Wikipèdia ocwiki https://oc.wikipedia.org/wiki/Acu%C3%A8lh MediaWiki 1.47.0-wmf.21 first-letter Mèdia Especial Discutir Utilizaire Discussion Utilizaire Wikipèdia Discussion Wikipèdia Fichièr Discussion Fichièr MediaWiki Discussion MediaWiki Modèl Discussion Modèl Ajuda Discussion Ajuda Categoria Discussion Categoria Portal Discussion Portal Projècte Discussion Projècte TimedText TimedText talk Mòdul Mòdul Discussió Event Event talk 0 5800 2509759 2509485 2026-09-30T06:57:28Z Sovenhic 36254 L'indostani es una lenga, l'indi e l'ordo son de varietats estandards d'aquela meteissa lenga (vejatz la literatura lingüistica sus la question) 2509759 wikitext text/x-wiki {{Omon|Indi}} {{Unicode}} {{Infobox Lenga |Lenga=Indi |colorfamilha=mediumseagreen |colorfons=#E8FCD4 |País=[[Índia]] |Regions=[[Soscontinent indian|Asia del sud]] |personas=aperaquí 480 milions |tipologia={{SVO}} |familha= |status={{Índia}}<br>{{Fiji}} |en occitan=Indi |lenga=हिन्दी |país=[[Índia]] |fam1=[[Lengas indoeuropèas]] |fam2=[[Lengas indoiranianas]] |fam3=[[Lengas indoarianas|indoarian]]|fam4=[[Lengas indoarianas centralas]] |fam5=[[Indostani]] }} L''''indi''' (autonim हिन्दी ''hindī'', {{AFI|[ˈɦɪndiː]||afi}}) es una varietat estandard de la lenga [[indostani]], qu'es una [[lengas indoarianas|lenga indoariana]],<ref>{{ref-libre | títol = The Indo-Aryan languages | autor = Dhanesh Jain | autor2 = George Cardona | pagina = 251 | editor = Routledge | an = 2003 | isbn = 9780700711307}}</ref> apartenent a la [[lengas indoeuropèas|familha indoeuropèa]]. Una autra varietat estandard de la meteissa lenga es l'[[ordo]]. L'indi se parla dins una zòna plan vasta del nòrd d'[[Índia]] e ten la foncion de lenga comuna e oficiala en [[Índia]]. L'indi s'escriu amb l'alfabet [[devanagari]] mentre que l'ordo utiliza l'[[alfabet arabi]]. L'indi es la mai parlada de las [[lengas d'Índia]]: d'aprèp l'edicion de 1999 del World Almanach, mai de 360 milions de personas l'utilizarián coma primièra lenga. Oficialament, deuriá servir de [[lingua franca]] en [[Índia]], çò que, dins los faches, es pas lo cas perque solament 50% de la populacion declara l'utilizar. == Referéncias == {{Referéncias}} {{Lenga oficiala|Indi|d'Índia}} [[Categoria:Inventari de lengas]] [[Categoria:Lenga indoariana]] irykzq8ebt8jqes4cqt7dr8ikxitu91 0 6811 2509758 2509567 2026-09-30T06:52:51Z Sovenhic 36254 /* Toponimia */ 2509758 wikitext text/x-wiki {{omon|Ate/Agde (omonimia)}} {{Infobox vila occitana | carta = oc | nom = Agde | nom2 = ''Agde'' | imatge = Agde joutes été 2007 434.jpg | descripcion = Las [[Targa lengadociana|ajustas]] subre [[Erau (riu)|Erau]] davant la catedrala d'Agde. | lògo = Agde-Logo.svg | escut = Blason ville fr Agde (Hérault).svg | region = {{Occitània (Region)}} | departament = {{Erau}} | arrondiment = [[Arrondiment de Besièrs|Besièrs]] | canton = [[Canton d'Agde|Agde]] ([[capluòc]] puèi burèu centralizator) | ist = {{Lengadòc}} | parçan = | intercom = [[Comunautat d'aglomeracion Erau Mediterranèa]] | insee = 34003 | cp = 34300 | cònsol = Gilles d'Ettore | mandat = [[2020]]-[[2026]] | gentilici = dagdenc -a, agatenc -a, agadòi -a, agadés -a<ref>{{PichòtTalamus|A|Agde}}</ref> | latitud = 43.3108333333 | longitud = 3.47583333333 | alt mej = | alt mini = 0 | alt maxi = 110 | km² = 50.90 |}} '''Agde''' {{IPA|[ˈadde, ˈatte, ˈate]}}<ref>{{Ref-libre |nom=Hervé |cognòm=Lieutard |nom2=Jeanne-Marie |cognòm2=Verny |cognòm3=Sumien |nom3=Domergue |urlcapítol=https://books.openedition.org/pulm/1024?lang=fr |capítol=L’occitan, lenga fantasmada: l’exemple de la toponimia |títol=Nouvelle recherche en domaine occitan: actes du colloque Jeunes chercheurs ReDòc}}</ref><ref>[https://web.archive.org/web/20240313122147/https://ulb-digital.uibk.ac.at/content/zoom/149034 Gilliéron & E. Edmont, 1910, ''Atlas linguistique de la France'', carta II, ponch 778].</ref><ref>en [[grafia mistralenca]]: ''Ate, Agte'' {{Tdf}}</ref> (en [[francés]]: ''Agde'') es una [[comuna]] [[Occitània|occitana]] de [[Lengadòc]], riberenca de la [[mar Mediterranèa]]. Aquesta comuna se situa dins lo departament d'[[Erau (departament)|Erau]] e la region administrativa d'{{Ocreg}}, <small>ancianament de [[Lengadòc-Rosselhon|Marseillan]]</small>. Foguèt capitala d'[[Agadés]], lo [[vescomtat d'Agde|vescomtat]] e [[diocèsi d'Agde]],<ref name="Achard">{{Ref-libre|url=https://books.openedition.org/pulm/1024?lang=it |títol=Les uns et les autres: dictionnaire satirique pour le département de l'Hérault et quelques contrées du Midi : sobriquets collectifs, blasons, proverbes, dictons, contes, réputations|cognòm=Achard|nom=Claude|editor=Domens|data=2003}}</ref> creat a la debuta del {{s|X}}. Lo gentilici es '''dagdenc -a''' {{IPA|[dadˈdeŋk -ɔ, datˈteŋk -ɔ, daˈteŋk -ɔ]}}, '''agatenc -a'''<ref name="Achard"/> {{Tdf}} o '''agadés -esa'''. La vila a son imne que foguèt escrich en 1934 per l'escrivan e cònsol [[Joan Bedòs]]: ''la Dagdenca''. Agde a una calandreta: la [[Calandreta]] Dagdenca. ==Toponimia== [[Fichièr:Agde - Plaque01.jpg|thumb|left|Placa anciana portant lo nom grèc d'''Agathe Tychē'', aicí jos la forma declinada ''Agathou Tychēn = ΑΓΑΘΟΥ ΤΥΧΗΝ'', a la tresena linha.]] *'''Agde''' - ''Ἀγαθή'' = ''Agathē'' (1er sègle ap. J-C, [[Estrabon]]); ''iuxta Agathan'' (Manuscrit A. : ''achathan''), ler sègle (Pomponius Mela). ''Ἀγαθὴ τύχη'' = ''Agathē Tyche'' (sens data); ''Agatha'' (sens data); ''Agathe'' (sens data); ''Agatæ'' (sens data); ''Agatha, civitas Agathensis'' en [[506]]; ''Agatha, civitas Agathensis'' en [[546]]; ''Agatha'', cap a 678; ''Agathem'', en 752; ''ecclesiae S. Mariae de Agathe'', en 824; ''infra Agathe civitate'', ''ad Agathen civitatem'', en 885; ''in Agathe civitate'', en 936; ''sede de Agade'', en 961; ''civitate quae vocant Agatham'', en 990, ''Agda'' (sens data); ''Agde'' en [[1107]]; ''Agde e Agadez'' en 1118; ''Acde e Agadez'', en 1129; ''Acde'' en 1424<ref name="DicoTopo">https://dicotopo.cths.fr/places/P53367376</ref>{{,}}<ref>Frank R. Hamlin, ''Toponymie de l'Hérault, Dictionnaire Topographique et Étymologique'', Éditions du Beffroi e Études Héraultaises, 2000, p. 3-4</ref>. I a atanben la forma poetica e sabenta '''Agata'''.<br/>Lo nom d'''Agde'' deriva de lo de la colonia [[Grècia antica|grèca]] d'origina, ''Αγαθή Τύχη'' = ''Agathē Tyche'', la "bona fortuna", o ''Αγαθή πόλις'' = ''Agathē Polis'', la "bona vila" ([[Estrabon]] e [[Plini lo Vièlh|Plini]]). Nom mistic que le primièr tèrme evolucionèt en ''Agata'' cap a 678<ref>[[Ernèst Negre]], ''Toponymie générale de la France'' - Pagina 287</ref>, vengut en [[occitan]] ''Agde'' tre lo {{sègle XII}}, toponim atestat en [[1107]] e représ a l'identic en francés<ref>Albert Dauzat e Charles Rostaing, ''Dictionnaire étymologique des noms de lieux en France'', Ed. Larousse, 1968, {{p.}}1674.</ref>. *'''''Banhàs'''''* (''Bagnas'' en [[grafia mistralenca]]<ref>https://books.google.com/books?id=6RsiKl5wNr4C&newbks=1&newbks_redir=0&dq=%22Agde%22%20and%20felibrige&pg=PA208#v=onepage&q=%22Agde%22%20and%20felibrige&f=false</ref>) - ? *'''Brescon''' (''Brescoun, Brescou'' e benlèu ''Bruscoun'' en [[grafia mistralenca]]<ref>https://books.google.com/books?id=6RsiKl5wNr4C&newbks=1&newbks_redir=0&dq=%22Agde%22%20and%20felibrige&pg=PA369#v=onepage&q=%22Agde%22%20and%20felibrige&f=false</ref>) es un toponim que ven del grèc ''Blascon'' ''(Βλασκών νεσος)'', atestat pels geografs grècs (Estrabon, Ptolemèu) e que podriá derivar d'una raiç feniciana<ref>Charles Lenthéric, ''Les villes mortes du golfe du Lion'', éd. Jean de Bonnot, 1989, {{p.}}212.</ref>. ==Geografia== La comuna d'Agde se situa sul litoral [[Lengadòc|lengadocian]] dins lo fons del [[golf del Lion]], a las bocas del riu [[Erau (riu)|Erau]]. Per çò qu'es de las vilas màgers del país Agde se tròba a 24 km a l'èst de [[Besièrs]], qu'es lo capluòc de son arrondiment, a 24 km a l'oèst de [[Seta]] e a 52 km al sudoèst de la capitala departamentala e regionala [[Montpelhièr]]. Lo territòri de la comuna es pro ample qu'ocupa mai de 5 000 ectaras e s'espandís aperaquí sus 9 km d'èst en oèst e de nòrd a sud. Las comunas vesinas son [[Marselhan]] a l'èst, [[Floreçac]] al nòrd, [[Bessan]] al nordoèst e [[Viàs]] a l'oèst. <gallery mode=packed heights=180px> Pont Saint-Joseph, Agde, Hérault 01.jpg Hérault River, Agde, Hérault 01.jpg </gallery> ==Istòria== Se pensa generalament que los primièrs pòbles qu'ocupèron lo país d'Agde foguèron los [[ligurs]] e los [[ibèrs]], e que cap al sègle III abans Crist, s'i installèron de cèltas, los [[Vòlcas Tectosages|vòlcas tectosages]]. Pasmens lo nom d'Agde, derivat del grèc ''Αγαθή Τύχη'' ("bon astre") o mai ''Αγαθή πόλις'' ("bona vila"), ven de l'implantacion dins l'airal de [[focèus]] venguts de [[Marselha]] a l'entorn del sègle VII abans Crist, pr'aquò venguèt pas colonia de la ciutat focèa fins a 400 abans Crist. La prosperitat de la vila demesiguèt en epòca romana subretot a partir de la construccion de la [[via Domícia]] que passava mai al nòrd. Cap a 475, Agde foguèt presa pels [[visigòts]] e puèi aquel periòde de dominacion visigotica durèt aperaquí tres sègles, fins que foguèt destrantalhada per l'invasion musulmana, durant lo sègle VII. En 506, jol règne del roi visigòt [[Alaric II]], se faguèt dins la glèisa de Sant Andrieu lo [[concili d'Agde]] que presidiguèt [[Sant Cesari d'Arle]]. Las tropas sarrasinas, menadas pel [[general Zama]], agarriguèron las tèrras litoralas occitanas e, aprèp l'ocupacion de Narbona en 720, s'apoderèron d'Agde en 725. La vila foguèt atacada puèi e destrucha en 737 pel guerrièr franc [[Carles Martèl]]. En 859, Agde foguèt victima dels pilhatges dels [[vikings]] menats per [[Hasting]], que venián de [[Nantas]] e avián ivernat en [[Camarga]]. ==Administracion== {{ElegitDebuta|insee= 34003 |Títol= Lista dels cònsols successius}} {{Elegit |Debuta= [[2001]] |Fin= [[2026]] |Identitat= Gilles d'Ettore |Partit= [[UMP|UMP, LR]] |Qualitat= deputat (2007-2012) }} {{Elegit |Debuta= [[1989]] |Fin= 2001 |Identitat= Régis Passerieux |Partit= [[PS]] |Qualitat= avocat, conselhièr general (1994-2008)}} {{Elegit |Debuta= [[1971]] |Fin= 1989 |Identitat= Pierre Leroy-Beaulieu |Partit= [[Recampament per la Republica|RPR]] |Qualitat= deputat (1968-1973)}} {{Elegit |Debuta= [[1965]] |Fin= 1971 |Identitat= Pierrick Lapeyre |Partit= |Qualitat= veterinari}} {{Elegit |Debuta= |Fin= 1965 |Identitat= |Partit= |Qualitat= }} {{ElegitDonadas}} {{ElegitFin}} ==Demografia== {{Demografia |insee= 34003 |1793=6744 |1800=6744 |1806=7639 |1821=7726 |1831=8202 |1836=8230 |1841=8251 |1846=8884 |1851=9115 |1856=9439 |1861=9747 |1866=9586 |1872=8829 |1876=8251 |1881=8170 |1886=8446 |1891=7389 |1896=8478 |1901=9533 |1906=8435 |1911=9265 |1921=8325 |1926=9360 |1931=9605 |1936=9242 |1946=7592 |1954=7897 |1962=8751 |1968=10184 |1975=11605 |1982=13107 |1990=17583 |1999= |2004= |2005= |2006=21293 |2007=21104 |2008= |2009= |cassini=145 |senscomptesdobles=1962}} * En {{popfr34|0}} la populacion èra de {{popfr34|003}} abitants e la densitat èra de {{formatnum:{{#expr:({{popfr34|003}}/50.90) round 2}}}} ab/km². ==Cultura locala e patrimòni== ===Luòcs e monuments=== <gallery mode=packed heights=180px> Agde rempart2.jpg|Vestigis dels barris d'Agde. Agde cathedrale St-Etienne.JPG|La [[catedrala]] de Sant Estève a la broa d'[[Erau (riu)|Erau]]. Hérault River, Agde 09.jpg|Lo riu Erau en Agde. </gallery> {{messatge galariá}} ===Personalitats ligadas amb la comuna=== * [[Baltasar Floret]] (1791-1871), escrivan e lingüista occitan. * [[Joan Bedòs]] (1871-1951), cònsol d'Agde e escrivan occitan * [[Joan Fèlix]] (1885-1968), cònsol d'Agde de 1919 a 1944 e deputat d'Erau (de 1918 a 1928 e de 1932 a 1936). ===Eraudica=== ==Veire tanben== {{Commons|Agde}} * [[Comunas d'Erau]] ==Ligams extèrnes== ==Nòtas e referéncias== <references/> {{Portal Lengadòc}} {{Comunas d'Erau}} [[Categoria:Comuna d'Erau]] [[Categoria:Comuna de Lengadòc]] 2doa8o6yu5d8at2dji1gujr0g0fdj9r 0 36077 2509746 2445647 2026-09-30T05:42:32Z Pdbdt 1104 /* Administracion */ Cònsol 2509746 wikitext text/x-wiki {{Dialècte Gascon}} {{Veire omonims|Hastings (omonimia)}} {{Infobox vila occitana |nom=Hastingues |carta=oc |nom2=''Hastingues'' | lògo= cap | imatge=Hastingues 4.JPG|'''Hastingues''', porte de la ville inscrite dans la tour médiévale | descripcion=Pòrta de vila | escut= | ist = {{Gasconha}} | parçan = | region = [[Navèra Aquitània]] | departament = {{Lanas}} | arrondiment = [[arrondiment de Dacs|Dacs]] | canton = Òrta e Arrigans ([[Canton de Pèirahorada|Pèirahorada]] avant 2015) | intercom = [[Comunautat de comunas deu País d'Òrta e Arrigans|CC deu País d'Òrta e Arrigans]] |insee=40120 |cp=40300 |cònsol= Corine de Passos |mandat =[[2020]]-[[2026]] |latitud=43.5352777778 |longitud=-1.14777777778 |alt mini=0 |alt mej=44 |alt maxi=84 |ectaras=1 454 |gentilici= |km²=14.54 |}} ''Hastings'' en anglés e segon Bénédicte Boyrie-Fénié, '''Hastingas''' o '''Hastingues''' en occitan [has'tiŋɣəs] <ref name = BoyrieF>Bénédicte Boyrie-Fénié, ''Dictionnaire toponymique des communes. Landes et Bas-Adour'', ed. Institut occitan e CAIRN, Pau, 2005, p. 111-112</ref> (''Hastinga'' en [[basco]], ''Hastingues'' en [[francés]]) qu'ei ua [[comuna francesa|comuna]] [[Gasconha|gascona]] situada dens lo [[departaments franceses|departament]] de las [[Lanas (departament)|Lanas]] e la [[region francesa|region]] de [[Navèra Aquitània]], <small>ancianament d'[[Aquitània (region)|Aquitània]]</small>. Bastida petita, que [[John Hastings]] e fondè en [[1289]]. == Geografia == La vila hauta, installada suber un promontòri, que domina la plana deu [[País d'Òrta]], traversat peu [[Gave de Pau]], dens los confinhs de las [[Lanas]] e deus [[Pirenèus Atlantics]]. Duas [[barta]]s (pradas baishas, planas alluviaus recobèrtas per las [[aiga]]s en periòde de [[creguda]]) que bordejan lo sit. [[Imatge:Map commune FR insee code 40120.png|vignette|upright=1.8|centre|Comunas a l'entorn.]] ==Toponimia== Las fòrmas ancianas que son : ''Hastyngges'' en 1370, ''Fastingues'' en 1461, ''Hastingues'' en 1638 (mapa), ''Hastingues'' en 1651 (mapa), ''Hastingues'' au començament deu sègle XVIII (mapa), ''Hastingue'' en 1714 (mapa), ''Hastingue'' en 1733 (mapa). La prononciacion qu'ei [has'tiŋɣəs] <ref name = BoyrieF/>. Pr'amor de sa fondacion (véder Istòria), lo nom de la bastida que deriva deu nom deu senescau John Hastings <ref name = BoyrieF/> (e non pas dirèctament de la vila anglesa, com [[Albèrt Dauzat|Dauzat]] se pensava <ref>Albert Dauzat, Charles Rostaing, ''Dictionnaire étymologique des Noms de Lieux en France'', Librairie Guénégaud, reedicion 1984, p. 344</ref>). Totas las fòrmas ancianas que marcan la preséncia d'ua vocala de sosten qui permet l'adaptacion deu nom anglés a la fonetica gascona. Aquera vocala que pausa un problèma de grafia perqué lo gascon occidentau neutraliza l'oposicion enter ''-a'' e ''-e'' pòsttonic. Aquò qu'empacha pas Bénédicte Boyrie-Fénié de preconizar la grafia totaument inadaptada ''Hastings'', pr'amor de l'origina [[Anglatèrra|anglesa]] <ref name = BoyrieF/>, benlhèu per aver pas a decidir enter ''Hastingas'' e ''Hastingues'' (con·herir benlhèu dab [[Liborna]] < Roger de Leyburn). ''Hastingues'' qu'a l'avantatge de la simplicitat. == Istòria == Hastings que deu la soa fondacion au [[pariatge]] passat enter [[Edoard Ièr d'Anglatèrra]] (Plantagenèst) e duc d'Aquitània, e los monges de l'abadia d'Artós. Aqueth tractat, signat au nom d'Edoard peu senescau de Gasconha John Hastings que prevedèva la fondacion d'ua bastida. D'aquera epòca, lo sit a servat lo son plan generau, las soas hortificacions, la soa pòrta inscrita dens ua [[tor]] grana rectangulara que da accès a la [[carrèra]] principau, bordada per [[ostau]]s grans hèra caracteristics. ==Administracion== {{ElegitDebuta|insee=40120 |Títol= Lista deus cònsols successius}} {{Elegit |Debuta=[[2026]] |Fin=([[2032]])|Identitat=Cécile Gouet-Roul |Partit= |Qualitat=quadre administrativa e comerciau d'enterpresa}} {{Elegit |Debuta=[[2020]] |Fin=[[2026]]|Identitat=Corine de Passos |Partit= |Qualitat=quadre de la fonccion publica}} {{Elegit |Debuta=març [[2008]] |Fin= [[2020]] |Identitat= Pierre Ducarre|Partit=[[PS]] |Qualitat= retirat d'agricultor, president de la Comunautat de comunas e de l'anciana deu País d'Òrta}} {{Elegit |Debuta= març de [[1989]] |Fin= 2008 |Identitat=Rémy Lacroix |Partit= |Qualitat= retirat SNCF}} {{Elegit |Debuta= març de [[1977]] |Fin= 1989 |Identitat=Jacques de Goislard de Monsabert |Partit= |Qualitat= }} {{Elegit |Debuta= |Fin= 1977|Identitat= |Partit= |Qualitat= }} {{ElegitDonadas}} {{ElegitFin}} ==Demografia== {{Demografia |insee=40120 |1793=900 |1800=846 |1806=850 |1821=850 |1831=901 |1836=915 |1841=942 |1846=910 |1851=914 |1856=828 |1861=850 |1866=865 |1872=800 |1876=780 |1881=755 |1886=728 |1891=716 |1896=704 |1901=690 |1906=709 |1911=656 |1921=541 |1926=509 |1931=444 |1936=442 |1946=441 |1954=445 |1962=417 |1968=401 |1975=408 |1982=447 |1990=472 |1999=447 |2004=478 |2007= |2008= |2009=583 |max= |cassini=16719 |senscomptesdobles= 1962}} ==Lòcs e monuments== ==Personalitats ligadas dab la comuna== ==Véder tanben== * [[Comunas de las Lanas]] ==Ligams extèrnes== ==Nòtas== <references /> {{Portal Gasconha}} {{Comunas de las Lanas}} [[Categoria:Comuna de las Lanas]] [[Categoria:Lanas]] [[Categoria:Comuna de Gasconha]]] 4tgqke0w2epxlwvl53lhbxbw787k1r0 10 40198 2509698 2461689 2026-09-29T15:57:53Z Arancycn 58808 2509698 wikitext text/x-wiki [[Imatge:Blason province fr Gascogne.svg|100px|left]] [[Imatge:Flag of Gascogne.svg|135px|right]] [[Imatge:Union gascona.png|135px|right]] '''[[Gasconha]] [[Image:Loudspeaker.svg]]''' qu'ei ua region istorica: lingüisticament que hè partida d'[[Occitània]]; politicament qu'ei partejada enter [[França]] (per guaireben tot lo son territòri) e [[Espanha]] (per la [[Vath d'Aran]]). Qu'ei limitada per la [[ocean Atlantic | Mar Grana]] capdarrèr, per l'estuari de [[Gironda]] capvath, per la part centrau de [[Garona]] o [[Arièja]] capavant e peus [[Pirenèus]] capsus. Qu'èra a la Hauta [[Edat Mejana]] un [[principat]] puish mei tard, tanben que vadó un fèu d'[[Anglatèrra]] e ua part deu reiaume de [[França]]. Mentre lo Ducat de Gasconha que s'aprima a partir de [[1032]] entà desaparéisher com entitat politica, ua identitat culturau gascona que subsisteish a travèrs deu [[Regim Ancian]] e dinc aus nòstes jorns. Lo capdulh istoric de Gasconha qu'ei [[Aush]]. Lo gentilici qu'ei '''gascon -a'''. 4hz1cf4l6590bp8vbxy31v6z9l3l1x8 0 41938 2509738 2445639 2026-09-30T05:14:30Z Pdbdt 1104 /* Administracion */ cònsol 2509738 wikitext text/x-wiki {{Dialècte Gascon}} {{Infobox vila occitana | carta = oc | nom = Amor | nom2 = ''Amou'' | imatge = Église d'Amou.jpg | descripcion = La glèisa de sent Pèir d'Amor. | lògo = | escut = Blason ville fr Amou (Landes).svg | ist = {{Gasconha}} | parçan = [[Shalòssa]] | region = [[Navèra Aquitània]] | departament = {{Lanas}} | arrondiment = [[Arrondiment de Dacs|Dacs]] | canton = Costalat de Shalòssa ([[caplòc]] deu [[Canton d'Amor]] avant 2015) | intercom = [[Comunautat de comunas de Costalats e Vaths deus Luis|CC de Costalats e Vaths deus Luis]] | insee = 40002 | cp = 40330 | gentilici = | cònsol = Florence Bergez | mandat = [[2020]]-[[2026]] | latitud = 43.5941666667 | longitud = -0.746111111111 | alt mini = 31 | alt mej = 44 | alt maxi = 147 | ectaras = 2725 | km² = 27.25 | sit = http://www.vila-amou.fr |}} '''Amor'''<ref>{{Ligam web|url=http://www.in-oc.org/index.php?option=com_content&task=view&id=166&Itemid=0|títol=Institut Occitan : Index alfabetic de las comunas de las Lanas e deu Baish Ador}}</ref><ref>Toponimia Occitana ([[Institut d'Estudis Occitans]]) : IEO_BdTopoc : http://bdtopoc.org</ref> ({{AFI-oc|aˈmu}}; ''Amou'' en [[francés]]) qu'ei ua [[comuna francesa|comuna]] [[Gasconha|gascona]] de [[Shalòssa]], situada dens lo [[departaments franceses|departament]] de las [[Lanas (departament)|Lanas]] e la [[region francesa|region]] de [[Navèra Aquitània]], <small>ancianament d'[[Aquitània (region)|Aquitània]]</small>. ==Geografia== La comuna qu'es suu [[Lui de Bearn]], [[afluent]] deu [[Lui]]. [[Imatge:Map commune FR insee code 40002.png|vignette|upright=1.8|centre|Comunas a l'entorn.]] ===Perimètre deu territòri=== {{Localizacion vila | nòrd-oèst = [[Sarrasins (Lanas)|Los Sarrasins]] | nòrd = [[Gaujac (Lanas)|Gaujac]] | nòrd-èst = [[Brassempoi]] | oèst = [[Arsague]] | vila = Amor | èst = [[Nassiet]] | sud-oèst = [[Bonnut]] | sud = [[Bonnut]] | sud-èst = [[Bona Guarda]] |}} == Toponimia == Bénédicte Boyrie-Fénié que horneish una lista d'atestacions ancianas : ''Mor/Morr (Sanctus Petrus de)'', au sègle XI o XII, ''Amors'' (en latin, 1243), ''Amor'' (1277, 1278, 1289, 1297) e ''Amou'', ''Amoû'', ''Amon'' (sic), en francés, aus sègles XVII e XVIII <ref name= bbf>Bénédicte Boyrie-Fénié, ''Dictionnaire toponymique des communes Landes et Bas-Adour'', ed. CAIRN, Pau, 2005, p.33-34</ref>. Per Dauzat e Rostaing, qu'es un nom escur, mès [[Ernèst Negre]] que s'azarda a supausar lo gascon ''lamoû'' (cf. diccionari Palay, p.&nbsp;602), ipotèsi guaire plausibla per B. Boyrie-Fénié qui la cita, pr'amor de la prumèra atestacion, deu patrimòni arqueologic e d'ua glèisa consacrada a Sent Pèir, qui arremandan cap a ua fondacion antica. Com i a hèra de tumuli dens la comuna, que s'estima mès prepausar ''mor'', sortit d'ua arradic plan anciana, a valor toponimica, ''mor-'', e qui guarda sovent en occitan lo sens de ''mus''. La toponimista compara dab la parròpia dispareishuda de ''Sancta Maria de Moros'', énter [[Sent Pandelon]] e [[Canhòta]]. L'etimologia es pas assegurada, mès probable qui la fòrma deu nom dempuèi lo sègle XIII qu'es estada influenciada per lo mot occitan ''amor'' (deu latin ''amore'')<ref name= bbf/>. == Istòria == ==Administracion== {{ElegitDebuta|insee=40002 |Títol= Lista deus cònsols successius}} {{Elegit |Debuta= [[2018]] |Fin= (2032) |Identitat= Florence Bergez |Partit= |Qualitat= }} {{Elegit |Debuta=març de [[1989]] |Fin= [[2018]] |Identitat= Jean-Jacques Darmaillacq |Partit= [[UMP|UMP, LR]] |Qualitat= }} {{Elegit |Debuta= |Fin= 1989 |Identitat= |Partit= |Qualitat= }} {{Elegit |Debuta= [[1947]] |Fin= [[1983]] |Identitat= René Coudanne |Partit= Rad. puish MRG, puish [[UDF]]-Rad. |Qualitat= Conselhèr generau deu canton d'Amor (1949-1985), president deu Conselh generau de las Lanas (1973-1976)}} {{Elegit |Debuta= |Fin= 1947 |Identitat= |Partit= |Qualitat= }} {{ElegitDonadas}} {{ElegitFin}} ==Demografia== {{Demografia |insee=40002 |1793=1525 |1800=1731 |1806=1770 |1821=1940 |1831=2040 |1836=2109 |1841=2176 |1846=2194 |1851=2197 |1856=2202 |1861=1834 |1866=1821 |1872=1790 |1876=1859 |1881=1785 |1886=1698 |1891=1680 |1896=1599 |1901=1564 |1906=1619 |1911=1681 |1921=1529 |1926=1528 |1931=1540 |1936=1475 |1946=1472 |1954=1359 |1962=1400 |1968=1455 |1975=1427 |1982=1462 |1990=1481 |1999=1452 |2004= |2005= |2006=1567 |2007=1583 |2008= |2009= |cassini=674 |senscomptesdobles=1962}} ==Lòcs e monuments== ==Personalitats ligadas dab la comuna== ==Véder tanben== * [[Comunas de las Lanas]] ==Ligams extèrnes== * [https://web.archive.org/web/20170825075507/http://www.pays-adourchalossetursan.fr/ Paìs Ador Shalòssa Tursan] ==Nòtas== <references/> {{Portal Gasconha}} {{Comunas de las Lanas}} [[Categoria:Comuna de Shalòssa]] [[Categoria:Comuna de las Lanas]] [[Categoria:Lanas]] [[Categoria:Comuna de Gasconha]] k3bt0kjsm3a4k50dtqgxewhd15n1phr 0 41961 2509739 2424531 2026-09-30T05:16:23Z Pdbdt 1104 /* Administracion */ cònsol 2509739 wikitext text/x-wiki {{Dialècte Gascon}} {{Omon|Vaths (omonimia)}} {{Infobox vila occitana | carta = oc | nom = Vaths | nom2 = ''Baigts'' | imatge = Mairie_baigts.jpg | descripcion = La mairetat de Vaths. | lògo = | escut = | escais = | ist = {{Gasconha}} | region = [[Navèra Aquitània]] | parçan = {{Shalòssa}} | departament = {{Lanas}} | arrondiment = [[Arrondiment de Dacs|Dacs]] | canton = Costalat de Shalòssa ([[Canton de Mugron|Mugron]] avant 2015) | intercom = [[Comunautat de comunas de Tèrras de Shalòssa|CC de Tèrras de Shalòssa]] | insee = 40023 | cp = 40380 | cònsol = Francis Dubecq | mandat = [[2020]]-[[2026]] | gentilici = | latitud = 43.6872222222 | longitud = -0.790277777778 | alt mini = 32 | alt mej = | alt maxi = 122 | ectaras = 1164 | km² = 11.64 |}} '''Vaths'''<ref>[https://web.archive.org/web/20170919200819/http://www.locongres.org/oc/aplicacions/top-oc/topoc-recerca/ Top'Òc] Diccionari toponimic occitan del [[Congrès permanent de la lenga occitana]].</ref> (''Baigts'' en [[francés]]) qu'ei ua [[comuna francesa|comuna]] [[Gasconha|gascona]] de [[Shalòssa]], situada dens lo [[departaments franceses|departament]] de las [[Lanas (departament)|Lanas]] e la [[region francesa|region]] de [[Navèra Aquitània]], <small>ancianament d'[[Aquitània (region)|Aquitània]]</small>. ==Geografia== [[Imatge:Map commune FR insee code 40023.png|vignette|upright=1.6|centre|Comunas a l'entorn.]] ==Toponimia== La prononciacion qu'ei [batʃ]. Las fòrmas ancianas que son ''Sancta Maria de Bads'' aus sègles XI-XII, ''de Vallibus'', en latin aus sègles XI-XII, ''Badz'' en 1285, ''Bats'' en 1638 (mapa), ''Baithz'' en 1714 (mapa), ''Baith'' en 1733 (mapa)<ref name = bbf>Bénédicte Boyrie-Fénié, ''Dictionnaire toponymique des communes. Landes et Bas-Adour'', ed. Institut occitan e CAIRN, Pau, 2005, p. 49</ref>. [[Albèrt Dauzat|Dauzat]] qu'i ved la fòrma gascona deu latin ''vallis''<ref>Albert Dauzat, Charles Rostaing, ''Dictionnaire étymologique des Noms de Lieux en France'', Librairie Guénégaud, reedicion 1984, p. 46</ref>; Astor (citat per B. Boyrie-Fénié) que dona la medisha idèa. [[Ernèst Negre|Negre]] (tanben citat per B. Boyrie-Fénié), d'acòrd suu sens, que hè remercar lo vilatge ei sus un petit costalat enter duas vaths, la de Lui e la d'un afluent <ref name = bbf/> [en realitat, Vaths qu'ei enter duas comas, mès lo Lui qu'ei mei luenh]. Bénédicte Boyrie-Fénié que nòta la grafia ''igts'' correspond au fonèma [tʃ] e pòt estar un singular, mès fòrmas ancianas marcan un plurau, çò qui junta plan dab la situacion geografica (dejà explicada per Negre). Lo vocable (nom de la glèisa) que hè supausar ua origina a l'[[Edat Mejana]] e donc l'estrata medievau. La grafia curiosa ''Baigts'' que representa donc ''Vaths'' (eretèr de ''valles'' en latin) <ref name = bbf/>. ==Istòria== {{...}} ==Administracion== {{ElegitDebuta|insee=40023 |Títol= Lista deus cònsols successius}} {{Elegit |Debuta= [[2020]] |Fin= ([[2032]]) |Identitat= Francis Dubecq |Partit= |Qualitat= }} {{Elegit |Debuta= [[2014]] |Fin= [[2020]] |Identitat= Marie-Pierre Declercq-Marescaux |Partit= |Qualitat= retirada}} {{Elegit |Debuta= març [[2008]] |Fin= [[2014]] |Identitat= Didier Lafitte|Partit= |Qualitat= agricultor}} {{Elegit |Debuta= març de [[1983]] |Fin= 2008 |Identitat= Pierre Lalanne |Partit= [[PS]] |Qualitat= agricultor}} {{Elegit |Debuta= [[1974]] |Fin= 1983 |Identitat= Marcel Busquet |Partit= [[PS]] |Qualitat= agricultor}} {{Elegit |Debuta= [[1965]] |Fin= 1974 |Identitat= Alphonse Tortigue |Partit= |Qualitat= }} {{Elegit |Debuta= |Fin= 1965 |Identitat= |Partit= |Qualitat= }} {{ElegitDonadas}} {{ElegitFin}} ==Demografia== {{Demografia |insee=40023 |1793=805 |1800=902 |1806=1034 |1821=1006 |1831=1049 |1836=1015 |1841=987 |1846=979 |1851=981 |1856=994 |1861=970 |1866=935 |1872=876 |1876=947 |1881=866 |1886=811 |1891=788 |1896=802 |1901=803 |1906=767 |1911=770 |1921=648 |1926=609 |1931=547 |1936=534 |1946=503 |1954=447 |1962=425 |1968=407 |1975=400 |1982=354 |1990=350 |1999=322 |2004=328 |2005=347 |2006=345 |2007=345 |2008= |2009=347 |cassini= |senscomptesdobles=1962}} ==Lòcs e monuments== ==Personalitats ligadas dab la comuna== * Henri Séqué (Vaths 1893 – [[Lo Mont de Marsan|Lo Mont]] 1959) ; aliàs "Guiraut de la Sequèra" : poeta francés e gascon. ==Véder tanben== * [[Comunas de las Lanas]] ==Ligams extèrnes== ==Nòtas== <references/> {{Portal Gasconha}} {{Comunas de las Lanas}} [[Categoria:Comuna de Shalòssa]] [[Categoria:Comuna de las Lanas]] [[Categoria:Lanas]] [[Categoria:Comuna de Gasconha]] sg019c53hq5evr54ee5s36iugu0awgj 0 41998 2509740 2294037 2026-09-30T05:18:17Z Pdbdt 1104 /* Administracion */ cònsol 2509740 wikitext text/x-wiki {{Dialècte Gascon}} {{Infobox vila occitana | carta = oc | nom = Brassempoi | nom2 = ''Brassempouy'' | imatge = Brassempouy 1.JPG | descripcion = Vista generala de Brassempoi. | lògo = | escut = | escais = | region = [[Aquitània Nava]] | ist = {{Gasconha}} | parçan = {{Shalòssa}} | departament = {{Lanas}} | arrondiment = [[Arrondiment de Dacs]]|Dacs]] | canton = [[Canton deu Costalat de Shalòssa|Costalat de Shalòssa]] ([[Canton d'Amor|Amor]] avant 2015) | insee = 40054 | cp = 40330 | cònsol = Dominique Toulouse | mandat = [[2020]]-[[2026]] | intercom = [[Comunautat de comunas de Costalats e Vaths deus Luis|CC de Costalats e Vaths deus Luis]] | gentilici = los Brassempois | latitud = 43.6327777778 | longitud = -0.693611111111 | alt mini = 35 | alt mej = 120 | alt maxi = 131 | ectaras = 1072 | km² = 10.72 |}} [[Imatge:campaner_Brassempoi.jpg|thumb|left|200px|La pòrta de la vila, vienuda campanèr]] '''Brassempoi''' (''Brassempouy'' en [[francés]]) qu'ei ua [[comuna francesa|comuna]] [[Gasconha|gascona]] de [[Shalòssa]], situada dens lo [[departaments franceses|departament]] de las [[Lanas (departament)|Lanas]] e la [[region francesa|region]] de [[Navèra Aquitània]], <small>ancianament d'[[Aquitània (region)|Aquitània]]</small>. == Geografia == Lo vilatge qu’es situat au sud de la [[Shalòssa]], a dètz quilomètres au sud-oèst de [[Hagetmau]] e a quinze quilomètres au nòrd d’[[Ortès]], sus l’arribèra dreta deu [[Lui de França]]. Lo borg, com ac ditz lo son nom, qu’es apitat sus un poi, dab au nòrd-oèst « las lanas de Herrèra », e au sud « la barta de l’Arribèra ». <br/> Brassempoi que tòca las comunas de [[Casalís (Lanas)|Casalís]], [[Sent Cric de Shalòssa]], [[Vergüei (Lanas)|Vergüei]], [[Gaujac (Lanas)|Gaujac]], [[Amor (Lanas)|Amor]] e [[Nassiet]]. <br/> [[Imatge:Map commune FR insee code 40054.png|vignette|upright=1.8|centre|Comunas a l'entorn.]] ===Perimètre deu territòri=== {{Localizacion vila | nòrd-oèst = [[Vergüei (Lanas)|Vergüei]] | nòrd = [[Sent Cric de Shalòssa]] | nòrd-èst = | oèst = [[Gaujac (Lanas)|Gaujac]] | vila = Brassempoi | èst = [[Casalís (Lanas)|Casalís]] | sud-oèst = [[Amor (Lanas)|Amor]] | sud = [[Nassiet]] | sud-èst = }} ==Toponimia== La prononciacion qu'ei [brasəm'puj]. Las fòrmas ancianas que son ''Brasenpoy'' (mapa de 1638), ''Brassempoy'' (mapa de 1651), ''Brassompoy'' (mapa deu començament deu sègle XVIII), ''Brassempouy'' (mapa de 1714), ''Brassempoy'' (mapa de 1733) <ref name = bbf>Bénédicte Boyrie-Fénié, ''Dictionnaire toponymique des communes. Landes et Bas-Adour'', ed. Institut occitan e CAIRN, Pau, 2005, p. 69</ref>. [[Albèrt Dauzat|Dauzat]] que hè de Brassempoi un compausat de ''Brassens'' e de ''poi'' (deu latin ''podium''). Qu'arreliga ''Brassens'' a un vilatge de la comuna de [[Granada d'Ador]] deu medish nom, e au ''Brassenx'' (grafia francesa), anciana baronia prèp de [[Morcens]]; ''Brassens'' que seré l'ancian nom deu lòc; l'origina de ''Brassens'' que seré lo nom d'òmi galloroman (compréner d'origina celtica) ''*Braccius'' (inatestat), associat au sufixe preceltic ''-incum''<ref>Albert Dauzat, Charles Rostaing, ''Dictionnaire étymologique des Noms de Lieux en France'', Librairie Guénégaud, reedicion 1984, p. 111</ref>. [[Ernèst Negre|Negre]] (citat per B. Boyrie-Fénié) que cred tanben que lo nom deu lòc èra ''Brassens'' a l'origina, mès que'u dona ua origina diferenta, lo nom germanic d'òmi ''Bracho'' dab lo sufixe ''-ingos'' e ''Poi'' que s'ajustè, çò qui dona un sens de ''Brassens'' près d'un nom de lòc nomentat ''Poi''. Astor, tanben citat per B. Boyrie-Fénié, que precisa ''Brassens'' èra lo nom galloroman ''*Bracchius'' <ref name = bbf/>. Bénédicte Boyrie-Fénié, enter Dauzat e Negre, ne causeish pas e que declara lo nom ''Brassens'' d'origina desconeishuda. Pr'amor de l'òrde determinant-determinat (''Poi'' qu'ei après ''Brassens'') de tipe germanic, que conclutz la fixacion deu nom qu'ei posteriora au sègle V. Brassempoi qu'ei donc un oronime associat a un nom d'òmi qui ei lo medish que lo deu país de ''Brassenx'' <ref name = bbf/>. ==Istòria== [[Imatge:Venus of Brassempouy.jpg|thumb|left|250px|La « Dauna deu capulet » o "Dauna de Brassempoi"]] Lo nom deu vilatge que vadó famós mercès a la descobèrta en 1894, d’ua estatueta en [[evòri]] de [[mamot]], datada de 25 000 ans (B.P.). Qu’es la mei anciana figuracion elaborada d’ua cara umana que sii coneishuda au monde. Que l’apèran la « [[Dauna deu Capulet]] » o la « Dauna de Brassempoi ». <br/> Tres casterars comunaument qualificats de « camps romans » (mes ne s’i cau pas hidar), que s’arreconeishen enqüèra au sud e a l’oèst deu borg. Lo sègle XII^au que vedó la construccion de la [[glèisa (edifici)|glèisa]] de [[Sant Sarnin|Sent Sernin]], dab lèu après l’embarrament deu borg : [[castèl|castèth]] sus mòta a l’estrem sud de l’unica carrèra, pòrta de vila au cap nòrd, galihonhas suu penent èst e hossats suu penent oèst, qui apèran enqüèra uei « los embarrats ». La pòrta d’entrada, pegada a la glèisa, que n’es vienuda lo campanèr. Lo hèit màger de l’Istòria de Brassempoi que’s debanà en l’annada 1387. Quan lo Duc Lois II de Borbon, tornar-se’n de guerrejar en [[Espanha]], es invitat preu [[Gaston III de Fois-Bearn|Gaston Fèbus]] ad anar pilhar la vila de Brassempoi, tà que lo [[Bearn]] sii esparnhat deu panatòri de la sordatalha franchimanda : <div style="border:1px solid black;background:rgb(100%,100%,70%);text-align:justify;padding: 10px;">La presa de Brassempoi per lo duc de Borbon, en 1387<ref>[http://gallica.bnf.fr/Catalogue/noticesInd/FRBNF36496816.htm La chronique du bon duc Loys de Bourbon], par Jean d'Orronville dit Cabaret ; publiée, pour la Société de l'Histoire de France, par A.-M. Chazaud ; Paris : Renouard (H. Loones), 1876 ; p.200.</ref> :<br/> <span style="font-size: 87%; border: "><br/> ''Lors dit le conte Phébus : « Monseigneur, quant vous partirez d’ici, je vous conseille que vous en allez en Bourdelois, en '''une ville appellée Brassempouig, qui est une ville ou il a foison de villains, qui n’ont cure de garnison, mais se gouvernent tout par eulx mesmes, et les trouverez hardis villains, et une partie de la ville est close de palis''', et croi qu’ils ne se pourront tenir contre vous. Et vous, en allant là, trouverez une forte maison, qui est de Perrot le Biernois, laquelle a bien cousté à faire XV mil frans, de la finance qu’il conquist à [[Sant Joan Ligora|Chalusset]]. Et m’est advis, se la maison faisiez ardoir, que ce ne seroit pas mal. Et vous dis plus que, en prenant celle ville de Brassempouig, vous conquesterez le seigneur de Lescar, qui la tient du roi d’Angleterre. » Ainsi se partit le duc de Bourbon du conte Phébus, et avec sa compaignie, s’en alla à la maison de Perrot le Biarnois, Anglois, laquelle il fit ardoir, et desroucher et gaster tous les jardins, et fut apovri Perrot, à celle heure, de tout ce que avoit amassé, pillé et robbé en son temps. Et de là s’en alla le duc de Bourbon, avec sa compaignie, devant Brassempouig, et fit parler à ceulx de la ville d’eulx rendre, '''lesquels parlèrent moult orgueilleusement, et dirent qu’ils estoient bons Anglois, et vrais Anglois morroient'''. Adonc commanda le duc de Bourbon l’assault, et lors les gens d’armes se mirent à pié ; et de tous coustés, tant des gens au duc de Bourbon comme de ceulx qui repairoient d’Espaigne fut commencié l’assault aspre et fort, et gens d’armes à entrer ès fossés et rompre palis, et villains à eulx deffendre vigoureusement, et tant s’efforcèrent les François que esrachièrent les palis. Et le premier qui léans entra, fut le sire de la Roche-Guyon, et fut un cri que ceulx de la ville l’avoient occis. Et incontinent, François oyans ce cri, le Barrois et Chastelmorand qui portoit le pennon, se boutèrent ens, et après eulx ceux de l’hostel du duc, messire Blain Loup, Bliombéris son frère, le petit mareschal, le sire de Chitaing, messire Robert de Damas, messire Guillaume de Garet, Perrin d’Ussel, Phelippe Beraud, Guichard Lebrun, Baudequin de Vesse, et ensuivant ceux du retour d’Espaigne, messire Guillaume de Neullac et messire Gaulchier de Passac, à toute leur brigade, à qui mieulx mieulx entrèrent ens à force, et quant ils furent dedans, ils occirent moult de ceulx de la ville, et les autres furent prisonniers, et Roche-Guyon n’ot nul mal. '''Et ainsi la ville de Brassempouig prinse, la fit le duc de Bourbon raser, pour la male renommée qu’elle avoit'''.''</span></div> Ne sembla pas totun que la glèisa agi hòrt patit. Mei qu’aquò, qu’estó agranida de duas capèras au sègle XV^au, envoutada au XVI^au, e tostemps enriquesida e entertienuda dinc au jorn de uei. ==Administracion== {{ElegitDebuta |Títol = Lista deus cònsols successius}} {{Elegit |Debuta= [[2020]] |Fin= (2032) |Identitat=Dominique Toulouse |Partit= |Qualitat= }} {{Elegit |Debuta= [[2014]] |Fin= [[2020]] |Identitat=Guy Duplantier |Partit=divèrs esquèrra |Qualitat= retirat de las pòstas}} {{Elegit |Debuta= [[2008]] |Fin= [[2014]] |Identitat=Michel Canfora |Partit= |Qualitat= retirat d'oficièr}} {{Elegit |Debuta= [[1995]] |Fin= [[2008]] |Identitat=Jacques Momas |Partit= |Qualitat= retirat}} |- |colspan="5" align="center" bgcolor="#f3fff3" | {{bóstia desenrotlanta |títol=Seguida de la lista deus maires |contengut= {{ElegitDebuta |Títol =}} {{Elegit |Debuta= [[1977]] |Fin= [[1995]] |Identitat=Yvan Lannelongue |Partit= |Qualitat= }} {{Elegit |Debuta= [[1965]] |Fin= [[1977]] |Identitat=Jean Carrère, Candeyron |Partit= |Qualitat= }} {{Elegit |Debuta= [[1942]] |Fin= [[1965]] |Identitat=Adrien, Edmond Lavigne |Partit= |Qualitat= }} {{Elegit |Debuta= [[1919]] |Fin= [[1942]] |Identitat=Marcel Carrère |Partit= |Qualitat= }} {{Elegit |Debuta= [[1915]] |Fin= [[1919]] |Identitat=Pierre Lassalle |Partit= |Qualitat= }} {{Elegit |Debuta= [[1907]] |Fin= [[1915]](?) |Identitat=Jean-Grégoire, Édouard Dupéré |Partit= |Qualitat=regent; proprietari}} {{Elegit |Debuta= [[1892]] |Fin= [[1907]](?) |Identitat=Désiré Jusanx |Partit= |Qualitat=cap-secretari a la sosprefectura de [[Sent Sever (Lanas)|Sent Sever]]}} {{Elegit |Debuta= [[1871]] |Fin= [[1892]] |Identitat=François Lacouture |Partit= |Qualitat= }} {{Elegit |Debuta= [[1870]] |Fin= [[1871]] |Identitat=Théodore Bustarret, Breton |Partit= |Qualitat=cultivator}} {{Elegit |Debuta= [[1870]] |Fin= [[1870]] |Identitat=Charles Lamathe |Partit= |Qualitat=medecin}} {{Elegit |Debuta= [[1868]] |Fin= [[1870]] |Identitat=Louis Capdeville, Poymiro |Partit= |Qualitat=geomètre}} {{Elegit |Debuta= [[1865]] |Fin= [[1868]] |Identitat=Pierre Paureilhe |Partit= |Qualitat= }} {{Elegit |Debuta= [[1852]] |Fin= [[1865]] |Identitat=François Lacouture |Partit= |Qualitat=cultivator}} {{Elegit |Debuta= [[1848]] |Fin= [[1851]] |Identitat=Pierre Paureilhe |Partit= |Qualitat= }} {{Elegit |Debuta= [[1843]] |Fin= [[1848]] |Identitat=Henri de Poudenx |Partit= |Qualitat= }} {{Elegit |Debuta= [[1833]] |Fin= [[1843]] |Identitat=Pierre Paureilhe |Partit= |Qualitat=medecin; eslhevaire de vacas de corsa}} {{Elegit |Debuta= [[1826]] |Fin= [[1833]] |Identitat=Auguste Bustarret |Partit= |Qualitat=rentèr}} {{Elegit |Debuta= [[1821]] |Fin= [[1826]] |Identitat=David Capdeville, Poymiro |Partit= |Qualitat=cultivator}} {{Elegit |Debuta= [[1805]] |Fin= [[1821]] |Identitat=Arnaud Viole |Partit= |Qualitat=Me çurgent}} {{Elegit |Debuta= [[1804]] |Fin= [[1805]] |Identitat=Jean Lalanne, Mestepierre |Partit= |Qualitat= }} {{Elegit |Debuta= [[1799]] |Fin= [[1803]] |Identitat=Pierre Camescasse, Candeiron |Partit= |Qualitat=cultivator}} {{Elegit |Debuta= [[1791]] |Fin= [[1792]] |Identitat=Jean Lalanne, Lahite |Partit= |Qualitat= }} {{ElegitFin}} }} {{ElegitFin}} ==Demografia== {{Demografia |insee=40054 |1793=967 |1800=976 |1806=1023 |1821=1007 |1831=1082 |1836=1134 |1841=1016 |1846=1039 |1851=960 |1856=942 |1861=891 |1866=851 |1872=788 |1876=632 |1881=630 |1886=575 |1891=554 |1896=564 |1901=567 |1906=554 |1911=557 |1921=475 |1926=468 |1931=425 |1936=413 |1946=339 |1954=362 |1962=357 |1968=332 |1975=309 |1982=291 |1990=279 |1999=268 |2004= |2005= |2006=289 |2007=292 |2008= |2009= |cassini=5618 |senscomptesdobles=1962}} ==Lòcs e monuments== * La '''[[balma|cauna]] deu Papa''' (deu nom d’ua maison vesia) : classada Monument Istoric (13-08-1980). Ne’s pòt pas vesitar. Qu’es aquiu on [[Edoard Piette]] e trobà la Dauna deu capulet. * La '''glèisa de Sent Sernin''' : classada Monument Istoric (03-01-1939). Absida deu sègle XII^au. Restauracion de la glèisa sancèra, acabada en 2006. Que’s pòt vesitar librament dab ua audioguida. * L’[http://prehistoire-brassempouy.fr/ '''Ostau de la Dauna'''] (La Maison de la Dame) ; au centre deu vilatge, qu’es un espaci museografic on son presentadas reproduccions de las 9 figurinas, sobras d’alimauts preïstorics e auts objèctes trobats a Brassempoi, e tanben reproduccions d’autas figurinas trobadas en Euròpa. [[Imatge:discoïdau_brassempoi.jpg|thumb|right|upright=0.9|Estèla discoïdau, rècto vèrso]] * L''''arqueoparc''' : qu’es un parc d’animacion, muisha e talhèr de descobèrta de las tecnicas preïstoricas (talha de pèirahuec, avitatge deu huec, lanç de trèits,…). * Ua '''estèla discoïdau''' qu'estó trobada en 2004 en amainatjar lo bastiment qui acessà la mairia dinc a 2015<ref>dempuish 2015, aqueth bastiment que sèrv de burèu d'arcuelh tà « l'ostau de la dauna »</ref>, tanhent deus vestigis deu '''castèth de Podencs'''. == Personalitats ligadas a la comuna == * '''[[Peiròt de Fontans|Perròt lo Biarnés]]''' : bandolèr famós, citat ací dessús per d’[[Jean Cabaret d'Orville|Orronville]], e hòrt tanbenh dens las Cronicas de [[Jean Froissart|Froissart]]. ==Véser tanben== {{Sisterlinks|commons=Category:Brassempouy|}} * [[Comunas de las Lanas]] ==Ligams extèrnes== ==Nòtas== <references/> {{Portal Gasconha}} {{Comunas de las Lanas}} [[Categoria:Comuna de Shalòssa]] [[Categoria:Comuna de las Lanas]] [[Categoria:Comuna de Gasconha]] c0gywlo5twgtzkjhce03koep9tie37m 0 42000 2509742 2424834 2026-09-30T05:28:20Z Pdbdt 1104 /* Administracion */ cònsol 2509742 wikitext text/x-wiki {{Dialècte Gascon}} {{Infobox vila occitana | carta = oc | nom = Brocars | nom2 = ''Brocas'' | imatge = Brocas lac.jpg | descripcion = L'estanhòt e la glèisa de Brocars. | lògo = Brocas_Logo.png | escut = | escais = | ist = {{Gasconha}} | parçan = [[Lana Gran]] | region = [[Navèra Aquitània]] | departament = {{Lanas}} | arrondiment = [[Arrondiment deu Mont|Lo Mont]] | canton = Hauta Lana Armanhac ([[Canton de Labrit|Labrit]] avant 2015) | intercom = [[Comunautat de comunas de Còr Hauta Lana|CC de Còr Hauta Lana]] (2017 ---->) | insee = 40056 | cp = 40420 | cònsol = Jean-Luc Blanc-Simon | mandat = [[2020]]-[[2026]] | gentilici = | latitud = 44.0447222222 | longitud = -0.533888888889 | alt mini = 54 | alt mej = | alt maxi = 111 | ectaras = 5346 | km² = 53.46 | sit = http://www.brocas.fr |}} '''Brocars'''<ref>[https://web.archive.org/web/20170919200819/http://www.locongres.org/oc/aplicacions/top-oc/topoc-recerca/ Top'Òc] Diccionari toponimic occitan del [[Congrès permanent de la lenga occitana]].</ref> (''Brocas'' en [[francés]]) qu'ei ua [[comuna]] [[Gasconha|gascona]] situada dens lo departament de las [[Lanas (departament)|Lanas]] e dens la region de [[Navèra Aquitània]], <small>ancianament d'[[Aquitània (region)|Aquitània]]</small>. == Geografia == [[Imatge:Vue_aérienne_du_centre_de_Brocas,_2013.jpg|thumb|250px|center|Vista aeriana deu centre-vila.]] [[Imatge:Map commune FR insee code 40056.png|vignette|upright=1.8|centre|Comunas a l'entorn.]] ===Perimètre deu territòri=== {{Localizacion vila | nòrd-oèst = [[Vert (Lanas)|Vert]] | nòrd = [[Labrit (vila)|Labrit]] | nòrd-èst = [[Belís]] | oèst = [[Garenh]] | vila = Brocars | èst = [[Malhèras]] | sud-oèst = | sud = [[Cèra (Lanas)|Cèra]] | sud-èst = [[Canens Arriu Aub]] }} ==Toponimia== Las fòrmas ancianas que son ''de Brocars'', en 1009, ''de Brocar'', ''de Brocars'', en 1274, ''de Broquat'', en 1300, ''ecclesia de Brocars'', cap a 1320, ''de Brocariis'', en latin, en 1336-1340, ''par. Sancti Joanis de Brocars in Marsano'', en 1359, ''Brocas'', mapas de 1714 e 1733. La prononciacion qu'ei [bro'kas] <ref name = bbf>Bénédicte Boyrie-Fénié, ''Dictionnaire toponymique des communes. Landes et Bas-Adour'', ed. Institut occitan e CAIRN, Pau, 2005, p. 70</ref>. [[Albèrt Dauzat|Dauzat]] que's pensava ''Brocars'' vienèva deu gallés ''broccos'', « punta », puish « taish », dab lo sufixe aumentatiu ''-as'' <ref>Albert Dauzat, Charles Rostaing, ''Dictionnaire étymologique des Noms de Lieux en France'', Librairie Guénégaud, reedicion 1984, p. 118</ref>. La motivacion que seré un mus rocassut. Mès Dauzat coneishèva pas las fòrmas ancianas nimei lo paisatge. Lo nom qu'es format dab « bròc » (latin ''brocca'' = causa aguda) + « -ar » (sufix collectiu vegetau, latin ''-are'') + « -s » (ahortiment deu sens collectiu) : endret on i a bròcs, gavarras,...)<ref name = bbf/>. == Istòria == {{...}} ==Administracion== {{ElegitDebuta|insee=40056 |Títol= Lista deus cònsols successius}} {{Elegit |Debuta= novembre de [[2010]] |Fin= (2032) |Identitat=Jean-Luc Blanc-Simon|Partit= divèrs dreta |Qualitat= agricultor}} {{Elegit |Debuta= [[2008]] |Fin= mòrt lo 29 d'agost de 2010 |Identitat=Michel Fourcade|Partit= |Qualitat=}} {{Elegit |Debuta= [[2000]] |Fin= 2008 |Identitat=Jean-Louis Maisonnave |Partit= |Qualitat=}} {{Elegit |Debuta= [[1987]] |Fin= 2000 |Identitat=Michel Simon |Partit= RPR |Qualitat= conselhèr generau (1992-1998)}} {{Elegit |Debuta= [[1948]] |Fin= 1987 |Identitat=Camille Lugardon |Partit= radicau |Qualitat= conselhèr generau (1951-1967)}} {{Elegit |Debuta= [[1947]] |Fin= 1948 |Identitat= Robert Bézos|Partit= radicau |Qualitat= deputat}} {{Elegit |Debuta= |Fin= 1947 |Identitat= |Partit= |Qualitat=}} {{ElegitDonadas}} {{ElegitFin}} * Avant la refòrma cantonala de 2014, aplicada en 2015, la comuna qu'èra deu [[canton de Labrit]]; qu'ei adara deu canton de Hauta Lana Armanhac (burèu centralizator [[Labrit (vila)|Labrit]]). ==Demografia== {{Demografia |insee=40056 |1793=810 |1800=793 |1806=755 |1821=806 |1831=855 |1836=1025 |1841=981 |1846=1105 |1851=1166 |1856=1280 |1861=1261 |1866=1390 |1872=1272 |1876=1337 |1881=1251 |1886=1325 |1891=1293 |1896=1294 |1901=1341 |1906=1103 |1911=1164 |1921=1065 |1926=1083 |1931=1038 |1936=972 |1946=914 |1954=860 |1962=838 |1968=718 |1975=639 |1982=616 |1990=656 |1999=700 |2006=766 |2007= |2008= |2009= |cassini=6018 |senscomptesdobles=1962}} ==Lòcs e monuments== ==Personalitats ligadas dab la comuna== ==Véder tanben== {{Sisterlinks|commons=Category:Brocas|}} * [[Comunas de las Lanas]] ==Ligams extèrnes== ==Nòtas== <references/> {{Portal Gasconha}} {{Comunas de las Lanas}} [[Categoria:Comuna de las Lanas]] [[Categoria:Lanas]] [[Categoria:Comuna de Gasconha]] q57myte3xoa0awl8uygi907lre4x6hd 0 42012 2509684 2424861 2026-09-29T14:05:10Z Kontributor 2K 52367 2509684 wikitext text/x-wiki {{Dialècte Gascon}} {{Infobox vila occitana | carta = oc | nom = Carcarèrs e Senta Crotz | nom2 = ''Carcarès-Sainte-Croix'' | imatge = Aquarelle de l'église de Carcarès-Sainte-Croix.jpg | descripcion = Aqüarèla de la glèisa de Carcarèrs. | lògo = | escut = Blason ville FR Carcares-Sainte-Croix (Landes).svg | escais = | ist = {{Gasconha}} | parçan = | region = [[Navèra Aquitània]] | departament = {{Lanas}} | arrondiment = [[Arrondiment de Dacs|Dacs]] | canton = Lo País Morcenés Tarusate ([[Canton de Tartàs Èst|Tartàs Èst]] avant 2015) | intercom = [[Comunautat de comunas deu País Tarusate|CC deu País Tarusate]] | cp = 40400 | insee = 40066 | cònsol = Michèle Prosper | mandat = [[2020]]-[[2026]] | latitud = 43.8425 | longitud = -0.79 | alt mini = 14 | alt mej = | alt maxi = 74 | gentilici = | km² = 15.57 |}} '''Carcarèrs e Senta Crotz'''<ref>[https://web.archive.org/web/20170919200819/http://www.locongres.org/oc/aplicacions/top-oc/topoc-recerca/ Top'Òc] Diccionari toponimic occitan del [[Congrès permanent de la lenga occitana]].</ref> (''Carcarès-Sainte-Croix'' en [[francés]]) qu'ei ua [[comuna francesa|comuna]] [[Gasconha|gascona]] situada dens lo [[departaments franceses|departament]] de las [[Lanas (departament)|Lanas]] e la [[region francesa|region]] de [[Navèra Aquitània]], <small>ancianament d'[[Aquitània (region)|Aquitània]]</small>. == Geografia == {{...}} [[Imatge:Map commune FR insee code 40066.png|vignette|upright=1.8|centre|Comunas a l'entorn.]] ==Toponimia== * La prononciacion qu'es [karka'res sentə'kruts] <ref name= Boyrie-F>Bénédicte Boyrie-Fénié, ''Dictionnaire toponymique des communes Landes et Bas-Adour'', ed. Institut occitan e CAIRN, Pau, 2005, p. 77-78</ref>. * '''Carcarèrs'''. Bénédicte Boyrie-Fénié que horneish fòrmas ancianas : ''Carcarers (Sanctus Gerontius de ~)'', au sègle XI o XII, e, sus mapas divèrsas, ''Corcares'', en 1638, ''Carcares'', en 1714, ''Carcarez'', en 1733 <ref name= Boyrie-F/>. Dauzat e Rostaing qu'explican lo nom per un radicau escur ''*carcar'', benlèu lo redoblament deu pre-indoeuropèu ''*kar'', « pèira » <ref>Albert Dauzat, Charles Rostaing, ''Dictionnaire étymologique des Noms de Lieux en France'', Librairie Guénégaud, reedicion 1984, p. 147</ref>. [[Ernèst Negre|Negre]], citat per Bénédicte Boyrie-Fénié, qu'arreliga Carcarèrs a [[Ginhac (Erau)|''Saint-Martin de Carcarès'']] (nom francés), qui es un ''calcariensis'', « caucenèr, caucièr » (en francés ''chaufournier''), e qui designaré son lòtjament. Com que sia, que s'ageish, per Bénédicte Boyrie-Fénié, de pèira (calcària), d'un lòc peirós, e pus precisament, benlèu, de ''calc-''/''carc-'' (de ''calculus'', « calhau ») dab un sufixe locatiu latin ''-ariceu'', qui dona ''-arés'' <ref name= Boyrie-F/>[çò qui explica pas la prumèra atestacion, qui haré supausar un sufixe ''-ariu'']. * '''Senta Crotz'''. Bénédicte Boyrie-Fénié que horneish fòrmas ancianas : ''Crux (Sancta de Podium)'', ''Petrus (Sanctus ~ de Podium)'', en latin, au sègle XI o XII, e sus mapas divèrsas, ''Corcares'', en 1638, ''Carcares'', en 1714, ''Carcarez'', en 1733 <ref name= Boyrie-F/>. Lo nom de Senta Crotz qu'es lo de glèisas qui son dedicadas au culte de l'instrument deu suplici de [[Jèsus de Nazaret|Jèsus Crist]] <ref>Albert Dauzat, Charles Rostaing, ''Dictionnaire étymologique des Noms de Lieux en France'', Librairie Guénégaud, reedicion 1984, p. 634</ref>. ==Istòria== * En 1833, la comuna de Senta Crotz que fusionè dab la de Carcarèrs <ref>http://cassini.ehess.fr/cassini/fr/html/fiche.php?select_resultat=6498</ref>. ==Administracion== {{ElegitDebuta|insee=40066 |Títol= Lista deus cònsols successius}} {{Elegit |Debuta= mai [[2020]] |Fin= [[2026]] |Identitat= Michèle Prosper<ref>https://www.sudouest.fr/2020/05/26/michele-prosper-devient-la-premiere-femme-maire-de-carcares-sainte-croix-7513381-3328.php</ref> |Partit= |Qualitat= }} {{Elegit |Debuta= març [[2001]] |Fin= [[2020]] |Identitat=Philippe Dubourg|Partit=[[PS]] |Qualitat= retirat d'ensenhaire}} {{Elegit |Debuta=març [[1977]] |Fin= 2001|Identitat=Jean-Mary Laterrade |Partit= |Qualitat= retirat}} {{Elegit |Debuta= |Fin= 1977|Identitat= |Partit= |Qualitat= }} {{ElegitDonadas}} {{ElegitFin}} * Abans la refòrma cantonala de 2014, aplicada en 2015, la comuna qu'èra deu canton de [[Tartàs]]-èst; qu'es ara deu canton deu ''Pays morcenais tarusate'' (en francés). == Demografia == {{Demografia |insee=40066 |1793=441 |1800=230 |1806=368 |1821=376 |1831=418 |1836=535 |1841=507 |1846=570 |1851=592 |1856=618 |1861=612 |1866=613 |1872=585 |1876=589 |1881=570 |1886=608 |1891=578 |1896=565 |1901=560 |1906=519 |1911=533 |1921=476 |1926=464 |1931=424 |1936=409 |1946=417 |1954=400 |1962=410 |1968=405 |1975=379 |1982=407 |1990=426 |1999=434 |2006= |2007= |2008=478 |2009= |2011= |2013=512 |cassini=6498 |senscomptesdobles= 1962}} * 1833 : incorporacion de Senta Crotz ===Demografia de Senta Crotz=== {{Demografia |insee=15023 |1793=140 |1800=125 |1806=136 |1821=116 |1831=145 |cassini=31329 |senscomptesdobles= 1962}} * Lo n° INSEE qu'ei estat cambiat per rasons practicas. ==Lòcs e monuments== ==Personalitats ligadas dab la comuna== ==Véder tanben== * [[Comunas de las Lanas]] ==Ligams extèrnes== ==Nòtas== <references /> {{Portal Gasconha}} {{Comunas de las Lanas}} [[Categoria:Comuna de las Lanas]] [[Categoria:Lanas]] [[Categoria:Comuna de Gasconha]] 9e6yooywpnxkju9ren5d6tee4vadoc6 0 42014 2509743 2424869 2026-09-30T05:30:13Z Pdbdt 1104 /* Administracion */ cònsol 2509743 wikitext text/x-wiki {{Dialècte Gascon}} {{Infobox vila occitana | carta = oc | nom = Cassen | nom2 = ''Cassen'' | imatge = gleisa_Cassen.JPG | descripcion = La glèisa de Cassen. | lògo = | escut = | escais = | ist = {{Gasconha}} | region = [[Navèra Aquitània]] | parçan = {{Shalòssa}} | departament = {{Lanas}} | arrondiment = [[Arrondiment de Dacs|Dacs]] | canton = [[Canton deu Costalat de Shalòssa|Costalat de Shalòssa]] ([[Canton de Monthòrt|Monthòrt]] avant 2015) | intercom = [[Comunautat de comunas de Tèrras de Shalòssa|CC de Tèrras de Shalòssa]] | cp = 40380 | insee = 40068 | cònsol = Didier Gaugeacq | mandat = [[2020]]-[[2026]] | gentilici = | latitud = 43.7622 | longitud = -0.859444444444 | alt mini = 15 | alt mej = | alt maxi = 65 | km² = 5.97 |}} '''Cassen'''<ref>[https://web.archive.org/web/20170919200819/http://www.locongres.org/oc/aplicacions/top-oc/topoc-recerca/ Top'Òc] Diccionari toponimic occitan del [[Congrès permanent de la lenga occitana]].</ref> (en [[francés]] tanplan com en [[occitan]]) qu'ei ua [[comuna francesa|comuna]] [[Gasconha|gascona]] de [[Shalòssa]], situada dens lo [[departaments franceses|departament]] de las [[Lanas (departament)|Lanas]] e la [[region francesa|region]] de [[Navèra Aquitània]], <small>ancianament d'[[Aquitània (region)|Aquitània]]</small>. ==Geografia== {{...}} [[Imatge:Map commune FR insee code 40068.png|vignette|upright=1.6|centre|Comunas a l'entorn.]] ==Toponimia== La prononciacion qu'ei [ka'seɲ] (mès Bénédicte Boyrie-Fénié qu'escriu ''Cassen'' e non pas ''Cassenh''). Lo nom qu'ei atestat aus sègles XI-XII, ''Sanctus Paulus de Cassen'' <ref name = bbf>Bénédicte Boyrie-Fénié, ''Dictionnaire toponymique des communes. Landes et Bas-Adour'', ed. Institut occitan e CAIRN, Pau, 2005, p. 79</ref>. [[Albèrt Dauzat|Dauzat]] que considèra lo nom ei derivat deu mot ''casse'' <ref>Albert Dauzat, Charles Rostaing, ''Dictionnaire étymologique des Noms de Lieux en France'', Librairie Guénégaud, reedicion 1984, p. 152</ref>, atau com [[Ernèst Negre|Negre]] (citat per B. Boyrie-Fénié) qui precisa lo sufixe : ''-en(c)''; l'ensemble que dona lo sens de « bòsc de cassos » <ref name = bbf/>. Bénédicte Boyrie-Fénié qu'arreliga la finau a la d'[[Artassen]]s, on lo sufixe aquitanic ''-ennu'' representa un collectiu de vegetaus; ''*cassennu'' que seré un lòc on los cassos e vaden. Lo mot que s'acaba per ua ''-n'' molhada, resultat regular de ''-nn'' en gascon segon [[Pèire Bèc]] <ref name = bbf/>. S'es atau, que'u cau escríver. == Istòria == {{...}} == Administracion == {{ElegitDebuta |insee=40068 |Títol= Lista deus cònsols successius}} {{Elegit |Debuta= junh de [[1995]] |Fin= ([[2032]]) |Identitat=Didier Gaugeacq |Partit= [[PS]] |Qualitat= agricultor, conselhèr departamentau (2017-)}} {{Elegit |Debuta= |Fin= 1995 |Identitat= |Partit= |Qualitat= }} {{ElegitDonadas}} {{ElegitFin}} == Demografia == {{Demografia |insee=40068 |1793=301 |1800=308 |1806= |1821= |1831= |1836= |1841=466 |1846=451 |1851=461 |1856= |1861= |1866= |1872= |1876=466 |1881= |1886= |1891= |1896= |1901= |1906= |1911=460 |1921= |1926= |1931= |1936= |1946= |1954= |1962=361 |1968= |1975= |1982= |1990= |1999=372 |2004= |2005= |2006= |2007= |2008= |2009= |cassini= |senscomptesdobles=1962}} ==Lòcs e monuments== ==Personalitats ligadas dab la comuna== ==Véder tanben== * [[Comunas de las Lanas]] ==Ligams extèrnes== ==Nòtas== <references/> {{Portal Gasconha}} {{Comunas de las Lanas}} [[Categoria:Comuna de Shalòssa]] [[Categoria:Comuna de las Lanas]] [[Categoria:Lanas]] [[Categoria:Comuna de Gasconha]] 9id9j3h23nv6fsly8q9ygeywxeryh5h 0 42066 2509744 2300460 2026-09-30T05:34:25Z Pdbdt 1104 /* Administracion */ cònsol 2509744 wikitext text/x-wiki {{Dialècte Gascon}} {{Infobox vila occitana | carta = oc | nom = Lo Hrèishe | nom2 = ''Le Frêche'' | imatge = Le Frêche église Saint-Vidou.jpg | descripcion = La glèisa de Sent Vidor deu Hrèisho. | lògo = | escut = | escais = | parçan = | region = [[Navèra Aquitània]] | departament = {{Lanas}} | arrondiment = [[Arrondiment deu Mont|Lo Mont]] | canton = Ador Armanhac ([[Canton de Vilanava de Marsan|Vilanava de Marsan]] abans 2015) | intercom = [[Comunautat de comunas deu País de Vilanava en Armanhac Lanusquet|CC deu País de Vilanava en Armanhac Lanusquet]] | region ist = [[Imatge:Gascogne flag.svg|30px]] [[Gasconha]] | insee = 40100 | cp = 40190 | cònsol = Nadine Bougue | mandat = [[2020]]-[[2026]] | gentilici = | longitud = -0.239444444444 | latitud = 43.9336 | alt mini = 55 | alt mej = | alt maxi = 124 | km² = 23.41 | ectaras = |}} '''Lo Hrèishe'''<ref>http://www.institutoccitan.com/index.php?option=com_content&task=view&id=166&Itemid=0&lang=oc</ref> (''Le Frêche'' en [[francés]]) qu'ei ua [[comuna francesa|comuna]] [[Gasconha|gascona]] situada dens lo [[departaments franceses|departament]] de las [[Lanas (departament)|Lanas]] e la [[regions francesas|region]] de [[Navèra Aquitània]], <small>ancianament d'[[Aquitània (region)|Aquitània]]</small>. ==Geografia== [[Imatge:Map commune FR insee code 40100.png|vignette|upright=1.6|centre|Comunas a l'entorn.]] ==Toponimia== La prononciacion qu'ei [lu'rrɛʃə]. Bénédicte Boyrie-Fénié pòt pas citar de fòrmas ancianas<ref name = bbf>Bénédicte Boyrie-Fénié, ''Dictionnaire toponymique des communes. Landes et Bas-Adour'', ed. Institut occitan e CAIRN, Pau, 2005, p. 98-99</ref>. [[Albèrt Dauzat|Dauzat]], que's contenta de díser lo nom vien deu latin ''fraxinum'', « hrèishe, hrèisho, herèishe » <ref>Albert Dauzat, Charles Rostaing, ''Dictionnaire étymologique des Noms de Lieux en France'', Librairie Guénégaud, reedicion 1984, p. 300, a ''Fragnes''</ref>. [[Ernèst Negre|Negre]] e Astor, citats per Bénédicte Boyrie-Fénié, qu'explican lo nom com lo gascon ''frèishe, herèisho '', qui devó significar a l'origina « ensemble de hrèishes »<ref name = bbf/> (?). Bénédicte Boyrie-Fénié qu'ajusta lo nom ei plan coneishut e que precisa l'anciana comuna de ''Richet'', adara dens [[Pissòs]] (''Frassied'' au sègle XI, ''Frayssenet'' en 1279, ''locus Sancti Johannis de Rayshiet'' en 1310) ei un collectiu (''hreishet'' : ensemble de hrèishes<ref name = bbf/>. ==Istòria== ==Administracion== {{ElegitDebuta|insee= 40100 |Títol= Lista deus cònsols successius}} {{Elegit |Debuta= mai de [[2020]] |Fin= ([[2032]]) |Identitat=Nadine Bougue <ref>https://www.sudouest.fr/2020/06/02/nadine-bougue-nouveau-maire-au-freche-7531641-3411.php</ref> |Partit= |Qualitat= }} {{Elegit |Debuta= [[2014]] |Fin= 2020 |Identitat=Maryvonne Florence |Partit=[[PS]] |Qualitat= retirada, conselhèra generau (2008-2015)}} {{Elegit |Debuta= junh de [[1995]] |Fin= 2014 |Identitat= Georges Dumon|Partit= |Qualitat= retirat}} {{Elegit |Debuta= |Fin= 1995 |Identitat= |Partit= |Qualitat= }} {{ElegitDonadas}} {{ElegitFin}} ==Demografia== {{Demografia |insee= 40100 |1793= |1800= |1806= |1821= |1831= |1836= |1841=929 |1846=944 |1851=1004 |1856= |1861= |1866= |1872= |1876=992 |1881= |1886= |1891= |1896= |1901= |1906= |1911=784 |1921= |1926= |1931= |1936= |1946= |1954= |1962=550 |1968=529 |1975=472 |1982=438 |1990=392 |1999=386 |2004= |2005= |2006=392 |2007=393 |2008= |2009= |cassini= |senscomptesdobles=1962}} ==Lòcs e monuments== ==Personalitats ligadas dab la comuna== ==Véder tanben== {{Sisterlinks| commons=Category:Le Frêche|}} * [[Comunas de las Lanas]] ==Ligams extèrnes== ==Nòtas== <references/> {{Portal Gasconha}} {{Comunas de las Lanas}} [[Categoria:Comuna de las Lanas]] [[Categoria:Lanas]] [[Categoria:Comuna de Gasconha]] jo5to548yqtmuqmiwf0m5gey38i3ykq 0 42086 2509747 2423952 2026-09-30T05:46:22Z Pdbdt 1104 /* Administracion */ Cònsol 2509747 wikitext text/x-wiki {{Dialècte Gascon}} {{Infobox vila occitana | carta = oc | nom = Hauriet | nom2 = ''Hauriet'' | imatge = Hauriet église.JPG | descripcion = La glèisa. | lògo = | escut = | escais = | ist = {{Gasconha}} | region = [[Navèra Aquitània]] | parçan = {{Shalòssa}} | departament = {{Lanas}} | arrondiment = [[Arrondiment de Dacs|Dacs]] | canton = [[Canton deu Costalat de Shalòssa|Costalat de Shalòssa]] ([[Canton de Mugron|Mugron]] avant 2015) | intercom = [[Comunautat de comunas de Tèrras de Shalòssa|CC de Tèrras de Shalòssa]] | insee = 40121 | cp = 40250 | cònsol = Patrick Man | mandat = [[2020]]-[[2026]] | gentilici = | latitud = 43.7336 | longitud = -0.696388888889 | alt mini = 24 | alt mej = | alt maxi = 106 | km² = 7.57 |}} '''Hauriet'''<ref>[https://web.archive.org/web/20170919200819/http://www.locongres.org/oc/aplicacions/top-oc/topoc-recerca/ Top'Òc] Diccionari toponimic occitan del [[Congrès permanent de la lenga occitana]].</ref> (en [[francés]] tanplan com en [[occitan]]) qu'ei ua [[comuna francesa|comuna]] [[Gasconha|gascona]] de [[Shalòssa]], situada dens lo [[departaments franceses|departament]] de las [[Lanas (departament)|Lanas]] e la [[region francesa|region]] de [[Navèra Aquitània]], <small>ancianament d'[[Aquitània (region)|Aquitània]]</small>. ==Geografia== [[Imatge:Map commune FR insee code 40121.png|vignette|upright=1.8|centre|Comunas a l'entorn.]] ===Perimètre deu territòri=== {{Localizacion vila | nòrd-oèst = | nòrd = [[Toloseta]] | nòrd-èst = | oèst = [[Mugron]] | vila = Hauriet | èst = [[Mont Aut (Lanas)|Mont Aut]] | sud-oèst = | sud = [[Sent Aubin (Lanas)|Sent Aubin]] | sud-èst = }} ==Toponimia== La prononciacion qu'es [haw'rjet]. Las fòrmas ancianas que son ''Hauriet'' (mapas de 1638 e 1714) <ref name = bbf>Bénédicte Boyrie-Fénié, ''Dictionnaire toponymique des communes. Landes et Bas-Adour'', ed. Institut occitan e CAIRN, Pau, 2005, p. 112</ref>. Per [[Albèrt Dauzat|Dauzat]], qu'ei benlhèu un diminutiu de ''hauria'', « petita harga » <ref>Albert Dauzat, Charles Rostaing, ''Dictionnaire étymologique des Noms de Lieux en France'', Librairie Guénégaud, reedicion 1984, p. 345</ref>. [[Ernèst Negre|Negre]], citat per Bénédicte Boyrie-Fénié, qu'imagina un nom de persona ''Haury'', equivalent deu lengadocian ''Faury'', dab un sufixe diminutiu ''et'' : ''Hauri(n)et'' = lo petit ''Hauri(n)'', dab tombada de ''-n-'' intervocalica <ref name = bbf/>. Bénédicte Boyrie-Fénié n'exclutz pas l'ipotèsi de Negre; dens aqueth cas, que seré ua formacion tardiva (la prumèra mencion de la parròpia qu'es deu començament deu sègle XIV). Mès n'es pas la sola possibilitat. Lo latin ''fabrica'' dona ''harga'' en gascon, qu'a lo sens de « harga importanta »; un diminutiu n'es pas supausat dens aqueth cas [lo sens donat qu'es lo sens d'origina, non pas lo sens recent]. D'un aut costat ''fabru'' que dona ''haur''; dab lo sufixe ''-ia'', que dona ''hauria'' [cf. las fauriás nòrd-occitanas]. B. Boyrie-Fénié ne causeish pas enter un ancian nom de persona e un quartièr de haures <ref name = bbf/>. == Istòria == {{...}} == Administracion == {{ElegitDebuta|insee= 40121 |Títol= Lista deus cònsols successius}} {{Elegit |Debuta= [[2026]] |Fin=(2032) |Identitat= Cédric Dartiguelongue |Partit= |Qualitat=agricultor}} {{Elegit |Debuta= [[2020]] |Fin=[[2026]] |Identitat= Patrick Man |Partit= |Qualitat= }} {{Elegit |Debuta= març de [[1989]] |Fin=2020 |Identitat= Bernadette Lafitte|Partit= [[PCF]]|Qualitat= agricultritz}} {{Elegit |Debuta= |Fin=1989 |Identitat= |Partit= |Qualitat= }} {{ElegitDonadas}} {{ElegitFin}} ==Demografia== {{Demografia |insee= 40121 |1793=774 |1800=458 |1806=746 |1821=658 |1831=563 |1836=561 |1841=541 |1846=530 |1851=543 |1856=530 |1861=491 |1866=508 |1872=491 |1876=507 |1881=504 |1886=515 |1891=500 |1896=550 |1901=509 |1906=489 |1911=460 |1921=419 |1926=395 |1931=365 |1936=364 |1946=346 |1954=323 |1962=337 |1968=317 |1975=285 |1982=267 |1990=240 |1999=251 |2004= |2005= |2006=248 |2007=242 |2008= |2009= |cassini=16753 |senscomptesdobles=1962}} ==Lòcs e monuments== ==Personalitats ligadas dab la comuna== ==Véder tanben== {{Sisterlinks|commons=Category:Hauriet|}} * [[Comunas de las Lanas]] ==Ligams extèrnes== ==Nòtas== <references/> {{Portal Gasconha}} {{Comunas de las Lanas}} [[Categoria:Comuna de Shalòssa]] [[Categoria:Comuna de las Lanas]] [[Categoria:Lanas]] [[Categoria:Comuna de Gasconha]] e00ayee27zauz4p3cwuaemee20y0jjl 0 42088 2509751 2295222 2026-09-30T05:54:48Z Pdbdt 1104 /* Administracion */ Cònsol 2509751 wikitext text/x-wiki {{omon|Èrm (omonimia)}} {{Dialècte Gascon}} {{Infobox Comuna de França |nom=Èrm |carta=oc |nom2=''Herm'' | lògo= | imatge=Herm-8.JPG | descripcion= |escut= | ist = {{Gasconha}} | parçan = | region = [[Navèra Aquitània]] | departament = {{Lanas}} | arrondiment = [[Arrondiment de Dacs|Dacs]] | canton = Dacs-1 ([[Canton de Dacs Nòrd|Dacs Nòrd]] avant 2015) | intercom = [[Lo Gran Dacs Aglomeracion]] |insee=40123 |cp=40990 |cònsol= Philippe Cagnimel |mandat= 2014-2020 |longitud=-1.14305555556 |latitud=43.8080555556 |alt mini=28 |alt mej= |alt maxi=84 |ectaras= |gentilici= |km²=52.08 |}} '''Èrm'''<ref>http://www.institutoccitan.com/index.php?option=com_content&task=view&id=166&Itemid=0&lang=oc</ref> (en [[francés]]: ''Herm'') qu'ei ua [[comuna francesa|comuna]] [[Gasconha|gascona]] situada dens lo [[departaments franceses|departament]] de las [[Lanas (departament)|Lanas]] e la [[region francesa|region]] de [[Navèra Aquitània]], <small>ancianament d'[[Aquitània (region)|Aquitània]]</small>. ==Geografia== {{...}} [[Imatge:Map commune FR insee code 40123.png|vignette|upright=1.8|centre|Comunas a l'entorn.]] ==Toponimia== La prononciacion qu'ei [ɛrm]. Las fòrmas ancianas que son ''Erm'' en 1105, ''Sanctus Andreas de Hermus'', en latin, aus sègles XI-XII, ''de Cerm'' aus sègles XI-XII, ''Herm'' (mapas de 1638, 1714 e 1733) <ref name = bbf>Bénédicte Boyrie-Fénié, ''Dictionnaire toponymique des communes. Landes et Bas-Adour'', ed. Institut occitan e CAIRN, Pau, 2005, p. 113</ref>. Lo mot ''èrm'' o ''gèrm'' que vien deu grec ''eremos'', manlevat en latin com ''eremus''; lo sens qu'ei de « lana nuda, desèrt, artiga, bodiga, tèrras inocupadas ». Aqueth sens que convién peu nom d'ua comuna desprovesida de vestigis arqueologics <ref>Albert Dauzat, Charles Rostaing, ''Dictionnaire étymologique des Noms de Lieux en France'', Librairie Guénégaud, reedicion 1984, p. 350</ref>{{,}}<ref name = bbf/>. ==Istòria== {{...