.archive.org/web/20120729120642/http://boxrec.com/media/index.php/Main_Page BoxRec Boxing Encyclopaedia] [[Categoria:Tecnica de combat]] eetc1ftd2n2mx4wc67qourouf382s7x Sufragi universal 0 71803 2509254 2440445 2026-09-24T01:43:11Z InternetArchiveBot 43230 Rescuing 1 sources and tagging 0 as dead.) #IABot (v2.0.9.6 2509254 wikitext text/x-wiki Lo '''sufragi universal''' (var. '''sufragi universau''') consistís a dotar del drech de [[vòte]] tota la populacion adulta d'un [[Estat]], sens considerar la raça, sèxe, cresenças o condicion sociala. La basa del sufragi universal se faguèt a partir d'una evolucion de la [[democracia]]. Après la [[Revolucion Francesa]] lo poder politic començava de passar dins las mans de cambras dels representants, e venguèt alara necessari de regular lo sistèma d'eleccion. E comencèron amb lo [[sufragi censatari]], ont votavan solament los òmes que satisfasián de condicions d'instruccion, revenguts e classa sociala; se passèt ulteriorament pel [[sufragi masculin]] (segonda mitat del sègle XIX), ont podián votar totes los òmes que sabián legir e escriure. Fins arribar al [[sufragi femenin]] (començament del sègle XX), comprés los analfabets e personas de totas las raças (segonda mitat del sègle XX). == Limits al sufragi universal == [[File:Annie Kenney and Christabel Pankhurst.jpg|thumb|]] Malgrat que siá considerat coma una basa de la democracia e una causa essenciala de tot sistèma politic modèrne, lo sufragi universal foguèt pas aplicat dins qualques politicas, per qualques gropes de pression o regims politics. Fòrça sistèmas, autoproclamats "universals" excluson constitucionalament e legalament d'electors potencials. Atal, los ciutadans condemnats e [[Invaliditat#Incapacitat mentala|malauts mentals]] son excluses de la populacion qu'a lo drech de vòte, mas aquò se pòt pas considerar coma sufragi censatari. Dins lo passat, fòrça societats negavan lo [[drech de vòte]] sus la basa de las diferéncias de raça o etnia. Per exemple, pendent l'[[apartheid]] en [[Africa del Sud]], s'enebissiá lo drech de vote a las raças qu'èran pas blancas. Atal abans lo periòde dels drets civils als [[Estats Units d'America]] quitament se los [[afroamericans]] tecnicament avián lo drech de vòte se negava lor exercici per intimidacions o d'autres mejans. Lo [[Ku Klux Klan]], format aprèp la [[Guèrra Civila Americana|Guèrra Civila dels Estats Units]], foguèt una de las organizacions que promoguèt aquela mission. I aguèt de periòdes ont los militars foguèron excluses del drech de vòte. Aquela privacion del drech de vòte impausada dins qualques païses (per exemple, en [[França]] pendent la III{{a}} Republica) a de motius complèxes. D'un costat, foguèt per empachar la pression dels oficials suls soldats, que poirián perturbar lo vòte (çò que seriá pogut arribar pendent lo Consolat o lo II{{nd}} Empèri en França e subretot dins qualques republicas sud-americanas actualas). D'un autre costat, èra d'evitar la intrusion de la politica en l'armada, perque poiriá endamatjar la disciplina militara. == Sufragi universal dirècte e indirècte == Lo sufragi universal se pòt efectuar d'un [[vòte dirècte|biais dirècte]] quand lo còrs electoral designa dirèctament son o sos representants, o d'un [[vòte indirècte|biais indirècte]] quand lo còrs electoral designa un collègi restrench de personas elegidas (« [[grand elector|grands electors]] »), que a lor torn designa lo o los representants. Lo [[Lista dels presidents dels Estats Units d'America|president dels Estats Units d'America]] o los [[Senat francés|senators]] franceses son designats al sufragi universal indirècte. == Sufragi universal dins lo monde == Se pòt causir lo biais de triar amb [[File:Sort none.gif]]. {| class="sortable wikitable" |+ '''Sufragi universal per país''' ! Anada ! País !class="unsortable"| Nòtas |- |1889 | Franceville, ([[Port Vila]]) | Sufragi universal sens distincion de sèxe o de raça; pasmens, sols los blancs podián èsser elegits. Aprèp 1906 passèt jols las règlas de [[França]] e [[Reialme Unit]] e ara partida de [[Vanuatu]]. |- | 1893 | {{Nòva Zelanda}} | Amb l'inclusion de las femnas venguèt la primièra majora nacion a adoptar lo sufragi universal; pasmens, las femnas èran pas elegiblas al Parlament abans 1919. Sufragi universal pels òmes [[Māori]] de 21 en 1867; espandit al mascles Europèus en 1879.<ref>{{fr}}[http://www.elections.org.nz/study/history/maori-vote.html History of the Vote : Māori and the Vote<!-- Bot generated title -->]</ref> |- | 1906 | {{Finlàndia}} | Essent alara una entitat autonòma dins l'[[Empèri Rus]], inclusent las femnas, èra la primièra ''nacion'' a las autorizar a èsser candidatas, e la primièra ''nacion'' en [[Euròpa]] a adoptar lo sufragi universal. En 1907 foguèron elegidas las primièras femnas al Parlament finés. [[Finlàndia]] venguèt independenta amb lo meteis sufragi universal en 1917. |- | 1913 | {{Norvègia}} | Sufragi masculin en 1898, femnas inclusidas en 1913, primièra ''nacion independenta'' qu'autorizèt las candidatas. |- | 1915 | {{Danemarc}} | Primièr drech de vòte a tot lo monde en 1849, mas las règlas cambièron sovent e foguèt amb lo cambi de constitucion en 1915 que totes los òmes e femnas aguèron d'influéncia sus las cambras. |- | 1917 | {{Estònia}} | |- | 1918 | {{Canadà}} | Totas las femnas desbarcadas obtenguèron lo drech de vòte a causa de lor accion dins la guèrra. E solament en 1920 una ''franquesa federala unifòrma'' permetèt a totes los òmes e femnas qu'èran pas desbarcadas a obtenir lo drech de vòte;<ref>{{en}}Dyck, Rand. (2004). Canadian Politics: Critical Approaches Fifth Edition. Thomson & Nelson. Toronto, Canada</ref> La darrièra provincia a adoptar lo sufragi universal foguèt [[Quebèc]] 1940; Los Indians obtenguèron lo drech de vòte en 1960. |- | 1918 | {{Reialme Unit}} | Totes los mascles de 21 ans e femnas de 30 ans, amb qualques restriccions concernissent la proprietat. |- | 1918 | {{Union Sovietica}} | Restriccion d'òrdre politic amb la constitucion de 1936. |- | 1918 | {{Àustria}} | |- | 1918 | [[Checoslovaquia]]<br/>{{Chequia}}<br>{{Eslovaquia}} | |- | 1918 | {{Polonha}} | Sufragi universal pels òmes e femnas de 21 ans e mai. |- | 1918 | {{Alemanha}} | Pendent la [[ Republica de Weimar]]. Revocat pendent lo periòde 1935-1945 ([[Leis de Nuremberg]]. Restricccions aplicada suls territòris ocupats pels [[Nazisme|Nazis]] . |- | 1918 | {{Ongria}} | |- | 1919 | {{Armenia}} | venguèt partit de l'Union Sovietica en 1920 |- | 1919 | {{Azerbaitjan}} | venguèt partit de l'Union Sovietica en 1920 |- | 1919 | {{Georgia}} | venguèt partit de l'Union Sovietica en 1921 |- | 1919 | {{Luxemborg}} | |- | 1920 | {{Canadà}} | En 1920 Canadà adoptèt realament lo sufragi universal pels ambedós sèxes. |- | 1921 | {{Suècia}} | Sufragi masculin en 1911 de 25 and above. Sufragi universal en 1921. |- | 1922 | {{Lituània}} | |- | 1922 | {{Irlanda}} | Lo país cambièt las leis britanicas per balhar a las femnas l'egalitat amb los òmes en 1921. |- | 1925 | Newfoundland ([[Tèrranòva e Labrador]]) | Jonguèt Canadà en 1949. |- | 1928 | {{Reialme Unit}} | |- | 1931 | {{Sri Lanka}} | |- | 1932 |{{Brasil}} | Lo sistèma de 1891 exclusiá femnas, sens lar, capelans, militars e illiterats. |- | 1933 | {{Espanha}} | Sufragi masculin de 1869 a 1923 e dins la [[Segonda Republica Espanhòla]]. Lo 19 de novembre de 1933 las femnas obtenguèron lo drech. Revocat pendent [[Francisco Franco|Franco]] (1939–1975) e restablit en 1977. |- | 1933 | {{Turquia}} | |- | 1935 | {{Birmania}} | Darrièras eleccions liuras 1990.<ref>{{en}}[http://news.bbc.co.uk/2/hi/asia-pacific/country_profiles/1300082.stm BBC NEWS]</ref> |- | 1943 | {{Liban}} | Sufragi universal per totes los adultes òmes e femnas dempuèi l'independéncia de Liban |- | 1944 | {{França}} | Sufragi universal inclusent femnas foguèt introdusit |- | 1944 | {{Jamaica}} | Sufragi universal per totes los adultes òmes e femnas |- | 1945 | {{Bulgaria}} | Sufragi universal per totes los adultes òmes e femnas servissent dins l'Armada. |- | 1945 | {{Japon}} | Sufragi universal inclusent las femnas foguèt introdusit |- | 1947 | {{Taiwan}} | Sufragi universal jos la [[Constitucion de la Republica de China]] |- | 1948 | {{Nacions Unidas}} | Promocion del "sufragi universal e egal" dins la [[Declaracion Universala dels Dreches Umans]] [Article 21(3)] |- | 1948 | {{Israèl}} | Sufragi universal dempuèi la fondacion de l'Estat d'Israèl. |- | 1948 | {{Corèa del Sud}} | |- | 1948 | {{Belgica}} | |- | 1950 | {{Índia}} | |- | 1951 | {{Argentina}} | Sufragi masculin en 1912; sufragi femenin en 1947. |- | 1951 | {{Ghana}} | |- | 1952 | {{Bolívia}} | Primièras eleccions en 1956; Lo sufragi femenin coïncidís amb l'aboliment de l'obligacion de saber legir. |- | 1952 | {{Grècia}} | Sufragi masculin en 1864, amb vòte secret; drech de vòte femenin per las eleccions localas en 1930 e parlamentàrias en 1952. |- | 1955 | {{Indonesia}} | |- | 1955 | {{Malàisia}} | |- | 1956 | {{Colómbia}} | |- | 1956 |{{Paquistan}} | |- | 1963 |{{Austràlia}} | Sufragi femenin en 1894, mas pas universal, un primièr ''Estat'' permet a las femnas d'èsser candidatas al Parlament, los autres entre 1899 e 1908. Los Indigènas Australians èran autorizat a votar dempuèi 1902 mas amb de restriccions, levadas completament en1963. | |- | 1963 | {{Iran}} | Reformas jol Shah |- | 1964 | {{Afganistan}} | |- | 1965 | {{Estats Units d'America}} | Lo 19{{n}} emendament espandiguèt a las femnas lo drech de vòte en 1920, e pels American d'Africa amb lo 15{{n}} emendament en 1870. Pasmens fòrça Estats del Sud impausavan de condicions per èsser afranquits als paures e negres coma taxas per votar, tèstes de lectura e exigéncias burocratica. Lo ''Civil Rights Act'' de 1964 faguèt executar lo 15{{n}} emendament, e aquel meteis an lo 24{{n}} emendament n'acaba amb la taxa per votar; lo passatge cap al sufragi universal se faguèt amb lo ''Voting Rights Act'' de 1965 del Congrès. |- | 1965 | {{Austràlia}} | Sufragi pels Aborigèns. |- | 1971 | {{Soïssa}} | Sufragi femenin al nivèl federal; pels cantons, acabat en 1990. |- | 1976 | {{Portugal}} | |- | 1979 | {{Union Europèa}} | |- | 1980 | {{Zimbabwe}} | Sufragi universal en 1978 Internal Settlement between Ian Smith and Abel Muzorewa. 1979 règlas especiala pels blancs. 1987 pas mai de consideracion de raça Universal. |- | 1984 | {{Liechtenstein}} | |- | 1990 | {{Samoa}} | |- | 1994 | {{Africa del Sud}} | 1930: Sufragi per las femnas blancas. Del temps de l'[[Apartheid]] (1948–1994), los Negres e Mestisses avián pas lo drech de vòte. |- | 1996 | {{Taiwan}} | |- | 2002 | {{Bahrayn}} | Sufragi mascle en 1973, alara que lo Parlament foguèt suspendut e dissolgut en 1975 per prèp de 30 ans. |- | 2003 | {{Oman}} | |- | 2005 | {{Kowait}} | Sufragi universal adulte dempuèi 1962, levat aqueles que servisson dins las fòrças armadas, ciutadans naturalizats de mai de 30 ans. En 2005, sufragi femenin un burèls de vòte separats |- | 2006–2010 | {{Emirats Arabis Units}} | Limitat, foguèt espandit en 2010.<ref>http://www.ipu.org/parline-e/reports/2333_E.htm</ref> |- | 2008 | {{Botan}} | |- | 2013 (previst) | {{Qatar}} | Per las eleccions municipalas eleccions dempuèi 1999 e previst per las eleccions parlamentàrias en 2013 |- | 2017 (previst)<ref>https://web.archive.org/web/20121109213852/http://www.abc.net.au/news/stories/2007/12/29/2128770.htm?site=news</ref> | [[Hong Kong]] | |} ==Vejatz tanben== *[[Sufragi censatari]] ==Nòtas e referéncias== <references/> [[Categoria:Sciéncia politica]] 5n0oxruxmik0l8iy8090lhihd4oz321 Torre Manha 0 73819 2509255 1879280 2026-09-24T02:29:42Z InternetArchiveBot 43230 Rescuing 1 sources and tagging 0 as dead.) #IABot (v2.0.9.6 2509255 wikitext text/x-wiki {{Infobox |tematica= |carta= }} [[Fichièr:281 Tour Magne NIM 1008.jpg|thumb|370px|La Torre Manha]] La '''Torre Manha''' (del latin ''Turris Magna'', valent a dire la granda torre) es un monument de l'epòca preromana e romana situat a [[Nimes]] (Lengadòc). S'inscriu dins un ensems arquitectural de granda valor dins l'encastre dei [[Jardins de la Fònt]] que compren tanben lo [[Temple de Diana]]. == Descripcion == [[Fichièr:TorreManhaGal..jpg|thumb|left|350px|Dessenh de la Torre per J. Daubigny (fin del sègle XVIII)]] Demòra actualament pas qu'una part de la torre. Se sap qu'èra auta de 18 m a la fin dau [[sègle III abans J.C]] e que foguèt auborada fins a 36 m durant l'[[epòca romana]]. Uèi mesura pas que 32,50 m. Lo mètge e umanista suís [[Thomas Platter]] que passèt per Nimes la vegèt ja parcialament desparricada en [[1596]]. Es compausada d'una basa octogonala, que son irregularitat s'explica per la forma de la torre de pèiras secas que encabissiá. Una baranda coidada, d'una longor de 70 m, que ne subsistís sonque lo començament au sud e una part de la darrièra arca, menava au camin de ronda que corriá lo primièr nivèl. Dempuèi aquel ponch, se podiá arribar a la cortina, que se trobava al meteis nivèl, ai nòrd e a l'oèst. Ensús d'aquel nivèl integrat dins l'encencha, la torre poligonala es totalament aveugle. L'accès a la terrassa, que coronava l'ensems originalament, se fasiá puèi per un escalièr a l'interior de la torre. Los dos darrièrs nivèls èran decorats l'un per de pilastras toscanas, l'autre, qu'a gaireben completament desaparegut, per de colomnas. Uèi, en penetrar dins la Torre Manha se pòt veire, en negatiu, la torre de pèira seca de l'epòca preromana que dessús i es estat bastit lo monument roman. == Foncion probabla de la Torre Manha == Mantuna ipotèsi foguèt avançada per ensajar de definir la foncion iniciala de la torre. En temps dei romans, per encausa de son estructura integrada a l'encencha, podiá aver un ròtle defensiu e lo d'una torre de gacha o de senhals. En doblar son autor, lo poder roman tanben fasiá una demonstracion de sa poténcia. En 737 [[Carles Martèl]] la volguèt destruire per tirar aqueste endrech estrategic ai sarrasins. En 1185, dau temps dei comtes de Tolosa, venguèt una fortalesa. == Gestion de la torre == Foguèt restaurada e consolidada en 1845 per l'arquitècte Questèl. La torre uèi es gerida per la societat [[Culturespaces]]. Son accès principal se fa a partir dels [[Jardins de la Fònt]]. == Literatura == [[Imatge:Tourmagne02.jpg|thumb|Gravadura de la Torre Manha facha per [[Charles-Louis Clérisseau|Clérisseau]]]] Existiguèt una escòla felibrenca e una cigala de majoral de la Torre Manha. L'escrivana [[Delfina Romieu]] aviá coma escais la Felibressa de la Torre Manha. La torre Manha venguèt celèbra pr'amor d'aquestes [[Poèma olorim|vèrses olorims]]: :''Gall, amant de la Reine, alla, tour magnanime,'' :''Galamment de l'arène à la tour Magne, à Nîmes.'' ([[Marc Monnier]], que sovent s'atribuís incorrèctament [[Victor Hugo]]) Autra version transmesa oralament a Nimes: :Galles, amant de la Reine, :À l'atour magnanime, :Alla galamment de l'arène :À la Tour Magne à Nîmes. (Es aicí del Princi de Galas que se parla. Aquesta version fa pas de vèrses regulars). == Veire a mai == === Articles connèxes === * [[Jardins de la Fònt]] * [[Temple de Diana]] * [[Nemausus]] * [[Culturespaces]] * [[Lista dels monuments istorics de Nimes]] {{commonscat|Tour Magne}} === Ligams extèrnes === *[http://www.nimausensis.com/Nimes/Tourmagne.htm La Torre Manha a ''www.Nimausensis.com''] *[https://web.archive.org/web/20150221180637/http://www.claudechappe.fr/tour.php?NumTour=494 La Torre Manha a ''www.ClaudeChappe.fr''] [[Categoria:Monument de Nimes]] 3e769fuf9ay94ltjji418ogfk7x4h9g Wattignies-la-Victoire 0 74597 2509296 2218823 2026-09-24T05:09:20Z Nicolas Eynaud 6858 /* Istòria */ 2509296 wikitext text/x-wiki {{Infobox Comuna de França |carta=fr | nomcomuna=Wattignies-la-Victoire | nomcomuna2=Wattignies-la-Victoire | imatge= Mairie Wattignies-la-Victoire.JPG | descripcion= La comuna de Wattignies-la-Vict&ograve;ria | lògo= | escut= Blason ville fr Wattignies-la-Victoire (Nord).svg | escais= | region ist = | parçan= | arrondiment=[[Arrondiment d'Avesnes-sur-Helpe|Avesnes-sur-Helpe]] | canton= [[Canton de Maubeuge-Sud|Maubeuge-Sud]] | insee = 59649 | sitweb= | cp = 59680 | cònsol = Jean Lévêque | mandat = [[2008]]-[[2014]] | gentilici = Wattegniens, Wattegniennes (en [[francés]]) |alt mej= |longitud= 4.01333333333 |latitud= 50.2013888889 | alt mini = 147 | alt mej = | alt maxi = 205 | km² = 6.31 }} '''{{PAGENAME}}''' es una comuna [[França|francesa]] del departament del [[Nòrd (departament)|Nòrd]] e de la region del [[Nòrd-Pas de Calais]]. ==Geografia== ==Istòria== ==Administracion== {{ElegitDebuta|insee= 59649 |Títol= Lista deus cònsols successius}} {{Elegit |Debuta= [[2008]] |Fin= [[2014]] |Identitat= Jean Lévêque |Partit= |Qualitat= }} {{Elegit |Debuta= març de [[2001]] |Fin= 2008 |Identitat= |Partit= |Qualitat= }} {{ElegitDonadas}} {{ElegitFin}} ==Demografia== {{Demografia |insee= 59649 |1793=146 |1800=132 |1806=152 |1821=198 |1831=227 |1836=230 |1841=240 |1846=211 |1851=228 |1856=241 |1861=244 |1866=233 |1872=207 |1876=218 |1881=239 |1886=239 |1891=232 |1896=206 |1901=188 |1906=196 |1911=168 |1921=181 |1926=194 |1931=191 |1936=188 |1946=200 |1954=211 |1962=209 |1968=238 |1975=216 |1982=239 |1990=224 |1999=233 |2004= |2005= |2006=261 |2007=270 |2008=269 |2009=263 |cassini=41219 |senscomptesdobles=1962}} ==Luòcs e monuments== ==Personalitats ligadas amb la comuna== ==Véser tanben== ==Ligams extèrnes== ==Nòtas== <references/> {{Portal Comunas}} {{Comunas de| insee = 59649 }} {{DEFAULTSORT:{{PAGENAME}}}} [[Categoria:Comuna del Nòrd]] j4gl4j573iq0yfo5m0t6qj79lba04ov Belleau (Aisne) 0 74983 2509329 2232347 2026-09-24T07:26:58Z Kontributor 2K 52367 2509329 wikitext text/x-wiki {{Infobox Comuna de França |carta=fr | nomcomuna=Belleau | nomcomuna2= | imatge= Bois de Belleau Commémoration du 24 Mai 2009.jpg | descripcion=Commemoracion del ''Memorial Day'' lo 24 de mai de 2009 al Bòsc de Belleau | lògo= | escut=Blason ville FR Belleau (Aisne).svg | escais= | region ist = | parçan= | arrondiment=[[Arrondiment de Château-Thierry|Château-Thierry]] | canton=[[Canton de Château-Thierry|Château-Thierry]] | insee =02062 | cp =02400 | cònsol =Emmanuel Leboulanger | mandat = [[2020]]-[[2026]] | gentilici = |alt mej= |longitud=3.29361111111 |latitud=49.0844444444 | alt mini =87 | alt mej = | alt maxi =198 | km² =6.72 }} {{omon|Belleau}} '''Belleau''' es una comuna [[França|francesa]] del departament d'[[Aisne (departament)|Aisne]] e de la region dels [[Nauts de França]]. ==Geografia== ===Comunas vesinas=== <div style="position: relative; float:left; width:450px;"> [[Fichièr:Blank map.svg|400px|left||Distanças e posicion relativa]] {{Image label|x=0.506|y=0.495|scale=400|text=[[Fichièr:Map pointer black.svg|20px|Belleau]]'''Belleau'''}} {{Image label|x=0.415201765087|y=0.464689411631|scale=400|text=[[Fichièr:Small-city-symbol.svg|6px|Comuna amb 81 abitants (2000)]]{{mida|80%|[[Torcy-en-Valois]] (1,0km)}}}} {{Image label|x=0.576971039635|y=0.264075304351|scale=400|text=[[Fichièr:Small-city-symbol.svg|6px|Comuna amb 168 abitants (2000)]]{{mida|80%|[[Monthiers]] (2,1km)}}}} {{Image label|x=0.366789868278|y=0.29773968715|scale=400|text=[[Fichièr:Small-city-symbol.svg|6px|Comuna amb 89 abitants (2000)]]{{mida|80%|[[Licy-Clignon]] (2,2km)}}}} {{Image label|x=0.657898136037|y=0.788852849263|scale=400|text=[[Fichièr:Small-city-symbol.svg|6px|Comuna amb 205 abitants (2000)]]{{mida|80%|[[Bouresches]] (2,7km)}}}} {{Image label|x=0.216527017195|y=0.412036539621|scale=400|text=[[Fichièr:Small-city-symbol.svg|6px|Comuna amb 113 abitants (2000)]]{{mida|80%|[[Bussiares]] (2,7km)}}}} {{Image label|x=0.399313559697|y=0.860245909525|scale=400|text=[[Fichièr:Small-city-symbol.svg|6px|Comuna amb 176 abitants (2000)]]{{mida|80%|[[Lucy-le-Bocage]] (3,2km)}}}} {{Image label|x=0.905366912882|y=0.491257614361|scale=400|text=[[Fichièr:Small-city-symbol.svg|6px|Comuna amb 87 abitants (2000)]]{{mida|80%|[[Étrépilly (Aisne)|Étrépilly]] (3,3km)}}}} {{Image label|x=0.271910702686|y=0.12815013141|scale=400|text=[[Fichièr:Small-city-symbol.svg|6px|Comuna amb 90 abitants (2000)]]{{mida|80%|[[Courchamps (Aisne)|Courchamps]] (3,9km)}}}} </div>{{clear|left}} ==Istòria== {{Apertium|fr}} [[Torcy-En-Val&iacute;s|Torcy]] a #&egrave;sser ligada a Belleau de [[1822]] a [[1832]]. Lo [[Batalha del b&ograve;sc Belleau|B&ograve;sc Belleau]], situat pr&egrave;s de de lo p&ograve;ble, a #&egrave;sser lo teatre d'una batalha en lo moment de la [[Primi&egrave;ra Gu&egrave;rra mondiala]]. Dintratz &ccedil;&ograve; [[1er en junh|1{{er}}]] e lo Data|26|de {{junh|1918}}, la segonda division americana (#que ne fasi&aacute; partida una brigada enti&egrave;ra de &laquo; [[United States Marines C&ograve;rsses|Marinas]] &raquo;) i a afrontat una posicion alemanda (en comprenent d'elements de las 237{{e}}, 10{{e}}, 197{{e}}, 87{{e}} e 28{{e}} de divisions). Aquel #&egrave;sser la una de las mai ferotjas batalhas de la primi&egrave;ra gu&egrave;rra, sustot pel c&ograve;rs de las ''marinas'' americanas. Lo cast&egrave;l de Belleau aperteni&aacute; abans la Primi&egrave;ra Gu&egrave;rra mondiala a la familha del cel&egrave;bre avocat PAILLET. {{Original|fr}} [[Torcy-en-Valois|Torcy]] a été rattachée à Belleau de [[1822]] à [[1832]]. Le [[Bataille du bois Belleau|Bois Belleau]], situé près du village, a été le théâtre d'une bataille lors de la [[Première Guerre mondiale]]. Entre le [[1er juin|1{{er}}]] et le {{Date|26|juin|1918}}, la deuxième division américaine (dont faisait partie une brigade entière de « [[United States Marine Corps|Marines]] ») y a affronté une position allemande (comprenant des éléments des 237{{e}}, 10{{e}}, 197{{e}}, 87{{e}} et 28{{e}} divisions). Ce fut l'une des plus féroces batailles de la première guerre, notamment pour le corps des ''marines'' américains. Le château de Belleau appartenait avant la Première Guerre mondiale à la famille du célèbre avocat PAILLET. ==Administracion== {{ElegitDebuta|insee=02062 |Títol= Lista deus cònsols successius}} {{Elegit |Debuta= [[2008]] |Fin= [[2014]] |Identitat=Monique Benier |Partit= |Qualitat= }} {{Elegit |Debuta= març de [[2001]] |Fin= 2008 |Identitat= |Partit= |Qualitat= }} {{ElegitDonadas}} {{ElegitFin}} ==Demografia== {{Demografia |insee=02062 |1793=217 |1800=253 |1806=240 |1821=249 |1831=380 |1836=257 |1841=286 |1846=281 |1851=263 |1856=263 |1861=257 |1866=262 |1872=257 |1876=245 |1881=222 |1886=216 |1891=213 |1896=192 |1901=199 |1906=238 |1911=199 |1921=154 |1926=175 |1931=193 |1936=158 |1946=122 |1954=138 |1962=126 |1968=117 |1975=109 |1982=119 |1990=134 |1999=135 |2004= |2005= |2006=132 |2007= 130 |2008=127 |2009=131 |cassini=3495 |senscomptesdobles=1962}} ==Luòcs e monuments== ==Personalitats ligadas amb la comuna== ==Véser tanben== ==Ligams extèrnes== ==Nòtas== <references/> {{Portal Comunas}} {{Comunas de| insee =02062 }} {{DEFAULTSORT:{{PAGENAME}}}} [[Categoria:Comuna d'Aisne]] 9j473o4ttzlmbg37eirustl5sdyaqxk Missy-lès-Pierrepont 0 75653 2509321 2299078 2026-09-24T07:10:19Z Kontributor 2K 52367 2509321 wikitext text/x-wiki {{Infobox Comuna de França |carta=fr | nomcomuna= Missy-lès-Pierrepont | nomcomuna2=Missy-lès-Pierrepont | imatge=Monument_aux_morts_Missy_église_08131.JPG | descripcion= | lògo= | escut=Blason ville FR Missy les Pierrepont (Aisne).svg | escais= | region ist = | parçan= | arrondiment= [[Arrondiment de Laon|Laon]] | canton= [[Canton de Sissonne|Sissonne]] | insee = 02486 | cp = 02350 | cònsol = Marie Klein | mandat = [[2008]]-[[2014]] | gentilici = (en [[francés]]) | longitud= 3.78722222222 | latitud= 49.6333333333 | alt mej= | alt mini = 68 | alt mej = | alt maxi = 91 | km² = 6.6 }} '''Missy-lès-Pierrepont}''' es una comuna [[França|francesa]] del departament d'[[Aisne (departament)|Aisne]] e de la region dels [[Nauts de França]]. ==Geografia== ===Comunas vesinas=== <div style="position: relative; float:left; width:450px;"> [[Fichièr:Blank map.svg|400px|left||Distanças e posicion relativa]] {{Image label|x=0.506|y=0.495|scale=400|text=[[Fichièr:Map pointer black.svg|20px|Missy-lès-Pierrepont]]'''Missy-lès-Pierrepont'''}} {{Image label|x=0.556061039586|y=0.317951745528|scale=400|text=[[Fichièr:Small-city-symbol.svg|6px|Comuna amb 394 abitants (2000)]]{{mida|80%|[[Pierrepont (Aisne)|Pierrepont]] (2,5km)}}}} {{Image label|x=0.616804204707|y=0.697690485264|scale=400|text=[[Fichièr:Small-city-symbol.svg|10px|Comuna amb 1194 abitants (2000)]]{{mida|80%|[[Liesse-Notre-Dame]] (2,8km)}}}} {{Image label|x=0.452264245915|y=0.77443021495|scale=400|text=[[Fichièr:Small-city-symbol.svg|8px|Comuna amb 695 abitants (2000)]]{{mida|80%|[[Gizy]] (3,5km)}}}} {{Image label|x=0.507946410642|y=0.193711042535|scale=400|text=[[Fichièr:Small-city-symbol.svg|6px|Comuna amb 201 abitants (2000)]]{{mida|80%|[[Vesles-et-Caumont]] (4,0km)}}}} {{Image label|x=0.833047675889|y=0.498392219495|scale=400|text=[[Fichièr:Small-city-symbol.svg|6px|Comuna amb 346 abitants (2000)]]{{mida|80%|[[Chivres-en-Laonnois]] (4,1km)}}}} {{Image label|x=0.251148435263|y=0.287046228064|scale=400|text=[[Fichièr:Small-city-symbol.svg|6px|Comuna amb 318 abitants (2000)]]{{mida|80%|[[Grandlup-et-Fay]] (4,4km)}}}} {{Image label|x=0.834884026632|y=0.316505363826|scale=400|text=[[Fichièr:Small-city-symbol.svg|6px|Comuna amb 142 abitants (2000)]]{{mida|80%|[[Mâchecourt]] (4,8km)}}}} {{Image label|x=0.115941513108|y=0.619365493944|scale=400|text=[[Fichièr:Small-city-symbol.svg|6px|Comuna amb 238 abitants (2000)]]{{mida|80%|[[Monceau-le-Waast]] (5,4km)}}}} {{Image label|x=0.685092672502|y=0.0846486342755|scale=400|text=[[Fichièr:Small-city-symbol.svg|6px|Comuna amb 162 abitants (2000)]]{{mida|80%|[[Cuirieux]] (5,8km)}}}} {{Image label|x=0.696575463282|y=0.932254451409|scale=400|text=[[Fichièr:Small-city-symbol.svg|6px|Comuna amb 354 abitants (2000)]]{{mida|80%|[[Marchais (Aisne)|Marchais]] (5,9km)}}}} </div>{{clear|left}} ==Istòria== ==Administracion== {{ElegitDebuta|insee= 02486 |Títol= Lista deus cònsols successius}} {{Elegit |Debuta= [[2008]] |Fin= [[2014]] |Identitat= Marie Klein|Partit= |Qualitat= }} {{Elegit |Debuta= març de [[2001]] |Fin= 2008 |Identitat= |Partit= |Qualitat= }} {{ElegitDonadas}} {{ElegitFin}} ==Demografia== {{Demografia |insee= 02486 |1793=100 |1800=109 |1806=121 |1821=121 |1831=157 |1836=191 |1841=198 |1846=183 |1851=186 |1856=171 |1861=164 |1866=188 |1872=189 |1876=188 |1881=211 |1886=202 |1891=206 |1896=200 |1901=209 |1906=196 |1911=195 |1921=120 |1926=154 |1931=172 |1936=172 |1946=179 |1954=195 |1962=161 |1968=161 |1975=120 |1982=116 |1990=89 |1999=95 |2004= |2005= |2006=100 |2007= 101 |2008=101 |2009=113 |cassini=22622 |senscomptesdobles=1962}} ==Luòcs e monuments== ==Personalitats ligadas amb la comuna== ==Véser tanben== ==Ligams extèrnes== ==Nòtas== <references/> {{Portal Comunas}} {{Comunas d'Aisne}} {{DEFAULTSORT:{{PAGENAME}}}} [[Categoria:Comuna d'Aisne]] obxvphzrm9fmk2nszxsjg2dxpmr5ewj Valhergas 0 76560 2509192 2509186 2026-09-23T13:12:01Z Alaric 506 44932 divers 2509192 wikitext text/x-wiki {{Infobox vila occitana | carta = oc | nom = Valhergas | nom2 = ''Valiergues'' | imatge = Moulin de Valiergues 1.JPG | descripcion = Molin de vent restaurat. | lògo = cap | escut = Blason ville fr Valiergues (Corrèze).svg | escais = | ist = {{Lemosin}} | parçan = [[País d'Ussèl]] | region = [[Novela Aquitània]] | departament = {{Corresa}} | arrondiment = [[Arrondiment d'Ussèl|Ussèl]] | canton = [[canton de Nauta Dordonha|Nauta Dordonha]] ([[Canton d'Ussèl-Èst|Ussèl-Èst]] davant 2015) | intercom = [[Nauta Corresa Comunautat]] | insee = 19277 | cp = 19200 | cònsol = Daniel Delpy | mandat = [[2026]]-[[2032]] | gentilici = | latitud = 45.4797 | longitud = 2.2933 | alt mej = | alt mini = 612 | alt maxi = 720 | km² = 13.13 |}} '''Valhergas''' (''Valiergues'' en [[francés]]) es una [[comuna]] [[Lemosin (Occitània)|lemosina]] situada dins lo [[departament francés|departament]] de [[Corresa (departament)|Corresa]] e la [[region francesa|region]] de [[Novela Aquitània]], <small>ancianament de [[Lemosin (region)|Lemosin]]</small>. ==Geografia== [[Imatge:Map commune FR insee code 19277.png|vignette|upright=1.5|centre|Comunas a l'entorn.]] ===Perimètre del territòri=== {{Communes limitrophes | comuna = Valhergas | nòrd = | nòrd-èst = [[Mestas]] | èst = | sud-èst = [[Chirac (Corresa)|Lo borg d'a Chirac]] | sud = | sud-oèst = [[Paliça]] | oèst = | nòrd-oèst = [[Sent Angiau]] }} == Istòria == {{...}} == Administracion == {{ElegitDebuta |insee=19277 |Títol= Lista deus cònsols successius}} {{Elegit |Debuta= mai de [[2020]] |Fin= ([[2032]]) |Identitat= Daniel Delpy|Partit= radical |Qualitat= retirat }} {{Elegit |Debuta= octobre de [[2019]] |Fin= 2020 |Identitat=Fabrice Quéro |Partit= divers dreita |Qualitat= }} {{Elegit |Debuta= [[2014]] |Fin= octobre de 2019 (mòrta en foncions) |Identitat=Michèle Chastagner |Partit= divers dreita |Qualitat= infirmièra liberala }} {{Elegit |Debuta= març de [[2008]] |Fin= 2014 |Identitat=Daniel Delpy|Partit= [[UMP]] |Qualitat= conselhièr generau (2011-2015), president de la CC (2008-2014) }} {{Elegit |Debuta= març de [[2001]] |Fin= 2008 |Identitat=Denis Eymard |Partit= |Qualitat= }} {{Elegit |Debuta= davant [[1981]] |Fin= ? |Identitat= Raymond Goudouneix |Partit= |Qualitat= }} {{ElegitDonadas}} {{ElegitFin}} == Demografia == {{Demografia |insee=19277 |1793=300 |1800=345 |1806=359 |1821=361 |1831=567 |1836=369 |1841=381 |1846=413 |1851=409 |1856=408 |1861=364 |1866=381 |1872=374 |1876=375 |1881=367 |1886=374 |1891=412 |1896=365 |1901=353 |1906=360 |1911=295 |1921=245 |1926=249 |1931=212 |1936=185 |1946=155 |1954=144 |1962=129 |1968=106 |1975=109 |1982=120 |1990=124 |1999=121 |max=500 |cassini=38747 |senscomptesdobles=1962}} * En {{popfr19|0}} la populacion èra de {{popfr19|277}} abitants e la densitat èra de {{formatnum:{{#expr:({{popfr19|277}}/13.13) round 2}}}} ab/km². ==Luòcs e monuments== <gallery> 20240817_Moulin_de_Valiergues.jpg|Molin de vent restaurat de Betinac. Valiergues-FR-19-église-1.jpg|Gleisa Santa Magdalena en partida romanica. Valiergues-FR-19-mairie_%26_salle_communale-2.jpg|Ostau de comuna e sala comunala. Valiergues-FR-19-calvaire-1.jpg|Calvari. Valiergues-FR-19-croix_%26_puits_à_balancier-1.jpg|Banleva (cigonha). Valiergues-FR-19-monument_aux_morts-1.jpg </gallery> {{messatge galariá}} ==Personalitats ligadas emb la comuna== ==Veire tanben== * [[Comunas de Corresa]] ==Ligams extèrnes== ==Nòtas== <references/> {{Portal Lemosin}} {{Comunas de Corresa}} [[Categoria:Comuna de Corresa]] [[Categoria:Comuna de Lemosin (Occitània)]] aqh7c1ryy24lbxrk1py46m4ydrjj37t Dommery 0 77059 2509333 2474312 2026-09-24T09:02:52Z Kontributor 2K 52367 escut 2509333 wikitext text/x-wiki {{Infobox Comuna de França |carta=fr | nomcomuna= Dommery | nomcomuna2= Dommery | imatge= Dommery (Ardennes) mairie.JPG | descripcion= Comuna | lògo= | escut=Blason ville fr Dommery (Ardennes).svg | escais= | region ist = | parçan= | arrondiment= [[Arrondiment de Charleville-Mézières|Charleville-Mézières]] | canton= [[Canton de Signy-l'Abbaye|Signy-l'Abbaye]] | insee = 08141 | sitweb= | cp = 08460 | cònsol = Christelle Duquenois | mandat = [[2020]]-[[2026]] | gentilici = (en [[francés]]) |alt mej= |longitud= 4.4742 |latitud= 49.6769 | alt mini = | alt mej = | alt maxi = | km² = 10.66 }} '''{{PAGENAME}}''' es una comuna [[França|francesa]] del departament de las [[Ardenas (departament)|Ardenas]] e de la region de [[Champanha e Ardena]]. ==Geografia== ===Comunas vesinas=== <div style="position: relative; float:left; width:450px;"> [[Fichièr:Blank map.svg|400px|left||Distanças e posicion relativa]] {{Image label|x=0.506|y=0.495|scale=400|text=[[Fichièr:Map pointer black.svg|20px|Dommery]]'''Dommery'''}} {{Image label|x=0.291132587676|y=0.360943879574|scale=400|text=[[Fichièr:Small-city-symbol.svg|10px|Comuna amb 1363 abitants (2000)]]{{mida|80%|[[Signy-l'Abbaye]] (4,5km)}}}} {{Image label|x=0.776761036716|y=0.653089943596|scale=400|text=[[Fichièr:Small-city-symbol.svg|8px|Comuna amb 577 abitants (2000)]]{{mida|80%|[[Launois-sur-Vence]] (5,2km)}}}} {{Image label|x=0.642367765268|y=0.226340931268|scale=400|text=[[Fichièr:Small-city-symbol.svg|8px|Comuna amb 579 abitants (2000)]]{{mida|80%|[[Thin-le-Moutier]] (5,2km)}}}} {{Image label|x=0.638915459551|y=0.813211287528|scale=400|text=[[Fichièr:Small-city-symbol.svg|6px|Comuna amb 245 abitants (2000)]]{{mida|80%|[[Viel-Saint-Remy]] (5,6km)}}}} {{Image label|x=0.337431518257|y=0.80488581639|scale=400|text=[[Fichièr:Small-city-symbol.svg|6px|Comuna amb 106 abitants (2000)]]{{mida|80%|[[Wagnon]] (6,0km)}}}} {{Image label|x=0.873708286869|y=0.590946040796|scale=400|text=[[Fichièr:Small-city-symbol.svg|6px|Comuna amb 265 abitants (2000)]]{{mida|80%|[[Jandun]] (6,3km)}}}} {{Image label|x=0.200516930869|y=0.714089822679|scale=400|text=[[Fichièr:Small-city-symbol.svg|6px|Comuna amb 104 abitants (2000)]]{{mida|80%|[[Grandchamp (Ardenas)|Grandchamp]] (6,5km)}}}} {{Image label|x=0.765182626213|y=0.82188310872|scale=400|text=[[Fichièr:Small-city-symbol.svg|6px|Comuna amb 109 abitants (2000)]]{{mida|80%|[[Neuvizy]] (6,9km)}}}} {{Image label|x=0.409844886712|y=0.109362626336|scale=400|text=[[Fichièr:Small-city-symbol.svg|6px|Comuna amb 84 abitants (2000)]]{{mida|80%|[[Lépron-les-Vallées]] (7,0km)}}}} {{Image label|x=0.107081409043|y=0.555520311567|scale=400|text=[[Fichièr:Small-city-symbol.svg|6px|Comuna amb 193 abitants (2000)]]{{mida|80%|[[Lalobbe]] (7,1km)}}}} {{Image label|x=0.956790052055|y=0.572504534085|scale=400|text=[[Fichièr:Small-city-symbol.svg|6px|Comuna amb 105 abitants (2000)]]{{mida|80%|[[Barbaise]] (7,6km)}}}} </div>{{clear|left}} ==Istòria== ==Administracion== {{ElegitDebuta|insee= 08141 |Títol= Lista deus cònsols successius}} {{Elegit |Debuta= [[2008]] |Fin= [[2014]] |Identitat= Guy Morlet|Partit= |Qualitat= }} {{Elegit |Debuta= març de [[2001]] |Fin= 2008 |Identitat= |Partit= |Qualitat= }} {{ElegitDonadas}} {{ElegitFin}} ==Demografia== {{Demografia |insee= 08141 |1793=332 |1800=354 |1806=357 |1821=340 |1831=393 |1836=395 |1841=427 |1846=440 |1851=457 |1856= |1861= |1866=479 |1872=456 |1876=468 |1881=438 |1886=444 |1891=419 |1896=388 |1901=363 |1906=363 |1911=335 |1921=280 |1926=270 |1931=274 |1936=259 |1946=229 |1954=229 |1962=220 |1968=191 |1975=164 |1982=150 |1990=166 |1999=175 |2004= |2005= |2006=186 |2007= 187 |2008=194 |2009=191 |max=400 |cassini=11994 |senscomptesdobles=1962}} ==Luòcs e monuments== ==Personalitats ligadas amb la comuna== ==Véser tanben== ==Ligams extèrnes== ==Nòtas== <references/> {{Portal Comunas}} {{Comunas de las Ardenas}} {{DEFAULTSORT:{{PAGENAME}}}} [[Categoria:Comuna de las Ardenas]] alu9xy7g0owe2r1qdy3ttmfqbw1022g Étrépigny 0 77075 2509279 2183910 2026-09-24T05:05:36Z Nicolas Eynaud 6858 /* Geografia */ 2509279 wikitext text/x-wiki {{Infobox Comuna de França |carta=fr | nomcomuna= Étrépigny | nomcomuna2= Étrépigny | imatge= Étrépigny, église et château20050515.jpg | descripcion= La glèisa e lo castèl | lògo= | escut= | escais= | region ist = | parçan= | arrondiment= [[Arrondiment de Charleville-Mézières|Charleville-Mézières]] | canton= [[Canton de Flize|Flize]] | insee = 08158 | sitweb= | cp = 08160 | cònsol = Jean-Marc Migeot | mandat = [[2008]]-[[2014]] | gentilici = (en [[francés]]) |alt mej= |longitud= 4.7547 |latitud= 49.6853 |alt mej= |longitud= 4.7547 |latitud= 49.6853 | alt mini = | alt mej = | alt maxi = | km² = 4.23 }} '''{{PAGENAME}}''' es una comuna [[França|francesa]] del departament de las [[Ardenas (departament)|Ardenas]] e de la region de [[Champanha e Ardena]]. ==Geografia== ===Comunas vesinas=== <div style="position: relative; float:left; width:450px;"> [[Fichièr:Blank map.svg|400px|left||Distanças e posicion relativa]] {{Image label|x=0.506|y=0.495|scale=400|text=[[Fichièr:Map pointer black.svg|20px|Étrépigny]]'''Étrépigny'''}} {{Image label|x=0.641300482095|y=0.531981617556|scale=400|text=[[Fichièr:Small-city-symbol.svg|6px|Comuna amb 280 abitants (2000)]]{{mida|80%|[[Boutancourt]] (1,1km)}}}} {{Image label|x=0.351063443681|y=0.685003233593|scale=400|text=[[Fichièr:Small-city-symbol.svg|6px|Comuna amb 231 abitants (2000)]]{{mida|80%|[[Balaives-et-Butz]] (2,1km)}}}} {{Image label|x=0.706522118018|y=0.332464491049|scale=400|text=[[Fichièr:Small-city-symbol.svg|10px|Comuna amb 1167 abitants (2000)]]{{mida|80%|[[Flize]] (2,2km)}}}} {{Image label|x=0.54997119609|y=0.775263506941|scale=400|text=[[Fichièr:Small-city-symbol.svg|6px|Comuna amb 79 abitants (2000)]]{{mida|80%|[[Élan (Ardenas)|Élan]] (2,3km)}}}} {{Image label|x=0.472272980678|y=0.182033757668|scale=400|text=[[Fichièr:Small-city-symbol.svg|8px|Comuna amb 577 abitants (2000)]]{{mida|80%|[[Chalandry-Elaire]] (2,8km)}}}} {{Image label|x=0.858510303895|y=0.327403409773|scale=400|text=[[Fichièr:Small-city-symbol.svg|12px|Comuna amb 2195 abitants (2000)]]{{mida|80%|[[Nouvion-sur-Meuse]] (3,3km)}}}} {{Image label|x=0.244835580295|y=0.184101846966|scale=400|text=[[Fichièr:Small-city-symbol.svg|6px|Comuna amb 380 abitants (2000)]]{{mida|80%|[[Saint-Marceau (Ardenas)|Saint-Marceau]] (3,6km)}}}} {{Image label|x=0.966349616451|y=0.444486037944|scale=400|text=[[Fichièr:Small-city-symbol.svg|10px|Comuna amb 1154 abitants (2000)]]{{mida|80%|[[Dom-le-Mesnil]] (3,9km)}}}} </div>{{clear|left}} ==Istòria== {{Apertium|fr}} Apertenent antany dins lo comtat de [[Rethel]], se'n tròba la primièra mencion en [[1252]]. Compta uèi un pauc mai de 200 abitants e s'estend sus 423 ectaras. Altitud mièja : 196 mètres. Situat en un repli dels crêtes pré-ardennaises, la siá carrièra principala alinha d'ostals caractéristiques en pèira de [[Dom]] esperlongadas per una albereda de [[marronnier]]s vénérables en abocant çò [[castèl]] e lo [[Glèisa (bastissa)|glèisa]], anautits simbòls de l'istòria pauc banala de la localité. De [[1689]] a [[1729]] n'efièch, la glèisa #aver per curé [[Jean Meslier]] #que i aguèt a se plànher del châtelain, lo en acusant en chaire de vertat de mautractar las paysans. Pas content de far sonar systématiquement de l'engana de caça jos las verrières de la glèisa pendent los mestièrs, Messire Anthoine de Touilly, Chevalier, Senhor de Cléry, Saint-Martin-sus-Barra e Pouilly, #obténer facilament lo supòrt de l'avesque de [[Rems]], {{Mgr}} de Mailly, per réprimander lo pichon curé #que s'o #aver per dicha… fins a la siá mòrt ont, jos forma d'un manuscrit de mai de mila paginas daissava a las siás paroissiens un testament philosophique, autentica pompa a retardement #qu'esclatarà pas #qu'a la [[Revolucion francesa]]. Se la minuscule glèisa del {{XIIe sègle}} es totjorn #çò que viu aqueles eveniments, lo castèl per contra pas mòstra mai que qualques vestigis d'aquel #que #èsser jol [[Ancian Regim]]. La bastiguèsse actual, desgraciadament en ruïnes, ela tanben, i aguèt erigit en [[1825]] per un autre personatge illustra : [[Louis Lefèvre-Gineau]], [[fisica|physicien]] e deputat, a #que se deu d'aver, en [[1799]], definit la [[tròp]] del [[kilogramme]]. {{Original|fr}} Appartenant autrefois au comté de [[Rethel]], on en trouve la première mention en [[1252]]. Il compte aujourd'hui un peu plus de 200 habitants et s'étend sur 423 hectares. Altitude moyenne : 196 mètres. Situé dans un repli des crêtes pré-ardennaises, sa rue principale aligne des maisons caractéristiques en pierre de [[Dom]] prolongées par une allée de [[marronnier]]s vénérables débouchant sur le [[château]] et l'[[Église (édifice)|église]], hauts symboles de l'histoire peu banale de la localité. De [[1689]] à [[1729]] en effet, l'église eut pour curé [[Jean Meslier]] qui eut à se plaindre du châtelain, l'accusant en chaire de vérité de maltraiter les paysans. Non content de faire sonner systématiquement de la trompe de chasse sous les verrières de l'église pendant les offices, Messire Anthoine de Touilly, Chevalier, Seigneur de Cléry, Saint-Martin-sur-Barre et Pouilly, obtint aisément l'appui de l'évêque de [[Reims]], {{Mgr}} de Mailly, pour réprimander le petit curé qui se le tint pour dit… jusqu'à sa mort où, sous forme d'un manuscrit de plus de mille pages il laissait à ses paroissiens un testament philosophique, véritable bombe à retardement qui n'éclatera qu'à la [[Révolution française]]. Si la minuscule église du {{XIIe siècle}} est toujours celle qui vit ces événements, le château en revanche ne montre plus que quelques vestiges de ce qu'il fut sous l'[[Ancien Régime]]. La bâtisse actuelle, malheureusement en ruines, elle aussi, fut érigée en [[1825]] par un autre personnage illustre : [[Louis Lefèvre-Gineau]], [[physique|physicien]] et député, à qui l'on doit d'avoir, en [[1799]], défini la [[masse]] du [[kilogramme]]. {{Apertium|fr}} Apertenent antany dins lo comtat de [[Rethel]], se'n tròba la primièra mencion en [[1252]]. Compta uèi un pauc mai de 200 abitants e s'estend sus 423 ectaras. Altitud mièja : 196 mètres. Situat en un repli dels crêtes pré-ardennaises, la siá carrièra principala alinha d'ostals caractéristiques en pèira de [[Dom]] esperlongadas per una albereda de [[marronnier]]s vénérables en abocant çò [[castèl]] e lo [[Glèisa (bastissa)|glèisa]], anautits simbòls de l'istòria pauc banala de la localité. De [[1689]] a [[1729]] n'efièch, la glèisa #aver per curé [[Jean Meslier]] #que i aguèt a se plànher del châtelain, lo en acusant en chaire de vertat de mautractar las paysans. Pas content de far sonar systématiquement de l'engana de caça jos las verrières de la glèisa pendent los mestièrs, Messire Anthoine de Touilly, Chevalier, Senhor de Cléry, Saint-Martin-sus-Barra e Pouilly, #obténer facilament lo supòrt de l'avesque de [[Rems]], {{Mgr}} de Mailly, per réprimander lo pichon curé #que s'o #aver per dicha… fins a la siá mòrt ont, jos forma d'un manuscrit de mai de mila paginas daissava a las siás paroissiens un testament philosophique, autentica pompa a retardement #qu'esclatarà pas #qu'a la [[Revolucion francesa]]. Se la minuscule glèisa del {{XIIe sègle}} es totjorn #çò que viu aqueles eveniments, lo castèl per contra pas mòstra mai que qualques vestigis d'aquel #que #èsser jol [[Ancian Regim]]. La bastiguèsse actual, desgraciadament en ruïnes, ela tanben, i aguèt erigit en [[1825]] per un autre personatge illustra : [[Louis Lefèvre-Gineau]], [[fisica|physicien]] e deputat, a #que se deu d'aver, en [[1799]], definit la [[tròp]] del [[kilogramme]]. {{Original|fr}} Appartenant autrefois au comté de [[Rethel]], on en trouve la première mention en [[1252]]. Il compte aujourd'hui un peu plus de 200 habitants et s'étend sur 423 hectares. Altitude moyenne : 196 mètres. Situé dans un repli des crêtes pré-ardennaises, sa rue principale aligne des maisons caractéristiques en pierre de [[Dom]] prolongées par une allée de [[marronnier]]s vénérables débouchant sur le [[château]] et l'[[Église (édifice)|église]], hauts symboles de l'histoire peu banale de la localité. De [[1689]] à [[1729]] en effet, l'église eut pour curé [[Jean Meslier]] qui eut à se plaindre du châtelain, l'accusant en chaire de vérité de maltraiter les paysans. Non content de faire sonner systématiquement de la trompe de chasse sous les verrières de l'église pendant les offices, Messire Anthoine de Touilly, Chevalier, Seigneur de Cléry, Saint-Martin-sur-Barre et Pouilly, obtint aisément l'appui de l'évêque de [[Reims]], {{Mgr}} de Mailly, pour réprimander le petit curé qui se le tint pour dit… jusqu'à sa mort où, sous forme d'un manuscrit de plus de mille pages il laissait à ses paroissiens un testament philosophique, véritable bombe à retardement qui n'éclatera qu'à la [[Révolution française]]. Si la minuscule église du {{XIIe siècle}} est toujours celle qui vit ces événements, le château en revanche ne montre plus que quelques vestiges de ce qu'il fut sous l'[[Ancien Régime]]. La bâtisse actuelle, malheureusement en ruines, elle aussi, fut érigée en [[1825]] par un autre personnage illustre : [[Louis Lefèvre-Gineau]], [[physique|physicien]] et député, à qui l'on doit d'avoir, en [[1799]], défini la [[masse]] du [[kilogramme]]. ==Administracion== {{ElegitDebuta|insee= 08158 |Títol= Lista deus cònsols successius}} {{Elegit |Debuta= [[2008]] |Fin= [[2014]] |Identitat= Jean-Marc Migeot|Partit= |Qualitat= }} {{Elegit |Debuta= març de [[2001]] |Fin= 2008 |Identitat= |Partit= |Qualitat= }} {{ElegitDonadas}} {{ElegitFin}} ==Demografia== {{Demografia |insee= 08158 |1793=165 |1800=174 |1806=177 |1821=228 |1831=238 |1836=264 |1841=273 |1846=285 |1851=279 |1856= |1861= |1866=281 |1872=259 |1876=257 |1881=257 |1886=260 |1891=248 |1896=228 |1901=209 |1906=234 |1911=230 |1921=187 |1926=186 |1931=189 |1936=169 |1946=158 |1954=165 |1962=183 |1968=161 |1975=154 |1982=231 |1990=217 |1999=217 |2004= |2005= |2006=263 |2007= 262 |2008=258 |2009=259 |cassini=13280 |senscomptesdobles=1962}} ==Luòcs e monuments== ==Personalitats ligadas amb la comuna== ==Véser tanben== ==Ligams extèrnes== ==Nòtas== <references/> {{Portal Comunas}} {{Comunas de las Ardenas}} {{DEFAULTSORT:{{PAGENAME}}}} [[Categoria:Comuna de las Ardenas]] m2irvgpany9ziugy42qw7mmwuzgg7ot 2509281 2509279 2026-09-24T05:05:52Z Nicolas Eynaud 6858 /* Istòria */ 2509281 wikitext text/x-wiki {{Infobox Comuna de França |carta=fr | nomcomuna= Étrépigny | nomcomuna2= Étrépigny | imatge= Étrépigny, église et château20050515.jpg | descripcion= La glèisa e lo castèl | lògo= | escut= | escais= | region ist = | parçan= | arrondiment= [[Arrondiment de Charleville-Mézières|Charleville-Mézières]] | canton= [[Canton de Flize|Flize]] | insee = 08158 | sitweb= | cp = 08160 | cònsol = Jean-Marc Migeot | mandat = [[2008]]-[[2014]] | gentilici = (en [[francés]]) |alt mej= |longitud= 4.7547 |latitud= 49.6853 |alt mej= |longitud= 4.7547 |latitud= 49.6853 | alt mini = | alt mej = | alt maxi = | km² = 4.23 }} '''{{PAGENAME}}''' es una comuna [[França|francesa]] del departament de las [[Ardenas (departament)|Ardenas]] e de la region de [[Champanha e Ardena]]. ==Geografia== ===Comunas vesinas=== <div style="position: relative; float:left; width:450px;"> [[Fichièr:Blank map.svg|400px|left||Distanças e posicion relativa]] {{Image label|x=0.506|y=0.495|scale=400|text=[[Fichièr:Map pointer black.svg|20px|Étrépigny]]'''Étrépigny'''}} {{Image label|x=0.641300482095|y=0.531981617556|scale=400|text=[[Fichièr:Small-city-symbol.svg|6px|Comuna amb 280 abitants (2000)]]{{mida|80%|[[Boutancourt]] (1,1km)}}}} {{Image label|x=0.351063443681|y=0.685003233593|scale=400|text=[[Fichièr:Small-city-symbol.svg|6px|Comuna amb 231 abitants (2000)]]{{mida|80%|[[Balaives-et-Butz]] (2,1km)}}}} {{Image label|x=0.706522118018|y=0.332464491049|scale=400|text=[[Fichièr:Small-city-symbol.svg|10px|Comuna amb 1167 abitants (2000)]]{{mida|80%|[[Flize]] (2,2km)}}}} {{Image label|x=0.54997119609|y=0.775263506941|scale=400|text=[[Fichièr:Small-city-symbol.svg|6px|Comuna amb 79 abitants (2000)]]{{mida|80%|[[Élan (Ardenas)|Élan]] (2,3km)}}}} {{Image label|x=0.472272980678|y=0.182033757668|scale=400|text=[[Fichièr:Small-city-symbol.svg|8px|Comuna amb 577 abitants (2000)]]{{mida|80%|[[Chalandry-Elaire]] (2,8km)}}}} {{Image label|x=0.858510303895|y=0.327403409773|scale=400|text=[[Fichièr:Small-city-symbol.svg|12px|Comuna amb 2195 abitants (2000)]]{{mida|80%|[[Nouvion-sur-Meuse]] (3,3km)}}}} {{Image label|x=0.244835580295|y=0.184101846966|scale=400|text=[[Fichièr:Small-city-symbol.svg|6px|Comuna amb 380 abitants (2000)]]{{mida|80%|[[Saint-Marceau (Ardenas)|Saint-Marceau]] (3,6km)}}}} {{Image label|x=0.966349616451|y=0.444486037944|scale=400|text=[[Fichièr:Small-city-symbol.svg|10px|Comuna amb 1154 abitants (2000)]]{{mida|80%|[[Dom-le-Mesnil]] (3,9km)}}}} </div>{{clear|left}} ==Istòria== ==Administracion== {{ElegitDebuta|insee= 08158 |Títol= Lista deus cònsols successius}} {{Elegit |Debuta= [[2008]] |Fin= [[2014]] |Identitat= Jean-Marc Migeot|Partit= |Qualitat= }} {{Elegit |Debuta= març de [[2001]] |Fin= 2008 |Identitat= |Partit= |Qualitat= }} {{ElegitDonadas}} {{ElegitFin}} ==Demografia== {{Demografia |insee= 08158 |1793=165 |1800=174 |1806=177 |1821=228 |1831=238 |1836=264 |1841=273 |1846=285 |1851=279 |1856= |1861= |1866=281 |1872=259 |1876=257 |1881=257 |1886=260 |1891=248 |1896=228 |1901=209 |1906=234 |1911=230 |1921=187 |1926=186 |1931=189 |1936=169 |1946=158 |1954=165 |1962=183 |1968=161 |1975=154 |1982=231 |1990=217 |1999=217 |2004= |2005= |2006=263 |2007= 262 |2008=258 |2009=259 |cassini=13280 |senscomptesdobles=1962}} ==Luòcs e monuments== ==Personalitats ligadas amb la comuna== ==Véser tanben== ==Ligams extèrnes== ==Nòtas== <references/> {{Portal Comunas}} {{Comunas de las Ardenas}} {{DEFAULTSORT:{{PAGENAME}}}} [[Categoria:Comuna de las Ardenas]] 8s9nprn4vpob700yppfm0ucr7lzwh86 Remilly-les-Pothées 0 77405 2509330 2183467 2026-09-24T08:33:35Z Kontributor 2K 52367 escut 2509330 wikitext text/x-wiki {{Infobox Comuna de França |carta=fr | nomcomuna= Remilly-les-Pothées | nomcomuna2= Remilly-les-Pothées | imatge= Remilly-les-Pothées monument-aux-morts et église fortifiée 1.jpg | descripcion= | lògo= | escut=Blason ville fr Remilly-les-Pothées (Ardennes).svg | escais= | region ist = | parçan= | arrondiment= [[Arrondiment de Charleville-Mézières|Charleville-Mézières]] | canton= [[Canton de Renwez|Renwez]] | insee = 08358 | sitweb= | cp = 08150 | cònsol = Marc Bertrand | mandat = [[2008]]-[[2014]] | gentilici = (en [[francés]]) |alt mej= |longitud= 4.5314 |latitud= 49.7819 | alt mini = | alt mej = | alt maxi = | km² = 9.92 }} '''{{PAGENAME}}''' es una comuna [[França|francesa]] del departament de las [[Ardenas (departament)|Ardenas]] e de la region de [[Champanha e Ardena]]. == Geografia == === Comunas vesinas === <div style="position: relative; float:left; width:450px;"> [[Fichièr:Blank map.svg|400px|left||Distanças e posicion relativa]] {{Image label|x=0.506|y=0.495|scale=400|text=[[Fichièr:Map pointer black.svg|20px|Remilly-les-Pothées]]'''Remilly-les-Pothées'''}} {{Image label|x=0.315824459735|y=0.43817963601|scale=400|text=[[Fichièr:Small-city-symbol.svg|8px|Comuna amb 562 abitants (2000)]]{{mida|80%|[[Rouvroy-sur-Audry]] (2,7km)}}}} {{Image label|x=0.382803523413|y=0.678079055015|scale=400|text=[[Fichièr:Small-city-symbol.svg|6px|Comuna amb 60 abitants (2000)]]{{mida|80%|[[Neufmaison (Ardenas)|Neufmaison]] (2,8km)}}}} {{Image label|x=0.658880416035|y=0.736537031646|scale=400|text=[[Fichièr:Small-city-symbol.svg|6px|Comuna amb 350 abitants (2000)]]{{mida|80%|[[Clavy-Warby]] (3,5km)}}}} {{Image label|x=0.74828083634|y=0.665932621951|scale=400|text=[[Fichièr:Small-city-symbol.svg|6px|Comuna amb 330 abitants (2000)]]{{mida|80%|[[Saint-Marcel (Ardenas)|Saint-Marcel]] (3,6km)}}}} {{Image label|x=0.55639673512|y=0.191019287879|scale=400|text=[[Fichièr:Small-city-symbol.svg|6px|Comuna amb 178 abitants (2000)]]{{mida|80%|[[Murtin-et-Bogny]] (4,1km)}}}} {{Image label|x=0.713267571943|y=0.244202668391|scale=400|text=[[Fichièr:Small-city-symbol.svg|8px|Comuna amb 565 abitants (2000)]]{{mida|80%|[[Sormonne]] (4,2km)}}}} {{Image label|x=0.181849328979|y=0.589899784855|scale=400|text=[[Fichièr:Small-city-symbol.svg|6px|Comuna amb 183 abitants (2000)]]{{mida|80%|[[Vaux-Villaine]] (4,5km)}}}} {{Image label|x=0.202467743951|y=0.341507842715|scale=400|text=[[Fichièr:Small-city-symbol.svg|6px|Comuna amb 136 abitants (2000)]]{{mida|80%|[[L'Échelle]] (4,6km)}}}} {{Image label|x=0.466549787149|y=0.112581561597|scale=400|text=[[Fichièr:Small-city-symbol.svg|6px|Comuna amb 165 abitants (2000)]]{{mida|80%|[[Le Châtelet-sur-Sormonne]] (5,1km)}}}} {{Image label|x=0.897633177386|y=0.383933224771|scale=400|text=[[Fichièr:Small-city-symbol.svg|6px|Comuna amb 353 abitants (2000)]]{{mida|80%|[[Ham-les-Moines]] (5,1km)}}}} {{Image label|x=0.840689736794|y=0.197519459375|scale=400|text=[[Fichièr:Small-city-symbol.svg|6px|Comuna amb 441 abitants (2000)]]{{mida|80%|[[Lonny]] (5,7km)}}}} {{Image label|x=0.963049480437|y=0.63533999176|scale=400|text=[[Fichièr:Small-city-symbol.svg|6px|Comuna amb 100 abitants (2000)]]{{mida|80%|[[Sury]] (6,0km)}}}} </div>{{clear|left}} == Istòria == ==Administracion== {{ElegitDebuta|insee= 08358 |Títol= Lista deus cònsols successius}} {{Elegit |Debuta= [[2008]] |Fin= [[2014]] |Identitat= Marc Bertrand|Partit= |Qualitat= }} {{Elegit |Debuta= març de [[2001]] |Fin= 2008 |Identitat= |Partit= |Qualitat= }} {{ElegitDonadas}} {{ElegitFin}} ==Demografia== {{Demografia |insee= 08358 |1793=425 |1800=492 |1806=514 |1821=526 |1831=571 |1836=571 |1841=560 |1846=476 |1851=488 |1856= |1861= |1866=417 |1872=420 |1876=395 |1881=392 |1886=363 |1891=357 |1896=330 |1901=315 |1906=294 |1911=264 |1921=247 |1926=226 |1931=213 |1936=218 |1946=180 |1954=204 |1962=206 |1968=199 |1975=175 |1982=193 |1990=211 |1999=216 |2004= |2005= |2006=261 |2007= 262 |2008=268 |2009=261 |cassini=28874 |senscomptesdobles=1962}} == Luòcs e monuments == ==Personalitats ligadas amb la comuna== == Véser tanben == == Ligams extèrnes == ==Nòtas== <references/> {{Portal Comunas}} {{Comunas de las Ardenas}} {{DEFAULTSORT:{{PAGENAME}}}} [[Categoria:Comuna de las Ardenas]] 3xjtnupt490dd5u20e47wya90d7ys8o Mundolsheim 0 78584 2509283 2220718 2026-09-24T05:06:29Z Nicolas Eynaud 6858 /* Geografia */ 2509283 wikitext text/x-wiki {{Infobox Comuna de França | carta=aus | nomcomuna=Mundolsheim | nomcomuna2=Mundolsheim | imatge=cap | descripcion= | lògo= | escut= Blason Mundolsheim 67.svg | escais= | region ist ={{Alsàcia}} | parçan= | arrondiment= [[Arrondiment de Strasbourg-Campèstre|Strasbourg-Campèstre]] | canton= [[Canton de Mundolsheim|Mundolsheim]] | insee = 67309 | sitweb= | cp = 67450 | cònsol = Norbert Reinhardt | mandat = [[2008]]-[[2014]] | gentilici = (en [[francés]]) | longitud= 7.715 | latitud= 48.6444 | alt mini = 137 | alt mej = | alt maxi = 184 | km² = 4.2 }} '''Mundolsheim''' en [[alemannisch]] (''Mundolsheim'' en [[francés]]) es una comuna [[França|francesa]] del departament del [[Bas Ren]] e de la region d'[[Alsàcia]]. ==Geografia== ==Istòria== {{Apertium|fr}} * '''Un peuplement #que remonta a la pr&eacute;histoire''' Los vestigis jamai ancians #qu'an #&egrave;sser trobats datan de 5 000 ans abans J.-C. A aquela ep&ograve;ca, tres p&ograve;bles d'agricultors existissi&aacute;n a la localizacion del vilatge actual. Pel continuament, la pres&eacute;ncia de populacion sul sector demorar&agrave; totjorn f&ograve;r&ccedil;a important. * '''Al fil dels s&egrave;gles''' Lo nom del vilatge a citat per las primi&egrave;ras fes la an 1120. La primi&egrave;ra mencion d'un cast&egrave;l fortificat #que se pensa poder situar sul Glœckelsberg, a la localizacion de l'actuala lu&ograve;c botanique apparait lo an 1198. De la {{s mini-|XII|e}} a {{la s-|XVIII|e}}, lo p&ograve;ble #&egrave;sser lo teatre de div&egrave;rsas batalhas. A particularament sof&egrave;rt en lo moment de la {{s-|XVII|e}}. Pendent la gu&egrave;rra de trenta ans, lo p&ograve;ble e agu&egrave;t saquejat, destruit, apurat pels cantonnements e la populacion li calgu&egrave;t pagar de pesadas de contribucions de gu&egrave;rra. De jamai, en 1644, lo p&ograve;ble e agu&egrave;t mes a sac per las Croatas. Pendent la gu&egrave;rra de Olanda (1673-1679), dels soldats #prene los sieus quarti&egrave;rs dins lo p&ograve;ble. Se #exigir de abitants del pan, del vin, de la carn, del foin e del avoine pels cavals. Pendent lo meteis peri&ograve;de, un orage d'una escassa viol&eacute;ncia #estrossejar tota la region e #destruir la mitat de las c&eacute;r&eacute;ales de iv&egrave;rn e la totalitat de las r&eacute;coltes de #&egrave;sser. Fin finala, En febri&egrave;r 1675, #arribar las armadas imperialas #que #far f&ograve;r&ccedil;a jamai de d&eacute;g&acirc;ts que la gu&egrave;rra de trenta ans. Lo iv&egrave;rn 1788-89 #&egrave;sser d'una extraordin&agrave;ria rigor e aquel #&egrave;sser la disette. * '''Las oras los Jamai ombr&iacute;volas de Mundolsheim''' En una s&ograve;la nu&egrave;ch (27 de junh 1815), pendenta la batalha de Souffel-Hoenheim, lo p&ograve;ble #p&egrave;rdre 39 ostals e 84 unas autras bastissas en la batalha #que #liurar lo generala RAPP per protegir Estrasburg. La r&egrave;sta dels ostals #&egrave;sser f&ograve;rtament deteriorat. En tot, 168 familhas agu&egrave;ron precipitat en la desgr&agrave;cia e las jamai pauras redusits a la mendicit&eacute;. Lo empentassa de solidarit&eacute; #que se ensuivit #&egrave;sser sens precedent. En 1818, totas las de municipalitats de Alsace, #con&eacute;isser un peri&ograve;de de disette e de granda praubesa. De jamai, la municipalitat li calgu&egrave;t afrontar la si&aacute; reconstruction gaireben totala. * '''Del cast&egrave;l medieval del Haldenbourg al parc botanique''' De 1901 a 1902 una batari&aacute;, la &laquo;Kirschbaum-Batari&aacute;&raquo;, e agu&egrave;t bastit sul lu&ograve;c istoric del Glœckelsberg ont se trobava, a la Mi&egrave;ja Edat, lo cast&egrave;l del Haldenburg. Al comen&ccedil;ament de la Segonda Gu&egrave;rra mondiala, la &laquo;Batari&aacute; dels Cirerers&raquo; a servit a pilonner lo marge drech del Rhin. Pendent lo aucupacion, los canons an #&egrave;sser desmontats e la labor a pas doncas pas pogudas servir en lo moment de la Desliuran&ccedil;a del Alsace lo an 1945. A la sortida de la gu&egrave;rra, las fortificacions d'Estrasburg an pas jamai presentat d'inter&egrave;s militar e la &laquo;Batari&aacute; dels Cirerers&raquo; a #&egrave;sser totalament destruida. Lo lu&ograve;c A #&egrave;sser aquerits per la municipalitat en vista de condicionar un depaus de escobilhas m&eacute;nag&egrave;res. Recobert De t&egrave;rra vegetala apr&eacute;s la si&aacute; clausura, lo lu&ograve;c a #&egrave;sser condicionat lo an 1992 en parc botanique. Desgraciadament, Aqueles bouleversements De terren an fach desapar&eacute;isser/desapar&eacute;isser las traces de la &laquo;Batari&aacute; dels Cirerers&raquo; e aquelas dels vestigis del cast&egrave;l medieval del &laquo;Haldenbourg&raquo;. {{Original|fr}} * '''Un peuplement qui remonte à la préhistoire''' Les vestiges les plus anciens qui ont été retrouvés datent de 5 000 ans avant J.-C. À cette époque, trois villages d’agriculteurs existaient à l’emplacement du village actuel. Par la suite, la présence de population sur le secteur restera toujours très importante. * '''Au fil des siècles''' Le nom du village est cité pour la première fois en 1120. La première mention d’un château fortifié qu’on pense pouvoir situer sur le Glœckelsberg, à l’emplacement de l’actuel site botanique apparait en 1198. Du {{s mini-|XII|e}} au {{s-|XVIII|e}}, le village fut le théâtre de plusieurs batailles. Il a particulièrement souffert lors du {{s-|XVII|e}}. Durant la guerre de trente ans, le village fut pillé, détruit, épuisé par les cantonnements et la population dut payer de lourdes contributions de guerre. De plus, en 1644, le village fut mis à sac par les Croates. Durant la guerre de Hollande (1673-1679), des soldats prirent leurs quartiers dans le village. On exigea des habitants du pain, du vin, de la viande, du foin et de l’avoine pour les chevaux. Durant la même période, un orage d’une rare violence ravagea toute la région et détruisit la moitié des céréales d’hiver et la totalité des récoltes d’été. Enfin, en février 1675, arrivèrent les armées impériales qui firent beaucoup plus de dégâts que la guerre de trente ans. L’hiver 1788-89 fut d’une extraordinaire rigueur et ce fut la disette. * '''Les heures les plus sombres de Mundolsheim''' En une seule nuit (27 juin 1815), pendant la bataille de Souffel-Hoenheim, le village perdit 39 maisons et 84 autres bâtiments dans la bataille que livra le général RAPP pour protéger Strasbourg. Le reste des maisons fut fortement endommagé. En tout, 168 familles furent précipitées dans le malheur et les plus pauvres réduits à la mendicité. L’élan de solidarité qui s’ensuivit fut sans précédent. En 1818, toutes les communes d’Alsace, connurent une période de disette et de grande pauvreté. De plus, la commune dut faire face à sa reconstruction quasi totale. * '''Du château médiéval du Haldenbourg au parc botanique''' De 1901 à 1902 une batterie, la «Kirschbaum-Batterie», fut construite sur le site historique du Glœckelsberg où se trouvait, au Moyen Âge, le château du Haldenburg. Au début de la Seconde Guerre mondiale, la «Batterie des Cerisiers» a servi pour pilonner la rive droite du Rhin. Pendant l’occupation, les canons ont été démontés et l’ouvrage n’a donc pas pu servir lors de la Libération de l’Alsace en 1945. À l’issue de la guerre, les fortifications de Strasbourg n’ont plus présenté d’intérêt militaire et la «Batterie des Cerisiers» a été entièrement détruite. Le site a été acquis par la commune en vue d’aménager un dépôt d’ordures ménagères. Recouvert de terre végétale après sa fermeture, le site a été aménagé en 1992 en parc botanique. Malheureusement, ces bouleversements de terrain ont fait disparaître les traces de la «Batterie des Cerisiers» et celles des vestiges du château médiéval du «Haldenbourg». ==Administracion== {{ElegitDebuta|insee= 67309 |Títol= Lista deus cònsols successius}} {{Elegit |Debuta= [[2008]] |Fin= [[2014]] |Identitat= Norbert Reinhardt|Partit= |Qualitat= }} {{Elegit |Debuta= març de [[2001]] |Fin= 2008 |Identitat= |Partit= |Qualitat= }} {{ElegitDonadas}} {{ElegitFin}} ==Demografia== {{Demografia |insee= 67309 |1793=436 |1800=364 |1806=342 |1821=386 |1831=417 |1836=424 |1841=423 |1846=418 |1851=428 |1856=405 |1861=413 |1866=423 |1872=407 |1876=439 |1881=571 |1886=483 |1891=764 |1896=748 |1901=638 |1906=646 |1911=740 |1921=661 |1926=773 |1931=965 |1936=1262 |1946=1356 |1954=1584 |1962=2015 |1968=3226 |1975=3545 |1982=3343 |1990=4698 |1999=5270 |2004= |2005= |2006=5 050 |2007=5 062 |2008=5 089 |2009=5 015 |cassini=24403 |senscomptesdobles=1962}} ==Luòcs e monuments== ==Personalitats ligadas amb la comuna== ==Véser tanben== ==Ligams extèrnes== ==Nòtas== <references/> {{Portal Alsàcia}} {{Comunas del Bas Ren}} {{DEFAULTSORT:{{PAGENAME}}}} [[Categoria:Comuna d'Alsàcia]] [[Categoria:Comuna del Bas Ren]] 4gyk9yynw0uz1cbb48z7rb1uue6wfmz 2509286 2509283 2026-09-24T05:06:54Z Nicolas Eynaud 6858 /* Istòria */ 2509286 wikitext text/x-wiki {{Infobox Comuna de França | carta=aus | nomcomuna=Mundolsheim | nomcomuna2=Mundolsheim | imatge=cap | descripcion= | lògo= | escut= Blason Mundolsheim 67.svg | escais= | region ist ={{Alsàcia}} | parçan= | arrondiment= [[Arrondiment de Strasbourg-Campèstre|Strasbourg-Campèstre]] | canton= [[Canton de Mundolsheim|Mundolsheim]] | insee = 67309 | sitweb= | cp = 67450 | cònsol = Norbert Reinhardt | mandat = [[2008]]-[[2014]] | gentilici = (en [[francés]]) | longitud= 7.715 | latitud= 48.6444 | alt mini = 137 | alt mej = | alt maxi = 184 | km² = 4.2 }} '''Mundolsheim''' en [[alemannisch]] (''Mundolsheim'' en [[francés]]) es una comuna [[França|francesa]] del departament del [[Bas Ren]] e de la region d'[[Alsàcia]]. ==Geografia== ==Istòria== ==Administracion== {{ElegitDebuta|insee= 67309 |Títol= Lista deus cònsols successius}} {{Elegit |Debuta= [[2008]] |Fin= [[2014]] |Identitat= Norbert Reinhardt|Partit= |Qualitat= }} {{Elegit |Debuta= març de [[2001]] |Fin= 2008 |Identitat= |Partit= |Qualitat= }} {{ElegitDonadas}} {{ElegitFin}} ==Demografia== {{Demografia |insee= 67309 |1793=436 |1800=364 |1806=342 |1821=386 |1831=417 |1836=424 |1841=423 |1846=418 |1851=428 |1856=405 |1861=413 |1866=423 |1872=407 |1876=439 |1881=571 |1886=483 |1891=764 |1896=748 |1901=638 |1906=646 |1911=740 |1921=661 |1926=773 |1931=965 |1936=1262 |1946=1356 |1954=1584 |1962=2015 |1968=3226 |1975=3545 |1982=3343 |1990=4698 |1999=5270 |2004= |2005= |2006=5 050 |2007=5 062 |2008=5 089 |2009=5 015 |cassini=24403 |senscomptesdobles=1962}} ==Luòcs e monuments== ==Personalitats ligadas amb la comuna== ==Véser tanben== ==Ligams extèrnes== ==Nòtas== <references/> {{Portal Alsàcia}} {{Comunas del Bas Ren}} {{DEFAULTSORT:{{PAGENAME}}}} [[Categoria:Comuna d'Alsàcia]] [[Categoria:Comuna del Bas Ren]] piqi1qzd9oeu0953c4xqwbzopee9yem Pontmain 0 83120 2509295 2281224 2026-09-24T05:09:14Z Nicolas Eynaud 6858 /* Geografia */ 2509295 wikitext text/x-wiki {{Infobox Comuna de França | carta=fr | nomcomuna= Pontmain | nomcomuna2= Pontmain | imatge=[[Imatge: FrancePaysDeLaLoirePontmainBasilique.jpg|290px]] | descripcion= Basilique La n&ograve;stra-Madama-de-Pontmain. | lògo=[[Imatge:cap|150px]] | escut=[[Imatge:cap|60px]] | escais= | region ist = | parçan= | arrondiment= [[Arrondiment de Mayenne|Mayenne]] | canton= [[Canton de Landivy|Landivy]] | insee = 53181 | sitweb= | cp = 53220 | cònsol = Marie-Antoinette Guesdon | mandat = [[2008]]-[[2014]] | gentilici = Pontaminois <br />Mainipontain (en [[francés]]) | longitud= -1.05722222222 | latitud= 48.4394444444 | alt mini = 134 | alt mej = | alt maxi = 210 | km² = 7.17 }} '''Pontmain''' es una [[Comuna francesa|comuna]] [[frança|francesa]], situada dins lo [[departaments franceses|departament]] de [[Mayenne (departament)|Mayenne]] e la [[regions francesas|region]] dels [[Païses de Léger]]. ==Geografia== ===Comunas vesinas=== <div style="position: relative; float:left; width:450px;"> [[Fichièr:Blank map.svg|400px|left||Distanças e posicion relativa]] {{Image label|x=0.506|y=0.495|scale=400|text=[[Fichièr:Map pointer black.svg|20px|Pontmain|]]'''Pontmain'''}} {{Image label|x=0.705281722788|y=0.536428311455|scale=400|text=[[Fichièr:Small-city-symbol.svg|8px|Comuna amb 628 abitants (2000)]]{{mida|80%|[[Saint-Mars-sur-la-Futaie]] (3,3km)}}}} {{Image label|x=0.309700289915|y=0.47079561797|scale=400|text=[[Fichièr:Small-city-symbol.svg|10px|Comuna amb 1049 abitants (2000)]]{{mida|80%|[[La Bazouge-du-Désert]] (3,5km)}}}} {{Image label|x=0.562199531332|y=0.755215709475|scale=400|text=[[Fichièr:Small-city-symbol.svg|8px|Comuna amb 522 abitants (2000)]]{{mida|80%|[[Saint-Ellier-du-Maine]] (4,4km)}}}} {{Image label|x=0.495466547719|y=0.792228001104|scale=400|text=[[Fichièr:Small-city-symbol.svg|8px|Comuna amb 531 abitants (2000)]]{{mida|80%|[[Le Loroux]] (4,9km)}}}} {{Image label|x=0.615492779885|y=0.227768925697|scale=400|text=[[Fichièr:Small-city-symbol.svg|10px|Comuna amb 1211 abitants (2000)]]{{mida|80%|[[Landivy]] (5,0km)}}}} {{Image label|x=0.826968489979|y=0.712294259022|scale=400|text=[[Fichièr:Small-city-symbol.svg|6px|Comuna amb 370 abitants (2000)]]{{mida|80%|[[Saint-Berthevin-la-Tannière]] (6,4km)}}}} {{Image label|x=0.232344243866|y=0.217876414558|scale=400|text=[[Fichièr:Small-city-symbol.svg|14px|Comuna amb 3797 abitants (2000)]]{{mida|80%|[[Louvigné-du-Désert]] (6,7km)}}}} {{Image label|x=0.921664215067|y=0.443701971489|scale=400|text=[[Fichièr:Small-city-symbol.svg|6px|Comuna amb 330 abitants (2000)]]{{mida|80%|[[La Dorée]] (7,0km)}}}} {{Image label|x=0.878192887577|y=0.270524166018|scale=400|text=[[Fichièr:Small-city-symbol.svg|10px|Comuna amb 1407 abitants (2000)]]{{mida|80%|[[Fougerolles-du-Plessis]] (7,4km)}}}} {{Image label|x=0.106951061361|y=0.676927621658|scale=400|text=[[Fichièr:Small-city-symbol.svg|10px|Comuna amb 1257 abitants (2000)]]{{mida|80%|[[Landéan]] (7,6km)}}}} {{Image label|x=0.815158696324|y=0.851081791571|scale=400|text=[[Fichièr:Small-city-symbol.svg|8px|Comuna amb 916 abitants (2000)]]{{mida|80%|[[Montaudin]] (7,8km)}}}} </div><br clear=left> ==Istòria== {{Apertium|fr}} {{Article detalhat|La n&ograve;stra-Madama de Pontmain}} Lo 17 de geni&egrave;r [[1871]], dels mainats del vilatge de Pontmain afirmen [[d'aparicions mariales|veire la V&egrave;rge Marida]] en lo c&egrave;l. Lo abb&eacute; Michel Gu&eacute;rin<ref>https://web.archive.org/web/20160303222317/http://aletheia.eklablog.fr/l-abbe-michel-guerin-p298117</ref> es alavetz lo cur&eacute; de la parr&ograve;quia, presenta a Pontmain dempu&egrave;i 1836. La {{Data|2|de febri&egrave;r|1872}}, apr&egrave;s controverse e enqu&egrave;sta, {{Mgr}} [[Casimir Wicart]], [[Lista dels avesques de Laval|avesque de Laval]], reconeis l'aparicion : {{Cita bl&ograve;c|Jutjam que lo Immacul&eacute;e V&egrave;rge Marida, Maire de Dieu a vertadi&egrave;rament aparegut, lo 17 de geni&egrave;r de 1871, a Eug&egrave;ne Barbedette, Joseph Barbedette, Fran&ccedil;oise Richer e Jeanne-Ostal Leboss&eacute;, en lo masatge caseriu de Pontmain.}} Una n&ograve;va gl&egrave;isa a #&egrave;sser &eacute;difi&eacute;e sus la municipalitat al continuament d'aquela aparicion, entre 1873 e 1877. A erigit en [[Basilique religiosa|basilique]] per [[P&iacute;o X]] l'an 1908. En 1946, las cerem&ograve;nias de la 75{{e}} anniversari de l'aparicion an presidit pel [[nonce apostolique]] {{Mgr}} Roncalli, futur pape [[Jean XXIII]]. De [[1914]] a [[1918]], un camp de preso&egrave;rs exist&iacute;s a Pontmain. Aquel camp i avi&aacute; reservat als intern&egrave;s civils, #que i vivi&aacute;n amb la si&aacute; familha. Div&egrave;rses centenats de personas #viure aital los ans de gu&egrave;rra. S'i tr&ograve;ba [[d'Alemanha|Alemands]], mas tanben dels [[&Agrave;ustria|Austrians]], dels [[Alsace-Moselle|Alsaciens-Mosellans]], dels [[Flandre (Belgica)|Flamencs]] e dels [[Luxemborg (pa&iuml;ses)|Luxembourgeois]], dels [[Ottomans]], &egrave;ca. En [[1872]], la municipalitat de Pontmain a creat per scission del territ&ograve;ri de [[Sant-Ellier-de detlo-Maine]]<ref>{{Cassini-Ehess|url= http://cassini.ehess.fr/cassini/fr/html/fiche.php?select_Resultat=27582 |t&iacute;tol= N&ograve;ta communale - Pontmain |datecons= {{1er}} en febri&egrave;r 2011 }}</ref>. Lo 1er {{}} en julhet 1972, las municipalitats de Sant-Ellier-de detlo-Maine e Sant-Mar&ccedil;-sobratz-la-Futaie se [[Municipalitat mancomunat|associatz]] a Pontmain. L'associacion es dissoute lo 1er {{}} en geni&egrave;r 1983. [[Fichièr:Barbedette.jpg|thumb|left|Testim&ograve;nis e voyants davant la grange Barbedette - 1871]] {{clr|left}} {{Original|fr}} {{Article détaillé|Notre-Dame de Pontmain}} Le 17 janvier [[1871]], des enfants du village de Pontmain affirment [[apparitions mariales|voir la Vierge Marie]] dans le ciel. L'abbé Michel Guérin<ref>https://web.archive.org/web/20160303222317/http://aletheia.eklablog.fr/l-abbe-michel-guerin-p298117</ref> est alors le curé de la paroisse, présent à Pontmain depuis 1836. Le {{Date|2|février|1872}}, après controverse et enquête, {{Mgr}} [[Casimir Wicart]], [[Liste des évêques de Laval|évêque de Laval]], reconnaît l'apparition : {{Citation bloc|Nous jugeons que l'Immaculée Vierge Marie, Mère de Dieu a véritablement apparu, le 17 janvier 1871, à Eugène Barbedette, Joseph Barbedette, Françoise Richer et Jeanne-Marie Lebossé, dans le hameau de Pontmain.}} Une nouvelle église a été édifiée sur la commune à la suite de cette apparition, entre 1873 et 1877. Elle est érigée en [[Basilique religieuse|basilique]] par [[Pie X]] en 1908. En 1946, les cérémonies du 75{{e}} anniversaire de l'apparition sont présidées par le [[nonce apostolique]] {{Mgr}} Roncalli, futur pape [[Jean XXIII]]. De [[1914]] à [[1918]], un camp de prisonniers existe à Pontmain. Ce camp était réservé aux internés civils, qui y vivaient avec leur famille. Plusieurs centaines de personnes vécurent ainsi les années de guerre. On y retrouve des [[Allemagne|Allemands]], mais aussi des [[Autriche|Autrichiens]], des [[Alsace-Moselle|Alsaciens-Mosellans]], des [[Flandre (Belgique)|Flamands]] et des [[Luxembourg (pays)|Luxembourgeois]], des [[Ottomans]], etc. En [[1872]], la commune de Pontmain est créée par scission du territoire de [[Saint-Ellier-du-Maine]]<ref>{{Cassini-Ehess|url= http://cassini.ehess.fr/cassini/fr/html/fiche.php?select_resultat=27582 |titre= Notice communale - Pontmain |datecons= {{1er}} février 2011 }}</ref>. Le {{1er}} juillet 1972, les communes de Saint-Ellier-du-Maine et Saint-Mars-sur-la-Futaie s'[[Commune associée|associent]] à Pontmain. L'association est dissoute le {{1er}} janvier 1983. [[Fichièr:Barbedette.jpg|thumb|left|Témoins et voyants devant la grange Barbedette - 1871]] {{clr|left}} ==Administracion== {{ElegitDebuta|insee= 53181 |Títol= Lista deus cònsols successius}} {{Elegit |Debuta= [[2008]] |Fin= [[2014]] |Identitat= Marie-Antoinette Guesdon|Partit= |Qualitat= }} {{Elegit |Debuta= març de [[2001]] |Fin= 2008 |Identitat= |Partit= |Qualitat= }} {{ElegitDonadas}} {{ElegitFin}} ==Demografia== {{Demografia |insee= 53181 |1793= |1800= |1806= |1821= |1831= |1836= |1841= |1846= |1851= |1856= |1861= |1866= |1872= |1876=559 |1881=546 |1886=580 |1891=597 |1896=672 |1901=740 |1906=710 |1911=711 |1921=631 |1926=736 |1931=726 |1936=771 |1946=913 |1954=811 |1962=661 |1968=659 |1975=969 |1982=945 |1990=935 |1999=893 |2004= |2005= |2006=879 |2007= 875 |2008=865 |2009=864 |cassini=27582 |senscomptesdobles=1962}} ==Luòcs e monuments== ==Personalitats ligadas amb la comuna== ==Véser tanben== ==Ligams extèrnes== ==Nòtas== <references/> {{Portal Comunas}} {{Comunas de| insee = 53181 }} [[Categoria:Comuna de Mayenne]] lblhhw9vi225d081jpfoqh91c11o9oe 2509298 2509295 2026-09-24T05:09:33Z Nicolas Eynaud 6858 /* Istòria */ 2509298 wikitext text/x-wiki {{Infobox Comuna de França | carta=fr | nomcomuna= Pontmain | nomcomuna2= Pontmain | imatge=[[Imatge: FrancePaysDeLaLoirePontmainBasilique.jpg|290px]] | descripcion= Basilique La n&ograve;stra-Madama-de-Pontmain. | lògo=[[Imatge:cap|150px]] | escut=[[Imatge:cap|60px]] | escais= | region ist = | parçan= | arrondiment= [[Arrondiment de Mayenne|Mayenne]] | canton= [[Canton de Landivy|Landivy]] | insee = 53181 | sitweb= | cp = 53220 | cònsol = Marie-Antoinette Guesdon | mandat = [[2008]]-[[2014]] | gentilici = Pontaminois <br />Mainipontain (en [[francés]]) | longitud= -1.05722222222 | latitud= 48.4394444444 | alt mini = 134 | alt mej = | alt maxi = 210 | km² = 7.17 }} '''Pontmain''' es una [[Comuna francesa|comuna]] [[frança|francesa]], situada dins lo [[departaments franceses|departament]] de [[Mayenne (departament)|Mayenne]] e la [[regions francesas|region]] dels [[Païses de Léger]]. ==Geografia== ===Comunas vesinas=== <div style="position: relative; float:left; width:450px;"> [[Fichièr:Blank map.svg|400px|left||Distanças e posicion relativa]] {{Image label|x=0.506|y=0.495|scale=400|text=[[Fichièr:Map pointer black.svg|20px|Pontmain|]]'''Pontmain'''}} {{Image label|x=0.705281722788|y=0.536428311455|scale=400|text=[[Fichièr:Small-city-symbol.svg|8px|Comuna amb 628 abitants (2000)]]{{mida|80%|[[Saint-Mars-sur-la-Futaie]] (3,3km)}}}} {{Image label|x=0.309700289915|y=0.47079561797|scale=400|text=[[Fichièr:Small-city-symbol.svg|10px|Comuna amb 1049 abitants (2000)]]{{mida|80%|[[La Bazouge-du-Désert]] (3,5km)}}}} {{Image label|x=0.562199531332|y=0.755215709475|scale=400|text=[[Fichièr:Small-city-symbol.svg|8px|Comuna amb 522 abitants (2000)]]{{mida|80%|[[Saint-Ellier-du-Maine]] (4,4km)}}}} {{Image label|x=0.495466547719|y=0.792228001104|scale=400|text=[[Fichièr:Small-city-symbol.svg|8px|Comuna amb 531 abitants (2000)]]{{mida|80%|[[Le Loroux]] (4,9km)}}}} {{Image label|x=0.615492779885|y=0.227768925697|scale=400|text=[[Fichièr:Small-city-symbol.svg|10px|Comuna amb 1211 abitants (2000)]]{{mida|80%|[[Landivy]] (5,0km)}}}} {{Image label|x=0.826968489979|y=0.712294259022|scale=400|text=[[Fichièr:Small-city-symbol.svg|6px|Comuna amb 370 abitants (2000)]]{{mida|80%|[[Saint-Berthevin-la-Tannière]] (6,4km)}}}} {{Image label|x=0.232344243866|y=0.217876414558|scale=400|text=[[Fichièr:Small-city-symbol.svg|14px|Comuna amb 3797 abitants (2000)]]{{mida|80%|[[Louvigné-du-Désert]] (6,7km)}}}} {{Image label|x=0.921664215067|y=0.443701971489|scale=400|text=[[Fichièr:Small-city-symbol.svg|6px|Comuna amb 330 abitants (2000)]]{{mida|80%|[[La Dorée]] (7,0km)}}}} {{Image label|x=0.878192887577|y=0.270524166018|scale=400|text=[[Fichièr:Small-city-symbol.svg|10px|Comuna amb 1407 abitants (2000)]]{{mida|80%|[[Fougerolles-du-Plessis]] (7,4km)}}}} {{Image label|x=0.106951061361|y=0.676927621658|scale=400|text=[[Fichièr:Small-city-symbol.svg|10px|Comuna amb 1257 abitants (2000)]]{{mida|80%|[[Landéan]] (7,6km)}}}} {{Image label|x=0.815158696324|y=0.851081791571|scale=400|text=[[Fichièr:Small-city-symbol.svg|8px|Comuna amb 916 abitants (2000)]]{{mida|80%|[[Montaudin]] (7,8km)}}}} </div><br clear=left> ==Istòria== ==Administracion== {{ElegitDebuta|insee= 53181 |Títol= Lista deus cònsols successius}} {{Elegit |Debuta= [[2008]] |Fin= [[2014]] |Identitat= Marie-Antoinette Guesdon|Partit= |Qualitat= }} {{Elegit |Debuta= març de [[2001]] |Fin= 2008 |Identitat= |Partit= |Qualitat= }} {{ElegitDonadas}} {{ElegitFin}} ==Demografia== {{Demografia |insee= 53181 |1793= |1800= |1806= |1821= |1831= |1836= |1841= |1846= |1851= |1856= |1861= |1866= |1872= |1876=559 |1881=546 |1886=580 |1891=597 |1896=672 |1901=740 |1906=710 |1911=711 |1921=631 |1926=736 |1931=726 |1936=771 |1946=913 |1954=811 |1962=661 |1968=659 |1975=969 |1982=945 |1990=935 |1999=893 |2004= |2005= |2006=879 |2007= 875 |2008=865 |2009=864 |cassini=27582 |senscomptesdobles=1962}} ==Luòcs e monuments== ==Personalitats ligadas amb la comuna== ==Véser tanben== ==Ligams extèrnes== ==Nòtas== <references/> {{Portal Comunas}} {{Comunas de| insee = 53181 }} [[Categoria:Comuna de Mayenne]] iocftfmlkgf645xsr79c7bhzummz86q Choisy-la-Victoire 0 85767 2509264 2310018 2026-09-24T04:45:21Z Kontributor 2K 52367 escut 2509264 wikitext text/x-wiki {{Infobox Comuna de França | carta=fr | nomcomuna= Choisy-la-Victoire | nomcomuna2= Choisy-la-Victoire | imatge=cap | descripcion= | lògo= | escut=Blason ville FR Choisy-la-Victoire (Oise).svg | escais= | region ist = | parçan= | arrondiment= [[Arrondiment de Clermont|Clermont]] | canton= [[Canton de Clermont|Clermont]] | insee = 60152 | sitweb= | cp = 60190 | cònsol = Christian Delavenne | mandat = [[2008]]-[[2014]] | gentilici = | longitud= 2.58638888889 | latitud= 49.3786111111 | alt mini = 34 | alt mej = | alt maxi = 113 | km² = 9.97 }} '''Choisy-la-Victoire''' es una [[Comuna francesa|comuna]] [[frança|francesa]], situada dins lo [[departaments franceses|departament]] d'[[Oise (departament)|Oise]] e la [[regions francesas|region]] dels [[Nauts de França]]. ==Geografia== ===Comunas vesinas=== <div style="position: relative; float:left; width:450px;"> [[Fichièr:Blank map.svg|400px|left||Distanças e posicion relativa]] {{Image label|x=0.506|y=0.495|scale=400|text=[[Fichièr:Map pointer black.svg|20px|Choisy-la-Victoire]]'''Choisy-la-Victoire'''}} {{Image label|x=0.488114144892|y=0.495900730898|scale=400|text=[[Fichièr:Small-city-symbol.svg|6px|Comuna amb 320 abitants (2000)]]{{mida|80%|[[Avrigny]] (0,4km)}}}} {{Image label|x=0.700242793695|y=0.468551377711|scale=400|text=[[Fichièr:Small-city-symbol.svg|6px|Comuna amb 105 abitants (2000)]]{{mida|80%|[[Blincourt]] (2,4km)}}}} {{Image label|x=0.345391306714|y=0.344411975292|scale=400|text=[[Fichièr:Small-city-symbol.svg|6px|Comuna amb 275 abitants (2000)]]{{mida|80%|[[Épineuse]] (3,0km)}}}} {{Image label|x=0.57748161665|y=0.780731867917|scale=400|text=[[Fichièr:Small-city-symbol.svg|10px|Comuna amb 1468 abitants (2000)]]{{mida|80%|[[Saint-Martin-Longueau]] (3,7km)}}}} {{Image label|x=0.765864202357|y=0.663809834744|scale=400|text=[[Fichièr:Small-city-symbol.svg|8px|Comuna amb 566 abitants (2000)]]{{mida|80%|[[Sacy-le-Petit]] (3,8km)}}}} {{Image label|x=0.27667808274|y=0.713443223554|scale=400|text=[[Fichièr:Small-city-symbol.svg|10px|Comuna amb 1355 abitants (2000)]]{{mida|80%|[[Sacy-le-Grand]] (4,1km)}}}} {{Image label|x=0.47648479847|y=0.179772460978|scale=400|text=[[Fichièr:Small-city-symbol.svg|8px|Comuna amb 659 abitants (2000)]]{{mida|80%|[[Bailleul-le-Soc]] (4,2km)}}}} {{Image label|x=0.74734622635|y=0.824232373288|scale=400|text=[[Fichièr:Small-city-symbol.svg|6px|Comuna amb 323 abitants (2000)]]{{mida|80%|[[Bazicourt]] (5,0km)}}}} {{Image label|x=0.907351964138|y=0.581401347946|scale=400|text=[[Fichièr:Small-city-symbol.svg|10px|Comuna amb 1574 abitants (2000)]]{{mida|80%|[[Grandfresnoy]] (5,2km)}}}} {{Image label|x=0.088202447969|y=0.581680156261|scale=400|text=[[Fichièr:Small-city-symbol.svg|10px|Comuna amb 1089 abitants (2000)]]{{mida|80%|[[Catenoy]] (5,6km)}}}} {{Image label|x=0.829788681631|y=0.812022592644|scale=400|text=[[Fichièr:Small-city-symbol.svg|8px|Comuna amb 542 abitants (2000)]]{{mida|80%|[[Houdancourt]] (5,7km)}}}} </div>{{clear|left}} ==Istòria== ==Administracion== {{ElegitDebuta|insee= 60152 |Títol= Lista deus cònsols successius}} {{Elegit |Debuta= [[2008]] |Fin= [[2014]] |Identitat= Christian Delavenne|Partit= |Qualitat= }} {{Elegit |Debuta= març de [[2001]] |Fin= 2008 |Identitat= |Partit= |Qualitat= }} {{ElegitDonadas}} {{ElegitFin}} ==Demografia== {{Demografia |insee= 60152 |1793=198 |1800=164 |1806=171 |1821=151 |1831= |1836=158 |1841=160 |1846=152 |1851=175 |1856=192 |1861=228 |1866=230 |1872=217 |1876=263 |1881=274 |1886=232 |1891=238 |1896=234 |1901=235 |1906=254 |1911=254 |1921=284 |1926=305 |1931=316 |1936=322 |1946=327 |1954=343 |1962=265 |1968=246 |1975=277 |1982=238 |1990=256 |1999=220 |2004= |2005= |2006=187 |2007= 195 |2008=202 |2009=210 |cassini=9419 |senscomptesdobles=1962}} ==Luòcs e monuments== ==Personalitats ligadas amb la comuna== ==Véser tanben== ==Ligams extèrnes== ==Nòtas== <references/> {{Portal Comunas}} {{Comunas de| insee = 60152 }} [[Categoria:Comuna d'Oise]] tl3r5k8q8izc9zcsycxvdel008llf1l Bougy 0 89214 2509319 2212589 2026-09-24T07:06:45Z Kontributor 2K 52367 2509319 wikitext text/x-wiki {{Infobox Comuna de França | carta=fr | nomcomuna=Bougy | nomcomuna2=Bougy | imatge=cap | descripcion= | lògo= | escut=Blason ville FR Bougy (Calvados).svg | escais= | region ist ={{Normandia}} | parçan= | arrondiment=[[Arrondiment de Caen|Caen]] | canton=[[Canton d'Évrecy|Évrecy]] | insee =14089 | sitweb= [http://bougy-infos.over-blog.com/ bougy-infos.over-blog.com] | cp =14210 | cònsol =Georges Hédier | mandat = [[2008]]-[[2014]] | gentilici = | longitud=-0.523055555556 | latitud=49.1127777778 | alt mini =50 | alt mej = | alt maxi =117 | km² =3.03 }} '''Bougy''' es una [[Comuna francesa|comuna]] [[Normandia|normanda]], situada dins lo [[departaments franceses|departament]] de [[Calvadòs (departament)|Calvadòs]] e la [[regions francesas|region]] de la [[Bassa Normandia]]. ==Geografia== ===Comunas vesinas=== <div style="position: relative; float:left; width:450px;"> [[Fichièr:Blank map.svg|400px|left||Distanças e posicion relativa]] {{Image label|x=0.506|y=0.495|scale=400|text=[[Fichièr:Map pointer black.svg|20px|Bougy]]'''Bougy'''}} {{Image label|x=0.627825546718|y=0.439114081549|scale=400|text=[[Fichièr:Small-city-symbol.svg|6px|Comuna amb 442 abitants (2000)]]{{mida|80%|[[Gavrus]] (1,1km)}}}} {{Image label|x=0.299431156485|y=0.391854923035|scale=400|text=[[Fichièr:Small-city-symbol.svg|8px|Comuna amb 548 abitants (2000)]]{{mida|80%|[[Missy (Calvados)|Missy]] (2,1km)}}}} {{Image label|x=0.728349292072|y=0.653967210586|scale=400|text=[[Fichièr:Small-city-symbol.svg|10px|Comuna amb 1525 abitants (2000)]]{{mida|80%|[[Évrecy]] (2,3km)}}}} {{Image label|x=0.286885538792|y=0.636017709221|scale=400|text=[[Fichièr:Small-city-symbol.svg|6px|Comuna amb 278 abitants (2000)]]{{mida|80%|[[Le Locheur]] (2,3km)}}}} {{Image label|x=0.485985859673|y=0.148789893848|scale=400|text=[[Fichièr:Small-city-symbol.svg|10px|Comuna amb 1003 abitants (2000)]]{{mida|80%|[[Grainville-sur-Odon]] (3,0km)}}}} {{Image label|x=0.609663353724|y=0.15551378792|scale=400|text=[[Fichièr:Small-city-symbol.svg|6px|Comuna amb 445 abitants (2000)]]{{mida|80%|[[Mondrainville]] (3,1km)}}}} {{Image label|x=0.151843943611|y=0.373255063351|scale=400|text=[[Fichièr:Small-city-symbol.svg|10px|Comuna amb 1135 abitants (2000)]]{{mida|80%|[[Noyers-Bocage]] (3,3km)}}}} {{Image label|x=0.709762748774|y=0.126743274091|scale=400|text=[[Fichièr:Small-city-symbol.svg|10px|Comuna amb 1151 abitants (2000)]]{{mida|80%|[[Tourville-sur-Odon]] (3,6km)}}}} {{Image label|x=0.896339267543|y=0.271049378852|scale=400|text=[[Fichièr:Small-city-symbol.svg|8px|Comuna amb 839 abitants (2000)]]{{mida|80%|[[Baron-sur-Odon]] (3,8km)}}}} {{Image label|x=0.960927206469|y=0.49199577889|scale=400|text=[[Fichièr:Small-city-symbol.svg|10px|Comuna amb 1244 abitants (2000)]]{{mida|80%|[[Esquay-Notre-Dame]] (3,9km)}}}} </div>{{clear|left}} ==Istòria== ==Administracion== {{ElegitDebuta|insee=14089 |Títol= Lista deus cònsols successius}} {{Elegit |Debuta= [[2008]] |Fin= [[2014]] |Identitat=Georges Hédier|Partit= |Qualitat= }} {{Elegit |Debuta= març de [[2001]] |Fin= 2008 |Identitat= |Partit= |Qualitat= }} {{ElegitDonadas}} {{ElegitFin}} ==Demografia== {{Demografia |insee=14089 |1793=138 |1800=137 |1806=165 |1821=152 |1831=158 |1836=160 |1841=148 |1846=151 |1851=161 |1856=170 |1861=167 |1866=154 |1872=113 |1876=120 |1881=112 |1886=141 |1891=171 |1896=168 |1901=152 |1906=145 |1911=129 |1921=101 |1926=106 |1931=95 |1936=101 |1946=80 |1954=147 |1962=124 |1968=115 |1975=120 |1982=148 |1990=256 |1999=256 |2004= |2005= |2006=414 |2007= 414 |2008=424 |2009=435 |cassini=5109 |senscomptesdobles=1962}} ==Luòcs e monuments== ==Personalitats ligadas amb la comuna== ==Véser tanben== ==Ligams extèrnes== ==Nòtas== <references/> {{Portal Normandia}} {{Comunas de| insee =14089 }} [[Categoria:Comuna de Normandia]] [[Categoria:Comuna de Calvadòs]] 7f6zmsfomdfqcx97gxpjjcwkpmvno97 Carpiquet 0 89563 2509302 2283148 2026-09-24T05:10:34Z Nicolas Eynaud 6858 /* Geografia */ 2509302 wikitext text/x-wiki {{Infobox Comuna de França | carta=fr | nomcomuna=Carpiquet | nomcomuna2=Carpiquet | imatge=Carpiquet église.jpg | descripcion=La gl&egrave;isa Sant-Martin | lògo= | escut= | escais= | region ist ={{Normandia}} | parçan= | arrondiment=[[Arrondiment de Caen|Caen]] | canton=[[Canton de Caen-2|Caen-2]] | insee =14137 | sitweb= [http://www.carpiquet-mairie.fr/ www.carpiquet-mairie.fr] | cp =14650 | cònsol =Pascal Sérard | mandat = [[2008]]-[[2014]] | gentilici = Carpions (en [[francés]]) | longitud= -0.443333333333 | latitud= 49.1863888889 | alt mini = 45 | alt mej = | alt maxi = 74 | km² = 5.88 }} '''Carpiquet''' es una [[Comuna francesa|comuna]] [[Normandia|normanda]], situada dins lo [[departaments franceses|departament]] de [[Calvadòs (departament)|Calvadòs]] e la [[regions francesas|region]] de la [[Bassa Normandia]]. ==Geografia== ===Comunas vesinas=== <div style="position: relative; float:left; width:450px;"> [[Fichièr:Blank map.svg|400px|left||Distanças e posicion relativa]] {{Image label|x=0.506|y=0.495|scale=400|text=[[Fichièr:Map pointer black.svg|20px|Carpiquet]]'''Carpiquet'''}} {{Image label|x=0.573997178854|y=0.334591808166|scale=400|text=[[Fichièr:Small-city-symbol.svg|10px|Comuna amb 1349 abitants (2000)]]{{mida|80%|[[Authie (Calvados)|Authie]] (2,3km)}}}} {{Image label|x=0.698032009155|y=0.484686957825|scale=400|text=[[Fichièr:Small-city-symbol.svg|12px|Comuna amb 2454 abitants (2000)]]{{mida|80%|[[Saint-Germain-la-Blanche-Herbe]] (2,4km)}}}} {{Image label|x=0.645860299818|y=0.688816851241|scale=400|text=[[Fichièr:Small-city-symbol.svg|14px|Comuna amb 4105 abitants (2000)]]{{mida|80%|[[Bretteville-sur-Odon]] (3,0km)}}}} {{Image label|x=0.327415363031|y=0.288990736121|scale=400|text=[[Fichièr:Small-city-symbol.svg|10px|Comuna amb 1409 abitants (2000)]]{{mida|80%|[[Rots]] (3,6km)}}}} {{Image label|x=0.419424444891|y=0.790142886374|scale=400|text=[[Fichièr:Small-city-symbol.svg|14px|Comuna amb 3651 abitants (2000)]]{{mida|80%|[[Verson]] (3,9km)}}}} {{Image label|x=0.734527496364|y=0.259399888483|scale=400|text=[[Fichièr:Small-city-symbol.svg|12px|Comuna amb 2351 abitants (2000)]]{{mida|80%|[[Saint-Contest]] (4,2km)}}}} {{Image label|x=0.172631561397|y=0.559905014921|scale=400|text=[[Fichièr:Small-city-symbol.svg|10px|Comuna amb 1725 abitants (2000)]]{{mida|80%|[[Saint-Manvieu-Norrey]] (4,5km)}}}} {{Image label|x=0.776113143631|y=0.734517057346|scale=400|text=[[Fichièr:Small-city-symbol.svg|12px|Comuna amb 2597 abitants (2000)]]{{mida|80%|[[Louvigny (Calvados)|Louvigny]] (4,6km)}}}} {{Image label|x=0.419856396334|y=0.152269229104|scale=400|text=[[Fichièr:Small-city-symbol.svg|8px|Comuna amb 503 abitants (2000)]]{{mida|80%|[[Rosel]] (4,7km)}}}} {{Image label|x=0.443150123242|y=0.872865677689|scale=400|text=[[Fichièr:Small-city-symbol.svg|10px|Comuna amb 1898 abitants (2000)]]{{mida|80%|[[Fontaine-Étoupefour]] (4,8km)}}}} {{Image label|x=0.607408062965|y=0.868631416891|scale=400|text=[[Fichièr:Small-city-symbol.svg|10px|Comuna amb 1351 abitants (2000)]]{{mida|80%|[[Éterville]] (4,8km)}}}} {{Image label|x=0.392925438513|y=0.10073496446|scale=400|text=[[Fichièr:Small-city-symbol.svg|8px|Comuna amb 565 abitants (2000)]]{{mida|80%|[[Lasson (Calvados)|Lasson]] (5,4km)}}}} {{Image label|x=0.274129691923|y=0.862062213926|scale=400|text=[[Fichièr:Small-city-symbol.svg|10px|Comuna amb 1282 abitants (2000)]]{{mida|80%|[[Mouen]] (5,5km)}}}} {{Image label|x=0.122149039471|y=0.30199515811|scale=400|text=[[Fichièr:Small-city-symbol.svg|12px|Comuna amb 2306 abitants (2000)]]{{mida|80%|[[Bretteville-l'Orgueilleuse]] (5,6km)}}}} {{Image label|x=0.240411699385|y=0.165707155922|scale=400|text=[[Fichièr:Small-city-symbol.svg|6px|Comuna amb 265 abitants (2000)]]{{mida|80%|[[Bray (Eure)|Bray]] (5,6km)}}}} {{Image label|x=0.634501836121|y=0.079093187051|scale=400|text=[[Fichièr:Small-city-symbol.svg|8px|Comuna amb 684 abitants (2000)]]{{mida|80%|[[Villons-les-Buissons]] (5,6km)}}}} {{Image label|x=0.463719793355|y=0.0613687246105|scale=400|text=[[Fichièr:Small-city-symbol.svg|10px|Comuna amb 1573 abitants (2000)]]{{mida|80%|[[Cairon]] (5,6km)}}}} {{Image label|x=0.961922184974|y=0.511656292298|scale=400|text=[[Fichièr:Dot-yellow.svg|20px|Comuna amb 109630 abitants (2000)]]{{mida|80%|[[Caen]] (6,0km)}}}} </div>{{clear|left}} ==Istòria== {{Apertium|fr}} Las tropas canadiennes ([[3e division de infanterie (Canad&agrave;)|8{{e}} brigada e ''The Royal Winnipeg Rifles'']]), comandadas pel [[Miles Dempsey|general Dempsey]], lan&ccedil;an una ofensiva (la [[operacion Windsor]]) sus Carpiquet la {{Data|4|de julhet|1944}} amb la fin de liberar l'aerop&ograve;rt #qu'&egrave;ra un objectiu prioritaire del [[Batalha de Normandie|d&eacute;barquement de Normandie]]. Lo vilatge a liberat en la jornada ; mas l'aerop&ograve;rt, defendut per una companhi&aacute; [[Schutzstaffel|SS]], r&egrave;sta a las mans de las f&ograve;r&ccedil;as alemandas fins al [[9 de julhet]]<ref>Font : [http://www.normandie44lamemoire.Coss&iacute;/fichesvilles/carpiquet.html lu&ograve;c de Normandie 1944]</ref>. L'aerop&ograve;rt de Carpiquet es ne fa la [[basa aeriana]] de Can - Carpiquet n° 131, oficialament nascuda lo 17 d'agost de 1939, apr&egrave;s los ans de negociacions entre lo [[Minist&egrave;ri de l'Aire (Fran&ccedil;a)|minist&egrave;ri de l'aire]], las municipalitats tangudas e la cambra de com&egrave;rci. Los trabalhs son totun lu&egrave;nh d'&egrave;sser acabats. En junh 1940, los Alemands eretan d'una [[basa aeriana]] mod&egrave;rna e practicament acabada. S'alegran alavetz de b&eacute;tonner la pista n'&egrave;rba<ref>Veire los cartons 2 B 10 a 2 B 14 al Servici istoric de la Defensa, Seccion Aire</ref>. [[Fichièr:Can trudaine maladrerie.jpg|thumb|center|upright=2|Carpiquet sul [[atlas de Trudaine]]]] {{Original|fr}} Les troupes canadiennes ([[3e division d'infanterie (Canada)|8{{e}} brigade et ''The Royal Winnipeg Rifles'']]), commandées par le [[Miles Dempsey|général Dempsey]], lancent une offensive (l’[[opération Windsor]]) sur Carpiquet le {{Date|4|juillet|1944}} afin de libérer l'aéroport qui était un objectif prioritaire du [[Bataille de Normandie|débarquement de Normandie]]. Le village est libéré dans la journée ; mais l'aéroport, défendu par une compagnie [[Schutzstaffel|SS]], reste aux mains des forces allemandes jusqu'au [[9 juillet]]<ref>Source : [https://web.archive.org/web/20131109014009/http://www.normandie44lamemoire.com/fichesvilles/carpiquet.html site de Normandie 1944]</ref>. L'aéroport de Carpiquet est en fait la [[base aérienne]] de Caen - Carpiquet n° 131, officiellement née le 17 août 1939, après des années de négociations entre le [[Ministère de l'Air (France)|ministère de l'air]], les communes concernées et la chambre de commerce. Les travaux sont pourtant loin d'être terminés. En juin 1940, les Allemands héritent d'une [[base aérienne]] moderne et pratiquement terminée. Ils se contentent alors de bétonner la piste en herbe<ref>Voir les cartons 2 B 10 à 2 B 14 au Service historique de la Défense, Section Air</ref>. [[Fichièr:Caen trudaine maladrerie.jpg|thumb|center|upright=2|Carpiquet sur l'[[atlas de Trudaine]]]] ==Administracion== {{ElegitDebuta|insee=14137 |Títol= Lista deus cònsols successius}} {{Elegit |Debuta= [[2008]] |Fin= [[2014]] |Identitat=Pascal Sérard |Partit= |Qualitat= }} {{Elegit |Debuta= març de [[2001]] |Fin= 2008 |Identitat= |Partit= |Qualitat= }} {{ElegitDonadas}} {{ElegitFin}} ==Demografia== {{Demografia |insee=14137 |1793=850 |1800=806 |1806=898 |1821=884 |1831=863 |1836=832 |1841=853 |1846=858 |1851=875 |1856=859 |1861=842 |1866=801 |1872=776 |1876=765 |1881=774 |1886=715 |1891=686 |1896=660 |1901=635 |1906=630 |1911=597 |1921=588 |1926=617 |1931=622 |1936=778 |1946=558 |1954=831 |1962=1129 |1968=1315 |1975=1207 |1982=1650 |1990=1519 |1999=1861 |2004= |2005= |2006=2 013 |2007= 2140 |2008=2 248 |2009=2 355 |cassini=6975 |senscomptesdobles=1962}} ==Luòcs e monuments== ==Personalitats ligadas amb la comuna== ==Véser tanben== ==Ligams extèrnes== ==Nòtas== <references/> {{Portal Normandia}} {{Comunas de| insee =14137 }} [[Categoria:Comuna de Normandia]] [[Categoria:Comuna de Calvadòs]] n3mpejzmcqk6i5hylmevj65fqpmimjr 2509306 2509302 2026-09-24T05:11:02Z Nicolas Eynaud 6858 /* Istòria */ 2509306 wikitext text/x-wiki {{Infobox Comuna de França | carta=fr | nomcomuna=Carpiquet | nomcomuna2=Carpiquet | imatge=Carpiquet église.jpg | descripcion=La gl&egrave;isa Sant-Martin | lògo= | escut= | escais= | region ist ={{Normandia}} | parçan= | arrondiment=[[Arrondiment de Caen|Caen]] | canton=[[Canton de Caen-2|Caen-2]] | insee =14137 | sitweb= [http://www.carpiquet-mairie.fr/ www.carpiquet-mairie.fr] | cp =14650 | cònsol =Pascal Sérard | mandat = [[2008]]-[[2014]] | gentilici = Carpions (en [[francés]]) | longitud= -0.443333333333 | latitud= 49.1863888889 | alt mini = 45 | alt mej = | alt maxi = 74 | km² = 5.88 }} '''Carpiquet''' es una [[Comuna francesa|comuna]] [[Normandia|normanda]], situada dins lo [[departaments franceses|departament]] de [[Calvadòs (departament)|Calvadòs]] e la [[regions francesas|region]] de la [[Bassa Normandia]]. ==Geografia== ===Comunas vesinas=== <div style="position: relative; float:left; width:450px;"> [[Fichièr:Blank map.svg|400px|left||Distanças e posicion relativa]] {{Image label|x=0.506|y=0.495|scale=400|text=[[Fichièr:Map pointer black.svg|20px|Carpiquet]]'''Carpiquet'''}} {{Image label|x=0.573997178854|y=0.334591808166|scale=400|text=[[Fichièr:Small-city-symbol.svg|10px|Comuna amb 1349 abitants (2000)]]{{mida|80%|[[Authie (Calvados)|Authie]] (2,3km)}}}} {{Image label|x=0.698032009155|y=0.484686957825|scale=400|text=[[Fichièr:Small-city-symbol.svg|12px|Comuna amb 2454 abitants (2000)]]{{mida|80%|[[Saint-Germain-la-Blanche-Herbe]] (2,4km)}}}} {{Image label|x=0.645860299818|y=0.688816851241|scale=400|text=[[Fichièr:Small-city-symbol.svg|14px|Comuna amb 4105 abitants (2000)]]{{mida|80%|[[Bretteville-sur-Odon]] (3,0km)}}}} {{Image label|x=0.327415363031|y=0.288990736121|scale=400|text=[[Fichièr:Small-city-symbol.svg|10px|Comuna amb 1409 abitants (2000)]]{{mida|80%|[[Rots]] (3,6km)}}}} {{Image label|x=0.419424444891|y=0.790142886374|scale=400|text=[[Fichièr:Small-city-symbol.svg|14px|Comuna amb 3651 abitants (2000)]]{{mida|80%|[[Verson]] (3,9km)}}}} {{Image label|x=0.734527496364|y=0.259399888483|scale=400|text=[[Fichièr:Small-city-symbol.svg|12px|Comuna amb 2351 abitants (2000)]]{{mida|80%|[[Saint-Contest]] (4,2km)}}}} {{Image label|x=0.172631561397|y=0.559905014921|scale=400|text=[[Fichièr:Small-city-symbol.svg|10px|Comuna amb 1725 abitants (2000)]]{{mida|80%|[[Saint-Manvieu-Norrey]] (4,5km)}}}} {{Image label|x=0.776113143631|y=0.734517057346|scale=400|text=[[Fichièr:Small-city-symbol.svg|12px|Comuna amb 2597 abitants (2000)]]{{mida|80%|[[Louvigny (Calvados)|Louvigny]] (4,6km)}}}} {{Image label|x=0.419856396334|y=0.152269229104|scale=400|text=[[Fichièr:Small-city-symbol.svg|8px|Comuna amb 503 abitants (2000)]]{{mida|80%|[[Rosel]] (4,7km)}}}} {{Image label|x=0.443150123242|y=0.872865677689|scale=400|text=[[Fichièr:Small-city-symbol.svg|10px|Comuna amb 1898 abitants (2000)]]{{mida|80%|[[Fontaine-Étoupefour]] (4,8km)}}}} {{Image label|x=0.607408062965|y=0.868631416891|scale=400|text=[[Fichièr:Small-city-symbol.svg|10px|Comuna amb 1351 abitants (2000)]]{{mida|80%|[[Éterville]] (4,8km)}}}} {{Image label|x=0.392925438513|y=0.10073496446|scale=400|text=[[Fichièr:Small-city-symbol.svg|8px|Comuna amb 565 abitants (2000)]]{{mida|80%|[[Lasson (Calvados)|Lasson]] (5,4km)}}}} {{Image label|x=0.274129691923|y=0.862062213926|scale=400|text=[[Fichièr:Small-city-symbol.svg|10px|Comuna amb 1282 abitants (2000)]]{{mida|80%|[[Mouen]] (5,5km)}}}} {{Image label|x=0.122149039471|y=0.30199515811|scale=400|text=[[Fichièr:Small-city-symbol.svg|12px|Comuna amb 2306 abitants (2000)]]{{mida|80%|[[Bretteville-l'Orgueilleuse]] (5,6km)}}}} {{Image label|x=0.240411699385|y=0.165707155922|scale=400|text=[[Fichièr:Small-city-symbol.svg|6px|Comuna amb 265 abitants (2000)]]{{mida|80%|[[Bray (Eure)|Bray]] (5,6km)}}}} {{Image label|x=0.634501836121|y=0.079093187051|scale=400|text=[[Fichièr:Small-city-symbol.svg|8px|Comuna amb 684 abitants (2000)]]{{mida|80%|[[Villons-les-Buissons]] (5,6km)}}}} {{Image label|x=0.463719793355|y=0.0613687246105|scale=400|text=[[Fichièr:Small-city-symbol.svg|10px|Comuna amb 1573 abitants (2000)]]{{mida|80%|[[Cairon]] (5,6km)}}}} {{Image label|x=0.961922184974|y=0.511656292298|scale=400|text=[[Fichièr:Dot-yellow.svg|20px|Comuna amb 109630 abitants (2000)]]{{mida|80%|[[Caen]] (6,0km)}}}} </div>{{clear|left}} ==Istòria== ==Administracion== {{ElegitDebuta|insee=14137 |Títol= Lista deus cònsols successius}} {{Elegit |Debuta= [[2008]] |Fin= [[2014]] |Identitat=Pascal Sérard |Partit= |Qualitat= }} {{Elegit |Debuta= març de [[2001]] |Fin= 2008 |Identitat= |Partit= |Qualitat= }} {{ElegitDonadas}} {{ElegitFin}} ==Demografia== {{Demografia |insee=14137 |1793=850 |1800=806 |1806=898 |1821=884 |1831=863 |1836=832 |1841=853 |1846=858 |1851=875 |1856=859 |1861=842 |1866=801 |1872=776 |1876=765 |1881=774 |1886=715 |1891=686 |1896=660 |1901=635 |1906=630 |1911=597 |1921=588 |1926=617 |1931=622 |1936=778 |1946=558 |1954=831 |1962=1129 |1968=1315 |1975=1207 |1982=1650 |1990=1519 |1999=1861 |2004= |2005= |2006=2 013 |2007= 2140 |2008=2 248 |2009=2 355 |cassini=6975 |senscomptesdobles=1962}} ==Luòcs e monuments== ==Personalitats ligadas amb la comuna== ==Véser tanben== ==Ligams extèrnes== ==Nòtas== <references/> {{Portal Normandia}} {{Comunas de| insee =14137 }} [[Categoria:Comuna de Normandia]] [[Categoria:Comuna de Calvadòs]] 8g1tu7cspswdxg99de3jn0z2br32qcx Muru 0 90457 2509334 2206107 2026-09-24T09:55:19Z Kontributor 2K 52367 escut 2509334 wikitext text/x-wiki {{Infobox Comuna de França | carta=cos | nomcomuna=Muru | nomcomuna2=Muro | imatge=Muro-vue-42.jpg | descripcion=Lo vilatge de Muro vist de l'&egrave;st | lògo= | escut=Blason de Muro (Haute-Corse).svg | escais= | region ist ={{Corsega}} | parçan= | arrondiment=[[Arrondiment de Calvi|Calvi]] | canton= [[Canton de Belgodère|Belgodère]] | insee =2B173 | sitweb= | cp =20225 | cònsol =Pierre Oberti | mandat = [[2008]]-[[2014]] | gentilici = | longitud=8.915 | latitud=42.54639 | alt mini =160 | alt mej =320 | alt maxi =1360 | km² =7.92 }} '''Muru''' en [[còrs (lenga)|còrs]] (''Muro'' en [[francés]]) es una [[Comuna francesa|comuna]] [[Corsega|corsa]], situada dins lo [[departaments franceses|departament]] de [[Nauta Corsega‎]] e la [[regions francesas|region]] de [[Corsega]]. ==Geografia== {{Apertium|fr}} '''Muro''' A situat en [[Balagne]] interior, sens fa&ccedil;ada maritima, al sud-es de la [[vall&eacute;e del Regino]], en lo anciana [[pieve]] de [[Santo Andrea]]. {{Original|fr}} '''Muro''' est située en [[Balagne]] intérieure, sans façade maritime, au sud-est de la [[vallée du Regino]], dans l'ancienne [[pieve]] de [[Santo Andrea]]. ==Istòria== ==Administracion== {{ElegitDebuta|insee=2B173 |Títol= Lista deus cònsols successius}} {{Elegit |Debuta= [[2008]] |Fin= [[2014]] |Identitat=Pierre Oberti|Partit= |Qualitat= }} {{Elegit |Debuta= març de [[2001]] |Fin= 2008 |Identitat= |Partit= |Qualitat= }} {{ElegitDonadas}} {{ElegitFin}} ==Demografia== {{Demografia |insee=2B173 |1793= |1800=734 |1806=920 |1821=1015 |1831=1163 |1836=1239 |1841=1307 |1846=1346 |1851=1537 |1856=1279 |1861=1290 |1866=1277 |1872=1072 |1876=1055 |1881=1064 |1886=1113 |1891=1130 |1896=1201 |1901=1118 |1906=1055 |1911=1027 |1921=920 |1926=906 |1931=815 |1936=805 |1946=633 |1954=523 |1962=426 |1968=400 |1975=323 |1982=283 |1990=276 |1999=248 |2004= |2005= |2006=261 |2007=263 |2008=263 |2009=264 |cassini=24440 |senscomptesdobles=1962}} ==Luòcs e monuments== ==Personalitats ligadas amb la comuna== ==Véser tanben== ==Ligams extèrnes== ==Nòtas== <references/> {{Portal Corsega}} {{Comunas de Corsega}} [[Categoria:Comuna de Corsega]] [[Categoria:Comuna de Nauta Corsega‎]] nk6ku5xhiut7omhwjfprk5fls04ehcq Authon-du-Perche 0 91618 2509273 2205253 2026-09-24T05:04:24Z Nicolas Eynaud 6858 /* Geografia */ 2509273 wikitext text/x-wiki {{Infobox Comuna de França | carta=fr | nomcomuna=Authon-du-Perche | nomcomuna2=Authon-du-Perche | imatge= Authon champs 93.jpg | descripcion= | lògo= | escut= | escais= | region ist = | parçan= | arrondiment=[[Arrondiment de Nogent-le-Rotrou|Nogent-le-Rotrou]] | canton=[[Canton d'Authon-du-Perche]] ([[chef-lieu]|Authon-du-Perche]] ([[capluòc]]) | insee =28018 | sitweb= | cp =28330 | cònsol =Patrice Leriget | mandat = [[2008]]-[[2014]] | gentilici =Authonniers ou Authonnais (en [[francés]]) | longitud=0.893333 | latitud=48.196389 | alt mini =169 | alt mej =248 | alt maxi =267 | km² =16.19 }} '''Authon-du-Perche''' es una [[Comuna francesa|comuna]] [[frança|francesa]], situada dins lo [[departaments franceses|departament]] d'[[Eure e Loir]] e la [[regions francesas|region]] dau [[Centre]]. ==Geografia== ===Comunas vesinas=== <div style="position: relative; float:left; width:450px;"> [[Fichièr:Blank map.svg|400px|left||Distanças e posicion relativa]] {{Image label|x=0.506|y=0.495|scale=400|text=[[Fichièr:Map pointer black.svg|20px|Authon-du-Perche]]'''Authon-du-Perche'''}} {{Image label|x=0.587344335158|y=0.341342064874|scale=400|text=[[Fichièr:Small-city-symbol.svg|6px|Comuna amb 139 abitants (2000)]]{{mida|80%|[[Béthonvilliers]] (3,1km)}}}} {{Image label|x=0.695260342753|y=0.530838266034|scale=400|text=[[Fichièr:Small-city-symbol.svg|6px|Comuna amb 257 abitants (2000)]]{{mida|80%|[[Charbonnières (Eure et Loir)|Charbonnières]] (3,1km)}}}} {{Image label|x=0.486350784685|y=0.68514651548|scale=400|text=[[Fichièr:Small-city-symbol.svg|6px|Comuna amb 285 abitants (2000)]]{{mida|80%|[[Soizé]] (3,1km)}}}} {{Image label|x=0.232929222363|y=0.508880095646|scale=400|text=[[Fichièr:Small-city-symbol.svg|6px|Comuna amb 199 abitants (2000)]]{{mida|80%|[[Saint-Bomer]] (4,9km)}}}} {{Image label|x=0.354802493694|y=0.269548451547|scale=400|text=[[Fichièr:Small-city-symbol.svg|6px|Comuna amb 367 abitants (2000)]]{{mida|80%|[[Coudray-au-Perche]] (4,9km)}}}} {{Image label|x=0.214024259873|y=0.257775579473|scale=400|text=[[Fichièr:Small-city-symbol.svg|6px|Comuna amb 203 abitants (2000)]]{{mida|80%|[[Les Étilleux]] (6,7km)}}}} {{Image label|x=0.190063570271|y=0.749498785138|scale=400|text=[[Fichièr:Small-city-symbol.svg|6px|Comuna amb 216 abitants (2000)]]{{mida|80%|[[Saint-Ulphace]] (7,0km)}}}} {{Image label|x=0.115899942564|y=0.643346939716|scale=400|text=[[Fichièr:Small-city-symbol.svg|6px|Comuna amb 203 abitants (2000)]]{{mida|80%|[[Théligny]] (7,3km)}}}} {{Image label|x=0.957950738113|y=0.648638852247|scale=400|text=[[Fichièr:Small-city-symbol.svg|6px|Comuna amb 137 abitants (2000)]]{{mida|80%|[[Les Autels-Villevillon]] (8,0km)}}}} </div>{{clear|left}} ==Istòria== {{Apertium|fr}} La forma latina del nom de Authon, Augustinium, p&ograve;t daissar pensar #que i i avi&aacute; antany un temple d&eacute;di&eacute; a l'emperaire Auguste situat sus aquel tuc fortificat (dunum). Mai tard, la vila #&egrave;sser la una de las cinc baroni&aacute;s del Portamant&egrave;l-Gouet. Ela d&eacute;pendait de la g&eacute;n&eacute;ralit&eacute; de Orl&eacute;ans, de l'eleccion de Ch&acirc;teaudun e de la archidiacon&eacute; del Dunois. Lo sieu territ&ograve;ri i avi&aacute; regit per las costums del Grand Portamant&egrave;l, de Chartres e de Orl&eacute;ans. La fabricacion de las &eacute;tamines i #&egrave;sser importanta coma [[Nogent-lo-Rotrou]]. Se p&ograve;t encara trobar la longitud de la Rh&ocirc;ne, la localizacion dels molins #que las albes ne porgi&aacute;n la f&ograve;r&ccedil;a motrice pel tissage e lo tractament de las teles. La vila #comptar de nombr&oacute;s protestants del temps de la reforma. Aqueles s'amassavan aic&iacute; dins un grand ostal sul lu&ograve;c #qu'aperteni&aacute; a la familha de Robethon. En 1558, Fran&ccedil;ois de Robethon &egrave;ra notaire reial. Mai tard, Bertrand de Robethon, #&egrave;sser m&egrave;tge del rei [[Henri III de Fran&ccedil;a|Henri III]]. Lo un de los sieus fils, Jacques, #venir lo conselhi&egrave;r e lo m&egrave;tge de la reina [[Marguerite de Fran&ccedil;a (1553-1615)|Marguerite de Val&iacute;s]]. Una inscripcion latina es presenta sul fronton de la p&ograve;rta d'aquel sojorn, tradusida : ''"Coma la r&ograve;sa entre las espinas - Coma lo just entre los impies - L'&ograve;me valent, del temps que sofr&iacute;s, ven&ccedil;"'' ; es una all&eacute;gorie a la lucha #que #esperrecar catolicas e protestants pendent de nombroses ans e #que i n'agu&egrave;t a sofrir particularament aquela familha. En 1632, es lo pasteur de Authon #que #procedir al inhumation de [[Maximilien de B&eacute;thune, p&ograve;rti de Sully|Sully]]. En 1836, la municipalitat de Sant-Lubin-de detlas-Cinc-Fonts i agu&egrave;t ligat a Authon. Es dins aquel vilatge #que i agu&egrave;t assassinat l'an 1604 per cat&ograve;licos lo sieur de Beauregard. Authon-De detlo-Portamant&egrave;l, a la cœur d'una region rurala, s'es vist longtemps vestida del sobriquet La Gueuse, coma ne ''Authon la gueuse". {{Original|fr}} La forme latine du nom d'Authon, Augustinium, peut laisser penser qu'il y avait autrefois un temple dédié à l'empereur Auguste situé sur cette colline fortifiée (dunum). Plus tard, la ville fut l'une des cinq baronies du Perche-Gouet. Elle dépendait de la généralité d'Orléans, de l'élection de Châteaudun et de l'archidiaconé du Dunois. Son territoire était régi par les coutumes du Grand Perche, de Chartres et d'Orléans. La fabrication des étamines y fut importante comme à [[Nogent-le-Rotrou]]. On peut encore retrouver le long de la Rhône, l'emplacement des moulins dont les aubes fournissaient la force motrice pour le tissage et le traitement des étoffes. La ville compta de nombreux protestants du temps de la réforme. Ceux ci se réunissaient dans une grande maison sur la place qui appartenait à la famille de Robethon. En 1558, François de Robethon était notaire royal. Plus tard, Bertrand de Robethon, fut médecin du roi [[Henri III de France|Henri III]]. L'un de ses fils, Jacques, devint le conseiller et le médecin de la reine [[Marguerite de France (1553-1615)|Marguerite de Valois]]. Une inscription latine est présente sur le fronton de la porte de cette demeure, traduite : ''"Comme la rose entre les épines - Comme le juste parmi les impies - L'homme courageux, alors qu'il souffre, vainc"'' ; c'est une allégorie à la lutte qui déchira catholiques et protestants durant de nombreuses années et dont eut a souffrir particulièrement cette famille. En 1632, c'est le pasteur d'Authon qui procéda à l'inhumation de [[Maximilien de Béthune, duc de Sully|Sully]]. En 1836, la commune de Saint-Lubin-des-Cinq-Fonts fut rattachée à Authon. C'est dans ce village que fut assassiné en 1604 par des catholiques le sieur de Beauregard. Authon-du-Perche, au cœur d'une région rurale, s'est vue longtemps affublée du sobriquet La Gueuse, comme dans ''Authon la gueuse". ==Administracion== {{ElegitDebuta|insee=28018 |Títol= Lista deus cònsols successius}} {{Elegit |Debuta= [[2008]] |Fin= [[2014]] |Identitat=Patrice Leriget|Partit= |Qualitat= }} {{Elegit |Debuta= març de [[2001]] |Fin= 2008 |Identitat= |Partit= |Qualitat= }} {{ElegitDonadas}} {{ElegitFin}} ==Demografia== {{Demografia |insee=28018 |1793=1495 |1800=1166 |1806=1270 |1821=1211 |1831=1312 |1836=1650 |1841=1584 |1846=1590 |1851=1610 |1856=1558 |1861=1535 |1866=1566 |1872=1504 |1876=1421 |1881=1427 |1886=1376 |1891=1371 |1896=1413 |1901=1439 |1906=1309 |1911=1234 |1921=1157 |1926=1215 |1931=1269 |1936=1204 |1946=1186 |1954=1107 |1962=1166 |1968=1220 |1975=1396 |1982=1319 |1990=1270 |1999=1287 |2004= |2005= |2006=1 265 |2007=1 275 |2008=1 285 |2009=1 295 |cassini=1987 |senscomptesdobles=1962}} ==Luòcs e monuments== ==Personalitats ligadas amb la comuna== ==Véser tanben== ==Ligams extèrnes== ==Nòtas== <references/> {{Portal Comunas}} {{Comunas de| insee =28018 }} [[Categoria:Comuna d'Eure e Loir]] m20grggibzfdh2mq81fokyczzu5ncr1 2509276 2509273 2026-09-24T05:04:49Z Nicolas Eynaud 6858 /* Istòria */ 2509276 wikitext text/x-wiki {{Infobox Comuna de França | carta=fr | nomcomuna=Authon-du-Perche | nomcomuna2=Authon-du-Perche | imatge= Authon champs 93.jpg | descripcion= | lògo= | escut= | escais= | region ist = | parçan= | arrondiment=[[Arrondiment de Nogent-le-Rotrou|Nogent-le-Rotrou]] | canton=[[Canton d'Authon-du-Perche]] ([[chef-lieu]|Authon-du-Perche]] ([[capluòc]]) | insee =28018 | sitweb= | cp =28330 | cònsol =Patrice Leriget | mandat = [[2008]]-[[2014]] | gentilici =Authonniers ou Authonnais (en [[francés]]) | longitud=0.893333 | latitud=48.196389 | alt mini =169 | alt mej =248 | alt maxi =267 | km² =16.19 }} '''Authon-du-Perche''' es una [[Comuna francesa|comuna]] [[frança|francesa]], situada dins lo [[departaments franceses|departament]] d'[[Eure e Loir]] e la [[regions francesas|region]] dau [[Centre]]. ==Geografia== ===Comunas vesinas=== <div style="position: relative; float:left; width:450px;"> [[Fichièr:Blank map.svg|400px|left||Distanças e posicion relativa]] {{Image label|x=0.506|y=0.495|scale=400|text=[[Fichièr:Map pointer black.svg|20px|Authon-du-Perche]]'''Authon-du-Perche'''}} {{Image label|x=0.587344335158|y=0.341342064874|scale=400|text=[[Fichièr:Small-city-symbol.svg|6px|Comuna amb 139 abitants (2000)]]{{mida|80%|[[Béthonvilliers]] (3,1km)}}}} {{Image label|x=0.695260342753|y=0.530838266034|scale=400|text=[[Fichièr:Small-city-symbol.svg|6px|Comuna amb 257 abitants (2000)]]{{mida|80%|[[Charbonnières (Eure et Loir)|Charbonnières]] (3,1km)}}}} {{Image label|x=0.486350784685|y=0.68514651548|scale=400|text=[[Fichièr:Small-city-symbol.svg|6px|Comuna amb 285 abitants (2000)]]{{mida|80%|[[Soizé]] (3,1km)}}}} {{Image label|x=0.232929222363|y=0.508880095646|scale=400|text=[[Fichièr:Small-city-symbol.svg|6px|Comuna amb 199 abitants (2000)]]{{mida|80%|[[Saint-Bomer]] (4,9km)}}}} {{Image label|x=0.354802493694|y=0.269548451547|scale=400|text=[[Fichièr:Small-city-symbol.svg|6px|Comuna amb 367 abitants (2000)]]{{mida|80%|[[Coudray-au-Perche]] (4,9km)}}}} {{Image label|x=0.214024259873|y=0.257775579473|scale=400|text=[[Fichièr:Small-city-symbol.svg|6px|Comuna amb 203 abitants (2000)]]{{mida|80%|[[Les Étilleux]] (6,7km)}}}} {{Image label|x=0.190063570271|y=0.749498785138|scale=400|text=[[Fichièr:Small-city-symbol.svg|6px|Comuna amb 216 abitants (2000)]]{{mida|80%|[[Saint-Ulphace]] (7,0km)}}}} {{Image label|x=0.115899942564|y=0.643346939716|scale=400|text=[[Fichièr:Small-city-symbol.svg|6px|Comuna amb 203 abitants (2000)]]{{mida|80%|[[Théligny]] (7,3km)}}}} {{Image label|x=0.957950738113|y=0.648638852247|scale=400|text=[[Fichièr:Small-city-symbol.svg|6px|Comuna amb 137 abitants (2000)]]{{mida|80%|[[Les Autels-Villevillon]] (8,0km)}}}} </div>{{clear|left}} ==Istòria== ==Administracion== {{ElegitDebuta|insee=28018 |Títol= Lista deus cònsols successius}} {{Elegit |Debuta= [[2008]] |Fin= [[2014]] |Identitat=Patrice Leriget|Partit= |Qualitat= }} {{Elegit |Debuta= març de [[2001]] |Fin= 2008 |Identitat= |Partit= |Qualitat= }} {{ElegitDonadas}} {{ElegitFin}} ==Demografia== {{Demografia |insee=28018 |1793=1495 |1800=1166 |1806=1270 |1821=1211 |1831=1312 |1836=1650 |1841=1584 |1846=1590 |1851=1610 |1856=1558 |1861=1535 |1866=1566 |1872=1504 |1876=1421 |1881=1427 |1886=1376 |1891=1371 |1896=1413 |1901=1439 |1906=1309 |1911=1234 |1921=1157 |1926=1215 |1931=1269 |1936=1204 |1946=1186 |1954=1107 |1962=1166 |1968=1220 |1975=1396 |1982=1319 |1990=1270 |1999=1287 |2004= |2005= |2006=1 265 |2007=1 275 |2008=1 285 |2009=1 295 |cassini=1987 |senscomptesdobles=1962}} ==Luòcs e monuments== ==Personalitats ligadas amb la comuna== ==Véser tanben== ==Ligams extèrnes== ==Nòtas== <references/> {{Portal Comunas}} {{Comunas de| insee =28018 }} [[Categoria:Comuna d'Eure e Loir]] qokwvc1qj6yzoxw8h8fmahtp6wkhup0 Bretigney 0 92014 2509289 2485018 2026-09-24T05:07:55Z Nicolas Eynaud 6858 /* Istòria */ 2509289 wikitext text/x-wiki {{Infobox Comuna de França | carta=fr | nomcomuna= Bretigney | nomcomuna2=Bretigney | imatge=Puit_a_balancier_Bretigney.jpg | descripcion=Posaraca | lògo= | escut= | escais= | region ist = | parçan= | arrondiment= [[Arrondiment de Montbéliard|Montbéliard]] | canton= [[Canton de Montbéliard-Ouest|Montbéliard-Ouest]] | insee = 25093 | sitweb= | cp = 25250 | cònsol = Christine Boschi | mandat = [[2020]]-[[2026]] | gentilici = | longitud= 6.6375 | latitud= 47.4863888889 | alt mini = 355 | alt mej = | alt maxi = 455 | km² = 1.83 }} '''Bretigney''' es una [[Comuna francesa|comuna]] [[frança|francesa]], situada dins lo [[departaments franceses|departament]] de [[Dobs (departament)|Dobs]] e la [[regions francesas|region]] de la [[Franca Comtat]]. ==Geografia== ===Comunas vesinas=== <div style="position: relative; float:left; width:450px;"> [[Fichièr:Blank map.svg|400px|left||Distanças e posicion relativa]] {{Image label|x=0.506|y=0.495|scale=400|text=[[Fichièr:Map pointer black.svg|20px|Bretigney]]'''Bretigney'''}} {{Image label|x=0.528441733028|y=0.636046331341|scale=400|text=[[Fichièr:Small-city-symbol.svg|6px|Comuna amb 256 abitants (2000)]]{{mida|80%|[[Beutal]] (1,7km)}}}} {{Image label|x=0.375847925622|y=0.485670143035|scale=400|text=[[Fichièr:Small-city-symbol.svg|6px|Comuna amb 109 abitants (2000)]]{{mida|80%|[[Faimbe]] (1,9km)}}}} {{Image label|x=0.676369876252|y=0.423952345106|scale=400|text=[[Fichièr:Small-city-symbol.svg|10px|Comuna amb 1520 abitants (2000)]]{{mida|80%|[[Montenois]] (2,3km)}}}} {{Image label|x=0.355791003987|y=0.3658743658|scale=400|text=[[Fichièr:Small-city-symbol.svg|6px|Comuna amb 369 abitants (2000)]]{{mida|80%|[[Onans]] (2,8km)}}}} {{Image label|x=0.603436686023|y=0.79174013375|scale=400|text=[[Fichièr:Small-city-symbol.svg|8px|Comuna amb 632 abitants (2000)]]{{mida|80%|[[Longevelle-sur-Doubs]] (3,8km)}}}} {{Image label|x=0.808328011285|y=0.629553339517|scale=400|text=[[Fichièr:Small-city-symbol.svg|8px|Comuna amb 747 abitants (2000)]]{{mida|80%|[[Lougres]] (4,1km)}}}} {{Image label|x=0.291017777158|y=0.753960773118|scale=400|text=[[Fichièr:Small-city-symbol.svg|6px|Comuna amb 325 abitants (2000)]]{{mida|80%|[[Médière]] (4,3km)}}}} {{Image label|x=0.644853525308|y=0.191049983374|scale=400|text=[[Fichièr:Small-city-symbol.svg|10px|Comuna amb 1353 abitants (2000)]]{{mida|80%|[[Arcey (Dobs)|Arcey]] (4,3km)}}}} {{Image label|x=0.173637476024|y=0.597984127872|scale=400|text=[[Fichièr:Small-city-symbol.svg|6px|Comuna amb 179 abitants (2000)]]{{mida|80%|[[Étrappe]] (4,6km)}}}} {{Image label|x=0.563112577995|y=0.884796559807|scale=400|text=[[Fichièr:Small-city-symbol.svg|8px|Comuna amb 868 abitants (2000)]]{{mida|80%|[[Saint-Maurice-Colombier]] (4,9km)}}}} {{Image label|x=0.352835616|y=0.855613857029|scale=400|text=[[Fichièr:Small-city-symbol.svg|6px|Comuna amb 150 abitants (2000)]]{{mida|80%|[[La Prétière]] (4,9km)}}}} {{Image label|x=0.848471057993|y=0.301878704113|scale=400|text=[[Fichièr:Small-city-symbol.svg|8px|Comuna amb 721 abitants (2000)]]{{mida|80%|[[Sainte-Marie (Dobs)|Sainte-Marie]] (5,0km)}}}} {{Image label|x=0.251569772289|y=0.180379915621|scale=400|text=[[Fichièr:Small-city-symbol.svg|6px|Comuna amb 155 abitants (2000)]]{{mida|80%|[[Marvelise]] (5,4km)}}}} {{Image label|x=0.824279452105|y=0.795141572851|scale=400|text=[[Fichièr:Small-city-symbol.svg|10px|Comuna amb 1415 abitants (2000)]]{{mida|80%|[[Colombier-Fontaine]] (5,5km)}}}} {{Image label|x=0.0895841390271|y=0.512888537965|scale=400|text=[[Fichièr:Small-city-symbol.svg|6px|Comuna amb 146 abitants (2000)]]{{mida|80%|[[Geney (Dobs)|Geney]] (5,5km)}}}} </div>{{clear|left}} ==Istòria== ==Administracion== {{ElegitDebuta|insee= 25093 |Títol= Lista deus cònsols successius}} {{Elegit |Debuta= [[2008]] |Fin= [[2026]] |Identitat= Christine Boschi|Partit= |Qualitat= }} {{Elegit |Debuta= març de [[2001]] |Fin= 2008 |Identitat= |Partit= |Qualitat= }} {{ElegitDonadas}} {{ElegitFin}} ==Demografia== {{Demografia |insee= 25093 |1793=77 |1800= |1806= |1821= |1831= |1836= |1841=125 |1846= |1851= |1856= |1861= |1866= |1872= |1876=75 |1881= |1886= |1891= |1896= |1901= |1906= |1911=47 |1921= |1926= |1931= |1936= |1946= |1954= |1962=43 |1968= |1975 |1982= |1990= |1999=68 |2004= |2005= |2006=74 |2007= 77 |2008=79 |2009=81 |cassini=5781 |senscomptesdobles=1962}} ==Luòcs e monuments== ==Personalitats ligadas amb la comuna== ==Véser tanben== ==Ligams extèrnes== ==Nòtas== <references/> {{Portal Comunas}} {{Comunas de| insee = 25093 }} [[Categoria:Comuna de Dobs]] j6i3abhapazoyq1s07020uxzzg4rx8q Byans-sur-Doubs 0 92098 2509303 2206758 2026-09-24T05:10:42Z Nicolas Eynaud 6858 /* Geografia */ 2509303 wikitext text/x-wiki {{Infobox Comuna de França | carta=fr | nomcomuna= Byans-sur-Doubs | nomcomuna2=Byans-sur-Doubs | imatge= Clocher XIIeme Byans sur Doubs.JPG | descripcion= | lògo= | escut= | escais= | region ist = | parçan= | arrondiment= [[Arrondiment de Besançon|Besançon]] | canton= [[Canton de Boussières|Boussières]] | insee = 25105 | sitweb= | cp = 25320 | cònsol = Didier Paineau | mandat = [[2008]]-[[2014]] | gentilici = | longitud= 5.85611111111 | latitud= 47.1161111111 | alt mini = 223 | alt mej = | alt maxi = 522 | km² = 9.91 }} '''Byans-sur-Doubs''' es una [[Comuna francesa|comuna]] [[frança|francesa]], situada dins lo [[departaments franceses|departament]] de [[Dobs (departament)|Dobs]] e la [[regions francesas|region]] de la [[Franca Comtat]]. ==Geografia== ==Istòria== {{Apertium|fr}} La fondacion d'aquel vilatge ven de la re&uuml;nion de dos caserius u&egrave;i desapareguts. Molumbe, Situat pr&egrave;s de de lo Doubs (u&egrave;i Reculot) e Montantin #que se situava dintre [[Fourg]] e Byans. Un pr&eacute; nomenat ''Montanty'' (visible sus las mapas IGN) sembla &egrave;sser lo darri&egrave;r vestigi, d'aquel masatge caseriu desaparegut. Las primi&egrave;ras traces de Byans remontan al XIII siecle, trucat alavetz "''Byans-lez-Quingey''". Ligat a la juridiction [[Abbans-Dessus|de Abbans-dessus]] e al [[bailliage]] de Quingey jol [[Ancian Regim]], Byans #&egrave;sser cap de-lu&ograve;c de costat pendent lo peri&ograve;de revolucionari. Lo p&ograve;ble pat&iacute;s la [[gu&egrave;rra de 1870]] amb lo sieu bombardement homicida del 29 de geni&egrave;r de 1871, l'aucupacion prussienne e las si&aacute;s r&eacute;quisitions. Fins al comen&ccedil;ament del XXe s&egrave;gle, Byans connait una c&egrave;rta prosp&eacute;rit&eacute;, lo p&ograve;ble &egrave;ra r&eacute;put&eacute; e reconegut, e aquel dempu&egrave;i lo XVIII s&egrave;gle, per la qualitat de los sieus vins e l'import&agrave;ncia de las si&aacute;s vinhas. A lo sieu apog&eacute;e, pendent lo mi&egrave;g del XIX s&egrave;gle, s'estendi&aacute;n sus mai de 110 ectaras<ref>Annuaire d&eacute;partemental del Doubs (1844)</ref>. Semblari&aacute; que la compet&eacute;ncia, e pas lo [[Phyllox&eacute;ra]], si&aacute; lo verdader responsable del d&eacute;clin de la vinha, perque en 1914, se'n compta encara 49 ectaras. De los n&ograve;stres jorns, #&ccedil;&ograve; que dem&ograve;ra de vinhas de Byans cobr&iacute;s mens d'una ectara. En 1881, la fromagerie del p&ograve;ble fabrica fins a unitat|15000|kg}} de [[fromage]] per an. Dintratz 1900 e 1914, se d&eacute;nombre a Byans fins a 7 auberges, 7 forns a chaux, 2 carri&egrave;ras n'espleitacion, una briqueterie, un molin, e de div&egrave;rses mesti&egrave;rs artesanales coma ferri&egrave;r, tailleur de p&egrave;ira, cordonnier, menuisier, vigneron, &egrave;ca. <br /> '''Qualques datas sus l' ist&ograve;ria de l'equipa del p&ograve;ble''': * 1851: Cement&egrave;ri transferit del lu&ograve;c del p&ograve;ble al lu&ograve;c-dich &laquo; A las Riottes &raquo; * 1857: Pont sul Doubs * 1864: Camin de f&egrave;rre * 1876: Comuna-escor * 1906: Electrification * 1944: Lar&egrave;r cin&egrave;ma * 1949: Esc&ograve;la m&eacute;nag&egrave;re vengut lic&egrave;u agric&ograve;la privat l'an 1982 * 1957: d'Aiga correnta * 1972: Ostal de jubilacion (cast&egrave;l bastit l'an 1900)<ref>''Diccionari de las municipalitats del departament del Doubs''</ref> . {{Original|fr}} La fondation de ce village vient de la réunion de deux hameaux aujourd'hui disparus. Molumbe, situé près du Doubs (aujourd'hui Reculot) et Montantin qui se situait entre [[Fourg]] et Byans. Un pré nommé ''Montanty'' (visible sur les cartes IGN) semble être le dernier vestige, de ce hameau disparu. Les premières traces de Byans remontent au XIIIème siecle, appelé alors "''Byans-lez-Quingey''". Rattaché à la juridiction [[Abbans-Dessus|d'Abbans-dessus]] et au [[bailliage]] de Quingey sous l'[[Ancien Régime]], Byans fut chef-lieu de canton pendant la période révolutionnaire. Le village subit la [[guerre de 1870]] avec son bombardement meurtrier du 29 janvier 1871, l'occupation prussienne et ses réquisitions. Jusqu'au début du XXe siècle, Byans connait une certaine prospérité, le village était réputé et reconnu, et ce depuis le XVIIIème siècle, pour la qualité de ses vins et l'importance de ses vignes. A son apogée, durant le milieu du XIXème siècle, elles s'étendaient sur plus de 110 hectares<ref>Annuaire départemental du Doubs (1844)</ref>. Il semblerait que la concurrence, et non le [[Phylloxéra]], soit le vrai responsable du déclin de la vigne, car en 1914, on en compte encore 49 hectares. De nos jours, ce qui reste des vignes de Byans couvre moins d'un hectare. En 1881, la fromagerie du village fabrique jusqu'à {{unité|15000|kg}} de [[fromage]] par an. Entre 1900 et 1914, on dénombre à Byans jusqu'à 7 auberges, 7 fours à chaux, 2 carrières en exploitation, une briqueterie, un moulin, et plusieurs métiers artisanaux comme forgeron, tailleur de pierre, cordonnier, menuisier, vigneron, etc. <br /> '''Quelques dates sur l'histoire de l'équipement du village''': * 1851: Cimetière transféré de la place du village au lieu-dit « Aux Riottes » * 1857: Pont sur le Doubs * 1864: Chemin de fer * 1876: Mairie-école * 1906: Electrification * 1944: Foyer cinéma * 1949: École ménagère devenu lycée agricole privé en 1982 * 1957: Eau courante * 1972: Maison de retraite (château construit en 1900)<ref>''Dictionnaire des communes du département du Doubs''</ref> . ==Administracion== {{ElegitDebuta|insee= 25105 |Títol= Lista deus cònsols successius}} {{Elegit |Debuta= [[2008]] |Fin= [[2014]] |Identitat= Didier Paineau|Partit= |Qualitat= }} {{Elegit |Debuta= març de [[2001]] |Fin= 2008 |Identitat= |Partit= |Qualitat= }} {{ElegitDonadas}} {{ElegitFin}} ==Demografia== {{Demografia |insee= 25105 |1793=630 |1800=744 |1806=745 |1821=677 |1831=733 |1836=738 |1841=709 |1846=692 |1851=720 |1856=599 |1861=582 |1866=601 |1872=546 |1876=578 |1881=578 |1886=606 |1891=582 |1896=507 |1901=470 |1906=475 |1911=444 |1921=376 |1926=408 |1931=403 |1936=399 |1946=395 |1954=427 |1962=391 |1968=451 |1975=447 |1982=433 |1990=549 |1999=560 |2004= |2005= |2006=583 |2007= 578 |2008=572 |2009=573 |cassini=4172 |senscomptesdobles=1962}} ==Luòcs e monuments== ==Personalitats ligadas amb la comuna== ==Véser tanben== ==Ligams extèrnes== ==Nòtas== <references/> {{Portal Abbans-Dessous}} {{Comunas de| insee = 25105 }} [[Categoria:Comuna de Abbans-Dessous]] [[Categoria:Comuna de Dobs]] r2j4uq78ht6ut7yhm729xiw204epp8z 2509307 2509303 2026-09-24T05:11:08Z Nicolas Eynaud 6858 /* Istòria */ 2509307 wikitext text/x-wiki {{Infobox Comuna de França | carta=fr | nomcomuna= Byans-sur-Doubs | nomcomuna2=Byans-sur-Doubs | imatge= Clocher XIIeme Byans sur Doubs.JPG | descripcion= | lògo= | escut= | escais= | region ist = | parçan= | arrondiment= [[Arrondiment de Besançon|Besançon]] | canton= [[Canton de Boussières|Boussières]] | insee = 25105 | sitweb= | cp = 25320 | cònsol = Didier Paineau | mandat = [[2008]]-[[2014]] | gentilici = | longitud= 5.85611111111 | latitud= 47.1161111111 | alt mini = 223 | alt mej = | alt maxi = 522 | km² = 9.91 }} '''Byans-sur-Doubs''' es una [[Comuna francesa|comuna]] [[frança|francesa]], situada dins lo [[departaments franceses|departament]] de [[Dobs (departament)|Dobs]] e la [[regions francesas|region]] de la [[Franca Comtat]]. ==Geografia== ==Istòria== ==Administracion== {{ElegitDebuta|insee= 25105 |Títol= Lista deus cònsols successius}} {{Elegit |Debuta= [[2008]] |Fin= [[2014]] |Identitat= Didier Paineau|Partit= |Qualitat= }} {{Elegit |Debuta= març de [[2001]] |Fin= 2008 |Identitat= |Partit= |Qualitat= }} {{ElegitDonadas}} {{ElegitFin}} ==Demografia== {{Demografia |insee= 25105 |1793=630 |1800=744 |1806=745 |1821=677 |1831=733 |1836=738 |1841=709 |1846=692 |1851=720 |1856=599 |1861=582 |1866=601 |1872=546 |1876=578 |1881=578 |1886=606 |1891=582 |1896=507 |1901=470 |1906=475 |1911=444 |1921=376 |1926=408 |1931=403 |1936=399 |1946=395 |1954=427 |1962=391 |1968=451 |1975=447 |1982=433 |1990=549 |1999=560 |2004= |2005= |2006=583 |2007= 578 |2008=572 |2009=573 |cassini=4172 |senscomptesdobles=1962}} ==Luòcs e monuments== ==Personalitats ligadas amb la comuna== ==Véser tanben== ==Ligams extèrnes== ==Nòtas== <references/> {{Portal Abbans-Dessous}} {{Comunas de| insee = 25105 }} [[Categoria:Comuna de Abbans-Dessous]] [[Categoria:Comuna de Dobs]] kyd8jw2y2wnbrwy4rjmjc03ltymf92w Saint-Vigor-des-Mézerets 0 92721 2509300 2214892 2026-09-24T05:09:56Z Nicolas Eynaud 6858 /* Geografia */ 2509300 wikitext text/x-wiki {{Infobox Comuna de França | carta=fr | nomcomuna=Saint-Vigor-des-Mézerets | nomcomuna2=Saint-Vigor-des-Mézerets | imatge= FranceNormandieLenaultStVigorDruance.jpg | descripcion= B&ograve;rds de la [[Druance]]. | lògo= | escut= | escais= | region ist ={{Normandia}} | parçan= | arrondiment= [[Arrondiment de Vire|Vire]] | canton= [[Canton de Condé-sur-Noireau|Condé-sur-Noireau]] | insee = 14662 | sitweb= | cp = 14770 | cònsol = Lydie Chauffray | mandat = [[2008]]-[[2014]] | gentilici = Saint-Vigoriens (en [[francés]]) | longitud= -0.640833333333 | latitud= 48.9094444444 | alt mini = 117 | alt mej = | alt maxi = 237 | km² = 9.47 }} '''Saint-Vigor-des-Mézerets''' es una [[Comuna francesa|comuna]] [[Normandia|normanda]], situada dins lo [[departaments franceses|departament]] de [[Calvadòs (departament)|Calvadòs]] e la [[regions francesas|region]] de la [[Bassa Normandia]]. ==Geografia== ===Comunas vesinas=== <div style="position: relative; float:left; width:450px;"> [[Fichièr:Blank map.svg|400px|left||Distanças e posicion relativa]] {{Image label|x=0.506|y=0.495|scale=400|text=[[Fichièr:Map pointer black.svg|20px|Saint-Vigor-des-Mézerets]]'''Saint-Vigor-des-Mézerets'''}} {{Image label|x=0.206748354544|y=0.419932541246|scale=400|text=[[Fichièr:Small-city-symbol.svg|6px|Comuna amb 342 abitants (2000)]]{{mida|80%|[[Lassy (Calvados)|Lassy]] (2,8km)}}}} {{Image label|x=0.625063008174|y=0.197344057386|scale=400|text=[[Fichièr:Small-city-symbol.svg|6px|Comuna amb 179 abitants (2000)]]{{mida|80%|[[Lénault]] (2,8km)}}}} {{Image label|x=0.790410124056|y=0.725228857804|scale=400|text=[[Fichièr:Small-city-symbol.svg|6px|Comuna amb 107 abitants (2000)]]{{mida|80%|[[La Chapelle-Engerbold]] (3,0km)}}}} {{Image label|x=0.823585216677|y=0.330468514914|scale=400|text=[[Fichièr:Small-city-symbol.svg|6px|Comuna amb 54 abitants (2000)]]{{mida|80%|[[Périgny (Calvados)|Périgny]] (3,0km)}}}} {{Image label|x=0.405287606505|y=0.149279685658|scale=400|text=[[Fichièr:Small-city-symbol.svg|6px|Comuna amb 323 abitants (2000)]]{{mida|80%|[[Saint-Jean-le-Blanc (Calvados)|Saint-Jean-le-Blanc]] (3,2km)}}}} {{Image label|x=0.219650252881|y=0.758042788584|scale=400|text=[[Fichièr:Small-city-symbol.svg|6px|Comuna amb 96 abitants (2000)]]{{mida|80%|[[La Rocque]] (3,3km)}}}} </div>{{clear|left}} ==Istòria== ==Administracion== {{ElegitDebuta|insee= 14662 |Títol= Lista deus cònsols successius}} {{Elegit |Debuta= [[2008]] |Fin= [[2014]] |Identitat= Lydie Chauffray|Partit= |Qualitat= }} {{Elegit |Debuta= març de [[2001]] |Fin= 2008 |Identitat= |Partit= |Qualitat= }} {{ElegitDonadas}} {{ElegitFin}} ==Demografia== {{Demografia |insee= 14662 |1793=732 |1800=643 |1806=772 |1821=842 |1831=834 |1836=730 |1841=724 |1846=706 |1851=703 |1856=691 |1861=700 |1866=693 |1872=664 |1876=627 |1881=549 |1886=499 |1891=522 |1896=510 |1901=480 |1906=477 |1911=457 |1921=415 |1926=407 |1931=403 |1936=376 |1946=385 |1954=350 |1962=306 |1968=302 |1975=279 |1982=229 |1990=183 |1999=196 |2004= |2005= |2006=244 |2007= 247 |2008=247 |2009=244 |cassini=34951 |senscomptesdobles=1962}} ==Luòcs e monuments== ==Personalitats ligadas amb la comuna== ==Véser tanben== ==Ligams extèrnes== ==Nòtas== <references/> {{Portal Normandia}} {{Comunas de| insee = 14662 }} [[Categoria:Comuna de Normandia]] [[Categoria:Comuna de Calvadòs]] qaz0fe7kiurqwp21sare82odr5eu40v Saint-Quay-Portrieux 0 93539 2509278 2174520 2026-09-24T05:05:28Z Nicolas Eynaud 6858 /* Geografia */ 2509278 wikitext text/x-wiki {{Infobox Comuna de França |carta=bre | nomcomuna=Sant-Ke-Porzh-Olued | nomcomuna2=Saint-Quay-Portrieux | imatge= Saint-Quay-Portrieux 2008 PD 02.JPG | descripcion= | lògo=cap | escut=cap | escais= | region ist ={{Bretanha}} | parçan= | arrondiment=[[Arrondiment de Saint-Brieuc|Saint-Brieuc]] | canton= [[Canton d'Étables-sur-Mer|Étables-sur-Mer]] | insee =22325 | sitweb= [http://www.saintquayportrieux.com Le site officiel de la ville] | cp =22410 | cònsol = M. Dominique Blanc | mandat = [[2008]]-[[2014]] | gentilici = Quinocéen, Quinocéenne (en [[francés]]) | longitud=-2.82777777778 | latitud=48.6475 | alt mini =0 | alt mej =20 | alt maxi =74 | km² =3.87 }} '''Sant-Ke-Porzh-Olued''' en [[breton]] ('' Saint-Quay-Portrieux'' en [[francés]]) es una [[Comuna francesa|comuna]] [[Bretanha|bretona]], situada dins lo [[departaments franceses|departament]] de las [[Còstas d'Arvòr (departament)|Còstas d'Arvòr]] e la [[regions francesas|region]] de [[Bretanha (region)|Bretanha]]. ==Geografia== ==Istòria== {{Apertium|fr}} La parròquia de Sant-Quay, enclavée en lo [[&eacute;v&ecirc;ch&eacute; de Sant-Brieuc]] fasiá partida del [[Lanvollon (doyenn&eacute;)|doyenn&eacute; de Lanvollon]] en levant del [[&eacute;v&ecirc;ch&eacute; de D&ograve;l]], jol nom de sant Quay. En 1921, #prene lo nom de Sant-Quay-Portrieux, per la diferenciar de [[Sant-Quay-Perros]]. Lo berceau de Sant-Quay Portrieux es lo vilatge de Kertugal en significant, en lenga bretonne, "lo sojorn de las Gaulois" (''ker-tud-gal''). Es a l'entorn de la pichona anse telefonada uèi « Fontaine Sant-Quay » #que se concentrava l'activitat d'aquela populacion de marines e de paysans. D'ailà, comerciaven amb lo Angleterre o l'Irlanda. Es al {{Ven s&egrave;gle}} que la municipalitat, coma fòrça d'autras en la region, #èsser évangélisée. L'origina del nom de Sant Quay : La legenda preten #qu'al {{Ven s&egrave;gle}} l'ermita [[Sant K&eacute;-Coll&eacute;doc|Sant-Ke]] (o Kenan o encara Kolodoc'h) #desembarcar de Cambrie (sud del País de Galle) en una auge de pèira, sens rem, sens vel, sens gach. Arribat, pas sens marrit, en lo anse de Kertugal, #èsser brutalement aculhit per lavandières #que #prene paur a la siá vista, convencudas #que s'agissiá d'un demòni. Armadas de brancas de genêt, o #batre e lo #daissar per mòrt. Lo sant òme #pregar alavetz la Vèrge de lududes venir n'ajuda. Lududes #aparéisser e #far jaillir jos los sieus flancs una font #que #sonhar las siás feridas. O #guidar de contunh a l'abric d'una ronce gigantesca perque se pausa. L'endeman, las femnas #que la avián batuda implorèrent lo sieu perdon. La Fontaine Sant-Quay se lèva dempuèi la localizacion d'ont jaillit la font, e la Capèla La nòstra Madama de la Ronce (destruida l'an 1875), trônait a la endroit ont Sant-Ké s'i èra pausat. Sant-Quay a conegut desparièrs appellations : * S. Scophili (En 1138), * S. Cophili De supèr maire (en 1158), * S. Kecoledoci (En 1163), * S. Coledoci (En 1181), * S. Kecoledoci (En 1197), * S. Ke (En 1237, en 1240), * Per. S. Gue (En 1270), * Portus Orieut in per. S. Kequoledoci (En 1278), * S. Quequelodeco (En 1280), * S. Queocus (En 1308), * S. Ke (Vèrs 1330), * Sant Qué (en 1516, Cartulaire de Redon). La forma actuala de Sant-Quay apareis dempuèi 1656, Sant-Quay-Etables en 1860. La parròquia de Sant-Quay elegís la siá primièra municipalité al començament de 1790. {{Original|fr}} La paroisse de Saint-Quay, enclavée dans l'[[évêché de Saint-Brieuc]] faisait partie du [[Lanvollon (doyenné)|doyenné de Lanvollon]] relevant de l'[[évêché de Dol]], sous le nom de saint Quay. En 1921, elle prit le nom de Saint-Quay-Portrieux, pour la différencier de [[Saint-Quay-Perros]]. Le berceau de Saint-Quay Portrieux est le village de Kertugal signifiant, en langue bretonne, "la demeure des Gaulois" (''ker-tud-gal''). C’est autour de la petite anse appelée aujourd’hui « Fontaine Saint-Quay » que se concentrait l’activité de cette population de marins et de paysans. De là, ils commerçaient avec l'Angleterre ou l'Irlande. C'est au {{Ve siècle}} que la commune, comme beaucoup d'autres dans la région, fut évangélisée. L'origine du nom de Saint Quay : La légende prétend qu’au {{Ve siècle}} l'ermite [[Saint Ké-Collédoc|Sant-Ke]] (ou Kenan ou encore Kolodoc'h) débarqua de Cambrie (sud du Pays de Galle) dans une auge de pierre, sans aviron, sans voile, sans vivres. Parvenu, non sans mal, dans l'anse de Kertugal, il fut brutalement accueilli par des lavandières qui prirent peur à sa vue, convaincues qu'il s'agissait d'un démon. Armées de branches de genêt, elles le battirent et le laissèrent pour mort. Le saint homme pria alors la Vierge de lui venir en aide. Elle lui apparut et fit jaillir sous ses flancs une source qui soigna ses blessures. Elle le guida ensuite à l’abri d’une ronce gigantesque pour qu'il se repose. Le lendemain, les femmes qui l'avaient battu implorèrent son pardon. La Fontaine Saint-Quay se dresse depuis à l'emplacement d'où jaillit la source, et la Chapelle Notre Dame de la Ronce (détruite en 1875), trônait à l'endroit où Saint-Ké s'était reposé. Saint-Quay a connu différentes appellations : * S. Scophili (en 1138), * S. Cophili de super mare (en 1158), * S. Kecoledoci (en 1163), * S. Coledoci (en 1181), * S. Kecoledoci (en 1197), * S. Ke (en 1237, en 1240), * Par. S. Gue (en 1270), * Portus Orieut in par. S. Kequoledoci (en 1278), * S. Quequelodeco (en 1280), * S. Queocus (en 1308), * S. Ke (vers 1330), * Saint Qué (en 1516, Cartulaire de Redon). La forme actuelle de Saint-Quay apparaît dès 1656, Saint-Quay-Etables en 1860. La paroisse de Saint-Quay élit sa première municipalité au début de 1790. ==Administracion== {{ElegitDebuta|insee=22325 |Títol= Lista deus cònsols successius}} {{Elegit |Debuta= [[2008]] |Fin= [[2014]] |Identitat= M. Dominique Blanc|Partit= |Qualitat= }} {{Elegit |Debuta= març de [[2001]] |Fin= 2008 |Identitat= |Partit= |Qualitat= }} {{ElegitDonadas}} {{ElegitFin}} ==Demografia== {{Demografia |insee=22325 |1793=1794 |1800=2065 |1806=1779 |1821=1965 |1831=2164 |1836=2274 |1841=2383 |1846=2482 |1851=2967 |1856=2858 |1861=3030 |1866=2976 |1872=2798 |1876=2595 |1881=2577 |1886=2648 |1891=2727 |1896=2918 |1901=3098 |1906=3186 |1911=3137 |1921=2843 |1926=2991 |1931=3163 |1936=3048 |1946=4121 |1954=3398 |1962=3402 |1968=3105 |1975=3123 |1982=2977 |1990=3018 |1999=3114 |2004= |2005= |2006=3 091 |2007=3 054 |2008=3 057 |2009=3 060 |cassini=34338 |senscomptesdobles=1962}} ==Luòcs e monuments== ==Personalitats ligadas amb la comuna== ==Véser tanben== ==Ligams extèrnes== ==Nòtas== <references/> {{Portal Bretanha}} {{Comunas de| insee =22325 }} [[Categoria:Comuna de Bretanha]] [[Categoria:Comuna de las Còstas d'Arvòr]] sxqegye1bxxk2qxyblbybyl1v8d940q 2509280 2509278 2026-09-24T05:05:45Z Nicolas Eynaud 6858 /* Istòria */ 2509280 wikitext text/x-wiki {{Infobox Comuna de França |carta=bre | nomcomuna=Sant-Ke-Porzh-Olued | nomcomuna2=Saint-Quay-Portrieux | imatge= Saint-Quay-Portrieux 2008 PD 02.JPG | descripcion= | lògo=cap | escut=cap | escais= | region ist ={{Bretanha}} | parçan= | arrondiment=[[Arrondiment de Saint-Brieuc|Saint-Brieuc]] | canton= [[Canton d'Étables-sur-Mer|Étables-sur-Mer]] | insee =22325 | sitweb= [http://www.saintquayportrieux.com Le site officiel de la ville] | cp =22410 | cònsol = M. Dominique Blanc | mandat = [[2008]]-[[2014]] | gentilici = Quinocéen, Quinocéenne (en [[francés]]) | longitud=-2.82777777778 | latitud=48.6475 | alt mini =0 | alt mej =20 | alt maxi =74 | km² =3.87 }} '''Sant-Ke-Porzh-Olued''' en [[breton]] ('' Saint-Quay-Portrieux'' en [[francés]]) es una [[Comuna francesa|comuna]] [[Bretanha|bretona]], situada dins lo [[departaments franceses|departament]] de las [[Còstas d'Arvòr (departament)|Còstas d'Arvòr]] e la [[regions francesas|region]] de [[Bretanha (region)|Bretanha]]. ==Geografia== ==Istòria== ==Administracion== {{ElegitDebuta|insee=22325 |Títol= Lista deus cònsols successius}} {{Elegit |Debuta= [[2008]] |Fin= [[2014]] |Identitat= M. Dominique Blanc|Partit= |Qualitat= }} {{Elegit |Debuta= març de [[2001]] |Fin= 2008 |Identitat= |Partit= |Qualitat= }} {{ElegitDonadas}} {{ElegitFin}} ==Demografia== {{Demografia |insee=22325 |1793=1794 |1800=2065 |1806=1779 |1821=1965 |1831=2164 |1836=2274 |1841=2383 |1846=2482 |1851=2967 |1856=2858 |1861=3030 |1866=2976 |1872=2798 |1876=2595 |1881=2577 |1886=2648 |1891=2727 |1896=2918 |1901=3098 |1906=3186 |1911=3137 |1921=2843 |1926=2991 |1931=3163 |1936=3048 |1946=4121 |1954=3398 |1962=3402 |1968=3105 |1975=3123 |1982=2977 |1990=3018 |1999=3114 |2004= |2005= |2006=3 091 |2007=3 054 |2008=3 057 |2009=3 060 |cassini=34338 |senscomptesdobles=1962}} ==Luòcs e monuments== ==Personalitats ligadas amb la comuna== ==Véser tanben== ==Ligams extèrnes== ==Nòtas== <references/> {{Portal Bretanha}} {{Comunas de| insee =22325 }} [[Categoria:Comuna de Bretanha]] [[Categoria:Comuna de las Còstas d'Arvòr]] qcopysz8futpm031hf2fxxnanqbzgw3 Tregon 0 93577 2509326 2174668 2026-09-24T07:22:05Z Kontributor 2K 52367 2509326 wikitext text/x-wiki {{Infobox Comuna de França |carta=bre | nomcomuna=Tregon | nomcomuna2= Trégunc | imatge= Port de Trévignon.JPG | descripcion= P&ograve;rt de Tr&eacute;vignon | lògo=cap | escut=Blason village de Trégunc (Finistère).svg | escais= | region ist ={{Bretanha}} | parçan= | arrondiment=[[Arrondiment de Quimper|Quimper]] | canton= [[Canton de Concarneau|Concarneau]] | insee =29293 | sitweb= [http://www.tregunc.fr/fr/default.asp Le site officiel de la ville de Trégunc] | cp =29910 | cònsol =Jean-Claude Sacré | mandat = [[2008]]-[[2014]] | gentilici = Trégunois, Trégunoise ou <br />Tréguncois, Tréguncoise (en [[francés]]) | longitud=-3.852778 | latitud=47.855556 | alt mini = 0 | alt mej = m | alt maxi = 89 | km² =50.61 }} '''Tregon''' en [[breton]] ('' Trégunc'' en [[francés]]) es una [[Comuna francesa|comuna]] [[Bretanha|bretona]], situada dins lo [[departaments franceses|departament]] de [[Finistèrra]] e la [[regions francesas|region]] de [[Bretanha (region)|Bretanha]]. ==Geografia== {{Apertium|fr}} [[Image:Localizacion Tr&eacute;gunc dept29.png|thumb|left|240px|localizacion de la municipalitat de Tr&eacute;gunc en lo Finist&egrave;re]] [[Fichièr:Cast&egrave;l de Tr&eacute;vignon.JPG|thumb|Lo cast&egrave;l de Tr&eacute;vignon]] La municipalitat de Trégunc a situat sul littoral Atlantic, en lo Finistère, al sud de [[Concarneau]] e a l'oèst de [[Pont-Aven]]. Lo Bourg, situat al dedins de las tèrras, ocupa una posicion excentrée al nòrd de la comuna. La còsta a constituit de plajas e de puntas rocoses. Dintratz las puntas de la Jument, a l'oèst, e de Trévignon, a l'èst, la còsta es bassa e forma un cordon dunaire rectilini de 6&nbsp;km de longitud. Divèrses étangs, trucats localement ''loc'h'', se son creats al posterior d'aquel cordon sableux. Los mai importants se nomenan ''Loc'h Louargar'' e ''Loc'h Coziou''. S'agís d'una zòna naturala protegida dempuèi 1982 ont las aigas saladas e doças en provenent de la mar e dels corses d'aiga litorala se barrejan. A l'èst de la punta de Trévignon, s'estendon falaises e de las plajas mai cuertas : ''plaja de Trez Cao'', ''plaja de D&ograve;n'', ''plaja de Kersidan''. La punta de Trévignon, que # se lèva sus el un "anci&agrave; f&ograve;rt", s'avança en l'ocean en direccion del sud-oèst, e constituissi lo ponch çò de mès al sud de la comuna. {{Clr|left}} {{Original|fr}} [[image:Localisation Trégunc dept29.png|thumb|left|240px|localisation de la commune de Trégunc dans le Finistère]] [[Fichièr:Château de Trévignon.JPG|thumb|Le château de Trévignon]] La commune de Trégunc est située sur le littoral Atlantique, dans le Finistère, au sud de [[Concarneau]] et à l'ouest de [[Pont-Aven]]. Le Bourg, situé à l'intérieur des terres, occupe une position excentrée au nord de la commune. La côte est constituée de plages et de pointes rocheuses. Entre les pointes de la Jument, à l'ouest, et de Trévignon, à l'est, la côte est basse et forme un cordon dunaire rectiligne de 6&nbsp;km de long. Plusieurs étangs, appelés localement ''loc'h'', se sont créés à l'arrière de ce cordon sableux. Les plus importants se nomment ''Loc'h Louargar'' et ''Loc'h Coziou''. Il s'agit d'une zone naturelle protégée depuis 1982 où les eaux salées et douces provenant de la mer et des cours d'eau côtiers se mélangent. À l'est de la pointe de Trévignon, s'étendent des falaises et des plages plus courtes : ''plage de Trez Cao'', ''plage de Don'', ''plage de Kersidan''. La pointe de Trévignon, sur laquelle se dresse un "ancien fort", s'avance dans l'océan en direction du sud-ouest, et constitue le point le plus au sud de la commune. {{Clr|left}} ==Istòria== ==Administracion== {{ElegitDebuta|insee=29293 |Títol= Lista deus cònsols successius}} {{Elegit |Debuta= [[2008]] |Fin= [[2014]] |Identitat=Jean-Claude Sacré|Partit= |Qualitat= }} {{Elegit |Debuta= març de [[2001]] |Fin= 2008 |Identitat= |Partit= |Qualitat= }} {{ElegitDonadas}} {{ElegitFin}} ==Demografia== {{Demografia |insee=29293 |1793=2146 |1800=2522 |1806=2531 |1821=2782 |1831=3029 |1836=3086 |1841=3204 |1846=3462 |1851=3481 |1856=3540 |1861=3484 |1866=3528 |1872=3600 |1876=3697 |1881=3809 |1886=3860 |1891=4165 |1896=4470 |1901=4703 |1906=4848 |1911=4991 |1921=4763 |1926=4878 |1931=4675 |1936=4802 |1946=4889 |1954=4795 |1962=5002 |1968=4790 |1975=5155 |1982=5909 |1990=6130 |1999=6354 |2004= |2005= |2006=6 704 |2007=6 751 |2008=6 799 |2009=6 785 |cassini=38070 |senscomptesdobles=1962}} ==Luòcs e monuments== ==Personalitats ligadas amb la comuna== ==Véser tanben== ==Ligams extèrnes== ==Nòtas== <references/> {{Portal Bretanha}} {{Comunas de| insee =29293 }} [[Categoria:Comuna de Bretanha]] [[Categoria:Comuna de Finistèrra]] 33gcddes3cqpj8xxfy39la684npf6e0 Arlay 0 94727 2509290 2298694 2026-09-24T05:08:18Z Nicolas Eynaud 6858 /* Geografia */ 2509290 wikitext text/x-wiki {{Infobox Comuna de França | carta=frp | nomcomuna=Nom desconegut | nomcomuna2=Arlay | imatge= Chateau Arlay 18.jpg | descripcion= Roïnas del cast&egrave;l d'Arlay (XIIIen) | lògo= | escut= Blason_ville_fr_Arlay_(Jura).svg | escais= | region ist ={{Arpitània}} | parçan= | arrondiment= [[Arrondiment de Lons-le-Saunier|Lons-le-Saunier]] | canton= [[Canton de Bletterans|Bletterans]] | insee = 39017 | sitweb= | cp = 39140 | cònsol = Christian Bruchon | mandat = [[2008]]-[[2014]] | gentilici = (en [[francés]]) | longitud= 5.5297 | latitud= 46.7622 | alt mini = 212 | alt mej = | alt maxi = 325 | km² = 14.11 }} '''Nom desconegut''' en [[arpitan]] (''Arlay'' en [[francés]]) es una [[Comuna francesa|comuna]] [[Arpitània|arpitana]], situada dins lo [[departaments franceses|departament]] de [[Jura (departament)|Jura]] e la [[regions francesas|region]] de [[Borgonha Franca Comtat]]. ==Geografia== ===Comunas vesinas=== <div style="position: relative; float:left; width:450px;"> [[Fichièr:Blank map.svg|400px|left||Distanças e posicion relativa]] {{Image label|x=0.506|y=0.495|scale=400|text=[[Fichièr:Map pointer black.svg|20px|Arlay]]'''Arlay'''}} {{Image label|x=0.687540185561|y=0.515713612097|scale=400|text=[[Fichièr:Small-city-symbol.svg|8px|Comuna amb 528 abitants (2000)]]{{mida|80%|[[Saint-Germain-lès-Arlay]] (2,2km)}}}} {{Image label|x=0.490470710351|y=0.734203985503|scale=400|text=[[Fichièr:Small-city-symbol.svg|6px|Comuna amb 226 abitants (2000)]]{{mida|80%|[[Quintigny]] (2,9km)}}}} {{Image label|x=0.387441182952|y=0.290151962667|scale=400|text=[[Fichièr:Small-city-symbol.svg|6px|Comuna amb 169 abitants (2000)]]{{mida|80%|[[Lombard (Jura)|Lombard]] (3,2km)}}}} {{Image label|x=0.297464308496|y=0.64417683728|scale=400|text=[[Fichièr:Small-city-symbol.svg|8px|Comuna amb 766 abitants (2000)]]{{mida|80%|[[Ruffey-sur-Seille]] (3,3km)}}}} {{Image label|x=0.66456842563|y=0.777011870411|scale=400|text=[[Fichièr:Small-city-symbol.svg|8px|Comuna amb 530 abitants (2000)]]{{mida|80%|[[Plainoiseau]] (4,0km)}}}} {{Image label|x=0.277555650914|y=0.286833917193|scale=400|text=[[Fichièr:Small-city-symbol.svg|6px|Comuna amb 314 abitants (2000)]]{{mida|80%|[[Vincent (Jura)|Vincent]] (4,2km)}}}} {{Image label|x=0.186941530879|y=0.477408166849|scale=400|text=[[Fichièr:Small-city-symbol.svg|6px|Comuna amb 471 abitants (2000)]]{{mida|80%|[[Desnes]] (4,3km)}}}} {{Image label|x=0.806776451145|y=0.320023080719|scale=400|text=[[Fichièr:Small-city-symbol.svg|6px|Comuna amb 236 abitants (2000)]]{{mida|80%|[[Bréry]] (4,4km)}}}} {{Image label|x=0.694339159176|y=0.195609438595|scale=400|text=[[Fichièr:Small-city-symbol.svg|6px|Comuna amb 454 abitants (2000)]]{{mida|80%|[[Mantry]] (4,6km)}}}} {{Image label|x=0.555494009858|y=0.90801805958|scale=400|text=[[Fichièr:Small-city-symbol.svg|8px|Comuna amb 553 abitants (2000)]]{{mida|80%|[[L'Étoile (Jura)|L'Étoile]] (5,2km)}}}} {{Image label|x=0.918554386778|y=0.459829365877|scale=400|text=[[Fichièr:Small-city-symbol.svg|8px|Comuna amb 911 abitants (2000)]]{{mida|80%|[[Domblans]] (5,2km)}}}} {{Image label|x=0.834567544215|y=0.77462143707|scale=400|text=[[Fichièr:Small-city-symbol.svg|6px|Comuna amb 270 abitants (2000)]]{{mida|80%|[[Le Louverot]] (5,3km)}}}} {{Image label|x=0.37943066976|y=0.0991596915343|scale=400|text=[[Fichièr:Small-city-symbol.svg|6px|Comuna amb 63 abitants (2000)]]{{mida|80%|[[Recanoz]] (5,5km)}}}} {{Image label|x=0.12593986083|y=0.710363571155|scale=400|text=[[Fichièr:Small-city-symbol.svg|8px|Comuna amb 718 abitants (2000)]]{{mida|80%|[[Villevieux]] (5,7km)}}}} {{Image label|x=0.806385694404|y=0.856109498764|scale=400|text=[[Fichièr:Small-city-symbol.svg|6px|Comuna amb 495 abitants (2000)]]{{mida|80%|[[Montain]] (5,8km)}}}} {{Image label|x=0.889912908089|y=0.764501833812|scale=400|text=[[Fichièr:Small-city-symbol.svg|6px|Comuna amb 270 abitants (2000)]]{{mida|80%|[[Le Vernois]] (5,8km)}}}} </div>{{clear|left}} ==Istòria== {{Apertium|fr}} {{reciclar}} [[Imatge:Arlay castle 08 2006 018.jpg|thumb|left|270px|Ru&iuml;nes del [[Castell de Arlay|Cast&egrave;l f&ograve;rt de Arlay]] del {{XIIIe s&egrave;gle}}.]] {{Clr|$2}} Los mai ancians registres de l'estat civil remontan a 1644. En lo moment de l'establiment del [[cadastre]] l'an 1811, lo territ&ograve;ri de la comuna (1410 a e 78a), i avi&aacute; dividit l'an 3801 parcelles e repartit l'an 590 proprietaris, #que 107 forains (exteriors a la comuna). Cont. imposable, 1373 n'a 86a, saber: 438 a 42a de b&ograve;sc, 406 a 90a de t&egrave;rras lab, 233 a 57 a de vinhas, 115 a 85 a de p&acirc;tures, 112 a 71 a de pr&egrave;s, 34 a 16a de friches, 13 a 80a de s&ograve;l de las proprietats bastidas, 8 a 09a de jardins, 5 a 40a d'&ograve;rtas, 2 a 68a de &eacute;tangs, 1 a 45 de passejadas, 56 a de saul&eacute;es, 14 a de carri&egrave;ras, 8a de des&egrave;rts er 3a de camins particulars. {{Precision necess&agrave;ria|Cont. Pas imposable, 36h92, Rev.cad. 52,271 fr, 66c; contrib. Dire.12,822 fr.}} S&ograve;l d'una granda fertilit&eacute;, en produsint totas esp&egrave;cias de c&eacute;r&eacute;ales en quantitat mai que sufisenta pels besonhs dels abitants, e dels vins roges e blancs de bona qualitat, #que se n'exp&ograve;rti pr&egrave;s de la mitat; div&egrave;rses plants de Bourgogne i an aclimatat amb succ&egrave;sses, dempu&egrave;i qualques ans, pel Sr. Maigrot. L'intrada reala de las proprietats es de 3 per #cent. {{Quand|Los abitants freq&uuml;enten habituellement los mercats de Lons-lo-Saunier e de Bletterans.}} {{Quand|Los patentables de Arlay &egrave;ran : 3 plafonniers, 3 ma&ccedil;ons, 4 fusti&egrave;rs, 3 charrons, 3 mar&eacute;chaux-ferrants taillandiers, 6 exploitants de carri&egrave;ras, un cafetier, 7 aubergistes, 5 vendeires merciers, 2 menuisiers, 2 m&egrave;tges, 2 sabotiers, 1 vendeire de pl&acirc;tre, 1 scieur de longitud, 1 vendeire de cendres, 3 carnissers, 1 fabricant de chaux, 1cordonnier, 2 tailleurs d'abituds, 1 serrurier, 1 notaire, 1 vendeire de vacas, 1 vendeire &eacute;picier grenetier, 3 molins, #que 1 a 3 cobles de meules a farina, un a &ograve;li e un rouage de battoir; un autre a 4 cobles de meules a farina e un a &ograve;li, e lo tresen a cinc cobles de meules, e 1 a &ograve;li.}} {{Quand|de Bens communaux : una gl&egrave;isa, un cement&egrave;ri, un ostal comun en contenent lo lotjament del instituteur e la sala d'estudi dels gojats, freq&uuml;entada n'iv&egrave;rns per 100 escolans; u&egrave;ch fontaines, 478h de b&ograve;sc, t&egrave;rras labourables, p&acirc;tures, friches, vinhas, pr&eacute;s e de localizacions de las bastissas publicas, d'un rev. cad. De 8142 fr, e 2 pompas a incendis, desservies per una companhi&aacute; de pompi&egrave;rs.}} {{Original|fr}} {{recycler}} [[Imatge:Arlay castle 08 2006 018.jpg|thumb|left|270px|Ruines du [[Château d'Arlay|Château fort d'Arlay]] du {{XIIIe siècle}}.]] {{Clr|$2}} Les plus anciens registres de l'état civil remontent à 1644. Lors de l’établissement du [[cadastre]] en 1811, le territoire de la commune (1410 ha et 78a), était divisé en 3801 parcelles et réparti en 590 propriétaires, dont 107 forains (extérieurs à la commune). Cont. imposable, 1373 ha 86a, savoir: 438 ha 42a de bois, 406 ha 90a de terres lab, 233 ha 57 a de vignes, 115 ha 85 a de pâtures, 112 ha 71 a de près, 34 ha 16a de friches, 13 ha 80a de sol des propriétés bâties, 8 ha 09a de jardins, 5 ha 40a de vergers, 2 ha 68a d'étangs, 1 ha 45 de promenades, 56 a de saulées, 14 a de carrières, 8a de déserts er 3a de chemins particuliers. {{précision nécessaire|Cont. non imposable, 36h92, Rev.cad. 52,271 fr, 66c; contrib. dir.12,822 fr.}} Sol d'une grande fertilité, produisant toutes espèces de céréales en quantité plus que suffisante pour les besoins des habitants, et des vins rouges et blancs de bonne qualité, dont on exporte près de la moitié; plusieurs plants de Bourgogne y sont acclimatés avec succès, depuis quelques années, par M. Maigrot. Le revenu réel des propriétés est de 3 pour cent. {{quand|Les habitants fréquentent habituellement les marchés de Lons-le-Saunier et de Bletterans.}} {{quand|Les patentables d'Arlay étaient : 3 plafonniers, 3 maçons, 4 charpentiers, 3 charrons, 3 maréchaux-ferrants taillandiers, 6 exploitants de carrières, un cafetier, 7 aubergistes, 5 marchands merciers, 2 menuisiers, 2 médecins, 2 sabotiers, 1 marchand de plâtre, 1 scieur de long, 1 marchand de cendres, 3 bouchers, 1 fabriquant de chaux, 1cordonnier, 2 tailleurs d'habits, 1 serrurier, 1 notaire, 1 marchand de vaches, 1 marchand épicier grenetier, 3 moulins, dont 1 à 3 paires de meules à farine, un à huile et un rouage de battoir; un autre à 4 paires de meules à farine et un à huile, et le troisième à cinq paires de meules, et 1 à huile.}} {{quand|Biens communaux : une église, un cimetière, une maison commune contenant le logement de l'instituteur et la salle d'étude des garçons, fréquentée en hivers par 100 élèves; huit fontaines, 478h de bois, terres labourables, pâtures, friches, vignes, prés et emplacements des édifices publics, d'un rev. cad. de 8142 fr, et 2 pompes à incendies, desservies par une compagnie de pompiers.}} ==Administracion== {{ElegitDebuta|insee= 39017 |Títol= Lista deus cònsols successius}} {{Elegit |Debuta= [[2008]] |Fin= [[2014]] |Identitat= Christian Bruchon|Partit= |Qualitat= }} {{Elegit |Debuta= març de [[2001]] |Fin= 2008 |Identitat= |Partit= |Qualitat= }} {{ElegitDonadas}} {{ElegitFin}} ==Demografia== {{Demografia |insee= 39017 |1793=1353 |1800=1385 |1806=1343 |1821=1579 |1831=1734 |1836=1705 |1841=1638 |1846=1601 |1851=1526 |1856=1388 |1861=1407 |1866=1444 |1872=1360 |1876=1409 |1881=1238 |1886=1232 |1891=1113 |1896=1098 |1901=1068 |1906=1088 |1911=1052 |1921=890 |1926=847 |1931=824 |1936=807 |1946=704 |1954=697 |1962=687 |1968=621 |1975=610 |1982=611 |1990=664 |1999=723 |2004= |2005= |2006=694 |2007= 699 |2008=711 |2009=723 |cassini=1251# |senscomptesdobles=1962}} ==Luòcs e monuments== ==Personalitats ligadas amb la comuna== ==Véser tanben== ==Ligams extèrnes== ==Nòtas== <references/> {{Portal|Arpitània}} {{Comunas de| insee = 39017 }} [[Categoria:Comuna d'Arpitània]] [[Categoria:Comuna de Jura]] 33l9pp9wr39zsw76q1pnrtgwkyoaazd 2509292 2509290 2026-09-24T05:08:32Z Nicolas Eynaud 6858 /* Istòria */ 2509292 wikitext text/x-wiki {{Infobox Comuna de França | carta=frp | nomcomuna=Nom desconegut | nomcomuna2=Arlay | imatge= Chateau Arlay 18.jpg | descripcion= Roïnas del cast&egrave;l d'Arlay (XIIIen) | lògo= | escut= Blason_ville_fr_Arlay_(Jura).svg | escais= | region ist ={{Arpitània}} | parçan= | arrondiment= [[Arrondiment de Lons-le-Saunier|Lons-le-Saunier]] | canton= [[Canton de Bletterans|Bletterans]] | insee = 39017 | sitweb= | cp = 39140 | cònsol = Christian Bruchon | mandat = [[2008]]-[[2014]] | gentilici = (en [[francés]]) | longitud= 5.5297 | latitud= 46.7622 | alt mini = 212 | alt mej = | alt maxi = 325 | km² = 14.11 }} '''Nom desconegut''' en [[arpitan]] (''Arlay'' en [[francés]]) es una [[Comuna francesa|comuna]] [[Arpitània|arpitana]], situada dins lo [[departaments franceses|departament]] de [[Jura (departament)|Jura]] e la [[regions francesas|region]] de [[Borgonha Franca Comtat]]. ==Geografia== ===Comunas vesinas=== <div style="position: relative; float:left; width:450px;"> [[Fichièr:Blank map.svg|400px|left||Distanças e posicion relativa]] {{Image label|x=0.506|y=0.495|scale=400|text=[[Fichièr:Map pointer black.svg|20px|Arlay]]'''Arlay'''}} {{Image label|x=0.687540185561|y=0.515713612097|scale=400|text=[[Fichièr:Small-city-symbol.svg|8px|Comuna amb 528 abitants (2000)]]{{mida|80%|[[Saint-Germain-lès-Arlay]] (2,2km)}}}} {{Image label|x=0.490470710351|y=0.734203985503|scale=400|text=[[Fichièr:Small-city-symbol.svg|6px|Comuna amb 226 abitants (2000)]]{{mida|80%|[[Quintigny]] (2,9km)}}}} {{Image label|x=0.387441182952|y=0.290151962667|scale=400|text=[[Fichièr:Small-city-symbol.svg|6px|Comuna amb 169 abitants (2000)]]{{mida|80%|[[Lombard (Jura)|Lombard]] (3,2km)}}}} {{Image label|x=0.297464308496|y=0.64417683728|scale=400|text=[[Fichièr:Small-city-symbol.svg|8px|Comuna amb 766 abitants (2000)]]{{mida|80%|[[Ruffey-sur-Seille]] (3,3km)}}}} {{Image label|x=0.66456842563|y=0.777011870411|scale=400|text=[[Fichièr:Small-city-symbol.svg|8px|Comuna amb 530 abitants (2000)]]{{mida|80%|[[Plainoiseau]] (4,0km)}}}} {{Image label|x=0.277555650914|y=0.286833917193|scale=400|text=[[Fichièr:Small-city-symbol.svg|6px|Comuna amb 314 abitants (2000)]]{{mida|80%|[[Vincent (Jura)|Vincent]] (4,2km)}}}} {{Image label|x=0.186941530879|y=0.477408166849|scale=400|text=[[Fichièr:Small-city-symbol.svg|6px|Comuna amb 471 abitants (2000)]]{{mida|80%|[[Desnes]] (4,3km)}}}} {{Image label|x=0.806776451145|y=0.320023080719|scale=400|text=[[Fichièr:Small-city-symbol.svg|6px|Comuna amb 236 abitants (2000)]]{{mida|80%|[[Bréry]] (4,4km)}}}} {{Image label|x=0.694339159176|y=0.195609438595|scale=400|text=[[Fichièr:Small-city-symbol.svg|6px|Comuna amb 454 abitants (2000)]]{{mida|80%|[[Mantry]] (4,6km)}}}} {{Image label|x=0.555494009858|y=0.90801805958|scale=400|text=[[Fichièr:Small-city-symbol.svg|8px|Comuna amb 553 abitants (2000)]]{{mida|80%|[[L'Étoile (Jura)|L'Étoile]] (5,2km)}}}} {{Image label|x=0.918554386778|y=0.459829365877|scale=400|text=[[Fichièr:Small-city-symbol.svg|8px|Comuna amb 911 abitants (2000)]]{{mida|80%|[[Domblans]] (5,2km)}}}} {{Image label|x=0.834567544215|y=0.77462143707|scale=400|text=[[Fichièr:Small-city-symbol.svg|6px|Comuna amb 270 abitants (2000)]]{{mida|80%|[[Le Louverot]] (5,3km)}}}} {{Image label|x=0.37943066976|y=0.0991596915343|scale=400|text=[[Fichièr:Small-city-symbol.svg|6px|Comuna amb 63 abitants (2000)]]{{mida|80%|[[Recanoz]] (5,5km)}}}} {{Image label|x=0.12593986083|y=0.710363571155|scale=400|text=[[Fichièr:Small-city-symbol.svg|8px|Comuna amb 718 abitants (2000)]]{{mida|80%|[[Villevieux]] (5,7km)}}}} {{Image label|x=0.806385694404|y=0.856109498764|scale=400|text=[[Fichièr:Small-city-symbol.svg|6px|Comuna amb 495 abitants (2000)]]{{mida|80%|[[Montain]] (5,8km)}}}} {{Image label|x=0.889912908089|y=0.764501833812|scale=400|text=[[Fichièr:Small-city-symbol.svg|6px|Comuna amb 270 abitants (2000)]]{{mida|80%|[[Le Vernois]] (5,8km)}}}} </div>{{clear|left}} ==Istòria== ==Administracion== {{ElegitDebuta|insee= 39017 |Títol= Lista deus cònsols successius}} {{Elegit |Debuta= [[2008]] |Fin= [[2014]] |Identitat= Christian Bruchon|Partit= |Qualitat= }} {{Elegit |Debuta= març de [[2001]] |Fin= 2008 |Identitat= |Partit= |Qualitat= }} {{ElegitDonadas}} {{ElegitFin}} ==Demografia== {{Demografia |insee= 39017 |1793=1353 |1800=1385 |1806=1343 |1821=1579 |1831=1734 |1836=1705 |1841=1638 |1846=1601 |1851=1526 |1856=1388 |1861=1407 |1866=1444 |1872=1360 |1876=1409 |1881=1238 |1886=1232 |1891=1113 |1896=1098 |1901=1068 |1906=1088 |1911=1052 |1921=890 |1926=847 |1931=824 |1936=807 |1946=704 |1954=697 |1962=687 |1968=621 |1975=610 |1982=611 |1990=664 |1999=723 |2004= |2005= |2006=694 |2007= 699 |2008=711 |2009=723 |cassini=1251# |senscomptesdobles=1962}} ==Luòcs e monuments== ==Personalitats ligadas amb la comuna== ==Véser tanben== ==Ligams extèrnes== ==Nòtas== <references/> {{Portal|Arpitània}} {{Comunas de| insee = 39017 }} [[Categoria:Comuna d'Arpitània]] [[Categoria:Comuna de Jura]] gz77idkcnbh7vey43jglu16z59oxqql Abarrez 0 94860 2509203 2509137 2026-09-23T14:30:17Z Jiròni 239 2509203 wikitext text/x-wiki {{Infobox Comuna de França |carta=bre | nomcomuna=Abarrez | nomcomuna2=Abbaretz | imatge = Forges de la Jahotière (logis) - Abbaretz.jpg] | descripcion = Demòra de las ancianas fargas de la Jahotière. | lògo = cap | escut = cap | escais = | region ist = {{Bretanha}} | parçan= | arrondiment= [[Arrondiment de Châteaubriant|Châteaubriant]] | canton= [[Canton de Nozay|Nozay]] | insee = 44001 | sitweb= http://www.abbaretz.fr/ | cp = 44170 | cònsol = Jean-Pierre Possoz | mandat = [[2008]]-[[2014]] | gentilici = Abbarois (en [[francés]]) | longitud= -1.53055555556 | latitud= 47.5533333333 | alt mini = 26 | alt mej = | alt maxi = 91 | km² = 61.76 }} '''Abarrez''' en [[breton]] (''Abbaretz'' en [[francés]]) es una [[Comuna francesa|comuna]] [[Bretanha|bretona]], situada dins lo [[departaments franceses|departament]] del [[Léger Atlantic]] e la [[regions francesas|region]] dels [[Païses de Léger]]. == Geografia == == Istòria == == Administracion == {{ElegitDebuta|insee= 44001 |Títol= Lista deus cònsols successius}} {{Elegit |Debuta= [[2008]] |Fin= [[2014]] |Identitat= Jean-Pierre Possoz|Partit= |Qualitat= }} {{Elegit |Debuta= març de [[2001]] |Fin= 2008 |Identitat= |Partit= |Qualitat= }} {{ElegitDonadas}} {{ElegitFin}} ==Demografia== {{Demografia |insee= 44001 |1793=1135 |1800=829 |1806=1266 |1821=1505 |1831=1671 |1836= |1841=1814 |1846=2274 |1851=2363 |1856=2454 |1861=2493 |1866=2623 |1872=2694 |1876=2727 |1881=2693 |1886=2706 |1891=2775 |1896=2803 |1901=2732 |1906=2730 |1911=2763 |1921=2523 |1926=2392 |1931=2345 |1936=2277 |1946=2087 |1954=2183 |1962=2020 |1968=2007 |1975=1828 |1982=1647 |1990=1572 |1999=1511 |2004= |2005= |2006=1747 |2007=1 782 |2008=1 828 |2009=1872 |cassini=10 |senscomptesdobles=1962}} == Luòcs e monuments == == Personalitats ligadas amb la comuna == == Véser tanben == == Ligams extèrnes == ==Nòtas== <references/> {{Portal|Bretanha}} {{Comunas de|insee= 44001}} [[Categoria:Comuna de Bretanha]] [[Categoria:Comuna del Léger Atlantic]] p4172qkm446lrgu9megrwmvbynemafp 2509204 2509203 2026-09-23T14:30:32Z Jiròni 239 2509204 wikitext text/x-wiki {{Infobox Comuna de França |carta=bre | nomcomuna=Abarrez | nomcomuna2=Abbaretz | imatge = Forges de la Jahotière (logis) - Abbaretz.jpg | descripcion = Demòra de las ancianas fargas de la Jahotière. | lògo = cap | escut = cap | escais = | region ist = {{Bretanha}} | parçan= | arrondiment= [[Arrondiment de Châteaubriant|Châteaubriant]] | canton= [[Canton de Nozay|Nozay]] | insee = 44001 | sitweb= http://www.abbaretz.fr/ | cp = 44170 | cònsol = Jean-Pierre Possoz | mandat = [[2008]]-[[2014]] | gentilici = Abbarois (en [[francés]]) | longitud= -1.53055555556 | latitud= 47.5533333333 | alt mini = 26 | alt mej = | alt maxi = 91 | km² = 61.76 }} '''Abarrez''' en [[breton]] (''Abbaretz'' en [[francés]]) es una [[Comuna francesa|comuna]] [[Bretanha|bretona]], situada dins lo [[departaments franceses|departament]] del [[Léger Atlantic]] e la [[regions francesas|region]] dels [[Païses de Léger]]. == Geografia == == Istòria == == Administracion == {{ElegitDebuta|insee= 44001 |Títol= Lista deus cònsols successius}} {{Elegit |Debuta= [[2008]] |Fin= [[2014]] |Identitat= Jean-Pierre Possoz|Partit= |Qualitat= }} {{Elegit |Debuta= març de [[2001]] |Fin= 2008 |Identitat= |Partit= |Qualitat= }} {{ElegitDonadas}} {{ElegitFin}} ==Demografia== {{Demografia |insee= 44001 |1793=1135 |1800=829 |1806=1266 |1821=1505 |1831=1671 |1836= |1841=1814 |1846=2274 |1851=2363 |1856=2454 |1861=2493 |1866=2623 |1872=2694 |1876=2727 |1881=2693 |1886=2706 |1891=2775 |1896=2803 |1901=2732 |1906=2730 |1911=2763 |1921=2523 |1926=2392 |1931=2345 |1936=2277 |1946=2087 |1954=2183 |1962=2020 |1968=2007 |1975=1828 |1982=1647 |1990=1572 |1999=1511 |2004= |2005= |2006=1747 |2007=1 782 |2008=1 828 |2009=1872 |cassini=10 |senscomptesdobles=1962}} == Luòcs e monuments == == Personalitats ligadas amb la comuna == == Véser tanben == == Ligams extèrnes == ==Nòtas== <references/> {{Portal|Bretanha}} {{Comunas de|insee= 44001}} [[Categoria:Comuna de Bretanha]] [[Categoria:Comuna del Léger Atlantic]] mgi3xq1ba6omqwzcx3psixvovo2xksr Annéville 0 95949 2509269 2184071 2026-09-24T04:52:22Z Kontributor 2K 52367 2509269 wikitext text/x-wiki {{omon|Anneville}} {{Infobox Comuna de França | carta=fr | nomcomuna=Annéville | nomcomuna2=Annéville-la-Prairie | imatge=cap | descripcion= | lògo= | escut=Blason ville FR Annéville la Prairie (Haute Marne).svg | escais= | region ist = | parçan= | arrondiment=[[Arrondiment de Chaumont|Chaumont]] | canton=[[Canton de Vignory|Vignory]] | insee =52011 | sitweb= | cp =52310 | cònsol =Jacky Bonnecuelle | mandat = [[2008]]-[[2014]] | gentilici = | longitud=5.08472222222 | latitud=48.1977777778 | alt mini = | alt mej = | alt maxi = | km² =5.22 }} '''Annéville''' (en francés, oficialament, ''Annéville-la-Prairie'' dempuèi [[1925]]) es una [[Comuna francesa|comuna]] [[frança|francesa]], situada dins lo [[departaments franceses|departament]] de la [[Nauta Marna]] e la [[regions francesas|region]] de [[Champanha-Ardena]]. ==Geografia== ===Comunas vesinas=== <div style="position: relative; float:left; width:450px;"> [[Fichièr:Blank map.svg|400px|left||Distanças e posicion relativa]] {{Image label|x=0.506|y=0.495|scale=400|text=[[Fichièr:Map pointer black.svg|20px|Annéville-la-Prairie]]'''Annéville-la-Prairie'''}} {{Image label|x=0.409110997946|y=0.539745235195|scale=400|text=[[Fichièr:Small-city-symbol.svg|6px|Comuna amb 107 abitants (2000)]]{{mida|80%|[[Meures]] (1,5km)}}}} {{Image label|x=0.703035097007|y=0.398871452389|scale=400|text=[[Fichièr:Small-city-symbol.svg|6px|Comuna amb 109 abitants (2000)]]{{mida|80%|[[Lamancine]] (2,8km)}}}} {{Image label|x=0.422995996353|y=0.299949693945|scale=400|text=[[Fichièr:Small-city-symbol.svg|6px|Comuna amb 42 abitants (2000)]]{{mida|80%|[[Ormoy-lès-Sexfontaines]] (2,9km)}}}} {{Image label|x=0.573576211444|y=0.259879238782|scale=400|text=[[Fichièr:Small-city-symbol.svg|6px|Comuna amb 161 abitants (2000)]]{{mida|80%|[[Oudincourt]] (3,2km)}}}} {{Image label|x=0.26052999217|y=0.467871033987|scale=400|text=[[Fichièr:Small-city-symbol.svg|6px|Comuna amb 107 abitants (2000)]]{{mida|80%|[[Sexfontaines]] (3,4km)}}}} {{Image label|x=0.839049721931|y=0.453455533851|scale=400|text=[[Fichièr:Small-city-symbol.svg|10px|Comuna amb 1860 abitants (2000)]]{{mida|80%|[[Bologne (Nauta Marna)|Bologne]] (4,3km)}}}} {{Image label|x=0.90437909673|y=0.683754966667|scale=400|text=[[Fichièr:Small-city-symbol.svg|6px|Comuna amb 483 abitants (2000)]]{{mida|80%|[[Riaucourt]] (5,5km)}}}} {{Image label|x=0.754766798541|y=0.11956295796|scale=400|text=[[Fichièr:Small-city-symbol.svg|6px|Comuna amb 95 abitants (2000)]]{{mida|80%|[[Vraincourt]] (5,8km)}}}} </div>{{clear|left}} ==Istòria== ==Administracion== {{ElegitDebuta|insee=52011 |Títol= Lista deus cònsols successius}} {{Elegit |Debuta= [[2008]] |Fin= [[2014]] |Identitat=Jacky Bonnecuelle|Partit= |Qualitat= }} {{Elegit |Debuta= març de [[2001]] |Fin= 2008 |Identitat= |Partit= |Qualitat= }} {{ElegitDonadas}} {{ElegitFin}} ==Demografia== {{Demografia |insee=52011 |1793=95 |1800=123 |1806=118 |1821=122 |1831=132 |1836=133 |1841=150 |1846=169 |1851=153 |1856=133 |1861=148 |1866=139 |1872=120 |1876=127 |1881=123 |1886=121 |1891=106 |1896=115 |1901=104 |1906=105 |1911=100 |1921=86 |1926=76 |1931=86 |1936=91 |1946=88 |1954=95 |1962=75 |1968=84 |1975=82 |1982=92 |1990=85 |1999=84 |2004= |2005= |2006=72 |2007= 70 |2008=70 |2009=68 |cassini=901 |senscomptesdobles=1962}} ==Luòcs e monuments== ==Personalitats ligadas amb la comuna== ==Véser tanben== ==Ligams extèrnes== ==Nòtas== <references/> {{Portal Comunas}} {{Comunas de| insee =52011 }} [[Categoria:Comuna de la Nauta Marna]] eyayfxmqsf6esm262l45j2ea4i3yukp Éveux 0 96880 2509274 2209539 2026-09-24T05:04:34Z Nicolas Eynaud 6858 /* Geografia */ 2509274 wikitext text/x-wiki {{Infobox Comuna de França | carta=frp | nomcomuna=Éveux | nomcomuna2=Éveux | imatge=cap | descripcion= | lògo= | escut=Blason ville fr Eveux (Rhône).svg | escais= | region ist ={{Arpitània}} | parçan= | arrondiment=[[Arrondiment de Lyon|Lyon]] | canton= [[Canton de l'Arbresle|l'Arbresle]] | insee =69083 | sitweb= | cp =69210 | cònsol = Bertrand Gonin | mandat = [[2008]]-[[2014]] | gentilici =Éveusiens (en [[francés]]) | longitud=4.62333333333 | latitud=45.8272222222 | alt mini =221 | alt mej = | alt maxi =426 | km² =3.32 }} '''Éveux''' en [[arpitan]] (''Éveux'' en [[francés]]) es una [[Comuna francesa|comuna]] [[Arpitània|arpitana]], situada dins lo [[departaments franceses|departament]] de [[Ròse (departament)|Ròse]] e la [[regions francesas|region]] de [[Ròse-Aups]]. ==Geografia== ===Comunas vesinas=== <div style="position: relative; float:left; width:450px;"> [[Fichièr:Blank map.svg|400px|left||Distanças e posicion relativa]] {{Image label|x=0.506|y=0.495|scale=400|text=[[Fichièr:Map pointer black.svg|20px|Éveux]]'''Éveux'''}} {{Image label|x=0.432676637734|y=0.361349717798|scale=400|text=[[Fichièr:Small-city-symbol.svg|16px|Comuna amb 5994 abitants (2000)]]{{mida|80%|[[L'Arbresle]] (1,3km)}}}} {{Image label|x=0.490272590555|y=0.755742313073|scale=400|text=[[Fichièr:Small-city-symbol.svg|10px|Comuna amb 1888 abitants (2000)]]{{mida|80%|[[Sourcieux-les-Mines]] (2,2km)}}}} {{Image label|x=0.753636944009|y=0.375687546317|scale=400|text=[[Fichièr:Small-city-symbol.svg|12px|Comuna amb 2111 abitants (2000)]]{{mida|80%|[[Fleurieux-sur-l'Arbresle]] (2,3km)}}}} {{Image label|x=0.518272542211|y=0.220101385241|scale=400|text=[[Fichièr:Small-city-symbol.svg|8px|Comuna amb 608 abitants (2000)]]{{mida|80%|[[Nuelles]] (2,4km)}}}} {{Image label|x=0.263001314429|y=0.71473880273|scale=400|text=[[Fichièr:Small-city-symbol.svg|12px|Comuna amb 2153 abitants (2000)]]{{mida|80%|[[Sain-Bel]] (2,8km)}}}} {{Image label|x=0.849881777895|y=0.584667194671|scale=400|text=[[Fichièr:Small-city-symbol.svg|16px|Comuna amb 5174 abitants (2000)]]{{mida|80%|[[Lentilly]] (3,1km)}}}} {{Image label|x=0.400790190727|y=0.150716258495|scale=400|text=[[Fichièr:Small-city-symbol.svg|10px|Comuna amb 1329 abitants (2000)]]{{mida|80%|[[Saint-Germain-sur-l'Arbresle]] (3,1km)}}}} {{Image label|x=0.0651002106759|y=0.623943467646|scale=400|text=[[Fichièr:Small-city-symbol.svg|10px|Comuna amb 1917 abitants (2000)]]{{mida|80%|[[Savigny (Ròse)|Savigny]] (4,0km)}}}} </div>{{clear|left}} ==Istòria== {{Apertium|fr}} Lo nom de &Eacute;veux figura a partir de la {{s-|XI|e}}, d'apr&egrave;s la atlas de Debonbourg aparegut al mi&egrave;g de la {{s-|XIX|e}}. Lo nom de la Tourette figura a partir de la {{s-|XVII|e}} d'apr&egrave;s lo meteis atlas, lo sieu cast&egrave;l data del comen&ccedil;ament del {{XVIIe s&egrave;gle}}. I agu&egrave;t elevat per la familha Michon de la Tourette. Al comen&ccedil;ament de la {{s-|XVIII|e}}, es la proprietat de la familha Claret de Fleurieux. Quatre generacions d'aquela familha se #succedir a la Tourette. En [[1782]], senhor de Fleurieux de Monverdun, chevalier de Sant-Louis, tinent a las guardas francesas, &egrave;ra governador de [[La Arbresle|Lo Arbresle]] e vivi&aacute; lo cast&egrave;l. A aquela ep&ograve;ca, &Eacute;veux &egrave;ra ann&egrave;xa del vilatge de [[Fleurieux-sus-lo Arbresle|Fleurieux]] en Lion&egrave;s, del ressort de la s&eacute;n&eacute;chauss&eacute;e de Lion. Senhor de Fleurieux n'&egrave;ra lo senhor. Lo darri&egrave;r membre d'aquela familha #&egrave;sser senhor de Claret de Fleurieux. Pendent la [[Revolucion francesa]], pas #emigrar ponch e #venir regularament signar lo registre de la municipalitat, &Eacute;veux en avent aquerits la si&aacute; pr&ograve;pria municipalit&eacute;. L'archiu de la Tourette agu&egrave;ron destruit, coma plan d'autras per la furor revolucionari, en lo occurrence los guardas nacionales estrangi&egrave;rs a la municipalitat, #lo que comptava alavetz 228 abitants. Apr&egrave;s la temp&egrave;sta, la &laquo; t&egrave;rra &raquo; de la Tourette ven la possession de la familha Bellet de Sant-Trivier. Dos membres d'aquela familha #&egrave;sser de c&ograve;nsols de la municipalitat a {{la s-|XIX|e}}. En [[1850]], merc&eacute;s a l'iniciativa del vicomte Camille de Sant-Trivier, l'esc&ograve;la privada de gojats del Arbresle i agu&egrave;t fondat, las p&ograve;rtas de la Tourette &egrave;ran alavetz dub&egrave;rtas als escolans #que se divertissi&aacute;n en los b&ograve;sques. En [[1856]], la populacion de &Eacute;veux &egrave;ra de 266 abitants. En [[1873]], la proprietat i agu&egrave;t aquerit per senhor de Jerphanion de Larajasse #que la #vendre a Francisque Dulay en 1878, aquel darri&egrave;r #&egrave;sser c&ograve;nsol de la comuna. En [[1883]], es senhor de Murard #qu'es proprietari, #lo que vend de n&ograve;u al comte de Chabannes. Aquel darri&egrave;r #&egrave;sser c&ograve;nsol de &Eacute;veux de [[1897]] fins a la si&aacute; m&ograve;rt en [[1930]] mas &egrave;ra ja conselhi&egrave;r municipal dempu&egrave;i div&egrave;rses ans, s'e mai se #far partida de la municipalit&eacute; pendent 42 ans. Apr&egrave;s lo defalhiment del comte de Chabannes, aquela proprietat aperten a senhor de Villers, #qu'en [[1943]], la #cedir als dominicans de la prov&iacute;ncia de Lion. Lo coan de la Tourette, bastit per [[Lo Corbusier]], i agu&egrave;t inaugurat lo 19 d'oct&ograve;bre [[1960]] pel [[cardinal Gerlier]], archev&ecirc;que de Lion e en pres&eacute;ncia del m&egrave;stre general de l'&Ograve;rdre dels [[dominicans]], [[Michael Browne]], e del Corbusier lududes-meteissa. Aquel t&egrave;xt a extrach de c&egrave;rt archiu en comportant qualques estanhs perque a {{la s-|XVII|e}}, las guarigu&egrave;sse avi&aacute;n los registres paroissiaux retuts obligat&ograve;ris pel [[&eacute;dit de Villers-Cotterets]]. {{Original|fr}} Le nom d'Éveux figure à partir du {{s-|XI|e}}, d'après l'atlas de Debonbourg paru au milieu du {{s-|XIX|e}}. Le nom de La Tourette figure à partir du {{s-|XVII|e}} d'après le même atlas, son château date du début du {{XVIIe siècle}}. Il fut élevé par la famille Michon de La Tourette. Au début du {{s-|XVIII|e}}, il est la propriété de la famille Claret de Fleurieux. Quatre générations de cette famille se succédèrent à La Tourette. En [[1782]], monsieur de Fleurieux de Monverdun, chevalier de Saint-Louis, lieutenant aux gardes françaises, était gouverneur de [[L'Arbresle|L’Arbresle]] et habitait le château. À cette époque, Éveux était annexe du village de [[Fleurieux-sur-l'Arbresle|Fleurieux]] en Lyonnais, du ressort de la sénéchaussée de Lyon. Monsieur de Fleurieux en était le seigneur. Le dernier membre de cette famille fut monsieur de Claret de Fleurieux. Pendant la [[Révolution française]], il n'émigra point et vint régulièrement signer le registre de la commune, Éveux ayant acquis sa propre municipalité. Les archives de La Tourette furent détruites, comme bien d'autres par la fureur révolutionnaire, en l'occurrence les gardes nationaux étrangers à la commune, laquelle comptait alors 228 habitants. Après la tourmente, la « terre » de La Tourette devient la possession de la famille Bellet de Saint-Trivier. Deux membres de cette famille furent maires de la commune au {{s-|XIX|e}}. En [[1850]], grâce à l'initiative du vicomte Camille de Saint-Trivier, l'école privée de garçons de L'Arbresle fut fondée, les portes de La Tourette étaient alors ouvertes aux élèves qui s'amusaient dans les bois. En [[1856]], la population d'Éveux était de 266 habitants. En [[1873]], la propriété fut acquise par monsieur de Jerphanion de Larajasse qui la vendit à Francisque Dulay en 1878, ce dernier fut maire de la commune. En [[1883]], c'est monsieur de Murard qui est propriétaire, lequel vend de nouveau au comte de Chabannes. Ce dernier fut maire d'Éveux de [[1897]] jusqu'à sa mort en [[1930]] mais il était déjà conseiller municipal depuis plusieurs années, si bien qu'il fit partie de la municipalité pendant 42 ans. Après le décès du comte de Chabannes, cette propriété appartient à monsieur de Villers, qui en [[1943]], la céda aux dominicains de la province de Lyon. Le couvent de La Tourette, construit par [[Le Corbusier]], fut inauguré le 19 octobre [[1960]] par le [[cardinal Gerlier]], archevêque de Lyon et en présence du maître général de l'Ordre des [[dominicains]], [[Michael Browne]], et de Le Corbusier lui-même. Ce texte est extrait de certaines archives comportant quelques lacunes car au {{s-|XVII|e}}, les curés tenaient les registres paroissiaux rendus obligatoires par l'[[édit de Villers-Cotterets]]. ==Administracion== {{ElegitDebuta|insee=69083 |Títol= Lista deus cònsols successius}} {{Elegit |Debuta= [[2008]] |Fin= [[2014]] |Identitat= Bertrand Gonin|Partit= |Qualitat= }} {{Elegit |Debuta= març de [[2001]] |Fin= 2008 |Identitat= |Partit= |Qualitat= }} {{ElegitDonadas}} {{ElegitFin}} ==Demografia== {{Demografia |insee=69083 |1793=215 |1800= |1806=255 |1821=264 |1831=259 |1836=303 |1841=301 |1846=266 |1851=292 |1856=260 |1861=288 |1866=318 |1872=264 |1876=280 |1881=289 |1886=269 |1891=236 |1896=228 |1901=258 |1906=255 |1911=244 |1921=213 |1926=224 |1931=243 |1936=240 |1946=253 |1954=250 |1962=436 |1968=417 |1975=518 |1982=726 |1990=817 |1999=794 |2004= |2005= |2006= 908 |2007= 973 |2008= 1 011 |2009= 1 059 |cassini=13339 |senscomptesdobles=1962}} ==Luòcs e monuments== ==Personalitats ligadas amb la comuna== ==Véser tanben== ==Ligams extèrnes== ==Nòtas== <references/> {{Portal Arpitània}} {{Comunas de| insee =69083 }} [[Categoria:Comuna d'Arpitània]] [[Categoria:Comuna de Ròse]] 8glc3hp99sdeam0zd5hxlujemu2mkpl 2509277 2509274 2026-09-24T05:04:58Z Nicolas Eynaud 6858 /* Istòria */ 2509277 wikitext text/x-wiki {{Infobox Comuna de França | carta=frp | nomcomuna=Éveux | nomcomuna2=Éveux | imatge=cap | descripcion= | lògo= | escut=Blason ville fr Eveux (Rhône).svg | escais= | region ist ={{Arpitània}} | parçan= | arrondiment=[[Arrondiment de Lyon|Lyon]] | canton= [[Canton de l'Arbresle|l'Arbresle]] | insee =69083 | sitweb= | cp =69210 | cònsol = Bertrand Gonin | mandat = [[2008]]-[[2014]] | gentilici =Éveusiens (en [[francés]]) | longitud=4.62333333333 | latitud=45.8272222222 | alt mini =221 | alt mej = | alt maxi =426 | km² =3.32 }} '''Éveux''' en [[arpitan]] (''Éveux'' en [[francés]]) es una [[Comuna francesa|comuna]] [[Arpitània|arpitana]], situada dins lo [[departaments franceses|departament]] de [[Ròse (departament)|Ròse]] e la [[regions francesas|region]] de [[Ròse-Aups]]. ==Geografia== ===Comunas vesinas=== <div style="position: relative; float:left; width:450px;"> [[Fichièr:Blank map.svg|400px|left||Distanças e posicion relativa]] {{Image label|x=0.506|y=0.495|scale=400|text=[[Fichièr:Map pointer black.svg|20px|Éveux]]'''Éveux'''}} {{Image label|x=0.432676637734|y=0.361349717798|scale=400|text=[[Fichièr:Small-city-symbol.svg|16px|Comuna amb 5994 abitants (2000)]]{{mida|80%|[[L'Arbresle]] (1,3km)}}}} {{Image label|x=0.490272590555|y=0.755742313073|scale=400|text=[[Fichièr:Small-city-symbol.svg|10px|Comuna amb 1888 abitants (2000)]]{{mida|80%|[[Sourcieux-les-Mines]] (2,2km)}}}} {{Image label|x=0.753636944009|y=0.375687546317|scale=400|text=[[Fichièr:Small-city-symbol.svg|12px|Comuna amb 2111 abitants (2000)]]{{mida|80%|[[Fleurieux-sur-l'Arbresle]] (2,3km)}}}} {{Image label|x=0.518272542211|y=0.220101385241|scale=400|text=[[Fichièr:Small-city-symbol.svg|8px|Comuna amb 608 abitants (2000)]]{{mida|80%|[[Nuelles]] (2,4km)}}}} {{Image label|x=0.263001314429|y=0.71473880273|scale=400|text=[[Fichièr:Small-city-symbol.svg|12px|Comuna amb 2153 abitants (2000)]]{{mida|80%|[[Sain-Bel]] (2,8km)}}}} {{Image label|x=0.849881777895|y=0.584667194671|scale=400|text=[[Fichièr:Small-city-symbol.svg|16px|Comuna amb 5174 abitants (2000)]]{{mida|80%|[[Lentilly]] (3,1km)}}}} {{Image label|x=0.400790190727|y=0.150716258495|scale=400|text=[[Fichièr:Small-city-symbol.svg|10px|Comuna amb 1329 abitants (2000)]]{{mida|80%|[[Saint-Germain-sur-l'Arbresle]] (3,1km)}}}} {{Image label|x=0.0651002106759|y=0.623943467646|scale=400|text=[[Fichièr:Small-city-symbol.svg|10px|Comuna amb 1917 abitants (2000)]]{{mida|80%|[[Savigny (Ròse)|Savigny]] (4,0km)}}}} </div>{{clear|left}} ==Istòria== ==Administracion== {{ElegitDebuta|insee=69083 |Títol= Lista deus cònsols successius}} {{Elegit |Debuta= [[2008]] |Fin= [[2014]] |Identitat= Bertrand Gonin|Partit= |Qualitat= }} {{Elegit |Debuta= març de [[2001]] |Fin= 2008 |Identitat= |Partit= |Qualitat= }} {{ElegitDonadas}} {{ElegitFin}} ==Demografia== {{Demografia |insee=69083 |1793=215 |1800= |1806=255 |1821=264 |1831=259 |1836=303 |1841=301 |1846=266 |1851=292 |1856=260 |1861=288 |1866=318 |1872=264 |1876=280 |1881=289 |1886=269 |1891=236 |1896=228 |1901=258 |1906=255 |1911=244 |1921=213 |1926=224 |1931=243 |1936=240 |1946=253 |1954=250 |1962=436 |1968=417 |1975=518 |1982=726 |1990=817 |1999=794 |2004= |2005= |2006= 908 |2007= 973 |2008= 1 011 |2009= 1 059 |cassini=13339 |senscomptesdobles=1962}} ==Luòcs e monuments== ==Personalitats ligadas amb la comuna== ==Véser tanben== ==Ligams extèrnes== ==Nòtas== <references/> {{Portal Arpitània}} {{Comunas de| insee =69083 }} [[Categoria:Comuna d'Arpitània]] [[Categoria:Comuna de Ròse]] t2bumv48vwujz593el1mac7u1af7h9h Sant-Pêr-Plewenn 0 97202 2509272 2174589 2026-09-24T05:04:16Z Nicolas Eynaud 6858 /* Geografia */ 2509272 wikitext text/x-wiki {{Infobox Comuna de França |carta=bre | nomcomuna=Sant-Pêr-Plewenn | nomcomuna2=Saint-Pierre-de-Plesguen | imatge= Bourg Saint-Pierre-de-Plesguen vue etang.JPG | descripcion= Lo bourg jos la n&egrave;u | lògo=cap | escut= Blason ville fr Saint-Pierre-de-Plesguen (Ille-et-Vilaine).svg | escais= | region ist ={{Bretanha}} | parçan= | arrondiment= [[Arrondiment de Sant-Maloù|Sant-Maloù]] | canton= [[Canton de Combourg|Combourg]] | insee =35308 | sitweb= [http://www.saintpierredeplesguen.fr/ Site officiel de la mairie] | cp =35720 | cònsol =Robert Monnier | mandat = [[2008]]-[[2014]] | gentilici = Saint-Pierrais, Saint-Pierraise (en [[francés]]) | longitud=-1.91194444444 | latitud=48.4477777778 | alt mini = 34 | alt mej = 82 | alt maxi = 99 | km² =29.49 }} '''Sant-Pêr-Plewenn''' en [[breton]] ('' Saint-Pierre-de-Plesguen'' en [[francés]]) es una [[Comuna francesa|comuna]] [[Bretanha|bretona]], situada dins lo [[departaments franceses|departament]] d'[[Ille et Vilaine]] e la [[regions francesas|region]] de [[Bretanha (region)|Bretanha]]. ==Geografia== ==Istòria== {{Apertium|fr}} La parròquia de Plesguen fasiá partida del [[D&ograve;l (doyenn&eacute;)|doyenn&eacute; de D&ograve;l]] en levant del [[&eacute;v&ecirc;ch&eacute; de D&ograve;l]] e èra jols vocables de [[Pierre (ap&ocirc;tre)|sant Pierre]] e de [[sant Signen]]. Plesguen Es sembla un ''pl&ograve;u'', es-a dire una anciana parròquia primitive. Los primièrs senhors coneguts de la parròquia pòrtan lo nom de Plesguen dempuèi lo {{XIe s&egrave;gle}}. Aquela parròquia trucada al [[Mi&egrave;ja Edat]] Pléguen (parròquia blanca), a donat per l'avesque de Dòl a lo sieu Capítol al començament del {{XIIIe s&egrave;gle}}. En [[1221]], lo sire Olivier de [[familha de Co&euml;tquen|Co&euml;tquen]], en reconeissent, dona e lègue la totalitat de las siás #dire sus la parròquia a la abbaye del Tronchet, perque los fraires avián crompat lo solar episcopal de [[Dinan]] e l'avián cedida per lududes èsser agréable al [[Jacobines de Dinan]]<ref>GdC, Pouill&eacute;, VI, p&agrave;g. 232, de Barrejas d'ist&ograve;ria e de arqueologia bretonnes, T. E, 1835, p&agrave;g.38., Bl-Mx, XLI, 622.