}} ==Administracion== {{ElegitDebuta|insee=40123 |Títol= Lista deus cònsols successius}} {{Elegit |Debuta= [[2026]] |Fin= ([[2032]]) |Identitat= Philippe Cagnimel |Partit=divèrs dreta |Qualitat= foncionari de polícia}} {{Elegit |Debuta= [[2022]] |Fin= [[2026]] |Identitat= Pascal Lavigne |Partit=|Qualitat=}} {{Elegit |Debuta= [[2014]] |Fin= [[2022]] |Identitat= Philippe Cagnimel |Partit=divèrs dreta |Qualitat= foncionari de polícia}} {{Elegit |Debuta= març de [[2001]] |Fin= [[2014]] |Identitat= Robert Pouysegu|Partit= |Qualitat= retirat d'ensenhaire}} {{Elegit |Debuta= març de [[1977]] |Fin= 2001 |Identitat= Michel Lacoste |Partit= |Qualitat= }} {{Elegit |Debuta= |Fin= 1977 |Identitat= |Partit= |Qualitat= }} {{ElegitDonadas}} {{ElegitFin}} ==Demografia== {{Demografia |insee=40123 |1793= |1800= |1806= |1821= |1831= |1836= |1841=851 |1846= |1851= |1856= |1861= |1866= |1872= |1876=957 |1881= |1886= |1891= |1896= |1901= |1906= |1911=1039 |1921= |1926= |1931= |1936=877 |1946=811 |1954=776 |1962=723 |1968=674 |1975=595 |1982=617 |1990=694 |1999=783 |2004= |2005= |2006=968 |2007=977 |2008= |2009= |cassini= |senscomptesdobles=1962}} ==Lòcs e monuments== ==Personalitats ligadas dab la comuna== ==Véder tanben== * [[Comunas de las Lanas]] ==Ligams extèrnes== ==Nòtas== <references /> {{Portal Gasconha}} {{Comunas de| insee =40123 }} [[Categoria:Comuna de Gasconha]] [[Categoria:Comuna de las Lanas|Erm]] [[Categoria:Comuna de Gasconha|Erm]] l7u4sz0j8rxa7we8jefp5j1ig2om5w3 0 42089 2509753 2295227 2026-09-30T06:06:34Z Pdbdt 1104 /* Administracion */ Cònsol 2509753 wikitext text/x-wiki {{Dialècte Gascon}} {{Infobox vila occitana | carta = oc | nom = Herrèr | nom2 = ''Herré'' | imatge = 04_-_Église_de_Herré.JPG | descripcion = La glèisa. | lògo = | escut = | escais = | ist = {{Gasconha}} | parçan = [[Gavardan]]<br/> {{Armanhac}} | region = [[Navèra Aquitània]] | departament = {{Lanas}} | arrondiment = [[Arrondiment deu Mont|Lo Mont]] | canton = Hauta Lana Armanhac <small> ([[Canton de Gavarret|Gavarret]] avant 2015) | intercom = [[Comunautat de comunas de las Lanas d'Armanhac|CC de las Lanas d'Armanhac]] (2013 ---->) | insee = 40124 | cp = 40310 | cònsol = Brigitte Appolinaire | mandat = [[2014]]-[[2020]] | longitud = -0.0238888888889 | latitud = 44.0086 | alt mini = 138 | alt mej = | alt maxi = 152 | km² = 23.14 | gentilici = |}} '''Herrèr'''<ref>http://www.institutoccitan.com/index.php?option=com_content&task=view&id=166&Itemid=0&lang=oc</ref> (''Herré'' en [[francés]]) qu'ei ua [[comuna francesa|comuna]] [[Gasconha|gascona]] situada dens lo [[departaments franceses|departament]] de las [[Lanas (departament)|Lanas]] e la [[region francesa|region]] de [[Navèra Aquitània]], <small>ancianament d'[[Aquitània (region)|Aquitània]]</small>. ==Geografia== [[Imatge:Map commune FR insee code 40124.png|vignette|upright=1.8|centre|Comunas a l'entorn.]] ==Toponimia== La prononciacion qu'ei [he'rrɛ]. Bénédicte Boyrie-Fénié pòt pas citar de fòrmas ancianas <ref name = bbf>Bénédicte Boyrie-Fénié, ''Dictionnaire toponymique des communes. Landes et Bas-Adour'', ed. Institut occitan e CAIRN, Pau, 2005, p. 114</ref>. Segon [[Albèrt Dauzat|Dauzat]], lo nom que vien deu latin ''ferrarium'', « mina de hèr » <ref>Albert Dauzat, Charles Rostaing, ''Dictionnaire étymologique des Noms de Lieux en France'', Librairie Guénégaud, reedicion 1984, p. 351</ref>. [[Ernèst Negre|Negre]], citat per Bénédicte Boyrie-Fénié, que hè deu nom un adjectiu, « herrís, ferruginós ». Astor, tanben citat per B. Boyrie-Fénié, qu'interprèta lo nom com ua fòrma masculina de ''herrèra'', « harga catalana », l'equivalent de l'epitèt qui ei dens los noms de tipe ''Montferrièr''<ref name = bbf/>. Bénédicte Boyrie-Fénié qu'explica l'adjectiu latin ''ferrariu'' a donat ''herrèr'' en gascon, qui a lo sens de « herrís, ferruginós », mès tanben, com nom comun, d' « obrèr que tribalha lo hèr ». Lo nom qu'ei ligat a l'explotacion deu hèr, mès qu'ei mauaisit de precisar lo sens <ref name = bbf/>. ==Istòria== ==Administracion== {{ElegitDebuta |insee= 40124 |Títol= Lista deus cònsols successius}} {{Elegit |Debuta=[[2026]] |Fin= ([[2032]]) |Identitat=Pierre Scrite|Partit= |Qualitat= quadre tecnic d'enterpresa}} {{Elegit |Debuta= decembre de [[2012]] |Fin= [[2026]] |Identitat=Brigitte Appolinaire |Partit= [[Movement Democrata|MoDem]] |Qualitat= assistenta familhau}} {{Elegit |Debuta= març de [[2001]] |Fin= 2012 |Identitat= Jacques Vignolles|Partit= |Qualitat= retirat de la gendarmaria}} {{Elegit |Debuta= [[1994]] |Fin= 2001 |Identitat= Bernard Galabert|Partit= |Qualitat= agricultor}} {{Elegit |Debuta= |Fin= 1994 |Identitat= |Partit= |Qualitat= }} {{ElegitDonadas}} {{ElegitFin}} ==Demografia== {{Demografia |insee= 40124 |1793= |1800= |1806= |1821= |1831= |1836= |1841=320 |1846= |1851= |1856= |1861= |1866= |1872= |1876=303 |1881= |1886= |1891= |1896= |1901= |1906= |1911=280 |1921= |1926= |1931= |1936= |1946= |1954= |1962=132 |1968=167 |1975=163 |1982=142 |1990=126 |1999=144 |2004= |2005= |2006=137 |2007=137 |2008= |2009= |cassini= |senscomptesdobles=1962}} ==Lòcs e monuments== ==Personalitats ligadas dab la comuna== ==Véder tanben== * [[Comunas de las Lanas]] ==Ligams extèrnes== ==Nòtas== <references /> {{Portal Gasconha}} {{Comunas de las Lanas}} [[Categoria:Comuna de las Lanas]] [[Categoria:Lanas]] [[Categoria:Comuna de Gasconha]] rovxi2taudz5bemjcel0geuxi7iy3mo 0 42091 2509754 2461409 2026-09-30T06:12:03Z Pdbdt 1104 /* Administracion */ Cònsol 2509754 wikitext text/x-wiki {{Dialècte Gascon}} {{Infobox vila occitana | carta = oc | nom = Heugars | nom2 = ''Heugas'' | imatge = 075_heugas_(40180).jpg | descripcion = | lògo = | escut = Blason ville fr Heugas (Landes).svg | escais = | region = [[Navèra Aquitània]] | region ist = {{Gasconha}} | parçan = | departament = {{Lanas}} | arrondiment = [[Arrondiment de Dacs|Dacs]] | canton = Dacs-2 ([[Canton de Dacs Sud|Dacs Sud]] avant 2015) | intercom = [[Lo Gran Dacs Aglomeracion]] | cp = 40180 | insee = 40125 | cònsol = Serge Pomarez | mandat = [[2020]]-[[2026]] | longitud = -1.07944444444 | latitud = 43.6433 | alt mini = 1 | alt mej = | alt maxi = 80 | gentilici = | km² = 18.79 |}} '''Heugars'''<ref>http://www.institutoccitan.com/index.php?option=com_content&task=view&id=166&Itemid=0&lang=oc</ref> pron. [huˈɣas] (en [[francés]]: ''Heugas'') qu'ei ua [[comuna francesa|comuna]] [[Gasconha|gascona]] situada dens lo [[departaments franceses|departament]] de las [[Lanas (departament)|Lanas]] e la [[region francesa|region]] de [[Navèra Aquitània]], <small>ancianament d'[[Aquitània (region)|Aquitània]]</small>. ==Geografia== [[Imatge:Map commune FR insee code 40125.png|vignette|upright=1.6|centre|Comunas a l'entorn.]] ==Toponimia== La prononciacion qu'ei [hu'ɣas]. Las fòrmas ancianas que son : ''Felgars'' cap a 1070, ''Falgars'' en 1080, ''Falgars'', ''Faugars'', ''Felgars'', ''Feugars'' aus sègles XI e XII, ''Falgarensis'', en latin (medisha epòca), ''Hougas'' (mapa de 1638), ''Heugas'' (duas mapas deu sègle XVIII) <ref name = bbf>Bénédicte Boyrie-Fénié, ''Dictionnaire toponymique des communes. Landes et Bas-Adour'', ed. Institut occitan e CAIRN, Pau, 2005, p. 114</ref>. Per Dauzat e Rostaing, lo nom que vien deu latin ''filex'' « heuç, heuèra, heuguèra » e sufixe ''-arium''<ref>Albert Dauzat, Charles Rostaing, ''Dictionnaire étymologique des Noms de Lieux en France'', Librairie Guénégaud, reedicion 1984, p. 281, a ''Falga (Le)''</ref>. [[Ernèst Negre|Negre]], citat per Bénédicte Boyrie-Fénié, qu'i ved lo gascon ''heugà'' « heugar, haugar » au plurau; Astor, citat per Bénédicte Boyrie-Fénié, que tròba [dab hòrt de confusion] la fòrma gascona de l'ancian occitan ''*falgue'' (sic) dab lo sufixe collectiu ''-às''; lo sens que seré lo d'un lòc on la heuguèra se plai <ref name = bbf/>. Bénédicte Boyrie-Fénié que ved tanben l'eretèr deu mot latin ''filex'', ''filice'', mès lo sufixe qu'ei ''-are'' e non pas ''-ariu'' (qui auré miat a ''hèuguèir'' o a ''heuguèr''). Com explicar l's finau ? ua insisténcia suu caractèr collectiu deu nom o simplament adventici <ref name = bbf/>. NB. Com lo plurau e pareish tanlèu l'origina, lo sens qu'ei d'un lòc compausat d'un ensemble de heugars, on las bonas tèrras e son absentas; un pur caractèr grafic o d'azard qu'ei donc improbable. ==Istòria== ==Administracion== {{ElegitDebuta|insee= 40125 |Títol= Lista deus cònsols successius}} {{Elegit |Debuta= [[2026]] |Fin= ([[2032]]) |Identitat=Daniel Alberdi |Partit=|Qualitat= quadre administratiu e comerciau d'enterpresa}} {{Elegit |Debuta= [[2014]] |Fin= [[2026]] |Identitat=Serge Pomarez |Partit=[[PS]] |Qualitat= retirat de quadre administratiu FPH}} {{Elegit |Debuta= març de [[1983]] |Fin= 2014 |Identitat= Jean-Louis Ducamps|Partit= PS |Qualitat= retirat de regent}} {{Elegit |Debuta= |Fin= 1983 |Identitat= |Partit= |Qualitat= }} {{ElegitDonadas}} {{ElegitFin}} ==Demografia== {{Demografia |insee= 40125 |1793= |1800= |1806= |1821= |1831= |1836= |1841=1208 |1846= |1851= |1856= |1861= |1866= |1872= |1876=1209 |1881= |1886= |1891= |1896= |1901= |1906= |1911=1154 |1921= |1926= |1931= |1936= |1946= |1954= |1962=880 |1968=876 |1975=929 |1982=1192 |1990=1280 |1999=1268 |2004= |2005= |2006=1222 |2007=1228 |2008= |2009= |cassini= |senscomptesdobles=1962}} ==Lòcs e monuments== ==Personalitats ligadas dab la comuna== ==Véder tanben== * [[Comunas de las Lanas]] ==Ligams extèrnes== ==Nòtas== <references /> {{Portal Gasconha}} {{Comunas de| insee = 40125 }} [[Categoria:Comuna de las Lanas]] [[Categoria:Comuna de Gasconha]] b3f436yaa4dsoezn5ih454guuayh8ky 0 42093 2509755 2295235 2026-09-30T06:13:55Z Pdbdt 1104 /* Administracion */ Cònsol 2509755 wikitext text/x-wiki {{Dialècte Gascon}} {{Infobox vila occitana | carta = oc | nom = Hontans | nom2 = ''Hontanx'' | imatge = Hontanx rue.jpg | descripcion = Rua màger e campanèr-tor | lògo = | escut = | escais = | ist = {{Gasconha}} | parçan = | region = [[Navèra Aquitània]] | departament = {{Lanas}} | arrondiment = [[Arrondiment deu Mont|Lo Mont]] | canton = Ador Armanhac ([[Canton de Vilanava de Marsan|Vilanava de Marsan]] abans 2015) | intercom = [[Comunautat de comunas deu País de Vilanava en Armanhac Lanusquet|CC deu País de Vilanava en Armanhac Lanusquet]] | cp = 40190 | insee = 40127 | cònsol = Jean-Louis Déjean | mandat = [[2020]]-[[2026]] | gentilici = | latitud = 43.8256 | longitud = -0.2725 | alt mini = 77 | alt mej = | alt maxi = 137 | km² = 30.48 |}} '''Hontans'''<ref>http://www.institutoccitan.com/index.php?option=com_content&task=view&id=166&Itemid=0&lang=oc</ref> (''Hontanx'' en [[francés]]) qu'ei ua [[comuna francesa|comuna]] [[Gasconha|gascona]] situada dens lo [[departaments franceses|departament]] de las [[Lanas (departament)|Lanas]] e la [[regions francesas|region]] de [[Navèra Aquitània]], <small>ancianament d'[[Aquitània (region)|Aquitània]]</small>. ==Geografia== {{...}} [[Imatge:Map commune FR insee code 40127.png|vignette|upright=1.8|centre|Comunas a l'entorn.]] ==Toponimia== La prononciacion qu'ei [hun'tans]. Las fòrmas ancianas que son ''senhor de Fontans'' en 1346, ''Hontans'' (mapas deu sègle XVII, shens data, de 1651, deu començament deu sègle XVIII, de 1714) <ref name = bbf>Bénédicte Boyrie-Fénié, ''Dictionnaire toponymique des communes. Landes et Bas-Adour'', ed. Institut occitan e CAIRN, Pau, 2005, p. 115-116</ref>. Per [[Albèrt Dauzat|Dauzat]], lo nom que vien deu latin ''*fontanum'', derivat de ''fons'', « hont », dab lo sufixe ''-anum'', ací de sens collectiu <ref>Albert Dauzat, Charles Rostaing, ''Dictionnaire étymologique des Noms de Lieux en France'', Librairie Guénégaud, reedicion 1984, p. 295, a ''Fontains''</ref>. Per [[Ernèst Negre|Negre]], Astor, los dus darrèrs citats per Bénédicte Boyrie-Fénié, Bénédicte Boyrie-Fénié era-medisha, lo nom que vien deu latin ''fontana'', « hont », a l'ablatiu-locatiu en ''-is'' <ref name = bbf/>. ==Istòria== {{...}} ==Administracion== {{ElegitDebuta|insee= 40127 |Títol= Lista deus cònsols successius}} {{Elegit |Debuta= 24 de mai de [[2020]] |Fin= ([[2032]]) |Identitat=Jean-Louis Déjean <ref>https://www.sudouest.fr/2020/05/27/hontanx-40-pas-de-suspens-jean-louis-dejean-est-elu-maire-7515631-3388.php</ref> |Partit= |Qualitat= }} {{Elegit |Debuta= març de [[1989]] |Fin= [[2020]] |Identitat= Jacques Doussang|Partit=[[PCF]] |Qualitat= retirat d'artesan mecanician}} {{Elegit |Debuta= |Fin=1989 |Identitat= |Partit= |Qualitat= }} {{ElegitDonadas}} {{ElegitFin}} ==Demografia== {{Demografia |insee= 40127 |1793= |1800= |1806= |1821= |1831= |1836= |1841=1231 |1846=1306 |1851=1291 |1856= |1861= |1866= |1872= |1876=1275 |1881= |1886= |1891= |1896= |1901= |1906= |1911=904 |1921= |1926= |1931= |1936= |1946= |1954= |1962=643 |1968=582 |1975=501 |1982=504 |1990=513 |1999=533 |2004= |2005= |2006=556 |2007=558 |2008= |2009= |cassini= |senscomptesdobles=1962}} ==Lòcs e monuments== ==Personalitats ligadas dab la comuna== ==Véder tanben== ==Ligams extèrnes== ==Nòtas== <references /> {{Portal Gasconha}} {{Comunas de| insee = 40127 }} [[Categoria:Comuna de las Lanas]] [[Categoria:Comuna de Gasconha]] t44aumiilz1tq1svyy59kpg0tjdzut6 0 42335 2509756 2423052 2026-09-30T06:23:51Z Pdbdt 1104 /* Administracion */ Cònsol 2509756 wikitext text/x-wiki {{Dialècte Gascon}} {{Infobox vila occitana | carta = oc | nom = Linça | nom2 = ''Linxe'' | imatge = FR-40-Linxe--Mairia.JPG | descripcion = La mairia de Linça. | lògo = | escut = | escais = | region = [[Navèra Aquitània]] | ist = {{Gasconha}} | parçan = [[Marensin|Maransin]] | departament = {{Lanas}} | arrondiment = [[Arrondiment de Dacs|Dacs]] | canton = Còsta d'Argent ([[Canton de Castèths|Castèths]] avant 2015) | intercom = [[Comunautat de comunas de Còstas Lanas Natura|CC de Còstas Lanas Natura]] | insee = 40155 | cp = 40260 | cònsol = Thierry Galléa | mandat = [[2020]]-[[2026]] | gentilici = los lincés | latitud = 43.9216666667 | longitud = -1.24555555556 | alt mini = 14 | alt mej = | alt maxi = 71 | ectaras = 8093 | km² = 80.93 | sitweb = http://www.mairie-linxe.fr/ |}} '''Linça''' (''Linxe'' en [[francés]]) qu'ei ua [[comuna francesa|comuna]] [[Gasconha|gascona]] de [[Marensin]] o Maransin situada dens lo [[departaments franceses|departament]] de las [[Lanas (departament)|Lanas]] e la [[regions francesas|region]] de [[Navèra Aquitània]], <small>ancianament d'[[Aquitània (region)|Aquitània]]</small>. == Geografia == La comuna de Linça qu’es situada en [[Marensin|Maransin]], a 10&nbsp;km de la [[Ocean Atlantic|Mar Grana]]. Lo vilatge qu’es bastit suu bòrd deu Binau, petit arriu qui’s gita dens l’estanh de [[Lon]].<br /> Las comunas vesias que son : [[Castèths (Lanas)|Castèths]], [[L'Esperon (Gasconha)|L'Esperon]], [[Lo Binhac]], [[Lit e Micse]], [[Vièla-Sent Gironç]], [[Sent Miquèu-Escalús]]. [[Imatge:Map commune FR insee code 40155.png|vignette|upright=1.8|centre|Comunas a l'entorn.]] ===Perimètre deu territòri==== {{Localizacion vila | nòrd-oèst = [[Lit e Micse]] | nòrd = [[Lo Binhac]] | nòrd-èst = [[L'Esperon (Gasconha)|L'Esperon]] | oèst = [[Vièla-Sent Gironç]] | vila = Linça | èst = [[Castèths (Lanas)|Castèths]] | sud-oèst = | sud = [[Sent Miquèu-Escalús]] | sud-èst = }} == Gentilici == Los abitants de Linça que son los Lincés. ==Toponimia== La prononciacion qu'es ['linsə]. Las fòrmas ancianas que son ''Sanctus Martinus de Linsa'', en latin, aus sègles XI-XII, ''Lince'' (mapa de 1630), ''Linxe'' (mapas de 1638, 1647 e 1651), ''Lince'' (mapas de 1714 e de 1733) <ref name = bbf>Bénédicte Boyrie-Fénié, ''Dictionnaire toponymique des communes. Landes et Bas-Adour'', ed. Institut occitan e CAIRN, Pau, 2005, p. 135-136</ref>. [[Albèrt Dauzat|Dauzat]] (qui probable ne coneishè pas la prononciacion) qu'arreliga ''Linça'' au gascon ''linche'', « lesca, correja, listra, benda de terrenh estreta e longa » (Palai, p. 619). [[Ernèst Negre|Negre]], citat per Bénédicte Boyrie-Fénié, qu'adòpta la medisha solucion <ref>Albert Dauzat, Charles Rostaing, ''Dictionnaire étymologique des Noms de Lieux en France'', Librairie Guénégaud, reedicion 1984, p. 405</ref>{{,}}<ref name = bbf/>. L'origina n'es pas tanpauc ''fines'', com ac creden sovent, mès l'eretèr de ''*lintea (terra)'' : lòc on creish lo lin<ref name = bbf/> == Istòria == L’eglisa de Sent Martin de Linça qu’es mentavuda au sègle XII^au (''Sanctus Martinus de Linsa'')<ref>Cartulaire de la Cathédrale de Dax, Liber Rubeus ; ed. CEHAG ; 2004 ; acte 174.</ref>. Qu’es estada fortificada deu temps de la [[Guèrra de Cent Ans]]<ref>Les églises fortifiées des Landes littorales Eglise Saint-Martin de Linxe ; Rémi Désalbres ; in Bulletin de l’Association Mémoire en Marensin, n°15, 2004, p.149.</ref>. Lo campanèr qu’èra reputat lo mei haut deu parçan, e las campanas que s’entenèn, ce dísen, dinc au pont de [[Dacs]] (27&nbsp;km). Despitat en 1868 pr’amor que miaçava de càder, n’es pas jamei estat arrebastit. '''Hèitas e hèits''' : * Lo 3 de frimari de l’an 11 (24 de noveme de 1802), un [[lop]] enòrme qu’a atacat e malament blaçat 3 aulhèrs ; dens la neit deu 3 au 4 de frimari, en çò deu Calhabe, quate domestics qu’an ut ahar dab lo medish lop enrabiat : dus que son estats nhacats a mòrt, e los dus auts blaçats. L’endoman qu’a enqüèra nhacat un aut òmi (Andrieux) qui s’i es escadut deu tuar, dab l’ajuda d’un vesin (Robert)<ref>Lo [https://archives.landes.fr/ark:/35227/s00605d92d688d95/605d92d68b9fd Journal des Landes, 11 frimaire an XI, pp. 2 e 3] ; (citat per Marie-Claire Duviella ; Au loup ! ; in bulletin de l’Association Mémoire en Marensin, n°14, 2003, p.65).</ref>. * De cap a 1928, l'emperaire [[Bảo Đại]], rei d'[[Annam]], que passà per Linça, dab lo son preceptor [[Eugène Charles]] (ancian governador generau d'Indochina per interim, e "resident superior"). Aqueste que visitava au son hrair, lo coronèu Louis-Antoine Charles qui damorava en l'ostau Darricau. == Economia == Las tèrras bojaderas n'i son pas sonque 2,6%<ref>Agreste; Recensament Agricòla 2000.</ref> La comuna qu’es cobèrta de pins aus 88%. Lo tractament e la transformacion deu bòi que horneishen la màger part deus emplecs. ==Administracion== [[Fichièr:Linxe.JPG|thumb|right|La glèisa de Sent Martin de Linça]] [[Fichièr:FR-40-Linxe--Mairia.JPG|thumb|right|L'ostau "Darricau", mairia de Linça]] [[Fichièr:Sala hesta linca.jpg|thumb|right|La sala de las hèstas]] {{ElegitDebuta |Títol = Lista deus cònsols successius}} {{Elegit |Debuta= [[2020]] |Fin= (2032) |Identitat=Thierry Galléa |Partit= |Qualitat= }} {{Elegit |Debuta= [[2008]] |Fin= 2020 |Identitat=Albert Tonneau|Partit= |Qualitat= }} {{Elegit |Debuta= [[1995]] |Fin= 2008 |Identitat=Jean-Marie Bergez|Partit= |Qualitat= }} |- |colspan="5" align="center" bgcolor="#f3fff3" | {{bóstia desenrotlanta/debuta |títol=Seguida de la lista deus maires }} {{ElegitDebuta |Títol =}} {{Elegit |Debuta= [[1983]] |Fin= 1995 |Identitat=René Lavigne |Partit= |Qualitat= }} {{Elegit |Debuta= [[1952]] |Fin= 1983 |Identitat=Étienne Dupin |Partit= |Qualitat= }} {{Elegit |Debuta= [[1947]] |Fin= 1952 |Identitat=André Coyola |Partit= |Qualitat= }} {{Elegit |Debuta= [[1944]] |Fin= 1947 |Identitat=Robert Coyola |Partit= |Qualitat= }} {{Elegit |Debuta= [[1942]] |Fin= 1944 |Identitat=André Coyola |Partit= |Qualitat= }} {{Elegit |Debuta= [[1919]] |Fin= 1942 |Identitat=Robert Coyola |Partit= |Qualitat= }} {{Elegit |Debuta= [[1892]] |Fin= 1919 |Identitat=Bernard-Marie-Albert Darracq |Partit= |Qualitat= }} {{Elegit |Debuta= [[1892]] |Fin= 1892 |Identitat=Étienne-Amédée Fourgs |Partit= |Qualitat= }} {{Elegit |Debuta= [[1874]] |Fin= 1890 |Identitat=François-Marie-Eucher-Charles Boulart |Partit= |Qualitat=Conselhèr generau }} {{Elegit |Debuta= [[1871]] |Fin= 1874 |Identitat=Jean-Régis Dufau |Partit= |Qualitat= }} {{Elegit |Debuta= [[1870]] |Fin= 1871 |Identitat=Germain Darricau |Partit= |Qualitat= }} {{Elegit |Debuta= [[1870]] |Fin= 1870 |Identitat=Jean Saint-Jours |Partit= |Qualitat= }} {{Elegit |Debuta= [[1863]] |Fin= 1870 |Identitat=François-Marie-Eucher-Charles Boulart |Partit= |Qualitat= }} {{Elegit |Debuta= [[1848]] |Fin= 1860 |Identitat=Pierre-Barthélémi-Émile Boulart |Partit= |Qualitat= }} {{Elegit |Debuta= [[1846]] |Fin= 1848 |Identitat=Mathieu-Auguste Darricau |Partit= |Qualitat= }} {{Elegit |Debuta= [[1844]] |Fin= 1846 |Identitat=Alexis Dupuy |Partit= |Qualitat= }} {{Elegit |Debuta= [[1840]] |Fin= 1844 |Identitat=Pierre-Barthélémi-Émile Boulart |Partit= |Qualitat= }} {{Elegit |Debuta= [[1835]] |Fin= 1840 |Identitat=Alexis Dupuy |Partit= |Qualitat= }} {{Elegit |Debuta= [[1831]] |Fin= 1835 |Identitat=Mathieu-Auguste Darricau |Partit= |Qualitat= }} {{Elegit |Debuta= [[1818]] |Fin= 1830 |Identitat=Mathieu Darricau |Partit= |Qualitat= }} {{Elegit |Debuta= [[1807]] |Fin= 1818 |Identitat=François Fabères |Partit= |Qualitat= }} {{Elegit |Debuta= [[1807]] |Fin= 1807 |Identitat=Mathieu Darricau |Partit= |Qualitat= }} {{Elegit |Debuta= [[1804]] |Fin= 1807 |Identitat=François Fabères |Partit= |Qualitat= }} {{Elegit |Debuta= [[1802]] |Fin= 1804 |Identitat=Jacques-François Boulart |Partit= |Qualitat= }} {{Elegit |Debuta= [[1800]] |Fin= 1802 |Identitat=Pierre Boulart |Partit= |Qualitat= }} {{Elegit |Debuta= [[1798]] |Fin= 1800 |Identitat=Mathieu Darricau |Partit= |Qualitat= }} {{Elegit |Debuta= [[1798]] |Fin= 1798 |Identitat=Jacques-François Boulart |Partit= |Qualitat= }} {{Elegit |Debuta= [[1797]] |Fin= 1797 |Identitat=Pierre Boulart |Partit= |Qualitat= }} {{Elegit |Debuta= [[1791]] |Fin= 1791 |Identitat=Denis-Hyacinte Desbiey |Partit= |Qualitat= }} {{Elegit |Debuta= [[1790]] |Fin= 1791 |Identitat=Pierre Boulart |Partit= |Qualitat= }} {{ElegitFin}} {{bóstia desenrotlanta/fin}} {{ElegitFin}} ==Demografia== {{Demografia |insee=40155 |1793=774 |1800=717 |1806=650 |1821=868 |1831=1021 |1836=1050 |1841=1074 |1846=1133 |1851=1165 |1856=1245 |1861=1289 |1866=1446 |1872=1502 |1876=1458 |1881=1302 |1886=1329 |1891=1363 |1896=1306 |1901=1310 |1906=1272 |1911=1255 |1921=1147 |1926=1143 |1931=1151 |1936=1130 |1946=1075 |1954=1037 |1962=1065 |1968=1090 |1975=1042 |1982=962 |1990=980 |1999=1057 |2004= |2005= |2006=1165 |2007=1159 |2008= |2009= |cassini=19716 |senscomptesdobles=1962}} == Personalitats ligadas dab la comuna == * '''Charles Boulart''' (Linça 1828 – Linça 1891) : Mèste de [[farga|hargas]] a [[Castèths (Lanas)|Castèths]], qu’èra un deus mei rics proprietaris deu departament. Maire de Linça (1860-1871) ; Conselhèr Generau e Deputat de las Lanas (1876-1881). * '''Armand-Victor Jacquey''' (Linça 15/11/1834 - [[Lo Mont de Marsan|Lo Mont]] 01/12/1921), generau de brigada (1892); elegit deputat de las [[Lanas (departament)|Lanas]] en 1898, 1902 e 1906<ref>[https://web.archive.org/web/20160822080303/http://www.histoiresocialedeslandes.fr/bio_jacquet_win.asp Biografia].</ref>. * '''Alfred Fragues''' (Linça 3/10/1856 – Lisboa 5/10/1910), superior deus [[Lazaristas]] de [[Lisbona|Lisboa]] ; con·hessador d’[[Amélia d’Orleans]] reina de [[Portugau]]<ref>[https://livres-mystiques.com/partieTEXTES/SaintsMartyrs/vol_15.htm#_Toc90630359 R.P. Dom H. LECLERCQ, ''Les martyrs : recueils de pièces authentiques sur les martyrs depuis les origines du christianisme jusqu’au XXe siècle (1921)'', Tours, 1924, T. XV, pp. 279-284] (consulté le 29/09/2022).</ref>{{,}}<ref>[https://web.archive.org/web/20160303171509/http://jf-caparica.net/PasseCidadao/menu/personagens/alfredfragues.swf Exposicion « Passe, Cidadão! », a Caparica, julhet de 2010].</ref> ; tuat lo jorn de la [[proclamacion de la Republica portuguesa]]. ==Lòcs e monuments== * La glèisa de Sent Martin de Linça * Que tròban sus la comuna mantruas maisons borgesas, qualificadas comunaument de « castèths » : ** Monplaisir (Boulart) ; començament deu sègle XIX^au<ref>Jérôme Boulart ; Les avatars de l’oustaou de Monplaisir ; in bulletin de l’Association Mémoire en Marensin, n°14, 2003, p.56.</ref>. ** Gramont-Cavalier ** Belair (Boré) ** Coyola ** Joandèu (Darracq) ** Darricau (mairia actuau) * La "sala de las hèstas" de Linça, dab la soa façada Art-Decò, inaugurada en 1934, qu'es devuda a l'arquitecte Prunetti. ==Véder tanben== ==Ligams extèrnes== {{Sisterlinks| commons=Category:Linxe| }} ==Nòtas== <references/> {{Portal Gasconha}} {{Comunas de|insee=40155}} [[Categoria:Comuna de Marensin|Maransin]] [[Categoria:Comuna de las Lanas]] 8e557k8z8peebv30j2615iem3rehwai 0 61846 2509767 2375035 2026-09-30T11:39:22Z Kontributor 2K 52367 2509767 wikitext text/x-wiki {{Dialècte Gascon}} {{Infobox vila occitana | carta = oc | nom = Montlesun d’Armanhac | nom2 = ''Monlezun-d'Armagnac'' | imatge = MONLEZUN_D'ARM_(6).jpg | descripcion = L'ostau de comuna e l'escòla dens lo castèth. | lògo = cap | escut = Blason ville FR Montlezun d'Armagnac (Gers).svg | ist = {{Gasconha}} | parçan = {{Armanhac}} | region = {{Occitània (Region)}} | departament = {{Gers}} | arrondiment = [[Arrondiment de Condòm|Condòm]] | canton = Gran Baish Armanhac ([[Canton de Nogaro|Nogaro]] abans 2015) | insee = 32274 | sitweb = | cp = 32240 | cònsol = Philippe Sauques | mandat = [[2020]]-[[2026]] | intercom = [[Comunautat de comunas deu Baish Armanhac|CC deu Baish Armanhac]] | gentilici = | latitud = 43.8256 | longitud = -0.147777777778 | alt mini = 70 | alt mej = 120 | alt maxi = 126 | ectaras = 648 | km² = 6.48 |}} '''Montlesun d’Armanhac'''{{bdtopoc|4357}}{{RepTopMP}} o '''Montlasun d’Armanhac'''<ref>{{CGGèrs}}</ref> (''Monlezun-d'Armagnac'' en [[francés]]) qu'ei ua [[comuna francesa|comuna]] [[Occitània|occitana]] de [[Gasconha]] situada dens lo [[departaments franceses|departament]] de [[Gers (departament)|Gers]] e la [[regions francesas|region]] d'{{Ocreg}}, <small>ancianament de [[Mieidia-Pirenèus]]</small>. == Geografia == Comuna situada en [[Armanhac (província)|Armanhac]] sus l'[[Izaute (Midour)|Izaute]]. [[Imatge:Map commune FR insee code 32274.png|vignette|upright=1.6|centre|Comunas a l'entorn.]] ==Toponimia== Segon Dauzat e Rostaing, ''Montlesun'' qu'ei format de ''Mont'', qui pòt representar ua simpla tuca [Montlesun qu'ei sus ua sèrra], e deu nom ancian deu vilatge, donc ''*Lesun'', a comparar a [[Laudun (Occitània)|Laudun]], [[Lausun]], etc, mès [[Albèrt Dauzat]] (qui redigic la letra ''L'' mes pas la letra ''M'' pr'amor de la mòrt) en hè pas explicitament l'equivalent d'aqueths noms <ref>Albert Dauzat, Charles Rostaing, ''Dictionnaire étymologique des Noms de Lieux en France'', Librairie Guénégaud, reedicion 1984, p. 465 e 390</ref>, probablament pr'amor deu vocalisme de la prumèra sillaba. [[Ernèst Negre|Negre]] que horneish la medisha explicacion : ''mont'' + nom d'òme ''Laucus'' + gallic ''dunum''<ref>Ernest Nègre, ''Toponymie générale de la France'', 1990-98, vol. I, p. 174, par. 2754</ref>. Los noms de tipe ''Lausun'' o benlèu ''Laudun'' que serén formats d'un compausat gallic, qui se trobaré tanben a [[Laudun (Anjau)|Loudun]] (''Lauzdunensis vicaria'' en 850, ''Laucidunensis'' en 895, ''Losdunum'' en 1059 <ref>Xavier Delamarre, ''Noms de lieux celtiques de l'Europe ancienne'', ed. Errance, 2012, p. 173</ref> e a [[Montliausut]] (ancian ''Montlausun''). Aqueth compausat qu'ei format, segon la tradicion toponimica, d'un nom gallic d'òme ''*Laucos'' e de ''dūnon'' (latinizat en ''dunum''), « ciutadèla, hortalessa »; per explicar ''-z-'' e pas ''-d-'' dens quauques cas com Lausun, lo compausat que's degoc contractar lèu <ref>Albert Dauzat, Charles Rostaing, ''Dictionnaire étymologique des Noms de Lieux en France'', Librairie Guénégaud, reedicion 1984, p. 390</ref>, o que cau supausar meilèu ua pèrda aboriva deu sentiment de la composicion. Aquò que vau tanben per (Mont)lesun se son origina ei la medisha. En realitat qüate noms de ''dūnon'' dab un nom de persona ''*Laucos'' qu'ei absent de tot aute toponime, qu'ei inversemblable. Aquí probable perqué Delamarre, qui accèpta ''Lauci-dūnon'' (o ''Lauco-dūnon'') se guarda ben de precisar que lo prumèr element ei un nom d'òme e cita pas ''*Laucos'' dens son indèx deus noms de personas <ref>Xavier Delamarre, ''Noms de lieux celtiques de l'Europe ancienne'', ed. Errance, 2012, p. 173, 300, 352</ref>. Per [[Lausun]], que i a una atestacion deu sègle XII, ''Leuzuno'' <ref>Bénédicte Boyrie-Fénié, ''Dictionnaire toponymique des communes, Lot-et-Garonne'', ed. CAIRN e Institut Occitan, Pau, 2012, p. 154</ref>, qui mia a ua auta possibilitat, ''leuco-dūnon'' (''leucos'', « blanc, clar, lusent > eslambrec »). Com que sia, a Lausun, ''eu-'' e ''au-'' pretonics que donan lo medish resultat [ow], mas aquò qu'èra benlèu diferent a l'[[Edat Mejana]]. Empacha pas que se passa aisidament d'un a l'aute. Mas aquò vòu pas dire que tots los Lausun/Laudun venen de ''leuco-dūnon''. (Mont)lesun qu'a un vocalisme en ''e'' e pas en ''a'', çò qui poderé anar dens lo sens d'un adjectiu ''leuco-'', si l'origina ei la medisha. Dens lo cas particular de ''Montlesun'', ei pas l'opinion de Delamarre, qui explica ''(Mont)lesun'' per ''lugu-dūnon'', donc compausat de ''dūnon'' e deu nom deu diu suprème deus [[Cèltas]], Lugus <ref>Xavier Delamarre, ''Noms de lieux celtiques de l'Europe ancienne'', ed. Errance, 2012, p. 183 e 358</ref>. Mès foneticament ''lugu-'' conven milhor que ''lauco-'' o ''leuco-'' ? Cèrtas, ''lugu-'' que's pòt simplificar en ''luu-'', puish en ''lu-'' , e ''l'''u'''-d'''ū'''non'', dab dus ''u'', que pòt miar a ua dissimilacion (''u'' > ''e''). Mès tot aquò que demòra condicionau. Dens la practica, que sembla mauaisit de diferenciar dab certitud los resultats de ''lugu-dūnon'' e los de ''leuco-dūnon'' o deu tradicionau e dobtós ''lauco-dūnon''; lo prumèr que pòt tanben donar un diftongue en prumèra sillaba. == Istòria == {{...}} == Administracion == {{ElegitDebuta |insee= 32274 |Títol= Lista deus cònsols successius}} {{Elegit |Debuta= [[2020]] |Fin= [[2026]] |Identitat= Philippe Sauques |Partit= |Qualitat= }} {{Elegit |Debuta= [[2014]] |Fin= 2020 |Identitat= Christiane Benessia |Partit= |Qualitat= Retirada de l'Armada de l'Aire}} {{Elegit |Debuta= març de [[2008]] |Fin= 2014 |Identitat= Philippe Sauques |Partit= |Qualitat= }} {{Elegit |Debuta= març de [[2001]] |Fin=2008 |Identitat= Jean Soubabère |Partit= |Qualitat=}} {{Elegit |Debuta= |Fin= 2001 |Identitat= |Partit= |Qualitat= }} {{ElegitDonadas}} {{ElegitFin}} == Demografia == {{Demografia |insee= 32274 |1793=266 |1800=223 |1806=272 |1821=324 |1831=311 |1841=320 |1846=347 |1851=338 |1856=358 |1861=366 |1866=407 |1872=388 |1876=409 |1881=402 |1886=403 |1891=413 |1896=406 |1901=392 |1906=389 |1911=356 |1921=318 |1926=296 |1931=284 |1936=260 |1946=248 |1954=267 |1962=280 |1968=263 |1975=239 |1982=259 |1990=235 |1999=205 |2006=194 |2007= |2008= |2009= |cassini=22954 |senscomptesdobles=1962}} * En {{popfr32|0}} la populacion qu'èra de {{popfr32|274}} abitants e la densitat qu'èra de {{formatnum:{{#expr:({{popfr32|274}}/6.48) round 2}}}} ab/km². == Lòcs e monuments == == Personalitats ligadas dab la comuna == == Véser tanben == * [[Comunas de Gers]] ==Ligams extèrnes== * [https://www.insee.fr/fr/metadonnees/cog/commune/COM32274-monlezun-d-armagnac Montlesun suu site de l'Insee] * [http://www.cc-basarmagnac.fr/territoire-comunas.html Comunautat de comunas deu Baish Armanhac] == Nòtas e referéncias == <references/> {{Portal Gasconha}} {{Comunas de Gers}} [[Categoria:Comuna d'Armanhac]] [[Categoria:Comuna de Gers]] [[Categoria:Comuna de Gasconha]] fr5xjuw6knoqmcih1j8nk03g3rm9aid 0 63667 2509691 2507920 2026-09-29T15:01:45Z InternetArchiveBot 43230 Rescuing 1 sources and tagging 0 as dead.) #IABot (v2.0.9.6 2509691 wikitext text/x-wiki {{Infobox Subdivision administrativa }} {| border="1" cellpadding="2" cellspacing="0" align="right" width="290px" style="margin: 0 0 1em 1em; background: #f9f9f9; border: 1px #aaaaaa solid; border-collapse: collapse; font-size: 95%;" |+<font size="+1">Salou |- | style="background:#efefef;" align="center" colspan="2" | {| border="0" cellpadding="2" cellspacing="0" |- | align="center" width="140px" | [[Fichièr:Bandera de Salou.svg|border|140px]] | align="center" width="140px" | [[Fichièr:Escut de Salou.svg|70px]] |- |} |- | Comarca | Tarragonés |- | [[Província d'Espanha|Província]] | [[Fichièr:Bandera actual de la provincia de Tarragona.svg|25px]] [[Tarragona (província)|Tarragona]] |- | [[Comunautat autonòma]] | [[Fichièr:Flag of Catalonia.svg|25px]] [[Catalonha (region)|Catalonha]] |- | [[Lista dels païses del mond|Estat]] | {{Espanha}} |- ! colspan="2" bgcolor="lightblue" | Localizacion de la comuna en [[Catalonha (region)|Catalonha]] |----- ! colspan="2" bgcolor="#FFFFFF" | [[Fichièr:Localització de Salou.png|290px]] |- | [[Altitud]] mejana | 5 m |- | [[Aira|Superfícia]] | 15,1 km² |- | [[Populacion]] | 25 754 <small>(INE 2008)</small></font> |- | [[Gentilici]] | ''salouenc -a'' |- | Còde postal | 43840 |- | [[Baile]] | Pere Granados (FUPS) |- | Sit oficial | [https://web.archive.org/web/20091220035223/http://www.salou.org/ www.salou.org] |} [[Fichièr:Torre Vella.jpg|250px|left|thumb|La Torre Vièlha, de [[1530]]]] '''Salou''' es un [[municipi]] de la [[Comarcas de Catalonha|comarca]] de [[Tarragonés]], de la [[Província d'Espanha|província]] [[Catalonha|catalana]] de [[Tarragona (província)|Tarragona]] e de la [[Comunautat autonòma d'Espanha|Comunautat Autonòma]] del [[Catalonha (comunautat autonòma)|Principat de Catalonha]]. {{entpopcat}} Lo [[toponim]] benlèu ven de ''s'Alou'' (l'[[alòdi]]), per aglutinacion de l'[[Article definit en occitan#Article salat|article salat]]. ==Nòtas== {{Referéncias}} {{Portal Catalonha}} {{Municipis de|43}} miqoyvot1hsn2llqioha47bbn2vh22p 0 65250 2509732 2502871 2026-09-30T04:51:54Z Alaric 506 44932 2509732 wikitext text/x-wiki {{Dialecte Lemosin}} {{Infobox vila occitana | carta = oc | nom = Miuvachas | nom2 = ''Millevaches'' | lògo = cap | imatge = Millevaches, l'Eglise et le Monument aux Morts.jpg | descripcion = | escut = Blason_ville_fr_Millevaches_(Corrèze).svg | ist = {{Lemosin}} | parçan = [[Montanha Lemosina]] | region = [[Novela Aquitània]] | departament = {{Corresa}} | arrondiment = [[Arrondiment d'Ussèl|Ussèl]] | canton = Lo Replanat de Miuvachas ([[Canton de Saurnac|Saurnac]] davant 2015) | intercom = [[Nauta Corresa Comunautat]] | insee = 19139 | cp = 19290 | cònsol = Sylvie Prabonneau | mandat = [[2020]]-[[2026]] | longitud = 2.09611111111 | latitud = 45.6422222222 | alt mini = 800 | alt mej = | alt maxi = 956 | km² = 11.54 | gentilici = miuvachièr |}} '''Miuvachas'''<ref>segon https://web.archive.org/web/20200302211744/http://www.bn-limousin.fr/archive/files/095c25361f3aa9583c3280ce8d85df3d.pdf p.238, e tanben: https://la-biaca.org/items/show/277</ref> (oficialament en [[francés]] ''Millevaches'') es una [[comuna]] d'[[Occitània]], en [[Lemosin (Occitània)|Lemosin]], situada dins la [[Montanha Lemosina]] e lo [[Replanat de Miuvachas]]. Es administrada per lo [[Departament francés|departament]] de [[Corresa (departament)|Corresa]] e la [[Region francesa|region]] de la [[Novèla Aquitània]], ancianament de [[Lemosin (region)|Lemosin]]. ==Geografia== Comuna situada dins lo [[Massís Centrau]] qu'aperten au [[parc naturau regionau de Miuvachas en Lemosin]]. Lo vilatge de Miuvachas se es lo chapluec de comuna pus naut de Lemosin, quilhat entre 890 e 920 mètres d'altitud. Se situa sus l'[[aigavèrs]] entre los afluents de [[Léger]] e los de [[Dordonha]]. Au nòrd, [[Vinhana]] a la font a aperaquí 4 km dau borg, au sud, [[Vesera]], Luseja e Triosona son tot just distantas de 3 a 5 quilomètres. ==Istòria== {{...}} ==Administracion== {{ElegitDebuta |insee=19139 |Títol= Lista daus cònsols successius}} {{Elegit |Debuta= [[2008]] |Fin= [[2014]] |Identitat=Sylvie Prabonneau|Partit= |Qualitat= }} {{Elegit |Debuta= març de [[2001]] |Fin= 2008 |Identitat= |Partit= |Qualitat= }} {{ElegitDonadas}} {{ElegitFin}} ==Demografia== {{Demografia |insee=19139 |1793= |1800= |1806= |1821= |1831= |1836= |1841= |1846= |1851= |1856= |1861= |1866= |1872= |1876= |1881= |1886= |1891= |1896= |1901= |1906= |1911= |1921= |1926= |1931= |1936= |1946= |1954= |1962=105 |1968=113 |1975=86 |1982=79 |1990=76 |1999=82 |2004= |2005= |cassini= |senscomptesdobles=1962}} * En {{popfr19|0}} la populacion èra de {{popfr19|139}} abitants. ==Luòcs e monuments== ==Personalitats ligadas emb la comuna== ==Veire tanben== * [[Comunas de Corresa]] ==Ligams extèrnes== ==Nòtas== <references/> {{Portal Lemosin}} {{Comunas de Corresa}} [[Categoria:Comuna de Corresa]] [[Categoria:Comuna de Lemosin (Occitània)]] [[Categoria:Comuna de Montanha Lemosina]] [[Categoria:comuna de la Montanha Lemosina]] ijszknvkprywx08sxtykluqd7usajo6 2509766 2509732 2026-09-30T10:29:02Z Alaric 506 44932 còssol 2026, perimètre del territòri, etc 2509766 wikitext text/x-wiki {{Dialecte Lemosin}} {{Infobox vila occitana | carta = oc | nom = Miuvachas | nom2 = ''Millevaches'' | lògo = cap | imatge = Millevaches, l'Eglise et le Monument aux Morts.jpg | descripcion = | escut = Blason_ville_fr_Millevaches_(Corrèze).svg | ist = {{Lemosin}} | parçan = [[Montanha Lemosina]] | region = [[Novela Aquitània]] | departament = {{Corresa}} | arrondiment = [[Arrondiment d'Ussèl|Ussèl]] | canton = Lo Replanat de Miuvachas ([[Canton de Saurnac|Saurnac]] davant 2015) | intercom = [[Nauta Corresa Comunautat]] | insee = 19139 | cp = 19290 | cònsol = Sylvie Prabonneau | mandat = [[2026]]-[[2032]] | longitud = 2.09611111111 | latitud = 45.6422222222 | alt mini = 800 | alt mej = | alt maxi = 956 | km² = 11.54 | gentilici = miuvachièr |}} '''Miuvachas'''<ref>segon https://web.archive.org/web/20200302211744/http://www.bn-limousin.fr/archive/files/095c25361f3aa9583c3280ce8d85df3d.pdf p.238, e tanben: https://la-biaca.org/items/show/277</ref> (oficialament en [[francés]] ''Millevaches'') es una [[comuna]] d'[[Occitània]], en [[Lemosin (Occitània)|Lemosin]], situada dins la [[Montanha Lemosina]] e lo [[Replanat de Miuvachas]]. Es administrada per lo [[Departament francés|departament]] de [[Corresa (departament)|Corresa]] e la [[Region francesa|region]] de la [[Novèla Aquitània]], ancianament de [[Lemosin (region)|Lemosin]]. ==Geografia== Comuna situada dins lo [[Massís Centrau]] qu'aperten au [[parc naturau regionau de Miuvachas en Lemosin]]. Lo vilatge de Miuvachas se es lo chapluec de comuna pus naut de Lemosin, quilhat entre 890 e 920 mètres d'altitud. Se situa sus l'[[aigavèrs]] entre los afluents de [[Léger]] e los de [[Dordonha]]. Au nòrd, [[Vinhana]] a la font a aperaquí 4 km dau borg, au sud, [[Vesera]], Luseja e Triosona son tot just distantas de 3 a 5 quilomètres. Miuvachas es lo principal caireforc del canton de Saurnac, mas lo fred a empachat lo desvolopament del vilatge. Los pichons centres de servicis son Saurnac e Peiralevada. ===Perimètre del territòri=== {{Communes limitrophes | comuna = Miuvachas | nòrd = [[Sent Saitier]] | nòrd-èst = | èst = [[Saurnac]] | sud-èst = | sud = [[Chavanac]] | sud-oèst = [[Sent Merd las Aussinas]] | oèst = | nòrd-oèst = [[Peiralevada]] }} ==Toponimia== ==Istòria== {{...}} ==Administracion== {{ElegitDebuta |insee=19139 |Títol= Lista daus cònsols successius}} {{Elegit |Debuta= març [[2001]] |Fin= [[2032]] |Identitat=Sylvie Prabonneau|Partit= aparentada [[PCF]] |Qualitat= }} {{Elegit |Debuta= ? |Fin= 2001 |Identitat= Corinne Desassis-Bucquet |Partit=RPR |Qualitat= agricultritz, conselhiera generala (2001-2008) }} {{Elegit |Debuta= [[1944]] |Fin= 1953 |Identitat=Marcelin Leblanc |Partit= PCF |Qualitat= }} {{Elegit |Debuta= |Fin= 2008 |Identitat= |Partit= |Qualitat= }} {{ElegitDonadas}} {{ElegitFin}} ==Demografia== {{Demografia |insee=19139 |1793=300 |1800=233 |1806=257 |1821=270 |1831=260 |1836=302 |1841=306 |1846=325 |1851=333 |1856=334 |1861=331 |1866=324 |1872=321 |1876=353 |1881=341 |1886=307 |1891=367 |1896=371 |1901=330 |1906=326 |1911=432 |1921=261 |1926=244 |1931=311 |1936=235 |1946=168 |1954=142 |1962=105 |1968=113 |1975=86 |1982=79 |1990=76 |1999=82 |cassini=22521 |senscomptesdobles=1962}} * En {{popfr19|0}} la populacion èra de {{popfr19|139}} abitants e la densitat èra de {{formatnum:{{#expr:({{popfr19|139}}/11.54) round 2}}}} ab/km². ==Luòcs e monuments== <gallery> Millevaches_-_Paysage_A.jpg|Paisatge. Millevaches_-_Le_monument_aux_morts.jpg Millevaches_-_Eglise_Sainte-Madeleine17.jpg|Lo chabeç de l'egleisa Senta Magdalena. Millevaches_-_Eglise_Sainte-Madeleine-_Le_portail.jpg Millevaches_-_Eglise_Sainte-Madeleine_-_la_nef.jpg|La nau. Millevaches_-_Eglise_Sainte-Madeleine_-_la_nef_côté_porche.jpg </gallery> {{messatge galariá}} ==Personalitats ligadas emb la comuna== ==Veire tanben== * [[Comunas de Corresa]] ==Ligams extèrnes== ==Nòtas== <references/> {{Portal Lemosin}} {{Comunas de Corresa}} [[Categoria:Comuna de Corresa]] [[Categoria:Comuna de Lemosin (Occitània)]] [[Categoria:Comuna de Montanha Lemosina]] [[Categoria:comuna de la Montanha Lemosina]] 3pbxjm1l9ocurmx3wu4jxw0l1x6pp6h 0 66238 2509697 2501052 2026-09-29T15:51:19Z Alaric 506 44932 còssol 2026, perimètre del territòri, etc 2509697 wikitext text/x-wiki {{Dialecte Lemosin}} {{Infobox vila occitana |carta=oc | nom2=''Meymac'' |nom=Maismac | lògo= | imatge=Vue meymac.png | descripcion=Lo borg e l'egleisa abadiala |escut=Blason ville fr Meymac (Corrèze).svg | ist = {{Lemosin}} | parçan = | region = [[Novela Aquitània]] | departament = {{Corresa}} | arrondiment = [[Arrondiment d'Ussèl|Ussèl]] | canton = Bureu centralizator dau canton del Replanat de Miuvachas <br />([[chapluòc]] dau [[Canton de Maimac|Maimac]] davant 2015) | intercom = [[Nauta Corresa Comunautat]] | cp=19250 |insee=19136 |cònsol=Philippe Brugère |mandat=[[2026]]-[[2032]] |longitud=2.147778 |latitud=45.536667 | alt mej= |alt mini=593 |alt maxi=976 |km²=87.15 |gentilici= maismac, maismacha |}} '''Maismac''' (''Meymac'' en [[francés]]) es una [[comuna]] [[Lemosin (Occitània)|lemosina]] situada dins lo [[departament francés|departament]] de [[Corresa (departament)|Corresa]] e la [[region francesa|region]] de [[Novela Aquitània]], <small>ancianament de [[Lemosin (region)|Lemosin]]</small>. ==Geografia== La comuna de Maismac se situa au sud dau [[replanat de Miuvachas]], a una altitud de {{unitat|656|m}} environ. Es d'una granda superfícia<ref>[https://web.archive.org/web/20180416201147/http://www.lion1906.com/departements/correze/meymac.php Meymac sur le site ''lioon1906.com''.]</ref> : {{unité|87,15|km²}} . Tres aigas traversan la comuna, [[Vesera]], [[Luseja]] e [[Triosona]]. Subre lo territòri de la comuna se tròba lo punt culminant dau departament, lo [[mont Besson]] ({{unitat|976|mètres}}). [[Imatge:Map commune FR insee code 19136.png|vignette|upright=1.5|centre|Comunas a l'entorn.]] ===Perimètre del territòri=== {{Communes limitrophes | comuna = Maimac | nòrd = [[Sent Saupesís los Bòscs]] | nòrd-èst = [[Sent German las Volps]] | èst = [[Alairac (Corresa)|Alairac]] | sud-èst = [[Sent Angiau]] | sud = [[Combrossòl]] e [[Maussac]] | sud-oèst = [[Ambrujac]] e [[Davinhac]] | oèst = [[Peròls de Vesera]] | nòrd-oèst = [[Sent Merd las Aussinas]] }} == Toponimia== '''Maismac''' ['meimo]<ref>https://la-biaca.org/index.php/items/show/298</ref> ==Istòria== * En 1846, [[Sent German la Lebre]] fuguet incorporat a la comuna <ref>http://cassini.ehess.fr/fr/html/fiche.php?select_resultat=22400</ref>. ==Administracion== {{ElegitDebuta|insee=19136 |Títol= Lista daus cònsols successius}} {{Elegit |Debuta= [[2014]] |Fin= [[2032]] |Identitat= Philippe Brugère |Partit= [[PS]] |Qualitat=educator especializat, president del PNR de Miuvachas (2020-), relevaire de François Hollande (2024-) }} {{Elegit |Debuta= junh [[1995]] |Fin= 2014 |Identitat= Serge Vialle|Partit= RPR, [[UMP]] |Qualitat= veterinari }} {{Elegit |Debuta= març [[1977]] |Fin=1995 |Identitat= Georges Pérol|Partit= RPR |Qualitat= conselhier general (1988-2008), president de l'OPAC (1982-1993) }} {{Elegit |Debuta= [[1968]] |Fin= 1977 |Identitat=Maurice Gorse |Partit= |Qualitat= }} {{Elegit |Debuta= [[1947]] |Fin= genier 1968 (mòrt en foncions) |Identitat=Marcel Audy |Partit= radical |Qualitat= senator (1959-1968), conselhier general (1952-1968) }} {{Elegit |Debuta= |Fin= 1947 |Identitat= |Partit= |Qualitat= }} {{ElegitDonadas}} {{ElegitFin}} ==Demografia== {{Demografia |insee=19136 |1793=2662 |1800=2978 |1806=2524 |1821=2528 |1831=3130 |1836=3237 |1841=3377 |1846=3830 |1851=3908 |1856=3722 |1861=3592 |1866=3716 |1872=3283 |1876=3184 |1881=3914 |1886=4181 |1891=4112 |1896=3964 |1901=3765 |1906=3989 |1911=3928 |1921=3642 |1926=3611 |1931=3211 |1936=3258 |1946=3019 |1954=2465 |1962=2411 |1968=2410 |1975=2434 |1982=2523 |1990=2796 |1999=2623 |2006=2661 |2007=2643 |cassini=22400 |senscomptesdobles=1962}} * En {{popfr19|0}} la populacion èra de {{popfr19|136}} abitants e la densitat èra de {{formatnum:{{#expr:({{popfr19|36}}/87.15) round 2}}}} ab/km². ==Luòcs e monuments== <gallery> Meymac_Entrée.jpg|Entrada. Meymac_Le_donjon_2.jpg|Anciana tor a una de las quatre pòrtas, aura tor de vila. Meymac_mairie.jpg|Ostal de comuna. Meymac_Monument_aux_morts.jpg Meymac_Statue_de_saint_Léger1.jpg|Al pè de la tor de vila, estatua de Sent Leugier, patron de la vila. Meymac_Le_calvaire.jpg|Calvari. Meymac_Rue_ancienne.jpg|Charriera anciana. Meymac_Porte_ancienne.jpg|Pòrta Renaissença. Meymac_chevet.jpg|Egleisa e abadiá. 2016-09-15_Vierge_Noire_(32).jpg|Estatua de la Verge Negra, segle XII. Meymac2.jpg|Anciana abadiala. Meymac-_Halle.jpg|Merchat cobert. </gallery> {{messatge galariá}} *[[Abadiá de Sant Andrieu de Maismac]] ==Personalitats ligadas emb la comuna== ==Veire tanben== * [[Comunas de Corresa]] ==Ligams extèrnes== ==Nòtas== <references/> {{Portal Lemosin}} {{Comunas de Corresa}} [[Categoria:Comuna de Corresa]] [[Categoria:Comuna de Lemosin (Occitània)]] 6wtxfjcnr0vjqt64xhg3b140p7c6imo 2509710 2509697 2026-09-29T18:11:29Z Alaric 506 44932 2509710 wikitext text/x-wiki {{Dialecte Lemosin}} {{Infobox vila occitana |carta=oc | nom2=''Meymac'' |nom=Maismac | lògo= | imatge=Vue meymac.png | descripcion=Lo borg e l'egleisa abadiala |escut=Blason ville fr Meymac (Corrèze).svg | ist = {{Lemosin}} | parçan = | region = [[Novela Aquitània]] | departament = {{Corresa}} | arrondiment = [[Arrondiment d'Ussèl|Ussèl]] | canton = Bureu centralizator dau canton del Replanat de Miuvachas <br />([[chapluòc]] dau [[canton de Maimac]] davant 2015) | intercom = [[Nauta Corresa Comunautat]] | cp=19250 |insee=19136 |cònsol=Philippe Brugère |mandat=[[2026]]-[[2032]] |longitud=2.147778 |latitud=45.536667 | alt mej= |alt mini=593 |alt maxi=976 |km²=87.15 |gentilici= maismac, maismacha |}} '''Maismac''' (''Meymac'' en [[francés]]) es una [[comuna]] [[Lemosin (Occitània)|lemosina]] situada dins lo [[departament francés|departament]] de [[Corresa (departament)|Corresa]] e la [[region francesa|region]] de [[Novela Aquitània]], <small>ancianament de [[Lemosin (region)|Lemosin]]</small>. ==Geografia== La comuna de Maismac se situa au sud dau [[replanat de Miuvachas]], a una altitud de {{unitat|656|m}} environ. Es d'una granda superfícia<ref>[https://web.archive.org/web/20180416201147/http://www.lion1906.com/departements/correze/meymac.php Meymac sur le site ''lioon1906.com''.]</ref> : {{unité|87,15|km²}} . Tres aigas traversan la comuna, [[Vesera]], [[Luseja]] e [[Triosona]]. Subre lo territòri de la comuna se tròba lo punt culminant dau departament, lo [[mont Besson]] ({{unitat|976|mètres}}). [[Imatge:Map commune FR insee code 19136.png|vignette|upright=1.5|centre|Comunas a l'entorn.]] ===Perimètre del territòri=== {{Communes limitrophes | comuna = Maimac | nòrd = [[Sent Saupesís los Bòscs]] | nòrd-èst = [[Sent German las Volps]] | èst = [[Alairac (Corresa)|Alairac]] | sud-èst = [[Sent Angiau]] | sud = [[Combrossòl]] e [[Maussac]] | sud-oèst = [[Ambrujac]] e [[Davinhac]] | oèst = [[Peròls de Vesera]] | nòrd-oèst = [[Sent Merd las Aussinas]] }} == Toponimia== '''Maismac''' ['meimo]<ref>https://la-biaca.org/index.php/items/show/298</ref> ==Istòria== * En 1846, [[Sent German la Lebre]] fuguet incorporat a la comuna <ref>http://cassini.ehess.fr/fr/html/fiche.php?select_resultat=22400</ref>. ==Administracion== {{ElegitDebuta|insee=19136 |Títol= Lista daus cònsols successius}} {{Elegit |Debuta= [[2014]] |Fin= [[2032]] |Identitat= Philippe Brugère |Partit= [[PS]] |Qualitat=educator especializat, president del PNR de Miuvachas (2020-), relevaire de François Hollande (2024-) }} {{Elegit |Debuta= junh [[1995]] |Fin= 2014 |Identitat= Serge Vialle|Partit= RPR, [[UMP]] |Qualitat= veterinari }} {{Elegit |Debuta= març [[1977]] |Fin=1995 |Identitat= Georges Pérol|Partit= RPR |Qualitat= conselhier general (1988-2008), president de l'OPAC (1982-1993) }} {{Elegit |Debuta= [[1968]] |Fin= 1977 |Identitat=Maurice Gorse |Partit= |Qualitat= }} {{Elegit |Debuta= [[1947]] |Fin= genier 1968 (mòrt en foncions) |Identitat=Marcel Audy |Partit= radical |Qualitat= senator (1959-1968), conselhier general (1952-1968) }} {{Elegit |Debuta= |Fin= 1947 |Identitat= |Partit= |Qualitat= }} {{ElegitDonadas}} {{ElegitFin}} ==Demografia== {{Demografia |insee=19136 |1793=2662 |1800=2978 |1806=2524 |1821=2528 |1831=3130 |1836=3237 |1841=3377 |1846=3830 |1851=3908 |1856=3722 |1861=3592 |1866=3716 |1872=3283 |1876=3184 |1881=3914 |1886=4181 |1891=4112 |1896=3964 |1901=3765 |1906=3989 |1911=3928 |1921=3642 |1926=3611 |1931=3211 |1936=3258 |1946=3019 |1954=2465 |1962=2411 |1968=2410 |1975=2434 |1982=2523 |1990=2796 |1999=2623 |2006=2661 |2007=2643 |cassini=22400 |senscomptesdobles=1962}} * En {{popfr19|0}} la populacion èra de {{popfr19|136}} abitants e la densitat èra de {{formatnum:{{#expr:({{popfr19|36}}/87.15) round 2}}}} ab/km². ==Luòcs e monuments== <gallery> Meymac_Entrée.jpg|Entrada. Meymac_Le_donjon_2.jpg|Anciana tor a una de las quatre pòrtas, aura tor de vila. Meymac_mairie.jpg|Ostal de comuna. Meymac_Monument_aux_morts.jpg Meymac_Statue_de_saint_Léger1.jpg|Al pè de la tor de vila, estatua de Sent Leugier, patron de la vila. Meymac_Le_calvaire.jpg|Calvari. Meymac_Rue_ancienne.jpg|Charriera anciana. Meymac_Porte_ancienne.jpg|Pòrta Renaissença. Meymac_chevet.jpg|Egleisa e abadiá. 2016-09-15_Vierge_Noire_(32).jpg|Estatua de la Verge Negra, segle XII. Meymac2.jpg|Anciana abadiala. Meymac-_Halle.jpg|Merchat cobert. </gallery> {{messatge galariá}} *[[Abadiá de Sant Andrieu de Maismac]] ==Personalitats ligadas emb la comuna== ==Veire tanben== * [[Comunas de Corresa]] ==Ligams extèrnes== ==Nòtas== <references/> {{Portal Lemosin}} {{Comunas de Corresa}} [[Categoria:Comuna de Corresa]] [[Categoria:Comuna de Lemosin (Occitània)]] oea5q6hskg51hawucbx5pbdbmy1y9t5 0 67348 2509678 2280805 2026-09-29T13:21:47Z Kent Wang 65448 Utilizar l’imatge de Wikidata 2509678 wikitext text/x-wiki {{Infobox |tematica= |carta= }} [[Fichièr:{{#property:P18}}|thumb|300px|Lo Monastèri dels Jeronims, [[Belém (Lisbona)|Belém]], [[Lisbona]]]] {{UNESCO}} Lo '''Monastèri dels Jeronims''' (''Mosteiro dos Jerónimos'') es un monastèri portugués, d'[[estil manuelin]], testimòni monumental de la riquesa de las descobèrtas portuguesas a travèrs lo monde. == Situacion == Lo monastèri es situat a l'oèst de [[Lisbona]], [[Portugal]], dins lo quartièr de [[Belém (Lisbona)|Belém]], a l'embocadura del flum de [[Tage]]. == Istòria == [[Fichièr:Monastero di Jeronimos - Lisbona.JPG|left|thumb|Nau de la glèisa de Santa Maria]] Sus la plaça d'un ermitatge fondat per [[Enric lo Navigador]], lo rei [[Manuel Ier de Portugal|Manuel Ier]] comencèt en 1502, un pauc aprèp lo retorn de [[Vasco de Gama]] de son primièr viatge en Índia, de bastir un monastèri remirable destinat als religioses de l'[[Òrdre de Sant Giròni|Òrdre dels Ieronimitas]]. Foguèt en granda partida finançada pels profièits del comèrci de las espècias e de las riquesas venent dels grands viatges de descobèrta portugueses del sègle XVI. Lo monastèri constituís l'òbra arquitecturala pus acabada de l'estil manuelin. Amb l'arribada de riquesas a Lisbona, los arquitèctes poguèron lançar una òbra de granda envergadura. [[Diogo Boitaca]] foguèt lo primièr arquitècte del talhièr e causiguèt tre 1502 l'estil [[gotic]]. Mas en 1517, sos successors modifiquèron aquel estil en i apondent lo tipe adornamental caracteristic de l'estil manuelin ont s'encontran divèrsas influéncias. João de Castilho, d'origina espanhòla, donèt a la decoracion un costat [[plateresc]]; [[Nicolau de Chanterene]] metèt en relèu los tèmas de la Renaissença; e Diogo de Torralva e Jérôme de Rouen aportèron una nòta de classicisme. Escapèt al terratrèm de 1755 que destruiguèt Lisbona mas foguèt endamatjat per las tropas napoleonianas venent de França qu'envasiguèron Portugal a la començança del sègle XIX. En 1834, amb l'expulsion de l'òrdre religiós dels Ieronimitas, la glèisa de Santa Maria dels Ieronimitas venguèt una glèisa parroquiala pels abitants de Santa Maria de [[Belém (Lisbona)]]. Los bastiments aponduts al mitan del sègle XIX a l'oèst del campanal rompon un pauc l'armonia arquitecturala del tot. S'i tròban los musèus de la marina e de l'arqueologia. Classat monument istoric en 1907, lo monastèri es marcat sus la tièra del [[Patrimòni Mondial]] de l'[[UNESCO]] en 1983 amassa amb la [[torre de Belém]]. Lo 13 de decembre de 2007, los caps d'Estat o de govèrn de l'[[Union Europèa]] s'i reüniguèron per signar un novèl tractat constitucional nomenat [[tractat de Lisbona]]. == Las clastras == Las [[clastras]] possedisson una riquesa esculturala impressionanta. De forma carrada de 55 mètres de costat, comprenon dos estatges. L'estatge inferior, construit per Diogo Boitaca, es pertusat de largas arcadas que los rèbles son sostenguts sus de finas colomnetas que lor decoracion s'inspira del gotic finissent e de la Renaissença. L'estatge superior, construit per João de Castilho, a un estil mens abondiu. Dins un corredor de las clastras i a dempuèi 1985 lo tombèl de [[Fernando Pessoa]]. La [[sala capitulara]] de las clastras abriga uèi lo tombèl de l'escrivan [[Alexandre Herculano]]. La sacristia e lo refectòri dels monges son cobèrts de voltas de [[lierna]]s e [[terceron]]s. == La glèisa de Santa Maria == Lo portal lateral sud, òbra de Diogo Boitaca e João de Castilho, presenta un foisonament de capials, de [[pinacle]]s e de ròdols abrigant de estatuas. Es coronat per un pabalhon subremontat de la crotz dels Cavalièrs de Crist. Lo [[trumèl]] es ornat de l'estatua d'Enric lo Navigador e lo [[timpan]] es decorat de basses relèus remembrant la vida de Sant Giròni. Lo portal oèst, òbra de Nicolas Chanterène, permet d'accedir a las clastras del monastèri. Es ornat de fòrça bèlas estatuas, subretot aquelas de Manuel I{{èr}} e de sa segonda esposa [[Maria d'Aragon]]. Al dessús del portal se tròba las scènas de l'Anonciacion, de la Nativitat e de l'Adoracion dels Magues. Uèi lo portal oèst es abrigat par un porgue construit al sègle XIX. L'interior de la nau de la glèisa suspren pel rafinament e la virtuositat de sa copòla. La decoracion dels pilars e de la copòla son de João de Castilho, dins lo pur estil manuelin. A la dintrada de la glèisa, se pòt veire los tombèls de [[Vasco de Gama]] e de [[Luís Vaz de Camões|Camoes]]. Los brases del transèpte d'estil barròc foguèron erigits per Jérôme de Rouen, filh de Jean de Rouen e contenon plusors tombèls reials. Dins lo còr que se tornèt construire a l'epòca classica, se pòt veire un tabernacle d'argent del sègle XVII, de l'orfèbre portugués João de Sousa (1674-1678), ofèrt pel rei Alfonse VI en remerciaments per sa victòria dins la [[Batalha de Montes Claros]] (lo 17 de junh de 1665) facia al reialme d'Espanha, e tanben d'autres tombèls reials. == Musèu arqueologic == Es situat dins l'ala construita al sègle XIX. Dins la granda galariá, se pòt descobrir las diferentas estapas de l'istòria portuguesa dempuèi las originas fins a l'epòca romana. D'objèctes de diferentas epòcas son presentats: de poteries, d'armas, de jòias, d'estèlas... Entre aqueles objèctes, se tròba lo ''berrões'' que son d'esculturas de granit representant de singlars que se trapan fòrça dins lo nòrd-èst de Portugal. == Musèu de la marina == Aquel musèu es installat a l'oèst del monastèri dins dos bastiments diferents. Presenta una importanta e remarcabla colleccion de marquetas de naus de diferentas epòcas. == Galariá d'imatges == <gallery> Imatge:Lisboa Monasterio de los Jerónimos.JPG|Vista generala Imatge:Jerónimos April 2009-1a.jpg|Vista generala Imatge:Jeronimos-KingManuel-WesternPortal.jpg|Estatua de D. Manuel I{{èr}} de genolhs davant Sant Giròni, sul portal oèst Imatge:JeronimosSouthPortal.jpg|Portal sud Imatge:Mosteiro dos Jeronimos - Igreja 2.jpg|Interior de la glèisa de Santa Maria Imatge:Cloisters at Mosteiro Dos Jerónimos2.jpg|Vista de las [[clastras]] dempuèi lo sòl Imatge:Monastere_des_Hieronymites_Lisbonne_no_02_20021229.JPEG|Vista de las clastras dempuèi lo 1{{èr}} estatge Imatge:JeronimosCloister.jpg|Arcada de las clastras Imatge:Monastere_des_Hieronymites_Lisbonne_no_03_20021229.JPEG|Copòlas de las clastras Imatge:Mosteiro dos Jeronimos 63a.jpg|Detalh de la decoracion exteriora de las clastras Imatge:Mosteiro dos Jeronimos - Claustro 7.jpg|Detalh de la decoracion exteriora de las clastras Imatge:Mosteiro dos Jeronimos 22a.jpg|Detalh d'una colomneta de las clastras Image:Vasco da Gama Jerónimos 2008-1.jpg|Tombèl de Vasco de Gama Image:Jeronimos 12.jpg|Tombèl de [[Luís Vaz de Camões|Camoes]] Image:JeronimosRoyalTombs.jpg|Dos tombèls reials situats dins lo còr de la glèisa </gallery> == Ligams intèrnes == * [[Lisbona]] * [[Torre de Belém]] * [[Pastèls de Belém]] == Ligams extèrnes == * [http://www.mosteirojeronimos.pt/ Site oficial del monastèri dels Ieronimitas] {{pt}} *[https://web.archive.org/web/20110408233643/http://www.lisbonweekendguild.com/lisbon-sights/Mosteiro_dos_Jeronimos.html Monastèri dels Jeronims] {{en}} * [http://whc.unesco.org/en/list/263 Pagina oficiala de l'UNESCO sul monastèri dels Ieronimitas e la Torre de Belém] {{en}} {{Patrimòni Mondial en Portugal}} {{Portal Portugal}} [[Categoria:Lisbona]] 2zpl1lavv5hetgyu6kuxdzigemv1vhv 0 70008 2509665 2021903 2026-09-29T12:04:23Z Alaric 506 44932 2509665 wikitext text/x-wiki {{Infobox |tematica= |carta= }} <!--Article redigit en lemosin--> L'[[abadiá]] benedictina de '''Nòstra Dòna de Bona Sanha'''{{exp|[''Bonasanha?'']}}, dedicada a la Verge [[Maria (maire de Jèsus)|Maria]], se trobava dins la comuna actuala de [[Combrossòl]], dins lo [[País d'Ussèl]], en [[Lemosin (Occitània)]], dins lo [[departament francés|departament]] actuau de [[Corresa (departament)|Corresa]]. Seriá estada fondada en 730 per [[Eudo d'Aquitània|Eudo lo Grand]], mas lo prumier document conservat que ne fai mencion es un breu apostolic dau papa Alexandre III, de 1165. En 1759, fuguet transferida a [[Briva]], ente la comunautat s'escantiguet durant la [[Revolucion Francesa|Revolucion]]; la darriera maire abadessa, Francesa Grain de Saint-Marsault, i moriguet en 1805. Auei demòra pas ren daus bastiments abadiaus. == Bibliografia == * "Bulletin de la Societat arqueologica e istorica de Lemosin", t. XI, [[Lemòtges]], Chapoulaud, 1861, p. 65-83. {{Multibendèl|Portal arquitectura|Portal Lemosin}} {{DEFAULTSORT:Bona Sanha}} [[Categoria:Abadiá benedictina]] i4cxwu1bmvj366n2mn0r0e0kw92xeja 0 70012 2509664 2268593 2026-09-29T12:01:52Z Alaric 506 44932 2509664 wikitext text/x-wiki {{Dialecte Lemosin}} {{Infobox vila occitana | carta = oc | nom = Combrossòl | nom2 = ''Combressol'' | imatge = La_mairie_et_l'église.jpg | descripcion = La maison comuna e l'egleisa. | lògo = cap | escut = Blason_ville_fr_Combressol_(Corrèze).svg | escais = | ist = {{Lemosin}} | parçan = [[País d'Ussèl]] | region = [[Novela Aquitània]] | departament = {{Corresa}} | arrondiment = [[Arrondiment d'Ussèl|Ussèl]] | canton = Canton del Replanat de Miuvachas ([[Canton de Maimac|Maimac]] davant 2015) | intercom = [[Nauta Corresa Comunautat]] | insee = 19058 | cp = 19250 | cònsol = Christine Rougerie | mandat = [[2026]]-[[2032]] | intercom = | gentilici = | latitud = 45.4761111111 | longitud = 2.16083333333 | alt mini = 510 | alt mej | alt maxi = 728 | km² = 25.43 |}} '''Combrossòl''' (''Combressol'' en [[francés]]) es una [[comuna]] [[Lemosin (Occitània)|lemosina]], situada dins lo [[País d'Ussèl]]; es administrada per lo [[Departament francés|departament]] de [[Corresa (departament)|Corresa]] e la [[Region francesa|region]] de [[Novela Aquitània]], <small>ancianament de [[Lemosin (region)|Lemosin]]</small>. ==Geografia== [[Imatge:Map commune FR insee code 19058.png|vignette|upright=1.5|centre|Comunas a l'entorn.]] ===Perimètre del territòri=== {{Communes limitrophes | comuna = Combrossòl | nòrd = [[Maismac|Maimac]] | nòrd-èst = | èst = [[Sent Angiau]] | sud-èst = | sud = [[Paliça]] | sud-oèst = [[Darnet]] | oèst = [[Maussac]] | nòrd-oèst = }} ==Istòria== ==Administracion== {{ElegitDebuta|insee=19058 |Títol= Lista dels cònsols successius}} {{Elegit |Debuta= junh [[2016]] |Fin= ([[2032]]) |Identitat=Christine Rougerie |Partit= |Qualitat= }} {{Elegit |Debuta= junh ? [[2016]] |Fin= junh [[2016]] |Identitat=Didier Mazière |Partit= |Qualitat= }} {{Elegit |Debuta= [[2014]] |Fin= abrial 2016 (demission) |Identitat=Laurence Landon |Partit= |Qualitat= }} {{Elegit |Debuta= març [[2008]] |Fin= 2014 |Identitat=Béatrice Beffare|Partit= |Qualitat= }} {{Elegit |Debuta= març [[2001]] |Fin= 2008 |Identitat=André Maleyrat |Partit= |Qualitat= }} {{Elegit |Debuta= |Fin= 2001 |Identitat= |Partit= |Qualitat= }} {{ElegitDonadas}} {{ElegitFin}} ==Demografia== {{Demografia |insee=19058 |1793=750 |1800=856 |1806=770 |1821=812 |1831=1012 |1836=1043 |1841=1041 |1846=1088 |1851=1110 |1856=1093 |1861=1112 |1866=1124 |1872=1143 |1876=1127 |1881=1102 |1886=1262 |1891=1209 |1896=1200 |1901=1202 |1906=1183 |1911=1152 |1921=946 |1926=872 |1931=802 |1936=856 |1946=838 |1954=471 |1962=542 |1968=507 |1975=382 |1982=282 |1990=270 |1999=304 |cassini=10004 |senscomptesdobles=1962}} * En {{popfr19|0}} la populacion èra de {{popfr19|058}} abitants e la densitat èra de {{formatnum:{{#expr:({{popfr19|058}}/25.43) round 2}}}} ab/km². ==Luecs e monuments== *[[Abadiá de Bona Sanha]] ==Personalitats ligadas amb la comuna== ==Veire tanben== * [[Comunas de Corresa]] ==Ligams extèrnes== ==Nòtas== <references/> {{Portal Lemosin}} {{Comunas de| insee =19058 }} [[Categoria:Comuna de País d'Ussèl]] [[Categoria:Comuna de Corresa]] o1dxuazgsrhvlxrm090je3sdd838xnt 0 75608 2509671 2217343 2026-09-29T12:37:16Z Kontributor 2K 52367 2509671 wikitext text/x-wiki {{Infobox Comuna de França |carta=fr | nomcomuna= Lor | nomcomuna2=Lor | imatge=cap | descripcion= | lògo= | escut=Blason ville FR Lor (Aisne).svg | escais= | region ist = | parçan= | arrondiment= [[Arrondiment de Laon|Laon]] | canton= [[Canton de Neufchâtel-sur-Aisne|Neufchâtel-sur-Aisne]] | insee = 02440 | cp = 02190 | cònsol = Didier Feron | mandat = [[2008]]-[[2014]] | gentilici = (en [[francés]]) |alt mej= |longitud= 4.05027777778 |latitud= 49.5313888889 | alt mini = 72 | alt mej = | alt maxi = 130 | km² = 8.87 }} '''{{PAGENAME}}''' es una comuna [[França|francesa]] del departament d'[[Aisne (departament)|Aisne]] e de la region de [[Picardia]]. ==Geografia== {{Apertium|fr}} La municipalitat de Lor n'a situat practicament al intersection de 3 departaments : l'Aisne, lo sieu departament, los Ardennes e la Marna. #En es d'en un autre lu&ograve;c practicament a pari&egrave;ra dist&agrave;ncia de Laon, prefectura de l'Aisne, de Rems, jos-prefectura de la Marna e de Rethel, jos-prefectura de las Ardennes. Aquela pichona municipalitat d'un pauc mai de 100 abitants se repeuple pichon a pichon merc&eacute;s a la si&aacute; proximitat de Rems. Situada en plena "champagne pouilleuse", viu principalament de las si&aacute;s culturas c&eacute;r&eacute;ali&egrave;res e de ramaderia intensiva. {{Original|fr}} La commune de Lor est située quasiment à l'intersection de 3 départements : l'Aisne, son département, les Ardennes et la Marne. Elle est d'ailleurs quasiment à égale distance de Laon, préfecture de l'Aisne, de Reims, sous-préfecture de la Marne et de Rethel, sous-préfecture des Ardennes. Cette petite commune d'un peu plus de 100 habitants se repeuple petit à petit grâce à sa proximité de Reims. Située en pleine "champagne pouilleuse", elle vit principalement de ses cultures céréalières et d'élevage intensif. ===Comunas vesinas=== <div style="position: relative; float:left; width:450px;"> [[Fichièr:Blank map.svg|400px|left||Distanças e posicion relativa]] {{Image label|x=0.506|y=0.495|scale=400|text=[[Fichièr:Map pointer black.svg|20px|Lor]]'''Lor'''}} {{Image label|x=0.664642045024|y=0.457903094797|scale=400|text=[[Fichièr:Small-city-symbol.svg|6px|Comuna amb 321 abitants (2000)]]{{mida|80%|[[Le Thour]] (2,7km)}}}} {{Image label|x=0.674992812403|y=0.664884546138|scale=400|text=[[Fichièr:Small-city-symbol.svg|6px|Comuna amb 329 abitants (2000)]]{{mida|80%|[[Villers-devant-le-Thour]] (3,8km)}}}} {{Image label|x=0.530932010158|y=0.26938229257|scale=400|text=[[Fichièr:Small-city-symbol.svg|6px|Comuna amb 258 abitants (2000)]]{{mida|80%|[[Nizy-le-Comte]] (4,0km)}}}} {{Image label|x=0.215620706968|y=0.610600435628|scale=400|text=[[Fichièr:Small-city-symbol.svg|6px|Comuna amb 407 abitants (2000)]]{{mida|80%|[[La Malmaison]] (5,5km)}}}} {{Image label|x=0.286914773013|y=0.252450773329|scale=400|text=[[Fichièr:Small-city-symbol.svg|6px|Comuna amb 203 abitants (2000)]]{{mida|80%|[[La Selve (Aisne)|La Selve]] (5,9km)}}}} {{Image label|x=0.627316168025|y=0.167878128786|scale=400|text=[[Fichièr:Small-city-symbol.svg|6px|Comuna amb 151 abitants (2000)]]{{mida|80%|[[Saint-Quentin-le-Petit]] (6,1km)}}}} {{Image label|x=0.850659672354|y=0.657157349879|scale=400|text=[[Fichièr:Small-city-symbol.svg|8px|Comuna amb 798 abitants (2000)]]{{mida|80%|[[Saint-Germainmont]] (6,3km)}}}} {{Image label|x=0.8355054441|y=0.237486211747|scale=400|text=[[Fichièr:Small-city-symbol.svg|6px|Comuna amb 154 abitants (2000)]]{{mida|80%|[[Banogne-Recouvrance]] (7,1km)}}}} </div>{{clear|left}} ==Istòria== {{Apertium|fr}} L'ist&ograve;ria de la municipalitat remontari&aacute; a la mi&egrave;ja-edat. La gl&egrave;isa actuala a bastit sul meteis lu&ograve;c que la gl&egrave;isa d'origina, un polit ostal d'abitacion en bordure de l'ex-rota nacionala a rempla&ccedil;at lo cast&egrave;l. {{Original|fr}} L'histoire de la commune remonterait au moyen-âge. La glèisa actuelle est bâtie sur le même site que l'église d'origine, une belle maison d'habitation en bordure de l'ex-route nationale a remplacé le château. ==Administracion== {{ElegitDebuta|insee= 02440 |Títol= Lista deus cònsols successius}} {{Elegit |Debuta= [[2008]] |Fin= [[2014]] |Identitat= Didier Feron|Partit= |Qualitat= }} {{Elegit |Debuta= març de [[2001]] |Fin= 2008 |Identitat= |Partit= |Qualitat= }} {{ElegitDonadas}} {{ElegitFin}} ==Demografia== {{Demografia |insee= 02440 |1793=213 |1800=207 |1806=213 |1821=221 |1831=254 |1836=288 |1841=260 |1846=295 |1851=285 |1856=283 |1861=261 |1866=252 |1872=241 |1876=239 |1881=244 |1886=235 |1891=240 |1896=223 |1901=173 |1906=179 |1911=183 |1921=136 |1926=144 |1931=155 |1936=141 |1946=145 |1954=163 |1962=148 |1968=143 |1975=135 |1982=113 |1990=111 |1999=122 |2004= |2005= |2006=138 |2007= 140 |2008=142 |2009=145 |cassini=20011 |senscomptesdobles=1962}} ==Luòcs e monuments== ==Personalitats ligadas amb la comuna== ==Véser tanben== ==Ligams extèrnes== ==Nòtas== <references/> {{Portal Comunas}} {{Comunas d'Aisne}} {{DEFAULTSORT:{{PAGENAME}}}} [[Categoria:Comuna d'Aisne]] jok2hyksp7c0bkn8q6jndk0cbr03fuk 0 75630 2509687 2217435 2026-09-29T14:31:54Z Kontributor 2K 52367 2509687 wikitext text/x-wiki {{Infobox Comuna de França |carta=fr | nomcomuna=Marfontaine | nomcomuna2=Marfontaine | imatge=Église de Marfontaine.jpg | descripcion=Glèisa de Marfontaine | lògo= | escut=Blason ville FR Marfontaine (Aisne).svg | escais= | region ist = | parçan= | arrondiment=[[Arrondiment de Vervins|Vervins]] | canton=[[Canton de Sains-Richaumont|Sains-Richaumont]] | insee =02463 | cp =02140 | cònsol =Philippe Calza | mandat = [[2008]]-[[2014]] | gentilici = |alt mej=100 |longitud=3.77055555556 |latitud=49.8044444444 | alt mini =99 | alt mej =100 m | alt maxi =171 | km² =9.21 }} '''{{PAGENAME}}''' es una comuna [[França|francesa]] del departament d'[[Aisne (departament)|Aisne]] e de la region de [[Picardia]]. ==Geografia== ===Comunas vesinas=== <div style="position: relative; float:left; width:450px;"> [[Fichièr:Blank map.svg|400px|left||Distanças e posicion relativa]] {{Image label|x=0.506|y=0.495|scale=400|text=[[Fichièr:Map pointer black.svg|20px|Marfontaine]]'''Marfontaine'''}} {{Image label|x=0.658079644261|y=0.519866153718|scale=400|text=[[Fichièr:Small-city-symbol.svg|6px|Comuna amb 230 abitants (2000)]]{{mida|80%|[[Rougeries]] (1,2km)}}}} {{Image label|x=0.727796861725|y=0.732438295664|scale=400|text=[[Fichièr:Small-city-symbol.svg|6px|Comuna amb 72 abitants (2000)]]{{mida|80%|[[Voharies]] (2,6km)}}}} {{Image label|x=0.401562795515|y=0.829000210611|scale=400|text=[[Fichièr:Small-city-symbol.svg|6px|Comuna amb 92 abitants (2000)]]{{mida|80%|[[Berlancourt (Aisne)|Berlancourt]] (2,9km)}}}} {{Image label|x=0.849582321543|y=0.430597355791|scale=400|text=[[Fichièr:Small-city-symbol.svg|6px|Comuna amb 125 abitants (2000)]]{{mida|80%|[[Franqueville (Aisne)|Franqueville]] (2,9km)}}}} {{Image label|x=0.19524803386|y=0.366893677739|scale=400|text=[[Fichièr:Small-city-symbol.svg|6px|Comuna amb 142 abitants (2000)]]{{mida|80%|[[Chevennes]] (3,0km)}}}} {{Image label|x=0.887256899987|y=0.548986341388|scale=400|text=[[Fichièr:Small-city-symbol.svg|6px|Comuna amb 307 abitants (2000)]]{{mida|80%|[[Saint-Gobert]] (3,2km)}}}} {{Image label|x=0.166151074897|y=0.666251298196|scale=400|text=[[Fichièr:Small-city-symbol.svg|6px|Comuna amb 63 abitants (2000)]]{{mida|80%|[[La Neuville-Housset]] (3,3km)}}}} {{Image label|x=0.460643764821|y=0.076907320548|scale=400|text=[[Fichièr:Small-city-symbol.svg|6px|Comuna amb 450 abitants (2000)]]{{mida|80%|[[Lemé]] (3,7km)}}}} {{Image label|x=0.838695021109|y=0.802350272255|scale=400|text=[[Fichièr:Small-city-symbol.svg|6px|Comuna amb 132 abitants (2000)]]{{mida|80%|[[Lugny (Aisne)|Lugny]] (3,7km)}}}} </div>{{clear|left}} ==Istòria== {{Apertium|fr}} Marfontaine Li cal probablament lo sieu nom a las si&aacute;s maires, u&egrave;i desaparegudas, e a las si&aacute;s multiplas fonts d'aiga viva #que trav&egrave;rsan lo p&ograve;ble. Es en 1615 #que pren definitivament lo nom #que p&ograve;rta u&egrave;i. '''Las originas gallo-romaines :''' Dels registres arch&eacute;ologiques entrepresas entre Marfontaine e Chevennes en los ans 60/70 an revelat l'exist&eacute;ncia d'un h&eacute;micycle #que poiri&aacute; &egrave;sser un teatre ancian. En lo moment d'aqueles registres, de nombrosas monedas, tuiles a rebord, est&egrave;las de poteries, potzes e p&egrave;iras blancas talhadas an #&egrave;sser trobats. Aquel material arch&eacute;ologique daissa aital presagiar la pres&eacute;ncia d'un villatge sul lu&ograve;c, quitament de l'exist&eacute;ncia d'una vila gallo-romaine. La rota #que conn&egrave;cta u&egrave;i Marfontaine a Rougeries i auri&aacute; #&egrave;sser bastida sus la localizacion de l'anciana via gallo-romaine #que connectava, a l'ep&ograve;ca, [[Sant-Quentin]] (Augusta Viromanduorum) a [[Vervins]] (Verbinum). {{Original|fr}} Marfontaine doit probablement son nom à ses mares, aujourd'hui disparues, et à ses multiples sources d'eau vive qui traversent le village. C'est en 1615 qu'il prend définitivement le nom qu'il porte aujourd'hui. '''Les origines gallo-romaines :''' Des fouilles archéologiques entreprises entre Marfontaine et Chevennes dans les années 60/70 ont révélé l'existence d'un hémicycle qui pourrait être un théâtre antique. Lors de ces fouilles, de nombreuses monnaies, tuiles à rebord, fragments de poteries, puits et pierres blanches taillées ont été retrouvés. Ce matériel archéologique laisse ainsi présager la présence d'un peuple sur le site, voire de l'existence d'une ville gallo-romaine. La route qui relie aujourd'hui Marfontaine à Rougeries aurait été construite sur l'emplacement de l'ancienne voie gallo-romaine qui reliait, à l'époque, [[Saint-Quentin]] (Augusta Viromanduorum) à [[Vervins]] (Verbinum). ==Administracion== {{ElegitDebuta|insee=02463 |Títol= Lista deus cònsols successius}} {{Elegit |Debuta= [[2008]] |Fin= [[2014]] |Identitat=Philippe Calza |Partit= |Qualitat= }} {{Elegit |Debuta= març de [[2001]] |Fin= 2008 |Identitat= |Partit= |Qualitat= }} {{ElegitDonadas}} {{ElegitFin}} ==Demografia== {{Demografia |insee=02463 |1793=306 |1800=339 |1806=312 |1821=313 |1831=319 |1836=320 |1841=317 |1846=320 |1851=312 |1856=324 |1861=280 |1866=260 |1872=230 |1876=208 |1881=199 |1886=183 |1891=185 |1896=190 |1901=221 |1906=174 |1911=162 |1921=146 |1926=164 |1931=185 |1936=192 |1946=145 |1954=161 |1962=151 |1968=144 |1975=127 |1982=76 |1990=87 |1999=88 |2004= |2005= |2006=95 |2007= 92 |2008=91 |2009=88 |cassini=21165 |senscomptesdobles=1962}} ==Luòcs e monuments== ==Personalitats ligadas amb la comuna== ==Véser tanben== ==Ligams extèrnes== ==Nòtas== <references/> {{Portal Comunas}} {{Comunas d'Aisne}} {{DEFAULTSORT:{{PAGENAME}}}} [[Categoria:Comuna d'Aisne]] c7r1uterdq0yhyb01ddvaminpgrw6yf 0 76403 2509734 2452561 2026-09-30T04:53:47Z Alaric 506 44932 2509734 wikitext text/x-wiki {{Infobox vila occitana | carta = oc | nom = Belachassanha | nom2 = ''Bellechassagne'' | imatge = Bellechassagne - Eglise Saint-Georges 14.jpg | descripcion = L'egleisa de Sent Jòrgi<!--forma locala incèrta--> embe un cluchier-mur a doas duberturas campaniras. | lògo = cap | escut = Blason_ville_fr_Bellechassagne_(Corrèze).svg | ist = {{Lemosin}} | parçan = | region = [[Novela Aquitània]] | departament = {{Corresa}} | arrondiment = [[Arrondiment d'Ussèl|Ussèl]] | canton = Lo Replanat de Miuvachas ([[Canton de Saurnac|Saurnac]] davant 2015) | intercom = [[Nauta Corresa Comunautat]] | insee = 19021 | cp = 19290 | cònsol = Claude Bauvy | mandat = [[2008]]-[[2014]] | gentilici = | latitud = 45.6458333333 | longitud = 2.22638888889 | alt mej = | alt mini = 665 | alt maxi = 804 | km² = 13.34 |}} [[Imatge:Bellechassagne - Entrée.jpg|vinheta|Entrada de Belachassanha.]] '''Belachassanha''' (''Bellechassagne'' en [[francés]]) es una [[comuna]] [[Lemosin (Occitània)|lemosina]] situada dins lo [[departament francés|departament]] de [[Corresa (departament)|Corresa]] e la [[region francesa|region]] de [[Novela Aquitània]], <small>ancianament de [[Lemosin (region)|Lemosin]]</small>. == Geografia == [[Imatge:Bellechassagne - Panorama.jpg|vinheta|Belachassanha entre los arbres.]] ===Perimètre del territòri=== {{Communes limitrophes | comuna = X | nòrd = [[]] <small>([[a (departament)|a]])</small> | nòrd-èst = [[]] | èst = [[]] | sud-èst = [[]] | sud = [[]] | sud-oèst = [[]] | oèst = [[]] | nòrd-oèst = [[]] }} ==Toponimia== == Istòria == [[Imatge:Bellechassagne - Carte postale vers 1905.jpg|vinheta|Belachassanha vers 1905.]] {{...}} == Administracion == {{ElegitDebuta|insee=19021 |Títol= Lista deus cònsols successius}} {{Elegit |Debuta= [[2008]] |Fin= [[2014]] |Identitat=Claude Bauvy|Partit= |Qualitat= }} {{Elegit |Debuta= març de [[2001]] |Fin= 2008 |Identitat= |Partit= |Qualitat= }} {{ElegitDonadas}} {{ElegitFin}} == Demografia == {{Demografia |insee=19021 |1793= |1800= |1806= |1821= |1831= |1836= |1841= |1846= |1851= |1856= |1861= |1866= |1872= |1876= |1881= |1886= |1891= |1896= |1901= |1906= |1911= |1921= |1926= |1931= |1936= |1946= |1954= |1962=71 |1968=90 |1975=90 |1982=65 |1990=72 |1999=78 |2004= |2005= |cassini= |senscomptesdobles=1962}} * En {{popfr19|0}} la populacion èra de {{popfr19|021}} abitants. ==Luòcs e monuments== ==Personalitats ligadas emb la comuna== ==Veire tanben== * [[Comunas de Corresa]] ==Ligams extèrnes== ==Nòtas== <references/> {{Portal Lemosin}} {{Comunas de Corresa}} [[Categoria:Comuna de Corresa]] [[Categoria:Comuna de Lemosin (Occitània)]] 2yrnoxfnq22uiyrm4azdzhttmhtcmlu 2509762 2509734 2026-09-30T07:50:02Z Alaric 506 44932 còssol 2026, perimètre del territòri, etc 2509762 wikitext text/x-wiki {{Infobox vila occitana | carta = oc | nom = Belachassanha | nom2 = ''Bellechassagne'' | imatge = Bellechassagne - Eglise Saint-Georges 14.jpg | descripcion = L'egleisa de Sent Jòrge embe un cluchier-mur a doas duberturas campaniras. | lògo = cap | escut = Blason_ville_fr_Bellechassagne_(Corrèze).svg | ist = {{Lemosin}} | parçan = | region = [[Novela Aquitània]] | departament = {{Corresa}} | arrondiment = [[Arrondiment d'Ussèl|Ussèl]] | canton = Lo Replanat de Miuvachas ([[Canton de Saurnac|Saurnac]] davant 2015) | intercom = [[Nauta Corresa Comunautat]] | insee = 19021 | cp = 19290 | cònsol = Claude Bauvy | mandat = [[2026]]-[[2032]] | gentilici = | latitud = 45.6458333333 | longitud = 2.22638888889 | alt mej = | alt mini = 665 | alt maxi = 804 | km² = 13.34 |}} [[Imatge:Bellechassagne - Entrée.jpg|vinheta|Entrada de Belachassanha.]] '''Belachassanha''' (''Bellechassagne'' en [[francés]]) es una [[comuna]] [[Lemosin (Occitània)|lemosina]] situada dins lo [[departament francés|departament]] de [[Corresa (departament)|Corresa]] e la [[region francesa|region]] de [[Novela Aquitània]], <small>ancianament de [[Lemosin (region)|Lemosin]]</small>. == Geografia == [[Imatge:Bellechassagne - Panorama.jpg|vinheta|Belachassanha entre los arbres.]] ===Perimètre del territòri=== {{Communes limitrophes | comuna = Belachassanha | nòrd = | nòrd-èst = [[Sent Marçau lo Vielh]] <small>([[Cruesa (departament)|Cruesa]])</small> | èst = [[Sant Remei]] | sud-èst = | sud = [[Sent German las Volps]] | sud-oèst = | oèst = | nòrd-oèst = [[Saurnac]] }} ==Toponimia== == Istòria == [[Imatge:Bellechassagne - Carte postale vers 1905.jpg|vinheta|Belachassanha vers 1905.]] {{...}} == Administracion == {{ElegitDebuta|insee=19021 |Títol= Lista deus cònsols successius}} {{Elegit |Debuta= març [[2008]] |Fin= [[2032]] |Identitat=Claude Bauvy|Partit= divers mança |Qualitat= agricultor }} {{Elegit |Debuta= [[1984]] |Fin= 2008 |Identitat=Pierre Bauvy |Partit=[[PCF]] |Qualitat= }} {{Elegit |Debuta= |Fin= 1984 |Identitat= |Partit= |Qualitat= }} {{ElegitDonadas}} {{ElegitFin}} == Demografia == {{Demografia |insee=19021 |1793=190 |1800=208 |1806=216 |1821=195 |1831=311 |1836=308 |1841=316 |1846=310 |1851=313 |1856=316 |1861=313 |1866=300 |1872=292 |1876=293 |1881=280 |1886=332 |1891=285 |1896=288 |1901=286 |1906=254 |1911=273 |1921=189 |1926=157 |1931=190 |1936=215 |1946=192 |1954=122 |1962=109 |1968=90 |1975=90 |1982=65 |1990=72 |1999=78 |cassini=3499 |senscomptesdobles=1962}} * En {{popfr19|0}} la populacion èra de {{popfr19|021}} abitants e la densitat èra de {{formatnum:{{#expr:({{popfr19|021}}/13.34) round 2}}}} ab/km². ==Luòcs e monuments== ==Personalitats ligadas emb la comuna== ==Veire tanben== * [[Comunas de Corresa]] ==Ligams extèrnes== ==Nòtas== <references/> {{Portal Lemosin}} {{Comunas de Corresa}} [[Categoria:Comuna de Corresa]] [[Categoria:Comuna de Lemosin (Occitània)]] agqy8rn3fzlq5wklxi87h4qngtc1ywo 0 76430 2509733 2292741 2026-09-30T04:53:08Z Alaric 506 44932 2509733 wikitext text/x-wiki {{omon|Chavanac (omonimia)}} {{Infobox vila occitana |nom=Chavanac |carta=oc |nom2=Chavanac | lògo= | imatge=Prairie2.JPG | descripcion= Paisatge |escut= | ist = {{Lemosin}} | parçan = | region = [[Novela Aquitània]] | departament = {{Corresa}} | arrondiment = [[Arrondiment d'Ussèl|Ussèl]] | canton = Lo Replanat de Miuvachas ([[Canton de Saurnac|Saurnac]] davant 2015) | intercom = [[Nauta Corresa Comunautat]] |insee=19052 |cp=19290 |cònsol=Catherine Durand |mandat=[[2014]]-[[2020]] |longitud=2.09472222222 |latitud=45.6255555556 |alt mini=831 | alt mej= |alt maxi=952 |km²=9.85 |gentilici= |}} '''Chavanac''' (''Chavanac'' en [[francés]]) es una [[comuna francesa|comuna]] [[Lemosin (Occitània)|lemosina]] situada dins lo [[departament francés|departament]] de [[Corresa (departament)|Corresa]] e la [[region francesa|region]] de [[Novela Aquitània]], <small>ancianament de [[Lemosin (region)|Lemosin]]</small>. ==Geografia== ===Perimètre del territòri=== {{Communes limitrophes | comuna = Chavanac | nòrd = [[]] <small>([[a (departament)|a]])</small> | nòrd-èst = [[]] | èst = [[]] | sud-èst = [[]] | sud = [[]] | sud-oèst = [[]] | oèst = [[]] | nòrd-oèst = [[]] }} ==Toponimia== Lo nom de Chavanac ven dau nom gallic d'òme ''Cavannus'' emb lo sufixe ''-acum'' <ref>Albert Dauzat, Charles Rostaing, ''Dictionnaire étymologique des Noms de Lieux en France'', Librairie Guénégaud, reedicion 1984, p. 157, a ''Cavanac''</ref>, latinizacion dau sufixe gallés ''-aco(n)''. Chavanac èra donc probablament una anciana granda propietat antica qu'aviá per mèstre ''Cavannus''. ==Istòria== {{...}} ==Administracion== {{ElegitDebuta|insee=19052 |Títol= Lista deus cònsols successius}} {{Elegit |Debuta= [[2014]] |Fin= 2020 |Identitat=Catherine Durand |Partit= |Qualitat=foncionària }} {{Elegit |Debuta= març de [[2001]] |Fin= [[2014]] |Identitat=Catherine Houth|Partit= |Qualitat= }} {{Elegit |Debuta= |Fin= 2001 |Identitat= |Partit= |Qualitat= }} {{ElegitDonadas}} {{ElegitFin}} * Abans la refòrma cantonala de 2014, aplicada en 2015, la comuna èra dau canton de [[Saurnac]]; es aura dau canton du ''Plateau de Millevaches'' (en francés), donc dau Replanat de Miuvachas. * L'intercomunalitat es la ''Communauté de communes Bugeat - Sornac - Millevaches au Cœur'' (en francés), donc la Comunautat de comunas Bujac - Saurnac - Miuvachas au Còr. ==Demografia== {{Demografia |insee=19052 |1793=235 |1800=202 |1806=207 |1821=203 |1831=208 |1836=226 |1841=295 |1846=288 |1851=280 |1856=319 |1861=300 |1866=290 |1872=316 |1876=314 |1881=316 |1886=226 |1891=252 |1896=224 |1901=220 |1906=230 |1911=203 |1921=150 |1926=137 |1931=179 |1936=174 |1946=98 |1954=75 |1962=67 |1968=67 |1975=46 |1982=48 |1990=34 |1999=49 |2004=59 |cassini=9001 |senscomptesdobles=1962}} * En {{popfr19|0}} la populacion èra de {{popfr19|052}} abitants. ==Luòcs e monuments== ==Personalitats ligadas emb la comuna== ==Veire tanben== * [[Comunas de Corresa]] ==Ligams extèrnes== ==Nòtas== <references/> {{Portal Lemosin}} {{Comunas de Corresa}} [[Categoria:Comuna de Corresa]] [[Categoria:Comuna de Lemosin (Occitània)]] m36fv5uje9nzv6vr9bjwnna13i7xl98 2509763 2509733 2026-09-30T08:50:37Z Alaric 506 44932 còssol 2026, perimètre del territòri, etc 2509763 wikitext text/x-wiki {{omon|Chavanac (omonimia)}} {{Infobox vila occitana |nom=Chavanac |carta=oc |nom2=Chavanac | lògo= | imatge=Chavanac_-_Paysage_aux_environs_de_Chavanac.jpg | descripcion= Paisatge |escut= | ist = {{Lemosin}} | parçan = | region = [[Novela Aquitània]] | departament = {{Corresa}} | arrondiment = [[Arrondiment d'Ussèl|Ussèl]] | canton = Lo Replanat de Miuvachas ([[Canton de Saurnac|Saurnac]] davant 2015) | intercom = [[Nauta Corresa Comunautat]] |insee=19052 |cp=19290 |cònsol=Stéphane Brindel |mandat=[[2026]]-[[2032]] |longitud=2.09472222222 |latitud=45.6255555556 |alt mini=831 | alt mej= |alt maxi=952 |km²=9.85 |gentilici= |}} '''Chavanac''' (''Chavanac'' en [[francés]]) es una [[comuna francesa|comuna]] [[Lemosin (Occitània)|lemosina]] situada dins lo [[departament francés|departament]] de [[Corresa (departament)|Corresa]] e la [[region francesa|region]] de [[Novela Aquitània]], <small>ancianament de [[Lemosin (region)|Lemosin]]</small>. ==Geografia== ===Perimètre del territòri=== {{Communes limitrophes | comuna = Chavanac | nòrd = [[Miuvachas]] | nòrd-èst = | èst = [[Sent Saupesís los Bòscs]] | sud-èst = | sud = [[Maismac|Maimac]] | sud-oèst = | oèst = [[Sent Merd las Aussinas]] | nòrd-oèst = }} ==Toponimia== Lo nom de Chavanac ven dau nom gallic d'òme ''Cavannus'' emb lo sufixe ''-acum'' <ref>Albert Dauzat, Charles Rostaing, ''Dictionnaire étymologique des Noms de Lieux en France'', Librairie Guénégaud, reedicion 1984, p. 157, a ''Cavanac''</ref>, latinizacion dau sufixe gallic ''-aco(n)''. Chavanac èra donc probablament una anciana granda propietat antica qu'aviá per mèstre ''Cavannus''. ==Istòria== {{...}} ==Administracion== {{ElegitDebuta|insee=19052 |Títol= Lista deus cònsols successius}} {{Elegit |Debuta= decembre [[2017]] |Fin= ([[2032]]) |Identitat=Stéphane Brindel |Partit= divers dreita|Qualitat=psicològue }} {{Elegit |Debuta= [[2014]] |Fin=novembre 2017 |Identitat=Catherine Durand |Partit= |Qualitat=foncionària }} {{Elegit |Debuta= març de [[2001]] |Fin= [[2014]] |Identitat=Catherine Houth|Partit= |Qualitat= }} {{Elegit |Debuta= |Fin= 2001 |Identitat= |Partit= |Qualitat= }} {{ElegitDonadas}} {{ElegitFin}} * Abans la refòrma cantonala de 2014, aplicada en 2015, la comuna èra dau [[canton de Saurnac]]; es aura dau canton dau Replanat de Miuvachas. ==Demografia== {{Demografia |insee=19052 |1793=235 |1800=202 |1806=207 |1821=203 |1831=208 |1836=226 |1841=295 |1846=288 |1851=280 |1856=319 |1861=300 |1866=290 |1872=316 |1876=314 |1881=316 |1886=226 |1891=252 |1896=224 |1901=220 |1906=230 |1911=203 |1921=150 |1926=137 |1931=179 |1936=174 |1946=98 |1954=75 |1962=67 |1968=67 |1975=46 |1982=48 |1990=34 |1999=49 |2004=59 |cassini=9001 |senscomptesdobles=1962}} * En {{popfr19|0}} la populacion èra de {{popfr19|052}} abitants e la densitat èra de {{formatnum:{{#expr:({{popfr19|052}}/9.85) round 2}}}} ab/km². ==Luòcs e monuments== <gallery> Prairie2.JPG|Paisatge Chavanac_-_La_mairie_C.jpg Chavanac_-_Le_monument_aux_morts.jpg Chavanac_-_Eglise_de_la_Nativité_12.jpg|Egleisa de la Nativitat de Sant Joan Baptista. Chavanac_-_Eglise_de_la_Nativité_-_Portail_latéral_nord.jpg|Portal nòrd. Chavanac_-_Eglise_de_la_Nativité_-_Le_choeur.jpg|Lo còr. Chavanac_-_Eglise_de_la_Nativité_-_Le_retable_B.jpg|Lo retaule. Chavanac_-_Eglise_de_la_Nativité_-_La_Dansarelle_-_bois_polychrome_du_XVè_siècle.jpg|La dançarela, segle XV. </gallery> {{messatge galariá}} ==Personalitats ligadas emb la comuna== ==Veire tanben== * [[Comunas de Corresa]] ==Ligams extèrnes== ==Nòtas== <references/> {{Portal Lemosin}} {{Comunas de Corresa}} [[Categoria:Comuna de Corresa]] [[Categoria:Comuna de Lemosin (Occitània)]] ilhm4ov5800higas1mvg41qw70lkpq8 0 76449 2509676 2165573 2026-09-29T13:10:02Z Alaric 506 44932 còssol 2026, perimètre del territòri, etc 2509676 wikitext text/x-wiki {{Infobox vila occitana | carta = oc | nom = Davinhac | nom2 = ''Davignac'' | imatge = Davignac.JPG | descripcion = Davinhac | lògo = cap | escut = Blason_ville_fr_Davignac_(Corrèze).svg | escais = | ist = {{Lemosin}} | parçan = | region = [[Novela Aquitània]] | departament = {{Corresa}} | arrondiment = [[Arrondiment d'Ussèl|Ussèl]] | canton = Canton del Replanat de Miuvachas ([[Canton de Maimac|Maimac]] davant 2015) | intercom = [[Nauta Corresa Comunautat]] | cp = 19250 | insee = 19071 | cònsol = Thomas Chaumeil | mandat = [[2026]]-[[2032]] | gentilici = | latitud = 45.4858 | longitud = 2.0944 | alt mini = 566 | alt mej = | alt maxi = 944 | km² = 30.14 |}} '''Davinhac''' (''Davignac'' en [[francés]]) es una [[comuna]] [[Lemosin (Occitània)|lemosina]] situada dins lo [[departament francés|departament]] de [[Corresa (departament)|Corresa]] e la [[region francesa|region]] de [[Novela Aquitània]], <small>ancianament de [[Lemosin (region)|Lemosin]]</small>. ==Geografia== [[Imatge:Map commune FR insee code 19071.png|vignette|upright=1.5|centre|Comunas a l'entorn.]] ===Perimètre del territòri=== {{Communes limitrophes | comuna = Davinhac | nòrd = [[Ambrujac]] | nòrd-èst = | èst = | sud-èst = [[Maussac]] | sud = [[Sodelhas]] | sud-oèst = [[Peret (Corresa)|Peret]] | oèst = | nòrd-oèst = [[Bonafont]] }} ==Istòria== ==Administracion== {{ElegitDebuta|insee= 19071 |Títol= Lista dels cònsols successius}} {{Elegit |Debuta= març [[2026]]|Fin= ([[2032]]) |Identitat= Thomas Chaumeil |Partit= |Qualitat= quadre foncion publica}} {{Elegit |Debuta= [[2020]]|Fin= 2026 |Identitat=Patrice Barbe |Partit= |Qualitat= retirat de tecnician forestier }} {{Elegit |Debuta= març [[2008]] |Fin= 2020 |Identitat=Daniel Caraminot |Partit=[[PCF]] |Qualitat= retirat de l'ensenhament}} {{Elegit |Debuta= genier [[2000]] |Fin= 2008 |Identitat= Patrick Bordas |Partit= PCF |Qualitat= }} {{Elegit |Debuta= març [[1965]] |Fin= decembre [[1999]] |Identitat=Joseph Lacassagne |Partit= PCF |Qualitat= paisan}} {{Elegit |Debuta= |Fin= 1965 |Identitat= |Partit= |Qualitat=}} {{Elegit |Debuta= [[1944]]|Fin= [[1947]] |Identitat=Baptiste Bunisset |Partit=PCF |Qualitat=}} {{Elegit |Debuta= [[1935]]|Fin= 1939 |Identitat=Baptiste Bunisset |Partit= SFIC |Qualitat=}} {{Elegit |Debuta= |Fin= 1935 |Identitat= |Partit= |Qualitat=}} {{ElegitDonadas}} {{ElegitFin}} ==Demografia== {{Demografia |insee= 19071 |1793=910 |1800=595 |1806=645 |1821=746 |1831=681 |1836=807 |1841=817 |1846=838 |1851=840 |1856=900 |1861=947 |1866=930 |1872=956 |1876=1003 |1881=1047 |1886=1102 |1891=1080 |1896=1085 |1901=1065 |1906=1102 |1911=979 |1921=751 |1926=715 |1931=754 |1936=764 |1946=590 |1954=463 |1962=355 |1968=360 |1975=307 |1982=279 |1990=289 |1999=272 |max=1200 |cassini=11659 |senscomptesdobles=1962}} * En {{popfr19|0}} la populacion èra de {{popfr19|071}} abitants e la densitat èra de {{formatnum:{{#expr:({{popfr19|071}}/30.14) round 2}}}} ab/km². ==Luòcs e monuments== <gallery> Davignac_Mairie.jpg|L'ostal de comuna. Davignac_Monument_aux_morts.jpg Davignac_Eglise_10.jpg|L'egleisa Davignac_Eglise_11.jpg|Idem. Davignac_la_chapelle_du_cimetière.jpg|La chapela del cementèri. Davignac_L'église_et_le_château.jpg|L'egleisa e lo chastel. Davignac_L'église,_le_château_et_le_monument.jpg </gallery> {{messatge galariá}} ==Personalitats ligadas emb la comuna== ==Veire tanben== * [[Comunas de Corresa]] ==Ligams extèrnes== ==Nòtas== <references/> {{Portal Lemosin}} {{Comunas de Corresa}} [[Categoria:Comuna de Corresa]] [[Categoria:Comuna de Lemosin (Occitània)]] t0ni3ujlxtcwqw1he6bh9salt097raz 0 76505 2509681 2166030 2026-09-29T13:39:22Z Alaric 506 44932 còssol 2026, perimètre del territòri, etc 2509681 wikitext text/x-wiki {{Dialècte Lemosin}} {{Infobox vila occitana | carta = oc | nom = Maussac | nom2 = ''Maussac'' | imatge = Maussac church.jpg | descripcion = L'egleisa. | lògo = cap | escut = Blason_ville_fr_Maussac_(Corrèze).svg | ist = {{Lemosin}} | parçan = | region = [[Novela Aquitània]] | departament = {{Corresa}} | arrondiment = [[Arrondiment d'Ussèl|Ussèl]] | canton = Canton del Replanat de Miuvachas ([[Canton de Maimac|Maimac]] davant 2015) | intercom = [[Nauta Corresa Comunautat]] | cp = 19250 | insee = 19130 | cònsol = Laurence Mocaër | mandat = [[2026]]-[[2032]] | longitud = 2.14388888889 | latitud = 45.4730555556 | alt mini = 555 | alt mej = | alt maxi = 685 | km² = 13.78 | gentilici = |}} '''Maussac''' (''Maussac'' en [[francés]]) es una [[comuna]] [[Lemosin (Occitània)|lemosina]] situada dins lo [[departament francés|departament]] de [[Corresa (departament)|Corresa]] e la [[region francesa|region]] de [[Novela Aquitània]], <small>ancianament de [[Lemosin (region)|Lemosin]]</small>. ==Geografia== [[Imatge:Map commune FR insee code 19130.png|vignette|upright=1.5|centre|Comunas a l'entorn.]] ===Perimètre del territòri=== {{Communes limitrophes | comuna = Maussac | nòrd = [[Ambrujac]] | nòrd-èst = | èst = [[Combrossòl]] | sud-èst = | sud = [[Darnet]] | sud-oèst = [[Sodelhas]] | oèst = | nòrd-oèst = [[Davinhac]] }} == Istòria == {{...}} == Administracion == {{ElegitDebuta |insee=19130 |Títol= Lista dels cònsols successius}} {{Elegit |Debuta= març [[2026]] |Fin= ([[2032]]) |Identitat= Laurence Mocaër |Partit= |Qualitat= sens profession}} {{Elegit |Debuta= [[1995]] |Fin= [[2026]] |Identitat= Nelly Simandoux|Partit= [[UMP|UMP, LR]] |Qualitat= conselhiera departamentala (2015-2021)}} {{Elegit |Debuta= |Fin= 1995 |Identitat= |Partit= |Qualitat= }} {{Elegit |Debuta= [[1944]] |Fin= 1965 |Identitat=Joseph Bourzeix (1900-1979) |Partit=[[PCF]] |Qualitat= }} {{Elegit |Debuta= [[1936]] |Fin= 1939 |Identitat=Joseph Bourzeix |Partit= SFIC |Qualitat= }} {{Elegit |Debuta= |Fin= 1936 |Identitat= |Partit= |Qualitat= }} {{ElegitDonadas}} {{ElegitFin}} == Demografia == {{Demografia |insee=19130 |1793=270 |1800=319 |1806=351 |1821=368 |1831=441 |1836=570 |1841=545 |1846=582 |1851=627 |1856=657 |1861=698 |1866=684 |1872=680 |1876=670 |1881=643 |1886=619 |1891=641 |1896=632 |1901=666 |1906=639 |1911=771 |1921=555 |1926=555 |1931=526 |1936=514 |1946=560 |1954=522 |1962=531 |1968=513 |1975=483 |1982=461 |1990=397 |1999=385 |max=700 |cassini=20934 |senscomptesdobles=1962}} * En {{popfr19|0}} la populacion èra de {{popfr19|130}} abitants e la densitat èra de {{formatnum:{{#expr:({{popfr19|006}}/14.76) round 2}}}} ab/km². == Luòcs e monuments == <gallery> Maussac_coffre_Marteaux.jpg|Archa funerària. Maussac_urne_Marteaux.jpg|Urna cinerària. Maussac_Mairie.jpg Maussac_Monument_aux_morts.jpg Maussac_Eglise.jpg|La plaça. Maussac_Croix_calvaire.jpg|Ancian calvari. Maussac-Gare_La_gare.jpg|L'anciana gara. </gallery> {{messatge galariá}} ==Personalitats ligadas emb la comuna== ==Veire tanben== * [[Comunas de Corresa]] ==Ligams extèrnes== ==Nòtas== <references/> {{Portal Lemosin}} {{Comunas de Corresa}} [[Categoria:Comuna de Corresa]] [[Categoria:Comuna de Lemosin (Occitània)]] h85g6689m4137vb7ttdcq2gpsxacawb 0 76542 2509731 2166152 2026-09-30T04:50:33Z Alaric 506 44932 2509731 wikitext text/x-wiki {{Infobox vila occitana | carta = oc | nom = Peiralevada | nom2 = ''Peyrelevade'' | imatge = Chapelle_du_Rat.JPG | descripcion = La chapela de vés lo Ròc | lògo = cap | escut = | ist = {{Lemosin}} | parçan = | region = [[Novela Aquitània]] | departament = {{Corresa}} | arrondiment = [[Arrondiment d'Ussèl|Ussèl]] | canton = Lo Replanat de Miuvachas ([[Canton de Saurnac|Saurnac]] davant 2015) | intercom = [[Nauta Corresa Comunautat]] | insee = 19164 | cp = 19290 | cònsol = Pierre Coutaud | mandat = [[2014]]-[[2020]] | gentilici = | latitud = 45.705 | longitud = 2.055 | alt mini = 674 | alt mej = 800 | alt maxi = 951 | km² = 66.43 | sitweb = [http://www.peyrelevade.correze.net/ www.www.peyrelevade.correze.net] |}} '''Peiralevada''' (''Peyrelevade'' en [[francés]]) es una [[comuna]] [[Lemosin (Occitània)|lemosina]] situada dins lo [[departament francés|departament]] de [[Corresa (departament)|Corresa]] e la [[region francesa|region]] de [[Novela Aquitània]], <small>ancianament de [[Lemosin (region)|Lemosin]]</small>. ==Geografia== ===Perimètre del territòri=== {{Communes limitrophes | comuna = Peiralevada | nòrd = [[]] <small>([[a (departament)|a]])</small> | nòrd-èst = [[]] | èst = [[]] | sud-èst = [[]] | sud = [[]] | sud-oèst = [[]] | oèst = [[]] | nòrd-oèst = [[]] }} ==Toponimia== [[Imatge:Panneau_bilingue_français-occitan_près_de_Peyrelevade_(Corrèze).JPG|thumb|300px|center|Paneu.]] == Istòria == {{...}} == Administracion == {{ElegitDebuta |insee= 19164 |Títol= Lista daus cònsols successius}} {{Elegit |Debuta= [[2004]] |Fin= [[2020]] |Identitat= Pierre Coutaud |Partit= divèrs esquèrra |Qualitat= conselhier general (2008-2015) }} {{Elegit |Debuta= [[1999]] |Fin= 2004 |Identitat= Gilberte Chavastelon |Partit= [[PS]] |Qualitat= }} {{Elegit |Debuta= [[1972]] |Fin= 1999 |Identitat= Bernard Coutaud |Partit= [[PS]] |Qualitat= }} {{Elegit |Debuta= |Fin= 1972 |Identitat= |Partit= |Qualitat= }} {{ElegitDonadas}} {{ElegitFin}} == Demografia == {{Demografia |insee= 19164 |1793= |1800= |1806= |1821= |1831= |1836= |1841= |1846= |1851= |1856= |1861= |1866= |1872= |1876= |1881= |1886= |1891= |1896= |1901= |1906= |1911= |1921= |1926= |1931= |1936= |1946= |1954= |1962=1040 |1968=1181 |1975=1418 |1982=1119 |1990=1012 |1999=829 |2004= |2005= |max=1418 |cassini= |senscomptesdobles=1962}} * En {{popfr19|0}} la populacion èra de {{popfr19|164}} abitants. == Luòcs e monuments == ==Personalitats ligadas emb la comuna== ==Veire tanben== * [[Comunas de Corresa]] ==Ligams extèrnes== ==Nòtas== <references/> {{Portal Lemosin}} {{Comunas de Corresa}} [[Categoria:Comuna de Corresa]] [[Categoria:Comuna de Lemosin (Occitània)]] tg0smvjxhd5yyvc746wh8423zr8bjzp 0 76568 2509720 2509370 2026-09-30T02:44:43Z Alaric 506 44932 error d'intercom 2509720 wikitext text/x-wiki {{Dialècte Lemosin}} {{Infobox vila occitana | carta = oc | nom = Sorçac | nom2 = ''Soursac'' | imatge = Soursac - Mairie -1.JPG | descripcion = L'ostau de comuna e las pòstas de Sorçac. | lògo = cap | escut = Blason ville fr Soursac (Corrèze).svg | escais = | ist = {{Lemosin}} | parçan = | region = [[Novela Aquitània]] | departament = {{Corresa}} | arrondiment = [[Arrondiment d'Ussèl|Ussèl]] | canton = [[Canton d'Aus Gletons|Aus Gletons]] ([[Canton de La Plèu|La Pléu]] davant 2015) | intercom = [[Nauta Corresa Comunautat]] | insee = 19264 | cp = 19550 | cònsol = Serge Guillaume | mandat = [[2026]]-[[2032]] | latitud = 45.2778 | longitud = 2.1989 | alt mej = | alt mini = 251 | alt maxi = 571 | km² = 42.00 | gentilici= |}} '''Sorçac''' (''Soursac'' en [[francés]]) es una [[comuna]] [[Lemosin (Occitània)|lemosina]] situada dins lo [[departament francés|departament]] de [[Corresa (departament)|Corresa]] e la [[region francesa|region]] de [[Novela Aquitània]], <small>ancianament de [[Lemosin (region)|Lemosin]]</small>. ==Geografia== ===Perimètre dau territòri=== {{Communes limitrophes | commune = Sorçac | nord = [[Sent Pantaleon de la Pléu]] ? | nord-est = [[La Troncha]] | est = [[Chalvinhac]] <br /><small>([[Cantal (departament)|Cantal]])</small> | sud-est = [[Plèus]] (Torniac, com. assoc. de ~) <br /><small>([[Cantal (departament)|Cantal]])</small> | sud = [[Rilhac de Sentria]] | sud-ouest = [[Auriac (Corresa)|Auriac]] | ouest = [[La Val (Corresa)|La Val]] ? | nord-ouest = [[La Plèu]] }} == Toponimia == ''Sorçac'' vendriá del nom latin d'òme ''Surtius'', emb lo sufixe ''-acum'' <ref>Albert Dauzat, Charles Rostaing, ''Dictionnaire étymologique des Noms de Lieux en France'', Librairie Guénégaud, reedicion 1984, p. 664</ref>, latinizacion del sufixe gallés ''-aco(n)''. Sorçac èra donc probablament una anciana granda propietat antica qu'aviá per mèstre ''Surtius''. == Istòria == == Administracio n== {{ElegitDebuta |insee= 19264 |Títol= Lista daus cònsols successius}} {{Elegit |Debuta= [[2014]] |Fin= 2020 |Identitat=Serge Guillaume |Partit= divers drecha |Qualitat=retirat foncion publica }} {{Elegit |Debuta= març [[2008]] |Fin= [[2014]] |Identitat= Alain Chalimon|Partit= |Qualitat= }} {{Elegit |Debuta= març [[2001]] |Fin= 2008 |Identitat=Josette Gout <ref>http://www.annuaire-mairie.fr/mairie-soursac.html</ref> |Partit= |Qualitat= }} {{Elegit |Debuta= [[1983]] |Fin= 2001 |Identitat=André Vidal |Partit= RPR |Qualitat= }} {{Elegit |Debuta= [[1945]] |Fin= 1983 |Identitat= Antoine Brioude |Partit= |Qualitat= }} {{Elegit |Debuta= |Fin= 1945 |Identitat= |Partit= |Qualitat= }} {{ElegitDonadas}} {{ElegitFin}} * Abans la refòrma cantonala de 2014, aplicada en 2015, la comuna èra del [[canton de La Plèu|canton de La Pléu]]; es aura del [[canton d'[[Aus Gletons]]. == Demografia == {{Demografia |insee= 19264 |1793=1410 |1800=1608 |1806=1412 |1821=1669 |1831=1956 |1836=1957 |1841=1941 |1846=2100 |1851=2154 |1856=2169 |1861=2084 |1866=2204 |1872=2133 |1876=2390 |1881=2396 |1886=2126 |1891=1921 |1896=2134 |1901=1941 |1906=1837 |1911=1956 |1921=1513 |1926=1401 |1931=1505 |1936=1503 |1946=1656 |1954=1011 |1962=1009 |1968=968 |1975=871 |1982=696 |1990=569 |1999=505 |cassini=36750 |senscomptesdobles=1962}} * En {{popfr19|0}} la populacion èra de {{popfr19|264}} abitants. == Luòcs e monument s== * Viaducte daus Rochiers Negres (s. 20) * Sautada dau Saut Salin * Forest de Fretinha ==Personalitats ligadas emb la comuna== ==Veire tanben== * [[Comunas de Corresa]] ==Ligams extèrnes== ==Nòtas== <references/> {{Portal Lemosin}} {{Comunas de Corresa}} [[Categoria:Comuna de Corresa]] [[Categoria:Comuna de Lemosin (Occitània)]] k5x5ladoxq3of3v809lf26ddwam613g 0 76571 2509727 2409369 2026-09-30T04:45:56Z Alaric 506 44932 2509727 wikitext text/x-wiki {{Infobox vila occitana | carta = oc | nom = Saurnac | nom2 = ''Sornac'' | ist = {{Lemosin}} | parçan = | lògo = cap | imatge = Sornac, le parvis de l'église.jpg | descripcion = Portal occidental de l'egleisa de Sent Martin. | escut = Blason_ville_fr_Sornac_(Corrèze).svg | ist = {{Lemosin}} | parçan = | region = [[Novela Aquitània]] | departament = {{Corresa}} | arrondiment = [[Arrondiment d'Ussèl|Ussèl]] | canton = Lo Replanat de Miuvachas ([[chapluòc]] del [[canton de Saurnac]] davant 2015) | intercom = [[Nauta Corresa Comunautat]] | insee = 19261 | cp = 19290 | cònsol = Jean-François Loge | mandat = [[2014]]-[[2020]] | longitud = 2.19416666667 | latitud = 45.6680555556 | alt mej = | alt mini = 660 | alt maxi = 958 | km² = 59.48 | gentilici = |}} '''Saurnac''' (''Sornac'' en [[francés]]) es una [[comuna]] [[Lemosin (Occitània)|lemosina]] situada dins lo [[departament francés|departament]] de [[Corresa (departament)|Corresa]] e la [[region francesa|region]] de [[Novela Aquitània]], <small>ancianament de [[Lemosin (region)|Lemosin]]</small>. ==Geografia== ===Perimètre del territòri=== {{Communes limitrophes | commune = Saurnac | nord = [[Lo Mas d'Artija]]<br /><small>([[Cruesa (departament)|Cruesa]])</small> | nord-est = [[La Cortina]] <br /><small>([[Cruesa (departament)|Cruesa]])</small> | est = [[Sent Remic]] | sud-est = [[Belachassanha]] | sud = [[Sent German las Volps]] | sud-ouest = [[Sent Sulpici los Bòsc]] | ouest = [[Sent Sestari]] <br> [[Miuvachas]] | nord-ouest = [[Feniers]] <br /><small>([[Cruesa (departament)|Cruesa]])</small> }} ==Toponimia== Dauzat e Rostaing fan derivar lo nom de ''Sorinus'', emb lo sufixe ''-acum'' <ref>Albert Dauzat, Charles Rostaing, ''Dictionnaire étymologique des Noms de Lieux en France'', Librairie Guénégaud, reedicion 1984, p. 661</ref>, latinizacion del sufixe gallic ''-aco(n)'', mas los Feniés, que coneisson l'atestacion de vers 1315, ''Saornac'', chausissen ''Saturnus'', totjorn emb ''-acum'' <ref>Bénédicte Boyrie-Fénié, Jean-Jacques Fénié, ''Toponymie des Pays Occitans'', edicions Sud-Ouest, 2007, p. 150</ref>. Saurnac èra donc benlèu una anciana granda propietat antica qu'aviá per mestre ''Saturnus''. ===Seccions comunalas=== Noms (''en francés''): * ''Les Anouillards''<ref name=Sornac1>2 O 1738 Commune de Sornac. Biens. Partage des terrains communaux, sections de : Beaune et Combret, Les Annouillards, Pras-Haut, Guillerin, La Vialle, Malpouge, 1905. ''Répertoire numérique de la sous-série 2O'', Archius departamentaus de la Corresa.</ref> * ''La Bachellerie''<ref name=Sornac2>2 O 1739 Biens. – Acquisitions, aliénations, 1910-1935. Partage des terrains communaux, sections de : Recounergue, Le Maureix, Peyroux, La Fage, Laval, La Bachellerie, Les Chazeaux, Clamoudeix, Chateix et Chateix-Moeuf, Le Monteil, 1912-1933. ''Répertoire numérique de la sous-série 2O'', Archius departamentaus de la Corresa.</ref> * Beuna e Combret - ''Beaune et Combret''<ref name=Sornac1 /> * ''Chateix et Chateix-Moeuf''<ref name=Sornac2 /> * ''Les Chazeaux''<ref name=Sornac2 /> * La Faja - ''La Fage''<ref name=Sornac2 /> * ''Guillerin''<ref name=Sornac1 /> * ''Malpouge''<ref name=Sornac1 /> o ''Mas-le-Pouge''<ref>Carte topographique IGN, geoportail.gouv.fr.</ref> * ''Le Maureix''<ref name=Sornac2 /> * ''Le Monteil''<ref name=Sornac2 /> * ''Peyroux''<ref name=Sornac2 /> * Prat Aut - ''Pras-Haut''<ref name=Sornac1 /> * ''Recounergue''<ref name=Sornac2 /> * La Vau - ''Laval''<ref name=Sornac2 /> * La Viala - ''La Vialle''<ref name=Sornac1 /> ==Istòria== * Entre 1790 e 1794, ''Malepouze'' (nom francés supausat) es annexat a la comuna; fusion temporària, entre 1972 e 1981, emb [[Sent German las Volps]] <ref>http://cassini.ehess.fr/cassini/fr/html/fiche.php?select_resultat=36603</ref>. La seccion de ''Malepouge'' o ''Malpouge'' existís encara en 2017.<ref>"Arrêté prononçant la distraction du régime forestier de terrains appartenant aux habitants de Malpouge, sis sur la commune de Sornac". Préfecture de la Corrèze. ''Recueil des actes administratifs'' n°19-17-028, 16 de mai de 2017, p. 70.</ref> ==Administracion== {{ElegitDebuta |insee=19261 |Títol= Lista deus cònsols successius}} {{Elegit |Debuta= març [[2008]] |Fin= [[2020]] |Identitat=Jean-François Loge|Partit=divèrs drecha |Qualitat= agricultor }} {{Elegit |Debuta= [[1995]] |Fin= 2008 |Identitat=Luce Mallepeyre |Partit=divèrs drecha |Qualitat= }} {{Elegit |Debuta= |Fin= 1995 |Identitat= |Partit= |Qualitat= }} {{ElegitDonadas}} {{ElegitFin}} * Abans la refòrma cantonala de 2014, aplicada en 2015, la comuna èra canton; es aura dau canton dau Replanat de Miuvachas. ==Demografia== {{Demografia |insee=19261 |1793=1400 |1800=1453 |1806=1329 |1821=1578 |1831=1408 |1836=1563 |1841=1716 |1846=1700 |1851=1800 |1856=1827 |1861=1652 |1866=1678 |1872=2038 |1876=1953 |1881=1860 |1886=1899 |1891=1840 |1896=2013 |1901=1762 |1906=1815 |1911=1812 |1921=1566 |1926=1321 |1931=1518 |1936=1510 |1946=1318 |1954=1090 |1962=1052 |1968=1017 |1975=1020 |1982=1125 |1990=972 |1999=851 |2004= |2005= |cassini=36603 |senscomptesdobles=1962}} * En {{popfr19|0}} la populacion èra de {{popfr19|261}} abitants. ==Luòcs e monuments== ==Personalitats ligadas emb la comuna== ==Veire tanben== * [[Comunas de Corresa]] ==Ligams extèrnes== ==Nòtas== <references/> {{Portal Lemosin}} {{Comunas de Corresa}} [[Categoria:Comuna de Corresa]] [[Categoria:Comuna de Lemosin (Occitània)]] oiatdwu7gattrwb384df9hcivx2u1fe 0 76611 2509730 2485741 2026-09-30T04:49:43Z Alaric 506 44932 2509730 wikitext text/x-wiki {{omon|Sent German (omonimia)}} {{Infobox vila occitana | carta = oc | nom = Sent German las Volps | nom2 = ''Saint-Germain-Lavolps'' | imatge = Panorama depuis Saint Germain Lavolps.jpg | descripcion = Panorama dempuei Sent German | lògo = cap | escut = Blason_ville_fr_Saint-Germain-Lavolps_%28Corr%C3%A8ze%29.svg | escais = | ist = {{Lemosin}} | parçan = | region = [[Novela Aquitània]] | departament = {{Corresa}} | arrondiment = [[Arrondiment d'Ussèl|Ussèl]] | canton = Lo Replanat de Miuvachas ([[Canton de Saurnac|Saurnac]] davant 2015) | intercom = [[Nauta Corresa Comunautat]] | insee = 19206 | cp = 19290 | cònsol = Didier Peneloux | mandat = [[2014]]-[[2020]] | latitud = 45.6141666667 | longitud = 2.20666666667 | alt mini = 639 | alt mej = | alt maxi = 856 | km² = 21.89 | gentilici = |}} '''Sent German las Volps'''<ref>Xavier Lansade, |https://web.archive.org/web/20230129172156/http://www.armorial-limousin.fr/blasons_millevaches.htm "Canton dau Plateu de Miuvachas", ''Armorial du Limousin et de la Marche'', en linha.</ref> (''Saint-Germain-Lavolps'' en [[francés]]) es una [[comuna]] [[Lemosin (Occitània)|lemosina]] situada dins lo [[departament francés|departament]] de [[Corresa (departament)|Corresa]] e la [[region francesa|region]] de [[Novela Aquitània]], <small>ancianament de [[Lemosin (region)|Lemosin]]</small>. ==Geografia== ===Perimètre del territòri=== {{Communes limitrophes | comuna = Sent German las Volps | nòrd = [[]] <small>([[a (departament)|a]])</small> | nòrd-èst = [[]] | èst = [[]] | sud-èst = [[]] | sud = [[]] | sud-oèst = [[]] | oèst = [[]] | nòrd-oèst = [[]] }} ==Toponimia== == Istòria == De 1980 a 1981 fuguet fusionada coma [[Sornac]]. == Administracion == {{ElegitDebuta |insee=19206 |Títol= Lista deus cònsols successius}} {{Elegit |Debuta= març [[2008]] |Fin= [[2020]] |Identitat= Didier Peneloux |Partit= |Qualitat= agricultor }} {{Elegit |Debuta= març [[1977]] |Fin= [[2008]] |Identitat=Fernand Chavastelon |Partit=[[PCF]] |Qualitat= }} {{Elegit |Debuta= |Fin= 1977 |Identitat= |Partit= |Qualitat= }} {{ElegitDonadas}} {{ElegitFin}} == Demografia == {{Demografia |insee=19206 |1793= |1800= |1806= |1821= |1831= |1836= |1841=558 |1846=608 |1851=644 |1856= |1861= |1866= |1872= |1876=557 |1881= |1886= |1891= |1896= |1901= |1906= |1911=504 |1921= |1926= |1931= |1936= |1946= |1954= |1962=128 |1968=94 |1975=82 |1982=82 |1990=99 |1999=93 |2006=91 |2007=92 |2008= |2009=91 |2012=88 |2015=87 |cassini= |senscomptesdobles=1962}} * En {{popfr19|0}} la populacion èra de {{popfr19|206}} abitants. == Luòcs e monuments == ==Personalitats ligadas emb la comuna== ==Veire tanben== * [[Comunas de Corresa]] ==Ligams extèrnes== {{ref}} {{Portal Lemosin}} {{Comunas de Corresa}} [[Categoria:Comuna de Corresa]] [[Categoria:Comuna de Lemosin (Occitània)]] trljp2hy209s7dapmri237y3q4vd1u8 0 76640 2509729 2485738 2026-09-30T04:49:04Z Alaric 506 44932 2509729 wikitext text/x-wiki {{Infobox vila occitana | carta = oc | nom = Sant Remei | nom2 = ''Saint-Rémy'' | imatge = L'église Saint Rémy-de-Reims.jpg | descripcion = L'egleisa. | lògo = | escut = Blason ville fr Saint-Rémy (Corrèze).svg | escais = | ist = {{Lemosin}} | parçan = | region = [[Novela Aquitània]] | departament = {{Corresa}} | arrondiment = [[Arrondiment d'Ussèl|Ussèl]] | canton = Lo Replanat de Miuvachas ([[Canton de Saurnac|Saurnac]] davant 2015) | intercom = [[Nauta Corresa Comunautat]] | insee = 19238 | cp = 19290 | cònsol = Michelle Chaumont | mandat = [[2014]]-[[2020]] | longitud = 2.2725 | latitud = 45.6566666667 | alt mej = | alt mini = 670 | alt maxi = 828 | km² = 30.96 | gentilici = |}} '''Sant Remei''' (''Saint-Rémy'' en [[francés]]) es una comuna [[Lemosin (Occitània)|lemosina]] situada dins lo departament de [[Corresa (departament)|Corresa]] e la region de de [[Novela Aquitània]], <small>ancianament de [[Lemosin]]</small>. ==Geografia== ===Perimètre del territòri=== {{Communes limitrophes | commune = Sent Remic | nord = [[La Cortina]]<br /><small>([[Cruesa (departament)|Cruesa]])</small> | nord-est = [[Confin de Sarsòna]] | est = [[Cortés (Corresa)|Cortés]] | sud-est = [[Sent Pardós lo Nuòu (Corresa)|Sent Pardós lo Nuòu)]] | sud = [[Sent Pardós lo Vielh]] <br> [[Linhares]] | sud-ouest = [[Sent German las Vòlps]] | ouest = [[Belachassanha]] | nord-ouest = [[Saurnac]] }} ==Toponimia== ''Sant Remei'' segond l’''Armorial du Limousin et de la Marche''.<ref>Xavier Lansade. [https://web.archive.org/web/20230129172156/http://www.armorial-limousin.fr/blasons_millevaches.htm "Canton du Plateau de Millevaches / Canton dau Plateu de Miuvachas"]. ''Armorial du Limousin et de la Marche''.</ref> ==Istòria== ==Administracion== {{ElegitDebuta |insee=19238 |Títol= Lista deus cònsols successius}} {{Elegit |Debuta= març de [[2014]] |Fin= 2020 |Identitat=Michelle Chaumont |Partit= |Qualitat=retirada de l'ensenhament }} {{Elegit |Debuta= [[2008]] |Fin= [[2014]] |Identitat=Jean-Claude Roubeix|Partit= |Qualitat= }} {{Elegit |Debuta= març de [[2001]] |Fin= 2008 |Identitat=Henri Dalloubeix |Partit= |Qualitat= }} {{Elegit |Debuta= junh de [[1995]] |Fin= 2001 |Identitat=Raoul Feuillade |Partit= |Qualitat= }} {{Elegit |Debuta= |Fin= 1995 |Identitat= |Partit= |Qualitat= }} {{ElegitDonadas}} {{ElegitFin}} * Abans la refòrma cantonala de 2014, aplicada en 2015, la comuna èra dau [[canton de Saurnac]]; es aura dau canton dau Replanat de Miuvachas. ==Demografia== {{Demografia |insee=19238 |1793=760 |1800=652 |1806=650 |1821=782 |1831=798 |1836=738 |1841=780 |1846=836 |1851=861 |1856=820 |1861=803 |1866=750 |1872=780 |1876=702 |1881=685 |1886=697 |1891=774 |1896=777 |1901=906 |1906=803 |1911=795 |1921=650 |1926=625 |1931=511 |1936=504 |1946=359 |1954=439 |1962=517 |1968=302 |1975=244 |1982=232 |1990=221 |1999=227 |2004= |2005= |cassini=34413 |senscomptesdobles=1962}} * En {{popfr19|0}} la populacion èra de {{popfr19|238}} abitants. ==Luòcs e monuments== ==Personalitats ligadas emb la comuna== ==Veire tanben== * [[Comunas de Corresa]] ==Ligams extèrnes== {{ref}} {{Portal Lemosin}} {{Comunas de Corresa}} [[Categoria:Comuna de Corresa]] [[Categoria:Comuna de Lemosin (Occitània)]] dwl6nmnlk6bogy0bvqh42l1iv2un6zx 0 76643 2509728 2424889 2026-09-30T04:47:11Z Alaric 506 44932 2509728 wikitext text/x-wiki {{Infobox vila occitana | carta = oc | nom = Sent Sestari | nom2 = ''Saint-Setiers'' | imatge = Eglise de Saint Setiers.JPG | descripcion = L'egleisa. | lògo = cap | escut = Blason_ville_fr_Saint-Setiers_(Corrèze).svg | escais = | ist = {{Lemosin}} | parçan = | region = [[Novela Aquitània]] | departament = {{Corresa}} | arrondiment = [[Arrondiment d'Ussèl|Ussèl]] | canton = Lo Replanat de Miuvachas ([[Canton de Saurnac|Saurnac]] davant 2015) | intercom = [[Nauta Corresa Comunautat]] | insee = 19241 | cp = 19290 | cònsol = Daniel Mazière | mandat = [[2008]]-[[2014]] | longitud = 2.13083333333 | latitud = 45.6975 | alt mej = | alt mini = 695 | alt maxi = 955 | km² = 46.78 | gentilici = |}} '''Sent Saitier''' (''Saint-Setiers'' en [[francés]]) es una [[comuna]] [[Lemosin (Occitània)|lemosina]] situada dins lo [[departament francés|departament]] de [[Corresa (departament)|Corresa]] e la [[region francesa|region]] de [[Novela Aquitània]], <small>ancianament de [[Lemosin (region)|Lemosin]]</small>. ==Geografia== [[Fichièr:Plateau de Millevaches, près de Saint-Setiers.JPG|vignette|gauche|Lo replanat de Miuvachas vist dau sud-oèst de la comuna.]] Dins lo quart nòrd-èst dau departament de la Corresa, sul [[replanat de Miuvachas]], la comuna s'estend sus {{unitat|46.78|km|2}}. Situat sus l'[[aigavèrs]] entre lo bacin de [[Dordonha (aiga)|Dordonha]] e lo de [[Léger]], es asagada per [[Vinhana (aiga)|Vinhana]] que la borda a l'oèst sus près de dos quilomètres, e per lo riu de ''Villevaleix'' qu'a la font sul territòri comunau e que, vengut la [[Dièja (affluent de Dordonha)|Dièja]], limita la comuna au sud-èst sur près de quatre quilomètres. L'altitud minimal emb 691<ref>{{Géoportail|latitude=45.680776|longitude=2.16926|zoom=6|admin=1|desc=691|consulté le=29 janvier 2019}}.</ref> o {{unitat|695|mètres}}<ref group=Note>Deux valeurs différentes pour l'IGN, 691 mètres sur la carte et 695 sur son ancien site.</ref>{{,}}<ref name=Cassini/> se tròba localizat a l'extrêm sud-èst, près dau luec-dich ''la Boija Longa'', ont Dièja laissa la comuna e entre sus la de [[Saurnac]]. L'altitud maximal emb 953<ref>{{Géoportail|latitude=45.672484|longitude=2.0999|zoom=6|admin=1|desc=mont Audouze|consulté le=29 janvier 2019}}.</ref> o {{unitat|955|mètres}}<ref name=Cassini/> es situada au sud-oèst, au ras de la rota departementala (RD) 36, au senhal d'Audosa<ref group=Note>Deux valeurs différentes pour l'IGN, {{unité|953|mètres}} sur la carte et 955 sur son ancien site</ref>. ===Perimètre del territòri=== {{Communes limitrophes | comuna = Sent Saitier | nòrd = [[]] <small>([[a (departament)|a]])</small> | nòrd-èst = [[]] | èst = [[]] | sud-èst = [[]] | sud = [[]] | sud-oèst = [[]] | oèst = [[]] | nòrd-oèst = [[]] }} ==Toponimia== ==Istòria== * Entre 1790 e 1794, ''Le Bos'' (nom francés, adonc ''*Lo Bòsc'') fuguèt annexat a Sent Saitier <ref>http://cassini.ehess.fr/cassini/fr/html/fiche.php?select_resultat=34634</ref>. ==Administracion== {{ElegitDebuta |insee=19241 |Títol= Lista deus cònsols successius}} {{Elegit |Debuta= [[2008]] |Fin= [[2020]] |Identitat=Daniel Mazière|Partit= |Qualitat= }} {{Elegit |Debuta= [[1995]] |Fin= 2008 |Identitat=Bernard Vidal |Partit= |Qualitat= }} {{Elegit |Debuta= [[1989]] |Fin=1995 |Identitat=Jean Boivert |Partit= |Qualitat= }} {{Elegit |Debuta= [[1977]] |Fin= 1989 |Identitat= Auguste Cloup |Partit= |Qualitat= }} {{Elegit |Debuta= |Fin= 1977 |Identitat= |Partit= |Qualitat= }} {{ElegitDonadas}} {{ElegitFin}} ==Demografia== {{Demografia |insee=19241 |1793=1250 |1800=1235 |1806=1262 |1821=1239 |1831=1278 |1836=1291 |1841=1322 |1846=1368 |1851=1498 |1856=1410 |1861=1413 |1866=1472 |1872=1442 |1876=1457 |1881=1479 |1886=1590 |1891=1622 |1896=1631 |1901=1564 |1906=1552 |1911=1514 |1921=1048 |1926=1084 |1931=1212 |1936=1257 |1946=1259 |1954=825 |1962=712 |1968=608 |1975=298 |1982=297 |1990=281 |1999=245 |2004= |2005= |cassini=34634 |senscomptesdobles=1962}} * En {{popfr19|0}} la populacion èra de {{popfr19|241}} abitants. ==Luòcs e monuments== ==Personalitats ligadas emb la comuna== ==Veire tanben== * [[Comunas de Corresa]] ==Ligams extèrnes== ==Nòtas== <references/> {{Portal Lemosin}} {{Comunas de Corresa}} [[Categoria:Comuna de Corresa]] [[Categoria:Comuna de Lemosin (Occitània)]] qsy9n9sfdijcw9xd2owyybb8qaxomk0 0 76646 2509667 2433533 2026-09-29T12:22:36Z Alaric 506 44932 còssol 2026, perimètre del territòri, etc 2509667 wikitext text/x-wiki {{Infobox vila occitana | carta = oc | nom = Sent Saupesís los Bòscs | nom2 = ''Saint-Sulpice-les-Bois'' | imatge = Saint Sulpice Les Bois, l'église.jpg | descripcion =L'egleisa. | lògo = cap | escut = Blason_ville_fr_Saint-Sulpice-les-Bois_(Corrèze).svg | escais = | ist = {{Lemosin}} | parçan = | region = [[Novela Aquitània]] | departament = {{Corresa}} | arrondiment = [[Arrondiment d'Ussèl|Ussèl]] | canton = Canton del Replanat de Miuvachas ([[Canton de Maimac|Maimac]] davant 2015) | intercom = [[Nauta Corresa Comunautat]] | cp = 19250 | insee = 19244 | cònsol = Nathalie Laurent | mandat = [[2026]]-[[2032]] | longitud = 2.14638888889 | latitud = 45.6161111111 | alt mej = | alt mini = 723 | alt maxi = 956 | km² = 22.92 | gentilici = |}} '''Sent Saupesís los Bòscs'''<ref name=":0">Dictionnaire des communes de la Corrèze, Yves Lavalade, 2023</ref> (''Saint-Sulpice-les-Bois'' en [[francés]]) es una [[comuna francesa|comuna]] [[Lemosin (Occitània)|lemosina]] situada dins lo [[departament francés|departament]] de [[Corresa (departament)|Corresa]] e la [[region francesa|region]] de [[Novela Aquitània]], <small>ancianament de [[Lemosin (region)|Lemosin]]</small>. ==Geografia== Comuna situada sul [[Replanat de Miuvachas]] a 12km de [[Maismac]]. [[Imatge:Map commune FR insee code 19244.png|vignette|upright=1.5|centre|Comunas a l'entorn.]] ===Perimètre del territòri=== {{Communes limitrophes | comuna = Sent Saupesís los Bòscs | nòrd = [[Saurnac]] | nòrd-èst = | èst = [[Sent German las Volps]] | sud-èst = | sud = [[Maismac]] | sud-oèst = | oèst = [[Chavanac]] | nòrd-oèst = }} ==Toponimia== lo nom es prononciat /ʂɛ̃ⁿʂopeˈziː loːboː/<ref name=":0" /> Lo nom es lo d'un evesque de [[Borges]], o dos segon los autors, aus segles VI e VII <ref>Albert Dauzat, Charles Rostaing, ''Dictionnaire étymologique des Noms de Lieux en France'', Librairie Guénégaud, reedicion 1984, p. 629</ref>{{,}}<ref>Bénédicte Boyrie-Fénié, Jean-Jacques Fénié, ''Toponymie des Pays Occitans'', edicions Sud-Ouest, 2007, p. 387</ref>. En toponimia, se rencontra la fòrma sabenta de son nom (''Sulpici'') o de fòrmas d'evolucion populara (''Soplesi'', ''Soplèsi'', ''Somplesi'', ''Sepise'', ''Supesís'', etc), o tanben de fòrmas d'evolucion populara influenciadas per la fòrma sabenta, generalament utilizada en francés. ==Istòria== {{...}} ==Administracion== {{ElegitDebuta|insee=19244 |Títol= Lista deus cònsols successius}} {{Elegit |Debuta= [[2020]] |Fin= ([[2032]]) |Identitat= Nathalie Laurent |Partit= |Qualitat= tecniciana del bòsc }} {{Elegit |Debuta= març de [[2001]] |Fin= 2020 |Identitat=Gérard Moratille |Partit= |Qualitat=agricultor }} {{Elegit |Debuta= |Fin= 2001 |Identitat=|Partit= |Qualitat= }} {{ElegitDonadas}} {{ElegitFin}} * Abans la refòrma cantonala de 2014, aplicada en 2015, la comuna èra del [[canton de Maimac]]; es aura del canton del Replanat de Miuvachas. ==Demografia== {{Demografia |insee=19244 |1793=470 |1800=497 |1806=549 |1821=591 |1831=701 |1836=809 |1841=817 |1846=826 |1851=772 |1856=647 |1861=615 |1866=630 |1872=618 |1876=615 |1881=648 |1886=622 |1891=625 |1896=600 |1901=621 |1906=586 |1911=603 |1921=502 |1926=448 |1931=452 |1936=478 |1946=360 |1954=178 |1962=142 |1968=101 |1975=102 |1982=79 |1990=71 |1999=53 |cassini=34769 |senscomptesdobles=1962}} * En {{popfr19|0}} la populacion èra de {{popfr19|244}} abitants e la densitat èra de {{formatnum:{{#expr:({{popfr19|244}}/22.92) round 2}}}} ab/km². ==Luòcs e monuments== <gallery> Saint-Sulpice-les-Bois_-_Entrée.jpg Saint-Sulpice-les-Bois_-_La_mairie.jpg|L'ostal de comuna. Saint-Sulpice-les-Bois_-_Le_monument_aux_morts.jpg Point_de_vue_de_Tafaléchas.jpg|Punt de vista de Tafaleschas (nom supausat) </gallery> {{messatge galariá}} ==Personalitats ligadas emb la comuna== ==Veire tanben== * [[Comunas de Corresa]] ==Ligams extèrnes== ==Nòtas== <references/> {{Portal Lemosin}} {{Comunas de Corresa}} [[Categoria:Comuna de Corresa]] [[Categoria:Comuna de Lemosin (Occitània)]] hbmqny2ocsuin39krcg5bae41q12ycy 0 78396 2509701 2219149 2026-09-29T16:06:26Z Jfblanc 104 Jfblanc a desplaçat la pagina [[Elsenheim]] cap a [[Else]] : Nom en alsacian 2219149 wikitext text/x-wiki {{Infobox Comuna de França | carta=aus | nomcomuna=Elsenheim | nomcomuna2=Elsenheim | imatge=Elsenheim, Mairie.JPG | descripcion=La comuna. | lògo= | escut=Blason Elsenheim 67.svg | escais= | region ist ={{Alsàcia}} | parçan= | arrondiment=[[Arrondiment de Sélestat-Erstein|Sélestat-Erstein]] | canton= [[Canton de Marckolsheim|Marckolsheim]] | insee =67121 | sitweb= | cp =67390 | cònsol =Francis Mertz | mandat = [[2008]]-[[2014]] | gentilici =Elsenheimois, Elsenheimoises (en [[francés]]) | longitud=7.49916667 | latitud=48.16166667 | alt mini =175 | alt mej = | alt maxi =182 | km² =9.61 }} '''Elsenheim''' en [[alemannisch]] (''Elsenheim'' en [[francés]]) es una comuna [[França|francesa]] del departament del [[Bas Ren]] e de la region d'[[Alsàcia]]. ==Geografia== {{Apertium|fr}} Vilatge en fasent part del costat de Marckolsheim e del arrondissement de Sélestat-Erstein. Los abitants de Elsenheim an conegut jol nom de Elsenheimois. {{Original|fr}} Village faisant partie du canton de Marckolsheim et de l'arrondissement de Sélestat-Erstein. Les habitants d'Elsenheim sont connus sous le nom de Elsenheimois. ==Istòria== {{Apertium|fr}} Lo sieu nom provendriá d'un passatge de St Eloi en la region {{Original|fr}} Son nom proviendrait d'un passage de St Eloi dans la région ==Administracion== {{ElegitDebuta|insee=67121 |Títol= Lista deus cònsols successius}} {{Elegit |Debuta= [[2008]] |Fin= [[2014]] |Identitat=Francis Mertz|Partit= |Qualitat= }} {{Elegit |Debuta= març de [[2001]] |Fin= 2008 |Identitat= |Partit= |Qualitat= }} {{ElegitDonadas}} {{ElegitFin}} ==Demografia== {{Demografia |insee=67121 |1793=400 |1800=411 |1806=546 |1821=621 |1831=712 |1836=735 |1841=742 |1846=755 |1851=818 |1856=712 |1861=712 |1866=695 |1872=687 |1876=613 |1881=685 |1886=680 |1891=673 |1896=638 |1901=644 |1906=645 |1911=645 |1921=582 |1926=606 |1931=595 |1936=572 |1946=480 |1954=547 |1962=599 |1968=593 |1975=575 |1982=572 |1990=637 |1999=679 |2004= |2005= 774 |2006=781 |2007=796 |2008=797 |2009=816 |cassini=12582 |senscomptesdobles=1962}} ==Luòcs e monuments== ==Personalitats ligadas amb la comuna== ==Véser tanben== ==Ligams extèrnes== ==Nòtas== <references/> {{Portal Alsàcia}} {{Comunas del Bas Ren}} {{DEFAULTSORT:{{PAGENAME}}}} [[Categoria:Comuna d'Alsàcia]] [[Categoria:Comuna del Bas Ren]] 01fnxkft4dhjqhcvzzjk1oewor5gzmh 2509703 2509701 2026-09-29T16:08:54Z Jfblanc 104 2509703 wikitext text/x-wiki {{Infobox Comuna de França | carta=aus | nomcomuna=Else | nomcomuna2=Elsenheim | imatge=Elsenheim, Mairie.JPG | descripcion=La comuna. | lògo= | escut=Blason Elsenheim 67.svg | escais= | region ist ={{Alsàcia}} | parçan= | arrondiment=[[Arrondiment de Sélestat-Erstein|Sélestat-Erstein]] | canton= [[Canton de Marckolsheim|Marckolsheim]] | insee =67121 | sitweb= | cp =67390 | cònsol =Francis Mertz | mandat = [[2008]]-[[2014]] | gentilici =Elsenheimois, Elsenheimoises (en [[francés]]) | longitud=7.49916667 | latitud=48.16166667 | alt mini =175 | alt mej = | alt maxi =182 | km² =9.61 }} '''Elsem''' (en [[alemannisch]]; ''Elsenheim'' en “[[francés]]” e en [[alemand]] estandard) es una comuna [[Alsàcia|alsaciana]]. Administrativament, es dins lo departament del [[Bas Ren]]. ==Geografia== Vilatge del canton de Marckolsheim e de l’arrondiment de Schlettstadt e Eerstain. ==Istòria== {{Apertium|fr}} Lo sieu nom provendriá d'un passatge de St Eloi en la region {{Original|fr}} Son nom proviendrait d'un passage de St Eloi dans la région ==Administracion== {{ElegitDebuta|insee=67121 |Títol= Lista deus cònsols successius}} {{Elegit |Debuta= [[2008]] |Fin= [[2014]] |Identitat=Francis Mertz|Partit= |Qualitat= }} {{Elegit |Debuta= març de [[2001]] |Fin= 2008 |Identitat= |Partit= |Qualitat= }} {{ElegitDonadas}} {{ElegitFin}} ==Demografia== {{Demografia |insee=67121 |1793=400 |1800=411 |1806=546 |1821=621 |1831=712 |1836=735 |1841=742 |1846=755 |1851=818 |1856=712 |1861=712 |1866=695 |1872=687 |1876=613 |1881=685 |1886=680 |1891=673 |1896=638 |1901=644 |1906=645 |1911=645 |1921=582 |1926=606 |1931=595 |1936=572 |1946=480 |1954=547 |1962=599 |1968=593 |1975=575 |1982=572 |1990=637 |1999=679 |2004= |2005= 774 |2006=781 |2007=796 |2008=797 |2009=816 |cassini=12582 |senscomptesdobles=1962}} ==Luòcs e monuments== ==Personalitats ligadas amb la comuna== ==Véser tanben== ==Ligams extèrnes== ==Nòtas== <references/> {{Portal Alsàcia}} {{Comunas del Bas Ren}} {{DEFAULTSORT:{{PAGENAME}}}} [[Categoria:Comuna d'Alsàcia]] [[Categoria:Comuna del Bas Ren]] l5h5ckvk88u8p0l4iclqizbpwg232mb 2509704 2509703 2026-09-29T16:09:13Z Jfblanc 104 2509704 wikitext text/x-wiki {{Infobox Comuna de França | carta=aus | nomcomuna=Else | nomcomuna2=Elsenheim | imatge=Elsenheim, Mairie.JPG | descripcion=La comuna. | lògo= | escut=Blason Elsenheim 67.svg | escais= | region ist ={{Alsàcia}} | parçan= | arrondiment=[[Arrondiment de Sélestat-Erstein|Sélestat-Erstein]] | canton= [[Canton de Marckolsheim|Marckolsheim]] | insee =67121 | sitweb= | cp =67390 | cònsol =Francis Mertz | mandat = [[2008]]-[[2014]] | gentilici =Elsenheimois, Elsenheimoises (en [[francés]]) | longitud=7.49916667 | latitud=48.16166667 | alt mini =175 | alt mej = | alt maxi =182 | km² =9.61 }} '''Else''' (en [[alemannisch]]; ''Elsenheim'' en “[[francés]]” e en [[alemand]] estandard) es una comuna [[Alsàcia|alsaciana]]. Administrativament, es dins lo departament del [[Bas Ren]]. ==Geografia== Vilatge del canton de Marckolsheim e de l’arrondiment de Schlettstadt e Eerstain. ==Istòria== {{Apertium|fr}} Lo sieu nom provendriá d'un passatge de St Eloi en la region {{Original|fr}} Son nom proviendrait d'un passage de St Eloi dans la région ==Administracion== {{ElegitDebuta|insee=67121 |Títol= Lista deus cònsols successius}} {{Elegit |Debuta= [[2008]] |Fin= [[2014]] |Identitat=Francis Mertz|Partit= |Qualitat= }} {{Elegit |Debuta= març de [[2001]] |Fin= 2008 |Identitat= |Partit= |Qualitat= }} {{ElegitDonadas}} {{ElegitFin}} ==Demografia== {{Demografia |insee=67121 |1793=400 |1800=411 |1806=546 |1821=621 |1831=712 |1836=735 |1841=742 |1846=755 |1851=818 |1856=712 |1861=712 |1866=695 |1872=687 |1876=613 |1881=685 |1886=680 |1891=673 |1896=638 |1901=644 |1906=645 |1911=645 |1921=582 |1926=606 |1931=595 |1936=572 |1946=480 |1954=547 |1962=599 |1968=593 |1975=575 |1982=572 |1990=637 |1999=679 |2004= |2005= 774 |2006=781 |2007=796 |2008=797 |2009=816 |cassini=12582 |senscomptesdobles=1962}} ==Luòcs e monuments== ==Personalitats ligadas amb la comuna== ==Véser tanben== ==Ligams extèrnes== ==Nòtas== <references/> {{Portal Alsàcia}} {{Comunas del Bas Ren}} {{DEFAULTSORT:{{PAGENAME}}}} [[Categoria:Comuna d'Alsàcia]] [[Categoria:Comuna del Bas Ren]] 242ynezvpt9hjaj3snh4ooi3xfahrpn 0 87012 2509685 2470467 2026-09-29T14:22:59Z Kontributor 2K 52367 2509685 wikitext text/x-wiki {{Infobox Comuna de França | carta=fr | nomcomuna= Ectot-l'Auber | nomcomuna2=Ectot-l'Auber | imatge = Ectot-l'Auber (Seine-Mar.) mairie.jpg | descripcion = | lògo = | escut = Blason ville FR Ectot-l'Auber (Seine Maritime).svg | escais = | region ist = | parçan= | arrondiment= [[Arrondiment de Rouen|Rouen]] | canton= [[Canton d'Yerville|Yerville]] | insee = 76227 | sitweb= | cp = 76760 | cònsol = | mandat = [[2008]]-[[2014]] | gentilici = (en [[francés]]) | longitud= 0.9308 | latitud= 49.6503 | alt mini = 133 | alt mej = | alt maxi = 174 | km² = 5 }} '''Ectot-l'Auber''' es una [[Comuna francesa|comuna]] [[frança|francesa]], situada dins lo [[departaments franceses|departament]] de la [[Sèina Maritima]] e la [[regions francesas|region]] de [[Normandia]]. ==Geografia== ===Comunas vesinas=== <div style="position: relative; float:left; width:450px;"> [[Fichièr:Blank map.svg|400px|left||Distanças e posicion relativa]] {{Image label|x=0.506|y=0.495|scale=400|text=[[Fichièr:Map pointer black.svg|20px|Ectot-l'Auber]]'''Ectot-l'Auber'''}} {{Image label|x=0.595159362684|y=0.715232478939|scale=400|text=[[Fichièr:Small-city-symbol.svg|6px|Comuna amb 320 abitants (2000)]]{{mida|80%|[[Saussay (Sèina Maritima)|Saussay]] (1,9km)}}}} {{Image label|x=0.219796456151|y=0.517552453633|scale=400|text=[[Fichièr:Small-city-symbol.svg|6px|Comuna amb 289 abitants (2000)]]{{mida|80%|[[Saint-Martin-aux-Arbres]] (2,6km)}}}} {{Image label|x=0.851255371154|y=0.466384367744|scale=400|text=[[Fichièr:Small-city-symbol.svg|6px|Comuna amb 340 abitants (2000)]]{{mida|80%|[[Ancretiéville-Saint-Victor]] (2,9km)}}}} {{Image label|x=0.655116016867|y=0.179516342922|scale=400|text=[[Fichièr:Small-city-symbol.svg|6px|Comuna amb 419 abitants (2000)]]{{mida|80%|[[Bourdainville]] (3,0km)}}}} {{Image label|x=0.243212798604|y=0.256030532966|scale=400|text=[[Fichièr:Small-city-symbol.svg|12px|Comuna amb 2274 abitants (2000)]]{{mida|80%|[[Yerville]] (3,1km)}}}} {{Image label|x=0.156204793391|y=0.591540329551|scale=400|text=[[Fichièr:Small-city-symbol.svg|6px|Comuna amb 332 abitants (2000)]]{{mida|80%|[[Auzouville-l'Esneval]] (3,2km)}}}} {{Image label|x=0.76607287789|y=0.86968775593|scale=400|text=[[Fichièr:Small-city-symbol.svg|8px|Comuna amb 543 abitants (2000)]]{{mida|80%|[[Émanville (Sèina Maritima)|Émanville]] (3,8km)}}}} </div>{{clear|left}} ==Istòria== ==Administracion== {{ElegitDebuta|insee= 76227 |Títol= Lista deus cònsols successius}} {{Elegit |Debuta= [[2008]] |Fin= [[2014]] |Identitat= |Partit= |Qualitat= }} {{Elegit |Debuta= març de [[2001]] |Fin= 2008 |Identitat= |Partit= |Qualitat= }} {{ElegitDonadas}} {{ElegitFin}} ==Demografia== {{Demografia |insee= 76227 |1793=480 |1800=480 |1806=455 |1821=529 |1831=562 |1836=585 |1841=540 |1846=556 |1851=554 |1856=531 |1861=520 |1866=468 |1872=505 |1876=448 |1881=424 |1886=417 |1891=399 |1896=369 |1901=354 |1906=367 |1911=310 |1921=274 |1926=253 |1931=241 |1936=228 |1946=242 |1954=248 |1962=248 |1968=241 |1975=252 |1982=330 |1990=376 |1999=430 |2004= |2005= |2006=531 |2007= 542 |2008=567 |2009=575 |cassini=12486 |senscomptesdobles=1962}} ==Luòcs e monuments== ==Personalitats ligadas amb la comuna== ==Véser tanben== ==Ligams extèrnes== ==Nòtas== <references/> {{Portal Comunas}} {{Comunas de| insee = 76227 }} [[Categoria:Comuna de la Sèina Maritima]] krrlxphcvbl266tatx8iptmaqzoly12 0 93371 2509692 2348116 2026-09-29T15:06:13Z Kontributor 2K 52367 2509692 wikitext text/x-wiki {{omon|Grancey (omonimia)}} {{Infobox Comuna de França | carta=fr | nomcomuna= Grancey d'Ource | nomcomuna2=Grancey-sur-Ource | imatge=cap | descripcion= | lògo= | escut=Blason ville FR Grancey-sur-Ource (Côte-d'Or).svg | escais= | region ist = | parçan= | arrondiment= [[Arrondiment de Montbard|Montbard]] | canton= [[Canton de Montigny-sur-Aube|Montigny-sur-Aube]] | insee = 21305 | cp = 21570 | cònsol = Roland Gérard | mandat = [[2008]]-[[2014]] | gentilici = (en [[francés]]) | longitud= 4.58861111111 | latitud= 48.0086111111 | alt mini = 190 | alt mej = | alt maxi = 347 | km² = 23.94 }} '''Grancey d'Ource''' (en francés, ''Grancey-sur-Ource'') es una [[Comuna francesa|comuna]] [[frança|francesa]], situada dins lo [[departaments franceses|departament]] de [[Còsta d'Aur]] e la [[regions francesas|region]] de [[Borgonha Franca Comtat]]. ==Geografia== ===Comunas vesinas=== <div style="position: relative; float:left; width:450px;"> [[Fichièr:Blank map.svg|400px|left||Distanças e posicion relativa]] {{Image label|x=0.506|y=0.495|scale=400|text=[[Fichièr:Map pointer black.svg|20px|Grancey-sur-Ource]]'''Grancey-sur-Ource'''}} {{Image label|x=0.659228601504|y=0.566925817073|scale=400|text=[[Fichièr:Small-city-symbol.svg|6px|Comuna amb 117 abitants (2000)]]{{mida|80%|[[Autricourt]] (2,6km)}}}} {{Image label|x=0.435492977634|y=0.284719371318|scale=400|text=[[Fichièr:Small-city-symbol.svg|6px|Comuna amb 119 abitants (2000)]]{{mida|80%|[[Verpillières-sur-Ource]] (4,0km)}}}} {{Image label|x=0.274008570036|y=0.176385122997|scale=400|text=[[Fichièr:Small-city-symbol.svg|8px|Comuna amb 685 abitants (2000)]]{{mida|80%|[[Essoyes]] (6,9km)}}}} {{Image label|x=0.866622521282|y=0.286391821954|scale=400|text=[[Fichièr:Small-city-symbol.svg|6px|Comuna amb 211 abitants (2000)]]{{mida|80%|[[Cunfin]] (7,1km)}}}} {{Image label|x=0.119085998502|y=0.686367634138|scale=400|text=[[Fichièr:Small-city-symbol.svg|10px|Comuna amb 1170 abitants (2000)]]{{mida|80%|[[Mussy-sur-Seine]] (7,5km)}}}} {{Image label|x=0.913349039301|y=0.722986367023|scale=400|text=[[Fichièr:Small-city-symbol.svg|6px|Comuna amb 74 abitants (2000)]]{{mida|80%|[[Riel-les-Eaux]] (7,7km)}}}} </div>{{clear|left}} ==Istòria== ==Administracion== {{ElegitDebuta|insee= 21305 |Títol= Lista deus cònsols successius}} {{Elegit |Debuta= [[2008]] |Fin= [[2014]] |Identitat= Roland Gérard|Partit= |Qualitat= }} {{Elegit |Debuta= març de [[2001]] |Fin= 2008 |Identitat= |Partit= |Qualitat= }} {{ElegitDonadas}} {{ElegitFin}} ==Demografia== {{Demografia |insee= 21305 |1793=706 |1800=756 |1806=818 |1821=994 |1831=1012 |1836=983 |1841=1054 |1846=1100 |1851=1013 |1856=1008 |1861=1086 |1866=956 |1872=887 |1876=856 |1881=815 |1886=777 |1891=700 |1896=658 |1901=624 |1906=588 |1911=494 |1921=396 |1926=402 |1931=332 |1936=347 |1946=305 |1954=324 |1962=348 |1968=316 |1975=282 |1982=253 |1990=237 |1999=213 |2004= |2005= |2006=203 |2007= 202 |2008=200 |2009=200 |cassini=15934 |senscomptesdobles=1962}} ==Luòcs e monuments== ==Personalitats ligadas amb la comuna== ==Véser tanben== ==Ligams extèrnes== ==Nòtas== <references/> {{Portal Comunas}} {{Comunas de| insee = 21305 }} [[Categoria:Comuna de Còsta d'Aur]] d1ksuxk37lzh8c64zqnzehljpzykahx 0 93625 2509768 2174683 2026-09-30T11:47:54Z Kontributor 2K 52367 2509768 wikitext text/x-wiki {{Infobox Comuna de França | carta=bre | nomcomuna=Trezilide | nomcomuna2=Trézilidé | imatge= Trézilidé (29) Mairie.JPG | descripcion= Comuna de Tr&eacute;zilid&eacute;. | lògo= cap | escut=Blason ville FR Trézilidé (Finistère).svg | escais= | region ist ={{Bretanha}} | parçan= | arrondiment=[[Arrondiment de Morlaix|Morlaix]] | canton= [[Canton de Plouzévédé|Plouzévédé]] | insee =29301 | sitweb= | cp =29440 | cònsol =Danielle Philippe | mandat = [[2008]]-[[2014]] | gentilici = Trézilidéen, Trézilidéenne (en [[francés]]) | longitud=-4.08 | latitud=48.61 | alt mini = 29 | alt mej = m | alt maxi =93 | km² =4.60 }} '''Trezilide''' en [[breton]] ('' Trézilidé'' en [[francés]]) es una [[Comuna francesa|comuna]] [[Bretanha|bretona]], situada dins lo [[departaments franceses|departament]] de [[Finistèrra]] e la [[regions francesas|region]] de [[Bretanha (region)|Bretanha]]. ==Geografia== {{Apertium|fr}} {{...}} {{Original|fr}} {{...}} ==Istòria== {{Apertium|fr}} {{...}} {{Original|fr}} {{...