</ref> En [[1375]], Geoffroy de Plesguen, #far lo sieu testament abans de partir en pelegrinatge a [[Sant-Jacques de Compostelle]] gratificant lo abbaye del Tronchet de totas las #dire lududes apertenenta sus la parròquia e en designant fraire Jocelin, prieur del [[Prieur&eacute; Sant-Pierre-e-Sant-Paul de Roz-Landrieux]], en dependent del Tronchet, coma lo sieu exécuteur testamentaire<ref>Michel Pel&eacute;, ops. cit. p&agrave;g.8.</ref> Jol [[Ancian Regim]], la parròquia de Plesguen (Sant-Pierre-de-Plesguen) lèva del marquisat de [[Ch&acirc;teauneuf-de Ille-e-Vilaine|Ch&acirc;teauneuf]], de Coetquen e del [[Abbaye La n&ograve;stra-Madama del Tronchet]] #que jouit sus la parròquia del drech de dîmer. Lo bailliage de la Cocherie depen d'aquela abbaye<ref>Declaracions de 1685 & 1790</ref>. Al {{XIIe s&egrave;gle}}, la distincion la mai importanta es aquela del Roure. Lo abbaye i possedissiá çò [[Prieur&eacute; Sant-Lunar del Hostellerie de Sant-Pierre de Plesguen|Prieur&eacute; Sant-Lunar del Hostellerie]] #Prene lo nom de Sant-Pierre-de-Plesguen en referéncia a lo sieu vocable principal e i aguèt erigit en municipalitat l'an 1790, En lo moment de la [[Revolucion francesa|Revolucion]], #qu'es fòrça favorablament aculhida, coma #encobrir se participa en una manifestacion per la participacion a las [[cel&egrave;bra de revolucion&agrave;rias|f&egrave;stas revolucion&agrave;rias]], #que la principala n'es aquela en celebrant l'anniversari del [[execucion de Louis XVI]], acompanhada d'un [[serment d'&ograve;di a la royaut&eacute;]] e a la anarchie, celebrada a partir de 1795<ref>Louis Dubreuil, &laquo; F&egrave;stas revolucion&agrave;rias en Ille-e-Vilaine &raquo;, ''in'' ''[[Anals de Bretanha]]'', volum 21, tome 4, 1905, p&agrave;g. 398-399</ref>. D'unas autras fèstas an celebrat, coma l'anniversari de la fondacion de la {{Ire}} Republica, la fèsta de la Joenessa, o encara la fèsta de l'Agricultura, malgrat aiçò pauc seguida en lo departament, a celebrat a Sant-Aubin<ref>Dubreuil, ''F&egrave;stas'', p&agrave;g. 405</ref>. {{Original|fr}} La paroisse de Plesguen faisait partie du [[Dol (doyenné)|doyenné de Dol]] relevant de l'[[évêché de Dol]] et était sous les vocables de [[Pierre (apôtre)|saint Pierre]] et de [[saint Firmin]]. Plesguen est semble-t-il un ''plou'', c’est-à-dire une ancienne paroisse primitive. Les premiers seigneurs connus de la paroisse portent le nom de Plesguen dès le {{XIe siècle}}. Cette paroisse appelée au [[Moyen Âge]] Pléguen (paroisse blanche), est donnée par l'évêque de Dol à son Chapitre au début du {{XIIIe siècle}}. En [[1221]], le sire Olivier de [[famille de Coëtquen|Coëtquen]], reconnaissant, donne et lègue la totalité de ses dîmes sur la paroisse à l'abbaye du Tronchet, parce que les moines avaient acheté le manoir épiscopal de [[Dinan]] et l'avaient cédé pour lui être agréable au [[Jacobins de Dinan]]<ref>GdC, Pouillé, VI, p. 232, Mélanges d'histoire et d'archéologie bretonnes, T. I, 1835, p.38., Bl-Mx, XLI, 622.</ref> En [[1375]], Geoffroy de Plesguen, fit son testament avant de partir en pèlerinage à [[Saint-Jacques de Compostelle]] gratifiant l'abbaye du Tronchet de toutes les dîmes lui appartenant sur la paroisse et désignant frère Jocelin, prieur du [[Prieuré Saint-Pierre-et-Saint-Paul de Roz-Landrieux]], dépendant du Tronchet, comme son exécuteur testamentaire<ref>Michel Pelé, ops. cit. p.8.</ref> Sous l'[[Ancien Régime]], la paroisse de Plesguen (Saint-Pierre-de-Plesguen) relève du marquisat de [[Châteauneuf-d'Ille-et-Vilaine|Châteauneuf]], de Coetquen et de l'[[Abbaye Notre-Dame du Tronchet]] qui jouit sur la paroisse du droit de dîmer. Le bailliage de la Cocherie dépend de cette abbaye<ref>Déclarations de 1685 & 1790</ref>. Au {{XIIe siècle}}, la seigneurie la plus importante est celle du Rouvre. L'abbaye y possédait le [[Prieuré Saint-Lunaire de l'Hostellerie de Saint-Pierre de Plesguen|Prieuré Saint-Lunaire de l'Hostellerie]] Elle prit le nom de Saint-Pierre-de-Plesguen en référence à son vocable principal et fut érigée en commune en 1790, Lors de la [[Révolution française|Révolution]], qui est très favorablement accueillie, comme cela se manifeste par la participation aux [[fête révolutionnaire|fêtes révolutionnaires]], dont la principale est celle célébrant l’anniversaire de l’[[exécution de Louis XVI]], accompagnée d’un [[serment de haine à la royauté]] et à l’anarchie, fêtée à partir de 1795<ref>Louis Dubreuil, « Fêtes révolutionnaires en Ille-et-Vilaine », ''in'' ''[[Annales de Bretagne]]'', volume 21, tome 4, 1905, p. 398-399</ref>. D’autres fêtes sont célébrées, comme l’anniversaire de la fondation de la {{Ire}} République, la fête de la Jeunesse, ou encore la fête de l’Agriculture, pourtant peu suivie dans le département, est fêtée à Saint-Aubin<ref>Dubreuil, ''Fêtes'', p. 405</ref>. ==Administracion== {{ElegitDebuta|insee=35308 |Títol= Lista deus cònsols successius}} {{Elegit |Debuta= [[2008]] |Fin= [[2014]] |Identitat=Robert Monnier|Partit= |Qualitat= }} {{Elegit |Debuta= març de [[2001]] |Fin= 2008 |Identitat= |Partit= |Qualitat= }} {{ElegitDonadas}} {{ElegitFin}} ==Demografia== {{Demografia |insee=35308 |1793=1780 |1800=1675 |1806=1872 |1821=2013 |1831=2086 |1836=2087 |1841=2084 |1846=2226 |1851=2319 |1856=2351 |1861=2358 |1866=2507 |1872=2389 |1876=2512 |1881=2524 |1886=2591 |1891=2592 |1896=2605 |1901=2643 |1906=2619 |1911=2749 |1921=2401 |1926=2383 |1931=2440 |1936=2473 |1946=2287 |1954=2296 |1962=2270 |1968=2164 |1975=2038 |1982=2023 |1990=2075 |1999=1977 |2004= |2005= |2006=2 399 |2007=2 459 |2008=2 520 |2009=2 624 |cassini=34159 |senscomptesdobles=1962}} ==Luòcs e monuments== ==Personalitats ligadas amb la comuna== ==Véser tanben== ==Ligams extèrnes== ==Nòtas== <references/> {{Portal Bretanha}} {{Comunas de| insee =35308 }} [[Categoria:Comuna de Bretanha]] [[Categoria:Comuna d'Ille et Vilaine]] to2oit5imyycsr7ezq8de14bjjb4yss 2509275 2509272 2026-09-24T05:04:41Z Nicolas Eynaud 6858 /* Istòria */ 2509275 wikitext text/x-wiki {{Infobox Comuna de França |carta=bre | nomcomuna=Sant-Pêr-Plewenn | nomcomuna2=Saint-Pierre-de-Plesguen | imatge= Bourg Saint-Pierre-de-Plesguen vue etang.JPG | descripcion= Lo bourg jos la n&egrave;u | lògo=cap | escut= Blason ville fr Saint-Pierre-de-Plesguen (Ille-et-Vilaine).svg | escais= | region ist ={{Bretanha}} | parçan= | arrondiment= [[Arrondiment de Sant-Maloù|Sant-Maloù]] | canton= [[Canton de Combourg|Combourg]] | insee =35308 | sitweb= [http://www.saintpierredeplesguen.fr/ Site officiel de la mairie] | cp =35720 | cònsol =Robert Monnier | mandat = [[2008]]-[[2014]] | gentilici = Saint-Pierrais, Saint-Pierraise (en [[francés]]) | longitud=-1.91194444444 | latitud=48.4477777778 | alt mini = 34 | alt mej = 82 | alt maxi = 99 | km² =29.49 }} '''Sant-Pêr-Plewenn''' en [[breton]] ('' Saint-Pierre-de-Plesguen'' en [[francés]]) es una [[Comuna francesa|comuna]] [[Bretanha|bretona]], situada dins lo [[departaments franceses|departament]] d'[[Ille et Vilaine]] e la [[regions francesas|region]] de [[Bretanha (region)|Bretanha]]. ==Geografia== ==Istòria== ==Administracion== {{ElegitDebuta|insee=35308 |Títol= Lista deus cònsols successius}} {{Elegit |Debuta= [[2008]] |Fin= [[2014]] |Identitat=Robert Monnier|Partit= |Qualitat= }} {{Elegit |Debuta= març de [[2001]] |Fin= 2008 |Identitat= |Partit= |Qualitat= }} {{ElegitDonadas}} {{ElegitFin}} ==Demografia== {{Demografia |insee=35308 |1793=1780 |1800=1675 |1806=1872 |1821=2013 |1831=2086 |1836=2087 |1841=2084 |1846=2226 |1851=2319 |1856=2351 |1861=2358 |1866=2507 |1872=2389 |1876=2512 |1881=2524 |1886=2591 |1891=2592 |1896=2605 |1901=2643 |1906=2619 |1911=2749 |1921=2401 |1926=2383 |1931=2440 |1936=2473 |1946=2287 |1954=2296 |1962=2270 |1968=2164 |1975=2038 |1982=2023 |1990=2075 |1999=1977 |2004= |2005= |2006=2 399 |2007=2 459 |2008=2 520 |2009=2 624 |cassini=34159 |senscomptesdobles=1962}} ==Luòcs e monuments== ==Personalitats ligadas amb la comuna== ==Véser tanben== ==Ligams extèrnes== ==Nòtas== <references/> {{Portal Bretanha}} {{Comunas de| insee =35308 }} [[Categoria:Comuna de Bretanha]] [[Categoria:Comuna d'Ille et Vilaine]] dmxr3lsh3hibdkiaq1oqhkk8wyo3iiw Notre-Dame-de-Bellecombe 0 97921 2509294 2210288 2026-09-24T05:09:06Z Nicolas Eynaud 6858 /* Geografia */ 2509294 wikitext text/x-wiki {{Infobox Comuna de França | carta=frp | nomcomuna= Notre-Dame-de-Bellecombe | nomcomuna2=Notre-Dame-de-Bellecombe | imatge= Notre-Dame-de-Bellecombe.jpg | descripcion= Vista de la municipalitat dempu&egrave;i las pistas d'esqu&iacute; | lògo= | escut= Blason ville Fr Notre-Dame-de-Bellecombe (Savoie).svg | escais= | region ist ={{Savòia}} | parçan= | arrondiment= [[Arrondiment d'Albertville|Albertville]] | canton= [[Canton d'Ugine|Ugine]] | insee = 73186 | sitweb= | cp = 73590 | cònsol = Jean-Paul Rossat-Mignod | mandat = [[2008]]-[[2014]] | gentilici = Bellecombais / Bellecombaises (en [[francés]]) | longitud= 6.51972222222 | latitud= 45.8102777778 | alt mini = 839 | alt mej = | alt maxi = 2069 | km² = 21.45 }} ''' Notre-Dame-de-Bellecombe''' en [[arpitan]] (''Notre-Dame-de-Bellecombe'' en [[francés]]) es una [[Comuna francesa|comuna]] [[Arpitània|arpitana]] de [[Savòia]], situada dins lo [[departaments franceses|departament]] de [[Savòia (departament)|Savòia]] e la [[regions francesas|region]] de [[Ròse-Aups]]. == Geografia == === Comunas vesinas === <div style="position: relative; float:left; width:450px;"> [[Fichièr:Blank map.svg|400px|left||Distanças e posicion relativa]] {{Image label|x=0.506|y=0.495|scale=400|text=[[Fichièr:Map pointer black.svg|20px|Notre-Dame-de-Bellecombe]]'''Notre-Dame-de-Bellecombe'''}} {{Image label|x=0.49687346807|y=0.432412372812|scale=400|text=[[Fichièr:Small-city-symbol.svg|8px|Comuna amb 877 abitants (2000)]]{{mida|80%|[[Flumet]] (1,1km)}}}} {{Image label|x=0.431570043691|y=0.50377136323|scale=400|text=[[Fichièr:Small-city-symbol.svg|6px|Comuna amb 409 abitants (2000)]]{{mida|80%|[[Saint-Nicolas-la-Chapelle (Savòia)|Saint-Nicolas-la-Chapelle]] (1,3km)}}}} {{Image label|x=0.452642166547|y=0.605109701125|scale=400|text=[[Fichièr:Small-city-symbol.svg|6px|Comuna amb 401 abitants (2000)]]{{mida|80%|[[Crest-Voland]] (1,8km)}}}} {{Image label|x=0.784789593427|y=0.283277066353|scale=400|text=[[Fichièr:Small-city-symbol.svg|10px|Comuna amb 1349 abitants (2000)]]{{mida|80%|[[Praz-sur-Arly]] (5,2km)}}}} {{Image label|x=0.398663246592|y=0.102746796155|scale=400|text=[[Fichièr:Small-city-symbol.svg|6px|Comuna amb 454 abitants (2000)]]{{mida|80%|[[La Giettaz]] (6,3km)}}}} {{Image label|x=0.328956395683|y=0.888503281048|scale=400|text=[[Fichièr:Small-city-symbol.svg|6px|Comuna amb 155 abitants (2000)]]{{mida|80%|[[Cohennoz]] (6,4km)}}}} </div>{{clear|left}} == Istòria == {{Apertium|fr}} Es en 1920-1921 que la Baronne de [[Familha Rothschild|Rothschild]] comen&ccedil;a a s&eacute;journer a Meg&egrave;ve ont los primi&egrave;rs skieurs fan la si&aacute; aparicion. En 1924, se bast&iacute;s lo primi&egrave;r t&eacute;l&eacute;ph&eacute;rique a Chamonix : L'Agulha del Mi&egrave;gjorn. Lo primi&egrave;r t&eacute;l&eacute;ski a bastit a Meg&egrave;ve en 1933. Dempu&egrave;i 1922, de div&egrave;rsas personas comen&ccedil;an a s'investir en lo torisme a La n&ograve;stra-Madama-de-Bellecombe. Lo primi&egrave;r ot&egrave;l de la station, lo Mont Charvin, data de 1902, mas a aquela ep&ograve;ca l'esqu&iacute; existissi&aacute; pas pas encara e los &laquo; estrangi&egrave;rs &raquo; #que coneissi&aacute;n La n&ograve;stra-Madama-de-Bellecombe veni&aacute;n pas que l'estiu... Coss&iacute; pertot, es una poign&eacute;e de pioni&egrave;rs #que contribuissi a lan&ccedil;ar las vacan&ccedil;as d'iv&egrave;rn. Senhor Fran&ccedil;ois Joguet fabrica lududa-quitament los primi&egrave;rs esqu&iacute;s e los bastons d'esqu&iacute;. L'economia de la municipalitat #qu'&egrave;ra essencialament agric&ograve;la se modifica ja n'economia touristique. Es en 1937, #qu'a bastit la primi&egrave;ra remontada mecanica de la station &laquo; Lo T&eacute;l&eacute;traineau &raquo; c&egrave;rtament de garda abans Div&egrave;rses moniteurs #que son passats un examen a [[Chamonix]], comen&ccedil;an a ensenhar l'esqu&iacute; (Marcel Rossat-Mignod, Marcel Gardet, Yvon Mollier, Armand Favray). De contunh #venir la gu&egrave;rra, lo p&ograve;ble, ja pichona station, s'endorm&iacute;s... En 1948, lo t&eacute;l&eacute; trineu a suprimit e lo primi&egrave;r t&eacute;l&eacute;ski de la region del Val de Arly a installat a La n&ograve;stra-Madama-de-Bellecombe sus las pendentas del Reguet. La station a alavetz una capacitat de 600 li&egrave;chs. L'Esc&ograve;la d'esqu&iacute; e lo Sindicat d'iniciativa an installat sul lu&ograve;c del p&ograve;ble en una pichona grange condicionada. I a 7 moniteurs. En 1959, lo Club dels Esp&ograve;rts de La n&ograve;stra-Madama-de-Bellecombe vei lo jorn, e formar&agrave; del continuament de verdaders comp&eacute;titeurs. Tretze coureurs an portat las colors de de Equipa de Fran&ccedil;a. Lo palmar&eacute;s de los n&ograve;stres campions : (extrai) * [[Jacqueline Rouvier]] : div&egrave;rsas fai campiona de Fran&ccedil;a, condecora de bronze als Campionats del Mond a St-Moritz (1974) &egrave;ca. * [[Roger Rossat-Mignod]] : Campion de Fran&ccedil;a junior, seleccionat per la J.O en 68 e 72, vencedor en copa del mond a [[Berchtesgaden]] * [[Catherine Quittet]] : 9 t&iacute;tols de Campiona de Fran&ccedil;a, div&egrave;rsas vict&ograve;rias o podiums en Copa del Mond de 1985 a 1989... * Mas tanben Bernard Rossat-Mignod, Raymonde Ansanay, Max Ancenay... E plan d'autras #qu'an fa egalament partida de l'Equipa de Fran&ccedil;a...'' {{Original|fr}} C'est en 1920-1921 que la Baronne de [[Famille Rothschild|Rothschild]] commence à séjourner à Megève où les premiers skieurs font leur apparition. En 1924, on construit le premier téléphérique à Chamonix : L'Aiguille du Midi. Le premier téléski est construit à Megève en 1933. Dès 1922, plusieurs personnes commencent à s'investir dans le tourisme à Notre-Dame-de-Bellecombe. Le premier hôtel de la station, le Mont Charvin, date de 1902, mais à cette époque le ski n'existait pas encore et les « étrangers » qui connaissaient Notre-Dame-de-Bellecombe ne venaient que l'été... Comme partout, c'est une poignée de pionniers qui contribue à lancer les vacances d'hiver. Monsieur François Joguet fabrique lui-même les premiers skis et les bâtons de ski. L'économie de la commune qui était essentiellement agricole se modifie déjà en économie touristique. C'est en 1937, qu'est construite la première remontée mécanique de la station « Le Télétraineau » tout à fait d'avant garde Plusieurs moniteurs qui ont passé un examen à [[Chamonix]], commencent à enseigner le ski (Marcel Rossat-Mignod, Marcel Gardet, Yvon Mollier, Armand Favray). Puis vint la guerre, le village, déjà petite station, s'endort... En 1948, le télé traîneau est supprimé et le premier téléski de la région du Val d'Arly est installé à Notre-Dame-de-Bellecombe sur les pentes du Reguet. La station a alors une capacité de 600 lits. L'École de ski et le Syndicat d'initiative sont installés sur la place du village dans une petite grange aménagée. Il y a 7 moniteurs. En 1959, le Club des Sports de Notre-Dame-de-Bellecombe voit le jour, et formera par la suite de vrais compétiteurs. Treize coureurs ont porté les couleurs de d'Équipe de France. Le palmarès de nos champions : (extrait) * [[Jacqueline Rouvier]] : plusieurs fois championne de France, médaille de bronze aux Championnats du Monde à St-Moritz (1974) etc. * [[Roger Rossat-Mignod]] : Champion de France junior, sélectionné pour les J.O en 68 et 72, vainqueur en coupe du monde à [[Berchtesgaden]] * [[Catherine Quittet]] : 9 titres de Championne de France, plusieurs victoires ou podiums en Coupe du Monde de 1985 à 1989... * Mais aussi Bernard Rossat-Mignod, Raymonde Ansanay, Max Ancenay... et bien d'autres qui ont également fait partie de l'Équipe de France...'' == Administracion == {{ElegitDebuta|insee= 73186 |Títol= Lista deus cònsols successius}} {{Elegit |Debuta= [[2008]] |Fin= [[2014]] |Identitat= Jean-Paul Rossat-Mignod|Partit= |Qualitat= }} {{Elegit |Debuta= març de [[2001]] |Fin= 2008 |Identitat= |Partit= |Qualitat= }} {{ElegitDonadas}} {{ElegitFin}} ==Demografia== {{Demografia |insee= 73186 |1793=607 |1800=644 |1806=647 |1821=670 |1836=716 |1846=720 |1856=543 |1861=529 |1866=588 |1872=551 |1876=558 |1881=603 |1886=605 |1891=602 |1896=592 |1901=589 |1906=619 |1911=596 |1921=504 |1926=466 |1931=437 |1936=474 |1946=446 |1954=419 |1962=395 |1968=371 |1975=410 |1982=424 |1990=459 |1999=510 |2006=498 |2007=500 |2008=501 |2009=517 |cassini=3504 |senscomptesdobles=1962}} == Luòcs e monuments == == Personalitats ligadas amb la comuna == == Véser tanben == == Ligams extèrnes == ==Nòtas== <references/> {{Portal Savòia}} {{Comunas de| insee = 73186 }} [[Categoria:Comuna de Savòia]] f0nqw1k0dfddngqf9ku9sfyfs2ws1sn 2509297 2509294 2026-09-24T05:09:26Z Nicolas Eynaud 6858 /* Istòria */ 2509297 wikitext text/x-wiki {{Infobox Comuna de França | carta=frp | nomcomuna= Notre-Dame-de-Bellecombe | nomcomuna2=Notre-Dame-de-Bellecombe | imatge= Notre-Dame-de-Bellecombe.jpg | descripcion= Vista de la municipalitat dempu&egrave;i las pistas d'esqu&iacute; | lògo= | escut= Blason ville Fr Notre-Dame-de-Bellecombe (Savoie).svg | escais= | region ist ={{Savòia}} | parçan= | arrondiment= [[Arrondiment d'Albertville|Albertville]] | canton= [[Canton d'Ugine|Ugine]] | insee = 73186 | sitweb= | cp = 73590 | cònsol = Jean-Paul Rossat-Mignod | mandat = [[2008]]-[[2014]] | gentilici = Bellecombais / Bellecombaises (en [[francés]]) | longitud= 6.51972222222 | latitud= 45.8102777778 | alt mini = 839 | alt mej = | alt maxi = 2069 | km² = 21.45 }} ''' Notre-Dame-de-Bellecombe''' en [[arpitan]] (''Notre-Dame-de-Bellecombe'' en [[francés]]) es una [[Comuna francesa|comuna]] [[Arpitània|arpitana]] de [[Savòia]], situada dins lo [[departaments franceses|departament]] de [[Savòia (departament)|Savòia]] e la [[regions francesas|region]] de [[Ròse-Aups]]. == Geografia == === Comunas vesinas === <div style="position: relative; float:left; width:450px;"> [[Fichièr:Blank map.svg|400px|left||Distanças e posicion relativa]] {{Image label|x=0.506|y=0.495|scale=400|text=[[Fichièr:Map pointer black.svg|20px|Notre-Dame-de-Bellecombe]]'''Notre-Dame-de-Bellecombe'''}} {{Image label|x=0.49687346807|y=0.432412372812|scale=400|text=[[Fichièr:Small-city-symbol.svg|8px|Comuna amb 877 abitants (2000)]]{{mida|80%|[[Flumet]] (1,1km)}}}} {{Image label|x=0.431570043691|y=0.50377136323|scale=400|text=[[Fichièr:Small-city-symbol.svg|6px|Comuna amb 409 abitants (2000)]]{{mida|80%|[[Saint-Nicolas-la-Chapelle (Savòia)|Saint-Nicolas-la-Chapelle]] (1,3km)}}}} {{Image label|x=0.452642166547|y=0.605109701125|scale=400|text=[[Fichièr:Small-city-symbol.svg|6px|Comuna amb 401 abitants (2000)]]{{mida|80%|[[Crest-Voland]] (1,8km)}}}} {{Image label|x=0.784789593427|y=0.283277066353|scale=400|text=[[Fichièr:Small-city-symbol.svg|10px|Comuna amb 1349 abitants (2000)]]{{mida|80%|[[Praz-sur-Arly]] (5,2km)}}}} {{Image label|x=0.398663246592|y=0.102746796155|scale=400|text=[[Fichièr:Small-city-symbol.svg|6px|Comuna amb 454 abitants (2000)]]{{mida|80%|[[La Giettaz]] (6,3km)}}}} {{Image label|x=0.328956395683|y=0.888503281048|scale=400|text=[[Fichièr:Small-city-symbol.svg|6px|Comuna amb 155 abitants (2000)]]{{mida|80%|[[Cohennoz]] (6,4km)}}}} </div>{{clear|left}} == Istòria == == Administracion == {{ElegitDebuta|insee= 73186 |Títol= Lista deus cònsols successius}} {{Elegit |Debuta= [[2008]] |Fin= [[2014]] |Identitat= Jean-Paul Rossat-Mignod|Partit= |Qualitat= }} {{Elegit |Debuta= març de [[2001]] |Fin= 2008 |Identitat= |Partit= |Qualitat= }} {{ElegitDonadas}} {{ElegitFin}} ==Demografia== {{Demografia |insee= 73186 |1793=607 |1800=644 |1806=647 |1821=670 |1836=716 |1846=720 |1856=543 |1861=529 |1866=588 |1872=551 |1876=558 |1881=603 |1886=605 |1891=602 |1896=592 |1901=589 |1906=619 |1911=596 |1921=504 |1926=466 |1931=437 |1936=474 |1946=446 |1954=419 |1962=395 |1968=371 |1975=410 |1982=424 |1990=459 |1999=510 |2006=498 |2007=500 |2008=501 |2009=517 |cassini=3504 |senscomptesdobles=1962}} == Luòcs e monuments == == Personalitats ligadas amb la comuna == == Véser tanben == == Ligams extèrnes == ==Nòtas== <references/> {{Portal Savòia}} {{Comunas de| insee = 73186 }} [[Categoria:Comuna de Savòia]] 0vm1xdupab86p2z9qye0xqno77fm0rc Bernin 0 98395 2509284 2209627 2026-09-24T05:06:36Z Nicolas Eynaud 6858 /* Geografia */ 2509284 wikitext text/x-wiki {{Infobox Comuna de França | carta=frp | nomcomuna= Bernin | nomcomuna2= Bernin | imatge=cap | descripcion= | lògo= | escut= Blason_Bernin.svg | escais= | region ist ={{Daufinat}}<br/>{{Arpitània}} | parçan= | arrondiment= [[Arrondiment de Grenoble|Grenoble]] | canton= [[Canton de Saint-Ismier|Saint-Ismier]] | insee = 38039 | sitweb= | cp = 38190 | cònsol = {{Mme}} Laurence Bellicard | mandat = [[2008]]-[[2014]] | gentilici = | longitud= 5.86555555556 | latitud= 45.2694444444 | alt mini = 219 | alt mej = 240 | alt maxi = 1200 | km² = 7.67 }} ''' Bernin''' en [[arpitan]] ('' Bernin'' en [[francés]]) es una [[Comuna francesa|comuna]] [[Arpitània|arpitana]] dau [[Daufinat]], situada dins lo [[departaments franceses|departament]] d'[[Isèra (departament)|Isèra]] e la [[regions francesas|region]] de [[Ròse-Aups]]. ==Geografia== ===Comunas vesinas=== <div style="position: relative; float:left; width:450px;"> [[Fichièr:Blank map.svg|400px|left||Distanças e posicion relativa]] {{Image label|x=0.506|y=0.495|scale=400|text=[[Fichièr:Map pointer black.svg|20px|Bernin]]'''Bernin'''}} {{Image label|x=0.628229921138|y=0.340575816907|scale=400|text=[[Fichièr:Small-city-symbol.svg|16px|Comuna amb 8429 abitants (2000)]]{{mida|80%|[[Crolles]] (2,5km)}}}} {{Image label|x=0.475189765152|y=0.313254771551|scale=400|text=[[Fichièr:Small-city-symbol.svg|6px|Comuna amb 442 abitants (2000)]]{{mida|80%|[[Saint-Pancrasse]] (2,5km)}}}} {{Image label|x=0.423001482655|y=0.689664624615|scale=400|text=[[Fichièr:Small-city-symbol.svg|12px|Comuna amb 2786 abitants (2000)]]{{mida|80%|[[Saint-Nazaire-les-Eymes]] (2,7km)}}}} {{Image label|x=0.661437440732|y=0.732516292842|scale=400|text=[[Fichièr:Small-city-symbol.svg|16px|Comuna amb 7304 abitants (2000)]]{{mida|80%|[[Villard-Bonnot]] (3,7km)}}}} {{Image label|x=0.271492364041|y=0.668784718462|scale=400|text=[[Fichièr:Small-city-symbol.svg|16px|Comuna amb 6220 abitants (2000)]]{{mida|80%|[[Saint-Ismier]] (3,8km)}}}} {{Image label|x=0.865630900913|y=0.456664784916|scale=400|text=[[Fichièr:Small-city-symbol.svg|14px|Comuna amb 3486 abitants (2000)]]{{mida|80%|[[Froges]] (4,6km)}}}} {{Image label|x=0.712844856425|y=0.878214292981|scale=400|text=[[Fichièr:Small-city-symbol.svg|8px|Comuna amb 665 abitants (2000)]]{{mida|80%|[[La Combe-de-Lancey]] (5,4km)}}}} {{Image label|x=0.798876602742|y=0.174297322812|scale=400|text=[[Fichièr:Small-city-symbol.svg|10px|Comuna amb 1897 abitants (2000)]]{{mida|80%|[[Lumbin]] (5,6km)}}}} {{Image label|x=0.648992699287|y=0.0854649111459|scale=400|text=[[Fichièr:Small-city-symbol.svg|10px|Comuna amb 1624 abitants (2000)]]{{mida|80%|[[Saint-Hilaire (Isèra)|Saint-Hilaire]] (5,6km)}}}} {{Image label|x=0.151934460538|y=0.753657393971|scale=400|text=[[Fichièr:Small-city-symbol.svg|12px|Comuna amb 2344 abitants (2000)]]{{mida|80%|[[Biviers]] (5,7km)}}}} {{Image label|x=0.933705271538|y=0.638881335587|scale=400|text=[[Fichièr:Small-city-symbol.svg|8px|Comuna amb 934 abitants (2000)]]{{mida|80%|[[Laval (Isèra)|Laval]] (5,7km)}}}} {{Image label|x=0.485429129422|y=0.959247453094|scale=400|text=[[Fichièr:Small-city-symbol.svg|14px|Comuna amb 4365 abitants (2000)]]{{mida|80%|[[Le Versoud]] (5,9km)}}}} {{Image label|x=0.966507675093|y=0.412864108273|scale=400|text=[[Fichièr:Small-city-symbol.svg|10px|Comuna amb 1208 abitants (2000)]]{{mida|80%|[[Le Champ-près-Froges]] (6,0km)}}}} </div>{{clear|left}} ==Istòria== {{Apertium|fr}} Lo nom de Bernin a mencionat per las primi&egrave;ras fes a {{la s-|XI|e}}. Per qualqu'uns, Bernin en patois Brenin o Bregnin, d&eacute;coulerait del latin Brena #que v&ograve;l dire &laquo; pichon b&ograve;sc &raquo;. Aquel nom i auri&aacute; #&egrave;sser importat pels Sarrazins en lo moment de las si&aacute;s invasions a {{la s-|VIII|e}}. D'unes autres sostenon que Bernin derivari&aacute; del quite nom Brennos frequent en Gaule. Una familha en portant aquel nom la li auri&aacute; donada a una proprietat #que possedissi&aacute; sul territ&ograve;ri del futur Bernin. Los primi&egrave;rs abitants, segon tota vraisemblance, an #&egrave;sser las [[Allobroges]] #que s'&egrave;ran installats a Craponoz. Lo nom de Craponoz auri&aacute; una origina celtique. N'efi&egrave;ch, los Gaulois donavan sovent lo nom de &laquo; crapon &raquo; a c&egrave;rtas localit&eacute;s considerablas per la qualitat de las si&aacute;s fonts, &ccedil;a que la, Craponoz a situat pr&egrave;s d'una cascade de 130 m&egrave;tres de nautor. Div&egrave;rsas descob&egrave;rtas arch&eacute;ologiques permeton de pensar #qu'existissi&aacute; ail&agrave;, en l'Antiquitat, una font thermale u&egrave;i desapareguda. D'autra part, a la fin del s&egrave;gle darri&egrave;r, s'es trobat al lu&ograve;c-dich &laquo; los Michelli&egrave;res &raquo; las pr&ograve;vas d'una abitacion gallo-romaine. A {{la s-|XI|e}}, dos ostals f&ograve;rts an bastit : la V&eacute;h&eacute;rie o Veyrie e Craponoz. Dempu&egrave;i alavetz e fins a la Revolucion de [[1789]], se #succedir de nombrosas familhas de senhors. Situada sus un promontori, en dominant la vall&eacute;e de la Is&egrave;re, la V&eacute;h&eacute;rie ocupava una posicion defensiva considerabla. Es egalament a la s-|XI|e}} que las [[B&eacute;n&eacute;dictins]] #installar un prieur&eacute; a ieu-nautor del tuc de la V&eacute;h&eacute;rie. Aital, dempu&egrave;i aquela ep&ograve;ca, Bernin possedissi&aacute; totes los elements de la societat f&eacute;odale : de senhors, fraires e cultivateurs. Bernin A elegit lo sieu primi&egrave;r c&ograve;nsol lo data|28|de {{geni&egrave;r|1790}} : se sonava Jean-Philippe C&ograve;len. A aquela ep&ograve;ca, lo vilatge comptava 173 familhas, siatz 896 abitants, e &egrave;ra cap de-lu&ograve;c de costat. De contunh, la si&aacute; populacion #aumentar lentament fins al mi&egrave;g de la {{s-|XIX|e}} abans de declinar de contunh d'espetar al cors dels 20 darri&egrave;rs ans. A l'ora d'ara aquel son mai de 80 ressortissants estrangi&egrave;rs de mai de 20 nacionalitats despari&egrave;ras #qu'ofrisson a la municipalitat un caract&egrave;r internacional. Bernin Acu&egrave;lh u&egrave;i {{refnec|(qualques fes al detriment de los sieus abitants)}}, amassa amb la vila vesina [[Crolles]], {{#lo que|&ccedil;&ograve; de m&egrave;s de grand inversion industriala franc&eacute;s dempu&egrave;i 10 ans}}. {{Original|fr}} Le nom de Bernin est mentionné pour la première fois au {{s-|XI|e}}. Pour certains, Bernin en patois Brenin ou Bregnin, découlerait du latin Brena qui veut dire « petit bois ». Ce nom aurait été importé par les Sarrazins lors de leurs invasions au {{s-|VIII|e}}. D’autres soutiennent que Bernin dériverait du nom propre Brennos fréquent en Gaule. Une famille portant ce nom l’aurait donné à une propriété qu’elle possédait sur le territoire du futur Bernin. Les premiers habitants, selon toute vraisemblance, ont été les [[Allobroges]] qui s’étaient installés à Craponoz. Le nom de Craponoz aurait une origine celtique. En effet, les Gaulois donnaient souvent le nom de « crapon » à certaines localités remarquables par la qualité de leurs sources, or, Craponoz est situé à proximité d’une cascade de 130 mètres de hauteur. Diverses découvertes archéologiques permettent de penser qu’il existait là, dans l’Antiquité, une source thermale aujourd’hui disparue. D’autre part, à la fin du siècle dernier, on a retrouvé au lieu-dit « les Michellières » les preuves d’une habitation gallo-romaine. Au {{s-|XI|e}}, deux maisons fortes sont construites : la Véhérie ou Veyrie et Craponoz. Dès lors et jusqu’à la Révolution de [[1789]], se succédèrent de nombreuses familles de seigneurs. Située sur un promontoire, dominant la vallée de l’Isère, la Véhérie occupait une position défensive remarquable. C’est également au {{s-|XI|e}} que les [[Bénédictins]] installèrent un prieuré à mi-hauteur de la colline de la Véhérie. Ainsi, dès cette époque, Bernin possédait tous les éléments de la société féodale : seigneurs, moines et cultivateurs. Bernin a élu son premier maire le {{date|28|janvier|1790}} : il s’appelait Jean-Philippe Colin. À cette époque, le village comptait 173 familles, soit 896 habitants, et était chef-lieu de canton. Puis, sa population augmenta lentement jusqu’au milieu du {{s-|XIX|e}} avant de décliner puis d’exploser au cours des 20 dernières années. Actuellement ce sont plus de 80 ressortissants étrangers de plus de 20 nationalités différentes qui offrent à la commune un caractère international. Bernin accueille aujourd'hui {{refnec|(quelques fois au détriment de ses habitants)}}, ensemble avec la ville voisine [[Crolles]], {{lequel|le plus grand investissement industriel français depuis 10 ans}}. ==Administracion== {{ElegitDebuta|insee= 38039 |Títol= Lista deus cònsols successius}} {{Elegit |Debuta= [[2008]] |Fin= [[2014]] |Identitat= {{Mme}} Laurence Bellicard|Partit= |Qualitat= }} {{Elegit |Debuta= març de [[2001]] |Fin= 2008 |Identitat= |Partit= |Qualitat= }} {{ElegitDonadas}} {{ElegitFin}} ==Demografia== {{Demografia |insee= 38039 |1793=889 |1800=959 |1806=998 |1821=997 |1831=976 |1836=1046 |1841=1071 |1846=1114 |1851=1124 |1856=1161 |1861=1164 |1866=1082 |1872=1095 |1876=1080 |1881=1036 |1886=1016 |1891=899 |1896=886 |1901=833 |1906=832 |1911=809 |1921=715 |1926=733 |1931=750 |1936=669 |1946=665 |1954=723 |1962=775 |1968=964 |1975=1353 |1982=1973 |1990=2473 |1999=2902 |2004= |2005= |2006=2 994 |2007= 3007 |2008=3 020 |2009=3 004 |cassini=3825 |senscomptesdobles=1962}} ==Luòcs e monuments== ==Personalitats ligadas amb la comuna== ==Véser tanben== ==Ligams extèrnes== ==Nòtas== <references/> {{Portal|Daufinat|Arpitània}} {{Comunas de| insee = 38039 }} [[Categoria:Comuna arpitana dau Daufinat]] [[Categoria:Comuna d'Isèra]] 8i4cd1li4eow66yzolsqgyp9ccnx0ld 2509287 2509284 2026-09-24T05:07:13Z Nicolas Eynaud 6858 /* Istòria */ 2509287 wikitext text/x-wiki {{Infobox Comuna de França | carta=frp | nomcomuna= Bernin | nomcomuna2= Bernin | imatge=cap | descripcion= | lògo= | escut= Blason_Bernin.svg | escais= | region ist ={{Daufinat}}<br/>{{Arpitània}} | parçan= | arrondiment= [[Arrondiment de Grenoble|Grenoble]] | canton= [[Canton de Saint-Ismier|Saint-Ismier]] | insee = 38039 | sitweb= | cp = 38190 | cònsol = {{Mme}} Laurence Bellicard | mandat = [[2008]]-[[2014]] | gentilici = | longitud= 5.86555555556 | latitud= 45.2694444444 | alt mini = 219 | alt mej = 240 | alt maxi = 1200 | km² = 7.67 }} ''' Bernin''' en [[arpitan]] ('' Bernin'' en [[francés]]) es una [[Comuna francesa|comuna]] [[Arpitània|arpitana]] dau [[Daufinat]], situada dins lo [[departaments franceses|departament]] d'[[Isèra (departament)|Isèra]] e la [[regions francesas|region]] de [[Ròse-Aups]]. ==Geografia== ===Comunas vesinas=== <div style="position: relative; float:left; width:450px;"> [[Fichièr:Blank map.svg|400px|left||Distanças e posicion relativa]] {{Image label|x=0.506|y=0.495|scale=400|text=[[Fichièr:Map pointer black.svg|20px|Bernin]]'''Bernin'''}} {{Image label|x=0.628229921138|y=0.340575816907|scale=400|text=[[Fichièr:Small-city-symbol.svg|16px|Comuna amb 8429 abitants (2000)]]{{mida|80%|[[Crolles]] (2,5km)}}}} {{Image label|x=0.475189765152|y=0.313254771551|scale=400|text=[[Fichièr:Small-city-symbol.svg|6px|Comuna amb 442 abitants (2000)]]{{mida|80%|[[Saint-Pancrasse]] (2,5km)}}}} {{Image label|x=0.423001482655|y=0.689664624615|scale=400|text=[[Fichièr:Small-city-symbol.svg|12px|Comuna amb 2786 abitants (2000)]]{{mida|80%|[[Saint-Nazaire-les-Eymes]] (2,7km)}}}} {{Image label|x=0.661437440732|y=0.732516292842|scale=400|text=[[Fichièr:Small-city-symbol.svg|16px|Comuna amb 7304 abitants (2000)]]{{mida|80%|[[Villard-Bonnot]] (3,7km)}}}} {{Image label|x=0.271492364041|y=0.668784718462|scale=400|text=[[Fichièr:Small-city-symbol.svg|16px|Comuna amb 6220 abitants (2000)]]{{mida|80%|[[Saint-Ismier]] (3,8km)}}}} {{Image label|x=0.865630900913|y=0.456664784916|scale=400|text=[[Fichièr:Small-city-symbol.svg|14px|Comuna amb 3486 abitants (2000)]]{{mida|80%|[[Froges]] (4,6km)}}}} {{Image label|x=0.712844856425|y=0.878214292981|scale=400|text=[[Fichièr:Small-city-symbol.svg|8px|Comuna amb 665 abitants (2000)]]{{mida|80%|[[La Combe-de-Lancey]] (5,4km)}}}} {{Image label|x=0.798876602742|y=0.174297322812|scale=400|text=[[Fichièr:Small-city-symbol.svg|10px|Comuna amb 1897 abitants (2000)]]{{mida|80%|[[Lumbin]] (5,6km)}}}} {{Image label|x=0.648992699287|y=0.0854649111459|scale=400|text=[[Fichièr:Small-city-symbol.svg|10px|Comuna amb 1624 abitants (2000)]]{{mida|80%|[[Saint-Hilaire (Isèra)|Saint-Hilaire]] (5,6km)}}}} {{Image label|x=0.151934460538|y=0.753657393971|scale=400|text=[[Fichièr:Small-city-symbol.svg|12px|Comuna amb 2344 abitants (2000)]]{{mida|80%|[[Biviers]] (5,7km)}}}} {{Image label|x=0.933705271538|y=0.638881335587|scale=400|text=[[Fichièr:Small-city-symbol.svg|8px|Comuna amb 934 abitants (2000)]]{{mida|80%|[[Laval (Isèra)|Laval]] (5,7km)}}}} {{Image label|x=0.485429129422|y=0.959247453094|scale=400|text=[[Fichièr:Small-city-symbol.svg|14px|Comuna amb 4365 abitants (2000)]]{{mida|80%|[[Le Versoud]] (5,9km)}}}} {{Image label|x=0.966507675093|y=0.412864108273|scale=400|text=[[Fichièr:Small-city-symbol.svg|10px|Comuna amb 1208 abitants (2000)]]{{mida|80%|[[Le Champ-près-Froges]] (6,0km)}}}} </div>{{clear|left}} ==Istòria== ==Administracion== {{ElegitDebuta|insee= 38039 |Títol= Lista deus cònsols successius}} {{Elegit |Debuta= [[2008]] |Fin= [[2014]] |Identitat= {{Mme}} Laurence Bellicard|Partit= |Qualitat= }} {{Elegit |Debuta= març de [[2001]] |Fin= 2008 |Identitat= |Partit= |Qualitat= }} {{ElegitDonadas}} {{ElegitFin}} ==Demografia== {{Demografia |insee= 38039 |1793=889 |1800=959 |1806=998 |1821=997 |1831=976 |1836=1046 |1841=1071 |1846=1114 |1851=1124 |1856=1161 |1861=1164 |1866=1082 |1872=1095 |1876=1080 |1881=1036 |1886=1016 |1891=899 |1896=886 |1901=833 |1906=832 |1911=809 |1921=715 |1926=733 |1931=750 |1936=669 |1946=665 |1954=723 |1962=775 |1968=964 |1975=1353 |1982=1973 |1990=2473 |1999=2902 |2004= |2005= |2006=2 994 |2007= 3007 |2008=3 020 |2009=3 004 |cassini=3825 |senscomptesdobles=1962}} ==Luòcs e monuments== ==Personalitats ligadas amb la comuna== ==Véser tanben== ==Ligams extèrnes== ==Nòtas== <references/> {{Portal|Daufinat|Arpitània}} {{Comunas de| insee = 38039 }} [[Categoria:Comuna arpitana dau Daufinat]] [[Categoria:Comuna d'Isèra]] 29kkx6gs2i56qx1iidrpofdtmdzwt7e Saint-Laurent-d'Agny 0 98495 2509305 2302354 2026-09-24T05:10:55Z Nicolas Eynaud 6858 /* Geografia */ 2509305 wikitext text/x-wiki {{Infobox Comuna de França | carta=frp | nomcomuna=Saint-Laurent-d'Agny | nomcomuna2=Saint-Laurent-d'Agny | imatge=Saint Laurent D Agny.JPG | descripcion= | lògo= | escut=Blason ville fr Saint-Laurent-d'Agny (Rhône).svg | escais= | region ist ={{Arpitània}} | parçan= | arrondiment=[[Arrondiment de Lyon|Lyon]] | canton= [[Canton de Mornant|Mornant]] | insee =69219 | sitweb= | cp =69440 | cònsol =Alain Estrade | mandat = [[2008]]-[[2014]] | gentilici = | longitud=4.68638888889 | latitud=45.6422222222 | alt mini =317 | alt mej = | alt maxi =537 | km² =10.55 }} '''Saint-Laurent-d'Agny''' en [[arpitan]] (''Saint-Laurent-d'Agny'' en [[francés]]) es una [[Comuna francesa|comuna]] [[Arpitània|arpitana]], situada dins lo [[departaments franceses|departament]] de [[Ròse (departament)|Ròse]] e la [[regions francesas|region]] d'[[Auvèrnhe Ròse Aups]]. ==Geografia== ===Comunas vesinas=== <div style="position: relative; float:left; width:450px;"> [[Fichièr:Blank map.svg|400px|left||Distanças e posicion relativa]] {{Image label|x=0.506|y=0.495|scale=400|text=[[Fichièr:Map pointer black.svg|20px|Saint-Laurent-d'Agny]]'''Saint-Laurent-d'Agny'''}} {{Image label|x=0.713741575083|y=0.507190726124|scale=400|text=[[Fichièr:Small-city-symbol.svg|10px|Comuna amb 1997 abitants (2000)]]{{mida|80%|[[Taluyers]] (2,6km)}}}} {{Image label|x=0.414921296929|y=0.684503802765|scale=400|text=[[Fichièr:Small-city-symbol.svg|16px|Comuna amb 5279 abitants (2000)]]{{mida|80%|[[Mornant]] (2,7km)}}}} {{Image label|x=0.706640848337|y=0.346078795912|scale=400|text=[[Fichièr:Small-city-symbol.svg|12px|Comuna amb 2182 abitants (2000)]]{{mida|80%|[[Orliénas]] (3,2km)}}}} {{Image label|x=0.229592188594|y=0.572498775128|scale=400|text=[[Fichièr:Small-city-symbol.svg|8px|Comuna amb 949 abitants (2000)]]{{mida|80%|[[Chaussan]] (3,8km)}}}} {{Image label|x=0.2306858024|y=0.679865644088|scale=400|text=[[Fichièr:Small-city-symbol.svg|8px|Comuna amb 681 abitants (2000)]]{{mida|80%|[[Saint-Sorlin]] (4,3km)}}}} {{Image label|x=0.608733923302|y=0.172524463969|scale=400|text=[[Fichièr:Small-city-symbol.svg|14px|Comuna amb 3594 abitants (2000)]]{{mida|80%|[[Soucieu-en-Jarrest]] (4,3km)}}}} {{Image label|x=0.186094060924|y=0.33165621325|scale=400|text=[[Fichièr:Small-city-symbol.svg|10px|Comuna amb 1077 abitants (2000)]]{{mida|80%|[[Rontalon]] (4,7km)}}}} {{Image label|x=0.880495233162|y=0.607952605891|scale=400|text=[[Fichièr:Small-city-symbol.svg|12px|Comuna amb 2460 abitants (2000)]]{{mida|80%|[[Montagny (Ròse)|Montagny]] (5,0km)}}}} {{Image label|x=0.792004445961|y=0.805677761631|scale=400|text=[[Fichièr:Small-city-symbol.svg|10px|Comuna amb 1203 abitants (2000)]]{{mida|80%|[[Chassagny]] (5,3km)}}}} {{Image label|x=0.234725343827|y=0.139616773627|scale=400|text=[[Fichièr:Small-city-symbol.svg|12px|Comuna amb 2762 abitants (2000)]]{{mida|80%|[[Thurins]] (5,8km)}}}} </div>{{clear|left}} ==Istòria== {{Apertium|fr}} Lo vilatge tira lo sieu nom de ''Dagninus''. Malgrat ai&ccedil;&ograve;, aquela denominacion designava a la s|XIII}} l'ancian masatge caseriu de Daignyns (o Dagnyns), #que la pichona gl&egrave;isa romane de Sant-Vincent ({{s|XI}}), u&egrave;i una cap&egrave;la rurala, #&egrave;sser, en realitat, per lo sieu anciennet&eacute;, la parr&ograve;quia maire de Sant-Laurent. Un terrier de [[1559]] ne nomena encara doas parr&ograve;quias despari&egrave;ras : Sant-Laurent e Sant-Vincent de Aignins. Pel continuament, una dolenta transcription #cambiar de Agnins en deAgny ; de contunh l'ensems de la localit&eacute; #venir Sant-Laurent de Agny (Sant Vincent en avent gardat lo sieu t&iacute;tol d'ann&egrave;xa fins a la [[Revolucion francesa|Revolucion]])<ref>Revista del Lion&egrave;s (1868) ; num&egrave;ro 305 ; p&agrave;g. 423-424</ref>. Sant-Laurent-de Agny #&egrave;sser f&ograve;r&ccedil;a d'ora un pa&iacute;s de [[Vignoble de la vall&eacute;e del Rh&ocirc;ne|vignobles]], coma lo m&ograve;stra lo vocable ''Sant- Vincent'' donat a la [[Cap&egrave;la Santa-Vincent de Sant-Laurent-de Agny|cap&egrave;la Santa-Vincent]]. En contra-bassa de la municipalitat, la descob&egrave;rta en [[2008]] de vestigis d'una [[Villa de Sant-Laurent-de Agny|villa gallo-romaine]] testifica la pres&eacute;ncia de las [[Romains]] cap a -30 amb JC. Los [[enregistra|enregistres arch&eacute;ologiques]] an mostrat qu'aquela villa &egrave;ra una espleitacion [[viticulture|viticole]]<ref>[https://web.archive.org/web/20090807120427/http://rhone-alpes-auvergne.france3.fr/info/56140036-fr.php [[Fran&ccedil;a 3|Fran&ccedil;a 3 Rh&ocirc;ne-Alpes-Auvergne]]]</ref>. Fins al comen&ccedil;ament del {{XIXe s&egrave;gle}}, Sant-Laurent de Agny se emparenta mai a un caseriu constituit de div&egrave;rsas granjas o espleitacions vinicoles. A partir de [[1810]], la [[revolucion industriala]] port&egrave;t una populacion mai importanta al se del p&ograve;ble, #qu'aprof&egrave;cha de l'expansion de las nombrosas ind&uacute;strias texilas de Lion (fabricacion de sabatas, tissage del velours, broderie a l'agulha). Malgrat ai&ccedil;&ograve; pendent la primi&egrave;ra part del {{XXe s&egrave;gle}}, lo fenom&egrave;n de desertitzaci&oacute; rural fagu&egrave;t p&egrave;rdre un grand nombre d'abitants a Sant-Laurent-de Agny : la populacion compti {{formatnum:1341}} abitants en [[1880]], 933 abitants en [[1906]], 803 abitants en [[1920]] a l'endeman de la [[Primi&egrave;ra Gu&egrave;rra mondiala]], e 775 abitants en [[1946]]<ref>Archiu de la comuna de Sant-Laurent-de Agny</ref>. La m&agrave;ger part de la populacion de Sant-Laurent-de Agny dem&ograve;ra alavetz compausada d'agricultors e de exploitants vinicoles. A partir [[d'ans 1960]] e fins a u&egrave;i, lo p&ograve;ble tr&ograve;ba un creissement de la si&aacute; populacion. Aquela se compausa d'ara endavant d'una majoritat d'actius en trabalhant en la region [[lion]]esa, d'un pichon nombre de exploitants agric&ograve;las e de jubilats<ref name="insee-69219" />. {{Original|fr}} Le village tire son nom de ''Dagninus''. Cependant, cette dénomination désignait au {{s|XIII}} l’ancien hameau de Daignyns (ou Dagnyns), dont la petite église romane de Saint-Vincent ({{s|XI}}), aujourd’hui une chapelle rurale, fut, en réalité, par son ancienneté, la paroisse mère de Saint-Laurent. Un terrier de [[1559]] nomme encore deux paroisses distinctes : Saint-Laurent et Saint-Vincent d’Aignins. Par la suite, une mauvaise transcription changea d’Agnins en d’Agny ; puis l’ensemble de la localité devint Saint-Laurent d’Agny (Saint Vincent ayant gardé son titre d’annexe jusqu’à la [[Révolution française|Révolution]])<ref>Revue du Lyonnais (1868) ; numéro 305 ; p. 423-424</ref>. Saint-Laurent-d'Agny fut très tôt un pays de [[Vignoble de la vallée du Rhône|vignobles]], comme le montre le vocable ''Saint- Vincent'' donné à la [[Chapelle Saint-Vincent de Saint-Laurent-d'Agny|chapelle Saint-Vincent]]. En contre-bas de la commune, la découverte en [[2008]] de vestiges d'une [[Villa de Saint-Laurent-d'Agny|villa gallo-romaine]] atteste la présence des [[Romains]] vers -30 avec JC. Les [[fouille|fouilles archéologiques]] ont montré que cette villa était une exploitation [[viticulture|viticole]]<ref>[https://web.archive.org/web/20090807120427/http://rhone-alpes-auvergne.france3.fr/info/56140036-fr.php [[France 3|France 3 Rhône-Alpes-Auvergne]]]</ref>. Jusqu'au début du {{XIXe siècle}}, Saint-Laurent d'Agny s'apparente davantage à un hameau constitué de plusieurs fermes ou exploitations vinicoles. À partir de [[1810]], la [[révolution industrielle]] va amener une population plus importante au sein du village, qui profite de l'expansion des nombreuses industries textiles de Lyon (fabrication de chaussures, tissage du velours, broderie à l’aiguille). Cependant durant la première partie du {{XXe siècle}}, le phénomène de désertification rurale va faire perdre un grand nombre d'habitants à Saint-Laurent-d'Agny : la population compte {{formatnum:1341}} habitants en [[1880]], 933 habitants en [[1906]], 803 habitants en [[1920]] au lendemain de la [[Première Guerre mondiale]], et 775 habitants en [[1946]]<ref>Archives de la mairie de Saint-Laurent-d'Agny</ref>. La majeure partie de la population de Saint-Laurent-d'Agny reste alors composée d'agriculteurs et d'exploitants vinicoles. À partir des [[années 1960]] et jusqu'à aujourd'hui, le village retrouve une croissance de sa population. Celle-ci se compose désormais d'une majorité d'actifs travaillant dans la région [[lyon]]naise, d'un petit nombre d'exploitants agricoles et de retraités<ref name="insee-69219" />. ==Administracion== {{ElegitDebuta|insee=69219 |Títol= Lista deus cònsols successius}} {{Elegit |Debuta= [[2008]] |Fin= [[2014]] |Identitat=Alain Estrade|Partit= |Qualitat= }} {{Elegit |Debuta= març de [[2001]] |Fin= 2008 |Identitat= |Partit= |Qualitat= }} {{ElegitDonadas}} {{ElegitFin}} ==Demografia== {{Demografia |insee=69219 |1793=858 |1800=813 |1806=903 |1821=995 |1831=1000 |1836=960 |1841=1049 |1846=1021 |1851=1064 |1856=1041 |1861=1050 |1866=1052 |1872=1074 |1876=1115 |1881=1008 |1886=1036 |1891=1026 |1896=1022 |1901=1020 |1906=933 |1911=853 |1921=779 |1926=776 |1931=774 |1936=686 |1946=775 |1954=640 |1962=638 |1968=685 |1975=909 |1982=1165 |1990=1439 |1999=1768 |2004= |2005= |2006= 1916 |2007= 1991 |2008=2 020 |2009=2 066 |cassini=32833 |senscomptesdobles=1962}} ==Luòcs e monuments== ==Personalitats ligadas amb la comuna== ==Véser tanben== ==Ligams extèrnes== ==Nòtas== <references/> {{Portal Arpitània}} {{Comunas de| insee =69219 }} [[Categoria:Comuna d'Arpitània]] [[Categoria:Comuna de Ròse]] tl5ga14u8li8773r1lba6ztaxyzfcc1 2509308 2509305 2026-09-24T05:11:17Z Nicolas Eynaud 6858 /* Istòria */ 2509308 wikitext text/x-wiki {{Infobox Comuna de França | carta=frp | nomcomuna=Saint-Laurent-d'Agny | nomcomuna2=Saint-Laurent-d'Agny | imatge=Saint Laurent D Agny.JPG | descripcion= | lògo= | escut=Blason ville fr Saint-Laurent-d'Agny (Rhône).svg | escais= | region ist ={{Arpitània}} | parçan= | arrondiment=[[Arrondiment de Lyon|Lyon]] | canton= [[Canton de Mornant|Mornant]] | insee =69219 | sitweb= | cp =69440 | cònsol =Alain Estrade | mandat = [[2008]]-[[2014]] | gentilici = | longitud=4.68638888889 | latitud=45.6422222222 | alt mini =317 | alt mej = | alt maxi =537 | km² =10.55 }} '''Saint-Laurent-d'Agny''' en [[arpitan]] (''Saint-Laurent-d'Agny'' en [[francés]]) es una [[Comuna francesa|comuna]] [[Arpitània|arpitana]], situada dins lo [[departaments franceses|departament]] de [[Ròse (departament)|Ròse]] e la [[regions francesas|region]] d'[[Auvèrnhe Ròse Aups]]. ==Geografia== ===Comunas vesinas=== <div style="position: relative; float:left; width:450px;"> [[Fichièr:Blank map.svg|400px|left||Distanças e posicion relativa]] {{Image label|x=0.506|y=0.495|scale=400|text=[[Fichièr:Map pointer black.svg|20px|Saint-Laurent-d'Agny]]'''Saint-Laurent-d'Agny'''}} {{Image label|x=0.713741575083|y=0.507190726124|scale=400|text=[[Fichièr:Small-city-symbol.svg|10px|Comuna amb 1997 abitants (2000)]]{{mida|80%|[[Taluyers]] (2,6km)}}}} {{Image label|x=0.414921296929|y=0.684503802765|scale=400|text=[[Fichièr:Small-city-symbol.svg|16px|Comuna amb 5279 abitants (2000)]]{{mida|80%|[[Mornant]] (2,7km)}}}} {{Image label|x=0.706640848337|y=0.346078795912|scale=400|text=[[Fichièr:Small-city-symbol.svg|12px|Comuna amb 2182 abitants (2000)]]{{mida|80%|[[Orliénas]] (3,2km)}}}} {{Image label|x=0.229592188594|y=0.572498775128|scale=400|text=[[Fichièr:Small-city-symbol.svg|8px|Comuna amb 949 abitants (2000)]]{{mida|80%|[[Chaussan]] (3,8km)}}}} {{Image label|x=0.2306858024|y=0.679865644088|scale=400|text=[[Fichièr:Small-city-symbol.svg|8px|Comuna amb 681 abitants (2000)]]{{mida|80%|[[Saint-Sorlin]] (4,3km)}}}} {{Image label|x=0.608733923302|y=0.172524463969|scale=400|text=[[Fichièr:Small-city-symbol.svg|14px|Comuna amb 3594 abitants (2000)]]{{mida|80%|[[Soucieu-en-Jarrest]] (4,3km)}}}} {{Image label|x=0.186094060924|y=0.33165621325|scale=400|text=[[Fichièr:Small-city-symbol.svg|10px|Comuna amb 1077 abitants (2000)]]{{mida|80%|[[Rontalon]] (4,7km)}}}} {{Image label|x=0.880495233162|y=0.607952605891|scale=400|text=[[Fichièr:Small-city-symbol.svg|12px|Comuna amb 2460 abitants (2000)]]{{mida|80%|[[Montagny (Ròse)|Montagny]] (5,0km)}}}} {{Image label|x=0.792004445961|y=0.805677761631|scale=400|text=[[Fichièr:Small-city-symbol.svg|10px|Comuna amb 1203 abitants (2000)]]{{mida|80%|[[Chassagny]] (5,3km)}}}} {{Image label|x=0.234725343827|y=0.139616773627|scale=400|text=[[Fichièr:Small-city-symbol.svg|12px|Comuna amb 2762 abitants (2000)]]{{mida|80%|[[Thurins]] (5,8km)}}}} </div>{{clear|left}} ==Istòria== ==Administracion== {{ElegitDebuta|insee=69219 |Títol= Lista deus cònsols successius}} {{Elegit |Debuta= [[2008]] |Fin= [[2014]] |Identitat=Alain Estrade|Partit= |Qualitat= }} {{Elegit |Debuta= març de [[2001]] |Fin= 2008 |Identitat= |Partit= |Qualitat= }} {{ElegitDonadas}} {{ElegitFin}} ==Demografia== {{Demografia |insee=69219 |1793=858 |1800=813 |1806=903 |1821=995 |1831=1000 |1836=960 |1841=1049 |1846=1021 |1851=1064 |1856=1041 |1861=1050 |1866=1052 |1872=1074 |1876=1115 |1881=1008 |1886=1036 |1891=1026 |1896=1022 |1901=1020 |1906=933 |1911=853 |1921=779 |1926=776 |1931=774 |1936=686 |1946=775 |1954=640 |1962=638 |1968=685 |1975=909 |1982=1165 |1990=1439 |1999=1768 |2004= |2005= |2006= 1916 |2007= 1991 |2008=2 020 |2009=2 066 |cassini=32833 |senscomptesdobles=1962}} ==Luòcs e monuments== ==Personalitats ligadas amb la comuna== ==Véser tanben== ==Ligams extèrnes== ==Nòtas== <references/> {{Portal Arpitània}} {{Comunas de| insee =69219 }} [[Categoria:Comuna d'Arpitània]] [[Categoria:Comuna de Ròse]] 2mjp8k49tcgm44t91189qjqlk5pa7xt Saint-Romain-en-Gier 0 98713 2509299 2209502 2026-09-24T05:09:49Z Nicolas Eynaud 6858 /* Geografia */ 2509299 wikitext text/x-wiki {{Infobox Comuna de França | carta=frp | nomcomuna= Saint-Romain-en-Gier | nomcomuna2=Saint-Romain-en-Gier | imatge=Saint-romain-en-gier-mairie.jpg | descripcion= | lògo= | escut= | escais= | region ist ={{Arpitània}} | parçan= | arrondiment= [[Arrondiment de Lyon|Lyon]] | canton= [[Canton de Givors|Givors]] | insee = 69236 | sitweb= | cp = 69700 | cònsol = Jean Micard | mandat = [[2008]]-[[2014]] | gentilici = Saint-Romanais, Saint-Romanaise (en [[francés]]) | longitud= 4.7075 | latitud= 45.5661111111 | alt mini = 175 | alt mej = 250 | alt maxi = 325 | km² = 4.05 }} ''' Saint-Romain-en-Gier''' en [[arpitan]] (''Saint-Romain-en-Gier'' en [[francés]]) es una [[Comuna francesa|comuna]] [[Arpitània|arpitana]], situada dins lo [[departaments franceses|departament]] de [[Ròse (departament)|Ròse]] e la [[regions francesas|region]] de [[Ròse-Aups]]. ==Geografia== ==Istòria== {{Apertium|fr}} Fins al {{XIIIe s&egrave;gle}}, la municipalitat portava lo nom de ''Sant-Romain-Descandelles'' o ''Sant-Romain-de detlos-Candelles'' perque i i agu&egrave;t longtemps sul territ&ograve;ri de la municipalitat una fabrica e un depaus de chandelles. Fins a la [[Revolucion francesa]], Sant-Romain-en-Gier, alavetz nomenada ''Sautemouche-en-Gier'', d&eacute;pendait de [[Echalas]], p&ograve;ble limitrophe. Lo p&ograve;ble #con&eacute;isser una c&egrave;rta prosp&eacute;rit&eacute; al {{XVIIIe s&egrave;gle}} en lo moment del passatge dels muletiers en transportant &ccedil;&ograve; [[carbon]] cap a [[Givors]]. Lo p&ograve;ble es tanben e abans tot un p&ograve;ble viticole #que lo vin ne possed&iacute;s, encara u&egrave;i, lo label [[AOC]]. Sant-Romain-en-Gier es sustot f&ograve;r&ccedil;a istoricament marcat per las nombrosas cregudas del [[Gier]] #que la est&agrave;lvian pas jamai. Las darri&egrave;ras en data, aquelas de la {{data|3|de decembre|2003}} e de la {{data|2|de novembre|2008}}, an fach d'en&ograve;rmes d&eacute;g&acirc;ts sus las estructuras communales e sus las abitacions dels particulars. {{Original|fr}} Jusqu'au {{XIIIe siècle}}, la commune portait le nom de ''Saint-Romain-Descandelles'' ou ''Saint-Romain-des-Candelles'' car il y eut longtemps sur le territoire de la commune une fabrique et un dépôt de chandelles. Jusqu'à la [[Révolution française]], Saint-Romain-en-Gier, alors nommée ''Sautemouche-en-Gier'', dépendait d'[[Echalas]], village limitrophe. Le village connut une certaine prospérité au {{XVIIIe siècle}} lors du passage des muletiers transportant le [[charbon]] vers [[Givors]]. Le village est aussi et avant tout un village viticole dont le vin possède, encore aujourd'hui, le label [[AOC]]. Saint-Romain-en-Gier est notamment très historiquement marqué par les nombreuses crues du [[Gier]] qui ne l'épargnent jamais. Les dernières en date, celles du {{date|3|décembre|2003}} et du {{date|2|novembre|2008}}, ont fait d'énormes dégâts sur les structures communales et sur les habitations des particuliers. ==Administracion== {{ElegitDebuta|insee= 69236 |Títol= Lista deus cònsols successius}} {{Elegit |Debuta= [[2008]] |Fin= [[2014]] |Identitat= Jean Micard|Partit= |Qualitat= }} {{Elegit |Debuta= març de [[2001]] |Fin= 2008 |Identitat= |Partit= |Qualitat= }} {{ElegitDonadas}} {{ElegitFin}} ==Demografia== {{Demografia |insee= 69236 |1793=409 |1800=387 |1806=387 |1821=356 |1831=354 |1836=408 |1841=407 |1846=392 |1851=414 |1856=400 |1861=465 |1866=405 |1872=392 |1876=404 |1881=385 |1886=347 |1891=316 |1896=326 |1901=327 |1906=332 |1911=311 |1921=298 |1926=315 |1931=340 |1936=315 |1946=311 |1954=363 |1962=343 |1968=465 |1975=408 |1982=477 |1990=511 |1999=512 |2004= |2005= |2006= 481 |2007= 483 |2008=491 |2009= 496 |cassini=34486 |senscomptesdobles=1962}} ==Luòcs e monuments== ==Personalitats ligadas amb la comuna== ==Véser tanben== ==Ligams extèrnes== ==Nòtas== <references/> {{Portal Arpitània}} {{Comunas de| insee = 69236 }} [[Categoria:Comuna d'Arpitània]] [[Categoria:Comuna de Ròse]] jidayxft11bylu954mqmwbzdnkxjqy8 2509301 2509299 2026-09-24T05:10:03Z Nicolas Eynaud 6858 /* Istòria */ 2509301 wikitext text/x-wiki {{Infobox Comuna de França | carta=frp | nomcomuna= Saint-Romain-en-Gier | nomcomuna2=Saint-Romain-en-Gier | imatge=Saint-romain-en-gier-mairie.jpg | descripcion= | lògo= | escut= | escais= | region ist ={{Arpitània}} | parçan= | arrondiment= [[Arrondiment de Lyon|Lyon]] | canton= [[Canton de Givors|Givors]] | insee = 69236 | sitweb= | cp = 69700 | cònsol = Jean Micard | mandat = [[2008]]-[[2014]] | gentilici = Saint-Romanais, Saint-Romanaise (en [[francés]]) | longitud= 4.7075 | latitud= 45.5661111111 | alt mini = 175 | alt mej = 250 | alt maxi = 325 | km² = 4.05 }} ''' Saint-Romain-en-Gier''' en [[arpitan]] (''Saint-Romain-en-Gier'' en [[francés]]) es una [[Comuna francesa|comuna]] [[Arpitània|arpitana]], situada dins lo [[departaments franceses|departament]] de [[Ròse (departament)|Ròse]] e la [[regions francesas|region]] de [[Ròse-Aups]]. ==Geografia== ==Istòria== ==Administracion== {{ElegitDebuta|insee= 69236 |Títol= Lista deus cònsols successius}} {{Elegit |Debuta= [[2008]] |Fin= [[2014]] |Identitat= Jean Micard|Partit= |Qualitat= }} {{Elegit |Debuta= març de [[2001]] |Fin= 2008 |Identitat= |Partit= |Qualitat= }} {{ElegitDonadas}} {{ElegitFin}} ==Demografia== {{Demografia |insee= 69236 |1793=409 |1800=387 |1806=387 |1821=356 |1831=354 |1836=408 |1841=407 |1846=392 |1851=414 |1856=400 |1861=465 |1866=405 |1872=392 |1876=404 |1881=385 |1886=347 |1891=316 |1896=326 |1901=327 |1906=332 |1911=311 |1921=298 |1926=315 |1931=340 |1936=315 |1946=311 |1954=363 |1962=343 |1968=465 |1975=408 |1982=477 |1990=511 |1999=512 |2004= |2005= |2006= 481 |2007= 483 |2008=491 |2009= 496 |cassini=34486 |senscomptesdobles=1962}} ==Luòcs e monuments== ==Personalitats ligadas amb la comuna== ==Véser tanben== ==Ligams extèrnes== ==Nòtas== <references/> {{Portal Arpitània}} {{Comunas de| insee = 69236 }} [[Categoria:Comuna d'Arpitània]] [[Categoria:Comuna de Ròse]] rdtfrs3egj12nirc8gj1yzfl0kpa6io Bétignicourt 0 98866 2509323 2106115 2026-09-24T07:12:53Z Kontributor 2K 52367 2509323 wikitext text/x-wiki {{Infobox Comuna de França | carta=fr | nomcomuna= Bétignicourt | nomcomuna2= | imatge=cap | descripcion= | lògo= | escut=Blason ville FR Bétignicourt (Aube).svg | escais= | region ist = | parçan= | arrondiment= [[Arrondiment de Bar-sur-Aube|Bar-sur-Aube]] | canton= [[Canton de Brienne-le-Château|Brienne-le-Château]] | insee = 10044 | sitweb= | cp = 10500 | cònsol = Dominique Beudot | mandat = [[2008]]-[[2014]] | gentilici = Babeuriers (en [[francés]]) | longitud= 4.4564 | latitud= 48.4472 | alt mini = 107 | alt mej = | alt maxi = 168 | km² = 3.18 }} '''Bétignicourt''' es una [[Comuna francesa|comuna]] [[frança|francesa]], situada dins lo [[departaments franceses|departament]] d'[[Auba (departament)|Auba]] e la [[regions francesas|region]] del [[Grand Èst]]. ==Geografia== {{...}} ===Comunas vesinas=== <div style="position: relative; float:left; width:450px;"> [[Fichièr:Blank map.svg|400px|left||Distanças e posicion relativa]] {{Image label|x=0.506|y=0.495|scale=400|text=[[Fichièr:Map pointer black.svg|20px|Bétignicourt|]]'''Bétignicourt'''}} {{Image label|x=0.635981751242|y=0.6041714505|scale=400|text=[[Fichièr:Small-city-symbol.svg|6px|Comuna amb 38 abitants (2000)]]{{mida|80%|[[Saint-Christophe-Dodinicourt]] (1,3km)}}}} {{Image label|x=0.263892415684|y=0.531087598532|scale=400|text=[[Fichièr:Small-city-symbol.svg|6px|Comuna amb 140 abitants (2000)]]{{mida|80%|[[Chalette-sur-Voire]] (2,2km)}}}} {{Image label|x=0.797404504176|y=0.555104784285|scale=400|text=[[Fichièr:Small-city-symbol.svg|6px|Comuna amb 54 abitants (2000)]]{{mida|80%|[[Lassicourt]] (2,4km)}}}} {{Image label|x=0.443005451131|y=0.886706592152|scale=400|text=[[Fichièr:Small-city-symbol.svg|6px|Comuna amb 211 abitants (2000)]]{{mida|80%|[[Précy-Saint-Martin]] (3,3km)}}}} {{Image label|x=0.919636874311|y=0.351350716032|scale=400|text=[[Fichièr:Small-city-symbol.svg|6px|Comuna amb 215 abitants (2000)]]{{mida|80%|[[Rosnay-l'Hôpital]] (3,7km)}}}} {{Image label|x=0.153966702951|y=0.750731165086|scale=400|text=[[Fichièr:Small-city-symbol.svg|6px|Comuna amb 355 abitants (2000)]]{{mida|80%|[[Lesmont]] (3,8km)}}}} </div><br clear=left> ==Istòria== {{...}} ==Administracion== {{ElegitDebuta|insee= 10044 |Títol= Lista deus cònsols successius}} {{Elegit |Debuta= [[2008]] |Fin= [[2014]] |Identitat= Dominique Beudot|Partit= |Qualitat= }} {{Elegit |Debuta= març de [[2001]] |Fin= 2008 |Identitat= |Partit= |Qualitat= }} {{ElegitDonadas}} {{ElegitFin}} ==Demografia== {{Demografia |insee= 10044 |1793=124 |1800=121 |1806=112 |1821=132 |1831=120 |1836=118 |1841=108 |1846=112 |1851=113 |1856=121 |1861=129 |1866=123 |1872=98 |1876=98 |1881=100 |1886=107 |1891=103 |1896=98 |1901=83 |1906=68 |1911=75 |1921=61 |1926=66 |1931=59 |1936=51 |1946=58 |1954=84 |1962=45 |1968=40 |1975=43 |1982=39 |1990=34 |1999=37 |2004= |2005= |2006=31 |2007= 32 |2008=31 |2009=31 |cassini=4025 |senscomptesdobles=1962}} ==Luòcs e monuments== ==Personalitats ligadas amb la comuna== ==Véser tanben== ==Ligams extèrnes== ==Nòtas== <references/> {{Portal Comunas}} {{Comunas de| insee = 10044 }} [[Categoria:Comuna d'Auba]] a6qpnbw9ftqeiifhxu8g13lw7tynpuc Charavines 0 99012 2509288 2396884 2026-09-24T05:07:48Z Nicolas Eynaud 6858 /* Istòria */ 2509288 wikitext text/x-wiki {{Infobox Comuna de França | carta=frp | nomcomuna=Charavines | nomcomuna2=Charavines | imatge=cap | descripcion= | lògo= | escut= | escais= | region ist ={{Daufinat}}<br/>{{Arpitània}} | parçan= | arrondiment=[[Arrondiment de La Tour-du-Pin|La Tour-du-Pin]] | canton= [[Canton de Virieu|Virieu]] | insee =38082 | sitweb= | cp =38850 | cònsol =M. Maurice Despierre | mandat = [[2008]]-[[2014]] | gentilici = | longitud=5.51416666667 | latitud=45.4316666667 | alt mini =440 | alt mej = | alt maxi =800 | km² =7.52 }} '''Charavines''' es una [[Comuna francesa|comuna]] [[Arpitània|arpitana]] dau [[Daufinat]], situada dins lo [[departaments franceses|departament]] d'[[Isèra (departament)|Isèra]] e la [[regions francesas|region]] de [[Ròse-Aups]]. ==Geografia== ===Comunas vesinas=== <div style="position: relative; float:left; width:450px;"> [[Fichièr:Blank map.svg|400px|left||Distanças e posicion relativa]] {{Image label|x=0.506|y=0.495|scale=400|text=[[Fichièr:Map pointer black.svg|20px|Charavines]]'''Charavines'''}} {{Image label|x=0.277855216898|y=0.554272989809|scale=400|text=[[Fichièr:Small-city-symbol.svg|8px|Comuna amb 887 abitants (2000)]]{{mida|80%|[[Oyeu]] (3,1km)}}}} {{Image label|x=0.455559127818|y=0.25354565407|scale=400|text=[[Fichièr:Small-city-symbol.svg|10px|Comuna amb 1220 abitants (2000)]]{{mida|80%|[[Le Pin (Isèra)|Le Pin]] (3,2km)}}}} {{Image label|x=0.45714984621|y=0.757948267202|scale=400|text=[[Fichièr:Small-city-symbol.svg|12px|Comuna amb 2987 abitants (2000)]]{{mida|80%|[[Apprieu]] (3,4km)}}}} {{Image label|x=0.759781658652|y=0.617113126115|scale=400|text=[[Fichièr:Small-city-symbol.svg|10px|Comuna amb 1966 abitants (2000)]]{{mida|80%|[[Chirens]] (3,5km)}}}} {{Image label|x=0.737244410101|y=0.325463352159|scale=400|text=[[Fichièr:Small-city-symbol.svg|10px|Comuna amb 1152 abitants (2000)]]{{mida|80%|[[Bilieu]] (3,7km)}}}} {{Image label|x=0.661948408819|y=0.909964430621|scale=400|text=[[Fichièr:Small-city-symbol.svg|10px|Comuna amb 1748 abitants (2000)]]{{mida|80%|[[La Murette]] (5,6km)}}}} {{Image label|x=0.550643259239|y=0.939528958942|scale=400|text=[[Fichièr:Small-city-symbol.svg|8px|Comuna amb 987 abitants (2000)]]{{mida|80%|[[Saint-Blaise-du-Buis]] (5,6km)}}}} </div>{{clear|left}} ==Istòria== ==Administracion== {{ElegitDebuta|insee=38082 |Títol= Lista deus cònsols successius}} {{Elegit |Debuta= [[2008]] |Fin= [[2014]] |Identitat=M. Maurice Despierre|Partit= |Qualitat= }} {{Elegit |Debuta= març de [[2001]] |Fin= 2008 |Identitat= |Partit= |Qualitat= }} {{ElegitDonadas}} {{ElegitFin}} ==Demografia== {{Demografia |insee=38082 |1793=898 |1800=752 |1806=962 |1821=1153 |1831=768 |1836=786 |1841=775 |1846=799 |1851=844 |1856=845 |1861=842 |1866=876 |1872=882 |1876=938 |1881=962 |1886=943 |1891=968 |1896=1042 |1901=1111 |1906=1172 |1911=1139 |1921=1129 |1926=1224 |1931=1155 |1936=1165 |1946=1155 |1954=1253 |1962=1237 |1968=1250 |1975=1142 |1982=1163 |1990=1251 |1999=1423 |2004= |2005= |2006=1700 |2007= 1701 |2008=1 728 |2009=1 758 |cassini=8386 |senscomptesdobles=1962}} ==Luòcs e monuments== ==Personalitats ligadas amb la comuna== ==Véser tanben== ==Ligams extèrnes== ==Nòtas== <references/> {{Portal|Daufinat|Arpitània}} {{Comunas de| insee =38082 }} [[Categoria:Comuna arpitana dau Daufinat]] [[Categoria:Comuna d'Isèra]] ldspl6ys8mw68tfdwnlx1qzbvbinhs0 Channes 0 99316 2509266 2476879 2026-09-24T04:47:41Z Kontributor 2K 52367 2509266 wikitext text/x-wiki {{Infobox Comuna de França | carta=fr | nomcomuna= Channes | nomcomuna2= Channes | imatge=cap | descripcion= | lògo= | escut=Blason ville FR Channes (Aube).svg | escais= | region ist = | parçan= | arrondiment= [[Arrondiment de Troyes|Troyes]] | canton= [[Canton des Riceys|Riceys]] | insee = 10079 | sitweb= | cp = 10340 | cònsol = Annie Morel | mandat = [[2020]]-[[2026]] | gentilici = (en [[francés]]) | longitud= 4.2556 | latitud= 47.9414 | alt mini = | alt mej = | alt maxi = | km² = 14.26 }} '''Channes''' es una [[Comuna francesa|comuna]] [[frança|francesa]], situada dins lo [[departaments franceses|departament]] d'[[Auba (departament)|Auba]] e la [[regions francesas|region]] de [[Champanha-Ardena]]. ==Geografia== ===Comunas vesinas=== <div style="position: relative; float:left; width:450px;"> [[Fichièr:Blank map.svg|400px|left||Distanças e posicion relativa]] {{Image label|x=0.506|y=0.495|scale=400|text=[[Fichièr:Map pointer black.svg|20px|Channes]]'''Channes'''}} {{Image label|x=0.424384421842|y=0.550710359844|scale=400|text=[[Fichièr:Small-city-symbol.svg|6px|Comuna amb 170 abitants (2000)]]{{mida|80%|[[Arthonnay]] (1,8km)}}}} {{Image label|x=0.577251409278|y=0.324050268791|scale=400|text=[[Fichièr:Small-city-symbol.svg|6px|Comuna amb 280 abitants (2000)]]{{mida|80%|[[Bragelogne-Beauvoir]] (3,3km)}}}} {{Image label|x=0.257425409344|y=0.380932511558|scale=400|text=[[Fichièr:Small-city-symbol.svg|6px|Comuna amb 96 abitants (2000)]]{{mida|80%|[[Villiers-le-Bois]] (5,0km)}}}} {{Image label|x=0.249117845725|y=0.686824007259|scale=400|text=[[Fichièr:Small-city-symbol.svg|6px|Comuna amb 102 abitants (2000)]]{{mida|80%|[[Villon (Yonne)|Villon]] (5,5km)}}}} {{Image label|x=0.286317317739|y=0.20839123285|scale=400|text=[[Fichièr:Small-city-symbol.svg|6px|Comuna amb 154 abitants (2000)]]{{mida|80%|[[Balnot-la-Grange]] (6,5km)}}}} {{Image label|x=0.134861704154|y=0.49014354318|scale=400|text=[[Fichièr:Small-city-symbol.svg|6px|Comuna amb 73 abitants (2000)]]{{mida|80%|[[Quincerot (Yonne)|Quincerot]] (6,6km)}}}} {{Image label|x=0.73044844106|y=0.160276185419|scale=400|text=[[Fichièr:Small-city-symbol.svg|6px|Comuna amb 180 abitants (2000)]]{{mida|80%|[[Bagneux-la-Fosse]] (6,9km)}}}} {{Image label|x=0.951630265556|y=0.662639091362|scale=400|text=[[Fichièr:Small-city-symbol.svg|6px|Comuna amb 54 abitants (2000)]]{{mida|80%|[[Vertault]] (7,9km)}}}} </div>{{clear|left}} ==Istòria== {{Apertium|fr}} * CHANNES A citat l'an 1151 jol nom de "Chaunnes" en una charte de la Abbaye de Quincy, de contunh en 1219 jol nom de "Cheonnaium" sus un cartulaire del Abbaye de Molesme e en 1381 jol nom de "Chaonnes" (Fe e aumenatges retuts per divèrses senhors; lo appellation actual "Channes" apparait a partir del XVIIe sègle "Lo 26 de decembre de 1790, Calmelet, Curé de Channes, bénit una crotz de fèrre a l'extrèm del pòble, sul camin de Riceys... Tota la parròquia es en procession, e la ceremònia a fach amb tota la solennité requerida ne indistint cas e amb fòr&ccedil;a piété e de recueillement..." {{Original|fr}} * CHANNES est cité en 1151 sous le nom de "Chaunnes" dans une charte de l'Abbaye de Quincy, puis en 1219 sous le nom de "Cheonnaium" sur un cartulaire de l'Abbaye de Molesme et en 1381 sous le nom de "Chaonnes" (Foi et hommages rendus par plusieurs seigneurs; l'appellation actuelle "Channes" apparait à partir du XVIIe siècle "Le 26 décembre 1790, Calmelet, Curé de Channes, bénit une croix de fer au bout du village, sur le chemin de Riceys... Toute la paroisse est en procession, et la cérémonie est faite avec toute la solennité requise en pareil cas et avec beaucoup de piété et de recueillement..." {{Apertium|fr}} * CHANNES A citat l'an 1151 jol nom de "Chaunnes" en una charte de la Abbaye de Quincy, de contunh en 1219 jol nom de "Cheonnaium" sus un cartulaire del Abbaye de Molesme e en 1381 jol nom de "Chaonnes" (Fe e aumenatges retuts per divèrses senhors; lo appellation actual "Channes" apparait a partir del XVIIe sègle "Lo 26 de decembre de 1790, Calmelet, Curé de Channes, bénit una crotz de fèrre a l'extrèm del pòble, sul camin de Riceys... Tota la parròquia es en procession, e la ceremònia a fach amb tota la solennité requerida ne indistint cas e amb fòr&ccedil;a piété e de recueillement..." {{Original|fr}} * CHANNES est cité en 1151 sous le nom de "Chaunnes" dans une charte de l'Abbaye de Quincy, puis en 1219 sous le nom de "Cheonnaium" sur un cartulaire de l'Abbaye de Molesme et en 1381 sous le nom de "Chaonnes" (Foi et hommages rendus par plusieurs seigneurs; l'appellation actuelle "Channes" apparait à partir du XVIIe siècle "Le 26 décembre 1790, Calmelet, Curé de Channes, bénit une croix de fer au bout du village, sur le chemin de Riceys... Toute la paroisse est en procession, et la cérémonie est faite avec toute la solennité requise en pareil cas et avec beaucoup de piété et de recueillement..." ==Administracion== {{ElegitDebuta|insee= 10079 |Títol= Lista deus cònsols successius}} {{Elegit |Debuta= març de [[2001]] |Fin= [[2026]] |Identitat= Annie Morel|Partit= |Qualitat= }} {{Elegit |Debuta= març de [[2001]] |Fin= 2008 |Identitat= |Partit= |Qualitat= }} {{ElegitDonadas}} {{ElegitFin}} ==Demografia== {{Demografia |insee= 10079 |1793=530 |1800=527 |1806=554 |1821=484 |1831=471 |1836=457 |1841=456 |1846=454 |1851=425 |1856=395 |1861=377 |1866=367 |1872=350 |1876=334 |1881=310 |1886=324 |1891=304 |1896=286 |1901=287 |1906=261 |1911=255 |1921=225 |1926=237 |1931=215 |1936=200 |1946=204 |1954=230 |1962=200 |1968=180 |1975=178 |1982=166 |1990=148 |1999=143 |2004= |2005= |2006=130 |2007= 128 |2008=127 |2009=126 |max=600 |cassini=8078 |senscomptesdobles=1962}} ==Luòcs e monuments== ==Personalitats ligadas amb la comuna== ==Véser tanben== ==Ligams extèrnes== ==Nòtas== <references/> {{Portal Comunas}} {{Comunas de| insee = 10079 }} [[Categoria:Comuna d'Auba]] 6zfvnxjpud1jpv9cl4pv07s9yo7y0r7 Éclance 0 99968 2509320 2222476 2026-09-24T07:09:11Z Kontributor 2K 52367 2509320 wikitext text/x-wiki {{Infobox Comuna de França | carta=fr | nomcomuna= Éclance | nomcomuna2= Éclance | imatge= Eclances église 02.jpg | descripcion= La gl&egrave;isa e lo monument als m&ograve;rtes | lògo= | escut=Blason ville FR Éclance (Aube).svg | escais= | region ist = | parçan= | arrondiment= [[Arrondiment de Bar-sur-Aube|Bar-sur-Aube]] | canton= [[Canton de Soulaines-Dhuys|Soulaines-Dhuys]] | insee = 10135 | sitweb= | cp = 10200 | cònsol = Gérard Emile | mandat = [[2008]]-[[2014]] | gentilici = Éclariste (en [[francés]]) | longitud= 4.635 | latitud= 48.3069 | alt mini = | alt mej = | alt maxi = | km² = 11.48 }} '''Éclance''' es una [[Comuna francesa|comuna]] [[frança|francesa]], situada dins lo [[departaments franceses|departament]] d'[[Auba (departament)|Auba]] e la [[regions francesas|region]] de [[Champanha-Ardena]]. ==Geografia== ===Comunas vesinas=== <div style="position: relative; float:left; width:450px;"> [[Fichièr:Blank map.svg|400px|left||Distanças e posicion relativa]] {{Image label|x=0.506|y=0.495|scale=400|text=[[Fichièr:Map pointer black.svg|20px|Éclance]]'''Éclance'''}} {{Image label|x=0.778208219651|y=0.428182368443|scale=400|text=[[Fichièr:Small-city-symbol.svg|6px|Comuna amb 84 abitants (2000)]]{{mida|80%|[[Vernonvilliers]] (3,5km)}}}} {{Image label|x=0.327589028653|y=0.707443913927|scale=400|text=[[Fichièr:Small-city-symbol.svg|6px|Comuna amb 210 abitants (2000)]]{{mida|80%|[[Bossancourt]] (3,5km)}}}} {{Image label|x=0.233889212694|y=0.54702837459|scale=400|text=[[Fichièr:Small-city-symbol.svg|6px|Comuna amb 270 abitants (2000)]]{{mida|80%|[[Trannes]] (3,7km)}}}} {{Image label|x=0.596620988882|y=0.835732789726|scale=400|text=[[Fichièr:Small-city-symbol.svg|6px|Comuna amb 334 abitants (2000)]]{{mida|80%|[[Arsonval (Auba)|Arsonval]] (4,3km)}}}} {{Image label|x=0.185745743627|y=0.583763228208|scale=400|text=[[Fichièr:Small-city-symbol.svg|6px|Comuna amb 248 abitants (2000)]]{{mida|80%|[[Jessains]] (4,4km)}}}} {{Image label|x=0.411302553023|y=0.850167139369|scale=400|text=[[Fichièr:Small-city-symbol.svg|6px|Comuna amb 141 abitants (2000)]]{{mida|80%|[[Dolancourt]] (4,6km)}}}} {{Image label|x=0.581540941192|y=0.913166063099|scale=400|text=[[Fichièr:Small-city-symbol.svg|6px|Comuna amb 183 abitants (2000)]]{{mida|80%|[[Jaucourt (Auba)|Jaucourt]] (5,3km)}}}} {{Image label|x=0.935838699095|y=0.54613112775|scale=400|text=[[Fichièr:Small-city-symbol.svg|6px|Comuna amb 111 abitants (2000)]]{{mida|80%|[[Lévigny]] (5,4km)}}}} {{Image label|x=0.666375551837|y=0.90554382053|scale=400|text=[[Fichièr:Small-city-symbol.svg|6px|Comuna amb 206 abitants (2000)]]{{mida|80%|[[Montier-en-l'Isle]] (5,4km)}}}} {{Image label|x=0.0859403193388|y=0.405812175393|scale=400|text=[[Fichièr:Small-city-symbol.svg|6px|Comuna amb 32 abitants (2000)]]{{mida|80%|[[Juvanzé]] (5,7km)}}}} {{Image label|x=0.244490664444|y=0.129085570009|scale=400|text=[[Fichièr:Small-city-symbol.svg|6px|Comuna amb 234 abitants (2000)]]{{mida|80%|[[Petit-Mesnil]] (6,0km)}}}} {{Image label|x=0.925559200326|y=0.282488646183|scale=400|text=[[Fichièr:Small-city-symbol.svg|6px|Comuna amb 51 abitants (2000)]]{{mida|80%|[[Fuligny]] (6,0km)}}}} </div>{{clear|left}} ==Istòria== {{Apertium|fr}} Eclance Es un nom d'origina gauloise en significant "Clar al mi&egrave;g dels b&ograve;sques". Lo lu&ograve;c a viscut dempu&egrave;i l'ep&ograve;ca [[Francs|franque]], s'i es descob&egrave;rt cercueils de p&egrave;ira. La mencion escricha la mai anciana en citant Eclance a datat de 856 e lo vilatge se trucava Sant Brice. Una familha chevaleresque en portant lo nom de Eclance a testificat a {{la s2-|XII|e|XIII|e}} e lo fief levava d'aquel de Jaucourt. #Apert&eacute;ner a {{la s2-|XIV|e|XV|e}} a las Choiseul-Aigremont, de contunh #passar per las femnas a Texans de Anneville, bailli de Bar-lo-P&ograve;rti, #que, n'en oct&ograve;bre 1512, #obt&eacute;ner de Louis XII de las cartas brevets lo en autorizant a fortificar lo sieu cast&egrave;l de Eclance. Dempu&egrave;i la {{s-|XIII|e}}, la sp&eacute;cialit&eacute; locala &egrave;ra lo fromage. La comtesse de Champagne enviava las fromages de Eclance al tribunal de Philippe Auguste en 1217. La leitaria Turin #&egrave;sser la darri&egrave;ra e a agut fins a la fin dels ans 1980. Una autra particularit&eacute; de Eclance es #que i a dos cast&egrave;ls ; totes los dos an talhat en dos. Lo cast&egrave;l dich de Eclance a la sortida cap a Trannes a partejat entre un polit sojorn seigneuriale de la {{s-|XVIII|e}}, e una ala drecha #qu'es un c&ograve;rs de granja. Lo segond, mai mod&egrave;st, a ludut tanben partejat entre un sojorn seigneuriale e un c&ograve;rs de granja. Los abitants de Eclance se trucan los &laquo; &eacute;claristes &raquo;. La gl&egrave;isa Santa-Brice data de l'ep&ograve;ca mod&egrave;rna levat del chœur e la vo&ucirc;te de la {{s-|XVII|e}}. Se p&ograve;t i veire: - de las fonts baptismaux octogones sus p&egrave; redond - un quadre, en illustrant lo Annonciation, enquadrat en un retable a guirlandes - de las estatuas de sant Brice e sant Claude - de las vidrieres en representant la Annonciation, lo Sagrat-Cœur e sant Joseph<ref>Font: Lucien MOREL PAYEN, Tr&ograve;ias e lo Alba)</ref>. {{Original|fr}} Eclance est un nom d'origine gauloise signifiant "Clairière au milieu des bois". Le site est habité depuis l'époque [[Francs|franque]], on y a découvert des cercueils de pierre. La mention écrite la plus ancienne citant Eclance est datée de 856 et le village s'appelait Saint Brice. Une famille chevaleresque portant le nom d'Eclance est attestée aux {{s2-|XII|e|XIII|e}} et le fief relevait de celui de Jaucourt. Il appartint aux {{s2-|XIV|e|XV|e}} aux Choiseul-Aigremont, puis passa par les femmes à Jean d'Anneville, bailli de Bar-le-Duc, qui, en octobre 1512, obtint de Louis XII des lettres patentes l'autorisant à fortifier son château d'Eclance. Depuis le {{s-|XIII|e}}, la spécialité locale était le fromage. La comtesse de Champagne envoyait les fromages d'Eclance à la cour de Philippe Auguste en 1217. La laiterie Turin fut la dernière et a tenu jusqu'à la fin des années 1980. Une autre particularité d'Eclance est qu'il y a deux châteaux ; tous les deux sont coupés en deux. Le château dit d'Eclance à la sortie vers Trannes est partagé entre une belle demeure seigneuriale du {{s-|XVIII|e}}, et une aile droite qui est un corps de ferme. Le second, plus modeste, est lui aussi partagé entre une demeure seigneuriale et un corps de ferme. Les habitants d'Eclance s'appellent les « éclaristes ». La glèisa Saint-Brice date de l'époque moderne sauf le chœur et la voûte du {{s-|XVII|e}}. On peut y voir: - des fonts baptismaux octogones sur pied rond - un tableau, illustrant l'Annonciation, encadré dans un retable à guirlandes - des statues de saint Brice et saint Claude - des vitraux représentant l'Annonciation, le Sacré-Cœur et saint Joseph<ref>Source: Lucien MOREL PAYEN, Troyes et l'Aube)</ref>. ==Administracion== {{ElegitDebuta|insee= 10135 |Títol= Lista deus cònsols successius}} {{Elegit |Debuta= [[2008]] |Fin= [[2014]] |Identitat= Gérard Emile|Partit= |Qualitat= }} {{Elegit |Debuta= març de [[2001]] |Fin= 2008 |Identitat= |Partit= |Qualitat= }} {{ElegitDonadas}} {{ElegitFin}} ==Demografia== {{Demografia |insee= 10135 |1793=261 |1800=272 |1806=274 |1821=197 |1831=242 |1836=260 |1841=259 |1846=302 |1851=325 |1856=343 |1861=326 |1866=301 |1872=269 |1876=240 |1881=246 |1886=254 |1891=250 |1896=220 |1901=208 |1906=204 |1911=198 |1921=161 |1926=154 |1931=160 |1936=149 |1946=127 |1954=124 |1962=152 |1968=145 |1975=133 |1982=125 |1990=114 |1999=120 |2004= |2005= |2006=126 |2007= 123 |2008=124 |2009=118 |cassini=12431 |senscomptesdobles=1962}} ==Luòcs e monuments== ==Personalitats ligadas amb la comuna== ==Véser tanben== ==Ligams extèrnes== ==Nòtas== <references/> {{Portal Comunas}} {{Comunas de| insee = 10135 }} [[Categoria:Comuna d'Auba]] ht95tvlw6q71gkhyqc65gmw88kn86gs Thol-lès-Millières 0 100415 2509322 2221890 2026-09-24T07:11:03Z Kontributor 2K 52367 2509322 wikitext text/x-wiki {{Infobox Comuna de França | carta=fr | nomcomuna= Thol-lès-Millières | nomcomuna2=Thol-lès-Millières | imatge=cap | descripcion= | lògo= | escut=Blason ville FR Thol les Millières (Haute Marne).svg | escais= | region ist = | parçan= | arrondiment= [[Arrondiment de Chaumont|Chaumont]] | canton= [[Canton de Clefmont]] | insee = 52489 | sitweb= | cp = 52240 | cònsol = Gérard Laine | mandat = [[2008]]-[[2014]] | gentilici = (en [[francés]]) | longitud= 5.4828 | latitud= 48.1467 | alt mini = | alt mej = | alt maxi = | km² = 6.91 }} '''Thol-lès-Millières''' es una [[Comuna francesa|comuna]] [[frança|francesa]], situada dins lo [[departaments franceses|departament]] de la [[Nauta Marna]] e la [[regions francesas|region]] de [[Champanha-Ardena]]. ==Geografia== ===Comunas vesinas=== <div style="position: relative; float:left; width:450px;"> [[Fichièr:Blank map.svg|400px|left||Distanças e posicion relativa]] {{Image label|x=0.506|y=0.495|scale=400|text=[[Fichièr:Map pointer black.svg|20px|Thol-lès-Millières]]'''Thol-lès-Millières'''}} {{Image label|x=0.67572303759|y=0.491068477863|scale=400|text=[[Fichièr:Small-city-symbol.svg|6px|Comuna amb 23 abitants (2000)]]{{mida|80%|[[Vroncourt-la-Côte]] (2,0km)}}}} {{Image label|x=0.461531555734|y=0.264602682848|scale=400|text=[[Fichièr:Small-city-symbol.svg|6px|Comuna amb 58 abitants (2000)]]{{mida|80%|[[Ozières]] (3,2km)}}}} {{Image label|x=0.276065411676|y=0.661462254934|scale=400|text=[[Fichièr:Small-city-symbol.svg|6px|Comuna amb 81 abitants (2000)]]{{mida|80%|[[Longchamp (Nauta Marna)|Longchamp]] (3,7km)}}}} {{Image label|x=0.785180357685|y=0.644754762249|scale=400|text=[[Fichièr:Small-city-symbol.svg|6px|Comuna amb 60 abitants (2000)]]{{mida|80%|[[Maisoncelles (Nauta Marna)|Maisoncelles]] (3,9km)}}}} {{Image label|x=0.172317403852|y=0.610364156867|scale=400|text=[[Fichièr:Small-city-symbol.svg|6px|Comuna amb 127 abitants (2000)]]{{mida|80%|[[Millières (Nauta Marna)|Millières]] (4,7km)}}}} {{Image label|x=0.822342790282|y=0.279463466227|scale=400|text=[[Fichièr:Small-city-symbol.svg|6px|Comuna amb 129 abitants (2000)]]{{mida|80%|[[Romain-sur-Meuse]] (4,9km)}}}} {{Image label|x=0.741979894838|y=0.831864742898|scale=400|text=[[Fichièr:Small-city-symbol.svg|6px|Comuna amb 100 abitants (2000)]]{{mida|80%|[[Audeloncourt]] (5,1km)}}}} {{Image label|x=0.908876356563|y=0.397905477721|scale=400|text=[[Fichièr:Small-city-symbol.svg|6px|Comuna amb 133 abitants (2000)]]{{mida|80%|[[Huilliécourt]] (5,2km)}}}} {{Image label|x=0.376647346331|y=0.108616722723|scale=400|text=[[Fichièr:Small-city-symbol.svg|6px|Comuna amb 106 abitants (2000)]]{{mida|80%|[[Clinchamp]] (5,4km)}}}} {{Image label|x=0.134722447598|y=0.319402910421|scale=400|text=[[Fichièr:Small-city-symbol.svg|6px|Comuna amb 71 abitants (2000)]]{{mida|80%|[[Consigny]] (5,5km)}}}} {{Image label|x=0.510222185532|y=0.94071606125|scale=400|text=[[Fichièr:Small-city-symbol.svg|6px|Comuna amb 49 abitants (2000)]]{{mida|80%|[[Perrusse]] (5,5km)}}}} </div>{{clear|left}} ==Istòria== ==Administracion== {{ElegitDebuta|insee= 52489 |Títol= Lista deus cònsols successius}} {{Elegit |Debuta= [[2008]] |Fin= [[2014]] |Identitat= Gérard Laine|Partit= |Qualitat= }} {{Elegit |Debuta= març de [[2001]] |Fin= 2008 |Identitat= |Partit= |Qualitat= }} {{ElegitDonadas}} {{ElegitFin}} ==Demografia== {{Demografia |insee= 52489 |1793=183 |1800=152 |1806=152 |1821=162 |1831=180 |1836=176 |1841=169 |1846=188 |1851=176 |1856=177 |1861=173 |1866=189 |1872=181 |1876=177 |1881=168 |1886=161 |1891=144 |1896=120 |1901=111 |1906=127 |1911=115 |1921=86 |1926=89 |1931=87 |1936=90 |1946=81 |1954=73 |1962=86 |1968=60 |1975=59 |1982=47 |1990=42 |1999=37 |2004= |2005= |2006=39 |2007= 39 |2008=42 |2009=39 |cassini=19430 |senscomptesdobles=1962}} ==Luòcs e monuments== ==Personalitats ligadas amb la comuna== ==Véser tanben== ==Ligams extèrnes== ==Nòtas== <references/> {{Portal Comunas}} {{Comunas de| insee = 52489 }} [[Categoria:Comuna de la Nauta Marna]] q40l2awoqeo6zru8r6al1aycff6kxjf Unienville 0 101738 2509325 2221986 2026-09-24T07:20:19Z Kontributor 2K 52367 2509325 wikitext text/x-wiki {{Infobox Comuna de França | carta=fr | nomcomuna= Unienville | nomcomuna2= Unienville | imatge= Unienville_église.JPG | descripcion= Gl&egrave;isa Santa Symphorien | lògo= | escut=Blason ville FR Unienville (aube).svg | escais= | region ist = | parçan= | arrondiment= [[Arrondiment de Bar-sur-Aube|Bar-sur-Aube]] | canton= [[Canton de Vendeuvre-sur-Barse|Vendeuvre-sur-Barse]] | insee = 10389 | sitweb= | cp = 10140 | cònsol = Alexandre Rozelier | mandat = [[2008]]-[[2014]] | gentilici = (en [[francés]]) | longitud= 4.5456 | latitud= 48.3278 | alt mini = | alt mej = | alt maxi = | km² = 11.79 }} '''Unienville''' es una [[Comuna francesa|comuna]] [[frança|francesa]], situada dins lo [[departaments franceses|departament]] d'[[Auba (departament)|Auba]] e la [[regions francesas|region]] de [[Champanha-Ardena]]. ==Geografia== ===Comunas vesinas=== <div style="position: relative; float:left; width:450px;"> [[Fichièr:Blank map.svg|400px|left||Distanças e posicion relativa]] {{Image label|x=0.506|y=0.495|scale=400|text=[[Fichièr:Map pointer black.svg|20px|Unienville]]'''Unienville'''}} {{Image label|x=0.592929955142|y=0.576768427414|scale=400|text=[[Fichièr:Small-city-symbol.svg|6px|Comuna amb 32 abitants (2000)]]{{mida|80%|[[Juvanzé]] (1,3km)}}}} {{Image label|x=0.58783815217|y=0.328125668423|scale=400|text=[[Fichièr:Small-city-symbol.svg|6px|Comuna amb 106 abitants (2000)]]{{mida|80%|[[La Rothière]] (2,5km)}}}} {{Image label|x=0.423598125645|y=0.298564972083|scale=400|text=[[Fichièr:Small-city-symbol.svg|8px|Comuna amb 805 abitants (2000)]]{{mida|80%|[[Dienville]] (2,9km)}}}} {{Image label|x=0.692697110444|y=0.75472008914|scale=400|text=[[Fichièr:Small-city-symbol.svg|6px|Comuna amb 248 abitants (2000)]]{{mida|80%|[[Jessains]] (3,9km)}}}} {{Image label|x=0.740822119574|y=0.717985109823|scale=400|text=[[Fichièr:Small-city-symbol.svg|6px|Comuna amb 270 abitants (2000)]]{{mida|80%|[[Trannes]] (3,9km)}}}} {{Image label|x=0.751419506347|y=0.300040875129|scale=400|text=[[Fichièr:Small-city-symbol.svg|6px|Comuna amb 234 abitants (2000)]]{{mida|80%|[[Petit-Mesnil]] (4,0km)}}}} {{Image label|x=0.325840177339|y=0.763849389194|scale=400|text=[[Fichièr:Small-city-symbol.svg|6px|Comuna amb 253 abitants (2000)]]{{mida|80%|[[Amance (Auba)|Amance]] (4,1km)}}}} {{Image label|x=0.277174954349|y=0.208852408566|scale=400|text=[[Fichièr:Small-city-symbol.svg|6px|Comuna amb 381 abitants (2000)]]{{mida|80%|[[Radonvilliers]] (4,9km)}}}} {{Image label|x=0.800711147535|y=0.199130749349|scale=400|text=[[Fichièr:Small-city-symbol.svg|6px|Comuna amb 82 abitants (2000)]]{{mida|80%|[[Chaumesnil]] (5,4km)}}}} {{Image label|x=0.41756159431|y=0.087174867397|scale=400|text=[[Fichièr:Small-city-symbol.svg|6px|Comuna amb 450 abitants (2000)]]{{mida|80%|[[Brienne-la-Vieille]] (5,5km)}}}} </div>{{clear|left}} ==Istòria== ==Administracion== {{ElegitDebuta|insee= 10389 |Títol= Lista deus cònsols successius}} {{Elegit |Debuta= [[2008]] |Fin= [[2014]] |Identitat= Alexandre Rozelier|Partit= |Qualitat= }} {{Elegit |Debuta= març de [[2001]] |Fin= 2008 |Identitat= |Partit= |Qualitat= }} {{ElegitDonadas}} {{ElegitFin}} ==Demografia== {{Demografia |insee= 10389 |1793=375 |1800=399 |1806=388 |1821=395 |1831=426 |1836=439 |1841=444 |1846=450 |1851=446 |1856=420 |1861=417 |1866=368 |1872=321 |1876=299 |1881=295 |1886=499 |1891=278 |1896=246 |1901=221 |1906=221 |1911=216 |1921=229 |1926=207 |1931=205 |1936=212 |1946=185 |1954=208 |1962=205 |1968=192 |1975=167 |1982=149 |1990=139 |1999=116 |2004= |2005= |2006=104 |2007= 107 |2008=111 |2009=114 |cassini=38431 |senscomptesdobles=1962}} ==Luòcs e monuments== ==Personalitats ligadas amb la comuna== ==Véser tanben== ==Ligams extèrnes== ==Nòtas== <references/> {{Portal Comunas}} {{Comunas de| insee = 10389 }} [[Categoria:Comuna d'Auba]] eo6ry1kcnfi6u2aqsszjy9f7g5z7dlx Aussen (Nauta Garona) 0 103356 2509217 2501677 2026-09-23T16:45:37Z Alaric 506 44932 2509217 wikitext text/x-wiki {{Dialècte Gascon}} {{Infobox vila occitana |carta=oc | nom2=''Ausseing'' | nom=Aussen | lògo=cap | imatge=Vue de la Roque.jpg | descripcion= Eth vilatge d'Aussen, vist de l'*Arròca (fr:''La Roque'') | escut= | escais= | region ist = {{Gasconha}} {{Comenge}} | parçan= | region = {{Occitània (Region)}} | arrondiment = [[Arrondiment de Sent Gaudenç|Sent Gaudenç]] | canton = [[Canton de Banhèras de Luishon|Banhères de Luishon]] ([[Canton de Salias de Salat|Saliás deth Salat]] abans 2015) | intercom = [[Comunautat de comunas de Cadira Garòna Salat|CC de Cadira Garòna Salat]] | cp= 31260 | insee = 31030 | cònsol = Dominique Lasserre | mandat = [[2026]]-[[2032]] | gentilici = | longitud= 1.01861111111 | latitud= 43.1530555556 | alt mini = 339 | alt mej= | alt maxi = 613 | km² = 5.88 }} '''Aussen'''{{RepTopMP}} o '''Aussenc''' segon la prononciacion e l'etimologia supausada (''Ausseing'' en [[francés]]) qu'ei ua [[comuna]] [[Gasconha|gascoa]] de [[Comenge]], situada en eth [[departaments franceses|departament]] dera [[Hauta Garona]] e era [[regions francesas|region]] administrativa d'{{Ocreg}}, <small>ancianament de [[Miègjorn-Pirenèus]]</small>. ==Geografia== [[Imatge:Map commune FR insee code 31030.png|vignette|upright=1.5|centre|Comunas a l'entorn.]] ===Perimètre deth territòri=== {{Communes limitrophes | comuna = Aussen | nòrd = [[Montclar de Comenge]] | nòrd-èst = [[Planha]] | èst = [[Sent Miquèu (Nauta Garona)|Sent Miquèu]] | sud-èst = [[Ceridòus]] <small>([[Arièja (departament)|Arièja]])</small> | sud = [[Bèthvéder de Comenge|Bèlvéser en Comenge]] | sud-oèst = | oèst = [[Ròcahòrt de Garona]] | nòrd-oèst = }} ==Toponimia== Era prononciacion qu'ei [aw'senk] a [[Bosin|Bodin]] <ref>contributor Alaric, mai de 2026</ref>. </br> Segon [[Albèrt Dauzat|Dauzat]], ''Aussen'' que poiré estar un compausat deth nom germanic ''Audesid'' e deth sufixe germanic ''-ing'' <ref>Albert Dauzat, Charles Rostaing, ''Dictionnaire étymologique des Noms de Lieux en France'', reedicion Librairie Guénégaud, 1984, p. 38</ref>. </br> Segon [[Ernèst Negre|Negre]], ''Aussen'' que ven deth nom germanic ''Alsindus'' <ref>Ernest Nègre, ''Toponymie générale de la France'', volume II, n° 14 353</ref>. ==Istòria== Pendent er Ancian Regime, Aussen qu'èra dera eleccion de Comenge, doncas dera província de [[Gasconha]], dera generalitat d'[[Aush]], dera [[diocèsi de Comenge]] e dera senescaucia de [[Pàmias]]. Eth vocable dera glèisa qu'ei Nòsta Dauna. A la revolucion, Aussen qu'èra en Arièja. En 1791 qu'estó transferida en Nauta Garona.<ref>“Les communes de Marsoulas, Cassaigne, Belbèse & Ausseing, sont distraites du département de l'Arriège & du district de Saint-Girons ; elles seront incorporées au département de la haute Garonne, district de Saint-Gaudens, canton de Saliez.” "LOI Portant établissement de Juges de commerce & de paix, & réunion de Municipalités sur les pétitions des départemens de Rhône & Loire, de la Côte d'Or, du Var, du Finistère, de la Seine inférieure, de la haute Loire, de Seine & Marne, de Saône & Loire, & de la haute Garonne." Donnée à Paris, le 11 Février 1791. [https://artflsrv03.uchicago.edu/philologic4/revlawall1119/navigate/12/211/?byte=899421 ''La Loi de la Révolution française 1789-1799''].</ref> ==Administracion== {{ElegitDebuta|insee= 31030 |Títol= Lista deths cònsols successius}} {{Elegit |Debuta= [[2026]] |Fin= ([[2032]]) |Identitat=Dominique Lasserre |Partit= |Qualitat= mestierau }} {{Elegit |Debuta= [[2014]] |Fin= 2026 |Identitat= Gilles Paris |Partit= shens |Qualitat= }} {{Elegit |Debuta= març de [[2008]] |Fin= 2014 |Identitat= Daniel Desjardins |Partit= [[PCF]] |Qualitat= retirat }} {{Elegit |Debuta= març de [[2001]] |Fin= 2008 |Identitat= André Cazeneuve |Partit= shens |Qualitat= retirat}} {{Elegit |Debuta= |Fin= 2001 |Identitat= |Partit= |Qualitat= }} {{ElegitDonadas}} {{ElegitFin}} * Abans era refòrma cantonau de 2014, aplicada en 2015, era comuna qu'èra deth [[canton de Salias de Salat]]; qu'es ara deth [[canton de Banhèras de Luishon]]. ==Demografia== {{Demografia |insee= 31030 |1793=202 |1800=215 |1806=224 |1821=184 |1831=248 |1836=248 |1841=324 |1846=329 |1851=332 |1856=280 |1861=269 |1866=219 |1872=203 |1876=195 |1881=181 |1886=163 |1891=178 |1896=143 |1901=142 |1906=132 |1911=137 |1921=146 |1926=146 |1931=148 |1936=127 |1946=102 |1954=80 |1962=74 |1968=62 |1975=57 |1982=47 |1990=55 |1999=61 |2005=65 |cassini=1936 |senscomptesdobles=1962}} * En {{popfr31|0}} era populacion qu'èra de {{popfr31|030}} abitants e era densitat qu'èra de {{formatnum:{{#expr:({{popfr31|030}}/5.88) round 2}}}} ab/km². ==Lòcs e monuments== <gallery> Ausseing_250.jpg Ausseing_31260_Vue_sur_le_sud.jpg|Vista cap ath sud. Ausseing_juillet_2014.jpg|Vista deth nòrd-èst. Cabane_'.jpg </gallery> {{messatge galariá}} ==Personalitats ligadas damb era comuna== ==Véser tanben== * [[Comunas de la Nauta Garona]] ==Ligams extèrnes== ==Nòtas== <references/> {{Portal Gasconha}} {{Comunas de| insee = 31030 }} [[Categoria:Comuna de Comenge]] [[Categoria:Comuna de la Nauta Garona]] k3d1l9gldyymt16g8s0ws0r7cec26js Bodin 0 103378 2509253 1341107 2026-09-24T01:32:57Z Xqbot 4312 Robot: Robòt : repara una dobla redireccion cap a [[Bodin (Comenge)]] 2509253 wikitext text/x-wiki #REDIRECCION [[Bodin (Comenge)]] rllbal8odqbwjhg8o1e62awnqpv63a1 Casau de Lairiça 0 103399 2509215 2501894 2026-09-23T16:31:25Z Alaric 506 44932 2509215 wikitext text/x-wiki {{Dialècte Gascon}} {{Infobox vila occitana | carta = oc | nom = Casau de Lairiça | nom2 = ''Cazaux-Layrisse'' | imatge = Cazaux-Layrisse_11.jpg | descripcion = Eth Pont de Casaus, navèth centre, vist deth Casaus vielh. | lògo = cap | escut = | escais = | region ist = {{Gasconha}} {{Comenge}} | parçan= | region = {{Occitània (Region)}} | arrondiment = [[Arrondiment de Sent Gaudenç|Sent Gaudenç]] | canton = [[canton de Banhèras de Luishon|Banhères de Luishon]] ([[Canton de Sent Biat|Sent Biat]] abans 2015) | intercom = [[Comunautat de comunas deths Pirenèus Hautgaronesis|CC deths Pirenèus Hautgaronesis]] | insee = 31132 | cp = 31440 | cònsol = Jean-Pierre Dore | mandat = [[2026]]-[[2032]] | gentilici = | latitud = 42.8742 | longitud = 0.6086 | alt mini = 589 | alt mej = | alt maxi = 1776 | km² = 2.76 |}} '''Casau de Lairiça'''{{RepTopMP}} (''Cazaux-Layrisse'' en [[francés]]) qu'ei ua [[comuna francesa|comuna]] [[Gasconha|gascoa]] de [[Comenge]], situada en eth [[departaments franceses|departament]] dera [[Hauta Garona]] e era [[regions francesas|region]] administrativa d'{{Ocreg}}, <small>ancianament de [[Miègjorn-Pirenèus]]</small>. ==Geografia== [[Imatge:Map commune FR insee code 31132.png|vignette|upright=1.5|centre|Comunas a l'entorn.]] ===Perimètre deth territòri=== {{Communes limitrophes | comuna = Casau de Lairiça | nòrd = [[Leja]] | nòrd-èst = | èst = [[Varenh (Nauta Garona)|Varenh]] | sud-èst = [[Guaus de Luishon]] | sud = [[Cièr de Luishon]] | sud-oèst = | oèst = [[Sòst]] <small>([[Hauts Pirenèus]])</small> | nòrd-oèst = }} ==Toponimia== Era prononciacion qu'ei [ka'zaw laj'risɔ] <ref>contributor Alaric, mai de 2026</ref>.