}} ==Administracion== {{ElegitDebuta|insee=29301 |Títol= Lista deus cònsols successius}} {{Elegit |Debuta= [[2008]] |Fin= [[2014]] |Identitat=Danielle Philippe|Partit= |Qualitat= }} {{Elegit |Debuta= març de [[2001]] |Fin= 2008 |Identitat= |Partit= |Qualitat= }} {{ElegitDonadas}} {{ElegitFin}} ==Demografia== {{Demografia |insee=29301 |1793=328 |1800=370 |1806=409 |1821=477 |1831=407 |1836=406 |1841=427 |1846=441 |1851=420 |1856=372 |1861=320 |1866=343 |1872=342 |1876=347 |1881=369 |1886=342 |1891=357 |1896=381 |1901=369 |1906=364 |1911=385 |1921=375 |1926=362 |1931=335 |1936=314 |1946=349 |1954=285 |1962=308 |1968=272 |1975=262 |1982=213 |1990=214 |1999=224 |2004= |2005= |2006=267 |2007=268 |2008=275 |2009=279 |cassini=38202 |senscomptesdobles=1962}} ==Luòcs e monuments== ==Personalitats ligadas amb la comuna== ==Véser tanben== ==Ligams extèrnes== ==Nòtas== <references/> {{Portal Bretanha}} {{Comunas de| insee =29301 }} [[Categoria:Comuna de Bretanha]] [[Categoria:Comuna de Finistèrra]] mmhjv6r8htodj6fjwcg1bzujgd2uav7 0 94877 2509689 2206518 2026-09-29T14:46:27Z Kontributor 2K 52367 2509689 wikitext text/x-wiki {{Infobox Comuna de França | carta=frp | nomcomuna= Baverans | nomcomuna2=Baverans | imatge=cap | descripcion= | lògo= | escut=Blason ville FR Baverans (Jura).svg | escais= | region ist ={{Arpitània}} | parçan= | arrondiment= [[Arrondiment de Dole|Dole]] | canton= [[Canton de Rochefort-sur-Nenon|Rochefort-sur-Nenon]] | insee = 39042 | sitweb= | cp = 39100 | cònsol = Liliane Goron-Chaniet | mandat = [[2008]]-[[2014]] | gentilici = (en [[francés]]) | longitud= 5.54 | latitud= 47.1028 | alt mini = 201 | alt mej = | alt maxi = 237 | km² = 3.41 }} ''' Baverans''' en [[arpitan]] (''Baverans'' en [[francés]]) es una [[Comuna francesa|comuna]] [[Arpitània|arpitana]], situada dins lo [[departaments franceses|departament]] de [[Jura (departament)|Jura]] e la [[regions francesas|region]] de la [[Franca Comtat]]. ==Geografia== ===Comunas vesinas=== <div style="position: relative; float:left; width:450px;"> [[Fichièr:Blank map.svg|400px|left||Distanças e posicion relativa]] {{Image label|x=0.506|y=0.495|scale=400|text=[[Fichièr:Map pointer black.svg|20px|Baverans]]'''Baverans'''}} {{Image label|x=0.418560210263|y=0.55375656095|scale=400|text=[[Fichièr:Small-city-symbol.svg|8px|Comuna amb 626 abitants (2000)]]{{mida|80%|[[Brevans]] (1,4km)}}}} {{Image label|x=0.646484378878|y=0.507322872134|scale=400|text=[[Fichièr:Small-city-symbol.svg|6px|Comuna amb 383 abitants (2000)]]{{mida|80%|[[Falletans]] (1,7km)}}}} {{Image label|x=0.638877938569|y=0.31208211712|scale=400|text=[[Fichièr:Small-city-symbol.svg|8px|Comuna amb 580 abitants (2000)]]{{mida|80%|[[Rochefort-sur-Nenon]] (2,9km)}}}} {{Image label|x=0.296376528042|y=0.293357116066|scale=400|text=[[Fichièr:Small-city-symbol.svg|8px|Comuna amb 788 abitants (2000)]]{{mida|80%|[[Authume]] (3,9km)}}}} {{Image label|x=0.191990413965|y=0.60509814618|scale=400|text=[[Fichièr:Dot-yellow.svg|20px|Comuna amb 25051 abitants (2000)]]{{mida|80%|[[Dole (Jura)|Dole]] (4,3km)}}}} {{Image label|x=0.792858888837|y=0.231865042682|scale=400|text=[[Fichièr:Small-city-symbol.svg|6px|Comuna amb 225 abitants (2000)]]{{mida|80%|[[Audelange]] (5,0km)}}}} {{Image label|x=0.58851346046|y=0.12204944348|scale=400|text=[[Fichièr:Small-city-symbol.svg|6px|Comuna amb 343 abitants (2000)]]{{mida|80%|[[Châtenois (Jura)|Châtenois]] (5,0km)}}}} {{Image label|x=0.363471696485|y=0.126116687895|scale=400|text=[[Fichièr:Small-city-symbol.svg|6px|Comuna amb 227 abitants (2000)]]{{mida|80%|[[Archelange]] (5,2km)}}}} {{Image label|x=0.89619937523|y=0.312774465839|scale=400|text=[[Fichièr:Small-city-symbol.svg|6px|Comuna amb 404 abitants (2000)]]{{mida|80%|[[Éclans-Nenon]] (5,5km)}}}} {{Image label|x=0.184070374948|y=0.783316364564|scale=400|text=[[Fichièr:Small-city-symbol.svg|8px|Comuna amb 648 abitants (2000)]]{{mida|80%|[[Crissey (Jura)|Crissey]] (5,6km)}}}} {{Image label|x=0.220162220876|y=0.177475446598|scale=400|text=[[Fichièr:Small-city-symbol.svg|6px|Comuna amb 492 abitants (2000)]]{{mida|80%|[[Jouhe]] (5,7km)}}}} </div>{{clear|left}} ==Istòria== ==Administracion== {{ElegitDebuta|insee= 39042 |Títol= Lista deus cònsols successius}} {{Elegit |Debuta= [[2008]] |Fin= [[2014]] |Identitat= Liliane Goron-Chaniet|Partit= |Qualitat= }} {{Elegit |Debuta= març de [[2001]] |Fin= 2008 |Identitat= |Partit= |Qualitat= }} {{ElegitDonadas}} {{ElegitFin}} ==Demografia== {{Demografia |insee= 39042 |1793=125 |1800=145 |1806=163 |1821=144 |1831=178 |1836=196 |1841=202 |1846=207 |1851=212 |1856=190 |1861=163 |1866=165 |1872=158 |1876=158 |1881=142 |1886=131 |1891=126 |1896=132 |1901=119 |1906=112 |1911=120 |1921=136 |1926=156 |1931=168 |1936=140 |1946=149 |1954=186 |1962=228 |1968=220 |1975=267 |1982=294 |1990=319 |1999=323 |2004= |2005= |2006= 382 |2007= 391 |2008=406 |2009=429 |cassini=3014 |senscomptesdobles=1962}} ==Luòcs e monuments== ==Personalitats ligadas amb la comuna== ==Véser tanben== ==Ligams extèrnes== ==Nòtas== <references/> {{Portal Comunas}} {{Comunas de| insee = 39042 }} [[Categoria:Comuna d'Arpitània]] [[Categoria:Comuna de Jura]] p7gkfx5f9eqbu8gspwgtvfdai17kpcs 0 94933 2509688 2206614 2026-09-29T14:39:34Z Kontributor 2K 52367 2509688 wikitext text/x-wiki {{Infobox Comuna de França | carta=frp | nomcomuna=Blois-sur-Seille | nomcomuna2=Blois-sur-Seille | imatge=cap | descripcion= | lògo= | escut=Blason ville FR Blois-sur-Seille (Jura).svg | escais= | region ist ={{Arpitània}} | parçan= | arrondiment=[[Arrondiment de Lons-le-Saunier|Lons-le-Saunier]] | canton=[[Canton de Voiteur|Voiteur]] | insee =39057 | cp =39210 | cònsol = Arlette Guichard | mandat = [[2008]]-[[2014]] | gentilici =Blézois, Blézoises (en [[francés]]) | longitud=5.67111111111 | latitud=46.75 | alt mini =285 m | alt mej =350 m | alt maxi =548 m | km² =5.4 }} '''Blois-sur-Seille''' es una [[Comuna francesa|comuna]] [[frança|francesa]], situada dins lo [[departaments franceses|departament]] de [[Jura (departament)|Jura]] e la [[regions francesas|region]] de [[Franca Comtat]] ==Geografia== ===Comunas vesinas=== <div style="position: relative; float:left; width:450px;"> [[Fichièr:Blank map.svg|400px|left||Distanças e posicion relativa]] {{Image label|x=0.506|y=0.495|scale=400|text=[[Fichièr:Map pointer black.svg|20px|Blois-sur-Seille]]'''Blois-sur-Seille'''}} {{Image label|x=0.601352568901|y=0.385844312077|scale=400|text=[[Fichièr:Small-city-symbol.svg|6px|Comuna amb 61 abitants (2000)]]{{mida|80%|[[Ladoye-sur-Seille]] (1,9km)}}}} {{Image label|x=0.687599617839|y=0.619543928795|scale=400|text=[[Fichièr:Small-city-symbol.svg|6px|Comuna amb 328 abitants (2000)]]{{mida|80%|[[La Marre]] (2,6km)}}}} {{Image label|x=0.285683869117|y=0.56214448129|scale=400|text=[[Fichièr:Small-city-symbol.svg|6px|Comuna amb 238 abitants (2000)]]{{mida|80%|[[Nevy-sur-Seille]] (3,1km)}}}} {{Image label|x=0.259799094954|y=0.450985848617|scale=400|text=[[Fichièr:Small-city-symbol.svg|6px|Comuna amb 167 abitants (2000)]]{{mida|80%|[[Château-Chalon]] (3,4km)}}}} {{Image label|x=0.236614722763|y=0.330857191527|scale=400|text=[[Fichièr:Small-city-symbol.svg|6px|Comuna amb 151 abitants (2000)]]{{mida|80%|[[Menétru-le-Vignoble]] (4,3km)}}}} {{Image label|x=0.374708305171|y=0.808288918291|scale=400|text=[[Fichièr:Small-city-symbol.svg|6px|Comuna amb 134 abitants (2000)]]{{mida|80%|[[Granges-sur-Baume]] (4,3km)}}}} {{Image label|x=0.793756209384|y=0.305671453068|scale=400|text=[[Fichièr:Small-city-symbol.svg|6px|Comuna amb 206 abitants (2000)]]{{mida|80%|[[Le Fied]] (4,4km)}}}} {{Image label|x=0.179703318926|y=0.447898459485|scale=400|text=[[Fichièr:Small-city-symbol.svg|8px|Comuna amb 777 abitants (2000)]]{{mida|80%|[[Voiteur]] (4,4km)}}}} {{Image label|x=0.858583622508|y=0.483391150417|scale=400|text=[[Fichièr:Small-city-symbol.svg|6px|Comuna amb 74 abitants (2000)]]{{mida|80%|[[Fay-en-Montagne]] (4,4km)}}}} {{Image label|x=0.393581509302|y=0.873561086254|scale=400|text=[[Fichièr:Small-city-symbol.svg|6px|Comuna amb 196 abitants (2000)]]{{mida|80%|[[Baume-les-Messieurs]] (5,0km)}}}} {{Image label|x=0.0934148164487|y=0.350308077338|scale=400|text=[[Fichièr:Small-city-symbol.svg|8px|Comuna amb 911 abitants (2000)]]{{mida|80%|[[Domblans]] (5,8km)}}}} {{Image label|x=0.969915984499|y=0.456672669922|scale=400|text=[[Fichièr:Small-city-symbol.svg|6px|Comuna amb 85 abitants (2000)]]{{mida|80%|[[Picarreau]] (5,9km)}}}} {{Image label|x=0.614528872381|y=0.0567140860813|scale=400|text=[[Fichièr:Small-city-symbol.svg|6px|Comuna amb 254 abitants (2000)]]{{mida|80%|[[Plasne]] (5,9km)}}}} </div>{{clear|left}} ==Istòria== ==Administracion== {{ElegitDebuta|insee=39057 |Títol= Lista deus cònsols successius}} {{Elegit |Debuta= [[2008]] |Fin= [[2014]] |Identitat= Arlette Guichard|Partit= |Qualitat= }} {{Elegit |Debuta= març de [[2001]] |Fin= 2008 |Identitat= |Partit= |Qualitat= }} {{ElegitDonadas}} {{ElegitFin}} ==Demografia== {{Demografia |insee=39057 |1793= |1800= |1806= |1821= |1831= |1836= |1841= |1846= |1851= |1856= |1861= |1866= |1872= |1876= |1881= |1886= |1891= |1896= |1901= |1906= |1911= |1921= |1926= |1931= |1936= |1946= |1954= |1962= 87 |1968= 100 |1975= 89 |1982= 82 |1990= 79 |1999= 82 |2005= |2006=98 |2007= 100 |2008= |2009= |cassini= |senscomptesdobles=1962}} ==Luòcs e monuments== ==Personalitats ligadas amb la comuna== ==Véser tanben== ==Ligams extèrnes== ==Nòtas== <references/> {{Portal Arpitània}} {{Comunas de| insee =39057 }} [[Categoria:Comuna d'Arpitània]] [[Categoria:Comuna de Jura]] 5kxowl9kmztu4puukndmmrms8l9w9ev 0 95443 2509666 2204321 2026-09-29T12:18:18Z Kontributor 2K 52367 2509666 wikitext text/x-wiki {{Infobox Comuna de França | carta=fr | nomcomuna=La Madeleine-Villefrouin | nomcomuna2= La Madeleine-Villefrouin | imatge= LaMadeleine-Villefrouin.jpg | descripcion= La Madeleine, l'église Sainte-Madeleine | lògo= | escut=Blason ville FR La Madeleine-Villefrouin (Loir et Cher).svg | escais= | region ist = | parçan= | arrondiment= [[Arrondiment de Blois|Blois]] | canton= [[Canton de Marchenoir|Marchenoir]] | insee = 41121 | sitweb= | cp = 41370 | cònsol = | mandat = [[2008]]-[[2014]] | gentilici = (en [[francés]]) | longitud= 1.39555555556 | latitud= 47.7733333333 | alt mini = 105 | alt mej = | alt maxi = 128 | km² = 9.68 }} '''La Madeleine-Villefrouin''' es una [[Comuna francesa|comuna]] [[frança|francesa]], situada dins lo [[departaments franceses|departament]] de [[Loir e Char]] e la [[regions francesas|region]] dau [[Centre (region)|Centre]]. ==Geografia== ===Comunas vesinas=== <div style="position: relative; float:left; width:450px;"> [[Fichièr:Blank map.svg|400px|left||Distanças e posicion relativa]] {{Image label|x=0.506|y=0.495|scale=400|text=[[Fichièr:Map pointer black.svg|20px|La Madeleine-Villefrouin]]'''La Madeleine-Villefrouin'''}} {{Image label|x=0.787305730551|y=0.546362625787|scale=400|text=[[Fichièr:Small-city-symbol.svg|6px|Comuna amb 246 abitants (2000)]]{{mida|80%|[[Talcy (Loir e Char)|Talcy]] (3,5km)}}}} {{Image label|x=0.671234010836|y=0.760697550812|scale=400|text=[[Fichièr:Small-city-symbol.svg|6px|Comuna amb 208 abitants (2000)]]{{mida|80%|[[Villexanton]] (3,8km)}}}} {{Image label|x=0.341263376359|y=0.762574994415|scale=400|text=[[Fichièr:Small-city-symbol.svg|8px|Comuna amb 590 abitants (2000)]]{{mida|80%|[[Maves]] (4,0km)}}}} {{Image label|x=0.837720426547|y=0.301428335069|scale=400|text=[[Fichièr:Small-city-symbol.svg|6px|Comuna amb 74 abitants (2000)]]{{mida|80%|[[Roches (Loir e Char)|Roches]] (4,9km)}}}} {{Image label|x=0.715514599335|y=0.154241292232|scale=400|text=[[Fichièr:Small-city-symbol.svg|6px|Comuna amb 69 abitants (2000)]]{{mida|80%|[[Le Plessis-l'Échelle]] (5,2km)}}}} {{Image label|x=0.51325073885|y=0.0733532440001|scale=400|text=[[Fichièr:Small-city-symbol.svg|8px|Comuna amb 687 abitants (2000)]]{{mida|80%|[[Marchenoir]] (5,5km)}}}} {{Image label|x=0.967965652222|y=0.510441252568|scale=400|text=[[Fichièr:Small-city-symbol.svg|6px|Comuna amb 158 abitants (2000)]]{{mida|80%|[[Concriers]] (5,8km)}}}} </div>{{clear|left}} ==Istòria== ==Administracion== {{ElegitDebuta|insee= 41121 |Títol= Lista deus cònsols successius}} {{Elegit |Debuta= [[2008]] |Fin= [[2014]] |Identitat= |Partit= |Qualitat= }} {{Elegit |Debuta= març de [[2001]] |Fin= 2008 |Identitat= |Partit= |Qualitat= }} {{ElegitDonadas}} {{ElegitFin}} ==Demografia== {{Demografia |insee= 41121 |1793=152 |1800=142 |1806=157 |1821=179 |1831=142 |1836=145 |1841=144 |1846=138 |1851=148 |1856=135 |1861=129 |1866=100 |1872=92 |1876=90 |1881=97 |1886=102 |1891=83 |1896=87 |1901=74 |1906=82 |1911=89 |1921=85 |1926=93 |1931=90 |1936=94 |1946=85 |1954=76 |1962=59 |1968=41 |1975=33 |1982=36 |1990=36 |1999=28 |2004= |2005= |2006=25 |2007=25 |2008=24 |2009=25 |cassini=20520 |senscomptesdobles=1962}} ==Luòcs e monuments== ==Personalitats ligadas amb la comuna== ==Véser tanben== ==Ligams extèrnes== ==Nòtas== <references/> {{Portal Comunas}} {{Comunas de| insee = 41121 }} [[Categoria:Comuna de Loir e Char]] 8xajzdr10g8tr74ikpq4xbhymmdwn7o 0 96031 2509683 2184170 2026-09-29T13:50:11Z Kontributor 2K 52367 2509683 wikitext text/x-wiki {{Infobox Comuna de França | carta=fr | nomcomuna=Attancourt | nomcomuna2=Attancourt | imatge=cap | descripcion= | lògo= | escut=Blason ville FR Attancourt (Haute Marne).svg | escais= | region ist = | parçan= | arrondiment=[[Arrondiment de Saint-Dizier|Saint-Dizier]] | canton=[[Canton de Wassy|Wassy]] | insee =52021 | sitweb= | cp =52130 | cònsol =Alain Lallement | mandat = [[2008]]-[[2014]] | gentilici = | longitud=4.93027777778 | latitud=48.5272222222 | alt mini =149 | alt mej = | alt maxi =211 | km² =10.02 }} '''Attancourt''' es una [[Comuna francesa|comuna]] [[frança|francesa]], situada dins lo [[departaments franceses|departament]] de la [[Nauta Marna]] e la [[regions francesas|region]] de [[Champanha-Ardena]]. ==Geografia== ===Comunas vesinas=== <div style="position: relative; float:left; width:450px;"> [[Fichièr:Blank map.svg|400px|left||Distanças e posicion relativa]] {{Image label|x=0.506|y=0.495|scale=400|text=[[Fichièr:Map pointer black.svg|20px|Attancourt]]'''Attancourt'''}} {{Image label|x=0.618557006628|y=0.714136226879|scale=400|text=[[Fichièr:Small-city-symbol.svg|14px|Comuna amb 3074 abitants (2000)]]{{mida|80%|[[Wassy]] (3,1km)}}}} {{Image label|x=0.407853725307|y=0.272658644001|scale=400|text=[[Fichièr:Small-city-symbol.svg|8px|Comuna amb 786 abitants (2000)]]{{mida|80%|[[Louvemont]] (3,3km)}}}} {{Image label|x=0.731093622406|y=0.796121989293|scale=400|text=[[Fichièr:Small-city-symbol.svg|8px|Comuna amb 683 abitants (2000)]]{{mida|80%|[[Brousseval]] (4,7km)}}}} {{Image label|x=0.306783298146|y=0.197517148048|scale=400|text=[[Fichièr:Small-city-symbol.svg|6px|Comuna amb 384 abitants (2000)]]{{mida|80%|[[Allichamps]] (4,8km)}}}} {{Image label|x=0.16858229939|y=0.680463459957|scale=400|text=[[Fichièr:Small-city-symbol.svg|6px|Comuna amb 468 abitants (2000)]]{{mida|80%|[[Voillecomte]] (5,0km)}}}} {{Image label|x=0.956325702498|y=0.612853763959|scale=400|text=[[Fichièr:Small-city-symbol.svg|6px|Comuna amb 148 abitants (2000)]]{{mida|80%|[[Magneux (Nauta Marna)|Magneux]] (5,8km)}}}} {{Image label|x=0.714694348116|y=0.924340980825|scale=400|text=[[Fichièr:Small-city-symbol.svg|6px|Comuna amb 160 abitants (2000)]]{{mida|80%|[[Montreuil-sur-Blaise]] (5,9km)}}}} </div>{{clear|left}} ==Istòria== ==Administracion== {{ElegitDebuta|insee=52021 |Títol= Lista deus cònsols successius}} {{Elegit |Debuta= [[2008]] |Fin= [[2014]] |Identitat=Alain Lallement|Partit= |Qualitat= }} {{Elegit |Debuta= març de [[2001]] |Fin= 2008 |Identitat= |Partit= |Qualitat= }} {{ElegitDonadas}} {{ElegitFin}} ==Demografia== {{Demografia |insee=52021 |1793=350 |1800=323 |1806=352 |1821=333 |1831=346 |1836=266 |1841=365 |1846=360 |1851=355 |1856=316 |1861=315 |1866=356 |1872=352 |1876=324 |1881=308 |1886=282 |1891=248 |1896=234 |1901=235 |1906=266 |1911=245 |1921=226 |1926=248 |1931=224 |1936=185 |1946=203 |1954=204 |1962=210 |1968=208 |1975=195 |1982=307 |1990=278 |1999=241 |2004= |2005= |2006=242 |2007= 242 |2008=242 |2009=238 |cassini=1577 |senscomptesdobles=1962}} ==Luòcs e monuments== ==Personalitats ligadas amb la comuna== ==Véser tanben== ==Ligams extèrnes== ==Nòtas== <references/> {{Portal Comunas}} {{Comunas de| insee =52021 }} [[Categoria:Comuna de la Nauta Marna]] nj73g3tr5stnkkc0ehkl790hbo7ikvw 0 98332 2509694 2390413 2026-09-29T15:26:29Z Kontributor 2K 52367 2509694 wikitext text/x-wiki {{Infobox Comuna de França | carta=fr | nomcomuna=Moulins-le-Carbonnel | nomcomuna2=Moulins-le-Carbonnel | imatge=cap | descripcion= | lògo= | escut=Blason de la ville de Moulins-le-Carbonnel (Sarthe).svg | escais= | region ist = | parçan= | arrondiment=[[Arrondiment de Mamers|Mamers]] | canton= [[Canton de Saint-Paterne|Saint-Paterne]] | insee = 72212 | sitweb= | cp = 72130 | cònsol =Jean-Marie Jouve | mandat = [[2008]]-[[2014]] | gentilici = Moulinois (en [[francés]]) | longitud= -0.023056 | latitud= 48.373333 | alt mini = 118 | alt mej = | alt maxi = 223 | km² = 16.31 }} '''Moulins-le-Carbonnel''' es una [[Comuna francesa|comuna]] [[frança|francesa]], situada dins lo [[departaments franceses|departament]] de [[Sarta (departament)|Sarta]] e la [[regions francesas|region]] dels [[Païses de Léger]]. ==Geografia== ===Comunas vesinas=== <div style="position: relative; float:left; width:450px;"> [[Fichièr:Blank map.svg|400px|left||Distanças e posicion relativa]] {{Image label|x=0.506|y=0.495|scale=400|text=[[Fichièr:Map pointer black.svg|20px|Moulins-le-Carbonnel]]'''Moulins-le-Carbonnel'''}} {{Image label|x=0.363218230429|y=0.415715702694|scale=400|text=[[Fichièr:Small-city-symbol.svg|6px|Comuna amb 147 abitants (2000)]]{{mida|80%|[[Saint-Céneri-le-Gérei]] (2,3km)}}}} {{Image label|x=0.744935726185|y=0.640601208176|scale=400|text=[[Fichièr:Small-city-symbol.svg|8px|Comuna amb 971 abitants (2000)]]{{mida|80%|[[Gesnes-le-Gandelin]] (3,4km)}}}} {{Image label|x=0.723053580586|y=0.24805561197|scale=400|text=[[Fichièr:Small-city-symbol.svg|8px|Comuna amb 585 abitants (2000)]]{{mida|80%|[[Mieuxcé]] (4,2km)}}}} {{Image label|x=0.212621385001|y=0.665828939893|scale=400|text=[[Fichièr:Small-city-symbol.svg|8px|Comuna amb 523 abitants (2000)]]{{mida|80%|[[Saint-Léonard-des-Bois]] (4,4km)}}}} {{Image label|x=0.467036496356|y=0.121002273887|scale=400|text=[[Fichièr:Small-city-symbol.svg|8px|Comuna amb 696 abitants (2000)]]{{mida|80%|[[La Ferrière-Bochard]] (4,9km)}}}} {{Image label|x=0.804076660238|y=0.243743551472|scale=400|text=[[Fichièr:Small-city-symbol.svg|8px|Comuna amb 966 abitants (2000)]]{{mida|80%|[[Héloup]] (5,0km)}}}} {{Image label|x=0.605466474908|y=0.925214623454|scale=400|text=[[Fichièr:Small-city-symbol.svg|8px|Comuna amb 877 abitants (2000)]]{{mida|80%|[[Assé-le-Boisne]] (5,5km)}}}} {{Image label|x=0.950200613664|y=0.473140152789|scale=400|text=[[Fichièr:Small-city-symbol.svg|6px|Comuna amb 414 abitants (2000)]]{{mida|80%|[[Bérus]] (5,6km)}}}} {{Image label|x=0.482688747447|y=0.965878660627|scale=400|text=[[Fichièr:Small-city-symbol.svg|8px|Comuna amb 976 abitants (2000)]]{{mida|80%|[[Sougé-le-Ganelon]] (5,9km)}}}} </div>{{clear|left}} ==Istòria== ==Administracion== {{ElegitDebuta|insee= 72212 |Títol= Lista deus cònsols successius}} {{Elegit |Debuta= [[2008]] |Fin= [[2014]] |Identitat=Jean-Marie Jouve|Partit= |Qualitat= }} {{Elegit |Debuta= març de [[2001]] |Fin= 2008 |Identitat= |Partit= |Qualitat= }} {{ElegitDonadas}} {{ElegitFin}} ==Demografia== {{Demografia |insee= 72212 |1793=855 |1800=911 |1806=894 |1821=966 |1831=1102 |1836=1182 |1841=1125 |1846=1103 |1851=1084 |1856=1110 |1861=1115 |1866=1115 |1872=1071 |1876=1058 |1881=910 |1886=933 |1891=837 |1896=777 |1901=714 |1906=703 |1911=709 |1921=671 |1926=659 |1931=659 |1936=612 |1946=612 |1954=570 |1962=563 |1968=548 |1975=549 |1982=640 |1990=681 |1999=666 |2004= |2005= |2006= 722 |2007= 730 |2008=727 |2009=738 |cassini=24212 |senscomptesdobles=1962}} ==Luòcs e monuments== ==Personalitats ligadas amb la comuna== ==Veire tanben== ===Bibliografia=== ===Articles connèxes=== ===Ligams extèrnes=== ==Nòtas e referéncias== ===Nòtas=== <references group=N/> ===Referéncias=== {{reflist}} {{Portal Comunas}} {{Comunas de| insee = 72212}} [[Categoria:Comuna de Sarta]] 77ngy4wmjf5oie6wokdw0htb1885xy6 0 101800 2509696 2254344 2026-09-29T15:36:55Z Kontributor 2K 52367 2509696 wikitext text/x-wiki {{Infobox Comuna de França | carta=fr | nomcomuna=Raids | nomcomuna2=Raids | imatge=cap | descripcion= | lògo= | escut=Blason ville FR Raids (Manche).svg | escais= | region ist ={{Normandia}} | parçan= | arrondiment=[[Arrondiment de Saint-Lô|Saint-Lô]] | canton=[[Canton de Carentan|Carentan]] | insee =50422 | cp =50500 | cònsol =Jean-Claude Lambard | mandat = [[2008]]-[[2014]] | gentilici = | longitud=-1.342778 | latitud=49.217778 | alt mini =2 | alt mej = | alt maxi =19 | km² =6.80 }} '''Raids''' es una [[Comuna francesa|comuna]] [[Normandia|normanda]], situada dins lo [[departaments franceses|departament]] de la [[Marga (departament)|Marga]] e la [[regions francesas|region]] de la [[Bassa Normandia]]. == Geografia == === Comunas vesinas === <div style="position: relative; float:left; width:450px;"> [[Fichièr:Blank map.svg|400px|left||Distanças e posicion relativa]] {{Image label|x=0.506|y=0.495|scale=400|text=[[Fichièr:Map pointer black.svg|20px|Raids]]'''Raids'''}} {{Image label|x=0.378501627833|y=0.464605670316|scale=400|text=[[Fichièr:Small-city-symbol.svg|6px|Comuna amb 196 abitants (2000)]]{{mida|80%|[[Saint-Germain-sur-Sèves]] (1,9km)}}}} {{Image label|x=0.363443717709|y=0.315029186494|scale=400|text=[[Fichièr:Small-city-symbol.svg|6px|Comuna amb 79 abitants (2000)]]{{mida|80%|[[Nay (Marga)|Nay]] (3,2km)}}}} {{Image label|x=0.694536622573|y=0.322544806068|scale=400|text=[[Fichièr:Small-city-symbol.svg|8px|Comuna amb 794 abitants (2000)]]{{mida|80%|[[Sainteny (commune)|Sainteny]] (3,3km)}}}} {{Image label|x=0.38282647191|y=0.743092548745|scale=400|text=[[Fichièr:Small-city-symbol.svg|6px|Comuna amb 345 abitants (2000)]]{{mida|80%|[[Saint-Sébastien-de-Raids]] (3,5km)}}}} {{Image label|x=0.797684034739|y=0.528938892388|scale=400|text=[[Fichièr:Small-city-symbol.svg|6px|Comuna amb 165 abitants (2000)]]{{mida|80%|[[Auxais]] (3,6km)}}}} {{Image label|x=0.244651655841|y=0.316179238677|scale=400|text=[[Fichièr:Small-city-symbol.svg|6px|Comuna amb 164 abitants (2000)]]{{mida|80%|[[Gonfreville]] (4,3km)}}}} {{Image label|x=0.823288247042|y=0.766203572911|scale=400|text=[[Fichièr:Small-city-symbol.svg|8px|Comuna amb 706 abitants (2000)]]{{mida|80%|[[Marchésieux]] (5,2km)}}}} {{Image label|x=0.157408164344|y=0.771842719237|scale=400|text=[[Fichièr:Small-city-symbol.svg|12px|Comuna amb 2437 abitants (2000)]]{{mida|80%|[[Périers]] (5,7km)}}}} {{Image label|x=0.491551251458|y=0.964657274477|scale=400|text=[[Fichièr:Small-city-symbol.svg|8px|Comuna amb 530 abitants (2000)]]{{mida|80%|[[Saint-Martin-d'Aubigny]] (5,9km)}}}} </div>{{clear|left}} == Istòria == == Administracion == {{ElegitDebuta|insee=50422 |Títol= Lista deus cònsols successius}} {{Elegit |Debuta= [[2008]] |Fin= [[2014]] |Identitat=Jean-Claude Lambard|Partit= |Qualitat= }} {{Elegit |Debuta= març de [[2001]] |Fin= 2008 |Identitat= |Partit= |Qualitat= }} {{ElegitDonadas}} {{ElegitFin}} == Demografia == {{Demografia |insee=50422 |1793= |1800= |1806= |1821= |1831= |1836= |1841= |1846= |1851= |1856= |1861= |1866= |1872= |1876= |1881= |1886= |1891= |1896= |1901= |1906= |1911= |1921= |1926= |1931= |1936= |1946= |1954= |1962= 310 |1968= 265 |1975= 193 |1982= 201 |1990= 184 |1999= 217 |2005= |2006= |2007= 200 |2008= |2009= |cassini= |senscomptesdobles=1962}} == Luòcs e monuments == == Personalitats ligadas amb la comuna == == Véser tanben == == Ligams extèrnes == == Nòtas == <references/> {{Portal Normandia}} {{Comunas de| insee =50422 }} [[Categoria:Comuna de Normandia]] [[Categoria:Comuna de la Marga]] 13cacre5eu6ls4xmvoi11pwbmjtq3d3 0 101990 2509695 2215186 2026-09-29T15:32:10Z Kontributor 2K 52367 2509695 wikitext text/x-wiki {{Infobox Comuna de França | carta=fr | nomcomuna= Vengeons | nomcomuna2= Vengeons | imatge= FranceNormandieVengeonsEglise.jpg | descripcion=église Saint-Germain | lògo= | escut=Blason ville FR Vengeons (Manche).svg | escais= | region ist ={{Normandia}} | parçan= | arrondiment= [[Arrondiment d'Avranches|Avranches]] | canton= [[Canton de Sourdeval|Sourdeval]] | insee = 50625 | cp = 50150 | cònsol = Jean-Marie Brard | mandat = [[2008]]-[[2014]] | gentilici = Vengeonnais (en [[francés]]) | longitud= -0.915277777778 | latitud= 48.7555555556 | alt mini = 160 | alt mej = | alt maxi = 352 | km² = 15.75 }} '''Vengeons''' es una [[Comuna francesa|comuna]] [[Normandia|normanda]], situada dins lo [[departaments franceses|departament]] de la [[Marga (departament)|Marga]] e la [[regions francesas|region]] de la [[Bassa Normandia]]. ==Geografia== ===Comunas vesinas=== <div style="position: relative; float:left; width:450px;"> [[Fichièr:Blank map.svg|400px|left||Distanças e posicion relativa]] {{Image label|x=0.506|y=0.495|scale=400|text=[[Fichièr:Map pointer black.svg|20px|Vengeons]]'''Vengeons'''}} {{Image label|x=0.494575646106|y=0.763762274649|scale=400|text=[[Fichièr:Small-city-symbol.svg|12px|Comuna amb 2887 abitants (2000)]]{{mida|80%|[[Sourdeval]] (3,4km)}}}} {{Image label|x=0.268943835506|y=0.631597130094|scale=400|text=[[Fichièr:Small-city-symbol.svg|6px|Comuna amb 164 abitants (2000)]]{{mida|80%|[[Beauficel]] (3,6km)}}}} {{Image label|x=0.183208983323|y=0.411771887296|scale=400|text=[[Fichièr:Small-city-symbol.svg|6px|Comuna amb 283 abitants (2000)]]{{mida|80%|[[Gathemo]] (4,5km)}}}} {{Image label|x=0.828553935475|y=0.6751300726|scale=400|text=[[Fichièr:Small-city-symbol.svg|6px|Comuna amb 280 abitants (2000)]]{{mida|80%|[[Chaulieu (Marga)|Chaulieu]] (4,6km)}}}} {{Image label|x=0.810846694518|y=0.247843350752|scale=400|text=[[Fichièr:Small-city-symbol.svg|10px|Comuna amb 1964 abitants (2000)]]{{mida|80%|[[Saint-Germain-de-Tallevende-la-Lande-Vaumont]] (5,0km)}}}} {{Image label|x=0.225794330639|y=0.799308292029|scale=400|text=[[Fichièr:Small-city-symbol.svg|6px|Comuna amb 193 abitants (2000)]]{{mida|80%|[[Brouains]] (5,3km)}}}} </div>{{clear|left}} ==Istòria== ==Administracion== {{ElegitDebuta|insee= 50625 |Títol= Lista deus cònsols successius}} {{Elegit |Debuta= [[2008]] |Fin= [[2014]] |Identitat= Jean-Marie Brard|Partit= |Qualitat= }} {{Elegit |Debuta= març de [[2001]] |Fin= 2008 |Identitat= |Partit= |Qualitat= }} {{ElegitDonadas}} {{ElegitFin}} ==Demografia== {{Demografia |insee= 50625 |1793= |1800= |1806= |1821= |1831= |1836= |1841= |1846= |1851= |1856= |1861= |1866= |1872= |1876= |1881= |1886= |1891= |1896= |1901= |1906= |1911= |1921= |1926= |1931= |1936= |1946= |1954= |1962= 619 |1968= 635 |1975= 610 |1982= 578 |1990= 552 |1999= 517 |2005= |2006= |2007= 491 |2008= |2009= |cassini= |senscomptesdobles=1962}} ==Luòcs e monuments== ==Personalitats ligadas amb la comuna== ==Véser tanben== ==Ligams extèrnes== ==Nòtas== <references/> {{Portal Normandia}} {{Comunas de| insee = 50625 }} [[Categoria:Comuna de Normandia]] [[Categoria:Comuna de la Marga]] c15k3ndxr91rh99fit4s1mewwfbs7mc 0 102201 2509693 2289756 2026-09-29T15:13:46Z Kontributor 2K 52367 2509693 wikitext text/x-wiki {{Infobox vila occitana | carta = oc | nom = Bonnac | nom2 = ''Bonnac'' | imatge = 05 Bonnac Village 1600x1200.jpg | descripcion = Vista de Bonnac. | lògo = | escut = Blason ville FR Bonnac (Cantal).svg | escais = | region ist = {{Auvèrnhe}} | parçan = | region = [[Auvèrnhe Ròse Aups|Auvèrnhe-Ròse-Aups]], <small>ancianament d'[[Auvèrnhe (region)|Auvèrnhe]]</small> | departament = {{Cantal}} | arrondiment = [[Arrondiment de Sant Flor|Sant Flor]] | canton = [[Sant Flor]]-1, <small>ancianament de [[Canton de Maciac|Maciac]]</small> | intercom = ''Hautes Terres Communauté'', donc benlèu Tèrras Naltas / Nautas Comunautat 200066637 | insee = 15022 | cp = 15500 | cònsol = Marie-Claire Tuffery | mandat = [[2014]]-[[2020]] | gentilici = | latitud = 45.2086111111 | longitud = 3.15916666667 | alt mej = 680 | alt mini = 560 | alt maxi = 1007 | km² = 22.6 |}} '''Bonnac''' (''Bonnac'' en [[francés]]) z-es 'na [[comuna]] [[Auvèrnhe|auvernhata]] situada dins lo [[departaments franceses|departament]] del [[Cantal (departament)|Cantal]] e la [[regions francesas|region]] d'[[Auvèrnhe Ròse Aups|Auvèrnhe-Ròse-Aups]], <small>ancianament d'[[Auvèrnhe (region)|Auvèrnhe]]</small>. == Geografia == {{...}} === Comunas vesinas === <div style="position: relative; float:left; 450px; line-height:80%; width:35em;"> [[Fichièr:Blank map.svg|400px|left|Distanças e posicion relativa]] {{Image label|x=0.490|y=0.495|scale=400|text=[[Fichièr:Map pointer black.svg|20px|Bonnac]] '''Bonnac'''}} {{Image label|x=0.53559958551|y=0.645932971756|scale=400|text=[[Fichièr:Small-city-symbol.svg|6px|Comuna amb 157 abitants (2000)]]{{mida|80%|[[Sant Mari lo Plan]] <br/>(2,4 km)}}}} {{Image label|x=0.372700043823|y=0.363414443497|scale=400|text=[[Fichièr:Small-city-symbol.svg|6px|Comuna amb 285 abitants (2000)]]{{mida|80%|[[Molompise]] <br/>(3,5 km)}}}} {{Image label|x=0.642977023499|y=0.785736089448|scale=400|text=[[Fichièr:Small-city-symbol.svg|6px|Comuna amb 324 abitants (2000)]]{{mida|80%|[[Sant Pònci]] <br/>(5,2 km)}}}} {{Image label|x=0.687561968931|y=0.21934993576|scale=400|text=[[Fichièr:Small-city-symbol.svg|10px|Comuna amb 1825 abitants (2000)]]{{mida|80%|[[Maciac]] <br/>(5,7 km)}}}} {{Image label|x=0.193562604219|y=0.450691812533|scale=400|text=[[Fichièr:Small-city-symbol.svg|6px|Comuna amb 97 abitants (2000)]]{{mida|80%|[[Charmençac]] <br/>(5,7 km)}}}} {{Image label|x=0.370284451022|y=0.134858220917|scale=400|text=[[Fichièr:Small-city-symbol.svg|6px|Comuna amb 204 abitants (2000)]]{{mida|80%|[[Auriac (Cantal)|Auriac]] <br/>(6,8 km)}}}} {{Image label|x=0.903559667608|y=0.701801980396|scale=400|text=[[Fichièr:Small-city-symbol.svg|6px|Comuna amb 339 abitants (2000)]]{{mida|80%|[[La Chapèla Laurenç]] <br/>(7,4 km)}}}} </div>{{clear|left}} === Perimètre del territòri === {{Comunas limitrophes | comuna = Bonnac | nòrd = | nòrd-èst = [[Maciac]] | èst = | sud-èst = [[Sant Mari lo Plan]] | sud = | sud-oèst = [[Farreiras e Sant Mari]] | oèst = [[Charmençac]] | nòrd-oèst = [[Molompise]] }} == Toponimia == Las fòrmas ancianas son ''Abulnacus'', en 944, ''Albuniacum'', en 999, ''Bonnat'', al sègle XIV, ''Bonat'', en 1439, ''Bonnacum'' al sègle XV, ''Bonnac'', en 1610, ''Bonnat'', en 1690 <ref>http://archives.cantal.fr/ark:/16075/a011351496854nXWTBi</ref>. ''Bonnac'' ven d'un nom latin d'òme, ''*Apulinus'', qu'òm pòt interpretar coma « sortit d'Apúlia », o eventualament varianta e derivat d' ''Apilus'', amb lo sufixe ''-acum'' <ref>Albert Dauzat, Charles Rostaing, ''Dictionnaire étymologique des Noms de Lieux en France'', Librairie Guénégaud, reedicion 1984, p. 94</ref>{{,}}<ref name="ReferenceA">IEO Cantal, Communes Cantal.xls.pdf</ref>, latinizacion del sufixe gallés ''-āco(n)''. Bonnac èra donc probablament una anciana granda proprietat antica qu'aviá per mèstre ''Apulinus''. La prononciacion actuala se compausa de ''bon-'' (nasalizat) e de ''-na'', segon Cristian Omelhièr, çò que justifica una grafia '''Bonnac''' <ref name="ReferenceA"/>, o etimologicament ''Bolnac'', mas lo descodatge seriá malaisat se i aviá pas de cas semblables de ''l'' + nasala prononciats ''-nn-''. Lo nom es donc diferent de [[Bonac e Irasenh|Bonac]], de [[Bonac (Arièja)|Bonac]] o de [[Bonac (Nauta Vinhana)|Bonac]], eiretèirs de ''Bonus'' + ''-acum''. == Istòria == * En 1837, la comuna de ''Saint-Étienne'' o ''Saint-Étienne-sur-Massiac'' (nom francés, benlèu ''Sent Estèfe sobre Maciac'') foguèt rapartida entre Bonnac e [[Maciac]].<ref>http://cassini.ehess.fr/cassini/fr/html/fiche.php?select_resultat=4813</ref> == Administracion == {{ElegitDebuta|insee=15022 |Títol= Lista dels cònsols successius}} {{Elegit |Debuta= març de [[2014]] |Fin= 2020 |Identitat= Marie-Claire Tuffery |Partit= divèrs esquèrra |Qualitat= emplegada }} {{Elegit |Debuta= [[2001]] |Fin= [[2014]] |Identitat= Jean-Louis Morel|Partit= |Qualitat= }} {{Elegit |Debuta= |Fin= 2001 |Identitat= |Partit= |Qualitat= }} {{ElegitDonadas}} {{ElegitFin}} * Abans la refòrma cantonala de 2014, aplicada en 2015, la comuna èra del canton de [[Maciac]]; es ara del canton de [[Sant Flor]]-1 == Demografia == {{Demografia |insee=15022 |1793=752 |1800=532 |1806=732 |1821=1032 |1831=810 |1836=854 |1841=813 |1846=755 |1851=843 |1856=780 |1861=750 |1866=703 |1872=647 |1876=685 |1881=641 |1886=747 |1891=661 |1896=632 |1901=574 |1906=576 |1911=595 |1921=467 |1926=434 |1931=420 |1936=386 |1946=408 |1954=349 |1962= 314 |1968= 277 |1975= 234 |1982= 175 |1990= 170 |1999= 158 |2006=151 |2007= 150 |2008= |2009= |2011=168 |2014=169 |max=1032 |cassini=4813 |senscomptesdobles=1962}} ==Luòcs e monuments== ==Personalitats ligadas amb la comuna== ==Veire tanben== ==Ligams extèrnes== ==Nòtas e referéncias== ===Nòtas=== <references group="N"/> ===Referéncias=== {{reflist}} {{Portal Auvèrnhe}} {{Comunas de| insee =15022}} [[Categoria:Comuna d'Auvèrnhe (Occitània)]] [[Categoria:Comuna de Cantal]] 1we16ixah2xeo4443j02i3bejebjyaz 0 102628 2509682 2508176 2026-09-29T13:40:04Z Kontributor 2K 52367 2509682 wikitext text/x-wiki {{Dialècte Lengadocian}} {{Infobox vila occitana | carta = oc | nomcomuna = Les Martins | nomcomuna2 = ''Les Martys'' | imatge = Les_Martys_(8).jpg | descripcion = La comuna e l'escòla. | lògo = cap | escut = Blason ville fr Les Martys (Aude).svg | escais = | region ist = {{Lengadòc}} | parçan = | region = {{Occitània (Region)}} | arrondiment = [[Arrondiment de Carcassona|Carcassona]] | canton = La Val d'Orvièlh (nom supausat), [[Canton del Mas de Cabardés|Le Mas de Cabardés]] abans 2015 | intercom = [[Comunautat de comunas de la Montanha Negra|CC de la Montanha Negra]] | insee = 11221 | cp = 11390 | cònsol = Claude Bonnet | mandat = [[2026]]-[[2032]] | gentilici = | longitud = 2.3067 | latitud = 43.4172 | alt mini = 639 | alt mej = | alt maxi = 964 | km² = 19.18 }} '''Les Martins''' (''Les Martys'' en [[francés]]) es una [[Comuna francesa|comuna]] [[Lengadòc|lengadociana]] situada dins le [[departaments franceses|departament]] d'[[Aude (departament)|Aude]] e la [[regions francesas|region]] d'{{Ocreg}}, <small>ancianament de [[Lengadòc-Rosselhon]]</small>. ==Geografia== [[Imatge:Map commune FR insee code 11221.png|vignette|upright=1.5|centre|Comunas a l'entorn.]] ===Perimètre del territòri=== {{Communes limitrophes | comuna = Les Martins | nòrd = [[Masamet]] <small>([[Tarn (departament)|Tarn]])</small> | nòrd-èst = | èst = [[Le Mas de Cabardés]] | sud-èst = [[Miraval de Cabardés]] | sud = [[La Torreta de Cabardés]] | sud-oèst = [[Caudabronda]] | oèst = [[Cucçac de Cabardés]] | nòrd-oèst = [[La Bruguièira]] <small>([[Tarn (departament)|Tarn]])</small> }} ==Toponimia== ===Les Martins=== Las fòrmas ancianas son : ''Les Martits'' en 1727, ''Les Martis'' en 1781<ref name = ansa>Abbé Sabarthès, ''Dictionnaire topographique du département de l'Aude'', 1912, p. 229, legir en linha https://gallica.bnf.fr/ark:/12148/bpt6k110095d/f321.item.texteImage </ref>.</br> ''Les Martís'' representa le nom de persona ''Marti(n)'' <ref>Albert Dauzat, Charles Rostaing, ''Dictionnaire étymologique des Noms de Lieux en France'', Librairie Guénégaud, reedicion 1984, p. 439</ref>. ===''Cun-Bas'', ''Cun-Haut''=== Las fòrmas ancianas son respectivament ''Masage du Cun ou Bonifacy'' en 1646, ''La metterie basse ditte del Cung'' en 1722, ''Masage de Bounifas'' en 1727, ''Bonifacy'' en 1781, ''Bonifaci'' al sègle XVIII (mapa de Cassini), per ''Cun-Bas''; ''Al Cung... al fort, au mas del Cung'' en 1610, ''Le masage de Cargoulet ou Cun'' en 1646, ''Cunq'' en 1768, ''Cuin'' en 1781, per ''Cun-Haut'' <ref>Abbé Sabarthès, ''Dictionnaire topographique du département de l'Aude'', 1912, p. 114, legir en linha https://gallica.bnf.fr/ark:/12148/bpt6k110095d/f206.item.texteImage </ref>.</br> Le nom sembla ben correspondre a l'occitan ''cunh'' e le lòc d'origina es probablament l'actual ''*Cunh Naut''. Le camin d'accès fòrma un angle agut ambe l'axe de la val, ara aprofieitat per la RD 118, çò que poiriá èsser una explicacion. ==Istòria== Les Martís es una comuna traita en 1791 de la comuna de [[Miraval de Cabardés]], puèi foguèt incorporada a la comuna de [[La Prada]]. Enfin foguèt erigida en comuna distinta lo 7 de març de 1817. La glèisa parroquiala es dedicada a Sant Matieu. La parròquia èra unida a la de [[Miraval de Cabardés]], puèi foguèt erigida en 1696 <ref name = ansa/>. ==Administracion== {{ElegitDebuta|insee= 11221 |Títol= Lista dels cònsols successius}} {{Elegit |Debuta= [[2014]] |Fin= ([[2032]]) |Identitat= Claude Bonnet |Partit= |Qualitat= }} {{Elegit |Debuta= decembre de [[2009]] |Fin= 2014 |Identitat= Marie-France Cano|Partit= |Qualitat= }} {{Elegit |Debuta= març de [[2008]] |Fin= 2009 |Identitat= Michel Bonnet |Partit= |Qualitat= }} {{Elegit |Debuta= març de [[2001]] |Fin= 2008 |Identitat= Marie-José Bayssette |Partit= [[UMP]] |Qualitat= }} {{Elegit |Debuta= |Fin= |Identitat= Pierre Cano |Partit= |Qualitat= }} {{ElegitDonadas}} {{ElegitFin}} ==Demografia== {{Demografia |insee= 11221 |1821=679 |1831=752 |1836=778 |1841=782 |1846=815 |1851=924 |1856=812 |1861=733 |1866=718 |1872=718 |1876=664 |1881=661 |1886=625 |1891=598 |1896=549 |1901=484 |1906=444 |1911=419 |1921=311 |1926=303 |1931=281 |1936=273 |1946=289 |1954=257 |1962= 243 |1968= 198 |1975= 186 |1982= 188 |1990= 183 |1999= 198 |max=800 |cassini=21462 |senscomptesdobles=1962}} * En {{popfr11|0}} la populacion èra de {{popfr11|221}} abitants e la densitat èra de {{formatnum:{{#expr:({{popfr11|221}}/19.18) round 2}}}} ab/km². ==Lòcs e monuments== ==Personalitats ligadas amb la comuna== ==Véser tanben== * [[Comunas d'Aude]] ==Ligams extèrnes== * [https://www.insee.fr/fr/statistiques/2011101?geo=COM-11221 Les Martís sul site de l'Insee] ==Nòtas== <references/> {{Portal Lengadòc}} {{Comunas d'Aude}} [[Categoria:Comuna de Lengadòc]] [[Categoria:Comuna d'Aude]] 0415deirdg9xzi3bjo7xwcov0f3izhz 0 102807 2509680 2506822 2026-09-29T13:31:44Z Kontributor 2K 52367 2509680 wikitext text/x-wiki {{Infobox vila occitana | carta = oc | nom = Pasiòls | nom2 = ''Paziols'' | imatge = Paziols.jpg | descripcion = Vista de Pasiòls. | lògo = cap | escut = Blason ville fr Paziols (Aude).svg | escais = granhòt | region ist = {{Lengadòc}} | parçan = {{Corbièras}} | region = {{Occitània (Region)}} | departament = {{Aude}} | arrondiment =[[Arrondiment de Narbona|Narbona]] | canton = Las Corbièras ([[canton de Tuissan|Tuishan]] abans 2015) | intercom = [[Comunautat de comunas de Corbièras Salanca Mediterranèa]] | insee = 11276 | cp = 11350 | cònsol = Jonathan Oakes | mandat = [[2026]]-[[2032]] | gentilici = pasiolés | latitud = 42.8589 | longitud = 2.7208 | alt mini = 110 | alt mej = | alt maxi = 560 | km² = 28.02 |}} '''Pasiòls''' o '''Pasuòls'''<ref>IEO_BdTopoc : http://bdtopoc.org</ref> mai etimologicament (''Paziols'' en [[francés]]; de ''Padules'', probablament sortit del [[latin]] ''paludes''<ref>[http://books.google.fr/books?id=rsNpi7IVulEC&pg=PA303&dq=%22Pasulis%22&hl=ca&sa=X&ei=uZRRU6iuCqLiywPBnYGYDg&ved=0CGUQ6AEwBw#v=onepage&q=%22Pasulis%22&f=false ''Toponymie Générale de la France'', Ernest Nègre, p. 303]</ref>) es una [[Comuna francesa|comuna]] [[Lengadòc|lengadociana]], situada dins lo [[departaments franceses|departament]] d'[[Aude (departament)|Aude]] e la [[regions francesas|region]] d'{{Ocreg}}, <small>ancianament de [[Lengadòc-Rosselhon]]</small>. ==Geografia== {{...}} [[Imatge:Map commune FR insee code 11276.png|vignette|upright=1.5|centre|Comunas a l'entorn.]] === Perimètre del territòri === {{Communes limitrophes | commune = Pasiòls | nord = [[Tuissan]] | nord-est = | est = [[Vingrau]] <br /><small>([[Pirenèus Orientals]])</small> | sud-est = | sud = [[Tautavuèlh]] <br /><small>([[Pirenèus Orientals]])</small> | sud-ouest = [[Cucunhan]] <small>''per un qüadripunt''</small> | ouest = [[Padèrn]] | nord-ouest = }} ==Toponimia== Las fòrmas ancianas son ''Fortia de Pasulis'' en 1208, ''Villa de Pazuls'', en 1215, ''Villa de Pasulis'' en 1260, ''de Padullis'' en 1262, ''Castrum de Pasuls..., de Pasullis'' en 1262, 1298, ''De Pasulibus'' en 1308, ''De Padulis'' en 1521, ''Pazyols..., Pasyols'' en 1538, ''Paziols'' en 1781 <ref>Abbé Sabarthès, ''Dictionnaire topographique du département de l'Aude'', 1912, p. 294-295, legir en linha https://gallica.bnf.fr/ark:/12148/bpt6k110095d/f387.item.texteImage </ref>.</br> Lo nom ven del latin ''palus'', pus precisament de ''*Paludem'' (Dauzat e Rostaing) o ''*Paludes'' ([[Ernèst Negre|Negre]]) que passa a ''*Padulem'' / ''*Padules'' per permutacion de consonantas (metatèsi) [o a lors resultats, segon la data de la metatèsi]. Dins un segond temps, lo resultat ''Pazuls'' > ''Pasuls'' (cf. la fòrma de 1215) passa a ''Pasuòls'' (''Pasiòls'') per diftongason coma ''los muls'' passa a ''los muòls'' (''los miòls'') <ref>[http://books.google.fr/books?id=rsNpi7IVulEC&pg=PA303&dq=%22Pasulis%22&hl=ca&sa=X&ei=uZRRU6iuCqLiywPBnYGYDg&ved=0CGUQ6AEwBw#v=onepage&q=%22Pasulis%22&f=false ''Toponymie Générale de la France'', Ernest Nègre, p. 303]</ref>{{,}}<ref>Albert Dauzat, Charles Rostaing, ''Dictionnaire étymologique des Noms de Lieux en France'', Librairie Guénégaud, reedicion 1984, p. 516, a ''Palleau''</ref>. Lo vilatge es dins la val de [[Verdoble]] als ajustants d'una coma afluenta; al nòrd de la comuna, relativament planièr, d'autres rius venguts de las montanhas prèpas i passan; las sanhas s'i devián trobar un pauc pertot. ==Istòria== Las primières traças de poblament dins l'airal de Pasiòls remontan al [[paleolitic]]. Foguèron trobat qualques [[selze]]s dins la Cauna dels Sants e d'autres vestigis sus la comuna de l'[[Edat del Fèrre]], una tomba a incineracion e mai una necropòli. De fragments d'[[anfòra]]s e de teules semblan indicar que l'endret èra ocupat al temps galloroman. Durant lo sègle XII, l'espandi dependiá dels senhors de [[Tèrme]] e un fòrt de Pasiòls es mençonat en 1208. Pauc de temps aprèp la [[crosada dels albigeses]], Pasiòls amassa amb totes los bens del senhor [[Catarisme|catar]] Ramond de Tèrme, foguèt autrejats al crosat francés [[Alain de Roucy]]. == Administracion == {{ElegitDebuta|insee= 11276 |Títol= Lista dels cònsols successius}} {{Elegit |Debuta= [[2020]] |Fin= ([[2032]]) |Identitat= Jonathan Oakes |Partit= |Qualitat= }} {{Elegit |Debuta= [[2014]] |Fin= [[2020]] |Identitat= André Vidal |Partit= |Qualitat= }} {{Elegit |Debuta= març de [[2008]] |Fin= [[2014]] |Identitat= Alain Azeau |Partit= |Qualitat= }} {{Elegit |Debuta= abans 1998 |Fin= 2008 |Identitat= Maurice Wynen |Partit= |Qualitat= }} {{ElegitDonadas}} {{ElegitFin}} * Abans la refòrma cantonala de 2014, aplicada en 2015, la comuna èra del [[canton de Tuissan]]; es ara del canton de las Corbièras (canton de [[Fabresan]] abans lo 1èr de genièr de 2016). ==Demografia== {{Demografia |insee= 11276 |1793= 377 |1800= 410 |1806= 525 |1821= 510 |1831= 535 |1836= 561 |1841= 575 |1846= 609 |1851= 625 |1856= 667 |1861= 707 |1866= 731 |1872= 767 |1876= 825 |1881= 1025 |1886= 980 |1891= 1004 |1896= 936 |1901= 926 |1906= 963 |1911= 943 |1921= 857 |1926= 846 |1931= 869 |1936= 804 |1946= 698 |1954= 711 |1962= 753 |1968= 676 |1975= 601 |1982= 610 |1990= 562 |1999= 512 |2005=507 |max=1025 |cassini=26343 |senscomptesdobles=1962}} * En {{popfr11|0}} la populacion èra de {{popfr11|276}} abitants e la densitat èra de {{formatnum:{{#expr:({{popfr11|276}}/28.02) round 2}}}} ab/km². ==Lòcs e monuments== * Lo Molin de la Torre * La Pèira del Bast <gallery> Paziols2_(6).jpg|Ambe'l Canigó en rèire plan. Paziols_01-21_(14).jpg|Ambe'l Puigmal en rèire plan. Paziols,_procession.jpg|Fèsta vinhairona d'estiu. </gallery> {{messatge galariá}} ==Personalitats ligadas amb la comuna== ==Véser tanben== * [[Comunas d'Aude]] ==Ligams extèrnes== * [https://www.insee.fr/fr/statistiques/2011101?geo=COM-11276 Pasiòls sul site de l'Insee] ==Nòtas== <references/> {{Portal Lengadòc}} {{Comunas d'Aude}} [[Categoria:Comuna d'Aude]] [[Categoria:Comuna de Lengadòc]] 27mgbasmyge6fw6ycw07ls34kz0h7bp 0 102939 2509668 2508104 2026-09-29T12:25:52Z Kontributor 2K 52367 2509668 wikitext text/x-wiki {{Dialècte Lengadocian}} {{Infobox vila occitana | carta = oc | nom = Rivèlh | nom2 = ''Rivel'' | imatge = Rivel.jpg | descripcion = Vista generala. | lògo = cap | escut = Blason ville FR La Madeleine-Villefrouin (Loir et Cher).svg | escais = | region ist = {{Lengadòc}} | parçan = [[Quercòrb]] | region = {{Occitània (Region)}} | arrondiment = [[Arrondiment de Limós|Limós]] | canton = La Nauta Val d'Aude ([[Canton d'Eissalabra|Eissalabra]] abans 2015) | intercom = [[Comunautat de comunas dels Pirenèus audencs|CC dels Pirenèus audencs]] | insee = 11316 | cp = 11230 | cònsol = Jérôme Artigues | mandat = [[2026]]-[[2032]] | gentilici = Rivelois (en [[francés]]) | longitud = 2.00111111111 | latitud = 42.9452777778 | alt mini = 381 | alt mej = 400 | alt maxi = 1 090 | km² = 24.3 }} '''Rivèlh''' (''Rivel'' en [[francés]]) es una [[Comuna francesa|comuna]] [[Lengadòc|lengadociana]] situada dins lo [[departaments franceses|departament]] d'[[Aude (departament)|Aude]] e la [[regions francesas|region]] d'{{Ocreg}}, <small>ancianament de [[Lengadòc-Rosselhon]]</small>. ==Geografia== [[Imatge:Map commune FR insee code 11316.png|vignette|upright=1.5|centre|Comunas a l'entorn.]] === Perimètre del territòri === {{Communes limitrophes | commune = Rivèlh | nord = [[Montbèl (Arièja)|Montbèl]] <br /><small>([[Arièja (departament)|Arièja]])</small>, <br/> [[Eissalabra]] | nord-est = [[Vilafòrt (Aude)|Vilafòrt]] | est = [[Puègverd]] | sud-est = [[Espesèlh]] <small>''per un qüadripunt''</small> | sud = [[Ròcafuèlh]] | sud-ouest = [[Belestar]] <br /><small>([[Arièja (departament)|Arièja]])</small> | ouest = [[L'Esparron]] <br /><small>([[Arièja (departament)|Arièja]])</small> | nord-ouest = [[Santa Colomba d'Ers]] }} ==Toponimia== Las fòrmas ancianas son : ''Rivellum'' en 1167, ''Sancta Cecilia de Rivello'' en 1296, ''Archipresbyteratus de Rivello'' en 1318, ''Villar de Quagular de Buello'' comprene ''Vilhac'', ''Agulanes'', ''Rivello'' en 1319, ''Census de Rivello'' en 1370, ''Ribel'' en 1404, ''Rexbellus de las Semals'' en 1615, ''Rivel de Lasémals'' en 1781, ''Rivel de las Sémals'' en 1781. La prononciacion occitana es ''Ribélh'' <ref>Abbé Sabarthès, ''Dictionnaire topographique du département de l'Aude'', 1912, p. 353, legir en linha https://gallica.bnf.fr/ark:/12148/bpt6k110095d/f445.item.texteImage </ref>, dins la grafia de l'abat [[Antòni Savartés]], donc [ri'βeʎ] o [ri'βɛʎ].</br> ''Rivèlh'' es un derivat de ''riu'' (del latin ''rivus''), ambe [l'eretièr] del sufixe latin ''-ellum'' <ref>Albert Dauzat, Charles Rostaing, ''Dictionnaire étymologique des Noms de Lieux en France'', Librairie Guénégaud, reedicion 1984, p. 568</ref>{{,}}<ref>Bénédicte Boyrie-Fénié, Jean-Jacques Fénié, ''Toponymie des Pays Occitans'', edicions Sud-Ouest, 2007, p. 260</ref>. ''Rivelhon'', lo riu local, es un derivat de ''Rivèlh'' (e non pas al revèrs). </br> Los noms de ''Vilhac'' e ''Agulanes'' supausats per Savartés per la fòrma de 1319 semblan absents de son diccionari. ===Moissa=== La mapa IGN pòrta ''Mouïche'', ''Mouïche des Esquèilles'' (autre masatge), ''Bois de Mouïche'', ''Bouïchère de Mouïche'', ''Coume Mouïchette'' sus un vaste espandi, [[Antòni Savartés|l'abat Savartés]] escriu ''Mouche''. Las fòrmas ancianas son : ''Moyssa'' en 1370, ''Mouche'' en 1781, ''Mouisse'' en 1807 <ref>Abbé Sabarthès, ''Dictionnaire topographique du département de l'Aude'', 1912, p. 256, legir en linha https://gallica.bnf.fr/ark:/12148/bpt6k110095d/f348.item.texteImage </ref>. </br> Atal coma [[Moissac (Carcin)|Moissac]] ven del nom latin d'òme ''Muscius'' ambe'l sufixe ''-acum''<ref> Paul Burgan, André Lafon, ''Toponymie du Tarn-et-Garonne'', Association Antonin Perbosc, 2006, p. 195</ref>, ''Moissa'' ven del meteis nom ambe'l sufixe ''-anum''. ''*Moissan'' coneguèt un reculament d'accent, normal dins l'airal. Moissa èra una granda proprietat galloromana. ==Istòria== ===Quercorbés=== Rivèlh èra del Quercorbés (o Quercòrb). ===Tèrra Privilegiada=== Rivèlh èra de la Tèrra Privilegiada, onze comunautats a l'entorn d'[[Eissalabra]] exemptas de tota imposicion mejançant una soma annala qu'apelavan subvencion <ref>Abbé Sabarthès, ''Dictionnaire topographique du département de l'Aude'', 1912, p. 443, legir en linha https://gallica.bnf.fr/ark:/12148/bpt6k110095d/f535.item.texteImage </ref>. ==Administracion== {{ElegitDebuta|insee=11316 |Títol= Lista dels cònsols successius}} {{Elegit |Debuta= [[2020]] |Fin= ([[2032]]) |Identitat= Jérôme Artigues|Partit= |Qualitat= }} {{Elegit |Debuta= març de [[2001]] |Fin= 2020 |Identitat= Jean-Pierre Salvat|Partit= divèrs dreta |Qualitat= }} {{Elegit |Debuta= abans [[1981]] |Fin= ? |Identitat=Henri Rives |Partit=divèrs esquèrra |Qualitat= }} {{ElegitDonadas}} {{ElegitFin}} * Abans la refòrma cantonala de 2014, aplicada en 2015, la comuna èra del [[canton d'Eissalabra]]; ; es ara del canton de La Nauta Val d'Aude ([[canton de Quilhan]]). ==Demografia== {{Demografia |insee=11316 |1793=872 |1800=919 |1806=959 |1821=1043 |1831=1224 |1836=1226 |1841=1227 |1846=1200 |1851=1160 |1856=1000 |1861=962 |1866=1001 |1872=1028 |1876=939 |1881=861 |1886=911 |1891=844 |1896=790 |1901=777 |1906=775 |1911=741 |1921=663 |1926=580 |1931=563 |1936=501 |1946=486 |1954=470 |1962= 421 |1968= 365 |1975= 312 |1982= 270 |1990= 233 |1999= 211 |2004= 212 |cassini=29247 |senscomptesdobles=1962}} * En {{popfr11|0}} la populacion èra de {{popfr11|316}} abitants e la densitat èra de {{formatnum:{{#expr:({{popfr11|316}}/24.3) round 2}}}} ab/km². ==Lòcs e monuments== <gallery> Montagnes, Rivel (3).jpg|Paisatge de pèmont agricòla e forestièr, penjals del planòl de Saut. Rivel_église_Ste_Cécile.jpg|Glèisa Santa Ceselha. Sainte_Cécile_Rivel.jpg|Idem. Rivel_(2).jpg|Glèisa parroquiala Sant Joan Baptista. Nef_de_l'église_de_Rivel_(Aude).jpg|Nau de la glèisa Sant Joan Baptista. Rivel_06-23_(1)_école.jpg|Comuna, escòla. </gallery> {{messatge galariá}} ==Personalitats ligadas amb la comuna== ==Véser tanben== * [[Comunas d'Aude]] ==Ligams extèrnes== * [https://www.insee.fr/fr/statistiques/2011101?geo=COM-11316 Rivèlh sul site de l'Insee] ==Nòtas== <references/> {{Portal Lengadòc}} {{Comunas d'Aude}} [[Categoria:Comuna de Lengadòc]] [[Categoria:Comuna d'Aude]] m7lv2ozc29es0rjsf50aru3yardie2u 2509669 2509668 2026-09-29T12:31:54Z Kontributor 2K 52367 2509669 wikitext text/x-wiki {{Dialècte Lengadocian}} {{Infobox vila occitana | carta = oc | nom = Rivèlh | nom2 = ''Rivel'' | imatge = Rivel.jpg | descripcion = Vista generala. | lògo = cap | escut = Blason ville FR Rivel (Aude).svg | escais = | region ist = {{Lengadòc}} | parçan = [[Quercòrb]] | region = {{Occitània (Region)}} | arrondiment = [[Arrondiment de Limós|Limós]] | canton = La Nauta Val d'Aude ([[Canton d'Eissalabra|Eissalabra]] abans 2015) | intercom = [[Comunautat de comunas dels Pirenèus audencs|CC dels Pirenèus audencs]] | insee = 11316 | cp = 11230 | cònsol = Jérôme Artigues | mandat = [[2026]]-[[2032]] | gentilici = Rivelois (en [[francés]]) | longitud = 2.00111111111 | latitud = 42.9452777778 | alt mini = 381 | alt mej = 400 | alt maxi = 1 090 | km² = 24.3 }} '''Rivèlh''' (''Rivel'' en [[francés]]) es una [[Comuna francesa|comuna]] [[Lengadòc|lengadociana]] situada dins lo [[departaments franceses|departament]] d'[[Aude (departament)|Aude]] e la [[regions francesas|region]] d'{{Ocreg}}, <small>ancianament de [[Lengadòc-Rosselhon]]</small>. ==Geografia== [[Imatge:Map commune FR insee code 11316.png|vignette|upright=1.5|centre|Comunas a l'entorn.]] === Perimètre del territòri === {{Communes limitrophes | commune = Rivèlh | nord = [[Montbèl (Arièja)|Montbèl]] <br /><small>([[Arièja (departament)|Arièja]])</small>, <br/> [[Eissalabra]] | nord-est = [[Vilafòrt (Aude)|Vilafòrt]] | est = [[Puègverd]] | sud-est = [[Espesèlh]] <small>''per un qüadripunt''</small> | sud = [[Ròcafuèlh]] | sud-ouest = [[Belestar]] <br /><small>([[Arièja (departament)|Arièja]])</small> | ouest = [[L'Esparron]] <br /><small>([[Arièja (departament)|Arièja]])</small> | nord-ouest = [[Santa Colomba d'Ers]] }} ==Toponimia== Las fòrmas ancianas son : ''Rivellum'' en 1167, ''Sancta Cecilia de Rivello'' en 1296, ''Archipresbyteratus de Rivello'' en 1318, ''Villar de Quagular de Buello'' comprene ''Vilhac'', ''Agulanes'', ''Rivello'' en 1319, ''Census de Rivello'' en 1370, ''Ribel'' en 1404, ''Rexbellus de las Semals'' en 1615, ''Rivel de Lasémals'' en 1781, ''Rivel de las Sémals'' en 1781. La prononciacion occitana es ''Ribélh'' <ref>Abbé Sabarthès, ''Dictionnaire topographique du département de l'Aude'', 1912, p. 353, legir en linha https://gallica.bnf.fr/ark:/12148/bpt6k110095d/f445.item.texteImage </ref>, dins la grafia de l'abat [[Antòni Savartés]], donc [ri'βeʎ] o [ri'βɛʎ].</br> ''Rivèlh'' es un derivat de ''riu'' (del latin ''rivus''), ambe [l'eretièr] del sufixe latin ''-ellum'' <ref>Albert Dauzat, Charles Rostaing, ''Dictionnaire étymologique des Noms de Lieux en France'', Librairie Guénégaud, reedicion 1984, p. 568</ref>{{,}}<ref>Bénédicte Boyrie-Fénié, Jean-Jacques Fénié, ''Toponymie des Pays Occitans'', edicions Sud-Ouest, 2007, p. 260</ref>. ''Rivelhon'', lo riu local, es un derivat de ''Rivèlh'' (e non pas al revèrs). </br> Los noms de ''Vilhac'' e ''Agulanes'' supausats per Savartés per la fòrma de 1319 semblan absents de son diccionari. ===Moissa=== La mapa IGN pòrta ''Mouïche'', ''Mouïche des Esquèilles'' (autre masatge), ''Bois de Mouïche'', ''Bouïchère de Mouïche'', ''Coume Mouïchette'' sus un vaste espandi, [[Antòni Savartés|l'abat Savartés]] escriu ''Mouche''. Las fòrmas ancianas son : ''Moyssa'' en 1370, ''Mouche'' en 1781, ''Mouisse'' en 1807 <ref>Abbé Sabarthès, ''Dictionnaire topographique du département de l'Aude'', 1912, p. 256, legir en linha https://gallica.bnf.fr/ark:/12148/bpt6k110095d/f348.item.texteImage </ref>. </br> Atal coma [[Moissac (Carcin)|Moissac]] ven del nom latin d'òme ''Muscius'' ambe'l sufixe ''-acum''<ref> Paul Burgan, André Lafon, ''Toponymie du Tarn-et-Garonne'', Association Antonin Perbosc, 2006, p. 195</ref>, ''Moissa'' ven del meteis nom ambe'l sufixe ''-anum''. ''*Moissan'' coneguèt un reculament d'accent, normal dins l'airal. Moissa èra una granda proprietat galloromana. ==Istòria== ===Quercorbés=== Rivèlh èra del Quercorbés (o Quercòrb). ===Tèrra Privilegiada=== Rivèlh èra de la Tèrra Privilegiada, onze comunautats a l'entorn d'[[Eissalabra]] exemptas de tota imposicion mejançant una soma annala qu'apelavan subvencion <ref>Abbé Sabarthès, ''Dictionnaire topographique du département de l'Aude'', 1912, p. 443, legir en linha https://gallica.bnf.fr/ark:/12148/bpt6k110095d/f535.item.texteImage </ref>. ==Administracion== {{ElegitDebuta|insee=11316 |Títol= Lista dels cònsols successius}} {{Elegit |Debuta= [[2020]] |Fin= ([[2032]]) |Identitat= Jérôme Artigues|Partit= |Qualitat= }} {{Elegit |Debuta= març de [[2001]] |Fin= 2020 |Identitat= Jean-Pierre Salvat|Partit= divèrs dreta |Qualitat= }} {{Elegit |Debuta= abans [[1981]] |Fin= ? |Identitat=Henri Rives |Partit=divèrs esquèrra |Qualitat= }} {{ElegitDonadas}} {{ElegitFin}} * Abans la refòrma cantonala de 2014, aplicada en 2015, la comuna èra del [[canton d'Eissalabra]]; ; es ara del canton de La Nauta Val d'Aude ([[canton de Quilhan]]). ==Demografia== {{Demografia |insee=11316 |1793=872 |1800=919 |1806=959 |1821=1043 |1831=1224 |1836=1226 |1841=1227 |1846=1200 |1851=1160 |1856=1000 |1861=962 |1866=1001 |1872=1028 |1876=939 |1881=861 |1886=911 |1891=844 |1896=790 |1901=777 |1906=775 |1911=741 |1921=663 |1926=580 |1931=563 |1936=501 |1946=486 |1954=470 |1962= 421 |1968= 365 |1975= 312 |1982= 270 |1990= 233 |1999= 211 |2004= 212 |cassini=29247 |senscomptesdobles=1962}} * En {{popfr11|0}} la populacion èra de {{popfr11|316}} abitants e la densitat èra de {{formatnum:{{#expr:({{popfr11|316}}/24.3) round 2}}}} ab/km². ==Lòcs e monuments== <gallery> Montagnes, Rivel (3).jpg|Paisatge de pèmont agricòla e forestièr, penjals del planòl de Saut. Rivel_église_Ste_Cécile.jpg|Glèisa Santa Ceselha. Sainte_Cécile_Rivel.jpg|Idem. Rivel_(2).jpg|Glèisa parroquiala Sant Joan Baptista. Nef_de_l'église_de_Rivel_(Aude).jpg|Nau de la glèisa Sant Joan Baptista. Rivel_06-23_(1)_école.jpg|Comuna, escòla. </gallery> {{messatge galariá}} ==Personalitats ligadas amb la comuna== ==Véser tanben== * [[Comunas d'Aude]] ==Ligams extèrnes== * [https://www.insee.fr/fr/statistiques/2011101?geo=COM-11316 Rivèlh sul site de l'Insee] ==Nòtas== <references/> {{Portal Lengadòc}} {{Comunas d'Aude}} [[Categoria:Comuna de Lengadòc]] [[Categoria:Comuna d'Aude]] prqzto5z4hd52io2hm7gr10kwoxkxfd 0 102987 2509679 2508362 2026-09-29T13:25:44Z Kontributor 2K 52367 2509679 wikitext text/x-wiki {{Dialècte Lengadocian}} {{Infobox vila occitana | carta = oc | nom = Sant Amanç | nom2 = ''Saint-Amans'' | imatge = St_Amans_2.jpg | descripcion = Vista generala | lògo = cap | escut = Blason ville fr Saint-Amans (Aude).svg | escais = | region ist = {{Lengadòc}} | parçan = | region = {{Occitània (Region)}} | arrondiment = [[Arrondiment de Carcassona|Carcassona]] | canton = De la Puèja a Rasés ([[Canton de Bèlpuèg|Bèlpuèg]] abans 2015) | intercom = [[Comunautat de comunas de Puèja Lauragués Malapera|CC de Puèja-Lauragués-Malapera]] | insee = 11331 | cp = 11270 | cònsol = Michel Galant | mandat = [[2026]]-[[2032]] | gentilici = | latitud = 43.2278 | longitud = 1.8872 | alt mini = 258 | alt mej = | alt maxi = 376 | km² = 8.16 |}} '''Sant Amanç''' (''Saint-Amans'' en [[francés]]) es una [[Comuna francesa|comuna]] [[Lengadòc|lengadociana]], situada dins lo [[departaments franceses|departament]] d'[[Aude (departament)|Aude]] e la [[regions francesas|region]] d'{{Ocreg}}, <small>ancianament de [[Lengadòc-Rosselhon]]</small>. == Geografia == [[Imatge:Map commune FR insee code 11331.png|vignette|upright=1.5|centre|Comunas a l'entorn.]] ===Perimètre del territòri=== {{Communes limitrophes | comuna = Sant Amanç | nòrd = [[Pairan]] | nòrd-èst = | èst = [[Fonters]] | sud-èst = [[Genervila]] | sud = [[Gajan de la Selva]] | sud-oèst = | oèst = [[Mairevila]] | nòrd-oèst = }} ==Toponimia== Las fòrmas ancianas son : ''Sanctus Amancius'' en 1319, ''Villa de Sancto Amancio'' en 1327, ''Locus de Sancto Amanno'' en 1493. La prononciacion occitana es ''Sant-Amans'' <ref>Abbé Sabarthès, ''Dictionnaire topographique du département de l'Aude'', 1912, p. 366, legir en linha https://gallica.bnf.fr/ark:/12148/bpt6k110095d/f458.item.texteImage </ref>, dins la grafia de l'abat [[Antòni Savartés]], donc [saŋta'maŋs].</br> ''Sant Amanç'' representa Amantius, le primièr avesque de [[Rodés]] e un ermita de la [[diocèsi d'Engoleime]] al sègle VI <ref>Albert Dauzat, Charles Rostaing, ''Dictionnaire étymologique des Noms de Lieux en France'', Librairie Guénégaud, reedicion 1984, p. 585, a ''St-Amand-sur-Ornain''</ref>{{,}}<ref>Bénédicte Boyrie-Fénié, Jean-Jacques Fénié, ''Toponymie des Pays Occitans'', edicions Sud-Ouest, 2007, p. 288</ref>. ==Istòria== == Administracion == {{ElegitDebuta|insee= 11331 |Títol= Lista dels cònsols successius}} {{Elegit |Debuta= [[2014]] |Fin= ([[2032]]) |Identitat= Michel Galant |Partit= |Qualitat= radiològue }} {{Elegit |Debuta= [[1988]] |Fin= 2014 |Identitat= Xavier Pech-De-La-Clauze |Partit= |Qualitat= agricultor }} {{Elegit |Debuta= [[1960]] |Fin= 1988 |Identitat=Antoine Cambon |Partit= |Qualitat= }} {{Elegit |Debuta= [[1948]] |Fin= 1960 |Identitat= Maurice Naudinat |Partit= |Qualitat= }} {{Elegit |Debuta= [[1935]] |Fin= 1948 |Identitat=Jean Cambon |Partit= |Qualitat= }} {{Elegit |Debuta= [[1923]] |Fin= 1935 |Identitat= Achille Gleizes |Partit= |Qualitat= }} {{Elegit |Debuta= [[1908]] |Fin= 1923 |Identitat=Claude Belmas |Partit= |Qualitat= }} {{Elegit |Debuta= |Fin= 1908 |Identitat= |Partit= |Qualitat= }} {{ElegitDonadas}} {{ElegitFin}} ==Demografia== {{Demografia |insee= 11331 |1793=326 |1800=250 |1806=399 |1821=367 |1831=432 |1836=488 |1841=499 |1846=490 |1851=480 |1856=448 |1861=397 |1866=372 |1872=381 |1876=375 |1881=342 |1886=328 |1891=322 |1896=294 |1901=276 |1906=263 |1911=242 |1921=197 |1926=168 |1931=157 |1936=136 |1946=122 |1954=101 |1962= 84 |1968= 75 |1975= 69 |1982= 58 |1990= 81 |1999= 74 |max=400 |cassini=30324 |senscomptesdobles=1962}} * En {{popfr11|0}} la populacion èra de {{popfr11|331}} abitants e la densitat èra de {{formatnum:{{#expr:({{popfr11|331}}/8.16) round 2}}}} ab/km². ==Lòcs e monuments== <gallery> Saint-Amans_(Aude)_Mairie.jpg|La comuna. Saint-Amans_-Aude.jpg|Dintrada del castèl de Sant Amanç. Saint-Amans_(Aude).jpg|Grasilha del pargue del castèl. Saint-Amans_3_(Aude).jpg|Crotz de calvari. Saint-Amans_(Aude)_4.jpg|Font ambe una Marianna dessús. Saint_Amans_(Aude)_5.jpg </gallery> {{messatge galariá}} ==Personalitats ligadas amb la comuna== ==Véser tanben== * [[Comunas d'Aude]] ==Ligams extèrnes== * [https://www.insee.fr/fr/statistiques/2011101?geo=COM-11331 Sant Amanç sul site de l'Insee] ==Nòtas== <references/> {{Portal Lengadòc}} {{Comunas d'Aude}} [[Categoria:Comuna d'Aude]] [[Categoria:Comuna de Lengadòc]] 2v0tk8bkcb13ys7fljlid31tfsdwxp1 0 103009 2509677 2508506 2026-09-29T13:15:57Z Kontributor 2K 52367 2509677 wikitext text/x-wiki {{Dialècte Lengadocian}} {{Infobox vila occitana | carta = oc | nom = Santa Camèla | nom2 = ''Sainte-Camelle'' | imatge = Ste_Camelle_(1).jpg | descripcion = Vista generala | lògo = cap | escut = Blason ville fr Sainte-Camelle (Aude).svg | escais = | region ist = {{Lengadòc}} | parçan = | region = {{Occitània (Region)}} | arrondiment = [[Arrondiment de Carcassona|Carcassona]] | canton = De la Puèja a Rasés ([[Canton de Salas d'Èrs|Salas d'Èrç]] abans 2015) | intercom = [[Comunautat de comunas de Castèlnau d'Arri Lauragués Audenc|CC de Castèlnau d'Arri Lauragués Audenc]] | insee = 11334 | cp = 11410 | cònsol = Bernard Vidal | mandat = [[2026]]-[[2032]] | gentilici = | latitud = 43.2697 | longitud = 1.8064 | alt mini = 227 | alt mej = | alt maxi = 360 | km² = 9.52 |}} '''Santa Camèla''' (''Sainte-Camelle'' en [[francés]]) es una [[Comuna francesa|comuna]] [[Lengadòc|lengadociana]], situada dins lo [[departaments franceses|departament]] d'[[Aude (departament)|Aude]] e la [[regions francesas|region]] d'{{Ocreg}}, <small>ancianament de [[Lengadòc-Rosselhon]]</small>. ==Geografia== [[Imatge:Map commune FR insee code 11334.png|vignette|upright=1.5|centre|Comunas a l'entorn.]] ===Perimètre del territòri=== {{Communes limitrophes | comuna = Santa Camèla | nòrd = [[Salas d'Èrs|Salas d'Èrç]] | nòrd-èst = | èst = [[Montauriòl (Aude)|Montauriòl]] | sud-èst = [[Pèirafita]] | sud = [[Mézerville|Meservila]] | sud-oèst = | oèst = [[La Lobièra Lauragués]] | nòrd-oèst = }} ==Toponimia== Las fòrmas ancianas son : ''Alodes de Sancta Camella'' en 960, ''Villa de Sancta Camela'' en 1311, ''Sancta Camella'' en 1319, ''Église de Sainte Camelle dédiée à Saint Jean-Baptiste'' en 1738 <ref name = ansa>Abbé Sabarthès, ''Dictionnaire topographique du département de l'Aude'', 1912, p. 374, legir en linha https://gallica.bnf.fr/ark:/12148/bpt6k110095d/f466.item.texteImage </ref>. </br> ''Santa Camèla'', del latin ''Camella'', es lo nom d'una santa locala, del sègle VIII<ref>Albert Dauzat, Charles Rostaing, ''Dictionnaire étymologique des Noms de Lieux en France'', Librairie Guénégaud, reedicion 1984, p. 633</ref>, qu'es benlèu la meteissa que [[Senta Gabèla]] <ref>Bénédicte Boyrie-Fénié, Jean-Jacques Fénié, ''Toponymie des Pays Occitans'', edicions Sud-Ouest, 2007, p. 294</ref>. ===Zebèl=== Zebèl es un masatge e una anciana sucursala de la [[diocèsi de Mirapeis]]. La glèisa èra dedicada a [[Joan (apòstol)|Sant Joan l'Evangelista]] e annèxa de [[La Lobièra Lauragués|La Lobièra]] (en 1738); en 1793, le masatge èra unit a [[Salas d'Èrs|Salas d'Erç]]. Las fòrmas ancianas son : ''Forcia de Vuelh'' (?) en 1263, ''Église et cimetière'' en 1793 <ref>Abbé Sabarthès, ''Dictionnaire topographique du département de l'Aude'', 1912, p. 483, legir en linha https://gallica.bnf.fr/ark:/12148/bpt6k110095d/f575.item.texteImage </ref>. </br> Le nom es estranh e a probablament conegut una aferèsi (pèrda del començament del mot). ==Istòria== Un còp èra, la glèisa èra dedicada a Sant [[Joan Batista|Joan Baptista]], n'es ara a Santa Camèla <ref name = ansa/>. == Administracion == {{ElegitDebuta|insee= 11334 |Títol= Lista dels cònsols successius}} {{Elegit |Debuta= març de [[2001]] |Fin= ([[2032]]) |Identitat= Bernard Vidal|Partit= |Qualitat= }} {{Elegit |Debuta= |Fin= 2001 |Identitat= |Partit= |Qualitat= }} {{ElegitDonadas}} {{ElegitFin}} ==Demografia== {{Demografia |insee= 11334 |1793=325 |1800=317 |1806=343 |1821=301 |1831=311 |1836=392 |1841=374 |1846=332 |1851=343 |1856=323 |1861=340 |1866=327 |1872=301 |1876=277 |1881=267 |1886=272 |1891=271 |1896=244 |1901=233 |1906=240 |1911=261 |1921=232 |1926=240 |1931=226 |1936=226 |1946=208 |1954=200 |1962= 148 |1968= 129 |1975= 111 |1982= 95 |1990= 94 |1999= 102 |cassini=31261 |senscomptesdobles=1962}} * En {{popfr11|0}} la populacion èra de {{popfr11|334}} abitants e la densitat èra de {{formatnum:{{#expr:({{popfr11|334}}/9.52) round 2}}}} ab/km². ==Lòcs e monuments== ==Personalitats ligadas amb la comuna== ==Véser tanben== * [[Comunas d'Aude]] ==Ligams extèrnes== * [https://www.insee.fr/fr/statistiques/2011101?geo=COM-11334 Santa Camèla sul site de l'Insee] ==Nòtas== <references/> {{Portal Lengadòc}} {{Comunas d'Aude}} [[Categoria:Comuna de Lengadòc]] [[Categoria:Comuna d'Aude]] nl0sva7rr3c52et0sve53bpyecdb0hk 0 103016 2509674 2508106 2026-09-29T13:02:18Z Kontributor 2K 52367 2509674 wikitext text/x-wiki {{Dialècte Lengadocian}} {{Infobox vila occitana | carta = oc | nom = Santa Colomba d'Ers | nom2 = ''Sainte-Colombe-sur-l'Hers'' | imatge = Sainte-Colombe-sur-l'Hers.jpg | descripcion = Vista generala. | lògo = cap | escut = Blason ville fr Sainte-Colombe-sur-l'Hers (Aude).svg | escais = | region ist = {{Lengadòc}} | parçan = | region = {{Occitània (Region)}} | arrondiment = [[Arrondiment de Limós|Limós]] | canton = La Nauta Val d'Aude ([[Canton d'Eissalabra|Eissalabra]] abans 2015) | intercom = [[Comunautat de comunas dels Pirenèus audencs|CC dels Pirenèus audencs]] | insee = 11336 | cp = 11230 | cònsol = Thierry Couteau | mandat = [[2026]]-[[2032]] | gentilici = | latitud = 42.9533 | longitud = 1.9669 | alt mini = 389 | alt mej = | alt maxi = 764 | km² = 10.61 |}} '''Santa Colomba d'Ers''' o '''Santa Colomba d'Èrs''' (''Sainte-Colombe-sur-l'Hers'' en [[francés]]) es una [[Comuna francesa|comuna]] [[Lengadòc|lengadociana]], situada dins lo [[departaments franceses|departament]] d'[[Aude (departament)|Aude]] e la [[regions francesas|region]] d'{{Ocreg}}, <small>ancianament de [[Lengadòc-Rosselhon]]</small>. == Geografia == {{...}} [[Imatge:Map commune FR insee code 11336.png|vignette|upright=1.5|centre|Comunas a l'entorn.]] ===Perimètre del territòri=== {{Communes limitrophes | commune = Santa Colomba d'Èrs | nord = [[Montbèl (Arièja)|Montbèl]]<br /><small>([[Arièja (departament)|Arièja]])</small> | nord-est = | est = [[Rivèlh]] | sud-est = | sud = [[L'Esparron]] <br /><small>([[Arièja (departament)|Arièja]])</small> | sud-ouest = | ouest = [[Le Peirat]] <br /><small>([[Arièja (departament)|Arièja]])</small> | nord-ouest = }} ==Toponimia== Las fòrmas ancianas son : ''Ecclesia Sancte Columbe que in Tolosano sita est'' en 1110, ''Sancta Columba de Chercubes'' en 1117, ''Sancta Columba de Chercobes'' en 1119, ''Sancta Coloma'' en 1402, ''Sainte Colombe de Rivel'' en 1785 (la glèisa èra annèxa de la de [[Rivèlh]]). La prononciacion occitana es ''Santo Coulóumbo'' <ref>Abbé Sabarthès, ''Dictionnaire topographique du département de l'Aude'', 1912, p. 375, legir en linha https://gallica.bnf.fr/ark:/12148/bpt6k110095d/f467.item.texteImage </ref>, dins la grafia de l'abat [[Antòni Savartés]], donc [,santɔ ku'lumbɔ].</br> ''Columba'' èra una martira de [[Sens (Yonne)|Sens]] en 273 o 274<ref>Albert Dauzat, Charles Rostaing, ''Dictionnaire étymologique des Noms de Lieux en France'', Librairie Guénégaud, reedicion 1984, p. 633</ref>{{,}}<ref>https://nominis.cef.fr/contenus/saint/336/Sainte-Colombe.html</ref>.</br> ''Ers'' o ''Èrs'' ? Sèrgi Granièr escriu ''Èrs'' <ref>Christian Laux, ''Dictionnaire Occitan-Français. Languedocien'', p. 611</ref>. == Istòria == ===Tèrra Privilegiada=== Santa Colomba èra de la Tèrra Privilegiada, onze comunautats a l'entorn d'[[Eissalabra]] exemptas de tota imposicion mejançant una soma annala qu'apelavan subvencion <ref>Abbé Sabarthès, ''Dictionnaire topographique du département de l'Aude'', 1912, p. 443, legir en linha https://gallica.bnf.fr/ark:/12148/bpt6k110095d/f535.item.texteImage </ref>. ==Administracion== {{ElegitDebuta|insee= 11336 |Títol= Lista dels cònsols successius}} {{Elegit |Debuta= abrial de [[2014]] |Fin= ([[2032]]) |Identitat= Thierry Couteau |Partit= |Qualitat= }} {{Elegit |Debuta= març de [[2001]] |Fin= 2014 |Identitat= Lucien Clergue |Partit= sense |Qualitat= }} {{Elegit |Debuta= |Fin= 2001 |Identitat= |Partit= |Qualitat= }} {{ElegitDonadas}} {{ElegitFin}} * Abans la refòrma cantonala de 2014, aplicada en 2015, la comuna èra del [[canton d'Eissalabra]]; ; es ara del canton de La Nauta Val d'Aude ([[ canton de Quilhan]]). ==Demografia== {{Demografia |insee= 11336 |1793=1093 |1800=1057 |1806=1098 |1821=1045 |1831=1233 |1836=1467 |1841=1368 |1846=1315 |1851=1426 |1856=1325 |1861=1166 |1866=1178 |1872=1275 |1876=1321 |1881=1350 |1886=1391 |1891=1274 |1896=1227 |1901=1078 |1906=1123 |1911=1166 |1921=882 |1926=853 |1931=797 |1936=795 |1946=716 |1954=759 |1962= 711 |1968= 603 |1975= 544 |1982= 534 |1990= 530 |1999= 539 |cassini=31311 |senscomptesdobles=1962}} * En {{popfr11|0}} la populacion èra de {{popfr11|336}} abitants e la densitat èra de {{formatnum:{{#expr:({{popfr11|336}}/10.61) round 2}}}} ab/km². ==Lòcs e monuments== ==Personalitats ligadas amb la comuna== ==Véser tanben== * [[Comunas d'Aude]] ==Ligams extèrnes== * [https://www.insee.fr/fr/statistiques/2011101?geo=COM-11336 Santa Colomba sul site de l'Insee] ==Nòtas== <references/> {{Portal Lengadòc}} {{Comunas d'Aude}} [[Categoria:Comuna de Lengadòc]] [[Categoria:Comuna d'Aude]] 2w9kue30be3da5wq2fr5qpr031tj6fo 0 103120 2509764 2508415 2026-09-30T09:20:19Z Kontributor 2K 52367 2509764 wikitext text/x-wiki {{Dialècte Lengadocian}} {{Infobox vila occitana | carta = oc | nom = Solhanèls | nom2 = ''Souilhanels'' | imatge = Souilhanels_(1).jpg | descripcion = Lo vilatge vist del sud. | lògo = cap | escut = Blason ville fr Souilhanels (Aude).svg | escais = | region ist = {{Lengadòc}} | parçan = | region = {{Occitània (Region)}} | arrondiment = [[Arrondiment de Carcassona|Carcassona]] | canton = ''Bassin Chaurien'', en francés ([[Canton de Castèlnau d'Arri-Nòrd|Castèlnau d'Arri-Nòrd]] abans 2015) | intercom = [[Comunautat de comunas de Castèlnau d'Arri Lauragués Audenc|CC de Castèlnau d'Arri Lauragués Audenc]] | insee = 11382 | cp = 11400 | cònsol = Didier Maerten | mandat = [[2026]]-[[2032]] | gentilici = | longitud = 1.9192 | latitud = 43.3517 | alt mini = 155 | alt mej = | alt maxi = 194 | km² = 2.72 }} '''Solhanèls''' (''Souilhanels'' en [[francés]]) es una [[Comuna francesa|comuna]] [[Lengadòc|lengadociana]] situada dins lo [[departaments franceses|departament]] d'[[Aude (departament)|Aude]] e la [[regions francesas|region]] d'{{Ocreg}}, <small>ancianament de [[Lengadòc-Rosselhon]]</small>. ==Geografia== [[Imatge:Map commune FR insee code 11382.png|vignette|upright=1.5|centre|Comunas a l'entorn.]] ===Perimètre del territòri=== {{Communes limitrophes | comuna = Solhanèls | nòrd = [[Solha]] | nòrd-èst = | èst = | sud-èst = [[Castèlnau d'Arri]] | sud = | sud-oèst = [[Ricaud (Aude)|Ricaud]] | oèst = | nòrd-oèst = [[Sopèrs]] (nom supausat) }} ==Toponimia== Las fòrmas ancianas son : ''Solhanellum'' en 1226, ''Ecclesia de Solhanello'' en 1443, ''Solhanels'' en 1494, ''Locus de Salhanellis'', comprene ''Solhanellis'', en 1495, ''Solihanels'' en 127, ''Solhanel'' en 1565, ''Soulianels'' en 1712, ''Souilhanels'' en 1781, etc. La prononciacion occitana es ''Soulhanèls'' <ref>Abbé Sabarthès, ''Dictionnaire topographique du département de l'Aude'', 1912, p. 436, legir en linha https://gallica.bnf.fr/ark:/12148/bpt6k110095d/f528.item.texteImage </ref>, dins la grafia de l'abat [[Antòni Savartés]], donc [suʎa'nɛls].</br> ''Solhanèls'' es lo diminutiu de ''Solha''<ref>Albert Dauzat, Charles Rostaing, ''Dictionnaire étymologique des Noms de Lieux en France'', Librairie Guénégaud, reedicion 1984, p. 656, a ''Seuil''</ref> (ancian ''Solhan''). ==Istòria== ==Administracion== {{ElegitDebuta|insee= 11382 |Títol= Lista dels cònsols successius}} {{Elegit |Debuta= [[2020]] |Fin= ([[2032]]) |Identitat= Didier Maerten|Partit= |Qualitat= cap d'entrepresa}} {{Elegit |Debuta= març de [[2008]] |Fin= 2020 |Identitat= Étienne Crespy |Partit= sense |Qualitat= retirat foncion publica }} {{Elegit |Debuta= març de [[2001]] |Fin= 2008 |Identitat=Georges Gouttes |Partit= |Qualitat= }} {{Elegit |Debuta= |Fin= 2001 |Identitat= |Partit= |Qualitat= }} {{ElegitDonadas}} {{ElegitFin}} ==Demografia== {{Demografia |insee= 11382 |1793=209 |1800=243 |1806=247 |1821=238 |1831=243 |1836=241 |1841=259 |1846=249 |1851=260 |1856=268 |1861=267 |1866=242 |1872=227 |1876=189 |1881=177 |1886=204 |1891=188 |1896=170 |1901=145 |1906=143 |1911=139 |1921=138 |1926=121 |1931=106 |1936=114 |1946=158 |1954=246 |1962= 136 |1968= 147 |1975= 103 |1982= 132 |1990= 197 |1999= 253 |cassini=36677 |senscomptesdobles=1962}} * En {{popfr11|0}} la populacion èra de {{popfr11|382}} abitants e la densitat èra de {{formatnum:{{#expr:({{popfr11|382}}/2.72) round 2}}}} ab/km². ==Lòcs e monuments== ==Personalitats ligadas amb la comuna== ==Véser tanben== * [[Comunas d'Aude]] ==Ligams extèrnes== * [https://www.insee.fr/fr/statistiques/2011101?geo=COM-11382 Solhanèls sul site de l'Insee] ==Nòtas== <references/> {{Portal Lengadòc}} {{Comunas d'Aude}} [[Categoria:Comuna de Lengadòc]] [[Categoria:Comuna d'Aude]] ask44eex4emfa4k8s5xe00hh6mdu1l8 0 107081 2509726 2312713 2026-09-30T03:24:03Z Alaric 506 44932 2509726 wikitext text/x-wiki {{Infobox vila occitana | carta = oc | nom = Feniers | nom2 = ''Féniers'' | imatge = Eglise_de_Féniers.jpg | descripcion = La gleisa. | lògo = | escut = | escais = | ist = | parçan = | region = [[Novela Aquitània]] | intercom = [[Nauta Corresa Comunautat]] | insee = 23080 | cònsol = Nathalie Peyrat | mandat = [[2014]]-[[2020]] | gentilici = | longitud = 2.1275 | latitud = 45.7513888889 | alt mini = 772 | alt maxi = 921 | km² = 14.33 |}} '''Feniers''' (''Féniers'' en [[francés]]) es una [[comuna]] [[Occitània|occitana]] de [[Marcha]], en [[Lemosin]], situada dins lo [[departament francés|departament]] de [[Cruesa (departament)|Cruesa]] e la [[region francesa|region]] de [[Novela Aquitània]], <small>ancianament de [[Lemosin (region)|Lemosin]]</small>. ==Geografia== ==Toponimia== A Feniers, i a lo vilatge de l’Aussedat (fr. ''Loussedat'') que ven dau latin medievau 'absitas' (manse, domèni non ocupat per un colon) que es una tèrra en garait). Lo vilatge de l’Auvatge (fr. ''Louvage'') ven de 'auva' vespilha; cendre que vòla, produita per las plantas que se creman en esbosigant. Mistral menciona lo verbe 'auvar', espandir sus l'eissart la cendre de las plantas cremadas, dau latin 'albare', blanquir). ==Istòria== A Feniers, se fondèt lo movement Volèm Viure Au País en 1973. ==Administracion== ===Lista daus maires=== {{ElegitDebuta|insee=23080 |Títol= Lista daus maires successius}} {{Elegit |Debuta= [[2010]] |Fin= [[2020]] |Identitat= Nathalie Peyrat |Partit= |Qualitat= agricultritz }} {{Elegit |Debuta= març [[2008]] |Fin= mai 2010 |Identitat= Jean-Claude Alamarguy |Partit= |Qualitat= }} {{Elegit |Debuta= març [[2001]] |Fin= 2008 |Identitat= Alain Lescure |Partit= divèrs esquèrra |Qualitat= }} {{Elegit |Debuta= març [[1994]] |Fin= 2001 |Identitat= Éliane Giron |Partit= |Qualitat= }} {{Elegit |Debuta= |Fin= 1994 |Identitat= |Partit= |Qualitat= }} {{ElegitDonadas}} {{ElegitFin}} ===Intercomunalitat=== ==Demografia== {{Demografia |insee=23080 |senscomptesdobles= 1962}} * En {{popfr23|0}} la populacion èra de {{popfr23|080}} abitants. ==Luecs e monuments== ==Personalitats liadas a la comuna== ==Veire tanben== ===Liams connexes=== ===Liams externes=== ==Nòtas e referéncias== ===Nòtas=== <references group="N"/> ===Referéncias=== {{reflist}} {{Multibendèl | Portal Lemosin | Portal Occitània | Portal Cruesa | Portal Comunas de França }} {{Comunas de Cruesa}} [[Categoria:Comuna de Cruesa]] [[Categoria:Comuna de Lemosin (Occitània)]] gyl5mhm5c7fdw7xv1pqk5fjr8x8oz4b 0 107192 2509723 2291126 2026-09-30T03:05:39Z Alaric 506 44932 actualizacion administrativa 2509723 wikitext text/x-wiki {{Infobox vila occitana | carta = oc | nom = Possanjas | nom2 = ''Poussanges'' | imatge = Poussanges.jpg | descripcion = Egleisa Sent Peir e Sent Pau | lògo = | escut = | escais = | ist = | parçan = | region = [[Novela Aquitània]] | arrondiment = [[Arrondiment dau Buçon|Aubuçon]] | canton = [[canton de Falatin|Falatin]] | intercom = [[Nauta Corresa Comunautat]] | insee = 23158 | cònsol = Marc Bujon | mandat = [[2026]]-[[2032]] | gentilici = | longitud = 2.21611111111 | latitud = 45.8266666667 | alt mini = 564 | alt maxi = 861 | km² = 23.35 |}} ''Possanjas'' o '''Pocenjas''' <ref>Yves Lavalade, ''Dictionnaire des communes de la Creuse'', ed. la Geste, 2022, p. 154</ref> (''Poussanges'' en [[francés]]) es una [[comuna]] [[Occitània|occitana]] de [[Marcha]], en [[Lemosin (Occitània)|Lemosin]], situada dins lo [[departament francés|departament]] de [[Cruesa (departament)|Cruesa]] e la [[region francesa|region]] de [[Novela Aquitània]], <small>ancianament de [[Lemosin (region)|Lemosin]]</small>. ==Geografia== ==Istòria== ==Administracion== ===Lista daus maires=== {{ElegitDebuta|insee=23158 |Títol= Lista daus maires successius}} {{Elegit |Debuta=març [[2008]] |Fin= ([[2032]]) |Identitat= Marc Bujon |Partit= divers dreita |Qualitat= agricultor }} {{Elegit |Debuta= [[2002]] |Fin= 2008 |Identitat= Guy Parot |Partit= |Qualitat= }} {{Elegit |Debuta= [[1995]] |Fin= 2002 |Identitat= Jean-Louis Bellegy|Partit= |Qualitat= }} {{Elegit |Debuta= |Fin=1995 |Identitat= |Partit= |Qualitat= }} {{ElegitDonadas}} {{ElegitFin}} ===Intercomunalitat=== ==Demografia== {{Demografia |insee=23158 |1793= |1800= |1806= |1821= |1831= |1836= |1841= |1846= |1851= |1856= |1861= |1866= |1872= |1876= |1881= |1886= |1891= |1896= |1901= |1906= |1911= |1921= |1926= |1931= |1936= |1946= |1954= |1962= |1968= |1975= |1982= |1990= |1999= |2004= |2005= |2006= |2007= |2008= |2009= |cassini= |senscomptesdobles= 1962}} * En {{popfr23|0}} la populacion èra de {{popfr23|158}} abitants. ==Luecs e monuments== ==Personalitats liadas a la comuna== ==Veire tanben== ===Liams connexes=== ===Liams externes=== ==Nòtas e referéncias== ===Nòtas=== <references group="N"/> ===Referéncias=== {{reflist}} {{Multibendèl | Portal Lemosin | Portal Occitània | Portal Cruesa | Portal Comunas de França }} {{Comunas de Cruesa}} [[Categoria:Comuna de Cruesa]] [[Categoria:Comuna de Lemosin (Occitània)]] 4veimtxjdnzrl9fm7sxheub295lktcz 0 118994 2509690 2210826 2026-09-29T14:54:50Z Kontributor 2K 52367 2509690 wikitext text/x-wiki {{Infobox Comuna de França | carta=frp | nomcomuna=École | nomcomuna2=École | imatge=cap | descripcion= | lògo= | escut=Blason ville FR Ecole (Savoie).svg | escais= | region ist ={{Savòia}} | parçan= | arrondiment=[[Arrondiment de Chambéry|Chambéry]] | canton= [[Canton de Le Châtelard|Le Châtelard]] | insee =73106 | sitweb= | cp =73630 | cònsol =Marius Ferroud Plattet | mandat = [[2008]]-[[2014]] | gentilici = | longitud=6.16833333333 | latitud=45.6513888889 | alt mini =696 | alt mej = | alt maxi =2186 | km² =29.65 }} '''École''' en [[arpitan]] (''École'' en [[francés]]) es una [[Comuna francesa|comuna]] [[Arpitània|arpitana]] de [[Savòia]] administrada per lo [[departaments franceses|departament]] de [[Savòia (departament)|Savòia]] de la [[regions francesas|region]] de [[Ròse-Aups]]. ==Geografia== {{Apertium|fr}} Lu&ograve;cs d'abitacion : * Cap de-Lu&ograve;c * Lo Villard * Gratteloup * Lo Jarsin * Los Arolles * Lo Void del Mont * Ancian vilatge de Bellevaux destruit pendent la darri&egrave;ra gu&egrave;rra Nom dels abitants : Los Ecoulants (&egrave;s) Escor es una municipalitat dels Bauges de Davant. La si&aacute; situacion g&eacute;ographique fach d'Esc&ograve;la una municipalitat f&ograve;r&ccedil;a taxat dels randonneurs. Las despari&egrave;ras montanhas a la sortida d'Esc&ograve;la : * Arclusaz * Lo P&eacute;cloz * Mont de Armenaz * Lo Colombier [[Imatge:Ch&eacute;ran riblar at Ecole-en-Bauges.JPG|center|thumb|Lo Ch&eacute;ran #que trav&egrave;rsa Esc&ograve;la.]] {{Original|fr}} Lieux d'habitation : * Chef-Lieu * Le Villard * Gratteloup * Le Jarsin * Les Arolles * Le Creux du Mont * Ancien village de Bellevaux détruit durant la dernière guerre Nom des habitants : Les Ecoulants (es) École est une commune des Bauges de Devant. Sa situation géographique fait d'École une commune très prisée des randonneurs. Les différentes montagnes au départ d'École : * Arclusaz * Le Pécloz * Mont d'Armenaz * Le Colombier [[Imatge:Chéran river at Ecole-en-Bauges.JPG|center|thumb|Le Chéran qui traverse École.]] ===Comunas vesinas=== <div style="position: relative; float:left; width:450px;"> [[Fichièr:Blank map.svg|400px|left||Distanças e posicion relativa]] {{Image label|x=0.506|y=0.495|scale=400|text=[[Fichièr:Map pointer black.svg|20px|École]]'''École'''}} {{Image label|x=0.589217393846|y=0.442202411029|scale=400|text=[[Fichièr:Small-city-symbol.svg|6px|Comuna amb 285 abitants (2000)]]{{mida|80%|[[Jarsy]] (1,2km)}}}} {{Image label|x=0.482224206365|y=0.32319399485|scale=400|text=[[Fichièr:Small-city-symbol.svg|6px|Comuna amb 218 abitants (2000)]]{{mida|80%|[[La Compôte]] (2,4km)}}}} {{Image label|x=0.531005753929|y=0.196183769009|scale=400|text=[[Fichièr:Small-city-symbol.svg|6px|Comuna amb 83 abitants (2000)]]{{mida|80%|[[Doucy-en-Bauges]] (4,0km)}}}} {{Image label|x=0.334355517158|y=0.197449976966|scale=400|text=[[Fichièr:Small-city-symbol.svg|8px|Comuna amb 608 abitants (2000)]]{{mida|80%|[[Le Châtelard (Savòia)|Le Châtelard]] (4,6km)}}}} {{Image label|x=0.351350714547|y=0.853559860103|scale=400|text=[[Fichièr:Small-city-symbol.svg|6px|Comuna amb 145 abitants (2000)]]{{mida|80%|[[Sainte-Reine (Savòia)|Sainte-Reine]] (4,9km)}}}} {{Image label|x=0.0857072481642|y=0.495898994477|scale=400|text=[[Fichièr:Small-city-symbol.svg|6px|Comuna amb 173 abitants (2000)]]{{mida|80%|[[Aillon-le-Vieux]] (5,6km)}}}} </div>{{clear|left}} ==Istòria== ==Administracion== {{ElegitDebuta|insee=73106 |Títol= Lista deus cònsols successius}} {{Elegit |Debuta= [[2008]] |Fin= [[2014]] |Identitat=Marius Ferroud Plattet|Partit= |Qualitat= }} {{Elegit |Debuta= març de [[2001]] |Fin= 2008 |Identitat= |Partit= |Qualitat= }} {{ElegitDonadas}} {{ElegitFin}} ==Demografia== {{Demografia |insee=73106 |1793=728 |1800=620 |1806=813 |1821=921 |1831= |1836=1080 |1841= |1846=1195 |1851= |1856=993 |1861=996 |1866=934 |1872=962 |1876=880 |1881=873 |1886=839 |1891=780 |1896=711 |1901=636 |1906=604 |1911=565 |1921=542 |1926=513 |1931=482 |1936=475 |1946=455 |1954=425 |1962=387 |1968=363 |1975=263 |1982=266 |1990=249 |1999=238 |2004= |2005= |2006=248 |2007=249 |2008=250 |2009=246 |cassini=12442 |senscomptesdobles=1962}} ==Luòcs e monuments== ==Personalitats ligadas amb la comuna== ==Véser tanben== ==Ligams extèrnes== ==Nòtas== <references/> {{Portal Savòia}} {{Comunas de| insee =73106 }} [[Categoria:Comuna de Savòia]] l98fnebg27zcgqg4uyo1xc7cez0hkuk 0 120144 2509765 2208765 2026-09-30T09:34:26Z Kontributor 2K 52367 2509765 wikitext text/x-wiki {{Infobox Comuna de França | carta=fr | nomcomuna= Sainte-Marie | nomcomuna2=Sainte-Marie | imatge=cap | descripcion= | lògo= | escut=Blason ville fr Sainte-Marie 25.svg | escais= | region ist = | parçan= | arrondiment= [[Arrondiment de Montbéliard|Montbéliard]] | canton= [[Canton de Montbéliard-Ouest|Montbéliard-Ouest]] | insee = 25523 | sitweb= | cp = 25113 | cònsol = Philippe Ringenbach | mandat = [[2008]]-[[2014]] | gentilici = (en [[francés]]) | longitud= 6.6961 | latitud= 47.5081 | alt mini = 327 | alt mej = | alt maxi = 449 | km² = 7.17 }} '''Sainte-Marie ''' es una [[Comuna francesa|comuna]] [[frança|francesa]] administrada per lo [[departaments franceses|departament]] de [[Dobs (departament)|Dobs]] de la [[regions francesas|region]] de la [[Franca Comtat]]. ==Geografia== {{Apertium|fr}} Sant-Ostal, vilatge de l'&egrave;st de la Fran&ccedil;a, a situat en lo n&ograve;rd-es de la [[Franca-Comtat]], a 8&nbsp;km de [[Montb&eacute;liard]] e 28&nbsp;km de [[Belf&ograve;rt]]. {{Original|fr}} Sainte-Marie, village de l'est de la France, est situé dans le nord-est de la [[Franche-Comté]], à 8&nbsp;km de [[Montbéliard]] et 28&nbsp;km de [[Belfort]]. ===Comunas vesinas=== <div style="position: relative; float:left; width:450px;"> [[Fichièr:Blank map.svg|400px|left||Distanças e posicion relativa]] {{Image label|x=0.506|y=0.495|scale=400|text=[[Fichièr:Map pointer black.svg|20px|Sainte-Marie]]'''Sainte-Marie'''}} {{Image label|x=0.659946482001|y=0.333098359712|scale=400|text=[[Fichièr:Small-city-symbol.svg|6px|Comuna amb 173 abitants (2000)]]{{mida|80%|[[Saint-Julien-lès-Montbéliard]] (1,9km)}}}} {{Image label|x=0.51603980761|y=0.269354797742|scale=400|text=[[Fichièr:Small-city-symbol.svg|6px|Comuna amb 114 abitants (2000)]]{{mida|80%|[[Échenans]] (2,0km)}}}} {{Image label|x=0.258560249228|y=0.688311221145|scale=400|text=[[Fichièr:Small-city-symbol.svg|10px|Comuna amb 1520 abitants (2000)]]{{mida|80%|[[Montenois]] (2,7km)}}}} {{Image label|x=0.835019946033|y=0.599478250061|scale=400|text=[[Fichièr:Small-city-symbol.svg|6px|Comuna amb 477 abitants (2000)]]{{mida|80%|[[Présentevillers]] (2,8km)}}}} {{Image label|x=0.211306527143|y=0.33895626171|scale=400|text=[[Fichièr:Small-city-symbol.svg|10px|Comuna amb 1353 abitants (2000)]]{{mida|80%|[[Arcey (Dobs)|Arcey]] (2,9km)}}}} {{Image label|x=0.362858750002|y=0.163159317228|scale=400|text=[[Fichièr:Small-city-symbol.svg|8px|Comuna amb 715 abitants (2000)]]{{mida|80%|[[Désandans]] (3,2km)}}}} {{Image label|x=0.810263409277|y=0.26678101588|scale=400|text=[[Fichièr:Small-city-symbol.svg|6px|Comuna amb 250 abitants (2000)]]{{mida|80%|[[Issans]] (3,2km)}}}} {{Image label|x=0.722805491846|y=0.179991001088|scale=400|text=[[Fichièr:Small-city-symbol.svg|6px|Comuna amb 310 abitants (2000)]]{{mida|80%|[[Raynans]] (3,3km)}}}} {{Image label|x=0.510557815388|y=0.0592322916621|scale=400|text=[[Fichièr:Small-city-symbol.svg|6px|Comuna amb 311 abitants (2000)]]{{mida|80%|[[Semondans]] (3,8km)}}}} {{Image label|x=0.811084448803|y=0.848217153311|scale=400|text=[[Fichièr:Small-city-symbol.svg|14px|Comuna amb 3573 abitants (2000)]]{{mida|80%|[[Bavans]] (4,0km)}}}} </div>{{clear|left}} ==Istòria== {{Apertium|fr}} Sant-Ostal aperteni&aacute; al [[comtat de Montb&eacute;liard]] #que i agu&egrave;t ligat a la Fran&ccedil;a en 1793. Veroreille (Varoreille, Velloreille, Villa Aurelii) &Egrave;ra situat entre Sant-Ostal e [[Montenois]] al lu&ograve;c-dich actual "Valoreille". Aquel vilatge d&eacute;pendait per mitat de la [[principaut&eacute; de Montb&eacute;liard]] e per l'autre de la [[Ch&acirc;telot|distincion del Ch&acirc;telot]]. En [[1133]] existissi&aacute; un Otton de Velloreille, citat coma testim&ograve;ni de la fondacion de la [[abbaye de Lu&ograve;c-Creissent]]. Lo meteis nom es encara citat en [[1162]] en un acte passat per Jean, prieur de [[Lanthenans]]. En febri&egrave;r [[1298]] [[Grammont (Anautita-Sa&ocirc;ne)|Guy IV de Granjas]] dicha Guyot de Grammont, fils de Guillaume IV de Granjas, fasi&aacute; aumenatge a [[Renaud de Bourgogne|Renaud de Montb&eacute;liard]] per #&ccedil;&ograve; que Falques, madama de Silley, avi&aacute; de lududes a "''[[Onans]] e Velloreille''". En [[1410]] &ccedil;&ograve; [[fief]] &egrave;ra amassat pels sires de [[Grammont (Anautita-Sa&ocirc;ne)|Grammont]] a las si&aacute;s possessions. En [[1622]] pren lo domeni de la [[principaut&eacute; de Montb&eacute;liard]]. Lo p&ograve;ble disparait en [[1636]] en lo moment de l'intrada de las tropas imperialas en [[Franca-Comtat]]. Los villageois, demorava pas mai que cinc a u&egrave;ch familhas, se refugiar&agrave;n dins Sant-Ostal #que annexar&agrave; las si&aacute;s t&egrave;rras<ref>Los p&ograve;bles arru&iuml;nats del comtat de Montb&eacute;liard</ref>. {{Original|fr}} Sainte-Marie appartenait au [[comté de Montbéliard]] qui fut rattaché à la France en 1793. Veroreille (Varoreille, Velloreille, Villa Aurelii) était situé entre Sainte-Marie et [[Montenois]] au lieu-dit actuel "Valoreille". Ce village dépendait pour moitié de la [[principauté de Montbéliard]] et pour l'autre de la [[Châtelot|seigneurie du Châtelot]]. En [[1133]] il existait un Otton de Velloreille, cité comme témoin de la fondation de l'[[abbaye de Lieu-Croissant]]. le même nom est encore cité en [[1162]] dans un acte passé par Jean, prieur de [[Lanthenans]]. En février [[1298]] [[Grammont (Nauta Sòna)|Guy IV de Granges]] dit Guyot de Grammont, fils de Guillaume IV de Granges, faisait hommage à [[Renaud de Bourgogne|Renaud de Montbéliard]] pour ce que Falques, dame de Silley, tenait de lui à "''[[Onans]] et Velloreille''". En [[1410]] le [[fief]] était réuni par les sires de [[Grammont (Nauta Sòna)|Grammont]] à leurs possessions. En [[1622]] il rejoint le domaine de la [[principauté de Montbéliard]]. Le village disparait en [[1636]] lors de l'entrée des troupes impériales en [[Franche-Comté]]. Les villageois, il ne restait que cinq à huit familles, se réfugieront à Sainte-Marie qui annexera leurs terres<ref>Les villages ruinés du comté de Montbéliard</ref>. ==Administracion== {{ElegitDebuta|insee= 25523 |Títol= Lista deus cònsols successius}} {{Elegit |Debuta= [[2008]] |Fin= [[2014]] |Identitat= Philippe Ringenbach|Partit= |Qualitat= }} {{Elegit |Debuta= març de [[2001]] |Fin= 2008 |Identitat= |Partit= |Qualitat= }} {{ElegitDonadas}} {{ElegitFin}} ==Demografia== {{Demografia |insee= 25523 |1793=263 |1800=307 |1806=317 |1821=324 |1831=364 |1836=368 |1841=431 |1846=434 |1851=426 |1856=368 |1861=380 |1866=379 |1872=325 |1876=319 |1881=302 |1886=313 |1891=288 |1896=284 |1901=266 |1906=272 |1911=263 |1921=253 |1926=266 |1931=274 |1936=251 |1946=221 |1954=298 |1962=313 |1968=446 |1975=551 |1982=646 |1990=678 |1999=698 |2004= |2005= |2006=710 |2007= 721 |2008=717 |2009=724 |cassini=31490 |senscomptesdobles=1962}} ==Luòcs e monuments== ==Personalitats ligadas amb la comuna== ==Véser tanben== ==Ligams extèrnes== ==Nòtas== <references/> {{Portal Comunas}} {{Comunas de| insee = 25523 }} [[Categoria:Comuna de Dobs]] es1x5xpvmeglee3r4binydi46cscx5k 0 147106 2509700 2509644 2026-09-29T16:04:56Z Nicolas Eynaud 6858 /* Tipes e arquitectura */ 2509700 wikitext text/x-wiki {{article en construccion}} {{1000 fondamentals}} [[Fichièr:80486dx2-large.jpg|thumb||Lo circuit integrat d'un microprocessor [[Intel 80486DX]]2 dins sa boita (talha reala : 12 × 6,75&nbsp;mm)]] Lo '''processor central''', de l'[[anglés]] ''CPU'', ''central processing unit'', es lo compausant essencial d'un [[ordenador]] qu'interprèta las instruccions e tracta las donadas d'un [[programa]]. Es lo processor que provesís als ordenadors lor capacitat fondamentala d'èsser programats, es un dels compausants necessaris al foncionament de totes los tipes d'ordenadors, associats a las memòrias primàrias e als dispositius d'intrada/sortida. Un processor constituit d'un sol [[circuit integrat]] es abitualament nomenat [[microprocessor]]; pasmens, d'unes fabricants an desvolopats de processors en lescas: dins aquel cas las foncions elementàrias (ALU, FPU, sequençaire, etc.) son despartidas en divèrses circuits integrats especializats. La descubèrta del [[transistor]] en 1947 dobriguèt la via de la miniaturizacion dels compausants electronics e lo tèrme d'''unitat centrala'' (CPU) s'es utilizat dins l'industria electronica tre lo començament de las [[annadas 1960]] (Weik 1961). == Istòria == === De las originas aus prumèrs processors === L'idèa de crear ua unitat cargada de tractar l'[[informacion]] segon ua seguida d'instruccions es mei anciana que l'[[electronica]]. Prenó la soa forma [[teoria|teorica]] modèrna durant los [[ans 1940]] dab la definicion de l'[[arquitectura de von Neumann]]<ref>'''[[francés|(fr)]]''' Paolo Zanella, Yves Ligier e Emmanuel Lazard, ''Architecture et technologie des ordinateurs'', Malakoff, Dunod, 7{{a}} edicion, 2026, p. 16.</ref><ref>L'[[arquitectura de von Neumann]] n'es pas la sola existenta. Autas arquitecturas estón ensajadas. Avón a còps aplicacions com l'[[arquitectura de tipe Harvard]] deus [[Processor de senhau numeric|processors de senhau numeric]] e deus [[microcontrolaire]]s [[Microcontrolaire PIC|PIC]] e [[Atmel AVR|AVR]].</ref>. Aquera estructura, imaginada pendent la construction deus prumèrs [[ordenador]]s, es fondada sus ua unitat centrau de tractament qui executa, ua a ua, las instruccions definidas per un programa enregistrat aus costats d'ua [[Memòria (informatica)|memòria]] e de dispositius d'entrada e de sortida. Aqueth modèle, qui distingueish l'unitat de tractament de la memòria, es demorat lo fondament de la màger part deus [[ordenador|ordenadors]] actuaus. Totun, los prumèrs [[ordenador]]s, fabricats dens los [[ans 1940]] e [[ans 1950|1950]], ne tienèvan pas de processor au sens actuau<ref>'''[[francés|(fr)]]''' Paolo Zanella, Yves Ligier e Emmanuel Lazard, ''Architecture et technologie des ordinateurs'', Malakoff, Dunod, 7{{a}} edicion, 2026, pp. 17-18.</ref>. La lor unitat de tractament èra constituïda d'un ensemble de compausants. Per exemple, las prumèras [[maquina|maquinas]] utilizavan [[tube electronic|tubes electronics]] voluminós, fragiles, consumeires d'[[energia]] e desgatjant hèra [[calor]]. Ua unitat de tractament aucupava tanben volumes importants, comparables a armaris entièrs. L'[[invencion]] deu [[transistor]] en [[1947]] estó un eveniment decisiu. En efèit, aqueth compausant, capable d'assegurar las medishas foncions qu'un tube electronic en estant mei petit, mei hidable, mei rapide e mensh consumeire d'[[energia]], obrí la via a la miniaturizacion de l'[[electronica]]. Atau, las unitats de tractament basadas sus de transistors vadón mei compactas e mei performantas durant los [[ans 1950]]-[[ans 1960|1960]]. Es pendent aqueth periòde, a la debuta deus [[ans 1960]], qui lo tèrme de ''central processing unit'' (« unitat centrau de tractament », CPU) que's difusè dens l'[[industria]] [[electronica]] tà designar aquera partida de la [[maquina]] cargada d'executar las instruccions. Puish, apareishó lo [[circuit integrat]], qui permetó de regropar mantun transistor sus ua medisha placa de [[semiconductor]]. En redusint enqüèra la talha e lo còst deus compausants, preparè l'aparicion deu microprocessor<ref>'''[[francés|(fr)]]''' Paolo Zanella, Yves Ligier e Emmanuel Lazard, ''Architecture et technologie des ordinateurs'', Malakoff, Dunod, 7{{a}} edicion, 2026, pp. 18-19.</ref>. === L'invencion deu microprocessor === [[Fichièr:Intel C4004.jpg|thumb|right|[[Fotografia]] d'un microprocessor [[Intel 4004]].]] A la debuta deus [[ans 1970]], los progrès de l'[[electronica]] permetón d'amassar los diferents compausants de las unitats de tractament en ua uniça puç a basa de [[semiconductor]]s. Aperat « microprocessor », aqueth dispositiu simplifiquè los [[ordenador|ordenadors]] e lo prumèr modèle [[comèrci|comercializat]], l'[[Intel 4004]], merquè ua rompedura fondamentau dens l'istòria de l'informatica<ref>'''[[francés|(fr)]]''' Paolo Zanella, Yves Ligier e Emmanuel Lazard, ''Architecture et technologie des ordinateurs'', Malakoff, Dunod, 7{{a}} edicion, 2026, p. 225.</ref>. En efèit, si los sons resultats èran netament inferiors aus processors de l'epòca, lo son volume e lo son còst plan febles permetón de concéber los prumèrs micro-ordenadors a l'origina de l'ordenador personau e de la difusion de l'informatica dens los larèrs a partir de la segonda mieitat deus [[ans 1970]]<ref>Per exemple, l'[[Intel 4004]] avèva ua capacitat de calcul de {{formatnum:92600}} operacions per [[segonda]]. Aqueth nivèu tecnic èra comparable a l'[[ENIAC]] – lo prumèr ordenador modèrne – qui aucupava un espaci de 167 m² e avèva ua [[massa]] totala de 30 t.</ref>. Pendent las [[annada]]s seguentas, la poténcia deus microprocessors aumentè lèu. Que's passè atau d'un microprocessor de 4 bits a dispositius de 8, 16 e 32 bits, capables de tractar quantitats creishentas d'[[informacion]]s. En parallèle, lo nombre de [[transistor]]s integrats dens cada puç aumentè shens cès ni pausa e los microprocessors vadón l'element clau deus ordenadors<ref>'''[[francés|(fr)]]''' René J. Chevance, ''Microprocesseurs - Introduction'', reféréncia H1158 V1, Techniques de l'ingénieur, 1998.</ref>. === L'evolucion deus microprocessors === A partir deus [[ans 1970]], l'evolucion deus microprocessors seguí un ritme regular qui estó formalizat, de faiçon [[empirisme|empirica]], per [[Gordon Moore]] ([[1929]]-[[2023]]), un deus confondators d'[[Intel]]. Segon la [[lei de Moore|lei qui pòrta lo son nom]], lo nombre de [[transistor]]s podent estar integrat dens ua puç dobla cada dus ans<ref>'''[[anglés|(en)]]''' Gordon E. Moore, « Progress in Digital Integrated Electronics », ''IEEE Text Speech'',‎ 1975.</ref>. Aquela relacion demorè vertadèra dinc aus [[ans 2010]] e illustrè la rapiditat deus progrès de las [[industria]]s [[electronica]] e [[informatica]]<ref>'''[[francés|(fr)]]''' Jacques Blamont, ''Réseaux ! : le pari de l'intelligence collective'', París, CNRS Éditions, 2018.</ref>. Aquera progression èra principaument basada sus la miniaturizacion continua deus transistors qui permetó d'aumentar la lor densitat dens los circuits e lo nombre d'operacions realizablas. Los microprocessors modèrnes intègran atau miliards de transistors dont la talha se mesura en nanomètres. Dus autes axes de desvolopament sostienón tanben l'aumentacion rapida de la poténcia. Lo prumèr estó l'aumentacion de la [[frequéncia]] de relòtge, es a díser lo ritme d'execucion de las instruccions peu processor. Totun, aquera corsa estó limitada a partir deus [[ans 2000]] per problèmas de refrediment<ref>En efèit, aumentar la frequéncia de relòtge aumenta la quantitat de [[calor]] liberada peu processor, çò qu'altèra lo son bon foncionament (Paolo Zanella, Yves Ligier e Emmanuel Lazard, ''Architecture et technologie des ordinateurs'', Malakoff, Dunod, 7{{a}} edicion, 2026, p. 242.).</ref>. Lo segond axe estó la multiplicacion deu nombre de còrs. En plaça d'accelerar un processor unic, l'idèa es de plaçar mantua unitat de tractament capabla de tribalhar en parallèle<ref>'''[[francés|(fr)]]''' Paolo Zanella, Yves Ligier e Emmanuel Lazard, ''Architecture et technologie des ordinateurs'', Malakoff, Dunod, 7{{a}} edicion, 2026, p. 228.</ref>. Vaduts la nòrma, los processors multicòrs permeten d'executar mantun prètzhèit e de despartir un medish calcul enter mantun còr<ref>'''[[francés|(fr)]]''' Paolo Zanella, Yves Ligier e Emmanuel Lazard, ''Architecture et technologie des ordinateurs'', Malakoff, Dunod, 7{{a}} edicion, 2026, pp. 248-250.</ref>. == Principis de foncionament == Lo ròtle fondamentau d'un processor es d'executar rapidament programas, es a díser seguidas d'instruccions elementàrias enregistradas en [[Memòria (informatica)|memòria]]. Lo son foncionament es fondat sus un cicle de basa, repetit de faiçon continuau, qui es sovent descrivut en tres temps<ref>'''[[francés|(fr)]]''' Paolo Zanella, Yves Ligier e Emmanuel Lazard, ''Architecture et technologie des ordinateurs'', Malakoff, Dunod, 7{{a}} edicion, 2026, pp. 198-199.</ref>. Prumèr, lo processor va cercar en memòria l'instruccion d'executar a l'adreça indicada dens un registre especiau. Puish, descòda aquera instruccion, es a díser que'n determina la natura e las dadas concernidas. Enfin, executa l'operacion demandada e passa a l'instruccion seguenta. Aqueth cicle, a còps resumit peus tèrmes [[anglés]] ''fetch'', ''decode'' e ''execute'', que's repeteish miliards de còps per segonda. Las instruccions son executadas de manièra sequenciala, a mensh d'ua instruccion ordenant au processor d'anar a un aute endret deu programa, çò que permet de realizar las repeticions o las causidas condicionaus a la basa de tota la [[logica]] [[Tecnologias de l'informacion|informatica]]. Lo ritme d'aqueths cicles es reglat per un [[relòtge]] intèrne qui emet un senhau regular cadençant las operacions deu processor<ref>'''[[francés|(fr)]]''' Paolo Zanella, Yves Ligier e Emmanuel Lazard, ''Architecture et technologie des ordinateurs'', Malakoff, Dunod, 7{{a}} edicion, 2026, pp. 33 e 198.</ref>. La [[frequéncia]] d'aqueth relòtge balha ua indicacion de la rapiditat deu processor, mes autes paramètres intervienen sus la velocitat de tractament de las informacions com lo nombre d'instruccions tractadas a cada cicle o lo nombre de còrs. Las dadas manipuladas peus processors son seguidas de 0 e de 1. En efèit, aqueras dadas binàrias son particularament adaptadas a las [[operacion]]s [[logica|logicas]] e [[aritmetica|aritmeticas]] simplas realizablas per circuits compausats de [[transistor]]s agissent com [[interruptor]]s<ref>'''[[francés|(fr)]]''' Douglas Arvid Skoog, F. James Holler e Timothy A. Nieman, ''Principes d'analyse instrumentale'', De Boeck, 2003, pp. 74-77.</ref><ref>'''[[francés|(fr)]]''' Paolo Zanella, Yves Ligier e Emmanuel Lazard, ''Architecture et technologie des ordinateurs'', Malakoff, Dunod, 7{{a}} edicion, 2026, pp. 41 e 53.</ref>. == Arquitectura e compausants == === Las unitats foncionaus === Un processor es compausat d'un ensemble d'unitats especializadas qui coopèran tad executar instruccions. La lor organizacion precisa pòt variar segon los modèles, mes existeish elements comuns. Lo prumèr element fondamentau es l'unitat de comanda (o unitat de contròle) qui dirigeish lo foncionament generau deu processor. Gereish la debanada deu cicle d'execucion en cercant, per exemple, las instruccions, en realizant lo lor descodatge e en enviant las [[informacion]]s necessàrias tà coordinar l'accion de las autas unitats<ref>'''[[francés|(fr)]]''' Paolo Zanella, Yves Ligier e Emmanuel Lazard, ''Architecture et technologie des ordinateurs'', Malakoff, Dunod, 7{{a}} edicion, 2026, p. 33.</ref>. Lo segond element màger es l'unitat aritmetica e logica (ALU<ref>De l'[[anglés]] ''arithmetic logic unit''.</ref>). Es lo còr de la capacitat de calcul deu processor. Totun, mantun processor dispausa d'ua unitat addicionau especializada dens los calculs implicant de virgulas flotejantas (FPU<ref>De l'[[anglés]] ''floating-point unit''.</ref>), mei eficaça tà las operacions suus [[nombre reau|nombres reaus]]. Enfin, lo processor intègra un nombre limitat de petitas [[memòria (informatica)|memòrias]] intèrnas plan rapidas, aperadas registres, on son estocadas temporàriament las dadas e los resultats en cors de tractament. Aqueths registres son situats près de las unitats de calcul. Son donc mei rapides que la memòria principau, mes la lor capacitat es limitada. De mei, daubuns registres an un ròtle particular, com lo qui indica l'adreça de l'instruccion vienenta. === La memòria e las comunicacions === Tà foncionar, lo processor deu escambiar dadas dab la [[memòria (informatica)|memòria]] e los autes compausants de l'[[ordenador]]. Totun, despuish l'aparicion de l'[[Tecnologias de l'informacion|informatica]], la velocitat deus processors aumentè mei rapidament que la de las memòrias. La consequéncia d'aquera diférencia estó l'aparicion d'un escart de mei en mei important enter la rapiditat deu processor e lo temps necessari tad accedir a las dadas. La gestion d'aqueth escart es un enjòc centrau de l'arquitectura deus ordenadors modèrnes. En efèit, tad ac redusir, las [[memòria (informatica)|memòrias]] d'un [[ordenador]] son organizadas segon ua ierarquia compausada deus registres (intèrnes au processor), de la memòria cache, de la [[memòria viva]] e de las [[Memòria de massa|memòrias d'estocatge de massa]]. La rapiditat, la talha e lo còst d'aqueras memòrias vàrian en sens invèrse. Las memòrias pròchas deu processor son atau rapidas, petitas e costosas mentre que las memòrias aluenhadas son mei lentas, mes tanben mei granas e mensh costosas. Dens aqueth sistèma, la memòria cache a un ròtle centrau. Es ua memòria rapida, de febla capacitat, integrada au processor o plaçada a proximitat immediata, qui consèrva ua copia de las dadas e de las instruccions mei sovent utilizadas. Atau, lo processor i pòt accedir plan lèu shens aver a esperar la memòria principau, mei lenta<ref>Tad assegurar aquera foncion, la memòria cache es tanben sovent organizada en mantun nivèu, deu mei rapide e petit au mei lent e gran.</ref>. Enfin, los escambis d'informacions enter lo processor, la memòria e los autes compausants s'efectuan gràcias a ensembles de connexions, aperats [[bus informatica|buses]], servint a transportar las dadas, las adreças e los senhaus de comanda enter mantun compausant. La rapiditat e l'organizacion d'aqueras comunicacions influeishen hèra suus resultats globaus de la [[maquina]]<ref>'''[[francés|(fr)]]''' Paolo Zanella, Yves Ligier e Emmanuel Lazard, ''Architecture et technologie des ordinateurs'', Malakoff, Dunod, 7{{a}} edicion, 2026, pp. 284-290.</ref>. == Tipes e arquitectura == === Las arquitecturas CISC e RISC === {{veire|Processor de jòc d'instruccions complèxe|Processor de jòc d'instruccions redusit}} Dus tipes principaus d'arquitectura son [[tradicion|tradicionaument]] en matèria de concepcion de processors. La prumèra es l'[[arquitectura CISC]] (« processor de jòc d'instruccions complèxa »<ref>De l'[[anglés]] ''complex instruction set computer''.</ref>) qui consisteish a dotar lo processor d'un gran nombre d'instruccions, a còps plan elaboradas, capablas d'efectuar operacions complèxas en ua sola comanda. Aquera vision, la mei anciana, avèva l'avantatge d'estauviar la memòria e de facilitar lo tribalh deus programaires. Totun, necessitava de concéber processors complèxes e lo son interès diminuí quand arribèn memòrias mei facilas de fabricar e mensh costosas. La familha [[x86]], qui equipa la màger part deus ordenadors personaus e un nombre important de servidors, es l'exemple mei conegut de processor d'aqueth tipe. La segonda arquitectura es aperada [[arquitectura RISC|RISC]] (« processor de jòc d'instruccions redusit »<ref>de l'anglés ''reduced instruction set computer''.</ref>). Apareishuda pendent los [[ans 1980]], es fondada sus un processor unicament capable de realizar operacions simplas, mes de faiçon rapida e segon ua durada regulara. Combinasons d'aqueras instruccions elementàrias son utilizadas tad obtiéner operacions mei complèxas. Aquò permet de fabricar processors mei simples, mei rapides e necessitant mensh d'[[energia]]. Aquera arquitectura es donc vaduda dominanta dens lo domeni deus aparelhs mobiles. Çaquelà, la distincion enter las duas [[tecnica]]s que s'es estompada. En efèit, los [[arquitectura CISC|processors CISC]] modèrnes traduseishen las instruccions complèxas en ua seguida d'operacions simplas com los [[Arquitectura RISC|processors RISC]]. En mei, las arquitecturas RISC que's difusan drin a drin au domeni deus [[ordenador]]s e deus [[servidor (informatica)|servidors]]. === Los processors generalistas e especializats === === Los processors monocòr e multicòr === Ua auta distincion [[istòria|istorica]] separa los processors segon lo lor nombre de còrs. Un còr es ua unitat de tractament completat, capabla d'executar instruccions de manièra autonòma. Los processors monocòrs estón la nòrma dinc aus [[ans 2000]]. Executavan las operacions ua a ua e l'aumentacion de la lor [[frequéncia de relòtge]] permetó longtemps de melhorar la lor rapiditat. Totun, aquera costuma trobè lo son limit dab los problèmas de [[calor|dissipacion termica]] deus processors utilizant [[frequéncia]]s tròp hautas. == Aplicacions e economia == == Annèxe == === Ligams intèrnes === <div style="-moz-column-count:3; column-count:3;"> * [[Arquitectura CISC]]. * [[Arquitectura RISC]]. * [[Circuit integrat]]. * [[Electronica]]. * [[Ordenador]]. * [[Semiconductor]]. * [[Transistor]]. * [[Tube electronic]]. </div> === Bibliografia === * '''[[francés|(fr)]]''' Paolo Zanella, Yves Ligier e Emmanuel Lazard, ''Architecture et technologie des ordinateurs'', Malakoff, Dunod, 7{{a}} edicion, 2026. === Nòtas e referéncias === <div style="-moz-column-count:3; column-count:3;"> <references/> </div> [[Categoria:Informatica]] 97xejuc9296nvvz5u5qeipnb0j047nf 2509705 2509700 2026-09-29T16:13:33Z Nicolas Eynaud 6858 /* Los processors monocòr e multicòr */ 2509705 wikitext text/x-wiki {{article en construccion}} {{1000 fondamentals}} [[Fichièr:80486dx2-large.jpg|thumb||Lo circuit integrat d'un microprocessor [[Intel 80486DX]]2 dins sa boita (talha reala : 12 × 6,75&nbsp;mm)]] Lo '''processor central''', de l'[[anglés]] ''CPU'', ''central processing unit'', es lo compausant essencial d'un [[ordenador]] qu'interprèta las instruccions e tracta las donadas d'un [[programa]]. Es lo processor que provesís als ordenadors lor capacitat fondamentala d'èsser programats, es un dels compausants necessaris al foncionament de totes los tipes d'ordenadors, associats a las memòrias primàrias e als dispositius d'intrada/sortida. Un processor constituit d'un sol [[circuit integrat]] es abitualament nomenat [[microprocessor]]; pasmens, d'unes fabricants an desvolopats de processors en lescas: dins aquel cas las foncions elementàrias (ALU, FPU, sequençaire, etc.) son despartidas en divèrses circuits integrats especializats. La descubèrta del [[transistor]] en 1947 dobriguèt la via de la miniaturizacion dels compausants electronics e lo tèrme d'''unitat centrala'' (CPU) s'es utilizat dins l'industria electronica tre lo començament de las [[annadas 1960]] (Weik 1961). == Istòria == === De las originas aus prumèrs processors === L'idèa de crear ua unitat cargada de tractar l'[[informacion]] segon ua seguida d'instruccions es mei anciana que l'[[electronica]]. Prenó la soa forma [[teoria|teorica]] modèrna durant los [[ans 1940]] dab la definicion de l'[[arquitectura de von Neumann]]<ref>'''[[francés|(fr)]]''' Paolo Zanella, Yves Ligier e Emmanuel Lazard, ''Architecture et technologie des ordinateurs'', Malakoff, Dunod, 7{{a}} edicion, 2026, p. 16.</ref><ref>L'[[arquitectura de von Neumann]] n'es pas la sola existenta. Autas arquitecturas estón ensajadas. Avón a còps aplicacions com l'[[arquitectura de tipe Harvard]] deus [[Processor de senhau numeric|processors de senhau numeric]] e deus [[microcontrolaire]]s [[Microcontrolaire PIC|PIC]] e [[Atmel AVR|AVR]].</ref>. Aquera estructura, imaginada pendent la construction deus prumèrs [[ordenador]]s, es fondada sus ua unitat centrau de tractament qui executa, ua a ua, las instruccions definidas per un programa enregistrat aus costats d'ua [[Memòria (informatica)|memòria]] e de dispositius d'entrada e de sortida. Aqueth modèle, qui distingueish l'unitat de tractament de la memòria, es demorat lo fondament de la màger part deus [[ordenador|ordenadors]] actuaus. Totun, los prumèrs [[ordenador]]s, fabricats dens los [[ans 1940]] e [[ans 1950|1950]], ne tienèvan pas de processor au sens actuau<ref>'''[[francés|(fr)]]''' Paolo Zanella, Yves Ligier e Emmanuel Lazard, ''Architecture et technologie des ordinateurs'', Malakoff, Dunod, 7{{a}} edicion, 2026, pp. 17-18.</ref>. La lor unitat de tractament èra constituïda d'un ensemble de compausants. Per exemple, las prumèras [[maquina|maquinas]] utilizavan [[tube electronic|tubes electronics]] voluminós, fragiles, consumeires d'[[energia]] e desgatjant hèra [[calor]]. Ua unitat de tractament aucupava tanben volumes importants, comparables a armaris entièrs. L'[[invencion]] deu [[transistor]] en [[1947]] estó un eveniment decisiu. En efèit, aqueth compausant, capable d'assegurar las medishas foncions qu'un tube electronic en estant mei petit, mei hidable, mei rapide e mensh consumeire d'[[energia]], obrí la via a la miniaturizacion de l'[[electronica]]. Atau, las unitats de tractament basadas sus de transistors vadón mei compactas e mei performantas durant los [[ans 1950]]-[[ans 1960|1960]]. Es pendent aqueth periòde, a la debuta deus [[ans 1960]], qui lo tèrme de ''central processing unit'' (« unitat centrau de tractament », CPU) que's difusè dens l'[[industria]] [[electronica]] tà designar aquera partida de la [[maquina]] cargada d'executar las instruccions. Puish, apareishó lo [[circuit integrat]], qui permetó de regropar mantun transistor sus ua medisha placa de [[semiconductor]]. En redusint enqüèra la talha e lo còst deus compausants, preparè l'aparicion deu microprocessor<ref>'''[[francés|(fr)]]''' Paolo Zanella, Yves Ligier e Emmanuel Lazard, ''Architecture et technologie des ordinateurs'', Malakoff, Dunod, 7{{a}} edicion, 2026, pp. 18-19.</ref>. === L'invencion deu microprocessor === [[Fichièr:Intel C4004.jpg|thumb|right|[[Fotografia]] d'un microprocessor [[Intel 4004]].]] A la debuta deus [[ans 1970]], los progrès de l'[[electronica]] permetón d'amassar los diferents compausants de las unitats de tractament en ua uniça puç a basa de [[semiconductor]]s. Aperat « microprocessor », aqueth dispositiu simplifiquè los [[ordenador|ordenadors]] e lo prumèr modèle [[comèrci|comercializat]], l'[[Intel 4004]], merquè ua rompedura fondamentau dens l'istòria de l'informatica<ref>'''[[francés|(fr)]]''' Paolo Zanella, Yves Ligier e Emmanuel Lazard, ''Architecture et technologie des ordinateurs'', Malakoff, Dunod, 7{{a}} edicion, 2026, p. 225.</ref>. En efèit, si los sons resultats èran netament inferiors aus processors de l'epòca, lo son volume e lo son còst plan febles permetón de concéber los prumèrs micro-ordenadors a l'origina de l'ordenador personau e de la difusion de l'informatica dens los larèrs a partir de la segonda mieitat deus [[ans 1970]]<ref>Per exemple, l'[[Intel 4004]] avèva ua capacitat de calcul de {{formatnum:92600}} operacions per [[segonda]]. Aqueth nivèu tecnic èra comparable a l'[[ENIAC]] – lo prumèr ordenador modèrne – qui aucupava un espaci de 167 m² e avèva ua [[massa]] totala de 30 t.</ref>. Pendent las [[annada]]s seguentas, la poténcia deus microprocessors aumentè lèu. Que's passè atau d'un microprocessor de 4 bits a dispositius de 8, 16 e 32 bits, capables de tractar quantitats creishentas d'[[informacion]]s. En parallèle, lo nombre de [[transistor]]s integrats dens cada puç aumentè shens cès ni pausa e los microprocessors vadón l'element clau deus ordenadors<ref>'''[[francés|(fr)]]''' René J. Chevance, ''Microprocesseurs - Introduction'', reféréncia H1158 V1, Techniques de l'ingénieur, 1998.</ref>. === L'evolucion deus microprocessors === A partir deus [[ans 1970]], l'evolucion deus microprocessors seguí un ritme regular qui estó formalizat, de faiçon [[empirisme|empirica]], per [[Gordon Moore]] ([[1929]]-[[2023]]), un deus confondators d'[[Intel]]. Segon la [[lei de Moore|lei qui pòrta lo son nom]], lo nombre de [[transistor]]s podent estar integrat dens ua puç dobla cada dus ans<ref>'''[[anglés|(en)]]''' Gordon E. Moore, « Progress in Digital Integrated Electronics », ''IEEE Text Speech'',‎ 1975.</ref>. Aquela relacion demorè vertadèra dinc aus [[ans 2010]] e illustrè la rapiditat deus progrès de las [[industria]]s [[electronica]] e [[informatica]]<ref>'''[[francés|(fr)]]''' Jacques Blamont, ''Réseaux ! : le pari de l'intelligence collective'', París, CNRS Éditions, 2018.</ref>. Aquera progression èra principaument basada sus la miniaturizacion continua deus transistors qui permetó d'aumentar la lor densitat dens los circuits e lo nombre d'operacions realizablas. Los microprocessors modèrnes intègran atau miliards de transistors dont la talha se mesura en nanomètres. Dus autes axes de desvolopament sostienón tanben l'aumentacion rapida de la poténcia. Lo prumèr estó l'aumentacion de la [[frequéncia]] de relòtge, es a díser lo ritme d'execucion de las instruccions peu processor. Totun, aquera corsa estó limitada a partir deus [[ans 2000]] per problèmas de refrediment<ref>En efèit, aumentar la frequéncia de relòtge aumenta la quantitat de [[calor]] liberada peu processor, çò qu'altèra lo son bon foncionament (Paolo Zanella, Yves Ligier e Emmanuel Lazard, ''Architecture et technologie des ordinateurs'', Malakoff, Dunod, 7{{a}} edicion, 2026, p. 242.).</ref>. Lo segond axe estó la multiplicacion deu nombre de còrs. En plaça d'accelerar un processor unic, l'idèa es de plaçar mantua unitat de tractament capabla de tribalhar en parallèle<ref>'''[[francés|(fr)]]''' Paolo Zanella, Yves Ligier e Emmanuel Lazard, ''Architecture et technologie des ordinateurs'', Malakoff, Dunod, 7{{a}} edicion, 2026, p. 228.</ref>. Vaduts la nòrma, los processors multicòrs permeten d'executar mantun prètzhèit e de despartir un medish calcul enter mantun còr<ref>'''[[francés|(fr)]]''' Paolo Zanella, Yves Ligier e Emmanuel Lazard, ''Architecture et technologie des ordinateurs'', Malakoff, Dunod, 7{{a}} edicion, 2026, pp. 248-250.</ref>. == Principis de foncionament == Lo ròtle fondamentau d'un processor es d'executar rapidament programas, es a díser seguidas d'instruccions elementàrias enregistradas en [[Memòria (informatica)|memòria]]. Lo son foncionament es fondat sus un cicle de basa, repetit de faiçon continuau, qui es sovent descrivut en tres temps<ref>'''[[francés|(fr)]]''' Paolo Zanella, Yves Ligier e Emmanuel Lazard, ''Architecture et technologie des ordinateurs'', Malakoff, Dunod, 7{{a}} edicion, 2026, pp. 198-199.</ref>. Prumèr, lo processor va cercar en memòria l'instruccion d'executar a l'adreça indicada dens un registre especiau. Puish, descòda aquera instruccion, es a díser que'n determina la natura e las dadas concernidas. Enfin, executa l'operacion demandada e passa a l'instruccion seguenta. Aqueth cicle, a còps resumit peus tèrmes [[anglés]] ''fetch'', ''decode'' e ''execute'', que's repeteish miliards de còps per segonda. Las instruccions son executadas de manièra sequenciala, a mensh d'ua instruccion ordenant au processor d'anar a un aute endret deu programa, çò que permet de realizar las repeticions o las causidas condicionaus a la basa de tota la [[logica]] [[Tecnologias de l'informacion|informatica]]. Lo ritme d'aqueths cicles es reglat per un [[relòtge]] intèrne qui emet un senhau regular cadençant las operacions deu processor<ref>'''[[francés|(fr)]]''' Paolo Zanella, Yves Ligier e Emmanuel Lazard, ''Architecture et technologie des ordinateurs'', Malakoff, Dunod, 7{{a}} edicion, 2026, pp. 33 e 198.</ref>. La [[frequéncia]] d'aqueth relòtge balha ua indicacion de la rapiditat deu processor, mes autes paramètres intervienen sus la velocitat de tractament de las informacions com lo nombre d'instruccions tractadas a cada cicle o lo nombre de còrs. Las dadas manipuladas peus processors son seguidas de 0 e de 1. En efèit, aqueras dadas binàrias son particularament adaptadas a las [[operacion]]s [[logica|logicas]] e [[aritmetica|aritmeticas]] simplas realizablas per circuits compausats de [[transistor]]s agissent com [[interruptor]]s<ref>'''[[francés|(fr)]]''' Douglas Arvid Skoog, F. James Holler e Timothy A. Nieman, ''Principes d'analyse instrumentale'', De Boeck, 2003, pp. 74-77.</ref><ref>'''[[francés|(fr)]]''' Paolo Zanella, Yves Ligier e Emmanuel Lazard, ''Architecture et technologie des ordinateurs'', Malakoff, Dunod, 7{{a}} edicion, 2026, pp. 41 e 53.</ref>. == Arquitectura e compausants == === Las unitats foncionaus === Un processor es compausat d'un ensemble d'unitats especializadas qui coopèran tad executar instruccions. La lor organizacion precisa pòt variar segon los modèles, mes existeish elements comuns. Lo prumèr element fondamentau es l'unitat de comanda (o unitat de contròle) qui dirigeish lo foncionament generau deu processor. Gereish la debanada deu cicle d'execucion en cercant, per exemple, las instruccions, en realizant lo lor descodatge e en enviant las [[informacion]]s necessàrias tà coordinar l'accion de las autas unitats<ref>'''[[francés|(fr)]]''' Paolo Zanella, Yves Ligier e Emmanuel Lazard, ''Architecture et technologie des ordinateurs'', Malakoff, Dunod, 7{{a}} edicion, 2026, p. 33.</ref>. Lo segond element màger es l'unitat aritmetica e logica (ALU<ref>De l'[[anglés]] ''arithmetic logic unit''.</ref>). Es lo còr de la capacitat de calcul deu processor. Totun, mantun processor dispausa d'ua unitat addicionau especializada dens los calculs implicant de virgulas flotejantas (FPU<ref>De l'[[anglés]] ''floating-point unit''.</ref>), mei eficaça tà las operacions suus [[nombre reau|nombres reaus]]. Enfin, lo processor intègra un nombre limitat de petitas [[memòria (informatica)|memòrias]] intèrnas plan rapidas, aperadas registres, on son estocadas temporàriament las dadas e los resultats en cors de tractament. Aqueths registres son situats près de las unitats de calcul. Son donc mei rapides que la memòria principau, mes la lor capacitat es limitada. De mei, daubuns registres an un ròtle particular, com lo qui indica l'adreça de l'instruccion vienenta. === La memòria e las comunicacions === Tà foncionar, lo processor deu escambiar dadas dab la [[memòria (informatica)|memòria]] e los autes compausants de l'[[ordenador]]. Totun, despuish l'aparicion de l'[[Tecnologias de l'informacion|informatica]], la velocitat deus processors aumentè mei rapidament que la de las memòrias. La consequéncia d'aquera diférencia estó l'aparicion d'un escart de mei en mei important enter la rapiditat deu processor e lo temps necessari tad accedir a las dadas. La gestion d'aqueth escart es un enjòc centrau de l'arquitectura deus ordenadors modèrnes. En efèit, tad ac redusir, las [[memòria (informatica)|memòrias]] d'un [[ordenador]] son organizadas segon ua ierarquia compausada deus registres (intèrnes au processor), de la memòria cache, de la [[memòria viva]] e de las [[Memòria de massa|memòrias d'estocatge de massa]]. La rapiditat, la talha e lo còst d'aqueras memòrias vàrian en sens invèrse. Las memòrias pròchas deu processor son atau rapidas, petitas e costosas mentre que las memòrias aluenhadas son mei lentas, mes tanben mei granas e mensh costosas. Dens aqueth sistèma, la memòria cache a un ròtle centrau. Es ua memòria rapida, de febla capacitat, integrada au processor o plaçada a proximitat immediata, qui consèrva ua copia de las dadas e de las instruccions mei sovent utilizadas. Atau, lo processor i pòt accedir plan lèu shens aver a esperar la memòria principau, mei lenta<ref>Tad assegurar aquera foncion, la memòria cache es tanben sovent organizada en mantun nivèu, deu mei rapide e petit au mei lent e gran.</ref>. Enfin, los escambis d'informacions enter lo processor, la memòria e los autes compausants s'efectuan gràcias a ensembles de connexions, aperats [[bus informatica|buses]], servint a transportar las dadas, las adreças e los senhaus de comanda enter mantun compausant. La rapiditat e l'organizacion d'aqueras comunicacions influeishen hèra suus resultats globaus de la [[maquina]]<ref>'''[[francés|(fr)]]''' Paolo Zanella, Yves Ligier e Emmanuel Lazard, ''Architecture et technologie des ordinateurs'', Malakoff, Dunod, 7{{a}} edicion, 2026, pp. 284-290.</ref>. == Tipes e arquitectura == === Las arquitecturas CISC e RISC === {{veire|Processor de jòc d'instruccions complèxe|Processor de jòc d'instruccions redusit}} Dus tipes principaus d'arquitectura son [[tradicion|tradicionaument]] en matèria de concepcion de processors. La prumèra es l'[[arquitectura CISC]] (« processor de jòc d'instruccions complèxa »<ref>De l'[[anglés]] ''complex instruction set computer''.</ref>) qui consisteish a dotar lo processor d'un gran nombre d'instruccions, a còps plan elaboradas, capablas d'efectuar operacions complèxas en ua sola comanda. Aquera vision, la mei anciana, avèva l'avantatge d'estauviar la memòria e de facilitar lo tribalh deus programaires. Totun, necessitava de concéber processors complèxes e lo son interès diminuí quand arribèn memòrias mei facilas de fabricar e mensh costosas. La familha [[x86]], qui equipa la màger part deus ordenadors personaus e un nombre important de servidors, es l'exemple mei conegut de processor d'aqueth tipe. La segonda arquitectura es aperada [[arquitectura RISC|RISC]] (« processor de jòc d'instruccions redusit »<ref>de l'anglés ''reduced instruction set computer''.</ref>). Apareishuda pendent los [[ans 1980]], es fondada sus un processor unicament capable de realizar operacions simplas, mes de faiçon rapida e segon ua durada regulara. Combinasons d'aqueras instruccions elementàrias son utilizadas tad obtiéner operacions mei complèxas. Aquò permet de fabricar processors mei simples, mei rapides e necessitant mensh d'[[energia]]. Aquera arquitectura es donc vaduda dominanta dens lo domeni deus aparelhs mobiles. Çaquelà, la distincion enter las duas [[tecnica]]s que s'es estompada. En efèit, los [[arquitectura CISC|processors CISC]] modèrnes traduseishen las instruccions complèxas en ua seguida d'operacions simplas com los [[Arquitectura RISC|processors RISC]]. En mei, las arquitecturas RISC que's difusan drin a drin au domeni deus [[ordenador]]s e deus [[servidor (informatica)|servidors]]. === Los processors generalistas e especializats === === Los processors monocòr e multicòr === Ua auta distincion [[istòria|istorica]] separa los processors segon lo lor nombre de còrs. Un còr es ua unitat de tractament completat, capabla d'executar instruccions de manièra autonòma. Los processors monocòrs estón la nòrma dinc aus [[ans 2000]]. Executavan las operacions ua a ua e l'aumentacion de la lor [[frequéncia de relòtge]] permetó longtemps de melhorar la lor rapiditat. Totun, aquera costuma trobè lo son limit dab los problèmas de [[calor|dissipacion termica]] deus processors utilizant [[frequéncia]]s tròp hautas. Tà resòlver aqueth problèma, los fabricants desvolopèn processors comportant mantun còr tribalhant en parallèle. Aquò necessitè de concéber programas adaptats ad aqueth tipe de foncionament, mes permetó d'executar mantun prètzhèit simultanèament, o de despartir un medish tractament enter mantun còr. == Aplicacions e economia == == Annèxe == === Ligams intèrnes === <div style="-moz-column-count:3; column-count:3;"> * [[Arquitectura CISC]]. * [[Arquitectura RISC]]. * [[Circuit integrat]]. * [[Electronica]]. * [[Ordenador]]. * [[Semiconductor]]. * [[Transistor]]. * [[Tube electronic]]. </div> === Bibliografia === * '''[[francés|(fr)]]''' Paolo Zanella, Yves Ligier e Emmanuel Lazard, ''Architecture et technologie des ordinateurs'', Malakoff, Dunod, 7{{a}} edicion, 2026. === Nòtas e referéncias === <div style="-moz-column-count:3; column-count:3;"> <references/> </div> [[Categoria:Informatica]] j647clnrfw1ha1zpcaz7dqi93i6kmex 2509706 2509705 2026-09-29T16:14:30Z Nicolas Eynaud 6858 /* Los processors monocòr e multicòr */ 2509706 wikitext text/x-wiki {{article en construccion}} {{1000 fondamentals}} [[Fichièr:80486dx2-large.jpg|thumb||Lo circuit integrat d'un microprocessor [[Intel 80486DX]]2 dins sa boita (talha reala : 12 × 6,75&nbsp;mm)]] Lo '''processor central''', de l'[[anglés]] ''CPU'', ''central processing unit'', es lo compausant essencial d'un [[ordenador]] qu'interprèta las instruccions e tracta las donadas d'un [[programa]]. Es lo processor que provesís als ordenadors lor capacitat fondamentala d'èsser programats, es un dels compausants necessaris al foncionament de totes los tipes d'ordenadors, associats a las memòrias primàrias e als dispositius d'intrada/sortida. Un processor constituit d'un sol [[circuit integrat]] es abitualament nomenat [[microprocessor]]; pasmens, d'unes fabricants an desvolopats de processors en lescas: dins aquel cas las foncions elementàrias (ALU, FPU, sequençaire, etc.) son despartidas en divèrses circuits integrats especializats. La descubèrta del [[transistor]] en 1947 dobriguèt la via de la miniaturizacion dels compausants electronics e lo tèrme d'''unitat centrala'' (CPU) s'es utilizat dins l'industria electronica tre lo començament de las [[annadas 1960]] (Weik 1961). == Istòria == === De las originas aus prumèrs processors === L'idèa de crear ua unitat cargada de tractar l'[[informacion]] segon ua seguida d'instruccions es mei anciana que l'[[electronica]]. Prenó la soa forma [[teoria|teorica]] modèrna durant los [[ans 1940]] dab la definicion de l'[[arquitectura de von Neumann]]<ref>'''[[francés|(fr)]]''' Paolo Zanella, Yves Ligier e Emmanuel Lazard, ''Architecture et technologie des ordinateurs'', Malakoff, Dunod, 7{{a}} edicion, 2026, p. 16.</ref><ref>L'[[arquitectura de von Neumann]] n'es pas la sola existenta. Autas arquitecturas estón ensajadas. Avón a còps aplicacions com l'[[arquitectura de tipe Harvard]] deus [[Processor de senhau numeric|processors de senhau numeric]] e deus [[microcontrolaire]]s [[Microcontrolaire PIC|PIC]] e [[Atmel AVR|AVR]].</ref>. Aquera estructura, imaginada pendent la construction deus prumèrs [[ordenador]]s, es fondada sus ua unitat centrau de tractament qui executa, ua a ua, las instruccions definidas per un programa enregistrat aus costats d'ua [[Memòria (informatica)|memòria]] e de dispositius d'entrada e de sortida. Aqueth modèle, qui distingueish l'unitat de tractament de la memòria, es demorat lo fondament de la màger part deus [[ordenador|ordenadors]] actuaus. Totun, los prumèrs [[ordenador]]s, fabricats dens los [[ans 1940]] e [[ans 1950|1950]], ne tienèvan pas de processor au sens actuau<ref>'''[[francés|(fr)]]''' Paolo Zanella, Yves Ligier e Emmanuel Lazard, ''Architecture et technologie des ordinateurs'', Malakoff, Dunod, 7{{a}} edicion, 2026, pp. 17-18.</ref>. La lor unitat de tractament èra constituïda d'un ensemble de compausants. Per exemple, las prumèras [[maquina|maquinas]] utilizavan [[tube electronic|tubes electronics]] voluminós, fragiles, consumeires d'[[energia]] e desgatjant hèra [[calor]]. Ua unitat de tractament aucupava tanben volumes importants, comparables a armaris entièrs. L'[[invencion]] deu [[transistor]] en [[1947]] estó un eveniment decisiu. En efèit, aqueth compausant, capable d'assegurar las medishas foncions qu'un tube electronic en estant mei petit, mei hidable, mei rapide e mensh consumeire d'[[energia]], obrí la via a la miniaturizacion de l'[[electronica]]. Atau, las unitats de tractament basadas sus de transistors vadón mei compactas e mei performantas durant los [[ans 1950]]-[[ans 1960|1960]]. Es pendent aqueth periòde, a la debuta deus [[ans 1960]], qui lo tèrme de ''central processing unit'' (« unitat centrau de tractament », CPU) que's difusè dens l'[[industria]] [[electronica]] tà designar aquera partida de la [[maquina]] cargada d'executar las instruccions. Puish, apareishó lo [[circuit integrat]], qui permetó de regropar mantun transistor sus ua medisha placa de [[semiconductor]]. En redusint enqüèra la talha e lo còst deus compausants, preparè l'aparicion deu microprocessor<ref>'''[[francés|(fr)]]''' Paolo Zanella, Yves Ligier e Emmanuel Lazard, ''Architecture et technologie des ordinateurs'', Malakoff, Dunod, 7{{a}} edicion, 2026, pp. 18-19.</ref>. === L'invencion deu microprocessor === [[Fichièr:Intel C4004.jpg|thumb|right|[[Fotografia]] d'un microprocessor [[Intel 4004]].]] A la debuta deus [[ans 1970]], los progrès de l'[[electronica]] permetón d'amassar los diferents compausants de las unitats de tractament en ua uniça puç a basa de [[semiconductor]]s. Aperat « microprocessor », aqueth dispositiu simplifiquè los [[ordenador|ordenadors]] e lo prumèr modèle [[comèrci|comercializat]], l'[[Intel 4004]], merquè ua rompedura fondamentau dens l'istòria de l'informatica<ref>'''[[francés|(fr)]]''' Paolo Zanella, Yves Ligier e Emmanuel Lazard, ''Architecture et technologie des ordinateurs'', Malakoff, Dunod, 7{{a}} edicion, 2026, p. 225.</ref>. En efèit, si los sons resultats èran netament inferiors aus processors de l'epòca, lo son volume e lo son còst plan febles permetón de concéber los prumèrs micro-ordenadors a l'origina de l'ordenador personau e de la difusion de l'informatica dens los larèrs a partir de la segonda mieitat deus [[ans 1970]]<ref>Per exemple, l'[[Intel 4004]] avèva ua capacitat de calcul de {{formatnum:92600}} operacions per [[segonda]]. Aqueth nivèu tecnic èra comparable a l'[[ENIAC]] – lo prumèr ordenador modèrne – qui aucupava un espaci de 167 m² e avèva ua [[massa]] totala de 30 t.</ref>. Pendent las [[annada]]s seguentas, la poténcia deus microprocessors aumentè lèu. Que's passè atau d'un microprocessor de 4 bits a dispositius de 8, 16 e 32 bits, capables de tractar quantitats creishentas d'[[informacion]]s. En parallèle, lo nombre de [[transistor]]s integrats dens cada puç aumentè shens cès ni pausa e los microprocessors vadón l'element clau deus ordenadors<ref>'''[[francés|(fr)]]''' René J. Chevance, ''Microprocesseurs - Introduction'', reféréncia H1158 V1, Techniques de l'ingénieur, 1998.</ref>. === L'evolucion deus microprocessors === A partir deus [[ans 1970]], l'evolucion deus microprocessors seguí un ritme regular qui estó formalizat, de faiçon [[empirisme|empirica]], per [[Gordon Moore]] ([[1929]]-[[2023]]), un deus confondators d'[[Intel]]. Segon la [[lei de Moore|lei qui pòrta lo son nom]], lo nombre de [[transistor]]s podent estar integrat dens ua puç dobla cada dus ans<ref>'''[[anglés|(en)]]''' Gordon E. Moore, « Progress in Digital Integrated Electronics », ''IEEE Text Speech'',‎ 1975.</ref>. Aquela relacion demorè vertadèra dinc aus [[ans 2010]] e illustrè la rapiditat deus progrès de las [[industria]]s [[electronica]] e [[informatica]]<ref>'''[[francés|(fr)]]''' Jacques Blamont, ''Réseaux ! : le pari de l'intelligence collective'', París, CNRS Éditions, 2018.</ref>. Aquera progression èra principaument basada sus la miniaturizacion continua deus transistors qui permetó d'aumentar la lor densitat dens los circuits e lo nombre d'operacions realizablas. Los microprocessors modèrnes intègran atau miliards de transistors dont la talha se mesura en nanomètres. Dus autes axes de desvolopament sostienón tanben l'aumentacion rapida de la poténcia. Lo prumèr estó l'aumentacion de la [[frequéncia]] de relòtge, es a díser lo ritme d'execucion de las instruccions peu processor. Totun, aquera corsa estó limitada a partir deus [[ans 2000]] per problèmas de refrediment<ref>En efèit, aumentar la frequéncia de relòtge aumenta la quantitat de [[calor]] liberada peu processor, çò qu'altèra lo son bon foncionament (Paolo Zanella, Yves Ligier e Emmanuel Lazard, ''Architecture et technologie des ordinateurs'', Malakoff, Dunod, 7{{a}} edicion, 2026, p. 242.).</ref>. Lo segond axe estó la multiplicacion deu nombre de còrs. En plaça d'accelerar un processor unic, l'idèa es de plaçar mantua unitat de tractament capabla de tribalhar en parallèle<ref>'''[[francés|(fr)]]''' Paolo Zanella, Yves Ligier e Emmanuel Lazard, ''Architecture et technologie des ordinateurs'', Malakoff, Dunod, 7{{a}} edicion, 2026, p. 228.</ref>. Vaduts la nòrma, los processors multicòrs permeten d'executar mantun prètzhèit e de despartir un medish calcul enter mantun còr<ref>'''[[francés|(fr)]]''' Paolo Zanella, Yves Ligier e Emmanuel Lazard, ''Architecture et technologie des ordinateurs'', Malakoff, Dunod, 7{{a}} edicion, 2026, pp. 248-250.</ref>. == Principis de foncionament == Lo ròtle fondamentau d'un processor es d'executar rapidament programas, es a díser seguidas d'instruccions elementàrias enregistradas en [[Memòria (informatica)|memòria]]. Lo son foncionament es fondat sus un cicle de basa, repetit de faiçon continuau, qui es sovent descrivut en tres temps<ref>'''[[francés|(fr)]]''' Paolo Zanella, Yves Ligier e Emmanuel Lazard, ''Architecture et technologie des ordinateurs'', Malakoff, Dunod, 7{{a}} edicion, 2026, pp. 198-199.</ref>. Prumèr, lo processor va cercar en memòria l'instruccion d'executar a l'adreça indicada dens un registre especiau. Puish, descòda aquera instruccion, es a díser que'n determina la natura e las dadas concernidas. Enfin, executa l'operacion demandada e passa a l'instruccion seguenta. Aqueth cicle, a còps resumit peus tèrmes [[anglés]] ''fetch'', ''decode'' e ''execute'', que's repeteish miliards de còps per segonda. Las instruccions son executadas de manièra sequenciala, a mensh d'ua instruccion ordenant au processor d'anar a un aute endret deu programa, çò que permet de realizar las repeticions o las causidas condicionaus a la basa de tota la [[logica]] [[Tecnologias de l'informacion|informatica]]. Lo ritme d'aqueths cicles es reglat per un [[relòtge]] intèrne qui emet un senhau regular cadençant las operacions deu processor<ref>'''[[francés|(fr)]]''' Paolo Zanella, Yves Ligier e Emmanuel Lazard, ''Architecture et technologie des ordinateurs'', Malakoff, Dunod, 7{{a}} edicion, 2026, pp. 33 e 198.</ref>. La [[frequéncia]] d'aqueth relòtge balha ua indicacion de la rapiditat deu processor, mes autes paramètres intervienen sus la velocitat de tractament de las informacions com lo nombre d'instruccions tractadas a cada cicle o lo nombre de còrs. Las dadas manipuladas peus processors son seguidas de 0 e de 1. En efèit, aqueras dadas binàrias son particularament adaptadas a las [[operacion]]s [[logica|logicas]] e [[aritmetica|aritmeticas]] simplas realizablas per circuits compausats de [[transistor]]s agissent com [[interruptor]]s<ref>'''[[francés|(fr)]]''' Douglas Arvid Skoog, F. James Holler e Timothy A. Nieman, ''Principes d'analyse instrumentale'', De Boeck, 2003, pp. 74-77.</ref><ref>'''[[francés|(fr)]]''' Paolo Zanella, Yves Ligier e Emmanuel Lazard, ''Architecture et technologie des ordinateurs'', Malakoff, Dunod, 7{{a}} edicion, 2026, pp. 41 e 53.</ref>. == Arquitectura e compausants == === Las unitats foncionaus === Un processor es compausat d'un ensemble d'unitats especializadas qui coopèran tad executar instruccions. La lor organizacion precisa pòt variar segon los modèles, mes existeish elements comuns. Lo prumèr element fondamentau es l'unitat de comanda (o unitat de contròle) qui dirigeish lo foncionament generau deu processor. Gereish la debanada deu cicle d'execucion en cercant, per exemple, las instruccions, en realizant lo lor descodatge e en enviant las [[informacion]]s necessàrias tà coordinar l'accion de las autas unitats<ref>'''[[francés|(fr)]]''' Paolo Zanella, Yves Ligier e Emmanuel Lazard, ''Architecture et technologie des ordinateurs'', Malakoff, Dunod, 7{{a}} edicion, 2026, p. 33.</ref>. Lo segond element màger es l'unitat aritmetica e logica (ALU<ref>De l'[[anglés]] ''arithmetic logic unit''.</ref>). Es lo còr de la capacitat de calcul deu processor. Totun, mantun processor dispausa d'ua unitat addicionau especializada dens los calculs implicant de virgulas flotejantas (FPU<ref>De l'[[anglés]] ''floating-point unit''.</ref>), mei eficaça tà las operacions suus [[nombre reau|nombres reaus]]. Enfin, lo processor intègra un nombre limitat de petitas [[memòria (informatica)|memòrias]] intèrnas plan rapidas, aperadas registres, on son estocadas temporàriament las dadas e los resultats en cors de tractament. Aqueths registres son situats près de las unitats de calcul. Son donc mei rapides que la memòria principau, mes la lor capacitat es limitada. De mei, daubuns registres an un ròtle particular, com lo qui indica l'adreça de l'instruccion vienenta. === La memòria e las comunicacions === Tà foncionar, lo processor deu escambiar dadas dab la [[memòria (informatica)|memòria]] e los autes compausants de l'[[ordenador]]. Totun, despuish l'aparicion de l'[[Tecnologias de l'informacion|informatica]], la velocitat deus processors aumentè mei rapidament que la de las memòrias. La consequéncia d'aquera diférencia estó l'aparicion d'un escart de mei en mei important enter la rapiditat deu processor e lo temps necessari tad accedir a las dadas. La gestion d'aqueth escart es un enjòc centrau de l'arquitectura deus ordenadors modèrnes. En efèit, tad ac redusir, las [[memòria (informatica)|memòrias]] d'un [[ordenador]] son organizadas segon ua ierarquia compausada deus registres (intèrnes au processor), de la memòria cache, de la [[memòria viva]] e de las [[Memòria de massa|memòrias d'estocatge de massa]]. La rapiditat, la talha e lo còst d'aqueras memòrias vàrian en sens invèrse. Las memòrias pròchas deu processor son atau rapidas, petitas e costosas mentre que las memòrias aluenhadas son mei lentas, mes tanben mei granas e mensh costosas. Dens aqueth sistèma, la memòria cache a un ròtle centrau. Es ua memòria rapida, de febla capacitat, integrada au processor o plaçada a proximitat immediata, qui consèrva ua copia de las dadas e de las instruccions mei sovent utilizadas. Atau, lo processor i pòt accedir plan lèu shens aver a esperar la memòria principau, mei lenta<ref>Tad assegurar aquera foncion, la memòria cache es tanben sovent organizada en mantun nivèu, deu mei rapide e petit au mei lent e gran.</ref>. Enfin, los escambis d'informacions enter lo processor, la memòria e los autes compausants s'efectuan gràcias a ensembles de connexions, aperats [[bus informatica|buses]], servint a transportar las dadas, las adreças e los senhaus de comanda enter mantun compausant. La rapiditat e l'organizacion d'aqueras comunicacions influeishen hèra suus resultats globaus de la [[maquina]]<ref>'''[[francés|(fr)]]''' Paolo Zanella, Yves Ligier e Emmanuel Lazard, ''Architecture et technologie des ordinateurs'', Malakoff, Dunod, 7{{a}} edicion, 2026, pp. 284-290.</ref>. == Tipes e arquitectura == === Las arquitecturas CISC e RISC === {{veire|Processor de jòc d'instruccions complèxe|Processor de jòc d'instruccions redusit}} Dus tipes principaus d'arquitectura son [[tradicion|tradicionaument]] en matèria de concepcion de processors. La prumèra es l'[[arquitectura CISC]] (« processor de jòc d'instruccions complèxa »<ref>De l'[[anglés]] ''complex instruction set computer''.</ref>) qui consisteish a dotar lo processor d'un gran nombre d'instruccions, a còps plan elaboradas, capablas d'efectuar operacions complèxas en ua sola comanda. Aquera vision, la mei anciana, avèva l'avantatge d'estauviar la memòria e de facilitar lo tribalh deus programaires. Totun, necessitava de concéber processors complèxes e lo son interès diminuí quand arribèn memòrias mei facilas de fabricar e mensh costosas. La familha [[x86]], qui equipa la màger part deus ordenadors personaus e un nombre important de servidors, es l'exemple mei conegut de processor d'aqueth tipe. La segonda arquitectura es aperada [[arquitectura RISC|RISC]] (« processor de jòc d'instruccions redusit »<ref>de l'anglés ''reduced instruction set computer''.</ref>). Apareishuda pendent los [[ans 1980]], es fondada sus un processor unicament capable de realizar operacions simplas, mes de faiçon rapida e segon ua durada regulara. Combinasons d'aqueras instruccions elementàrias son utilizadas tad obtiéner operacions mei complèxas. Aquò permet de fabricar processors mei simples, mei rapides e necessitant mensh d'[[energia]]. Aquera arquitectura es donc vaduda dominanta dens lo domeni deus aparelhs mobiles. Çaquelà, la distincion enter las duas [[tecnica]]s que s'es estompada. En efèit, los [[arquitectura CISC|processors CISC]] modèrnes traduseishen las instruccions complèxas en ua seguida d'operacions simplas com los [[Arquitectura RISC|processors RISC]]. En mei, las arquitecturas RISC que's difusan drin a drin au domeni deus [[ordenador]]s e deus [[servidor (informatica)|servidors]]. === Los processors generalistas e especializats === === Los processors monocòr e multicòr === Ua auta distincion [[istòria|istorica]] separa los processors segon lo lor nombre de còrs. Un còr es ua unitat de tractament complèta, capabla d'executar instruccions de manièra autonòma. Los processors monocòrs estón la nòrma dinc aus [[ans 2000]]. Executavan las operacions ua a ua e l'aumentacion de la lor [[frequéncia de relòtge]] permetó longtemps de melhorar la lor rapiditat. Totun, aquera costuma trobè lo son limit dab los problèmas de [[calor|dissipacion termica]] deus processors utilizant [[frequéncia]]s tròp hautas. Tà resòlver aqueth problèma, los fabricants desvolopèn processors comportant mantun còr tribalhant en parallèle. Aquò necessitè de concéber programas adaptats ad aqueth tipe de foncionament, mes permetó d'executar mantun prètzhèit simultanèament, o de despartir un medish tractament enter mantun còr. == Aplicacions e economia == == Annèxe == === Ligams intèrnes === <div style="-moz-column-count:3; column-count:3;"> * [[Arquitectura CISC]]. * [[Arquitectura RISC]]. * [[Circuit integrat]]. * [[Electronica]]. * [[Ordenador]]. * [[Semiconductor]]. * [[Transistor]]. * [[Tube electronic]]. </div> === Bibliografia === * '''[[francés|(fr)]]''' Paolo Zanella, Yves Ligier e Emmanuel Lazard, ''Architecture et technologie des ordinateurs'', Malakoff, Dunod, 7{{a}} edicion, 2026. === Nòtas e referéncias === <div style="-moz-column-count:3; column-count:3;"> <references/> </div> [[Categoria:Informatica]] snxgcvh0fo3uwi5srrydmcc4v9c4mkd 2509707 2509706 2026-09-29T16:23:38Z Nicolas Eynaud 6858 /* Los processors generalistas e especializats */ 2509707 wikitext text/x-wiki {{article en construccion}} {{1000 fondamentals}} [[Fichièr:80486dx2-large.jpg|thumb||Lo circuit integrat d'un microprocessor [[Intel 80486DX]]2 dins sa boita (talha reala : 12 × 6,75&nbsp;mm)]] Lo '''processor central''', de l'[[anglés]] ''CPU'', ''central processing unit'', es lo compausant essencial d'un [[ordenador]] qu'interprèta las instruccions e tracta las donadas d'un [[programa]]. Es lo processor que provesís als ordenadors lor capacitat fondamentala d'èsser programats, es un dels compausants necessaris al foncionament de totes los tipes d'ordenadors, associats a las memòrias primàrias e als dispositius d'intrada/sortida. Un processor constituit d'un sol [[circuit integrat]] es abitualament nomenat [[microprocessor]]; pasmens, d'unes fabricants an desvolopats de processors en lescas: dins aquel cas las foncions elementàrias (ALU, FPU, sequençaire, etc.) son despartidas en divèrses circuits integrats especializats. La descubèrta del [[transistor]] en 1947 dobriguèt la via de la miniaturizacion dels compausants electronics e lo tèrme d'''unitat centrala'' (CPU) s'es utilizat dins l'industria electronica tre lo començament de las [[annadas 1960]] (Weik 1961). == Istòria == === De las originas aus prumèrs processors === L'idèa de crear ua unitat cargada de tractar l'[[informacion]] segon ua seguida d'instruccions es mei anciana que l'[[electronica]]. Prenó la soa forma [[teoria|teorica]] modèrna durant los [[ans 1940]] dab la definicion de l'[[arquitectura de von Neumann]]<ref>'''[[francés|(fr)]]''' Paolo Zanella, Yves Ligier e Emmanuel Lazard, ''Architecture et technologie des ordinateurs'', Malakoff, Dunod, 7{{a}} edicion, 2026, p. 16.</ref><ref>L'[[arquitectura de von Neumann]] n'es pas la sola existenta. Autas arquitecturas estón ensajadas. Avón a còps aplicacions com l'[[arquitectura de tipe Harvard]] deus [[Processor de senhau numeric|processors de senhau numeric]] e deus [[microcontrolaire]]s [[Microcontrolaire PIC|PIC]] e [[Atmel AVR|AVR]].</ref>. Aquera estructura, imaginada pendent la construction deus prumèrs [[ordenador]]s, es fondada sus ua unitat centrau de tractament qui executa, ua a ua, las instruccions definidas per un programa enregistrat aus costats d'ua [[Memòria (informatica)|memòria]] e de dispositius d'entrada e de sortida. Aqueth modèle, qui distingueish l'unitat de tractament de la memòria, es demorat lo fondament de la màger part deus [[ordenador|ordenadors]] actuaus. Totun, los prumèrs [[ordenador]]s, fabricats dens los [[ans 1940]] e [[ans 1950|1950]], ne tienèvan pas de processor au sens actuau<ref>'''[[francés|(fr)]]''' Paolo Zanella, Yves Ligier e Emmanuel Lazard, ''Architecture et technologie des ordinateurs'', Malakoff, Dunod, 7{{a}} edicion, 2026, pp. 17-18.</ref>. La lor unitat de tractament èra constituïda d'un ensemble de compausants. Per exemple, las prumèras [[maquina|maquinas]] utilizavan [[tube electronic|tubes electronics]] voluminós, fragiles, consumeires d'[[energia]] e desgatjant hèra [[calor]]. Ua unitat de tractament aucupava tanben volumes importants, comparables a armaris entièrs. L'[[invencion]] deu [[transistor]] en [[1947]] estó un eveniment decisiu. En efèit, aqueth compausant, capable d'assegurar las medishas foncions qu'un tube electronic en estant mei petit, mei hidable, mei rapide e mensh consumeire d'[[energia]], obrí la via a la miniaturizacion de l'[[electronica]]. Atau, las unitats de tractament basadas sus de transistors vadón mei compactas e mei performantas durant los [[ans 1950]]-[[ans 1960|1960]]. Es pendent aqueth periòde, a la debuta deus [[ans 1960]], qui lo tèrme de ''central processing unit'' (« unitat centrau de tractament », CPU) que's difusè dens l'[[industria]] [[electronica]] tà designar aquera partida de la [[maquina]] cargada d'executar las instruccions. Puish, apareishó lo [[circuit integrat]], qui permetó de regropar mantun transistor sus ua medisha placa de [[semiconductor]]. En redusint enqüèra la talha e lo còst deus compausants, preparè l'aparicion deu microprocessor<ref>'''[[francés|(fr)]]''' Paolo Zanella, Yves Ligier e Emmanuel Lazard, ''Architecture et technologie des ordinateurs'', Malakoff, Dunod, 7{{a}} edicion, 2026, pp. 18-19.</ref>. === L'invencion deu microprocessor === [[Fichièr:Intel C4004.jpg|thumb|right|[[Fotografia]] d'un microprocessor [[Intel 4004]].]] A la debuta deus [[ans 1970]], los progrès de l'[[electronica]] permetón d'amassar los diferents compausants de las unitats de tractament en ua uniça puç a basa de [[semiconductor]]s. Aperat « microprocessor », aqueth dispositiu simplifiquè los [[ordenador|ordenadors]] e lo prumèr modèle [[comèrci|comercializat]], l'[[Intel 4004]], merquè ua rompedura fondamentau dens l'istòria de l'informatica<ref>'''[[francés|(fr)]]''' Paolo Zanella, Yves Ligier e Emmanuel Lazard, ''Architecture et technologie des ordinateurs'', Malakoff, Dunod, 7{{a}} edicion, 2026, p. 225.</ref>. En efèit, si los sons resultats èran netament inferiors aus processors de l'epòca, lo son volume e lo son còst plan febles permetón de concéber los prumèrs micro-ordenadors a l'origina de l'ordenador personau e de la difusion de l'informatica dens los larèrs a partir de la segonda mieitat deus [[ans 1970]]<ref>Per exemple, l'[[Intel 4004]] avèva ua capacitat de calcul de {{formatnum:92600}} operacions per [[segonda]]. Aqueth nivèu tecnic èra comparable a l'[[ENIAC]] – lo prumèr ordenador modèrne – qui aucupava un espaci de 167 m² e avèva ua [[massa]] totala de 30 t.