</br> ''Casaus'' que s'explica per eth latin ''casa'', « cabana -----> ostau rurau ----> proprietat » e sufixe ''-ale (m)'' (''-alis''). Que i a ua grana varietat semantica per ''casau / casal'', a l'origina, tot çò ar entorn dera casa (tèrras...), puish meitaderia, claus, proprietat, òrt, castèth, cabana, ostau arroeinat. Eth nom que seriá ath plurau <ref>Albert Dauzat, Charles Rostaing, ''Dictionnaire étymologique des Noms de Lieux en France'', reedicion Librairie Guénégaud, 1984, p. 151, a ''Casabianca''</ref>{{,}}<ref>Ernest Nègre, ''Toponymie générale de la France'', volume II, n° 24 329</ref>{{,}}<ref>Bénédicte Boyrie-Fénié, Jean-Jacques Fénié, ''Toponymie des Pays Occitans'', edicions Sud-Ouest, 2007, p. 217</ref>{{,}}<ref>Jacques Astor, ''Dictionnaire des Noms de Familles et Noms de Lieux du Midi de la France'', ed. du Beffroi, 2002, p. 222</ref>. </br> ===Lairiça=== Nom d'un lòc vesin, despareishut ?. Era mapa de Cassini que pòrta ''Laurisse'' en fàcia de [[Leja]]. </br> Segon [[Albèrt Dauzat|Dauzat]], per 65268 [[Lairiça]], eth nom ''lairiç'', ''lairiça'' que ven deth latin ''latericium'' « expausat ath sorelh » <ref>Albert Dauzat, Charles Rostaing, ''Dictionnaire étymologique des Noms de Lieux en France'', reedicion Librairie Guénégaud, 1984, p. 393</ref>. </br> Segon [[Ernèst Negre|Negre]], per 65268 [[Lairiça]], eth gascon ''lairiç'', ''lairiça'' que designa un terrenh inculte, qui sèrv de pastenc comun <ref name = erne>Ernest Nègre, ''Toponymie générale de la France'', volume II, n° 24 132</ref>. </br> Segon Bénédicte Boyrie-Fénié, per 47148 [[Lairitz e Montcassin]], amèi eth latin ''latericium'' aja tanben eth sens de « maçoneria de teula de bastir », eth sens, hornit per Negre, de « terrenh inculte, qui sèrv de pastenc comun » qu'ei mèi probable <ref>Bénédicte Boyrie-Fénié, ''Dictionnaire toponymique des communes. Lot-et-Garonne'', ed. CAIRN e Institut Occitan, Pau, 2012, p. 159 </ref>. ==Istòria== Pendent er Ancian Regime, Casau Lairiça qu'èra dera eleccion de Comenge, doncas dera província de [[Gasconha]], dera generalitat d'[[Aush]], dera [[diocèsi de Comenge]] e dera senescaucia de [[Tolosa]]. Eth vocable dera glèisa, annèxa de [[Leja]], qu'ei Sent Miquèu. Tanlèu 1790, Casau Lairiça qu'èra deth [[canton de Sent Biat]] <ref>''Dictionnaire des localités de la Haute-Garonne'', p. 11 e 1 https://docplayer.fr/14783413-Dictionnaire-des-localites.html https://docplayer.fr/14783413-Dictionnaire-des-localites.html</ref>. == Administracion == {{ElegitDebuta|insee= 31132 |Títol= Lista deths cònsols successius}} {{Elegit |Debuta= [[2020]] |Fin= ([[2032]]) |Identitat=Jean-Pierre Dore |Partit= [[PS]] |Qualitat=}} {{Elegit |Debuta= març de [[1977]] |Fin= 2020 |Identitat= Arnaud Dore|Partit= [[PS]] |Qualitat= retirat}} {{Elegit |Debuta= |Fin= 1977 |Identitat= |Partit= |Qualitat=}} {{ElegitDonadas}} {{ElegitFin}} * Abans era refòrma cantonala de 2014, aplicada en 2015, era comuna qu'èra deth canton de [[Sent Biat]]; qu'es ara deth canton de [[Banhèras de Luishon|Banhères de Luishon]]. ==Demografia== {{Demografia |insee= 31132 |1793=125 |1800=125 |1806=151 |1821=185 |1831=222 |1836=230 |1841=217 |1846=227 |1851=229 |1856=208 |1861=240 |1866=223 |1872=208 |1876=191 |1881=189 |1886=166 |1891=151 |1896=143 |1901=121 |1906=119 |1911=117 |1921=106 |1926=96 |1931=95 |1936=88 |1946=86 |1954=80 |1962=65 |1968=49 |1975=49 |1982=56 |1990=69 |1999=86 |cassini=7342 |senscomptesdobles=1962}} * En {{popfr31|0}} la populacion èra de {{popfr31|132}} abitants e la densitat èra de {{formatnum:{{#expr:({{popfr31|132}}/2.76) round 2}}}} ab/km². ==Lòcs e monuments== <gallery> Cazaux-Layrisse_Church4721.JPG|Era glèisa Sent Justin deth Pont de Casaus. Cazaux-Layrisse_24.jpg|Idem. Cazaux-Layrisse_04.jpg|Era glèisa Sent Estève de Casaus de Lairiça. Cazaux-Layrisse_09.jpg|Hont e abeurader (Casaus de Lairiça). Cazaux-Layrisse_23.jpg|Monument aths mòrts (Pont de Lairiça). Cazaux-Layrisse_15.jpg|Un lavader (Pont de Lairiça). Cazaux-Layrisse_16.jpg|Oratòri (Pont de Lairiça) </gallery> {{messatge galariá}} == Personalitats ligadas damb era comuna == ==Véser tanben == * [[Comunas de la Nauta Garona]] == Ligams extèrnes == == Nòtas e referéncias == <references/> {{Portal Gasconha}} {{Comunas de la Nauta Garona}} [[Categoria:Comuna de la Nauta Garona]] [[Categoria:Comuna de Gasconha]] thzs7ar1mp5dw9xzatn8chetbcr3weo Cièr de Luishon 0 103406 2509200 2481829 2026-09-23T14:22:00Z Alaric 506 44932 /* Montmajor */ 2509200 wikitext text/x-wiki {{Dialècte Gascon}} {{Infobox vila occitana | carta = oc | nom = Cièr de Luishon | nom2 = ''Cier-de-Luchon'' | imatge = Panorama de Cier et de la vallée de Luchon (Pyrénées).JPG | descripcion = Cièr e la vath de Luishon cap a 1877. | lògo = cap | escut = | escais = | region ist = {{Gasconha}} {{Comenge}} | parçan = {{Luishonés}} | region = {{Occitània (Region)}} | arrondiment = [[Arrondiment de Sent Gaudenç|Sent Gaudenç]] | canton = [[Canton de Banhèras de Luishon|Banhèras de Luishon]] | intercom = [[Comunautat de comunas deths Pirenèus Hautgaronesis|CC deths Pirenèus Hautgaronesis]] | insee = 31142 | cp = 31110 | cònsol = Jean-Pierre Comet | mandat = [[2020]]-[[2026]] | gentilici = | longitud = 0.6019 | latitud = 42.8592 | alt mini = 582 | alt mej = | alt maxi = 1988 | km² = 10.59 }} '''Cièr de Luishon'''{{RepTopMP}} (''Cier-de-Luchon'' en [[francés]]) qu'es ua [[comuna]] [[Gasconha|gascoa]] de [[Comenge]], situada en eth [[departaments franceses|departament]] dera [[Hauta Garona]] e era [[regions francesas|region]] administrativa d'{{Ocreg}}, <small>ancianament de [[Mieidia-Pirenèus]]</small>. ==Geografia== [[Imatge:Map commune FR insee code 31142.png|vignette|upright=1.6|centre|Comunas a l'entorn.]] ===Perimètre deth territòri=== {{Communes limitrophes | comuna = Cièr de Luishon | nòrd = [[Casau de Lairiça]] | nòrd-èst = | èst = [[Guaus de Luishon]] | sud-èst = [[Sales e Pratvièlh]] | sud = [[Antinhac (Nauta Garona)|Antinhac]] | sud-oèst = | oèst = [[Sent Pau d'Oelh]] | nòrd-oèst = [[Sòst]] <small>([[Hauts Pirenèus]])</small> }} ==Toponimia== Segon [[Albèrt Dauzat|Dauzat]], ''Cièr'', atestat ''de Scierro'' ath sègle XIV, que sembla un oronime prelatin <ref>Albert Dauzat, Charles Rostaing, ''Dictionnaire étymologique des Noms de Lieux en France'', reedicion Librairie Guénégaud, 1984, p. 190</ref>. </br> Segon [[Ernèst Negre|Negre]], ''Cièr'' que ven benlhèu deth gascon ''cièr'', ''ciera'', « cendre, cier, brasa », qui bremba quauque incendi<ref>Ernest Nègre, ''Toponymie générale de la France'', volume II, n° 20 939</ref>... ===Montmajor=== Shens dificultats : mont mèi gran. ===Antenac=== Nom d'un som e d'ua ahorèst. S'eth nom es pas corromput, que sembla eth resultat deth nom celtic d'òme ''Antenos'', damb eth sufixe ''-acum''. Era dificultat qu'es ''-n-'' intervocalica tomba en gascon. ==Istòria== Pendent er Ancian Regime, Cièr de Luishon qu'èra dera eleccion de [[Comenge]], doncas dera província de [[Gasconha]], dera generalitat d'[[Aush]], dera [[diocèsi de Comenge]] e dera senescaucia de [[Tolosa]]. Eth vocable dera glèisa qu'es Nòsta Dauna [o de la Nativitat de Maria]. Tanlèu 1790, Cièr de Luishon qu'èra deth [[canton de Banhèras de Luishon]]. Eth nom qu'èra ''Cier et Montmajou'' de 1790 a l'an VIII <ref>''Dictionnaire des localités de la Haute-Garonne'', p. 12 e 1 https://docplayer.fr/14783413-Dictionnaire-des-localites.html https://docplayer.fr/14783413-Dictionnaire-des-localites.html</ref>.</br> Entre 1790 e 1794, Montmajor qu'estó incorporat a Cièr <ref>[http://cassini.ehess.fr/fr/html/fiche.php?select_resultat=9471]</ref>. Pendent er Ancian Regime, Montmajor qu'èra ua parròpia d'Ancian Regime dera [[diocèsi de Comenge]] e dera senescaucia de [[Tolosa]]. Eth vocable dera glèisa, annèxa de Cièr de Luishon, qu'es Sent Martin <ref>''Dictionnaire des localités de la Haute-Garonne'', p. 32 e 1 https://docplayer.fr/14783413-Dictionnaire-des-localites.html https://docplayer.fr/14783413-Dictionnaire-des-localites.html</ref>. Montmajor qu'es un vilatge au nòrd-oèst de Cièr. Cièr qu'es dens era arribèra, Montmajor 200 m pus haut. ==Administracion== {{ElegitDebuta|insee= 31142 |Títol= Lista deths cònsols successius}} {{Elegit |Debuta= junh de [[1995]] |Fin= ([[2026]]) |Identitat= Jean-Pierre Comet |Partit= divèrs dreta |Qualitat= retirat }} {{Elegit |Debuta= |Fin= 1995 |Identitat= |Partit= |Qualitat= }} {{ElegitDonadas}} {{ElegitFin}} * Ara refòrma cantonala de 2014, aplicada en 2015, era comuna, qui èra deth [[canton de Banhèras de Luishon]], qu'en demorè. ==Demografia== {{Demografia |insee= 31142 |1793=383 |1800=206 |1806=420 |1821=435 |1831=475 |1836=480 |1841=469 |1846=502 |1851=486 |1856=457 |1861=447 |1866=425 |1872=401 |1876=388 |1881=411 |1886=351 |1891=304 |1896=281 |1901=302 |1906=286 |1911=264 |1921=246 |1926=209 |1931=203 |1936=198 |1946=183 |1954=154 |1962=138 |1968=127 |1975=124 |1982=120 |1990=185 |1999=222 |2004=238 |cassini=9471 |senscomptesdobles=1962}} * En {{popfr31|0}} era populacion qu'èra de {{popfr31|142}} abitants e era densitat qu'èra de {{formatnum:{{#expr:({{popfr31|142}}/10.59) round 2}}}} ab/km². ==Lòcs e monuments== ==Personalitats ligadas damb era comuna== ==Véser tanben== * [[Comunas de la Nauta Garona]] ==Ligams extèrnes== ==Nòtas== <references/> {{Portal Gasconha}} {{Comunas de la Nauta Garona}} [[Categoria:Comuna de Comenge]] [[Categoria:Comuna de la Nauta Garona]] chnubtrqjn1iqxinalu7rlja6stlt27 2509202 2509200 2026-09-23T14:30:13Z Alaric 506 44932 precisions toponimicas, còssol 2026 2509202 wikitext text/x-wiki {{Dialècte Gascon}} {{Infobox vila occitana | carta = oc | nom = Cièr de Luishon | nom2 = ''Cier-de-Luchon'' | imatge = Panorama de Cier et de la vallée de Luchon (Pyrénées).JPG | descripcion = Cièr e la vath de Luishon cap a 1877. | lògo = cap | escut = | escais = | region ist = {{Gasconha}} {{Comenge}} | parçan = {{Luishonés}} | region = {{Occitània (Region)}} | arrondiment = [[Arrondiment de Sent Gaudenç|Sent Gaudenç]] | canton = [[Canton de Banhèras de Luishon|Banhèras de Luishon]] | intercom = [[Comunautat de comunas deths Pirenèus Hautgaronesis|CC deths Pirenèus Hautgaronesis]] | insee = 31142 | cp = 31110 | cònsol = Frédéric Comet | mandat = [[2026]]-[[2032]] | gentilici = | longitud = 0.6019 | latitud = 42.8592 | alt mini = 582 | alt mej = | alt maxi = 1988 | km² = 10.59 }} '''Cièr de Luishon'''{{RepTopMP}} (''Cier-de-Luchon'' en [[francés]]) qu'ei ua [[comuna]] [[Gasconha|gascoa]] de [[Comenge]], situada en eth [[departaments franceses|departament]] dera [[Hauta Garona]] e era [[regions francesas|region]] administrativa d'{{Ocreg}}, <small>ancianament de [[Mieidia-Pirenèus]]</small>. ==Geografia== [[Imatge:Map commune FR insee code 31142.png|vignette|upright=1.5|centre|Comunas a l'entorn.]] ===Perimètre deth territòri=== {{Communes limitrophes | comuna = Cièr de Luishon | nòrd = [[Casau de Lairiça]] | nòrd-èst = | èst = [[Guaus de Luishon]] | sud-èst = [[Sales e Pratvièlh]] | sud = [[Antinhac (Nauta Garona)|Antinhac]] | sud-oèst = | oèst = [[Sent Pau d'Oelh]] | nòrd-oèst = [[Sòst]] <small>([[Hauts Pirenèus]])</small> }} ==Toponimia== Segon [[Albèrt Dauzat|Dauzat]], ''Cièr'', atestat ''de Scierro'' ath sègle XIV, que sembla un oronime prelatin <ref>Albert Dauzat, Charles Rostaing, ''Dictionnaire étymologique des Noms de Lieux en France'', reedicion Librairie Guénégaud, 1984, p. 190</ref>. </br> Segon [[Ernèst Negre|Negre]], ''Cièr'' que ven benlhèu deth gascon ''cièr'', ''ciera'', « cendre, cier, brasa », qui bremba quauque incendi<ref>Ernest Nègre, ''Toponymie générale de la France'', volume II, n° 20 939</ref>... ===Montmajor=== Shens dificultats : mont mèi gran. ===Antenac=== Nom d'un som e d'ua ahorèst. S'eth nom es pas corromput, que sembla eth resultat deth nom celtic d'òme ''Antenos'', damb eth sufixe ''-acum''. Era dificultat qu'es ''-n-'' intervocalica tomba en gascon. Pr'aquò, en Gasconha orientau, que i a ipercorreccions (amudiment de ''-nh-'') e probablas conservacions ([[Lunats|Lunacs]])... ==Istòria== Pendent er Ancian Regime, Cièr de Luishon qu'èra dera eleccion de [[Comenge]], doncas dera província de [[Gasconha]], dera generalitat d'[[Aush]], dera [[diocèsi de Comenge]] e dera senescaucia de [[Tolosa]]. Eth vocable dera glèisa qu'ei Nòsta Dauna [o de la Nativitat de Maria]. Tanlèu 1790, Cièr de Luishon qu'èra deth [[canton de Banhèras de Luishon]]. Eth nom qu'èra ''Cier et Montmajou'' de 1790 a l'an VIII <ref>''Dictionnaire des localités de la Haute-Garonne'', p. 12 e 1 https://docplayer.fr/14783413-Dictionnaire-des-localites.html https://docplayer.fr/14783413-Dictionnaire-des-localites.html</ref>.</br> Entre 1790 e 1794, Montmajor qu'estó incorporat a Cièr <ref>[http://cassini.ehess.fr/fr/html/fiche.php?select_resultat=9471]</ref>. Pendent er Ancian Regime, Montmajor qu'èra ua parròpia d'Ancian Regime dera [[diocèsi de Comenge]] e dera senescaucia de [[Tolosa]]. Eth vocable dera glèisa, annèxa de Cièr de Luishon, qu'es Sent Martin <ref>''Dictionnaire des localités de la Haute-Garonne'', p. 32 e 1 https://docplayer.fr/14783413-Dictionnaire-des-localites.html https://docplayer.fr/14783413-Dictionnaire-des-localites.html</ref>. Montmajor qu'es un vilatge au nòrd-oèst de Cièr. Cièr qu'es dens era arribèra, Montmajor 200 m pus haut. ==Administracion== {{ElegitDebuta|insee= 31142 |Títol= Lista deths cònsols successius}} {{Elegit |Debuta= |Fin= 1995 |Identitat= Frédéric Comet |Partit= divèrs dreta |Qualitat= dirigent d'entrepresa }} {{Elegit |Debuta= junh de [[1995]] |Fin= ([[2026]]) |Identitat= Jean-Pierre Comet |Partit= divèrs dreta |Qualitat= retirat }} {{Elegit |Debuta= |Fin= 1995 |Identitat= |Partit= |Qualitat= }} {{ElegitDonadas}} {{ElegitFin}} * Ara refòrma cantonala de 2014, aplicada en 2015, era comuna, qui èra deth [[canton de Banhèras de Luishon]], qu'en demorè. ==Demografia== {{Demografia |insee= 31142 |1793=383 |1800=206 |1806=420 |1821=435 |1831=475 |1836=480 |1841=469 |1846=502 |1851=486 |1856=457 |1861=447 |1866=425 |1872=401 |1876=388 |1881=411 |1886=351 |1891=304 |1896=281 |1901=302 |1906=286 |1911=264 |1921=246 |1926=209 |1931=203 |1936=198 |1946=183 |1954=154 |1962=138 |1968=127 |1975=124 |1982=120 |1990=185 |1999=222 |2004=238 |cassini=9471 |senscomptesdobles=1962}} * En {{popfr31|0}} era populacion qu'èra de {{popfr31|142}} abitants e era densitat qu'èra de {{formatnum:{{#expr:({{popfr31|142}}/10.59) round 2}}}} ab/km². ==Lòcs e monuments== ==Personalitats ligadas damb era comuna== ==Véser tanben== * [[Comunas de la Nauta Garona]] ==Ligams extèrnes== ==Nòtas== <references/> {{Portal Gasconha}} {{Comunas de la Nauta Garona}} [[Categoria:Comuna de Comenge]] [[Categoria:Comuna de la Nauta Garona]] qmbiato4zx95mh3yq9pe900ljapklm4 Corèth 0 103414 2509193 2501746 2026-09-23T13:35:06Z Alaric 506 44932 precision sus la bona grafia 2509193 wikitext text/x-wiki {{Dialècte Gascon}} {{Infobox vila occitana | carta = oc | nom = Coreth | nom2 = ''Couret'' | imatge = Photo_de_Couret.jpg | descripcion = | lògo = cap | escut = | escais = | region ist = {{Gasconha}} {{Comenge}} | parçan = | region = {{Occitània (Region)}} | arrondiment = [[Arrondiment de Sent Gaudenç|Sent Gaudenç]] | canton = [[canton de Banhèras de Luishon|Banhèras de Luishon]] ([[Canton d'Aspèth|Aspèth]] abans 2015) | intercom = [[Comunautat de comunas de Cadira Garòna Salat|CC de Cadira Garòna Salat]] | insee = 31155 | cp = 31160 | cònsol = Jean-Luc Ajas | mandat = [[2026]]-[[2032]] | gentilici = | latitud = 43.0511 | longitud = 0.82 | alt mej = | alt mini = 370 | alt maxi = 602 | km² = 4.34 |}} '''Coreth'''{{RepTopMP}} o '''Corèth''' segon la prononciacion (''Couret'' en [[francés]]) qu'ei ua [[comuna]] [[Gasconha|gascoa]] de [[Comenge]], situada en eth [[departaments franceses|departament]] dera [[Hauta Garona]] e era [[regions francesas|region]] administrativa d'{{Ocreg}}, <small>ancianament de [[Mieidia-Pirenèus]]</small>. == Geografia == {{...}} [[Imatge:Map commune FR insee code 31155.png|vignette|upright=1.5|centre|Comunas a l'entorn.]] ===Perimètre deth territòri=== {{Communes limitrophes | comuna = Coreth | nòrd = [[Gantiás]] | nòrd-èst = | èst = | sud-èst = | sud = [[Estadens]] | sud-oèst = | oèst = [[Soeish]] | nòrd-oèst = }} ==Toponimia== Era prononciacion a [[Arrueda|Roeda]] qu'ei [ku'rɛt] e a [[Gantiás]] qu'ei [ku'rɛtʃ] <ref>enquèsta Alaric, 2025-2026</ref>, çò qui correspón ara grafia '''Corèth'''. </br> Segon [[Albèrt Dauzat|Dauzat]], [[Ernèst Negre|Negre]], eth nom que ven deth gascon ''couret'', « petit còth » (diccionari Palay) e tanben « petita sèrra » <ref>Albert Dauzat, Charles Rostaing, ''Dictionnaire étymologique des Noms de Lieux en France'', reedicion Librairie Guénégaud, 1984, p. 220</ref>{{,}}<ref>Ernest Nègre, ''Toponymie générale de la France'', volume II, n° 21 267</ref>. [[Simin Palai]], p. 275, qu'escriu ''courét'' e que horneish un aute sens : « passatge sarrat ». Que i a cèrtas un petit còth ar oèst (còth de [[Soeish]]), mès Corèth (sufixe ''-ellum'' de segur) qu'ei dens ua depression meilèu estreta enter duas linhas de turons. </br> Eths Féniés que citan tanben ''Corèth'', derivat deth latin ''collem'', « còth » » <ref>Bénédicte Boyrie-Fénié, Jean-Jacques Fénié, ''Toponymie des Pays Occitans'', edicions Sud-Ouest, 2007, p. 199</ref>. </br> Astor que supausa ''Corèth'' ei un diminutiu de ''cort'' <ref>Jacques Astor, ''Dictionnaire des Noms de Familles et Noms de Lieux du Midi de la France'', ed. du Beffroi, 2002, p. 268</ref>. ===Escaig=== Qu'a conservat era grafia occitana en -g (mès qui representa benlhèu ''ish''). Que designa un escapolon o ua petita quantitat ajustada a ua chifra redonda (diccionari catalan). Qu'ei sovent un nom de persona estrictament de Comenge <ref>https://www.filae.com/nom-de-famille/Escaig.html</ref>. == Istòria == Pendent eth Ancian Regime, Coreth, « ''Couret e Escaich'' » qu'èra dera eleccion de [[Comenge]], doncas dera província de [[Gasconha]], dera generalitat d'[[Aush]], dera [[diocèsi de Comenge]] e dera senescaucia de [[Pàmias]]. Eth vocable dera glèisa, annèxa de [[Soeish]], qu'ei Sent Martin. Tanlèu 1790, Coreth qu'èra deth [[canton d'Aspèth]]<ref>''Dictionnaire des localités de la Haute-Garonne'', p. 13 e 1 https://docplayer.fr/14783413-Dictionnaire-des-localites.html https://docplayer.fr/14783413-Dictionnaire-des-localites.html</ref>. ''Escatch'' (''Escaig'' sus era mapa d'Estat-major) qu'ei ar sud dera comuna. == Administracion == {{ElegitDebuta|insee= 31155 |Títol= Lista deths cònsols successius}} {{Elegit |Debuta= [[2026]] |Fin= ([[2032]]) |Identitat= Jean-Luc Ajas |Partit= |Qualitat= retirat}} {{Elegit |Debuta= [[2008]] |Fin= 2026 |Identitat= Corinne Ortet|Partit= |Qualitat= agricultritz }} {{Elegit |Debuta= març de [[2001]] |Fin= 2008 |Identitat= Jean-Marie Ispa |Partit= |Qualitat= }} {{Elegit |Debuta= abans [[1988]] |Fin= ? |Identitat=Dominique Milan |Partit= [[PS]] |Qualitat= }} {{ElegitDonadas}} {{ElegitFin}} * Abans era refòrma cantonala de 2014, aplicada en 2015, era comuna qu'èra deth [[canton d'Aspèth]]; qu'ei ara deth [[canton de Banhèras de Luishon]]. == Demografia == {{Demografia |insee= 31155 |1793=285 |1800=156 |1806=230 |1821=260 |1831=419 |1836=479 |1841=470 |1846=412 |1851=405 |1856=358 |1861=355 |1866=360 |1872=329 |1876=326 |1881=358 |1886=338 |1891=331 |1896=268 |1901=263 |1906=230 |1911=232 |1921=166 |1926=162 |1931=149 |1936=160 |1946=142 |1954=136 |1962=115 |1968=140 |1975=131 |1982=208 |1990=211 |1999=195 |cassini=10686 |senscomptesdobles=1962}} * En {{popfr31|0}} era populacion qu'èra de {{popfr31|155}} abitants e era densitat qu'èra de {{formatnum:{{#expr:({{popfr31|155}}/4.34) round 2}}}} ab/km². ==Lòcs e monuments== ==Personalitats ligadas damb era comuna== ==Véser tanben== * [[Comunas de la Nauta Garona]] ==Ligams extèrnes== ==Nòtas== <references/> {{Portal Gasconha}} {{Comunas de| insee = 31155}} [[Categoria:Comuna de Comenge]] [[Categoria:Comuna de la Nauta Garona]] 79dn0j6zr2eq2q2wrzmyhej01ojtkhy 2509194 2509193 2026-09-23T13:36:40Z Alaric 506 44932 Alaric 506 a desplaçat la pagina [[Coreth]] cap a [[Corèth]] : Títol mal escrit : Pas cap de dobte sus la prononciacion e'l sufixe 2509193 wikitext text/x-wiki {{Dialècte Gascon}} {{Infobox vila occitana | carta = oc | nom = Coreth | nom2 = ''Couret'' | imatge = Photo_de_Couret.jpg | descripcion = | lògo = cap | escut = | escais = | region ist = {{Gasconha}} {{Comenge}} | parçan = | region = {{Occitània (Region)}} | arrondiment = [[Arrondiment de Sent Gaudenç|Sent Gaudenç]] | canton = [[canton de Banhèras de Luishon|Banhèras de Luishon]] ([[Canton d'Aspèth|Aspèth]] abans 2015) | intercom = [[Comunautat de comunas de Cadira Garòna Salat|CC de Cadira Garòna Salat]] | insee = 31155 | cp = 31160 | cònsol = Jean-Luc Ajas | mandat = [[2026]]-[[2032]] | gentilici = | latitud = 43.0511 | longitud = 0.82 | alt mej = | alt mini = 370 | alt maxi = 602 | km² = 4.34 |}} '''Coreth'''{{RepTopMP}} o '''Corèth''' segon la prononciacion (''Couret'' en [[francés]]) qu'ei ua [[comuna]] [[Gasconha|gascoa]] de [[Comenge]], situada en eth [[departaments franceses|departament]] dera [[Hauta Garona]] e era [[regions francesas|region]] administrativa d'{{Ocreg}}, <small>ancianament de [[Mieidia-Pirenèus]]</small>. == Geografia == {{...}} [[Imatge:Map commune FR insee code 31155.png|vignette|upright=1.5|centre|Comunas a l'entorn.]] ===Perimètre deth territòri=== {{Communes limitrophes | comuna = Coreth | nòrd = [[Gantiás]] | nòrd-èst = | èst = | sud-èst = | sud = [[Estadens]] | sud-oèst = | oèst = [[Soeish]] | nòrd-oèst = }} ==Toponimia== Era prononciacion a [[Arrueda|Roeda]] qu'ei [ku'rɛt] e a [[Gantiás]] qu'ei [ku'rɛtʃ] <ref>enquèsta Alaric, 2025-2026</ref>, çò qui correspón ara grafia '''Corèth'''. </br> Segon [[Albèrt Dauzat|Dauzat]], [[Ernèst Negre|Negre]], eth nom que ven deth gascon ''couret'', « petit còth » (diccionari Palay) e tanben « petita sèrra » <ref>Albert Dauzat, Charles Rostaing, ''Dictionnaire étymologique des Noms de Lieux en France'', reedicion Librairie Guénégaud, 1984, p. 220</ref>{{,}}<ref>Ernest Nègre, ''Toponymie générale de la France'', volume II, n° 21 267</ref>. [[Simin Palai]], p. 275, qu'escriu ''courét'' e que horneish un aute sens : « passatge sarrat ». Que i a cèrtas un petit còth ar oèst (còth de [[Soeish]]), mès Corèth (sufixe ''-ellum'' de segur) qu'ei dens ua depression meilèu estreta enter duas linhas de turons. </br> Eths Féniés que citan tanben ''Corèth'', derivat deth latin ''collem'', « còth » » <ref>Bénédicte Boyrie-Fénié, Jean-Jacques Fénié, ''Toponymie des Pays Occitans'', edicions Sud-Ouest, 2007, p. 199</ref>. </br> Astor que supausa ''Corèth'' ei un diminutiu de ''cort'' <ref>Jacques Astor, ''Dictionnaire des Noms de Familles et Noms de Lieux du Midi de la France'', ed. du Beffroi, 2002, p. 268</ref>. ===Escaig=== Qu'a conservat era grafia occitana en -g (mès qui representa benlhèu ''ish''). Que designa un escapolon o ua petita quantitat ajustada a ua chifra redonda (diccionari catalan). Qu'ei sovent un nom de persona estrictament de Comenge <ref>https://www.filae.com/nom-de-famille/Escaig.html</ref>. == Istòria == Pendent eth Ancian Regime, Coreth, « ''Couret e Escaich'' » qu'èra dera eleccion de [[Comenge]], doncas dera província de [[Gasconha]], dera generalitat d'[[Aush]], dera [[diocèsi de Comenge]] e dera senescaucia de [[Pàmias]]. Eth vocable dera glèisa, annèxa de [[Soeish]], qu'ei Sent Martin. Tanlèu 1790, Coreth qu'èra deth [[canton d'Aspèth]]<ref>''Dictionnaire des localités de la Haute-Garonne'', p. 13 e 1 https://docplayer.fr/14783413-Dictionnaire-des-localites.html https://docplayer.fr/14783413-Dictionnaire-des-localites.html</ref>. ''Escatch'' (''Escaig'' sus era mapa d'Estat-major) qu'ei ar sud dera comuna. == Administracion == {{ElegitDebuta|insee= 31155 |Títol= Lista deths cònsols successius}} {{Elegit |Debuta= [[2026]] |Fin= ([[2032]]) |Identitat= Jean-Luc Ajas |Partit= |Qualitat= retirat}} {{Elegit |Debuta= [[2008]] |Fin= 2026 |Identitat= Corinne Ortet|Partit= |Qualitat= agricultritz }} {{Elegit |Debuta= març de [[2001]] |Fin= 2008 |Identitat= Jean-Marie Ispa |Partit= |Qualitat= }} {{Elegit |Debuta= abans [[1988]] |Fin= ? |Identitat=Dominique Milan |Partit= [[PS]] |Qualitat= }} {{ElegitDonadas}} {{ElegitFin}} * Abans era refòrma cantonala de 2014, aplicada en 2015, era comuna qu'èra deth [[canton d'Aspèth]]; qu'ei ara deth [[canton de Banhèras de Luishon]]. == Demografia == {{Demografia |insee= 31155 |1793=285 |1800=156 |1806=230 |1821=260 |1831=419 |1836=479 |1841=470 |1846=412 |1851=405 |1856=358 |1861=355 |1866=360 |1872=329 |1876=326 |1881=358 |1886=338 |1891=331 |1896=268 |1901=263 |1906=230 |1911=232 |1921=166 |1926=162 |1931=149 |1936=160 |1946=142 |1954=136 |1962=115 |1968=140 |1975=131 |1982=208 |1990=211 |1999=195 |cassini=10686 |senscomptesdobles=1962}} * En {{popfr31|0}} era populacion qu'èra de {{popfr31|155}} abitants e era densitat qu'èra de {{formatnum:{{#expr:({{popfr31|155}}/4.34) round 2}}}} ab/km². ==Lòcs e monuments== ==Personalitats ligadas damb era comuna== ==Véser tanben== * [[Comunas de la Nauta Garona]] ==Ligams extèrnes== ==Nòtas== <references/> {{Portal Gasconha}} {{Comunas de| insee = 31155}} [[Categoria:Comuna de Comenge]] [[Categoria:Comuna de la Nauta Garona]] 79dn0j6zr2eq2q2wrzmyhej01ojtkhy Hranccasau 0 103430 2509219 2501714 2026-09-23T16:48:37Z Alaric 506 44932 2509219 wikitext text/x-wiki {{Dialècte Gascon}} {{Infobox vila occitana | carta = oc | nom = Francasau | nom2 = ''Francazal'' | imatge = Francazal_-_20140608_(1).jpg | descripcion = | lògo = cap | escut = | escais = | region ist = {{Gasconha}} {{Comenge}} | parçan= | region = {{Occitània (Region)}} | arrondiment = [[Arrondiment de Sent Gaudenç|Sent Gaudenç]] | canton = [[Canton de Banhèras de Luishon|Banhères de Luishon]] ([[Canton de Salias de Salat|Saliás deth Salat]] abans 2015) | intercom = [[Comunautat de comunas de Cadira Garòna Salat|CC de Cadira Garòna Salat]] | insee = 31195 | cp = 31260 | cònsol = Olivier Loubet | mandat = [[2026]]-[[2032]] | gentilici = | longitud = 0.9975 | latitud = 43.0197222222 | alt mini = 371 | alt mej = | alt maxi = 1254 | km² = 5.46 |}} '''Hrancasau'''{{RepTopMP}} o meilèu '''Francasau''' (''Francazal'' en [[francés]]) qu'ei ua [[comuna]] [[Gasconha|gascoa]] de [[Comenge]], situada en eth [[departaments franceses|departament]] dera [[Hauta Garona]] e era [[regions francesas|region]] administrativa d'{{Ocreg}}, <small>ancianament de [[Miègjorn-Pirenèus]]</small>. ==Geografia== {{...}} [[Imatge:Map commune FR insee code 31195.png|vignette|upright=1.5|centre|Comunas a l'entorn.]] ===Perimètre deth territòri=== {{Communes limitrophes | comuna = Francasau | nòrd = [[Mauvedin de Prat]] <small>([[Arièja (departament)|Arièja]])</small> | nòrd-èst = [[Prat e Bonrepaus]] <small>([[Arièja (departament)|Arièja]])</small> | èst = | sud-èst = [[Casavèth]] <small>([[Arièja (departament)|Arièja]])</small> | sud = [[Balaguèras]] <small>([[Arièja (departament)|Arièja]]), ''per un qüadripunt''</small> | sud-oèst = [[Urau]] | oèst = [[Saleish]] | nòrd-oèst = }} ==Toponimia== Era prononciacion (dejà senhalada per Joan Penent suu Gai Saber) qu'ei [franka'zaw] a [[Arrueda|Roeda]] <ref>enquèsta JPS, octobre de 2025</ref> (com '''F'''ronçac, '''F'''rontinhan, etc). Eth nom qu'ei atestat ''de Francasau'' en 1467 <ref name = erne>Ernest Nègre, ''Toponymie générale de la France'', volume III, n° 25 745</ref>. </br> Segon [[Albèrt Dauzat|Dauzat]], ''Francasau'' que ven der adjectiu ''franc'', « liure », e de ''cazal'', « bòrda » <ref>Albert Dauzat, Charles Rostaing, ''Dictionnaire étymologique des Noms de Lieux en France'', reedicion Librairie Guénégaud, 1984, p. 302</ref>. </br> Segon [[Ernèst Negre|Negre]], ''Francasau'' que ven der occitan ''franc'', « liure, nòble », e deu gascon ''casau'', « òrt, grana propietat, tèrras que depenen der ostau, claus », segon eth diccionari Palay <ref name = erne/>. Mès eth sens modèrne ei pas eth sens d'origina, medievau. Que cau guardar eth sens de « bòrda, proprietat rurala ». ==Istòria== Pendent eth Ancian Regime, Francasau qu'èra dera eleccion de Comenge, doncas dera província de [[Gasconha]], dera generalitat d'[[Aush]], dera [[diocèsi de Comenge]] e dera senescaucia de [[Pàmias]]. Eth vocable dera glèisa, annèxa de [[Castèthviague]], qu'ei Sent Jacme. Tanlèu 1790, Francasau qu'èra deth [[canton de Salias de Salat|canton de Salias]]. En eth an IV, Francasau qu'estó incorporat per un temps a [[Higaròu]] <ref>''Dictionnaire des localités de la Haute-Garonne'', p. 17 e 1 https://docplayer.fr/14783413-Dictionnaire-des-localites.html https://docplayer.fr/14783413-Dictionnaire-des-localites.html</ref>. ==Administracion== {{ElegitDebuta|insee= 31195 |Títol= Lista deths cònsols successius}} {{Elegit |Debuta= [[2026]] |Fin= ([[2032]]) |Identitat=Olivier Loubet |Partit= |Qualitat= mestierau }} {{Elegit |Debuta= març de [[2008]] |Fin= 2026 |Identitat= Jean-Pierre Mare |Partit= CPNT |Qualitat= retirat d'agricultor }} {{Elegit |Debuta= març de [[2001]] |Fin= 2008 |Identitat= Claude Estadieu |Partit= |Qualitat= }} {{Elegit |Debuta= |Fin= 2001 |Identitat= |Partit= |Qualitat= }} {{ElegitDonadas}} {{ElegitFin}} * Abans era refòrma cantonau de 2014, aplicada en 2015, era comuna qu'èra deth [[canton de Salias de Salat]]; qu'es ara deth [[canton de Banhèras de Luishon]]. ==Demografia== {{Demografia |insee= 31195 |1793=107 |1800=96 |1806=100 |1821=84 |1831=105 |1836=108 |1841=113 |1846=121 |1851=75 |1856=78 |1861=81 |1866=89 |1872=68 |1876=82 |1881=78 |1886=81 |1891=67 |1896=70 |1901=67 |1906=58 |1911=57 |1921=40 |1926=42 |1931=36 |1936=32 |1946=30 |1954=27 |1962=23 |1968=16 |1975=5 |1982=10 |1990=19 |1999=16 |cassini=14569 |senscomptesdobles=1962}} * En {{popfr31|0}} era populacion qu'èra de {{popfr31|195}} abitants e era densitat qu'èra de {{formatnum:{{#expr:({{popfr31|195}}/5.46) round 2}}}} ab/km². ==Lòcs e monuments== <gallery> Francazal - Bérens - 20120330 (1).jpg|Berens. Francazal_-_Tougnouat_-_20120330_(1).jpg|Tonhoat acavalat damb Prat e Bonrepaus. </gallery> {{messatge galariá}} ==Personalitats ligadas damb era comuna== ==Véder tanben== * [[Comunas de la Nauta Garona]] ==Ligams extèrnes== ==Nòtas== <references/> {{Portal Gasconha}} {{Comunas de la Nauta Garona}} [[Categoria:Comuna de Gasconha]] [[Categoria:Comuna de la Nauta Garona]] 6o9r1987lqljexxh44r27i5zpqgjtvt Saliás de Salat 0 103580 2509224 2501683 2026-09-23T17:00:26Z Alaric 506 44932 Alaric 506 a desplaçat la pagina [[Salias de Salat]] cap a [[Saliás de Salat]] : Títol mal escrit : prononciacion generala, determinant pas precisat 2501683 wikitext text/x-wiki {{Dialècte Gascon}} {{Infobox vila occitana | carta = oc | nom = Salias de Salat | nom2 = ''Salies-du-Salat'' | imatge = Salies_du_Salat-Les_Thermes-20140423.jpg | descripcion = Tèrmes de Salias de Salat. | lògo= cap | escut = Blason ville fr Salies-du-Salat (Haute-Garonne).svg | escais= | region ist = {{Gasconha}} {{Comenge}} | parçan= | region = {{Occitània (Region)}} | arrondiment = [[Arrondiment de Sent Gaudenç|Sent Gaudenç]] | canton = [[Canton de Banhèras de Luishon|Banhères de Luishon]] ([[Canton de Salias de Salat|Saliás deth Salat]] abans 2015) | intercom = [[Comunautat de comunas de Cadira Garòna Salat|CC de Cadira Garòna Salat]] | insee = 31523 | cp = 31260 | cònsol = Sabine Bastianelli | mandat = [[2026]]-[[2032]] | gentilici = Salisiens (en [[francés]]) | longitud= 0.959444444444 | latitud= 43.1041666667 | alt mini = 281 | alt mej = | alt maxi = 428 | km² = 6.81 }} '''Saliás deth Salat''' {{RepTopMP}} o '''Salias de Salat'''{{refnec}} (''Salies-du-Salat'' en [[francés]]) qu'ei ua [[comuna]] [[Gasconha|gascoa]] de [[Comenge]], situada en eth [[departaments franceses|departament]] dera [[Hauta Garona]] e era [[regions francesas|region]] administrativa d'{{Ocreg}}, <small>ancianament de [[Miègjorn-Pirenèus]]</small>. ==Geografia== [[Imatge:Map commune FR insee code 31523.png|vignette|upright=1.5|centre|Comunas a l'entorn.]] ===Perimètre deth territòri=== {{Communes limitrophes | comuna = Saliás deth Salat | nòrd = [[Maseras de Salat]] | nòrd-èst = [[Cassanha (Comenge)|Cassanha]] | èst = [[Marsolàs]] | sud-èst = [[Tolha]] | sud = | sud-oèst = [[Mana (Nauta Garona)|Mana]] | oèst = [[Montsaunèrs]] | nòrd-oèst = }} ==Toponimia== Eth nom qu'es atestat ''Castrum de Salinas'' o de ''Saliès'' (prudéncia) <ref>Émile Connac, ''Dictionnaire topographique du département de la Haute-Garonne'', manuscrit, 1882, Vol. 4, p. 2589, cercar sus Gallica</ref>. </br> Era prononciacion en 2025 qu'ei pertot [sa'ljɔs] en duas sillabas, eth determinant estó pas recercat, mès pas hornit espontanèament per er informator<ref>enquèsta JPS, octobre de 2025</ref>; era prononciacion hornida que correspón aras indicacions de [[Patrici Pojada]]. ''Salias'' que ven deth latin ''salina'', « lòc on reculhen era sau, lòc d'extraccion dera sau, hont d'aiga salada » <ref>Albert Dauzat, Charles Rostaing, ''Dictionnaire étymologique des Noms de Lieux en France'', reedicion Librairie Guénégaud, 1984, p. 639</ref>{{,}}<ref name = erne>Ernest Nègre, ''Toponymie générale de la France'', volume II, n° 25 207</ref>{{,}}<ref>Jacques Astor, ''Dictionnaire des Noms de Familles et Noms de Lieux du Midi de la France'', ed. du Beffroi, 2002, p. 710</ref>. ==Istòria== Pendent er Ancian Regime, Saliás qu'èra dera eleccion de Comenge, doncas dera província de [[Gasconha]], dera generalitat d'[[Aush]], dera [[diocèsi de Comenge]] e dera senescaucia de [[Pàmias]]. Eth vocable dera glèisa qu'ei Sent German. Tanlèu 1790, Saliás qu'èra [[caplòc]] deth [[canton de Salias de Salat|son canton]]. Eth nom qu'èra ''Salies et Saint-Vincent'' en 1790. Eth nom oficiau de ''Salies-du-Salat'' qu'ei confirmat per decret deth 18 de junh de 1958 <ref>''Dictionnaire des localités de la Haute-Garonne'', p. 46 e 1 https://docplayer.fr/14783413-Dictionnaire-des-localites.html https://docplayer.fr/14783413-Dictionnaire-des-localites.html</ref>. Era parròpia de Sent Vincenç (de Comenge) qu'èra pendent eth Ancian Regime dera [[diocèsi de Comenge]] e dera senescaucia de [[Pàmias]]. Eth vocable dera glèisa, annèxa de Salias, qu'ei Sent Vincenç <ref>''Dictionnaire des localités de la Haute-Garonne'', p. 46 https://docplayer.fr/14783413-Dictionnaire-des-localites.html https://docplayer.fr/14783413-Dictionnaire-des-localites.html</ref>. ==Administracion== {{ElegitDebuta|insee= 31523 |Títol= Lista deths cònsols successius}} {{Elegit |Debuta= [[2026]] |Fin=([[2032]]) |Identitat=Sabine Bastianelli |Partit= |Qualitat= comercianta }} {{Elegit |Debuta= [[2014]] |Fin= 2026 |Identitat= Jean-Pierre Duprat |Partit= divèrs esquèrra |Qualitat= retirat }} {{Elegit |Debuta= març de [[1977]] |Fin= 2014 |Identitat= Jacques Pavan |Partit= [[PS]] |Qualitat= retirat }} {{Elegit |Debuta= |Fin= 1977 |Identitat= |Partit= |Qualitat= }} {{ElegitDonadas}} {{ElegitFin}} * Abans era refòrma cantonau de 2014, aplicada en 2015, era comuna qu'èra [[caplòc]] deth [[canton de Salias de Salat]]; qu'es ara deth [[canton de Banhèras de Luishon]]. ==Demografia== {{Demografia |insee= 31523 |1793=621 |1800=692 |1806=655 |1821=826 |1831=790 |1836=367 |1841=863 |1846=912 |1851=942 |1856=837 |1861=789 |1866=822 |1872=853 |1876=834 |1881=893 |1886=1008 |1891=1035 |1896=1040 |1901=1032 |1906=1007 |1911=1055 |1921=1097 |1926=1251 |1931=1303 |1936=1350 |1946=1701 |1954=1697 |1962=1759 |1968=1975 |1975=2191 |1982=2154 |1990=2074 |1999=1943 |cassini=35169 |senscomptesdobles=1962}} * En {{popfr31|0}} era populacion qu'èra de {{popfr31|523}} abitants e era densitat qu'èra de {{formatnum:{{#expr:({{popfr31|523}}/6.81) round 2}}}} ab/km². ==Lòcs e monuments== <gallery> Salies_du_Salat-Boulevard_Jean_Jaurès-20140423.jpg|Ofici de Torisme. Salies_du_Salat-Motte_féodale-20140423.jpg|Mòta castrala. Salies_du_Salat-Église_Notre_Dame_de_la_Pitié-20130425.jpg|Glèisa Nòsta Dòna. Salies_du_Salat-La_bascule_baladeuse-20140423.jpg|Era bassacula. </gallery> {{messatge galariá}} ==Personalitats ligadas damb era comuna== ==Véder tanben== * [[Comunas de la Nauta Garona]] ==Ligams extèrnes== ==Nòtas== <references/> {{Portal Gasconha}} {{Comunas de| insee = 31523 }} [[Categoria:Comuna de Comenge]] [[Categoria:Comuna de la Nauta Garona]] rfxbxyjm6i577q2x4lhqxy61aaocyqd Binòs 0 103609 2509213 2501891 2026-09-23T16:25:20Z Alaric 506 44932 probablament V- 2509213 wikitext text/x-wiki {{Dialècte Gascon}} {{Infobox vila occitana | carta=oc | nom=Binòs | nom2= ''Binos'' | imatge=Village de Binos.JPG | descripcion= Vista generala. | lògo= | escut= | escais= | region ist = {{Gasconha}} {{Comenge}} | parçan= | region = {{Occitània (Region)}} | arrondiment = [[Arrondiment de Sent Gaudenç|Sent Gaudenç]] | canton = [[canton de Banhèras de Luishon|Banhères de Luishon]] ([[Canton de Sent Biat|Sent Biat]] abans 2015) | intercom = [[Comunautat de comunas deths Pirenèus Hautgaronesis|CC deths Pirenèus Hautgaronesis]] | insee = 31590 | cp = 31440 | cònsol = Francis Guaus | mandat = [[2020]]-[[2026]] | gentilici = (en [[francés]]) | longitud= 0.6181 | latitud= 42.9019 | alt mini = 669 | alt mej = | alt maxi = 1606 | km² = 1.96 }} '''Binòs'''{{RepTopMP}} o probablament '''Vinòs''' (véder toponimia), ''Binos'' en [[francés]], qu'ei ua [[comuna]] [[Gasconha|gascoa]] de [[Comenge]], situada en eth [[departaments franceses|departament]] dera [[Hauta Garona]] e era [[regions francesas|region]] administrativa d'{{Ocreg}}, <small>ancianament de [[Miègjorn-Pirenèus]]</small>. ==Geografia== {{...}} [[Imatge:Map commune FR insee code 31590.png|vignette|upright=1.5|centre|Comunas a l'entorn.]] ===Perimètre deth territòri=== {{Communes limitrophes | comuna = Vinòs | nòrd = [[Sinhac (Nauta Garona)|Sinhac]] | nòrd-èst = | èst = | sud-èst = | sud = [[Baishòs]] | sud-oèst = | oèst = [[Sòst]] <small>([[Hauts Pirenèus]])</small> | nòrd-oèst = [[Esbarèish]] <small>([[Hauts Pirenèus]])</small> <small>(''per un qüadripunt'')</small> }} ==Toponimia== A [[Castilhon de Larbost]], localitat non betacista, la prononciacion qu'ei [vi'nɔs] ath lòc qu'ei [ba'ʃɔs] per era comuna vesia <ref>contributor Alaric, mai de 2026</ref>.</br> Segon [[Albèrt Dauzat|Dauzat]], entà explicar ''Binòs'', eth radicau qu'ei mausegur, benlhèu eth nom gallic d'òme ''*Binnos'' (inatestat) o ''Vindos''; eth sufixe, aquitanic, qu'ei ''-ossum'' <ref>Albert Dauzat, Charles Rostaing, ''Dictionnaire étymologique des Noms de Lieux en France'', reedicion Librairie Guénégaud, 1984, p. 44, a ''Bachos''</ref>. En celtic ''uindos'' que significa « blanc » e tanben « urós ». </br> [[Xavier Delamarre]] non ditz arren de ''Vinòs'', mès que horneish noms de personas celtics atestats ''Uindo'', ''Uinda'', quitament ''Uindonus'', qui pòden anar entà miar ath toponime <ref>Xavier Delamarre, ''Noms de personnes celtiques dans l'Épigraphie classique'', ed. Errance, 2007, p. 200</ref>, un còp derivats en ''-osson'' (en gascon, ''-nd-'' > ''-n-'' e ''-n-'' intervocalica tomba). ==Istòria== Pendent er Ancian Regime, Vinòs qu'èra dera eleccion de Comenge, doncas dera província de [[Gasconha]], dera generalitat d'[[Aush]], dera [[diocèsi de Comenge]] e dera senescaucia de [[Tolosa]]. Eth vocable dera glèisa qu'ei Sent Laurenç. Tanlèu 1790, Binòs qu'èra deth [[canton de Sent Biat]]. Vinòs e Baishòs que fusionèn per ordenança deth 7 d'abriu 1840, puish l'arrestat prefectorau deth 21 de gèr 1948 que tornè separar eras duas comunas <ref>''Dictionnaire des localités de la Haute-Garonne'', p. 6 e 1 https://docplayer.fr/14783413-Dictionnaire-des-localites.html https://docplayer.fr/14783413-Dictionnaire-des-localites.html</ref>. ==Administracion== {{ElegitDebuta|insee= 31590 |Títol= Lista deths cònsols successius}} {{Elegit |Debuta= març de [[2001]] |Fin= ([[2032]]) |Identitat= Francis Guaus|Partit= divèrs esquèrra |Qualitat= foncionari }} {{Elegit |Debuta= |Fin= 2001 |Identitat= |Partit= |Qualitat= }} {{ElegitDonadas}} {{ElegitFin}} * Abans era refòrma cantonala de 2014, aplicada en 2015, era comuna qu'èra deth [[canton de Sent Biat]]; qu'es ara deth [[canton de Banhèras de Luishon|Banheres de Luishon]]. ==Demografia== {{Demografia |insee= 31590 |1793=88 |1800=50 |1806=74 |1821=75 |1831=74 |1954=34 |1962=32 |1968=35 |1975=28 |1982=26 |1990=22 |1999=18 |cassini=4304 |senscomptesdobles=1962}} * 1840-1948 : [[Baishòs]] e Binòs. * En {{popfr31|0}} era populacion qu'èra de {{popfr31|590}} abitants e era densitat qu'èra de {{formatnum:{{#expr:({{popfr31|590}}/1.96) round 2}}}} ab/km². ==Lòcs e monuments== <gallery> Binos_10.jpg|Ostau de comuna. Binos_09.jpg|Lavader restaurat e abeuraders. Binos_02.jpg|Hrièsta geminada, vestigi der ancian castèth dera familha de Vinòs. Binos_01.jpg|Tor deth castèth. Binos_13.jpg|Esculptura de dus ausèths en marme e glèisa Sent Laurenç. </gallery> {{messatge galariá}} ==Personalitats ligadas damb era comuna== ==Véser tanben== * [[Comunas de la Nauta Garona]] ==Ligams extèrnes== ==Nòtas== <references/> {{Portal Gasconha}} {{Comunas de| insee = 31590 }} [[Categoria:Comuna de Comenge]] [[Categoria:Comuna de la Nauta Garona]] eijxhrdao208u2ao5ekbc9khh2opxye 2509214 2509213 2026-09-23T16:28:07Z Alaric 506 44932 2509214 wikitext text/x-wiki {{Dialècte Gascon}} {{Infobox vila occitana | carta=oc | nom=Binòs | nom2= ''Binos'' | imatge=Village de Binos.JPG | descripcion= Vista generala. | lògo= | escut= | escais= | region ist = {{Gasconha}} {{Comenge}} | parçan= | region = {{Occitània (Region)}} | arrondiment = [[Arrondiment de Sent Gaudenç|Sent Gaudenç]] | canton = [[canton de Banhèras de Luishon|Banhères de Luishon]] ([[Canton de Sent Biat|Sent Biat]] abans 2015) | intercom = [[Comunautat de comunas deths Pirenèus Hautgaronesis|CC deths Pirenèus Hautgaronesis]] | insee = 31590 | cp = 31440 | cònsol = Francis Guaus | mandat = [[2026]]-[[2032]] | gentilici = (en [[francés]]) | longitud= 0.6181 | latitud= 42.9019 | alt mini = 669 | alt mej = | alt maxi = 1606 | km² = 1.96 }} '''Binòs'''{{RepTopMP}} o probablament '''Vinòs''' (véder toponimia), ''Binos'' en [[francés]], qu'ei ua [[comuna]] [[Gasconha|gascoa]] de [[Comenge]], situada en eth [[departaments franceses|departament]] dera [[Hauta Garona]] e era [[regions francesas|region]] administrativa d'{{Ocreg}}, <small>ancianament de [[Miègjorn-Pirenèus]]</small>. ==Geografia== {{...}} [[Imatge:Map commune FR insee code 31590.png|vignette|upright=1.5|centre|Comunas a l'entorn.]] ===Perimètre deth territòri=== {{Communes limitrophes | comuna = Vinòs | nòrd = [[Sinhac (Nauta Garona)|Sinhac]] | nòrd-èst = | èst = | sud-èst = | sud = [[Baishòs]] | sud-oèst = | oèst = [[Sòst]] <small>([[Hauts Pirenèus]])</small> | nòrd-oèst = [[Esbarèish]] <small>([[Hauts Pirenèus]])</small> <small>(''per un qüadripunt'')</small> }} ==Toponimia== A [[Castilhon de Larbost]], localitat non betacista, la prononciacion qu'ei [vi'nɔs] ath lòc qu'ei [ba'ʃɔs] per era comuna vesia <ref>contributor Alaric, mai de 2026</ref>.</br> Segon [[Albèrt Dauzat|Dauzat]], entà explicar ''Binòs'', eth radicau qu'ei mausegur, benlhèu eth nom gallic d'òme ''*Binnos'' (inatestat) o ''Vindos''; eth sufixe, aquitanic, qu'ei ''-ossum'' <ref>Albert Dauzat, Charles Rostaing, ''Dictionnaire étymologique des Noms de Lieux en France'', reedicion Librairie Guénégaud, 1984, p. 44, a ''Bachos''</ref>. En celtic ''uindos'' que significa « blanc » e tanben « urós ». </br> [[Xavier Delamarre]] non ditz arren de ''Vinòs'', mès que horneish noms de personas celtics atestats ''Uindo'', ''Uinda'', quitament ''Uindonus'', qui pòden anar entà miar ath toponime <ref>Xavier Delamarre, ''Noms de personnes celtiques dans l'Épigraphie classique'', ed. Errance, 2007, p. 200</ref>, un còp derivats en ''-osson'' (en gascon, ''-nd-'' > ''-n-'' e ''-n-'' intervocalica tomba). ==Istòria== Pendent er Ancian Regime, Vinòs qu'èra dera eleccion de Comenge, doncas dera província de [[Gasconha]], dera generalitat d'[[Aush]], dera [[diocèsi de Comenge]] e dera senescaucia de [[Tolosa]]. Eth vocable dera glèisa qu'ei Sent Laurenç. Tanlèu 1790, Binòs qu'èra deth [[canton de Sent Biat]]. Vinòs e Baishòs que fusionèn per ordenança deth 7 d'abriu de 1840, puish l'arrestat prefectorau deth 21 de gèr de 1948 que tornè separar eras duas comunas <ref>''Dictionnaire des localités de la Haute-Garonne'', p. 6 e 1 https://docplayer.fr/14783413-Dictionnaire-des-localites.html https://docplayer.fr/14783413-Dictionnaire-des-localites.html</ref>. ==Administracion== {{ElegitDebuta|insee= 31590 |Títol= Lista deths cònsols successius}} {{Elegit |Debuta= març de [[2001]] |Fin= ([[2032]]) |Identitat= Francis Guaus|Partit= divèrs esquèrra |Qualitat= foncionari }} {{Elegit |Debuta= |Fin= 2001 |Identitat= |Partit= |Qualitat= }} {{ElegitDonadas}} {{ElegitFin}} * Abans era refòrma cantonala de 2014, aplicada en 2015, era comuna qu'èra deth [[canton de Sent Biat]]; qu'es ara deth [[canton de Banhèras de Luishon|Banheres de Luishon]]. ==Demografia== {{Demografia |insee= 31590 |1793=88 |1800=50 |1806=74 |1821=75 |1831=74 |1954=34 |1962=32 |1968=35 |1975=28 |1982=26 |1990=22 |1999=18 |cassini=4304 |senscomptesdobles=1962}} * 1840-1948 : [[Baishòs]] e Binòs. * En {{popfr31|0}} era populacion qu'èra de {{popfr31|590}} abitants e era densitat qu'èra de {{formatnum:{{#expr:({{popfr31|590}}/1.96) round 2}}}} ab/km². ==Lòcs e monuments== <gallery> Binos_10.jpg|Ostau de comuna. Binos_09.jpg|Lavader restaurat e abeuraders. Binos_02.jpg|Hrièsta geminada, vestigi der ancian castèth dera familha de Vinòs. Binos_01.jpg|Tor deth castèth. Binos_13.jpg|Esculptura de dus ausèths en marme e glèisa Sent Laurenç. </gallery> {{messatge galariá}} ==Personalitats ligadas damb era comuna== ==Véser tanben== * [[Comunas de la Nauta Garona]] ==Ligams extèrnes== ==Nòtas== <references/> {{Portal Gasconha}} {{Comunas de| insee = 31590 }} [[Categoria:Comuna de Comenge]] [[Categoria:Comuna de la Nauta Garona]] madqzpa8o8ebf4dwlcqlv372zgmc8zc Serinhac del Puègbodon 0 104152 2509328 2316017 2026-09-24T07:24:38Z Kontributor 2K 52367 2509328 wikitext text/x-wiki {{Infobox vila occitana | carta = oc | nom = Serinhac del Puègbodon | nom2 = ''Sérignac-Péboudou'' | imatge = Domaine de la colombe.jpg | descripcion = Propietat | lògo = cap | escut = Blason ville FR Serignac-Péboudou (Lot et Garonne).svg | escais = | region ist = {{Guiana}} [[Agenés]] | parçan = | insee = 47299 | cp = 47410 | region = [[Novèla Aquitània]] | departament = {{Òut e Garona}} | arrondiment = [[arrondiment de Vilanuèva d'Òut|Vilanuèva d'Òut]] | canton = La val de Dròt ([[canton de Castilhonés|Castilhonés]] avant 2015) | intercom = [[Comunautat de comunas de las Bastidas en Naut Agenés Perigòrd|CC de las Bastidas en Naut Agenés Perigòrd]] | cònsol = Guy Peyrat | mandat = [[2020]]-[[2026]] | gentilici = | latitud = 44.6156 | longitud = 0.5408 | alt mini = 69 | alt mej = | alt maxi = 185 | km² = 12.12 }}{{omon|Serinhac (omonimia)}} '''Serinhac del Puègbodon''' <ref name = bbf>Bénédicte Boyrie-Fénié, ''Dictionnaire toponymique des communes. Lot-et-Garonne'', ed. CAIRN e Institut Occitan, Pau, 2012, p. 273-274, referéncia corregida segon las règlas graficas</ref>{{,}}<ref>http://bdtopoc.org/?city_selected=S%C3%A9rignac-P%C3%A9boudou , referéncia corregida segon las règlas graficas</ref> (''Sérignac-Péboudou'' en [[francés]]) es una [[comuna francesa|comuna]] [[Agenés|agenesa]], situada dins lo [[departaments franceses|departament]] d'[[Òut e Garona]] e la [[regions francesas|region]] de [[Novèla Aquitània]], <small>ancianament d'[[Aquitània (region)|Aquitània]]</small>. ==Geografia== [[Imatge:Map commune FR insee code 47299.png|vignette|upright=1.8|centre|Comunas a l'entorn.]] === Perimètre del territòri === {{Communes limitrophes | commune = Serinhac del Puègbodon | nord = [[Dosens (Òlt e Garona)|Dosens]] | nord-est = | est = [[Montauriòl (Òlt e Garona)|Montauriòl]] | sud-est = [[Sent Maurici de Lestapèl]] <small>''per un qüadripunt''</small> | sud = [[Sigalars]] | sud-ouest = | ouest = [[Sent Colomb de Lausun]] | nord-ouest = [[Lausun]] }} ==Toponimia== Las fòrmas ancianas son ''capella de Sarinhac'', en 1326, ''eccl. Beate Marie de Serinhaco'', en latin, en 1503, ''r. de Serinhaco'', en latin, en 1520. La prononciacion (escrita) es [ʃeri'ɲa del ,pɛbu'du] (mas [del] es vertadièrament en usatge ?) e la vocala etimologica de la prumièra sillaba de ''Puègbodon'' es enquèra parcialament conservada <ref name = bbf/>. ''Serinhac'' ven del cognomen ''Serenus'', plan atestat, jos la fòrma ''Serenius'', emb lo sufixe ''-acum'' [latinizacion del sufixe gallés ''-ācon'']; ''-ni-'' de ''Sereniacu'' se palataliza (''*Sere'''nh'''ago'') e lo vocala ''e'' se barra en ''i'' davant la novèla palatala (''*Ser'''i'''nhago'' > ''*Serinhag'' > ''Serinhac'') <ref>Albert Dauzat, Charles Rostaing, ''Dictionnaire étymologique des Noms de Lieux en France'', Librairie Guénégaud, reedicion 1984, p. 654</ref>{{,}}<ref name = bbf/>. ===Lo determinant=== Lo Puègbodon es una tuca remarcabla de 189 m e sa cima es probablament formada pel calcari blanc de l'Agenés. Aquò's pas, donc, un vilatge o una anciana parròquia o comuna. Sèrv de determinant oficialament a ''Serinhac'' dempuèi 1919 <ref name = cass>http://cassini.ehess.fr/cassini/fr/html/fiche.php?select_resultat=36108</ref> (i a un autre ''Serinhac'' dins lo departament, [[Serinhac de Garona]] (o de ''Garòna'') e son determinant s'ajustèt tanben en 1919). Fal pas escriure nimai dire ''*Serinhac e Puègbodon''. Serinhac fuguèt, a temps passat, nommat ''Sérignac-de-Lauzun'' e i agèt probablament una correspondéncia occitana. ''Puègbodon'' ven del latin ''podium'', qu'a donat « puèg » en occitan, e d'un nom germanic d'òme ''Bodo'', mas al cas regime (en tant que complement), donc ''Bodon''; lo cas subjècte seriá ''Bode''; ''Bodon'' èra probablament lo propietari del luèc <ref name = bbf/>. == Istòria == La comuna se creèt en [[1867]] en destacar una seccion de [[Sigalars]]<ref name = cass/>. == Administracion == {{ElegitDebuta|insee= 47299 |Títol= Lista dels cònsols successius}} {{Elegit |Debuta= març de [[2008]] |Fin= [[2026]] |Identitat= Guy Peyrat |Partit= |Qualitat= }} {{Elegit |Debuta= març de [[1989]] |Fin= 2008 |Identitat= Lucien Fargues |Partit= |Qualitat=}} {{Elegit |Debuta= |Fin= 1989 |Identitat= |Partit= |Qualitat=}} {{ElegitDonadas}} {{ElegitFin}} * Abans la refòrma cantonala de 2014, aplicada en 2015, la comuna èra del [[canton de Castilhonés]]; es ara del canton de La Val de Dròt. == Demografia == {{Demografia |insee= 47299 |1866=475 |1872=460 |1876=435 |1881=390 |1886=379 |1891=407 |1896=366 |1901=340 |1906=362 |1911=364 |1921=304 |1926=349 |1931=339 |1936=387 |1946=339 |1954=334 |1962=308 |1968=291 |1975=222 |1982=176 |1990=190 |1999=169 |2006=173 |2007= |2008= |2009=173 |cassini=36108 |senscomptesdobles= 1962}} * En {{popfr47|0}} la populacion èra de {{popfr47|299}} abitants e la densitat èra de {{formatnum:{{#expr:({{popfr47|299}}/12.12) round 2}}}} ab/km² == Luècs e monuments == == Personalitats ligadas emb la comuna == == Veire tanben == * [[Comunas d'Òut e Garona]] == Ligams extèrnes == ==Nòtas== <references/> {{Portal Guiana}} {{Comunas d'Òlt e Garona}} [[Categoria:Comuna d'Agenés]] [[Categoria:Comuna d'Òlt e Garona]] [[Categoria:Comuna de Guiana]] snbblks2k3nxhi4g6drcyvpdso4fd3c Doudelainville 0 106073 2509268 2390866 2026-09-24T04:50:32Z Kontributor 2K 52367 2509268 wikitext text/x-wiki {{Infobox Comuna de França |carta=fr | nomcomuna=Dodlinville (Sonme) | nomcomuna2=Doudelainville | imatge= Doudelainville, Somme, France.jpg | descripcion= Glèisa del sègle XIV | lògo= | escut=Blason ville FR Doudelainville (Somme).svg | escais= | region ist = | parçan= | arrondiment= [[Arrondiment d'Abbeville|Abbeville]] | canton= [[Canton de Hallencourt|Hallencourt]] | insee = 80251 | sitweb= | cp = 80140 | cònsol = Rémy Boutroy | mandat = [[2008]]-[[2014]] | gentilici = (en [[francés]]) | longitud= 1.7711 | latitud= 50.0025 | alt mini = 69 | alt mej = | alt maxi = 121 | km² = 4.99 }} '''Dodlinville (Sonme)''' en [[picard]] (''Doudelainville'' en [[francés]]) es una [[Comuna francesa|comuna]] [[frança|francesa]], situada dins lo [[departaments franceses|departament]] de [[Sòma (departament)|Somme]] e la [[regions francesas|region]] dels [[Nauts de França]]. ==Geografia== Implantada a l'Oèst del departament, al encreuament de l'ais Nòrd-Sud en connectant [[Huppy]] (direccion [[Abbeville]]) a [[Fresnes-Tilloloy]] (direccion [[Oisemont]]) per la Rota d&eacute;partementale "RD 25" e de l'ais Es-Oèst en connectant virtuellement [[Gamaches]] a [[Airaines]]. Implantée à l'Ouest du département, au croisement de l'axe Nord-Sud reliant [[Huppy]] (direction [[Abbeville]]) à [[Fresnes-Tilloloy]] (direction [[Oisemont]]) par la Route départementale "RD 25" et de l'axe Est-Ouest reliant virtuellement [[Gamaches]] à [[Airaines]]. ===Comunas vesinas=== <div style="position: relative; float:left; width:450px;"> [[Fichièr:Blank map.svg|400px|left||Distanças e posicion relativa]] {{Image label|x=0.506|y=0.495|scale=400|text=[[Fichièr:Map pointer black.svg|20px|Doudelainville]]'''Doudelainville'''}} {{Image label|x=0.489013858904|y=0.728276536907|scale=400|text=[[Fichièr:Small-city-symbol.svg|6px|Comuna amb 131 abitants (2000)]]{{mida|80%|[[Fresnes-Tilloloy]] (1,9km)}}}} {{Image label|x=0.638220078949|y=0.735530692448|scale=400|text=[[Fichièr:Small-city-symbol.svg|6px|Comuna amb 82 abitants (2000)]]{{mida|80%|[[Vaux-Marquenneville]] (2,2km)}}}} {{Image label|x=0.491155968602|y=0.222953080866|scale=400|text=[[Fichièr:Small-city-symbol.svg|8px|Comuna amb 771 abitants (2000)]]{{mida|80%|[[Huppy]] (2,4km)}}}} {{Image label|x=0.812795440134|y=0.587663554357|scale=400|text=[[Fichièr:Small-city-symbol.svg|6px|Comuna amb 134 abitants (2000)]]{{mida|80%|[[Frucourt]] (2,6km)}}}} {{Image label|x=0.175433272666|y=0.463963864187|scale=400|text=[[Fichièr:Small-city-symbol.svg|6px|Comuna amb 389 abitants (2000)]]{{mida|80%|[[Saint-Maxent]] (3,0km)}}}} {{Image label|x=0.655155064099|y=0.903395772843|scale=400|text=[[Fichièr:Small-city-symbol.svg|6px|Comuna amb 183 abitants (2000)]]{{mida|80%|[[Neuville-au-Bois]] (3,6km)}}}} {{Image label|x=0.880127007566|y=0.278061424068|scale=400|text=[[Fichièr:Small-city-symbol.svg|6px|Comuna amb 139 abitants (2000)]]{{mida|80%|[[Limeux (Somme)|Limeux]] (3,7km)}}}} {{Image label|x=0.253340871671|y=0.848251120177|scale=400|text=[[Fichièr:Small-city-symbol.svg|6px|Comuna amb 254 abitants (2000)]]{{mida|80%|[[Cerisy-Buleux]] (3,7km)}}}} </div>{{clear|left}} ==Istòria== ==Administracion== {{ElegitDebuta|insee= 80251 |Títol= Lista deus cònsols successius}} {{Elegit |Debuta= [[2008]] |Fin= [[2014]] |Identitat= Rémy Boutroy|Partit= |Qualitat= }} {{Elegit |Debuta= març de [[2001]] |Fin= 2008 |Identitat= |Partit= |Qualitat= }} {{ElegitDonadas}} {{ElegitFin}} ==Demografia== {{Demografia |insee= 80251 |1793=431 |1800=353 |1806=489 |1821=415 |1831=545 |1836=544 |1841=524 |1846=532 |1851=506 |1856=469 |1861=469 |1866=450 |1872=435 |1876=443 |1881=413 |1886=393 |1891=385 |1896=385 |1901=387 |1906=395 |1911=371 |1921=335 |1926=314 |1931=317 |1936=296 |1946=291 |1954=298 |1962=302 |1968=287 |1975=234 |1982=213 |1990=188 |1999=194 |2004= |2005= |2006=215 |2007=245 |2008=276 |2009=306 |cassini=12121 |senscomptesdobles=1962}} ==Luòcs e monuments== ==Personalitats ligadas amb la comuna== ==Veire tanben== ===Bibliografia=== ===Articles connèxes=== ===Ligams extèrnes=== ==Nòtas e referéncias== ===Nòtas=== <references group=N/> ===Referéncias=== {{reflist}} {{Portal Comunas}} {{Comunas de Sòma}} [[Categoria:Comuna de Sòma]] tvan4mmp2gv8qs9mon0fm83gbkoajjs Méharicourt 0 106325 2509282 2391205 2026-09-24T05:06:24Z Nicolas Eynaud 6858 /* Geografia */ 2509282 wikitext text/x-wiki {{Infobox Comuna de França |carta=fr | nomcomuna=Maricourt (Canton d'Rousière) | nomcomuna2=Méharicourt | imatge=cap | descripcion= | lògo= | escut= | escais= | region ist = | parçan= | arrondiment= [[Arrondiment de Montdidier|Montdidier]] | canton= [[Canton de Rosières-en-Santerre|Rosières-en-Santerre]] | insee = 80524 | sitweb= | cp = 80170 | cònsol = Françoise Deflandre | mandat = [[2008]]-[[2014]] | gentilici = (en [[francés]]) | longitud= 2.7328 | latitud= 49.7994 | alt mini = 78 | alt mej = | alt maxi = 94 | km² = 7.01 }} '''Maricourt (Canton d'Rousière)''' en [[picard]] (''Méharicourt'' en [[francés]]) es una [[Comuna francesa|comuna]] [[frança|francesa]], situada dins lo [[departaments franceses|departament]] de [[Sòma (departament)|Somme]] e la [[regions francesas|region]] de [[Picardia (region)|Picardia]]. ==Geografia== ===Comunas vesinas=== <div style="position: relative; float:left; width:450px;"> [[Fichièr:Blank map.svg|400px|left||Distanças e posicion relativa]] {{Image label|x=0.506|y=0.495|scale=400|text=[[Fichièr:Map pointer black.svg|20px|Méharicourt]]'''Méharicourt'''}} {{Image label|x=0.711266863782|y=0.549391472365|scale=400|text=[[Fichièr:Small-city-symbol.svg|6px|Comuna amb 150 abitants (2000)]]{{mida|80%|[[Maucourt (Somme)|Maucourt]] (1,7km)}}}} {{Image label|x=0.822119459853|y=0.543222390216|scale=400|text=[[Fichièr:Small-city-symbol.svg|6px|Comuna amb 168 abitants (2000)]]{{mida|80%|[[Chilly (Somme)|Chilly]] (2,6km)}}}} {{Image label|x=0.204734525583|y=0.500247936601|scale=400|text=[[Fichièr:Small-city-symbol.svg|6px|Comuna amb 458 abitants (2000)]]{{mida|80%|[[Vrély]] (2,7km)}}}} {{Image label|x=0.257626759618|y=0.288372786392|scale=400|text=[[Fichièr:Small-city-symbol.svg|12px|Comuna amb 2877 abitants (2000)]]{{mida|80%|[[Rosières-en-Santerre]] (2,8km)}}}} {{Image label|x=0.698252459336|y=0.882064455295|scale=400|text=[[Fichièr:Small-city-symbol.svg|6px|Comuna amb 152 abitants (2000)]]{{mida|80%|[[Fouquescourt]] (3,6km)}}}} {{Image label|x=0.33007453908|y=0.880822796812|scale=400|text=[[Fichièr:Small-city-symbol.svg|6px|Comuna amb 209 abitants (2000)]]{{mida|80%|[[Rouvroy-en-Santerre]] (3,6km)}}}} {{Image label|x=0.153405044895|y=0.742397481045|scale=400|text=[[Fichièr:Small-city-symbol.svg|6px|Comuna amb 121 abitants (2000)]]{{mida|80%|[[Warvillers]] (3,7km)}}}} {{Image label|x=0.809782976153|y=0.166111103669|scale=400|text=[[Fichièr:Small-city-symbol.svg|6px|Comuna amb 383 abitants (2000)]]{{mida|80%|[[Lihons]] (3,8km)}}}} </div>{{clear|left}} ==Istòria== L'istòria de M&eacute;haricourt remonta a temps fòrça ancians perque s'es trobat entre lo vilatge e Lithons dels cercueils romains. Li cali&aacute; i aver probablament un camp romain sul scenari nòrd-es de la comuna. En los tempses un pauc mens aluenhats, la legenda ditz que las Huns son venguts jusuqe M&eacute;haricourt mas, de #encobrir, demòra pas cap de traça. Lo pòble a segurament sofèrt de la guèrra de 100 ans, #qu'a patit los estralls dels Angleses e dels Bourguignons, sustot a {{la s-|XV|e}}. A {{la s2-|XVI|e|XVII|e}}, es la guèrra de la Liga e las invasions espanhòlas #que tòcan M&eacute;haricourt. M&eacute;haricourt Es un ancian luòc de pelegrinatge de Sant Candide e Sant Flamidien, martirs de la l&eacute;gion Th&eacute;baine. Los sieus reliques aguèron informat de Roma pel comte de Marcellus en 1688 #que los #donar al Sr. De Blicourt, comte de Tincourt #que lududes-quitament en #far presenta a la glèisa Sant Martin de M&eacute;haricourt. Aqueles reliques aguèron amagat pendent la revolucion. La {{s-|XVIII|e}} es una epòca de prosp&eacute;rit&eacute; e dempuèi 1719, los abitants an autorizat a trabalhar la lana. En 1790, M&eacute;haricourt #èsser cap de-luòc de la region mas #pèrdre aquel t&iacute;tol en benefici de Rosières. La {{s-|XIX|e}} debuta per l'invasion de las cosaques l'an 1814-1815. 1840 es un an de grand disette mas es a aquela data #qu'aguèron elaborat las carrièras del pòble al mejan d'una souscription de 3000 F en favor dels obrièrs sens trabalh. A aquela meteissa epòca, la Eglise a restaurat, èra fins alavetz compausada de desparièrs bastiments anautitas successivament e sens armonia, segon lo besonh progressiu de la populacion. En 1842, lo campanal, #que i avi&aacute; #èsser bastit l'an 1607, es reconstruit. En 1863, una escòla de filhas e una sala de asile an establit de manièra definitiva a M&eacute;haricourt. [[Imatge:M&eacute;haricourt mar&eacute;chal-ferrant e trabalh a ferrièr.jpg|thumb|left|La carrièra de [[Lihons]] cap a 1905 e lo [[trabalh a ferrièr]].]] A la fin de la {{s mini-|XIX|e}}, i i avi&aacute; de pas bòsc ni de friche perque cada pichon extrèm de tèrra i avi&aacute; conreat. Lo gibier èra pauc abondiu. Lo pòble èra sustot industrial e avi&aacute; l'aspècte d'un pichon bourg. I i avi&aacute; de pas cors d'aiga, se comptava tot al mai qualques maires #qu'èran plan sovent a shut del temps que las aigas sauvatjas (pluèja, nèu) se flu&iuml;en cap a Vrely per un pichon ravin, parlador sustot una inondacion l'an 1856. En 1899, M&eacute;haricourt comptava 3 fabricas a vapor per confeccionar lo tissage de la lana. Ocupavan 500 obrièrs e produsissi&aacute;n basses, dels michons e dels justets de caça. M&eacute;haricourt I aur&agrave; tocat per la [[Primièra Guèrra mondiala]] e la si&aacute; glèisa i aur&agrave; restaurat a nòu. En lo moment de la [[Segonda Guèrra mondiala]], M&eacute;haricourt aur&agrave; sus lo sieu territòri un terren de aviation militar alemand #que las fondacions n'an #èsser fachas amb las briques e las pèiras de L'ostal de vila de Rosières, desmontat pels alemands. L'histoire de Méharicourt remonte à des temps très anciens car on a trouvé entre le village et Lithons des cercueils romains. Il devait probablement y avoir un camp romain sur le plateau nord-est de la commune. Dans les temps un peu moins éloignés, la légende dit que les Huns sont venus jusuqe Méharicourt mais, de cela, il ne reste aucune trace. Le village a sûrement souffert de la guerre de 100 ans, qui a subi les ravages des Anglais et des Bourguignons, surtout au {{s-|XV|e}}. Aux {{s2-|XVI|e|XVII|e}}, c'est la guerre de la Ligue et les invasions espagnoles qui touchent Méharicourt. Méharicourt est un ancien lieu de pèlerinage de Saint Candide et Saint Flamidien, martyrs de la légion Thébaine. Leurs reliques furent rapportées de Rome par le comte de Marcellus en 1688 qui les donna à M. de Blicourt, comte de Tincourt qui lui-même en fit présent à l'église Saint Martin de Méharicourt. Ces reliques furent cachées pendant la révolution. Le {{s-|XVIII|e}} est une époque de prospérité et dès 1719, les habitants sont autorisés à travailler la laine. En 1790, Méharicourt fut chef-lieu de la région mais il perdit ce titre au profit de Rosières. Le {{s-|XIX|e}} débute par l'invasion des cosaques en 1814-1815. 1840 est une année de grande disette mais c'est à cette date que furent élaborées les rues du village au moyen d'une souscription de 3000 F en faveur des ouvriers sans travail. A cette même époque, l'Eglise est restaurée, elle était jusqu'alors composée de différentes constructions élevées successivement et sans harmonie, selon le besoin progressif de la population. En 1842, le clocher, qui avait été bâti en 1607, est reconstruit. En 1863, une école de filles et une salle d'asile sont établies de façon définitive à Méharicourt. [[Imatge:Méharicourt maréchal-ferrant et travail à ferrer.jpg|thumb|left|La rue de [[Lihons]] vers 1905 et le [[travail à ferrer]].]] À la fin du {{s mini-|XIX|e}}, il n'y avait pas de bois ni de friche car chaque petit bout de terre était cultivé. Le gibier était peu abondant. Le village était surtout industriel et avait l'aspect d'un petit bourg. Il n'y avait pas de cours d'eau, on comptait tout au plus quelques mares qui étaient bien souvent à sec tandis que les eaux sauvages (pluie, neige) s'écoulaient vers Vrely par un petit ravin, causant notamment une inondation en 1856. En 1899, Méharicourt comptait 3 usines à vapeur pour confectionner le tissage de la laine. Elles occupaient 500 ouvriers et produisaient des bas, des chaussettes et des gilets de chasse. Méharicourt sera touché par la [[Première Guerre mondiale]] et son église sera restaurée à nouveau. Lors de la [[Seconde Guerre mondiale]], Méharicourt aura sur son territoire un terrain d'aviation militaire allemand dont les fondations ont été faites avec les briques et les pierres de l'hôtel de ville de Rosières, démonté par les allemands. ==Administracion== {{ElegitDebuta|insee= 80524 |Títol= Lista deus cònsols successius}} {{Elegit |Debuta= [[2008]] |Fin= [[2014]] |Identitat= Françoise Deflandre|Partit= |Qualitat= }} {{Elegit |Debuta= març de [[2001]] |Fin= 2008 |Identitat= |Partit= |Qualitat= }} {{ElegitDonadas}} {{ElegitFin}} ==Demografia== {{Demografia |insee= 80524 |1793=1005 |1800=1161 |1806=959 |1821=1077 |1831=1091 |1836=1090 |1841=1102 |1846=1160 |1851=1140 |1856=1021 |1861=1050 |1866=1052 |1872=1025 |1876=1006 |1881=1031 |1886=1093 |1891=1170 |1896=1123 |1901=1098 |1906=1028 |1911=888 |1921=400 |1926=479 |1931=447 |1936=422 |1946=366 |1954=393 |1962=424 |1968=429 |1975=485 |1982=512 |1990=480 |1999=538 |2004= |2005= |2006=586 |2007=596 |2008=595 |2009=587 |cassini=21827 |senscomptesdobles=1962}} ==Luòcs e monuments== ==Personalitats ligadas amb la comuna== ==Veire tanben== ===Bibliografia=== ===Articles connèxes=== ===Ligams extèrnes=== ==Nòtas e referéncias== ===Nòtas=== <references group=N/> ===Referéncias=== {{reflist}} {{Portal Comunas}} {{Comunas de Sòma}} [[Categoria:Comuna de Sòma]] q8iwmcilkp8eky131eswgizma269uby 2509285 2509282 2026-09-24T05:06:43Z Nicolas Eynaud 6858 /* Istòria */ 2509285 wikitext text/x-wiki {{Infobox Comuna de França |carta=fr | nomcomuna=Maricourt (Canton d'Rousière) | nomcomuna2=Méharicourt | imatge=cap | descripcion= | lògo= | escut= | escais= | region ist = | parçan= | arrondiment= [[Arrondiment de Montdidier|Montdidier]] | canton= [[Canton de Rosières-en-Santerre|Rosières-en-Santerre]] | insee = 80524 | sitweb= | cp = 80170 | cònsol = Françoise Deflandre | mandat = [[2008]]-[[2014]] | gentilici = (en [[francés]]) | longitud= 2.7328 | latitud= 49.7994 | alt mini = 78 | alt mej = | alt maxi = 94 | km² = 7.01 }} '''Maricourt (Canton d'Rousière)''' en [[picard]] (''Méharicourt'' en [[francés]]) es una [[Comuna francesa|comuna]] [[frança|francesa]], situada dins lo [[departaments franceses|departament]] de [[Sòma (departament)|Somme]] e la [[regions francesas|region]] de [[Picardia (region)|Picardia]]. ==Geografia== ===Comunas vesinas=== <div style="position: relative; float:left; width:450px;"> [[Fichièr:Blank map.svg|400px|left||Distanças e posicion relativa]] {{Image label|x=0.506|y=0.495|scale=400|text=[[Fichièr:Map pointer black.svg|20px|Méharicourt]]'''Méharicourt'''}} {{Image label|x=0.711266863782|y=0.549391472365|scale=400|text=[[Fichièr:Small-city-symbol.svg|6px|Comuna amb 150 abitants (2000)]]{{mida|80%|[[Maucourt (Somme)|Maucourt]] (1,7km)}}}} {{Image label|x=0.822119459853|y=0.543222390216|scale=400|text=[[Fichièr:Small-city-symbol.svg|6px|Comuna amb 168 abitants (2000)]]{{mida|80%|[[Chilly (Somme)|Chilly]] (2,6km)}}}} {{Image label|x=0.204734525583|y=0.500247936601|scale=400|text=[[Fichièr:Small-city-symbol.svg|6px|Comuna amb 458 abitants (2000)]]{{mida|80%|[[Vrély]] (2,7km)}}}} {{Image label|x=0.257626759618|y=0.288372786392|scale=400|text=[[Fichièr:Small-city-symbol.svg|12px|Comuna amb 2877 abitants (2000)]]{{mida|80%|[[Rosières-en-Santerre]] (2,8km)}}}} {{Image label|x=0.698252459336|y=0.882064455295|scale=400|text=[[Fichièr:Small-city-symbol.svg|6px|Comuna amb 152 abitants (2000)]]{{mida|80%|[[Fouquescourt]] (3,6km)}}}} {{Image label|x=0.33007453908|y=0.880822796812|scale=400|text=[[Fichièr:Small-city-symbol.svg|6px|Comuna amb 209 abitants (2000)]]{{mida|80%|[[Rouvroy-en-Santerre]] (3,6km)}}}} {{Image label|x=0.153405044895|y=0.742397481045|scale=400|text=[[Fichièr:Small-city-symbol.svg|6px|Comuna amb 121 abitants (2000)]]{{mida|80%|[[Warvillers]] (3,7km)}}}} {{Image label|x=0.809782976153|y=0.166111103669|scale=400|text=[[Fichièr:Small-city-symbol.svg|6px|Comuna amb 383 abitants (2000)]]{{mida|80%|[[Lihons]] (3,8km)}}}} </div>{{clear|left}} ==Istòria== ==Administracion== {{ElegitDebuta|insee= 80524 |Títol= Lista deus cònsols successius}} {{Elegit |Debuta= [[2008]] |Fin= [[2014]] |Identitat= Françoise Deflandre|Partit= |Qualitat= }} {{Elegit |Debuta= març de [[2001]] |Fin= 2008 |Identitat= |Partit= |Qualitat= }} {{ElegitDonadas}} {{ElegitFin}} ==Demografia== {{Demografia |insee= 80524 |1793=1005 |1800=1161 |1806=959 |1821=1077 |1831=1091 |1836=1090 |1841=1102 |1846=1160 |1851=1140 |1856=1021 |1861=1050 |1866=1052 |1872=1025 |1876=1006 |1881=1031 |1886=1093 |1891=1170 |1896=1123 |1901=1098 |1906=1028 |1911=888 |1921=400 |1926=479 |1931=447 |1936=422 |1946=366 |1954=393 |1962=424 |1968=429 |1975=485 |1982=512 |1990=480 |1999=538 |2004= |2005= |2006=586 |2007=596 |2008=595 |2009=587 |cassini=21827 |senscomptesdobles=1962}} ==Luòcs e monuments== ==Personalitats ligadas amb la comuna== ==Veire tanben== ===Bibliografia=== ===Articles connèxes=== ===Ligams extèrnes=== ==Nòtas e referéncias== ===Nòtas=== <references group=N/> ===Referéncias=== {{reflist}} {{Portal Comunas}} {{Comunas de Sòma}} [[Categoria:Comuna de Sòma]] aetcjud2hi2ghhdq42510k5mvhc6y97 Saint-Gervais (Isèra) 0 119999 2509304 2210488 2026-09-24T05:10:49Z Nicolas Eynaud 6858 /* Istòria */ 2509304 wikitext text/x-wiki {{Infobox Comuna de França | carta=frp | nomcomuna= | nomcomuna2=Saint-Gervais | imatge=cap | descripcion= | lògo= | escut= | escais= | region ist ={{Daufinat}}<br/>{{Arpitània}} | parçan= | arrondiment= [[Arrondiment de Grenoble|Grenoble]] | canton= [[Canton de Vinay|Vinay]] | insee = 38390 | cp = 38470 | cònsol = Mme Monique Faure | mandat = [[2008]]-[[2014]] | gentilici = (en [[francés]]) | longitud= 5.48277777778 | latitud= 45.2025 | alt mini = 178 | alt mej = | alt maxi = 1536 | sitweb = [http://saint-gervais.sud-gresivaudan.org St-gervais.sud-gresivaudan.org] | km² = 13.15 }} '''Nom desconegut''' en [[arpitan]] (''Saint-Gervais'' en [[francés]]) es una [[Comuna francesa|comuna]] [[Arpitània|arpitana]] dau [[Daufinat]] administrada per lo [[departaments franceses|departament]] d'[[Isèra (departament)|Isèra]] de la [[regions francesas|region]] de [[Ròse-Aups]]. ==Geografia== ===Comunas vesinas=== <div style="position: relative; float:left; width:450px;"> [[Fichièr:Blank map.svg|400px|left||Distanças e posicion relativa]] {{Image label|x=0.506|y=0.495|scale=400|text=[[Fichièr:Map pointer black.svg|20px|Saint-Gervais]]'''Saint-Gervais'''}} {{Image label|x=0.38248647323|y=0.513263852955|scale=400|text=[[Fichièr:Small-city-symbol.svg|8px|Comuna amb 585 abitants (2000)]]{{mida|80%|[[Rovon]] (1,7km)}}}} {{Image label|x=0.257134762925|y=0.308501574199|scale=400|text=[[Fichièr:Small-city-symbol.svg|10px|Comuna amb 1069 abitants (2000)]]{{mida|80%|[[L'Albenc]] (4,1km)}}}} {{Image label|x=0.677699667516|y=0.194052533029|scale=400|text=[[Fichièr:Small-city-symbol.svg|8px|Comuna amb 551 abitants (2000)]]{{mida|80%|[[La Rivière (Isèra)|La Rivière]] (4,5km)}}}} {{Image label|x=0.451658105704|y=0.0856439439302|scale=400|text=[[Fichièr:Small-city-symbol.svg|10px|Comuna amb 1076 abitants (2000)]]{{mida|80%|[[Poliénas]] (5,4km)}}}} {{Image label|x=0.29364695128|y=0.139155243667|scale=400|text=[[Fichièr:Small-city-symbol.svg|6px|Comuna amb 293 abitants (2000)]]{{mida|80%|[[Chantesse]] (5,5km)}}}} {{Image label|x=0.880673839721|y=0.740904754543|scale=400|text=[[Fichièr:Small-city-symbol.svg|10px|Comuna amb 1672 abitants (2000)]]{{mida|80%|[[Autrans]] (5,6km)}}}} </div>{{clear|left}} ==Istòria== ==Administracion== {{ElegitDebuta|insee= 38390 |Títol= Lista deus cònsols successius}} {{Elegit |Debuta= [[2008]] |Fin= [[2014]] |Identitat= Mme Monique Faure|Partit= |Qualitat= }} {{Elegit |Debuta= març de [[2001]] |Fin= 2008 |Identitat= |Partit= |Qualitat= }} {{ElegitDonadas}} {{ElegitFin}} ==Demografia== {{Demografia |insee= 38390 |1793=469 |1800=531 |1806=557 |1821=569 |1831=628 |1836=690 |1841=709 |1846=716 |1851=610 |1856=659 |1861=657 |1866=591 |1872=483 |1876=504 |1881=432 |1886=525 |1891=431 |1896=399 |1901=389 |1906=412 |1911=406 |1921=388 |1926=345 |1931=325 |1936=336 |1946=341 |1954=324 |1962=366 |1968=298 |1975=256 |1982=288 |1990=295 |1999=377 |2004= |2005= |2006=512 |2007=532 |2008=551 |2009=566 |cassini=32137 |senscomptesdobles=1962}} ==Luòcs e monuments== ==Personalitats ligadas amb la comuna== ==Véser tanben== ==Ligams extèrnes== ==Nòtas== <references/> {{Portal|Daufinat|Arpitània}} {{Comunas de| insee = 38390 }} [[Categoria:Comuna arpitana dau Daufinat]] [[Categoria:Comuna d'Isèra]] th4b3kj0m8970bz7u08uudbwy690lbt Palindròm 0 133490 2509238 2281068 2026-09-23T20:48:04Z InternetArchiveBot 43230 Rescuing 1 sources and tagging 0 as dead.) #IABot (v2.0.9.6 2509238 wikitext text/x-wiki {{Infobox |tematica= |carta= }} [[File:Sator Square at Oppède.jpg|thumb|right|]] Lo '''palindròm''' (substantiu masculin), deu [[Grèc ancian|grèc]] {{grèc ancian|πάλιν}} / {{Lang|grc-Latn|''pálin''}} («a l'endarrèr») e {{grèc ancian|δρόμος}} / {{Lang|grc-Latn|''drómos''}} («via»), tanben aperat '''palindròm de letras''', ei ua [[figura d'estil]] designant un tèxte o un mot deu quau l'ordi de las letras demòra lo medish que sia lejut d'esquèrra a dreta o de dreta a esquèrra. == Definicion == === Definicion stricto sensu === Lo palindròm ei un cas particular d'[[ambigrama]], d'[[anagrama]] e d'[[anaciclic]] com « Agen '''|''' nega », peu quau la significacion ei la medisha dens los dus sens de lectura. Ei comunament admés que ne's teng pas compte deus signes [[diacritic]]s ([[accent]]s, [[trèma]]s, [[cedillha]]s) ni tanpauc deus [[Espaci tipografic|espacis]]. Totun, arren n'interditz pas au palindromista de causir règlas mei estrictas. == Exemples == === Mots palindròms === Los mots palindròms son a còps nommats « palindròms naturaus ». Atau, los mots ''radar, nen o tacat'' son mots palindròms. ==== En [[occitan]] ==== * Roma, lo còr nud d’un ròc, o l’amor. * Tien, Alícia sap mès sèm pas aicí la neit. * Ten-te, nenet net ! ==== En [[Grèc ancian|grèc]] ==== * ΝΙΨΟΝ ΑΝΟΜΗΜΑΤΑ ΜΗ ΜΟΝΑΝ ΟΨΙΝ. : ''Lava los mens pecats e non pas la mea cara sola''. ==== En [[latin]] ==== * Si bene te tua laus taxat, sua laute tenebis. : ''S'ès digne de la toa glòria, seguiràs lo camin que't muisha''. ==== En [[alemand]] ==== * Eine güldne, gute Tugend: Lüge nie! : ''Ua bona vertut d'aur: ne mentís pas jamei!'' ==== En [[anglés]] ==== * "Nurses run", says sick Cissy as nurses run. : ''Las infirmièras corren", ditz Cissy malaut mentre que las infirmièras corren''. ==== En [[arabi]] ==== *ربك فكبر : ''Deu ton Sénher, celèbra la grandor''. (Coran, Sorata 74 Verset 3) ==== En [[breton]] ==== * Ro da gador. : ''Balha la toa cadièra''. ==== En [[catalan]] ==== * I ara rai. : ''E ara rai''. ==== En [[chèc]] ==== * Jelenovi pivo nelej. : ''Ne vèrsa pas la toa cervesa au cèrvi''. ==== En [[chinés]] ==== * 上海自来水来自海上。 (''Shanghai zilai shui lai zi hai shang'') : ''L'aiga correnta de [[Shanghai]] veng de la mar''. ==== En [[corean]] ==== * Saingson sonsaing. (''Saing son son saing'') : ''Lo professor Peish''. ==== En [[espanhòu]] ==== * Amo la pacífica paloma. : ''Aimi la coloma pacifica''. ==== En [[esperanto]] ==== * Ne mateno, bone tamen. : ''Pas lo matin, totun plan''. ==== En [[estonian]] ==== * Aias sadas saia. : ''Au casau, plavèva pan blanc''. ==== En [[finés]] ==== * Isä, älä myy myymälääsi. : ''Papà, ne vend pas ta botiga''. ==== En [[francés]] ==== * Tu l'as trop écrasé, César, ce Port-Salut ! (alexandrin atribuit a [[Victor Hugo]]) : ''L'as tròp esglaishat, Cesar, aqueste Port-Salut''. * Ésope reste ici et se repose ([[Jacques Capelovici]], coneishut com lo chafre de Mèste Capello) : ''Isòp demòra ací e's descansa''. ==== En [[italian]] ==== * Ogni mare è ramingo. : ''Cada mar ei vagabonda''. ==== En [[japonés]] ==== * Takeyabu yaketa. (''ta ke ya bu ya ke ta'') : ''Lo bosquet de bambó a brutlat''. ==== En [[ongrés]] ==== * Keresik a tavat a kis erek : ''Los petits riulets cèrcan lo lac''. ==== En [[romanés]] ==== * Ele fac cafele. : ''Eras hèn los cafès''. ==== En [[suedés]] ==== * Ni talar bra latin. : ''Parlatz plan latin''. ==== En [[turc]] ==== * Anastas mum satsana. : ''Anastasi, vend candelas !'' === Ligams extèrnes === * [http://www.gnudung.de/kram/sprache/palindrom.htm en alemand] * [https://web.archive.org/web/20130316054236/http://www.fun-with-words.com/palindromes.html en anglés] * [https://web.archive.org/web/20120422045158/http://worldserver2.oleane.com/fatrazie/palindromes.htm en francés] * [https://web.archive.org/web/20020806140710/http://www.sutv.zaq.ne.jp/shirokuma/kaibun.html en japonés] * {{en}} {{pdf}} [http://electroneubio.secyt.gov.ar/a_palindrome.pdf A Palindrome: Conscious Living Creatures as Instruments of Nature; Nature as an Instrument of Conscious Living Creatures]. fxtrtnrd4fl57czmnzh0dfrowox6mrs Mercosur 0 135758 2509230 2468766 2026-09-23T18:44:31Z InternetArchiveBot 43230 Rescuing 1 sources and tagging 0 as dead.) #IABot (v2.0.9.6 2509230 wikitext text/x-wiki [[Fichièr:Mercosur-map-fr.svg|thumb|Los Estats membres e associats del Mercosur]] [[Fichièr:Mercosur - Montevideo (2).jpg|thumb|Lo sèti del Mercosur a [[Montevideo]].]] [[Fichièr:XXX Cumbre del Mercosur - Córdoba - 21JUL06 -2- presidenciagovar..jpg|thumb|Caps d'Estats dels païses del Mercosur e dels païses associats al XXXn som, a [[Córdoba (Argentina)|Córdoba]] lo 21 de julhet de 2006.]] Lo '''Mercat comun del Sud''', abreujat en '''Mercosur''' (de l'[[espanhòl]] ''Mercado Común del Sur'') o '''Mercosul''' (del [[portugués]] ''Mercado Comum do Sul''), es una [[comunautat economica]] qu'amassa de païses de [[America del Sud|Sudamerica]]. Es compausat d'[[Argentina]], de [[Brasil]], de [[Paraguai]], d'[[Uruguai]], de [[Veneçuèla]]. I a tanben de païses associats coma [[Chile]], [[Colómbia]], [[Peró]] o [[Eqüator (país)|Eqüator]]. [[Bolívia]] signèt son acte d'adesion lo 7 de decembre de 2012 mas mancan encara las ratificacions de Brasil e de Paraguai, en [[2015]] un protocòl amendat prenant en compte lo retorn del Paraguai dins l'institucion es apondut al tractat d'adesion. Per l'ora lo país consèrva son estatut de membre associat. Foguèt creat lo 26 de març de 1991 pel [[tractat d'Asunción]] qu'etablís: « La liure circulacion dels bens, servicis e dels factors productius entre los païses dims l'establiment d'un arsenal extèrne comun e l'adopcion d'una politica comerciala comuna, la coordinacion de politicas macroeconomicas e sectorialas entre los Estats e l'armonizacion de las legislacions per aténher un enfortiment del procediment d'integracion ». A l'ora d'ara, lo Mercosur permet la liura circulacion dels citadans. Las lengas oficialas segon l'article 46 del protocòl sont l'[[espanhòl]] e lo [[portugués]]. Lo Mercosur representa 82,3 % du [[Produch interior brut|PIB]] total de de Sudamerica e d'autre costat, se constituís en zona economica e platefòrma industriala mai dinamica e competitiva de tot l’[[emisfèri sud]]. Es considerat coma lo 4n blòc economic del mond pel volum d'escambi. == Istoric == Lo Mercosur nasquèt lo 30 de novembre de 1985. Lo nom foguèt creat lo 26 de març de 1991 e la data d'intrada en vigor es lo 15 de decembre de 1995 amb la signatura del [[tractat d'Asunción]] pel [[Brasil]], l'[[Argentina]], le [[Paraguai]], l'[[Uruguai]] e mai recentament lo [[Veneçuèla]], en [[2012]]. Es lo tresen mercat integrat del mond, après l'[[Union Europèa]] e l'[[Acòrdi de liure escambi nòrd american|ALENA]] (NAFTA en anglés). Lo Mercosur se vòl una aisina de cooperacion fòrça mai avançat que l'ALENA (l'ALENA, es una simpla zona de liure escanbi sens tarif exterior commun e sens volontat d'aprochament politic o juridic). Las tòcas son la liura circulacion dels bens, dels servicis e de factors de produccion, la creacion d'un tarif exterior comun, l'aprochament de las politicas economicas e l'armonizacion de las legislacions entre los membres. La cooperacion, quitament se de progreses se realizèron dins lo desvelopament dels escambis e dins la volontat d'un desvolopament de la democracia (desapareisson dels cops d'Estats militars amb castig d'exclusion possibla del Mercosur) patís encara de la relativa pauretat de la zona (quitament ses demora mens nauta que dins lo rèste de l'America del sud) e subretot de la rivalitat economica e politica entre los dos « grands » que sont lo Brasil e l'Argentina. La Declaracion de [[Cuzco]] ([[Peró]]) de l'8 de decembre de 2004 prevei son integracion progressiva dins una union politica e economica de tota [[America del Sud|Sudamerica]], l'[[Union de las Nacions sudamericanas]] que prevei una fusion del Mercosur amb la [[Comunautat andina]] ([[Colómbia]], [[Eqüator (país)|Eqüator]], [[Peró]] e [[Bolívia]]) e l'integracion de [[Chile]], [[Guyana]] e [[Surinam]]. Lo 27n som del 17 de decembre de 2004 a [[Ouro Preto]] ([[Brasil]]) oficializa l'intrada de tres novèls membres associats: l'Eqüator, la Colómbia e lo Veneçuèla. Pendent aquel som, [[Panamà]] e [[Mexic]] anoncièron voler d'integrar lo Mercosur. La dimension politica e sociala creissenta se cal mostrar, amb la necessitat de far directament venir los beneficis de l'integracion als ciutadans. E mai, la creacion del FOCEM (Fons per la convergéncia estructurala del Mercosur) creat, per compensar lo desavantatge dels pichons païses ([[Uruguai]] e [[Paraguai]]) que s'obrisson a la concuréncia sens poder exportar pro de produits amb fòrta valor ajotada. Lo FOCEM demora pasmens de dimesion modèsta, e lo reequilibratge del Mercosur es una de las revendicacions màger del [[Front larg (Uruguai)|Front larg]] al poder en Uruguai<ref>{{harvsp|La República - 16 décembre 2009|id = b}}</ref>. En [[2005]], al vejaire dels acòrdis amb los objectius e principis establits dins lo tractat d'Asunción, foguèt aprovada la Decision CMC N° 28/05 reglamentant las condicions necessàrias per l'adesion d'un novèl Estat membre al Mercosur. Al som de genièr de 2007 a Rio, la Bolívia e l'Eqüator exprimiguèron lor interés de ne venir membres de plan drech. De novèlas adesions poiriá far anar lo projècte economic cap a un ensems totjorn mai politic. Se los escambis comercials intrazona passèron en 16 ans de 4 a 30 miliards de dolars, los pichons païses coma l'Uruguai e lo Paraguai semblan n'aver mens profeitat<ref>{{harvsp|Gasnier|2007}}</ref>. Lo som del 29 de junh de 2007 a [[Asuncion]] se debanèt jos nauta tension que s'agissiá d'evitar una dissolucion de l'organizacion a la seguida de malcontentaments de mai d'un partenaris. Lo 7 de decembre de 2012, [[Bolívia]] signa son acòrdi d'adesion al Mercosur<ref>{{harvsp|MercoPress - 8 décembre 2012|id = a}}</ref>. Veneçuèla intègra lo Mercosur lo 31 de julhet de 2012<ref>{{harvsp|Chapellier|2012}}</ref>, après decision al som de Mendoza<ref>{{harvsp|Lantos|2012}}</ref>. == Membres == === Membres permanents === Los Estats membres son<ref>{{harvsp|États membres du Mercosur|id=c}}</ref>: * {{Argentina}} ([[1991]]), * {{Brasil}} ([[1991]]), * {{Paraguai}} ([[1991]]), * {{Uruguai}} ([[1991]]), * {{Veneçuèla}} ([[2012]]). Lo 29 de junh de 2012, lo Mercosur en som à Mendoza, decida de suspendre lo [[Paraguai]] après de la destitucion del president [[Fernando Lugo]]<ref>{{harvsp|Le Figaro - 29 juin 2012|id=h}}</ref>. === Païses associats === Los païses associats al Mercosur sont<ref>{{harvsp|États associés au Mercosur|id=d}}</ref> : * {{Bolívia}} ([[2004]]) (ratificacion de son adesion pels estats membres en cours depuis 2012), * {{Chile}} ([[1996]]), * {{Colómbia}} ([[2004]]), * {{Eqüator}} ([[2004]]), * {{Peró}} ([[2003]]). === Païs observators === * {{Nòva Zelanda}} ([[2010]])<ref>{{harvsp|Aguilar - 31 juillet 2012|id=e}}</ref>. ==Acòrdis practics== * [[Índia]], 25 de genièr de 2004 acòrdi de preferéncia doanièra sus 800 produchs dins los domènis agricòl, quimic, farmaceutic e automobila. * un acòrdi encastre interregional de cooperacion amb l'[[Union Europèa]] foguèt signat lo 15 de decembre de 1995<ref>{{harvsp|Accord UE-Mercosur de 1996|id=f}}</ref> e las doas zonas economicas cercant dempuèi a aprigondir aquel aprochament per una zona de liure escambi comuna. * De païses d'[[Africa australa]] ([[2004]]) ([[Namibia]], [[Botswana]], [[Swaziland]] e [[Lesotho]]). * [[Israèl]] venguèt en 2007 lo primièr país fòra de l’America latina a signar un acòrdi de liure escambi amb lo Mercosur<ref>{{harvsp|Accord de libre-échange entre Israël et le Mercosur|id = g}}</ref>. == Demografia == Lo Mercosur compta 241 milions d'abitants. == Geografia == Los Estats membres del Mercosur cobrisson 11 milions de km{{exp|2}}. == Fonts == === Referéncias === <div class="references-small" style="-moz-column-count:2;column-count:2;"> <references /> <!