</ref>. Pendent las [[annada]]s seguentas, la poténcia deus microprocessors aumentè lèu. Que's passè atau d'un microprocessor de 4 bits a dispositius de 8, 16 e 32 bits, capables de tractar quantitats creishentas d'[[informacion]]s. En parallèle, lo nombre de [[transistor]]s integrats dens cada puç aumentè shens cès ni pausa e los microprocessors vadón l'element clau deus ordenadors<ref>'''[[francés|(fr)]]''' René J. Chevance, ''Microprocesseurs - Introduction'', reféréncia H1158 V1, Techniques de l'ingénieur, 1998.</ref>. === L'evolucion deus microprocessors === A partir deus [[ans 1970]], l'evolucion deus microprocessors seguí un ritme regular qui estó formalizat, de faiçon [[empirisme|empirica]], per [[Gordon Moore]] ([[1929]]-[[2023]]), un deus confondators d'[[Intel]]. Segon la [[lei de Moore|lei qui pòrta lo son nom]], lo nombre de [[transistor]]s podent estar integrat dens ua puç dobla cada dus ans<ref>'''[[anglés|(en)]]''' Gordon E. Moore, « Progress in Digital Integrated Electronics », ''IEEE Text Speech'',‎ 1975.</ref>. Aquela relacion demorè vertadèra dinc aus [[ans 2010]] e illustrè la rapiditat deus progrès de las [[industria]]s [[electronica]] e [[informatica]]<ref>'''[[francés|(fr)]]''' Jacques Blamont, ''Réseaux ! : le pari de l'intelligence collective'', París, CNRS Éditions, 2018.</ref>. Aquera progression èra principaument basada sus la miniaturizacion continua deus transistors qui permetó d'aumentar la lor densitat dens los circuits e lo nombre d'operacions realizablas. Los microprocessors modèrnes intègran atau miliards de transistors dont la talha se mesura en nanomètres. Dus autes axes de desvolopament sostienón tanben l'aumentacion rapida de la poténcia. Lo prumèr estó l'aumentacion de la [[frequéncia]] de relòtge, es a díser lo ritme d'execucion de las instruccions peu processor. Totun, aquera corsa estó limitada a partir deus [[ans 2000]] per problèmas de refrediment<ref>En efèit, aumentar la frequéncia de relòtge aumenta la quantitat de [[calor]] liberada peu processor, çò qu'altèra lo son bon foncionament (Paolo Zanella, Yves Ligier e Emmanuel Lazard, ''Architecture et technologie des ordinateurs'', Malakoff, Dunod, 7{{a}} edicion, 2026, p. 242.).</ref>. Lo segond axe estó la multiplicacion deu nombre de còrs. En plaça d'accelerar un processor unic, l'idèa es de plaçar mantua unitat de tractament capabla de tribalhar en parallèle<ref>'''[[francés|(fr)]]''' Paolo Zanella, Yves Ligier e Emmanuel Lazard, ''Architecture et technologie des ordinateurs'', Malakoff, Dunod, 7{{a}} edicion, 2026, p. 228.</ref>. Vaduts la nòrma, los processors multicòrs permeten d'executar mantun prètzhèit e de despartir un medish calcul enter mantun còr<ref>'''[[francés|(fr)]]''' Paolo Zanella, Yves Ligier e Emmanuel Lazard, ''Architecture et technologie des ordinateurs'', Malakoff, Dunod, 7{{a}} edicion, 2026, pp. 248-250.</ref>. == Principis de foncionament == Lo ròtle fondamentau d'un processor es d'executar rapidament programas, es a díser seguidas d'instruccions elementàrias enregistradas en [[Memòria (informatica)|memòria]]. Lo son foncionament es fondat sus un cicle de basa, repetit de faiçon continuau, qui es sovent descrivut en tres temps<ref>'''[[francés|(fr)]]''' Paolo Zanella, Yves Ligier e Emmanuel Lazard, ''Architecture et technologie des ordinateurs'', Malakoff, Dunod, 7{{a}} edicion, 2026, pp. 198-199.</ref>. Prumèr, lo processor va cercar en memòria l'instruccion d'executar a l'adreça indicada dens un registre especiau. Puish, descòda aquera instruccion, es a díser que'n determina la natura e las dadas concernidas. Enfin, executa l'operacion demandada e passa a l'instruccion seguenta. Aqueth cicle, a còps resumit peus tèrmes [[anglés]] ''fetch'', ''decode'' e ''execute'', que's repeteish miliards de còps per segonda. Las instruccions son executadas de manièra sequenciala, a mensh d'ua instruccion ordenant au processor d'anar a un aute endret deu programa, çò que permet de realizar las repeticions o las causidas condicionaus a la basa de tota la [[logica]] [[Tecnologias de l'informacion|informatica]]. Lo ritme d'aqueths cicles es reglat per un [[relòtge]] intèrne qui emet un senhau regular cadençant las operacions deu processor<ref>'''[[francés|(fr)]]''' Paolo Zanella, Yves Ligier e Emmanuel Lazard, ''Architecture et technologie des ordinateurs'', Malakoff, Dunod, 7{{a}} edicion, 2026, pp. 33 e 198.</ref>. La [[frequéncia]] d'aqueth relòtge balha ua indicacion de la rapiditat deu processor, mes autes paramètres intervienen sus la velocitat de tractament de las informacions com lo nombre d'instruccions tractadas a cada cicle o lo nombre de còrs. Las dadas manipuladas peus processors son seguidas de 0 e de 1. En efèit, aqueras dadas binàrias son particularament adaptadas a las [[operacion]]s [[logica|logicas]] e [[aritmetica|aritmeticas]] simplas realizablas per circuits compausats de [[transistor]]s agissent com [[interruptor]]s<ref>'''[[francés|(fr)]]''' Douglas Arvid Skoog, F. James Holler e Timothy A. Nieman, ''Principes d'analyse instrumentale'', De Boeck, 2003, pp. 74-77.</ref><ref>'''[[francés|(fr)]]''' Paolo Zanella, Yves Ligier e Emmanuel Lazard, ''Architecture et technologie des ordinateurs'', Malakoff, Dunod, 7{{a}} edicion, 2026, pp. 41 e 53.</ref>. == Arquitectura e compausants == === Las unitats foncionaus === Un processor es compausat d'un ensemble d'unitats especializadas qui coopèran tad executar instruccions. La lor organizacion precisa pòt variar segon los modèles, mes existeish elements comuns. Lo prumèr element fondamentau es l'unitat de comanda (o unitat de contròle) qui dirigeish lo foncionament generau deu processor. Gereish la debanada deu cicle d'execucion en cercant, per exemple, las instruccions, en realizant lo lor descodatge e en enviant las [[informacion]]s necessàrias tà coordinar l'accion de las autas unitats<ref>'''[[francés|(fr)]]''' Paolo Zanella, Yves Ligier e Emmanuel Lazard, ''Architecture et technologie des ordinateurs'', Malakoff, Dunod, 7{{a}} edicion, 2026, p. 33.</ref>. Lo segond element màger es l'unitat aritmetica e logica (ALU<ref>De l'[[anglés]] ''arithmetic logic unit''.</ref>). Es lo còr de la capacitat de calcul deu processor. Totun, mantun processor dispausa d'ua unitat addicionau especializada dens los calculs implicant de virgulas flotejantas (FPU<ref>De l'[[anglés]] ''floating-point unit''.</ref>), mei eficaça tà las operacions suus [[nombre reau|nombres reaus]]. Enfin, lo processor intègra un nombre limitat de petitas [[memòria (informatica)|memòrias]] intèrnas plan rapidas, aperadas registres, on son estocadas temporàriament las dadas e los resultats en cors de tractament. Aqueths registres son situats près de las unitats de calcul. Son donc mei rapides que la memòria principau, mes la lor capacitat es limitada. De mei, daubuns registres an un ròtle particular, com lo qui indica l'adreça de l'instruccion vienenta. === La memòria e las comunicacions === Tà foncionar, lo processor deu escambiar dadas dab la [[memòria (informatica)|memòria]] e los autes compausants de l'[[ordenador]]. Totun, despuish l'aparicion de l'[[Tecnologias de l'informacion|informatica]], la velocitat deus processors aumentè mei rapidament que la de las memòrias. La consequéncia d'aquera diférencia estó l'aparicion d'un escart de mei en mei important enter la rapiditat deu processor e lo temps necessari tad accedir a las dadas. La gestion d'aqueth escart es un enjòc centrau de l'arquitectura deus ordenadors modèrnes. En efèit, tad ac redusir, las [[memòria (informatica)|memòrias]] d'un [[ordenador]] son organizadas segon ua ierarquia compausada deus registres (intèrnes au processor), de la memòria cache, de la [[memòria viva]] e de las [[Memòria de massa|memòrias d'estocatge de massa]]. La rapiditat, la talha e lo còst d'aqueras memòrias vàrian en sens invèrse. Las memòrias pròchas deu processor son atau rapidas, petitas e costosas mentre que las memòrias aluenhadas son mei lentas, mes tanben mei granas e mensh costosas. Dens aqueth sistèma, la memòria cache a un ròtle centrau. Es ua memòria rapida, de febla capacitat, integrada au processor o plaçada a proximitat immediata, qui consèrva ua copia de las dadas e de las instruccions mei sovent utilizadas. Atau, lo processor i pòt accedir plan lèu shens aver a esperar la memòria principau, mei lenta<ref>Tad assegurar aquera foncion, la memòria cache es tanben sovent organizada en mantun nivèu, deu mei rapide e petit au mei lent e gran.</ref>. Enfin, los escambis d'informacions enter lo processor, la memòria e los autes compausants s'efectuan gràcias a ensembles de connexions, aperats [[bus informatica|buses]], servint a transportar las dadas, las adreças e los senhaus de comanda enter mantun compausant. La rapiditat e l'organizacion d'aqueras comunicacions influeishen hèra suus resultats globaus de la [[maquina]]<ref>'''[[francés|(fr)]]''' Paolo Zanella, Yves Ligier e Emmanuel Lazard, ''Architecture et technologie des ordinateurs'', Malakoff, Dunod, 7{{a}} edicion, 2026, pp. 284-290.</ref>. == Tipes e arquitectura == === Las arquitecturas CISC e RISC === {{veire|Processor de jòc d'instruccions complèxe|Processor de jòc d'instruccions redusit}} Dus tipes principaus d'arquitectura son [[tradicion|tradicionaument]] en matèria de concepcion de processors. La prumèra es l'[[arquitectura CISC]] (« processor de jòc d'instruccions complèxa »<ref>De l'[[anglés]] ''complex instruction set computer''.</ref>) qui consisteish a dotar lo processor d'un gran nombre d'instruccions, a còps plan elaboradas, capablas d'efectuar operacions complèxas en ua sola comanda. Aquera vision, la mei anciana, avèva l'avantatge d'estauviar la memòria e de facilitar lo tribalh deus programaires. Totun, necessitava de concéber processors complèxes e lo son interès diminuí quand arribèn memòrias mei facilas de fabricar e mensh costosas. La familha [[x86]], qui equipa la màger part deus ordenadors personaus e un nombre important de servidors, es l'exemple mei conegut de processor d'aqueth tipe. La segonda arquitectura es aperada [[arquitectura RISC|RISC]] (« processor de jòc d'instruccions redusit »<ref>de l'anglés ''reduced instruction set computer''.</ref>). Apareishuda pendent los [[ans 1980]], es fondada sus un processor unicament capable de realizar operacions simplas, mes de faiçon rapida e segon ua durada regulara. Combinasons d'aqueras instruccions elementàrias son utilizadas tad obtiéner operacions mei complèxas. Aquò permet de fabricar processors mei simples, mei rapides e necessitant mensh d'[[energia]]. Aquera arquitectura es donc vaduda dominanta dens lo domeni deus aparelhs mobiles. Çaquelà, la distincion enter las duas [[tecnica]]s que s'es estompada. En efèit, los [[arquitectura CISC|processors CISC]] modèrnes traduseishen las instruccions complèxas en ua seguida d'operacions simplas com los [[Arquitectura RISC|processors RISC]]. En mei, las arquitecturas RISC que's difusan drin a drin au domeni deus [[ordenador]]s e deus [[servidor (informatica)|servidors]]. === Los processors generalistas e especializats === La màger part deus processors equipant los [[ordenador]]s [[ordenador personau|personaus]] o los [[servidor|servidors]] son processors dits generalistas. Polivalents e sovents dotats d'ua poténcia de calcul hòrta, son concebuts tad executar programas plan variats dens environaments divèrs. === Los processors monocòr e multicòr === Ua auta distincion [[istòria|istorica]] separa los processors segon lo lor nombre de còrs. Un còr es ua unitat de tractament complèta, capabla d'executar instruccions de manièra autonòma. Los processors monocòrs estón la nòrma dinc aus [[ans 2000]]. Executavan las operacions ua a ua e l'aumentacion de la lor [[frequéncia de relòtge]] permetó longtemps de melhorar la lor rapiditat. Totun, aquera costuma trobè lo son limit dab los problèmas de [[calor|dissipacion termica]] deus processors utilizant [[frequéncia]]s tròp hautas. Tà resòlver aqueth problèma, los fabricants desvolopèn processors comportant mantun còr tribalhant en parallèle. Aquò necessitè de concéber programas adaptats ad aqueth tipe de foncionament, mes permetó d'executar mantun prètzhèit simultanèament, o de despartir un medish tractament enter mantun còr. == Aplicacions e economia == == Annèxe == === Ligams intèrnes === <div style="-moz-column-count:3; column-count:3;"> * [[Arquitectura CISC]]. * [[Arquitectura RISC]]. * [[Circuit integrat]]. * [[Electronica]]. * [[Ordenador]]. * [[Semiconductor]]. * [[Transistor]]. * [[Tube electronic]]. </div> === Bibliografia === * '''[[francés|(fr)]]''' Paolo Zanella, Yves Ligier e Emmanuel Lazard, ''Architecture et technologie des ordinateurs'', Malakoff, Dunod, 7{{a}} edicion, 2026. === Nòtas e referéncias === <div style="-moz-column-count:3; column-count:3;"> <references/> </div> [[Categoria:Informatica]] r1t0audqhbt0kqucgzamjljapee4uo5 2509735 2509707 2026-09-30T04:53:49Z Nicolas Eynaud 6858 /* Los processors generalistas e especializats */ 2509735 wikitext text/x-wiki {{article en construccion}} {{1000 fondamentals}} [[Fichièr:80486dx2-large.jpg|thumb||Lo circuit integrat d'un microprocessor [[Intel 80486DX]]2 dins sa boita (talha reala : 12 × 6,75&nbsp;mm)]] Lo '''processor central''', de l'[[anglés]] ''CPU'', ''central processing unit'', es lo compausant essencial d'un [[ordenador]] qu'interprèta las instruccions e tracta las donadas d'un [[programa]]. Es lo processor que provesís als ordenadors lor capacitat fondamentala d'èsser programats, es un dels compausants necessaris al foncionament de totes los tipes d'ordenadors, associats a las memòrias primàrias e als dispositius d'intrada/sortida. Un processor constituit d'un sol [[circuit integrat]] es abitualament nomenat [[microprocessor]]; pasmens, d'unes fabricants an desvolopats de processors en lescas: dins aquel cas las foncions elementàrias (ALU, FPU, sequençaire, etc.) son despartidas en divèrses circuits integrats especializats. La descubèrta del [[transistor]] en 1947 dobriguèt la via de la miniaturizacion dels compausants electronics e lo tèrme d'''unitat centrala'' (CPU) s'es utilizat dins l'industria electronica tre lo començament de las [[annadas 1960]] (Weik 1961). == Istòria == === De las originas aus prumèrs processors === L'idèa de crear ua unitat cargada de tractar l'[[informacion]] segon ua seguida d'instruccions es mei anciana que l'[[electronica]]. Prenó la soa forma [[teoria|teorica]] modèrna durant los [[ans 1940]] dab la definicion de l'[[arquitectura de von Neumann]]<ref>'''[[francés|(fr)]]''' Paolo Zanella, Yves Ligier e Emmanuel Lazard, ''Architecture et technologie des ordinateurs'', Malakoff, Dunod, 7{{a}} edicion, 2026, p. 16.</ref><ref>L'[[arquitectura de von Neumann]] n'es pas la sola existenta. Autas arquitecturas estón ensajadas. Avón a còps aplicacions com l'[[arquitectura de tipe Harvard]] deus [[Processor de senhau numeric|processors de senhau numeric]] e deus [[microcontrolaire]]s [[Microcontrolaire PIC|PIC]] e [[Atmel AVR|AVR]].</ref>. Aquera estructura, imaginada pendent la construction deus prumèrs [[ordenador]]s, es fondada sus ua unitat centrau de tractament qui executa, ua a ua, las instruccions definidas per un programa enregistrat aus costats d'ua [[Memòria (informatica)|memòria]] e de dispositius d'entrada e de sortida. Aqueth modèle, qui distingueish l'unitat de tractament de la memòria, es demorat lo fondament de la màger part deus [[ordenador|ordenadors]] actuaus. Totun, los prumèrs [[ordenador]]s, fabricats dens los [[ans 1940]] e [[ans 1950|1950]], ne tienèvan pas de processor au sens actuau<ref>'''[[francés|(fr)]]''' Paolo Zanella, Yves Ligier e Emmanuel Lazard, ''Architecture et technologie des ordinateurs'', Malakoff, Dunod, 7{{a}} edicion, 2026, pp. 17-18.</ref>. La lor unitat de tractament èra constituïda d'un ensemble de compausants. Per exemple, las prumèras [[maquina|maquinas]] utilizavan [[tube electronic|tubes electronics]] voluminós, fragiles, consumeires d'[[energia]] e desgatjant hèra [[calor]]. Ua unitat de tractament aucupava tanben volumes importants, comparables a armaris entièrs. L'[[invencion]] deu [[transistor]] en [[1947]] estó un eveniment decisiu. En efèit, aqueth compausant, capable d'assegurar las medishas foncions qu'un tube electronic en estant mei petit, mei hidable, mei rapide e mensh consumeire d'[[energia]], obrí la via a la miniaturizacion de l'[[electronica]]. Atau, las unitats de tractament basadas sus de transistors vadón mei compactas e mei performantas durant los [[ans 1950]]-[[ans 1960|1960]]. Es pendent aqueth periòde, a la debuta deus [[ans 1960]], qui lo tèrme de ''central processing unit'' (« unitat centrau de tractament », CPU) que's difusè dens l'[[industria]] [[electronica]] tà designar aquera partida de la [[maquina]] cargada d'executar las instruccions. Puish, apareishó lo [[circuit integrat]], qui permetó de regropar mantun transistor sus ua medisha placa de [[semiconductor]]. En redusint enqüèra la talha e lo còst deus compausants, preparè l'aparicion deu microprocessor<ref>'''[[francés|(fr)]]''' Paolo Zanella, Yves Ligier e Emmanuel Lazard, ''Architecture et technologie des ordinateurs'', Malakoff, Dunod, 7{{a}} edicion, 2026, pp. 18-19.</ref>. === L'invencion deu microprocessor === [[Fichièr:Intel C4004.jpg|thumb|right|[[Fotografia]] d'un microprocessor [[Intel 4004]].]] A la debuta deus [[ans 1970]], los progrès de l'[[electronica]] permetón d'amassar los diferents compausants de las unitats de tractament en ua uniça puç a basa de [[semiconductor]]s. Aperat « microprocessor », aqueth dispositiu simplifiquè los [[ordenador|ordenadors]] e lo prumèr modèle [[comèrci|comercializat]], l'[[Intel 4004]], merquè ua rompedura fondamentau dens l'istòria de l'informatica<ref>'''[[francés|(fr)]]''' Paolo Zanella, Yves Ligier e Emmanuel Lazard, ''Architecture et technologie des ordinateurs'', Malakoff, Dunod, 7{{a}} edicion, 2026, p. 225.</ref>. En efèit, si los sons resultats èran netament inferiors aus processors de l'epòca, lo son volume e lo son còst plan febles permetón de concéber los prumèrs micro-ordenadors a l'origina de l'ordenador personau e de la difusion de l'informatica dens los larèrs a partir de la segonda mieitat deus [[ans 1970]]<ref>Per exemple, l'[[Intel 4004]] avèva ua capacitat de calcul de {{formatnum:92600}} operacions per [[segonda]]. Aqueth nivèu tecnic èra comparable a l'[[ENIAC]] – lo prumèr ordenador modèrne – qui aucupava un espaci de 167 m² e avèva ua [[massa]] totala de 30 t.</ref>. Pendent las [[annada]]s seguentas, la poténcia deus microprocessors aumentè lèu. Que's passè atau d'un microprocessor de 4 bits a dispositius de 8, 16 e 32 bits, capables de tractar quantitats creishentas d'[[informacion]]s. En parallèle, lo nombre de [[transistor]]s integrats dens cada puç aumentè shens cès ni pausa e los microprocessors vadón l'element clau deus ordenadors<ref>'''[[francés|(fr)]]''' René J. Chevance, ''Microprocesseurs - Introduction'', reféréncia H1158 V1, Techniques de l'ingénieur, 1998.</ref>. === L'evolucion deus microprocessors === A partir deus [[ans 1970]], l'evolucion deus microprocessors seguí un ritme regular qui estó formalizat, de faiçon [[empirisme|empirica]], per [[Gordon Moore]] ([[1929]]-[[2023]]), un deus confondators d'[[Intel]]. Segon la [[lei de Moore|lei qui pòrta lo son nom]], lo nombre de [[transistor]]s podent estar integrat dens ua puç dobla cada dus ans<ref>'''[[anglés|(en)]]''' Gordon E. Moore, « Progress in Digital Integrated Electronics », ''IEEE Text Speech'',‎ 1975.</ref>. Aquela relacion demorè vertadèra dinc aus [[ans 2010]] e illustrè la rapiditat deus progrès de las [[industria]]s [[electronica]] e [[informatica]]<ref>'''[[francés|(fr)]]''' Jacques Blamont, ''Réseaux ! : le pari de l'intelligence collective'', París, CNRS Éditions, 2018.</ref>. Aquera progression èra principaument basada sus la miniaturizacion continua deus transistors qui permetó d'aumentar la lor densitat dens los circuits e lo nombre d'operacions realizablas. Los microprocessors modèrnes intègran atau miliards de transistors dont la talha se mesura en nanomètres. Dus autes axes de desvolopament sostienón tanben l'aumentacion rapida de la poténcia. Lo prumèr estó l'aumentacion de la [[frequéncia]] de relòtge, es a díser lo ritme d'execucion de las instruccions peu processor. Totun, aquera corsa estó limitada a partir deus [[ans 2000]] per problèmas de refrediment<ref>En efèit, aumentar la frequéncia de relòtge aumenta la quantitat de [[calor]] liberada peu processor, çò qu'altèra lo son bon foncionament (Paolo Zanella, Yves Ligier e Emmanuel Lazard, ''Architecture et technologie des ordinateurs'', Malakoff, Dunod, 7{{a}} edicion, 2026, p. 242.).</ref>. Lo segond axe estó la multiplicacion deu nombre de còrs. En plaça d'accelerar un processor unic, l'idèa es de plaçar mantua unitat de tractament capabla de tribalhar en parallèle<ref>'''[[francés|(fr)]]''' Paolo Zanella, Yves Ligier e Emmanuel Lazard, ''Architecture et technologie des ordinateurs'', Malakoff, Dunod, 7{{a}} edicion, 2026, p. 228.</ref>. Vaduts la nòrma, los processors multicòrs permeten d'executar mantun prètzhèit e de despartir un medish calcul enter mantun còr<ref>'''[[francés|(fr)]]''' Paolo Zanella, Yves Ligier e Emmanuel Lazard, ''Architecture et technologie des ordinateurs'', Malakoff, Dunod, 7{{a}} edicion, 2026, pp. 248-250.</ref>. == Principis de foncionament == Lo ròtle fondamentau d'un processor es d'executar rapidament programas, es a díser seguidas d'instruccions elementàrias enregistradas en [[Memòria (informatica)|memòria]]. Lo son foncionament es fondat sus un cicle de basa, repetit de faiçon continuau, qui es sovent descrivut en tres temps<ref>'''[[francés|(fr)]]''' Paolo Zanella, Yves Ligier e Emmanuel Lazard, ''Architecture et technologie des ordinateurs'', Malakoff, Dunod, 7{{a}} edicion, 2026, pp. 198-199.</ref>. Prumèr, lo processor va cercar en memòria l'instruccion d'executar a l'adreça indicada dens un registre especiau. Puish, descòda aquera instruccion, es a díser que'n determina la natura e las dadas concernidas. Enfin, executa l'operacion demandada e passa a l'instruccion seguenta. Aqueth cicle, a còps resumit peus tèrmes [[anglés]] ''fetch'', ''decode'' e ''execute'', que's repeteish miliards de còps per segonda. Las instruccions son executadas de manièra sequenciala, a mensh d'ua instruccion ordenant au processor d'anar a un aute endret deu programa, çò que permet de realizar las repeticions o las causidas condicionaus a la basa de tota la [[logica]] [[Tecnologias de l'informacion|informatica]]. Lo ritme d'aqueths cicles es reglat per un [[relòtge]] intèrne qui emet un senhau regular cadençant las operacions deu processor<ref>'''[[francés|(fr)]]''' Paolo Zanella, Yves Ligier e Emmanuel Lazard, ''Architecture et technologie des ordinateurs'', Malakoff, Dunod, 7{{a}} edicion, 2026, pp. 33 e 198.</ref>. La [[frequéncia]] d'aqueth relòtge balha ua indicacion de la rapiditat deu processor, mes autes paramètres intervienen sus la velocitat de tractament de las informacions com lo nombre d'instruccions tractadas a cada cicle o lo nombre de còrs. Las dadas manipuladas peus processors son seguidas de 0 e de 1. En efèit, aqueras dadas binàrias son particularament adaptadas a las [[operacion]]s [[logica|logicas]] e [[aritmetica|aritmeticas]] simplas realizablas per circuits compausats de [[transistor]]s agissent com [[interruptor]]s<ref>'''[[francés|(fr)]]''' Douglas Arvid Skoog, F. James Holler e Timothy A. Nieman, ''Principes d'analyse instrumentale'', De Boeck, 2003, pp. 74-77.</ref><ref>'''[[francés|(fr)]]''' Paolo Zanella, Yves Ligier e Emmanuel Lazard, ''Architecture et technologie des ordinateurs'', Malakoff, Dunod, 7{{a}} edicion, 2026, pp. 41 e 53.</ref>. == Arquitectura e compausants == === Las unitats foncionaus === Un processor es compausat d'un ensemble d'unitats especializadas qui coopèran tad executar instruccions. La lor organizacion precisa pòt variar segon los modèles, mes existeish elements comuns. Lo prumèr element fondamentau es l'unitat de comanda (o unitat de contròle) qui dirigeish lo foncionament generau deu processor. Gereish la debanada deu cicle d'execucion en cercant, per exemple, las instruccions, en realizant lo lor descodatge e en enviant las [[informacion]]s necessàrias tà coordinar l'accion de las autas unitats<ref>'''[[francés|(fr)]]''' Paolo Zanella, Yves Ligier e Emmanuel Lazard, ''Architecture et technologie des ordinateurs'', Malakoff, Dunod, 7{{a}} edicion, 2026, p. 33.</ref>. Lo segond element màger es l'unitat aritmetica e logica (ALU<ref>De l'[[anglés]] ''arithmetic logic unit''.</ref>). Es lo còr de la capacitat de calcul deu processor. Totun, mantun processor dispausa d'ua unitat addicionau especializada dens los calculs implicant de virgulas flotejantas (FPU<ref>De l'[[anglés]] ''floating-point unit''.</ref>), mei eficaça tà las operacions suus [[nombre reau|nombres reaus]]. Enfin, lo processor intègra un nombre limitat de petitas [[memòria (informatica)|memòrias]] intèrnas plan rapidas, aperadas registres, on son estocadas temporàriament las dadas e los resultats en cors de tractament. Aqueths registres son situats près de las unitats de calcul. Son donc mei rapides que la memòria principau, mes la lor capacitat es limitada. De mei, daubuns registres an un ròtle particular, com lo qui indica l'adreça de l'instruccion vienenta. === La memòria e las comunicacions === Tà foncionar, lo processor deu escambiar dadas dab la [[memòria (informatica)|memòria]] e los autes compausants de l'[[ordenador]]. Totun, despuish l'aparicion de l'[[Tecnologias de l'informacion|informatica]], la velocitat deus processors aumentè mei rapidament que la de las memòrias. La consequéncia d'aquera diférencia estó l'aparicion d'un escart de mei en mei important enter la rapiditat deu processor e lo temps necessari tad accedir a las dadas. La gestion d'aqueth escart es un enjòc centrau de l'arquitectura deus ordenadors modèrnes. En efèit, tad ac redusir, las [[memòria (informatica)|memòrias]] d'un [[ordenador]] son organizadas segon ua ierarquia compausada deus registres (intèrnes au processor), de la memòria cache, de la [[memòria viva]] e de las [[Memòria de massa|memòrias d'estocatge de massa]]. La rapiditat, la talha e lo còst d'aqueras memòrias vàrian en sens invèrse. Las memòrias pròchas deu processor son atau rapidas, petitas e costosas mentre que las memòrias aluenhadas son mei lentas, mes tanben mei granas e mensh costosas. Dens aqueth sistèma, la memòria cache a un ròtle centrau. Es ua memòria rapida, de febla capacitat, integrada au processor o plaçada a proximitat immediata, qui consèrva ua copia de las dadas e de las instruccions mei sovent utilizadas. Atau, lo processor i pòt accedir plan lèu shens aver a esperar la memòria principau, mei lenta<ref>Tad assegurar aquera foncion, la memòria cache es tanben sovent organizada en mantun nivèu, deu mei rapide e petit au mei lent e gran.</ref>. Enfin, los escambis d'informacions enter lo processor, la memòria e los autes compausants s'efectuan gràcias a ensembles de connexions, aperats [[bus informatica|buses]], servint a transportar las dadas, las adreças e los senhaus de comanda enter mantun compausant. La rapiditat e l'organizacion d'aqueras comunicacions influeishen hèra suus resultats globaus de la [[maquina]]<ref>'''[[francés|(fr)]]''' Paolo Zanella, Yves Ligier e Emmanuel Lazard, ''Architecture et technologie des ordinateurs'', Malakoff, Dunod, 7{{a}} edicion, 2026, pp. 284-290.</ref>. == Tipes e arquitectura == === Las arquitecturas CISC e RISC === {{veire|Processor de jòc d'instruccions complèxe|Processor de jòc d'instruccions redusit}} Dus tipes principaus d'arquitectura son [[tradicion|tradicionaument]] en matèria de concepcion de processors. La prumèra es l'[[arquitectura CISC]] (« processor de jòc d'instruccions complèxa »<ref>De l'[[anglés]] ''complex instruction set computer''.</ref>) qui consisteish a dotar lo processor d'un gran nombre d'instruccions, a còps plan elaboradas, capablas d'efectuar operacions complèxas en ua sola comanda. Aquera vision, la mei anciana, avèva l'avantatge d'estauviar la memòria e de facilitar lo tribalh deus programaires. Totun, necessitava de concéber processors complèxes e lo son interès diminuí quand arribèn memòrias mei facilas de fabricar e mensh costosas. La familha [[x86]], qui equipa la màger part deus ordenadors personaus e un nombre important de servidors, es l'exemple mei conegut de processor d'aqueth tipe. La segonda arquitectura es aperada [[arquitectura RISC|RISC]] (« processor de jòc d'instruccions redusit »<ref>de l'anglés ''reduced instruction set computer''.</ref>). Apareishuda pendent los [[ans 1980]], es fondada sus un processor unicament capable de realizar operacions simplas, mes de faiçon rapida e segon ua durada regulara. Combinasons d'aqueras instruccions elementàrias son utilizadas tad obtiéner operacions mei complèxas. Aquò permet de fabricar processors mei simples, mei rapides e necessitant mensh d'[[energia]]. Aquera arquitectura es donc vaduda dominanta dens lo domeni deus aparelhs mobiles. Çaquelà, la distincion enter las duas [[tecnica]]s que s'es estompada. En efèit, los [[arquitectura CISC|processors CISC]] modèrnes traduseishen las instruccions complèxas en ua seguida d'operacions simplas com los [[Arquitectura RISC|processors RISC]]. En mei, las arquitecturas RISC que's difusan drin a drin au domeni deus [[ordenador]]s e deus [[servidor (informatica)|servidors]]. === Los processors generalistas e especializats === La màger part deus processors equipant los [[ordenador]]s [[ordenador personau|personaus]] o los [[servidor|servidors]] son processors dits generalistas. Polivalents e sovents dotats d'ua poténcia de calcul hòrta, son concebuts tad executar programas plan variats dens environaments divèrs. Totun, ua larja gamma de processors especializats existeishen tad usatges especifics. Per exemple, los [[microcontrolaire]]s son destinats a controlar un sistèma [[electronica|electronic]] segon un programa enregistrat dens la lor [[memòria (informatica)|memòria]]. Pauc poderós, mes pauc costós, son integrats dens ua multitud d'objèctes (aparelhs electrodomestics, [[automobila]]s, objèctes connectats, etc.). === Los processors monocòr e multicòr === Ua auta distincion [[istòria|istorica]] separa los processors segon lo lor nombre de còrs. Un còr es ua unitat de tractament complèta, capabla d'executar instruccions de manièra autonòma. Los processors monocòrs estón la nòrma dinc aus [[ans 2000]]. Executavan las operacions ua a ua e l'aumentacion de la lor [[frequéncia de relòtge]] permetó longtemps de melhorar la lor rapiditat. Totun, aquera costuma trobè lo son limit dab los problèmas de [[calor|dissipacion termica]] deus processors utilizant [[frequéncia]]s tròp hautas. Tà resòlver aqueth problèma, los fabricants desvolopèn processors comportant mantun còr tribalhant en parallèle. Aquò necessitè de concéber programas adaptats ad aqueth tipe de foncionament, mes permetó d'executar mantun prètzhèit simultanèament, o de despartir un medish tractament enter mantun còr. == Aplicacions e economia == == Annèxe == === Ligams intèrnes === <div style="-moz-column-count:3; column-count:3;"> * [[Arquitectura CISC]]. * [[Arquitectura RISC]]. * [[Circuit integrat]]. * [[Electronica]]. * [[Ordenador]]. * [[Semiconductor]]. * [[Transistor]]. * [[Tube electronic]]. </div> === Bibliografia === * '''[[francés|(fr)]]''' Paolo Zanella, Yves Ligier e Emmanuel Lazard, ''Architecture et technologie des ordinateurs'', Malakoff, Dunod, 7{{a}} edicion, 2026. === Nòtas e referéncias === <div style="-moz-column-count:3; column-count:3;"> <references/> </div> [[Categoria:Informatica]] 70sauo1kr2u296l12i1zwzyqxqpr2yp 2509736 2509735 2026-09-30T05:01:48Z Nicolas Eynaud 6858 /* Los processors monocòr e multicòr */ 2509736 wikitext text/x-wiki {{article en construccion}} {{1000 fondamentals}} [[Fichièr:80486dx2-large.jpg|thumb||Lo circuit integrat d'un microprocessor [[Intel 80486DX]]2 dins sa boita (talha reala : 12 × 6,75&nbsp;mm)]] Lo '''processor central''', de l'[[anglés]] ''CPU'', ''central processing unit'', es lo compausant essencial d'un [[ordenador]] qu'interprèta las instruccions e tracta las donadas d'un [[programa]]. Es lo processor que provesís als ordenadors lor capacitat fondamentala d'èsser programats, es un dels compausants necessaris al foncionament de totes los tipes d'ordenadors, associats a las memòrias primàrias e als dispositius d'intrada/sortida. Un processor constituit d'un sol [[circuit integrat]] es abitualament nomenat [[microprocessor]]; pasmens, d'unes fabricants an desvolopats de processors en lescas: dins aquel cas las foncions elementàrias (ALU, FPU, sequençaire, etc.) son despartidas en divèrses circuits integrats especializats. La descubèrta del [[transistor]] en 1947 dobriguèt la via de la miniaturizacion dels compausants electronics e lo tèrme d'''unitat centrala'' (CPU) s'es utilizat dins l'industria electronica tre lo començament de las [[annadas 1960]] (Weik 1961). == Istòria == === De las originas aus prumèrs processors === L'idèa de crear ua unitat cargada de tractar l'[[informacion]] segon ua seguida d'instruccions es mei anciana que l'[[electronica]]. Prenó la soa forma [[teoria|teorica]] modèrna durant los [[ans 1940]] dab la definicion de l'[[arquitectura de von Neumann]]<ref>'''[[francés|(fr)]]''' Paolo Zanella, Yves Ligier e Emmanuel Lazard, ''Architecture et technologie des ordinateurs'', Malakoff, Dunod, 7{{a}} edicion, 2026, p. 16.</ref><ref>L'[[arquitectura de von Neumann]] n'es pas la sola existenta. Autas arquitecturas estón ensajadas. Avón a còps aplicacions com l'[[arquitectura de tipe Harvard]] deus [[Processor de senhau numeric|processors de senhau numeric]] e deus [[microcontrolaire]]s [[Microcontrolaire PIC|PIC]] e [[Atmel AVR|AVR]].</ref>. Aquera estructura, imaginada pendent la construction deus prumèrs [[ordenador]]s, es fondada sus ua unitat centrau de tractament qui executa, ua a ua, las instruccions definidas per un programa enregistrat aus costats d'ua [[Memòria (informatica)|memòria]] e de dispositius d'entrada e de sortida. Aqueth modèle, qui distingueish l'unitat de tractament de la memòria, es demorat lo fondament de la màger part deus [[ordenador|ordenadors]] actuaus. Totun, los prumèrs [[ordenador]]s, fabricats dens los [[ans 1940]] e [[ans 1950|1950]], ne tienèvan pas de processor au sens actuau<ref>'''[[francés|(fr)]]''' Paolo Zanella, Yves Ligier e Emmanuel Lazard, ''Architecture et technologie des ordinateurs'', Malakoff, Dunod, 7{{a}} edicion, 2026, pp. 17-18.</ref>. La lor unitat de tractament èra constituïda d'un ensemble de compausants. Per exemple, las prumèras [[maquina|maquinas]] utilizavan [[tube electronic|tubes electronics]] voluminós, fragiles, consumeires d'[[energia]] e desgatjant hèra [[calor]]. Ua unitat de tractament aucupava tanben volumes importants, comparables a armaris entièrs. L'[[invencion]] deu [[transistor]] en [[1947]] estó un eveniment decisiu. En efèit, aqueth compausant, capable d'assegurar las medishas foncions qu'un tube electronic en estant mei petit, mei hidable, mei rapide e mensh consumeire d'[[energia]], obrí la via a la miniaturizacion de l'[[electronica]]. Atau, las unitats de tractament basadas sus de transistors vadón mei compactas e mei performantas durant los [[ans 1950]]-[[ans 1960|1960]]. Es pendent aqueth periòde, a la debuta deus [[ans 1960]], qui lo tèrme de ''central processing unit'' (« unitat centrau de tractament », CPU) que's difusè dens l'[[industria]] [[electronica]] tà designar aquera partida de la [[maquina]] cargada d'executar las instruccions. Puish, apareishó lo [[circuit integrat]], qui permetó de regropar mantun transistor sus ua medisha placa de [[semiconductor]]. En redusint enqüèra la talha e lo còst deus compausants, preparè l'aparicion deu microprocessor<ref>'''[[francés|(fr)]]''' Paolo Zanella, Yves Ligier e Emmanuel Lazard, ''Architecture et technologie des ordinateurs'', Malakoff, Dunod, 7{{a}} edicion, 2026, pp. 18-19.</ref>. === L'invencion deu microprocessor === [[Fichièr:Intel C4004.jpg|thumb|right|[[Fotografia]] d'un microprocessor [[Intel 4004]].]] A la debuta deus [[ans 1970]], los progrès de l'[[electronica]] permetón d'amassar los diferents compausants de las unitats de tractament en ua uniça puç a basa de [[semiconductor]]s. Aperat « microprocessor », aqueth dispositiu simplifiquè los [[ordenador|ordenadors]] e lo prumèr modèle [[comèrci|comercializat]], l'[[Intel 4004]], merquè ua rompedura fondamentau dens l'istòria de l'informatica<ref>'''[[francés|(fr)]]''' Paolo Zanella, Yves Ligier e Emmanuel Lazard, ''Architecture et technologie des ordinateurs'', Malakoff, Dunod, 7{{a}} edicion, 2026, p. 225.</ref>. En efèit, si los sons resultats èran netament inferiors aus processors de l'epòca, lo son volume e lo son còst plan febles permetón de concéber los prumèrs micro-ordenadors a l'origina de l'ordenador personau e de la difusion de l'informatica dens los larèrs a partir de la segonda mieitat deus [[ans 1970]]<ref>Per exemple, l'[[Intel 4004]] avèva ua capacitat de calcul de {{formatnum:92600}} operacions per [[segonda]]. Aqueth nivèu tecnic èra comparable a l'[[ENIAC]] – lo prumèr ordenador modèrne – qui aucupava un espaci de 167 m² e avèva ua [[massa]] totala de 30 t.</ref>. Pendent las [[annada]]s seguentas, la poténcia deus microprocessors aumentè lèu. Que's passè atau d'un microprocessor de 4 bits a dispositius de 8, 16 e 32 bits, capables de tractar quantitats creishentas d'[[informacion]]s. En parallèle, lo nombre de [[transistor]]s integrats dens cada puç aumentè shens cès ni pausa e los microprocessors vadón l'element clau deus ordenadors<ref>'''[[francés|(fr)]]''' René J. Chevance, ''Microprocesseurs - Introduction'', reféréncia H1158 V1, Techniques de l'ingénieur, 1998.</ref>. === L'evolucion deus microprocessors === A partir deus [[ans 1970]], l'evolucion deus microprocessors seguí un ritme regular qui estó formalizat, de faiçon [[empirisme|empirica]], per [[Gordon Moore]] ([[1929]]-[[2023]]), un deus confondators d'[[Intel]]. Segon la [[lei de Moore|lei qui pòrta lo son nom]], lo nombre de [[transistor]]s podent estar integrat dens ua puç dobla cada dus ans<ref>'''[[anglés|(en)]]''' Gordon E. Moore, « Progress in Digital Integrated Electronics », ''IEEE Text Speech'',‎ 1975.</ref>. Aquela relacion demorè vertadèra dinc aus [[ans 2010]] e illustrè la rapiditat deus progrès de las [[industria]]s [[electronica]] e [[informatica]]<ref>'''[[francés|(fr)]]''' Jacques Blamont, ''Réseaux ! : le pari de l'intelligence collective'', París, CNRS Éditions, 2018.</ref>. Aquera progression èra principaument basada sus la miniaturizacion continua deus transistors qui permetó d'aumentar la lor densitat dens los circuits e lo nombre d'operacions realizablas. Los microprocessors modèrnes intègran atau miliards de transistors dont la talha se mesura en nanomètres. Dus autes axes de desvolopament sostienón tanben l'aumentacion rapida de la poténcia. Lo prumèr estó l'aumentacion de la [[frequéncia]] de relòtge, es a díser lo ritme d'execucion de las instruccions peu processor. Totun, aquera corsa estó limitada a partir deus [[ans 2000]] per problèmas de refrediment<ref>En efèit, aumentar la frequéncia de relòtge aumenta la quantitat de [[calor]] liberada peu processor, çò qu'altèra lo son bon foncionament (Paolo Zanella, Yves Ligier e Emmanuel Lazard, ''Architecture et technologie des ordinateurs'', Malakoff, Dunod, 7{{a}} edicion, 2026, p. 242.).</ref>. Lo segond axe estó la multiplicacion deu nombre de còrs. En plaça d'accelerar un processor unic, l'idèa es de plaçar mantua unitat de tractament capabla de tribalhar en parallèle<ref>'''[[francés|(fr)]]''' Paolo Zanella, Yves Ligier e Emmanuel Lazard, ''Architecture et technologie des ordinateurs'', Malakoff, Dunod, 7{{a}} edicion, 2026, p. 228.</ref>. Vaduts la nòrma, los processors multicòrs permeten d'executar mantun prètzhèit e de despartir un medish calcul enter mantun còr<ref>'''[[francés|(fr)]]''' Paolo Zanella, Yves Ligier e Emmanuel Lazard, ''Architecture et technologie des ordinateurs'', Malakoff, Dunod, 7{{a}} edicion, 2026, pp. 248-250.</ref>. == Principis de foncionament == Lo ròtle fondamentau d'un processor es d'executar rapidament programas, es a díser seguidas d'instruccions elementàrias enregistradas en [[Memòria (informatica)|memòria]]. Lo son foncionament es fondat sus un cicle de basa, repetit de faiçon continuau, qui es sovent descrivut en tres temps<ref>'''[[francés|(fr)]]''' Paolo Zanella, Yves Ligier e Emmanuel Lazard, ''Architecture et technologie des ordinateurs'', Malakoff, Dunod, 7{{a}} edicion, 2026, pp. 198-199.</ref>. Prumèr, lo processor va cercar en memòria l'instruccion d'executar a l'adreça indicada dens un registre especiau. Puish, descòda aquera instruccion, es a díser que'n determina la natura e las dadas concernidas. Enfin, executa l'operacion demandada e passa a l'instruccion seguenta. Aqueth cicle, a còps resumit peus tèrmes [[anglés]] ''fetch'', ''decode'' e ''execute'', que's repeteish miliards de còps per segonda. Las instruccions son executadas de manièra sequenciala, a mensh d'ua instruccion ordenant au processor d'anar a un aute endret deu programa, çò que permet de realizar las repeticions o las causidas condicionaus a la basa de tota la [[logica]] [[Tecnologias de l'informacion|informatica]]. Lo ritme d'aqueths cicles es reglat per un [[relòtge]] intèrne qui emet un senhau regular cadençant las operacions deu processor<ref>'''[[francés|(fr)]]''' Paolo Zanella, Yves Ligier e Emmanuel Lazard, ''Architecture et technologie des ordinateurs'', Malakoff, Dunod, 7{{a}} edicion, 2026, pp. 33 e 198.</ref>. La [[frequéncia]] d'aqueth relòtge balha ua indicacion de la rapiditat deu processor, mes autes paramètres intervienen sus la velocitat de tractament de las informacions com lo nombre d'instruccions tractadas a cada cicle o lo nombre de còrs. Las dadas manipuladas peus processors son seguidas de 0 e de 1. En efèit, aqueras dadas binàrias son particularament adaptadas a las [[operacion]]s [[logica|logicas]] e [[aritmetica|aritmeticas]] simplas realizablas per circuits compausats de [[transistor]]s agissent com [[interruptor]]s<ref>'''[[francés|(fr)]]''' Douglas Arvid Skoog, F. James Holler e Timothy A. Nieman, ''Principes d'analyse instrumentale'', De Boeck, 2003, pp. 74-77.</ref><ref>'''[[francés|(fr)]]''' Paolo Zanella, Yves Ligier e Emmanuel Lazard, ''Architecture et technologie des ordinateurs'', Malakoff, Dunod, 7{{a}} edicion, 2026, pp. 41 e 53.</ref>. == Arquitectura e compausants == === Las unitats foncionaus === Un processor es compausat d'un ensemble d'unitats especializadas qui coopèran tad executar instruccions. La lor organizacion precisa pòt variar segon los modèles, mes existeish elements comuns. Lo prumèr element fondamentau es l'unitat de comanda (o unitat de contròle) qui dirigeish lo foncionament generau deu processor. Gereish la debanada deu cicle d'execucion en cercant, per exemple, las instruccions, en realizant lo lor descodatge e en enviant las [[informacion]]s necessàrias tà coordinar l'accion de las autas unitats<ref>'''[[francés|(fr)]]''' Paolo Zanella, Yves Ligier e Emmanuel Lazard, ''Architecture et technologie des ordinateurs'', Malakoff, Dunod, 7{{a}} edicion, 2026, p. 33.</ref>. Lo segond element màger es l'unitat aritmetica e logica (ALU<ref>De l'[[anglés]] ''arithmetic logic unit''.</ref>). Es lo còr de la capacitat de calcul deu processor. Totun, mantun processor dispausa d'ua unitat addicionau especializada dens los calculs implicant de virgulas flotejantas (FPU<ref>De l'[[anglés]] ''floating-point unit''.</ref>), mei eficaça tà las operacions suus [[nombre reau|nombres reaus]]. Enfin, lo processor intègra un nombre limitat de petitas [[memòria (informatica)|memòrias]] intèrnas plan rapidas, aperadas registres, on son estocadas temporàriament las dadas e los resultats en cors de tractament. Aqueths registres son situats près de las unitats de calcul. Son donc mei rapides que la memòria principau, mes la lor capacitat es limitada. De mei, daubuns registres an un ròtle particular, com lo qui indica l'adreça de l'instruccion vienenta. === La memòria e las comunicacions === Tà foncionar, lo processor deu escambiar dadas dab la [[memòria (informatica)|memòria]] e los autes compausants de l'[[ordenador]]. Totun, despuish l'aparicion de l'[[Tecnologias de l'informacion|informatica]], la velocitat deus processors aumentè mei rapidament que la de las memòrias. La consequéncia d'aquera diférencia estó l'aparicion d'un escart de mei en mei important enter la rapiditat deu processor e lo temps necessari tad accedir a las dadas. La gestion d'aqueth escart es un enjòc centrau de l'arquitectura deus ordenadors modèrnes. En efèit, tad ac redusir, las [[memòria (informatica)|memòrias]] d'un [[ordenador]] son organizadas segon ua ierarquia compausada deus registres (intèrnes au processor), de la memòria cache, de la [[memòria viva]] e de las [[Memòria de massa|memòrias d'estocatge de massa]]. La rapiditat, la talha e lo còst d'aqueras memòrias vàrian en sens invèrse. Las memòrias pròchas deu processor son atau rapidas, petitas e costosas mentre que las memòrias aluenhadas son mei lentas, mes tanben mei granas e mensh costosas. Dens aqueth sistèma, la memòria cache a un ròtle centrau. Es ua memòria rapida, de febla capacitat, integrada au processor o plaçada a proximitat immediata, qui consèrva ua copia de las dadas e de las instruccions mei sovent utilizadas. Atau, lo processor i pòt accedir plan lèu shens aver a esperar la memòria principau, mei lenta<ref>Tad assegurar aquera foncion, la memòria cache es tanben sovent organizada en mantun nivèu, deu mei rapide e petit au mei lent e gran.</ref>. Enfin, los escambis d'informacions enter lo processor, la memòria e los autes compausants s'efectuan gràcias a ensembles de connexions, aperats [[bus informatica|buses]], servint a transportar las dadas, las adreças e los senhaus de comanda enter mantun compausant. La rapiditat e l'organizacion d'aqueras comunicacions influeishen hèra suus resultats globaus de la [[maquina]]<ref>'''[[francés|(fr)]]''' Paolo Zanella, Yves Ligier e Emmanuel Lazard, ''Architecture et technologie des ordinateurs'', Malakoff, Dunod, 7{{a}} edicion, 2026, pp. 284-290.</ref>. == Tipes e arquitectura == === Las arquitecturas CISC e RISC === {{veire|Processor de jòc d'instruccions complèxe|Processor de jòc d'instruccions redusit}} Dus tipes principaus d'arquitectura son [[tradicion|tradicionaument]] en matèria de concepcion de processors. La prumèra es l'[[arquitectura CISC]] (« processor de jòc d'instruccions complèxa »<ref>De l'[[anglés]] ''complex instruction set computer''.</ref>) qui consisteish a dotar lo processor d'un gran nombre d'instruccions, a còps plan elaboradas, capablas d'efectuar operacions complèxas en ua sola comanda. Aquera vision, la mei anciana, avèva l'avantatge d'estauviar la memòria e de facilitar lo tribalh deus programaires. Totun, necessitava de concéber processors complèxes e lo son interès diminuí quand arribèn memòrias mei facilas de fabricar e mensh costosas. La familha [[x86]], qui equipa la màger part deus ordenadors personaus e un nombre important de servidors, es l'exemple mei conegut de processor d'aqueth tipe. La segonda arquitectura es aperada [[arquitectura RISC|RISC]] (« processor de jòc d'instruccions redusit »<ref>de l'anglés ''reduced instruction set computer''.</ref>). Apareishuda pendent los [[ans 1980]], es fondada sus un processor unicament capable de realizar operacions simplas, mes de faiçon rapida e segon ua durada regulara. Combinasons d'aqueras instruccions elementàrias son utilizadas tad obtiéner operacions mei complèxas. Aquò permet de fabricar processors mei simples, mei rapides e necessitant mensh d'[[energia]]. Aquera arquitectura es donc vaduda dominanta dens lo domeni deus aparelhs mobiles. Çaquelà, la distincion enter las duas [[tecnica]]s que s'es estompada. En efèit, los [[arquitectura CISC|processors CISC]] modèrnes traduseishen las instruccions complèxas en ua seguida d'operacions simplas com los [[Arquitectura RISC|processors RISC]]. En mei, las arquitecturas RISC que's difusan drin a drin au domeni deus [[ordenador]]s e deus [[servidor (informatica)|servidors]]. === Los processors generalistas e especializats === La màger part deus processors equipant los [[ordenador]]s [[ordenador personau|personaus]] o los [[servidor|servidors]] son processors dits generalistas. Polivalents e sovents dotats d'ua poténcia de calcul hòrta, son concebuts tad executar programas plan variats dens environaments divèrs. Totun, ua larja gamma de processors especializats existeishen tad usatges especifics. Per exemple, los [[microcontrolaire]]s son destinats a controlar un sistèma [[electronica|electronic]] segon un programa enregistrat dens la lor [[memòria (informatica)|memòria]]. Pauc poderós, mes pauc costós, son integrats dens ua multitud d'objèctes (aparelhs electrodomestics, [[automobila]]s, objèctes connectats, etc.). === Los processors monocòr e multicòr === Ua auta distincion [[istòria|istorica]] separa los processors segon lo lor nombre de còrs. Un còr es ua unitat de tractament complèta, capabla d'executar instruccions de manièra autonòma. Los processors monocòrs estón la nòrma dinc aus [[ans 2000]]. Executavan las operacions ua a ua e l'aumentacion de la lor [[frequéncia de relòtge]] permetó longtemps de melhorar la lor rapiditat. Totun, aquera costuma trobè lo son limit dab los problèmas de [[calor|dissipacion termica]] deus processors utilizant [[frequéncia]]s tròp hautas. Tà resòlver aqueth problèma, los fabricants desvolopèn processors comportant mantun còr tribalhant en parallèle. Aquò necessitè de concéber programas adaptats ad aqueth tipe de foncionament, mes permetó d'executar mantun prètzhèit simultanèament, o de despartir un medish tractament enter mantun còr. Au miei deus processors especializats, lo [[processor grafic]] (GPU) aucupa ua plaça particulara. Concebut a l'origina tà miar calculs ligats a l'afichatge d'imatges, es basat sus ua arquitectura diferenta deus processors centraus. En efèit, en plaça d'un petit nombre de còrs poderós, alinha un gran nombre d'unitats de calcul simplas, capablas de tribalhar en parallèle sus ua quantitat hèra grana de dadas. == Aplicacions e economia == == Annèxe == === Ligams intèrnes === <div style="-moz-column-count:3; column-count:3;"> * [[Arquitectura CISC]]. * [[Arquitectura RISC]]. * [[Circuit integrat]]. * [[Electronica]]. * [[Ordenador]]. * [[Semiconductor]]. * [[Transistor]]. * [[Tube electronic]]. </div> === Bibliografia === * '''[[francés|(fr)]]''' Paolo Zanella, Yves Ligier e Emmanuel Lazard, ''Architecture et technologie des ordinateurs'', Malakoff, Dunod, 7{{a}} edicion, 2026. === Nòtas e referéncias === <div style="-moz-column-count:3; column-count:3;"> <references/> </div> [[Categoria:Informatica]] i85ordnpre238pihm8jcksna9pn2mvu 2509737 2509736 2026-09-30T05:02:10Z Nicolas Eynaud 6858 /* Ligams intèrnes */ 2509737 wikitext text/x-wiki {{article en construccion}} {{1000 fondamentals}} [[Fichièr:80486dx2-large.jpg|thumb||Lo circuit integrat d'un microprocessor [[Intel 80486DX]]2 dins sa boita (talha reala : 12 × 6,75&nbsp;mm)]] Lo '''processor central''', de l'[[anglés]] ''CPU'', ''central processing unit'', es lo compausant essencial d'un [[ordenador]] qu'interprèta las instruccions e tracta las donadas d'un [[programa]]. Es lo processor que provesís als ordenadors lor capacitat fondamentala d'èsser programats, es un dels compausants necessaris al foncionament de totes los tipes d'ordenadors, associats a las memòrias primàrias e als dispositius d'intrada/sortida. Un processor constituit d'un sol [[circuit integrat]] es abitualament nomenat [[microprocessor]]; pasmens, d'unes fabricants an desvolopats de processors en lescas: dins aquel cas las foncions elementàrias (ALU, FPU, sequençaire, etc.) son despartidas en divèrses circuits integrats especializats. La descubèrta del [[transistor]] en 1947 dobriguèt la via de la miniaturizacion dels compausants electronics e lo tèrme d'''unitat centrala'' (CPU) s'es utilizat dins l'industria electronica tre lo començament de las [[annadas 1960]] (Weik 1961). == Istòria == === De las originas aus prumèrs processors === L'idèa de crear ua unitat cargada de tractar l'[[informacion]] segon ua seguida d'instruccions es mei anciana que l'[[electronica]]. Prenó la soa forma [[teoria|teorica]] modèrna durant los [[ans 1940]] dab la definicion de l'[[arquitectura de von Neumann]]<ref>'''[[francés|(fr)]]''' Paolo Zanella, Yves Ligier e Emmanuel Lazard, ''Architecture et technologie des ordinateurs'', Malakoff, Dunod, 7{{a}} edicion, 2026, p. 16.</ref><ref>L'[[arquitectura de von Neumann]] n'es pas la sola existenta. Autas arquitecturas estón ensajadas. Avón a còps aplicacions com l'[[arquitectura de tipe Harvard]] deus [[Processor de senhau numeric|processors de senhau numeric]] e deus [[microcontrolaire]]s [[Microcontrolaire PIC|PIC]] e [[Atmel AVR|AVR]].</ref>. Aquera estructura, imaginada pendent la construction deus prumèrs [[ordenador]]s, es fondada sus ua unitat centrau de tractament qui executa, ua a ua, las instruccions definidas per un programa enregistrat aus costats d'ua [[Memòria (informatica)|memòria]] e de dispositius d'entrada e de sortida. Aqueth modèle, qui distingueish l'unitat de tractament de la memòria, es demorat lo fondament de la màger part deus [[ordenador|ordenadors]] actuaus. Totun, los prumèrs [[ordenador]]s, fabricats dens los [[ans 1940]] e [[ans 1950|1950]], ne tienèvan pas de processor au sens actuau<ref>'''[[francés|(fr)]]''' Paolo Zanella, Yves Ligier e Emmanuel Lazard, ''Architecture et technologie des ordinateurs'', Malakoff, Dunod, 7{{a}} edicion, 2026, pp. 17-18.</ref>. La lor unitat de tractament èra constituïda d'un ensemble de compausants. Per exemple, las prumèras [[maquina|maquinas]] utilizavan [[tube electronic|tubes electronics]] voluminós, fragiles, consumeires d'[[energia]] e desgatjant hèra [[calor]]. Ua unitat de tractament aucupava tanben volumes importants, comparables a armaris entièrs. L'[[invencion]] deu [[transistor]] en [[1947]] estó un eveniment decisiu. En efèit, aqueth compausant, capable d'assegurar las medishas foncions qu'un tube electronic en estant mei petit, mei hidable, mei rapide e mensh consumeire d'[[energia]], obrí la via a la miniaturizacion de l'[[electronica]]. Atau, las unitats de tractament basadas sus de transistors vadón mei compactas e mei performantas durant los [[ans 1950]]-[[ans 1960|1960]]. Es pendent aqueth periòde, a la debuta deus [[ans 1960]], qui lo tèrme de ''central processing unit'' (« unitat centrau de tractament », CPU) que's difusè dens l'[[industria]] [[electronica]] tà designar aquera partida de la [[maquina]] cargada d'executar las instruccions. Puish, apareishó lo [[circuit integrat]], qui permetó de regropar mantun transistor sus ua medisha placa de [[semiconductor]]. En redusint enqüèra la talha e lo còst deus compausants, preparè l'aparicion deu microprocessor<ref>'''[[francés|(fr)]]''' Paolo Zanella, Yves Ligier e Emmanuel Lazard, ''Architecture et technologie des ordinateurs'', Malakoff, Dunod, 7{{a}} edicion, 2026, pp. 18-19.</ref>. === L'invencion deu microprocessor === [[Fichièr:Intel C4004.jpg|thumb|right|[[Fotografia]] d'un microprocessor [[Intel 4004]].]] A la debuta deus [[ans 1970]], los progrès de l'[[electronica]] permetón d'amassar los diferents compausants de las unitats de tractament en ua uniça puç a basa de [[semiconductor]]s. Aperat « microprocessor », aqueth dispositiu simplifiquè los [[ordenador|ordenadors]] e lo prumèr modèle [[comèrci|comercializat]], l'[[Intel 4004]], merquè ua rompedura fondamentau dens l'istòria de l'informatica<ref>'''[[francés|(fr)]]''' Paolo Zanella, Yves Ligier e Emmanuel Lazard, ''Architecture et technologie des ordinateurs'', Malakoff, Dunod, 7{{a}} edicion, 2026, p. 225.</ref>. En efèit, si los sons resultats èran netament inferiors aus processors de l'epòca, lo son volume e lo son còst plan febles permetón de concéber los prumèrs micro-ordenadors a l'origina de l'ordenador personau e de la difusion de l'informatica dens los larèrs a partir de la segonda mieitat deus [[ans 1970]]<ref>Per exemple, l'[[Intel 4004]] avèva ua capacitat de calcul de {{formatnum:92600}} operacions per [[segonda]]. Aqueth nivèu tecnic èra comparable a l'[[ENIAC]] – lo prumèr ordenador modèrne – qui aucupava un espaci de 167 m² e avèva ua [[massa]] totala de 30 t.</ref>. Pendent las [[annada]]s seguentas, la poténcia deus microprocessors aumentè lèu. Que's passè atau d'un microprocessor de 4 bits a dispositius de 8, 16 e 32 bits, capables de tractar quantitats creishentas d'[[informacion]]s. En parallèle, lo nombre de [[transistor]]s integrats dens cada puç aumentè shens cès ni pausa e los microprocessors vadón l'element clau deus ordenadors<ref>'''[[francés|(fr)]]''' René J. Chevance, ''Microprocesseurs - Introduction'', reféréncia H1158 V1, Techniques de l'ingénieur, 1998.</ref>. === L'evolucion deus microprocessors === A partir deus [[ans 1970]], l'evolucion deus microprocessors seguí un ritme regular qui estó formalizat, de faiçon [[empirisme|empirica]], per [[Gordon Moore]] ([[1929]]-[[2023]]), un deus confondators d'[[Intel]]. Segon la [[lei de Moore|lei qui pòrta lo son nom]], lo nombre de [[transistor]]s podent estar integrat dens ua puç dobla cada dus ans<ref>'''[[anglés|(en)]]''' Gordon E. Moore, « Progress in Digital Integrated Electronics », ''IEEE Text Speech'',‎ 1975.</ref>. Aquela relacion demorè vertadèra dinc aus [[ans 2010]] e illustrè la rapiditat deus progrès de las [[industria]]s [[electronica]] e [[informatica]]<ref>'''[[francés|(fr)]]''' Jacques Blamont, ''Réseaux ! : le pari de l'intelligence collective'', París, CNRS Éditions, 2018.</ref>. Aquera progression èra principaument basada sus la miniaturizacion continua deus transistors qui permetó d'aumentar la lor densitat dens los circuits e lo nombre d'operacions realizablas. Los microprocessors modèrnes intègran atau miliards de transistors dont la talha se mesura en nanomètres. Dus autes axes de desvolopament sostienón tanben l'aumentacion rapida de la poténcia. Lo prumèr estó l'aumentacion de la [[frequéncia]] de relòtge, es a díser lo ritme d'execucion de las instruccions peu processor. Totun, aquera corsa estó limitada a partir deus [[ans 2000]] per problèmas de refrediment<ref>En efèit, aumentar la frequéncia de relòtge aumenta la quantitat de [[calor]] liberada peu processor, çò qu'altèra lo son bon foncionament (Paolo Zanella, Yves Ligier e Emmanuel Lazard, ''Architecture et technologie des ordinateurs'', Malakoff, Dunod, 7{{a}} edicion, 2026, p. 242.).</ref>. Lo segond axe estó la multiplicacion deu nombre de còrs. En plaça d'accelerar un processor unic, l'idèa es de plaçar mantua unitat de tractament capabla de tribalhar en parallèle<ref>'''[[francés|(fr)]]''' Paolo Zanella, Yves Ligier e Emmanuel Lazard, ''Architecture et technologie des ordinateurs'', Malakoff, Dunod, 7{{a}} edicion, 2026, p. 228.</ref>. Vaduts la nòrma, los processors multicòrs permeten d'executar mantun prètzhèit e de despartir un medish calcul enter mantun còr<ref>'''[[francés|(fr)]]''' Paolo Zanella, Yves Ligier e Emmanuel Lazard, ''Architecture et technologie des ordinateurs'', Malakoff, Dunod, 7{{a}} edicion, 2026, pp. 248-250.</ref>. == Principis de foncionament == Lo ròtle fondamentau d'un processor es d'executar rapidament programas, es a díser seguidas d'instruccions elementàrias enregistradas en [[Memòria (informatica)|memòria]]. Lo son foncionament es fondat sus un cicle de basa, repetit de faiçon continuau, qui es sovent descrivut en tres temps<ref>'''[[francés|(fr)]]''' Paolo Zanella, Yves Ligier e Emmanuel Lazard, ''Architecture et technologie des ordinateurs'', Malakoff, Dunod, 7{{a}} edicion, 2026, pp. 198-199.</ref>. Prumèr, lo processor va cercar en memòria l'instruccion d'executar a l'adreça indicada dens un registre especiau. Puish, descòda aquera instruccion, es a díser que'n determina la natura e las dadas concernidas. Enfin, executa l'operacion demandada e passa a l'instruccion seguenta. Aqueth cicle, a còps resumit peus tèrmes [[anglés]] ''fetch'', ''decode'' e ''execute'', que's repeteish miliards de còps per segonda. Las instruccions son executadas de manièra sequenciala, a mensh d'ua instruccion ordenant au processor d'anar a un aute endret deu programa, çò que permet de realizar las repeticions o las causidas condicionaus a la basa de tota la [[logica]] [[Tecnologias de l'informacion|informatica]]. Lo ritme d'aqueths cicles es reglat per un [[relòtge]] intèrne qui emet un senhau regular cadençant las operacions deu processor<ref>'''[[francés|(fr)]]''' Paolo Zanella, Yves Ligier e Emmanuel Lazard, ''Architecture et technologie des ordinateurs'', Malakoff, Dunod, 7{{a}} edicion, 2026, pp. 33 e 198.</ref>. La [[frequéncia]] d'aqueth relòtge balha ua indicacion de la rapiditat deu processor, mes autes paramètres intervienen sus la velocitat de tractament de las informacions com lo nombre d'instruccions tractadas a cada cicle o lo nombre de còrs. Las dadas manipuladas peus processors son seguidas de 0 e de 1. En efèit, aqueras dadas binàrias son particularament adaptadas a las [[operacion]]s [[logica|logicas]] e [[aritmetica|aritmeticas]] simplas realizablas per circuits compausats de [[transistor]]s agissent com [[interruptor]]s<ref>'''[[francés|(fr)]]''' Douglas Arvid Skoog, F. James Holler e Timothy A. Nieman, ''Principes d'analyse instrumentale'', De Boeck, 2003, pp. 74-77.</ref><ref>'''[[francés|(fr)]]''' Paolo Zanella, Yves Ligier e Emmanuel Lazard, ''Architecture et technologie des ordinateurs'', Malakoff, Dunod, 7{{a}} edicion, 2026, pp. 41 e 53.</ref>. == Arquitectura e compausants == === Las unitats foncionaus === Un processor es compausat d'un ensemble d'unitats especializadas qui coopèran tad executar instruccions. La lor organizacion precisa pòt variar segon los modèles, mes existeish elements comuns. Lo prumèr element fondamentau es l'unitat de comanda (o unitat de contròle) qui dirigeish lo foncionament generau deu processor. Gereish la debanada deu cicle d'execucion en cercant, per exemple, las instruccions, en realizant lo lor descodatge e en enviant las [[informacion]]s necessàrias tà coordinar l'accion de las autas unitats<ref>'''[[francés|(fr)]]''' Paolo Zanella, Yves Ligier e Emmanuel Lazard, ''Architecture et technologie des ordinateurs'', Malakoff, Dunod, 7{{a}} edicion, 2026, p. 33.</ref>. Lo segond element màger es l'unitat aritmetica e logica (ALU<ref>De l'[[anglés]] ''arithmetic logic unit''.</ref>). Es lo còr de la capacitat de calcul deu processor. Totun, mantun processor dispausa d'ua unitat addicionau especializada dens los calculs implicant de virgulas flotejantas (FPU<ref>De l'[[anglés]] ''floating-point unit''.</ref>), mei eficaça tà las operacions suus [[nombre reau|nombres reaus]]. Enfin, lo processor intègra un nombre limitat de petitas [[memòria (informatica)|memòrias]] intèrnas plan rapidas, aperadas registres, on son estocadas temporàriament las dadas e los resultats en cors de tractament. Aqueths registres son situats près de las unitats de calcul. Son donc mei rapides que la memòria principau, mes la lor capacitat es limitada. De mei, daubuns registres an un ròtle particular, com lo qui indica l'adreça de l'instruccion vienenta. === La memòria e las comunicacions === Tà foncionar, lo processor deu escambiar dadas dab la [[memòria (informatica)|memòria]] e los autes compausants de l'[[ordenador]]. Totun, despuish l'aparicion de l'[[Tecnologias de l'informacion|informatica]], la velocitat deus processors aumentè mei rapidament que la de las memòrias. La consequéncia d'aquera diférencia estó l'aparicion d'un escart de mei en mei important enter la rapiditat deu processor e lo temps necessari tad accedir a las dadas. La gestion d'aqueth escart es un enjòc centrau de l'arquitectura deus ordenadors modèrnes. En efèit, tad ac redusir, las [[memòria (informatica)|memòrias]] d'un [[ordenador]] son organizadas segon ua ierarquia compausada deus registres (intèrnes au processor), de la memòria cache, de la [[memòria viva]] e de las [[Memòria de massa|memòrias d'estocatge de massa]]. La rapiditat, la talha e lo còst d'aqueras memòrias vàrian en sens invèrse. Las memòrias pròchas deu processor son atau rapidas, petitas e costosas mentre que las memòrias aluenhadas son mei lentas, mes tanben mei granas e mensh costosas. Dens aqueth sistèma, la memòria cache a un ròtle centrau. Es ua memòria rapida, de febla capacitat, integrada au processor o plaçada a proximitat immediata, qui consèrva ua copia de las dadas e de las instruccions mei sovent utilizadas. Atau, lo processor i pòt accedir plan lèu shens aver a esperar la memòria principau, mei lenta<ref>Tad assegurar aquera foncion, la memòria cache es tanben sovent organizada en mantun nivèu, deu mei rapide e petit au mei lent e gran.</ref>. Enfin, los escambis d'informacions enter lo processor, la memòria e los autes compausants s'efectuan gràcias a ensembles de connexions, aperats [[bus informatica|buses]], servint a transportar las dadas, las adreças e los senhaus de comanda enter mantun compausant. La rapiditat e l'organizacion d'aqueras comunicacions influeishen hèra suus resultats globaus de la [[maquina]]<ref>'''[[francés|(fr)]]''' Paolo Zanella, Yves Ligier e Emmanuel Lazard, ''Architecture et technologie des ordinateurs'', Malakoff, Dunod, 7{{a}} edicion, 2026, pp. 284-290.</ref>. == Tipes e arquitectura == === Las arquitecturas CISC e RISC === {{veire|Processor de jòc d'instruccions complèxe|Processor de jòc d'instruccions redusit}} Dus tipes principaus d'arquitectura son [[tradicion|tradicionaument]] en matèria de concepcion de processors. La prumèra es l'[[arquitectura CISC]] (« processor de jòc d'instruccions complèxa »<ref>De l'[[anglés]] ''complex instruction set computer''.</ref>) qui consisteish a dotar lo processor d'un gran nombre d'instruccions, a còps plan elaboradas, capablas d'efectuar operacions complèxas en ua sola comanda. Aquera vision, la mei anciana, avèva l'avantatge d'estauviar la memòria e de facilitar lo tribalh deus programaires. Totun, necessitava de concéber processors complèxes e lo son interès diminuí quand arribèn memòrias mei facilas de fabricar e mensh costosas. La familha [[x86]], qui equipa la màger part deus ordenadors personaus e un nombre important de servidors, es l'exemple mei conegut de processor d'aqueth tipe. La segonda arquitectura es aperada [[arquitectura RISC|RISC]] (« processor de jòc d'instruccions redusit »<ref>de l'anglés ''reduced instruction set computer''.</ref>). Apareishuda pendent los [[ans 1980]], es fondada sus un processor unicament capable de realizar operacions simplas, mes de faiçon rapida e segon ua durada regulara. Combinasons d'aqueras instruccions elementàrias son utilizadas tad obtiéner operacions mei complèxas. Aquò permet de fabricar processors mei simples, mei rapides e necessitant mensh d'[[energia]]. Aquera arquitectura es donc vaduda dominanta dens lo domeni deus aparelhs mobiles. Çaquelà, la distincion enter las duas [[tecnica]]s que s'es estompada. En efèit, los [[arquitectura CISC|processors CISC]] modèrnes traduseishen las instruccions complèxas en ua seguida d'operacions simplas com los [[Arquitectura RISC|processors RISC]]. En mei, las arquitecturas RISC que's difusan drin a drin au domeni deus [[ordenador]]s e deus [[servidor (informatica)|servidors]]. === Los processors generalistas e especializats === La màger part deus processors equipant los [[ordenador]]s [[ordenador personau|personaus]] o los [[servidor|servidors]] son processors dits generalistas. Polivalents e sovents dotats d'ua poténcia de calcul hòrta, son concebuts tad executar programas plan variats dens environaments divèrs. Totun, ua larja gamma de processors especializats existeishen tad usatges especifics. Per exemple, los [[microcontrolaire]]s son destinats a controlar un sistèma [[electronica|electronic]] segon un programa enregistrat dens la lor [[memòria (informatica)|memòria]]. Pauc poderós, mes pauc costós, son integrats dens ua multitud d'objèctes (aparelhs electrodomestics, [[automobila]]s, objèctes connectats, etc.). === Los processors monocòr e multicòr === Ua auta distincion [[istòria|istorica]] separa los processors segon lo lor nombre de còrs. Un còr es ua unitat de tractament complèta, capabla d'executar instruccions de manièra autonòma. Los processors monocòrs estón la nòrma dinc aus [[ans 2000]]. Executavan las operacions ua a ua e l'aumentacion de la lor [[frequéncia de relòtge]] permetó longtemps de melhorar la lor rapiditat. Totun, aquera costuma trobè lo son limit dab los problèmas de [[calor|dissipacion termica]] deus processors utilizant [[frequéncia]]s tròp hautas. Tà resòlver aqueth problèma, los fabricants desvolopèn processors comportant mantun còr tribalhant en parallèle. Aquò necessitè de concéber programas adaptats ad aqueth tipe de foncionament, mes permetó d'executar mantun prètzhèit simultanèament, o de despartir un medish tractament enter mantun còr. Au miei deus processors especializats, lo [[processor grafic]] (GPU) aucupa ua plaça particulara. Concebut a l'origina tà miar calculs ligats a l'afichatge d'imatges, es basat sus ua arquitectura diferenta deus processors centraus. En efèit, en plaça d'un petit nombre de còrs poderós, alinha un gran nombre d'unitats de calcul simplas, capablas de tribalhar en parallèle sus ua quantitat hèra grana de dadas. == Aplicacions e economia == == Annèxe == === Ligams intèrnes === <div style="-moz-column-count:3; column-count:3;"> * [[Arquitectura CISC]]. * [[Arquitectura RISC]]. * [[Circuit integrat]]. * [[Electronica]]. * [[Ordenador]]. * [[Processor grafic]]. * [[Semiconductor]]. * [[Transistor]]. * [[Tube electronic]]. </div> === Bibliografia === * '''[[francés|(fr)]]''' Paolo Zanella, Yves Ligier e Emmanuel Lazard, ''Architecture et technologie des ordinateurs'', Malakoff, Dunod, 7{{a}} edicion, 2026. === Nòtas e referéncias === <div style="-moz-column-count:3; column-count:3;"> <references/> </div> [[Categoria:Informatica]] kyv36bzl0o1r5kp7twarjo8xatdjljw 0 154006 2509686 2491916 2026-09-29T14:24:59Z InternetArchiveBot 43230 Rescuing 1 sources and tagging 0 as dead.) #IABot (v2.0.9.6 2509686 wikitext text/x-wiki <!