-- aide : http://fr.wikipedia.org/wiki/Aide:Notes et références --> </div> === Bibliografia === * {{en}}[http://en.mercopress.com/2012/12/08/bolivia-signs-mercosur-incorporation-protocol-and-becomes-sixth-member Bolivia signs Mercosur incorporation protocol and becomes sixth member] in MercoPress 8 de decembre de 2012 * {{es}}[https://web.archive.org/web/20091219185424/http://www.larepublica.com.uy/politica/393379-astori-aboga-por-rapida-definicion-de-acuerdo-comercial-con-union-europea Astori aboga por rápida definición de acuerdo comercial con Unión Europea] in La República (Uruguai) 16 de decembre de 2009 * {{es}}[https://web.archive.org/web/20141006091832/http://www.mercosur.int/t_generic.jsp?contentid=426&site=1&channel=secretaria Estados partes del Mercosur] 2015 lo site del Mercosur 25 de julhet de 2015 * {{en}}[https://web.archive.org/web/20130118070638/http://www.mercosur.int/t_generic.jsp?contentid=462&site=1&channel=secretaria Estados asociados del Mercosur] 25 de julhet de 2015 le site del Mercosur * {{en}}[https://web.archive.org/web/20160130073004/http://www.mre.gov.ve/index.php?option=com_content&view=article&id=22996:se-formaliza-adhesion-de-venezuela-al-mercosur-avance-&catid=363:072012-cumbre-mercosur&Itemid=527 Se formaliza adhesión de Venezuela al Mercosur] site MPPRE| Yuxileider Aguilar 31 de juilhet de 2012 * {{fr}}[http://eur-lex.europa.eu/legal-content/FR/TXT/PDF/?uri=CELEX:21996A0319%2802%29&qid=1437835085349&from=FR Acòrdi encastre interregional de cooperation amb l'UE] [[Jornal oficial de l'Union Europèa]], 19 de març de 1996 * {{en}} [https://web.archive.org/web/20151115015127/http://moital.gov.il/NR/rdonlyres/3492F883-5CD7-40AF-A168-90CF1D44866F/0/FTAinEnglish.pdf Israel signs free trade agreement with MERCOSUR] 19 de decembre de 2007 * {{fr}}Yves Chapellier [https://web.archive.org/web/20160304043848/http://www.la-croix.com/Actualite/S-informer/Monde/Le-Venezuela-integre-le-Mercosur-_NG_-2012-08-01-837666 Le Venezuela intègre le Mercosur][[La Croix]] 1 d'agost de 2012 * {{fr}}[http://www.lemonde.fr/ameriques/article/2007/01/20/m-chavez-veut-chasser-le-virus-neoliberal-du-mercosur_857601_3222.html M. Chavez veut chasser le « virus néolibéral » du Mercosur] Annie Gasnier in [[Le Monde]] 20 de genièr de 2007 * {{es}}Nicolás Lantos [http://www.pagina12.com.ar/diario/elpais/1-197599-2012-06-30.html Castigo para Franco y bienvenida a Chávez] 30 de junh de 2012 in el pais * {{fr}}[http://www.lefigaro.fr/flash-eco/2012/06/29/97002-20120629FILWWW00336-mercosur-le-paraguay-va-etre-suspendu.php Mercosur : le Paraguay va être suspendu][[Le Figaro]] 29 de junh de 2012 == Complements == === Articles connèxes === * [[BRICS]] * [[Union de las Nacions sudamericanas]] * [[Integracion economica]] * [[Comunautat andina]] * [[Sectors economics|Economia]], [[Economie de l'America latina]] * [[Còn Sud]] * [[Parlament del Mercosur]] * [[Som iberoamericana]] === Ligams extèrnes === * {{es}} [http://www.radiomercosur.com Site d'informations et de radio online] * {{es}}{{pt}} [https://web.archive.org/web/20200611043613/http://www.mercosur.org.uy/ Site officiel du Mercosur] * {{es}} [https://web.archive.org/web/20081026002037/http://www.mercosur-comisec.gub.uy/ Comisec - Comision Sectorial] 7iqu5u0ctr5s5upnf2iuyhdtnmmhqyw Processor central 0 147106 2509208 2471388 2026-09-23T15:43:49Z Nicolas Eynaud 6858 2509208 wikitext text/x-wiki {{article en construccion}} {{1000 fondamentals}} [[Fichièr:80486dx2-large.jpg|thumb||Lo circuit integrat d'un microprocessor [[Intel 80486DX]]2 dins sa boita (talha reala : 12 × 6,75&nbsp;mm)]] Lo '''processor central''', de l'[[anglés]] ''CPU'', ''central processing unit'', es lo compausant essencial d'un [[ordenador]] qu'interprèta las instruccions e tracta las donadas d'un [[programa]]. Es lo processor que provesís als ordenadors lor capacitat fondamentala d'èsser programats, es un dels compausants necessaris al foncionament de totes los tipes d'ordenadors, associats a las memòrias primàrias e als dispositius d'intrada/sortida. Un processor constituit d'un sol [[circuit integrat]] es abitualament nomenat [[microprocessor]]; pasmens, d'unes fabricants an desvolopats de processors en lescas: dins aquel cas las foncions elementàrias (ALU, FPU, sequençaire, etc.) son despartidas en divèrses circuits integrats especializats. La descubèrta del [[transistor]] en 1947 dobriguèt la via de la miniaturizacion dels compausants electronics e lo tèrme d'''unitat centrala'' (CPU) s'es utilizat dins l'industria electronica tre lo començament de las [[annadas 1960]] (Weik 1961). [[Categoria:Informatica]] h15679qze8a7or7koxjcnm2e8xp11qg 2509209 2509208 2026-09-23T15:45:15Z Nicolas Eynaud 6858 2509209 wikitext text/x-wiki {{article en construccion}} {{1000 fondamentals}} [[Fichièr:80486dx2-large.jpg|thumb||Lo circuit integrat d'un microprocessor [[Intel 80486DX]]2 dins sa boita (talha reala : 12 × 6,75&nbsp;mm)]] Lo '''processor central''', de l'[[anglés]] ''CPU'', ''central processing unit'', es lo compausant essencial d'un [[ordenador]] qu'interprèta las instruccions e tracta las donadas d'un [[programa]]. Es lo processor que provesís als ordenadors lor capacitat fondamentala d'èsser programats, es un dels compausants necessaris al foncionament de totes los tipes d'ordenadors, associats a las memòrias primàrias e als dispositius d'intrada/sortida. Un processor constituit d'un sol [[circuit integrat]] es abitualament nomenat [[microprocessor]]; pasmens, d'unes fabricants an desvolopats de processors en lescas: dins aquel cas las foncions elementàrias (ALU, FPU, sequençaire, etc.) son despartidas en divèrses circuits integrats especializats. La descubèrta del [[transistor]] en 1947 dobriguèt la via de la miniaturizacion dels compausants electronics e lo tèrme d'''unitat centrala'' (CPU) s'es utilizat dins l'industria electronica tre lo començament de las [[annadas 1960]] (Weik 1961). == Istòria == === De las originas aus prumèrs processors === === L'invencion deu microprocessor === === L'evolucion deus microprocessors === == Principis de foncionament == == Arquitectura e compausants == === Las unitats foncionaus === === La memòria e las comunicacions === == Tipes e arquitectura == == Aplicacions e economia == == Annèxe == === Ligams intèrnes === === Bibliografia === === Nòtas e referéncias === <references/> [[Categoria:Informatica]] g25u13xttt8olfvluavkawoj1r144nr 2509210 2509209 2026-09-23T16:06:34Z Nicolas Eynaud 6858 /* De las originas aus prumèrs processors */ 2509210 wikitext text/x-wiki {{article en construccion}} {{1000 fondamentals}} [[Fichièr:80486dx2-large.jpg|thumb||Lo circuit integrat d'un microprocessor [[Intel 80486DX]]2 dins sa boita (talha reala : 12 × 6,75&nbsp;mm)]] Lo '''processor central''', de l'[[anglés]] ''CPU'', ''central processing unit'', es lo compausant essencial d'un [[ordenador]] qu'interprèta las instruccions e tracta las donadas d'un [[programa]]. Es lo processor que provesís als ordenadors lor capacitat fondamentala d'èsser programats, es un dels compausants necessaris al foncionament de totes los tipes d'ordenadors, associats a las memòrias primàrias e als dispositius d'intrada/sortida. Un processor constituit d'un sol [[circuit integrat]] es abitualament nomenat [[microprocessor]]; pasmens, d'unes fabricants an desvolopats de processors en lescas: dins aquel cas las foncions elementàrias (ALU, FPU, sequençaire, etc.) son despartidas en divèrses circuits integrats especializats. La descubèrta del [[transistor]] en 1947 dobriguèt la via de la miniaturizacion dels compausants electronics e lo tèrme d'''unitat centrala'' (CPU) s'es utilizat dins l'industria electronica tre lo començament de las [[annadas 1960]] (Weik 1961). == Istòria == === De las originas aus prumèrs processors === L'idèa de crear ua unitat cargada de tractar l'[[informacion]] segon ua seguida d'instruccion es mei anciana que l'[[electronica]]. Prenó la soa forma [[teoria|teorica]] modèrna durant los [[ans 1940]] dab la definicion de l'[[arquitectura de von Neumann]]. Aquera estructura, imaginada pendent la construction deus prumèrs [[ordenador]]s, es fondada sus ua unitat centrau de tractament qui executa, ua a ua, las instruccions definidas per un programa enregistrat aux costats d'ua [[Memòria (informatica)|memòria]] e de dispositius d'entrada e de sortida. Aqueth modèle, qui qui distingueish l'unitat de tractament de la memòria, es demorat lo fondament de la màger part deus [[ordenador|ordenadors]] actuaus. === L'invencion deu microprocessor === === L'evolucion deus microprocessors === == Principis de foncionament == == Arquitectura e compausants == === Las unitats foncionaus === === La memòria e las comunicacions === == Tipes e arquitectura == == Aplicacions e economia == == Annèxe == === Ligams intèrnes === === Bibliografia === === Nòtas e referéncias === <references/> [[Categoria:Informatica]] e2b8vkmi6d3x9ws6i2co4q9bvuy61s5 2509211 2509210 2026-09-23T16:22:01Z Nicolas Eynaud 6858 /* De las originas aus prumèrs processors */ 2509211 wikitext text/x-wiki {{article en construccion}} {{1000 fondamentals}} [[Fichièr:80486dx2-large.jpg|thumb||Lo circuit integrat d'un microprocessor [[Intel 80486DX]]2 dins sa boita (talha reala : 12 × 6,75&nbsp;mm)]] Lo '''processor central''', de l'[[anglés]] ''CPU'', ''central processing unit'', es lo compausant essencial d'un [[ordenador]] qu'interprèta las instruccions e tracta las donadas d'un [[programa]]. Es lo processor que provesís als ordenadors lor capacitat fondamentala d'èsser programats, es un dels compausants necessaris al foncionament de totes los tipes d'ordenadors, associats a las memòrias primàrias e als dispositius d'intrada/sortida. Un processor constituit d'un sol [[circuit integrat]] es abitualament nomenat [[microprocessor]]; pasmens, d'unes fabricants an desvolopats de processors en lescas: dins aquel cas las foncions elementàrias (ALU, FPU, sequençaire, etc.) son despartidas en divèrses circuits integrats especializats. La descubèrta del [[transistor]] en 1947 dobriguèt la via de la miniaturizacion dels compausants electronics e lo tèrme d'''unitat centrala'' (CPU) s'es utilizat dins l'industria electronica tre lo començament de las [[annadas 1960]] (Weik 1961). == Istòria == === De las originas aus prumèrs processors === L'idèa de crear ua unitat cargada de tractar l'[[informacion]] segon ua seguida d'instruccion es mei anciana que l'[[electronica]]. Prenó la soa forma [[teoria|teorica]] modèrna durant los [[ans 1940]] dab la definicion de l'[[arquitectura de von Neumann]]. Aquera estructura, imaginada pendent la construction deus prumèrs [[ordenador]]s, es fondada sus ua unitat centrau de tractament qui executa, ua a ua, las instruccions definidas per un programa enregistrat aux costats d'ua [[Memòria (informatica)|memòria]] e de dispositius d'entrada e de sortida. Aqueth modèle, qui qui distingueish l'unitat de tractament de la memòria, es demorat lo fondament de la màger part deus [[ordenador|ordenadors]] actuaus. Totun, los prumèrs [[ordenador]]s, fabricats dens los [[ans 1940]] e [[ans 1950|1950]], ne tienèva pas de processor au sens actuau. La lor unitat de tractament èra constituïda d'un ensemble de compausants. Per exemple, las prumèras [[maquina|maquinas]] utilizavan [[tube electronic|tubes electronics]] voluminós, fragiles, consumeires d'[[energia]] e desgatjant hèra [[calor]]. Ua unitat de tractament aucupava tanben volumes importants, comparables a armaris entièrs. === L'invencion deu microprocessor === === L'evolucion deus microprocessors === == Principis de foncionament == == Arquitectura e compausants == === Las unitats foncionaus === === La memòria e las comunicacions === == Tipes e arquitectura == == Aplicacions e economia == == Annèxe == === Ligams intèrnes === === Bibliografia === === Nòtas e referéncias === <references/> [[Categoria:Informatica]] byka2fmdb3tv6vk7ms323f3u63evcdf 2509216 2509211 2026-09-23T16:39:12Z Nicolas Eynaud 6858 /* De las originas aus prumèrs processors */ 2509216 wikitext text/x-wiki {{article en construccion}} {{1000 fondamentals}} [[Fichièr:80486dx2-large.jpg|thumb||Lo circuit integrat d'un microprocessor [[Intel 80486DX]]2 dins sa boita (talha reala : 12 × 6,75&nbsp;mm)]] Lo '''processor central''', de l'[[anglés]] ''CPU'', ''central processing unit'', es lo compausant essencial d'un [[ordenador]] qu'interprèta las instruccions e tracta las donadas d'un [[programa]]. Es lo processor que provesís als ordenadors lor capacitat fondamentala d'èsser programats, es un dels compausants necessaris al foncionament de totes los tipes d'ordenadors, associats a las memòrias primàrias e als dispositius d'intrada/sortida. Un processor constituit d'un sol [[circuit integrat]] es abitualament nomenat [[microprocessor]]; pasmens, d'unes fabricants an desvolopats de processors en lescas: dins aquel cas las foncions elementàrias (ALU, FPU, sequençaire, etc.) son despartidas en divèrses circuits integrats especializats. La descubèrta del [[transistor]] en 1947 dobriguèt la via de la miniaturizacion dels compausants electronics e lo tèrme d'''unitat centrala'' (CPU) s'es utilizat dins l'industria electronica tre lo començament de las [[annadas 1960]] (Weik 1961). == Istòria == === De las originas aus prumèrs processors === L'idèa de crear ua unitat cargada de tractar l'[[informacion]] segon ua seguida d'instruccion es mei anciana que l'[[electronica]]. Prenó la soa forma [[teoria|teorica]] modèrna durant los [[ans 1940]] dab la definicion de l'[[arquitectura de von Neumann]]. Aquera estructura, imaginada pendent la construction deus prumèrs [[ordenador]]s, es fondada sus ua unitat centrau de tractament qui executa, ua a ua, las instruccions definidas per un programa enregistrat aux costats d'ua [[Memòria (informatica)|memòria]] e de dispositius d'entrada e de sortida. Aqueth modèle, qui qui distingueish l'unitat de tractament de la memòria, es demorat lo fondament de la màger part deus [[ordenador|ordenadors]] actuaus. Totun, los prumèrs [[ordenador]]s, fabricats dens los [[ans 1940]] e [[ans 1950|1950]], ne tienèva pas de processor au sens actuau. La lor unitat de tractament èra constituïda d'un ensemble de compausants. Per exemple, las prumèras [[maquina|maquinas]] utilizavan [[tube electronic|tubes electronics]] voluminós, fragiles, consumeires d'[[energia]] e desgatjant hèra [[calor]]. Ua unitat de tractament aucupava tanben volumes importants, comparables a armaris entièrs. L'[[invencion]] deu [[transistor]] en [[1947]] estó un eveniment decisiu. En efèit, aqueth compausant, capable d'assegurar las medishas foncions qu'un tube elctronic en estant mei petit, mei hidable, mei rapide e mensh consumeire d'[[energia]], obrí la via a la miniaturizacion de l'[[electronica]]. Atau, las unitats de tractament basadas sus de transistors vadón mei compactas e mei performantas durant los [[ans 1950]]-[[ans 1960|1960]]. === L'invencion deu microprocessor === === L'evolucion deus microprocessors === == Principis de foncionament == == Arquitectura e compausants == === Las unitats foncionaus === === La memòria e las comunicacions === == Tipes e arquitectura == == Aplicacions e economia == == Annèxe == === Ligams intèrnes === === Bibliografia === === Nòtas e referéncias === <references/> [[Categoria:Informatica]] 5lrj4rhpk6hiy4jl7hq8qpeihqb0b7y 2509218 2509216 2026-09-23T16:47:30Z Nicolas Eynaud 6858 /* De las originas aus prumèrs processors */ 2509218 wikitext text/x-wiki {{article en construccion}} {{1000 fondamentals}} [[Fichièr:80486dx2-large.jpg|thumb||Lo circuit integrat d'un microprocessor [[Intel 80486DX]]2 dins sa boita (talha reala : 12 × 6,75&nbsp;mm)]] Lo '''processor central''', de l'[[anglés]] ''CPU'', ''central processing unit'', es lo compausant essencial d'un [[ordenador]] qu'interprèta las instruccions e tracta las donadas d'un [[programa]]. Es lo processor que provesís als ordenadors lor capacitat fondamentala d'èsser programats, es un dels compausants necessaris al foncionament de totes los tipes d'ordenadors, associats a las memòrias primàrias e als dispositius d'intrada/sortida. Un processor constituit d'un sol [[circuit integrat]] es abitualament nomenat [[microprocessor]]; pasmens, d'unes fabricants an desvolopats de processors en lescas: dins aquel cas las foncions elementàrias (ALU, FPU, sequençaire, etc.) son despartidas en divèrses circuits integrats especializats. La descubèrta del [[transistor]] en 1947 dobriguèt la via de la miniaturizacion dels compausants electronics e lo tèrme d'''unitat centrala'' (CPU) s'es utilizat dins l'industria electronica tre lo començament de las [[annadas 1960]] (Weik 1961). == Istòria == === De las originas aus prumèrs processors === L'idèa de crear ua unitat cargada de tractar l'[[informacion]] segon ua seguida d'instruccion es mei anciana que l'[[electronica]]. Prenó la soa forma [[teoria|teorica]] modèrna durant los [[ans 1940]] dab la definicion de l'[[arquitectura de von Neumann]]. Aquera estructura, imaginada pendent la construction deus prumèrs [[ordenador]]s, es fondada sus ua unitat centrau de tractament qui executa, ua a ua, las instruccions definidas per un programa enregistrat aux costats d'ua [[Memòria (informatica)|memòria]] e de dispositius d'entrada e de sortida. Aqueth modèle, qui qui distingueish l'unitat de tractament de la memòria, es demorat lo fondament de la màger part deus [[ordenador|ordenadors]] actuaus. Totun, los prumèrs [[ordenador]]s, fabricats dens los [[ans 1940]] e [[ans 1950|1950]], ne tienèva pas de processor au sens actuau. La lor unitat de tractament èra constituïda d'un ensemble de compausants. Per exemple, las prumèras [[maquina|maquinas]] utilizavan [[tube electronic|tubes electronics]] voluminós, fragiles, consumeires d'[[energia]] e desgatjant hèra [[calor]]. Ua unitat de tractament aucupava tanben volumes importants, comparables a armaris entièrs. L'[[invencion]] deu [[transistor]] en [[1947]] estó un eveniment decisiu. En efèit, aqueth compausant, capable d'assegurar las medishas foncions qu'un tube elctronic en estant mei petit, mei hidable, mei rapide e mensh consumeire d'[[energia]], obrí la via a la miniaturizacion de l'[[electronica]]. Atau, las unitats de tractament basadas sus de transistors vadón mei compactas e mei performantas durant los [[ans 1950]]-[[ans 1960|1960]]. Es pendent aqueth periòde, a la debuta deus [[ans 1960]], qui lo tèrme de ''centrau processing unit'' (« unitat centrau de tractament », CPU) que's difusè dens l'[[industria]] [[electronica]] tà designar aquera partida de la [[maquina]] cargada d'executar las instruccions. Puish, apareishó lo [[circuit integrat]], qui permetó de regropar mantun transistor sus ua medisha placa de [[semiconductor]]. En redusint enqüèra la talha e lo còst deus compausants, preparè l'aparicion deu microprocessor. === L'invencion deu microprocessor === === L'evolucion deus microprocessors === == Principis de foncionament == == Arquitectura e compausants == === Las unitats foncionaus === === La memòria e las comunicacions === == Tipes e arquitectura == == Aplicacions e economia == == Annèxe == === Ligams intèrnes === === Bibliografia === === Nòtas e referéncias === <references/> [[Categoria:Informatica]] h4gq62dkh0knaz9k1avwkhakk4tqufx 2509220 2509218 2026-09-23T16:53:03Z Nicolas Eynaud 6858 /* De las originas aus prumèrs processors */ 2509220 wikitext text/x-wiki {{article en construccion}} {{1000 fondamentals}} [[Fichièr:80486dx2-large.jpg|thumb||Lo circuit integrat d'un microprocessor [[Intel 80486DX]]2 dins sa boita (talha reala : 12 × 6,75&nbsp;mm)]] Lo '''processor central''', de l'[[anglés]] ''CPU'', ''central processing unit'', es lo compausant essencial d'un [[ordenador]] qu'interprèta las instruccions e tracta las donadas d'un [[programa]]. Es lo processor que provesís als ordenadors lor capacitat fondamentala d'èsser programats, es un dels compausants necessaris al foncionament de totes los tipes d'ordenadors, associats a las memòrias primàrias e als dispositius d'intrada/sortida. Un processor constituit d'un sol [[circuit integrat]] es abitualament nomenat [[microprocessor]]; pasmens, d'unes fabricants an desvolopats de processors en lescas: dins aquel cas las foncions elementàrias (ALU, FPU, sequençaire, etc.) son despartidas en divèrses circuits integrats especializats. La descubèrta del [[transistor]] en 1947 dobriguèt la via de la miniaturizacion dels compausants electronics e lo tèrme d'''unitat centrala'' (CPU) s'es utilizat dins l'industria electronica tre lo començament de las [[annadas 1960]] (Weik 1961). == Istòria == === De las originas aus prumèrs processors === L'idèa de crear ua unitat cargada de tractar l'[[informacion]] segon ua seguida d'instruccions es mei anciana que l'[[electronica]]. Prenó la soa forma [[teoria|teorica]] modèrna durant los [[ans 1940]] dab la definicion de l'[[arquitectura de von Neumann]]. Aquera estructura, imaginada pendent la construction deus prumèrs [[ordenador]]s, es fondada sus ua unitat centrau de tractament qui executa, ua a ua, las instruccions definidas per un programa enregistrat aus costats d'ua [[Memòria (informatica)|memòria]] e de dispositius d'entrada e de sortida. Aqueth modèle, qui distingueish l'unitat de tractament de la memòria, es demorat lo fondament de la màger part deus [[ordenador|ordenadors]] actuaus. Totun, los prumèrs [[ordenador]]s, fabricats dens los [[ans 1940]] e [[ans 1950|1950]], ne tienèvan pas de processor au sens actuau. La lor unitat de tractament èra constituïda d'un ensemble de compausants. Per exemple, las prumèras [[maquina|maquinas]] utilizavan [[tube electronic|tubes electronics]] voluminós, fragiles, consumeires d'[[energia]] e desgatjant hèra [[calor]]. Ua unitat de tractament aucupava tanben volumes importants, comparables a armaris entièrs. L'[[invencion]] deu [[transistor]] en [[1947]] estó un eveniment decisiu. En efèit, aqueth compausant, capable d'assegurar las medishas foncions qu'un tube electronic en estant mei petit, mei hidable, mei rapide e mensh consumeire d'[[energia]], obrí la via a la miniaturizacion de l'[[electronica]]. Atau, las unitats de tractament basadas sus de transistors vadón mei compactas e mei performantas durant los [[ans 1950]]-[[ans 1960|1960]]. Es pendent aqueth periòde, a la debuta deus [[ans 1960]], qui lo tèrme de ''central processing unit'' (« unitat centrau de tractament », CPU) que's difusè dens l'[[industria]] [[electronica]] tà designar aquera partida de la [[maquina]] cargada d'executar las instruccions. Puish, apareishó lo [[circuit integrat]], qui permetó de regropar mantun transistor sus ua medisha placa de [[semiconductor]]. En redusint enqüèra la talha e lo còst deus compausants, preparè l'aparicion deu microprocessor. === L'invencion deu microprocessor === === L'evolucion deus microprocessors === == Principis de foncionament == == Arquitectura e compausants == === Las unitats foncionaus === === La memòria e las comunicacions === == Tipes e arquitectura == == Aplicacions e economia == == Annèxe == === Ligams intèrnes === === Bibliografia === === Nòtas e referéncias === <references/> [[Categoria:Informatica]] 6hgi9i46pvkrxn0ay8hnvk7ufixg7wl 2509235 2509220 2026-09-23T20:28:48Z Nicolas Eynaud 6858 /* De las originas aus prumèrs processors */ 2509235 wikitext text/x-wiki {{article en construccion}} {{1000 fondamentals}} [[Fichièr:80486dx2-large.jpg|thumb||Lo circuit integrat d'un microprocessor [[Intel 80486DX]]2 dins sa boita (talha reala : 12 × 6,75&nbsp;mm)]] Lo '''processor central''', de l'[[anglés]] ''CPU'', ''central processing unit'', es lo compausant essencial d'un [[ordenador]] qu'interprèta las instruccions e tracta las donadas d'un [[programa]]. Es lo processor que provesís als ordenadors lor capacitat fondamentala d'èsser programats, es un dels compausants necessaris al foncionament de totes los tipes d'ordenadors, associats a las memòrias primàrias e als dispositius d'intrada/sortida. Un processor constituit d'un sol [[circuit integrat]] es abitualament nomenat [[microprocessor]]; pasmens, d'unes fabricants an desvolopats de processors en lescas: dins aquel cas las foncions elementàrias (ALU, FPU, sequençaire, etc.) son despartidas en divèrses circuits integrats especializats. La descubèrta del [[transistor]] en 1947 dobriguèt la via de la miniaturizacion dels compausants electronics e lo tèrme d'''unitat centrala'' (CPU) s'es utilizat dins l'industria electronica tre lo començament de las [[annadas 1960]] (Weik 1961). == Istòria == === De las originas aus prumèrs processors === L'idèa de crear ua unitat cargada de tractar l'[[informacion]] segon ua seguida d'instruccions es mei anciana que l'[[electronica]]. Prenó la soa forma [[teoria|teorica]] modèrna durant los [[ans 1940]] dab la definicion de l'[[arquitectura de von Neumann]]<ref>L'[[arquitectura de von Neumann]] n'es pas la sola existenta. Autas arquitecturas estón ensajadas. Avón a còps aplicacions com l'[[arquitectura de tipe Harvard]] deus [[Processor de senhau numeric|processors de senhau numeric]].</ref>. Aquera estructura, imaginada pendent la construction deus prumèrs [[ordenador]]s, es fondada sus ua unitat centrau de tractament qui executa, ua a ua, las instruccions definidas per un programa enregistrat aus costats d'ua [[Memòria (informatica)|memòria]] e de dispositius d'entrada e de sortida. Aqueth modèle, qui distingueish l'unitat de tractament de la memòria, es demorat lo fondament de la màger part deus [[ordenador|ordenadors]] actuaus. Totun, los prumèrs [[ordenador]]s, fabricats dens los [[ans 1940]] e [[ans 1950|1950]], ne tienèvan pas de processor au sens actuau. La lor unitat de tractament èra constituïda d'un ensemble de compausants. Per exemple, las prumèras [[maquina|maquinas]] utilizavan [[tube electronic|tubes electronics]] voluminós, fragiles, consumeires d'[[energia]] e desgatjant hèra [[calor]]. Ua unitat de tractament aucupava tanben volumes importants, comparables a armaris entièrs. L'[[invencion]] deu [[transistor]] en [[1947]] estó un eveniment decisiu. En efèit, aqueth compausant, capable d'assegurar las medishas foncions qu'un tube electronic en estant mei petit, mei hidable, mei rapide e mensh consumeire d'[[energia]], obrí la via a la miniaturizacion de l'[[electronica]]. Atau, las unitats de tractament basadas sus de transistors vadón mei compactas e mei performantas durant los [[ans 1950]]-[[ans 1960|1960]]. Es pendent aqueth periòde, a la debuta deus [[ans 1960]], qui lo tèrme de ''central processing unit'' (« unitat centrau de tractament », CPU) que's difusè dens l'[[industria]] [[electronica]] tà designar aquera partida de la [[maquina]] cargada d'executar las instruccions. Puish, apareishó lo [[circuit integrat]], qui permetó de regropar mantun transistor sus ua medisha placa de [[semiconductor]]. En redusint enqüèra la talha e lo còst deus compausants, preparè l'aparicion deu microprocessor. === L'invencion deu microprocessor === === L'evolucion deus microprocessors === == Principis de foncionament == == Arquitectura e compausants == === Las unitats foncionaus === === La memòria e las comunicacions === == Tipes e arquitectura == == Aplicacions e economia == == Annèxe == === Ligams intèrnes === === Bibliografia === === Nòtas e referéncias === <references/> [[Categoria:Informatica]] 9vdvdzrimv04sd1rniffal4k565j9m0 2509236 2509235 2026-09-23T20:31:25Z Nicolas Eynaud 6858 /* De las originas aus prumèrs processors */ 2509236 wikitext text/x-wiki {{article en construccion}} {{1000 fondamentals}} [[Fichièr:80486dx2-large.jpg|thumb||Lo circuit integrat d'un microprocessor [[Intel 80486DX]]2 dins sa boita (talha reala : 12 × 6,75&nbsp;mm)]] Lo '''processor central''', de l'[[anglés]] ''CPU'', ''central processing unit'', es lo compausant essencial d'un [[ordenador]] qu'interprèta las instruccions e tracta las donadas d'un [[programa]]. Es lo processor que provesís als ordenadors lor capacitat fondamentala d'èsser programats, es un dels compausants necessaris al foncionament de totes los tipes d'ordenadors, associats a las memòrias primàrias e als dispositius d'intrada/sortida. Un processor constituit d'un sol [[circuit integrat]] es abitualament nomenat [[microprocessor]]; pasmens, d'unes fabricants an desvolopats de processors en lescas: dins aquel cas las foncions elementàrias (ALU, FPU, sequençaire, etc.) son despartidas en divèrses circuits integrats especializats. La descubèrta del [[transistor]] en 1947 dobriguèt la via de la miniaturizacion dels compausants electronics e lo tèrme d'''unitat centrala'' (CPU) s'es utilizat dins l'industria electronica tre lo començament de las [[annadas 1960]] (Weik 1961). == Istòria == === De las originas aus prumèrs processors === L'idèa de crear ua unitat cargada de tractar l'[[informacion]] segon ua seguida d'instruccions es mei anciana que l'[[electronica]]. Prenó la soa forma [[teoria|teorica]] modèrna durant los [[ans 1940]] dab la definicion de l'[[arquitectura de von Neumann]]<ref>L'[[arquitectura de von Neumann]] n'es pas la sola existenta. Autas arquitecturas estón ensajadas. Avón a còps aplicacions com l'[[arquitectura de tipe Harvard]] deus [[Processor de senhau numeric|processors de senhau numeric]] e deus [[microcontrolaire]]s [[Microcontrolaire PIC|PIC]] e [[Atmel AVR|AVR]].</ref>. Aquera estructura, imaginada pendent la construction deus prumèrs [[ordenador]]s, es fondada sus ua unitat centrau de tractament qui executa, ua a ua, las instruccions definidas per un programa enregistrat aus costats d'ua [[Memòria (informatica)|memòria]] e de dispositius d'entrada e de sortida. Aqueth modèle, qui distingueish l'unitat de tractament de la memòria, es demorat lo fondament de la màger part deus [[ordenador|ordenadors]] actuaus. Totun, los prumèrs [[ordenador]]s, fabricats dens los [[ans 1940]] e [[ans 1950|1950]], ne tienèvan pas de processor au sens actuau. La lor unitat de tractament èra constituïda d'un ensemble de compausants. Per exemple, las prumèras [[maquina|maquinas]] utilizavan [[tube electronic|tubes electronics]] voluminós, fragiles, consumeires d'[[energia]] e desgatjant hèra [[calor]]. Ua unitat de tractament aucupava tanben volumes importants, comparables a armaris entièrs. L'[[invencion]] deu [[transistor]] en [[1947]] estó un eveniment decisiu. En efèit, aqueth compausant, capable d'assegurar las medishas foncions qu'un tube electronic en estant mei petit, mei hidable, mei rapide e mensh consumeire d'[[energia]], obrí la via a la miniaturizacion de l'[[electronica]]. Atau, las unitats de tractament basadas sus de transistors vadón mei compactas e mei performantas durant los [[ans 1950]]-[[ans 1960|1960]]. Es pendent aqueth periòde, a la debuta deus [[ans 1960]], qui lo tèrme de ''central processing unit'' (« unitat centrau de tractament », CPU) que's difusè dens l'[[industria]] [[electronica]] tà designar aquera partida de la [[maquina]] cargada d'executar las instruccions. Puish, apareishó lo [[circuit integrat]], qui permetó de regropar mantun transistor sus ua medisha placa de [[semiconductor]]. En redusint enqüèra la talha e lo còst deus compausants, preparè l'aparicion deu microprocessor. === L'invencion deu microprocessor === === L'evolucion deus microprocessors === == Principis de foncionament == == Arquitectura e compausants == === Las unitats foncionaus === === La memòria e las comunicacions === == Tipes e arquitectura == == Aplicacions e economia == == Annèxe == === Ligams intèrnes === === Bibliografia === === Nòtas e referéncias === <references/> [[Categoria:Informatica]] fbmnp7yl98yk0wmmyshwz4xyseqx0je 2509262 2509236 2026-09-24T04:45:02Z Nicolas Eynaud 6858 /* De las originas aus prumèrs processors */ 2509262 wikitext text/x-wiki {{article en construccion}} {{1000 fondamentals}} [[Fichièr:80486dx2-large.jpg|thumb||Lo circuit integrat d'un microprocessor [[Intel 80486DX]]2 dins sa boita (talha reala : 12 × 6,75&nbsp;mm)]] Lo '''processor central''', de l'[[anglés]] ''CPU'', ''central processing unit'', es lo compausant essencial d'un [[ordenador]] qu'interprèta las instruccions e tracta las donadas d'un [[programa]]. Es lo processor que provesís als ordenadors lor capacitat fondamentala d'èsser programats, es un dels compausants necessaris al foncionament de totes los tipes d'ordenadors, associats a las memòrias primàrias e als dispositius d'intrada/sortida. Un processor constituit d'un sol [[circuit integrat]] es abitualament nomenat [[microprocessor]]; pasmens, d'unes fabricants an desvolopats de processors en lescas: dins aquel cas las foncions elementàrias (ALU, FPU, sequençaire, etc.) son despartidas en divèrses circuits integrats especializats. La descubèrta del [[transistor]] en 1947 dobriguèt la via de la miniaturizacion dels compausants electronics e lo tèrme d'''unitat centrala'' (CPU) s'es utilizat dins l'industria electronica tre lo començament de las [[annadas 1960]] (Weik 1961). == Istòria == === De las originas aus prumèrs processors === L'idèa de crear ua unitat cargada de tractar l'[[informacion]] segon ua seguida d'instruccions es mei anciana que l'[[electronica]]. Prenó la soa forma [[teoria|teorica]] modèrna durant los [[ans 1940]] dab la definicion de l'[[arquitectura de von Neumann]]<ref>'''[[francés|(fr)]]''' Paolo Zanella, Yves Ligier e Emmanuel Lazard, ''Architecture et technologie des ordinateurs'', Malakoff, Dunod, 7{{a}} edicion, 2026, p. 16.</ref><ref>L'[[arquitectura de von Neumann]] n'es pas la sola existenta. Autas arquitecturas estón ensajadas. Avón a còps aplicacions com l'[[arquitectura de tipe Harvard]] deus [[Processor de senhau numeric|processors de senhau numeric]] e deus [[microcontrolaire]]s [[Microcontrolaire PIC|PIC]] e [[Atmel AVR|AVR]].</ref>. Aquera estructura, imaginada pendent la construction deus prumèrs [[ordenador]]s, es fondada sus ua unitat centrau de tractament qui executa, ua a ua, las instruccions definidas per un programa enregistrat aus costats d'ua [[Memòria (informatica)|memòria]] e de dispositius d'entrada e de sortida. Aqueth modèle, qui distingueish l'unitat de tractament de la memòria, es demorat lo fondament de la màger part deus [[ordenador|ordenadors]] actuaus. Totun, los prumèrs [[ordenador]]s, fabricats dens los [[ans 1940]] e [[ans 1950|1950]], ne tienèvan pas de processor au sens actuau<ref>'''[[francés|(fr)]]''' Paolo Zanella, Yves Ligier e Emmanuel Lazard, ''Architecture et technologie des ordinateurs'', Malakoff, Dunod, 7{{a}} edicion, 2026, pp. 17-18.</ref>. La lor unitat de tractament èra constituïda d'un ensemble de compausants. Per exemple, las prumèras [[maquina|maquinas]] utilizavan [[tube electronic|tubes electronics]] voluminós, fragiles, consumeires d'[[energia]] e desgatjant hèra [[calor]]. Ua unitat de tractament aucupava tanben volumes importants, comparables a armaris entièrs. L'[[invencion]] deu [[transistor]] en [[1947]] estó un eveniment decisiu. En efèit, aqueth compausant, capable d'assegurar las medishas foncions qu'un tube electronic en estant mei petit, mei hidable, mei rapide e mensh consumeire d'[[energia]], obrí la via a la miniaturizacion de l'[[electronica]]. Atau, las unitats de tractament basadas sus de transistors vadón mei compactas e mei performantas durant los [[ans 1950]]-[[ans 1960|1960]]. Es pendent aqueth periòde, a la debuta deus [[ans 1960]], qui lo tèrme de ''central processing unit'' (« unitat centrau de tractament », CPU) que's difusè dens l'[[industria]] [[electronica]] tà designar aquera partida de la [[maquina]] cargada d'executar las instruccions. Puish, apareishó lo [[circuit integrat]], qui permetó de regropar mantun transistor sus ua medisha placa de [[semiconductor]]. En redusint enqüèra la talha e lo còst deus compausants, preparè l'aparicion deu microprocessor. === L'invencion deu microprocessor === === L'evolucion deus microprocessors === == Principis de foncionament == == Arquitectura e compausants == === Las unitats foncionaus === === La memòria e las comunicacions === == Tipes e arquitectura == == Aplicacions e economia == == Annèxe == === Ligams intèrnes === === Bibliografia === === Nòtas e referéncias === <references/> [[Categoria:Informatica]] ckqrigl4j5uu1mxwzxt90tliaktd6uy 2509263 2509262 2026-09-24T04:45:20Z Nicolas Eynaud 6858 /* Bibliografia */ 2509263 wikitext text/x-wiki {{article en construccion}} {{1000 fondamentals}} [[Fichièr:80486dx2-large.jpg|thumb||Lo circuit integrat d'un microprocessor [[Intel 80486DX]]2 dins sa boita (talha reala : 12 × 6,75&nbsp;mm)]] Lo '''processor central''', de l'[[anglés]] ''CPU'', ''central processing unit'', es lo compausant essencial d'un [[ordenador]] qu'interprèta las instruccions e tracta las donadas d'un [[programa]]. Es lo processor que provesís als ordenadors lor capacitat fondamentala d'èsser programats, es un dels compausants necessaris al foncionament de totes los tipes d'ordenadors, associats a las memòrias primàrias e als dispositius d'intrada/sortida. Un processor constituit d'un sol [[circuit integrat]] es abitualament nomenat [[microprocessor]]; pasmens, d'unes fabricants an desvolopats de processors en lescas: dins aquel cas las foncions elementàrias (ALU, FPU, sequençaire, etc.) son despartidas en divèrses circuits integrats especializats. La descubèrta del [[transistor]] en 1947 dobriguèt la via de la miniaturizacion dels compausants electronics e lo tèrme d'''unitat centrala'' (CPU) s'es utilizat dins l'industria electronica tre lo començament de las [[annadas 1960]] (Weik 1961). == Istòria == === De las originas aus prumèrs processors === L'idèa de crear ua unitat cargada de tractar l'[[informacion]] segon ua seguida d'instruccions es mei anciana que l'[[electronica]]. Prenó la soa forma [[teoria|teorica]] modèrna durant los [[ans 1940]] dab la definicion de l'[[arquitectura de von Neumann]]<ref>'''[[francés|(fr)]]''' Paolo Zanella, Yves Ligier e Emmanuel Lazard, ''Architecture et technologie des ordinateurs'', Malakoff, Dunod, 7{{a}} edicion, 2026, p. 16.</ref><ref>L'[[arquitectura de von Neumann]] n'es pas la sola existenta. Autas arquitecturas estón ensajadas. Avón a còps aplicacions com l'[[arquitectura de tipe Harvard]] deus [[Processor de senhau numeric|processors de senhau numeric]] e deus [[microcontrolaire]]s [[Microcontrolaire PIC|PIC]] e [[Atmel AVR|AVR]].</ref>. Aquera estructura, imaginada pendent la construction deus prumèrs [[ordenador]]s, es fondada sus ua unitat centrau de tractament qui executa, ua a ua, las instruccions definidas per un programa enregistrat aus costats d'ua [[Memòria (informatica)|memòria]] e de dispositius d'entrada e de sortida. Aqueth modèle, qui distingueish l'unitat de tractament de la memòria, es demorat lo fondament de la màger part deus [[ordenador|ordenadors]] actuaus. Totun, los prumèrs [[ordenador]]s, fabricats dens los [[ans 1940]] e [[ans 1950|1950]], ne tienèvan pas de processor au sens actuau<ref>'''[[francés|(fr)]]''' Paolo Zanella, Yves Ligier e Emmanuel Lazard, ''Architecture et technologie des ordinateurs'', Malakoff, Dunod, 7{{a}} edicion, 2026, pp. 17-18.</ref>. La lor unitat de tractament èra constituïda d'un ensemble de compausants. Per exemple, las prumèras [[maquina|maquinas]] utilizavan [[tube electronic|tubes electronics]] voluminós, fragiles, consumeires d'[[energia]] e desgatjant hèra [[calor]]. Ua unitat de tractament aucupava tanben volumes importants, comparables a armaris entièrs. L'[[invencion]] deu [[transistor]] en [[1947]] estó un eveniment decisiu. En efèit, aqueth compausant, capable d'assegurar las medishas foncions qu'un tube electronic en estant mei petit, mei hidable, mei rapide e mensh consumeire d'[[energia]], obrí la via a la miniaturizacion de l'[[electronica]]. Atau, las unitats de tractament basadas sus de transistors vadón mei compactas e mei performantas durant los [[ans 1950]]-[[ans 1960|1960]]. Es pendent aqueth periòde, a la debuta deus [[ans 1960]], qui lo tèrme de ''central processing unit'' (« unitat centrau de tractament », CPU) que's difusè dens l'[[industria]] [[electronica]] tà designar aquera partida de la [[maquina]] cargada d'executar las instruccions. Puish, apareishó lo [[circuit integrat]], qui permetó de regropar mantun transistor sus ua medisha placa de [[semiconductor]]. En redusint enqüèra la talha e lo còst deus compausants, preparè l'aparicion deu microprocessor. === L'invencion deu microprocessor === === L'evolucion deus microprocessors === == Principis de foncionament == == Arquitectura e compausants == === Las unitats foncionaus === === La memòria e las comunicacions === == Tipes e arquitectura == == Aplicacions e economia == == Annèxe == === Ligams intèrnes === === Bibliografia === * '''[[francés|(fr)]]''' Paolo Zanella, Yves Ligier e Emmanuel Lazard, ''Architecture et technologie des ordinateurs'', Malakoff, Dunod, 7{{a}} edicion, 2026. === Nòtas e referéncias === <references/> [[Categoria:Informatica]] l5a25fdmp5t06c7dkal97sp26kmfzpe 2509265 2509263 2026-09-24T04:47:16Z Nicolas Eynaud 6858 /* De las originas aus prumèrs processors */ 2509265 wikitext text/x-wiki {{article en construccion}} {{1000 fondamentals}} [[Fichièr:80486dx2-large.jpg|thumb||Lo circuit integrat d'un microprocessor [[Intel 80486DX]]2 dins sa boita (talha reala : 12 × 6,75&nbsp;mm)]] Lo '''processor central''', de l'[[anglés]] ''CPU'', ''central processing unit'', es lo compausant essencial d'un [[ordenador]] qu'interprèta las instruccions e tracta las donadas d'un [[programa]]. Es lo processor que provesís als ordenadors lor capacitat fondamentala d'èsser programats, es un dels compausants necessaris al foncionament de totes los tipes d'ordenadors, associats a las memòrias primàrias e als dispositius d'intrada/sortida. Un processor constituit d'un sol [[circuit integrat]] es abitualament nomenat [[microprocessor]]; pasmens, d'unes fabricants an desvolopats de processors en lescas: dins aquel cas las foncions elementàrias (ALU, FPU, sequençaire, etc.) son despartidas en divèrses circuits integrats especializats. La descubèrta del [[transistor]] en 1947 dobriguèt la via de la miniaturizacion dels compausants electronics e lo tèrme d'''unitat centrala'' (CPU) s'es utilizat dins l'industria electronica tre lo començament de las [[annadas 1960]] (Weik 1961). == Istòria == === De las originas aus prumèrs processors === L'idèa de crear ua unitat cargada de tractar l'[[informacion]] segon ua seguida d'instruccions es mei anciana que l'[[electronica]]. Prenó la soa forma [[teoria|teorica]] modèrna durant los [[ans 1940]] dab la definicion de l'[[arquitectura de von Neumann]]<ref>'''[[francés|(fr)]]''' Paolo Zanella, Yves Ligier e Emmanuel Lazard, ''Architecture et technologie des ordinateurs'', Malakoff, Dunod, 7{{a}} edicion, 2026, p. 16.</ref><ref>L'[[arquitectura de von Neumann]] n'es pas la sola existenta. Autas arquitecturas estón ensajadas. Avón a còps aplicacions com l'[[arquitectura de tipe Harvard]] deus [[Processor de senhau numeric|processors de senhau numeric]] e deus [[microcontrolaire]]s [[Microcontrolaire PIC|PIC]] e [[Atmel AVR|AVR]].</ref>. Aquera estructura, imaginada pendent la construction deus prumèrs [[ordenador]]s, es fondada sus ua unitat centrau de tractament qui executa, ua a ua, las instruccions definidas per un programa enregistrat aus costats d'ua [[Memòria (informatica)|memòria]] e de dispositius d'entrada e de sortida. Aqueth modèle, qui distingueish l'unitat de tractament de la memòria, es demorat lo fondament de la màger part deus [[ordenador|ordenadors]] actuaus. Totun, los prumèrs [[ordenador]]s, fabricats dens los [[ans 1940]] e [[ans 1950|1950]], ne tienèvan pas de processor au sens actuau<ref>'''[[francés|(fr)]]''' Paolo Zanella, Yves Ligier e Emmanuel Lazard, ''Architecture et technologie des ordinateurs'', Malakoff, Dunod, 7{{a}} edicion, 2026, pp. 17-18.</ref>. La lor unitat de tractament èra constituïda d'un ensemble de compausants. Per exemple, las prumèras [[maquina|maquinas]] utilizavan [[tube electronic|tubes electronics]] voluminós, fragiles, consumeires d'[[energia]] e desgatjant hèra [[calor]]. Ua unitat de tractament aucupava tanben volumes importants, comparables a armaris entièrs. L'[[invencion]] deu [[transistor]] en [[1947]] estó un eveniment decisiu. En efèit, aqueth compausant, capable d'assegurar las medishas foncions qu'un tube electronic en estant mei petit, mei hidable, mei rapide e mensh consumeire d'[[energia]], obrí la via a la miniaturizacion de l'[[electronica]]. Atau, las unitats de tractament basadas sus de transistors vadón mei compactas e mei performantas durant los [[ans 1950]]-[[ans 1960|1960]]. Es pendent aqueth periòde, a la debuta deus [[ans 1960]], qui lo tèrme de ''central processing unit'' (« unitat centrau de tractament », CPU) que's difusè dens l'[[industria]] [[electronica]] tà designar aquera partida de la [[maquina]] cargada d'executar las instruccions. Puish, apareishó lo [[circuit integrat]], qui permetó de regropar mantun transistor sus ua medisha placa de [[semiconductor]]. En redusint enqüèra la talha e lo còst deus compausants, preparè l'aparicion deu microprocessor<ref>'''[[francés|(fr)]]''' Paolo Zanella, Yves Ligier e Emmanuel Lazard, ''Architecture et technologie des ordinateurs'', Malakoff, Dunod, 7{{a}} edicion, 2026, pp. 18-19.</ref>. === L'invencion deu microprocessor === === L'evolucion deus microprocessors === == Principis de foncionament == == Arquitectura e compausants == === Las unitats foncionaus === === La memòria e las comunicacions === == Tipes e arquitectura == == Aplicacions e economia == == Annèxe == === Ligams intèrnes === === Bibliografia === * '''[[francés|(fr)]]''' Paolo Zanella, Yves Ligier e Emmanuel Lazard, ''Architecture et technologie des ordinateurs'', Malakoff, Dunod, 7{{a}} edicion, 2026. === Nòtas e referéncias === <references/> [[Categoria:Informatica]] tcgwqqtnrzgo6bzgb478xpupn2b9sqi 2509267 2509265 2026-09-24T04:48:15Z Nicolas Eynaud 6858 /* Ligams intèrnes */ 2509267 wikitext text/x-wiki {{article en construccion}} {{1000 fondamentals}} [[Fichièr:80486dx2-large.jpg|thumb||Lo circuit integrat d'un microprocessor [[Intel 80486DX]]2 dins sa boita (talha reala : 12 × 6,75&nbsp;mm)]] Lo '''processor central''', de l'[[anglés]] ''CPU'', ''central processing unit'', es lo compausant essencial d'un [[ordenador]] qu'interprèta las instruccions e tracta las donadas d'un [[programa]]. Es lo processor que provesís als ordenadors lor capacitat fondamentala d'èsser programats, es un dels compausants necessaris al foncionament de totes los tipes d'ordenadors, associats a las memòrias primàrias e als dispositius d'intrada/sortida. Un processor constituit d'un sol [[circuit integrat]] es abitualament nomenat [[microprocessor]]; pasmens, d'unes fabricants an desvolopats de processors en lescas: dins aquel cas las foncions elementàrias (ALU, FPU, sequençaire, etc.) son despartidas en divèrses circuits integrats especializats. La descubèrta del [[transistor]] en 1947 dobriguèt la via de la miniaturizacion dels compausants electronics e lo tèrme d'''unitat centrala'' (CPU) s'es utilizat dins l'industria electronica tre lo començament de las [[annadas 1960]] (Weik 1961). == Istòria == === De las originas aus prumèrs processors === L'idèa de crear ua unitat cargada de tractar l'[[informacion]] segon ua seguida d'instruccions es mei anciana que l'[[electronica]]. Prenó la soa forma [[teoria|teorica]] modèrna durant los [[ans 1940]] dab la definicion de l'[[arquitectura de von Neumann]]<ref>'''[[francés|(fr)]]''' Paolo Zanella, Yves Ligier e Emmanuel Lazard, ''Architecture et technologie des ordinateurs'', Malakoff, Dunod, 7{{a}} edicion, 2026, p. 16.</ref><ref>L'[[arquitectura de von Neumann]] n'es pas la sola existenta. Autas arquitecturas estón ensajadas. Avón a còps aplicacions com l'[[arquitectura de tipe Harvard]] deus [[Processor de senhau numeric|processors de senhau numeric]] e deus [[microcontrolaire]]s [[Microcontrolaire PIC|PIC]] e [[Atmel AVR|AVR]].</ref>. Aquera estructura, imaginada pendent la construction deus prumèrs [[ordenador]]s, es fondada sus ua unitat centrau de tractament qui executa, ua a ua, las instruccions definidas per un programa enregistrat aus costats d'ua [[Memòria (informatica)|memòria]] e de dispositius d'entrada e de sortida. Aqueth modèle, qui distingueish l'unitat de tractament de la memòria, es demorat lo fondament de la màger part deus [[ordenador|ordenadors]] actuaus. Totun, los prumèrs [[ordenador]]s, fabricats dens los [[ans 1940]] e [[ans 1950|1950]], ne tienèvan pas de processor au sens actuau<ref>'''[[francés|(fr)]]''' Paolo Zanella, Yves Ligier e Emmanuel Lazard, ''Architecture et technologie des ordinateurs'', Malakoff, Dunod, 7{{a}} edicion, 2026, pp. 17-18.</ref>. La lor unitat de tractament èra constituïda d'un ensemble de compausants. Per exemple, las prumèras [[maquina|maquinas]] utilizavan [[tube electronic|tubes electronics]] voluminós, fragiles, consumeires d'[[energia]] e desgatjant hèra [[calor]]. Ua unitat de tractament aucupava tanben volumes importants, comparables a armaris entièrs. L'[[invencion]] deu [[transistor]] en [[1947]] estó un eveniment decisiu. En efèit, aqueth compausant, capable d'assegurar las medishas foncions qu'un tube electronic en estant mei petit, mei hidable, mei rapide e mensh consumeire d'[[energia]], obrí la via a la miniaturizacion de l'[[electronica]]. Atau, las unitats de tractament basadas sus de transistors vadón mei compactas e mei performantas durant los [[ans 1950]]-[[ans 1960|1960]]. Es pendent aqueth periòde, a la debuta deus [[ans 1960]], qui lo tèrme de ''central processing unit'' (« unitat centrau de tractament », CPU) que's difusè dens l'[[industria]] [[electronica]] tà designar aquera partida de la [[maquina]] cargada d'executar las instruccions. Puish, apareishó lo [[circuit integrat]], qui permetó de regropar mantun transistor sus ua medisha placa de [[semiconductor]]. En redusint enqüèra la talha e lo còst deus compausants, preparè l'aparicion deu microprocessor<ref>'''[[francés|(fr)]]''' Paolo Zanella, Yves Ligier e Emmanuel Lazard, ''Architecture et technologie des ordinateurs'', Malakoff, Dunod, 7{{a}} edicion, 2026, pp. 18-19.</ref>. === L'invencion deu microprocessor === === L'evolucion deus microprocessors === == Principis de foncionament == == Arquitectura e compausants == === Las unitats foncionaus === === La memòria e las comunicacions === == Tipes e arquitectura == == Aplicacions e economia == == Annèxe == === Ligams intèrnes === * [[Electronica]]. * [[Ordenador]]. * [[Semiconductor]]. * [[Transistor]]. * [[Tube electronic]]. === Bibliografia === * '''[[francés|(fr)]]''' Paolo Zanella, Yves Ligier e Emmanuel Lazard, ''Architecture et technologie des ordinateurs'', Malakoff, Dunod, 7{{a}} edicion, 2026. === Nòtas e referéncias === <references/> [[Categoria:Informatica]] 57jmvt412z8ra5b68gf7nh0un1g5tgc 2509270 2509267 2026-09-24T05:02:29Z Nicolas Eynaud 6858 /* Ligams intèrnes */ 2509270 wikitext text/x-wiki {{article en construccion}} {{1000 fondamentals}} [[Fichièr:80486dx2-large.jpg|thumb||Lo circuit integrat d'un microprocessor [[Intel 80486DX]]2 dins sa boita (talha reala : 12 × 6,75&nbsp;mm)]] Lo '''processor central''', de l'[[anglés]] ''CPU'', ''central processing unit'', es lo compausant essencial d'un [[ordenador]] qu'interprèta las instruccions e tracta las donadas d'un [[programa]]. Es lo processor que provesís als ordenadors lor capacitat fondamentala d'èsser programats, es un dels compausants necessaris al foncionament de totes los tipes d'ordenadors, associats a las memòrias primàrias e als dispositius d'intrada/sortida. Un processor constituit d'un sol [[circuit integrat]] es abitualament nomenat [[microprocessor]]; pasmens, d'unes fabricants an desvolopats de processors en lescas: dins aquel cas las foncions elementàrias (ALU, FPU, sequençaire, etc.) son despartidas en divèrses circuits integrats especializats. La descubèrta del [[transistor]] en 1947 dobriguèt la via de la miniaturizacion dels compausants electronics e lo tèrme d'''unitat centrala'' (CPU) s'es utilizat dins l'industria electronica tre lo començament de las [[annadas 1960]] (Weik 1961). == Istòria == === De las originas aus prumèrs processors === L'idèa de crear ua unitat cargada de tractar l'[[informacion]] segon ua seguida d'instruccions es mei anciana que l'[[electronica]]. Prenó la soa forma [[teoria|teorica]] modèrna durant los [[ans 1940]] dab la definicion de l'[[arquitectura de von Neumann]]<ref>'''[[francés|(fr)]]''' Paolo Zanella, Yves Ligier e Emmanuel Lazard, ''Architecture et technologie des ordinateurs'', Malakoff, Dunod, 7{{a}} edicion, 2026, p. 16.</ref><ref>L'[[arquitectura de von Neumann]] n'es pas la sola existenta. Autas arquitecturas estón ensajadas. Avón a còps aplicacions com l'[[arquitectura de tipe Harvard]] deus [[Processor de senhau numeric|processors de senhau numeric]] e deus [[microcontrolaire]]s [[Microcontrolaire PIC|PIC]] e [[Atmel AVR|AVR]].</ref>. Aquera estructura, imaginada pendent la construction deus prumèrs [[ordenador]]s, es fondada sus ua unitat centrau de tractament qui executa, ua a ua, las instruccions definidas per un programa enregistrat aus costats d'ua [[Memòria (informatica)|memòria]] e de dispositius d'entrada e de sortida. Aqueth modèle, qui distingueish l'unitat de tractament de la memòria, es demorat lo fondament de la màger part deus [[ordenador|ordenadors]] actuaus. Totun, los prumèrs [[ordenador]]s, fabricats dens los [[ans 1940]] e [[ans 1950|1950]], ne tienèvan pas de processor au sens actuau<ref>'''[[francés|(fr)]]''' Paolo Zanella, Yves Ligier e Emmanuel Lazard, ''Architecture et technologie des ordinateurs'', Malakoff, Dunod, 7{{a}} edicion, 2026, pp. 17-18.</ref>. La lor unitat de tractament èra constituïda d'un ensemble de compausants. Per exemple, las prumèras [[maquina|maquinas]] utilizavan [[tube electronic|tubes electronics]] voluminós, fragiles, consumeires d'[[energia]] e desgatjant hèra [[calor]]. Ua unitat de tractament aucupava tanben volumes importants, comparables a armaris entièrs. L'[[invencion]] deu [[transistor]] en [[1947]] estó un eveniment decisiu. En efèit, aqueth compausant, capable d'assegurar las medishas foncions qu'un tube electronic en estant mei petit, mei hidable, mei rapide e mensh consumeire d'[[energia]], obrí la via a la miniaturizacion de l'[[electronica]]. Atau, las unitats de tractament basadas sus de transistors vadón mei compactas e mei performantas durant los [[ans 1950]]-[[ans 1960|1960]]. Es pendent aqueth periòde, a la debuta deus [[ans 1960]], qui lo tèrme de ''central processing unit'' (« unitat centrau de tractament », CPU) que's difusè dens l'[[industria]] [[electronica]] tà designar aquera partida de la [[maquina]] cargada d'executar las instruccions. Puish, apareishó lo [[circuit integrat]], qui permetó de regropar mantun transistor sus ua medisha placa de [[semiconductor]]. En redusint enqüèra la talha e lo còst deus compausants, preparè l'aparicion deu microprocessor<ref>'''[[francés|(fr)]]''' Paolo Zanella, Yves Ligier e Emmanuel Lazard, ''Architecture et technologie des ordinateurs'', Malakoff, Dunod, 7{{a}} edicion, 2026, pp. 18-19.</ref>. === L'invencion deu microprocessor === === L'evolucion deus microprocessors === == Principis de foncionament == == Arquitectura e compausants == === Las unitats foncionaus === === La memòria e las comunicacions === == Tipes e arquitectura == == Aplicacions e economia == == Annèxe == === Ligams intèrnes === * [[Circuit integrat]]. * [[Electronica]]. * [[Ordenador]]. * [[Semiconductor]]. * [[Transistor]]. * [[Tube electronic]]. === Bibliografia === * '''[[francés|(fr)]]''' Paolo Zanella, Yves Ligier e Emmanuel Lazard, ''Architecture et technologie des ordinateurs'', Malakoff, Dunod, 7{{a}} edicion, 2026. === Nòtas e referéncias === <references/> [[Categoria:Informatica]] lsam05cqlxet9nt5uyembvirlfcbp6a 2509271 2509270 2026-09-24T05:03:04Z Nicolas Eynaud 6858 /* Ligams intèrnes */ 2509271 wikitext text/x-wiki {{article en construccion}} {{1000 fondamentals}} [[Fichièr:80486dx2-large.jpg|thumb||Lo circuit integrat d'un microprocessor [[Intel 80486DX]]2 dins sa boita (talha reala : 12 × 6,75&nbsp;mm)]] Lo '''processor central''', de l'[[anglés]] ''CPU'', ''central processing unit'', es lo compausant essencial d'un [[ordenador]] qu'interprèta las instruccions e tracta las donadas d'un [[programa]]. Es lo processor que provesís als ordenadors lor capacitat fondamentala d'èsser programats, es un dels compausants necessaris al foncionament de totes los tipes d'ordenadors, associats a las memòrias primàrias e als dispositius d'intrada/sortida. Un processor constituit d'un sol [[circuit integrat]] es abitualament nomenat [[microprocessor]]; pasmens, d'unes fabricants an desvolopats de processors en lescas: dins aquel cas las foncions elementàrias (ALU, FPU, sequençaire, etc.) son despartidas en divèrses circuits integrats especializats. La descubèrta del [[transistor]] en 1947 dobriguèt la via de la miniaturizacion dels compausants electronics e lo tèrme d'''unitat centrala'' (CPU) s'es utilizat dins l'industria electronica tre lo començament de las [[annadas 1960]] (Weik 1961). == Istòria == === De las originas aus prumèrs processors === L'idèa de crear ua unitat cargada de tractar l'[[informacion]] segon ua seguida d'instruccions es mei anciana que l'[[electronica]]. Prenó la soa forma [[teoria|teorica]] modèrna durant los [[ans 1940]] dab la definicion de l'[[arquitectura de von Neumann]]<ref>'''[[francés|(fr)]]''' Paolo Zanella, Yves Ligier e Emmanuel Lazard, ''Architecture et technologie des ordinateurs'', Malakoff, Dunod, 7{{a}} edicion, 2026, p. 16.</ref><ref>L'[[arquitectura de von Neumann]] n'es pas la sola existenta. Autas arquitecturas estón ensajadas. Avón a còps aplicacions com l'[[arquitectura de tipe Harvard]] deus [[Processor de senhau numeric|processors de senhau numeric]] e deus [[microcontrolaire]]s [[Microcontrolaire PIC|PIC]] e [[Atmel AVR|AVR]].</ref>. Aquera estructura, imaginada pendent la construction deus prumèrs [[ordenador]]s, es fondada sus ua unitat centrau de tractament qui executa, ua a ua, las instruccions definidas per un programa enregistrat aus costats d'ua [[Memòria (informatica)|memòria]] e de dispositius d'entrada e de sortida. Aqueth modèle, qui distingueish l'unitat de tractament de la memòria, es demorat lo fondament de la màger part deus [[ordenador|ordenadors]] actuaus. Totun, los prumèrs [[ordenador]]s, fabricats dens los [[ans 1940]] e [[ans 1950|1950]], ne tienèvan pas de processor au sens actuau<ref>'''[[francés|(fr)]]''' Paolo Zanella, Yves Ligier e Emmanuel Lazard, ''Architecture et technologie des ordinateurs'', Malakoff, Dunod, 7{{a}} edicion, 2026, pp. 17-18.</ref>. La lor unitat de tractament èra constituïda d'un ensemble de compausants. Per exemple, las prumèras [[maquina|maquinas]] utilizavan [[tube electronic|tubes electronics]] voluminós, fragiles, consumeires d'[[energia]] e desgatjant hèra [[calor]]. Ua unitat de tractament aucupava tanben volumes importants, comparables a armaris entièrs. L'[[invencion]] deu [[transistor]] en [[1947]] estó un eveniment decisiu. En efèit, aqueth compausant, capable d'assegurar las medishas foncions qu'un tube electronic en estant mei petit, mei hidable, mei rapide e mensh consumeire d'[[energia]], obrí la via a la miniaturizacion de l'[[electronica]]. Atau, las unitats de tractament basadas sus de transistors vadón mei compactas e mei performantas durant los [[ans 1950]]-[[ans 1960|1960]]. Es pendent aqueth periòde, a la debuta deus [[ans 1960]], qui lo tèrme de ''central processing unit'' (« unitat centrau de tractament », CPU) que's difusè dens l'[[industria]] [[electronica]] tà designar aquera partida de la [[maquina]] cargada d'executar las instruccions. Puish, apareishó lo [[circuit integrat]], qui permetó de regropar mantun transistor sus ua medisha placa de [[semiconductor]]. En redusint enqüèra la talha e lo còst deus compausants, preparè l'aparicion deu microprocessor<ref>'''[[francés|(fr)]]''' Paolo Zanella, Yves Ligier e Emmanuel Lazard, ''Architecture et technologie des ordinateurs'', Malakoff, Dunod, 7{{a}} edicion, 2026, pp. 18-19.</ref>. === L'invencion deu microprocessor === === L'evolucion deus microprocessors === == Principis de foncionament == == Arquitectura e compausants == === Las unitats foncionaus === === La memòria e las comunicacions === == Tipes e arquitectura == == Aplicacions e economia == == Annèxe == === Ligams intèrnes === <div style="-moz-column-count:3; column-count:3;"> * [[Circuit integrat]]. * [[Electronica]]. * [[Ordenador]]. * [[Semiconductor]]. * [[Transistor]]. * [[Tube electronic]]. </div> === Bibliografia === * '''[[francés|(fr)]]''' Paolo Zanella, Yves Ligier e Emmanuel Lazard, ''Architecture et technologie des ordinateurs'', Malakoff, Dunod, 7{{a}} edicion, 2026. === Nòtas e referéncias === <references/> [[Categoria:Informatica]] g64iwji8dkrqy6o6igu93czhvqe1naq Prima Aràbia 0 151727 2509242 2507306 2026-09-23T22:07:38Z InternetArchiveBot 43230 Rescuing 2 sources and tagging 0 as dead.) #IABot (v2.0.9.6 2509242 wikitext text/x-wiki La '''Prima Aràbia''' o '''Lo Printemps Arabi''' ([[Arabi]]الربيع العربي, ''ar-rabīˁ al-ˁarabī''), fa referéncia internacionalament a una èrsa revolucionària de [[manifestacion]]s e [[protestacion]]s que se debanèron en [[Orient Mejan]] e [[Africa del Nòrd]] a partir de [[18 de decembre]] de [[2010]]. Dempuèi, se passèt de revolucions en [[Revolucion de Jasemin|Tunisia]] e en [[Revolucion Egipciana de 2011|Egipte]], una [[guèrra civila]] en [[Guèrra civila de Libia]] e en [[Guèrra Civila de Siria|Siria]]; tanben se faguèt grandas protestacions en [[Protestacions en Argeria em 2010-2011|Argeria]], [[Protestacions en Bahrayn en 2011|Bahrayn]], [[Jiboti]], [[Protescions en Iraq en 2011|Iraq]], [[Protescion en Jordania en 2011|Jordania]], [[Protestacions a Oman en 2011|Oman]] e [[Protescins en Iemèn en 2011|Iemèn]] e protestacions menoras al [[Kowait]], [[Liban]], [[Mauritània]], [[Protestacins en Marròc en 2011|Marròc]], [[Protestacins en Arabia Saudita en 2011|Arabia Saudita]], [[Sodan]] e [[Sahara Ocidental]].<ref>{{en}}[https://web.archive.org/web/20110302230053/http://news.yahoo.com/s/ac/20110224/pl_ac/7929736_benin_senegal_mauritania_impacted_by_protest_movements Benin, Senegal, Mauritania Impacted by Protest Movements] Yahoo! 2011-02-24, Shawn Humphrey}}</ref><ref>{{en}}[http://www.nytimes.com/2011/02/16/world/africa/16briefs-Somalia.html?_r=1 Somalia: Government Forces Fire on Demonstrators, Killing 5] The New York Times, 2011-02-16, Mohammed Ibrahim}}</ref><ref>{{en}}[http://www.nytimes.com/2011/01/28/world/middleeast/28yemen.html] 2011-01-28, Thousands in Yemen Protest Against the Government</ref><ref>{{en}}[https://web.archive.org/web/20110201013303/http://www.boston.com/bigpicture/2011/01/protest_spreads_in_the_middle.html Protest spreads in the Middle East - The Big Picture] Boston Globe, 2011-01-26</ref><ref>{{en}}[https://web.archive.org/web/20111124030156/http://af.reuters.com/article/egyptNews/idAFLDE71Q08L20110227 Lebanon: Protests against Sectarian Political System] Reuters, 2011-02-27</ref><ref>{{fr}}[http://archive.wikiwix.com/cache/20110224002345/http://www.leparisien.fr/flash-actualite-monde/mauritanie-mecontent-du-regime-un-homme-s-immole-par-le-feu-a-nouakchott-17-01-2011-1231257.php Mauritanie: mécontent du régime, un homme s'immole par le feu à Nouakchott] Le Parisien, 2011-01-17</ref><ref>{{en}}[http://www.bbc.co.uk/news/world-middle-east-12260465 Man dies after setting himself on fire in Saudi Arabia] BBC News, 2011-01-23</ref><ref>{{en}}[http://www.presstv.ir/detail/160998.html Sudan opposition leader arrested] Press TV, 2011-01-19</ref><ref>{{en}} Matthew Cassel [http://english.aljazeera.net/indepth/features/2011/01/2011127111226715315.html Lebanon convulses on 'Day of Rage'], Al Jazeera, 2011-01-27</ref><ref name = "afrol1">{{en}}[http://www.afrol.com/articles/37175 Morocco King on holiday as people consider revolt] Afrol.com, 2011</ref><ref name="tropicpost">{{en}} Middle East In Revolt [http://www.tropicpost.com/middle-east-in-revolt/ tropicpost 2011-02-11]</ref> Las protestacions partejan de tecnicas de resisténcia civila dins de campanhas sostengudas comprenent [[greva]]s, manifestacions, passacarrièras e rassemblaments, e tanben per l'usatge dels [[mèdias socials]], coma [[Facebook]], [[Twitter]] e [[Youtube]], per organizar, comunicar e sensibilizar la populacion e la [[comunautat internacionala]] en fàcia de las tentativas de [[Repression politica|repression]] e [[censura]] d'Internet venent dels [[Estat]]s.<ref name = cascading>{{en}}[https://web.archive.org/web/20110301052550/http://www.miller-mccune.com/politics/the-cascading-effects-of-the-arab-spring-28575/ The Arab Uprising's Cascading Effects] Miller-mccune.com</ref> == Començament == [[Fichièr:Zine El Abidine Ben Ali cropped.jpg|thumb|200px|[[Zine El Abidine Ben Ali]], lo primièr [[cap d'Estat]] a èsser despausat en genièr de [[2011]].]] Los malhums socials prenguèron un ròtle considerable dins aqueles moviments contra a la ditatura dins los païses arabis. L'espandiment del movement conegut coma Prima Araba, que comecèt en 2010 en [[Tunisia]], passant per tot lo Nòrd d'Africa e l'Oriente Mejan seriá pas estat lo mèsme sens las resorças provesidas per internet. En decembre de 2010, un jòve [[Tunisia|tunisian]], [[Mohamed Boazizi]], s'immolèt per manifestar contra las condicions de vida dins lo seu país. O sauprà pas el, mas l'acte desesperat, que lo faguèt mòrt, aurà per consequéncia l'èrsa de protestacions conenguda coma la Prima Araba. Manifestacions que s'espandiguèron en Tunisia, menant lo president [[Zine El Abidine Ben Ali]] a fugir cap a [[Arabia Saudita]] sonque dètz jorns après. Ben Ali èra al cap del poder depuèi novembre de 1987 <ref>{{pt}}[https://web.archive.org/web/20140402025211/http://topicos.estadao.com.br/primavera-arabe Un an de Prima Araba, la prima inacabada] Estadão.com, 18 de març de 2012</ref>. == Evolucion == Lo tèrme ''Prima Araba'', que servís a nomenar l'eveniment,<ref>{{en}} [http://www.bbc.co.uk/news/world-middle-east-12339521 Egypt protests: an Arab spring as old order crumbles] BBC, 2011-02-02, Roger Hardy}}</ref><ref>{{en}}[https://web.archive.org/web/20110711113021/http://www.gosanangelo.com/news/2011/mar/08/arab-145spring-a-chance-for-us-to-rewrite-former/ Arab 'spring' a chance for U.S. to rewrite relationships] [[San Angelo Standard-Times]], 2011-03-08, Kate Smith}}</ref><ref>{{en}}[http://www.project-syndicate.org/commentary/moisi62/English An Arab Spring?] 2011-01-26, Dominique Moisi}}</ref><ref>{{en}}[http://www.thenation.com/article/158991/arab-spring | arab spring], [[The Nation]], 2011-03-03, Rashid Khalidi}}</ref><ref>{{en}}[http://www.guardian.co.uk/commentisfree/2011/mar/06/arab-spring-european-reply-labour The Arab spring requires a defiantly European reply] The Guardian, UK, 2011-03-06, Jackie Ashley}}</ref><ref>{{en}}[http://www.economist.com/blogs/democracyinamerica/2011/03/arab_spring Arab Spring - Who lost Egypt?] The Economist, 2011-03-01</ref> pr'amor que comencèt pendent l'ivèrn de l'emifèri nòrd, fa alusion la [[Prima de Praga]]. Comencèt amb los primièras protestacions que se debanèron en Tunisia lo 18 de Decembre de 2010, aprés l'autoimolacion de [[Mohamed Bouazizi]], per protestar contra la corrupcion policièra e los mals suènhs.<ref>{{en}}[http://www.nytimes.com/2011/01/22/world/africa/22sidi.html?pagewanted=1&_r=1&src=twrhp Slap to a Man's Pride Set Off Tumult in Tunisia] The New York Times 2011-01-22 Kareem| Fahim}}</ref><ref>{{en}}[https://web.archive.org/web/20110209104243/http://uk.reuters.com/article/2011/01/19/uk-tunisia-protests-bouazizi-idUKTRE70I7TV20110119 Peddler's martyrdom launched Tunisia's revolution] Reuters, UK, 2011-01-19</ref>. Amb lo sucesses de las [[Revolucion de Jasemin|protestacions de Tunisia]], una èrsa onda d'instabilitat atenguèt [[Argeria]], [[Jordania]], [[Egipte]] e [[Iemèn]],<ref>{{en}}[http://www.washingtonpost.com/wp-dyn/content/article/2011/01/27/AR2011012702081.html Inspired by Tunisia and Egypt, Yemenis join in anti-government protests] The Washington Post, 2011-01-27</ref> que las mai importantas e organizadas manifestacions se debanèron en un "jorn de furor".<ref>{{en}}[https://web.archive.org/web/20110707154845/http://arabnews.com/middleeast/article250370.ece Yemenis square off in rival 'Day of Rage' protests] Arab News, 2011-02-03</ref><ref>{{en}}[https://web.archive.org/web/20111223070701/http://www.google.com/hostednews/afp/article/ALeqM5gXNO9M4Mutdc9jI1glhjbs3lX5eg] in Hosted news 13 de febrièr de 2011, Aden, Iemèn</ref><ref>{{en}}[http://www.businessinsider.com/bahrain-day-of-rage-2011-2 Bahrain Now Bracing For Its Own Day Of Rage After Giving Every Family $2,660 Fails news] Business Insider, 13 de febrièr de 2011, White Gregory</ref> Las protestacions tanben provoquèron trebolum identics fòra de la region. Fins ara, las manifestacions s'acabèron per capvirar tres caps d'Estat: lo présidente de [[Tunisia]], [[Zine El Abidine Ben Ali]], fugissent cap a [[Arabia Saudita]] lo [[14 de genièr]], enseguida de las protestacions de la [[Revolucion de Jasemim]]; en [[Egipte]], lo [[President d'Egipte|president]] [[Hosni Mubarak]] renoncièt l'[[11 de Febrièr]] de [[2011]], apès 18 jorns de protestacions de massa, acabant lo seu mandat de 30 ans; e en Libia, lo president [[Moammar al-Gaddafi]], mòrt dins una fusilhada après que foguèt capturat lo 20 d'otobre e torturat pels rebèls, arrastat per una carrièra en public, tuat d'un tir dins la tèsta. Pendent aquel periòde d'instabilidat regionala, qualques lidèrs anoncièron lor intencion de renonciar: lo president d'[[Iemèn]], [[Ali Abdullah Saleh]], anoncièt que serà pas candidat a sa reeleccion en [[2013]], acabant son mandat de 35 ans.<ref>{{en}}Sudam Mohamed [https://web.archive.org/web/20110205073347/http://www.reuters.com/article/2011/02/02/idINIndia-54586020110202 Yemen president says won't extend presidential term] Reuters, 2011-02-02</ref> Lo president de [[Sodan]], [[Omar al-Bashir]] tanben anoncièt que tentarà pas èsser reelegit en 2015,<ref>[http://www.gulf-times.com/site/topics/article.asp?cu_no=2&item_no=417637&version=1&template_id=37&parent_id=17 Party: Bashir is not standing for re-election] Gulf Times, 2011-02-22</ref> tot coma lo primièr ministre [[Iraq|iraquian]], [[Nouri al-Maliki]], que lo mandat s'acaba en 2014,<ref>{{en}}[https://web.archive.org/web/20120111044547/http://english.ruvr.ru/2011/02/05/43000042.html Iraq PM plans no re-election] Voice of Russia, 5 de febrièr de 2011</ref> pasmens que contunhèron de manifestacions totjorn mai violentas exigissednt s demission imediata.<ref>{{en}}[https://web.archive.org/web/20110925071202/http://www.alsumaria.tv/en/Iraq-News/1-60907-.html Iraq angered protesters call for Maliki resignation] Alsumaria 26 de febrièr de 2011</ref> De Protacions en [[Jordania]] tanben causèrn le demission del govèrn,<ref>{{en}}[https://web.archive.org/web/20110202074731/http://news.xinhuanet.com/english2010/world/2011-01/30/c_13712927.htm Jordanians stage anti-gov't sit-in in Amman] Xinhua, 2011-01-30</ref> fasent de ex primièr ministre e [[ambaissador]] d'[[Israèl]], Marouf Bakhit, coma nòu primièr ministre del [[Abdullah II da Jordania|rei Abdullah]].<ref>{{en}}[https://web.archive.org/web/20110204083047/http://www.reuters.com/article/2011/02/01/jordan-government-idUSLDE7101C620110201 Jordan king appoints new PM, government quits] Reuters, 2011-02-01</ref> La volatilidat de las protestacions<ref>{{en}} Bowen Jeremy [http://www.bbc.co.uk/news/world-middle-east-12503334 Mid-East unrest: The discontent shaping new Arab world] BBC News, 2011-02-18</ref> e las seunas implicacions geopoliticas atirèt l'atencion globala<ref>{{en}}AFP 27 January 2011, [https://web.archive.org/web/20110131183904/http://www.vancouversun.com/news/Unrest+across+Arab+world/4178175/story.html Unrest across the Arab world] The Vancouver Sun, 1986-01-28</ref> que s'evoquèt l'eventualitat que qualques manifestants pòscan èsser nomenats pel [[Prèmi Nobel de la Patz]] de 2011.<ref>{{en}}[http://www.news24.com/World/News/Arab-protests-attract-Nobel-interest-20110131 Arab protests attract Nobel interest: News24: World: News] News24 =2011-01-31</ref> === Situacion per país === <center> {| class="wikitable sortable" |- ! País !! Data de començament !! Data de fin !! Tipe de protestacion !! Consequéncias |- | {{Tunisia}} [[Revolucion de Jasemim]] || 18/12/2010 || 14/1/2011 || autoimmolacion de [[Mohamed Bouazizi]] e grandas manifestacions publicas || Se capvirèt [[Zine El Abidine Ben Ali|Ben Ali]] |- | {{Argeria}} [[Protestacions en Argeria en 2010-2011|Protestacions en Argeria]] || 28/12/2010 || Genièr de [[2012]] || Grandas manifestacions publicas || Lo president [[Abdelaziz Bouteflika]] prometèt la fin de l'estat d'ugéncia |- | {{Libia}} [[Guèrra Civila Libia]] || 13/01/2011 || 23/10/2011 || Èrsa de protestacions que leu evoluèt en un conflite armat generalizat. Apès [[Intervencion militar en Libia en 2011|intervencion internacionala]], fòrças del [[Conselh Nacional de Transicion]] assumissent lo contraròtle del país e capvirèt lo regime del ditador [[Muammar al-Gaddafi]]. || Guèrra civila, capvirat e mòrt de Gaddafi e transicion d'estil de govèrn en una Republica Parlamentarista. |- | {{Jordania}} [[Protestacions en Jordania (2011)]] || 14/01/2011 || || Pichona protestacions || Cambiament de Govèrn e apèl del rei [[Abdullah II]] a de rapidas e eficacias reformas democraticas. |-: | {{Mauritània}} [[Protestacions en Mauritània en 2011]] || 17/01/2011 || 17/01/2011 || Autoimolacion || |- | {{Oman}} [[Protestacions en Oman en 2011]] || 17/01/2011 || 17/01/2011 || Pichonas protestacions || Lo sultan [[Qaboos bin Said Al Said]] anoncia l'aument del salari minim dels emplecs del sector privat |-: | {{Iemèn}} [[Protestacions en Iemèn en 2011]] || 18/01/2011 || 27/02/2012|| Grandas manifestacions publicas || Lo President [[Ali Abdullah Saleh|Saleh]] ganhèt l'imunidat judiciària per pas se presentar a las eleccions generalas de 2012. |- | {{Arabia Saudita}} [[Protestacions en Arabia Saudita en 2011]] || 21/01/2011 || 29/01/2011 || autoimolacion || |- | {{Liban}} [[Protestacions en Liban en 2011]] || 24/01/2011 || Fin de [[2011]] || Pichonas protestacions || Protestacions se menant al [[Conflicte Libanés (2011)|conflicte sectari]] s'agravant fins a [[Guèrra Civila Siriana]]. |- | {{Egipte}} [[Revolucion en Egipte en 2011]] || 25/01/2011|| 11/02/2011 || Grandas manifestacions publicas || Renoncièt [[Hosni Mubarak]] |- | {{Siria}} [[Guèrra Civila Siriana]] || 26/01/2011 || pas acabada || autoimmolacion, grandas protestacions, [[guèrra civila]] || Lo president [[Bashar al-Assad]] prometèt de reformas del govèrn. Pojada de la violéncia e grand nombre de mòrts. |- | {{Palestina}} [[Protestacion en Palestina en 2011]] || 28/01/2011 || || Pichonas protestacions || |- | {{Marròc}} || 30/01/2011 || [[Març]]/[[Abril]] de [[2011]] || autoimolacion || Lo rei [[Muhammad VI de Marròc|Mohammad VI]] organizèt un referendum que permitèt lo cambiament da [[Constituicion]] de Monarquia Constituicional cap a Democracia. |- | {{jiboti}} || 01/02/2011 || 01/02/2011 || Pichonas protestacions || |- | {{Iraq}} || 10/02/2011 || || [[Autoimolacion]], protestacions dins de vilas per tot lo país|| Lo [[Primièr ministre]] [[Nori al-Maliki]] anoncia que s presentarà pas a un tresen mandat |- | {{Bahrayn}} [[Revòlta en Bahrayn]] || 14/02/2011 || || Grandas manifestacions publicas || Lo rei [[Hamad bin Isa al-Khalifa|Hamad]] donarà d'argent per las familha e ordena a la liberacion de prisonièrs politics <ref>{{es}}[http://www.20minutos.es/noticia/967110/0/rey/bahrein/presos/ 20minutos.es]</ref> |- | {{Kowait}} || 18/02/2011 || || Grandas manifestacions publicas || |} </center> == Motivacions == La revolucion democratica araba se considèra coma la primièra granda èrsa de protestacions [[democracia|democraticas]] del [[Mond Arabi]] del [[sègle XXI]]. Las protestacions, d'impulsion sociala e, dins lo cas de Tunisia, sostenidas per l'[[armada]], foguèron causadas per de fators demografics esperital,<ref>{{en}}[[Andrey Korotayev]], Julia Zinkina. [https://web.archive.org/web/20110527164714/http://cliodynamics.ru/index.php?option=com_content&task=view&id=276&Itemid=70 Egyptian Revolution: A Demographic Structural Analysis. ''Entelequia. Revista Interdisciplinar'' 13 (2011): 139-165.]</ref> condicions de vida duras provocadas pel [[caumatge]], en mai dels regimes corromputs e autoritaris<ref name="blog">Font, Pedro; {{es}}[http://redroman.blogspot.com/2011/01/tunez-el-significado-de-la-primera.html Túnez: El significado de la primera revolución democrática árabe del Siglo XXI].</ref> revelats per los [[revelacions de telegramas diplomatics dels Estats Units per Wikileaks|telegramas diplomatics dels Estats Units per Wikileaks]]. Aqueles regimes, nascuts dels [[nacionalisme arabi|nacionalismes arabis]] pendent los [[ans 1950]] e [[ans 1970|1970]], se cambièron en govèrns repressius qu'enebisson l'oposicion politica credibla qu'entraïnèt un vuèg qu'emplena lo movements islamistas.<ref name="blog" /> [[Fichièr:Hosni Mubarak facing the Tunisia domino effect.png|thumb|Una caricatura politica de [[Carlos Latuff]] representant [[Hosni Mubarak]] coma un dominò tombant darrièr lo doninò de las protestacions en Tunisia e ne fasent tombar d'autres]] En mai de las condicions de vida, enlà del caumatge e de l'injustíia politica e sociala dels seus govèrns, i a la manca de liberdats, dins una societat fòrça [[Militarisme|militarizada]] e la manca d'infrastruturas dins de luòcs ont tot lo benefici economics en creis demòra dins d'escassas mans e corrompudas.<ref>{{es}}[[Juan Goytisolo|Goytisolo, Juan]]; [[El País]]: ''Revolución democrática en el Magreb''.</ref> Aquelas revolucions aurián pas podut se debanar abans, perque, ins a la [[Guèrra Freja]], los païses arabis sosmetián los seus interesses nacionals a aqueles del [[capitalisme]] estatsunian o del [[comunisme]] rus. Levat qualques excecions, fins a Guèrra Freja, la principalas liberdats politicas èran pas permitidas dins aqueles países. Diferentemente da atualidade, la coincidéncia del procés generalizat de [[globalizacion]], que difusan las idèas de l'Occident e que, a la fin de la primièra decennia de 2000, acabant per èsser fòrça presents dins los [[malhum social]]s, e en [[2008]] sus [[internet]]. Lo quita internet èra present dempuèi 2000 mercé a de plans de desvolopament de l'[[Union Europèa]].<ref name="rev">{{es}}Historia de Ahora; [https://web.archive.org/web/20110313191115/http://historiaahora.wordpress.com/2011/01/28/la-revolucion-de-tunez-y-su-expansion-por-los-paises-arabes/ La revolución de Túnez y su expansión por los países “árabes”]. 28 de janeiro de 2011.</ref> La majoritat dels protestaires son de joves (es pas per azard, que las protestacions en Egipte se nomenèt "Revolucion de la Juventut"), amb l'accès a ''Internet'' e, al contrari de las geracions precedentas, avent una educacion basica e, quitament, suberiora. O mas curiós dels eveniments que comencèron en Tunisia foguèt la seuna [http://www.estadao.com.br/especiais/a-revolucao-que-abalou-o-mundo-arabe,130095.htm difuson] aviad per d'outras partidas del mund arabi.<ref>{{pt}}[http://www.dgabc.com.br/News/5914806/ban-ki-moon-pede-apoio-a-primavera-arabe.aspx Ban Ki-moon sosten la Prima Araba]</ref> La [[crisa economica de 2008|crisa]] prigonda de 2008 que foguèt fòrça sentit pels païses d'[[Africa del Nòrd]], agravèt los nivèls de pauretat, provoquèt l'aument dels preses dels aliments e d'outres produtes de basa.<ref name="rev" /> A aquelas causas comunas dels païses de la region s'apondon d'outras particularitats. Dins lo cas de la [[Tunisia]], la frequentacion [[torisme|toristica]] e, subretot, los europèus, faguèt mai prigonda la penetracion de las idèas occidentalas; e mai, lo govèrn da Tunisia èra un dels mens restritiu.<ref name="rev" /> == Vejatz tanben == ==Referéncias== <div class="references-small" style="-moz-column-count:2;column-count:2;"> <references /> <!-- aide : http://fr.wikipedia.org/wiki/Aide:Notes et références --> </div> ==Ligams extèrnes== * {{pt}}[http://www.outraspalavras.net/2011/03/02/os-ventos-da-mudanca/ Os ventos da mudança], por [[Immanuel Wallerstein]]. ''OutrasPalavras'', 2 de març de 2011. * {{pt}}[http://www.outraspalavras.net/2011/02/25/arabes-desbravam-uma-nova-democracia/ A revolta árabe] segon [[Antonio Negri]] e [[Michael Hardt]]. 25 de febrièr de 2011. * {{pt}}[https://web.archive.org/web/20130626004423/http://outraspalavras.net/2011/03/01/castells-sobre-internet-e-insurreicao-e-so-o-comeco/ Castells, sobre Internet e Rebelião: “É só o começo”]. Entrevista de [[Manuel Castells]] a Jordi Rovira, 1{{èr}} de març de 2011. * {{en}}[http://online.wsj.com/article/SB10001424053111904070604576518753822451110.html?mod=googlenews_wsj#articleTabs%3Dinteractive Grafic Interatiu: Cronologia] * {{pt}}[https://web.archive.org/web/20111108125057/http://entremundos.com.br/revista/democratas-arabes/ Cercant lo democratas arabis], article. 5y5xnsh4bfdvayrtjrugg2mja2fti8m Paracelse 0 154505 2509239 2505340 2026-09-23T20:52:52Z InternetArchiveBot 43230 Rescuing 1 sources and tagging 0 as dead.) #IABot (v2.0.9.6 2509239 wikitext text/x-wiki {| border="1" cellpadding="2" width=255 cellspacing="0" align="right" style="margin: 0 0 1em 1em; text-align:left; border-collapse:collapse; border:1px gray solid; font-size:95%; background:#f9f9f9" |+ <big><big>'''Paracelse''' |- | style="background:#efefef" align="center" colspan=2 |[[Fichièr:Paracelsus.jpg|200px]] |- !align=right|Nom de naissença: |Philippus Theophrastus Aureolus Bombastus von Hohenheim |- !align=right|Profession: |[[alquimista]], [[astrològ]] e [[mètge]] |- !align=right|País: | [[Soïssa]] |- !align=right|Data de naissença: |[[1493]] |- !align=right|Luòc de naissença: |[[Einsiedeln]] |- !align=right|Data de decès: |[[24 de setembre]] de [[1541]] |- !align=right|Luòc de decès: |[[Salzborg]] |} '''Paracelse''', nascut '''Philippus Theophrastus Aureolus Bombastus von Hohenheim''' en 1493 o 1494 a [[Einsiedeln]] (en [[Soïssa]] ) e mòrt lo 24 de setembre de 1541 a [[Salzborg]] (en [[Àustria]]) foguèt un [[alquimista]], [[astrològ]] e [[mètge]] soís, d’expression alemanda (dialècte [[alemanic]]). Aquel esperit rebèl e mistic de la [[Renaissença]] es a l’origina de pensadas plan modèrnas: ''{{cita|D'unes esitan pas gaire a far de Paracelse lo davancièr de tota sciéncia de la [[medecina del trabalh]] e de l'[[omeopatia]] e lo renovator de la [[medecina]] (e de la [[quirurgia]]<ref>Paracelse ''La grand quirurgia de Philippe Aoreole Theophraste Paracelse…''</ref>, de la [[toxicologia]] e de la [[psicoterapia]]), mentre que d'autres veson en el, un del mediòcre imitator dels ancians, los autres un fòl ignorant e pretenciós. Cossí explicar aquela contradiccion? Perqué aquela polemica que torna de longa, aquela nebla a l'entorn de l'estranha figura del mètge d'[[Einsiedeln]]? Al començament del sègle XVI, mentre que tota la sciéncia s'entredormissiá repetent los oracles d'[[Avicena]] e de [[Galen]], apareguèt un òme de vòtz fòrta, mètge e quimist, que brutlava los libres medicals dels grècs e dels arabs, parlava de filosofia en lenga vulgara, curava los malauts contra totas las règlas de l'art e percorissiá Euròpa, bevent amb lo primièr vengut, batalhant amb fòrça, estudiant amb totes. Son ròtle foguèt tan grand que quitament a la seuna epòca, son nom anèt fins a provocar de revòltas. Paracelse aguèt los seus discípols fidèls, d'admirators brusissents, de malauts reconeissents fins a la devocion; tanben aguèt, d'entre los mètges, d'enemics feroces.}}''<ref>{{fr}}Marc Haven introduction à ''Les Sept livres de l'Archidoxe magique'', ed. Bussière, París, 1983</ref>. ''{{citation|Doas màger particularitats marcan de biais distinctiva la vida de Paracelse: una perpetuala efervescéncia e un esperit critic violent}}''<ref>Walter Pagel, ''Paracelse'', Arthaud, 1963, p. 16.</ref>. Se pòt apondre doas autras, marcantas de sa pensada: un estil ermetic (alquimic) e una recerca apregondida sul sens de las causas e los mejans de garison. Sa definicion de la vida dins lo tractat ''De vita longa'' o ''De la carn e de la mumia<ref> carn putrida</ref>'' separa la malautiá coma causa dirècta de la mòrt: '' La vida es pas mai qu’una mena de ''mumia''<ref> carn putrida</ref> agissent coma un onchon e preservant lo còs mortal dels vèrmes mortals e de la corrupcion mercé a une licor mesclada de sal »<ref>{{fr}}''Quatre traités de Paracelse'', 3 : ''Le Livre de la longue vie'', Dervy. 1992</ref>. == Biografia == === Jovença e estudis === [[Fichièr:Einsiedeln IMG 6265.JPG|thumb|upright=0.60|Monument en omenatge a Paracelse dins lo ''Paracelsus-Park'' a Einsiedeln]] Paracelse nasquèt en 1493 (o 1494 segon las fonts) dins lo vilatge d’[[Einsiedeln]], que l'abadiá benedictina es un centre de pelerinatge, près de [[Zuric]], en [[Soïssa]]. Eissit d'una vielha familha nobla de [[Soabia]], son nom complèt es '''Philippus Aureolus Theophrastus Bombast von Hohenheim'''. Sa maire, soïssa, èra intendenta de l’ospici d’Einsiedeln. Son paire, Wilhelm Bombastus von Hohenheim, es un quimista e mètge. En 1502, a nòu ans, après las [[Guèrra de Soaba|guèrras soabas]], Theofrast mudèt a [[Villach]], en [[Caríntia]] (Àustria), amb son paire. Aquel ensenhava a l’escòla de las minas d'[[Hüttenberg]], e li transmetèt los rudiments de la pensada [[Umanisme|umanista]], de l’[[alquimia]] e de la sciéncia des plantas. Benlèu ja sa maire èra mòrta. Encara adolescent, trabalhava dins de minas del [[Canton de Schwyz]]. Lo luòc es ocupat per de minas e fabregas de fèrre, de plomb e de coire qu'apartenián a [[Sigismond Fugger]] de [[Schwaz]], membre de la familha dels banquièrs [[Fugger]]. Estudièt près dels religioses e dels engenhaires de las minas. Contrariament a çò que ditz la legenda<ref>{{en}} Eric John Holmyard,''Alchemy'', Dover Publication, New York, rééd.1990, p.165, [http://www.sudoc.fr/130161667 identifiant pérenne] [http://books.google.be/books?id=7Bt-kwKRUzUC&pg=PA165 extrait en ligne]</ref>, foguèt pas instruch de magia per [[Johannes Trithemius]], abat de [[Sponheim]]. A 16 ans, butat pel director de son collègi, Joachim von Wadt, comencèt a l’[[Universitat de Basilèa]] d'estudis de medecina, que segissiá a [[Viena (Àustria)]], ont Joachim von Wadt foguèt nomenat rector. Paracelse obtenguèt son diplòma de [[doctorat]] en medecina a l’[[Universitat de Ferrare]] en 1516, a 22 ans. Causiguèt per patronim « Paracelse », benlèu per mostrar sa superioritat sus [[Aulus Cornelius Celsus|Celse]], celèbre mètge roman del sègle I. Experimentèt lèu per de tòcas terapeuticas las sals mineralas, fins alara consideradas toxicas, coma l’[[arsenic]], lo [[sofre]], lo [[coire]]. === Primièrs viatges === [[Fichièr:GuentherZ 2010-06-12 0128 Bratislava erzbischoefliches Palais Gedenktafel Paracelsus.jpg|thumb|upright=0.60|GuentherZ 2010-06-12 0128 Bratislava erzbischoefliches Palais Gedenktafel Paracelsus|esquèrra|Palais evescal de Bratislava: placa comemorativa de '''Paracelse''' datada de 1537]] Se lancèt alara dins una seriá de viatges mejans Euròpa (1517-1524)<ref>{{fr}}Paracelse, ''Spitalbuch'' (1529), ed. Karl Sudhoff : ''Sämtliche Werke'', Munich et Berlin, Otto Wilhelm Barth, 1922-1931, t. {{VII}}, p. 374 ; ''La grande chirurgie'', préface.</ref>. Demorèt a París, Montpelhièr, Lisbona e Oxford. Intrèt al ròtle coma quirurgian barbièr dins l’armada olandesa (1519) puèi danesa en Escandinàvia. Èra al sèti d'[[Estocòlme]] en 1520, jos [[Cristian II de Danemarc]]. Participèt dins las tropas venicianas, coma quirurgian militar, a las guèrras de Venècia (1521-1525) e segon de fonts tanben dins l’[[Empèri Otoman]]. Dempuèi 1517, la reforma de [[Martin Luther|Luther]] prengava d’amplor. En 1524, auriá assistit a de sausmautas popularas. En estiu de 1524, tornèt a Villach ont foguèt mal aculhits. Se fixèt enseguida un temps a [[Salzborg]]. En 1524-1525, foguèt implicat dins de trebolums socials amb los païsans e los minors. Puèi a [[Estrasborg]]<ref>{{fr}}Wickersheimer, E. (1951), ''Paracelse à Strasbourg'', Centaurus, 1: 356–365. doi: 10.1111/j.1600-0498.1951.tb00635.x</ref>, en decembre de 1526, aqueriguèt lo drech de borgesiá. Escriguèt son primièr libre ''Neun Bücher Archidoxis'' (Nòu libres Arquidoxis, 1525-1526), ont desvelopa la « quimiatria » ou « alquimia » medicala, seguent [[Joan de Ròcatalhada]] (1310-1366): cal extraire la medicacion eficaça de las compausantas impuras de las plantas, de las raices, dels metals, perque las vertuts curativas de la natura, las « arcanas», pòscan agir contra las malautiás. Visquèt en [[Eslovaquia]] per reculhir d'escapalons d’aur, d’argent e d’autres minerals; s'encontra en 1521 a [[Banská Bystrica]], en 1526 e 1527 a [[Smolník]] e en 1537 a Bratislava. Sus un mur del palais evescal de [[Bratislava]], una placa remembrant sa preséncia ont es escrich ''In hac platea habitavit A.D. 1537 D. D. [Divinatis Doctor] Paracelsus de Hohenheim'' (« Dins aquela carrièra abitava en 1537 Paracelse de Hohenheim, doctor en causas divinas »). <br /> === Mètge ensenhaire a Basilèa === Paracelse a la reputacion d’èsser arrogent, e s’atraguèt l’ostilitat dels autres mètges en Euròpa. En març de 1527, a 35 ans, podèt mercé a l’intervencion d’[[Erasme]] venir mètge municipal de Basilèa e professor de medecina a l’[[Universitat de Basilèa]] pendent mens d’un an. Aquó li sufís per provocar la vendicta de sos collègas. Faguèt lufanosa proclamacion: ::''{{cita|Qual donc ignora que gaireben totes los mètges de nòstre temps falhiguèron a sa mission del biais mai vergonhable, fasent corir los risques màger a sos malauts? Son ligats, amb un pedantisme extrèm, a las senténcias d’[[Ipocrates]], de [[Galen]] e d’[[Avicena]] (...) Ensenharai pendent doas oras per jorn la medecina practica e teorica (...). L’experiéncia [saberuda] es lo nòstre regent suprèm - e de la meuna pròpria òbra. Es doncas l’experiéncia e la rason, e non pas las autoritats que me guidaràn quand provarai quicòm. »<ref>''Liber paragraphorum'', epistòla, in ''Sämtliche Werke'', K. Sudhoff édi., t. IV, p. 1-4</ref>.}}'' Ensenhava en dialècte alemanic (''Schweizer-deutsch'')<ref>{{en}}George Sarton, ''Six wings:Men of Science in the Renaissance'', University of Indiana Press, 1957, p. 109-110.</ref>, e non pas en latin. Se disputèt amb los seus collègas, la municipalitat, los farmacians, amb lo canonge Lichtenfels que l'aviá pas pro pagat. Ariá brutlat en public lo ''[[Canon de la medecina]]'' d’[[Avicena]], un grand classic, lo 24 de junh de 1527, per la fèsta de la Sant Joan; i èra sovent bandat. Foguèt foragetat de la vila en febrièr de 1528. Publiquèt a Nurembèrg, en 1529, son primier libre (Ne publiquèt pas que quatre), una dissertacion sus la fusta de [[gaïac‎]], una esséncia venguda d’America, utilizada contra la [[sifilis]]. === Segond periòde de viatges === Après lo cort periòde d'establiment a Basilèa, tornèt a viatjar, venent un «sabent caminaire»<ref>{{en}} [http://www.economist.com/books/displayStory.cfm?story_id=5407627 The uses of enchantment], [[The Economist]], 19 [[Janvier]], [[2006]]</ref><sup>, </sup><ref>{{fr}}Guitard Eugène-Humbert: ''Paracelse éternel nomade'' In: [[Revue d'histoire de la pharmacie]], 42e année, N. 142, 1954. p. 326.[http://www.persee.fr/web/revues/home/prescript/article/pharm_0035-2349_1954_num_42_142_9209] Consulté le 5 juillet 2012</ref>. Sa preséncia es atestada a [[Colmar]] ont escriguèt sus la [[sifilis]] e ''Bertheonea sive chirurgia minor'', manual per «legit» e interpretar los signes corporals, a [[Esslingen]] (aprigondèt sas coneissença en sciéncias ocultas), [[Nurembèrg]] (novembre de 1529: faguèt la coneissénça del mistic [[Sébastien Franck]], [[Beratzhausen]] (1530: comencèt a escriure de la teologia e lo ''Paragranum''), [[Sankt Gallen]] (1531: acabèt ''Liber paramirum''), [[Appenzell (vilatge)|Appenzell]] (1533), [[Sterzing]] (1534 : sonhava de la pèsta), [[Merano]], [[Sant Moritz]], Pfäffers ([[Bad Ragaz]]), [[Ulm]], [[Augsborg]] (1536), [[Munic]], [[Eferding]] (1537), [[Kromau]] (en [[Moràvia]]: escriguèt son ''Astronomia magna''), Viena (1537-1538, lo recebèt [[Ferrand I del Sant Empèri]], rei de Boèlia e d'Ongria, [[rei dels Romans]]), Villach (mai de 1538). En païses minièrs (val d’[[Inn]]), a Appenzell, escriguèt sus las malautiás dels minors (1533)<ref>{{fr}}Paracelse, ''De la maladie des montagnes [mines] et d’autres maladies semblables'' (1533), in ''Œuvres médicales'', trad. Bernard Gorceix, PUF, 1968.</ref>; dins las vilas d’aigas (coma Pfäffers) estudièt los benfachs de las aigas termalas (1535)<ref>{{fr}}Paracelse, ''De la vertu des bains de Pfäffers. Vonn dem Bad Pfäffers... Tugenden'' (1535).</ref>, fondant atal la medecina professionala e la [[balneoterapia]]. Publiquèt a [[Augsborg]], en agost de 1536, ''Prognosticacion dels 24 ans de venir'', escriguèt en 1530 o 1531. En setembre de 1536, acabèt e publiquèt a Ulm ''Die grosse Wundarznei'' (La granda quirurgia), tornèt en glòria. Escriguèt son obratge principal en filosofia: ''La Granda Astronomia, o la filosofia dels savents vertadièrs, Philosophia sagax'' (1537). Èra en 1537-1538 a Villach, ont los responsables de las minas apartenent als Fugger lo cridèron per supervisar los talhièrs metallurgics<ref>{{en}}George Rosen, in ''Four Treatises of Theophrastus von Hohenheim called Paracelsus'', Johns Hopkins University Press, 1996, p. 26.</ref>. === Darrièrs ans === Encara decebut per sa vila [[Villach]], que publicava pas los seus libres coma promés, s'anèt a [[Klagenfurt]] (1540), puèi cap a la vila qu’aima pas tant: [[Salzborg]], ont lo nomenèt en abril de 1541 l’arquevèsque duc [[Ernèst de Bavièra (1500-1560)|Ernèst de Bavièra]], qu'aimava las sciéncias ocultas. Redigiguèt son testament. Moriguèt a 48 ans, d’un càncer del fètge o alara tocat per d'emanacions de [[Mercuri (element)|mercuri]] tant de còp respirat, a Salzborg, lo 24 de setembre de 1541. Son còs es enterrat, segon sas volontats, dins lo cimentèri de la glèisa de Sant Sebastian de Salzborg<ref>{{en}}[http://himetop.wikidot.com/paracelsus-tomb Le monument funéraire de la tombe de Paracelse]</ref>. Sos rèstes se trapan ara dins una tomba situada jol pòrgue de la glèisa, amb l'epitafi: ''Pax vivis - requies aeterna sepultis'' (« Patz als vivents - repaus eternal als defunts »). [[Fichièr:Hirschvogel Paracelsus.jpg|thumb|upright=0.60|Retrach per Augustin Hirschvogel, 1538]] Sa [[Devisa (frasa)|devisa]] èra {{la}} ''{{Cita|Alterius non sit qui suus esse potest}}'' ({{Cita|Siás pas d’un autre que pòt èsser lo sèu}} o encara {{Cita|Qu’apartenga pas a altrú, aquel que pòt pas s’apartenir a el meteis}}). Paracelse èra pas rosicrucian, simplament per una rason cronologica: lo corrent [[ròsa-crotz]] comença en 1614. E la ''{{Lang|la|Fama Fraternitatis}}'' del manifèst ròsa-crotz de 1614 dich de Paracelse: {{Cita |... alara qu'èra pas entrat dins la nòtra Fraternitat}}. Pasmens, la ròsa-crotz s’inspira de Paracelse<ref>{{fr}} Roland Edighoffer, ''Les Rose-Croix et Paracelse'', ARIES, París, La Table d’émeraude, 19 (1996), {{p.|67-80}}</ref>: nocion del ''Liber mundi''), recerca de renovacion, combinason dels simbòls de la ròsa e de la crotz<ref>{{fr}}Paracelse, ''{{la}}Liber de resurrectione et corporum glorificatione}}'' (1533, en all.). Roland Edighoffer, ''La Rose-Croix au {{s|XVII}}.'', Cahiers du G.E.S.C., Paris, Archè, 1993, p. 108.</ref>, etc. En 1578, [[la Sorbona]] condamnèt 59 tèsis de Paracelse<ref>{{fr}}Didier Kahn, « Cinquante-neuf thèses de Paracelse censurées par la Faculté de théologie de Paris, le 9 octobre 1578 » ''in'' Sylvain Matton (éd.), ''Documents oubliés sur l’alchimie, la kabbale et Guillaume Postel offerts, à l’occasion de son 90e anniversaire, à François Secret par ses élèves et amis'', Genève : Droz, 2001 (Travaux d’Humanisme et Renaissance, CCCLIII), p. 161-178.</ref>. == L'òbra medicala == [[Fichièr:Paracelsus-Denkmal.JPG|thumb|esquèrra|upright=0.5|'''Paracelse en pensaire''' dins [[Kurgarten]] de Salzborg.]] Paracelse, dins ''Volumen medicinae paramirum'' (1520), distinguís cinc metòdes medicals (plantas contràrias, medicaments, vèrb, èrbas e raices semblables, fin finala la fe) : ::''{{Cita|Se trapa cinc metòdes possibles de medecina, que cadun demora separadament, independent dels autres (...) La medecina es dobla: la medecina clinica o fisica, e la medecina quirurgicala. (...) [1] Aqueles qu'apartenon a la primièra facultat o sècta se nomenon '''Naturals''', per que tractan las malautiás sonque segon la natura de las plantas... sonhan lo freg pel caud... per lors contraris. E los defensors d'aquela sècta foguèron Avicena, Galen, Rhazis... [2] Aqueles qu'apartenon a la segonda sècta son nomenats comunament '''Especifics''', perque tractan totas las malautiás per la forma epecifica o entitat especifica... Aqueles mètges garisson totas las malautiás per la fòrça especifica dels medicaments. A aquela classa apartenon [los] empirics coma totes aqueles que, d'entre los Naturals, fan usatge de purgacions... [3] Los tresens se nomenon '''Caracteristics''', perque garisson totas las malautiás per mejan qualques caractèrs... Aquela operacion se complís per la paraula... Los autors e mèstres son Albert lo Grand, los Astrològs, los Filosòfs e mai d'autres. [4] Los quatrens se nomenon '''Esperitals''', perque sabon coagular l’esperit de las èrbas e de las raices... D'aquela sècta èran quantitat de mètges illustres, coma Ipocrates e fòrça mai. [5] Los cinquens se nomenan '''Fidèls''', perque combatan e garisson las malautiás per la fe... Lo quita Crist, amb los seus discipòls, nos ne donèron un exemple<ref>{{fr}}Paracelse, ''Volumen medicinae paramirum'' (1520) : ''Œuvres médico-chimiques ou Paradoxes. Liber paramirum'', trad. de l’all. J. Grillot de Givry (1913), Milan, Archè, coll. Sebastiani, 1975, t. 1, {{p.|7-12}}.</ref>.}}'' Enseguida, distinga cinc originas a las malautiás (mals constitucionals, empoisonaments o infections, incidéncias climaticas e cosmicas, malautiás mentalas, fin finala accion de Dieu sul debanament de las malautiás): ::''{{Cita|I a cinc entitats que produson e engendran totas las malautiás, de caduna d'aquelas ven cada malautiá (...). [1] [La fòrça que contenon en eles los astres] agís de tal biais en nòtre còs qu’es complètament somés a lor operacion e a lor impression. Aquela fòrça dels astres es nomenada '''entitat astrala''' (''ens astrorum'')... [2] La segonda fòrça o poténcia, que nos tròbla violentament e nos precipita dins las malautiás, es l’'''entitat venenosa''' (''ens veneni'')... [3] La tresena fòrça es aquela qu'aflaquís e usa lo nòstre còs... Se la nomena '''entitat naturala''' (''ens naturale''). Aquela entitat se percebra se lo nòstre còs es incomodat per una complexion imoderada o aflaquit per una mala complexion... [4] La quatrena entitat se compren dels esprits poderoses, que ferisson e débilitent lo nòstre còs que n'es lor poténcia...: '''entitat esperitala''' (''ens spirituale'')... [5] La cinquena entitat qu'agí en nosautres, es l’'''entitat divina''' (''ens Dei''). (...) Existisson cinc pèstas: una venent de l’entitat de l’astre, una autra de l’entitat del poison, una tresena de l’entitat de la natura, una quatrena de l’entitat dels esperits, e la darrièra de l’entitat de Dieu. (...) Aquel es pas de l'estil crestian, mas pagan}}<ref>{{fr}}Paracelse, ''Volumen medicinae paramirum'' : ''Œuvres médico-chimiques ou Paradoxes. Liber paramirum'', t. 1, p.19-26.</ref>.}}'' Paracelse estudièt çò que nomena las « malautiás invisiblas » (''Von den unsichtbaren Kranckheiten'', 1532, ed 1a. 1567), e lors causas. Los delires venon de l’imaginacion o de la fe. === Quirirgia e medecina experimentala === Lo grand libre de medecina de Paracelse es ''Paragranum. Liber quatuor columnarum artis medicae'' (1531). En medecina, Paracelse ensenhava la [[teotia de las signaturas]]<ref>{{de}} Paracelse, ''Die Grosse Wundarznei'' (1536).</ref>, mas las seuna idèas foguèron pas plan compresas a son epòpa. Paracelse foguèt un davancièr de l’utilizacion en [[medecina]] des produchs quimics e dels minerals. Vèrs 1526 inventèt lo mot « zinc » per designar l’element quimic [[zinc]], se referissent a l’aspècte en punta aguda dels cristals obtenguts per fusion e prenent lo mot del vièlh alemand ''zinke'' significant « punta ». Utilizèt l’experimentacion per desvelopar las coneissenças sul [[anatomia|còs uman]]. Es considerat coma un dels paires de la medecina experimentala. Es a l’origina de l’emancipacion de la medecina al respècte de las ancianas cresenças especulativas. Per el lo sola vertadièra medecina deu èsser basada su l’experiéncia. Experimentar la Natura per solatjar la sofrança del seus semblables, es çò que faguèt pendent sa vida tota. Quirurgian pro davancièr a son epòca, precicava de mantenir las plagas netejadas. Al luòc de far sofrir en detergissent o brutlant las carns, preferava utilizar la ''mumia''<ref>{{fr}}Pseudo-Paracelse, ''Des maladies invisibles et leurs causes. {{de}}Von den unsichtbaren Kranckheiten und deren Ursachen}}'' (1532), in ''Œuvres médicales'', trad. Bernard Gorceix, PUF, 1968.</ref>, compausada a basa d’òlis essencialas. O encara los procés alquimics coma las sals de coire o l’argent. === Lo davancièr de la toxicologia === [[Imatge:300704 beratzhausen-oberpfalz-paracelsus-denkmal 1-480x640.jpg|thumb|upright=0.60|Monument dedicat a Paracelsus a Beratzhausen, [[Bavièra]].]] Paracelse, a vegada considerat coma lo paire de la [[toxicologia]]<ref>{{en}} Joseph F. Borzelleca « Paracelsus: Herald of Modern Toxicology » ''Toxicol Sci''. 2000;53(1):2-4 DOI 10.1093/toxsci/53.1.2 [http://toxsci.oxfordjournals.org/content/53/1/2.full?sid=f9c12d05-e6db-4042-944c-39764403d61b Texte intégral]</ref>, escriguèt: ::''{{Cita|Alle Dinge sind Gift, und nichts ohne Gift; allein die Dosis macht das ein Ding kein Gift ist.}}'' ::{{Cita|Totas las causas son poison, e res es sans poison; sola la dòsi determina çò qu'es pas un poison.}} Significa que de substanças sovent consideradas coma toxicas pòdon èsser anodinas o quitament beneficas a dòsis flèblas; inversament, una substança en principi inofensiva coma l’aiga pòt venir mortala quand se pren en quantitat granda<ref>January 26, 2007 : {{Cita|Dr Adrian Cohen was saddened, but not surprised, to hear about the 28-year-old woman who died earlier this month after drinking nearly two gallons of water to try to win a radio station contest.}} [http://www.washtimes.com/entertainment/20070125-091730-6743r.htm (WashTimes)]</ref>. Descobriguèt que lo mercuri sonha la sifilis, mas, mal dosat, tua<ref>{{fr}}Paracelse, ''Le mal français. Von der Frantzösichen kranckheyt'' (1529).</ref>. Escriguèt d'obratges majors ''Dels minors'' e ''De la malautiás dels monts [minas] (''Von der Bergsucht'')'' (1533). Escriguèt suls riscs professionals, pulmonaris, ligats a l’escavament dels minerais e al trabalh dels metals, abordèt lo tractament medical e las estrategias de prevencion. Es alara lo davancièr de la [[medecina del trabalh]]. La malautiá que descriguèt e que se conesi a l’epòca jol nom de « mal dels monts » èra deguda a una irradiacion pel [[radon]], un gas format per la desintegracion del [[radi]] qu'emana dels ròcs, subretot dins las regions graniticas, volcanicas, uranifèras, e que s’acumula dins l’atmosfèra de las cavitats sosterranhas mal ventiladas (cavas, minas). Son inalation de longas pòt provocar un [[càncer del palmon]] pels professionals expausats (los minors) e tanben pels abitants dels ostals poluits per aquelas emanacions naturalas. Lo radon seriá responsable de 9 % dels mòrt per càncer del palmon en [[Euròpa]]<ref name="prescrire">{{fr}}« Les risques liés à l’exposition domestique au radon » ''La Revue Prescrire'' ISSN 0247-7750, n°281, març de 2007</ref>. Paracelse tanben escriguèt un libre sul còs uman que contradich las idèas de Galen. [[Galen]] aviá donat la teoria que la malautiá es provocada per un desequilibri entre las [[quatre umors]]: bila roja, bila negra, sang e flèuma. Recomendava de regims alimentaris especifics pel « netejatge de las umors putridas » e utilizava sovent, la purga e la sagnada. Aquela teoria demorèt acceptada, fins a que Paracelse la contesta, per totz aquels que cresián que la malautiá es lo resultat d’una ataca del còs per dels agents exteriors. === Lo davancièr de la medecina psicosomatica === Li es etribuit la primièra mencion clinica o scientifica de l’[[inconscient]]. Escriguèt: ::''{{Cita|Atal, la causa de la malautiá coneguda jol nom de [[corèa (malautiá)|corèa]] es una simpla question d’opinion e d’idèa, provocada per l’imaginacion, tocan aqueles creson a çò que lor aviá estat suggerit. Aquela idèa e aquela opinion son a l’origina de la malautiá a l'encòp dels enfants e dels adults. Dins lo cas dels enfants es tanben l’imaginacion, fondada non pas sus la reflexion mas sus la percepcion, perque s'ausiguèt o se vegèt quicòm. La rason n'es la seguenta: la vista e l'ausida son tan fòrts que foguèron fantasmat inconscientament sus çò que se vegèt o s'ausiguèt<ref>{{fr}}Paracelse, ''Des maladies invisibles et de leurs causes. ({{Lang|la|De causis morborum invisibilium}}. {{Lang|de|Von den unsichtbaren Kranckheiten}})'' (1532), trad. de l’all. : J. Grillot de Givry, ''Paracelse. Œuvres médico-chimiques ou Paradoxes'' (1913), Milan, Archè, coll. Sebastiani, 1975, t. 2, {{p.|245-307}}.</ref>.}}'' Aguèt lo presentiment de l’[[organoterapia]] (utilizacion dels teissuts, glandulas o organs a l’estat natural o jos forma d’extrchs): {{Citation |Pren de fèl de buòu per la ciròsi epatica e d’extrach esplenic [de mèlsa] per las obstructions de la mèlsa.}} == Los quatre ''pilars'' de la medecina segon Paracelse == Dins lo ''Paragranum'' (1530)<ref>{{fr}}Paracelse, ''Le {{Lang|la|Paragranum}} où sont décrits les quatre piliers sur lesquels repose la médecine : la philosophie, l’astronomie, l’alchimie et la vertu'' (1530), in ''Œuvres médicales choisies'', trad. Bernard Gorceix, PUF, 1968, {{p.|29}}.</ref>, Paracelse basa sa medecina sus « quatre pilars »: « la filosofia, l’astronomia, l’alquimia, e la vertut » del mètge<ref>{{fr}}Thierry Lefebvre e Cécile Raynal; [http://www.persee.fr/web/revues/home/prescript/article/pharm_0035-2349_1996_num_84_311_4833 Paracelse. Entre magie, alchimie et médecine : une vie de combat au temps de la Renaissance] [[Revue d'histoire de la pharmacie]], 84en an; n°311 1996</ref>. === Primièr piliar: la filosofia === Paracelse aviá foragetat las tradicions [[Gnosticisme|Gnosticas]], mas conservat una granda partida de la filosofia [[Ermetisme|ermetica]], [[neoplatonisme|neoplatoniciana]] e [[Pitagòras|pitagoriciana]] en seguida de [[Marsile Ficin]] et de [[Giovanni Pico della Mirandola|Pico della Mirandola]]. Sas visions tiradas de la filosofia ermetica proclamavan que la malautiá e la [[santat]] del còs dependon de l’armonia entre l’òme, lo [[microcòsme]] e la [[Natura]], lo [[macrocòsme]]. La granda idèa filosofica de Paracelse es aquela de microcòsme. Desvolopèt la [[teoria de las signaturas]]. La forma, la color de las plantas, dels animals, de las mans, eca. indican lors afinitats, correspondéncias amb d’autras causas, coma los organs. Per exemple, ''{{Cita|la raiç de satirion (orquis) es formada al biais dels organs genitals de l’òme (grèc ''orchis'': testicul), donc promet de restaurar per viá magica la poténcia e lo desir sexuals<ref>Paracelse, ''De imaginibus'', chap. 9 : ''Sämtliche Werke'', t. {{XIII}}, {{p.|377}}. W. Pagel, ''Paracelse'', p.168}}''.</ref>.}} Segon Daniel-P. Walker, ''{{Cita|dins los escrichs de Paracelse, s'addicionan tot, l’òme a tres còs (elementari, sideral, celèste), doas almas (eternala, vitala), quatre esprits (terrèstre, sideral, animal, divin)<ref>{{fr}}D.-P. Walker, ''La magie spirituelle et angélique. De Ficin à Campanella'' (1958), trad., Dervy, 1988, {{p.|209}}. Segons Thomas Eraste, ''Disputationes de medecina nova Philippi Paracelsi'' (1572-1578), Pars altera, {{p.|220}} sq.</ref>.}}'' Mas sa teoria dels [[coses subtils]] es dificile de comprene. [[Alexandre Koyré]] o vei atal: lo microcòsme rebat lo macrocòsme; lo macrocòsme (o Univèrs) a tres estatges: mond material, mond astral (''{{de}}Gestirn'', ''{{la}}Astrum'', Alma del mond) e Dieu; lo microcòsme (o Òme) es, tanben triple, compausa de còs, alma e esprit, es a dire de matèria, astre e Dieu; d'aquel biais, 1) lo còs material a per doble l’esperit corporal, que demora un temps après la mòrt coma « ombra » o « larvas » ; 2) l’alma, qu'es fòrça e consciéncia, a per doble lo [[còs astral]] (''{{la}}evestrum''), que permet als magues de comunicar entre eles; e 3) l’esperit a per doble lo còs esperitual. === Segon pilar: l’astrologia === [[Imatge:Medical Astrology-Man.jpg|thum|drecha|250 px|Astrologia medicala de l'òme]] Tanben foguèt [[astrològ]], coma fòrça mètges formats a l’universitat qu'exercián a l'epòca époque en Euròpa. L’[[astrologia]] jogava un ròtle plan important dins la medecina de Paracelse. Dins los seus ''Nòu libres de l’Arcodòxa'', consacrèt mai d'un capítols a l’usatge de talismans per garir las malautiás, prepausant de talismans per diferentas malautiás coma de talismans per cada signe del [[Zodiac]]. Tanben inventèt un alfabet nomenat ''Alfabet dels [[Mague]]s'', per gravar lo noms dels àngels suls [[talisman (magie)|talismans]]. === Tresen piliar: l’alquimia === Paracelse coneissiá las minas de coire de Villach (1502), las minas de fèrre de Suècia (1519), las minas d’argent de Schwaz (1533), que siá sus l’aspècte practic, medical, o sus l’aspècte tecnologic, alquimic. Atal resuma sa pensada: ''{{Cita|Fòrça an dich que l’objectiu de l’alquimia èra la fabricacion de l’[[aur]] e de l’[[argent]]. Per ièu, la tòca es tot autra, consista a cercar la vertut e lo poder que resida benlèu dins los medicaments<ref>Paracelse, ''Liber Paragranum''.</ref>.}}'' Fasiá donc de filosofia ermetica o de l'[[iatroquimia]] (medecina ermetica), non pas de quita alquimia. Johann Huser, un dels seus editors, montrèt que Paracelse escriguèt pas un sol libre d’alquimia al sens tradicional del tèrme. Perque las teorias de Paracelse contunhan de seduire? Los istorians encara ne debatan, mas l’aveniment de la [[distillacion]] sembla aver contribuit al cambiament. La tecnica s’impausèt a la fin de l'[[Edat Mejana]] dins la comunautat dels [[alquimia|alquimistas]], e de fòrça produchs naturals foguèron testats. Dempuèi de [[substéncia]]s naturalas comestiblas, coma lo [[fenolh]], la [[notz muscada]] e los [[clavèl de giròfle|clavèls de giròfle]], los quimistas obtenguava totjorn tres tipes de produchs: un fluid volatil, o « esperit », una substéncia oliosa, fin finala un residú [[estat solid|solid]]. Paracelse remplacèt los [[quatre elements]] classics (aiga, tèrra, fuòc e aire) per tres Substéncias, o puslèu, apondent la Sal a las doas substéncias fins alara admesas (Sofre e Mercuri). Placèt las tres Substéncias dins los quatre Elements. ::''{{Cita|D'entre totas las substéncias, ne son tres que donan a cada causa lor còs, es a dire que tot còs consistís en tres causas. Los noms d'aquela son: Sofre, Mercuri, Sal. S'aquelas tres causas son reünidas, alara forman un còs (...). La vision de las causas interioras, qu'es lo secrèt, aparten als mètge. (...) Prenètz l’exemple de la fusta. Aquela es un còs d'esperela. La brutlatz. Çò que brutlará, es lo '''Sofre''' ; çò que s’exla en fum, es lo '''Mercuri''' ; ço que demora en cendras, es la '''Sal'''. (...) Çò que brutla, es lo Sofre ; aquel [lo Mercuri] se sublima, per qu'es volatil ; la tresena Substéncia [la Sal] servís a constituir quin que siá còs<ref>Paracelse, ''Liber paramirum'' (1531), libre I</ref>}}'' Quand l’alquimia descompausa una causa en sos constituents, lo principi salat (la Sal correspond al còs per l’òme) demora coma una matèria cristallina o amorfa indestructibla, lo principi sulfurós (lo Sofre correspond a l’alma par l’òme) se separa coma una òli combustibla o una resina, fin finala lo principi mercurial (lo Mercuri correspond a l’esperit per l’òme) vòla coma un fum o se manifèste coma un liquid volatil. Los mètges se convenquèron alara que la [[digestion]] es pas una coseson, coma l’avián sostengut d'en primièr, mas una [[fermentacion]]. Per la preparacion dels medicaments, cervava lo principi actiu, la quintesséncia. ''{{Cita|La quintesséncia d’una planta es tan eficaça qu’una mièjaonça opèra mai que cent de la planta en son estat natural.}}'' Paracelse acceptava donc l’alquimia coma art medical per preparar de remèdis (''modus praeparandi rerum medicinalium'') mas pas coma tecnica transmutatòria (''alchimia transmutatoria''). Tanben cal remarcar qu’una caracteristica de Paracelse èra de dire a qui volgava o entendre e l'escriguèt dins los seus obratges, que ''{{Cita|Lo don de Dieu es pas sufisentament més en valor}}''. Alara Paracelse presica: ''{{Cita|Priatz, cercatz, tustatz las pòrtas al nom de Dieu, e tot çò qu'avètz besonh vos será donat en abondança; per que es en Lo Seu nom e mejans El que totas las causas venon.}}'' A la naissença de Paracelse, èra l’epòca del descobriment de las Americas, e fòrça son aqueles que penson que l'engenh e lo progrés de las sciéncias anavan sortir de segur l'Edat Mejana de l’obscuritat e de la misèria ont èra. Raimon Arola escriu: ''{{Cita|[…] Avisa los engenhoses trionfants contra lo terrible avenir que creavan en obliant que l’intelligéncia deuriá èsser guidada per la revelacion divina. […] Theophrastus Bombastus von Hohenheim, alias Paracelse, aviá quicóm a ofrir als òmes de sa generacion, mas s’ocupèron pauc de saber de que s’agissiá.}}'' E: ''{{Cita|Son ensenhament es inclassable, quitament pels especialistas. Es totjorn estonant, sas paraulas semblan teissidas per un engenh secret e furtiu impossible de sasir per la rason, e quand se crei aver comprés quicóm e poder tornar bastir l’edifici de son saber, un torn de frasa o un novèl element de son discors fa que l’edifici subte s’aclapa. Çò que cal es trobar son intencion prigonda.}}''<ref>{{es}} Raimon Arola, doctor en istòria de l’Art e professor de la facultat de las Bèlas Arts de l’Universitat de Barcelona, La ''Cábala y la Alquimia en la Tradición Espiritual de Occidente, siglos XV-XVII'', José J. de Olañeta, Editor, p201-214.</ref> === Quatren piliar: la vertut === Insistís sus la consciéncia del mètge, son onestat, son sentiment de responsabilitat, sa mission<ref>{{fr}}Paracelse, ''La grande astronomie'' ; ''Sept défenses''.</ref>. ::''{{Cita|Vos recomandi d'èsse pas afric per l'argent, de mespresar lo superflú e la fortuna, de veire d'unes còps de malauts gratuitament, preferissent lo plaser de la reconeissença a aquel d’un luxe van... Gaire se pòt amar la medecina sens amar los òmes.}}'' ''{{Cita|Te cal pas sonque gaitar l’òme, mas tanben la natura e çò qu'amaga lo cèl (...). Perque l’òme n'es compausat}}''<ref>{{fr}}Paracelse, in ''Œuvres médicales'', trad. B. Gorceix, 1968, p. 71.</ref>. Dins ''Comentaris dels Aforismes d’Ipocrates'' (1527), Paracelse escriu: ''{{Cita|Lo mètge deu pas se vantar de tròp: i a un mèstre en dessús d'el, e es lo temps, que joga amb el coma lo gat amb la mirga}}, {{Cita|Lo mètge deu saber çò que vòl la natura e qu'aquela es lo Mètge Primièr. L’òme ven enseguida.}}'' == Lo Paracelsisme == === Lo reviscol paracelsian === Lo reviscol paracelsian (en [[anglés]] ''paracelsian revival'') es un periòde que cobrís la segonda mitat del sègle XV, ont se produguèt un grand vam de l’alquimia e de la doctrinas de Paracelse (1493/4-1541). Foguèt descobèrta e nomenada per l’istorian de las sciéncias american [[Lynn Thorndike]] en 1941 dins sa monumentala ''History of Magic and Experimental Science'' (« Istòria de la magia e de la sciéncia experimentala ») en 8 volums (1923–58). Aquel epòca foguèt publicat la traduccion en latin a l'encòp de las òbras de Paracelse e los tèxtes alquimics, coma per exemple [[Joan d’Espanhet]], amb de grandas antologias coma ''[[Theatrum Chemicum]]''. === La question de l'antijudaïsme === L'[[antisemitisme]] de Paracelse es d'aparéncia classic per un soïsse catolic de son epòca, e, per d'uns, pòt pas èsser vist coma davancièr dels èrraments de l'[[antisemitisme]] de l'epòca modèrne. Los interdits professionals, dins lo regime ancian, tòcan mai d'unas categorias socialas e pas sonque los josieus. Pasmens, al legir Paracelse de près, evòca, amb la fin de la [[primière Alliança]] entre Dieu e los josieus — tèma classic dins lo mond catolic que precica l'egemonia de la [[segonda Alliança]] sus la primièra — la fin de la qualitat del mètge s'es josieu. Sa [[retorica]] encadena [[Jutjament d'identitat]] puèi [[jutjament d'atribucion]]; son las basas del rasonament paralogic, abitual dins lo rasonament [[paranoïac]]. Aquela idèa de [[segonda Alliança]] será violentament criticada e combatuda per [[Joan Calvin|Calvin]] e touta la [[Reforma protestanta]]. Lo protestantisme soscriguèt pas amb lo dògma negator de la segonda alliança. Per illustrar legissèm dins ''Labyrinthus medicorum errantium'' (1537-1538), Paracelse qu'escriu: ''{{Cita|Quant a la medecina, los Josieus d’ara, coma aqueles d’autrecòps, se vantan d’abondança e se vergonhejan pas de mentir. Pretendon èsser los mètges mai ancians e los primièrs. Vertat, son los primièrs d'entre totas las nacions, los premièrs capons, se compren… Eles que forajetèron Dieu e son filh unic, eles que los reconeguèron pas, cossí poirián coneisser los poders misterioses de la Natura? Dieu lor retirèt, lor desrabèt de las mans l’Art de la medecina, los condamnant e los bandissent tot a l'encòp, eles e lors enfants, per tota eternitat… Pasmens, revendican coma las lors totas las losanjas de la medecina. I fasent gaire atencion… Per que nasquèron pas per la medecina e jamai i faguèron formats. Dempuèi lo primèr començament del mond, recebèron per mission d’esperar lo divin Messias… E tot çò qu’entreprenguèron per edacòm mai lor es demorat estrangièr e fals. La medecina foguèt donada als Gentils.}}'' == Notas e referéncias == {{colomnas|nombre=2| <References/> }} == Bibliografia == * Pagel W.: ''Paracelse'', Arthaud, Paris, 1963 (traduction française). *{{en}} Pagel W.: ''Paracelsus and the neoplatonic and gnostic tradition'', Ambix, Volume 8, Number 3, October 1960 , {{p.|125-166}}(42). {{DOI|10.1179/000269860791545035}} [https://web.archive.org/web/20110820081242/http://ls.poly.edu/~jbain/mms/texts/60Pagel.pdf Texte intégral] *{{en}} Anna M. Stoddart: ''Life of Paracelsus '', Kessinger, Whitefish, 2003 - 336 pages, [http://books.google.fr/books?id=sR3Dy7MQ4sYC&lpg=PA23&ots=33MVq0I-x5&dq=paracelsus&lr&hl=fr&pg=PA10#v=onepage&q&f=false Extraits] * (fr) Anna M. Stoddart: ''la vie de Paracelse, lire en ligne sur la BNAM ''[http://www.bnam.fr/spip.php?article357] *{{en}} Pagel W.: ''Paracelsus and Techellus the Jew.'', Bull Hist Med. 1960 May-Jun;34:274–277. *{{en}} Pagel W. and P. Rattansi: ''Vesalius and Paracelsus'', Med Hist. 1964 October; 8(4): 309–328 [http://www.ncbi.nlm.nih.gov/pmc/articles/PMC1033407/pdf/medhist00157-0015.pdf Texte intégral] *{{en}} Webster C.: ''Paracelsus, and 500 years of encouraging scientific inquiry.'', BMJ. 1993 March 6; 306(6878): 597–598.PMCID: PMC1676966 [http://www.ncbi.nlm.nih.gov/pmc/articles/PMC1676966/ Texte intégral] *{{en}} Gravenstein, J. S.: ''Paracelsus and His Contributions to Anesthesia'', Anesthesiology, November/December 1965 - Volume 26, Issue 6, 805-11 [http://journals.lww.com/anesthesiology/Citation/1965/11000/Paracelsus_and_His_Contributions_to_Anesthesia.16.aspx Texte disponible en pdf] *{{en}} Goodrick-Clarke N.: ''Paracelsus: Essential Readings'', North Atlantic Books, Berkeley, Calif., c1999, ISBN 978-1-55643-316-0 (1-55643-316-6)[http://books.google.fr/books?id=8FTnLv8s8NEC&lpg=PP1&hl=fr&pg=PP1#v=onepage&q&f=false Extraits] *{{en}} A Davis: ''Paracelsus: a quincentennial assessment.'', J R Soc Med. 1993 November; 86(11): 653–656., [http://www.ncbi.nlm.nih.gov/pmc/articles/PMC1294225/?page=1 Texte intégral] * Casati M.:''Para­celse, un éton­nant précurseur.'', Monde du Graal n°287, en linha, [http://www.graal.org/articles-a-la-une/paracelse-un-etonnant-precurseur Texte intégral] * Anonyme :[https://web.archive.org/web/20140112003700/http://www.philatelie-epernay.fr/IMG/pdf/Paracelsus.pdf ''Paracelse (1493-1541)''], article de l'Association philatélique sparnacienne. * Steiner, L.H.:''Paracelsus and his influence on chemistry and medicine'', Kieffer and Co., Chambersburg, 1853, [http://collections.nlm.nih.gov/pageturner/viewer.html?PID=nlm:nlmuid-56021480R-bk Texte intégral] * Thuysbaert Caroline (sous la dir. de): ''Paracelse Dorn Trithème'', traduction française et présentation de différents traités latins ou allemands, Beya Éditions, Grez-Doiceau 2012.- 613 pages. * Genève P.: ''Paracelse (1493-1541), mage et médecin'' [https://web.archive.org/web/20150427231706/http://www.science-et-magie.com/archives02num/sm52/5201paracelse.html Texte intégral] === Articles connèxes === {{commons|Paracelsus|Paracelse}} * [[Alquimia]] == Ligams extèrnes == * Encyclopédie de l'Agora [http://agora.qc.ca/dossiers/Paracelse Brève biographie Paracelse]- Date de création:2012-04-01 | Date de modification:2012-04-01 - page consultée le 03-07-2012. * [http://docnum.unistra.fr/cdm/search/searchterm/Paracelse/field/creato/mode/all/conn/and/order/creato Ouvrages de Paracelse numérisés par le SCD de l’Université de Strasbourg] *[http://docnum.u-strasbg.fr/cdm4/results.php?CISOOP1=all&CISOBOX1=paracelse&CISOFIELD1=CISOSEARCHALL&CISOOP2=exact&CISOBOX2=&CISOFIELD2=CISOSEARCHALL&CISOOP3=any&CISOBOX3=&CISOFIELD3=CISOSEARCHALL&CISOOP4=none&CISOBOX4=&CISOFIELD4=CISOSEARCHALL&CISOROOT=all&t=a Ouvrages de Paracelse numérisés par le service numérique de l'Université de Strasbourg] * [http://rzbl04.biblio.etc.tu-bs.de:8080/docportal/servlets/MCRSearchServlet?mode=results&id=5ee9dtw38gw0h48l4ggp&numPerPage=10&mask=editor_form_search-simpledocument.xml&query=(author%20contains%20%22paracelsus%22)%20AND%20(objectType%20=%20%22document%22)&maxResults=0 Rééditions des oeuvres numérisées de Paracelse] par la Bibliothèque Universitaire Braunschweig. * [http://gallica.bnf.fr/Search?ArianeWireIndex=index&p=1&lang=FR&q=paracelse] ouvrages de Paracelse numérisés par la bibliothèque Gallica de la Bibliothèque Nationale de France (BNF). * [http://perso.wanadoo.fr/universite/medecine/paracelse.htm Aphorismes de Paracelse]. * [http://trove.nla.gov.au/result?q=creator%3A%22Paracelse+%281493-1541%29%22] ouvrages de Paracelse numérisés répertoriés par la National Library of Australia. * « Paracelse, un noble voyageur », par Charles Le Brun, in [https://web.archive.org/web/20161022094437/http://collection-orient-occident.intexte.net/site/index.php?cat=19 ''Aurora''], printemps-été 2006, qui propose aussi un extrait du ''Lion septentrional'', traduit par [[Armel Guerne]]. * {{pdf}} Écrits de Paracelse sur la magnétothérapie [https://web.archive.org/web/20140112021900/http://www.alphapole.com/img/paracelse.pdf "Des forces de l’aimant"]. * {{en}} [http://www.answers.com/topic/paracelsus]. * {{en}} [http://www.revistaazogue.com/biblio.htm#N_3_''Azogue'':] Une partie du journal électronique ''Azogue'' avec des reproductions des textes originaux de Paracelse. * {{en}} [https://web.archive.org/web/20070823032811/http://www.paracelsus.unizh.ch/ The Zurich Paracelsus Project]. * {{en}} [https://web.archive.org/web/20100123003226/http://elements.vanderkrogt.net/element.php?sym=Zn History of zinc]. * {{en}} [https://web.archive.org/web/20150302044453/http://www.nlm.nih.gov/exhibition/paracelsus/paracelsus_1.html Paracelsus and the medical revolution of the Renaissance] - A 500th Anniversary Celebration from the National Library of Medicine, theme essay by Allen G. Debus. * {{en}} [http://www.newadvent.org/cathen/11468a.htm Theophrastus Paracelsus] - Detailed entry from ''The Catholic Encyclopedia''. * {{en}} [http://galileo.rice.edu/Catalog/NewFiles/paracels.html Biographical notes from The Galileo Project]. * {{en}} [http://www.themystica.com/mystica/articles/p/paracelsus.html Paracelsus (from the Mystica)]. * {{en}} [http://www.alchemylab.com/paracelsus.htm Paracelsus (from Alchemy Lab)]. * {{en}} [http://www.economist.com/books/displayStory.cfm?story_id=5407627 The uses of enchantment], [[The Economist]], 19 [[Janvier]], [[2006]]. * {{en}} [http://www.paracelsus-center.ch/ Paracelsus – The physician, healer, and philosopher]. * {{en}} [https://web.archive.org/web/20130716144854/http://www.time.com/time/magazine/article/0,9171,765225-1,00.html «After Hippocrates»] in: ''Time'', Monday, Feb. 03, 1941. 0cdv04liy0ircfflspaerrs4gn15a25 Pala 0 155360 2509237 1958007 2026-09-23T20:47:08Z InternetArchiveBot 43230 Rescuing 1 sources and tagging 0 as dead.) #IABot (v2.0.9.6 2509237 wikitext text/x-wiki {{esbòs}} [[Fichièr:Cattedrale di Pala (Ciad).jpg|thumb|280px|right|Catedrala de Pala.]] '''Pala''' qu'ei la vila [[Chad|chadiana]] capitala dins la [[Region de Mayo-Kebbi Oèst]] e del departament del [[Mayo-Dallah]]. Comptava amb 37 380 abitants en 2008<ref>[https://web.archive.org/web/20070930182845/http://bevoelkerungsstatistik.de/wg.php?x=&men=gcis&lng=de&dat=32&geo=-205&srt=pnan&col=aohdq&pt=c&va=x World Gazetteer: Chad]</ref>. == Ligams extèrnes == {{commonscat|Pala, Chad}} === Nòtas e referéncias === <references/> {{Coord|09|21|45|N|14|54|38|E|region:TR_type:city|display=title}} {{DEFAULTSORT:Pala}} [[Categoria:Localidatz del Chad|Pala]] 0ngh4xikvr8q27eibggrocs4m9n09an Intereslau 0 160731 2509309 2509152 2026-09-24T05:36:33Z Jfblanc 104 2509309 wikitext text/x-wiki L’'''intereslau''' (medžuslovjansky, en [[Alfabet cirillic|cirillic]]: меджусловјанскы, en [[Alfabet glagolitic|glagolitic]]: ⰿⰵⰴⰶⱆⱄⰾⱁⰲⱑⱀⱄⰽⱏⰹ) es una [[lenga artificiala]] dessenhada per un grop de lingüistas de plusors païses per facilitar la comunicacion entre personas de diferentas nacions eslavas. Lo vocabulari de la lenga se basa sus las [[lengas eslavas]] modernas e sa gramatica es una version fòrça simplificada de l’[[eslavon]]. S’escriu amb l’[[alfabet latin]] amb de letras addicionalas e los alfabets [[alfabet cirillic|cirillic]] e [[Alfabet glagolitic|glagolitic]]. La primièra gramatica d’un intereslau foguèt creada dins las annadas 1659-1666 pel capelan croat [[Juraj Križanić]]. L'intereslau contemporanèu coneis doas variantas fòrça similaras e mutualament intelligiblas: lo ''slovianski'' (creat l'an 2006 per [[Jan van Steenbergen]] entre autres) e lo ''novoslověnsky'' (creat l'an 2009 per [[Vojtěch Merunka]]). La lenga a quauques centenats de parlaires. En 2026, la wikipèdia en intereslau es creada.<ref>[https://isv.wikipedia.org ''Vikipedia'', la wikipèdia en intereslau].</ref> == Exemple de tèxte == Lo [[Paire nòstre]] en intereslau: :Otče naš, ktory jesi v nebesah, nehaj svęti sę imę Tvoje. :Nehaj prijde kråljevstvo Tvoje, nehaj bųde volja Tvoja, kako v nebě tako i na zemji. :Hlěb naš vsjakodenny daj nam dneś, :i odpusti nam naše grěhi, kako my odpušćajemo našim grěšnikam. :I ne vvedi nas v pokušenje, ale izbavi nas od zlogo. == Vejatz tanben == * [[Lenga construcha]] * [[Lengas eslavas]] * [[Interlingua]] ==Referéncias== <references/> == Ligams extèrnes == * [http://steen.free.fr/interslavic Pagina del Intereslau] * [https://web.archive.org/web/20140128014740/http://www.neoslavonic.org/ Pagina de Novoslověnsky] * [http://www.interslavic.info/ Diccionari anglés-intereslau/intereslau-anglés] * [http://slovjani.info/ Jornal en Intereslau] * [https://web.archive.org/web/20191028233857/https://www.tapatalk.com/groups/slovianski/ Forum] * [http://www.facebook.com/groups/interslavic/ Intereslau - Facebook] * [http://www.omniglot.com/writing/interslavic.htm Intereslau - Omniglot] {{Portal lengas}} [[Categoria:Lenga artificiala]] 2d8pb5bm5dzp0zym4ogppf82eaj5sc6 Notz 0 166765 2509234 2452206 2026-09-23T20:18:00Z InternetArchiveBot 43230 Rescuing 1 sources and tagging 0 as dead.) #IABot (v2.0.9.6 2509234 wikitext text/x-wiki [[Fichièr:Walnuts - whole and open with halved kernel.jpg|vinheta|Notz comuna]] [[Fichièr:Juglans_regia_Echte_Walnußfrucht_3.JPG|drecha|vinheta|Una notz, [[Nòse|fruch de còca]] del[[Juglans regia| noguièr (Juglans regia)]], se rascalant. Del rascal se tira la tinta utilizada en [[pintura]] e en menusariá ]] La '''notz''' (var. ''nòse'', ''nòde'', ''nòda'') o '''noga '''(o encara ''rescalon'', ''escare, esquilhòt, nogalh, nojalh, cachon'') es un fruch comestible de [[Nòse|còca]]. Es producha pels [[noguièr]]s, arbres del genre (''Juglans L.''), de la familha de las juglandacèas. Aquestes arbres son presents a l'origina en mitan temperat sul continent eurasiatic e en Africa. Sul plan [[Botanica|botanic]], lo [[fruch]] del noguièr es une drupa que la partiada carnosa exteriora, lo [[Fruch|pericarp]] es inconsomable. La notz comestibla es en fach lo clòsc sec d'aquesta drupa. Dins la notz comuna, l'envelopa carnosa, lo rascal, servís per realizar in tinta. Lo jove noguièr pren unes detz ans abans de far de fruchs. La notz se presenta jos forma d'un clòsc, o [[nòse]], qu'es l'endocarp lignificat. Aqueste clòsc, que mesura de quatre a cinc centimètres de long sus tres a quatre centimètres de larg, se separa en dos e presenta son suc un mucron (« Poncheta dura e regda al tèrme d'un organ vegetal (fuèlhas, sepal, bractèa) »<ref>[https://web.archive.org/web/20171226004712/http://www.cnrtl.fr/lexicographie/mucron mucron] sur [//fr.wikipedia.org/wiki/TLFi TLFi].</ref>) mai o mens ponchut. Lo nuclèu comestible es cobèrt d'una membrana prima nomenada lo « [[Fruch|mesocarp]] ». Es gaire abitual de parlar d'un « endocarp » (lignificat) a l'interior que se trapa lo « mesocarp », alara que la succession de las sisas del pericarp son, de l'exterior cap a l'interior<span></span>: l'exocarp, lo mesocarp puèi l'endocarp. La notz fresca a un taus en aiga superior a 20 % alara que la notz seca a un taus en aiga inferior a 10 %. == Valor nutritiva == La notz es fòrça rica en [[Lipid|lipids]]: en mejana 60 %. Es dons fòrça energetica<span></span>: 583,3&nbsp;kcal per 100&nbsp;g. conten tanben 11 % de protids e 10 % de [[Glucid|glucids]]. Rica en omega-3 (12,5 % dels [[Lipid|lipids]] o 7,5&nbsp;g sus 100&nbsp;g de produch), en omega-6 (59 % dels lipids) e en [[melatonina]], provesís tanben de fibras alimentàrias e tanben de [[Vitamina|vitaminas]] (subretot [[vitamina E]] (23&nbsp;mg/100&nbsp;g) o tocoferòl, e [[vitamina B3]], [[Vitamina B5|B5]] e [[Vitamina B6|B6]]), e de sals minerals ([[potassi]], [[fosfòr]] e [[magnèsi]]). 30&nbsp;g de notz contenon 1,1&nbsp;g a 1,6&nbsp;g d'omega-3. Sul plan dietetic e al vejaire dels riscs cardiovascularis, aqueste fruch es interessant que sos lipids son subretot poli-insaturats (71,5 % del total dels lipids sont poli-insaturats, 10,3 % saturats e 18,2 % mono-insaturats) e per son taus en [[magnèsi]] e fibras, reconeguts coma essent de factors protectors. La consomacion de notz diminuissent lo taus de [[colesteròl]] sanguin, e tanben sa fraccion mai nociva (lo LDL colesteròl)<ref>Sabaté J, Oda K, Ros E, [http://archinte.ama-assn.org/cgi/content/short/170/9/821 ''Nut consumption and blood lipid levels, a pooled analysis of 25 intervention trials''], Arch Intern Med, 2010;170:821-827</ref>. == Principalas varietats de noses comunas == En [[França]], existís d'apellacions d'origina per las produccions agricòlas de noses, Pasmens solas doas d'entre elas fan l'objècte d'una preservacion administrativa pel sistèma [[Apellacion d'origina contrarotlada|AOC]] : * la notz de Grenòble ([[Apellacion d'origina contrarotlada|AOC]] dempuèi lo 17 de junh de 1938<ref>https://web.archive.org/web/20130811184726/http://www.aoc-noixdegrenoble.com/authentique.php</ref> a [[Denominacion d'Origina Protegida|AOP]] en 1996). Son terridor s'espandís dins los departements de l'[[Isèra (departament)|Isèra]] e una partida de la [[Droma (departament)|Dròma]] e de la [[Savòia (departament)|Savòia]]; * la notz del Perigòrd (AOC dempuèi [[2002]]), varietats [[Notz de Peiregòrd (AOC)|Corne]], franquette, [[grandjean]], Fernor, e marbot, terridor de produccion espandit dins los departements de [[Dordonha (departament)|Dordonha]], d'[[Òlt (departament)|Òlt]], de [[Corresa (departament)|Corrèza]] e de [[Charanta (departament)|Charenta]]. [[Fichièr:Walnuts02.jpg|drecha|vinheta|200x200px|Noix (''Juglans regia''), en coque]] D'entre las autras varietats <span>i a</span>: * la ''lara'' qu'es una varietat mai recenta que buta rapidament, * la ''marbot de Corrèza'' consommada sonque fresca, Als [[Estats Units d'America]], la principala region productritz es la Califòrnia, amb las varietats Hartley, Chandler, Serr, Vina, Franquette e Howard. Aquestas varietats se destrian de las europèas, mai sovent, per una pèl lisa e forma mai longa, coma una data. == Istòria == === En França === Lo [[Peiregòrd Negre]] assegura mai de la mitat de la produccion de la Dordònha, 2d departament francés productor de noses rèire l'[[Isèra (departament)|Isèra]], mas tanben de la fusta de noguièr. Dempuèi 2002, ''« noix du [[Perigòrd|Périgord]] »'' es aparat per una AOC. == Utilizacions == [[Fichièr:Nuss_mit_Schale.jpg|vinheta|La notz es una drupa que lo [[Fruch|pericarp]] es pas comestible]] * '''Pintura''' e '''decoracion'''<span></span>: la partida carnuda a l'entorn del clòc fa un chuc que taca, utilizat en tintura<span></span>: [[Tinta de nòga|tinta de noga]] ** '''Tinta de noga'''<span></span>: an de nuàncias rossas e brunas, plan solidas, s'aplican al pincèl sus de fusta blanca netejada e seca per donar una aparéncia de noguièr, venon negra pel sulfat de fèrre o prenon un rebat viu amb d'alum. '''Preparacion'''<span></span>: acampar la noga plan nadura que se rascale aisidament, emplir una aisina e cobrir d'aiga; atal, se garda pendent mai d'un an, mas larga una odor fòrta. '''Per l'utilizar'''<span></span>: prene la tinta fresca o servada coma indicat, la far bolhir amb d'aiga pendent dos oras a la dòsi de 150 a 200 g per litre d'aiga, daissar refregir e servar en boutelhas<ref>Larousse Ménager, Librairie Larousse, Édition 1926.</ref>. *** Tacas de tinta de noga sus un teissut blanc: Emplir una aisina d'estela de zinc, que se cobrís de bisulfita de soda, daissar en contacte tres jorns. Prene una gota de l'idrosulfita de soda obtengut e frejar lo teissit puèi lavar a l'aiga clara... * '''Alimentacion''' : ** Las noses frescas o secas pòdon se consomar directament coma fruchs secs. S'utiliza un cacha-nòse, un [[Martèl (espleit)|martèl]] o de mans fòrtas per las dubrir. ** Las pèrnas son utilizadas en cosina (decoracion d'ensaladas), e en pastisseriá (tartas, còcas). Se fa tanben de confitura de noses. Las noses dintran tanben dins la composicion de diferents produchs: pan de noses, formatges amb noses, mèl amb noses, confisariá, carnsalada, liquor, aperitius... ** S'extrai tanben per pression de l'[[òli de notz]], lo rendiment es de 50 % per una premsada a l'anciana, es a dire que per 40&nbsp;kg de pèrnas se fa vint litres d'òli. Es un òli de qualitat, amb gost de notz fòrt, e de proprietats nutricionalas beneficas (plen d'acids grasses omega 3 per un pauc d'acids grasses omega 6). Pasmens, es un òli malaisida de sortir e que rancís pro rapidament a la lutz e/o a la calor, del fach de la fòrta proporcion d'acids grasses insaturats la compausant. Es la causa qie l'òli de notz supòrta pas d'èsser utilizada cuècha o fregida. Se garda a l'abric de la lutz e de l'aire a 4°c. Tres grans de sal grossa dins la botelha permetriá una melhora conservacion. ** Se fa vin de notz. Los clòscs pòdon servir de [[combustible]]. Las fuèlhas e los catons (flors masclas) pòdon servir per far d'alcoòls o de decoccions, e se pòt far de condiments amb la noga. ** De las nogas acampadas a mes de junh se fa la confitura de nogas<ref>{{obvratge|langue=fr|autor=Anonyme|ttolí=[[Ménagier de Paris|Le ménagier de Paris]]|editor=Société des Bibliophiles français|luòc=París|annada=1846|volum=2|paginas totalas=382|passatáge=247|en linha=http://www.gutenberg.org/files/44070/44070-h/44070-h.htm#page_vol-2-243}}.</ref>. ** Liquor de nogal<span> </span>: coma la tinta de noga es astringenta, s'utiliza contra la foira e las dolors d'estomac, e se prepara amb lo rascal, sens aromatas, mas mai sovent amb la notz jova entièra en pèrnas, a la maceracion de que s'apond de sucre e d'aromatas. ** Aiga de noga (recepta anciana del Perigòrd)<span></span>: raspada en junh de noga encora grossas coma d'avelanas,  e las daissar cofir tres meses dins d'aigardent aponduda de la mitat de son volum de siròp e d'un tròç de canèla. Colar... ** Las noses venon rance en unes meses e quitament mosida (se l'umiditat es tròp nauta). Es possible de las gardar un a dos ans en caisseta sus de papièr jornal endacòm sec, fresc (mens de 10&nbsp;{{tmp|10|°C}}) e airat, a condicion de las aver acampadas a la casuda de l'arbre e bracejadas regularament pendent lo periòde de secatge. ** Lo nogat, rèstes de la pression, pòdon servir de noiritura pel [[Bestiau|bestial]]. == Aspèctes economics == La produccion mondiala de notz (2004, font FAO) èra 1,566 milion de tonas. Los quatre primièrs païses productors representan los dos terces del total: {| class="wikitable" style="margin-bottom: 34px;" |+ Évolution de la production mondiale de noix en milliers de tonnes<ref>[Données Mondiales de la [//fr.wikipedia.org/wiki/Food_and_agriculture_organization FAO] <https://web.archive.org/web/20071107164115/http://faostat.fao.org/site/336/DesktopDefault.aspx?PageID=336]</ref> ! País ! 2000 ! 2001 ! 2002 ! 2003 ! 2004 ! 2005 |- | [[Republica Populara de China|China]] | 309 | 252 | 343 | 393 | 436 | 499 |- {{ligne grise}} | [[Estats Units d'America|EUA]] | 216 | 276 | 255 | 295 | 294 | 321 |- | [[Iran]] | 130 | 168 | 178 | 150 | 168 | 150 |- {{ligne grise}} | [[Turquia]] | 116 | 116 | 120 | 130 | 126 | 150 |- | Mond | 1 267,01 | 1 299,72 | 1 395,20 | 1 533,53 | 1 566,41 | 1 728,86 |} França es al reng uèit amb 26 000 tonas. == Allergia == La notz es una font allergica, quitament se pauc de personas patisson d'[[allergia]] a la notz. Es sovent ligada a una allergia a l'[[avelana]], lo [[cacauèt]] o d'autres [[Nòse|fruchs de clòscs]]. == Galariá de fotografias == [[Fichièr:28_mai_2017_-_Noix_devenue_noyer.jpg|esquèrra|vinheta|Noix devenue noyer]] == Nòtas e referéncias == {{reflist}} [[Categoria:Fruch sec]] jcmu7y0wer2liv3l9324b9kywvlgmz2 Ursula K. Le Guin 0 167248 2509257 2492407 2026-09-24T03:14:14Z InternetArchiveBot 43230 Rescuing 1 sources and tagging 0 as dead.) #IABot (v2.0.9.6 2509257 wikitext text/x-wiki {{Infobox Escrivan | nom = Ursula K. Le Guin | imatge = Ursula Le Guin (3551195631) - Restoration.jpg | talha imatge = 250px | legenda = Ursula K. Le Guin en 2008. | nom de naissença = Ursula Kroeber | surnom = | activitats = [[Roman|Romancièra]], [[Novèla|nouvelista]] | data de naissença = 21 d'octobre de 1929 | luòc de naissença = [[Berkeley (Califòrnia)|Berkeley]], [[Califòrnia]], {{USA}} | data de decès = 22 de genièr de 2018 | lieu de décès = [[Portland (Oregon)|Portland]], [[Oregon]], {{EUA}} | lenga = [[Anglés]] american | mouvement = | genre = [[Sciéncia-ficcion]], [[fantasiá]] | distinctions = [[Prix Hugo]]<br />[[National Book Award]]<br />[[Prix Nebula]]<br />[[Prix Locus]]<br />[[Prix Damon Knight Memorial Grand Master]] | adjectifs dérivés = | òbra = <div> * ''[[Cicle de l'Ekumen]]'' * ''[[Cicle de Tèrramar]]''</div> | complément = | signature = }} '''Ursula Kroeber Le Guin''' (Berkeley, [[Califòrnia]], [[21 d'octobre|21 d'octòbre]] de 1929-Portland, [[Oregon]], [[22 de genièr]] de [[2018]]) foguèt una escrivana de [[sciéncia-ficcion]] e fantasiá mas tanben de [[poesia]], libres per enfants e ensags; traduguèt tanben d'òbras d'autres autors.<ref name="Ursula K. Le Guin - País">&#x20;«[http://elpais.com/diario/2011/08/06/babelia/1312589541_850215.html La grandeza de Ursula K. Le Guin]».&#x20;''El País'',&#x20;06-08-2011&#x20;[Consulta: 7 maig 2013].</ref><ref>Gerald, Jonas&#x20;«[https://www.nytimes.com/2018/01/23/obituaries/ursula-k-le-guin-acclaimed-for-her-fantasy-fiction-is-dead-at-88.html Ursula K. Le Guin, Acclaimed for Her Fantasy Fiction, Is Dead at 88]».&#x20;''The New York Times'',&#x20;23-01-2018.</ref><ref>«[http://www.loc.gov/about/awardshonors/livinglegends/bio/leguinu.html Ursula K. Le Guin a Library of Congress]».&#x20;[Consulta: 18 maig 2013].</ref> Sa reputacion li ven dels nombroses libres e contes de sciéncia-ficcion e fantasiá publicats al cors de sa longa carrièra -amb divèrses prèmis; Hugo, Nébula e Prèmi Pulitzer d'Òbras de Ficcion-<ref name="Le Guin Pulitzer">«[http://www.pulitzer.org/bycat/Fiction The Pulitzer Prizes]».&#x20;[Consulta: 18 maig 2013].</ref>; que destacan entre elas las òbras que forman las sèrias ''Tèrramar'' e ''Ekumen''.<ref name="Le Guin Hugo Awards">«[http://www.thehugoawards.org/?s=%22Le+Guin%22 Le Guin at The Hugo Awards]».&#x20;[Consulta: 18 maig 2013].</ref><ref name="Le Guin Nébula">Science Fiction & Fantasy Writers of America.&#x20;«[http://www.sfwa.org/2011/05/nebula-award-winners-announced/ Nebula Award Winners]».&#x20;[Consulta: 18 maig 2013].</ref> == Biografia == Nasquèt a Berkeley (Califòrnia). Son paire èra l'eminent antropològ [[Alfred Kroeber]] e sa maire l'escrivana [[Theodora Kroeber|Theodora Kroeber.]]<ref name="Biografia_Le_Guin_MALA">«[https://web.archive.org/web/20160303174724/http://mid-americalibraryalliance.org/uwr/Documents/Le-Guin-Biography-Rev.-09.10.pdf Ursula K. Le Guin / Biographical Sketch]».&#x20; Mid-America Library Alliance (MALA).&#x20;[Consulta: 7 maig 2013].</ref> Dempuèi pichona èra educada din una atmosfèra d'interès academic pels mites e legendas pel mond. Son interès per la literatura se fabrega plan lèu: a 11 ans envièt sa primièra narracion a la reputada revista ''Astounding Science Fiction'', que la refusèt.<ref name="Le Guin Vice">Lafreniere, Steve.&#x20;«[https://web.archive.org/web/20130106073121/http://www.vice.com/read/ursula-k-le-guin-440-v15n12 "Ursula K. Le Guin [interview]"]».&#x20;[Consulta: 18 maig 2013].</ref> Anèt a l'escòla Radcliffe de l'[[Universitat Harvard]], que n'es diplomada en [[1951]], e passèt après un an a l'Universitat de Colúmbia, ont passèt un diplòma en lengas romanicas. Sa tèsi de mestrisa ligava divèrses aspèctes de la literatura romanica de l'edat Mejana e de la [[Renaissença|Renaissença.]] Après la fina de son diplòma obtenguèt una borsa Fulbright per estudiar en [[França]], ont coneguèt son futur marit: Charles Le Guin, amb qui se maridèt en [[1953]].<ref name="Biografia_Le_Guin_MALA">{{ref-web|url=http://mid-americalibraryalliance.org/uwr/Documents/Le-Guin-Biography-Rev.-09.10.pdf|consulta=7 maig 2013|títol=Ursula K. Le Guin / Biographical Sketch|editor=Mid-America Library Alliance (MALA)}}</ref> Quand tornèt als [[Estats Units d'America]] ensenhèt lo [[francés]] dins diferentas universitats abans de se consacrar a temps complet a la literatura. Publiquèt sièis libres de poesia, vint romans e mai d'una centena d'istòrias, quatre colleccions de ensags, onze libres per enfants e unas traduccions (que destacan entre ela lo [[Daodejing|''Daodejing'']] de [[Laozi (filosòf)|Lao Tse]] e una seleccion de poèmas de Gabriela Mistral). A comptar de [[1958]] demorèt en Portland, Oregon, ont nasquèron sos tres filhs. Es ara considerada coma una de las melhoras autoras del genre, en [[2003]] foguèt premiada coma ''Granda Mèstra'' de l'Associacion d'Escrivans de Sciéncia-Ficcion e Fantasiá dels Estats Units, e ven aital la primièra femna qu'obten aquela distincion.<ref name="SFWA_Grand_Masters">«[http://www.sfwa.org/grandmaster/ Science Fiction & Fantasy Writers of America - Grand Master]».&#x20;[Consulta: 7 maig 2013].</ref> == Publicacions == Ursula K. Le Guin escriguèt d'òbras de ficcion e de non ficcion pe diferents publics enfants, adults, e estudiants. Las òbras mai importantas son listadas aquí . ;Seria Tèrramar (fantasiá)<ref name=isfdb-earthsea>[http://www.isfdb.org/cgi-bin/pe.cgi?4220 "Earthsea Cycle – Series Bibliography"]. ISFDB. Retrieved April 24, 2013</ref> * ''[[A Wizard of Earthsea]]'' (Un masc de Tèrramar), 1968 (named to the [[Lewis Carroll Shelf Award]] list in 1979) * ''[[The Tombs of Atuan]]'' (Las Tombas d'Atuan), 1971 ([[Newbery Medal|Newbery Silver Medal Award]]) * ''[[The Farthest Shore]]'' (La riba Planluenha), 1972 ([[National Book Award]])<ref name=nba1973 /> * ''[[Tehanu|Tehanu: The Last Book of Earthsea]]'', 1990 ([[Nebula Award]];<ref name="WWE-1990">{{cite web|url=http://www.worldswithoutend.com/books_year_index.asp?year=1990|title=1990 Award Winners & Nominees|work=Worlds Without End|access-date=May 4, 2009}}</ref> [[Locus Award for Best Fantasy Novel|Locus Fantasy Award]])<ref name="WWE-1991">{{cite web|url=http://www.worldswithoutend.com/books_year_index.asp?year=1991|title=1991 Award Winners & Nominees|work=Worlds Without End|access-date=May 4, 2009}}</ref> * ''[[Tales from Earthsea]]'' (Contes de Tèrramar), 2001 (istòrias cortas) * ''[[The Other Wind]]'' (L'autre vent), 2001 ([[World Fantasy Award]], 2002)<ref name="WWE-2002">{{cite web|url=http://www.worldswithoutend.com/books_year_index.asp?year=2002|title=2002 Award Winners & Nominees|work=Worlds Without End|access-date=May 4, 2009}}</ref> ;Seria Hainish (sciéncia fiction)<ref name=isfdb-hainish>[http://www.isfdb.org/cgi-bin/pe.cgi?298 "Hainish – Series Bibliography"]. ISFDB. Retrieved April 24, 2013</ref> * ''[[Rocannon's World]]'' (Lo mond de Rocannon), 1966 * ''[[Planet of Exile]]'' (La planeta de l'exili), 1966 * ''[[City of Illusions]]''(La vila de l'illusion), 1967 * ''[[The Left Hand of Darkness]]'' (La man esquèrra de l'Escur) , 1969 ([[Hugo Award]];<ref name="WWE-1969">{{cite web|url=http://www.worldswithoutend.com/books_year_index.asp?year=1969|title=1969 Award Winners & Nominees|work=Worlds Without End|access-date=May 4, 2009}}</ref> Nebula Award)<ref name="WWE-1970">{{cite web|url=http://www.worldswithoutend.com/books_year_index.asp?year=1970|title=1970 Award Winners & Nominees|work=Worlds Without End|access-date=May 4, 2009}}</ref> * ''[[The Dispossessed]]'' (Los despossedits), 1974 (Nebula Award;<ref name="WWE-1974">{{cite web|url=http://www.worldswithoutend.com/books_year_index.asp?year=1974|title=1974 Award Winners & Nominees|work=Worlds Without End|access-date=May 4, 2009}}</ref> Hugo Award; Locus Award)<ref name="WWE-1975">{{cite web|url=http://www.worldswithoutend.com/books_year_index.asp?year=1975|title=1975 Award Winners & Nominees|work=Worlds Without End|access-date=May 4, 2009}}</ref> * ''[[The Word for World Is Forest]]'' (Lo mot per mond es selva), 1976 ([[Hugo Award]], best novella) * ''[[Four Ways to Forgiveness]]'' (Quatre camins pel perdon), 1995 (Four Stories of the Ekumen) * ''[[The Telling]]'', (La revelacion) 2000 ([[Locus Award for Best Science Fiction Novel|Locus SF Award]];<ref name="WWE-2001">{{cite web|url=http://www.worldswithoutend.com/books_year_index.asp?year=2001|title=2001 Award Winners & Nominees|work=Worlds Without End|access-date=May 4, 2009}}</ref> [[Endeavour Award]]) ;autras * ''[[The Lathe of Heaven]]'' (Un torn pel Paradís), 1971 (Locus SF Award)<ref name="WWE-1972">{{cite web|url=http://www.worldswithoutend.com/books_year_index.asp?year=1972|title=1972 Award Winners & Nominees|work=Worlds Without End|access-date=May 4, 2009}}</ref> * ''[[The Wind's Twelve Quarters]]'' (Los dotze quartièrs del vent), 1975 * ''[[Orsinian Tales]]'' (Contes orsinian), 1976 * ''[[The Eye of the Heron]]'' (L'uèi d'Heron), 1978 * ''[[The Beginning Place]]'' (Lo punt de partença), 1980 (also published as ''Threshold'', (Lindal) 1986) * ''[[The Compass Rose]]'' (La ròsa dels vents), 1982 * ''[[Always Coming Home]]'' (se'n tornar sempre), 1985 * ''[[Searoad: Chronicles of Klatsand]]''Searoad: Chronicles of Klatsand (La rotas de la mar: cronicas de Kaltsand, 1991 * ''[[Annals of the Western Shore]]'', (Annals de la Còsta Ouèst) 2004–2007 (''[[Annals of the Western Shore|Powers]]'', le tresen volum, obten lo [[Nebula Award for Best Novel]]) * ''[[Lavinia (roman)|Lavinia]]'', 2008 (Locus Fantasy Award)<ref name="WWE-2009">{{cite web|url=http://www.worldswithoutend.com/books_year_index.asp?year=2009|title=2009 Award Winners & Nominees|work=Worlds Without End|access-date=May 4, 2009}}</ref> <ref name="Le Guin bibliografia">«[https://web.archive.org/web/20140606114836/http://www.ursulakleguin.com/Biblio-Short.html Ursula K. Le Guin: Short Bibliography]».&#x20;''Pàgina oficial d'Ursula K. Le Guin''.&#x20;[Consulta: 18 maig 2013].</ref> == Referéncias == {{reflist}} == Ligams extèrnes == {{Commonscat}} * Ursula K. Le Guin. Science Fiction and Fantasy writers of America.«In Memoriam - Ursula K. Le Guin» (En anglés). [Consulta: en 30 genièr 2018]. * (2002).«Entrevista Prèmi Grand Mèstre de Fantasia (2002)» (en anglés). [Consulta: en 30 genièr 2018]. {{ORDENA:Le Guin, Ursula K}} [[Categoria:Naissença en Califòrnia]] [[Categoria:Naissença en 1929]] [[Categoria:Decès en 2018]] gsns2khcakl7la9swze86yxh6qbne5q Pès negres 0 168011 2509247 2484154 2026-09-23T22:38:22Z InternetArchiveBot 43230 Rescuing 1 sources and tagging 0 as dead.) #IABot (v2.0.9.6 2509247 wikitext text/x-wiki [[Fichièr:Pied noir.svg|vinheta|Emblèma pè negre.]] Los '''Pès negres''' (en [[francés]] ''Pieds-noirs'') foguèron los colons [[França|franceses]] que visquèron en [[Argeria]] pendent lo periòde [[Colonialisme|colonial]] entre [[1830]] e [[1962]]. Per extension, lo tèrme pòt far referéncia a totas las personas, [[cristianisme|crestianas]] o [[jusieus|jusievas]] originària de tota la Mediteranèa, que la familha migrèt al [[sègle XIX]] o [[Sègle XX|XX]] en Argeria francesa o dins lo [[Protectorat francés de Tunisa]], o lo del [[Protectorat francés de Marròc|Marròc]]. Apuèi l'independéncia d'Argeria, la majoritat d'entre eles quitèron Argeria e s'installèron en [[Occitània]]. == Origina del tèrme == Lo nom veniá del fach que los caufaires dels batèls, que foguèron sovent argerians indigèns, caminèron pès nus dins la sota de carbon. Lo tèrme foguèt utilizat pejorativament per los Argerians fins a [[1955]] per se referir als «Franceses nascuts en Argeria».<ref>https://web.archive.org/web/20170815175859/http://www.cnrtl.fr/lexicographie/pied-noir/0</ref> Una autra teoria populara afirma que lo nom veniá de las bòtas negras dels soldats e colons franceses, mas aquò es pas verificat. == Origina de la comunautat == La colonizacion francesa d'Argeria se faguèt per l'assimilacion de pòbles venent de mantuns païs d’Euròpa. De França la màger part veniá d'Occitània, de [[Catalonha Nòrd]] e d'[[Alsàcia]]. A [[Oran]] la màger part veniá d'[[Espanha]], particularament d'[[Alacant (província)|Alacant]] e de las [[Illas Balearas]]. En Argeria orientala fòrça venián d'[[Itàlia]] e de [[Malta]]. Sovent considerat coma pès negres, los [[sefarditas]] d'Argeria foguèron naturalizats par lo decret de Crémieux en [[1871]]. == En Argeria coloniala == La communautat pè negre compreniá los grands colons e proprietaris terrenals pus poderoses, mas tanben los pichons agricultors e obrièrs. Çaquelà, totes beneficièron de privilègis e dreches refusat als argerians [[Musulman|musulmans]], qu'èran pas considerats coma franceses, e qu'an pas partejat los meteisses beneficis politics e economics. En [[1959]], los pès negres èran 1 025 000 siá 10,4 % de la populacion d'Argeria. Çaquelà, d'unas region d'Argeria avián una concentracion enauçada de pès negres, coma la region de Bône (uèi [[Annaba]]), [[Argièr]], e tota la zona compresa entre Oran e [[Sidi Bel Abbès]]. La populacion d'Oran aviá 49,3 % pès- negres en 1959. == Cultura == La [[cosina]] pè negre es coma los autras cosinas [[Magrèb|magrebins]] ([[coscós]] mergeuz) tanben amb fòrça la influéncia espanhòla e [[Provença|provençala]]. Lo dialècte francés pè negre dels quartièrs populars se disen «pataouete». Utilize fòrça mots [[Espanhòu|espagnols]], [[Catalan|catalans]], [[Occitan|occitans]] e [[Arabi|arabis]] amb un accent distint. == Pès negres celèbres == *[[Louis Althusser|Louis Althussar]], filosòf *[[Daniel Auteuil]], [[actor]] *[[Patrick Bruel]], actor e cantaire *[[Albert Camus]], [[escrivan]] e [[Filosofia|filosòf]] *[[Philippe Cataldo]], cantaire *[[Corynne Charby]], actritz e cantaira *[[Jacques Derrida]], filosòf *[[Gaston Julia]], [[matematician]] *[[Enrico Macias]], cantaire *[[Robert Ménard]], jornalista e òme politic *[[Thierry Pastor]], cantaire *[[Noëlle Perna]], umorista e actritz *[[Julie Pietri]], cantaira *[[Yves Saint-Laurent]], [[costurièr]] *[[François Valéry]], cantaire == Associacions pès negres == * [[Associacion Nationala dels Pès Negres Progressistas e lors amics]] * [[Cercle Argerianista]] == Vejatz tanben == *[[Guèrra d'Argeria]] == Referéncias == [[Categoria:França]] [[Categoria:Istòria d'Argeria]] cwobcpr4jyipbc1j2dq7h30fg3abdk9 Psicò 0 170410 2509246 2482930 2026-09-23T22:24:12Z InternetArchiveBot 43230 Rescuing 1 sources and tagging 0 as dead.) #IABot (v2.0.9.6 2509246 wikitext text/x-wiki {{Infobox Cinèma (filme) | títol = Psicò | imatge = Psycho 1960 Lobby Card.jpg | talha imatge = 200px | legenda = | títol original = Psycho | títol quebequés = | realizacion = [[Alfred Hitchcock]] | actor = [[Anthony Perkins]]<br/>[[Janet Leigh]]<br/>[[Vera Miles]]<br/>[[John Gavin]] | scenari = [[Joseph Stefano]] | dialògs = | musica = [[Bernard Herrmann]] | lyrics = | direccion musicala = | coregrafia = | director artistic = | decòrs = | vestit = | fòto = [[John L. Russell]] | montatge = | animator = | productor = | produccion = Shamley Production Inc. | distribucion = [[Paramont Pictures]] | budgèt = 806 947 $ | format = blanc e negre - 1,37:1 filmat en 1,66:1 e, a la demanda del realizator, tirat en laboratòri en 1,37:1 per la difusion TV e en 1,85:1 per la difusion en sala  - Mono (Westrex Recording System) - Son 5,1 sul Blu-Ray (2010) du Cinquanten anniversari - 35 mm | genre = Orror, slasher, thriller | durada = 109 minutas | sortida = 16 de junh de 1960 (EUA) | lenga = [[anglés]] | país = {{USA}} | recompensa = }} '''''Psicò''''' (''{{Lang|en|Psycho}}'') es un [[Filme d'orror|film d'oror]] [[Estats Units d'America|american]] en blanc e negre realizat per [[Alfred Hitchcock]], sortit en 1960. Es son 47n long mestratge, inspirat pel roman ''Psycho'' de [[Robert Bloch]] e que l’senari foguèt escrich pel jove scenarista [[Joseph Stefano]]. La musica de film foguèt compausada per [[Bernard Herrmann]]. Aqueste film màger dins la filmografia d'[[Alfred Hitchcock]] es coseiderat coma un cap d’òbra del suspens e aucèt [[Anthony Perkins]] al reng d’estela del du cinèma. Jòga [[Norman Bates]], un jovent perturbat, proprietari d'un vièlh ostal en tresplomb del motèl qu’es tanben proprietari, e ont Marion Crane ([[Janet Leigh]]), una conductriz en fugida, aurà astre tragic dins una scèna de docha passada a la posteritat. Un investigator privat ([[Martin Balsam]]), puèi l'amant e la sòrre de Marion ([[Vera Miles]]), Ven a sa recerca. Suspens e [[Paur|oror]] se conjugan per aténher lor paroxisme al moment ont lo misteriós murtrièr es fin finala descobèrt. ''Psiscò'' faguèt l'objècte de tres seguidas, totas amb [[Anthony Perkins]], realizadas 1983, 1986 e 1990. En 1998, [[Gus Van Sant]] ne filmèt une remake plan per plan amb [[Vince Vaughn]] (Norman Bates) e [[Julianne Moore]] (Lila Crane). La seria ''Bates Motel'' evòca l'enfança de Norman Bates. == Sinòpsi == Un divendre de decembre après dinar, Marion Crane e Sam Loomis s’encontran a l’amagat de lor coneissença dins una cambra de l’ostelaria Adam, a [[Phoenix (Arizòna)]]. Divorciat, Sam deu pagar una pension alimentària a son anciana femna e tanben tornar los deutes de son paire, alara que sonque ten un pichona quincalhariá. La situacion financièra dels dos amants lor permet pas d'envisatjar lo mariadatge: pòt pas garantir una vida pro aisida a Marion, secretària, que viu mal aqueste amor cantonat a d’encontras furtivas. De retorn a son trabalh, Marion assistís a una transaccion immobiliària entre un ric client texan, Tom Cassidy, e son patron, George Lowery, l’encarga de depausar a la banca 40000 $. Tornant a çò d’ela puslèu que de passar a la banca, plega sos afars e quita la vila en veitura per rejónher Sam a Fairvale, amb l'argent que li aviá estat confiat. Avent rotlat d’oras fins al jorn colcar, s’arrèsta de costat per passar la nuèch dins son veïcul. Es desrevelhada per un patrolhaire de la rota que li fa un contraròtle, li remembra qu'i a un dangièr de dormir atal al bòrd de rota e li conselha de cercar un motèt. Intrigat per la nerviositat de la joventa, nòta lo numèro de la placa e decidís de la seguir. A l'estapa seguenta, Marion escacbia de veitura, per prudéncia. Paga en espècias los {{Nombre amb unitat|700|dolars}} demandats, susprenent lo vendeire qu’es tant aviada. Remarca que son escambi es pasmens observat de luènh pel policièr, çò que fa son accion inutila. Tornada sus la carrièra, conduch sempre mai nerviosa fins a la nuèch que cai un auratge de chavanas que li fa prene una rota segondària. Apercep alara un motèl e decidís de s’i arrestar per passar la nuèch. Marion es l'unica clienta del motèl tengut per [[Norman Bates]] e sa maire. Marion decidís de mentir sus son identitat, e se presenta coma Marie Samuels. Norman atribuís a Marion una cambra vesina de son burèl, puèi, manifestament jol gaubi de la joventa, l'invita a partejar amb el un repai rapid qu’i a pas de restaurant a proximitat. Marion, fatigada e los quilomètres al volant, accèpta. Norman la daissa sola, per anar cercar de que manjar dins l’ostal de sa maire que ten al tresplomb del motèl. Marion ara sola dins lo silenci, entend clar una conversacion viva: Norman se disputa amb sa maire qu’agrada pas ver son filh amb una femna. Tornant amb lo repai, li demanda d’excusar sa maire « qu’es malauta » e parla del, de son passatemps, la taxidermia. Norman viu de segur qu’es jos la man de sa maire, e aquesta discussion fa prene consciéncia a Marion que sa fugida es pas une solucion. Norman li prepausa de demorar encara un pauc al motèl, mas Marion refusa, e per inatension, dona son nom verai. De retorn dins sa cambra, Marion pensa tornat l’argent al patron, e se desvetís per prene una docha, pendent que Norman l'obsèrva depuèi son burèl per un trauquet dins la paret.<ref>Ce trou est habituellement caché par un tableau qui semble représenter le thème biblique de [[Suzanne et les vieillards]]. Ce thème permet de montrer une femme au bain épiée par deux hommes.</ref> Alara qu'es encara sota sa docha, una misteriosa vielha, que la silota demora amagada pendent tota la scèna, se ronça dins la sala e escotèla Marion avant de desaparéisser. Marion agoniza unas minutas, son sang s’espandís dins la banhadoira, s’agripa al ridèl coma assag de s'arrapar a la viada e acaba per per arrancar lor ridèl que los cinglons se desfason un a un e morís. Norman, espaventat, descobrís del murtre, mas lèu recòbra, neteja la docha e lèva meninosament totes los rèstes del crime e del passatge de Marion. Amassa totes los afars d’ela, amb, sens lo saber, l'argent panat amagat dins un jornal plegat. Nega enseguida la veitura de la joventa, amb lo còrs dins la mala dins una sanha a l’entorn. [[Fichièr:Alfred_Hitchcock's_Psycho_trailer.png|vinheta|[[Alfred Hitchcock]] devant l’ostal de Norman Bates]] Unes jorns après lo murtre, Lila, preocupada pel silenci de sa sòrre, contacta l'amant d’aquesta, Sam Loomis, e tanbe encontra un invetigator privat, Arbogast, engatjat pel patron en cerca de sos 40000 dolars. Arbogast, avent disculpat Sam e Lila dins la disparicion de Marion e de l'argent, enquèsta sistematicament près de las ostelarias de la region. Al motèl dels Bates, las declaracions contradictòrias de Norman lo fa sospiciós. De segur lo jovent li amagan quicòm, li demanda de poder encontrar sa maire, çò qu’èu refuzat vivament. Après aver avertit Lila, d'una cabina telefonica, que lo comoportament de Bates lo tafura, Arbogast torna s’agulhant dins l’ostal, per interrogar D’esperel la maire. L'investigator segur qu’es pas decidida a li parlar, puja l’escalièr, cap a sa cambra. La vielha dobrís subran la pòrta, alara qu'Arbogast encara arribèt pas al repaus. El tanben se fa escotela per la vièlha murtrièra, sens comprene pas res, sens aver agut lo temps de l'apercebre. Davala las grasas e s'espotís al sòl, mòrt. Lila e Sam espèran en van una sonada de l’investigator e acaban per avertit la polícia locala. Lo [[sherif]] Chambers lso informa que la Sra Bates repausa al cimentèri dempuèi detz annadas per causa de suicidi après aver empoisonat son amant. Decidats a descobrir totes aquestes mistèris, se presentan al motèl de Norman coma clients per i prene una cambra. Alara que Sam ocupa Norman e desvia son atencion, Lila se’n va inspectar L’ostal. Mas la conversacion entre los dos jovents s'enmalís, Norman ven impacient e acaba per comprene que fa un briu qu’a pas vist la joventa. Sentís lo dangièr, assuca Sam e se ronça cap a l’ostal. Lila lo vei ajucat e se refugia dins la cava, ont descodrís lo cadavre [[Momia|momificat]] de la Sra Bates installé sus una cadièra. De crits espetan, una vièlha sorgís dins la cave en brandissent una cotèla per tuar Lila. Lo Sam reviscolat, mestreja la vielha en sorgissent a son torn dins la cava e arranaca mentretant una perruca e un vestit de vièlha, per descobrir Norman Bates. Al pòste de polícia, un psiquiatre, lo doctor Richmond, explica logament lo [[Treble dissociatiu de l'identitat|treble dissociatiu de l'identitat]] de Norman Bates. Tant ama sa maire qu’es convencut qu’es aquí e que d’el moment qu’es un pauc amorós d’una autra femnapeu sa maire ven gelosa, mas la dobla personalitat fa dobtar Norman de l'existéncia d’el o de sa maire. La personalitat de sa maire domina aquesta de Norman e per se’n convéncer, Norman imita sa vòtz, e crea de discussions entre el e sa maire, parla sol. E lo travestiment l’ajuda a se convéncer que sa maire existís. Norman es setat dins la cèla e pensa amb la vòtz de sa maire que va sortir d'aquí, qu’es Norman que tuèt la joventa. Norman daissa una mosca caminar sus sas mans, per provar que li farà pas de mal, qu’èra pas ela mas Norman. Norman se pren de rire al femenin, coma se contrarotlava la situacion. A unes quilomètres d’aici, se sortís de la sanha la veitura de Marion. == Ficha tecnica == * Títol original: ''Psycho'' * Realizacion: [[Alfred Hitchcock]], assistit d'[[Hilton A. Green]] * Scenari: [[Joseph Stefano]], adaptat d'un roman de [[Robert Bloch]], inspirat de fachs reals ligats al Tuaire Ed Gein * Direccion artistica: Joseph Hurley e Robert Clatworthy * Decòrs: George Milo * Costums: Helen Colvig * [[Fotografia]]: John L. Russell * Son: Waldon O. Watson et William Russell * Efièchs especials: Clarence Champagne * Montatge: George Tomasini * Musica: Bernard Herrmann * Generic al començar: Saul Bass * Produccion: [[Alfred Hitchcock]]<ref>Le film a été réalisé avec l'équipe de tournage de sa série télévisée et ses moyens financiers sans l'aide de Paramount Pictures</ref> * Societat de produccion: Shamley Production Inc. * Societat de distribucion: Paramount Pictures * Budget: {{Nombre amb unitat|806947|de dollars}}<ref>https://www.imdb.com/title/tt0054215/business?ref_=tt_dt_bus</ref> * País d'origina: {{Estats Units d'America}} * Lenga originala: anglés * Format: Blanc e negre - 1,37:1 Filmat en 1,66:1 e, a la demanda del realizator, tirat en laboratòri en 1,37:1 per la difusion TV e 1,85:1 per la difusion en sala <ref>Livret d'informations accompagnant la parution du [[Disque Blu-ray|Blu-Ray]] édité pour le cinquantième anniversaire du film.</ref>- Mono (Westrex Recording System) - Son 5,1 sul Blu-Ray (2010) del Cinquanten aniversari - <nowiki><span about="#mwt18" data-cx="[{&amp;quot;adapted&amp;quot;:true,&amp;quot;partial&amp;quot;:false,&amp;quot;targetExists&amp;quot;:true}]" data-mw="{&amp;quot;parts&amp;quot;:[{&amp;quot;template&amp;quot;:{&amp;quot;target&amp;quot;:{&amp;quot;wt&amp;quot;:&amp;quot;Nombre amb unitat&amp;quot;,&amp;quot;href&amp;quot;:&amp;quot;./Modèl:Nombre amb unitat&amp;quot;},&amp;quot;params&amp;quot;:{&amp;quot;1&amp;quot;:{&amp;quot;wt&amp;quot;:&amp;quot;35&amp;quot;},&amp;quot;2&amp;quot;:{&amp;quot;wt&amp;quot;:&amp;quot;mm&amp;quot;}},&amp;quot;i&amp;quot;:0}}]}" data-ve-no-generated-contents="true" id="mwrg" typeof="mw:Transclusion">35&</nowiki>nbsp;<nowiki></span></nowiki><nowiki><abbr about="#mwt18" class="abbr" data-ve-ignore="true" id="mwrw" title="millimètre">mm</abbr></nowiki> * Genres: [[Filme d'orror|Orror]], slasher, thriller * Durada: 109 minutas * Datas del filmatge: 30 de novembre de 1959 al 1èr de febrièr de 1960<ref name="janet">''"Psycho: Behind the Scenes of the Classic Thriller"'' Janet Leigh - Harmony 1995.</ref> * Data de sortida: ** {{Estats Units d'America}} : 16 de junh de 1960 * Box-office: 50 000 000 [[Dolar american|$]] == Actor == * [[Anthony Perkins]] es Norman Bates * [[Janet Leigh]] es Marion Crane * Vera Miles es Lila Crane * John Gavin es Sam Loomis * Martin Balsam es Milton Arbogast * John McIntire es Sheriff Chambers * Simon Oakland es Doctor Richmond * Patricia Hitchcock es Caroline, la secretària * Vaughn Taylor es Sr Lowery * Lurene Tuttle es Sra Chambers * Frank Albertson es Tom Cassidy * Mort Mills Lo policièr de la patrolha rotièra * Virginia Gregg es La votz de la Sra Bates * John Anderson es Charlie * [[Alfred Hitchcock]] (cameo) es un passant de la carrièras de [[Phoenix (Arizòna)|Phoenix]] * Marli Renfro: dobla de Janet Leigh dins la scèna de la docha == Produccion == === Desvelopament === A moment de ''North by Northwest'' en 1959, [[Alfred Hitchcock]] aviá pas cap d’idèa de çò que seriá l’scenari venent. A la fin del filmatge, al moment de la preparacion de la pòst produccion, lo realizator legissiá la rubrica « Libres » del ''[[New York Times]]'' de fin de setmana. El e son assistanta, Peggy Robertson, vegèron una excellenta critica de Boucher sul libre ''Psycho'' de l'American [[Robert Bloch]]. Lo metor en scèna demandèt a Paramount Pictures un sinòpsi del libre, mas l’estudi lo faguèt pas. En partent per l'Angletèrra, vegèt a l'aeropòrt, a vendre, lo libre ''Psycho'', lo legís dins l'avion. Telefona a sa secretària de [[Londres]] per dire: « teni nòstre subjècte seguent, Psycho[6]. » L'agent de la MCA, Ned Brown, crompa los drechs per 9000 dolars<ref name="janet">''"Psycho: Behind the Scenes of the Classic Thriller"'' Janet Leigh - Harmony 1995.</ref>. Lo realizator volgava lo film en blanc e negre, que la color lo fariá tròp sanguisós, e que costariá tanben mens d'un milion de dolars en utilizant l'equipa d'''Alfred Hitchcock presenta''<ref name="Stefano">Interview de Joseph Stefano, scénariste du film - "The Making of 'Psycho'"</ref>,<ref>Interview de Patricia Hitchcock, fille du réalisateur - ''The Making of 'Psycho'''</ref>,<ref>Press - SF Internet, [https://web.archive.org/web/20080621055630/http://afm.infinit.net/chro/cine/psycho.htm Psycho], consultée le 25 juillet 2008</ref>. === Scenari === [[Fichièr:The_Tin_Star_Anthony_Perkins_1.jpg|vinheta|[[Anthony Perkins]], futur interprèta Norman Bates, Dins ''The Tin Star'' (1957).]] Entre la prima e l'estiu de 1959, Hitchcock comença a trabalhar sus sa « pichona produccion ». Amb de libres e de nòtas del meteire en scèna, lo scenarista James Cavanagh, qu’aviá escrich diferents episòdis de la seria ''Alfred Hitchcock presenta'', comença a trabalhar per donar agost<ref name="janet">''"Psycho: Behind the Scenes of the Classic Thriller"'' Janet Leigh - Harmony 1995.</ref> un esbòç acabat, que legís lo realizator. Èra plan fastigós, segon Peggy Robertson. « Se pòt imatginar un scenari banal fondat sus l'istòria de ''Psicò''? I aviá pas res d’especial. Donc se decidiguèt que caliá un autre scenarista. » Cal donc engatjar un autre scenarista. Hitchcock pensava a Ned Brown que suggerèt d’esperèl Joseph Stefano<ref name="janet">''"Psycho: Behind the Scenes of the Classic Thriller"'' Janet Leigh - Harmony 1995.</ref>,<ref>Interview Peggy Robertson - ''The Making of Psycho'' : Le scénariste</ref>,<ref>{{En}} TCM, [https://web.archive.org/web/20090423004143/http://www.tcm.com/tcmdb/title.jsp?stid=24944&category=Notes Notes for Psycho], consulté le 25 juillet 2008</ref>. Lo jove scenarista Stefano aviá escrich pas que dos films avant ''Psicò'' (''Anna in Brooklyn'' de [[Vittorio De Sica]] e ''The Black Orchid'' de Martin Witt amb [[Sophia Loren]] e [[Anthony Quinn]], ambedos sortits en 1958), mas lo realizator èra pas impressionnat. Brown, son agent, insistiguèt e Hitchcock acceptèt. Pel jovent, lo melhor biais èra de l'interessar a la sieuna vision de l’istòria, tot portant una soludion au problèma de l'intriga: la maire d’aqueste jovent es mòrta e cal gardar aquesta informacion secrèta. Aguèt l'idèa d'introduire Marion, una bèla joventa qu’a un ligam desastrós amb un òme que ne pòt pas l'esposar. De retorn al trabalh, a entre las mans una importanta soma d'argent liquid que decidís de panar, dins un moment de baujum. Pren la carrièra, se pèrd jos la pluèja, tomba sul motèl e i dintra. Parla al jovent tenent lo motèl e s’apercep qu’es dins una trapanèla e que deura se’n sortir tornent l’argent panat. Ne decidís atal, çò que li fa solaç, e pren una docha purificatritz. Mas qualqu'un dintra e la tua. A aqueste moment, Hitchcock a dich: « se poiriá donar aqueste ròtle a una estela. » Stefano èra engatjat qu’Hitchcock li aviá agradat la presentacion del film. « agradava que l'istòria demarre amb ela, puèi que s’orrifica le public per enseguida tornar centrar l'istòria sus el. » Hitchcock l'agradèt sul pic e, al contrari de son abitud d'emplegar a la setmana, prenguèt sus servicis tot lo long dels tres meses de la produccion. Lo començament imatginat pera Stefano èra bon e sas idèas convenquèron lo realizator<ref name="Stefano">Interview de Joseph Stefano, scénariste du film - "The Making of 'Psycho'"</ref>. Un escrivan anb mai d’experiéncia auriá pas agut lo front d'una tala scèna<ref>Interview de Hilton A. Green, assistant-réalisateur - ''"The Making of 'Psycho'"'' : La censure</ref>. === Despartiment === [[Fichièr:Janet_Leigh_in_Touch_of_Evil_trailer.JPG|vinheta|Janet Leigh, interprèta de Marion Crane, dins ''[[Touch of Evil]]'' (1958). ]] Hitchcock amava repetir: « A partir del moment que demandatz a una star, comprometatz largament vostras intensions legalas[5],[13] ». Per ''Psicò'', Hitchcock aviá ni l'intencion, ni encara mens los mejans financiérs d'engatjar de celebritats de [[Hollywood]]. Dins lo roman de [[Robert Bloch]], [[Norman Bates]] e un òme d’edat mejana, obès e alcolic. Stefano prepausa un Norman mai jove, prim e vulnerable. [[Anthony Perkins]] alara de 27 ans d’edat, pareissent a un idòla dels joves, vendrà l'actor perfiéch. Mai, Perkins deviá un ròtle a la Paramount Pictures e podava èsser emplegat per 40 000 $<ref name="janet">''"Psycho: Behind the Scenes of the Classic Thriller"'' Janet Leigh - Harmony 1995.</ref>. L'actor descriviá l'experiéncia coma l’escomesa mai granda de sa carrièra. Escomesa que se trapèt a l’encòp ganhat e perdut. Son interpretacion foguèt tan brilhanta que foguèt « cataloguat » e sa carrièra mens aviada. Pel ròtle de Marion Crane, Hitchcock cercava la mai lusenta estela que sos mejans li permetava d'obténer. Plan saviá que mai l'actritz seriá coneguda, mai la disparicion precòç de son personatge produirà d'efièch. E la causida de Janet Leigh vendrà tant susprenenta coma aquesta d'[[Anthony Perkins]]. Hitchcock li envièt le libre de Bloch acompanhat d'una nòta l'informant que le personatge « seriá melhorat ». Lo realizator ne profiècha per cambiar le prenom del personatge de Mary en Marion<ref name="janet">''"Psycho: Behind the Scenes of the Classic Thriller"'' Janet Leigh - Harmony 1995.</ref>. Leigh foguèt alara invitada a dinar per Hitchcock, a Bellagio Road. Podèt i descobrir los metòdes de trabalh del mèstre. « Esboçava son plan de trabalh » çò se remembra. « L’encadrament e l'imatge de cada scèna èra d’en primièr determinadas, e meninosament planificadas quitament avant lo filmatge començar. Podava pas i aver pas cap d’escart. Son art èra absolut ». L'amant de Marion, Sam Loomis, èra jogat per [[John Gavin]], que Stefano aviá reperat dins ''[[A Time to Love and a Time to Die]]'' de [[Douglas Sirk]]<ref>Interview de Joseph Stefano - ''"The Making of 'Psycho'"'' - À propos de John Gavin</ref>, e sa sòrra Lila Crane per [[Vera Miles]]. L'actritz aviá ja jogat dins ''[[The Wrong Man]]'' d'[[Alfred Hitchcock|Hitchcock]]. Lo realizator aviá agut l'ambicion de la far venir un estela amb un ròtle dins ''[[Vertigo]]'', qu’aviá renonciat a causa de sa grossessa d'alara<ref>''Obsessed with Vertigo'' - Vera Miles</ref>,<ref> Cinéma classic, [http://cinemaclassic.free.fr/hollywood/hitchcock.htm Biographie détaillée D'Alfred Hitchock], consultée le 25 juillet 2008</ref>. === Filmatge === ==== Costums e decòrs ==== [[Fichièr:Bates_Motel.jpg|vinheta|Lo motèl dels Bates.]] Hitchcock aviá la manmesa sus totes los aspèctes del film<ref name="janet">''"Psycho: Behind the Scenes of the Classic Thriller"'' Janet Leigh - Harmony 1995.</ref>. Tanben participèt a la causida dels costums, insistissent per que Janet Leigh pòrte de « la lana de nauta qualitat. Qu’aquò capta de biais tan bèl la lutz ». Lo realizator anava fins a causir los sotavestits de son actritz per la scèna de dobertura, precisant: « cal que los sotavestits sián identificables per un grand nombre de femnas dins lo país ». L’ostal ven del film ''[[Meet Me in St. Louis]]'' sortit en 1944. Pendent la primièra setmana de novembre, l'equipa Comecèt a explorar los terrens dels estudis Universal Pictures, Cercant d’ostals satisfasents. Lèu descobriguèt çò qu’anava venir çò qu'Hitchcock nomenava lo « gotic american ». L’ostal deviá s'inspirar d'una mèskcla de ''[[House by the Railroad]]'', del pintre [[Edward Hopper]], e de l’ostal de la familha Adams dins le dessenh animat de Charles Adams. Hitchcock èra meninós<ref>Interview de Patricia Hitchcock - ''"The Making of 'Psycho'"''</ref>. Pendent la preproduccion, envièt de fotografs prene de vistas de Phoenix, de sos abitants, de sas ostelarias, de son comissariat, de son concessionari de veituras d'occasion e de la carrièra entre [[Phoenix (Arizòna)|Phoenix]] e Fairvale<ref name="decors">Interview de Hilton A. Green - ''"The Making of 'Psycho'"'' : Les décors</ref>. Anava fins a encontrer de femnas susceptiblas de ressemblar al personatge de Marion Crane, per fotograficar lor cambra, lors vestits e lors bagatges. Caliá far un film dotat d’un realisme que lo public poiravan i creire<ref name="realisation">Interview de Joseph Stefano - ''"The Making of 'Psycho'"'' : La réalisation</ref>. Hitchcock semblava se noirir dels detalhs, coma se prengava mai de plaser dins lo trabalh de la preproduccion que dins quina que siá autra partida de la realizacion<ref name="realisation" />. Lo filmatge comencèt lo 30 de novembre de 1959, e, dempuèi lo començament, lo realizator impausèt un silenci estricte sus la composicion dels decòrs, demandant a l'equipa de gardar lo secret absolut<ref name="tournage">Interview de Hilton A. Green - ''"The Making of 'Psycho'"'' : Le tournage</ref>. Quitament suprimiguèt tota presentacion del sinòpsi al public<ref name="tournage" />. Mas, arrengèt de sesilhas fotograficas a l’improvista e, pendent lo filmatge, utilizèt un cadierial de realizator al nom de « Sra Bates »<ref name="realisation">Interview de Joseph Stefano - ''"The Making of 'Psycho'"'' : La réalisation</ref>. Pendent la realizacion, Hitchcock èra d'un tal seriós que son autoritat foguèt incontestada<ref name="Stefano tournage">Interview de Joseph Stefano - ''"The Making of 'Psycho'"'' : Le tournage </ref>. Amb sos biais meninoses e classics, Hitchcock portava sempre un costum escur<ref>Interview de Joseph Stefano - ''"The Making of 'Psycho'"'' : À propos d'Hitchcock</ref>,<ref>Interview de Anthony Shaffer, scénariste de ''[[Frenzy]]'' - ''"The Story of 'Frenzy'"'' : À propos d'Hitchcock</ref>,<ref>''"Plotting 'Family Plot'"'' : À propos d'Hitchcock</ref>. Tota l'equipa de filmatge l'imitèt se vestissent a son biais. Los mens familiars amb los metòdes de trabalh d'Hitchcock lo vesián sovent tafurat o distrach pendent lo filmatge<ref name="allen">Interview de Jay Presson Allen - ''"The Trouble with Marnie"'' : À propos d'Alfred Hitchcock</ref>. Mas son sa distància èra del fach qu’avent tot planificat amb tant de precision que li restava pas pus qu’a gaitar lo film se realizar<ref name="allen" />. Trabalhant amb de gents qu'agradava, Hitchcock podava pasmens èsser atròçament faceciós<ref name="janet">''"Psycho: Behind the Scenes of the Classic Thriller"'' Janet Leigh - Harmony 1995.</ref>,<ref name="leigh">Janet Leigh, ''The Making of 'Psycho''', La scène de la douche</ref>,<ref>Interview de Janet Leigh - ''"The Making of 'Psycho'"'' : L'humour Hitchcock</ref>,<ref>Interview de Hilton A. Green - ''"The Making of 'Psycho'"'' : L'humour Hitchcock</ref>. ==== Lo quadre ==== Lo quadre qu’acaba lo dispositiu relucaire qu'imatgina Norman dins son salon per vigilar Marion Crane es una copia d'un quadre olandés de l'escòla de Leyde, ''Suzana e los vielhs''<ref>{{Ligam web}}</ref>, de 1731 par [[Willem van Mieris]]. ==== La scèna de la docha ==== Lo filmatge de la mòrt de Marion Crane se faguèt en set jorns e setantas presas diferentas per sonque 45 secondes de plans encadenats rapid<ref name="leigh">Janet Leigh, ''The Making of 'Psycho''', La scène de la douche</ref>,<ref>''The Technique of Film and Video Editing: History, Theory, and Practice'' - Focal Press (2002) 0-2408-0420-1</ref>. Lo murtre de Marion Crane èra pas sonque una scèna pivòt per la coeréncia de ''Psicò''; anariá far d’Hitchcock un mèstre<ref>Voir DVD ''Psychose'' - Chapitre 10</ref>. Lo filmatge d’aquesta scèna costèt 62 000 dolars<ref name="janet">''"Psycho: Behind the Scenes of the Classic Thriller"'' Janet Leigh - Harmony 1995.</ref>. Hitchcock repetava sovent que dirigissiá lo vilmatge avant de dirigir son public<ref name="leigh">Janet Leigh, ''The Making of 'Psycho''', La scène de la douche</ref>. L'intencion es de mostrar lo relucatge fàcia a aquesta femnas sedusenta, nuda sota la docha; l'accent es plaçat sus la costèla esglasianta e la sang gisclanta. La veraia fòrça de ''Psicò'', sa veraia orror, repausa sul biais qu’Hitchcock tua l'emocion del public<ref name="janet">''"Psycho: Behind the Scenes of the Classic Thriller"'' Janet Leigh - Harmony 1995.</ref>,<ref name="leigh" />. Lo murtre Foguèt filmat la setmana avant Nadal, çò que, per [[Janet Leigh]], apondava a la scèna una dimension subrenatural. « Pendent lo jorn, èri dins l'ància d'èsser escotelada a mòrt, e de vespre preparavi los presents de Nadal pels enfants ». La scèna de la docha, a l'origina, èra pas talhada en diferents plans, coma dins la version finala. I aviá pas d’senari dessenhat precís. Stefano aviá simplament descrich lo fach que dintrariá dins la docha e que qualqu'un vendriá la tuar amb una cotèla. Dins lo libre, l'eroïna es escapitada. La descripcion del murtre èra pro detalhada per escartar lo mendre dobte al subjècte de la tèsta de Janet Leigh. « De mai, dobti qu'Hitchcock aja imatginat una causa parelha. » se remembra. Hitchcock encarguè Saul Bass de dessenhar l’escenari per la scèna. La scèna de la docha foguèt filmada sus un empont que fasiá pas mai de {{Nombre amb unitat|15|mètres}} carrats<ref name="hilton">Hilton A. Green ''The Making of 'Psycho''' - La scène de la douche</ref>. « La scèna de la docha me prenguèt un tèrç del temps de filmatge. Trabalhèri tres setmanas sul film e la scèna de la docha prenguèt set jorns complets. Set jours de filmatge, una larga partida de mon trabalh » declara [[Janet Leigh]]<ref name="leigh">Janet Leigh, ''The Making of 'Psycho''', La scène de la douche</ref>. Per aquesta scèna, la modèla Marli Renfro (nascuda lo 3 d’abril de 1938 a Los Angeles en Califòrnia) foguèt engatjada per diferentas rasons<ref name="janet">''"Psycho: Behind the Scenes of the Classic Thriller"'' Janet Leigh - Harmony 1995.</ref>,<ref>Interview de Joseph Stefano ''"The Making of 'Psycho'"'' - La scène de la douche</ref>. D'una, l’equipa deviá mesurar lo debit d'aiga e l'espessor del ridèl per determinar se se podava veire l'eroïna nuda. Sens aver una persona nuda, es impossible de saber quand copar la scèna<ref name="leigh">Janet Leigh, ''The Making of 'Psycho''', La scène de la douche</ref>. « Se se la vei pas de verai, se crei veire quicòm mas es fals » segon Leigh<ref name="leigh" />.{{Citation bloc|La construction de cette scène est très ingénieuse. Car à partir de là, Hitchcock réussit à mettre en scène non plus ce que le spectateur voit réellement, mais ce qu'il croit voir. Il signe ce coup de maître grâce au montage et le public, pris dans l'action se laisse emporter. Chaque coupure est comme un coup de couteau. Le public se prend à croire, finalement, qu'il s'agit d'un coup de couteau, quand ce n'est qu'une coupure. Le mot coupure est d'ailleurs bien choisi, il correspond aux coups de couteau.|Janet Leigh|"The Making of 'Psycho'"}} Per crear lo bruch dels còps de cotèls, l'accessoirista utilizèt de melons<ref name="janet">''"Psycho: Behind the Scenes of the Classic Thriller"'' Janet Leigh - Harmony 1995.</ref>,<ref name="leigh">Janet Leigh, ''The Making of 'Psycho''', La scène de la douche</ref>,<ref>[https://query.nytimes.com/gst/fullpage.html?res=9C0CE0DE173CF934A35756C0A966958260&sec=&pagewanted=print Books of The Times; 'Casaba', He Intoned, and a Nightmare Was Born - ''The New York Times'']</ref>,<ref>[http://news.bbc.co.uk/1/hi/entertainment/3732949.stm Psycho stabbing 'best film death]</ref>. Hitchcock aviá pas besoin de regardar. Saviá exactament de quina varietat èra<ref name="leigh" />. Per la sang, se faguèt fòrça assags avant lo filmatge<ref name="hilton">Hilton A. Green ''The Making of 'Psycho''' - La scène de la douche</ref>. Jack Barron e Bob Dawn, los maquilhaires deguèron mesurar la viscositat de la sang. Lo film essent en blanc e negre, la color importava pas<ref name="hilton" />. Mas èra important la bona viscositat. Assagèron diferents compausants, coma la sang de cinèma, qu’èra alara utilizada dins los films en blanc e negre. Puèi assagèron lo ketchup e lo colís de chocolat, que foguèt causit<ref name="janet" />,<ref name="leigh" />. Un dels plans d’aquesta scèna jamai foguèt utilizat. « Èra pasmens un dels plans mai marcants que jamai ai vist. I aviá quicòm de tragic de veire aquesta femnas somptuosament atal inanimada. » declara Stefano. La camèra torna pujar e se vei la joventa jaguda sul sòl, las pèrnas nuda. Mai d’un protestèron, e enfin, Hitchcock vesiá pas l'utilitat d’aqueste plan. Lo plan ma tecnicament dificil es aqueste del plan serrat de l’uèlh de Janet Leigh, d’ont la camèra s'alunah lentament. A l'epòca, lo fòcus automatic existiá pas. Quand la camèra s'alunhava, caliá far lo punt a la man, tot lo long, çò qu’èra fòrça dificil. Lo mai dificil per l'actritz èra de gardar un agach vitrós, de demorar sens cilhar. « En mai, l'aiga me rajava dessús, e las gotas d'aiga me gratilhava! Èra un verai calvari. Coma una prosor que se pòt pas solaçar. » çò declara. [[Anthony Perkins]] èra a [[Nòva York]] al moment del filmatge d’aquesta scèna<ref name="hilton">Hilton A. Green ''The Making of 'Psycho''' - La scène de la douche</ref>. Virginia Gregg lo remplacèt pel ròtle de la maire. E lo jogarà dins las seguidas de ''Psicò''<ref>{{En}} Virginia Gregg sur [[imdbname:0339615|Internet Movie Database]].</ref>. ==== La mòrt d'Arbogast ==== Essent lo sol autre moment violent del film, la scèna deviá èsser realizada amb un maxim d'impacte<ref name="janet">''"Psycho: Behind the Scenes of the Classic Thriller"'' Janet Leigh - Harmony 1995.</ref>. Mas èra tanben crucial de desvelar pas l'identitat de l'agressor. De subtilas presas de vistas anava permetre d'aténher aquestes dos objectius. Hitchcock trichèt tanben un pauc<ref name="janet" />. Pel ròtle de la maire, tanben cridèt Mitzi Koestner e deviá enforçar la confusion sur l'identitat de la Sra Bates. L'objectiu èra de causar un tust maxim, tot daissent lo dobte sus l'identitat del murtrièr<ref name="janet" />. Per obtèner l’efièch, la scèna es en partida filmada d'un punt de vista fòrça naut plaçat, cabuçant sus Arbogast e son agressor. Aquesta tecnica amagava las caracteristicas del tuaire sens far pensar al public qu’aquí èra l'intencion del realizator. Per far mai perfiècha la sequéncia de la casuda, Hitchcock installa la camèra sus de ralhs de traveling e filmèt l'escalièr en davalant. Arbogast aviá pas pus qu'èsser filmat setat davant un ecran transparent, movent los braces per significar la pèrda d'equilibri. La vista de l'escalièr èra alara difusada sus l'ecran e los dos imatges combinats per crear l'efièch que cal. Hitchcock explica son metòde de filmatge a [[François Truffaut]]<ref>[[François Truffaut]], Helen Scott [1967] (1985-10-02). ''Hitchcock'', Revised, [[Nòva York|New York]] : [[Simon & Schuster]], 273 {{ISBN|0-671-60429-5}}</ref> :{{Citation bloc|J'ai d'abord filmé avec la [[Dolly (cinéma)|Dolly]] la descente d'escalier sans le personnage. Ensuite, j'ai installé Arbogast sur une chaise spéciale et il était donc assis devant l'écran de transparence sur lequel on projetait la descente de l'escalier. Alors on secouait la chaise et Arbogast n'avait qu'à faire quelques gestes pour battre l'air avec ses bras|Alfred Hitchcock|[[Hitchcock/Truffaut (livre)|Hitchcock/Truffaut]]}} Un còp qu'Arbogast aguèt rejonh la sanha servissent ja de tomba a Marion Crane, lo film anava lèu aténher son desnodament. Sam e Lila van alara al Motèl Bates, deternimats a descobrir la vertat. Pendent la traga verbala qu’opausa Sam e Norman dins lo burèl, Lila seguí lo camin d'Arbogast e penètra dins l’ostal enebit. Lo public es alara dins l’espèra d’una novèla ataca. E quand Norman acabèt per assucar Sam amb un vas per còrre cap a l’ostal, se crei encara qu’es per salvar Lila — pes per l'agressar<ref name="duncan">Paul Duncan - ''Alfred Hitchcock - Filmographie Complète'' - Edition Taschen</ref>. ==== Encontra amb la maire ==== [[Fichièr:Vera_Miles_The_searchers_Ford_Trailer_screenshot_(34).jpg|vinheta|[[Vera Miles]], interprèta de Lila Crane, Dins ''The Searchers'' (1956).]] Quand Lila acaba per davalar dins la cava e se trapa fàcia al cadavre, lo tust es immens. Al moment ont l'identitat del taire se presisa dins l'esperit del public, los violons tornan a gemir e la folia de Norman Bates es fin finala desvelada. L'aparicion finala de la maire es una mòstra de l’engenh hitchcockian<ref name="janet">''"Psycho: Behind the Scenes of the Classic Thriller"'' Janet Leigh - Harmony 1995.