---{{Infobox |tematica=pintor |carta= }}---> {| border="1" cellpadding="2" width=255 cellspacing="0" align="right" style="margin: 0 0 1em 1em; text-align:left; border-collapse:collapse; border:1px gray solid; font-size:95%; background:#f9f9f9" |+ <big><big>'''Roberto Ferruzzi''' |- | style="background:#efefef" align="center" colspan=2 |[[Fichièr:Roberto Ferruzzi - Madonna von der Straße (Reproduktion).jpg|200px|La version original de ''La Madonnina'']] |- !align=right|Profession: | [[pintura|pintre]] |- !align=right|País: | [[Itàlia]] |- !align=right|Data de naissença: |[[16 de decembre]] de [[1853]] |- !align=right|Luòc de naissença: |[[Šibenik]], [[Dalmàcia]], [[File:Flag of the Habsburg Monarchy.svg|22px]] |- !align=right|Data de decès: |[[16 de febrièr]] de [[1934]] |- !align=right|Luòc de decès: |[[Venècia]], [[Itàlia]], [[File:Flag of Italy (1861-1946).svg|22px|border]] |} '''Roberto Ferruzzi''' (nascut a [[Šibenik]]<ref>{{Pdf}} [https://web.archive.org/web/20150923212504/http://www.dalmaziaeu.it/docs/Il%20Dalmata%20n.%2057.pdf IL DALMATA, ottobre 2008]</ref> en [[1853]], mòrt a [[Venècia]] en [[1934]]) foguèt un pintre autodidacte [[Itàlia|italian]]. == La vida== Nascut a [[Šibenik]] lo [[1853]] de parents italians, a quatre ans mudèt amb sa familha a [[Venècia]], ont comencèt sos estudis. A la mòrt de son paire, un avocat famós, tornèt en Dalmàcia ont estudièt los classiques e la pintura coma autodidacte. A 14 ans, mudèt a Luvigliano, masatge de [[Torreglia]], que i va crear sas òbras pus famosas, en particular ''La Madonnina'' . Moriguèt lo [[16 de febrièr]] de [[1934]] e es rebondut dins lo pichon [[cementèri]] de Luvigliano amb sa femna Ester Sorgato e sa filha Mariska. == La Carrièra== Amb ''La Madonnina'', Ferruzzi ganhèt, en [[1897]], la segonda ''Biennala de Venècia'' : voliá représentar la maternitat. Fàcia al succès remportat per aquela òbra, lo tablèu, inicialament dich ''Maternitat'' es renomenat''Madonnina'', mas es tanben conegut pels noms de ''Madonna con bambino'', ''Madonna del Riposo'' ; ''delle Vie'' <ref>{{en}} [https://web.archive.org/web/20141206152910/http://www.ecatholic2000.com/ezine/index.php?option=com_content&task=view&id=22&Itemid=42 Madonna of the Streets]</ref>, ''della Tenerezza'' , ''Madonnella'', ''Zingarella'' . == Qualques pinturas de Ferruzzi == <gallery> Image:Roberto Ferruzzi - Madonnina.jpg|Otra versiòn de ''La Madonnina'' </gallery> ==Referéncias== {{reflist}} ==Ligams extèrnes== * [http://parrocchiamarone.wordpress.com/2012/01/28/briciole-la-madonnina-del-ferruzzi/ Article sur la peinture ''La Madonnina'' avec photo] {{commons|Roberto Ferruzzi}} {{DEFAULTSORT:Ferruzzi, Roberto}} [[Categoria:Pintre italian del sègle XIX]] [[Categoria:Pintre italian del sègle XX]] [[Categoria:Pintre italian]] [[Categoria:Naissença en 1853]] [[Categoria:Decès en 1934]] 3grevc2aagftgpuokt6yjc7c16vwhbr 0 156840 2509699 2479626 2026-09-29T16:01:28Z InternetArchiveBot 43230 Rescuing 1 sources and tagging 0 as dead.) #IABot (v2.0.9.6 2509699 wikitext text/x-wiki {{Infobox |tematica= |carta= }} [[Imatge:Stendhal.jpg|vignette|200px|right|thumb|Stendhal, per Johan Olaf Sodemark (1840).]] Lo sindròm de [[Stendhal]], apelat maitot " sindròm de [[Florença]] ", es una malaudia psicosomatica qui provòca de las acceleracions dau ritme cardiac, daus vertiges, de las sufocacions veire de las allucinacions chas quauqu'unas personas exposadas a una ''subrecharja d’obras d’art1''. Queu sindròm, pro rare, fai partida de çò que podem apelar los trobles dau viatge o sindròms dau viatjaire. == Origina == [[Fichièr:9754 - Firenze - L'Arno e gli Uffizi - Foto Giovanni Dall'Orto, 27-Oct-2007.jpg|200px|right|thumb|Florença e lo flume [[Arno (flume)|Arno]] au niveu daus [[Uffizi|Officis]], dau [[Ponte Vecchio]] e dau [[corridor de Vasari]].]] [[File:Florence - 7032.jpg|200px|thumb|Lo David de Michelangelo]] Queu sindròm es apelat entau en referença a l'experiencia viscuda per l’escrivan francés [[Stendhal]] pendent son viatge en [[Itàlia]], a [[Florença]], en [[1817]]. Escriguet alora : "''Era arribat a queu ponh d’emocion ente s'encontren las sensacions celestas balhadas per los [[Bels Arts|Beus Arts]] e los sentiments passionats. En sortir de [[Santa Croce]], avia un batament de cuer, la vita era achabada chas me, marchava emb la crenta de tombar.''" ''Roma, Nàpols e Florença,'' (edicions Delaunay, París - 1826, tome {{II}}, {{p.}}102). === Bibliografia === * {{it}} [[Graziella Magherini]], ''{{Lang|it|La sindrome di Stendhal. Il malessere del viaggiatore di fronte alla grandezza dell'arte}}'', ed. {{Lang|it|Ponte alle Grazie}} {{ISBN| 8879286145}} == Liams externes == * {{fr}}[https://web.archive.org/web/20150714005828/http://www.touristie.com/italie/syndrome-stendhal-peut-mourir-4 Descripcion en francés] * {{en}} [https://web.archive.org/web/20091226054613/http://us.imdb.com/title/tt0117658/ ''{{lang|en|Internet Movie Database}}'' : {{lang|it|''La Sindrome di Stendhal''}}] * {{fr}}[http://www.humanite.fr/node/187114 L’Humanité, Tot sus lo sindròm de Stendhal] * {{fr}}[https://web.archive.org/web/20110209063648/http://m.bourguignon01.free.fr/Sebovix/memoire/index.htm Memòrias de Michel Bourguignon sus lo sindròm de Stendhal, e mai, l’extasi e l’orgasme] gfsore4fws1bbiw6foef07y1666zp8c 0 163969 2509670 2430378 2026-09-29T12:35:56Z Magnefl 16272 foto 2509670 wikitext text/x-wiki {{Taxobox debuta | vegetal | ''Arundo donax'' | Arundo_donax_002.JPG| mata d'Arundo donax | classificacion=APGIII }} {{Taxobox | clad | Angiospèrmes }} {{Taxobox | clad | Monocotiledons }} {{Taxobox | clad | Commelinidèas }} {{Taxobox | òrdre | Poales }} {{Taxobox | familha | Poaceae }} {{Taxobox | non classificat | clad PACMAD }} {{Taxobox | sosfamilha | Arundinoideae }} {{Taxobox | tribú | Arundineae }} {{Taxobox | genre | Arundo }} {{Taxobox taxon | vegetal | espècia | Arundo donax | [[Carl von Linné|L.]], [[1753]] }} {{Taxobox UICN | LC | | }} {{Taxobox fin}} '''''Arundo donax''''' es una de [[Èrba|planta erbacèa]] de la [[Familha (biologia)|familha]] de las ''[[Poaceae]]'', [[Sosfamilha (biologia)|sosfamilha]] de las ''[[Arundinoideae]]'', es una [[canavèra]]. Son cultivar pigalhat la fa mai atractiva e s'utiliza per ornar pargues e jardins. == Descripcion == Es una graminèa de [[rizòma]] caracteristic dels luòcs umids de las regions mediterranèas. A de grandas fuèlhas desfiladas, penjantas, glaucas, e de crestas terminalas d'espiguets de color vers palle a violacèu. Sembla a una [[Canavèra|canavèra]] o un [[bambó]], subretot abans l'aparicion dels espiguets. Sa nautor varia de 1&nbsp;m a 8&nbsp;m segon las varietats e las condicions de cultura<ref>[http://www.academicjournals.org/ajb/PDF/pdf2012/10May/Pilu%20et%20al.pdf Giant reed (''Arundo donax'' L.): A weed plant or a promising energy crop?] </ref>. L'ivèrn pren un aspècte dessecat. L'inflorescéncia apareis de setembre a octobre, es una crèsta d’espiguets pollinizats pel vent (anemogamia). Lo fruch es un cariòpse.<gallery> File:Arundo_donax_3.jpg |Pés. File:Illustration Arundo donax0.jpg |Arundo donax. font: Pr Otto Wilhelm Thomé, Flora d'Alemanha, Àustria e Soïssa, 1885. File:Arundo_donax_2.jpg |Detalh de la tija. File:Arundo donax-s.jpg </gallery> == Cultura == Quitament se supòrta plan la secada un còp installada, aquela canavèra se cultiva melhor sus de terrens umids e plan drenats. Pòt venir invasiva se las condicions son adaptadas. Se multiplica levant de rizòmas a la prima o per brocatge dins l'aiga de tròces dels cluèges de 1 an (1 a 2&nbsp;cm de diamètre, 3 noses) utilizant la partida ont buta de rams laterals<ref>[http://www.sciencedirect.com/science/article/pii/S0961953410001844 Shoot cuttings propagation of giant reed (''Arundo donax'' L.) in water and moist soil: The path forward?] </ref>. Tanben se pòt utilizar de cluèges de l'an mas lo brocatge foncionarà mens ben. ''Arundo donax'' es pro rustic un còp installada (fins a -10&nbsp;°C pels cluèges e -15°C pels rizòmas) e es pauc sensibla als parasits o malautiás. Coma totas las espècas pigalhada, lo cultivar 'Versicolor' (mai utilizat en ornament) es fòrça mens vigorós que l'espècia tipe (la partida blanca del fulham participa pas a la [[fotosintèsi]]). == Abitat e espandiment == L'[[airal de reparticion]] d'origina d'''Arundo donax'' s'espandís dins las regions temperadas e tropicalas del [[Mond Vièlh]]. Pasmens se l'espècia es sovent considerada coma indigèna dins le [[Bacin Mediterranèu|bacin mediterranèu]] o d'autras regions mai caudas del Mond Ancian, seriá una introduccion anciana en [[Euròpa]] dempuèi l'[[Asia|Asia tropicala]]. Son airel original seriá donc purament asiatic. Aquela espècia es uèi largament espandida dins totas las regions caudas del mond. Se naturalizèt dins fòrça regions e es a vegadas venguda envasissenta, subretot en [[Africa Australa|Africa australa]], dins las regions subtropicalas dels [[Estats Units d'America|EUA]], al [[Mexic]], dins las [[Antilhas]], en [[America del Sud]] e dins las illas del Pacific <ref name="cabi">{{Ligam web|url=http://www.cabi.org/isc/datasheet/1940|site=Invasive Species Compendium (ISC)}}.</ref>. ''Arundo donax'' figura dins la lista de las cent espècias envasissentas d'entre las mai nosiblas del mond''<ref>{{Ligam web|url=http://www.issg.org/pdf/publications/worst_100/french_100_worst.pdf}}</ref> de l'[[International Union for Conservation of Nature and Natural Resources|UICN]]''. Dins las [[Illas Canàrias]], l'espècia es classificada coma planta envasissenta e alara enebida de detencion, comèrci e propagacion pel decret reial 1628/2011<ref name="boe.es">{{lien web|url=https://www.boe.es/boe/dias/2011/12/12/pdfs/BOE-A-2011-19398.pdf|titre=''Real Decreto 1628/2011, de 14 de noviembre, por el que se regula el listado y catálogo español de especies exóticas invasoras''|auteur=|site=Boletín Oficial del Estado (BOE)|pages=|date=12 décembre 2011|consulté le=11 novembre 2016|langue=es}}.</ref>. * Abitat tipe: canelièras mediterranèas * Airal de reparticion: cosmopolit<ref>Données d'après Julve, Ph., 1998 ff. </ref>. == Utilizacions == === Bioenergia === Sul plan industrial, ''Arundo donax'' es una de las culturas mai prometosa per la produccion de bioenergia jos [[clima mediterranèu]] ont es ja adaptada al mitan, dona de rendements importants e durables, e resistís a las secadas. D'estudis sul terren mostrèron sos febles besonhs en trabalh de sol, engrais e pesticids. a l'avantatge de far pas concurréncia a las culturas alimentàrias que sos febles besonhs li permeton de butar ont pas cap d'autre cultura alimentària serà pas envisajabla. Mai, ''Arundo donax'' dona una proteccion contra l'erosion dels sols, un dels procediments mai importants de degradacion de las tèrra dins lo [[Bacin Mediterranèu|bacin mediterranèu]]. ''A. donax'' a un potencial impressionant per mai d'un procediment de conversion en matèrias primièras bioenergeticas. Son recòrd istoric de produccion foguèt establit en Itàlia per SNIA Viscosa sus 6 300 ha a Torviscosa, per aténher la produccion annala mejana de 35&nbsp;t/ha de matèria seca. Uèi, d'estudis per trobar de culturas energeticas foguèron menats per mai d'una universitat als EUA e UE dins l'UE per evaluar e identificar las practicas melhoras de gestion per maximizar los rendements de [[biomassa]] e evaluar los impactes environamentals. === Òrt === Sovent utilizadas en sèga a [[Miègjorn|Occitània]], buta plan en situacion abrigada e plan solelhada, amb un sol umid e puslèu sablonós, mas plan drenat l'ivèrn. S'adapta a la salinitat dels sòls. Tradicionalament, dona lo material de basa per realizar las canissas e de banastariá. Se las tijas son mal servadas se desvolòpan de [[Mosidura|mosiduras]]<ref>[http://catalogue.bnf.fr/ark:/12148/cb309124372 Note pour servir à l'histoire des maladies des artisans : dermatose des vanniers dits cannissiers] / par M. E. Maurin</ref>. === Arts === Se realiza tanben d'enches amb d'''Arundo donax'', per la [[clarineta]], lo [[saxofòn]], lo [[clarin]], lo [[basson]] e autres instruments de vent. Tanben aquelas canavèras son utilizada per realizar de calams, instruments d'escritura e de [[calligrafia]]. == Varietats == * ''Arundo donax'' * ''Arundo donax'' var. ''variegata'' * ''Arundo donax'' var. ''versicolor'' == Nòtas e referéncias == <references/> == Vejatz tanben == === Ligams extèrnes === ==== Referéncias taxinomicas ==== * Referéncia Catalogue of Life : [https://web.archive.org/web/20160304023854/http://www.catalogueoflife.org/col/search/scientific/genus/Arundo/species/donax/match/1/match/1 ''Arundo donax'' L.] <span class="indicateur-langue">(<abbr class="abbr" title="Langue : anglais">en</abbr>)</span><small> (consulté le 22 juin 2013)</small>{{CatalogueofLife espèce|Arundo|donax|L.|consulté le=22 juin 2013}} * Referéncia [https://web.archive.org/web/20120501095724/http://www.efloras.org/flora_page.aspx?flora_id=2 Flora of China] : [http://www.efloras.org/florataxon.aspx?flora_id=2&taxon_id=200024889 ''Arundo donax''] <span class="indicateur-langue">(<abbr class="abbr" title="Langue : anglais">en</abbr>)</span><small> (consulté le 22 juin 2013)</small>{{eFloras|2|200024889|Arundo donax|consulté le=22 juin 2013}} * Referéncia [https://web.archive.org/web/20080930071127/http://www.efloras.org/flora_page.aspx?flora_id=5 Flora of Pakistan] : [http://www.efloras.org/florataxon.aspx?flora_id=5&taxon_id=200024889 ''Arundo donax''] <span class="indicateur-langue">(<abbr class="abbr" title="Langue : anglais">en</abbr>)</span><small> (consulté le 22 juin 2013)</small>{{eFloras|5|200024889|Arundo donax|consulté le=22 juin 2013}} * Referéncia [http://www.efloras.org/flora_page.aspx?flora_id=11 Flora of Missouri] : [http://www.efloras.org/florataxon.aspx?flora_id=11&taxon_id=200024889 ''Arundo donax''] <span class="indicateur-langue">(<abbr class="abbr" title="Langue : anglais">en</abbr>)</span><small> (consulté le 22 juin 2013)</small>{{eFloras|11|200024889|Arundo donax|consulté le=22 juin 2013}} * Referéncia [http://florabase.calm.wa.gov.au FloraBase (Australie-Occidentale)] : [http://florabase.calm.wa.gov.au/search/quick?q=Arundo+donax <small>classification</small> ''Arundo donax''] <small>([https://web.archive.org/web/20110408120229/http://florabase.dec.wa.gov.au/browse/photo/226 + photos] [https://web.archive.org/web/20110408120355/http://florabase.dec.wa.gov.au/browse/map/226 + distribution] [https://web.archive.org/web/20110408120512/http://florabase.dec.wa.gov.au/browse/profile/226 + description])</small> <span class="indicateur-langue">(<abbr class="abbr" title="Langue : anglais">en</abbr>)</span><small> (consulté le 22 juin 2013)</small>{{Florabase|Arundo donax|id=226|consulté le=22 juin 2013}} * Referéncia GISD : [http://www.iucngisd.org/gisd/species.php?sc=112 <small>espèce</small> ''Arundo donax''] <span class="indicateur-langue">(<abbr class="abbr" title="Langue : anglais">en</abbr>)</span><small> (consulté le 22 juin 2013)</small>{{GISD|112|''Arundo donax''|consulté le=22 juin 2013}} * Referéncia [http://www.ars-grin.gov/ GRIN] : [https://web.archive.org/web/20151117031326/http://www.ars-grin.gov/cgi-bin/npgs/html/taxon.pl?4439 <small>espèce </small>''Arundo donax'' L.] <span class="indicateur-langue">(<abbr class="abbr" title="Langue : anglais">en</abbr>)</span><small> (consulté le 22 juin 2013)</small>{{GRIN espèce|4439|''Arundo donax'' L.|consulté le=22 juin 2013}} * Referéncia INPN : [http://inpn.mnhn.fr/isb/espece/cd_nom/84173 ''Arundo donax'' L., 1753] (<small>[http://inpn.mnhn.fr/isb/espece/cd_nom/84173/tab/statut + statut] [http://inpn.mnhn.fr/isb/espece/cd_nom/84173/tab/fiche + description]</small>) <span class="indicateur-langue">(<abbr class="abbr" title="Langue : français">fr</abbr>)</span><small> (consulté le 27 août 2014)</small>{{INPN|84173|''Arundo donax'' L., 1753|consulté le=27 août 2014}} * Referéncia [[Integrated Taxonomic Information System|ITIS]] : [http://www.cbif.gc.ca/acp/fra/siti/regarder?tsn=41450 ''Arundo donax'' L.] <span class="indicateur-langue">(<abbr class="abbr" title="Langue : français">fr</abbr>)</span> (<span class="plainlinksneverexpand"><small>+ [http://www.itis.gov/servlet/SingleRpt/SingleRpt?search_topic=TSN&search_value=41450 version anglaise]</small></span> <span class="indicateur-langue">(<abbr class="abbr" title="Langue : anglais">en</abbr>)</span>)<small> (consulté le 22 juin 2013)</small>{{ITIS|41450|''Arundo donax'' L.|consulté le=22 juin 2013}} * Referéncia Kew Garden [http://apps.kew.org/wcsp/prepareChecklist.do?checklist=selected_families@@090310320101429328 World Checklist] : [http://apps.kew.org/wcsp/qsearch.do?page=quickSearch&plantName=Arundo+donax ''Arundo donax''] <span class="indicateur-langue">(<abbr class="abbr" title="Langue : anglais">en</abbr>)</span><small> (consulté le 22 juin 2013)</small>{{Kew liste|Arundo donax|consulté le=22 juin 2013}} * Referéncia NCBI : [http://www.ncbi.nlm.nih.gov/Taxonomy/Browser/wwwtax.cgi?lin=s&p=has_linkout&id=35708 ''Arundo donax''] <span class="indicateur-langue">(<abbr class="abbr" title="Langue : anglais">en</abbr>)</span><small> (consulté le 22 juin 2013)</small>{{NCBI|35708|''Arundo donax''|consulté le=22 juin 2013}} * {{UICN|164340|''Arundo donax'' L., 1753}} * Referéncia Tela Botanica ([http://www.tela-botanica.org/page:isfgm Antilles]) : [http://www.tela-botanica.org/bdtxa-nn-951 ''Arundo donax'' L.] <span class="indicateur-langue">(<abbr class="abbr" title="Langue : français">fr</abbr>)</span><small> (consulté le 22 juin 2013)</small>{{Tela-antilles|951|''Arundo donax'' L.|consulté le=22 juin 2013}} * Referéncia Tela Botanica ([http://www.tela-botanica.org/page:eflore France métro]) : [http://www.tela-botanica.org/bdtfx-nn-7099 ''Arundo donax'' L.] <span class="indicateur-langue">(<abbr class="abbr" title="Langue : français">fr</abbr>)</span><small> (consulté le 22 juin 2013)</small>{{Tela-métro|7099|''Arundo donax'' L.|consulté le=22 juin 2013}} * {{UBIO|5389785|''Arundo donax'' L., 1753}} ==== Autres ==== * {{Ligam web|url=http://www.fs.usda.gov/Internet/FSE_DOCUMENTS/stelprdb5410114.pdf}}. * [https://web.archive.org/web/20081216050633/http://www.ricoreeds.com/ RICO, fabricant d'anches en ''Arundo donax''] [[Fichièr:Flag_of_United_States.svg|ligam=Estats_Units_d'America|bordadura|21x21px]][[Estats Units d'America|Estats Units]]. * [http://www.vandoren.fr Vandoren, fabricant d'anches en ''Arundo donax''] ([[Francés|fr]]). [[Categoria:Flòra (nom scientific)]] [[Categoria:Matèria primièra vegetala]] i9hewa52dgkommifztqikgw545wr0o0 0 167109 2509673 2508344 2026-09-29T12:49:04Z InternetArchiveBot 43230 Rescuing 1 sources and tagging 0 as dead.) #IABot (v2.0.9.6 2509673 wikitext text/x-wiki [[Fichièr:Macro_piles_electriques.jpg|vinheta|Pilas salinas e alcalinas, mai correntas.]] Una '''pila electrica''', o '''pila''', es un dispositiu [[Electroquimia|electroquimic]] que convertís l'[[Reaccion quimica|energia quimica]] en energia electrica mercé a una [[reaccion quimica]] d'[[Reaccion d'oxidoreduccion|oxidoreduccion]]. == Vocabulari: pila, batariá, acumulator == A l'origina, lo tèrme « pila » designa un dispositiu inventat pel sabent italian [[Alessandro Volta]], compausat d'un em'''pila'''ment de rondèlas de dos metals diferents, separats per de feutres banhat d'un [[electrolit]]. Per extension, lo mot « pila » designa una batariá monoblòc. Pasmens, lo tèrme « batariá » designa un ensemble d'elements montats en seria per obténer una tension volguda<ref>multiple entier de la tension d'un élément</ref>, dins un emballatge unic. Dins aqueste sens es abusiu lo tèrme « pila » per designar d'autres generators electroquimics<span></span>: [[pila de combustible]], [[acumulator electric]]. == Principi de foncionament == [[Fichièr:Battery_symbol.svg|esquèrra|vinheta|160x160px|Simbòl electronic d'una pila que se referís a l'estructura de la [[pila voltaïca]].]] [[Fichièr:ElectrochemCell.png|vinheta|Esquèma d'una pila. Cada aisina constituís una mijacellula. Un electròde (simbolizat per una brica) es perlongada dins cada mièjacellula. Las doas mièjacellulas son ligadas per un [[pont salin]] que servís al manten de l'equilibri de las cargas electricas. Aqueste pont permet lo passatge d'[[Ion|ions]], mas pas aqueste del solvent. Quand los electròdes son constituits de materials presentant una diferéncia de potencial sufisenta, un corrent electric s'establís del [[catòde]] e de l'[[anòde]], es a dire de l'electròde positiu a l'electròde negatiu.]] La bòstia d'una pila abriga una reaccion quimica entre doas substéncias que l’una pòt donar aisidament d'electrons (materials reductor), e l’autre que los pen (material oxidant). Caduna d'aquesta reaccions quimicas est dicha « mièjaaccion ». Quant son netament combinadas, forman una reaccion d'oxidoreduccion. Cada mièjareaccion se passa dins una solucion ont se realiza un escambi d'electrons. Son aquestes electrons que son escambiats entre las doas substéncias. Per assegurar l'equilibri dels escambis electrics, cal ligar las doas solucions mejans un [[pont salin]], sistèma que permet lo transpòrt d'unes ions tot interdisent la circulacion del [[solvent]]. Cada element del coble oxidant/reductor es ligat a un [[electròde]]. Aquestes electròdes, quand son ligadas a un consomator electric, venent de la circulacion d'un [[corrent electric]]; la reaccion quimica provòca una circulacion de cargas ([[Electron|electrons]], [[Ion|ions]]). Una pila dona donc de [[corrent continú]]. La bòrna (-) d'una pila correspond a l'anòde ont se realiza la reaccion d'oxydacion que donarà los electrons. La bòrna (+) d'una pila correspond al catòde ont se realiza la reaccion de reduccion que recebrerà los electrons. Aqueste sistèma es utilizat per las pilas electricas e las batarias d'acumulators, amb diferents cobles electroquimics. Una pila electrica pòt conténer mai d'un d'aquestes cobles montats en seriá, çò que permet d'aumentar la tension disponibla a las bòrnas de la pila. Es possible de realizar una pila artesanala, per exemple en fissant dins un citron un estaca desplegada o un [[clavèl]] (en [[acièr]] galvanizat, cobèrt donc de [[zinc]]) e un fil electric desnudat (de [[coire]]) ligats una pichona lampa o un [[LED|diòde electroluminescent]] plan causit<ref>{{Pdf}} Palais de la découverte, [https://web.archive.org/web/20100215122749/http://www.palais-decouverte.fr/fileadmin/fichiers/visiter/juniors/fiches_experiences/la_pile_au_citron.pdf ''LA Pile au citron''], IFIM23, 2006</ref>. == Istòria == Exitís d'objèctes arqueologics, coma aquestes trobats en 1936, pareissent a de pilas. Es lo cas de la [[pila electrica de Bagdad]] qu'es datada entre [[250|250 AbC]] e [[250]] mas poirián èsser plan mai anciana e explicarián lo placatge tan perfièch de fòrça jòias anticas tan leugièras. Aurián foncionat amb de chucs de fruchs veire de [[sulfat de coire]], d'experimentacions sus de reconstitucions modèrnas validèron la fasabilitat de dos modèls. Existís pas cap de ligam istoric entre aquestes objèctes e lo desvelopament de las pilas contemporanèas tan que l'usatge d'aquestas serián lo placatge de metals precioses çò qu'explicarián son usatge minor, confidencial, veire associat a un usatge de falssari (veire [[Principi d'Arquimèdes|Arquimèdes e la corona del rei Ieron]])<ref>[https://web.archive.org/web/20090606093137/http://www.infomysteres.com/synth/synth11.htm Magazine, Monde Inconnu (Le)], No 84, 06/1987, Technologies avancées dans les temps reculés, Michel Granger}</ref>{{,}}<ref>[https://web.archive.org/web/20110319223957/http://www.ampere.cnrs.fr/parcourspedagogique/zoom/mythesetlegendes/bagdad/index.php La "pile de Bagdad" : une pile électrique il y a deux mille ans ?] Sur le site ampere.cnrs.fr</ref>. En 1786, [[Luigi Galvani]] obsèrva que los muscles d'una cuèissa de granhòta se contractan quand son plaçadas en contacte amb de metals, del mèsme biais que quand se connècta la branca sus una maquina electrostatica. Descobrís que la reaccion es mai fòrta quand utiliza un instrument compausat de dos metals diferents. En oposicion amb la recercas de Galvani (electricitat d'origina animala), [[Alessandro Volta]] inventa la premièra [[Pila voltaïca|pila en colomna]] lo 17 de març de 1800<ref>Publication soumise le 20 mars 1800 dans une lettre en français au président de la [//fr.wikipedia.org/wiki/Royal_Society Royal Society], [//fr.wikipedia.org/wiki/Joseph_Banks Joseph Banks]</ref>; aquestes primièrs sistèmas èran constituits d'un « em'''pila'''ment » de disques de dos metals diferents separats per de disques de feutre, banhats d'[[acid]], d'ont lo nom de l'invencion. La pression de la colomna suls disques del bas provòca un assecament dels cilindres de feutre que s'acaba lo procés. Volta inventa lèu la pila en corona, constituida d'empilaments mai pichon montas en seria. Unes meses après l'invencion de Volta, dos quimistas britanics, [[William Nicholson (chimiste)|William Nicholson]] (1753-1815) e [[Anthony Carlisle]] (1768-1840) utilizan la pila de Volta per realizar la primièra electrolisi artificiana ([[electrolisi de l'aiga]]) lo 2 de mai de 1800. En 1802, [[William Cruickshank (chimiste)|William Cruickshank]] crea la [[pila de nauc]] pausant verticalament las lamas de zinc e de coire dins un nauc de parets isolantas emplit d'aiga acidulada. Es fòrça mai simpla de realizar que la pila de Volta.<gallery caption="Diferents tipes de pila Volta"> Fichièr:Pila di Volta 01.jpg|La pila voltaïca, inventada per Alessandro Volta Fichièr:VoltaBattery.JPG|Autra pila de colomna de Vòlta, començament del sègle XIX Fichièr:Schema pile volta.png|Esquèma de foncionament de la pila Vòlta Fichièr:Voltaic pile.svg|Esquèma de la pila Vòlta </gallery> === Pilas polarizablas === Entre 1813 e 1815, [[William Hyde Wollaston]] desvelopa la [[pila Wollaston]] ont l'electròde de coire enròda l'electròde de zinc. Aquò permet de doblar la superfícia de l'electròde e de perlongar lo foncionament de la pila. Aquestas primièras pilas an una deca de foncionament<span></span>: la [[polarizacion dielectrica]]. La reaccion d'oxydoreduccion provòca una accumulacion de sosproduchs que perturba lo foncionament de la pila. Dins aquestas pilas zinc-coire es la reduccion de l'acid de l'electrolit que larga de bofigas de diidrogèn sul coire qu'empacha lo passatge del corrent. Amb lo temps, se cal netejar la pila d'aquestes depauses per que contunha de foncionar. === Pilas impolarizablas === [[Fichièr:Electrochemical_element_with_salt_bridge.png|alt=schema du principe de la pile Daniell|vinheta|Esquèma del principi de la pila Daniell.]] Dins las pilas impolarisablas, los produchs de la reaccion d'oxidoreduccion utilizada altran pas las proprietats electroquimicas de l'ensemble. En 1829, [[Antoine Becquerel]] crea la primièra pila de dos liquids separats embarrant la placa de zinc en solucion acid dins un gròs budèl de buòu, que la separa de l'electròde de coire plaçat dins un banh de sulfat de coire. La generacion d'idrogèn es remplaçada per una accumulacion de coire suls parets del catòde. Lo principi es melhorat en 1836 per [[John Frederic Daniell]] que remplaça lo bubèl per un vas de tèrra porosa. La [[pila Daniell]] es la primièra a èsser una font duradissa d'energia. Lo principi de la pila Daniell serà meliorat coma amb las [[Pile Callaud|pilas Callaud]]. [[Johann Christian Poggendorff]] inventa en [[1842]] la [[pila de bicromat]]<span></span>: larga d'oxigèn que se torna combinar amb l’idrogèn responsable de la polarizacion. Creada en [[1850]], la [[pila Grenet]] es una pila d'un sol liquid, amb d'electròdes en carbon e en zinc amalgamat (perlongat dins lo mercuri) dins un electrolit d'acid sulfuric e de [[bicromat de potassi]]. Quand la pila èra pas utilizada, se cal levar l'electròde en zinc de la solucion per la gardar. De melhoracions (pila Trouvé, pila Chardin, pila Voisin e Dronier…) seguèron per isolar aquesta electròde. Aquestas pilas botelhas seràn utilizadas fins al començament del sègle XX<span></span>: la poténcia e la tension nauta de las pilas de bicromat foguèron longtemps apreciadas al laboratòris. Foguèron paud utilizadas coma pila domestica a causa de la toxicitat dels bicromats e dels problèmas d'entreten de l'électròde. === Pilas de depolarizacion === [[Fichièr:Coin-cells.jpg|vinheta|Pilas botons.]] [[Fichièr:Bunsen_cell.jpg|vinheta|Pila Bunsen.]] Las pilasa de depolarizacion utilizan un reductor per levar los produchs de reaccion que se forman sul catòde. La primièra pila de depolarizacion es inventada en 1838 per [[William Grove|William Robert Grove]]. Remplaça lo coire per de platin e utiliza d'acid nitric (nomenat acid azotic a l'epòca). Obten una pila poderosa mas cara que lo platin es un metal rar. En 1843, [[Robert Wilhelm Bunsen]] remplaça lo platin per de carbon çò que redusís plan los costs (veire [[Pile Bunsen]]) mas la depolarizacion nitrica provòca un largatge de vapors toxicas que fa l'empec d'aquestas pilas malcomòde. En [[1867]], [[Georges Leclanché]] crea la primièra pila de depolarizant solid<span></span>: conten de [[dioxid de manganès]]. La [[pila Leclanché]] es mens poderosa que la pila botelha mas demanda pas entreten (« ne s'usa que se'n servís » segon la publicitat de la pila ''Wonder''). En [[1888]], [[Carl Gassner]] inventa la pila seca gelificant la solucion de clorur d'amòni amb d'[[agar-agar]]. Amb de melhoracions, aquesta pila seca es encara utilizada al sègle XXI. Pendent la [[Dusau Guèrra Mondiau|Segonda Guèrra mondiala]], [[Samuel Ruben (inventeur)|Samuel Ruben]] e [[Philip Mallory]] crean la [[pila de mercuri]]. En [[1959]], la primièra [[pila alcalina]] grand public es concebuda per [[Lewis Urry]], [[Karl Kordesch]] e [[P.A Marsal]] pr [[Union Carbide]]. En 1970, las primièras pilas de liti, que permeton de remplaçar lo zinc per un metal mai reductor, son realizadas. Son comercializadas en 1977. De pilas an estat utilizadas coma referéncia per definir una norma de tension abans d'èsser remplaçada per una mesura basada sus l'[[efièch Josephson]]<span></span>: la pile Daniell, puèi la cellula de Clark inventada en 1872 per Josiah Latimer Clark foguèt utilizada fins a 1905, puèi remplaçada per la cellula de Weston fins a 1972. === Pilas de concentracion === Tanben existisson de pilas de concentracion que son de dispositius electroquimics coma las pilas (doas solucions e un pont salin) que prenon lor energia de la diferéncia de concentracion d'un solutat d'una solucion cap a l'autra. Las solucions e los anòdes son totas de mèsme tipe. Es un metòde simple per realizar l'electricitat. Aqueste modèl de pila s'utiliza subretot dins l'industria metallurgica per realiza la [[galvanizacion]] e de l'estudi de la [[corrosion]]. == Classificacion == [[Fichièr:Batteries_comparison_4,5_D_C_AA_AAA_AAAA_A23_9V_CR2032_LR44_matchstick-1.jpeg|vinheta|Diferents ties de pilas]] === Per tecnologia === Existís quatre tecnologias de pilas grand public<span></span>: * [[pila alcalina]]<span></span>: ( ⊝ Zn | Zn(OH)₄²⁻ | K⁺ + OH⁻ | MnO(OH) | MnO₂ | C ⊕ ); * [[pila salina]]<span></span>: ( ⊝ Zn | Zn²⁺ | NH₄⁺ + Cl⁻ | MnO(OH) | MnO₂ | C ⊕ ); * [[pila de liti]]: ( ⊝ Li_(s) | LiCl_(SOCl₂) | MnO_{2 (s)}, Mn₂O_{3 (s)} | Fe_(s) ⊕ ); * I a tanben de pilas d'oxid d'argent (de pilas botons per relòtge) o de pilas zinc-aire (utilizadas per exemple disn las protèsis auditivas) (⊝ Zn | ZnO || Ag₂O | Ag | C ⊕). Dempuèi decembre de 1998, las pilas de mercur son interditas en [[Euròpa]] (directiva 98/101/CE) e als [[Estats Units d'America|EUA]] a causa de la toxicitat e de l'impacte environamental del [[Mercuri (element)|mercuri]]. === Per format === Los formats de pilas son sovent designadas per un còdi (AA, LR12, CR2032…) normalizat per la Comission electrotecnica internacionala (CEI) e per l'American National Standards Institute (ANSI). Pasmens se la norma CEI veguèt un estandard, nombre d'apellacions son aquestas dels fabricants de pilas demoran. === Per fòrça electromotritz === La fòrça electromotritz (f.e.m.) es la tension qu'existís a la bòrnas de la pila en circuit dubèrt. La f.e.m es variabla amb lo temps e es foncion de la capacitat restanta de la pila<span></span>: diminuís amb la descarga de la pila. La f.e.m nominala es la f.e.m de la pila e l'estat nòu, e es aquesta qu'es inscricha sus la quita pila o son emballatge Las pilas salinas e alcalinas an una f.e.m. gaireben nominala de 1,5&nbsp;V, alara qu'aquestas de las pilas de lithi es de 3,6&nbsp;V gaireben. Las pilas amb f.e.m. mai nautas son constituidas d'una associacion en seria de cellulas de 1,5&nbsp;V (3 elements en seria, dins una pila 3LR12 de 4,5&nbsp;V; 6 dins una pila 6LF22 de 9V). === Per capacitat === La capacitat d'una pila es la quantitat maximala de [[carga electrica]] que dona pendent sa descarga. Dins lo [[Sistèma Internacionau d'Unitats|SI]], s'exprimís en [[coulomb]], mas s'utiliza mai sovent l'ampèr ora (1&nbsp;A⋅h = 3 600&nbsp;C) o lo miliampèr ora (1&nbsp;mA⋅h = 3,6&nbsp;C). Depend de la quantitat d'electrolit e d'electròde, mas tanben de las condicions de descarga (intensitat del corrent de descarga, tension de copadura de l'aparelh, temperatura d'utilizacion)<ref>{{Cite book}}</ref>. Se l'intensitat de descarga ''I'' es constanta, la capacitat ''Q'' es proporcionala a la duretat de descarga Δ''t'' : <math>Q=I\times \Delta t</math> Se l'intensitat ''i'' varia, alara: <math>Q=\int_{0}^{\Delta t} i \, \mathrm d t</math> La capacitat teorica d'una pila, definida pels fabricants, es de 20 oras (lo temps de descarga) multiplicat pel corrent que pòt donar la pila pendant aquesta durada. Es observada a 20&nbsp;°C sus un equipament normalizat. Sa mencion es pas obligatòria alara es rarament mencionada. == Capacitat e descarga de las pilas == [[Fichièr:Battery_checker.jpg|vinheta|Un aparelh oer verificar la tension d'una pila.]] La relacion entre lo corrent, la descarga e la capacitat per una bataria au plomb es aproximativament determinada per la [[lei de Peukert]] modelizant la capacitat d'una pila en foncion del corrent debitat. : <math>t = \frac {Q_P} {I^k}</math> ont<span></span>: * <math>Q_P</math> es la capacitat de descarga a 1 [[ampèr]] (A); * <math>I</math> es lo corrent debitat per la bataria en ampèrs; * <math>t</math> es lo temps que la bataria poirà téner; * <math>k</math> es una constanta empirica de l'òrdre de 1,3; Per las bassas poténcias, l'auto-descarga deu èsser integrada. En practica, una bataria es mai eficaça s'es descargada amb una bassa intensitat. Per una pila qu'a una autodescarga relativament nauta, l'autodescarga pòt consomar la majoritat de la capacitat de la bataria. De precisar que totas las pilas se descargan amb lo temps, quitament se son pas utilizadas. Existís de tecnologias de pilas activablas que permeton de retardar l'aviada de la reaccion. Son per exemple utilizadas dins los elements de seguretat (coissin gonflable, balisa de destressa de nau, etc.) o dins unas aplicacions militaras. Es tanben lo cas de las pilas botons zinc-aire, cal levar la langueta que capa l'element abans de lo metre en servici. En corrent continú, l'energia es lo multiple de l'intensitat e del temps per la tension. S'obten donc<span></span>: : 1&nbsp;[[Watt-heure|W∙h]] ↔ (1&nbsp;[[Ampère-heure|A·h]] × 1&nbsp;[[Volt|V]]) ↔ (1&nbsp;[[Ampère|A]] × 1&nbsp;[[Heure|h]] × 1&nbsp;V) Cal pas confondre la capacitat d'una pila (exprimit en Ampèr.ora) e la poténcia que pòt donar (exprimit en Vòlt.Ampèr). === Assemblatge en seria === Fòrça pilas son utilizadas per grop de 2 a 6 elements en seria. La performança d'un assemblatge de pilas connectada en seria es aquesta de son element mai fèble. == Nòtas e referéncias == {{Reflist}} == Vejatz tanben == === Articles connèxes === === Ligams extèrnes === * [http://bibnum.education.fr/physique/la-pile-de-volta ''La pile de Volta''] * [https://web.archive.org/web/20171028221127/http://seaus.free.fr/spip.php?article844 Galvani, Volta et la découverte de la pile électrique.] bsfsx8cl2jvin85q8etg6jdmpplhkg7 0 201267 2509760 2502639 2026-09-30T07:06:25Z Sovenhic 36254 /* Paraulas */ 2509760 wikitext text/x-wiki {{Dialècte Provençau}}'''«Provençaus e catolics»''', de son nom originari '''«A Nòsta Dama de Provença»''' (en grafia mistralenca: ''«Prouvençau e catouli»'' e ''«À Nosto Damo de Prouvènço»'')<ref>[http://cddupatrimoine.wifeo.com/frizet.php Sit dau patrimòni musicau de la vila de Pèrnas dei Fònts]</ref> es una cançon religiosa catolica: [[Malaquias Frizet]] l'escriguèt en [[occitan]] [[provençau]] en 1875.<ref>[https://web.archive.org/web/20150909193103/http://archivoc.canalblog.com/archives/2015/03/17/31628973.html Blòg de Renat Mèrle, dedicat a l'escritura en occitan provençau]</ref> == Istòria == Malaquias Frizet escriguèt la cançon a l'ocasion d'un concors a la glòria de [[Nòstra Dòna de Provença]], qu'es una capèla de [[Forcauquier]]. E Malaquias Frizet si que ganhèt aqueu concors<ref>[http://provence-historique.mmsh.univ-aix.fr/Pdf/PH-1997-47-188_02.pdf «L'apostolisme des parlers»], ''Provence historique'', fascicule 188, 1997</ref>. == Paraulas == {| align="center" |''Version en grafia classica'' |''Version originària en grafia mistralenca'' |- | | |- |La Provença te suplica<br> Dins son vielh e doç parlar,<br> La Provença es catolica;<br> Nòsta dama, escota-la!<br> <br> '''''Tornada'''''<br> ''Provençaus e catolics,''<br> ''Nòsta fe, nòsta fe n'a pas falhit;''<br> ''Cantem, totei trefolits,''<br> ''Provençaus e catolics!''<br> <br> Autre temps devèrs Tolosa,<br> Quand l'auritge se levèt,<br> D'una fin espectaclosa<br> Ton rosari nos sauvèt!<br> <br> Lei felens, come lei rèires,<br> Te saràn totjorn fidèus;<br> Creirem tot çò qu'es de creire<br> E viurem come se deu.<br> <br> Nòstei fius, ò Bòna Maire,<br> Garda-lei dei faus savents;<br> Manten-ié la fe dei paires,<br> Car s'aubora un marrit vent!<br> <br> Se dau nòrd l'aura glaçada<br> Sus sei champs ven mai bofar,<br> S'armarem per la crosada<br> Vèrs l'autar que t'avèm fach.<br> <br> Mai esvarta tròns e guèrras<br> Luenh dei paires, luenh dei fius,<br> E florigue nòsta tèrra<br> Dins la doça patz de Dieu.<br> <br> Sosta adonc, ò ciutadèla,<br> Totei lei generacions;<br> Puei acampa, ò Reina bèla,<br> Tot ton pòple dins Sion.<br> |La Prouvènço te suplico<br> Dins soun vièi e dous parla,<br> La Prouvènço es catoulico ;<br> Nosto-Damo, escouto-la !<br> <br> <br> ''Prouvençau e catouli,''<br> ''Nosto fe, nosto fe n'a pas fali ;''<br> ''Canten, tóuti trefouli,''<br> ''Prouvençau e catouli !''<br> <br> Autre-tèms devers Toulouso<br> Quand l'aurige se levè,<br> D'uno fin espetaclouso<br> Toun rousàri nous sauvè !<br> <br> Li felen, coume li rèire,<br> Te saran toujour fidèu ;<br> Creiren tout ço qu'es de crèire<br> E viéuren coume se dèu.<br> <br> Nòsti fiéu, o bono Maire,<br> Gardo-lèi di faus savènt ;<br> Mantèn-ié la fe di paire,<br> Car s'aubouro un marrit vènt !<br> <br> Se dóu nord l'auro glaçado<br> Sus si champ vèn mai boufa,<br> S'armaren pèr la crousado<br> Vers l'autar que t'avèn fa.<br> <br> Mai esvarto tron e guerro<br> Liuen di paire, liuen di fiéu<br> E flourigue nosto terro<br> Dins la douço pas de Diéu.<br> <br> Sousto adounc, o ciéutadello,<br> Tóuti li generacioun ;<br> Pièi acampo o Rèino bello<br> Tout toun pople dins Sioun. |} <ref>[https://gloria.tv/article/xj4BAtAkqKjh2tfJaDAuT1Qfo/language/ypC7nuVcYwSj66r2P3eNDSo8U Paraulas de ''Provençaus e catolics''], Glòria</ref> == Nòtas e referéncias == <references /> [[fr: Prouvençau e catouli]] 1fr4trzrb8ukcymdf2j9koqv61m1a1j 2509761 2509760 2026-09-30T07:07:20Z Sovenhic 36254 /* Paraulas */ 2509761 wikitext text/x-wiki {{Dialècte Provençau}}'''«Provençaus e catolics»''', de son nom originari '''«A Nòsta Dama de Provença»''' (en grafia mistralenca: ''«Prouvençau e catouli»'' e ''«À Nosto Damo de Prouvènço»'')<ref>[http://cddupatrimoine.wifeo.com/frizet.php Sit dau patrimòni musicau de la vila de Pèrnas dei Fònts]</ref> es una cançon religiosa catolica: [[Malaquias Frizet]] l'escriguèt en [[occitan]] [[provençau]] en 1875.<ref>[https://web.archive.org/web/20150909193103/http://archivoc.canalblog.com/archives/2015/03/17/31628973.html Blòg de Renat Mèrle, dedicat a l'escritura en occitan provençau]</ref> == Istòria == Malaquias Frizet escriguèt la cançon a l'ocasion d'un concors a la glòria de [[Nòstra Dòna de Provença]], qu'es una capèla de [[Forcauquier]]. E Malaquias Frizet si que ganhèt aqueu concors<ref>[http://provence-historique.mmsh.univ-aix.fr/Pdf/PH-1997-47-188_02.pdf «L'apostolisme des parlers»], ''Provence historique'', fascicule 188, 1997</ref>. == Paraulas == {| align="center" |''Version en grafia classica''<br><br> |''Version originària en grafia mistralenca''<br><br> |- | | |- |La Provença te suplica<br> Dins son vielh e doç parlar,<br> La Provença es catolica;<br> Nòsta dama, escota-la!<br> <br> '''''Tornada'''''<br> ''Provençaus e catolics,''<br> ''Nòsta fe, nòsta fe n'a pas falhit;''<br> ''Cantem, totei trefolits,''<br> ''Provençaus e catolics!''<br> <br> Autre temps devèrs Tolosa,<br> Quand l'auritge se levèt,<br> D'una fin espectaclosa<br> Ton rosari nos sauvèt!<br> <br> Lei felens, come lei rèires,<br> Te saràn totjorn fidèus;<br> Creirem tot çò qu'es de creire<br> E viurem come se deu.<br> <br> Nòstei fius, ò Bòna Maire,<br> Garda-lei dei faus savents;<br> Manten-ié la fe dei paires,<br> Car s'aubora un marrit vent!<br> <br> Se dau nòrd l'aura glaçada<br> Sus sei champs ven mai bofar,<br> S'armarem per la crosada<br> Vèrs l'autar que t'avèm fach.<br> <br> Mai esvarta tròns e guèrras<br> Luenh dei paires, luenh dei fius,<br> E florigue nòsta tèrra<br> Dins la doça patz de Dieu.<br> <br> Sosta adonc, ò ciutadèla,<br> Totei lei generacions;<br> Puei acampa, ò Reina bèla,<br> Tot ton pòple dins Sion.<br> |La Prouvènço te suplico<br> Dins soun vièi e dous parla,<br> La Prouvènço es catoulico ;<br> Nosto-Damo, escouto-la !<br> <br> <br> ''Prouvençau e catouli,''<br> ''Nosto fe, nosto fe n'a pas fali ;''<br> ''Canten, tóuti trefouli,''<br> ''Prouvençau e catouli !''<br> <br> Autre-tèms devers Toulouso<br> Quand l'aurige se levè,<br> D'uno fin espetaclouso<br> Toun rousàri nous sauvè !<br> <br> Li felen, coume li rèire,<br> Te saran toujour fidèu ;<br> Creiren tout ço qu'es de crèire<br> E viéuren coume se dèu.<br> <br> Nòsti fiéu, o bono Maire,<br> Gardo-lèi di faus savènt ;<br> Mantèn-ié la fe di paire,<br> Car s'aubouro un marrit vènt !<br> <br> Se dóu nord l'auro glaçado<br> Sus si champ vèn mai boufa,<br> S'armaren pèr la crousado<br> Vers l'autar que t'avèn fa.<br> <br> Mai esvarto tron e guerro<br> Liuen di paire, liuen di fiéu<br> E flourigue nosto terro<br> Dins la douço pas de Diéu.<br> <br> Sousto adounc, o ciéutadello,<br> Tóuti li generacioun ;<br> Pièi acampo o Rèino bello<br> Tout toun pople dins Sioun. |} <ref>[https://gloria.tv/article/xj4BAtAkqKjh2tfJaDAuT1Qfo/language/ypC7nuVcYwSj66r2P3eNDSo8U Paraulas de ''Provençaus e catolics''], Glòria</ref> == Nòtas e referéncias == <references /> [[fr: Prouvençau e catouli]] 9duo1i6lhms8sdf4zvtjx32dpbll82u 0 201534 2509713 2509530 2026-09-29T19:37:34Z Alaric 506 44932 /* Composicion */ 2509713 wikitext text/x-wiki {{Dialècte Lengadocian}} {{Infobox Gropament de comunas |nom={{PAGENAME}} |pais=França|lenga=oc |imatges= |reg= {{Novela Aquitània}} |dept= {{Corresa}} {{Cruesa}} |créacion= 1èr de genier de [[2017]] |nbcom=71 |caplòc= [[Ussèl (Corresa)|Ussèl]] |president= Pierre Chevalier ([[UMP|LR]]) |pop= 31 994 |datapop=[[2022]] |superf= 1784,60 |ectaras= 178460 |dens= 18 |budget= |sitweb= https://hautecorrezecommunaute.fr/ |imatgesfin= |}} [[File:FileLocalisation_EPCI_de_Haute-Corrèze_Communauté_dans_le_Limousin,_France.png|thumb|right|350px|Localizacion dins lo Lemosin]] '''Nauta Corresa Comunautat''' es una intercomunalitat [[França|de la Republica Francesa]], situada dins lo [[departament francés|departament]] de [[Corresa (departament)|Corresa]], lo [[departament francés|departament]] de [[Cruesa (departament)|Cruesa]] e la [[region francesa|region]] de [[Novela Aquitània]], <small>ancianament de [[Lemosin (region)|Lemosin]]</small>. Son còdi SIREN es 200066744. La lenga autoctòna es l'occitan [[Lemosin (dialecte)|lemosin]] e l'occitan [[auvernhat]]. * Ficha Banatic : [https://www.banatic.interieur.gouv.fr/intercommunalite/200066744-cc-haute-correze-communaute] * Ficha INSEE : [https://www.insee.fr/fr/statistiques/2011101?geo=EPCI-200066744]. [[File:Localisation_EPCI_de_Haute-Corrèze_Communauté_dans_la_Corrèze,_France.png|thumb|left|190px|Comunas de Corresa]] [[File:Localisation_EPCI_de_Haute-Corrèze_Communauté_dans_la_Creuse_France.png |thumb|right|190px|Comunas de Cruesa]] ==Istòria== La comunautat de comunas fuguet creada lo 1er de genier [[2017]], per fusion oblijada (lei NOTRe), formalizada per l'arrestat prefectorau del 15 de setembre 2016, de : * la comunautat de comunas de las Gòrjas de Nauta Dordonha (residéncia [[Nòuvic (País d'Ussèl)|Nòuvic]], 13 comunas); * la comunautat de comunas dau País d'Aiguranda (residéncia [[Eiguranda|Aiguranda]], 9 comunas); * la comunautat de comunas de las Fonts de Cruesa (residéncia [[La Cortina]], 13 comunas); * la comunautat de comunas d'Ussèl Maimac Nauta Corresa (residéncia [[Ussèl]], 19 comunas); * la comunautat de comunas de Vaus e Replanats Bortencs (residéncia [[Bòrt]], 10 comunas); * la comunautat de comunas de Bujac Saurnac, Miuvachas (residéncia [[Sent Merd las Aussinas]], 10 de las 18 comunas). [[Bujac]] se retira lo 1er de genier 2023, per aderir a la [[comunautat de comunas de Vesera Monedieras Mila Fonts]]. ==Composicion== {|class= "wikitable" !Nom !Width="135"|Còdi INSEE !Superficia (<small>km²</small>) !Populacion !Densitat !Canton davant 2015 |- |[[Baissac (Cruesa)|Baissac]] |23019 | 14,49 | {{popfr23|019}} ({{popfr23|0}}) | {{formatnum:{{#expr:({{popfr23|019}}/14.49) round 2}}}} | [[canton de la Cortina|La Cortina]] |- |[[Claravau]] |23063 | 27,55 | {{popfr23|063}} ({{popfr23|0}}) | {{formatnum:{{#expr:({{popfr23|063}}/27.55) round 2}}}} | [[canton de la Cortina|La Cortina]] |- |[[La Cortina]] |23067 | 41,42 | {{popfr23|067}} ({{popfr23|0}}) | {{formatnum:{{#expr:({{popfr23|067}}/41.42) round 2}}}} | [[canton de la Cortina|La Cortina]] |- |[[Malarèt]] |23119 | 11,8 | {{popfr23|119}} ({{popfr23|0}}) | {{formatnum:{{#expr:({{popfr23|119}}/11.8) round 2}}}} | [[canton de la Cortina|La Cortina]] |- |[[Manhac (Cruesa)|Manhac]] |23115 | 25,87 | {{popfr23|115}} ({{popfr23|0}}) | {{formatnum:{{#expr:({{popfr23|115}}/25.87) round 2}}}} | [[canton de la Cortina|La Cortina]] |- |[[Lo Mas d'Artija]] |23125 | 16,21 | {{popfr23|125}} ({{popfr23|0}}) | {{formatnum:{{#expr:({{popfr23|125}}/16.21) round 2}}}} | [[canton de la Cortina|La Cortina]] |- |[[Sent Marçau lo Vielh]] |23215 | 22,22 | {{popfr23|215}} ({{popfr23|0}}) | {{formatnum:{{#expr:({{popfr23|215}}/22.22) round 2}}}} | [[canton de la Cortina|La Cortina]] |- |[[Sent Mèrd la Bruelha|Sent Miard la Brolha]] |23221 | 40,19 | {{popfr23|221}} ({{popfr23|0}}) | {{formatnum:{{#expr:({{popfr23|221}}/40.29) round 2}}}} | [[canton de la Cortina|La Cortina]] |- |[[Sent Orador de Chirosa]] |23224 | 28,58 | {{popfr23|224}} ({{popfr23|0}}) | {{formatnum:{{#expr:({{popfr23|224}}/28.58) round 2}}}} | [[canton de la Cortina|La Cortina]] |- |[[Chirac (Corresa)|Chirac]] |19055 | 20,65 | {{popfr19|055}} ({{popfr19|0}}) | {{formatnum:{{#expr:({{popfr19|055}}/20.65) round 2}}}} | [[Canton de Nòuvic (Corresa)|Nòuvic]] |- |[[Liginhac]] |19113 | 28,53 | {{popfr19|113}} ({{popfr19|0}}) | {{formatnum:{{#expr:({{popfr19|113}}/28.53) round 2}}}} | [[Canton de Nòuvic (Corresa)|Nòuvic]] |- |[[La Masiera Bassa]] |19102 | 44,04 | {{popfr19|102}} ({{popfr19|0}}) | {{formatnum:{{#expr:({{popfr19|102}}/44.04) round 2}}}} | [[Canton de Nòuvic (Corresa)|Nòuvic]] |- |[[Nòuvic (País d'Ussèl)|Nòuvic]] |19148 | 72,88 | {{popfr19|148}} ({{popfr19|0}}) | {{formatnum:{{#expr:({{popfr19|148}}/72.88) round 2}}}} | [[Canton de Nòuvic (Corresa)|Nòuvic]] |- |[[Paliça]] |19157 | 32,89 | {{popfr19|157}} ({{popfr19|0}}) | {{formatnum:{{#expr:({{popfr19|157}}/32.89) round 2}}}} | [[Canton de Nòuvic (Corresa)|Nòuvic]] |- |[[Ròcha d'a Peirós]] |19175 | 7,15 | {{popfr19|175}} ({{popfr19|0}}) | {{formatnum:{{#expr:({{popfr19|175}}/7.15) round 2}}}} | [[Canton de Nòuvic (Corresa)|Nòuvic]] |- |[[Sent Estefe la Genesta]] |19200 | 5,01 | {{popfr19|200}} ({{popfr19|0}}) | {{formatnum:{{#expr:({{popfr19|200}}/5.01) round 2}}}} | [[Canton de Nòuvic (Corresa)|Nòuvic]] |- |[[Sent Alari al Luc]] |19210 | 10,84 | {{popfr19|210}} ({{popfr19|0}}) | {{formatnum:{{#expr:({{popfr19|210}}/10.84) round 2}}}} | [[Canton de Nòuvic (Corresa)|Nòuvic]] |- |[[Senta Maria la Panosa]] |19219 | 6,63 | {{popfr19|219}} ({{popfr19|0}}) | {{formatnum:{{#expr:({{popfr19|219}}/6.63) round 2}}}} | [[Canton de Nòuvic (Corresa)|Nòuvic]] |- |[[Serendon]] |19256 | 34,48 | {{popfr19|256}} ({{popfr19|0}}) | {{formatnum:{{#expr:({{popfr19|256}}/34.48) round 2}}}} | [[Canton de Nòuvic (Corresa)|Nòuvic]] |- |[[Bòrt]] |19028 | 15,07 | {{popfr19|028}} ({{popfr19|0}}) | {{formatnum:{{#expr:({{popfr19|028}}/15.07) round 2}}}} | [[Canton de Bòrt|Bòrt]] |- |[[Confolens (Corresa)|Confolenç]] |19167 | 8,47 | {{popfr19|167}} ({{popfr19|0}}) | {{formatnum:{{#expr:({{popfr19|167}}/8.47) round 2}}}} | [[Canton de Bòrt|Bòrt]] |- |[[Marjarida (Corresa)|Marjarida]] |19128 | 11,65 | {{popfr19|128}} ({{popfr19|0}}) | {{formatnum:{{#expr:({{popfr19|128}}/11.65) round 2}}}} | [[Canton de Bòrt|Bòrt]] |- |[[Monestièr e Port Dieu|Monestièr Part Deu]] |19142 | 18 | {{popfr19|142}} ({{popfr19|0}}) | {{formatnum:{{#expr:({{popfr19|142}}/18) round 2}}}} | [[Canton de Bòrt|Bòrt]] |- |[[Sent Bonet prep Baurt|Sent Bonet de Bòrt]] |19190 | 17,14 | {{popfr19|190}} ({{popfr19|0}}) | {{formatnum:{{#expr:({{popfr19|190}}/17.14) round 2}}}} | [[Canton de Bòrt|Bòrt]] |- |[[Sent Julian de Baurt|Sent Julian de Bòrt]] |19218 | 30,63 | {{popfrs19|218}} ({{popfrs19|0}}) | {{formatnum:{{#expr:({{popfrs19|218}}/30.63) round 2}}}} | [[Canton de Bòrt|Bòrt]] |- |[[Sent Victor (Corresa)|Sent Victor]] |19247 | 14,79 | {{popfr19|247}} ({{popfr19|0}}) | {{formatnum:{{#expr:({{popfr19|247}}/14.79) round 2}}}} | [[Canton de Bòrt|Bòrt]] |- |[[Sarron (Corresa)|Sarron]] |19252 | 23,76 | {{popfrs19|252}} ({{popfrs19|0}}) | {{formatnum:{{#expr:({{popfrs19|252}}/23.76) round 2}}}} | [[Canton de Bòrt|Bòrt]] |- |[[Talamin]] |19266 | 11,84 | {{popfr19|266}} ({{popfr19|0}}) | {{formatnum:{{#expr:({{popfr19|266}}/11.84) round 2}}}} | [[Canton de Bòrt|Bòrt]] |- |[[Veirièras (Corresa)|Veirièras]] |19283 | 4,1 | {{popfr19|283}} ({{popfr19|0}}) | {{formatnum:{{#expr:({{popfr19|283}}/4.1) round 2}}}} | [[Canton de Bòrt|Bòrt]] |- |[[Mestas]] |19135 | 11,45 | {{popfr19|135}} ({{popfr19|0}}) | {{formatnum:{{#expr:({{popfr19|135}}/11.45) round 2}}}} | [[Canton d'Ussèl-Èst|Ussèl-Èst]] |- |[[Sent Estefe deus Chaus]] |19199 | 34,78 | {{popfr19|199}} ({{popfr19|0}}) | {{formatnum:{{#expr:({{popfr19|199}}/34.78) round 2}}}} | [[Canton d'Ussèl-Èst|Ussèl-Èst]] |- |[[Sent Frejolh]] |19204 | 24,93 | {{popfr19|204}} ({{popfr19|0}}) | {{formatnum:{{#expr:({{popfr19|204}}/24.93) round 2}}}} | [[Canton d'Ussèl-Èst|Ussèl-Èst]] |- |[[Sent Sepieri]] |19201 | 37 | {{popfr19|201}} ({{popfr19|0}}) | {{formatnum:{{#expr:({{popfr19|201}}/37) round 2}}}} | [[Canton d'Ussèl-Èst|Ussèl-Èst]] |- |'''[[Ussèl]]''' (residéncia) |19275 | 50,37 | {{popfr19|275}} ({{popfr19|0}}) | {{formatnum:{{#expr:({{popfr19|275}}/50.37) round 2}}}} | [[Canton d'Ussèl-Èst|Ussèl-Èst]] [[Canton d'Ussèl-Oèst|Ussèl-Oèst]] |- |[[Valhergas]] |19277 | 13,13 | {{popfr19|277}} ({{popfr19|0}}) | {{formatnum:{{#expr:({{popfr19|277}}/13.13) round 2}}}} | [[Canton d'Ussèl-Èst|Ussèl-Èst]] |- |[[Sent Pantaleon de la Pléu]] |19228 | 8,46 | {{popfr19|228}} ({{popfr19|0}}) | {{formatnum:{{#expr:({{popfr19|228}}/8.46) round 2}}}} | [[Canton de La Plèu|La Pléu]] |- |[[La Troncha]] |19110 | 19,79 | {{popfr19|110}} ({{popfr19|0}}) | {{formatnum:{{#expr:({{popfr19|110}}/19.79) round 2}}}} | [[Canton de La Plèu|La Pléu]] |- |[[Chavaròcha]] |19053 | 18,26 | {{popfr19|053}} ({{popfr19|0}}) | {{formatnum:{{#expr:({{popfr19|053}}/18.26) round 2}}}} | [[Canton d'Ussèl-Oèst|Ussèl-Oèst]] |- |[[Linhares]] |19114 | 9,38 | {{popfr19|114}} ({{popfr19|0}}) | {{formatnum:{{#expr:({{popfr19|114}}/9.38) round 2}}}} | [[Canton d'Ussèl-Oèst|Ussèl-Oèst]] |- |[[Sent Angiau]] |19180 | 47,54 | {{popfr19|180}} ({{popfr19|0}}) | {{formatnum:{{#expr:({{popfr19|180}}/47.54) round 2}}}} | [[Canton d'Ussèl-Oèst|Ussèl-Oèst]] |- |[[Sent Pardós lo Vielh]] |19233 | 15,80 | {{popfr19|233}} ({{popfr19|0}}) | {{formatnum:{{#expr:({{popfr19|233}}/15.8) round 2}}}} | [[Canton d'Ussèl-Oèst|Ussèl-Oèst]] |- |[[Eiguranda|Aiguranda]] |19080 | 34,37 | {{popfr19|080}} ({{popfr19|0}}) | {{formatnum:{{#expr:({{popfr19|080}}/34.37) round 2}}}} | [[Canton d'Aiguranda|Aiguranda]] |- |[[Ais (Lemosin)|Ais]] |19002 | 48,02 | {{popfr19|002}} ({{popfr19|0}}) | {{formatnum:{{#expr:({{popfr19|002}}/48.02) round 2}}}} | [[Canton d'Aiguranda|Aiguranda]] |- |[[Confin de Sarsòna]] |19064 | 14,05 | {{popfr19|064}} ({{popfr19|0}}) | {{formatnum:{{#expr:({{popfr19|064}}/14.05) round 2}}}} | [[Canton d'Aiguranda|Aiguranda]] |- |[[Cortés]] |19065 | 10,09 | {{popfr19|065}} ({{popfr19|0}}) | {{formatnum:{{#expr:({{popfr19|065}}/10.09) round 2}}}} | [[Canton d'Aiguranda|Aiguranda]] |- |[[Fauet|Feit]] |19083 | 19,56 | {{popfr19|083}} ({{popfr19|0}}) | {{formatnum:{{#expr:({{popfr19|083}}/19.56) round 2}}}} | [[Canton d'Aiguranda|Aiguranda]] |- |[[La Masiera Nauta]] |19103 | 15,31 | {{popfr19|103}} ({{popfr19|0}}) | {{formatnum:{{#expr:({{popfr19|103}}/15.31) round 2}}}} | [[Canton d'Aiguranda|Aiguranda]] |- |[[La Ròcha]] |19108 | 17,24 | {{popfr19|108}} ({{popfr19|0}}) | {{formatnum:{{#expr:({{popfr19|108}}/17.24) round 2}}}} | [[Canton d'Aiguranda|Aiguranda]] |- |[[Merlinas]] |19134 | 14,07 | {{popfr19|134}} ({{popfr19|0}}) | {{formatnum:{{#expr:({{popfr19|134}}/14.07) round 2}}}} | [[Canton d'Aiguranda|Aiguranda]] |- |[[Monestièr e Merlinas]] |19141 | 9,48 | {{popfr19|141}} ({{popfr19|0}}) | {{formatnum:{{#expr:({{popfr19|141}}/9.48) round 2}}}} | [[Canton d'Aiguranda|Aiguranda]] |- |[[Sent Pardós lo Nuòu (Corresa)|Sent Pardós lo Nuòu]] |19232 | 10,54 | {{popfr19|232}} ({{popfr19|0}}) | {{formatnum:{{#expr:({{popfr19|232}}/10.54) round 2}}}} | [[Canton d'Aiguranda|Aiguranda]] |- |[[Sent Merd las Aussinas]] |19226 | 42,46 | {{popfr19|226}} ({{popfr19|0}}) | {{formatnum:{{#expr:({{popfr19|226}}/42.46) round 2}}}} | [[Canton de Bujac|Bujac]] |- |[[Peròls de Vesera]] |19160 | 46,98 | {{popfr19|160}} ({{popfr19|0}}) | {{formatnum:{{#expr:({{popfr19|160}}/46.98) round 2}}}} | [[Canton de Bujac|Bujac]] |- |[[Alairac (Corresa)|Alairac]] |19006 | 14,76 | {{popfr19|006}} ({{popfr19|0}}) | {{formatnum:{{#expr:({{popfr19|006}}/14.76) round 2}}}} | [[Canton de Maissac|Maissac]] |- |[[Ambrujac]] |19008 | 29,57 | {{popfr19|008}} ({{popfr19|0}}) | {{formatnum:{{#expr:({{popfr19|008}}/29.57) round 2}}}} | [[Canton de Maissac|Maissac]] |- |[[Combrossòl]] |19058 | 25,43 | {{popfr19|058}} ({{popfr19|0}}) | {{formatnum:{{#expr:({{popfr19|058}}/25.43) round 2}}}} | [[Canton de Maissac|Maissac]] |- |[[Davinhac]] |19071 | 30,14 | {{popfr19|071}} ({{popfr19|0}}) | {{formatnum:{{#expr:({{popfr19|071}}/30.14) round 2}}}} | [[Canton de Maissac|Maissac]] |- |[[Maismac|Maimac]] |19136 | 87,15 | {{popfr19|136}} ({{popfr19|0}}) | {{formatnum:{{#expr:({{popfr19|136}}/87.15) round 2}}}} | [[Canton de Maissac|Maissac]] |- |[[Maussac]] |19130 | 13,78 | {{popfr19|130}} ({{popfr19|0}}) | {{formatnum:{{#expr:({{popfr19|130}}/13.78) round 2}}}} | [[Canton de Maissac|Maissac]] |- |[[Sent Saupesís los Bòscs]] |19244 | 22,92 | {{popfr19|244}} ({{popfr19|0}}) | {{formatnum:{{#expr:({{popfr19|244}}/22.92) round 2}}}} | [[Canton de Maissac|Maissac]] |- |} ==Las intercomunalitats== [[Imatge:19-Intercos-2019.png|thumb|left|500px|Mapa de las intercomunalitats de Corresa]] [[Imatge:23-Intercos-2019.png|thumb|left|500px|Mapa de las intercomunalitats de Cruesa]] ==Nòtas== <references/> {{Portal Lemosin}} [[Categoria:Comunautat de comunas de Corresa]] [[Categoria:Comunautat de comunas de Cruesa]] 0t5waj28jwqradggv71xnnnv71ngsv0 2509714 2509713 2026-09-29T19:40:15Z Alaric 506 44932 2509714 wikitext text/x-wiki {{Dialècte Lengadocian}} {{Infobox Gropament de comunas |nom={{PAGENAME}} |pais=França|lenga=oc |imatges= |reg= {{Novela Aquitània}} |dept= {{Corresa}} {{Cruesa}} |créacion= 1èr de genier de [[2017]] |nbcom=71 |caplòc= [[Ussèl (Corresa)|Ussèl]] |president= Pierre Chevalier ([[UMP|LR]]) |pop= 31 994 |datapop=[[2022]] |superf= 1784,60 |ectaras= 178460 |dens= 18 |budget= |sitweb= https://hautecorrezecommunaute.fr/ |imatgesfin= |}} [[File:FileLocalisation_EPCI_de_Haute-Corrèze_Communauté_dans_le_Limousin,_France.png|thumb|right|350px|Localizacion dins lo Lemosin]] '''Nauta Corresa Comunautat''' es una intercomunalitat [[França|de la Republica Francesa]], situada dins lo [[departament francés|departament]] de [[Corresa (departament)|Corresa]], lo [[departament francés|departament]] de [[Cruesa (departament)|Cruesa]] e la [[region francesa|region]] de [[Novela Aquitània]], <small>ancianament de [[Lemosin (region)|Lemosin]]</small>. Son còdi SIREN es 200066744. La lenga autoctòna es l'occitan [[Lemosin (dialecte)|lemosin]] e l'occitan [[auvernhat]]. * Ficha Banatic : [https://www.banatic.interieur.gouv.fr/intercommunalite/200066744-cc-haute-correze-communaute] * Ficha INSEE : [https://www.insee.fr/fr/statistiques/2011101?geo=EPCI-200066744]. [[File:Localisation_EPCI_de_Haute-Corrèze_Communauté_dans_la_Corrèze,_France.png|thumb|left|190px|Comunas de Corresa]] [[File:Localisation_EPCI_de_Haute-Corrèze_Communauté_dans_la_Creuse_France.png |thumb|right|190px|Comunas de Cruesa]] ==Istòria== La comunautat de comunas fuguet creada lo 1er de genier [[2017]], per fusion oblijada (lei NOTRe), formalizada per l'arrestat prefectorau del 15 de setembre 2016, de : * la comunautat de comunas de las Gòrjas de Nauta Dordonha (residéncia [[Nòuvic (País d'Ussèl)|Nòuvic]], 13 comunas); * la comunautat de comunas dau País d'Aiguranda (residéncia [[Eiguranda|Aiguranda]], 9 comunas); * la comunautat de comunas de las Fonts de Cruesa (residéncia [[La Cortina]], 13 comunas); * la comunautat de comunas d'Ussèl Maimac Nauta Corresa (residéncia [[Ussèl]], 19 comunas); * la comunautat de comunas de Vaus e Replanats Bortencs (residéncia [[Bòrt]], 10 comunas); * la comunautat de comunas de Bujac Saurnac, Miuvachas (residéncia [[Sent Merd las Aussinas]], 10 de las 18 comunas). [[Bujac]] se retira lo 1er de genier 2023, per aderir a la [[comunautat de comunas de Vesera Monedieras Mila Fonts]]. ==Composicion== {|class= "wikitable" !Nom !Width="135"|Còdi INSEE !Superficia (<small>km²</small>) !Populacion !Densitat !Canton davant 2015 |- |[[Baissac (Cruesa)|Baissac]] |23019 | 14,49 | {{popfr23|019}} ({{popfr23|0}}) | {{formatnum:{{#expr:({{popfr23|019}}/14.49) round 2}}}} | [[canton de la Cortina|La Cortina]] |- |[[Claravau]] |23063 | 27,55 | {{popfr23|063}} ({{popfr23|0}}) | {{formatnum:{{#expr:({{popfr23|063}}/27.55) round 2}}}} | [[canton de la Cortina|La Cortina]] |- |[[La Cortina]] |23067 | 41,42 | {{popfr23|067}} ({{popfr23|0}}) | {{formatnum:{{#expr:({{popfr23|067}}/41.42) round 2}}}} | [[canton de la Cortina|La Cortina]] |- |[[Malarèt]] |23119 | 11,8 | {{popfr23|119}} ({{popfr23|0}}) | {{formatnum:{{#expr:({{popfr23|119}}/11.8) round 2}}}} | [[canton de la Cortina|La Cortina]] |- |[[Manhac (Cruesa)|Manhac]] |23115 | 25,87 | {{popfr23|115}} ({{popfr23|0}}) | {{formatnum:{{#expr:({{popfr23|115}}/25.87) round 2}}}} | [[canton de la Cortina|La Cortina]] |- |[[Lo Mas d'Artija]] |23125 | 16,21 | {{popfr23|125}} ({{popfr23|0}}) | {{formatnum:{{#expr:({{popfr23|125}}/16.21) round 2}}}} | [[canton de la Cortina|La Cortina]] |- |[[Sent Marçau lo Vielh]] |23215 | 22,22 | {{popfr23|215}} ({{popfr23|0}}) | {{formatnum:{{#expr:({{popfr23|215}}/22.22) round 2}}}} | [[canton de la Cortina|La Cortina]] |- |[[Sent Mèrd la Bruelha|Sent Miard la Brolha]] |23221 | 40,19 | {{popfr23|221}} ({{popfr23|0}}) | {{formatnum:{{#expr:({{popfr23|221}}/40.29) round 2}}}} | [[canton de la Cortina|La Cortina]] |- |[[Sent Orador de Chirosa]] |23224 | 28,58 | {{popfr23|224}} ({{popfr23|0}}) | {{formatnum:{{#expr:({{popfr23|224}}/28.58) round 2}}}} | [[canton de la Cortina|La Cortina]] |- |[[Chirac (Corresa)|Chirac]] |19055 | 20,65 | {{popfr19|055}} ({{popfr19|0}}) | {{formatnum:{{#expr:({{popfr19|055}}/20.65) round 2}}}} | [[Canton de Nòuvic (Corresa)|Nòuvic]] |- |[[Liginhac]] |19113 | 28,53 | {{popfr19|113}} ({{popfr19|0}}) | {{formatnum:{{#expr:({{popfr19|113}}/28.53) round 2}}}} | [[Canton de Nòuvic (Corresa)|Nòuvic]] |- |[[La Masiera Bassa]] |19102 | 44,04 | {{popfr19|102}} ({{popfr19|0}}) | {{formatnum:{{#expr:({{popfr19|102}}/44.04) round 2}}}} | [[Canton de Nòuvic (Corresa)|Nòuvic]] |- |[[Nòuvic (País d'Ussèl)|Nòuvic]] |19148 | 72,88 | {{popfr19|148}} ({{popfr19|0}}) | {{formatnum:{{#expr:({{popfr19|148}}/72.88) round 2}}}} | [[Canton de Nòuvic (Corresa)|Nòuvic]] |- |[[Paliça]] |19157 | 32,89 | {{popfr19|157}} ({{popfr19|0}}) | {{formatnum:{{#expr:({{popfr19|157}}/32.89) round 2}}}} | [[Canton de Nòuvic (Corresa)|Nòuvic]] |- |[[Ròcha d'a Peirós]] |19175 | 7,15 | {{popfr19|175}} ({{popfr19|0}}) | {{formatnum:{{#expr:({{popfr19|175}}/7.15) round 2}}}} | [[Canton de Nòuvic (Corresa)|Nòuvic]] |- |[[Sent Estefe la Genesta]] |19200 | 5,01 | {{popfr19|200}} ({{popfr19|0}}) | {{formatnum:{{#expr:({{popfr19|200}}/5.01) round 2}}}} | [[Canton de Nòuvic (Corresa)|Nòuvic]] |- |[[Sent Alari al Luc]] |19210 | 10,84 | {{popfr19|210}} ({{popfr19|0}}) | {{formatnum:{{#expr:({{popfr19|210}}/10.84) round 2}}}} | [[Canton de Nòuvic (Corresa)|Nòuvic]] |- |[[Senta Maria la Panosa]] |19219 | 6,63 | {{popfr19|219}} ({{popfr19|0}}) | {{formatnum:{{#expr:({{popfr19|219}}/6.63) round 2}}}} | [[Canton de Nòuvic (Corresa)|Nòuvic]] |- |[[Serendon]] |19256 | 34,48 | {{popfr19|256}} ({{popfr19|0}}) | {{formatnum:{{#expr:({{popfr19|256}}/34.48) round 2}}}} | [[Canton de Nòuvic (Corresa)|Nòuvic]] |- |[[Bòrt]] |19028 | 15,07 | {{popfr19|028}} ({{popfr19|0}}) | {{formatnum:{{#expr:({{popfr19|028}}/15.07) round 2}}}} | [[Canton de Bòrt|Bòrt]] |- |[[Confolens (Corresa)|Confolenç]] |19167 | 8,47 | {{popfr19|167}} ({{popfr19|0}}) | {{formatnum:{{#expr:({{popfr19|167}}/8.47) round 2}}}} | [[Canton de Bòrt|Bòrt]] |- |[[Marjarida (Corresa)|Marjarida]] |19128 | 11,65 | {{popfr19|128}} ({{popfr19|0}}) | {{formatnum:{{#expr:({{popfr19|128}}/11.65) round 2}}}} | [[Canton de Bòrt|Bòrt]] |- |[[Monestièr e Port Dieu|Monestièr Part Deu]] |19142 | 18 | {{popfr19|142}} ({{popfr19|0}}) | {{formatnum:{{#expr:({{popfr19|142}}/18) round 2}}}} | [[Canton de Bòrt|Bòrt]] |- |[[Sent Bonet prep Baurt|Sent Bonet de Bòrt]] |19190 | 17,14 | {{popfr19|190}} ({{popfr19|0}}) | {{formatnum:{{#expr:({{popfr19|190}}/17.14) round 2}}}} | [[Canton de Bòrt|Bòrt]] |- |[[Sent Julian de Baurt|Sent Julian de Bòrt]] |19218 | 30,63 | {{popfrs19|218}} ({{popfrs19|0}}) | {{formatnum:{{#expr:({{popfrs19|218}}/30.63) round 2}}}} | [[Canton de Bòrt|Bòrt]] |- |[[Sent Victor (Corresa)|Sent Victor]] |19247 | 14,79 | {{popfr19|247}} ({{popfr19|0}}) | {{formatnum:{{#expr:({{popfr19|247}}/14.79) round 2}}}} | [[Canton de Bòrt|Bòrt]] |- |[[Sarron (Corresa)|Sarron]] |19252 | 23,76 | {{popfrs19|252}} ({{popfrs19|0}}) | {{formatnum:{{#expr:({{popfrs19|252}}/23.76) round 2}}}} | [[Canton de Bòrt|Bòrt]] |- |[[Talamin]] |19266 | 11,84 | {{popfr19|266}} ({{popfr19|0}}) | {{formatnum:{{#expr:({{popfr19|266}}/11.84) round 2}}}} | [[Canton de Bòrt|Bòrt]] |- |[[Veirièras (Corresa)|Veirièras]] |19283 | 4,1 | {{popfr19|283}} ({{popfr19|0}}) | {{formatnum:{{#expr:({{popfr19|283}}/4.1) round 2}}}} | [[Canton de Bòrt|Bòrt]] |- |[[Mestas]] |19135 | 11,45 | {{popfr19|135}} ({{popfr19|0}}) | {{formatnum:{{#expr:({{popfr19|135}}/11.45) round 2}}}} | [[Canton d'Ussèl-Èst|Ussèl-Èst]] |- |[[Sent Estefe deus Chaus]] |19199 | 34,78 | {{popfr19|199}} ({{popfr19|0}}) | {{formatnum:{{#expr:({{popfr19|199}}/34.78) round 2}}}} | [[Canton d'Ussèl-Èst|Ussèl-Èst]] |- |[[Sent Frejolh]] |19204 | 24,93 | {{popfr19|204}} ({{popfr19|0}}) | {{formatnum:{{#expr:({{popfr19|204}}/24.93) round 2}}}} | [[Canton d'Ussèl-Èst|Ussèl-Èst]] |- |[[Sent Sepieri]] |19201 | 37 | {{popfr19|201}} ({{popfr19|0}}) | {{formatnum:{{#expr:({{popfr19|201}}/37) round 2}}}} | [[Canton d'Ussèl-Èst|Ussèl-Èst]] |- |'''[[Ussèl]]''' (residéncia) |19275 | 50,37 | {{popfr19|275}} ({{popfr19|0}}) | {{formatnum:{{#expr:({{popfr19|275}}/50.37) round 2}}}} | [[Canton d'Ussèl-Èst|Ussèl-Èst]] [[Canton d'Ussèl-Oèst|Ussèl-Oèst]] |- |[[Valhergas]] |19277 | 13,13 | {{popfr19|277}} ({{popfr19|0}}) | {{formatnum:{{#expr:({{popfr19|277}}/13.13) round 2}}}} | [[Canton d'Ussèl-Èst|Ussèl-Èst]] |- |[[Sent Pantaleon de la Pléu]] |19228 | 8,46 | {{popfr19|228}} ({{popfr19|0}}) | {{formatnum:{{#expr:({{popfr19|228}}/8.46) round 2}}}} | [[Canton de La Plèu|La Pléu]] |- |[[La Troncha]] |19110 | 19,79 | {{popfr19|110}} ({{popfr19|0}}) | {{formatnum:{{#expr:({{popfr19|110}}/19.79) round 2}}}} | [[Canton de La Plèu|La Pléu]] |- |[[Chavaròcha]] |19053 | 18,26 | {{popfr19|053}} ({{popfr19|0}}) | {{formatnum:{{#expr:({{popfr19|053}}/18.26) round 2}}}} | [[Canton d'Ussèl-Oèst|Ussèl-Oèst]] |- |[[Linhares]] |19114 | 9,38 | {{popfr19|114}} ({{popfr19|0}}) | {{formatnum:{{#expr:({{popfr19|114}}/9.38) round 2}}}} | [[Canton d'Ussèl-Oèst|Ussèl-Oèst]] |- |[[Sent Angiau]] |19180 | 47,54 | {{popfr19|180}} ({{popfr19|0}}) | {{formatnum:{{#expr:({{popfr19|180}}/47.54) round 2}}}} | [[Canton d'Ussèl-Oèst|Ussèl-Oèst]] |- |[[Sent Pardós lo Vielh]] |19233 | 15,80 | {{popfr19|233}} ({{popfr19|0}}) | {{formatnum:{{#expr:({{popfr19|233}}/15.8) round 2}}}} | [[Canton d'Ussèl-Oèst|Ussèl-Oèst]] |- |[[Eiguranda|Aiguranda]] |19080 | 34,37 | {{popfr19|080}} ({{popfr19|0}}) | {{formatnum:{{#expr:({{popfr19|080}}/34.37) round 2}}}} | [[Canton d'Aiguranda|Aiguranda]] |- |[[Ais (Lemosin)|Ais]] |19002 | 48,02 | {{popfr19|002}} ({{popfr19|0}}) | {{formatnum:{{#expr:({{popfr19|002}}/48.02) round 2}}}} | [[Canton d'Aiguranda|Aiguranda]] |- |[[Confin de Sarsòna]] |19064 | 14,05 | {{popfr19|064}} ({{popfr19|0}}) | {{formatnum:{{#expr:({{popfr19|064}}/14.05) round 2}}}} | [[Canton d'Aiguranda|Aiguranda]] |- |[[Cortés]] |19065 | 10,09 | {{popfr19|065}} ({{popfr19|0}}) | {{formatnum:{{#expr:({{popfr19|065}}/10.09) round 2}}}} | [[Canton d'Aiguranda|Aiguranda]] |- |[[Fauet|Feit]] |19083 | 19,56 | {{popfr19|083}} ({{popfr19|0}}) | {{formatnum:{{#expr:({{popfr19|083}}/19.56) round 2}}}} | [[Canton d'Aiguranda|Aiguranda]] |- |[[La Masiera Nauta]] |19103 | 15,31 | {{popfr19|103}} ({{popfr19|0}}) | {{formatnum:{{#expr:({{popfr19|103}}/15.31) round 2}}}} | [[Canton d'Aiguranda|Aiguranda]] |- |[[La Ròcha]] |19108 | 17,24 | {{popfr19|108}} ({{popfr19|0}}) | {{formatnum:{{#expr:({{popfr19|108}}/17.24) round 2}}}} | [[Canton d'Aiguranda|Aiguranda]] |- |[[Merlinas]] |19134 | 14,07 | {{popfr19|134}} ({{popfr19|0}}) | {{formatnum:{{#expr:({{popfr19|134}}/14.07) round 2}}}} | [[Canton d'Aiguranda|Aiguranda]] |- |[[Monestièr e Merlinas]] |19141 | 9,48 | {{popfr19|141}} ({{popfr19|0}}) | {{formatnum:{{#expr:({{popfr19|141}}/9.48) round 2}}}} | [[Canton d'Aiguranda|Aiguranda]] |- |[[Sent Pardós lo Nuòu (Corresa)|Sent Pardós lo Nuòu]] |19232 | 10,54 | {{popfr19|232}} ({{popfr19|0}}) | {{formatnum:{{#expr:({{popfr19|232}}/10.54) round 2}}}} | [[Canton d'Aiguranda|Aiguranda]] |- |[[Sent Merd las Aussinas]] |19226 | 42,46 | {{popfr19|226}} ({{popfr19|0}}) | {{formatnum:{{#expr:({{popfr19|226}}/42.46) round 2}}}} | [[Canton de Bujac|Bujac]] |- |[[Peròls de Vesera]] |19160 | 46,98 | {{popfr19|160}} ({{popfr19|0}}) | {{formatnum:{{#expr:({{popfr19|160}}/46.98) round 2}}}} | [[Canton de Bujac|Bujac]] |- |[[Alairac (Corresa)|Alairac]] |19006 | 14,76 | {{popfr19|006}} ({{popfr19|0}}) | {{formatnum:{{#expr:({{popfr19|006}}/14.76) round 2}}}} | [[Canton de Maimac|Maimac]] |- |[[Ambrujac]] |19008 | 29,57 | {{popfr19|008}} ({{popfr19|0}}) | {{formatnum:{{#expr:({{popfr19|008}}/29.57) round 2}}}} | [[Canton de Maimac|Maimac]] |- |[[Combrossòl]] |19058 | 25,43 | {{popfr19|058}} ({{popfr19|0}}) | {{formatnum:{{#expr:({{popfr19|058}}/25.43) round 2}}}} | [[Canton de Maimac|Maimac]] |- |[[Davinhac]] |19071 | 30,14 | {{popfr19|071}} ({{popfr19|0}}) | {{formatnum:{{#expr:({{popfr19|071}}/30.14) round 2}}}} | [[Canton de Maimac|Maimac]] |- |[[Maismac|Maimac]] |19136 | 87,15 | {{popfr19|136}} ({{popfr19|0}}) | {{formatnum:{{#expr:({{popfr19|136}}/87.15) round 2}}}} | [[Canton de Maimac|Maimac]] |- |[[Maussac]] |19130 | 13,78 | {{popfr19|130}} ({{popfr19|0}}) | {{formatnum:{{#expr:({{popfr19|130}}/13.78) round 2}}}} | [[Canton de Maimac|Maimac]] |- |[[Sent Saupesís los Bòscs]] |19244 | 22,92 | {{popfr19|244}} ({{popfr19|0}}) | {{formatnum:{{#expr:({{popfr19|244}}/22.92) round 2}}}} | [[Canton de Maimac|Maimac]] |- |} ==Las intercomunalitats== [[Imatge:19-Intercos-2019.png|thumb|left|500px|Mapa de las intercomunalitats de Corresa]] [[Imatge:23-Intercos-2019.png|thumb|left|500px|Mapa de las intercomunalitats de Cruesa]] ==Nòtas== <references/> {{Portal Lemosin}} [[Categoria:Comunautat de comunas de Corresa]] [[Categoria:Comunautat de comunas de Cruesa]] 7r0zzqdunbxd0yol2jg231gxmfbj88p 2509718 2509714 2026-09-29T21:12:01Z Alaric 506 44932 /* Composicion */ 2509718 wikitext text/x-wiki {{Dialècte Lengadocian}} {{Infobox Gropament de comunas |nom={{PAGENAME}} |pais=França|lenga=oc |imatges= |reg= {{Novela Aquitània}} |dept= {{Corresa}} {{Cruesa}} |créacion= 1èr de genier de [[2017]] |nbcom=71 |caplòc= [[Ussèl (Corresa)|Ussèl]] |president= Pierre Chevalier ([[UMP|LR]]) |pop= 31 994 |datapop=[[2022]] |superf= 1784,60 |ectaras= 178460 |dens= 18 |budget= |sitweb= https://hautecorrezecommunaute.fr/ |imatgesfin= |}} [[File:FileLocalisation_EPCI_de_Haute-Corrèze_Communauté_dans_le_Limousin,_France.png|thumb|right|350px|Localizacion dins lo Lemosin]] '''Nauta Corresa Comunautat''' es una intercomunalitat [[França|de la Republica Francesa]], situada dins lo [[departament francés|departament]] de [[Corresa (departament)|Corresa]], lo [[departament francés|departament]] de [[Cruesa (departament)|Cruesa]] e la [[region francesa|region]] de [[Novela Aquitània]], <small>ancianament