</ref>. Foguèt una escomesa de realizar<ref name="janet" />, que calguèt installar un mecanisme sota la cadièra de la maire. L'accessoirista deviá s'alongar per far virar las ròdas a revèrs que se descobrisca la maire al moment crucial. Aquò prenguèt de longas seradas de repeticion, que n’i aviá pas cap pendent lo fimatge. {{Citation bloc|M. Hitchcock avait un grand sens de l'humour, il était très malicieux. Il aimait blaguer et jouer des tours aux gens, c'était parfois salace… Je lui ai souvent servi de cobaye à cet égard. En revenant de déjeuner, j'allais me changer dans ma loge, me faire maquiller et me préparer pour la suite du tournage. Et là, en me retournant, je découvrais l'horrible visage de la mère ! Comme je le dis souvent pour plaisanter : « Je pense qu'il a choisi la mère en fonction des cris que je poussais ». Elle était à chaque fois différente et il a choisi celle qui m'a arraché le cri le plus horrible.|Janet Leigh|''The Making of Psycho''}} La scèna — e lo cadavre — prengavan vida amb lo jòc d'ombre e de lutz sus las orbitas desencarnadas, produch pels balanç de l'ampola tustada par Lila terrorizada<ref>Voir DVD, chapitre 24</ref>. Hitchcock esitava sus la fin. Se demandava se lo film deviá s’acabar Aquí, o comportar una scèna suplementària que donariá l'explicacion complèta<ref name="fin">Interview de Joseph Stefano - ''"The Making of 'Psycho'"'' : La fin</ref>. Suls conselhs de Stefano, causiguèt l'explicacion pel public<ref name="fin" />. Demandèt a Simon Oakland de jogar lo Dr Richman, un psiquiatre, que, amb gaubi, fa un retrach fulgurant de la psicòsi de Norman Bates. Uèi, aquesta scèna es considarada coma tròp longa, a vegada anujosa. Es per aquesta rason que Joseph Stefano la faguèt mai corta pel filme de 1998. A la fin de l'intervencion del psiquiatre, la camèra nos transpòrta dins la cèla ont se trapa Norman, envelopat dins una manta. L'expression de la cara de l'actor torna perfièchament los trebles maladius del personatge. Alara que la camèra demora un darrièr còp sus son agach lusent, s’ausís la votz de la maire, plena de blaimes e de marridesa. Son esperit n'abriga pas pus « doas personalitats ». Norman desapareguèt. Sola demora la maire<ref name="fin">Interview de Joseph Stefano - ''"The Making of 'Psycho'"'' : La fin</ref>. Sul darrièr imatge, Hitchcock superausa la cara de Norman sul cranis de sa maire, l'efièt obtengut espaventant un darrièr còp per l’espectator. ==== Son ==== Al legir l’scenari de ''Psicòsi'', Hitchcock pensava utilizar una benda sonora minimalista; un metòde que realizèt sus son film seguent, ''[[The Birds]]''<ref>Steven C. Smith - ''A Heart at Fire's CenterThe Life and Music of Bernard Herrmann''</ref>. Subretot, lo realizator volgava pas de musica per la scèna de la docha<ref name="musique">Interview de Joseph Stefano - ''"The Making of 'Psycho'"'' : La musique</ref>,<ref>[http://www.hitchcockwiki.com/page/4941 Suggestions d'Hitchcock sur la musique (08/01/1960)]</ref>,<ref>[https://web.archive.org/web/20060628034544/http://rogerebert.suntimes.com/apps/pbcs.dll/article?AID=%2F19961215%2FANSWERMAN%2F612150303%2F1023 "Movie Answer Man" - Roger Ebert, 15 décembre 1996 - ']''[[Chicago Sun-Times]]''</ref>. Mas lo compositor [[Bernard Herrmann]], qu’aviá ja trabalhat suls cinq films precedents d'Hitchcock, seguèt la sieuna inspiracion e escriguèt une particion per un ensemble de còrdas<ref name="musique">Interview de Joseph Stefano - ''"The Making of 'Psycho'"'' : La musique</ref>. Jamai avant una musica de film aviá estat compausada sonque amb de còrdas<ref name="musique" />. Amb los sons estridents dels violons e violoncèls, capitèt a far l'ambiant dolorós e destracada qu’anóncia los terribles murtres del Motèl Bates<ref name="musique" />. Hitchcock se’n mostrèt tan satisfach que doblèt lo salari d'Herrmann<ref name="janet">''"Psycho: Behind the Scenes of the Classic Thriller"'' Janet Leigh - Harmony 1995.</ref>,<ref>[https://web.archive.org/web/20070406211411/https://www.audiophilia.com/features/da69.htm Bernard Herrmann: Psycho: National Philharmonic]</ref>,<ref>[https://web.archive.org/web/20070314060958/http://www.usc.edu/dept/pubrel/trojan_family/winter00/FilmScoring/Music_pg1.html Scoring Points]</ref>. Après aver escotat un darrièr còp, Hitchcock èra fòrça entosiasta<ref name="music">Interview de Peggy Robertson - ''"The Making of 'Psycho'"'' : La musique</ref>. Mas, il suggeriguèt a Herrmann, al moment ont Vera Miles davala dins la cava e vei la momia de la maire, de repetir « aqueste mervelhós tèma de la docha amb los violons ». Lo compositor aprovèt totalament Hitchcock<ref name="music" />. ==== Generic del començament ==== La concepcion grafica del generic de començament es confiada a Saul Bass. Los noms dels actors e tecnicians del film i apareisson trencats en dos, lo naut e lo bas se jongant a la mitat de l'ecran, amb una corbadura al mitat<ref name="GVS">{{Cite book}}</ref>. Es possible d'interpretar aquesta corbadura coma una indicacion del desdoblament de personalitat del personatge de Norman Bates<ref name="GVS" />. === Los grands tèmas === Quitament se ''Psicò'' es un film de pichon budget, pasmens, segon las criticas, es ric en idèas e tematicas<ref name="janet">''"Psycho: Behind the Scenes of the Classic Thriller"'' Janet Leigh - Harmony 1995.</ref>. Los aucèls aparéisson mai d’un còp, i a las gruas de las vistas de Phoenix e le nom de Marion (Crane, en anglés, significa ''grua''), fins als aucèls que Norman ama empalhar. Aqueste tèma ten son apogèu dins lo film segent d'Hitchcock, ''[[The Birds]]''. D'autres motius sont recurrents, coma l'oposicion del blanc e negre, qu’evòca l'antinomia des constrenchas, o la juxtaposicion de las verticalas e orizontalas, coma dins lo contrasta entre l’ostal e lo motèl de Bates. * Los miralhs son sovent utilizats per evocar la dualitat de la vida: ben e mal, blanc e negre, Norman e sa maire<ref name="janet">''"Psycho: Behind the Scenes of the Classic Thriller"'' Janet Leigh - Harmony 1995.</ref>,. * Avant de cometre son panatòri, Marion pòrta un sac e de sotavestits de color blanca. Après, sac e sotavestits son negres<ref name="janet" />,. * De vistas de Phoenix amb sas gruas al ridèls de l’ostelaria, las aprochaments entre verticalas e orizontalas abondan<ref name="janet" />. ==== Lo cameo d'Hitchcock ==== A l'epòca ont [[Alfred Hitchcock]] realiza ''Psicò'', son apparicion dins sos films es incontornabla. Es present aquí esperant davant l'agéncia immobiliàira, cofa td'un capèl mòl clar. Çò que li permet de se mostrar al començament del film (6 min 18 s), mas tanben de figurar dins la mèsma scèna que sa filha, Patricia Hitchcock qu’interprèta Caroline, la collèga de Janet Leigh.{{Citation bloc|La seule fois où Hitchcock a mentionné son apparition c'était au début de notre collaboration sur le film, quand il a dit : {{Citation|Joseph, vous devez savoir que j'apparais toujours dans mes films.}} J'ai répondu : {{Citation|Oui, j'ai remarqué.}} Alors, il m'a dit : {{Citation|Je vais devoir le faire au début pour ce film.}} Il avait complètement raison, parce qu'après la scène du meurtre, voir Hitchcock à l'écran aurait causé une interruption désastreuse<ref name="janet" />.|Joseph Stefano|''The Making of Psycho''}} == Acuèlh del film == === Censura === Lo film deviá èsser somesa al [[Còde Hays]], un reglament de [[censura]]. Hitchcock demandèt a Luigi Luraschi, intermediari entre l’studi e los censors<ref>Peggy Robertson ''The Making of 'Psycho''' - La censure</ref>, de regardar lo film per i veire los problèmas<ref>{{Revista|nom1=Taylor}}</ref>. {{Citation bloc|Dès le début, Luigi s’est mis à rire en voyant Hitchcock qui apparaît au tout début du film. Puis nous avons continué jusqu’à la séquence de la douche. Nous regardions tous placidement, et là Luigi a crié : {{Citation|Arrêtez ! Mon Dieu !}} Et Hitchcock a répondu : <poem> — Qu’y a-t-il, Luigi ? — J’ai aperçu un sein. — Non, c’est vous qui avez dû l’imaginer. — Bon, repassons la scène. Nous la repassons. — Eh bien Luigi, avez-vous vu un sein ? — Non, mais on va avoir des problèmes avec cette scène. </poem> Nous en avons parlé… Et non. Nous lui avons expliqué qu’il n’avait pas vu de sein, que cette scène était un vrai petit bijou, et Luigi l’a emmenée au bureau de la censure. Eh oui, nous avons eu des problèmes. Ils n’ont pas apprécié de voir Janet en sous-vêtements en plus d’autres détails que nous avons arrangés par la suite.|Peggy Robertson|''The Making of 'Psycho'''}} En 1959, se podava pas mostrar de nuditat als EUA. Hitchcock demandèt jamai a Janet Leigh de se descestir, qu’aquò auriá estat censurat. Lo problèma èra de trobar un meja de suggerir la nuditat. Leigh e Rita Riggs, la costumièra, espeluquèron de revistas de strip-tease que mostravan fòrça costumas, mas pas cap anava<ref name="leigh">Janet Leigh, ''The Making of 'Psycho''', La scène de la douche</ref>. Qu’èra tanben decoratritz, Rita Riggs deviá imatginar la scèna e verificar quines detalhs èran visibles a l’imagte<ref>Rita Riggs, ''The Making of 'Psycho'''</ref>. Subran aguèt l’idèa de la moleskina, utilizada per las ampolas<ref name="janet">''"Psycho: Behind the Scenes of the Classic Thriller"'' Janet Leigh - Harmony 1995.</ref>,<ref name="leigh">Janet Leigh, ''The Making of 'Psycho''', La scène de la douche</ref>. === Criticas === ''Psicò'' foguèt pas plan aculhit per la critica asl EUA<ref name="janet">''"Psycho: Behind the Scenes of the Classic Thriller"'' Janet Leigh - Harmony 1995.</ref>,<ref>Critiques du ''New York Times, Newsweek'' et de ''Esquire''</ref>. La rason probabla d’aquestas reaccions, es que los jornalistas agradèron d'aver descobèrt lo film au cinèmaa<ref name="critics">Interview de Joseph Stefano - ''"The Making of 'Psycho'"'' - La critique</ref>. Aurián preferit lo veire en projeccion privada, sols o amb lors secretàrias<ref name="critics" />. Hitchcock èra sempre decebut quand son trabalh èra mal recebut qu’i consacrava fòrça temps<ref name="patricia">Interview de Patricia Hitchcock - ''The Making of 'Psycho''' - La critique</ref>. « benlèu aviá estat un pauc tròp gastat de per abans, amb totes los lauses qu’aviá recebut per Rebecca e Soupçons, entre autres. Aquò l’anujava benlèu. » segon sa filha Patricia<ref name="patricia" />. Bosley Crowther, del ''[[New York Times]]'', trobèt lo film òrre<ref>Review of ''Psycho'', June 17, 1960, as reprinted in {{Cite book}}[http://movies2.nytimes.com/mem/movies/review.html?_r=1&title1=PSYCHO%20(MOVIE)&title2=&reviewer=Bosley%20Crowther&pdate=&v_id=&oref=slogin]</ref> mas mai tard lo comptèt coma un dels detz melhors films de l'annada<ref name="critics">Interview de Joseph Stefano - ''"The Making of 'Psycho'"'' - La critique</ref>,<ref name="Kaganski">Kaganski, Serge. ''Alfred Hitchcock''. Paris: Hazan, 1997.</ref>. Lo public, el, semblava l'agrada<ref name="critics" />. Per Hitchcock, es l'avís del public que comptava mai que tot<ref name="critic">Interview de Peggy Robertson - ''The Making of 'Psycho''' - La critique</ref>. Lo film es, uèi, encara considerat coma un cap d'òbra e coma un dels melhorrs films del mèstre<ref>''Psycho'' is the top listed Hitchcock film in ''The 100 Greatest Movies of All Time'' by [[Entertainment Weekly]], [https://www.imdb.com/name/nm0000033/filmorate#director among the highest rated Hitchcock films] on the [[Internet Movie Database]] (second only to ''[[Fenêtre sur cour|Rear Window]]''), and the highest Hitchcock film on [[AFI's 100 Years...100 Movies]].</ref>,<ref>[https://web.archive.org/web/20080213111748/http://www.rottentomatoes.com/m/1016864-psycho/ ''Psycho'' -] [[Rotten Tomatoes]]</ref>,<ref name="Rebello">Rebello, Stephen. [http://www.cnn.com/books/beginnings/9908/making.of.psycho/ ''Alfred Hitchcock and the Making of Psycho''.] Dembner Books, 1990. {{ISBN|0-942637-14-3}}</ref>. == Nòtas e referéncias == <references group=""></references> === Bibliografia generala === * Jacques Lourcelles, ''Dictionnaire du cinéma - Les films'', coll. Bouquins, éd. Robert Laffont, 1992 - {{ISBN|2-221-05465-2}} === Bibliografia especifica (ogratges sonque al subjècte de la realizacion de ''Psicò'') === * {{Cite book|ref=}} * {{Cite book|ref=}}{{Cite book|ref=}} * {{Cite book|ref=}} * {{Cite book|ref=}} * {{Cite book|ref=}} * {{Cite book|ref=}} * {{Cite book|ref=}} * {{Cite book|ref=}} * [https://web.archive.org/web/20130916155911/http://recherche.univ-lyon2.fr/passagesXX-XXI/80-VANCHERI-Luc.html Luc Vancheri], ''Psycho, la leçon d'iconologie d'Alfred Hitchcock'', Vrin, 2013, 119 p. {{ISBN|978-2-7116-2516-1}} * Daniel Le Bras, ''Psychose, autopsie du film'', éditions Edilivre, 2014, 236 pages, {{ISBN|9782332774521}} * Jean-Michel Durafour, « Danaé savonnée. Vers une histoire alternative de la peinture en regard du cinéma », ''La Furia Umana-paper'', #7, décembre 2014, {{P.|304-315}} === Ligams extèrnes === ; Script * {{En}} « Paradiselost.org »(Archive • Wikiwix • Archive.is • Google • Que faire ?) (consulté le 8 avril 2013) * {{En}} [http://www.dailyscript.com/scripts/psycho_revised.html Dailyscript.com] ; Basas de donadas * (en) Psychose sur l’Internet Movie Database * https://web.archive.org/web/20190322134501/http://fondusenchainespsychose.eklablog.com/l-art-de-la-transition-chez-hitchcock-a93303955 Tous les fondus enchaînés de Psychose ; Analisis * ''[http://libresavoir.org/index.php?title=Psychose_d%27Hitchcock Synopsis et analyse détaillée]'', par Henri Philibert-Caillat, sur ''Libresavoir.org'' * [http://www.rayonpolar.com/Films/hitchcock_affiche.php?numero=51 Ébauche d'analyse Extrait Apparition] ; Vidèo * [https://www.imdb.com/title/tt0054215/trailers-screenplay-E12983-10-2 Bande annonce] * {{En}} [http://www.columbia.edu/ccnmtl/projects/engel/films/psycho_1.mov Premier extrait (durée: 01 min 56 s)] * {{En}} [http://www.columbia.edu/ccnmtl/projects/engel/films/psycho_2.mov Deuxième extrait (durée: 43 s)] * {{En}} [http://www.columbia.edu/ccnmtl/projects/engel/films/psycho_4.mov Troisième extrait (durée: 08 min 48 s)] * {{En}} [http://www.columbia.edu/ccnmtl/projects/engel/films/psycho_5.mov Quatrième extrait (durée: 05 min 13 s)] [[Categoria:Portal:Cinèma/Articles ligats]] [[Categoria:Pàgines amb traduccions sense revisar]] c025ez5m6m6nyhdxx9z9fpvnqzm8sce Tèxte 0 170504 2509256 2440731 2026-09-24T03:01:23Z InternetArchiveBot 43230 Rescuing 1 sources and tagging 0 as dead.) #IABot (v2.0.9.6 2509256 wikitext text/x-wiki Un '''tèxte''' es una seria orala o escricha de mots percebuts coma constituissent un ensemble coerent, portaire de sens e utilizant las quitas estructures d’una [[lenga]] (conjugasons, construccion e associacion de las frasas…)<ref>François Rastier definís lo tèxte coma {{Cita|una seguida linguistica autonòma (orala o escricha) constituissent una unitat empirica, e producha per un o mai enonciators dins una practica sociala atestatada}} (François Rastier, 2001, ''Arts et sciences du texte'', París</ref>. Un tèxte a pas de longor determinada levat dins una escasenças coma lo poèmas de forma fixa coma lo [[sonet]] o l’[[haïku]]. L'estudi formal dels tèxtes se pièja sus la [[lingüistica]], qu’es l'apròche scientific del lengatge. == Etimologia == « Tèxte » ven del mot latin « ''textum'' », derivat del vèrb « ''texere'' » que significa « téisser ». Lo mot s'aplica a l'entrelaçament de las fibras utilizadas dins la teissedura, veire per exemple [[Ovidi]]: « Quo super iniecit textum rude sedula Baucis = (un sèti) sus que Baucis afanat aviá getat un teissut rufe »<ref>[https://web.archive.org/web/20190515180420/http://bcs.fltr.ucl.ac.be/METAM/Met08/M-08-547-724.htm ''Métamorphoses'' 8, 640]</ref> o al trenatge (exemple per Marcial « Vimineum textum = banasta de vim trenat»). Lo vèrb a tanben lo sens larg de bastir coma dins « basilicam texere = bastir una basilica » per [[Ciceron]]<ref>[[Lucius Aemilius Paullus (consul en -50)|Paullus]] in medio foro jam paene basilicam texuit iisdem antiquis columnis [https://books.google.fr/books?id=eshGAQAAMAAJ&pg=PA306&lpg=PA306&dq=Paullus+in+medio+foro+jam+paene+basilicam+texuit&source=bl&ots=_uIh9eCKyW&sig=28Yo5gvBvD7wYO2RmezR3PDsVjI&hl=fr&sa=X&ved=0ahUKEwjx86f-mNrPAhWnAcAKHfBgDacQ6AEIKTAB#v=onepage&q=Paullus%20in%20medio%20foro%20jam%20paene%20basilicam%20texuit&f=false] Ciceron, ''Ad Atticum'', 4,16, 14, Lettre CXLIX - page 306</ref>. Lo sens figurat d'elements de lengatge organizats e encadenats apatéis avant l'[[Empèri roman]]: designa un agençament particular del [[discors]]. Exemple : « epistolas texere = compausa d’epistòlas » - Ciceron (sègle I Ab<abbr class="abbr nowrap" title="avant Jésus-Christ">C.</abbr>)<ref>« epistolas quotidianis verbis texere solemus » Ciceron, Lettres : Ad Familiares, IX, 21, lettre DCLVIII [https://books.google.fr/books?id=1ldDAAAAYAAJ&pg=PA200&lpg=PA200&dq=epistolas+quotidianis+verbis+texere+solemus&source=bl&ots=-v9nCm6nnM&sig=SAAOH0nwqng3JhE23i9iysTmWzs&hl=fr&sa=X&ved=0ahUKEwjozrXH8NnPAhUsCsAKHXdJBsIQ6AEIKjAB#v=onepage&q=epistolas%20quotidianis%20verbis%20texere%20solemus&f=false]</ref> o mai netament per Quintilian (sègle I ApC.) : « verba in textu jungantur = l'agençament dels mots dins la frasa »<ref>« quantumque interest, sensus idem quibus verbis efferatur, tantum , verba eadem qua in compositione vel in textu jungantur = (tant la valor de la pensada varia seguent los mots qu’exprimisso, tant aquesta dels mots varia segon lor armonia e segon lor agençament) - Quintilien De l'Institucion oratòria Libre IX, cap. 4 ''De compositione'' (''De l'aranjament dels mots'') [https://books.google.fr/books?id=2UAMAAAAIAAJ&pg=PA156&lpg=PA156&dq=quintilien+textus&source=bl&ots=jDzK22q6c7&sig=n3bGNfTCT1UcfAGQOEwe3SNPZxU&hl=fr&sa=X&ved=0ahUKEwjqgNa99tnPAhVGDsAKHRjGDqgQ6AEIIzAA#v=onepage&q=quintilien%20textus&f=false] page 326, ou page 392 ibidem « Historia non tam finitos numeros, quam orbem quemdam contextumque desiderat : namque omnia ejus membra connexa sunt, quoniam lubrica est, ac fluit » page 392 = « L'istòria exigís pas tant una pròsa parfièchament cadençada, qu'una seguida de frasas que lo teissut siá plan ligat; que tot s'i encadena, tot i raja, tot i limpa. »</ref>. Las formas ancianas de l’[[Edat Mejana]] designan al sègle XII lo quita volum que conten lo tèxte sacrat dels Evangèlis, puèi al sègle XIII lo tèxte original d'un libre sant o dels dichs de qualqu'un. Al sègle XVII lo mot s’apliaca al passatge d'un obratge prés coma referéncia e al sègle XIX pren lo sens general d'« escrich »<ref>[https://web.archive.org/web/20161109223205/http://www.cnrtl.fr/lexicographie/texte Dictionnaire CNRTL]</ref>. == Tèxte literari == Un tèxte respond de biais mai o mens pertinent a de critèris quie ne determinan la qualitat [[Literatura|literària]]. Se pren en compte l’estructura d'ensemble, la sintaxi e la puntuacion, l'ortografa lexicala e gramaticala, la pertinéncia e la riquesa del vocabulari, la preséncia de figuras d’estil, lo registre de lenga e la foncion cercada (narrativa, descriptiva, expressiva, argumentativa, injonctiva, poetica). Es l'objècte de l'analisi literària. == En informatica == En [[informatica]], la nocion de tèxte s'opausa a la nocion de [[donadas binàrias]], se dich alara: * [[tèxte brut]] dins un protocòl de telecomunicacion; * document tèxte se lo logicial utilizat permet de formatar lo tèxte; * de tèxte formatat o ric quand las indicacions de formats son donadas en tèxte brut (exemple: Rich Text Format) ; * fichièr tèxte dins un fichièr que conten pas que de caractèrs sens mesa en forma levat los sauts de linhas e la causida dels caractèrs. == Nòtas e referéncias == <references responsive="" group=""></references> == Vejatz tanben == === Bibliografia === * [[Roland Barthes]] : # ''S/Z'', Paris, 1970 ; # ''Le Plaisir du texte'', Paris, 1973 ; # ''L'Avenir sémiologique'', Paris, Seuil, 1985. * J. Baudrillard, ''Pour une critique de l'économie politique du signe'', Paris, 1972. * [[Jacques Derrida]], ''De la grammatologie'', Paris, 1967. * Tzvetan Todorov, « Texte », in O.Ducrot et Tzvetan Todorov, ''Dictionnaire encyclopédique des sciences du langage'', Paris, 1972. === Articles connèxes === [[Categoria:Pàgines amb traduccions sense revisar]] 8p1wfidf0q496m701x8vv6a0r7xoz6m Canton d'Aspèth 0 172164 2509196 2488534 2026-09-23T14:09:44Z Alaric 506 44932 /* Composicion */ 2509196 wikitext text/x-wiki {{Dialècte Gascon}} {{Infobox Canton de França |carta=oc |nom=Canton d'Aspèth |imatge =Map canton code 31 01.svg | reg= [[Miègjorn-Pirenèus]] | dept={{Hauta Garona}} | arrt= [[Arrondiment de Sent Gaudenç]] |vila= [[Aspèth]] |nbcom=21 |canton=3101 |km²= 239.51 |cons= Jean-Pierre Brana |datas= [[2008]]-[[2015]] |}} Eth '''canton d'Aspèth ''' qu'ei ua anciana division administrativa de [[Comenge]] ([[Gasconha]]), situada dens er [[arrondiment de Sent Gaudenç]], eth [[departaments franceses|departament]] de [[Hauta Garona]] e era [[regions francesas|region]] de [[Miègjorn-Pirenèus]], ara d'{{Ocreg}}. Eras 21 comunas que son despuish [[2015]] dens eth [[canton de Banhèras de Luishon]]. Era lenga autoctòna qu'ei er occitan [[gascon]], dens era sua varianta orientau e pirenenca. ==Composicion== {|class= "wikitable" !Nom !Width="135"|Còdi INSEE !Superficia (<small>km²</small>) !Populacion !Densitat (<small>ab/km²</small>) !Intercomunalitat |- |[[Arbast]] |31011 |7,32 | {{popfr31|011}} ({{popfr31|0}}) | {{formatnum:{{#expr:({{popfr31|011}}/7.32) round 2}}}} |[[Comunautat de comunas de Cadira Garòna Salat|CC de Cadira Garòna Salat]] |- |[[Arbon (Nauta Garona)|Arbon]] |31012 |4,47 | {{popfr31|012}} ({{popfr31|0}}) | {{formatnum:{{#expr:({{popfr31|012}}/4.47) round 2}}}} |[[Comunautat de comunas de Cadira Garòna Salat|CC de Cadira Garòna Salat]] |- |[[Arguenòs]] |31014 |11,09 | {{popfr31|014}} ({{popfr31|0}}) | {{formatnum:{{#expr:({{popfr31|014}}/11.09) round 2}}}} |[[Comunautat de comunas de Cadira Garòna Salat|CC de Cadira Garòna Salat]] |- |'''[[Aspèth]]''' |31020 |26,37 | {{popfr31|020}} ({{popfr31|0}}) | {{formatnum:{{#expr:({{popfr31|020}}/26.37) round 2}}}} |[[Comunautat de comunas de Cadira Garòna Salat|CC de Cadira Garòna Salat]] |- |[[Cabanac e Casaus]] |31095 |3,81 | {{popfr31|095}} ({{popfr31|0}}) | {{formatnum:{{#expr:({{popfr31|095}}/3.81) round 2}}}} |[[Comunautat de comunas de Cadira Garòna Salat|CC de Cadira Garòna Salat]] |- |[[Casaunaus]] |31131 |4,66 | {{popfr31|131}} ({{popfr31|0}}) | {{formatnum:{{#expr:({{popfr31|131}}/4.66) round 2}}}} |[[Comunautat de comunas de Cadira Garòna Salat|CC de Cadira Garòna Salat]] |- |[[Encausse]] |31167 |8,15 | {{popfr31|167}} ({{popfr31|0}}) | {{formatnum:{{#expr:({{popfr31|167}}/8.15) round 2}}}} |[[Comunautat de comunas de Cadira Garòna Salat|CC de Cadira Garòna Salat]] |- |[[Corèth]] |31155 |4,34 | {{popfr31|155}} ({{popfr31|0}}) | {{formatnum:{{#expr:({{popfr31|155}}/4.34) round 2}}}} | [[Comunautat de comunas de Cadira Garòna Salat|CC de Cadira Garòna Salat]] |- |[[Estadens]] |31174 |17,47 | {{popfr31|174}} ({{popfr31|0}}) | {{formatnum:{{#expr:({{popfr31|174}}/17.47) round 2}}}} | [[Comunautat de comunas de Cadira Garòna Salat|CC de Cadira Garòna Salat]] |- |[[Gantiás]] |31208 |12,03 | {{popfr31|208}} ({{popfr31|0}}) | {{formatnum:{{#expr:({{popfr31|208}}/12.03) round 2}}}} | [[Comunautat de comunas de Cadira Garòna Salat|CC de Cadira Garòna Salat]] |- |[[Herran]] |31236 |15,37 | {{popfr31|236}} ({{popfr31|0}}) | {{formatnum:{{#expr:({{popfr31|236}}/15.37) round 2}}}} |[[Comunautat de comunas de Cadira Garòna Salat|CC de Cadira Garòna Salat]] |- |[[Hogaron]] |31191 |9,14 | {{popfr31|191}} ({{popfr31|0}}) | {{formatnum:{{#expr:({{popfr31|191}}/9.14) round 2}}}} | [[Comunautat de comunas de Cadira Garòna Salat|CC de Cadira Garòna Salat]] |- |[[Isaut]] |31241 |9,68 | {{popfr31|241}} ({{popfr31|0}}) | {{formatnum:{{#expr:({{popfr31|241}}/9.68) round 2}}}} |[[Comunautat de comunas de Cadira Garòna Salat|CC de Cadira Garòna Salat]] |- |[[Jusèth d'Aisaut]] |31245 |15,74 | {{popfr31|245}} ({{popfr31|0}}) | {{formatnum:{{#expr:({{popfr31|245}}/15.74) round 2}}}} |[[Comunautat de comunas de Cadira Garòna Salat|CC de Cadira Garòna Salat]] |- |[[Milhars]] |31342 |19,68 | {{popfr31|342}} ({{popfr31|0}}) | {{formatnum:{{#expr:({{popfr31|342}}/19.68) round 2}}}} |[[Comunautat de comunas de Cadira Garòna Salat|CC de Cadira Garòna Salat]] |- |[[Montcauv (Nauta Garona)|Montcauv]] |31348 |7,14 | {{popfr31|348}} ({{popfr31|0}}) | {{formatnum:{{#expr:({{popfr31|348}}/7.14) round 2}}}} | [[Comunautat de comunas de Cadira Garòna Salat|CC de Cadira Garòna Salat]] |- |[[Portèth d'Aspèth]] |31431 |13,93 | {{popfr31|431}} ({{popfr31|0}}) | {{formatnum:{{#expr:({{popfr31|431}}/13.93) round 2}}}} |[[Comunautat de comunas de Cadira Garòna Salat|CC de Cadira Garòna Salat]] |- |[[Reculhèr]] |31447 |6,50 | {{popfr31|447}} ({{popfr31|0}}) | {{formatnum:{{#expr:({{popfr31|447}}/6.5) round 2}}}} | [[Comunautat de comunas de Cadira Garòna Salat|CC de Cadira Garòna Salat]] |- |[[Senguanhet]] |31544 |18,60 | {{popfr31|544}} ({{popfr31|0}}) | {{formatnum:{{#expr:({{popfr31|544}}/18.6) round 2}}}} | [[Comunautat de comunas de Cadira Garòna Salat|CC de Cadira Garòna Salat]] |- |[[Shenh Dessús]] |31140 |12,69 | {{popfr31|140}} ({{popfr31|0}}) | {{formatnum:{{#expr:({{popfr31|140}}/12.69) round 2}}}} |[[Comunautat de comunas de Cadira Garòna Salat|CC de Cadira Garòna Salat]] |- |[[Soeish]] |31550 |11,33 | {{popfr31|550}} ({{popfr31|0}}) | {{formatnum:{{#expr:({{popfr31|550}}/11.33) round 2}}}} |[[Comunautat de comunas de Cadira Garòna Salat|CC de Cadira Garòna Salat]] |- |} ==Istòria== Eth canton que's creè en 1790 <ref>''Dictionnaire des localités de la Haute-Garonne'', p. 2 e 1 https://docplayer.fr/14783413-Dictionnaire-des-localites.html https://docplayer.fr/14783413-Dictionnaire-des-localites.html</ref>. </br> En 1801, quan eth nombre deths cantons estó demingat, eth canton que's conservè mès que perdó duas comunas qui anèn ath [[canton de Salias de Salat|canton de Saliás]] : [[Montastruc de Salias]] e [[Arrueda|Roeda]], duas comunas qui anèn ath [[canton de Sent Gaudenç]], [[Eth Espitau|Er Espitau]] e [[Puntís d'Inard]]. En 1974, era comuna de [[Bots|Coladotz]] (nom supausat), en s'integrant ara comuna de [[Bots]], que passè ath [[canton de Sent Biat]] <ref>fichas Cassini-EHESS de las comunas concernidas</ref>.</br> En 2014, quan hascón ua refòrma cantonala, eth canton d'Aspèth qu'estó suprimit per eras eleccions departamentalas de 2015 e que passè en [[canton de Banhèras de Luishon]] per totas eras comunas, en aplicacion deth decret deth 13 de heurèr de 2014 <ref>Légifrance https://www.legifrance.gouv.fr/loda/id/JORFTEXT000028621951 Decret n° 2014-152 deth 13 de heurèr de 2014, qui delimita les cantons dens eth departament dera Nauta Garòna </ref>, en seguida deras leis deth 17 de mai de 2013 (lei organica 2013-402 e lei 2013-403)<ref> http://www.legifrance.gouv.fr/affichTexte.do?cidTexte=JORFTEXT000027414225&categorieLien=id Lei n° 2013-403 deu 17 mai de 2013 relativa ar eleccion deths conselhèrs departamentaus, deths conselhèrs municipaus e deths conselhèrs comunautaris, e qui modifica eth calendèr electorau, 17 de mai de 2013, site Journal officiel de la République française n° 0114 deth 18 de mai de 2013, p. 8242</ref>. ==Nòtas e referéncias== <references/> {{Portal Gasconha}} 1nfrjh9jskgl64e51jlabn00fku65ja Canton de Saliás de Salat 0 172742 2509221 2487835 2026-09-23T16:55:47Z Alaric 506 44932 2509221 wikitext text/x-wiki {{Dialècte Gascon}} {{Infobox Canton de França |carta=oc |nom=Canton de Saliás de Salat |imatge = Map canton code 31 32.svg | reg= {{Miègjorn-Pirenèus}} | dept={{Hauta Garona}} | arrt= [[Arrondiment de Sent Gaudenç]] |vila= [[Salias de Salat|Saliás de Salat]] |nbcom= 22 |canton=3132 |km²= 187.6 |cons= Jean-Louis Idiart |datas= [[2008]]-[[2015]] |}} Eth '''canton de Saliás de (th) Salat''' qu'ei ua anciana division administrativa de [[Comenge]], en [[Gasconha]], situada dens er [[arrondiment de Sent Gaudenç]], eth [[departaments franceses|departament]] dera [[Hauta Garona]] e era [[regions francesas|region]] de [[Miègjorn-Pirenèus]], ara d'{{Ocreg}}. Eras 22 comunas que son despuish [[2015]] dens eth [[canton de Banhèras de Luishon]]. Era lenga autoctòna qu'ei eth occitan [[gascon]], dens era sua varianta orientau e pirenenca. ==Composicion== {|class= "wikitable" !Nom !Width="135"|Còdi INSEE !Superficia (<small>km²</small>) !Populacion !Densitat (<small>ab/km²</small>) !Intercomunalitat |- |[[Aussen (Nauta Garona)|Aussenc]] |31030 |5,88 | {{popfr31|030}} ({{popfr31|0}}) | {{formatnum:{{#expr:({{popfr31|030}}/5.88) round 2}}}} |[[Comunautat de comunas de Cadira Garòna Salat|CC de Cadira Garòna Salat]] |- |[[Bèthvéder de Comenge]] |31059 |9,56 | {{popfr31|059}} ({{popfr31|0}}) | {{formatnum:{{#expr:({{popfr31|059}}/9.56) round 2}}}} |[[Comunautat de comunas de Cadira Garòna Salat|CC de Cadira Garòna Salat]] |- |[[Cassanha (Nauta Garona)|Cassanha]] |31110 |10,97 | {{popfr31|110}} ({{popfr31|0}}) | {{formatnum:{{#expr:({{popfr31|110}}/10.97) round 2}}}} |[[Comunautat de comunas de Cadira Garòna Salat|CC de Cadira Garòna Salat]] |- |[[Castanheda (Nauta Garona)|Castanheda]] |31112 |3,32 | {{popfr31|112}} ({{popfr31|0}}) | {{formatnum:{{#expr:({{popfr31|112}}/3.32) round 2}}}} |[[Comunautat de comunas de Cadira Garòna Salat|CC de Cadira Garòna Salat]] |- |[[Castèthviague]] |31114 |5,84 | {{popfr31|114}} ({{popfr31|0}}) | {{formatnum:{{#expr:({{popfr31|114}}/5.84) round 2}}}} |[[Comunautat de comunas de Cadira Garòna Salat|CC de Cadira Garòna Salat]] |- |[[Escolís]] |31591 |4,64 | {{popfr31|591}} ({{popfr31|0}}) | {{formatnum:{{#expr:({{popfr31|591}}/4.64) round 2}}}} |[[Comunautat de comunas de Cadira Garòna Salat|CC de Cadira Garòna Salat]] |- |[[Hranccasau|Francasau]] |31195 |5,46 | {{popfr31|195}} ({{popfr31|0}}) | {{formatnum:{{#expr:({{popfr31|195}}/5.46) round 2}}}} |[[Comunautat de comunas de Cadira Garòna Salat|CC de Cadira Garòna Salat]] |- |[[Higaròu]] |31183 |11,6 | {{popfr31|183}} ({{popfr31|0}}) | {{formatnum:{{#expr:({{popfr31|183}}/11.6) round 2}}}} |[[Comunautat de comunas de Cadira Garòna Salat|CC de Cadira Garòna Salat]] |- |[[Hins (Nauta Garona)|Hins]] |31237 |5,05 | {{popfr31|237}} ({{popfr31|0}}) | {{formatnum:{{#expr:({{popfr31|237}}/5.05) round 2}}}} |[[Comunautat de comunas de Cadira Garòna Salat|CC de Cadira Garòna Salat]] |- |[[Mana (Nauta Garona)|Mana]] |31315 |6,59 | {{popfr31|315}} ({{popfr31|0}}) | {{formatnum:{{#expr:({{popfr31|315}}/6.59) round 2}}}} |[[Comunautat de comunas de Cadira Garòna Salat|CC de Cadira Garòna Salat]] (residéncia) |- |[[Marsolàs]] |31321 |2,4 | {{popfr31|321}} ({{popfr31|0}}) | {{formatnum:{{#expr:({{popfr31|321}}/2.4) round 2}}}} |[[Comunautat de comunas de Cadira Garòna Salat|CC de Cadira Garòna Salat]] |- |[[Maseras de Salat]] |31336 |6,68 | {{popfr31|336}} ({{popfr31|0}}) | {{formatnum:{{#expr:({{popfr31|336}}/6.68) round 2}}}} | [[Comunautat de comunas de Cadira Garòna Salat|CC de Cadira Garòna Salat]] |- |[[Montastruc de Salias]] |31357 |16,12 | {{popfr31|357}} ({{popfr31|0}}) | {{formatnum:{{#expr:({{popfr31|357}}/16.12) round 2}}}} |[[Comunautat de comunas de Cadira Garòna Salat|CC de Cadira Garòna Salat]] |- |[[Montespan (Nauta Garona)|Montespan]] |31372 |12,57 | {{popfr31|372}} ({{popfr31|0}}) | {{formatnum:{{#expr:({{popfr31|372}}/12.57) round 2}}}} |[[Comunautat de comunas de Cadira Garòna Salat|CC de Cadira Garòna Salat]] |- |[[Montgalhard de Saliás]] |31376 |6,04 | {{popfr31|376}} ({{popfr31|0}}) | {{formatnum:{{#expr:({{popfr31|376}}/6.04) round 2}}}} |[[Comunautat de comunas de Cadira Garòna Salat|CC de Cadira Garòna Salat]] |- |[[Montsaunèrs]] |31391 |9,12 | {{popfr31|391}} ({{popfr31|0}}) | {{formatnum:{{#expr:({{popfr31|391}}/9.12) round 2}}}} |[[Comunautat de comunas de Cadira Garòna Salat|CC de Cadira Garòna Salat]] |- |[[Ròcahòrt de Garona]] |31457 |13,56 | {{popfr31|457}} ({{popfr31|0}}) | {{formatnum:{{#expr:({{popfr31|457}}/13.56) round 2}}}} |[[Comunautat de comunas de Cadira Garòna Salat|CC de Cadira Garòna Salat]] |- |[[Arrueda|Roeda]] |31461 |6,20 | {{popfr31|461}} ({{popfr31|0}}) | {{formatnum:{{#expr:({{popfr31|461}}/6.2) round 2}}}} |[[Comunautat de comunas de Cadira Garòna Salat|CC de Cadira Garòna Salat]] |- |[[Saleish]] |31521 |14,29 | {{popfr31|521}} ({{popfr31|0}}) | {{formatnum:{{#expr:({{popfr31|521}}/14.29) round 2}}}} |[[Comunautat de comunas de Cadira Garòna Salat|CC de Cadira Garòna Salat]] |- |'''[[Salias de Salat|Saliás de Salat]]''' |31523 |6,81 | {{popfr31|523}} ({{popfr31|0}}) | {{formatnum:{{#expr:({{popfr31|523}}/6.81) round 2}}}} |[[Comunautat de comunas de Cadira Garòna Salat|CC de Cadira Garòna Salat]] |- |[[Tolha]] |31554 |6,49 | {{popfr31|554}} ({{popfr31|0}}) | {{formatnum:{{#expr:({{popfr31|554}}/6.49) round 2}}}} |[[Comunautat de comunas de Cadira Garòna Salat|CC de Cadira Garòna Salat]] |- |[[Urau]] |31562 |18,45 | {{popfr31|562}} ({{popfr31|0}}) | {{formatnum:{{#expr:({{popfr31|562}}/18.45) round 2}}}} |[[Comunautat de comunas de Cadira Garòna Salat|CC de Cadira Garòna Salat]] |- |} ==Istòria== Eth canton que's creè en 1790 <ref>''Dictionnaire des localités de la Haute-Garonne'', p. 46 e 1 https://docplayer.fr/14783413-Dictionnaire-des-localites.html https://docplayer.fr/14783413-Dictionnaire-des-localites.html</ref>. En 1801, quan eth nombre deths cantons estó demingat, eth canton que's conservè e que ganhè duas comunas qui èran deth [[canton d'Aspèth]] : [[Montastruc de Salias]] e [[Arrueda|Roeda]] <ref>fichas Cassini-EHESS de las comunas concernidas</ref>.</br> En 2014, quan hasquèn ua refòrma cantonala, eth canton de Saliás deth Salat qu'estó suprimit per eras eleccions departamentalas de 2015 e que passè en [[canton de Banhèras de Luishon]] per totas eras comunas, en aplicacion deth decret deth 13 de heurèr de 2014 <ref>Légifrance https://www.legifrance.gouv.fr/loda/id/JORFTEXT000028621951 Decret n° 2014-152 deth 13 de heurèr de 2014, qui delimita les cantons dens eth departament dera Nauta Garòna </ref>, en seguida deras leis deth 17 de mai de 2013 (lei organica 2013-402 e lei 2013-403)<ref> http://www.legifrance.gouv.fr/affichTexte.do?cidTexte=JORFTEXT000027414225&categorieLien=id Lei n° 2013-403 deu 17 mai de 2013 relativa ar eleccion deths conselhèrs departamentaus, deths conselhèrs municipaus e deths conselhèrs comunautaris, e qui modifica eth calendèr electorau, 17 de mai de 2013, site Journal officiel de la République française n° 0114 deth 18 de mai de 2013, p. 8242</ref>. ==Nòtas e referéncias== <references/> {{Portal Gasconha}} 2xjibpeerioovv9co8d9z10tqlmwzs7 2509222 2509221 2026-09-23T16:57:55Z Alaric 506 44932 Alaric 506 a desplaçat la pagina [[Canton de Salias de Salat]] cap a [[Canton de Saliás de Salat]] : Títol mal escrit : prononciacion generala, determinant pas precisat 2509221 wikitext text/x-wiki {{Dialècte Gascon}} {{Infobox Canton de França |carta=oc |nom=Canton de Saliás de Salat |imatge = Map canton code 31 32.svg | reg= {{Miègjorn-Pirenèus}} | dept={{Hauta Garona}} | arrt= [[Arrondiment de Sent Gaudenç]] |vila= [[Salias de Salat|Saliás de Salat]] |nbcom= 22 |canton=3132 |km²= 187.6 |cons= Jean-Louis Idiart |datas= [[2008]]-[[2015]] |}} Eth '''canton de Saliás de (th) Salat''' qu'ei ua anciana division administrativa de [[Comenge]], en [[Gasconha]], situada dens er [[arrondiment de Sent Gaudenç]], eth [[departaments franceses|departament]] dera [[Hauta Garona]] e era [[regions francesas|region]] de [[Miègjorn-Pirenèus]], ara d'{{Ocreg}}. Eras 22 comunas que son despuish [[2015]] dens eth [[canton de Banhèras de Luishon]]. Era lenga autoctòna qu'ei eth occitan [[gascon]], dens era sua varianta orientau e pirenenca. ==Composicion== {|class= "wikitable" !Nom !Width="135"|Còdi INSEE !Superficia (<small>km²</small>) !Populacion !Densitat (<small>ab/km²</small>) !Intercomunalitat |- |[[Aussen (Nauta Garona)|Aussenc]] |31030 |5,88 | {{popfr31|030}} ({{popfr31|0}}) | {{formatnum:{{#expr:({{popfr31|030}}/5.88) round 2}}}} |[[Comunautat de comunas de Cadira Garòna Salat|CC de Cadira Garòna Salat]] |- |[[Bèthvéder de Comenge]] |31059 |9,56 | {{popfr31|059}} ({{popfr31|0}}) | {{formatnum:{{#expr:({{popfr31|059}}/9.56) round 2}}}} |[[Comunautat de comunas de Cadira Garòna Salat|CC de Cadira Garòna Salat]] |- |[[Cassanha (Nauta Garona)|Cassanha]] |31110 |10,97 | {{popfr31|110}} ({{popfr31|0}}) | {{formatnum:{{#expr:({{popfr31|110}}/10.97) round 2}}}} |[[Comunautat de comunas de Cadira Garòna Salat|CC de Cadira Garòna Salat]] |- |[[Castanheda (Nauta Garona)|Castanheda]] |31112 |3,32 | {{popfr31|112}} ({{popfr31|0}}) | {{formatnum:{{#expr:({{popfr31|112}}/3.32) round 2}}}} |[[Comunautat de comunas de Cadira Garòna Salat|CC de Cadira Garòna Salat]] |- |[[Castèthviague]] |31114 |5,84 | {{popfr31|114}} ({{popfr31|0}}) | {{formatnum:{{#expr:({{popfr31|114}}/5.84) round 2}}}} |[[Comunautat de comunas de Cadira Garòna Salat|CC de Cadira Garòna Salat]] |- |[[Escolís]] |31591 |4,64 | {{popfr31|591}} ({{popfr31|0}}) | {{formatnum:{{#expr:({{popfr31|591}}/4.64) round 2}}}} |[[Comunautat de comunas de Cadira Garòna Salat|CC de Cadira Garòna Salat]] |- |[[Hranccasau|Francasau]] |31195 |5,46 | {{popfr31|195}} ({{popfr31|0}}) | {{formatnum:{{#expr:({{popfr31|195}}/5.46) round 2}}}} |[[Comunautat de comunas de Cadira Garòna Salat|CC de Cadira Garòna Salat]] |- |[[Higaròu]] |31183 |11,6 | {{popfr31|183}} ({{popfr31|0}}) | {{formatnum:{{#expr:({{popfr31|183}}/11.6) round 2}}}} |[[Comunautat de comunas de Cadira Garòna Salat|CC de Cadira Garòna Salat]] |- |[[Hins (Nauta Garona)|Hins]] |31237 |5,05 | {{popfr31|237}} ({{popfr31|0}}) | {{formatnum:{{#expr:({{popfr31|237}}/5.05) round 2}}}} |[[Comunautat de comunas de Cadira Garòna Salat|CC de Cadira Garòna Salat]] |- |[[Mana (Nauta Garona)|Mana]] |31315 |6,59 | {{popfr31|315}} ({{popfr31|0}}) | {{formatnum:{{#expr:({{popfr31|315}}/6.59) round 2}}}} |[[Comunautat de comunas de Cadira Garòna Salat|CC de Cadira Garòna Salat]] (residéncia) |- |[[Marsolàs]] |31321 |2,4 | {{popfr31|321}} ({{popfr31|0}}) | {{formatnum:{{#expr:({{popfr31|321}}/2.4) round 2}}}} |[[Comunautat de comunas de Cadira Garòna Salat|CC de Cadira Garòna Salat]] |- |[[Maseras de Salat]] |31336 |6,68 | {{popfr31|336}} ({{popfr31|0}}) | {{formatnum:{{#expr:({{popfr31|336}}/6.68) round 2}}}} | [[Comunautat de comunas de Cadira Garòna Salat|CC de Cadira Garòna Salat]] |- |[[Montastruc de Salias]] |31357 |16,12 | {{popfr31|357}} ({{popfr31|0}}) | {{formatnum:{{#expr:({{popfr31|357}}/16.12) round 2}}}} |[[Comunautat de comunas de Cadira Garòna Salat|CC de Cadira Garòna Salat]] |- |[[Montespan (Nauta Garona)|Montespan]] |31372 |12,57 | {{popfr31|372}} ({{popfr31|0}}) | {{formatnum:{{#expr:({{popfr31|372}}/12.57) round 2}}}} |[[Comunautat de comunas de Cadira Garòna Salat|CC de Cadira Garòna Salat]] |- |[[Montgalhard de Saliás]] |31376 |6,04 | {{popfr31|376}} ({{popfr31|0}}) | {{formatnum:{{#expr:({{popfr31|376}}/6.04) round 2}}}} |[[Comunautat de comunas de Cadira Garòna Salat|CC de Cadira Garòna Salat]] |- |[[Montsaunèrs]] |31391 |9,12 | {{popfr31|391}} ({{popfr31|0}}) | {{formatnum:{{#expr:({{popfr31|391}}/9.12) round 2}}}} |[[Comunautat de comunas de Cadira Garòna Salat|CC de Cadira Garòna Salat]] |- |[[Ròcahòrt de Garona]] |31457 |13,56 | {{popfr31|457}} ({{popfr31|0}}) | {{formatnum:{{#expr:({{popfr31|457}}/13.56) round 2}}}} |[[Comunautat de comunas de Cadira Garòna Salat|CC de Cadira Garòna Salat]] |- |[[Arrueda|Roeda]] |31461 |6,20 | {{popfr31|461}} ({{popfr31|0}}) | {{formatnum:{{#expr:({{popfr31|461}}/6.2) round 2}}}} |[[Comunautat de comunas de Cadira Garòna Salat|CC de Cadira Garòna Salat]] |- |[[Saleish]] |31521 |14,29 | {{popfr31|521}} ({{popfr31|0}}) | {{formatnum:{{#expr:({{popfr31|521}}/14.29) round 2}}}} |[[Comunautat de comunas de Cadira Garòna Salat|CC de Cadira Garòna Salat]] |- |'''[[Salias de Salat|Saliás de Salat]]''' |31523 |6,81 | {{popfr31|523}} ({{popfr31|0}}) | {{formatnum:{{#expr:({{popfr31|523}}/6.81) round 2}}}} |[[Comunautat de comunas de Cadira Garòna Salat|CC de Cadira Garòna Salat]] |- |[[Tolha]] |31554 |6,49 | {{popfr31|554}} ({{popfr31|0}}) | {{formatnum:{{#expr:({{popfr31|554}}/6.49) round 2}}}} |[[Comunautat de comunas de Cadira Garòna Salat|CC de Cadira Garòna Salat]] |- |[[Urau]] |31562 |18,45 | {{popfr31|562}} ({{popfr31|0}}) | {{formatnum:{{#expr:({{popfr31|562}}/18.45) round 2}}}} |[[Comunautat de comunas de Cadira Garòna Salat|CC de Cadira Garòna Salat]] |- |} ==Istòria== Eth canton que's creè en 1790 <ref>''Dictionnaire des localités de la Haute-Garonne'', p. 46 e 1 https://docplayer.fr/14783413-Dictionnaire-des-localites.html https://docplayer.fr/14783413-Dictionnaire-des-localites.html</ref>. En 1801, quan eth nombre deths cantons estó demingat, eth canton que's conservè e que ganhè duas comunas qui èran deth [[canton d'Aspèth]] : [[Montastruc de Salias]] e [[Arrueda|Roeda]] <ref>fichas Cassini-EHESS de las comunas concernidas</ref>.</br> En 2014, quan hasquèn ua refòrma cantonala, eth canton de Saliás deth Salat qu'estó suprimit per eras eleccions departamentalas de 2015 e que passè en [[canton de Banhèras de Luishon]] per totas eras comunas, en aplicacion deth decret deth 13 de heurèr de 2014 <ref>Légifrance https://www.legifrance.gouv.fr/loda/id/JORFTEXT000028621951 Decret n° 2014-152 deth 13 de heurèr de 2014, qui delimita les cantons dens eth departament dera Nauta Garòna </ref>, en seguida deras leis deth 17 de mai de 2013 (lei organica 2013-402 e lei 2013-403)<ref> http://www.legifrance.gouv.fr/affichTexte.do?cidTexte=JORFTEXT000027414225&categorieLien=id Lei n° 2013-403 deu 17 mai de 2013 relativa ar eleccion deths conselhèrs departamentaus, deths conselhèrs municipaus e deths conselhèrs comunautaris, e qui modifica eth calendèr electorau, 17 de mai de 2013, site Journal officiel de la République française n° 0114 deth 18 de mai de 2013, p. 8242</ref>. ==Nòtas e referéncias== <references/> {{Portal Gasconha}} 2xjibpeerioovv9co8d9z10tqlmwzs7 Mary Jo Foley 0 173062 2509229 2152325 2026-09-23T18:21:34Z InternetArchiveBot 43230 Rescuing 1 sources and tagging 0 as dead.) #IABot (v2.0.9.6 2509229 wikitext text/x-wiki [[Fichièr:Mary Jo Foley seated 2008.jpg|vinheta|Mary Jo Foley en 2008.]] '''Mary Jo Foley''' es una escrivana americana especializada dins las tecnologias, podcastaira e redactritz en cap. Escriu regularament d'informacions, de sessions de presentacion e de criticas sus l'estrategia, los produchs e las tecnologias de [[Microsoft]]. Foley cobrís l'actualitat sus [[Microsoft Windows]] e, abans, sus la tecnologia [[Unix]], dempuèi 1983 per de magazinas tals que ''[[ZDNet]]'', ''[[eWeek]]'', ''Baseline'', ''magazine Redmond'' e ''[[PC Magazine]]''. == Biografia == {{...}} == Nòtas e referéncias == {{Traduccion/Referéncia|fr|Mary Jo Foley|917892427}} <references /> == Vejatz tanben == {{Sisterlinks|commons=Category:Mary Jo Foley}} === Bibliografia === * ''Microsoft 2.0: How Microsoft Plans to Stay Relevant in the Post-Gates Era'', [[Wiley & Sons]], May 2008. <nowiki>ISBN 978-0470191385</nowiki> === Articles ligats === * [[Microsoft]] === Ligams extèrnes === * [https://web.archive.org/web/20191129204147/https://www.zdnet.com/blog/microsoft/ Son blog] sus [[ZDNet]] * [https://twitter.com/maryjofoley Son compte] sus [[Twitter]] [[Categoria:Naissença en 1961]] mnm959j09xicmwn7vix4r45t0zkbbxk Sangu 0 173589 2509251 2501178 2026-09-24T00:19:42Z InternetArchiveBot 43230 Rescuing 2 sources and tagging 0 as dead.) #IABot (v2.0.9.6 2509251 wikitext text/x-wiki {{Infobox Lenga |Lenga=Sangu |País=[[Tanzania]] |Regions=[[Africa]] |personas=75 000 |n= |tipologia= |familha=[[Lengas nigèrocongolesas]]<br /> &nbsp;Atlantic-Còngo<br />&nbsp;&nbsp;Volta-Còngo<br /> &nbsp;&nbsp;&nbsp;Benue-Còngo<br />&nbsp;&nbsp;&nbsp;&nbsp;Bantoid<br />&nbsp;&nbsp;&nbsp;&nbsp;&nbsp;[[Lengas bantos]]<br />&nbsp;&nbsp;&nbsp;&nbsp;&nbsp;sangu |academia= |status= |iso-1= |iso-2= |iso-3=sbp |iso-6= |iso-6P= |mòstra= }} Lo '''sangu''' es una [[lengas bantos|lenga banto]] parlada en [[Tanzania]]. == Localizacion == Lo sangu es parlat dins la region Mbeya, en Tanzania. == Classificacion == Lo sangu es classat per Nurse (1979, 1988) dins un grop banto tèrras nautas del sud, que ne'n fan partida tamben lo [[pangwa]], lo [[hehe]], lo [[kinga]], lo [[kisi]], lo [[wanji]] e lo [[bena]]<ref name="M4">Morrison 2011, p. 4.</ref>. == Escritura == l'alfabet sangu es:<br/ > a, aa, b, d, e , ee, f, h, i, ii, j, k, kh, l, m, mb, mf, n, nd, ng, ng' [{{IPA|ŋ}}], nj, nk, ns, nsh, ny [{{IPA|ɲ}}], o, oo, p, s, sh, t, u, uu, v, w, y<ref name="AP">Alfabet sangu.</ref> Las vocalas longas son escrichas dobladas. == Referéncias == <references /> == Fonts == * {{en}} anomnim, s. d., ''[https://web.archive.org/web/20230924233201/https://sangulanguage.com/sites/www.sangulanguage.com/files/uploads/Ni%20rahisi%20kusoma_Sangu_2017.pdf Alfabet sangu]'', SIL International. * {{en}} Michelle Elizabeth Morrison, 2011, ''[https://web.archive.org/web/20191127200010/https://scholarship.rice.edu/bitstream/handle/1911/70359/MorrisonM.pdf?sequence=1&isAllowed=y A Reference Grammar of Bena]'', tèsa, Houston, Rice University. == Ligams extèrnes == * {{en}} ''[https://web.archive.org/web/20191213230304/http://sangulanguage.com/en/home-page Nanda ya Vasangu]'' [[Categoria:Inventari de lengas]] [[Categoria:Lenga banto]] [[Categoria:Lenga de Tanzania]] g45hvpjtz8ou9r4s3y8mrpy6uerijja Vòl US Airways 1549 0 180522 2509259 2504478 2026-09-24T03:55:55Z InternetArchiveBot 43230 Rescuing 1 sources and tagging 0 as dead.) #IABot (v2.0.9.6 2509259 wikitext text/x-wiki {{Infobox Accident de transpòrt | imatge = Plane crash into Hudson Rivercroped.jpg | legenda = Evacuacion de l'[[Airbus A320]] del {{Nobr|vòl 1549}} après son [[amaratge]] sul [[Hudson (flume)|flume Hudson]]. | data = [[15 de genièr]] de [[2009]] | origina = {{Bandièra|Estats Units}} [[Aeropòrt LaGuardia de Nòva York]], [[Estat de Nòva York]], [[Estats Units d'America|Estats Units]] | destinacion = {{Bandièra|Estats Units}} [[Aeropòrt internacional de Charlotte-Douglas]], [[Carolina del Nòrd]], [[Estats Units d'America|Estats Units]] | fasa = Montada | tipe = [[Pana de motor|Dobla pana de motor]], [[Amaratge|amaratge forçat]] | causas = [[Risc aviari|Collision aviària]] | site = [[Hudson (flume)|Flume Hudson]], entre [[Manhattan]] ([[Nòva York]]) e [[Weehawken]] ([[comtat d'Hudson]], [[Nòva Jersei]]) | passatgièrs = 150 | equipatge = 5 | mòrts = 0 | nafrats = 100 <small>(95 leugièrs, 5 seriós){{Sfn|NTSB|2010|gr=NTSB|id=NTSB|p=6}}</small> | subrevivents = 155 <small>(totes)</small> | aparelh = [[Airbus A320]] | companhiá = [[US Airways]] | numèro_identificacion = N106US | latitud = 40.769444 | longitud = -74.004722 }} Lo [[15 de genièr]] de [[2009]], un [[Airbus A320]] efectuant lo '''vòl US Airways 1549''' es victima d'una [[Risc aviari|collision aviària]] seguida d'una [[Pana de motor|pana dels dos motors]] al dessús de la vila de [[Nòva York]], als [[Estats Units d'America]]. L'avion de la [[Companhiá aeriana|companhiá]] [[Estats Units d'America|estatsunidenca]] [[US Airways]], pilotat per [[Chesley Sullenberger]] e son [[Copilòt (aviacion)|copilòt]] [[Jeffrey Skiles]], percutís una companhiá d'[[Auca del Canadà|aucas del Canadà]] pauc après son envòl de l'[[aeropòrt LaGuardia de Nòva York]]. Lo [[comandant de bòrd]] Sullenberger perven a far amarar son avion sul [[Hudson (flume)|flume Hudson]], en fàcia de [[Manhattan]] e [[Weehawken]], après cinc minutas e uèch segondas de [[Vòl (aeronautica)|vòl]]. Los 155 personas a bòrd son secorrits per de batèls a proximitat e l'[[Accident aerian|accident]] fa pas de victimas. Aqueste amaratge deven alara conegut jol nom de {{Citacion|miracle de l'Hudson}}, e un membre del [[Conselh Nacional de la Seguretat dels Transpòrts]] (NTSB) estatsunidenc lo descriguèt coma {{Citacion|l'amaratge lo mai reüssit de l'istòria de l'aviacion}}. Lo NTSB foragetèt l'idèa que lo pilòt auriá pogut evitar d'amarar en tornant a LaGuardia o en se desviant cap a l'[[Aeropòrt de Teterbero|aeropòrt vesin de Teterbero]], dins la [[Nòva Jersei]]. Los [[Pilòt (aviacion)|pilòts]] e [[Personal navigant comercial|agents de bòrd]] del vòl recebèron de nombrosas onors atal que de prèmis e distincions, dont especialament una medalha de l'associacion dels pilòts e dels navigators aerians (GAPAN), en reconeissença de lor {{Citacion|realizacion aeronautica eroïca e unica}}. == Contèxt == === Avion e equipatge === [[Fichièr:Airbus A320-214, US Airways Shuttle AN0205775.jpg|esquèrra|vinheta|N106US, l'avion implicat dins l'accident, a l'[[aeropòrt LaGuardia de Nòva York]] uèch ans abans los eveniments de 2009, alara qu'operava per US Airways Shuttle.]] L'avion implicat es un [[Airbus A320|Airbus A320-214]] propulsat per dos [[Turboreactor de doble flus|turboreactors de doble flus]] [[CFM International CFM56|CFM56-5B4/P]] concebuts per [[GE Aviation]] e [[Safran Aircraft Engines|Safran]] (Snecma){{Sfn|NTSB|2010|gr=NTSB|id=NTSB|p=9}}. Liurat en 1999, l'avion matriculat N106US<ref>{{En}} [[Federal Aviation Administration]], [https://web.archive.org/web/20190115023407/https://registry.faa.gov/aircraftinquiry/NNum_Results.aspx?NNumbertxt=N106US FAA Registry - Aircraft - N106US].</ref><ref>https://www.jetphotos.com/photo/6454932</ref> e numèro de seria 1044<ref>{{En}} [https://web.archive.org/web/20201023022909/https://www.planespotters.net/airframe/airbus-a320-200-n106us-us-airways/rqokj3 N106US US Airways Airbus A320-200], ''Plane Spotters''.</ref>, èra l'un dels 75 A320 alara en servici a [[US Airways]]{{Sfn|NTSB|2010|gr=NTSB|id=NTSB|p=37}}. De mai, èra l'un dels vint Airbus A320 de la companhiá certificats per las operacions espandidas al dessús de l'aiga (''EOW, Extended Over Water{{Sfn|NTSB|2010|gr=NTSB|id=NTSB|p=xi}}'') e comportava donc mai de gilets de salvament pels passatgièrs que la normala, atal que de tobogans, radèls e troças de subrevivéncia suplementàrias{{Sfn|NTSB|2010|gr=NTSB|id=NTSB|p=37}}. Al moment de l'accident, aviá enregistrat {{Unitat|16299|vòls}}, totalizant {{Unitat|25241|òras}} de vòl<ref name=":0">{{En}} [https://www.businesswire.com/news/home/20090116005661/en/Airways-Flight-1549-Update-7 US Airways Flight 1549 Update #7 : Information on Aircraft Involved in Accident], ''[[Business Wire]]'', 16 de genièr de 2009.</ref>. La darrièra {{Citacion|[[Visitas de mantenença dels avions#Visita de tipe A|visita de tipe A]]}} (efectuada totas las {{Unitat|550|òras}} de vòl) foguèt efectuada lo 6 de decembre de 2008''{{Sfn|NTSB|2010|gr=NTSB|id=NTSB|p=28}}'' e la darrièra {{Citacion|[[Visitas de mantenença dels avions#Visita de tipe C|visita de tipe C]]}} (inspeccion anuala complèta) lo 19 d'abril de 2008<ref name=":0" />. Lo [[comandant de bòrd]] [[Chesley Sullenberger|Chesley B. Sullenberger]], 57 ans, es un ancian [[Pilòt (aviacion)#Pilòt militar|pilòt de caça]] vengut pilòt de linha dempuèi sa partença de l'[[United States Air Force|US Air Force]] en 1980{{Sfn|NTSB|2010|gr=NTSB|id=NTSB|p=6-7}}. Al moment de l'accident, aviá enregistrat {{Unitat|19663|òras}} de vòl, dont {{Unitat|4765|òras}} sus Airbus A320{{Sfn|NTSB|2010|gr=NTSB|id=NTSB|p=7}}. Èra tanben pilòt de [[planaire]] e expèrt en [[seguretat aeriana]]<ref>{{En}} Dan Mangan, [https://nypost.com/2009/01/15/hero-pilots-disabled-plane-to-safety/ Hero pilots disabled plane to safety], ''[[New York Post]]'', 15 de genièr de 2009.</ref><ref>{{En}} Russel Goldman, [https://abcnews.go.com/US/story?id=6658493&page=1 US Airways Hero Pilot Searched Plane Twice Before Leaving], ''[[ABC News]]'', 16 de genièr de 2009.</ref>. L'[[Copilòt (aviacion)|oficièr pilòt de linha]] [[Jeffrey Skiles]], 49 ans<ref>{{En}} Bernadette Deron, [https://allthatsinteresting.com/jeff-skiles Jeff Skiles: The “Miracle On The Hudson” Co-Pilot Who Rescued US Airways Flight 1549], ''All That's Interesting'', 19 de setembre de 2018.</ref>, aviá acumulat {{Unitat|15643|òras}} de vòl dont {{Unitat|37|òras}} sus A320{{Sfn|NTSB|2010|gr=NTSB|id=NTSB|p=8-9}}, mas èra sa primièra afectacion coma pilòt a las comandas sus l'avion<ref>{{En}} Linda Shiner, [https://www.airspacemag.com/as-interview/aamps-interview-sullys-tale-53584029/ Sully’s Tale], ''Air & Space'', 18 de febrièr de 2009.</ref>. En efièch, aviá efectuat sa verificacion en linha ({{Citacion|''Line Check''}}) sus Airbus A320, que correspond a l'examèn final dels pilòts de linha (tèst de competéncia) après la formacion dins una [[companhiá aeriana]], lo 8 de genièr de 2009, siá una setmana abans l'accident{{Sfn|NTSB|2010|gr=NTSB|id=NTSB|p=8}}. En mai dels dos pilòts, i aviá tres [[Personal navigant comercial|agents de bòrd]]<ref>{{En}} [https://web.archive.org/web/20090119075411/http://usairways.com/awa/news/pressRelease.aspx?Id=15 Comunicat de premsa pel vòl 1549], [[US Airways|''US Airways'']], 15 de genièr de 2009.</ref> : Donna Dent, Doreen Welsh, e Sheila Dail<ref>{{En}} [https://web.archive.org/web/20090119075337/http://usairways.com/awa/Content/en-US/information/home.html US Airways flight 1549 : Airline releases crew information], ''[[US Airways]]'', 16 de genièr de 2009.</ref>. === Problematica aviària === {{Article detalhat|Risc aviari}} Dins son rapòrt final sus l'accident, lo [[Conselh Nacional de la Seguretat dels Transpòrts]] estatsunidenc indica qu'{{Citacion|al mens 229 personas defuntèron e 194 aeronaus foguèron destruguts a la seguida de trucadas amb d'animals salvatges [dont environ 98% implican d'aucèls{{Sfn|NTSB|2010|gr=NTSB|id=NTSB|p=62}}] al moment d'operacions civilas e militaras de [[1988]] a [[2009]]{{Sfn|NTSB|2010|gr=NTSB|id=NTSB|p=62}}}}, e que {{Citacion|93% d'aquestas trucadas se son produchas a l'envòl o a l'aterrissatge a una altitud d'environ {{Unitat|500|pès}} al dessús del sòl o mens alara que l'avion èra encara a proximitat d'un aeropòrt{{Sfn|NTSB|2010|gr=NTSB|id=NTSB|p=62-63}}}}. [[Fichièr:JT8D Engine after Bird Strike.jpg|vinheta|Vista de las paletas d'un [[turboreactor]] [[Pratt & Whitney JT8D]] après l'impacte d'un aucèl.]] De mai, segon d'estatisticas de la [[Direccion Generala de l'Aviacion Civila]] (DGAC), lo nombre total de trucadas amb d'animals salvatges en [[França]] es passat de {{Formatnum:3567}} sul periòde 1997-2006, a {{Formatnum:5958}} sul periòde 2007-2016, siá una aumentacion de mai de 67%<ref name=":1">{{Fr}} [https://www.stac.aviation-civile.gouv.fr/fr/securite-aerodromes/risque-animalier/collisions-avec-animaux Les collisions avec les animaux], ''[[Direccion Generala de l'Aviacion Civila]]''.</ref><ref name=":2">{{Fr}} [https://www.ouest-france.fr/economie/transports/avion/transport-aerien-moins-d-accidents-mortels-mais-davantage-de-collisions-au-sol-ou-avec-des-oiseaux-6595819 Transport aérien. Moins d'accidents mortels mais davantage de collisions au sol ou avec des oiseaux], ''[[Ouest-France]]'', 5 de novembre de 2019.</ref><ref>{{Fr}} Marielle Court, [https://www.lefigaro.fr/sciences/2009/01/22/01008-20090122ARTFIG00009-avions-et-oiseaux-incidents-par-an-en-france-.php Avions et oiseaux : 800 incidents par an en France], ''[[Le Figaro]]'', 22 de genièr de 2009.</ref>. Çaquelà, sul periòde 2007-2016, solas environ 8% d'aquestas trucadas foguèron jutjadas seriosas contra mai de 12% sul periòde precedent<ref name=":1" /><ref name=":2" />. Parallèlament, lo [[Transpòrt aerian|trafic aerian]] a considerablament aumentat sul periòde 1997-2019, passant d'environ 81 milions de passatgièrs anuals en França en 1997<ref>{{Fr}} [https://web.archive.org/web/20210419094120/https://www.ecologie.gouv.fr/sites/default/files/Observatoire_sp%C3%A9cial_s%C3%A9ries_longues-1986-2013_Flux-trafic-commercial.pdf Flux de trafic commercial], [[Direccion Generala de l'Aviacion Civila|''Direccion Generala de l'Aviacion Civila'']], 16 de setembre de 2014.</ref>, a près de 180 milions en 2019<ref>{{Fr}} François Duclos, [https://www.air-journal.fr/2020-01-24-trafic-aerien-en-france-42-en-2019-5217776.html#:~:text=Avec%20179%2C6%20millions%20de,de%20gr%C3%A8ve%20du%20contr%C3%B4le%20a%C3%A9rien. Trafic aérien en France : +4,2% en 2019], ''[[Air Journal]]'', 24 de genièr de 2020.</ref><ref>{{Fr}} Aurélie Delmas e Julien Guillot, [https://www.liberation.fr/france/2019/10/10/trafic-aerien-une-hausse-quasi-continue-depuis-trois-decennies_1756233 Trafic aérien : une hausse quasi continue depuis trois décennies], ''[[Libération]]'', 10 d'octobre de 2019.</ref>. Als [[Estats Units d'America|Estats Units]], segon las donadas de l'[[Administracion Federala de l'Aviacion]] (FAA), lo nombre de trucadas amb d'animals salvatges es passat de {{Unitat|1850|cases}} senhalats en 1990, a mai de {{Formatnum:16000}} en 2018, siá una aumentacion de mai de 9% per rapòrt a l'annada precedenta{{Sfn|FAA|USDA|2019|id=FAA|p=v, vue 7}}<ref>{{En}} Gregory Korte, [https://eu.usatoday.com/story/news/nation/2019/02/06/bird-strikes-airplanes-wildlife-federal-aviation-administration-data-sully-sullenberger/2613893002/ Planes strike birds more than 40 times a day, FAA data show], ''[[USA Today]]'', 15 de decembre de 2019.</ref>. En 2009, lo nombre de cases de trucadas senhaladas èra de {{Formatnum:9508}}, siá mai de 40% de mens qu'en 2018, mas lo nombre de trucadas jutjadas seriosas e avent engendrats de damatges importants a diminuït, passant de 6,36% de las trucadas en 2009 a 4,35% en 2018{{Sfn|FAA|USDA|2019|id=FAA|p=32, vue 51}}. Enfin, segon aquestas meteissas donnadas, {{Formatnum:4253}} colisions amb d'aucèls foguèron recensadas dins la region de [[Nòva York]] entre 1990 e 2008{{Sfn|NTSB|2010|gr=NTSB|id=NTSB|p=66}}. Environ 5% d'aquestas trucadas se son produchas a d'altituds compresas entre {{Formatnum:2200}} e {{Unitat|4200|pès}} (670 e {{Unitat|1280|mètres}}), e la màger part d'entre elas se son produchas pendent lo periòde de migracion d'automne, entre agost et octòbre{{Sfn|NTSB|2010|gr=NTSB|id=NTSB|p=66}}. En 2018, 505 trucadas se son produchas a l'entorn dels aeropòrts [[Aeropòrt internacional de Nòva York - John-F.-Kennedy|John-F.-Kennedy]], [[Aeropòrt LaGuardia de Nòva York|LaGuardia]] e [[Aeropòrt internacional Liberty de Newark|Newark-Liberty]] a Nòva York<ref name=":3">{{En}} Pei-Sze Cheng, [https://www.nbcnewyork.com/news/local/bird-strikes-continue-at-nyc-airports-10-years-after-miracle-on-hudson/67903/ I-Team: 10 Years After ‘Miracle on Hudson,' More Than 500 Bird Strikes Reported at NYC-Area Airports], ''[[NBC News]]'', 16 de genièr de 2019.</ref>, mas segon Laura Francoeur, la [[biologista]] en cap de la [[Fauna (biologia)|fauna]] de l'[[autoritat portuària de Nòva York e Nòva Jersei]], {{Citacion|la màger part entraïnan pas de damatge e pas de consequéncia per l’avion, e sovent, [los pilòts] sabon pas qu’an trucat quicòm}}<ref name=":3" />. == Debanament del vòl == === Envòl e impacte amb los aucèls === [[Fichièr:LGA RWY 4 DEP 15JAN2009.jpg|vinheta|esquèrra|redresse|Mapa de la procedura de partença de la pista 4 de l'[[aeropòrt LaGuardia de Nòva York]].]] Lo 15 de genièr de 2009, lo vòl [[US Airways|US Airways 1549]] amb l'indicatiu d'apèl {{Citacion|Cactus 1549}} es programat per una partença de l'[[aeropòrt LaGuardia de Nòva York]] dins [[Queens]] cap a l'[[aeropòrt internacional de Charlotte-Douglas]] en [[Carolina del Nòrd]], amb coma destinacion finala l'[[aeropòrt internacional de Seattle-Tacoma]] dins l'[[Washington (estat)|estat de Washington]]{{Sfn|NTSB|2010|gr=NTSB|id=NTSB|p=1}}. Lo vòl es autorizat a s'enlairar cap al nòrd-èst dempuèi la pista 4 de l'aeropòrt LaGuardia a 15ò24min54s, òra [[UTC−05:00|normala de l'Èst]] (20ò24min54s [[Temps Universal Coordenat|UTC]]){{Sfn|NTSB|2010|gr=NTSB|id=NTSB|p=1}}. Amb lo [[Copilòt (aviacion)|copilòt]] [[Jeffrey Skiles]] a las comandas, l'equipatge fa sa primièra comunicacion après l'envòl a 15ò25min51s e declara èsser a {{Unitat|700|pès}} ({{Unitat|210|mètres}}) e en montada{{Sfn|NTSB|2010|gr=NTSB|id=NTSB|p=1}}. Lo [[contrarotlaire aerian]] autoriza alara l'avion a montar a {{Unitat|15000|pès}} ({{Unitat|4570|mètres}}){{Sfn|NTSB|2010|gr=NTSB|id=NTSB|p=1}}. La [[Meteorologia|meteo]] a 14ò51 èra de 16 quilomètres de [[visibilitat]] amb de [[Octa (unitat)|nívols fragmentadas]] a {{Unitat|3700|pès}} ({{Unitat|1100|mètres}}) e un [[vent]] de {{Unitat|8|nos}} ({{Unitat|15|km/h}}) venent del 290°{{Sfn|NTSB|2010|gr=NTSB|id=NTSB|p=24}}. Una òra mai tard, i aviá qualquas nívols escampilhadas a {{Unitat|4200|pès}} ({{Unitat|1300|mètres}}) e un vent de {{Unitat|9|nos}} ({{Unitat|17|km/h}}) venent del 310°{{Sfn|NTSB|2010|gr=NTSB|id=NTSB|p=24}}. A 15ò26min37s, lo [[comandant de bòrd|comandant]] [[Chesley Sullenberger|Sullenberger]] fa remarcar a son copilòt : {{Citacion|Quala vista sus l'Hudson uèi}}<ref group="C">{{Citacion|''What a view of the Hudson today''}}.</ref>{{Sfn|NTSB|2010|gr=NTSB|id=NTSB|p=168}}. A 15ò27min10s, un pauc mai de doas minutas après l'[[envòl]], lo comandant declara {{Citacion|aucèls}}<ref group="C">{{Citacion|''Birds''}}</ref>{{Sfn|NTSB|2010|gr=NTSB|id=NTSB|p=2, 169}}, e una segonda mai tard, l'avion percutís una companhiá d'[[Auca del Canadà|aucas del Canadà]] a una altitud de {{Unitat|2818|pès}} ({{Unitat|859|mètres}}) a environ 7,2 quilomètres al nòrd-nòrd-oèst de LaGuardia{{Sfn|NTSB|2010|gr=NTSB|id=NTSB|p=2}}. L'[[Enregistraire de vòl|enregistraire fonic]] (CVR) enregistra lo son de trucs e de bruches sords, seguit d'una fòrta vibracion{{Sfn|NTSB|2010|gr=NTSB|id=NTSB|p=2}}. Al moment de la trucada, la [[Veirièra (aeronautica)|veirièra]] e donc la vista dels pilòts sus la defòra èra emplida d'aucèls<ref>{{En}} [https://www.nj.com/hudson/2009/01/us_airways_flight_1549_lifted.html US Airways Flight 1549 lifted out of river; flight recorders head to D.C.], ''[[Associated Press]]'', 18 de genièr de 2009.</ref><ref>{{En}} [https://www.avweb.com/news/flight-1549-crew-birds-filled-windshield/ Flight 1549 Crew: Birds Filled Windshield], ''AVweb'', 18 de genièr de 2009.</ref>, los passatgièrs e l'equipatge entendèron de detonacions fòrtas e vegèron de flamas provenent dels motors, seguidas d'un silenci e d'una odor de cremat<ref>{{En}} [https://www.twincities.com/2009/01/17/flight-1549-to-tower-were-gonna-end-up-in-the-hudson-a-thump-silence-then-life-saving-choices/ Flight 1549 to tower: ‘We’re gonna end up in the Hudson’ A thump, silence, then life-saving choices], ''Pioneer Press'', 17 de genièr de 2009.</ref>. A 15ò27min13s, un son semblable a una diminucion del bruch dels motors comença sus l'enregistraire fonic{{Sfn|NTSB|2010|gr=NTSB|id=NTSB|p=2}}. [[Fichièr:Flight 1549-OptionsNotTaken.PNG|vinheta|redresse|Trajectòria de vòl seguida (roge). De trajectòrias alternativas cap a [[Aeropòrt de Teterboro|Teterboro]] (blau fonçat) e retorn cap a [[Aeropòrt LaGuardia de Nòva York|LaGuardia]] (magenta) foguèron simuladas per l'enquèsta.]] Realizant que los dos motors son arrestats, lo comandant Sullenberger pren lo contròla de l'avion pendent que lo copilòt Skiles trabalha sus la [[lista de verificacions]] pel redesmarratge dels motors<ref group="N">Los motors son la principala font d'energia electrica e idraulica pels sistèmas de [[Comandas de vòl (avion)|comanda de vòl de l'avion]], mas un [[grop auxiliar de poténcia]] (APU) pòt fornir una alimentacion electrica de secors, e una [[eoliana de secors]] (RAT) pòt èsser desplegada dins lo corrent de l'aire per fornir una alimentacion electrica e idraulica de secors a d'unas velocitats. L'APU e la RAT foncionavan al moment que l'avion davalava sul flume.</ref>. De mai, lo comandant desmarra sul pic lo [[grop auxiliar de poténcia]] (APU){{Sfn|NTSB|2010|gr=NTSB|id=NTSB|p=2}}, permetent d'obténer una font d'energia electrica quand los motors foncionan pas e pòt tanben permetre l'assisténcia al redesmarratge d'un motor en vòl<ref>{{En}} [https://www.skybrary.aero/index.php/Auxiliary_Power_Unit_(APU) Auxiliary Power Unit (APU)], ''[[SKYbrary]]''.</ref>. L'avion a ralentit mas a contunhat sa montada pendent 19 segondas suplementàrias, atenhent una [[altitud]] d'environ {{Unitat|3060|pès}} ({{Unitat|930|mètres}}) a una velocitat d'environ {{Unitat|185|nos}} ({{Unitat|343|km/h}}){{Sfn|NTSB|2010|gr=NTSB|id=NTSB|p=47}}, puèi a començat una davalada planada, accelerant a {{Unitat|214|nos}} ({{Unitat|396|km/h}}) a 15ò28min10s alara que davalava a {{Unitat|1650|pès}} ({{Unitat|500|mètres}}){{Sfn|NTSB|2010|gr=NTSB|id=NTSB|p=47}}. A 15ò27min33s, lo comandant Sullenberger envia per ràdio un [[Mayday|apèl de destressa]] al contròla d'apròchi de Nòva York (TRACON)<ref>{{En}} Matthew L. Wald, [https://www.nytimes.com/2009/02/06/nyregion/06crash.html?em Was Flight 1549’s Pilot Fearful? If So, His Voice Didn’t Let On], ''[[New York Times]]'', 5 de febrièr de 2009.</ref> : {{Citacion|Mayday, Mayday, Mayday, aicí Cactus 1539 [''sic'' - l'indicatiu d'apèl corrècte èra Cactus 1549], avèm trucat d'aucèls. Avèm perdut la butada suls dos motors. Tornam cap a LaGuardia<ref group="C">{{Citacion|''Mayday, Mayday, Mayday, this is Cactus 1539, hit birds. We've lost thrust on both engines. We're turning back towards LaGuardia''}}</ref>}}{{Sfn|NTSB|2010|gr=NTSB|id=NTSB|p=2}}. Lo [[contrarotlaire aerian]] Patrick Harten<ref>{{En}} Joan Lowy e Michael J. Sniffen, [https://www.sandiegouniontribune.com/sdut-plane-splashdown-hearing-022409-2009feb24-story.html Controller thought plane that ditched was doomed] ''[[San Diego Union-Tribune]]'', 24 de febrièr de 2009.</ref> preven alara la torre de LaGuardia d'anullar totas las partenças e dirigís lo comandant Sullenberger cap a la pista 13, mas aqueste respond : {{Citacion|Impossible<ref group="C">{{Citacion|''Unable''}}</ref>}}<ref>{{En}} Michael J. Sniffen, [https://web.archive.org/web/20090117040946/http://www.sfgate.com/cgi-bin/article.cgi?f=%2Fn%2Fa%2F2009%2F01%2F16%2Fnational%2Fw110551S61.DTL Source: Pilot rejected 2 airport landings], ''[[San Francisco Chronicle]]'', 16 de genièr de 2009.</ref>. == Nòtas e referéncias == === Nòtas === <references group="N" /> === Citacions originalas === <references group="C" /> === Referéncias === ==== Rapòrt final, Conselh Nacional de la Seguretat dels Transpòrts, 2010 ==== {{Referéncias|talha=15|grop="NTSB"}} ==== Autras fonts ==== <references /> == Vejatz tanben == {{Sisterlinks|commons=Category:US Airways Flight 1549}} === Articles ligats === * [[Risc aviari]] * [[Gestion de las ressorsas de l'equipatge]] * Accidents similars : ** [[Vòl Ryanair 4102]] ** [[Vòl Ural Airlines 178]] === Bibliografia === ==== Conselh Nacional de la Seguretat dels Transpòrts (NTSB) ==== ===== Rapòrt final ===== * {{Obratge|autor institucional=[[Conselh Nacional de la Seguretat dels Transpòrts]]|lenga=en|títol=Aircraft accident report|sostítol=Loss of thrust in both engines after encountering a flock of birds and subsequent ditching on the Hudson River, US Airways Flight 1549, Airbus A320-214, N106US, Weehawken, New Jersey, January 15, 2009|traduccion títol=Rapòrt d'enquèsta aeronautic : pèrda de butada suls dos motors après aver encontrat una tropa d'aucels e amaratge subsequent sul flume Hudson, vol US Airways 1549, Airbus A320-214, N106US, Weehawken, New Jersey, 15 de genièr de 2009|luòc=[[Washington, DC]]|editor=[[Conselh Nacional de la Seguretat dels Transpòrts|National Transportation Safety Board]]|natura obratge=Rapòrt AAR-10/03|data=04/05/2010|paginas totalas=xv-196|oclc=696305835|legir en linha=https://www.ntsb.gov/investigations/AccidentReports/Reports/AAR1003.pdf|format electronic=pdf|id=NTSB|pluma=òc}} ===== Donadas sus l'accident ===== *{{Ligam web|lenga=en|format=pdf|autor=[[Conselh Nacional de la Seguretat dels Transpòrts]]|títol=''Cockpit Voice Recorder Analysis''|traduccion títol=Analisi de l'enregistraire fonic|url=https://dms.ntsb.gov/public/47000-47499/47230/420526.pdf|site=dms.ntsb.gov|data=2009-04-22}}. *{{Ligam web|lenga=en|format=pdf|autor=[[Conselh Nacional de la Seguretat dels Transpòrts]]|títol=''Flight Data Recorder Readout''|traduccion títol=Lectura de l'enregistraire de donadas de vòl|url=https://dms.ntsb.gov/public/47000-47499/47230/418135.pdf|site=dms.ntsb.gov|data=2009-05-04}}. *{{Ligam web|lenga=en|format=pdf|autor=[[Conselh Nacional de la Seguretat dels Transpòrts]]|títol=''Wildlife Information''|traduccion títol=Informacion sus la fauna|url=https://dms.ntsb.gov/public/47000-47499/47230/419403.pdf|site=dms.ntsb.gov|data=2009-05-15}}. *{{Ligam web|lenga=en|format=pdf|autor=[[Conselh Nacional de la Seguretat dels Transpòrts]]|títol=''Aircraft Performance Study''|traduccion títol=Estudi de las qualitats tecnicas de l'aeronau|url=https://dms.ntsb.gov/public/47000-47499/47230/431658.pdf|site=dms.ntsb.gov|data=2009-12-10}}. *{{Ligam web|lenga=en|format=pdf|autor=[[Conselh Nacional de la Seguretat dels Transpòrts]]|títol=''US Airways Airbus A320 (Extended Overwater Configuration) Safety Card''|traduccion títol=Carta de seguretat Airbus A320 US Airways (Configuracion espandida al dessús de l'aiga)|url=https://dms.ntsb.gov/public/47000-47499/47230/420031.pdf|site=dms.ntsb.gov}}. ===== Estudi de seguretat ===== *{{Obratge|lenga=en|autor institucional=[[Conselh Nacional de la Seguretat dels Transpòrts]]|títol=Safety Study|sostítol=Emergency Evacuation of Commercial Airplanes|traduccion títol=Estudi de seguretat : Evacuacion d'urgéncia dels avions comercials|luòc=[[Washington, DC]]|editor=[[Conselh Nacional de la Seguretat dels Transpòrts|National Transportation Safety Board]]|natura obratge=Rapòrt AAR-00/01|data=27/06/2000|paginas totalas=vii-158|oclc=45631152|legir en linha=https://www.ntsb.gov/safety/safety-studies/Documents/SS0001.pdf|format electronic=pdf|id=EECA|pluma=òc}} ==== Administracion Federala de l'Aviacion e Departament de l'Agricultura dels Estats Units ==== *{{Obratge|lenga=en|autor1=Amanda M. Taylor|autor2=Richard L. DeWeese|autor3=David M. Moorcroft|autor4=Civil Aerospace Medical Institute|autor5=[[Administracion Federala de l'Aviacion]]|títol=''Effect of Passenger Position on Crash Injury Risk in Transport-Category Aircraft''|traduccion títol=Efièch de la posicion del passatgièr sul risc de nafra al moment d'un accident d'un avion de transpòrt|luòc=[[Washington, DC]]|editor=[[Administracion Federala de l'Aviacion|Federal Aviation Administration]]|colleccion=DOT/FAA/AM-15/17|data=2015-09|paginas totalas=v-20|oclc=934127041|legir en linha=https://www.faa.gov/data_research/research/med_humanfacs/oamtechreports/2010s/media/201517.pdf|id=FAA2|pluma=òc}} *{{Ligam web|lenga=en|format=pdf|autor=[[Federal Aviation Administration]]|autor2=[[Departament de l'Agricultura dels Estats Units]]|títol=''Wildlife Strikes to Civil Aircraft in the United States, 1990-2018''|traduccion títol=Collisions d'aeronaus civilas amb d'animals salvatges als Estats Units, 1990-2018|url=https://www.faa.gov/airports/airport_safety/wildlife/media/Wildlife-Strike-Report-1990-2018.pdf|site=www.faa.gov|data=2019-07|id=FAA|pluma=òc}} === Ligams extèrnes === * {{En}} [[Aviation Safety Network]], « [https://aviation-safety.net/database/record.php?id=20090115-0 Accident description - US Airways 1549] » * {{En}} Cockpit Voice Recorder Database, « ''CVR transcript - US Airways Flight 1549'' » [{{Citacion|Transcripcion de l'enregistraire fonic - Vòl US Airways 1549}}], sus ''tailstrike.com'' * {{En}} [https://web.archive.org/web/20201008055159/http://www.sullysullenberger.com/ Sully Sullenberger – Official Site] (site oficial de [[Chesley Sullenberger]]) === Videos === * {{En}} <abbr>[https://www.youtube.com/watch?v=MIccl0Cjbj8 First report on Miracle on Hudson landing in Hudson River], [[WPIX|''PIX11 News'']], 15 de genièr de 2009 <small>(sus ''[[YouTube]]'')</small>.</abbr> * {{En}} [https://www.youtube.com/watch?v=tE_5eiYn0D0 Flight 1549 3D Reconstruction, Hudson River Ditching Jan 15, 2009], ''exosphere3d'', 2 de novembre de 2009 <abbr><small>(sus ''[[YouTube]]'')</small>.</abbr> * {{En}} [https://www.youtube.com/watch?v=5S5hRRio-E8 NTSB Crash Animation US Airways 1549 w/ CVR and audio Hudson], ''AVweb'', 11 de junh de 2009 <abbr><small>(sus ''[[YouTube]]'')</small>.</abbr> * {{En}} [https://www.youtube.com/watch?v=zRWZl0UZTFY The crew from US Airways Flight 1549 along with the air traffic controller appear before a Congressional hearing], ''[[Associated Press]]'', 24 de febrièr de 2009 <abbr><small>(sus ''[[YouTube]]'')</small>.</abbr> {{DEFAULTSORT:US Airways 1549}} [[Categoria:2009]] [[Categoria:Nòva York]] [[Categoria:Accident e incident aerians]] 5q8l9f6uf0twptsxfzzsb1a7mklx9vd Arquitectura de von Neumann 0 182115 2509212 2250872 2026-09-23T16:24:57Z Nicolas Eynaud 6858 2509212 wikitext text/x-wiki {{Dialècte Provençau}} L’'''arquitectura de von Neumann''' es un modèl per un [[ordinator]] qu'utiliza una estructura d'estocatge unica per conservar leis instruccions e lei donadas demandadas ò produchas per lo calcul. Aquelei maquinas son tanben dichas ordinator de programa enregistrat. Foguèt desvolopada en junh de [[1945]] per una còla d'[[engenhariá|engenhaires]] dirigida per lo [[fisica|fisician]] [[John von Neumann]] ([[1903]]-[[1957]]). Es formada de quatre partidas : * una unitat [[aritmetica]] e [[logica]] (ò unitat de tractament) que realiza leis operacions de basa. * una unitat de contraròtle cargada dau sequenciatge deis operacions. * una memòria centrala que contèn lei donadas e lo programa necessari au foncionament de la maquina. Es devesida entre una memòria volatila (programas e donadas en cors de foncionament) e una memòria permanenta (programas e donadas de basa). * de dispositius d'intrada-sortida que permèton de comunicar amb l'exterior. Aquel esquèma foguèt a l'origina deis [[ordinator]]s classics, dichs « sequenciaus », que dominèron lei mejans de tractament de l'informacion fins a la fin dau sègle XX. == Liames intèrnes == * [[Ordinator]]. * [[John von Neumann]]. == Bibliografia == == Nòtas e referéncias == <references/> {{DEFAULTSORT:Neumann, Arquitectura de von}} hq2v9n7pknabge3s593ll9657vct0ry Quapaws 0 184704 2509249 2344321 2026-09-23T22:44:20Z InternetArchiveBot 43230 Rescuing 1 sources and tagging 0 as dead.) #IABot (v2.0.9.6 2509249 wikitext text/x-wiki Los '''Quapaws''' (o '''Arkansas''' o '''Ugahxpa''' o Akanças) son un pòple [[Pòbles indigènas d'America|amerindian]] que demorava istoricament sus la riba oèst dau [[Mississipí (flume)|flum Mississipí]], actualament aus [[Estats Units d'America|Estats Units]]. Jean-Bernard Bossu, capitani de marina e exploraire visquet coma los Quapaws en 1751 e 1754. Contet son viatge e parla de queu pòple : Lo territòri ente viven : « Los Akanças abiten lo bòrd d'un riu que pòrta lor nom ; eu pren sa sorsa dins lo noveu Mexic e se descharja dins lo Mississipi ». Los abitants : « Quilhs salvatges son grands e ben fachs, braves, bons nadaires, plan adrechs a la chaça, a la pescha e fòrt devoats aus francés… » Las terras e la produccion : « Lo país daus Akanças es un daus mai braves dau monde, las terras n-i son tant fertilas que produsen quasi sens cultura dau froment d'Euròpa, totas sòrtas de legumas e de bonas fruchas, desconegudas en França ; lo gibier de tota espeça i abonda coma los buòus sauvatges, cervs, orssas, lapins.... » Lors cresenças : « Cresen en un grand Esprit qu'adoren sos la fòrma d'una serp o d'un crocodile ; li balhen un culte. Cranhen lo diable, qu'apelen Esprit mauvat. Adoren totparier lo solelh e la luna. Quante tòna s'imatginen que qu'es lo Mestre de la vita que lur parla esmalit. » === Nòtas e referéncias === <references /> === Bibliografia === * (en) W. David Baird, The Quapaw Indians : a history of the Downstream People, Norman, University of Oklahoma Press, 1980, 290 p. (ISBN 978-0-8061-1542-9, OCLC 5286553) * (en) Velma Nieberding, The Quapaws : those who went downstream, Wyandotte, Gregath Pub. for the Dobson Museum, 290 p. (OCLC 57531284) === Ligams extèrns === * {{En}} [http://www.quapawtribe.com Quapaw Tribe], le site officiel * {{En}} [https://web.archive.org/web/20100719182450/http://digital.library.okstate.edu/encyclopedia/entries/Q/QU003.html Quapaw], Oklahoma Historical Society's Encyclopedia of Oklahoma History and Culture * {{En}} [https://web.archive.org/web/20121025183312/http://www.epa.gov/oar/tribal/tribetotribe/tarcreek.html The Quapaw Tribe of Oklahoma and The Tar Creek Project], sur le site de l'[[Environmental Empara Agency|Environmental Protection Agency]] * {{En}} [http://www.tarcreekfilm.com Tar Creek], sur le site du film documentaire Tar Creek {{Portail|Nord-Amérindiens}} [[Categoria:Category:Pòble amerindian dau nòrd]] [[Categoria:Category:Estats Units]] [[Categoria:Category:Mississipí]] lnca6qvg4wtynpxq4xiuuanufxi8hty Jausèp Sauvinet 0 185047 2509190 2314053 2026-09-23T12:38:48Z InternetArchiveBot 43230 Rescuing 1 sources and tagging 0 as dead.) #IABot (v2.0.9.6 2509190 wikitext text/x-wiki {{Dialècte Gascon}}{{Dialècte Lengadocian}} '''Jausèp Sauvinet''', neishut a [[Baiona]] lo [[18 de novembre|18 de noveme]] de [[1775]] e mòrt lo [[18 de setembre|18 de seteme]] de [[1843]], qu'estó un armator de La [[Nava Orleans]] en aqueu temps ont la vila èra aclapada per l'arribada deus refugiats francés de Sant Domenge en America<ref>The Pirates Laffite: The Treacherous World of the Corsairs of the Gulf, par William C. Davis, page 56</ref>. ==Biografia== Neishut a Baiona, avocat e gerissent ahars deu pirata [[Joan Lahita]], li hasó bastir un ostau luxuós, dab jardins secrets, a La Nava Orleans, dins lo vielh barri francés<ref>http://blog.nola.com/karengist/2007/10/peek_into_private_gardens_fren.html</ref>, ont detienó importantas proprietats immobiliàrias atau coma parts dens la "plantation Chalmette" (plantacion Chalmeta/Chaumeta?)<ref>https://web.archive.org/web/20100227122253/http://www.nps.gov/history/history/online_books/jela/hrs11b.htm</ref>. Arribat dens la vila en 1803, tòrna crompar un terrenh a Bartholome Bosque, ont farà bastir en 1822 un beroi ostau tostemps sus pè. Qu'èra tanben lo protector deu pirata [[Renato Beluche]] e mei generaument un actor important, coma armator e pirata, de la Piratariá de las annadas 1800 dens la [[Cariba]]. {{DEFAULTSORT:Sauvinet, Jausèp}} [[Categoria:Armator occitan]] [[Categoria:Armator francés]] [[Categoria:Pirata occitan]] [[Categoria:Pirata francés]] [[Categoria:Naissença a Baiona]] [[Categoria:Decès a Nòva Orleans]] [[Categoria:Naissença en 1775]] [[Categoria:Decès en 1843]] [[Categoria:Occitan dels Estats Units]] 8xa3xqazmyc94ecdidatu6vj94kl2sy Wii U 0 190337 2509261 2456665 2026-09-24T03:59:55Z InternetArchiveBot 43230 Rescuing 1 sources and tagging 0 as dead.) #IABot (v2.0.9.6 2509261 wikitext text/x-wiki [[Fichièr:Wii_U_Console_and_Gamepad.png|vinheta|Wii U e Wii U GamePad]] [[Fichièr:WiiU.svg|vinheta|Logo de la consòla]] La '''Wii U''' es una [[Consòla de jòc|consòla]] de [[Videojòc|videojòcs]] domestica de [[Nintendo]]. Foguèt lançada en l'[[America del Nòrd]] lo 18 de novembre de 2012; arribèt en [[Euròpa]] lo 30 del meteis mes.<ref>Pham, Alex. "[http://www.latimes.com/entertainment/envelope/cotown/la-et-ct-nintendo-announces-wii-u-pricing-and-release-date-20120913,0,6891969.story Nintendo's Wii U to go on sale Nov. 18 for $299.99 and $349.99]". ''Los Angeles Times''. 13 de setembre de 2012.</ref><ref>"[https://www.nintendo.com/en-gb/News/2012/Wii-U-to-launch-in-Europe-with-24-games-available-on-launch-day-675154.html Wii U to launch in Europe with 24 games available on launch day]". ''Nintendo.''</ref> Successora de la [[Wii]] e destinada als jogaires mai experimentats,<ref name=":0">Wolverton, Troy. "[http://www.mercurynews.com/business/ci_18393379 Mercury News interview: Satoru Iwata, Nintendo president]". ''Mercury News.'' 5 de julhet de 2011.</ref> la Wii U comencèt la ochena generacion de consòlas e competiriá amb la [[PlayStation 4]] de Sony e l'[[Xbox One]] de Microsoft.<ref>"[http://www.businessinsider.com/nintendos-project-cafe-will-gamers-feel-the-buzz-2011-5 Nintendo's Project Cafe: Will Gamers Feel The Buzz?]". ''Business Insider''. 27 de mai de 2011.</ref> Ne foguèron vendudas 13,56 milions d'unitats e foguèt seguida per la [[Nintendo Switch]] en 2017.<ref>"[https://www.nintendo.co.jp/ir/en/finance/hard_soft/index.html IR Information : Sales Data – Hardware and Software Sales Units]". ''Nintendo Co., Ltd.''</ref> == Caracteristicas == === Contrarotlaires === [[Fichièr:Wii U controller illustration.svg|vinheta|Lo Wii U GamePad en version blanca.]] Lo contrarotlaire principal de la Wii U es lo [[Wii U GamePad]]. La caracteristica principala n'es un ecran tactil qu'es utilizat pels jòcs coma acompanhament de l'ecran del televisor.<ref>"[https://web.archive.org/web/20120605020453/http://www.gamasutra.com/view/news/171695/Nintendo_reveals_Wii_Us_Miiverse_new_hardware_specifics.php Nintendo Unveils Wii U, Controller With Built-In 6.2" Touchscreen]". ''Gamasutra''. 3 de junh de 2012.</ref> Lo Wii U GamePad admet la [[comunicacion de camp pròche]]; permet d'utilizar de cartas de crèdit qu'utilizan aquesta foncionalitat e tanben de figuretas coma los ''[[amiibo]]''.<ref>LeJacq, Yannick. "[https://kotaku.com/how-nintendos-amiibo-toys-will-work-in-smash-bros-and-1588803303 How Nintendo's Amiibo Toys Will Work In Smash Bros. And Beyond]". ''Kotaku''. 10 de junh de 2014.</ref> La Wii U es tanben compatibla amb los contrarotlaires e accessòris de la Wii, dont lo [[Wii Remote]]. Pòdon èsser utilizats amb de jòcs Wii e Wii U que los admeton; en fach, son necessaris per jogar a qualques jòcs Wii U, coma ''[[Wii Sports Club]]''. === Retrocompatibilitat === La Wii U es compatibla amb los jòcs [[Wii]]. Pòdon èsser jogats dempuèi la foncionalitat ''Wii Menu'', que reavia la consòla dins un mòde Wii limitat. Los jòcs Wii pòdon pas èsser contrarotlats amb lo Wii U GamePad. Lo mòde Wii es pas compatible amb fòrça foncionalitats, coma lo ''Photo Channel'', [[WiiConnect24]], l'enviament de messatges o los jòcs [[Nintendo GameCube|GameCube]]. Pasmens, qualques modificacions creadas per la comunautat reactivan aquestas foncionalitats.<ref>Bogos, Steven. "[http://www.escapistmagazine.com/news/view/132884-Wii-U-Mod-Allows-Gamecube-Games-to-Be-Played Wii U Mod Allows Gamecube Games to Be Played]". ''The Escapist''. 13 de març de 2014.</ref><ref>"[https://www.wiilink24.com/guide/vwii/ Guide (Wii U Installation)]". ''WiiLink.''</ref> Una aplicacion lançada per Nintendo permet lo transferiment de las donadas d'una Wii a una Wii U, a l'excepcion d'aquelas ligadas a las foncionalitats çai sus.<ref>Kohler, Chris. "[https://www.wired.com/gamelife/2012/09/liveblog-wii-u-japan/ Wii U Coming to Japan December 8 In Two Configurations]". ''Wired''. 12 de setembre de 2012.</ref><ref>"[https://www.nintendo.com/en-gb/Support/Wii-U/System-Transfer/Transferring-Wii-data-to-Wii-U/Data-that-can-be-moved-from-Wii-to-Wii-U/Data-that-can-be-moved-from-Wii-to-Wii-U-677331.html Data that can be moved from Wii to Wii U]". ''Nintendo''.</ref> === Grafics === La Wii U permet de grafics fins a 1080p amb HDMI. Foguèt la primièra consòla Nintendo a èsser compatibla amb de grafics HD.<ref name=":0" /><ref>"[https://web.archive.org/web/20160227131607/http://www.nintendo.com/wiiu/features/tech-specs Wii U Technical Specs]". ''Nintendo''.</ref> Los jòcs Wii son afichats dins lor resolucion estandard originala. === Foncionalitats en linha === La Wii U utiliza la plataforma [[Nintendo Network]] pel servici en linha, tanben utilizada per la [[Nintendo 3DS]]. Los servicis ofèrts per la plataforma permeton als utilizaires fòrça opcions a travèrs Internet, coma jogar a de jòcs en linha, telecargar e crompar d'aplicacions e de jòcs sus [[Nintendo eShop]] o far de trucadas vidèo amb lors amics sus ''Wii U Chat''.<ref>"[http://www.informationweek.com/nintendo-wii-u-adds-video-chat/d/d-id/1107458? Nintendo Wii U Adds Video Chat]". ''InformationWeek''. 19 de novembre de 2012.</ref> De mai, la consòla introdusiguèt lo servici [[Miiverse]], una [[ret sociala]] que permetiá als jogaires d'interagir dins de comunautats en basa sus cada jòc. Se poiriá compartir de capturas d'ecran e de nòtas o de dessenhs manuscriches. Qualques jòcs avián d'integracions amb Miiverse e mostravan de publicacions d'autres jogaires dins lo jòc.<ref name=":1">"[https://www.theverge.com/2012/6/3/3061382/nintendo-wii-u-online-gaming-ios-app-community-messaging Wii U's online gaming and 'Miiverse' outlined, including video chat and web client]". ''The Verge''. 3 de junh de 2012.</ref> La Wii U a tanben un [[navegador web]].<ref name=":1" /> La màger part dels servicis en linha son ara indisponibles. Los servicis de Wii U Chat e de Miiverse foguèron barrats lo 8 de novembre de 2017.<ref>"[https://web.archive.org/web/20170830052852/https://mynintendonews.com/2017/08/29/nintendo-tvii-wii-u-chat-miiverse-will-be-ending-on-november-8th/amp/ Wii U Chat Will Be Ending On December 27th]". ''My Nintendo News.'' 29 d'agost de 2017.</ref><ref>Foxx, Chris. "[https://www.bbc.com/news/technology-41082918 Nintendo to close Miiverse social network]". ''BBC News''. 29 d'agost de 2017.</ref> La botiga Nintendo eShop foguèt barrada mai tard lo 27 de març de 2023.<ref>Faulkner, Cameron. "[https://www.theverge.com/2022/7/19/23269792/nintendo-wii-u-3ds-eshop-closing-date-2023 Nintendo will close the Wii U and 3DS eShops on March 27th, 2023]". ''The Verge''. 19 de julhet de 2022.</ref> Fin finala, lo servici multijogaire en linha de Nintendo Network foguèt barrat lo 9 d'abril de 2024.<ref>Serin, Kaan. "[https://www.gamesradar.com/games/halo/a-month-after-nintendo-killed-3ds-and-wii-u-servers-eight-final-players-beat-a-14-year-old-record-held-by-halo-2-superfans/ A month after Nintendo killed 3DS and Wii U servers, eight final players beat a 14-year-old record held by Halo 2 superfans]". ''gamesradar''. 5 de mai de 2024.</ref> == Jòcs == Los jòcs Wii U èran venduts en dos formats: fisicament, o digitalament a travèrs Nintendo eShop (aqueste darrièr es ara indisponible). Los jòcs fisics utilizan de discs optics similars als [[Blu-ray]].<ref>Totilo, Stephen. "[https://kotaku.com/5809701/wii-u-discs-will-be-25gb-in-size Wii U Discs Will Be 25GB In Size]". ''Kotaku''. 8 de junh de 2011.</ref>Los jòcs mai venduts ne son ''[[Mario Kart 8]]'', ''[[Super Mario 3D World]]'' e ''[[New Super Mario Bros. U]]''. D'autres jòcs importants de Nintendo son ''[[Super Smash Bros. for Nintendo 3DS e Wii U|Super Smash Bros. per Wii U]]'', ''[[Super Mario Maker]]'' e ''[[Splatoon]]''; aqueste darrièr comencèt una de las franquicias mai popularas de l'entrepresa.<ref>"[https://www.nintendo.co.jp/ir/en/sales/software/wiiu.html IR Information: Sales Data]". ''Nintendo Co., Ltd.''</ref> == Nòtas e referéncias == <references /> [[Categoria:Consòla de jòcs]] lec24gt7xmvuvkh2l1hb7dqd83temwt Wii 0 192792 2509260 2456721 2026-09-24T03:59:53Z InternetArchiveBot 43230 Rescuing 1 sources and tagging 0 as dead.) #IABot (v2.0.9.6 2509260 wikitext text/x-wiki [[Fichièr:Wii-Console.png|vinheta|Wii e Wii Remote]] [[Fichièr:Wii.svg|vinheta|Logo de la consòla]] La '''Wii''' es una [[Consòla de jòc|consòla]] de [[Videojòc|videojòcs]] domestica de [[Nintendo]]. Foguèt lançada en l'[[America del Nòrd]] lo 19 de novembre de 2006 e arribèt en [[Euròpa]] lo 8 de decembre.<ref name=":2">Sanders, Kathleen; Casamassina, Matt. "[https://www.ign.com/articles/2006/09/14/us-wii-price-launch-date-revealed US Wii price, launch date revealed]". ''IGN''. 13 de setembre de 2006.</ref><ref name=":3">Cocker, Guy. "[https://www.gamespot.com/articles/wii-arrives-in-europe-december-8-for/1100-6157699/ Wii arrives in Europe on December 8 for £179]". ''GameSpot''. 15 de setembre de 2006.</ref> Fa partida de la setena generacion de consòlas e competiguèt amb la [[PlayStation 3]] de Sony e l'[[Xbox 360]] de Microsoft. Popularizèt los contraròtles de movement amb lo [[Wii Remote]] e se centrèt mai suls jòcs casuals. Vendèt mai de 101 milions d'unitats; venguèt la consòla domestica Nintendo mai venduda fins que foguèt subrepassada per la [[Nintendo Switch]].<ref>Ashcraft, Brian. "[https://kotaku.com/nintendo-switch-wii-outsold-worldwide-sales-life-to-dat-1848472923 The Nintendo Switch Has Now Surpassed The Wii In Sales]". ''Kotaku''. 3 de febrièr de 2022.</ref> Es la successora de la [[Nintendo GameCube]]; n'admet tanben los jòcs amb la retrocompatibilitat. La consòla foguèt seguida per la [[Wii U]] en 2012. == Nom == Abans que se causiguèsse lo nom final, la consòla èra coneguda coma "Revolution". Foguèt renomenada a "Wii" perque èra mai aisit de remembrar e de prononciar dins las diferentas lengas.<ref name=":0">Carless, Simon. "[https://web.archive.org/web/20190404212529/http://www.gamasutra.com/php-bin/news_index.php?story=9075 Breaking: Nintendo Announces New Revolution Name – 'Wii']". ''Gamasutra''. 27 d'abril de 2006.</ref> Segon la guida d'estil de Nintendo, lo nom n'es "Wii" e pas "*Nintendo Wii". En mai, las letras "i" son totjorn escrichas en minusculas e lo plural es pas "*Wiis", puslèu "consòlas Wii".<ref name=":0" /><ref>"[https://web.archive.org/web/20071223020344/http://gonintendo.com/?p=7288 The plural of Wii]". ''GoNintendo''. 25 d'octòbre de 2006.</ref> == Lançament == La Wii foguèt lançada en l'America del Nòrd lo 19 de novembre de 2006.<ref name=":2" /> Arribèt en [[Japon]] lo 2 de decembre e en Euròpa lo 8 de decembre.<ref>Sanders, Kathleen. "[http://ign.com/articles/2006/09/14/japanese-wii-price-release-date-revealed Japanese Wii price, release date revealed]". ''IGN''. 13 de setembre de 2006.</ref><ref name=":3" /> La version [[Corèa del Sud|sud-coreana]] de la consòla foguèt lançada lo 26 d'abril de 2008.<ref>"[https://www.siliconera.com/wii-launches-in-south-korea-on-april-26-with-even-cheaper-virtual-console-games Wii launches in South Korea on April 26 with even cheaper virtual console games]". ''Siliconera''. 14 d'abril de 2008.</ref> Una version especiala de la consòla japonesa per [[Republica de China (Taiwan)|Taiwan]] i foguèt lançada lo 12 de julhet de 2008; arribariá oficialament a [[Hong Kong]] lo 12 de decembre de 2009.<ref>Martin, Matt. "[http://www.gamesindustry.biz/articles/wii-to-release-in-taiwan-july-12 Wii to release in Taiwan, July 12]". ''GamesIndustry.biz''. 26 de junh de 2008.</ref><ref>"[https://web.archive.org/web/20100306012826/http://www.nintendo.com.hk/wii_console.htm Ｗｉｉ主機]". ''Nintendo''. 6 de març de 2010.</ref> Una version per la [[Republica Populara de China|China Populara]] èra en desvolopament per [[iQue]] mas foguèt pas lançada a causa de l'interdiccion de las consòlas de videojòcs a l'epòca dins lo país.<ref>"[https://www.chuapp.com/2016/06/23/251190.html 《记录》第17期：神游中国（下） - 触乐]". ''Chuapp''.</ref> I a doas variantas posterioras de la consòla: la Wii "Family Edition" e la Wii mini. == Contrarotlaires == [[Fichièr:Wiimote-in-Hands.jpg|vinheta|Lo Wii Remote (drecha) e lo Nunchuk (esquèrra)]] Lo contrarotlaire principal de la Wii es lo [[Wii Remote]]. A la forma d'una [[telecomanda]] e inclutz la deteccion de movement, en mai d'un sensor [[infraroge]] que permet als jogaires de lo puntar cap a una barra situada jos (o sus) lo televisor per seleccionar las opcions de l'ecran.<ref>Marriott, Michael. "[https://www.nytimes.com/2006/12/21/technology/21howw.html At the heart of the Wii, micron-size machines]". ''[[New York Times|The New York Times]]''. 21 de decembre de 2006.</ref><ref name=":1">Turner, Daniel. "[https://www.technologyreview.com/2007/07/01/271887/hack-the-nintendo-wii/ Hack: the Nintendo Wii]". ''MIT Technology Review''. 1èr de julhet de 2007.</ref> Nombroses accessòris pòdon èsser aponduts al Wii Remote en los connectant al pòrt a la partida inferiora de la telecomanda, dont los mai comuns son lo [[Nunchuk]], un contrarotlaire suplementari, e l'accessòri [[Wii MotionPlus]], que permet una deteccion del movement mai precisa e que es requerit per qualques jòcs coma ''[[Wii Sports Resort]]''.<ref name=":1" /><ref>Wales, Matt. "[https://web.archive.org/web/20060615010501/http://www.computerandvideogames.com/article.php?id=140333&skip=yes Reports claim Wii to slap down 16 at launch]". ''Computer and Video Games''. 22 de mai de 2006.</ref><ref>Secthal, Seth. "[https://www.nytimes.com/2009/07/25/arts/television/25wii.html A digital camp for antsy athletes]". ''[[New York Times|The New York Times]]''. 24 de julhet de 2009.</ref> I a tanben d'autres accessòris que se connectan pas al Wii Remote, coma la [[Wii Balance Board]], utilizada per ''[[Wii Fit]]'' e ''[[Wii Fit Plus]]''.<ref>"[https://web.archive.org/web/20070816211448/http://uk.media.wii.ign.com/articles/804/804464/vids_1.html E3 2007: Shigeru Miyamoto video interview.]" ''IGN''. 12 de julhet de 2007.</ref> Fòrça dels contrarotlaires e accessòris de la Wii son utilizats tanben per la [[Wii U]]. == Jòcs == Sièis jòcs Wii son dins la lista dels 30 videojòcs mai venduts de l'istòria: ''[[Wii Sports]]'' (82.900.000 unitats), ''[[Wii Fit]]'' e [[Wii Fit Plus|''Wii Fit Plus'']] (43.800.000 unitats), ''[[Mario Kart Wii]]'' (37.380.000 unitats), ''[[Wii Sports Resort]]'' (33.140.000 unitats), ''[[New Super Mario Bros. Wii]]'' (30.320.000 unitats) e ''[[Wii Play]]'' (28.020.000 unitats).<ref>"[https://www.nintendo.co.jp/ir/en/finance/software/wii.html Sales Data – Top Selling Title Sales Units – Wii Software]". ''Nintendo''. 31 de març de 2022.</ref> == Referéncies == <references /> [[Categoria:Consòla de jòcs]] gzh5k4wb2zgmgzcjhl4lytxnq7et1ii Nauta Corresa Comunautat 0 201534 2509226 2509011 2026-09-23T17:41:16Z Alaric 506 44932 apondi de comunas 2509226 wikitext text/x-wiki {{Dialècte Lengadocian}} {{Infobox Gropament de comunas |nom={{PAGENAME}} |pais=França|lenga=oc |imatges= |reg= {{Novela Aquitània}} |dept= {{Corresa}} {{Cruesa}} |créacion= 1èr de genier de [[2017]] |nbcom=71 |caplòc= [[Ussèl (Corresa)|Ussèl]] |president= Pierre Chevalier ([[UMP|LR]]) |pop= 31 994 |datapop=[[2022]] |superf= 1784,60 |ectaras= 178460 |dens= 18 |budget= |sitweb= https://hautecorrezecommunaute.fr/ |imatgesfin= |}} [[File:FileLocalisation_EPCI_de_Haute-Corrèze_Communauté_dans_le_Limousin,_France.png|thumb|right|350px|Localizacion dins lo Lemosin]] '''Nauta Corresa Comunautat''' es una intercomunalitat [[França|de la Republica Francesa]], situada dins lo [[departament francés|departament]] de [[Corresa (departament)|Corresa]], lo [[departament francés|departament]] de [[Cruesa (departament)|Cruesa]] e la [[region francesa|region]] de [[Novela Aquitània]], <small>ancianament de [[Lemosin (region)|Lemosin]]</small>. Son còdi SIREN es 200066744. La lenga autoctòna es l'occitan [[Lemosin (dialecte)|lemosin]] e l'occitan [[auvernhat]]. * Ficha Banatic : [https://www.banatic.interieur.gouv.fr/intercommunalite/200066744-cc-haute-correze-communaute] * Ficha INSEE : [https://www.insee.fr/fr/statistiques/2011101?geo=EPCI-200066744]. [[File:Localisation_EPCI_de_Haute-Corrèze_Communauté_dans_la_Corrèze,_France.png|thumb|left|190px|Comunas de Corresa]] [[File:Localisation_EPCI_de_Haute-Corrèze_Communauté_dans_la_Creuse_France.png |thumb|right|190px|Comunas de Cruesa]] ==Istòria== La comunautat de comunas fuguet creada lo 1er de genier [[2017]], per fusion oblijada (lei NOTRe), formalizada per l'arrestat prefectorau dau 15 de setembre 2016, de : * la comunautat de comunas de las Gòrjas de Nauta Dordonha (residéncia [[Nòuvic (País d'Ussèl)|Nòuvic]], 13 comunas); * la comunautat de comunas dau País d'Aiguranda (residéncia [[Eiguranda|Aiguranda]], 9 comunas); * la comunautat de comunas de las Fonts de Cruesa (residéncia [[La Cortina]], 13 comunas); * la comunautat de comunas d'Ussèl Maimac Nauta Corresa (residéncia [[Ussèl]], 19 comunas); * la comunautat de comunas de Vaus e Replanats Bortencs (residéncia [[Bòrt]], 10 comunas); * la comunautat de comunas de Bujac Saurnac, Miuvachas (residéncia [[Sent Merd las Aussinas]], 10 de las 18 comunas). [[Bujac]] se retira lo 1er de genier 2023, per aderir a la [[comunautat de comunas de Vesera Monedieras Mila Fonts]]. ==Composicion== {|class= "wikitable" !Nom !Width="135"|Còdi INSEE !Superficia (<small>km²</small>) !Populacion !Densitat !Canton davant 2015 |- |[[Baissac (Cruesa)|Baissac]] |23019 | 14,49 | {{popfr23|019}} ({{popfr23|0}}) | {{formatnum:{{#expr:({{popfr23|019}}/14.49) round 2}}}} | [[canton de la Cortina|La Cortina]] |- |[[Claravau]] |23063 | 27,55 | {{popfr23|063}} ({{popfr23|0}}) | {{formatnum:{{#expr:({{popfr23|063}}/27.55) round 2}}}} | [[canton de la Cortina|La Cortina]] |- |[[La Cortina]] |23067 | 41,42 | {{popfr23|067}} ({{popfr23|0}}) | {{formatnum:{{#expr:({{popfr23|067}}/41.42) round 2}}}} | [[canton de la Cortina|La Cortina]] |- |[[Malarèt]] |23119 | 11,8 | {{popfr23|119}} ({{popfr23|0}}) | {{formatnum:{{#expr:({{popfr23|119}}/11.8) round 2}}}} | [[canton de la Cortina|La Cortina]] |- |[[Manhac (Cruesa)|Manhac]] |23115 | 25,87 | {{popfr23|115}} ({{popfr23|0}}) | {{formatnum:{{#expr:({{popfr23|115}}/25.87) round 2}}}} | [[canton de la Cortina|La Cortina]] |- |[[Lo Mas d'Artija]] |23125 | 16,21 | {{popfr23|125}} ({{popfr23|0}}) | {{formatnum:{{#expr:({{popfr23|125}}/16.21) round 2}}}} | [[canton de la Cortina|La Cortina]] |- |[[Sent Marçau lo Vielh]] |23215 | 22,22 | {{popfr23|215}} ({{popfr23|0}}) | {{formatnum:{{#expr:({{popfr23|215}}/22.22) round 2}}}} | [[canton de la Cortina|La Cortina]] |- |[[Sent Mèrd la Bruelha|Sent Miard la Brolha]] |23221 | 40,19 | {{popfr23|221}} ({{popfr23|0}}) | {{formatnum:{{#expr:({{popfr23|221}}/40.29) round 2}}}} | [[canton de la Cortina|La Cortina]] |- |[[Sent Orador de Chirosa]] |23224 | 28,58 | {{popfr23|224}} ({{popfr23|0}}) | {{formatnum:{{#expr:({{popfr23|224}}/28.58) round 2}}}} | [[canton de la Cortina|La Cortina]] |- |[[Chirac (Corresa)|Chirac]] |19055 | 20,65 | {{popfr19|055}} ({{popfr19|0}}) | {{formatnum:{{#expr:({{popfr19|055}}/20.65) round 2}}}} | [[Canton de Nòuvic (Corresa)|Nòuvic]] |- |[[Liginhac]] |19113 | 28,53 | {{popfr19|113}} ({{popfr19|0}}) | {{formatnum:{{#expr:({{popfr19|113}}/28.53) round 2}}}} | [[Canton de Nòuvic (Corresa)|Nòuvic]] |- |[[La Masiera Bassa]] |19102 | 44,04 | {{popfr19|102}} ({{popfr19|0}}) | {{formatnum:{{#expr:({{popfr19|102}}/44.04) round 2}}}} | [[Canton de Nòuvic (Corresa)|Nòuvic]] |- |[[Nòuvic (País d'Ussèl)|Nòuvic]] |19148 | 72,88 | {{popfr19|148}} ({{popfr19|0}}) | {{formatnum:{{#expr:({{popfr19|148}}/72.88) round 2}}}} | [[Canton de Nòuvic (Corresa)|Nòuvic]] |- |[[Paliça]] |19157 | 32,89 | {{popfr19|157}} ({{popfr19|0}}) | {{formatnum:{{#expr:({{popfr19|157}}/32.89) round 2}}}} | [[Canton de Nòuvic (Corresa)|Nòuvic]] |- |[[Ròcha d'a Peirós]] |19175 | 7,15 | {{popfr19|175}} ({{popfr19|0}}) | {{formatnum:{{#expr:({{popfr19|175}}/7.15) round 2}}}} | [[Canton de Nòuvic (Corresa)|Nòuvic]] |- |[[Sent Estefe la Genesta]] |19200 | 5,01 | {{popfr19|200}} ({{popfr19|0}}) | {{formatnum:{{#expr:({{popfr19|200}}/5.01) round 2}}}} | [[Canton de Nòuvic (Corresa)|Nòuvic]] |- |[[Sent Alari al Luc]] |19210 | 10,84 | {{popfr19|210}} ({{popfr19|0}}) | {{formatnum:{{#expr:({{popfr19|210}}/10.84) round 2}}}} | [[Canton de Nòuvic (Corresa)|Nòuvic]] |- |[[Senta Maria la Panosa]] |19219 | 6,63 | {{popfr19|219}} ({{popfr19|0}}) | {{formatnum:{{#expr:({{popfr19|219}}/6.63) round 2}}}} | [[Canton de Nòuvic (Corresa)|Nòuvic]] |- |[[Serendon]] |19256 | 34,48 | {{popfr19|256}} ({{popfr19|0}}) | {{formatnum:{{#expr:({{popfr19|256}}/34.48) round 2}}}} | [[Canton de Nòuvic (Corresa)|Nòuvic]] |- |'''[[Bòrt]]''' |19028 | 15,07 | {{popfr19|028}} ({{popfr19|0}}) | {{formatnum:{{#expr:({{popfr19|028}}/15.07) round 2}}}} | [[Canton de Bòrt|Bòrt]] |- |[[Confolens (Corresa)|Confolenç]] |19167 | 8,47 | {{popfr19|167}} ({{popfr19|0}}) | {{formatnum:{{#expr:({{popfr19|167}}/8.47) round 2}}}} | [[Canton de Bòrt|Bòrt]] |- |[[Marjarida (Corresa)|Marjarida]] |19128 | 11,65 | {{popfr19|128}} ({{popfr19|0}}) | {{formatnum:{{#expr:({{popfr19|128}}/11.65) round 2}}}} | [[Canton de Bòrt|Bòrt]] |- |[[Monestièr e Port Dieu|Monestièr Part Deu]] |19142 | 18 | {{popfr19|142}} ({{popfr19|0}}) | {{formatnum:{{#expr:({{popfr19|142}}/18) round 2}}}} | [[Canton de Bòrt|Bòrt]] |- |[[Sent Bonet prep Baurt|Sent Bonet de Bòrt]] |19190 | 17,14 | {{popfr19|190}} ({{popfr19|0}}) | {{formatnum:{{#expr:({{popfr19|190}}/17.14) round 2}}}} | [[Canton de Bòrt|Bòrt]] |- |[[Sent Julian de Baurt|Sent Julian de Bòrt]] |19218 | 30,63 | {{popfrs19|218}} ({{popfrs19|0}}) | {{formatnum:{{#expr:({{popfrs19|218}}/30.63) round 2}}}} | [[Canton de Bòrt|Bòrt]] |- |[[Sent Victor (Corresa)|Sent Victor]] |19247 | 14,79 | {{popfr19|247}} ({{popfr19|0}}) | {{formatnum:{{#expr:({{popfr19|247}}/14.79) round 2}}}} | [[Canton de Bòrt|Bòrt]] |- |[[Sarron (Corresa)|Sarron]] |19252 | 23,76 | {{popfrs19|252}} ({{popfrs19|0}}) | {{formatnum:{{#expr:({{popfrs19|252}}/23.76) round 2}}}} | [[Canton de Bòrt|Bòrt]] |- |[[Talamin]] |19266 | 11,84 | {{popfr19|266}} ({{popfr19|0}}) | {{formatnum:{{#expr:({{popfr19|266}}/11.84) round 2}}}} | [[Canton de Bòrt|Bòrt]] |- |[[Veirièras (Corresa)|Veirièras]] |19283 | 4,1 | {{popfr19|283}} ({{popfr19|0}}) | {{formatnum:{{#expr:({{popfr19|283}}/4.1) round 2}}}} | [[Canton de Bòrt|Bòrt]] |- |[[Mestas]] |19135 | 11,45 | {{popfr19|135}} ({{popfr19|0}}) | {{formatnum:{{#expr:({{popfr19|135}}/11.45) round 2}}}} | [[Canton d'Ussèl-Èst|Ussèl-Èst]] |- |[[Sent Estefe deus Chaus]] |19199 | 34,78 | {{popfr19|199}} ({{popfr19|0}}) | {{formatnum:{{#expr:({{popfr19|199}}/34.78) round 2}}}} | [[Canton d'Ussèl-Èst|Ussèl-Èst]] |- |[[Sent Frejolh]] |19204 | 24,93 | {{popfr19|204}} ({{popfr19|0}}) | {{formatnum:{{#expr:({{popfr19|204}}/24.93) round 2}}}} | [[Canton d'Ussèl-Èst|Ussèl-Èst]] |- |[[Sent Sepieri]] |19201 | 37 | {{popfr19|201}} ({{popfr19|0}}) | {{formatnum:{{#expr:({{popfr19|201}}/37) round 2}}}} | [[Canton d'Ussèl-Èst|Ussèl-Èst]] |- |'''[[Ussèl]]''' (residéncia) |19275 | 50,37 | {{popfr19|275}} ({{popfr19|0}}) | {{formatnum:{{#expr:({{popfr19|275}}/50.37) round 2}}}} | [[Canton d'Ussèl-Èst|Ussèl-Èst]] [[Canton d'Ussèl-Oèst|Ussèl-Oèst]] |- |[[Valhergas]] |19277 | 13,13 | {{popfr19|277}} ({{popfr19|0}}) | {{formatnum:{{#expr:({{popfr19|277}}/13.13) round 2}}}} | [[Canton d'Ussèl-Èst|Ussèl-Èst]] |- |} ==Las intercomunalitats== [[Imatge:19-Intercos-2019.png|thumb|left|500px|Mapa de las intercomunalitats de Corresa]] [[Imatge:23-Intercos-2019.png|thumb|left|500px|Mapa de las intercomunalitats de Cruesa]] ==Nòtas== <references/> {{Portal Lemosin}} [[Categoria:Comunautat de comunas de Corresa]] [[Categoria:Comunautat de comunas de Cruesa]] 8kchm54sfgxmzfc3c1dzl1w85n7ssst Discussion Utilizaire:Nuvola Gatti 3 201537 2509191 2508926 2026-09-23T12:55:34Z ~2026-51249-54 65359 /* Move page */ 2509191 wikitext text/x-wiki == Move page == Hi @[[Utilizaire:Nuvola Gatti|Nuvola Gatti]] as you work on it.wiki we kindly request your project contribution for a move page: can you please move [[it:Biscia]] to [[it:Biscia (disambigua)]] to fix correct redirect to [[it:Natrix]]? Thanks. [[Especial:Contribucions/~2026-50276-64|~2026-50276-64]] ([[Discussion Utilizaire:~2026-50276-64|discussió]]) 17 setembre de 2026 a 22.50 (UTC) :@[[Utilizaire:~2026-50276-64|~2026-50276-64]] sure [[Utilizaire:Nuvola Gatti|Nuvola Gatti]] ([[Discussion Utilizaire:Nuvola Gatti|d]]) 18 setembre de 2026 a 15.04 (UTC) :@[[Utilizaire:~2026-50276-64|~2026-50276-64]] ok i moved it [[Utilizaire:Nuvola Gatti|Nuvola Gatti]] ([[Discussion Utilizaire:Nuvola Gatti|d]]) 18 setembre de 2026 a 15.06 (UTC) ::@[[Utilizaire:Nuvola Gatti|Nuvola Gatti]] many thanks for your contribution. And, as soon as possible, can you please change and correct the following titles: [[it:Barolo (vino)]] to [[it:Barolo]] and [[it:Capra]] to [[it:Capra (disambigua)]]? We need to fix redirect/titles for the relevant wikiprojects. [[Especial:Contribucions/~2026-50463-01|~2026-50463-01]] ([[Discussion Utilizaire:~2026-50463-01|discussió]]) 19 setembre de 2026 a 09.37 (UTC) :::@[[Utilizaire:~2026-50463-01|~2026-50463-01]] ok i Just moved them :D [[Utilizaire:Nuvola Gatti|Nuvola Gatti]] ([[Discussion Utilizaire:Nuvola Gatti|d]]) 19 setembre de 2026 a 09.46 (UTC) ::::oh @[[Utilizaire:~2026-50463-01|~2026-50463-01]] you can make a Wikipedia account since your asking to fix and It would help to recognize this account [[Utilizaire:Nuvola Gatti|Nuvola Gatti]] ([[Discussion Utilizaire:Nuvola Gatti|d]]) 19 setembre de 2026 a 09.50 (UTC) :::::@[[Utilizaire:Nuvola Gatti|Nuvola Gatti]] Thanks for the help; we collaborate across various Wikipedia editions, which is why we don't have a single account. We work on Wikidata and periodically manage Wikipedia titles/redirects by asking active users across different language editions to contribute; we then organize the items on Wikidata and contact you and other users so that the necessary changes can be made whenever time permits. Please as soon as possible: [[it:Ortensia]] to [[it:Ortensia (disambigua)]] and [[it:Mamba]] to [[it:Mamba (disambigua)]]. [[Especial:Contribucions/~2026-50516-71|~2026-50516-71]] ([[Discussion Utilizaire:~2026-50516-71|discussió]]) 19 setembre de 2026 a 16.11 (UTC) ::::::@[[Utilizaire:~2026-50516-71|~2026-50516-71]] ok Just moved :D [[Utilizaire:Nuvola Gatti|Nuvola Gatti]] ([[Discussion Utilizaire:Nuvola Gatti|d]]) 19 setembre de 2026 a 16.19 (UTC) :::::::{{ping|Nuvola Gatti}} hi, when possible, please help to fix [[it:Maniglia (meccanica)]] to [[it:Maniglia]] ; [[it:Condor (zoologia)]] to [[it:Condor]] ; [[it:Tony Boy (rapper)]] to [[it:Tony Boy]] and [[it:Alcaraz]] to [[it:Alcaraz (Spagna)]]. Thanks. [[Especial:Contribucions/~2026-50703-61|~2026-50703-61]] ([[Discussion Utilizaire:~2026-50703-61|discussió]]) 20 setembre de 2026 a 20.55 (UTC) ::::::::@[[Utilizaire:~2026-50703-61|~2026-50703-61]] done :) [[Utilizaire:Nuvola Gatti|Nuvola Gatti]] ([[Discussion Utilizaire:Nuvola Gatti|d]]) 20 setembre de 2026 a 19.33 (UTC) :[[Utilizaire:Nuvola Gatti]] hi, when possible please help to move: [[it:Varano]] to [[it:Varano (disambigua)]] ; [[it:Party]] to [[it:Party (disambigua)]] ; [[it:Gpl]] to [[it:Gpl (disambigua)]] ; [[it:Gnl]] to [[it:Gnl (disambigua)]] ; [[it:Trattore]] to [[it:Trattore (disambigua)]] and [[it:Gioia]] to [[it:Gioia (disambigua)]]. Thanks. [[Especial:Contribucions/~2026-51249-54|~2026-51249-54]] ([[Discussion Utilizaire:~2026-51249-54|discussió]]) 23 setembre de 2026 a 12.55 (UTC) n615qqnhjdkh3ic5ln8elw6qhhsfzqm 2509205 2509191 2026-09-23T14:58:11Z ~2026-51250-21 65362 /* Move page */ Add 2509205 wikitext text/x-wiki == Move page == Hi @[[Utilizaire:Nuvola Gatti|Nuvola Gatti]] as you work on it.wiki we kindly request your project contribution for a move page: can you please move [[it:Biscia]] to [[it:Biscia (disambigua)]] to fix correct redirect to [[it:Natrix]]? Thanks. [[Especial:Contribucions/~2026-50276-64|~2026-50276-64]] ([[Discussion Utilizaire:~2026-50276-64|discussió]]) 17 setembre de 2026 a 22.50 (UTC) :@[[Utilizaire:~2026-50276-64|~2026-50276-64]] sure [[Utilizaire:Nuvola Gatti|Nuvola Gatti]] ([[Discussion Utilizaire:Nuvola Gatti|d]]) 18 setembre de 2026 a 15.04 (UTC) :@[[Utilizaire:~2026-50276-64|~2026-50276-64]] ok i moved it [[Utilizaire:Nuvola Gatti|Nuvola Gatti]] ([[Discussion Utilizaire:Nuvola Gatti|d]]) 18 setembre de 2026 a 15.06 (UTC) ::@[[Utilizaire:Nuvola Gatti|Nuvola Gatti]] many thanks for your contribution. And, as soon as possible, can you please change and correct the following titles: [[it:Barolo (vino)]] to [[it:Barolo]] and [[it:Capra]] to [[it:Capra (disambigua)]]? We need to fix redirect/titles for the relevant wikiprojects. [[Especial:Contribucions/~2026-50463-01|~2026-50463-01]] ([[Discussion Utilizaire:~2026-50463-01|discussió]]) 19 setembre de 2026 a 09.37 (UTC) :::@[[Utilizaire:~2026-50463-01|~2026-50463-01]] ok i Just moved them :D [[Utilizaire:Nuvola Gatti|Nuvola Gatti]] ([[Discussion Utilizaire:Nuvola Gatti|d]]) 19 setembre de 2026 a 09.46 (UTC) ::::oh @[[Utilizaire:~2026-50463-01|~2026-50463-01]] you can make a Wikipedia account since your asking to fix and It would help to recognize this account [[Utilizaire:Nuvola Gatti|Nuvola Gatti]] ([[Discussion Utilizaire:Nuvola Gatti|d]]) 19 setembre de 2026 a 09.50 (UTC) :::::@[[Utilizaire:Nuvola Gatti|Nuvola Gatti]] Thanks for the help; we collaborate across various Wikipedia editions, which is why we don't have a single account. We work on Wikidata and periodically manage Wikipedia titles/redirects by asking active users across different language editions to contribute; we then organize the items on Wikidata and contact you and other users so that the necessary changes can be made whenever time permits. Please as soon as possible: [[it:Ortensia]] to [[it:Ortensia (disambigua)]] and [[it:Mamba]] to [[it:Mamba (disambigua)]]. [[Especial:Contribucions/~2026-50516-71|~2026-50516-71]] ([[Discussion Utilizaire:~2026-50516-71|discussió]]) 19 setembre de 2026 a 16.11 (UTC) ::::::@[[Utilizaire:~2026-50516-71|~2026-50516-71]] ok Just moved :D [[Utilizaire:Nuvola Gatti|Nuvola Gatti]] ([[Discussion Utilizaire:Nuvola Gatti|d]]) 19 setembre de 2026 a 16.19 (UTC) :::::::{{ping|Nuvola Gatti}} hi, when possible, please help to fix [[it:Maniglia (meccanica)]] to [[it:Maniglia]] ; [[it:Condor (zoologia)]] to [[it:Condor]] ; [[it:Tony Boy (rapper)]] to [[it:Tony Boy]] and [[it:Alcaraz]] to [[it:Alcaraz (Spagna)]]. Thanks. [[Especial:Contribucions/~2026-50703-61|~2026-50703-61]] ([[Discussion Utilizaire:~2026-50703-61|discussió]]) 20 setembre de 2026 a 20.55 (UTC) ::::::::@[[Utilizaire:~2026-50703-61|~2026-50703-61]] done :) [[Utilizaire:Nuvola Gatti|Nuvola Gatti]] ([[Discussion Utilizaire:Nuvola Gatti|d]]) 20 setembre de 2026 a 19.33 (UTC) :[[Utilizaire:Nuvola Gatti]] hi, when possible please help to move: [[it:Varano]] to [[it:Varano (disambigua)]] ; [[it:Party]] to [[it:Party (disambigua)]] ; [[it:Gpl]] to [[it:Gpl (disambigua)]] ; [[it:Gnl]] to [[it:Gnl (disambigua)]] ; [[it:Ansa]] to [[it:Ansa (disambigua)]] ; [[it:Trattore]] to [[it:Trattore (disambigua)]] and [[it:Gioia]] to [[it:Gioia (disambigua)]]. Thanks. [[Especial:Contribucions/~2026-51249-54|~2026-51249-54]] ([[Discussion Utilizaire:~2026-51249-54|discussió]]) 23 setembre de 2026 a 12.55 (UTC) s03tvaxk0c7noqaexmwgtiqdr12ewg8 2509227 2509205 2026-09-23T17:46:16Z ~2026-51626-92 65373 2509227 wikitext text/x-wiki == Move page == Hi @[[Utilizaire:Nuvola Gatti|Nuvola Gatti]] as you work on it.wiki we kindly request your project contribution for a move page: can you please move [[it:Biscia]] to [[it:Biscia (disambigua)]] to fix correct redirect to [[it:Natrix]]? Thanks. [[Especial:Contribucions/~2026-50276-64|~2026-50276-64]] ([[Discussion Utilizaire:~2026-50276-64|discussió]]) 17 setembre de 2026 a 22.50 (UTC) :@[[Utilizaire:~2026-50276-64|~2026-50276-64]] sure [[Utilizaire:Nuvola Gatti|Nuvola Gatti]] ([[Discussion Utilizaire:Nuvola Gatti|d]]) 18 setembre de 2026 a 15.04 (UTC) :@[[Utilizaire:~2026-50276-64|~2026-50276-64]] ok i moved it [[Utilizaire:Nuvola Gatti|Nuvola Gatti]] ([[Discussion Utilizaire:Nuvola Gatti|d]]) 18 setembre de 2026 a 15.06 (UTC) ::@[[Utilizaire:Nuvola Gatti|Nuvola Gatti]] many thanks for your contribution. And, as soon as possible, can you please change and correct the following titles: [[it:Barolo (vino)]] to [[it:Barolo]] and [[it:Capra]] to [[it:Capra (disambigua)]]? We need to fix redirect/titles for the relevant wikiprojects. [[Especial:Contribucions/~2026-50463-01|~2026-50463-01]] ([[Discussion Utilizaire:~2026-50463-01|discussió]]) 19 setembre de 2026 a 09.37 (UTC) :::@[[Utilizaire:~2026-50463-01|~2026-50463-01]] ok i Just moved them :D [[Utilizaire:Nuvola Gatti|Nuvola Gatti]] ([[Discussion Utilizaire:Nuvola Gatti|d]]) 19 setembre de 2026 a 09.46 (UTC) ::::oh @[[Utilizaire:~2026-50463-01|~2026-50463-01]] you can make a Wikipedia account since your asking to fix and It would help to recognize this account [[Utilizaire:Nuvola Gatti|Nuvola Gatti]] ([[Discussion Utilizaire:Nuvola Gatti|d]]) 19 setembre de 2026 a 09.50 (UTC) :::::@[[Utilizaire:Nuvola Gatti|Nuvola Gatti]] Thanks for the help; we collaborate across various Wikipedia editions, which is why we don't have a single account. We work on Wikidata and periodically manage Wikipedia titles/redirects by asking active users across different language editions to contribute; we then organize the items on Wikidata and contact you and other users so that the necessary changes can be made whenever time permits. Please as soon as possible: [[it:Ortensia]] to [[it:Ortensia (disambigua)]] and [[it:Mamba]] to [[it:Mamba (disambigua)]]. [[Especial:Contribucions/~2026-50516-71|~2026-50516-71]] ([[Discussion Utilizaire:~2026-50516-71|discussió]]) 19 setembre de 2026 a 16.11 (UTC) ::::::@[[Utilizaire:~2026-50516-71|~2026-50516-71]] ok Just moved :D [[Utilizaire:Nuvola Gatti|Nuvola Gatti]] ([[Discussion Utilizaire:Nuvola Gatti|d]]) 19 setembre de 2026 a 16.19 (UTC) :::::::{{ping|Nuvola Gatti}} hi, when possible, please help to fix [[it:Maniglia (meccanica)]] to [[it:Maniglia]] ; [[it:Condor (zoologia)]] to [[it:Condor]] ; [[it:Tony Boy (rapper)]] to [[it:Tony Boy]] and [[it:Alcaraz]] to [[it:Alcaraz (Spagna)]]. Thanks. [[Especial:Contribucions/~2026-50703-61|~2026-50703-61]] ([[Discussion Utilizaire:~2026-50703-61|discussió]]) 20 setembre de 2026 a 20.55 (UTC) ::::::::@[[Utilizaire:~2026-50703-61|~2026-50703-61]] done :) [[Utilizaire:Nuvola Gatti|Nuvola Gatti]] ([[Discussion Utilizaire:Nuvola Gatti|d]]) 20 setembre de 2026 a 19.33 (UTC) :[[Utilizaire:Nuvola Gatti]] hi, when possible please help to move: [[it:Varano]] to [[it:Varano (disambigua)]] ; [[it:Party]] to [[it:Party (disambigua)]] ; [[it:Gpl]] to [[it:Gpl (disambigua)]] ; [[it:Gnl]] to [[it:Gnl (disambigua)]] ; [[it:Ansa]] to [[it:Ansa (disambigua)]] ; [[it:Gerani]] to [[it:Gerani (disambigua)]] ; [[it:Trattore]] to [[it:Trattore (disambigua)]] and [[it:Gioia]] to [[it:Gioia (disambigua)]]. Thanks. [[Especial:Contribucions/~2026-51249-54|~2026-51249-54]] ([[Discussion Utilizaire:~2026-51249-54|discussió]]) 23 setembre de 2026 a 12.55 (UTC) 2hizqckxwdsvywmurznl4vrrt75xcc1 2509228 2509227 2026-09-23T17:51:37Z ~2026-51336-13 65374 /* Move page */ Add titles 2509228 wikitext text/x-wiki == Move page == Hi @[[Utilizaire:Nuvola Gatti|Nuvola Gatti]] as you work on it.wiki we kindly request your project contribution for a move page: can you please move [[it:Biscia]] to [[it:Biscia (disambigua)]] to fix correct redirect to [[it:Natrix]]? Thanks. [[Especial:Contribucions/~2026-50276-64|~2026-50276-64]] ([[Discussion Utilizaire:~2026-50276-64|discussió]]) 17 setembre de 2026 a 22.50 (UTC) :@[[Utilizaire:~2026-50276-64|~2026-50276-64]] sure [[Utilizaire:Nuvola Gatti|Nuvola Gatti]] ([[Discussion Utilizaire:Nuvola Gatti|d]]) 18 setembre de 2026 a 15.04 (UTC) :@[[Utilizaire:~2026-50276-64|~2026-50276-64]] ok i moved it [[Utilizaire:Nuvola Gatti|Nuvola Gatti]] ([[Discussion Utilizaire:Nuvola Gatti|d]]) 18 setembre de 2026 a 15.06 (UTC) ::@[[Utilizaire:Nuvola Gatti|Nuvola Gatti]] many thanks for your contribution. And, as soon as possible, can you please change and correct the following titles: [[it:Barolo (vino)]] to [[it:Barolo]] and [[it:Capra]] to [[it:Capra (disambigua)]]? We need to fix redirect/titles for the relevant wikiprojects. [[Especial:Contribucions/~2026-50463-01|~2026-50463-01]] ([[Discussion Utilizaire:~2026-50463-01|discussió]]) 19 setembre de 2026 a 09.37 (UTC) :::@[[Utilizaire:~2026-50463-01|~2026-50463-01]] ok i Just moved them :D [[Utilizaire:Nuvola Gatti|Nuvola Gatti]] ([[Discussion Utilizaire:Nuvola Gatti|d]]) 19 setembre de 2026 a 09.46 (UTC) ::::oh @[[Utilizaire:~2026-50463-01|~2026-50463-01]] you can make a Wikipedia account since your asking to fix and It would help to recognize this account [[Utilizaire:Nuvola Gatti|Nuvola Gatti]] ([[Discussion Utilizaire:Nuvola Gatti|d]]) 19 setembre de 2026 a 09.50 (UTC) :::::@[[Utilizaire:Nuvola Gatti|Nuvola Gatti]] Thanks for the help; we collaborate across various Wikipedia editions, which is why we don't have a single account. We work on Wikidata and periodically manage Wikipedia titles/redirects by asking active users across different language editions to contribute; we then organize the items on Wikidata and contact you and other users so that the necessary changes can be made whenever time permits. Please as soon as possible: [[it:Ortensia]] to [[it:Ortensia (disambigua)]] and [[it:Mamba]] to [[it:Mamba (disambigua)]]. [[Especial:Contribucions/~2026-50516-71|~2026-50516-71]] ([[Discussion Utilizaire:~2026-50516-71|discussió]]) 19 setembre de 2026 a 16.11 (UTC) ::::::@[[Utilizaire:~2026-50516-71|~2026-50516-71]] ok Just moved :D [[Utilizaire:Nuvola Gatti|Nuvola Gatti]] ([[Discussion Utilizaire:Nuvola Gatti|d]]) 19 setembre de 2026 a 16.19 (UTC) :::::::{{ping|Nuvola Gatti}} hi, when possible, please help to fix [[it:Maniglia (meccanica)]] to [[it:Maniglia]] ; [[it:Condor (zoologia)]] to [[it:Condor]] ; [[it:Tony Boy (rapper)]] to [[it:Tony Boy]] and [[it:Alcaraz]] to [[it:Alcaraz (Spagna)]]. Thanks. [[Especial:Contribucions/~2026-50703-61|~2026-50703-61]] ([[Discussion Utilizaire:~2026-50703-61|discussió]]) 20 setembre de 2026 a 20.55 (UTC) ::::::::@[[Utilizaire:~2026-50703-61|~2026-50703-61]] done :) [[Utilizaire:Nuvola Gatti|Nuvola Gatti]] ([[Discussion Utilizaire:Nuvola Gatti|d]]) 20 setembre de 2026 a 19.33 (UTC) :[[Utilizaire:Nuvola Gatti]] hi, when possible please help to move: [[it:Varano]] to [[it:Varano (disambigua)]] ; [[it:Party]] to [[it:Party (disambigua)]] ; [[it:Gpl]] to [[it:Gpl (disambigua)]] ; [[it:Gnl]] to [[it:Gnl (disambigua)]] ; [[it:Ansa]] to [[it:Ansa (disambigua)]] ; [[it:Geranio]] to [[it:Geranio (disambigua)]] ; [[it:Gerani]] to [[it:Gerani (disambigua)]] ; [[it:Trattore]] to [[it:Trattore (disambigua)]] and [[it:Gioia]] to [[it:Gioia (disambigua)]]. Thanks. [[Especial:Contribucions/~2026-51249-54|~2026-51249-54]] ([[Discussion Utilizaire:~2026-51249-54|discussió]]) 23 setembre de 2026 a 12.55 (UTC) rqb7ph5jtqijp23kwzjbhsy7p32vys5 2509250 2509228 2026-09-23T22:51:23Z ~2026-51370-18 65377 2509250 wikitext text/x-wiki == Move page == Hi @[[Utilizaire:Nuvola Gatti|Nuvola Gatti]] as you work on it.wiki we kindly request your project contribution for a move page: can you please move [[it:Biscia]] to [[it:Biscia (disambigua)]] to fix correct redirect to [[it:Natrix]]? Thanks. [[Especial:Contribucions/~2026-50276-64|~2026-50276-64]] ([[Discussion Utilizaire:~2026-50276-64|discussió]]) 17 setembre de 2026 a 22.50 (UTC) :@[[Utilizaire:~2026-50276-64|~2026-50276-64]] sure [[Utilizaire:Nuvola Gatti|Nuvola Gatti]] ([[Discussion Utilizaire:Nuvola Gatti|d]]) 18 setembre de 2026 a 15.04 (UTC) :@[[Utilizaire:~2026-50276-64|~2026-50276-64]] ok i moved it [[Utilizaire:Nuvola Gatti|Nuvola Gatti]] ([[Discussion Utilizaire:Nuvola Gatti|d]]) 18 setembre de 2026 a 15.06 (UTC) ::@[[Utilizaire:Nuvola Gatti|Nuvola Gatti]] many thanks for your contribution. And, as soon as possible, can you please change and correct the following titles: [[it:Barolo (vino)]] to [[it:Barolo]] and [[it:Capra]] to [[it:Capra (disambigua)]]? We need to fix redirect/titles for the relevant wikiprojects. [[Especial:Contribucions/~2026-50463-01|~2026-50463-01]] ([[Discussion Utilizaire:~2026-50463-01|discussió]]) 19 setembre de 2026 a 09.37 (UTC) :::@[[Utilizaire:~2026-50463-01|~2026-50463-01]] ok i Just moved them :D [[Utilizaire:Nuvola Gatti|Nuvola Gatti]] ([[Discussion Utilizaire:Nuvola Gatti|d]]) 19 setembre de 2026 a 09.46 (UTC) ::::oh @[[Utilizaire:~2026-50463-01|~2026-50463-01]] you can make a Wikipedia account since your asking to fix and It would help to recognize this account [[Utilizaire:Nuvola Gatti|Nuvola Gatti]] ([[Discussion Utilizaire:Nuvola Gatti|d]]) 19 setembre de 2026 a 09.50 (UTC) :::::@[[Utilizaire:Nuvola Gatti|Nuvola Gatti]] Thanks for the help; we collaborate across various Wikipedia editions, which is why we don't have a single account. We work on Wikidata and periodically manage Wikipedia titles/redirects by asking active users across different language editions to contribute; we then organize the items on Wikidata and contact you and other users so that the necessary changes can be made whenever time permits. Please as soon as possible: [[it:Ortensia]] to [[it:Ortensia (disambigua)]] and [[it:Mamba]] to [[it:Mamba (disambigua)]]. [[Especial:Contribucions/~2026-50516-71|~2026-50516-71]] ([[Discussion Utilizaire:~2026-50516-71|discussió]]) 19 setembre de 2026 a 16.11 (UTC) ::::::@[[Utilizaire:~2026-50516-71|~2026-50516-71]] ok Just moved :D [[Utilizaire:Nuvola Gatti|Nuvola Gatti]] ([[Discussion Utilizaire:Nuvola Gatti|d]]) 19 setembre de 2026 a 16.19 (UTC) :::::::{{ping|Nuvola Gatti}} hi, when possible, please help to fix [[it:Maniglia (meccanica)]] to [[it:Maniglia]] ; [[it:Condor (zoologia)]] to [[it:Condor]] ; [[it:Tony Boy (rapper)]] to [[it:Tony Boy]] and [[it:Alcaraz]] to [[it:Alcaraz (Spagna)]]. Thanks. [[Especial:Contribucions/~2026-50703-61|~2026-50703-61]] ([[Discussion Utilizaire:~2026-50703-61|discussió]]) 20 setembre de 2026 a 20.55 (UTC) ::::::::@[[Utilizaire:~2026-50703-61|~2026-50703-61]] done :) [[Utilizaire:Nuvola Gatti|Nuvola Gatti]] ([[Discussion Utilizaire:Nuvola Gatti|d]]) 20 setembre de 2026 a 19.33 (UTC) :[[Utilizaire:Nuvola Gatti]] hi, when possible please help to move: [[it:Varano]] to [[it:Varano (disambigua)]] ; [[it:Party]] to [[it:Party (disambigua)]] ; [[it:Gpl]] to [[it:Gpl (disambigua)]] ; [[it:Gnl]] to [[it:Gnl (disambigua)]] ; [[it:Ansa]] to [[it:Ansa (disambigua)]] ; [[it:Geranio]] to [[it:Geranio (disambigua)]] ; [[it:Gerani]] to [[it:Gerani (disambigua)]] ; [[it:Ssn]] to [[it:Ssn (disambigua)]] ; [[it:Trattore]] to [[it:Trattore (disambigua)]] and [[it:Gioia]] to [[it:Gioia (disambigua)]]. Thanks. [[Especial:Contribucions/~2026-51249-54|~2026-51249-54]] ([[Discussion Utilizaire:~2026-51249-54|discussió]]) 23 setembre de 2026 a 12.55 (UTC) k3l5tf9y6rz41s1ultlljexvx7wo8ti 2509331 2509250 2026-09-24T08:56:08Z ~2026-51623-05 65381 /* Move page */ Updating list 2509331 wikitext text/x-wiki == Move page == Hi @[[Utilizaire:Nuvola Gatti|Nuvola Gatti]] as you work on it.wiki we kindly request your project contribution for a move page: can you please move [[it:Biscia]] to [[it:Biscia (disambigua)]] to fix correct redirect to [[it:Natrix]]? Thanks. [[Especial:Contribucions/~2026-50276-64|~2026-50276-64]] ([[Discussion Utilizaire:~2026-50276-64|discussió]]) 17 setembre de 2026 a 22.50 (UTC) :@[[Utilizaire:~2026-50276-64|~2026-50276-64]] sure [[Utilizaire:Nuvola Gatti|Nuvola Gatti]] ([[Discussion Utilizaire:Nuvola Gatti|d]]) 18 setembre de 2026 a 15.04 (UTC) :@[[Utilizaire:~2026-50276-64|~2026-50276-64]] ok i moved it [[Utilizaire:Nuvola Gatti|Nuvola Gatti]] ([[Discussion Utilizaire:Nuvola Gatti|d]]) 18 setembre de 2026 a 15.06 (UTC) ::@[[Utilizaire:Nuvola Gatti|Nuvola Gatti]] many thanks for your contribution. And, as soon as possible, can you please change and correct the following titles: [[it:Barolo (vino)]] to [[it:Barolo]] and [[it:Capra]] to [[it:Capra (disambigua)]]? We need to fix redirect/titles for the relevant wikiprojects. [[Especial:Contribucions/~2026-50463-01|~2026-50463-01]] ([[Discussion Utilizaire:~2026-50463-01|discussió]]) 19 setembre de 2026 a 09.37 (UTC) :::@[[Utilizaire:~2026-50463-01|~2026-50463-01]] ok i Just moved them :D [[Utilizaire:Nuvola Gatti|Nuvola Gatti]] ([[Discussion Utilizaire:Nuvola Gatti|d]]) 19 setembre de 2026 a 09.46 (UTC) ::::oh @[[Utilizaire:~2026-50463-01|~2026-50463-01]] you can make a Wikipedia account since your asking to fix and It would help to recognize this account [[Utilizaire:Nuvola Gatti|Nuvola Gatti]] ([[Discussion Utilizaire:Nuvola Gatti|d]]) 19 setembre de 2026 a 09.50 (UTC) :::::@[[Utilizaire:Nuvola Gatti|Nuvola Gatti]] Thanks for the help; we collaborate across various Wikipedia editions, which is why we don't have a single account. We work on Wikidata and periodically manage Wikipedia titles/redirects by asking active users across different language editions to contribute; we then organize the items on Wikidata and contact you and other users so that the necessary changes can be made whenever time permits. Please as soon as possible: [[it:Ortensia]] to [[it:Ortensia (disambigua)]] and [[it:Mamba]] to [[it:Mamba (disambigua)]]. [[Especial:Contribucions/~2026-50516-71|~2026-50516-71]] ([[Discussion Utilizaire:~2026-50516-71|discussió]]) 19 setembre de 2026 a 16.11 (UTC) ::::::@[[Utilizaire:~2026-50516-71|~2026-50516-71]] ok Just moved :D [[Utilizaire:Nuvola Gatti|Nuvola Gatti]] ([[Discussion Utilizaire:Nuvola Gatti|d]]) 19 setembre de 2026 a 16.19 (UTC) :::::::{{ping|Nuvola Gatti}} hi, when possible, please help to fix [[it:Maniglia (meccanica)]] to [[it:Maniglia]] ; [[it:Condor (zoologia)]] to [[it:Condor]] ; [[it:Tony Boy (rapper)]] to [[it:Tony Boy]] and [[it:Alcaraz]] to [[it:Alcaraz (Spagna)]]. Thanks. [[Especial:Contribucions/~2026-50703-61|~2026-50703-61]] ([[Discussion Utilizaire:~2026-50703-61|discussió]]) 20 setembre de 2026 a 20.55 (UTC) ::::::::@[[Utilizaire:~2026-50703-61|~2026-50703-61]] done :) [[Utilizaire:Nuvola Gatti|Nuvola Gatti]] ([[Discussion Utilizaire:Nuvola Gatti|d]]) 20 setembre de 2026 a 19.33 (UTC) :[[Utilizaire:Nuvola Gatti]] hi, when possible please help to move: 1) [[it:Varano]] to [[it:Varano (disambigua)]] ; 2) [[it:Party]] to [[it:Party (disambigua)]] ; 3) [[it:Gpl]] to [[it:Gpl (disambigua)]] ; 4) [[it:Gnl]] to [[it:Gnl (disambigua)]] ; 5) [[it:Ansa]] to [[it:Ansa (disambigua)]] ; 6) [[it:Geranio]] to [[it:Geranio (disambigua)]] ; 7) [[it:Gerani]] to [[it:Gerani (disambigua)]] ; 8) [[it:Ssn]] to [[it:Ssn (disambigua)]] ; 9) [[it:Trattore]] to [[it:Trattore (disambigua)]] ; 10) [[it:Avena]] to [[it:Avena (genere)]] and 11) [[it:Gioia]] to [[it:Gioia (disambigua)]]. Thanks. [[Especial:Contribucions/~2026-51249-54|~2026-51249-54]] ([[Discussion Utilizaire:~2026-51249-54|discussió]]) 23 setembre de 2026 a 12.55 (UTC) tw14ou01aozsqyi3mqdv80ord8fnm5r 2509332 2509331 2026-09-24T08:56:23Z ~2026-51623-05 65381 2509332 wikitext text/x-wiki == Move page == Hi @[[Utilizaire:Nuvola Gatti|Nuvola Gatti]] as you work on it.wiki we kindly request your project contribution for a move page: can you please move [[it:Biscia]] to [[it:Biscia (disambigua)]] to fix correct redirect to [[it:Natrix]]? Thanks. [[Especial:Contribucions/~2026-50276-64|~2026-50276-64]] ([[Discussion Utilizaire:~2026-50276-64|discussió]]) 17 setembre de 2026 a 22.50 (UTC) :@[[Utilizaire:~2026-50276-64|~2026-50276-64]] sure [[Utilizaire:Nuvola Gatti|Nuvola Gatti]] ([[Discussion Utilizaire:Nuvola Gatti|d]]) 18 setembre de 2026 a 15.04 (UTC) :@[[Utilizaire:~2026-50276-64|~2026-50276-64]] ok i moved it [[Utilizaire:Nuvola Gatti|Nuvola Gatti]] ([[Discussion Utilizaire:Nuvola Gatti|d]]) 18 setembre de 2026 a 15.06 (UTC) ::@[[Utilizaire:Nuvola Gatti|Nuvola Gatti]] many thanks for your contribution. And, as soon as possible, can you please change and correct the following titles: [[it:Barolo (vino)]] to [[it:Barolo]] and [[it:Capra]] to [[it:Capra (disambigua)]]? We need to fix redirect/titles for the relevant wikiprojects. [[Especial:Contribucions/~2026-50463-01|~2026-50463-01]] ([[Discussion Utilizaire:~2026-50463-01|discussió]]) 19 setembre de 2026 a 09.37 (UTC) :::@[[Utilizaire:~2026-50463-01|~2026-50463-01]] ok i Just moved them :D [[Utilizaire:Nuvola Gatti|Nuvola Gatti]] ([[Discussion Utilizaire:Nuvola Gatti|d]]) 19 setembre de 2026 a 09.46 (UTC) ::::oh @[[Utilizaire:~2026-50463-01|~2026-50463-01]] you can make a Wikipedia account since your asking to fix and It would help to recognize this account [[Utilizaire:Nuvola Gatti|Nuvola Gatti]] ([[Discussion Utilizaire:Nuvola Gatti|d]]) 19 setembre de 2026 a 09.50 (UTC) :::::@[[Utilizaire:Nuvola Gatti|Nuvola Gatti]] Thanks for the help; we collaborate across various Wikipedia editions, which is why we don't have a single account. We work on Wikidata and periodically manage Wikipedia titles/redirects by asking active users across different language editions to contribute; we then organize the items on Wikidata and contact you and other users so that the necessary changes can be made whenever time permits. Please as soon as possible: [[it:Ortensia]] to [[it:Ortensia (disambigua)]] and [[it:Mamba]] to [[it:Mamba (disambigua)]]. [[Especial:Contribucions/~2026-50516-71|~2026-50516-71]] ([[Discussion Utilizaire:~2026-50516-71|discussió]]) 19 setembre de 2026 a 16.11 (UTC) ::::::@[[Utilizaire:~2026-50516-71|~2026-50516-71]] ok Just moved :D [[Utilizaire:Nuvola Gatti|Nuvola Gatti]] ([[Discussion Utilizaire:Nuvola Gatti|d]]) 19 setembre de 2026 a 16.19 (UTC) :::::::{{ping|Nuvola Gatti}} hi, when possible, please help to fix [[it:Maniglia (meccanica)]] to [[it:Maniglia]] ; [[it:Condor (zoologia)]] to [[it:Condor]] ; [[it:Tony Boy (rapper)]] to [[it:Tony Boy]] and [[it:Alcaraz]] to [[it:Alcaraz (Spagna)]]. Thanks. [[Especial:Contribucions/~2026-50703-61|~2026-50703-61]] ([[Discussion Utilizaire:~2026-50703-61|discussió]]) 20 setembre de 2026 a 20.55 (UTC) ::::::::@[[Utilizaire:~2026-50703-61|~2026-50703-61]] done :) [[Utilizaire:Nuvola Gatti|Nuvola Gatti]] ([[Discussion Utilizaire:Nuvola Gatti|d]]) 20 setembre de 2026 a 19.33 (UTC) :[[Utilizaire:Nuvola Gatti]] hi, when possible please help to move: 1) [[it:Varano]] to [[it:Varano (disambigua)]] ; 2) [[it:Party]] to [[it:Party (disambigua)]] ; 3) [[it:Gpl]] to [[it:Gpl (disambigua)]] ; 4) [[it:Gnl]] to [[it:Gnl (disambigua)]] ; 5) [[it:Ansa]] to [[it:Ansa (disambigua)]] ; 6) [[it:Geranio]] to [[it:Geranio (disambigua)]] ; 7) [[it:Gerani]] to [[it:Gerani (disambigua)]] ; 8) [[it:Ssn]] to [[it:Ssn (disambigua)]] ; 9) [[it:Trattore]] to [[it:Trattore (disambigua)]] ; 10) [[it:Avena (botanica)]] to [[it:Avena (genere)]] and 11) [[it:Gioia]] to [[it:Gioia (disambigua)]]. Thanks. [[Especial:Contribucions/~2026-51249-54|~2026-51249-54]] ([[Discussion Utilizaire:~2026-51249-54|discussió]]) 23 setembre de 2026 a 12.55 (UTC) qz16oiszpcl3yp9uaoholvcqxgmdz0c 2509335 2509332 2026-09-24T10:40:21Z ~2026-51336-48 65384 2509335 wikitext text/x-wiki == Move page == Hi @[[Utilizaire:Nuvola Gatti|Nuvola Gatti]] as you work on it.wiki we kindly request your project contribution for a move page: can you please move [[it:Biscia]] to [[it:Biscia (disambigua)]] to fix correct redirect to [[it:Natrix]]? Thanks. [[Especial:Contribucions/~2026-50276-64|~2026-50276-64]] ([[Discussion Utilizaire:~2026-50276-64|discussió]]) 17 setembre de 2026 a 22.50 (UTC) :@[[Utilizaire:~2026-50276-64|~2026-50276-64]] sure [[Utilizaire:Nuvola Gatti|Nuvola Gatti]] ([[Discussion Utilizaire:Nuvola Gatti|d]]) 18 setembre de 2026 a 15.04 (UTC) :@[[Utilizaire:~2026-50276-64|~2026-50276-64]] ok i moved it [[Utilizaire:Nuvola Gatti|Nuvola Gatti]] ([[Discussion Utilizaire:Nuvola Gatti|d]]) 18 setembre de 2026 a 15.06 (UTC) ::@[[Utilizaire:Nuvola Gatti|Nuvola Gatti]] many thanks for your contribution. And, as soon as possible, can you please change and correct the following titles: [[it:Barolo (vino)]] to [[it:Barolo]] and [[it:Capra]] to [[it:Capra (disambigua)]]? We need to fix redirect/titles for the relevant wikiprojects. [[Especial:Contribucions/~2026-50463-01|~2026-50463-01]] ([[Discussion Utilizaire:~2026-50463-01|discussió]]) 19 setembre de 2026 a 09.37 (UTC) :::@[[Utilizaire:~2026-50463-01|~2026-50463-01]] ok i Just moved them :D [[Utilizaire:Nuvola Gatti|Nuvola Gatti]] ([[Discussion Utilizaire:Nuvola Gatti|d]]) 19 setembre de 2026 a 09.46 (UTC) ::::oh @[[Utilizaire:~2026-50463-01|~2026-50463-01]] you can make a Wikipedia account since your asking to fix and It would help to recognize this account [[Utilizaire:Nuvola Gatti|Nuvola Gatti]] ([[Discussion Utilizaire:Nuvola Gatti|d]]) 19 setembre de 2026 a 09.50 (UTC) :::::@[[Utilizaire:Nuvola Gatti|Nuvola Gatti]] Thanks for the help; we collaborate across various Wikipedia editions, which is why we don't have a single account. We work on Wikidata and periodically manage Wikipedia titles/redirects by asking active users across different language editions to contribute; we then organize the items on Wikidata and contact you and other users so that the necessary changes can be made whenever time permits. Please as soon as possible: [[it:Ortensia]] to [[it:Ortensia (disambigua)]] and [[it:Mamba]] to [[it:Mamba (disambigua)]]. [[Especial:Contribucions/~2026-50516-71|~2026-50516-71]] ([[Discussion Utilizaire:~2026-50516-71|discussió]]) 19 setembre de 2026 a 16.11 (UTC) ::::::@[[Utilizaire:~2026-50516-71|~2026-50516-71]] ok Just moved :D [[Utilizaire:Nuvola Gatti|Nuvola Gatti]] ([[Discussion Utilizaire:Nuvola Gatti|d]]) 19 setembre de 2026 a 16.19 (UTC) :::::::{{ping|Nuvola Gatti}} hi, when possible, please help to fix [[it:Maniglia (meccanica)]] to [[it:Maniglia]] ; [[it:Condor (zoologia)]] to [[it:Condor]] ; [[it:Tony Boy (rapper)]] to [[it:Tony Boy]] and [[it:Alcaraz]] to [[it:Alcaraz (Spagna)]]. Thanks. [[Especial:Contribucions/~2026-50703-61|~2026-50703-61]] ([[Discussion Utilizaire:~2026-50703-61|discussió]]) 20 setembre de 2026 a 20.55 (UTC) ::::::::@[[Utilizaire:~2026-50703-61|~2026-50703-61]] done :) [[Utilizaire:Nuvola Gatti|Nuvola Gatti]] ([[Discussion Utilizaire:Nuvola Gatti|d]]) 20 setembre de 2026 a 19.33 (UTC) :[[Utilizaire:Nuvola Gatti]] hi, when possible please help to move: 1) [[it:Varano]] to [[it:Varano (disambigua)]] ; 2) [[it:Party]] to [[it:Party (disambigua)]] ; 3) [[it:Gpl]] to [[it:Gpl (disambigua)]] ; 4) [[it:Gnl]] to [[it:Gnl (disambigua)]] ; 5) [[it:Ansa]] to [[it:Ansa (disambigua)]] ; 6) [[it:Geranio]] to [[it:Geranio (disambigua)]] ; 7) [[it:Gerani]] to [[it:Gerani (disambigua)]] ; 8) [[it:Ssn]] to [[it:Ssn (disambigua)]] ; 9) [[it:Trattore]] to [[it:Trattore (disambigua)]] ; 10) [[it:Avena (botanica)]] to [[it:Avena (genere)]] 11) [[Dos]] to [[it:Dos (disambigua)]] and 12) [[it:Gioia]] to [[it:Gioia (disambigua)]]. Thanks. [[Especial:Contribucions/~2026-51249-54|~2026-51249-54]] ([[Discussion Utilizaire:~2026-51249-54|discussió]]) 23 setembre de 2026 a 12.55 (UTC) 2pjn8o8tyod7ifohewn8765r43x1z98 2509336 2509335 2026-09-24T10:40:32Z ~2026-51336-48 65384 2509336 wikitext text/x-wiki == Move page == Hi @[[Utilizaire:Nuvola Gatti|Nuvola Gatti]] as you work on it.wiki we kindly request your project contribution for a move page: can you please move [[it:Biscia]] to [[it:Biscia (disambigua)]] to fix correct redirect to [[it:Natrix]]? Thanks. [[Especial:Contribucions/~2026-50276-64|~2026-50276-64]] ([[Discussion Utilizaire:~2026-50276-64|discussió]]) 17 setembre de 2026 a 22.50 (UTC) :@[[Utilizaire:~2026-50276-64|~2026-50276-64]] sure [[Utilizaire:Nuvola Gatti|Nuvola Gatti]] ([[Discussion Utilizaire:Nuvola Gatti|d]]) 18 setembre de 2026 a 15.04 (UTC) :@[[Utilizaire:~2026-50276-64|~2026-50276-64]] ok i moved it [[Utilizaire:Nuvola Gatti|Nuvola Gatti]] ([[Discussion Utilizaire:Nuvola Gatti|d]]) 18 setembre de 2026 a 15.06 (UTC) ::@[[Utilizaire:Nuvola Gatti|Nuvola Gatti]] many thanks for your contribution. And, as soon as possible, can you please change and correct the following titles: [[it:Barolo (vino)]] to [[it:Barolo]] and [[it:Capra]] to [[it:Capra (disambigua)]]? We need to fix redirect/titles for the relevant wikiprojects. [[Especial:Contribucions/~2026-50463-01|~2026-50463-01]] ([[Discussion Utilizaire:~2026-50463-01|discussió]]) 19 setembre de 2026 a 09.37 (UTC) :::@[[Utilizaire:~2026-50463-01|~2026-50463-01]] ok i Just moved them :D [[Utilizaire:Nuvola Gatti|Nuvola Gatti]] ([[Discussion Utilizaire:Nuvola Gatti|d]]) 19 setembre de 2026 a 09.46 (UTC) ::::oh @[[Utilizaire:~2026-50463-01|~2026-50463-01]] you can make a Wikipedia account since your asking to fix and It would help to recognize this account [[Utilizaire:Nuvola Gatti|Nuvola Gatti]] ([[Discussion Utilizaire:Nuvola Gatti|d]]) 19 setembre de 2026 a 09.50 (UTC) :::::@[[Utilizaire:Nuvola Gatti|Nuvola Gatti]] Thanks for the help; we collaborate across various Wikipedia editions, which is why we don't have a single account. We work on Wikidata and periodically manage Wikipedia titles/redirects by asking active users across different language editions to contribute; we then organize the items on Wikidata and contact you and other users so that the necessary changes can be made whenever time permits. Please as soon as possible: [[it:Ortensia]] to [[it:Ortensia (disambigua)]] and [[it:Mamba]] to [[it:Mamba (disambigua)]]. [[Especial:Contribucions/~2026-50516-71|~2026-50516-71]] ([[Discussion Utilizaire:~2026-50516-71|discussió]]) 19 setembre de 2026 a 16.11 (UTC) ::::::@[[Utilizaire:~2026-50516-71|~2026-50516-71]] ok Just moved :D [[Utilizaire:Nuvola Gatti|Nuvola Gatti]] ([[Discussion Utilizaire:Nuvola Gatti|d]]) 19 setembre de 2026 a 16.19 (UTC) :::::::{{ping|Nuvola Gatti}} hi, when possible, please help to fix [[it:Maniglia (meccanica)]] to [[it:Maniglia]] ; [[it:Condor (zoologia)]] to [[it:Condor]] ; [[it:Tony Boy (rapper)]] to [[it:Tony Boy]] and [[it:Alcaraz]] to [[it:Alcaraz (Spagna)]]. Thanks. [[Especial:Contribucions/~2026-50703-61|~2026-50703-61]] ([[Discussion Utilizaire:~2026-50703-61|discussió]]) 20 setembre de 2026 a 20.55 (UTC) ::::::::@[[Utilizaire:~2026-50703-61|~2026-50703-61]] done :) [[Utilizaire:Nuvola Gatti|Nuvola Gatti]] ([[Discussion Utilizaire:Nuvola Gatti|d]]) 20 setembre de 2026 a 19.33 (UTC) :[[Utilizaire:Nuvola Gatti]] hi, when possible please help to move: 1) [[it:Varano]] to [[it:Varano (disambigua)]] ; 2) [[it:Party]] to [[it:Party (disambigua)]] ; 3) [[it:Gpl]] to [[it:Gpl (disambigua)]] ; 4) [[it:Gnl]] to [[it:Gnl (disambigua)]] ; 5) [[it:Ansa]] to [[it:Ansa (disambigua)]] ; 6) [[it:Geranio]] to [[it:Geranio (disambigua)]] ; 7) [[it:Gerani]] to [[it:Gerani (disambigua)]] ; 8) [[it:Ssn]] to [[it:Ssn (disambigua)]] ; 9) [[it:Trattore]] to [[it:Trattore (disambigua)]] ; 10) [[it:Avena (botanica)]] to [[it:Avena (genere)]] 11) [[it:Dos]] to [[it:Dos (disambigua)]] and 12) [[it:Gioia]] to [[it:Gioia (disambigua)]]. Thanks. [[Especial:Contribucions/~2026-51249-54|~2026-51249-54]] ([[Discussion Utilizaire:~2026-51249-54|discussió]]) 23 setembre de 2026 a 12.55 (UTC) rw5tuhprjy5iyucc5cczj46y4d22udb 2509337 2509336 2026-09-24T10:45:26Z ~2026-51451-03 65385 2509337 wikitext text/x-wiki == Move page == Hi @[[Utilizaire:Nuvola Gatti|Nuvola Gatti]] as you work on it.wiki we kindly request your project contribution for a move page: can you please move [[it:Biscia]] to [[it:Biscia (disambigua)]] to fix correct redirect to [[it:Natrix]]? Thanks. [[Especial:Contribucions/~2026-50276-64|~2026-50276-64]] ([[Discussion Utilizaire:~2026-50276-64|discussió]]) 17 setembre de 2026 a 22.50 (UTC) :@[[Utilizaire:~2026-50276-64|~2026-50276-64]] sure [[Utilizaire:Nuvola Gatti|Nuvola Gatti]] ([[Discussion Utilizaire:Nuvola Gatti|d]]) 18 setembre de 2026 a 15.04 (UTC) :@[[Utilizaire:~2026-50276-64|~2026-50276-64]] ok i moved it [[Utilizaire:Nuvola Gatti|Nuvola Gatti]] ([[Discussion Utilizaire:Nuvola Gatti|d]]) 18 setembre de 2026 a 15.06 (UTC) ::@[[Utilizaire:Nuvola Gatti|Nuvola Gatti]] many thanks for your contribution. And, as soon as possible, can you please change and correct the following titles: [[it:Barolo (vino)]] to [[it:Barolo]] and [[it:Capra]] to [[it:Capra (disambigua)]]? We need to fix redirect/titles for the relevant wikiprojects. [[Especial:Contribucions/~2026-50463-01|~2026-50463-01]] ([[Discussion Utilizaire:~2026-50463-01|discussió]]) 19 setembre de 2026 a 09.37 (UTC) :::@[[Utilizaire:~2026-50463-01|~2026-50463-01]] ok i Just moved them :D [[Utilizaire:Nuvola Gatti|Nuvola Gatti]] ([[Discussion Utilizaire:Nuvola Gatti|d]]) 19 setembre de 2026 a 09.46 (UTC) ::::oh @[[Utilizaire:~2026-50463-01|~2026-50463-01]] you can make a Wikipedia account since your asking to fix and It would help to recognize this account [[Utilizaire:Nuvola Gatti|Nuvola Gatti]] ([[Discussion Utilizaire:Nuvola Gatti|d]]) 19 setembre de 2026 a 09.50 (UTC) :::::@[[Utilizaire:Nuvola Gatti|Nuvola Gatti]] Thanks for the help; we collaborate across various Wikipedia editions, which is why we don't have a single account. We work on Wikidata and periodically manage Wikipedia titles/redirects by asking active users across different language editions to contribute; we then organize the items on Wikidata and contact you and other users so that the necessary changes can be made whenever time permits. Please as soon as possible: [[it:Ortensia]] to [[it:Ortensia (disambigua)]] and [[it:Mamba]] to [[it:Mamba (disambigua)]]. [[Especial:Contribucions/~2026-50516-71|~2026-50516-71]] ([[Discussion Utilizaire:~2026-50516-71|discussió]]) 19 setembre de 2026 a 16.11 (UTC) ::::::@[[Utilizaire:~2026-50516-71|~2026-50516-71]] ok Just moved :D [[Utilizaire:Nuvola Gatti|Nuvola Gatti]] ([[Discussion Utilizaire:Nuvola Gatti|d]]) 19 setembre de 2026 a 16.19 (UTC) :::::::{{ping|Nuvola Gatti}} hi, when possible, please help to fix [[it:Maniglia (meccanica)]] to [[it:Maniglia]] ; [[it:Condor (zoologia)]] to [[it:Condor]] ; [[it:Tony Boy (rapper)]] to [[it:Tony Boy]] and [[it:Alcaraz]] to [[it:Alcaraz (Spagna)]]. Thanks. [[Especial:Contribucions/~2026-50703-61|~2026-50703-61]] ([[Discussion Utilizaire:~2026-50703-61|discussió]]) 20 setembre de 2026 a 20.55 (UTC) ::::::::@[[Utilizaire:~2026-50703-61|~2026-50703-61]] done :) [[Utilizaire:Nuvola Gatti|Nuvola Gatti]] ([[Discussion Utilizaire:Nuvola Gatti|d]]) 20 setembre de 2026 a 19.33 (UTC) :[[Utilizaire:Nuvola Gatti]] hi, when possible please help to move: 1) [[it:Varano]] to [[it:Varano (disambigua)]] ; 2) [[it:Party]] to [[it:Party (disambigua)]] ; 3) [[it:Gpl]] to [[it:Gpl (disambigua)]] ; 4) [[it:Gnl]] to [[it:Gnl (disambigua)]] ; 5) [[it:Ansa]] to [[it:Ansa (disambigua)]] ; 6) [[it:Geranio]] to [[it:Geranio (disambigua)]] ; 7) [[it:Gerani]] to [[it:Gerani (disambigua)]] ; 8) [[it:Ssn]] to [[it:Ssn (disambigua)]] ; 9) [[it:Trattore]] to [[it:Trattore (disambigua)]] ; 10) [[it:Avena (botanica)]] to [[it:Avena (genere)]] 11) [[it:Dos]] to [[it:Dos (disambigua)]] ; 12) [[it:Psg]] to [[it:Psg (disambigua)]] and 13) [[it:Gioia]] to [[it:Gioia (disambigua)]]. Thanks. [[Especial:Contribucions/~2026-51249-54|~2026-51249-54]] ([[Discussion Utilizaire:~2026-51249-54|discussió]]) 23 setembre de 2026 a 12.55 (UTC) cei864yjartcwnn6eqx3bjfs1enk9od Coreth 0 201549 2509195 2026-09-23T13:36:41Z Alaric 506 44932 Alaric 506 a desplaçat la pagina [[Coreth]] cap a [[Corèth]] : Títol mal escrit : Pas cap de dobte sus la prononciacion e'l sufixe 2509195 wikitext text/x-wiki #REDIRECCION [[Corèth]] 4txpjtjitmo69qtl7tbg94l76r4rrgg Bosin 0 201550 2509199 2026-09-23T14:15:20Z Alaric 506 44932 Alaric 506 a desplaçat la pagina [[Bosin]] cap a [[Bodin (Comenge)]] : Títol mal escrit : nom local segon prononciacion 2509199 wikitext text/x-wiki #REDIRECCION [[Bodin (Comenge)]] rllbal8odqbwjhg8o1e62awnqpv63a1 Canton de Salias de Salat 0 201551 2509223 2026-09-23T16:57:55Z Alaric 506 44932 Alaric 506 a desplaçat la pagina [[Canton de Salias de Salat]] cap a [[Canton de Saliás de Salat]] : Títol mal escrit : prononciacion generala, determinant pas precisat 2509223 wikitext text/x-wiki #REDIRECCION [[Canton de Saliás de Salat]] svcffwlfc57mhrf4ye5zu4pn3wvb43p Salias de Salat 0 201552 2509225 2026-09-23T17:00:26Z Alaric 506 44932 Alaric 506 a desplaçat la pagina [[Salias de Salat]] cap a [[Saliás de Salat]] : Títol mal escrit : prononciacion generala, determinant pas precisat 2509225 wikitext text/x-wiki #REDIRECCION [[Saliás de Salat]] 7jcryay0rckwojz26a8z330b2zyv0dp Canton de La Plèu 0 201553 2509233 2026-09-23T20:14:49Z Alaric 506 44932 Creacion de la pagina amb « {{Infobox Canton de França |carta=oc |nom=Canton de La Plèu |imatge = Map canton code 19 13.svg | reg= [[Lemosin (region)|Lemosin]] | dept={{Corresa}} | arrt= [[Arrondiment de Tula|Tula]] |vila= [[La Plèu]] |nbcom= 8 |canton=1913 |km²= 186,11 |cons= Bertrand Chassagnard (RPR puèi [[UMP]]) |datas= [[1992]]-[[2015]] |}} Lo '''canton de La Plèu''' es una anciana division administrativa de [[Lemosin (Occitània)|Lemosin]], situada dins l'arrondiment... » 2509233 wikitext text/x-wiki {{Infobox Canton de França |carta=oc |nom=Canton de La Plèu |imatge = Map canton code 19 13.svg | reg= [[Lemosin (region)|Lemosin]] | dept={{Corresa}} | arrt= [[Arrondiment de Tula|Tula]] |vila= [[La Plèu]] |nbcom= 8 |canton=1913 |km²= 186,11 |cons= Bertrand Chassagnard (RPR puèi [[UMP]]) |datas= [[1992]]-[[2015]] |}} Lo '''canton de La Plèu''' es una anciana division administrativa de [[Lemosin (Occitània)|Lemosin]], situada dins l'[[arrondiment d'Ussèl]], lo [[departaments franceses|departament]] de [[Corresa (departament)|Corresa]] e la [[regions francesas|region]] de [[Lemosin (region)|Lemosin]], aura de [[Novela Aquitània]]. Dempuèi [[2015]], doas comunas de [[Nauta Corresa Comunautat]], [[Sent Pantaleon de la Pléu]] e [[La Troncha]], son dins lo [[canton de Nauta Dordonha]] (burèu centralizator [[Bòrt]]) e las autras sieis son dau [[canton d'Aus Gletons]]. </br> '''La mapa es la de l'[[arrondiment de Tula]] avant 2015.''' ==Composicion== {|class= "wikitable" !Nom !Width="135"|Còdi INSEE !Superficia (<small>km²</small>) !Populacion !Densitat (<small>ab/km²</small>) !Intercomunalitat |- |[[La Faja (Corresa)|La Faja]] |19097 | 18,94 | {{popfr19|097}} ({{popfr19|0}}) | {{formatnum:{{#expr:({{popfr19|097}}/18.94) round 2}}}} | [[Comunautat de comunas de Ventadorn Aus Gletons Monedieras]] |- |'''[[La Plèu]]''' |19106 | 17,76 | {{popfr19|106}} ({{popfr19|0}}) | {{formatnum:{{#expr:({{popfr19|106}}/17.76) round 2}}}} | [[Comunautat de comunas de Ventadorn Aus Gletons Monedieras]] |- |[[Sent Alari Foissac]] |19208 | 36,92 | {{popfr19|208}} ({{popfr19|0}}) | {{formatnum:{{#expr:({{popfr19|208}}/36.92) round 2}}}} | [[Comunautat de comunas de Ventadorn Aus Gletons Monedieras]] |- |[[Sent Merd de la Pléu]] |19225 | 24,50 | {{popfr19|225}} ({{popfr19|0}}) | {{formatnum:{{#expr:({{popfr19|225}}/24.5) round 2}}}} | [[Comunautat de comunas de Ventadorn Aus Gletons Monedieras]] |- |[[Sent Pantaleon de la Pléu]] |19228 | 8,46 | {{popfr19|228}} ({{popfr19|0}}) | {{formatnum:{{#expr:({{popfr19|228}}/8.46) round 2}}}} | [[Nauta Corresa Comunautat]] |- |[[Sorçac]] |19264 | 42,00 | {{popfr19|264}} ({{popfr19|0}}) | {{formatnum:{{#expr:({{popfr19|264}}/42) round 2}}}} | [[Comunautat de comunas de Ventadorn Aus Gletons Monedieras]] |- |[[La Troncha]] |19110 | 19,79 | {{popfr19|110}} ({{popfr19|0}}) | {{formatnum:{{#expr:({{popfr19|110}}/19.79) round 2}}}} | [[Nauta Corresa Comunautat]] |- |[[La Val (Corresa)|La Val]] |19111 | 16,94 | {{popfr19|111}} ({{popfr19|0}}) | {{formatnum:{{#expr:({{popfr19|111}}/16.94) round 2}}}} | [[Comunautat de comunas de Ventadorn Aus Gletons Monedieras]] |- |} ==Istòria== De 1790 a 1801, e totas las comunas passèren totas dins lo canton de La Plèu <ref>fichas Cassini-EHESS de las comunas concernidas</ref>. </br> En 2014, quand faguèren una refòrma cantonala, lo canton de La Plèu fuguet suprimit e passet dins lo [[canton d'Aus Gletons]], per sieis comunas e dins lo [[canton de Nauta Dordonha]] per las autras sieis (Veire lo detalh en introduccion), en aplicacion dau decret dau 14 de feurier 2014, en seguda de las leis dau 17 de mai de 2013 (lei organique 2013-402 e lei 2013-403) <ref>http://www.legifrance.gouv.fr/affichTexte.do?cidTexte=JORFTEXT000027414225&categorieLien= ''Lei n° 2013-403 dau 17 de mai de 2013 relativa a l'eleccion daus conselhiers departamentaus, daus conselhiers municipaus e daus conselhiers comunautaris, e que modifica lo chalendier electorau'', 17 de mai de 2013, Jornau oficiau de la Republica Francesa n° 0114 dau 18 de mai de 2013, p. 8242</ref>. ==Nòtas== <references/> {{Portal Lemosin}} 3e0nqarg0q38ef8ny6bnsz1dyqd1tn7 2509241 2509233 2026-09-23T21:59:40Z Alaric 506 44932 2509241 wikitext text/x-wiki {{Infobox Canton de França |carta=oc |nom=Canton de La Plèu |imatge = Map canton code 19 13.svg | reg= [[Lemosin (region)|Lemosin]] | dept={{Corresa}} | arrt= [[Arrondiment de Tula|Tula]] |vila= [[La Plèu]] |nbcom= 8 |canton=1913 |km²= 186,11 |cons= Bertrand Chassagnard (RPR puèi [[UMP]]) |datas= [[1992]]-[[2015]] |}} Lo '''canton de La Plèu''' es una anciana division administrativa de [[Lemosin (Occitània)|Lemosin]], situada dins l'[[arrondiment d'Ussèl]], lo [[departaments franceses|departament]] de [[Corresa (departament)|Corresa]] e la [[regions francesas|region]] de [[Lemosin (region)|Lemosin]], aura de [[Novela Aquitània]]. Dempuèi [[2015]], doas comunas de [[Nauta Corresa Comunautat]], [[Sent Pantaleon de la Pléu]] e [[La Troncha]], son dins lo [[canton de Nauta Dordonha]] (burèu centralizator [[Bòrt]]) e las autras sieis son dau [[canton d'Aus Gletons]]. </br> '''La mapa es la de l'[[arrondiment de Tula]] avant 2015.''' ==Composicion== {|class= "wikitable" !Nom !Width="135"|Còdi INSEE !Superficia (<small>km²</small>) !Populacion !Densitat (<small>ab/km²</small>) !Intercomunalitat |- |[[La Faja (Corresa)|La Faja]] |19097 | 18,94 | {{popfr19|097}} ({{popfr19|0}}) | {{formatnum:{{#expr:({{popfr19|097}}/18.94) round 2}}}} | [[Comunautat de comunas de Ventadorn Aus Gletons Monedieras]] |- |'''[[La Plèu]]''' |19106 | 17,76 | {{popfr19|106}} ({{popfr19|0}}) | {{formatnum:{{#expr:({{popfr19|106}}/17.76) round 2}}}} | [[Comunautat de comunas de Ventadorn Aus Gletons Monedieras]] |- |[[Sent Alari Foissac]] |19208 | 36,92 | {{popfr19|208}} ({{popfr19|0}}) | {{formatnum:{{#expr:({{popfr19|208}}/36.92) round 2}}}} | [[Comunautat de comunas de Ventadorn Aus Gletons Monedieras]] |- |[[Sent Merd de la Pléu]] |19225 | 24,50 | {{popfr19|225}} ({{popfr19|0}}) | {{formatnum:{{#expr:({{popfr19|225}}/24.5) round 2}}}} | [[Comunautat de comunas de Ventadorn Aus Gletons Monedieras]] |- |[[Sent Pantaleon de la Pléu]] |19228 | 8,46 | {{popfr19|228}} ({{popfr19|0}}) | {{formatnum:{{#expr:({{popfr19|228}}/8.46) round 2}}}} | [[Nauta Corresa Comunautat]] |- |[[Sorçac]] |19264 | 42,00 | {{popfr19|264}} ({{popfr19|0}}) | {{formatnum:{{#expr:({{popfr19|264}}/42) round 2}}}} | [[Comunautat de comunas de Ventadorn Aus Gletons Monedieras]] |- |[[La Troncha]] |19110 | 19,79 | {{popfr19|110}} ({{popfr19|0}}) | {{formatnum:{{#expr:({{popfr19|110}}/19.79) round 2}}}} | [[Nauta Corresa Comunautat]] |- |[[La Val (Corresa)|La Val]] |19111 | 16,94 | {{popfr19|111}} ({{popfr19|0}}) | {{formatnum:{{#expr:({{popfr19|111}}/16.94) round 2}}}} | [[Comunautat de comunas de Ventadorn Aus Gletons Monedieras]] |- |} ==Istòria== De 1790 a 1801, totas las comunas de la lista èran dejà dins lo canton de La Plèu. En 1801, quand lo nombre daus cantons fuguet demenit, i demorèren <ref>fichas Cassini-EHESS de las comunas concernidas</ref>. </br> En 2014, quand faguèren una refòrma cantonala, lo canton de La Plèu fuguet suprimit e passet dins lo [[canton d'Aus Gletons]], per sieis comunas e dins lo [[canton de Nauta Dordonha]] per las autras doas (Veire lo detalh en introduccion), en aplicacion dau decret dau 14 de feurier 2014, en seguda de las leis dau 17 de mai de 2013 (lei organica 2013-402 e lei 2013-403) <ref>http://www.legifrance.gouv.fr/affichTexte.do?cidTexte=JORFTEXT000027414225&categorieLien= ''Lei n° 2013-403 dau 17 de mai de 2013 relativa a l'eleccion daus conselhiers departamentaus, daus conselhiers municipaus e daus conselhiers comunautaris, e que modifica lo chalendier electorau'', 17 de mai de 2013, Jornau oficiau de la Republica Francesa n° 0114 dau 18 de mai de 2013, p. 8242</ref>. ==Nòtas== <references/> {{Portal Lemosin}} lfem8t2cujr82q5alnb8hm0kuocnige 2509310 2509241 2026-09-24T05:44:42Z Alaric 506 44932 2509310 wikitext text/x-wiki {{Infobox Canton de França |carta=oc |nom=Canton de La Plèu |imatge = Map canton code 19 13.svg | reg= [[Lemosin (region)|Lemosin]] | dept={{Corresa}} | arrt= [[Arrondiment de Tula|Tula]] |vila= [[La Plèu]] |nbcom= 8 |canton=1913 |km²= 186,11 |cons= Bertrand Chassagnard (RPR puèi [[UMP]]) |datas= [[1992]]-[[2015]] |}} Lo '''canton de La Plèu''' es una anciana division administrativa de [[Lemosin (Occitània)|Lemosin]], situada dins l'[[arrondiment d'Ussèl]], lo [[departaments franceses|departament]] de [[Corresa (departament)|Corresa]] e la [[regions francesas|region]] de [[Lemosin (region)|Lemosin]], aura de [[Novela Aquitània]]. Dempuèi [[2015]], doas comunas de [[Nauta Corresa Comunautat]], [[Sent Pantaleon de la Pléu]] e [[La Troncha]], son dins lo [[canton de Nauta Dordonha]] (burèu centralizator [[Bòrt]]) e las autras sieis son dau [[canton d'Aus Gletons]]. </br> '''La mapa es la de l'[[arrondiment de Tula]] avant 2015.''' ==Composicion== {|class= "wikitable" !Nom !Width="135"|Còdi INSEE !Superficia (<small>km²</small>) !Populacion !Densitat (<small>ab/km²</small>) !Intercomunalitat |- |[[La Faja (Corresa)|La Faja]] |19097 | 18,94 | {{popfr19|097}} ({{popfr19|0}}) | {{formatnum:{{#expr:({{popfr19|097}}/18.94) round 2}}}} | [[Comunautat de comunas de Ventadorn Aus Gletons Monedieras]] |- |'''[[La Plèu]]''' |19106 | 17,76 | {{popfr19|106}} ({{popfr19|0}}) | {{formatnum:{{#expr:({{popfr19|106}}/17.76) round 2}}}} | [[Comunautat de comunas de Ventadorn Aus Gletons Monedieras]] |- |[[Sent Alari Foissac]] |19208 | 36,92 | {{popfr19|208}} ({{popfr19|0}}) | {{formatnum:{{#expr:({{popfr19|208}}/36.92) round 2}}}} | [[Comunautat de comunas de Ventadorn Aus Gletons Monedieras]] |- |[[Sent Merd de la Pléu]] |19225 | 24,50 | {{popfr19|225}} ({{popfr19|0}}) | {{formatnum:{{#expr:({{popfr19|225}}/24.5) round 2}}}} | [[Comunautat de comunas de Ventadorn Aus Gletons Monedieras]] |- |[[Sent Pantaleon de la Pléu]] |19228 | 8,46 | {{popfr19|228}} ({{popfr19|0}}) | {{formatnum:{{#expr:({{popfr19|228}}/8.46) round 2}}}} | [[Nauta Corresa Comunautat]] |- |[[Sorçac]] |19264 | 42,00 | {{popfr19|264}} ({{popfr19|0}}) | {{formatnum:{{#expr:({{popfr19|264}}/42) round 2}}}} | [[Comunautat de comunas de Ventadorn Aus Gletons Monedieras]] |- |[[La Troncha]] |19110 | 19,79 | {{popfr19|110}} ({{popfr19|0}}) | {{formatnum:{{#expr:({{popfr19|110}}/19.79) round 2}}}} | [[Nauta Corresa Comunautat]] |- |[[La Val (Corresa)|La Val]] |19111 | 16,94 | {{popfr19|111}} ({{popfr19|0}}) | {{formatnum:{{#expr:({{popfr19|111}}/16.94) round 2}}}} | [[Comunautat de comunas de Ventadorn Aus Gletons Monedieras]] |- |} ==Istòria== De 1790 a 1801, totas las comunas de la lista èran dejà dins lo canton de La Plèu. En 1801, quand lo nombre daus cantons fuguet demenit, i demorèren <ref>fichas Cassini-EHESS de las comunas concernidas</ref>. </br> En 2014, quand faguèren una refòrma cantonala, lo canton de La Plèu fuguet suprimit e passet dins lo [[canton d'Aus Gletons]], per sieis comunas e dins lo [[canton de Nauta Dordonha]] per las autras doas (Veire lo detalh en introduccion), en aplicacion dau decret dau 24 de feurier 2014 <ref>https://www.legifrance.gouv.fr/loda/id/JORFTEXT000028658274</ref>, en seguda de las leis dau 17 de mai de 2013 (lei organica 2013-402 e lei 2013-403) <ref>http://www.legifrance.gouv.fr/affichTexte.do?cidTexte=JORFTEXT000027414225&categorieLien= ''Lei n° 2013-403 dau 17 de mai de 2013 relativa a l'eleccion daus conselhiers departamentaus, daus conselhiers municipaus e daus conselhiers comunautaris, e que modifica lo chalendier electorau'', 17 de mai de 2013, Jornau oficiau de la Republica Francesa n° 0114 dau 18 de mai de 2013, p. 8242</ref>. ==Nòtas== <references/> {{Portal Lemosin}} p6httz9ffyi3fe92k74auswm5y7khop Arrondiment de Tula 0 201554 2509243 2026-09-23T22:10:07Z Alaric 506 44932 Creacion de la pagina amb « {{Boita Arrondiment Occitan |nomarr = Arrondiment de Tulle [[Imatge:Corrèze - Tulle arrondissement.svg|290px]] |reg= |dept=[[Corresa (departament)|Corresa]] |insee = 192 |capluoc = [[Tula]] |km² ={{supfra|192}} }} L’'''arrondiment de Tula''' es una division administrativa [[França|francesa]] dau departament de [[Corresa (departament)|Corresa]], dins la region de [[Novela Aquitània]], ancianament de [[Lemosin (region)|Lemosin]]. </br> ==Ist... » 2509243 wikitext text/x-wiki {{Boita Arrondiment Occitan |nomarr = Arrondiment de Tulle [[Imatge:Corrèze - Tulle arrondissement.svg|290px]] |reg= |dept=[[Corresa (departament)|Corresa]] |insee = 192 |capluoc = [[Tula]] |km² ={{supfra|192}} }} L’'''arrondiment de Tula''' es una division administrativa [[França|francesa]] dau departament de [[Corresa (departament)|Corresa]], dins la region de [[Novela Aquitània]], ancianament de [[Lemosin (region)|Lemosin]]. </br> ==Istòria== La lei dau 28 pluviòse an VIII (17 de feurier 1800) creet los arrondiments. En 1926, l'[[arrondiment d'Ussèl]] fuguet suprimit per la refòrma [[Raymond Poincaré|Poincaré]] e sos cantons passèren dins l'arrondiment de Tula; l'arrondiment d'Ussèl fuguet restablit en 1943. En 1982, los cantons de Tula-Nòrd e Tula-Sud fuguèren subdevesits en quatre cantons. En [[2017]], l'arrondiment passet de 118 a 106 comunas per s'adaptar a las intercomunalitats, puei 104 (en 2019) e enfin 105 lo 1er de genier 2024 (ganh de [[Bujac]], qu'èra de l'[[arrondiment d'Ussèl]]). ==Composicion d'aici a 2015== * [[Canton d'Argentat]] * [[Canton de Corrèsa]] * [[Canton d'Aus Gletons]] * [[Canton de Mércuer]] * [[Canton de La Plèu]] * [[Canton de La Ròcha Canilhac]] * [[Canton de Sent Privat]] * [[Canton de Selhac]] * [[Canton de Trainhac]] * [[Canton de Tula Campanha-Nòrd]] * [[Canton de Tula Campanha-Sud]] * [[Canton de Tula Urban-Nòrd]] * [[Canton de Tula Urban-Sud]] * [[Canton d'Usercha]] ==Composicion dempuei 2015== ==Referéncias== <references /> [[Categoria:Arrondiment de Corresa]] [[Categoria:Corresa]] iprb34lj6emprin46tf2kxcyjvkhr3y 2509317 2509243 2026-09-24T06:21:55Z Alaric 506 44932 /* Composicion dempuei 2015 */ 2509317 wikitext text/x-wiki {{Boita Arrondiment Occitan |nomarr = Arrondiment de Tulle [[Imatge:Corrèze - Tulle arrondissement.svg|290px]] |reg= |dept=[[Corresa (departament)|Corresa]] |insee = 192 |capluoc = [[Tula]] |km² ={{supfra|192}} }} L’'''arrondiment de Tula''' es una division administrativa [[França|francesa]] dau departament de [[Corresa (departament)|Corresa]], dins la region de [[Novela Aquitània]], ancianament de [[Lemosin (region)|Lemosin]]. </br> ==Istòria== La lei dau 28 pluviòse an VIII (17 de feurier 1800) creet los arrondiments. En 1926, l'[[arrondiment d'Ussèl]] fuguet suprimit per la refòrma [[Raymond Poincaré|Poincaré]] e sos cantons passèren dins l'arrondiment de Tula; l'arrondiment d'Ussèl fuguet restablit en 1943. En 1982, los cantons de Tula-Nòrd e Tula-Sud fuguèren subdevesits en quatre cantons. En [[2017]], l'arrondiment passet de 118 a 106 comunas per s'adaptar a las intercomunalitats, puei 104 (en 2019) e enfin 105 lo 1er de genier 2024 (ganh de [[Bujac]], qu'èra de l'[[arrondiment d'Ussèl]]). ==Composicion d'aici a 2015== * [[Canton d'Argentat]] * [[Canton de Corrèsa]] * [[Canton d'Aus Gletons]] * [[Canton de Mércuer]] * [[Canton de La Plèu]] * [[Canton de La Ròcha Canilhac]] * [[Canton de Sent Privat]] * [[Canton de Selhac]] * [[Canton de Trainhac]] * [[Canton de Tula Campanha-Nòrd]] * [[Canton de Tula Campanha-Sud]] * [[Canton de Tula Urban-Nòrd]] * [[Canton de Tula Urban-Sud]] * [[Canton d'Usercha]] ==Composicion dempuei 2015== Contràriament a l'ancian descopatge en cantons, un canton pòt èsser a cavalhon sus mai d'un arrondiment : * lo canton de Tula (n° 16) compren mas que la comune de [[Tula]]; * lo canton d'[[Argentat]] compren 30 comunas, totas de l'arrondiment de Tula; * lo canton d'[[Aus Gletons]] (n° 7) compren 18 comunas (puei 17 : fusion de [[Montanhac (Corresa)|Montanhac e *Sent Pòlit]] emb [[Lo Jardenc]] en 2022), totas de l'arrondiment de Tula; * lo [[canton de Nauta Dordonha]] (n° 8, [[Bòrt]]) compren doas comunas de l'arrondiment de Tula sus 26 : [[Sent Pantaleon de la Pléu]] e [[La Troncha]], las autras son de l'[[arrondiment d'Ussèl]]; * lo canton dau Miegjorn Corresian (n° 10), [[Béinat]]) comprendriá (segon Wp.fr) una comuna sus 33 de l'arrondiment de Tula, [[Aubasina]], mès avem pas trobat a quala epòca quela comuna èra de l'arrondiment de Tula; error probabla; * lo canton de [[Navas (Corresa)|Navas]] (n° 11) compren 13 comunas, totas de l'arrondiment de Tula; * lo canton de [[Senta Fortunada]] (n° 14) compren 23 comunas, totas de l'arrondiment de Tula; * lo canton de [[Selhac]]-Monedieras (n° 15) compren 21 comunas, totas de l'arrondiment de Tula; * lo canton de [[Tula]] (n° 16) compren una comuna, la vila; * lo canton d'[[Usercha]] (n° 18) compren 21 comunas, 9 de l'arrondiment de Tula, las de l'ancian canton d'Usercha (a l'origina), 12 de l'[[arrondiment de Briva]]. ==Referéncias== <references /> [[Categoria:Arrondiment de Corresa]] [[Categoria:Corresa]] 0e3oex47ye994c925gqud009vvg3w7y 2509318 2509317 2026-09-24T06:26:43Z Alaric 506 44932 2509318 wikitext text/x-wiki {{Boita Arrondiment Occitan |nomarr = Arrondiment de Tulle [[Imatge:Corrèze - Tulle arrondissement.svg|290px]] |reg= |dept=[[Corresa (departament)|Corresa]] |insee = 192 |capluoc = [[Tula]] |km² ={{supfra|192}} }} L’'''arrondiment de Tula''' es una division administrativa [[França|francesa]] dau departament de [[Corresa (departament)|Corresa]], dins la region de [[Novela Aquitània]], ancianament de [[Lemosin (region)|Lemosin]]. </br> ==Istòria== La lei dau 28 pluviòse an VIII (17 de feurier 1800) creet los arrondiments. En 1926, l'[[arrondiment d'Ussèl]] fuguet suprimit per la refòrma [[Raymond Poincaré|Poincaré]] e sos cantons passèren dins l'arrondiment de Tula; l'arrondiment d'Ussèl fuguet restablit en 1943. En 1982, los cantons de Tula-Nòrd e Tula-Sud fuguèren subdevesits en quatre cantons. En [[2017]], l'arrondiment passet de 118 a 106 comunas per s'adaptar a las intercomunalitats, puei 104 (en 2019) e enfin 105 lo 1er de genier 2024 (ganh de [[Bujac]], qu'èra de l'[[arrondiment d'Ussèl]]). ==Composicion d'aici a 2015== * [[Canton d'Argentat]] * [[Canton de Corrèsa]] * [[Canton d'Aus Gletons]] * [[Canton de Mércuer]] * [[Canton de La Plèu]] * [[Canton de La Ròcha Canilhac]] * [[Canton de Sent Privat]] * [[Canton de Selhac]] * [[Canton de Trainhac]] * [[Canton de Tula Campanha-Nòrd]] * [[Canton de Tula Campanha-Sud]] * [[Canton de Tula Urban-Nòrd]] * [[Canton de Tula Urban-Sud]] * [[Canton d'Usercha]] ==Composicion dempuei 2015== Contràriament a l'ancian descopatge en cantons, un canton pòt èsser a cavalhon sus mai d'un arrondiment : * lo canton de Tula (n° 16) compren mas que la comune de [[Tula]]; * lo canton d'[[Argentat]] compren 30 comunas, totas de l'arrondiment de Tula; * lo canton d'[[Aus Gletons]] (n° 7) compren 18 comunas (puei 17 : fusion de [[Montanhac (Corresa)|Montanhac e *Sent Pòlit]] emb [[Lo Jardenc]] en 2022), totas de l'arrondiment de Tula; * lo [[canton de Nauta Dordonha]] (n° 8, [[Bòrt]]) compren doas comunas de l'arrondiment de Tula sus 26 : [[Sent Pantaleon de la Pléu]] e [[La Troncha]], las autras son de l'[[arrondiment d'Ussèl]]; * lo canton dau Miegjorn Corresian (n° 10), [[Béinat]]) comprendriá (segon Wp.fr) una comuna sus 33 de l'arrondiment de Tula, [[Aubasina]], mès avem pas trobat a quala epòca quela comuna èra de l'arrondiment de Tula; error probabla; * lo canton de [[Navas (Corresa)|Navas]] (n° 11) compren 13 comunas, totas de l'arrondiment de Tula; * lo canton de [[Senta Fortunada]] (n° 14) compren 23 comunas, totas de l'arrondiment de Tula; * lo canton de [[Selhac]]-Monedieras (n° 15) compren 21 comunas, totas de l'arrondiment de Tula; * lo canton d'[[Usercha]] (n° 18) compren 21 comunas, 9 de l'arrondiment de Tula, las de l'ancian canton d'Usercha (a l'origina), 12 de l'[[arrondiment de Briva]]. ==Referéncias== <references /> [[Categoria:Arrondiment de Corresa]] [[Categoria:Corresa]] hcrzk0kku4cbkgfid5p82ilafz4uxpd Alfabet glagolitic 0 201555 2509311 2026-09-24T05:46:43Z Jfblanc 104 Creacion de la pagina amb « L’'''alfabet glagolitic''' es un alfabet bicamerau de xxx letras inventat abans lo sègle VIIIau ende transcriure las lengas eslavas. Estot suplantant preus alfabets [[Alfabet cirillic|cirillic]] (eslau orientau e sud-orientau) e [[Alfabet latin|latin]] (eslau occidentau e sud-occidentau). » 2509311 wikitext text/x-wiki L’'''alfabet glagolitic''' es un alfabet bicamerau de xxx letras inventat abans lo sègle VIIIau ende transcriure las lengas eslavas. Estot suplantant preus alfabets [[Alfabet cirillic|cirillic]] (eslau orientau e sud-orientau) e [[Alfabet latin|latin]] (eslau occidentau e sud-occidentau). szxzmzke1dp26jrmrtq51xigyxnprel 2509312 2509311 2026-09-24T05:53:30Z Jfblanc 104 2509312 wikitext text/x-wiki L’'''alfabet glagolitic''' es un alfabet bicamerau de xxx letras inventat abans lo sègle VIIIau ende transcriure las lengas eslavas. Estot suplantant preus alfabets [[Alfabet cirillic|cirillic]] (eslau orientau e sud-orientau) e [[Alfabet latin|latin]] (eslau occidentau e sud-occidentau). {| class="wikitable" ! colspan="2" |Letras e transcripcion latina !Nom !Nom (transcrit) !Fonèma !Equivaléncia en gregau o ebrieu !Equivaléncia en cirillic |- |[[:fr:Ⰰ|Ⰰ, ⰰ]] | |Азъ |Az |/a/ |[[:fr:Alpha|Α]] |[[:fr:А|А]] |- |[[:fr:Ⰱ|Ⰱ, ⰱ]] | |Буки |Bouki |/b/ | |[[:fr:Б|Б]] |- |[[:fr:Ⰲ|Ⰲ, ⰲ]] | |Веди |Vedi |/v/ |[[:fr:Bêta|Β]] |[[:fr:В|В]] |- |[[:fr:Ⰳ|Ⰳ, ⰳ]] | |Глаголи |Glagoli |/g/ |[[:fr:Gamma|Γ]] |[[:fr:Г|Г]] |- |[[:fr:Ⰴ|Ⰴ, ⰴ]] | |Добро |Dobro |/d/ |[[:fr:Delta|Δ]] |[[:fr:Д|Д]] |- |[[:fr:Ⰵ|Ⰵ, ⰵ]] | |Есть |Est |/ɛ/, /jɛ/ |[[:fr:Epsilon|Ε]] |[[:fr:Е|Е]] |- |[[:fr:Ⰶ|Ⰶ, ⰶ]] | |Живете |Jivete |/ʓ/ | |[[:fr:Ж|Ж]] |- |[[:fr:Ⰷ|Ⰷ, ⰷ]] | |Зело |Zelo |/d͡ʑ/ |[[:fr:Zêta|Ζ]] |[[:fr:Ѕ|Ѕ]] |- |[[:fr:Ⰸ|Ⰸ, ⰸ]] | |Земля |Zemlia |/z/ |[[:fr:Zêta|Ζ]] |[[:fr:З|З]] |- |[[:fr:Ⰹ|Ⰹ, ⰹ]] | |Иже |Ije |/i/ |[[:fr:Êta|Η]] |[[:fr:Й|Й]] |- |[[:fr:Ⰻ|Ⰻ]], ⰻ | |И, Ижеи |I, Ijeï |/i/ |[[:fr:Iota_(lettre_de_l'alphabet_grec)|Ι]] |[[:fr:І|І]] |- |[[:fr:Ⰼ|Ⰼ, ⰼ]] | |Гѥрв |Gierv |/ɟ/ | |[[:fr:Ћ|Ћ]], [[:fr:Ђ|Ђ]] |- |[[:fr:Ⰽ|Ⰽ, ⰽ]] | |Како |Kako |/k/ |[[:fr:Kappa|Κ]] |[[:fr:К|К]] |- |[[:fr:Ⰾ|Ⰾ, ⰾ]] | |Люди |Lioudi |/l/, /ʎ/ |[[:fr:Lambda|Λ]] |[[:fr:Л|Л]] |- |[[:fr:Ⰿ|Ⰿ, ⰿ]] | |Мыслете |Myslete |/m/ |[[:fr:Mu_(lettre_grecque)|Μ]] |[[:fr:М|М]] |- |[[:fr:Ⱀ|Ⱀ, ⱀ]] | |Наш |Nach |/n/, /ɲ/ |[[:fr:Nu_(lettre_grecque)|Ν]] |[[:fr:Н|Н]] |- |[[:fr:Ⱁ|Ⱁ, ⱁ]] | |Он |On |/ɔ/ |[[:fr:Omicron|Ο]] |[[:fr:О|О]] |- |[[:fr:Ⱂ|Ⱂ, ⱂ]] | |Покой |Pokoï |/p/ |[[:fr:Pi_(lettre_grecque)|Π]] |[[:fr:П|П]] |- |[[:fr:Ⱃ|Ⱃ, ⱃ]] | |Рцы |Rtsy |/r/, /rʲ/ |[[:fr:Rhô|Ρ]] |[[:fr:Р|Р]] |- |[[:fr:Ⱄ|Ⱄ, ⱄ]] | |Слово |Slovo |/s/ |[[:fr:Sigma|Σ]] |[[:fr:С|С]] |- |[[:fr:Ⱅ|Ⱅ, ⱅ]] | |Твердо |Tverdo |/t/ |[[:fr:Tau|Τ]] |[[:fr:Т|Т]] |- |[[:fr:Ⱆ|Ⱆ, ⱆ]] | |Ук |Ouk |/u/ |[[:fr:Omicron|Ο]][[:fr:Upsilon|Υ]] |[[:fr:У|У]] |- |[[:fr:Ⱇ|Ⱇ, ⱇ]] | |Ферт |Fert |/f/ |[[:fr:Phi|Φ]] |[[:fr:Ф|Ф]] |- |[[:fr:Ⱈ|Ⱈ]], ⱈ | |Хер |Kher |/x/ |[[:fr:Chi|Χ]] |[[:fr:Х|Х]] |- |[[:fr:Ⱉ|Ⱉ, ⱉ]] | |От |Ot |/o/ |[[:fr:Oméga|Ω]] |[[:fr:Ѡ|Ѡ]], [[:fr:Ѿ|Ѿ]] |- |[[:fr:Ⱌ|Ⱌ, ⱌ]] | |Цы |Tsy |/t͡ɕ/ |[[:fr:Tsadi|ץ]] |[[:fr:Ц|Ц]] |- |[[:fr:Ⱍ|Ⱍ, ⱍ]] | |Червь |Tcherv |/t͡ʆ/ | |[[:fr:Ч|Ч]] |- |[[:fr:Ⱎ|Ⱎ, ⱎ]] | |Ша |Cha |/ʆ/ |[[:fr:Shin_(lettre)|ש]] |[[:fr:Ш|Ш]] |- |[[:fr:Ⱋ|Ⱋ, ⱋ]] | |Шта |Chta |/ʆtʲ/ | |[[:fr:Щ|Щ]] |- |[[:fr:Ⱏ|Ⱏ, ⱏ]] | |Ер |Er |/ɘ̯/ | |[[:fr:Ъ|Ъ]] |- |[[:fr:Ⱏ|Ⱏ]][[:fr:Ⰹ|Ⰹ]], [[:fr:Ⱏ|ⱏ]][[:fr:Ⰹ|ⰹ]] | |Еры |Ery |/ɨ/ | |[[:fr:Ы|Ы]] |- |[[:fr:Ⱐ|Ⱐ, ⱐ]] | |Ерь |Er' |/ɪ̯/ | |[[:fr:Ь|Ь]] |- |[[:fr:Ⱑ|Ⱑ, ⱑ]] | |Ять |Iat' |/jæ/, /æ/ | |[[:fr:Jat'|Ѣ]] |- |[[:fr:Ⱖ|Ⱖ, ⱖ]] | |Ё |Io |/jɔ/ | | |- |[[:fr:Ⱓ|Ⱓ, ⱓ]] | |Ю |Iou |/ju/ | |[[:fr:Ю|Ю]] |- |[[:fr:Ⱔ|Ⱔ, ⱔ]] | |Юс малый |Ious maly |/ɛ̃/<ref name="iousse">Les langues slaves, sauf le polonais qui a adopté l’alphabet latin (voir [[ogonek]]), ont perdu l’ancienne nasalisation des voyelles. Les quatre lettres grand et petit « iousse » (éventuellement yodisées) sont devenues désuètes en glagolitique et en cyrillique.</ref> | |[[:fr:Ѧ|Ѧ]] |- |[[:fr:Ⱗ|Ⱗ, ⱗ]] | |Юс малый йотированный |Ious maly ïotirovanny |/jɛ̃/<ref name="iousse" /> | |[[:fr:Ѩ|Ѩ]] |- |[[:fr:Ⱘ|Ⱘ, Ⱘ]] | |Юс большой |Ious bolchoï |/ɔ̃/<ref name="iousse" /> | |[[:fr:Ѫ|Ѫ]] |- |[[:fr:Ⱙ|Ⱙ, ⱙ]] | |Юс большой йотированный |Ious bolchoï ïotirovanny |/jɔ̃/<ref name="iousse" /> | |[[:fr:Ѭ|Ѭ]] |- |[[:fr:Ⱚ|Ⱚ, ⱚ]] | |Фита |Fita |/f/, /θ/ |[[:fr:Thêta|Θ]] |[[:fr:Ѳ|Ѳ]] |- |[[:fr:Ⱛ|Ⱛ, ⱛ]] | |Ик |Ik |/v/, /i/, /y/ |[[:fr:Upsilon|Υ]] |[[:fr:Ѵ|Ѵ]] |} 9bm067s44fnl8pwviarudmsplw0tp82 2509313 2509312 2026-09-24T05:57:17Z Jfblanc 104 2509313 wikitext text/x-wiki L’'''alfabet glagolitic''' es un alfabet bicamerau de xxx letras inventat abans lo sègle VIIIau ende transcriure las lengas eslavas. Estot suplantant preus alfabets [[Alfabet cirillic|cirillic]] (eslau orientau e sud-orientau) e [[Alfabet latin|latin]] (eslau occidentau e sud-occidentau). {| class="wikitable" ! colspan="2" |Letras e transcripcion latina !Nom !Nom (transcrit) !Fonèma !Equivaléncia en gregau o ebrieu !Equivaléncia en cirillic |- |[[:fr:Ⰰ|Ⰰ, ⰰ]] |a |Азъ |Az |/a/ |[[:fr:Alpha|Α]] |[[:fr:А|А]] |- |[[:fr:Ⰱ|Ⰱ, ⰱ]] |b |Буки |Bouki |/b/ | |[[:fr:Б|Б]] |- |[[:fr:Ⰲ|Ⰲ, ⰲ]] |v |Веди |Vedi |/v/ |[[:fr:Bêta|Β]] |[[:fr:В|В]] |- |[[:fr:Ⰳ|Ⰳ, ⰳ]] |g |Глаголи |Glagoli |/g/ |[[:fr:Gamma|Γ]] |[[:fr:Г|Г]] |- |[[:fr:Ⰴ|Ⰴ, ⰴ]] |d |Добро |Dobro |/d/ |[[:fr:Delta|Δ]] |[[:fr:Д|Д]] |- |[[:fr:Ⰵ|Ⰵ, ⰵ]] |e / ě |Есть |Est |/ɛ/, /jɛ/ |[[:fr:Epsilon|Ε]] |[[:fr:Е|Е]] |- |[[:fr:Ⰶ|Ⰶ, ⰶ]] |ž |Живете |Jivete |/ʓ/ | |[[:fr:Ж|Ж]] |- |[[:fr:Ⰷ|Ⰷ, ⰷ]] |dž |Зело |Zelo |/d͡ʑ/ |[[:fr:Zêta|Ζ]] |[[:fr:Ѕ|Ѕ]] |- |[[:fr:Ⰸ|Ⰸ, ⰸ]] |z |Земля |Zemlia |/z/ |[[:fr:Zêta|Ζ]] |[[:fr:З|З]] |- |[[:fr:Ⰹ|Ⰹ, ⰹ]] |j |Иже |Ije |/i/ |[[:fr:Êta|Η]] |[[:fr:Й|Й]] |- |[[:fr:Ⰻ|Ⰻ]], ⰻ |i |И, Ижеи |I, Ijeï |/i/ |[[:fr:Iota_(lettre_de_l'alphabet_grec)|Ι]] |[[:fr:І|І]] |- |[[:fr:Ⰼ|Ⰼ, ⰼ]] | |Гѥрв |Gierv |/ɟ/ | |[[:fr:Ћ|Ћ]], [[:fr:Ђ|Ђ]] |- |[[:fr:Ⰽ|Ⰽ, ⰽ]] |k |Како |Kako |/k/ |[[:fr:Kappa|Κ]] |[[:fr:К|К]] |- |[[:fr:Ⰾ|Ⰾ, ⰾ]] |l |Люди |Lioudi |/l/, /ʎ/ |[[:fr:Lambda|Λ]] |[[:fr:Л|Л]] |- |[[:fr:Ⰿ|Ⰿ, ⰿ]] |m |Мыслете |Myslete |/m/ |[[:fr:Mu_(lettre_grecque)|Μ]] |[[:fr:М|М]] |- |[[:fr:Ⱀ|Ⱀ, ⱀ]] |n |Наш |Nach |/n/, /ɲ/ |[[:fr:Nu_(lettre_grecque)|Ν]] |[[:fr:Н|Н]] |- |[[:fr:Ⱁ|Ⱁ, ⱁ]] |o |Он |On |/ɔ/ |[[:fr:Omicron|Ο]] |[[:fr:О|О]] |- |[[:fr:Ⱂ|Ⱂ, ⱂ]] |p |Покой |Pokoï |/p/ |[[:fr:Pi_(lettre_grecque)|Π]] |[[:fr:П|П]] |- |[[:fr:Ⱃ|Ⱃ, ⱃ]] |r |Рцы |Rtsy |/r/, /rʲ/ |[[:fr:Rhô|Ρ]] |[[:fr:Р|Р]] |- |[[:fr:Ⱄ|Ⱄ, ⱄ]] |s |Слово |Slovo |/s/ |[[:fr:Sigma|Σ]] |[[:fr:С|С]] |- |[[:fr:Ⱅ|Ⱅ, ⱅ]] |t |Твердо |Tverdo |/t/ |[[:fr:Tau|Τ]] |[[:fr:Т|Т]] |- |[[:fr:Ⱆ|Ⱆ, ⱆ]] |u |Ук |Ouk |/u/ |[[:fr:Omicron|Ο]][[:fr:Upsilon|Υ]] |[[:fr:У|У]] |- |[[:fr:Ⱇ|Ⱇ, ⱇ]] |f |Ферт |Fert |/f/ |[[:fr:Phi|Φ]] |[[:fr:Ф|Ф]] |- |[[:fr:Ⱈ|Ⱈ]], ⱈ |kh, ch, h |Хер |Kher |/x/ |[[:fr:Chi|Χ]] |[[:fr:Х|Х]] |- |[[:fr:Ⱉ|Ⱉ, ⱉ]] | |От |Ot |/o/ |[[:fr:Oméga|Ω]] |[[:fr:Ѡ|Ѡ]], [[:fr:Ѿ|Ѿ]] |- |[[:fr:Ⱌ|Ⱌ, ⱌ]] |c |Цы |Tsy |/t͡ɕ/ |[[:fr:Tsadi|ץ]] |[[:fr:Ц|Ц]] |- |[[:fr:Ⱍ|Ⱍ, ⱍ]] |č |Червь |Tcherv |/t͡ʆ/ | |[[:fr:Ч|Ч]] |- |[[:fr:Ⱎ|Ⱎ, ⱎ]] |š |Ша |Cha |/ʆ/ |[[:fr:Shin_(lettre)|ש]] |[[:fr:Ш|Ш]] |- |[[:fr:Ⱋ|Ⱋ, ⱋ]] |št |Шта |Chta |/ʆtʲ/ | |[[:fr:Щ|Щ]] |- |[[:fr:Ⱏ|Ⱏ, ⱏ]] | |Ер |Er |/ɘ̯/ | |[[:fr:Ъ|Ъ]] |- |[[:fr:Ⱏ|Ⱏ]][[:fr:Ⰹ|Ⰹ]], [[:fr:Ⱏ|ⱏ]][[:fr:Ⰹ|ⰹ]] |y |Еры |Ery |/ɨ/ | |[[:fr:Ы|Ы]] |- |[[:fr:Ⱐ|Ⱐ, ⱐ]] |j |Ерь |Er' |/ɪ̯/ | |[[:fr:Ь|Ь]] |- |[[:fr:Ⱑ|Ⱑ, ⱑ]] |ä, jä |Ять |Iat' |/jæ/, /æ/ | |[[:fr:Jat'|Ѣ]] |- |[[:fr:Ⱖ|Ⱖ, ⱖ]] |jo |Ё |Io |/jɔ/ | | |- |[[:fr:Ⱓ|Ⱓ, ⱓ]] |ju |Ю |Iou |/ju/ | |[[:fr:Ю|Ю]] |- |[[:fr:Ⱔ|Ⱔ, ⱔ]] | |Юс малый |Ious maly |/ɛ̃/<ref name="iousse">Les langues slaves, sauf le polonais qui a adopté l’alphabet latin (voir [[ogonek]]), ont perdu l’ancienne nasalisation des voyelles. Les quatre lettres grand et petit « iousse » (éventuellement yodisées) sont devenues désuètes en glagolitique et en cyrillique.</ref> | |[[:fr:Ѧ|Ѧ]] |- |[[:fr:Ⱗ|Ⱗ, ⱗ]] | |Юс малый йотированный |Ious maly ïotirovanny |/jɛ̃/<ref name="iousse" /> | |[[:fr:Ѩ|Ѩ]] |- |[[:fr:Ⱘ|Ⱘ, Ⱘ]] |õ |Юс большой |Ious bolchoï |/ɔ̃/<ref name="iousse" /> | |[[:fr:Ѫ|Ѫ]] |- |[[:fr:Ⱙ|Ⱙ, ⱙ]] |jõ |Юс большой йотированный |Ious bolchoï ïotirovanny |/jɔ̃/<ref name="iousse" /> | |[[:fr:Ѭ|Ѭ]] |- |[[:fr:Ⱚ|Ⱚ, ⱚ]] |th |Фита |Fita |/f/, /θ/ |[[:fr:Thêta|Θ]] |[[:fr:Ѳ|Ѳ]] |- |[[:fr:Ⱛ|Ⱛ, ⱛ]] |i |Ик |Ik |/v/, /i/, /y/ |[[:fr:Upsilon|Υ]] |[[:fr:Ѵ|Ѵ]] |} 5mdag8koeh7p8fzogdok57qmw3b936s 2509314 2509313 2026-09-24T05:59:11Z Jfblanc 104 2509314 wikitext text/x-wiki L’'''alfabet glagolitic''' es un alfabet bicamerau de xxx letras inventat abans lo sègle VIIIau ende transcriure las lengas eslavas. Estot suplantant preus alfabets [[Alfabet cirillic|cirillic]] (eslau orientau e sud-orientau) e [[Alfabet latin|latin]] (eslau occidentau e sud-occidentau). {| class="wikitable" ! colspan="2" |Letras e transcripcion latina !Nom !Nom (transcrit) !Fonèma !Equivaléncia en gregau o ebrieu !Equivaléncia en cirillic |- |[[:fr:Ⰰ|Ⰰ, ⰰ]] |a |Азъ |Az |/a/ |[[:fr:Alpha|Α]] |[[:fr:А|А]] |- |[[:fr:Ⰱ|Ⰱ, ⰱ]] |b |Буки |Buki |/b/ | |[[:fr:Б|Б]] |- |[[:fr:Ⰲ|Ⰲ, ⰲ]] |v |Веди |Vedi |/v/ |[[:fr:Bêta|Β]] |[[:fr:В|В]] |- |[[:fr:Ⰳ|Ⰳ, ⰳ]] |g |Глаголи |Glagoli |/g/ |[[:fr:Gamma|Γ]] |[[:fr:Г|Г]] |- |[[:fr:Ⰴ|Ⰴ, ⰴ]] |d |Добро |Dobro |/d/ |[[:fr:Delta|Δ]] |[[:fr:Д|Д]] |- |[[:fr:Ⰵ|Ⰵ, ⰵ]] |e / ě |Есть |Est |/ɛ/, /jɛ/ |[[:fr:Epsilon|Ε]] |[[:fr:Е|Е]] |- |[[:fr:Ⰶ|Ⰶ, ⰶ]] |ž |Живете |Živete |/ʓ/ | |[[:fr:Ж|Ж]] |- |[[:fr:Ⰷ|Ⰷ, ⰷ]] |dž |Зело |Dželo |/d͡ʑ/ |[[:fr:Zêta|Ζ]] |[[:fr:Ѕ|Ѕ]] |- |[[:fr:Ⰸ|Ⰸ, ⰸ]] |z |Земля |Zemlja |/z/ |[[:fr:Zêta|Ζ]] |[[:fr:З|З]] |- |[[:fr:Ⰹ|Ⰹ, ⰹ]] |j |Иже |Iže |/i/ |[[:fr:Êta|Η]] |[[:fr:Й|Й]] |- |[[:fr:Ⰻ|Ⰻ]], ⰻ |i |И, Ижеи |I, Ižej |/i/ |[[:fr:Iota_(lettre_de_l'alphabet_grec)|Ι]] |[[:fr:І|І]] |- |[[:fr:Ⰼ|Ⰼ, ⰼ]] |ď |Гѥрв |Ďěrv |/ɟ/ | |[[:fr:Ћ|Ћ]], [[:fr:Ђ|Ђ]] |- |[[:fr:Ⰽ|Ⰽ, ⰽ]] |k |Како |Kako |/k/ |[[:fr:Kappa|Κ]] |[[:fr:К|К]] |- |[[:fr:Ⰾ|Ⰾ, ⰾ]] |l |Люди |Lioudi |/l/, /ʎ/ |[[:fr:Lambda|Λ]] |[[:fr:Л|Л]] |- |[[:fr:Ⰿ|Ⰿ, ⰿ]] |m |Мыслете |Myslete |/m/ |[[:fr:Mu_(lettre_grecque)|Μ]] |[[:fr:М|М]] |- |[[:fr:Ⱀ|Ⱀ, ⱀ]] |n |Наш |Nach |/n/, /ɲ/ |[[:fr:Nu_(lettre_grecque)|Ν]] |[[:fr:Н|Н]] |- |[[:fr:Ⱁ|Ⱁ, ⱁ]] |o |Он |On |/ɔ/ |[[:fr:Omicron|Ο]] |[[:fr:О|О]] |- |[[:fr:Ⱂ|Ⱂ, ⱂ]] |p |Покой |Pokoï |/p/ |[[:fr:Pi_(lettre_grecque)|Π]] |[[:fr:П|П]] |- |[[:fr:Ⱃ|Ⱃ, ⱃ]] |r |Рцы |Rtsy |/r/, /rʲ/ |[[:fr:Rhô|Ρ]] |[[:fr:Р|Р]] |- |[[:fr:Ⱄ|Ⱄ, ⱄ]] |s |Слово |Slovo |/s/ |[[:fr:Sigma|Σ]] |[[:fr:С|С]] |- |[[:fr:Ⱅ|Ⱅ, ⱅ]] |t |Твердо |Tverdo |/t/ |[[:fr:Tau|Τ]] |[[:fr:Т|Т]] |- |[[:fr:Ⱆ|Ⱆ, ⱆ]] |u |Ук |Ouk |/u/ |[[:fr:Omicron|Ο]][[:fr:Upsilon|Υ]] |[[:fr:У|У]] |- |[[:fr:Ⱇ|Ⱇ, ⱇ]] |f |Ферт |Fert |/f/ |[[:fr:Phi|Φ]] |[[:fr:Ф|Ф]] |- |[[:fr:Ⱈ|Ⱈ]], ⱈ |kh, ch, h |Хер |Kher |/x/ |[[:fr:Chi|Χ]] |[[:fr:Х|Х]] |- |[[:fr:Ⱉ|Ⱉ, ⱉ]] | |От |Ot |/o/ |[[:fr:Oméga|Ω]] |[[:fr:Ѡ|Ѡ]], [[:fr:Ѿ|Ѿ]] |- |[[:fr:Ⱌ|Ⱌ, ⱌ]] |c |Цы |Tsy |/t͡ɕ/ |[[:fr:Tsadi|ץ]] |[[:fr:Ц|Ц]] |- |[[:fr:Ⱍ|Ⱍ, ⱍ]] |č |Червь |Tcherv |/t͡ʆ/ | |[[:fr:Ч|Ч]] |- |[[:fr:Ⱎ|Ⱎ, ⱎ]] |š |Ша |Cha |/ʆ/ |[[:fr:Shin_(lettre)|ש]] |[[:fr:Ш|Ш]] |- |[[:fr:Ⱋ|Ⱋ, ⱋ]] |št |Шта |Chta |/ʆtʲ/ | |[[:fr:Щ|Щ]] |- |[[:fr:Ⱏ|Ⱏ, ⱏ]] | |Ер |Er |/ɘ̯/ | |[[:fr:Ъ|Ъ]] |- |[[:fr:Ⱏ|Ⱏ]][[:fr:Ⰹ|Ⰹ]], [[:fr:Ⱏ|ⱏ]][[:fr:Ⰹ|ⰹ]] |y |Еры |Ery |/ɨ/ | |[[:fr:Ы|Ы]] |- |[[:fr:Ⱐ|Ⱐ, ⱐ]] |j |Ерь |Er' |/ɪ̯/ | |[[:fr:Ь|Ь]] |- |[[:fr:Ⱑ|Ⱑ, ⱑ]] |ä, jä |Ять |Iat' |/jæ/, /æ/ | |[[:fr:Jat'|Ѣ]] |- |[[:fr:Ⱖ|Ⱖ, ⱖ]] |jo |Ё |Io |/jɔ/ | | |- |[[:fr:Ⱓ|Ⱓ, ⱓ]] |ju |Ю |Iou |/ju/ | |[[:fr:Ю|Ю]] |- |[[:fr:Ⱔ|Ⱔ, ⱔ]] | |Юс малый |Ious maly |/ɛ̃/<ref name="iousse">Les langues slaves, sauf le polonais qui a adopté l’alphabet latin (voir [[ogonek]]), ont perdu l’ancienne nasalisation des voyelles. Les quatre lettres grand et petit « iousse » (éventuellement yodisées) sont devenues désuètes en glagolitique et en cyrillique.</ref> | |[[:fr:Ѧ|Ѧ]] |- |[[:fr:Ⱗ|Ⱗ, ⱗ]] | |Юс малый йотированный |Ious maly ïotirovanny |/jɛ̃/<ref name="iousse" /> | |[[:fr:Ѩ|Ѩ]] |- |[[:fr:Ⱘ|Ⱘ, Ⱘ]] |õ |Юс большой |Ious bolchoï |/ɔ̃/<ref name="iousse" /> | |[[:fr:Ѫ|Ѫ]] |- |[[:fr:Ⱙ|Ⱙ, ⱙ]] |jõ |Юс большой йотированный |Ious bolchoï ïotirovanny |/jɔ̃/<ref name="iousse" /> | |[[:fr:Ѭ|Ѭ]] |- |[[:fr:Ⱚ|Ⱚ, ⱚ]] |th |Фита |Fita |/f/, /θ/ |[[:fr:Thêta|Θ]] |[[:fr:Ѳ|Ѳ]] |- |[[:fr:Ⱛ|Ⱛ, ⱛ]] |i |Ик |Ik |/v/, /i/, /y/ |[[:fr:Upsilon|Υ]] |[[:fr:Ѵ|Ѵ]] |} 4ux21ejokwlceko4xfr90zyr1gx93bh 2509315 2509314 2026-09-24T06:00:19Z Jfblanc 104 2509315 wikitext text/x-wiki L’'''alfabet glagolitic''' es un alfabet bicamerau de xxx letras inventat abans lo sègle VIIIau ende transcriure las lengas eslavas. Estot suplantant preus alfabets [[Alfabet cirillic|cirillic]] (eslau orientau e sud-orientau) e [[Alfabet latin|latin]] (eslau occidentau e sud-occidentau). {| class="wikitable" ! colspan="2" |Letras e transcripcion latina !Nom !Nom (transcrit) !Fonèma !Equivaléncia en gregau o ebrieu !Equivaléncia en cirillic |- |[[Ⰰ|Ⰰ, ⰰ]] |a |Азъ |Az |/a/ |[[Α]] |[[А|А]] |- |[[Ⰱ|Ⰱ, ⰱ]] |b |Буки |Buki |/b/ | |[[Б|Б]] |- |[[Ⰲ|Ⰲ, ⰲ]] |v |Веди |Vedi |/v/ |[[Β]] |[[В|В]] |- |[[Ⰳ|Ⰳ, ⰳ]] |g |Глаголи |Glagoli |/g/ |[[Γ]] |[[Г|Г]] |- |[[Ⰴ|Ⰴ, ⰴ]] |d |Добро |Dobro |/d/ |[[Delta|Δ]] |[[Д|Д]] |- |[[Ⰵ|Ⰵ, ⰵ]] |e / ě |Есть |Est |/ɛ/, /jɛ/ |[[Epsilon|Ε]] |[[Е|Е]] |- |[[Ⰶ|Ⰶ, ⰶ]] |ž |Живете |Živete |/ʓ/ | |[[Ж|Ж]] |- |[[Ⰷ|Ⰷ, ⰷ]] |dž |Зело |Dželo |/d͡ʑ/ |[[Zêta|Ζ]] |[[Ѕ|Ѕ]] |- |[[Ⰸ|Ⰸ, ⰸ]] |z |Земля |Zemlja |/z/ |[[Zêta|Ζ]] |[[З|З]] |- |[[Ⰹ|Ⰹ, ⰹ]] |j |Иже |Iže |/i/ |[[Êta|Η]] |[[Й|Й]] |- |[[Ⰻ|Ⰻ]], ⰻ |i |И, Ижеи |I, Ižej |/i/ |[[Iota_(lettre_de_l'alphabet_grec)|Ι]] |[[І|І]] |- |[[Ⰼ|Ⰼ, ⰼ]] |ď |Гѥрв |Ďěrv |/ɟ/ | |[[Ћ|Ћ]], [[Ђ|Ђ]] |- |[[Ⰽ|Ⰽ, ⰽ]] |k |Како |Kako |/k/ |[[Kappa|Κ]] |[[К|К]] |- |[[Ⰾ|Ⰾ, ⰾ]] |l |Люди |Lioudi |/l/, /ʎ/ |[[Lambda|Λ]] |[[Л|Л]] |- |[[Ⰿ|Ⰿ, ⰿ]] |m |Мыслете |Myslete |/m/ |[[Mu_(lettre_grecque)|Μ]] |[[М|М]] |- |[[Ⱀ|Ⱀ, ⱀ]] |n |Наш |Nach |/n/, /ɲ/ |[[Nu_(lettre_grecque)|Ν]] |[[Н|Н]] |- |[[Ⱁ|Ⱁ, ⱁ]] |o |Он |On |/ɔ/ |[[Omicron|Ο]] |[[О|О]] |- |[[Ⱂ|Ⱂ, ⱂ]] |p |Покой |Pokoï |/p/ |[[Pi_(lettre_grecque)|Π]] |[[П|П]] |- |[[Ⱃ|Ⱃ, ⱃ]] |r |Рцы |Rtsy |/r/, /rʲ/ |[[Rhô|Ρ]] |[[Р|Р]] |- |[[Ⱄ|Ⱄ, ⱄ]] |s |Слово |Slovo |/s/ |[[Sigma|Σ]] |[[С|С]] |- |[[Ⱅ|Ⱅ, ⱅ]] |t |Твердо |Tverdo |/t/ |[[Tau|Τ]] |[[Т|Т]] |- |[[Ⱆ|Ⱆ, ⱆ]] |u |Ук |Ouk |/u/ |[[Omicron|Ο]][[Upsilon|Υ]] |[[У|У]] |- |[[Ⱇ|Ⱇ, ⱇ]] |f |Ферт |Fert |/f/ |[[Phi|Φ]] |[[Ф|Ф]] |- |[[Ⱈ|Ⱈ]], ⱈ |kh, ch, h |Хер |Kher |/x/ |[[Chi|Χ]] |[[Х|Х]] |- |[[Ⱉ|Ⱉ, ⱉ]] | |От |Ot |/o/ |[[Oméga|Ω]] |[[Ѡ|Ѡ]], [[Ѿ|Ѿ]] |- |[[Ⱌ|Ⱌ, ⱌ]] |c |Цы |Tsy |/t͡ɕ/ |[[Tsadi|ץ]] |[[Ц|Ц]] |- |[[Ⱍ|Ⱍ, ⱍ]] |č |Червь |Tcherv |/t͡ʆ/ | |[[Ч|Ч]] |- |[[Ⱎ|Ⱎ, ⱎ]] |š |Ша |Cha |/ʆ/ |[[Shin_(lettre)|ש]] |[[Ш|Ш]] |- |[[Ⱋ|Ⱋ, ⱋ]] |št |Шта |Chta |/ʆtʲ/ | |[[Щ|Щ]] |- |[[Ⱏ|Ⱏ, ⱏ]] | |Ер |Er |/ɘ̯/ | |[[Ъ|Ъ]] |- |[[Ⱏ|Ⱏ]][[Ⰹ|Ⰹ]], [[Ⱏ|ⱏ]][[Ⰹ|ⰹ]] |y |Еры |Ery |/ɨ/ | |[[Ы|Ы]] |- |[[Ⱐ|Ⱐ, ⱐ]] |j |Ерь |Er' |/ɪ̯/ | |[[Ь|Ь]] |- |[[Ⱑ|Ⱑ, ⱑ]] |ä, jä |Ять |Iat' |/jæ/, /æ/ | |[[Jat'|Ѣ]] |- |[[Ⱖ|Ⱖ, ⱖ]] |jo |Ё |Io |/jɔ/ | | |- |[[Ⱓ|Ⱓ, ⱓ]] |ju |Ю |Iou |/ju/ | |[[Ю|Ю]] |- |[[Ⱔ|Ⱔ, ⱔ]] | |Юс малый |Ious maly |/ɛ̃/<ref name="iousse">Les langues slaves, sauf le polonais qui a adopté l’alphabet latin (voir [[ogonek]]), ont perdu l’ancienne nasalisation des voyelles. Les quatre lettres grand et petit « iousse » (éventuellement yodisées) sont devenues désuètes en glagolitique et en cyrillique.</ref> | |[[Ѧ|Ѧ]] |- |[[Ⱗ|Ⱗ, ⱗ]] | |Юс малый йотированный |Ious maly ïotirovanny |/jɛ̃/<ref name="iousse" /> | |[[Ѩ|Ѩ]] |- |[[Ⱘ|Ⱘ, Ⱘ]] |õ |Юс большой |Ious bolchoï |/ɔ̃/<ref name="iousse" /> | |[[Ѫ|Ѫ]] |- |[[Ⱙ|Ⱙ, ⱙ]] |jõ |Юс большой йотированный |Ious bolchoï ïotirovanny |/jɔ̃/<ref name="iousse" /> | |[[Ѭ|Ѭ]] |- |[[Ⱚ|Ⱚ, ⱚ]] |th |Фита |Fita |/f/, /θ/ |[[Thêta|Θ]] |[[Ѳ|Ѳ]] |- |[[Ⱛ|Ⱛ, ⱛ]] |i |Ик |Ik |/v/, /i/, /y/ |[[Upsilon|Υ]] |[[Ѵ|Ѵ]] |} 6ytljt3lv6ucw0agiydd7drlo1wgbhp 2509316 2509315 2026-09-24T06:18:39Z Jfblanc 104 2509316 wikitext text/x-wiki L’'''alfabet glagolitic''' es un alfabet bicamerau d'un quarantenat de letras inventat abans lo sègle VIIIau ende transcriure las lengas eslavas. Estot suplantant preus alfabets [[Alfabet cirillic|cirillic]] (dens l’eslau orientau e sud-orientau) e [[Alfabet latin|latin]] (dens l’eslau occidentau e sud-occidentau). {| class="wikitable" ! colspan="2" |Letras e transcripcion latina !Nom !Nom (transcrit) !Fonèma !Equivaléncia en gregau o ebrieu !Equivaléncia en cirillic |- |[[Ⰰ|Ⰰ, ⰰ]] |a |Азъ |Az |/a/ |[[Α]] |[[А|А]] |- |[[Ⰱ|Ⰱ, ⰱ]] |b |Буки |Buki |/b/ | |[[Б|Б]] |- |[[Ⰲ|Ⰲ, ⰲ]] |v |Веди |Vedi |/v/ |[[Β]] |[[В|В]] |- |[[Ⰳ|Ⰳ, ⰳ]] |g |Глаголи |Glagoli |/g/ |[[Γ]] |[[Г|Г]] |- |[[Ⰴ|Ⰴ, ⰴ]] |d |Добро |Dobro |/d/ |[[Delta|Δ]] |[[Д|Д]] |- |[[Ⰵ|Ⰵ, ⰵ]] |e / ě |Есть |Est |/ɛ/, /jɛ/ |[[Epsilon|Ε]] |[[Е|Е]] |- |[[Ⰶ|Ⰶ, ⰶ]] |ž |Живете |Živete |/ʓ/ | |[[Ж|Ж]] |- |[[Ⰷ|Ⰷ, ⰷ]] |dž |Зело |Dželo |/d͡ʑ/ |[[Zêta|Ζ]] |[[Ѕ|Ѕ]] |- |[[Ⰸ|Ⰸ, ⰸ]] |z |Земля |Zemlja |/z/ |[[Zêta|Ζ]] |[[З|З]] |- |[[Ⰹ|Ⰹ, ⰹ]] |j |Иже |Iže |/i/ |[[Êta|Η]] |[[Й|Й]] |- |[[Ⰻ|Ⰻ]], ⰻ |i |И, Ижеи |I, Ižej |/i/ |[[Iota_(lettre_de_l'alphabet_grec)|Ι]] |[[І|І]] |- |[[Ⰼ|Ⰼ, ⰼ]] |ď |Гѥрв |Ďěrv |/ɟ/ | |[[Ћ|Ћ]], [[Ђ|Ђ]] |- |[[Ⰽ|Ⰽ, ⰽ]] |k |Како |Kako |/k/ |[[Kappa|Κ]] |[[К|К]] |- |[[Ⰾ|Ⰾ, ⰾ]] |l |Люди |Lioudi |/l/, /ʎ/ |[[Lambda|Λ]] |[[Л|Л]] |- |[[Ⰿ|Ⰿ, ⰿ]] |m |Мыслете |Myslete |/m/ |[[Mu_(lettre_grecque)|Μ]] |[[М|М]] |- |[[Ⱀ|Ⱀ, ⱀ]] |n |Наш |Nach |/n/, /ɲ/ |[[Nu_(lettre_grecque)|Ν]] |[[Н|Н]] |- |[[Ⱁ|Ⱁ, ⱁ]] |o |Он |On |/ɔ/ |[[Omicron|Ο]] |[[О|О]] |- |[[Ⱂ|Ⱂ, ⱂ]] |p |Покой |Pokoï |/p/ |[[Pi_(lettre_grecque)|Π]] |[[П|П]] |- |[[Ⱃ|Ⱃ, ⱃ]] |r |Рцы |Rtsy |/r/, /rʲ/ |[[Rhô|Ρ]] |[[Р|Р]] |- |[[Ⱄ|Ⱄ, ⱄ]] |s |Слово |Slovo |/s/ |[[Sigma|Σ]] |[[С|С]] |- |[[Ⱅ|Ⱅ, ⱅ]] |t |Твердо |Tverdo |/t/ |[[Tau|Τ]] |[[Т|Т]] |- |[[Ⱆ|Ⱆ, ⱆ]] |u |Ук |Ouk |/u/ |[[Omicron|Ο]][[Upsilon|Υ]] |[[У|У]] |- |[[Ⱇ|Ⱇ, ⱇ]] |f |Ферт |Fert |/f/ |[[Phi|Φ]] |[[Ф|Ф]] |- |[[Ⱈ|Ⱈ]], ⱈ |kh, ch, h |Хер |Kher |/x/ |[[Chi|Χ]] |[[Х|Х]] |- |[[Ⱉ|Ⱉ, ⱉ]] | |От |Ot |/o/ |[[Oméga|Ω]] |[[Ѡ|Ѡ]], [[Ѿ|Ѿ]] |- |[[Ⱌ|Ⱌ, ⱌ]] |c |Цы |Tsy |/t͡ɕ/ |[[Tsadi|ץ]] |[[Ц|Ц]] |- |[[Ⱍ|Ⱍ, ⱍ]] |č |Червь |Tcherv |/t͡ʆ/ | |[[Ч|Ч]] |- |[[Ⱎ|Ⱎ, ⱎ]] |š |Ша |Cha |/ʆ/ |[[Shin_(lettre)|ש]] |[[Ш|Ш]] |- |[[Ⱋ|Ⱋ, ⱋ]] |št |Шта |Chta |/ʆtʲ/ | |[[Щ|Щ]] |- |[[Ⱏ|Ⱏ, ⱏ]] | |Ер |Er |/ɘ̯/ | |[[Ъ|Ъ]] |- |[[Ⱏ|Ⱏ]][[Ⰹ|Ⰹ]], [[Ⱏ|ⱏ]][[Ⰹ|ⰹ]] |y |Еры |Ery |/ɨ/ | |[[Ы|Ы]] |- |[[Ⱐ|Ⱐ, ⱐ]] |j |Ерь |Er' |/ɪ̯/ | |[[Ь|Ь]] |- |[[Ⱑ|Ⱑ, ⱑ]] |ä, jä |Ять |Iat' |/jæ/, /æ/ | |[[Jat'|Ѣ]] |- |[[Ⱖ|Ⱖ, ⱖ]] |jo |Ё |Io |/jɔ/ | | |- |[[Ⱓ|Ⱓ, ⱓ]] |ju |Ю |Iou |/ju/ | |[[Ю|Ю]] |- |[[Ⱔ|Ⱔ, ⱔ]] | |Юс малый |Ious maly |/ɛ̃/ |[[Ѧ|Ѧ]] |- |[[Ⱗ|Ⱗ, ⱗ]] | |Юс малый йотированный |Ious maly ïotirovanny |/jɛ̃/ | |[[Ѩ|Ѩ]] |- |[[Ⱘ|Ⱘ, Ⱘ]] |õ |Юс большой |Ious bolchoï |/ɔ̃/ | |[[Ѫ|Ѫ]] |- |[[Ⱙ|Ⱙ, ⱙ]] |jõ |Юс большой йотированный |Ious bolchoï ïotirovanny |/jɔ̃/ | |[[Ѭ|Ѭ]] |- |[[Ⱚ|Ⱚ, ⱚ]] |th |Фита |Fita |/f/, /θ/ |[[Thêta|Θ]] |[[Ѳ|Ѳ]] |- |[[Ⱛ|Ⱛ, ⱛ]] |i |Ик |Ik |/v/, /i/, /y/ |[[Upsilon|Υ]] |[[Ѵ|Ѵ]] |} h5sc7ph523eggivto2kfvbgnsxve6fi