de [[Lemosin (region)|Lemosin]]</small>. Son còdi SIREN es 200066744. La lenga autoctòna es l'occitan [[Lemosin (dialecte)|lemosin]] e l'occitan [[auvernhat]]. * Ficha Banatic : [https://www.banatic.interieur.gouv.fr/intercommunalite/200066744-cc-haute-correze-communaute] * Ficha INSEE : [https://www.insee.fr/fr/statistiques/2011101?geo=EPCI-200066744]. [[File:Localisation_EPCI_de_Haute-Corrèze_Communauté_dans_la_Corrèze,_France.png|thumb|left|190px|Comunas de Corresa]] [[File:Localisation_EPCI_de_Haute-Corrèze_Communauté_dans_la_Creuse_France.png |thumb|right|190px|Comunas de Cruesa]] ==Istòria== La comunautat de comunas fuguet creada lo 1er de genier [[2017]], per fusion oblijada (lei NOTRe), formalizada per l'arrestat prefectorau del 15 de setembre 2016, de : * la comunautat de comunas de las Gòrjas de Nauta Dordonha (residéncia [[Nòuvic (País d'Ussèl)|Nòuvic]], 13 comunas); * la comunautat de comunas dau País d'Aiguranda (residéncia [[Eiguranda|Aiguranda]], 9 comunas); * la comunautat de comunas de las Fonts de Cruesa (residéncia [[La Cortina]], 13 comunas); * la comunautat de comunas d'Ussèl Maimac Nauta Corresa (residéncia [[Ussèl]], 19 comunas); * la comunautat de comunas de Vaus e Replanats Bortencs (residéncia [[Bòrt]], 10 comunas); * la comunautat de comunas de Bujac Saurnac, Miuvachas (residéncia [[Sent Merd las Aussinas]], 10 de las 18 comunas). [[Bujac]] se retira lo 1er de genier 2023, per aderir a la [[comunautat de comunas de Vesera Monedieras Mila Fonts]]. ==Composicion== {|class= "wikitable" !Nom !Width="135"|Còdi INSEE !Superficia (<small>km²</small>) !Populacion !Densitat !Canton davant 2015 |- |[[Baissac (Cruesa)|Baissac]] |23019 | 14,49 | {{popfr23|019}} ({{popfr23|0}}) | {{formatnum:{{#expr:({{popfr23|019}}/14.49) round 2}}}} | [[canton de la Cortina|La Cortina]] |- |[[Claravau]] |23063 | 27,55 | {{popfr23|063}} ({{popfr23|0}}) | {{formatnum:{{#expr:({{popfr23|063}}/27.55) round 2}}}} | [[canton de la Cortina|La Cortina]] |- |[[La Cortina]] |23067 | 41,42 | {{popfr23|067}} ({{popfr23|0}}) | {{formatnum:{{#expr:({{popfr23|067}}/41.42) round 2}}}} | [[canton de la Cortina|La Cortina]] |- |[[Malarèt]] |23119 | 11,8 | {{popfr23|119}} ({{popfr23|0}}) | {{formatnum:{{#expr:({{popfr23|119}}/11.8) round 2}}}} | [[canton de la Cortina|La Cortina]] |- |[[Manhac (Cruesa)|Manhac]] |23115 | 25,87 | {{popfr23|115}} ({{popfr23|0}}) | {{formatnum:{{#expr:({{popfr23|115}}/25.87) round 2}}}} | [[canton de la Cortina|La Cortina]] |- |[[Lo Mas d'Artija]] |23125 | 16,21 | {{popfr23|125}} ({{popfr23|0}}) | {{formatnum:{{#expr:({{popfr23|125}}/16.21) round 2}}}} | [[canton de la Cortina|La Cortina]] |- |[[Sent Marçau lo Vielh]] |23215 | 22,22 | {{popfr23|215}} ({{popfr23|0}}) | {{formatnum:{{#expr:({{popfr23|215}}/22.22) round 2}}}} | [[canton de la Cortina|La Cortina]] |- |[[Sent Mèrd la Bruelha|Sent Miard la Brolha]] |23221 | 40,19 | {{popfr23|221}} ({{popfr23|0}}) | {{formatnum:{{#expr:({{popfr23|221}}/40.29) round 2}}}} | [[canton de la Cortina|La Cortina]] |- |[[Sent Orador de Chirosa]] |23224 | 28,58 | {{popfr23|224}} ({{popfr23|0}}) | {{formatnum:{{#expr:({{popfr23|224}}/28.58) round 2}}}} | [[canton de la Cortina|La Cortina]] |- |[[Chirac (Corresa)|Chirac]] |19055 | 20,65 | {{popfr19|055}} ({{popfr19|0}}) | {{formatnum:{{#expr:({{popfr19|055}}/20.65) round 2}}}} | [[Canton de Nòuvic (Corresa)|Nòuvic]] |- |[[Liginhac]] |19113 | 28,53 | {{popfr19|113}} ({{popfr19|0}}) | {{formatnum:{{#expr:({{popfr19|113}}/28.53) round 2}}}} | [[Canton de Nòuvic (Corresa)|Nòuvic]] |- |[[La Masiera Bassa]] |19102 | 44,04 | {{popfr19|102}} ({{popfr19|0}}) | {{formatnum:{{#expr:({{popfr19|102}}/44.04) round 2}}}} | [[Canton de Nòuvic (Corresa)|Nòuvic]] |- |[[Nòuvic (País d'Ussèl)|Nòuvic]] |19148 | 72,88 | {{popfr19|148}} ({{popfr19|0}}) | {{formatnum:{{#expr:({{popfr19|148}}/72.88) round 2}}}} | [[Canton de Nòuvic (Corresa)|Nòuvic]] |- |[[Paliça]] |19157 | 32,89 | {{popfr19|157}} ({{popfr19|0}}) | {{formatnum:{{#expr:({{popfr19|157}}/32.89) round 2}}}} | [[Canton de Nòuvic (Corresa)|Nòuvic]] |- |[[Ròcha d'a Peirós]] |19175 | 7,15 | {{popfr19|175}} ({{popfr19|0}}) | {{formatnum:{{#expr:({{popfr19|175}}/7.15) round 2}}}} | [[Canton de Nòuvic (Corresa)|Nòuvic]] |- |[[Sent Estefe la Genesta]] |19200 | 5,01 | {{popfr19|200}} ({{popfr19|0}}) | {{formatnum:{{#expr:({{popfr19|200}}/5.01) round 2}}}} | [[Canton de Nòuvic (Corresa)|Nòuvic]] |- |[[Sent Alari al Luc]] |19210 | 10,84 | {{popfr19|210}} ({{popfr19|0}}) | {{formatnum:{{#expr:({{popfr19|210}}/10.84) round 2}}}} | [[Canton de Nòuvic (Corresa)|Nòuvic]] |- |[[Senta Maria la Panosa]] |19219 | 6,63 | {{popfr19|219}} ({{popfr19|0}}) | {{formatnum:{{#expr:({{popfr19|219}}/6.63) round 2}}}} | [[Canton de Nòuvic (Corresa)|Nòuvic]] |- |[[Serendon]] |19256 | 34,48 | {{popfr19|256}} ({{popfr19|0}}) | {{formatnum:{{#expr:({{popfr19|256}}/34.48) round 2}}}} | [[Canton de Nòuvic (Corresa)|Nòuvic]] |- |[[Bòrt]] |19028 | 15,07 | {{popfr19|028}} ({{popfr19|0}}) | {{formatnum:{{#expr:({{popfr19|028}}/15.07) round 2}}}} | [[Canton de Bòrt|Bòrt]] |- |[[Confolens (Corresa)|Confolenç]] |19167 | 8,47 | {{popfr19|167}} ({{popfr19|0}}) | {{formatnum:{{#expr:({{popfr19|167}}/8.47) round 2}}}} | [[Canton de Bòrt|Bòrt]] |- |[[Marjarida (Corresa)|Marjarida]] |19128 | 11,65 | {{popfr19|128}} ({{popfr19|0}}) | {{formatnum:{{#expr:({{popfr19|128}}/11.65) round 2}}}} | [[Canton de Bòrt|Bòrt]] |- |[[Monestièr e Port Dieu|Monestièr Part Deu]] |19142 | 18 | {{popfr19|142}} ({{popfr19|0}}) | {{formatnum:{{#expr:({{popfr19|142}}/18) round 2}}}} | [[Canton de Bòrt|Bòrt]] |- |[[Sent Bonet prep Baurt|Sent Bonet de Bòrt]] |19190 | 17,14 | {{popfr19|190}} ({{popfr19|0}}) | {{formatnum:{{#expr:({{popfr19|190}}/17.14) round 2}}}} | [[Canton de Bòrt|Bòrt]] |- |[[Sent Julian de Baurt|Sent Julian de Bòrt]] |19218 | 30,63 | {{popfrs19|218}} ({{popfrs19|0}}) | {{formatnum:{{#expr:({{popfrs19|218}}/30.63) round 2}}}} | [[Canton de Bòrt|Bòrt]] |- |[[Sent Victor (Corresa)|Sent Victor]] |19247 | 14,79 | {{popfr19|247}} ({{popfr19|0}}) | {{formatnum:{{#expr:({{popfr19|247}}/14.79) round 2}}}} | [[Canton de Bòrt|Bòrt]] |- |[[Sarron (Corresa)|Sarron]] |19252 | 23,76 | {{popfrs19|252}} ({{popfrs19|0}}) | {{formatnum:{{#expr:({{popfrs19|252}}/23.76) round 2}}}} | [[Canton de Bòrt|Bòrt]] |- |[[Talamin]] |19266 | 11,84 | {{popfr19|266}} ({{popfr19|0}}) | {{formatnum:{{#expr:({{popfr19|266}}/11.84) round 2}}}} | [[Canton de Bòrt|Bòrt]] |- |[[Veirièras (Corresa)|Veirièras]] |19283 | 4,1 | {{popfr19|283}} ({{popfr19|0}}) | {{formatnum:{{#expr:({{popfr19|283}}/4.1) round 2}}}} | [[Canton de Bòrt|Bòrt]] |- |[[Mestas]] |19135 | 11,45 | {{popfr19|135}} ({{popfr19|0}}) | {{formatnum:{{#expr:({{popfr19|135}}/11.45) round 2}}}} | [[Canton d'Ussèl-Èst|Ussèl-Èst]] |- |[[Sent Estefe deus Chaus]] |19199 | 34,78 | {{popfr19|199}} ({{popfr19|0}}) | {{formatnum:{{#expr:({{popfr19|199}}/34.78) round 2}}}} | [[Canton d'Ussèl-Èst|Ussèl-Èst]] |- |[[Sent Frejolh]] |19204 | 24,93 | {{popfr19|204}} ({{popfr19|0}}) | {{formatnum:{{#expr:({{popfr19|204}}/24.93) round 2}}}} | [[Canton d'Ussèl-Èst|Ussèl-Èst]] |- |[[Sent Sepieri]] |19201 | 37 | {{popfr19|201}} ({{popfr19|0}}) | {{formatnum:{{#expr:({{popfr19|201}}/37) round 2}}}} | [[Canton d'Ussèl-Èst|Ussèl-Èst]] |- |'''[[Ussèl]]''' (residéncia) |19275 | 50,37 | {{popfr19|275}} ({{popfr19|0}}) | {{formatnum:{{#expr:({{popfr19|275}}/50.37) round 2}}}} | [[Canton d'Ussèl-Èst|Ussèl-Èst]] [[Canton d'Ussèl-Oèst|Ussèl-Oèst]] |- |[[Valhergas]] |19277 | 13,13 | {{popfr19|277}} ({{popfr19|0}}) | {{formatnum:{{#expr:({{popfr19|277}}/13.13) round 2}}}} | [[Canton d'Ussèl-Èst|Ussèl-Èst]] |- |[[Sent Pantaleon de la Pléu]] |19228 | 8,46 | {{popfr19|228}} ({{popfr19|0}}) | {{formatnum:{{#expr:({{popfr19|228}}/8.46) round 2}}}} | [[Canton de La Plèu|La Pléu]] |- |[[La Troncha]] |19110 | 19,79 | {{popfr19|110}} ({{popfr19|0}}) | {{formatnum:{{#expr:({{popfr19|110}}/19.79) round 2}}}} | [[Canton de La Plèu|La Pléu]] |- |[[Chavaròcha]] |19053 | 18,26 | {{popfr19|053}} ({{popfr19|0}}) | {{formatnum:{{#expr:({{popfr19|053}}/18.26) round 2}}}} | [[Canton d'Ussèl-Oèst|Ussèl-Oèst]] |- |[[Linhares]] |19114 | 9,38 | {{popfr19|114}} ({{popfr19|0}}) | {{formatnum:{{#expr:({{popfr19|114}}/9.38) round 2}}}} | [[Canton d'Ussèl-Oèst|Ussèl-Oèst]] |- |[[Sent Angiau]] |19180 | 47,54 | {{popfr19|180}} ({{popfr19|0}}) | {{formatnum:{{#expr:({{popfr19|180}}/47.54) round 2}}}} | [[Canton d'Ussèl-Oèst|Ussèl-Oèst]] |- |[[Sent Pardós lo Vielh]] |19233 | 15,80 | {{popfr19|233}} ({{popfr19|0}}) | {{formatnum:{{#expr:({{popfr19|233}}/15.8) round 2}}}} | [[Canton d'Ussèl-Oèst|Ussèl-Oèst]] |- |[[Eiguranda|Aiguranda]] |19080 | 34,37 | {{popfr19|080}} ({{popfr19|0}}) | {{formatnum:{{#expr:({{popfr19|080}}/34.37) round 2}}}} | [[Canton d'Aiguranda|Aiguranda]] |- |[[Ais (Lemosin)|Ais]] |19002 | 48,02 | {{popfr19|002}} ({{popfr19|0}}) | {{formatnum:{{#expr:({{popfr19|002}}/48.02) round 2}}}} | [[Canton d'Aiguranda|Aiguranda]] |- |[[Confin de Sarsòna]] |19064 | 14,05 | {{popfr19|064}} ({{popfr19|0}}) | {{formatnum:{{#expr:({{popfr19|064}}/14.05) round 2}}}} | [[Canton d'Aiguranda|Aiguranda]] |- |[[Cortés]] |19065 | 10,09 | {{popfr19|065}} ({{popfr19|0}}) | {{formatnum:{{#expr:({{popfr19|065}}/10.09) round 2}}}} | [[Canton d'Aiguranda|Aiguranda]] |- |[[Fauet|Feit]] |19083 | 19,56 | {{popfr19|083}} ({{popfr19|0}}) | {{formatnum:{{#expr:({{popfr19|083}}/19.56) round 2}}}} | [[Canton d'Aiguranda|Aiguranda]] |- |[[La Masiera Nauta]] |19103 | 15,31 | {{popfr19|103}} ({{popfr19|0}}) | {{formatnum:{{#expr:({{popfr19|103}}/15.31) round 2}}}} | [[Canton d'Aiguranda|Aiguranda]] |- |[[La Ròcha]] |19108 | 17,24 | {{popfr19|108}} ({{popfr19|0}}) | {{formatnum:{{#expr:({{popfr19|108}}/17.24) round 2}}}} | [[Canton d'Aiguranda|Aiguranda]] |- |[[Merlinas]] |19134 | 14,07 | {{popfr19|134}} ({{popfr19|0}}) | {{formatnum:{{#expr:({{popfr19|134}}/14.07) round 2}}}} | [[Canton d'Aiguranda|Aiguranda]] |- |[[Monestièr e Merlinas]] |19141 | 9,48 | {{popfr19|141}} ({{popfr19|0}}) | {{formatnum:{{#expr:({{popfr19|141}}/9.48) round 2}}}} | [[Canton d'Aiguranda|Aiguranda]] |- |[[Sent Pardós lo Nuòu (Corresa)|Sent Pardós lo Nuòu]] |19232 | 10,54 | {{popfr19|232}} ({{popfr19|0}}) | {{formatnum:{{#expr:({{popfr19|232}}/10.54) round 2}}}} | [[Canton d'Aiguranda|Aiguranda]] |- |[[Sent Merd las Aussinas]] |19226 | 42,46 | {{popfr19|226}} ({{popfr19|0}}) | {{formatnum:{{#expr:({{popfr19|226}}/42.46) round 2}}}} | [[Canton de Bujac|Bujac]] |- |[[Peròls de Vesera]] |19160 | 46,98 | {{popfr19|160}} ({{popfr19|0}}) | {{formatnum:{{#expr:({{popfr19|160}}/46.98) round 2}}}} | [[Canton de Bujac|Bujac]] |- |[[Alairac (Corresa)|Alairac]] |19006 | 14,76 | {{popfr19|006}} ({{popfr19|0}}) | {{formatnum:{{#expr:({{popfr19|006}}/14.76) round 2}}}} | [[Canton de Maimac|Maimac]] |- |[[Ambrujac]] |19008 | 29,57 | {{popfr19|008}} ({{popfr19|0}}) | {{formatnum:{{#expr:({{popfr19|008}}/29.57) round 2}}}} | [[Canton de Maimac|Maimac]] |- |[[Combrossòl]] |19058 | 25,43 | {{popfr19|058}} ({{popfr19|0}}) | {{formatnum:{{#expr:({{popfr19|058}}/25.43) round 2}}}} | [[Canton de Maimac|Maimac]] |- |[[Davinhac]] |19071 | 30,14 | {{popfr19|071}} ({{popfr19|0}}) | {{formatnum:{{#expr:({{popfr19|071}}/30.14) round 2}}}} | [[Canton de Maimac|Maimac]] |- |[[Maismac|Maimac]] |19136 | 87,15 | {{popfr19|136}} ({{popfr19|0}}) | {{formatnum:{{#expr:({{popfr19|136}}/87.15) round 2}}}} | [[Canton de Maimac|Maimac]] |- |[[Maussac]] |19130 | 13,78 | {{popfr19|130}} ({{popfr19|0}}) | {{formatnum:{{#expr:({{popfr19|130}}/13.78) round 2}}}} | [[Canton de Maimac|Maimac]] |- |[[Sent Saupesís los Bòscs]] |19244 | 22,92 | {{popfr19|244}} ({{popfr19|0}}) | {{formatnum:{{#expr:({{popfr19|244}}/22.92) round 2}}}} | [[Canton de Maimac|Maimac]] |- |[[Belachassanha]] |19021 | 13,34 | {{popfr19|021}} ({{popfr19|0}}) | {{formatnum:{{#expr:({{popfr19|021}}/13.34) round 2}}}} | [[Canton de Saurnac|Saurnac]] |- |[[Chavanac]] |19052 | 9,85 | {{popfr19|052}} ({{popfr19|0}}) | {{formatnum:{{#expr:({{popfr19|052}}/9.85) round 2}}}} | [[Canton de Saurnac|Saurnac]] |- |[[Miuvachas]] |19139 | 11,54 | {{popfr19|139}} ({{popfr19|0}}) | {{formatnum:{{#expr:({{popfr19|139}}/11.54) round 2}}}} |[[Canton de Saurnac|Saurnac]] |- |[[Peiralevada]] |19164 | 66,43 | {{popfr19|164}} ({{popfr19|0}}) | {{formatnum:{{#expr:({{popfr19|164}}/66.43) round 2}}}} | [[Canton de Saurnac|Saurnac]] |- |[[Saurnac]] |19261 | 59,48 | {{popfr19|261}} ({{popfr19|0}}) | {{formatnum:{{#expr:({{popfr19|261}}/59.48) round 2}}}} | [[Canton de Saurnac|Saurnac]] |- |[[Sent German las Volps]] |19206 | 21,89 | {{popfr19|206}} ({{popfr19|0}}) | {{formatnum:{{#expr:({{popfr19|206}}/21.89) round 2}}}} | [[Canton de Saurnac|Saurnac]] |- |[[Sant Remei]] |19238 | 30,96 | {{popfr19|238}} ({{popfr19|0}}) | {{formatnum:{{#expr:({{popfr19|238}}/30.96) round 2}}}} | [[Canton de Saurnac|Saurnac]] |- |[[Sent Saitier]] |19241 | 46,78 | {{popfr19|241}} ({{popfr19|0}}) | {{formatnum:{{#expr:({{popfr19|241}}/46.78) round 2}}}} | [[Canton de Saurnac|Saurnac]] |- |} ==Las intercomunalitats== [[Imatge:19-Intercos-2019.png|thumb|left|500px|Mapa de las intercomunalitats de Corresa]] [[Imatge:23-Intercos-2019.png|thumb|left|500px|Mapa de las intercomunalitats de Cruesa]] ==Nòtas== <references/> {{Portal Lemosin}} [[Categoria:Comunautat de comunas de Corresa]] [[Categoria:Comunautat de comunas de Cruesa]] 2dyrw8j3zg7vw6xy6ayid07a4bsudxz 2509719 2509718 2026-09-30T02:29:20Z Alaric 506 44932 /* Composicion */ 2509719 wikitext text/x-wiki {{Dialècte Lengadocian}} {{Infobox Gropament de comunas |nom={{PAGENAME}} |pais=França|lenga=oc |imatges= |reg= {{Novela Aquitània}} |dept= {{Corresa}} {{Cruesa}} |créacion= 1èr de genier de [[2017]] |nbcom=71 |caplòc= [[Ussèl (Corresa)|Ussèl]] |president= Pierre Chevalier ([[UMP|LR]]) |pop= 31 994 |datapop=[[2022]] |superf= 1784,60 |ectaras= 178460 |dens= 18 |budget= |sitweb= https://hautecorrezecommunaute.fr/ |imatgesfin= |}} [[File:FileLocalisation_EPCI_de_Haute-Corrèze_Communauté_dans_le_Limousin,_France.png|thumb|right|350px|Localizacion dins lo Lemosin]] '''Nauta Corresa Comunautat''' es una intercomunalitat [[França|de la Republica Francesa]], situada dins lo [[departament francés|departament]] de [[Corresa (departament)|Corresa]], lo [[departament francés|departament]] de [[Cruesa (departament)|Cruesa]] e la [[region francesa|region]] de [[Novela Aquitània]], <small>ancianament de [[Lemosin (region)|Lemosin]]</small>. Son còdi SIREN es 200066744. La lenga autoctòna es l'occitan [[Lemosin (dialecte)|lemosin]] e l'occitan [[auvernhat]]. * Ficha Banatic : [https://www.banatic.interieur.gouv.fr/intercommunalite/200066744-cc-haute-correze-communaute] * Ficha INSEE : [https://www.insee.fr/fr/statistiques/2011101?geo=EPCI-200066744]. [[File:Localisation_EPCI_de_Haute-Corrèze_Communauté_dans_la_Corrèze,_France.png|thumb|left|190px|Comunas de Corresa]] [[File:Localisation_EPCI_de_Haute-Corrèze_Communauté_dans_la_Creuse_France.png |thumb|right|190px|Comunas de Cruesa]] ==Istòria== La comunautat de comunas fuguet creada lo 1er de genier [[2017]], per fusion oblijada (lei NOTRe), formalizada per l'arrestat prefectorau del 15 de setembre 2016, de : * la comunautat de comunas de las Gòrjas de Nauta Dordonha (residéncia [[Nòuvic (País d'Ussèl)|Nòuvic]], 13 comunas); * la comunautat de comunas dau País d'Aiguranda (residéncia [[Eiguranda|Aiguranda]], 9 comunas); * la comunautat de comunas de las Fonts de Cruesa (residéncia [[La Cortina]], 13 comunas); * la comunautat de comunas d'Ussèl Maimac Nauta Corresa (residéncia [[Ussèl]], 19 comunas); * la comunautat de comunas de Vaus e Replanats Bortencs (residéncia [[Bòrt]], 10 comunas); * la comunautat de comunas de Bujac Saurnac, Miuvachas (residéncia [[Sent Merd las Aussinas]], 10 de las 18 comunas). [[Bujac]] se retira lo 1er de genier 2023, per aderir a la [[comunautat de comunas de Vesera Monedieras Mila Fonts]]. ==Composicion== {|class= "wikitable" !Nom !Width="135"|Còdi INSEE !Superficia (<small>km²</small>) !Populacion !Densitat !Canton davant 2015 |- |[[Eiguranda|Aiguranda]] |19080 | 34,37 | {{popfr19|080}} ({{popfr19|0}}) | {{formatnum:{{#expr:({{popfr19|080}}/34.37) round 2}}}} | [[Canton d'Aiguranda|Aiguranda]] |- |[[Ais (Lemosin)|Ais]] |19002 | 48,02 | {{popfr19|002}} ({{popfr19|0}}) | {{formatnum:{{#expr:({{popfr19|002}}/48.02) round 2}}}} | [[Canton d'Aiguranda|Aiguranda]] |- |[[Alairac (Corresa)|Alairac]] |19006 | 14,76 | {{popfr19|006}} ({{popfr19|0}}) | {{formatnum:{{#expr:({{popfr19|006}}/14.76) round 2}}}} | [[Canton de Maimac|Maimac]] |- |[[Ambrujac]] |19008 | 29,57 | {{popfr19|008}} ({{popfr19|0}}) | {{formatnum:{{#expr:({{popfr19|008}}/29.57) round 2}}}} | [[Canton de Maimac|Maimac]] |- |[[Baissac (Cruesa)|Baissac]] |23019 | 14,49 | {{popfr23|019}} ({{popfr23|0}}) | {{formatnum:{{#expr:({{popfr23|019}}/14.49) round 2}}}} | [[canton de la Cortina|La Cortina]] |- |[[Belachassanha]] |19021 | 13,34 | {{popfr19|021}} ({{popfr19|0}}) | {{formatnum:{{#expr:({{popfr19|021}}/13.34) round 2}}}} | [[Canton de Saurnac|Saurnac]] |- |[[Bòrt]] |19028 | 15,07 | {{popfr19|028}} ({{popfr19|0}}) | {{formatnum:{{#expr:({{popfr19|028}}/15.07) round 2}}}} | [[Canton de Bòrt|Bòrt]] |- |[[Chavanac]] |19052 | 9,85 | {{popfr19|052}} ({{popfr19|0}}) | {{formatnum:{{#expr:({{popfr19|052}}/9.85) round 2}}}} | [[Canton de Saurnac|Saurnac]] |- |[[Chavaròcha]] |19053 | 18,26 | {{popfr19|053}} ({{popfr19|0}}) | {{formatnum:{{#expr:({{popfr19|053}}/18.26) round 2}}}} | [[Canton d'Ussèl-Oèst|Ussèl-Oèst]] |- |[[Chirac (Corresa)|Chirac]] |19055 | 20,65 | {{popfr19|055}} ({{popfr19|0}}) | {{formatnum:{{#expr:({{popfr19|055}}/20.65) round 2}}}} | [[Canton de Nòuvic (Corresa)|Nòuvic]] |- |[[Claravau]] |23063 | 27,55 | {{popfr23|063}} ({{popfr23|0}}) | {{formatnum:{{#expr:({{popfr23|063}}/27.55) round 2}}}} | [[canton de la Cortina|La Cortina]] |- |[[Combrossòl]] |19058 | 25,43 | {{popfr19|058}} ({{popfr19|0}}) | {{formatnum:{{#expr:({{popfr19|058}}/25.43) round 2}}}} | [[Canton de Maimac|Maimac]] |- |[[Confin de Sarsòna]] |19064 | 14,05 | {{popfr19|064}} ({{popfr19|0}}) | {{formatnum:{{#expr:({{popfr19|064}}/14.05) round 2}}}} | [[Canton d'Aiguranda|Aiguranda]] |- |[[Confolens (Corresa)|Confolenç]] |19167 | 8,47 | {{popfr19|167}} ({{popfr19|0}}) | {{formatnum:{{#expr:({{popfr19|167}}/8.47) round 2}}}} | [[Canton de Bòrt|Bòrt]] |- |[[Cortés]] |19065 | 10,09 | {{popfr19|065}} ({{popfr19|0}}) | {{formatnum:{{#expr:({{popfr19|065}}/10.09) round 2}}}} | [[Canton d'Aiguranda|Aiguranda]] |- |[[La Cortina]] |23067 | 41,42 | {{popfr23|067}} ({{popfr23|0}}) | {{formatnum:{{#expr:({{popfr23|067}}/41.42) round 2}}}} | [[canton de la Cortina|La Cortina]] |- |[[Davinhac]] |19071 | 30,14 | {{popfr19|071}} ({{popfr19|0}}) | {{formatnum:{{#expr:({{popfr19|071}}/30.14) round 2}}}} | [[Canton de Maimac|Maimac]] |- |[[Fauet|Fèit]] |19083 | 19,56 | {{popfr19|083}} ({{popfr19|0}}) | {{formatnum:{{#expr:({{popfr19|083}}/19.56) round 2}}}} | [[Canton d'Aiguranda|Aiguranda]] |- |[[Liginhac]] |19113 | 28,53 | {{popfr19|113}} ({{popfr19|0}}) | {{formatnum:{{#expr:({{popfr19|113}}/28.53) round 2}}}} | [[Canton de Nòuvic (Corresa)|Nòuvic]] |- |[[Linhares]] |19114 | 9,38 | {{popfr19|114}} ({{popfr19|0}}) | {{formatnum:{{#expr:({{popfr19|114}}/9.38) round 2}}}} | [[Canton d'Ussèl-Oèst|Ussèl-Oèst]] |- |[[Maismac|Maimac]] |19136 | 87,15 | {{popfr19|136}} ({{popfr19|0}}) | {{formatnum:{{#expr:({{popfr19|136}}/87.15) round 2}}}} | [[Canton de Maimac|Maimac]] |- |[[Malarèt]] |23119 | 11,8 | {{popfr23|119}} ({{popfr23|0}}) | {{formatnum:{{#expr:({{popfr23|119}}/11.8) round 2}}}} | [[canton de la Cortina|La Cortina]] |- |[[Manhac (Cruesa)|Manhac]] |23115 | 25,87 | {{popfr23|115}} ({{popfr23|0}}) | {{formatnum:{{#expr:({{popfr23|115}}/25.87) round 2}}}} | [[canton de la Cortina|La Cortina]] |- |[[Marjarida (Corresa)|Marjarida]] |19128 | 11,65 | {{popfr19|128}} ({{popfr19|0}}) | {{formatnum:{{#expr:({{popfr19|128}}/11.65) round 2}}}} | [[Canton de Bòrt|Bòrt]] |- |[[Lo Mas d'Artija]] |23125 | 16,21 | {{popfr23|125}} ({{popfr23|0}}) | {{formatnum:{{#expr:({{popfr23|125}}/16.21) round 2}}}} | [[canton de la Cortina|La Cortina]] |- |[[La Masiera Bassa]] |19102 | 44,04 | {{popfr19|102}} ({{popfr19|0}}) | {{formatnum:{{#expr:({{popfr19|102}}/44.04) round 2}}}} | [[Canton de Nòuvic (Corresa)|Nòuvic]] |- |[[La Masiera Nauta]] |19103 | 15,31 | {{popfr19|103}} ({{popfr19|0}}) | {{formatnum:{{#expr:({{popfr19|103}}/15.31) round 2}}}} | [[Canton d'Aiguranda|Aiguranda]] |- |[[Maussac]] |19130 | 13,78 | {{popfr19|130}} ({{popfr19|0}}) | {{formatnum:{{#expr:({{popfr19|130}}/13.78) round 2}}}} | [[Canton de Maimac|Maimac]] |- |[[Merlinas]] |19134 | 14,07 | {{popfr19|134}} ({{popfr19|0}}) | {{formatnum:{{#expr:({{popfr19|134}}/14.07) round 2}}}} | [[Canton d'Aiguranda|Aiguranda]] |- |[[Mestas]] |19135 | 11,45 | {{popfr19|135}} ({{popfr19|0}}) | {{formatnum:{{#expr:({{popfr19|135}}/11.45) round 2}}}} | [[Canton d'Ussèl-Èst|Ussèl-Èst]] |- |[[Miuvachas]] |19139 | 11,54 | {{popfr19|139}} ({{popfr19|0}}) | {{formatnum:{{#expr:({{popfr19|139}}/11.54) round 2}}}} |[[Canton de Saurnac|Saurnac]] |- |[[Monestièr e Merlinas]] |19141 | 9,48 | {{popfr19|141}} ({{popfr19|0}}) | {{formatnum:{{#expr:({{popfr19|141}}/9.48) round 2}}}} | [[Canton d'Aiguranda|Aiguranda]] |- |[[Monestièr e Port Dieu|Monestièr Part Deu]] |19142 | 18 | {{popfr19|142}} ({{popfr19|0}}) | {{formatnum:{{#expr:({{popfr19|142}}/18) round 2}}}} | [[Canton de Bòrt|Bòrt]] |- |[[Nòuvic (País d'Ussèl)|Nòuvic]] |19148 | 72,88 | {{popfr19|148}} ({{popfr19|0}}) | {{formatnum:{{#expr:({{popfr19|148}}/72.88) round 2}}}} | [[Canton de Nòuvic (Corresa)|Nòuvic]] |- |[[Paliça]] |19157 | 32,89 | {{popfr19|157}} ({{popfr19|0}}) | {{formatnum:{{#expr:({{popfr19|157}}/32.89) round 2}}}} | [[Canton de Nòuvic (Corresa)|Nòuvic]] |- |[[Peiralevada]] |19164 | 66,43 | {{popfr19|164}} ({{popfr19|0}}) | {{formatnum:{{#expr:({{popfr19|164}}/66.43) round 2}}}} | [[Canton de Saurnac|Saurnac]] |- |[[Peròls de Vesera]] |19160 | 46,98 | {{popfr19|160}} ({{popfr19|0}}) | {{formatnum:{{#expr:({{popfr19|160}}/46.98) round 2}}}} | [[Canton de Bujac|Bujac]] |- |[[La Ròcha]] |19108 | 17,24 | {{popfr19|108}} ({{popfr19|0}}) | {{formatnum:{{#expr:({{popfr19|108}}/17.24) round 2}}}} | [[Canton d'Aiguranda|Aiguranda]] |- |[[Ròcha d'a Peirós]] |19175 | 7,15 | {{popfr19|175}} ({{popfr19|0}}) | {{formatnum:{{#expr:({{popfr19|175}}/7.15) round 2}}}} | [[Canton de Nòuvic (Corresa)|Nòuvic]] |- |[[Sarron e Sent Julian]] |19252 | 54,39 | {{popfr19|252}} ({{popfr19|0}}) | {{formatnum:{{#expr:({{popfr19|252}}/54.39) round 2}}}} | [[Canton de Bòrt|Bòrt]] |- |[[Saurnac]] |19261 | 59,48 | {{popfr19|261}} ({{popfr19|0}}) | {{formatnum:{{#expr:({{popfr19|261}}/59.48) round 2}}}} | [[Canton de Saurnac|Saurnac]] |- |[[Sent Alari al Luc]] |19210 | 10,84 | {{popfr19|210}} ({{popfr19|0}}) | {{formatnum:{{#expr:({{popfr19|210}}/10.84) round 2}}}} | [[Canton de Nòuvic (Corresa)|Nòuvic]] |- |[[Senta Maria la Panosa]] |19219 | 6,63 | {{popfr19|219}} ({{popfr19|0}}) | {{formatnum:{{#expr:({{popfr19|219}}/6.63) round 2}}}} | [[Canton de Nòuvic (Corresa)|Nòuvic]] |- |[[Sent Angiau]] |19180 | 47,54 | {{popfr19|180}} ({{popfr19|0}}) | {{formatnum:{{#expr:({{popfr19|180}}/47.54) round 2}}}} | [[Canton d'Ussèl-Oèst|Ussèl-Oèst]] |- |[[Sent Bonet prep Baurt|Sent Bonet de Bòrt]] |19190 | 17,14 | {{popfr19|190}} ({{popfr19|0}}) | {{formatnum:{{#expr:({{popfr19|190}}/17.14) round 2}}}} | [[Canton de Bòrt|Bòrt]] |- |[[Sent Estefe deus Chaus]] |19199 | 34,78 | {{popfr19|199}} ({{popfr19|0}}) | {{formatnum:{{#expr:({{popfr19|199}}/34.78) round 2}}}} | [[Canton d'Ussèl-Èst|Ussèl-Èst]] |- |[[Sent Estefe la Genesta]] |19200 | 5,01 | {{popfr19|200}} ({{popfr19|0}}) | {{formatnum:{{#expr:({{popfr19|200}}/5.01) round 2}}}} | [[Canton de Nòuvic (Corresa)|Nòuvic]] |- |[[Sent Frejolh]] |19204 | 24,93 | {{popfr19|204}} ({{popfr19|0}}) | {{formatnum:{{#expr:({{popfr19|204}}/24.93) round 2}}}} | [[Canton d'Ussèl-Èst|Ussèl-Èst]] |- |[[Sent German las Volps]] |19206 | 21,89 | {{popfr19|206}} ({{popfr19|0}}) | {{formatnum:{{#expr:({{popfr19|206}}/21.89) round 2}}}} | [[Canton de Saurnac|Saurnac]] |- |[[Sent Marçau lo Vielh]] |23215 | 22,22 | {{popfr23|215}} ({{popfr23|0}}) | {{formatnum:{{#expr:({{popfr23|215}}/22.22) round 2}}}} | [[canton de la Cortina|La Cortina]] |- |[[Sent Merd las Aussinas]] |19226 | 42,46 | {{popfr19|226}} ({{popfr19|0}}) | {{formatnum:{{#expr:({{popfr19|226}}/42.46) round 2}}}} | [[Canton de Bujac|Bujac]] |- |[[Sent Mèrd la Bruelha|Sent Miard la Brolha]] |23221 | 40,19 | {{popfr23|221}} ({{popfr23|0}}) | {{formatnum:{{#expr:({{popfr23|221}}/40.29) round 2}}}} | [[canton de la Cortina|La Cortina]] |- |[[Sent Orador de Chirosa]] |23224 | 28,58 | {{popfr23|224}} ({{popfr23|0}}) | {{formatnum:{{#expr:({{popfr23|224}}/28.58) round 2}}}} | [[canton de la Cortina|La Cortina]] |- |[[Sent Pantaleon de la Pléu]] |19228 | 8,46 | {{popfr19|228}} ({{popfr19|0}}) | {{formatnum:{{#expr:({{popfr19|228}}/8.46) round 2}}}} | [[Canton de La Plèu|La Pléu]] |- |[[Sent Pardós lo Nuòu (Corresa)|Sent Pardós lo Nuòu]] |19232 | 10,54 | {{popfr19|232}} ({{popfr19|0}}) | {{formatnum:{{#expr:({{popfr19|232}}/10.54) round 2}}}} | [[Canton d'Aiguranda|Aiguranda]] |- |[[Sent Pardós lo Vielh]] |19233 | 15,80 | {{popfr19|233}} ({{popfr19|0}}) | {{formatnum:{{#expr:({{popfr19|233}}/15.8) round 2}}}} | [[Canton d'Ussèl-Oèst|Ussèl-Oèst]] |- |[[Sant Remei]] |19238 | 30,96 | {{popfr19|238}} ({{popfr19|0}}) | {{formatnum:{{#expr:({{popfr19|238}}/30.96) round 2}}}} | [[Canton de Saurnac|Saurnac]] |- |[[Sent Saitier]] |19241 | 46,78 | {{popfr19|241}} ({{popfr19|0}}) | {{formatnum:{{#expr:({{popfr19|241}}/46.78) round 2}}}} | [[Canton de Saurnac|Saurnac]] |- |[[Sent Saupesís los Bòscs]] |19244 | 22,92 | {{popfr19|244}} ({{popfr19|0}}) | {{formatnum:{{#expr:({{popfr19|244}}/22.92) round 2}}}} | [[Canton de Maimac|Maimac]] |- |[[Sent Sepieri]] |19201 | 37 | {{popfr19|201}} ({{popfr19|0}}) | {{formatnum:{{#expr:({{popfr19|201}}/37) round 2}}}} | [[Canton d'Ussèl-Èst|Ussèl-Èst]] |- |[[Sent Victor (Corresa)|Sent Victor]] |19247 | 14,79 | {{popfr19|247}} ({{popfr19|0}}) | {{formatnum:{{#expr:({{popfr19|247}}/14.79) round 2}}}} | [[Canton de Bòrt|Bòrt]] |- |[[Serendon]] |19256 | 34,48 | {{popfr19|256}} ({{popfr19|0}}) | {{formatnum:{{#expr:({{popfr19|256}}/34.48) round 2}}}} | [[Canton de Nòuvic (Corresa)|Nòuvic]] |- |[[Talamin]] |19266 | 11,84 | {{popfr19|266}} ({{popfr19|0}}) | {{formatnum:{{#expr:({{popfr19|266}}/11.84) round 2}}}} | [[Canton de Bòrt|Bòrt]] |- |[[La Troncha]] |19110 | 19,79 | {{popfr19|110}} ({{popfr19|0}}) | {{formatnum:{{#expr:({{popfr19|110}}/19.79) round 2}}}} | [[Canton de La Plèu|La Pléu]] |- |'''[[Ussèl]]''' (residéncia) |19275 | 50,37 | {{popfr19|275}} ({{popfr19|0}}) | {{formatnum:{{#expr:({{popfr19|275}}/50.37) round 2}}}} | [[Canton d'Ussèl-Èst|Ussèl-Èst]] [[Canton d'Ussèl-Oèst|Ussèl-Oèst]] |- |[[Valhergas]] |19277 | 13,13 | {{popfr19|277}} ({{popfr19|0}}) | {{formatnum:{{#expr:({{popfr19|277}}/13.13) round 2}}}} | [[Canton d'Ussèl-Èst|Ussèl-Èst]] |- |[[Veirièras (Corresa)|Veirièras]] |19283 | 4,1 | {{popfr19|283}} ({{popfr19|0}}) | {{formatnum:{{#expr:({{popfr19|283}}/4.1) round 2}}}} | [[Canton de Bòrt|Bòrt]] |- |} ==Las intercomunalitats== [[Imatge:19-Intercos-2019.png|thumb|left|500px|Mapa de las intercomunalitats de Corresa]] [[Imatge:23-Intercos-2019.png|thumb|left|500px|Mapa de las intercomunalitats de Cruesa]] ==Nòtas== <references/> {{Portal Lemosin}} [[Categoria:Comunautat de comunas de Corresa]] [[Categoria:Comunautat de comunas de Cruesa]] t4nsda6eivxu1l5vr04dbky93fi9odu 2509722 2509719 2026-09-30T02:47:56Z Alaric 506 44932 /* Composicion */ 2509722 wikitext text/x-wiki {{Dialècte Lengadocian}} {{Infobox Gropament de comunas |nom={{PAGENAME}} |pais=França|lenga=oc |imatges= |reg= {{Novela Aquitània}} |dept= {{Corresa}} {{Cruesa}} |créacion= 1èr de genier de [[2017]] |nbcom=71 |caplòc= [[Ussèl (Corresa)|Ussèl]] |president= Pierre Chevalier ([[UMP|LR]]) |pop= 31 994 |datapop=[[2022]] |superf= 1784,60 |ectaras= 178460 |dens= 18 |budget= |sitweb= https://hautecorrezecommunaute.fr/ |imatgesfin= |}} [[File:FileLocalisation_EPCI_de_Haute-Corrèze_Communauté_dans_le_Limousin,_France.png|thumb|right|350px|Localizacion dins lo Lemosin]] '''Nauta Corresa Comunautat''' es una intercomunalitat [[França|de la Republica Francesa]], situada dins lo [[departament francés|departament]] de [[Corresa (departament)|Corresa]], lo [[departament francés|departament]] de [[Cruesa (departament)|Cruesa]] e la [[region francesa|region]] de [[Novela Aquitània]], <small>ancianament de [[Lemosin (region)|Lemosin]]</small>. Son còdi SIREN es 200066744. La lenga autoctòna es l'occitan [[Lemosin (dialecte)|lemosin]] e l'occitan [[auvernhat]]. * Ficha Banatic : [https://www.banatic.interieur.gouv.fr/intercommunalite/200066744-cc-haute-correze-communaute] * Ficha INSEE : [https://www.insee.fr/fr/statistiques/2011101?geo=EPCI-200066744]. [[File:Localisation_EPCI_de_Haute-Corrèze_Communauté_dans_la_Corrèze,_France.png|thumb|left|190px|Comunas de Corresa]] [[File:Localisation_EPCI_de_Haute-Corrèze_Communauté_dans_la_Creuse_France.png |thumb|right|190px|Comunas de Cruesa]] ==Istòria== La comunautat de comunas fuguet creada lo 1er de genier [[2017]], per fusion oblijada (lei NOTRe), formalizada per l'arrestat prefectorau del 15 de setembre 2016, de : * la comunautat de comunas de las Gòrjas de Nauta Dordonha (residéncia [[Nòuvic (País d'Ussèl)|Nòuvic]], 13 comunas); * la comunautat de comunas dau País d'Aiguranda (residéncia [[Eiguranda|Aiguranda]], 9 comunas); * la comunautat de comunas de las Fonts de Cruesa (residéncia [[La Cortina]], 13 comunas); * la comunautat de comunas d'Ussèl Maimac Nauta Corresa (residéncia [[Ussèl]], 19 comunas); * la comunautat de comunas de Vaus e Replanats Bortencs (residéncia [[Bòrt]], 10 comunas); * la comunautat de comunas de Bujac Saurnac, Miuvachas (residéncia [[Sent Merd las Aussinas]], 10 de las 18 comunas). [[Bujac]] se retira lo 1er de genier 2023, per aderir a la [[comunautat de comunas de Vesera Monedieras Mila Fonts]]. ==Composicion== {|class= "wikitable" !Nom !Width="135"|Còdi INSEE !Superficia (<small>km²</small>) !Populacion !Densitat !Canton davant 2015 |- |[[Eiguranda|Aiguranda]] |19080 | 34,37 | {{popfr19|080}} ({{popfr19|0}}) | {{formatnum:{{#expr:({{popfr19|080}}/34.37) round 2}}}} | [[Canton d'Aiguranda|Aiguranda]] |- |[[Ais (Lemosin)|Ais]] |19002 | 48,02 | {{popfr19|002}} ({{popfr19|0}}) | {{formatnum:{{#expr:({{popfr19|002}}/48.02) round 2}}}} | [[Canton d'Aiguranda|Aiguranda]] |- |[[Alairac (Corresa)|Alairac]] |19006 | 14,76 | {{popfr19|006}} ({{popfr19|0}}) | {{formatnum:{{#expr:({{popfr19|006}}/14.76) round 2}}}} | [[Canton de Maimac|Maimac]] |- |[[Ambrujac]] |19008 | 29,57 | {{popfr19|008}} ({{popfr19|0}}) | {{formatnum:{{#expr:({{popfr19|008}}/29.57) round 2}}}} | [[Canton de Maimac|Maimac]] |- |[[Baissac (Cruesa)|Baissac]] |23019 | 14,49 | {{popfr23|019}} ({{popfr23|0}}) | {{formatnum:{{#expr:({{popfr23|019}}/14.49) round 2}}}} | [[canton de la Cortina|La Cortina]] |- |[[Belachassanha]] |19021 | 13,34 | {{popfr19|021}} ({{popfr19|0}}) | {{formatnum:{{#expr:({{popfr19|021}}/13.34) round 2}}}} | [[Canton de Saurnac|Saurnac]] |- |[[Bòrt]] |19028 | 15,07 | {{popfr19|028}} ({{popfr19|0}}) | {{formatnum:{{#expr:({{popfr19|028}}/15.07) round 2}}}} | [[Canton de Bòrt|Bòrt]] |- |[[Chavanac]] |19052 | 9,85 | {{popfr19|052}} ({{popfr19|0}}) | {{formatnum:{{#expr:({{popfr19|052}}/9.85) round 2}}}} | [[Canton de Saurnac|Saurnac]] |- |[[Chavaròcha]] |19053 | 18,26 | {{popfr19|053}} ({{popfr19|0}}) | {{formatnum:{{#expr:({{popfr19|053}}/18.26) round 2}}}} | [[Canton d'Ussèl-Oèst|Ussèl-Oèst]] |- |[[Chirac (Corresa)|Chirac]] |19055 | 20,65 | {{popfr19|055}} ({{popfr19|0}}) | {{formatnum:{{#expr:({{popfr19|055}}/20.65) round 2}}}} | [[Canton de Nòuvic (Corresa)|Nòuvic]] |- |[[Claravau]] |23063 | 27,55 | {{popfr23|063}} ({{popfr23|0}}) | {{formatnum:{{#expr:({{popfr23|063}}/27.55) round 2}}}} | [[canton de la Cortina|La Cortina]] |- |[[Combrossòl]] |19058 | 25,43 | {{popfr19|058}} ({{popfr19|0}}) | {{formatnum:{{#expr:({{popfr19|058}}/25.43) round 2}}}} | [[Canton de Maimac|Maimac]] |- |[[Confin de Sarsòna]] |19064 | 14,05 | {{popfr19|064}} ({{popfr19|0}}) | {{formatnum:{{#expr:({{popfr19|064}}/14.05) round 2}}}} | [[Canton d'Aiguranda|Aiguranda]] |- |[[Confolens (Corresa)|Confolenç]] |19167 | 8,47 | {{popfr19|167}} ({{popfr19|0}}) | {{formatnum:{{#expr:({{popfr19|167}}/8.47) round 2}}}} | [[Canton de Bòrt|Bòrt]] |- |[[Cortés]] |19065 | 10,09 | {{popfr19|065}} ({{popfr19|0}}) | {{formatnum:{{#expr:({{popfr19|065}}/10.09) round 2}}}} | [[Canton d'Aiguranda|Aiguranda]] |- |[[La Cortina]] |23067 | 41,42 | {{popfr23|067}} ({{popfr23|0}}) | {{formatnum:{{#expr:({{popfr23|067}}/41.42) round 2}}}} | [[canton de la Cortina|La Cortina]] |- |[[Davinhac]] |19071 | 30,14 | {{popfr19|071}} ({{popfr19|0}}) | {{formatnum:{{#expr:({{popfr19|071}}/30.14) round 2}}}} | [[Canton de Maimac|Maimac]] |- |[[Fauet|Fèit]] |19083 | 19,56 | {{popfr19|083}} ({{popfr19|0}}) | {{formatnum:{{#expr:({{popfr19|083}}/19.56) round 2}}}} | [[Canton d'Aiguranda|Aiguranda]] |- |[[Liginhac]] |19113 | 28,53 | {{popfr19|113}} ({{popfr19|0}}) | {{formatnum:{{#expr:({{popfr19|113}}/28.53) round 2}}}} | [[Canton de Nòuvic (Corresa)|Nòuvic]] |- |[[Linhares]] |19114 | 9,38 | {{popfr19|114}} ({{popfr19|0}}) | {{formatnum:{{#expr:({{popfr19|114}}/9.38) round 2}}}} | [[Canton d'Ussèl-Oèst|Ussèl-Oèst]] |- |[[Maismac|Maimac]] |19136 | 87,15 | {{popfr19|136}} ({{popfr19|0}}) | {{formatnum:{{#expr:({{popfr19|136}}/87.15) round 2}}}} | [[Canton de Maimac|Maimac]] |- |[[Malarèt]] |23119 | 11,8 | {{popfr23|119}} ({{popfr23|0}}) | {{formatnum:{{#expr:({{popfr23|119}}/11.8) round 2}}}} | [[canton de la Cortina|La Cortina]] |- |[[Manhac (Cruesa)|Manhac]] |23115 | 25,87 | {{popfr23|115}} ({{popfr23|0}}) | {{formatnum:{{#expr:({{popfr23|115}}/25.87) round 2}}}} | [[canton de la Cortina|La Cortina]] |- |[[Marjarida (Corresa)|Marjarida]] |19128 | 11,65 | {{popfr19|128}} ({{popfr19|0}}) | {{formatnum:{{#expr:({{popfr19|128}}/11.65) round 2}}}} | [[Canton de Bòrt|Bòrt]] |- |[[Lo Mas d'Artija]] |23125 | 16,21 | {{popfr23|125}} ({{popfr23|0}}) | {{formatnum:{{#expr:({{popfr23|125}}/16.21) round 2}}}} | [[canton de la Cortina|La Cortina]] |- |[[La Masiera Bassa]] |19102 | 44,04 | {{popfr19|102}} ({{popfr19|0}}) | {{formatnum:{{#expr:({{popfr19|102}}/44.04) round 2}}}} | [[Canton de Nòuvic (Corresa)|Nòuvic]] |- |[[La Masiera Nauta]] |19103 | 15,31 | {{popfr19|103}} ({{popfr19|0}}) | {{formatnum:{{#expr:({{popfr19|103}}/15.31) round 2}}}} | [[Canton d'Aiguranda|Aiguranda]] |- |[[Maussac]] |19130 | 13,78 | {{popfr19|130}} ({{popfr19|0}}) | {{formatnum:{{#expr:({{popfr19|130}}/13.78) round 2}}}} | [[Canton de Maimac|Maimac]] |- |[[Merlinas]] |19134 | 14,07 | {{popfr19|134}} ({{popfr19|0}}) | {{formatnum:{{#expr:({{popfr19|134}}/14.07) round 2}}}} | [[Canton d'Aiguranda|Aiguranda]] |- |[[Mestas]] |19135 | 11,45 | {{popfr19|135}} ({{popfr19|0}}) | {{formatnum:{{#expr:({{popfr19|135}}/11.45) round 2}}}} | [[Canton d'Ussèl-Èst|Ussèl-Èst]] |- |[[Miuvachas]] |19139 | 11,54 | {{popfr19|139}} ({{popfr19|0}}) | {{formatnum:{{#expr:({{popfr19|139}}/11.54) round 2}}}} |[[Canton de Saurnac|Saurnac]] |- |[[Monestièr e Merlinas]] |19141 | 9,48 | {{popfr19|141}} ({{popfr19|0}}) | {{formatnum:{{#expr:({{popfr19|141}}/9.48) round 2}}}} | [[Canton d'Aiguranda|Aiguranda]] |- |[[Monestièr e Port Dieu|Monestièr Part Deu]] |19142 | 18 | {{popfr19|142}} ({{popfr19|0}}) | {{formatnum:{{#expr:({{popfr19|142}}/18) round 2}}}} | [[Canton de Bòrt|Bòrt]] |- |[[Nòuvic (País d'Ussèl)|Nòuvic]] |19148 | 72,88 | {{popfr19|148}} ({{popfr19|0}}) | {{formatnum:{{#expr:({{popfr19|148}}/72.88) round 2}}}} | [[Canton de Nòuvic (Corresa)|Nòuvic]] |- |[[Paliça]] |19157 | 32,89 | {{popfr19|157}} ({{popfr19|0}}) | {{formatnum:{{#expr:({{popfr19|157}}/32.89) round 2}}}} | [[Canton de Nòuvic (Corresa)|Nòuvic]] |- |[[Peiralevada]] |19164 | 66,43 | {{popfr19|164}} ({{popfr19|0}}) | {{formatnum:{{#expr:({{popfr19|164}}/66.43) round 2}}}} | [[Canton de Saurnac|Saurnac]] |- |[[Peròls de Vesera]] |19160 | 46,98 | {{popfr19|160}} ({{popfr19|0}}) | {{formatnum:{{#expr:({{popfr19|160}}/46.98) round 2}}}} | [[Canton de Bujac|Bujac]] |- |[[La Ròcha]] |19108 | 17,24 | {{popfr19|108}} ({{popfr19|0}}) | {{formatnum:{{#expr:({{popfr19|108}}/17.24) round 2}}}} | [[Canton d'Aiguranda|Aiguranda]] |- |[[Ròcha d'a Peirós]] |19175 | 7,15 | {{popfr19|175}} ({{popfr19|0}}) | {{formatnum:{{#expr:({{popfr19|175}}/7.15) round 2}}}} | [[Canton de Nòuvic (Corresa)|Nòuvic]] |- |[[Sarron e Sent Julian]] |19252 | 54,39 | {{popfr19|252}} ({{popfr19|0}}) | {{formatnum:{{#expr:({{popfr19|252}}/54.39) round 2}}}} | [[Canton de Bòrt|Bòrt]] |- |[[Saurnac]] |19261 | 59,48 | {{popfr19|261}} ({{popfr19|0}}) | {{formatnum:{{#expr:({{popfr19|261}}/59.48) round 2}}}} | [[Canton de Saurnac|Saurnac]] |- |[[Sent Alari al Luc]] |19210 | 10,84 | {{popfr19|210}} ({{popfr19|0}}) | {{formatnum:{{#expr:({{popfr19|210}}/10.84) round 2}}}} | [[Canton de Nòuvic (Corresa)|Nòuvic]] |- |[[Senta Maria la Panosa]] |19219 | 6,63 | {{popfr19|219}} ({{popfr19|0}}) | {{formatnum:{{#expr:({{popfr19|219}}/6.63) round 2}}}} | [[Canton de Nòuvic (Corresa)|Nòuvic]] |- |[[Sent Angiau]] |19180 | 47,54 | {{popfr19|180}} ({{popfr19|0}}) | {{formatnum:{{#expr:({{popfr19|180}}/47.54) round 2}}}} | [[Canton d'Ussèl-Oèst|Ussèl-Oèst]] |- |[[Sent Bonet prep Baurt|Sent Bonet de Bòrt]] |19190 | 17,14 | {{popfr19|190}} ({{popfr19|0}}) | {{formatnum:{{#expr:({{popfr19|190}}/17.14) round 2}}}} | [[Canton de Bòrt|Bòrt]] |- |[[Sent Estefe deus Chaus]] |19199 | 34,78 | {{popfr19|199}} ({{popfr19|0}}) | {{formatnum:{{#expr:({{popfr19|199}}/34.78) round 2}}}} | [[Canton d'Ussèl-Èst|Ussèl-Èst]] |- |[[Sent Estefe la Genesta]] |19200 | 5,01 | {{popfr19|200}} ({{popfr19|0}}) | {{formatnum:{{#expr:({{popfr19|200}}/5.01) round 2}}}} | [[Canton de Nòuvic (Corresa)|Nòuvic]] |- |[[Sent Frejolh]] |19204 | 24,93 | {{popfr19|204}} ({{popfr19|0}}) | {{formatnum:{{#expr:({{popfr19|204}}/24.93) round 2}}}} | [[Canton d'Ussèl-Èst|Ussèl-Èst]] |- |[[Sent German las Volps]] |19206 | 21,89 | {{popfr19|206}} ({{popfr19|0}}) | {{formatnum:{{#expr:({{popfr19|206}}/21.89) round 2}}}} | [[Canton de Saurnac|Saurnac]] |- |[[Sent Marçau lo Vielh]] |23215 | 22,22 | {{popfr23|215}} ({{popfr23|0}}) | {{formatnum:{{#expr:({{popfr23|215}}/22.22) round 2}}}} | [[canton de la Cortina|La Cortina]] |- |[[Sent Merd las Aussinas]] |19226 | 42,46 | {{popfr19|226}} ({{popfr19|0}}) | {{formatnum:{{#expr:({{popfr19|226}}/42.46) round 2}}}} | [[Canton de Bujac|Bujac]] |- |[[Sent Mèrd la Bruelha|Sent Miard la Brolha]] |23221 | 40,19 | {{popfr23|221}} ({{popfr23|0}}) | {{formatnum:{{#expr:({{popfr23|221}}/40.29) round 2}}}} | [[canton de la Cortina|La Cortina]] |- |[[Sent Orador de Chirosa]] |23224 | 28,58 | {{popfr23|224}} ({{popfr23|0}}) | {{formatnum:{{#expr:({{popfr23|224}}/28.58) round 2}}}} | [[canton de la Cortina|La Cortina]] |- |[[Sent Pantaleon de la Pléu]] |19228 | 8,46 | {{popfr19|228}} ({{popfr19|0}}) | {{formatnum:{{#expr:({{popfr19|228}}/8.46) round 2}}}} | [[Canton de La Plèu|La Pléu]] |- |[[Sent Pardós lo Nuòu (Corresa)|Sent Pardós lo Nuòu]] |19232 | 10,54 | {{popfr19|232}} ({{popfr19|0}}) | {{formatnum:{{#expr:({{popfr19|232}}/10.54) round 2}}}} | [[Canton d'Aiguranda|Aiguranda]] |- |[[Sent Pardós lo Vielh]] |19233 | 15,80 | {{popfr19|233}} ({{popfr19|0}}) | {{formatnum:{{#expr:({{popfr19|233}}/15.8) round 2}}}} | [[Canton d'Ussèl-Oèst|Ussèl-Oèst]] |- |[[Sant Remei]] |19238 | 30,96 | {{popfr19|238}} ({{popfr19|0}}) | {{formatnum:{{#expr:({{popfr19|238}}/30.96) round 2}}}} | [[Canton de Saurnac|Saurnac]] |- |[[Sent Saitier]] |19241 | 46,78 | {{popfr19|241}} ({{popfr19|0}}) | {{formatnum:{{#expr:({{popfr19|241}}/46.78) round 2}}}} | [[Canton de Saurnac|Saurnac]] |- |[[Sent Saupesís los Bòscs]] |19244 | 22,92 | {{popfr19|244}} ({{popfr19|0}}) | {{formatnum:{{#expr:({{popfr19|244}}/22.92) round 2}}}} | [[Canton de Maimac|Maimac]] |- |[[Sent Sepieri]] |19201 | 37 | {{popfr19|201}} ({{popfr19|0}}) | {{formatnum:{{#expr:({{popfr19|201}}/37) round 2}}}} | [[Canton d'Ussèl-Èst|Ussèl-Èst]] |- |[[Sent Victor (Corresa)|Sent Victor]] |19247 | 14,79 | {{popfr19|247}} ({{popfr19|0}}) | {{formatnum:{{#expr:({{popfr19|247}}/14.79) round 2}}}} | [[Canton de Bòrt|Bòrt]] |- |[[Serendon]] |19256 | 34,48 | {{popfr19|256}} ({{popfr19|0}}) | {{formatnum:{{#expr:({{popfr19|256}}/34.48) round 2}}}} | [[Canton de Nòuvic (Corresa)|Nòuvic]] |- |[[Sorçac]] |19264 | 42,00 | {{popfr19|264}} ({{popfr19|0}}) | {{formatnum:{{#expr:({{popfr19|264}}/42) round 2}}}} | [[Canton de La Plèu|La Pléu]] |- |[[Talamin]] |19266 | 11,84 | {{popfr19|266}} ({{popfr19|0}}) | {{formatnum:{{#expr:({{popfr19|266}}/11.84) round 2}}}} | [[Canton de Bòrt|Bòrt]] |- |[[La Troncha]] |19110 | 19,79 | {{popfr19|110}} ({{popfr19|0}}) | {{formatnum:{{#expr:({{popfr19|110}}/19.79) round 2}}}} | [[Canton de La Plèu|La Pléu]] |- |'''[[Ussèl]]''' (residéncia) |19275 | 50,37 | {{popfr19|275}} ({{popfr19|0}}) | {{formatnum:{{#expr:({{popfr19|275}}/50.37) round 2}}}} | [[Canton d'Ussèl-Èst|Ussèl-Èst]] [[Canton d'Ussèl-Oèst|Ussèl-Oèst]] |- |[[Valhergas]] |19277 | 13,13 | {{popfr19|277}} ({{popfr19|0}}) | {{formatnum:{{#expr:({{popfr19|277}}/13.13) round 2}}}} | [[Canton d'Ussèl-Èst|Ussèl-Èst]] |- |[[Veirièras (Corresa)|Veirièras]] |19283 | 4,1 | {{popfr19|283}} ({{popfr19|0}}) | {{formatnum:{{#expr:({{popfr19|283}}/4.1) round 2}}}} | [[Canton de Bòrt|Bòrt]] |- |} ==Las intercomunalitats== [[Imatge:19-Intercos-2019.png|thumb|left|500px|Mapa de las intercomunalitats de Corresa]] [[Imatge:23-Intercos-2019.png|thumb|left|500px|Mapa de las intercomunalitats de Cruesa]] ==Nòtas== <references/> {{Portal Lemosin}} [[Categoria:Comunautat de comunas de Corresa]] [[Categoria:Comunautat de comunas de Cruesa]] 7ftwlw5wxacb0gw2z8538xlgz6v0pzu 2509724 2509722 2026-09-30T03:12:23Z Alaric 506 44932 /* Composicion */ 2509724 wikitext text/x-wiki {{Dialècte Lengadocian}} {{Infobox Gropament de comunas |nom={{PAGENAME}} |pais=França|lenga=oc |imatges= |reg= {{Novela Aquitània}} |dept= {{Corresa}} {{Cruesa}} |créacion= 1èr de genier de [[2017]] |nbcom=71 |caplòc= [[Ussèl (Corresa)|Ussèl]] |president= Pierre Chevalier ([[UMP|LR]]) |pop= 31 994 |datapop=[[2022]] |superf= 1784,60 |ectaras= 178460 |dens= 18 |budget= |sitweb= https://hautecorrezecommunaute.fr/ |imatgesfin= |}} [[File:FileLocalisation_EPCI_de_Haute-Corrèze_Communauté_dans_le_Limousin,_France.png|thumb|right|350px|Localizacion dins lo Lemosin]] '''Nauta Corresa Comunautat''' es una intercomunalitat [[França|de la Republica Francesa]], situada dins lo [[departament francés|departament]] de [[Corresa (departament)|Corresa]], lo [[departament francés|departament]] de [[Cruesa (departament)|Cruesa]] e la [[region francesa|region]] de [[Novela Aquitània]], <small>ancianament de [[Lemosin (region)|Lemosin]]</small>. Son còdi SIREN es 200066744. La lenga autoctòna es l'occitan [[Lemosin (dialecte)|lemosin]] e l'occitan [[auvernhat]]. * Ficha Banatic : [https://www.banatic.interieur.gouv.fr/intercommunalite/200066744-cc-haute-correze-communaute] * Ficha INSEE : [https://www.insee.fr/fr/statistiques/2011101?geo=EPCI-200066744]. [[File:Localisation_EPCI_de_Haute-Corrèze_Communauté_dans_la_Corrèze,_France.png|thumb|left|190px|Comunas de Corresa]] [[File:Localisation_EPCI_de_Haute-Corrèze_Communauté_dans_la_Creuse_France.png |thumb|right|190px|Comunas de Cruesa]] ==Istòria== La comunautat de comunas fuguet creada lo 1er de genier [[2017]], per fusion oblijada (lei NOTRe), formalizada per l'arrestat prefectorau del 15 de setembre 2016, de : * la comunautat de comunas de las Gòrjas de Nauta Dordonha (residéncia [[Nòuvic (País d'Ussèl)|Nòuvic]], 13 comunas); * la comunautat de comunas dau País d'Aiguranda (residéncia [[Eiguranda|Aiguranda]], 9 comunas); * la comunautat de comunas de las Fonts de Cruesa (residéncia [[La Cortina]], 13 comunas); * la comunautat de comunas d'Ussèl Maimac Nauta Corresa (residéncia [[Ussèl]], 19 comunas); * la comunautat de comunas de Vaus e Replanats Bortencs (residéncia [[Bòrt]], 10 comunas); * la comunautat de comunas de Bujac Saurnac, Miuvachas (residéncia [[Sent Merd las Aussinas]], 10 de las 18 comunas). [[Bujac]] se retira lo 1er de genier 2023, per aderir a la [[comunautat de comunas de Vesera Monedieras Mila Fonts]]. ==Composicion== {|class= "wikitable" !Nom !Width="135"|Còdi INSEE !Superficia (<small>km²</small>) !Populacion !Densitat !Canton davant 2015 |- |[[Eiguranda|Aiguranda]] |19080 | 34,37 | {{popfr19|080}} ({{popfr19|0}}) | {{formatnum:{{#expr:({{popfr19|080}}/34.37) round 2}}}} | [[Canton d'Aiguranda|Aiguranda]] |- |[[Ais (Lemosin)|Ais]] |19002 | 48,02 | {{popfr19|002}} ({{popfr19|0}}) | {{formatnum:{{#expr:({{popfr19|002}}/48.02) round 2}}}} | [[Canton d'Aiguranda|Aiguranda]] |- |[[Alairac (Corresa)|Alairac]] |19006 | 14,76 | {{popfr19|006}} ({{popfr19|0}}) | {{formatnum:{{#expr:({{popfr19|006}}/14.76) round 2}}}} | [[Canton de Maimac|Maimac]] |- |[[Ambrujac]] |19008 | 29,57 | {{popfr19|008}} ({{popfr19|0}}) | {{formatnum:{{#expr:({{popfr19|008}}/29.57) round 2}}}} | [[Canton de Maimac|Maimac]] |- |[[Baissac (Cruesa)|Baissac]] |23019 | 14,49 | {{popfr23|019}} ({{popfr23|0}}) | {{formatnum:{{#expr:({{popfr23|019}}/14.49) round 2}}}} | [[canton de la Cortina|La Cortina]] |- |[[Belachassanha]] |19021 | 13,34 | {{popfr19|021}} ({{popfr19|0}}) | {{formatnum:{{#expr:({{popfr19|021}}/13.34) round 2}}}} | [[Canton de Saurnac|Saurnac]] |- |[[Bòrt]] |19028 | 15,07 | {{popfr19|028}} ({{popfr19|0}}) | {{formatnum:{{#expr:({{popfr19|028}}/15.07) round 2}}}} | [[Canton de Bòrt|Bòrt]] |- |[[Chavanac]] |19052 | 9,85 | {{popfr19|052}} ({{popfr19|0}}) | {{formatnum:{{#expr:({{popfr19|052}}/9.85) round 2}}}} | [[Canton de Saurnac|Saurnac]] |- |[[Chavaròcha]] |19053 | 18,26 | {{popfr19|053}} ({{popfr19|0}}) | {{formatnum:{{#expr:({{popfr19|053}}/18.26) round 2}}}} | [[Canton d'Ussèl-Oèst|Ussèl-Oèst]] |- |[[Chirac (Corresa)|Chirac]] |19055 | 20,65 | {{popfr19|055}} ({{popfr19|0}}) | {{formatnum:{{#expr:({{popfr19|055}}/20.65) round 2}}}} | [[Canton de Nòuvic (Corresa)|Nòuvic]] |- |[[Claravau]] |23063 | 27,55 | {{popfr23|063}} ({{popfr23|0}}) | {{formatnum:{{#expr:({{popfr23|063}}/27.55) round 2}}}} | [[canton de la Cortina|La Cortina]] |- |[[Combrossòl]] |19058 | 25,43 | {{popfr19|058}} ({{popfr19|0}}) | {{formatnum:{{#expr:({{popfr19|058}}/25.43) round 2}}}} | [[Canton de Maimac|Maimac]] |- |[[Confin de Sarsòna]] |19064 | 14,05 | {{popfr19|064}} ({{popfr19|0}}) | {{formatnum:{{#expr:({{popfr19|064}}/14.05) round 2}}}} | [[Canton d'Aiguranda|Aiguranda]] |- |[[Confolens (Corresa)|Confolenç]] |19167 | 8,47 | {{popfr19|167}} ({{popfr19|0}}) | {{formatnum:{{#expr:({{popfr19|167}}/8.47) round 2}}}} | [[Canton de Bòrt|Bòrt]] |- |[[Cortés]] |19065 | 10,09 | {{popfr19|065}} ({{popfr19|0}}) | {{formatnum:{{#expr:({{popfr19|065}}/10.09) round 2}}}} | [[Canton d'Aiguranda|Aiguranda]] |- |[[La Cortina]] |23067 | 41,42 | {{popfr23|067}} ({{popfr23|0}}) | {{formatnum:{{#expr:({{popfr23|067}}/41.42) round 2}}}} | [[canton de la Cortina|La Cortina]] |- |[[Davinhac]] |19071 | 30,14 | {{popfr19|071}} ({{popfr19|0}}) | {{formatnum:{{#expr:({{popfr19|071}}/30.14) round 2}}}} | [[Canton de Maimac|Maimac]] |- |[[Fauet|Fèit]] |19083 | 19,56 | {{popfr19|083}} ({{popfr19|0}}) | {{formatnum:{{#expr:({{popfr19|083}}/19.56) round 2}}}} | [[Canton d'Aiguranda|Aiguranda]] |- |[[Liginhac]] |19113 | 28,53 | {{popfr19|113}} ({{popfr19|0}}) | {{formatnum:{{#expr:({{popfr19|113}}/28.53) round 2}}}} | [[Canton de Nòuvic (Corresa)|Nòuvic]] |- |[[Linhares]] |19114 | 9,38 | {{popfr19|114}} ({{popfr19|0}}) | {{formatnum:{{#expr:({{popfr19|114}}/9.38) round 2}}}} | [[Canton d'Ussèl-Oèst|Ussèl-Oèst]] |- |[[Maismac|Maimac]] |19136 | 87,15 | {{popfr19|136}} ({{popfr19|0}}) | {{formatnum:{{#expr:({{popfr19|136}}/87.15) round 2}}}} | [[Canton de Maimac|Maimac]] |- |[[Malarèt]] |23119 | 11,8 | {{popfr23|119}} ({{popfr23|0}}) | {{formatnum:{{#expr:({{popfr23|119}}/11.8) round 2}}}} | [[canton de la Cortina|La Cortina]] |- |[[Manhac (Cruesa)|Manhac]] |23115 | 25,87 | {{popfr23|115}} ({{popfr23|0}}) | {{formatnum:{{#expr:({{popfr23|115}}/25.87) round 2}}}} | [[canton de la Cortina|La Cortina]] |- |[[Marjarida (Corresa)|Marjarida]] |19128 | 11,65 | {{popfr19|128}} ({{popfr19|0}}) | {{formatnum:{{#expr:({{popfr19|128}}/11.65) round 2}}}} | [[Canton de Bòrt|Bòrt]] |- |[[Lo Mas d'Artija]] |23125 | 16,21 | {{popfr23|125}} ({{popfr23|0}}) | {{formatnum:{{#expr:({{popfr23|125}}/16.21) round 2}}}} | [[canton de la Cortina|La Cortina]] |- |[[La Masiera Bassa]] |19102 | 44,04 | {{popfr19|102}} ({{popfr19|0}}) | {{formatnum:{{#expr:({{popfr19|102}}/44.04) round 2}}}} | [[Canton de Nòuvic (Corresa)|Nòuvic]] |- |[[La Masiera Nauta]] |19103 | 15,31 | {{popfr19|103}} ({{popfr19|0}}) | {{formatnum:{{#expr:({{popfr19|103}}/15.31) round 2}}}} | [[Canton d'Aiguranda|Aiguranda]] |- |[[Maussac]] |19130 | 13,78 | {{popfr19|130}} ({{popfr19|0}}) | {{formatnum:{{#expr:({{popfr19|130}}/13.78) round 2}}}} | [[Canton de Maimac|Maimac]] |- |[[Merlinas]] |19134 | 14,07 | {{popfr19|134}} ({{popfr19|0}}) | {{formatnum:{{#expr:({{popfr19|134}}/14.07) round 2}}}} | [[Canton d'Aiguranda|Aiguranda]] |- |[[Mestas]] |19135 | 11,45 | {{popfr19|135}} ({{popfr19|0}}) | {{formatnum:{{#expr:({{popfr19|135}}/11.45) round 2}}}} | [[Canton d'Ussèl-Èst|Ussèl-Èst]] |- |[[Miuvachas]] |19139 | 11,54 | {{popfr19|139}} ({{popfr19|0}}) | {{formatnum:{{#expr:({{popfr19|139}}/11.54) round 2}}}} |[[Canton de Saurnac|Saurnac]] |- |[[Monestièr e Merlinas]] |19141 | 9,48 | {{popfr19|141}} ({{popfr19|0}}) | {{formatnum:{{#expr:({{popfr19|141}}/9.48) round 2}}}} | [[Canton d'Aiguranda|Aiguranda]] |- |[[Monestièr e Port Dieu|Monestièr Part Deu]] |19142 | 18 | {{popfr19|142}} ({{popfr19|0}}) | {{formatnum:{{#expr:({{popfr19|142}}/18) round 2}}}} | [[Canton de Bòrt|Bòrt]] |- |[[Nòuvic (País d'Ussèl)|Nòuvic]] |19148 | 72,88 | {{popfr19|148}} ({{popfr19|0}}) | {{formatnum:{{#expr:({{popfr19|148}}/72.88) round 2}}}} | [[Canton de Nòuvic (Corresa)|Nòuvic]] |- |[[Paliça]] |19157 | 32,89 | {{popfr19|157}} ({{popfr19|0}}) | {{formatnum:{{#expr:({{popfr19|157}}/32.89) round 2}}}} | [[Canton de Nòuvic (Corresa)|Nòuvic]] |- |[[Peiralevada]] |19164 | 66,43 | {{popfr19|164}} ({{popfr19|0}}) | {{formatnum:{{#expr:({{popfr19|164}}/66.43) round 2}}}} | [[Canton de Saurnac|Saurnac]] |- |[[Peròls de Vesera]] |19160 | 46,98 | {{popfr19|160}} ({{popfr19|0}}) | {{formatnum:{{#expr:({{popfr19|160}}/46.98) round 2}}}} | [[Canton de Bujac|Bujac]] |- |[[Possanjas|Pocenjas]] |23158 | 23,35 | {{popfr23|158}} ({{popfr23|0}}) | {{formatnum:{{#expr:({{popfr23|158}}/23.35) round 2}}}} | [[Canton de Falatin|Falatin]] |- |[[La Ròcha]] |19108 | 17,24 | {{popfr19|108}} ({{popfr19|0}}) | {{formatnum:{{#expr:({{popfr19|108}}/17.24) round 2}}}} | [[Canton d'Aiguranda|Aiguranda]] |- |[[Ròcha d'a Peirós]] |19175 | 7,15 | {{popfr19|175}} ({{popfr19|0}}) | {{formatnum:{{#expr:({{popfr19|175}}/7.15) round 2}}}} | [[Canton de Nòuvic (Corresa)|Nòuvic]] |- |[[Sarron e Sent Julian]] |19252 | 54,39 | {{popfr19|252}} ({{popfr19|0}}) | {{formatnum:{{#expr:({{popfr19|252}}/54.39) round 2}}}} | [[Canton de Bòrt|Bòrt]] |- |[[Saurnac]] |19261 | 59,48 | {{popfr19|261}} ({{popfr19|0}}) | {{formatnum:{{#expr:({{popfr19|261}}/59.48) round 2}}}} | [[Canton de Saurnac|Saurnac]] |- |[[Sent Alari al Luc]] |19210 | 10,84 | {{popfr19|210}} ({{popfr19|0}}) | {{formatnum:{{#expr:({{popfr19|210}}/10.84) round 2}}}} | [[Canton de Nòuvic (Corresa)|Nòuvic]] |- |[[Senta Maria la Panosa]] |19219 | 6,63 | {{popfr19|219}} ({{popfr19|0}}) | {{formatnum:{{#expr:({{popfr19|219}}/6.63) round 2}}}} | [[Canton de Nòuvic (Corresa)|Nòuvic]] |- |[[Sent Angiau]] |19180 | 47,54 | {{popfr19|180}} ({{popfr19|0}}) | {{formatnum:{{#expr:({{popfr19|180}}/47.54) round 2}}}} | [[Canton d'Ussèl-Oèst|Ussèl-Oèst]] |- |[[Sent Bonet prep Baurt|Sent Bonet de Bòrt]] |19190 | 17,14 | {{popfr19|190}} ({{popfr19|0}}) | {{formatnum:{{#expr:({{popfr19|190}}/17.14) round 2}}}} | [[Canton de Bòrt|Bòrt]] |- |[[Sent Estefe deus Chaus]] |19199 | 34,78 | {{popfr19|199}} ({{popfr19|0}}) | {{formatnum:{{#expr:({{popfr19|199}}/34.78) round 2}}}} | [[Canton d'Ussèl-Èst|Ussèl-Èst]] |- |[[Sent Estefe la Genesta]] |19200 | 5,01 | {{popfr19|200}} ({{popfr19|0}}) | {{formatnum:{{#expr:({{popfr19|200}}/5.01) round 2}}}} | [[Canton de Nòuvic (Corresa)|Nòuvic]] |- |[[Sent Frejolh]] |19204 | 24,93 | {{popfr19|204}} ({{popfr19|0}}) | {{formatnum:{{#expr:({{popfr19|204}}/24.93) round 2}}}} | [[Canton d'Ussèl-Èst|Ussèl-Èst]] |- |[[Sent German las Volps]] |19206 | 21,89 | {{popfr19|206}} ({{popfr19|0}}) | {{formatnum:{{#expr:({{popfr19|206}}/21.89) round 2}}}} | [[Canton de Saurnac|Saurnac]] |- |[[Sent Marçau lo Vielh]] |23215 | 22,22 | {{popfr23|215}} ({{popfr23|0}}) | {{formatnum:{{#expr:({{popfr23|215}}/22.22) round 2}}}} | [[canton de la Cortina|La Cortina]] |- |[[Sent Merd las Aussinas]] |19226 | 42,46 | {{popfr19|226}} ({{popfr19|0}}) | {{formatnum:{{#expr:({{popfr19|226}}/42.46) round 2}}}} | [[Canton de Bujac|Bujac]] |- |[[Sent Mèrd la Bruelha|Sent Miard la Brolha]] |23221 | 40,19 | {{popfr23|221}} ({{popfr23|0}}) | {{formatnum:{{#expr:({{popfr23|221}}/40.29) round 2}}}} | [[canton de la Cortina|La Cortina]] |- |[[Sent Orador de Chirosa]] |23224 | 28,58 | {{popfr23|224}} ({{popfr23|0}}) | {{formatnum:{{#expr:({{popfr23|224}}/28.58) round 2}}}} | [[canton de la Cortina|La Cortina]] |- |[[Sent Pantaleon de la Pléu]] |19228 | 8,46 | {{popfr19|228}} ({{popfr19|0}}) | {{formatnum:{{#expr:({{popfr19|228}}/8.46) round 2}}}} | [[Canton de La Plèu|La Pléu]] |- |[[Sent Pardós lo Nuòu (Corresa)|Sent Pardós lo Nuòu]] |19232 | 10,54 | {{popfr19|232}} ({{popfr19|0}}) | {{formatnum:{{#expr:({{popfr19|232}}/10.54) round 2}}}} | [[Canton d'Aiguranda|Aiguranda]] |- |[[Sent Pardós lo Vielh]] |19233 | 15,80 | {{popfr19|233}} ({{popfr19|0}}) | {{formatnum:{{#expr:({{popfr19|233}}/15.8) round 2}}}} | [[Canton d'Ussèl-Oèst|Ussèl-Oèst]] |- |[[Sant Remei]] |19238 | 30,96 | {{popfr19|238}} ({{popfr19|0}}) | {{formatnum:{{#expr:({{popfr19|238}}/30.96) round 2}}}} | [[Canton de Saurnac|Saurnac]] |- |[[Sent Saitier]] |19241 | 46,78 | {{popfr19|241}} ({{popfr19|0}}) | {{formatnum:{{#expr:({{popfr19|241}}/46.78) round 2}}}} | [[Canton de Saurnac|Saurnac]] |- |[[Sent Saupesís los Bòscs]] |19244 | 22,92 | {{popfr19|244}} ({{popfr19|0}}) | {{formatnum:{{#expr:({{popfr19|244}}/22.92) round 2}}}} | [[Canton de Maimac|Maimac]] |- |[[Sent Sepieri]] |19201 | 37 | {{popfr19|201}} ({{popfr19|0}}) | {{formatnum:{{#expr:({{popfr19|201}}/37) round 2}}}} | [[Canton d'Ussèl-Èst|Ussèl-Èst]] |- |[[Sent Victor (Corresa)|Sent Victor]] |19247 | 14,79 | {{popfr19|247}} ({{popfr19|0}}) | {{formatnum:{{#expr:({{popfr19|247}}/14.79) round 2}}}} | [[Canton de Bòrt|Bòrt]] |- |[[Serendon]] |19256 | 34,48 | {{popfr19|256}} ({{popfr19|0}}) | {{formatnum:{{#expr:({{popfr19|256}}/34.48) round 2}}}} | [[Canton de Nòuvic (Corresa)|Nòuvic]] |- |[[Sorçac]] |19264 | 42,00 | {{popfr19|264}} ({{popfr19|0}}) | {{formatnum:{{#expr:({{popfr19|264}}/42) round 2}}}} | [[Canton de La Plèu|La Pléu]] |- |[[Talamin]] |19266 | 11,84 | {{popfr19|266}} ({{popfr19|0}}) | {{formatnum:{{#expr:({{popfr19|266}}/11.84) round 2}}}} | [[Canton de Bòrt|Bòrt]] |- |[[La Troncha]] |19110 | 19,79 | {{popfr19|110}} ({{popfr19|0}}) | {{formatnum:{{#expr:({{popfr19|110}}/19.79) round 2}}}} | [[Canton de La Plèu|La Pléu]] |- |'''[[Ussèl]]''' (residéncia) |19275 | 50,37 | {{popfr19|275}} ({{popfr19|0}}) | {{formatnum:{{#expr:({{popfr19|275}}/50.37) round 2}}}} | [[Canton d'Ussèl-Èst|Ussèl-Èst]] [[Canton d'Ussèl-Oèst|Ussèl-Oèst]] |- |[[Valhergas]] |19277 | 13,13 | {{popfr19|277}} ({{popfr19|0}}) | {{formatnum:{{#expr:({{popfr19|277}}/13.13) round 2}}}} | [[Canton d'Ussèl-Èst|Ussèl-Èst]] |- |[[Veirièras (Corresa)|Veirièras]] |19283 | 4,1 | {{popfr19|283}} ({{popfr19|0}}) | {{formatnum:{{#expr:({{popfr19|283}}/4.1) round 2}}}} | [[Canton de Bòrt|Bòrt]] |- |} ==Las intercomunalitats== [[Imatge:19-Intercos-2019.png|thumb|left|500px|Mapa de las intercomunalitats de Corresa]] [[Imatge:23-Intercos-2019.png|thumb|left|500px|Mapa de las intercomunalitats de Cruesa]] ==Nòtas== <references/> {{Portal Lemosin}} [[Categoria:Comunautat de comunas de Corresa]] [[Categoria:Comunautat de comunas de Cruesa]] 1prk87zlfvdy6msvw6mkieyg99x7va3 2509725 2509724 2026-09-30T03:23:35Z Alaric 506 44932 /* Composicion */ 2509725 wikitext text/x-wiki {{Dialècte Lengadocian}} {{Infobox Gropament de comunas |nom={{PAGENAME}} |pais=França|lenga=oc |imatges= |reg= {{Novela Aquitània}} |dept= {{Corresa}} {{Cruesa}} |créacion= 1èr de genier de [[2017]] |nbcom=71 |caplòc= [[Ussèl (Corresa)|Ussèl]] |president= Pierre Chevalier ([[UMP|LR]]) |pop= 31 994 |datapop=[[2022]] |superf= 1784,60 |ectaras= 178460 |dens= 18 |budget= |sitweb= https://hautecorrezecommunaute.fr/ |imatgesfin= |}} [[File:FileLocalisation_EPCI_de_Haute-Corrèze_Communauté_dans_le_Limousin,_France.png|thumb|right|350px|Localizacion dins lo Lemosin]] '''Nauta Corresa Comunautat''' es una intercomunalitat [[França|de la Republica Francesa]], situada dins lo [[departament francés|departament]] de [[Corresa (departament)|Corresa]], lo [[departament francés|departament]] de [[Cruesa (departament)|Cruesa]] e la [[region francesa|region]] de [[Novela Aquitània]], <small>ancianament de [[Lemosin (region)|Lemosin]]</small>. Son còdi SIREN es 200066744. La lenga autoctòna es l'occitan [[Lemosin (dialecte)|lemosin]] e l'occitan [[auvernhat]]. * Ficha Banatic : [https://www.banatic.interieur.gouv.fr/intercommunalite/200066744-cc-haute-correze-communaute] * Ficha INSEE : [https://www.insee.fr/fr/statistiques/2011101?geo=EPCI-200066744]. [[File:Localisation_EPCI_de_Haute-Corrèze_Communauté_dans_la_Corrèze,_France.png|thumb|left|190px|Comunas de Corresa]] [[File:Localisation_EPCI_de_Haute-Corrèze_Communauté_dans_la_Creuse_France.png |thumb|right|190px|Comunas de Cruesa]] ==Istòria== La comunautat de comunas fuguet creada lo 1er de genier [[2017]], per fusion oblijada (lei NOTRe), formalizada per l'arrestat prefectorau del 15 de setembre 2016, de : * la comunautat de comunas de las Gòrjas de Nauta Dordonha (residéncia [[Nòuvic (País d'Ussèl)|Nòuvic]], 13 comunas); * la comunautat de comunas dau País d'Aiguranda (residéncia [[Eiguranda|Aiguranda]], 9 comunas); * la comunautat de comunas de las Fonts de Cruesa (residéncia [[La Cortina]], 13 comunas); * la comunautat de comunas d'Ussèl Maimac Nauta Corresa (residéncia [[Ussèl]], 19 comunas); * la comunautat de comunas de Vaus e Replanats Bortencs (residéncia [[Bòrt]], 10 comunas); * la comunautat de comunas de Bujac Saurnac, Miuvachas (residéncia [[Sent Merd las Aussinas]], 10 de las 18 comunas). [[Bujac]] se retira lo 1er de genier 2023, per aderir a la [[comunautat de comunas de Vesera Monedieras Mila Fonts]]. ==Composicion== {|class= "wikitable" !Nom !Width="135"|Còdi INSEE !Superficia (<small>km²</small>) !Populacion !Densitat !Canton davant 2015 |- |[[Eiguranda|Aiguranda]] |19080 | 34,37 | {{popfr19|080}} ({{popfr19|0}}) | {{formatnum:{{#expr:({{popfr19|080}}/34.37) round 2}}}} | [[Canton d'Aiguranda|Aiguranda]] |- |[[Ais (Lemosin)|Ais]] |19002 | 48,02 | {{popfr19|002}} ({{popfr19|0}}) | {{formatnum:{{#expr:({{popfr19|002}}/48.02) round 2}}}} | [[Canton d'Aiguranda|Aiguranda]] |- |[[Alairac (Corresa)|Alairac]] |19006 | 14,76 | {{popfr19|006}} ({{popfr19|0}}) | {{formatnum:{{#expr:({{popfr19|006}}/14.76) round 2}}}} | [[Canton de Maimac|Maimac]] |- |[[Ambrujac]] |19008 | 29,57 | {{popfr19|008}} ({{popfr19|0}}) | {{formatnum:{{#expr:({{popfr19|008}}/29.57) round 2}}}} | [[Canton de Maimac|Maimac]] |- |[[Baissac (Cruesa)|Baissac]] |23019 | 14,49 | {{popfr23|019}} ({{popfr23|0}}) | {{formatnum:{{#expr:({{popfr23|019}}/14.49) round 2}}}} | [[canton de la Cortina|La Cortina]] |- |[[Belachassanha]] |19021 | 13,34 | {{popfr19|021}} ({{popfr19|0}}) | {{formatnum:{{#expr:({{popfr19|021}}/13.34) round 2}}}} | [[Canton de Saurnac|Saurnac]] |- |[[Bòrt]] |19028 | 15,07 | {{popfr19|028}} ({{popfr19|0}}) | {{formatnum:{{#expr:({{popfr19|028}}/15.07) round 2}}}} | [[Canton de Bòrt|Bòrt]] |- |[[Chavanac]] |19052 | 9,85 | {{popfr19|052}} ({{popfr19|0}}) | {{formatnum:{{#expr:({{popfr19|052}}/9.85) round 2}}}} | [[Canton de Saurnac|Saurnac]] |- |[[Chavaròcha]] |19053 | 18,26 | {{popfr19|053}} ({{popfr19|0}}) | {{formatnum:{{#expr:({{popfr19|053}}/18.26) round 2}}}} | [[Canton d'Ussèl-Oèst|Ussèl-Oèst]] |- |[[Chirac (Corresa)|Chirac]] |19055 | 20,65 | {{popfr19|055}} ({{popfr19|0}}) | {{formatnum:{{#expr:({{popfr19|055}}/20.65) round 2}}}} | [[Canton de Nòuvic (Corresa)|Nòuvic]] |- |[[Claravau]] |23063 | 27,55 | {{popfr23|063}} ({{popfr23|0}}) | {{formatnum:{{#expr:({{popfr23|063}}/27.55) round 2}}}} | [[canton de la Cortina|La Cortina]] |- |[[Combrossòl]] |19058 | 25,43 | {{popfr19|058}} ({{popfr19|0}}) | {{formatnum:{{#expr:({{popfr19|058}}/25.43) round 2}}}} | [[Canton de Maimac|Maimac]] |- |[[Confin de Sarsòna]] |19064 | 14,05 | {{popfr19|064}} ({{popfr19|0}}) | {{formatnum:{{#expr:({{popfr19|064}}/14.05) round 2}}}} | [[Canton d'Aiguranda|Aiguranda]] |- |[[Confolens (Corresa)|Confolenç]] |19167 | 8,47 | {{popfr19|167}} ({{popfr19|0}}) | {{formatnum:{{#expr:({{popfr19|167}}/8.47) round 2}}}} | [[Canton de Bòrt|Bòrt]] |- |[[Cortés]] |19065 | 10,09 | {{popfr19|065}} ({{popfr19|0}}) | {{formatnum:{{#expr:({{popfr19|065}}/10.09) round 2}}}} | [[Canton d'Aiguranda|Aiguranda]] |- |[[La Cortina]] |23067 | 41,42 | {{popfr23|067}} ({{popfr23|0}}) | {{formatnum:{{#expr:({{popfr23|067}}/41.42) round 2}}}} | [[canton de la Cortina|La Cortina]] |- |[[Davinhac]] |19071 | 30,14 | {{popfr19|071}} ({{popfr19|0}}) | {{formatnum:{{#expr:({{popfr19|071}}/30.14) round 2}}}} | [[Canton de Maimac|Maimac]] |- |[[Fauet|Fèit]] |19083 | 19,56 | {{popfr19|083}} ({{popfr19|0}}) | {{formatnum:{{#expr:({{popfr19|083}}/19.56) round 2}}}} | [[Canton d'Aiguranda|Aiguranda]] |- |[[Feniers]] |23080 | 14,33 | {{popfr23|080}} ({{popfr23|0}}) | {{formatnum:{{#expr:({{popfr23|080}}/14.33) round 2}}}} | [[Canton de Genciòu e Pijairòu]] |- |[[Liginhac]] |19113 | 28,53 | {{popfr19|113}} ({{popfr19|0}}) | {{formatnum:{{#expr:({{popfr19|113}}/28.53) round 2}}}} | [[Canton de Nòuvic (Corresa)|Nòuvic]] |- |[[Linhares]] |19114 | 9,38 | {{popfr19|114}} ({{popfr19|0}}) | {{formatnum:{{#expr:({{popfr19|114}}/9.38) round 2}}}} | [[Canton d'Ussèl-Oèst|Ussèl-Oèst]] |- |[[Maismac|Maimac]] |19136 | 87,15 | {{popfr19|136}} ({{popfr19|0}}) | {{formatnum:{{#expr:({{popfr19|136}}/87.15) round 2}}}} | [[Canton de Maimac|Maimac]] |- |[[Malarèt]] |23119 | 11,8 | {{popfr23|119}} ({{popfr23|0}}) | {{formatnum:{{#expr:({{popfr23|119}}/11.8) round 2}}}} | [[canton de la Cortina|La Cortina]] |- |[[Manhac (Cruesa)|Manhac]] |23115 | 25,87 | {{popfr23|115}} ({{popfr23|0}}) | {{formatnum:{{#expr:({{popfr23|115}}/25.87) round 2}}}} | [[canton de la Cortina|La Cortina]] |- |[[Marjarida (Corresa)|Marjarida]] |19128 | 11,65 | {{popfr19|128}} ({{popfr19|0}}) | {{formatnum:{{#expr:({{popfr19|128}}/11.65) round 2}}}} | [[Canton de Bòrt|Bòrt]] |- |[[Lo Mas d'Artija]] |23125 | 16,21 | {{popfr23|125}} ({{popfr23|0}}) | {{formatnum:{{#expr:({{popfr23|125}}/16.21) round 2}}}} | [[canton de la Cortina|La Cortina]] |- |[[La Masiera Bassa]] |19102 | 44,04 | {{popfr19|102}} ({{popfr19|0}}) | {{formatnum:{{#expr:({{popfr19|102}}/44.04) round 2}}}} | [[Canton de Nòuvic (Corresa)|Nòuvic]] |- |[[La Masiera Nauta]] |19103 | 15,31 | {{popfr19|103}} ({{popfr19|0}}) | {{formatnum:{{#expr:({{popfr19|103}}/15.31) round 2}}}} | [[Canton d'Aiguranda|Aiguranda]] |- |[[Maussac]] |19130 | 13,78 | {{popfr19|130}} ({{popfr19|0}}) | {{formatnum:{{#expr:({{popfr19|130}}/13.78) round 2}}}} | [[Canton de Maimac|Maimac]] |- |[[Merlinas]] |19134 | 14,07 | {{popfr19|134}} ({{popfr19|0}}) | {{formatnum:{{#expr:({{popfr19|134}}/14.07) round 2}}}} | [[Canton d'Aiguranda|Aiguranda]] |- |[[Mestas]] |19135 | 11,45 | {{popfr19|135}} ({{popfr19|0}}) | {{formatnum:{{#expr:({{popfr19|135}}/11.45) round 2}}}} | [[Canton d'Ussèl-Èst|Ussèl-Èst]] |- |[[Miuvachas]] |19139 | 11,54 | {{popfr19|139}} ({{popfr19|0}}) | {{formatnum:{{#expr:({{popfr19|139}}/11.54) round 2}}}} |[[Canton de Saurnac|Saurnac]] |- |[[Monestièr e Merlinas]] |19141 | 9,48 | {{popfr19|141}} ({{popfr19|0}}) | {{formatnum:{{#expr:({{popfr19|141}}/9.48) round 2}}}} | [[Canton d'Aiguranda|Aiguranda]] |- |[[Monestièr e Port Dieu|Monestièr Part Deu]] |19142 | 18 | {{popfr19|142}} ({{popfr19|0}}) | {{formatnum:{{#expr:({{popfr19|142}}/18) round 2}}}} | [[Canton de Bòrt|Bòrt]] |- |[[Nòuvic (País d'Ussèl)|Nòuvic]] |19148 | 72,88 | {{popfr19|148}} ({{popfr19|0}}) | {{formatnum:{{#expr:({{popfr19|148}}/72.88) round 2}}}} | [[Canton de Nòuvic (Corresa)|Nòuvic]] |- |[[Paliça]] |19157 | 32,89 | {{popfr19|157}} ({{popfr19|0}}) | {{formatnum:{{#expr:({{popfr19|157}}/32.89) round 2}}}} | [[Canton de Nòuvic (Corresa)|Nòuvic]] |- |[[Peiralevada]] |19164 | 66,43 | {{popfr19|164}} ({{popfr19|0}}) | {{formatnum:{{#expr:({{popfr19|164}}/66.43) round 2}}}} | [[Canton de Saurnac|Saurnac]] |- |[[Peròls de Vesera]] |19160 | 46,98 | {{popfr19|160}} ({{popfr19|0}}) | {{formatnum:{{#expr:({{popfr19|160}}/46.98) round 2}}}} | [[Canton de Bujac|Bujac]] |- |[[Possanjas|Pocenjas]] |23158 | 23,35 | {{popfr23|158}} ({{popfr23|0}}) | {{formatnum:{{#expr:({{popfr23|158}}/23.35) round 2}}}} | [[Canton de Falatin|Falatin]] |- |[[La Ròcha]] |19108 | 17,24 | {{popfr19|108}} ({{popfr19|0}}) | {{formatnum:{{#expr:({{popfr19|108}}/17.24) round 2}}}} | [[Canton d'Aiguranda|Aiguranda]] |- |[[Ròcha d'a Peirós]] |19175 | 7,15 | {{popfr19|175}} ({{popfr19|0}}) | {{formatnum:{{#expr:({{popfr19|175}}/7.15) round 2}}}} | [[Canton de Nòuvic (Corresa)|Nòuvic]] |- |[[Sarron e Sent Julian]] |19252 | 54,39 | {{popfr19|252}} ({{popfr19|0}}) | {{formatnum:{{#expr:({{popfr19|252}}/54.39) round 2}}}} | [[Canton de Bòrt|Bòrt]] |- |[[Saurnac]] |19261 | 59,48 | {{popfr19|261}} ({{popfr19|0}}) | {{formatnum:{{#expr:({{popfr19|261}}/59.48) round 2}}}} | [[Canton de Saurnac|Saurnac]] |- |[[Sent Alari al Luc]] |19210 | 10,84 | {{popfr19|210}} ({{popfr19|0}}) | {{formatnum:{{#expr:({{popfr19|210}}/10.84) round 2}}}} | [[Canton de Nòuvic (Corresa)|Nòuvic]] |- |[[Senta Maria la Panosa]] |19219 | 6,63 | {{popfr19|219}} ({{popfr19|0}}) | {{formatnum:{{#expr:({{popfr19|219}}/6.63) round 2}}}} | [[Canton de Nòuvic (Corresa)|Nòuvic]] |- |[[Sent Angiau]] |19180 | 47,54 | {{popfr19|180}} ({{popfr19|0}}) | {{formatnum:{{#expr:({{popfr19|180}}/47.54) round 2}}}} | [[Canton d'Ussèl-Oèst|Ussèl-Oèst]] |- |[[Sent Bonet prep Baurt|Sent Bonet de Bòrt]] |19190 | 17,14 | {{popfr19|190}} ({{popfr19|0}}) | {{formatnum:{{#expr:({{popfr19|190}}/17.14) round 2}}}} | [[Canton de Bòrt|Bòrt]] |- |[[Sent Estefe deus Chaus]] |19199 | 34,78 | {{popfr19|199}} ({{popfr19|0}}) | {{formatnum:{{#expr:({{popfr19|199}}/34.78) round 2}}}} | [[Canton d'Ussèl-Èst|Ussèl-Èst]] |- |[[Sent Estefe la Genesta]] |19200 | 5,01 | {{popfr19|200}} ({{popfr19|0}}) | {{formatnum:{{#expr:({{popfr19|200}}/5.01) round 2}}}} | [[Canton de Nòuvic (Corresa)|Nòuvic]] |- |[[Sent Frejolh]] |19204 | 24,93 | {{popfr19|204}} ({{popfr19|0}}) | {{formatnum:{{#expr:({{popfr19|204}}/24.93) round 2}}}} | [[Canton d'Ussèl-Èst|Ussèl-Èst]] |- |[[Sent German las Volps]] |19206 | 21,89 | {{popfr19|206}} ({{popfr19|0}}) | {{formatnum:{{#expr:({{popfr19|206}}/21.89) round 2}}}} | [[Canton de Saurnac|Saurnac]] |- |[[Sent Marçau lo Vielh]] |23215 | 22,22 | {{popfr23|215}} ({{popfr23|0}}) | {{formatnum:{{#expr:({{popfr23|215}}/22.22) round 2}}}} | [[canton de la Cortina|La Cortina]] |- |[[Sent Merd las Aussinas]] |19226 | 42,46 | {{popfr19|226}} ({{popfr19|0}}) | {{formatnum:{{#expr:({{popfr19|226}}/42.46) round 2}}}} | [[Canton de Bujac|Bujac]] |- |[[Sent Mèrd la Bruelha|Sent Miard la Brolha]] |23221 | 40,19 | {{popfr23|221}} ({{popfr23|0}}) | {{formatnum:{{#expr:({{popfr23|221}}/40.29) round 2}}}} | [[canton de la Cortina|La Cortina]] |- |[[Sent Orador de Chirosa]] |23224 | 28,58 | {{popfr23|224}} ({{popfr23|0}}) | {{formatnum:{{#expr:({{popfr23|224}}/28.58) round 2}}}} | [[canton de la Cortina|La Cortina]] |- |[[Sent Pantaleon de la Pléu]] |19228 | 8,46 | {{popfr19|228}} ({{popfr19|0}}) | {{formatnum:{{#expr:({{popfr19|228}}/8.46) round 2}}}} | [[Canton de La Plèu|La Pléu]] |- |[[Sent Pardós lo Nuòu (Corresa)|Sent Pardós lo Nuòu]] |19232 | 10,54 | {{popfr19|232}} ({{popfr19|0}}) | {{formatnum:{{#expr:({{popfr19|232}}/10.54) round 2}}}} | [[Canton d'Aiguranda|Aiguranda]] |- |[[Sent Pardós lo Vielh]] |19233 | 15,80 | {{popfr19|233}} ({{popfr19|0}}) | {{formatnum:{{#expr:({{popfr19|233}}/15.8) round 2}}}} | [[Canton d'Ussèl-Oèst|Ussèl-Oèst]] |- |[[Sant Remei]] |19238 | 30,96 | {{popfr19|238}} ({{popfr19|0}}) | {{formatnum:{{#expr:({{popfr19|238}}/30.96) round 2}}}} | [[Canton de Saurnac|Saurnac]] |- |[[Sent Saitier]] |19241 | 46,78 | {{popfr19|241}} ({{popfr19|0}}) | {{formatnum:{{#expr:({{popfr19|241}}/46.78) round 2}}}} | [[Canton de Saurnac|Saurnac]] |- |[[Sent Saupesís los Bòscs]] |19244 | 22,92 | {{popfr19|244}} ({{popfr19|0}}) | {{formatnum:{{#expr:({{popfr19|244}}/22.92) round 2}}}} | [[Canton de Maimac|Maimac]] |- |[[Sent Sepieri]] |19201 | 37 | {{popfr19|201}} ({{popfr19|0}}) | {{formatnum:{{#expr:({{popfr19|201}}/37) round 2}}}} | [[Canton d'Ussèl-Èst|Ussèl-Èst]] |- |[[Sent Victor (Corresa)|Sent Victor]] |19247 | 14,79 | {{popfr19|247}} ({{popfr19|0}}) | {{formatnum:{{#expr:({{popfr19|247}}/14.79) round 2}}}} | [[Canton de Bòrt|Bòrt]] |- |[[Serendon]] |19256 | 34,48 | {{popfr19|256}} ({{popfr19|0}}) | {{formatnum:{{#expr:({{popfr19|256}}/34.48) round 2}}}} | [[Canton de Nòuvic (Corresa)|Nòuvic]] |- |[[Sorçac]] |19264 | 42,00 | {{popfr19|264}} ({{popfr19|0}}) | {{formatnum:{{#expr:({{popfr19|264}}/42) round 2}}}} | [[Canton de La Plèu|La Pléu]] |- |[[Talamin]] |19266 | 11,84 | {{popfr19|266}} ({{popfr19|0}}) | {{formatnum:{{#expr:({{popfr19|266}}/11.84) round 2}}}} | [[Canton de Bòrt|Bòrt]] |- |[[La Troncha]] |19110 | 19,79 | {{popfr19|110}} ({{popfr19|0}}) | {{formatnum:{{#expr:({{popfr19|110}}/19.79) round 2}}}} | [[Canton de La Plèu|La Pléu]] |- |'''[[Ussèl]]''' (residéncia) |19275 | 50,37 | {{popfr19|275}} ({{popfr19|0}}) | {{formatnum:{{#expr:({{popfr19|275}}/50.37) round 2}}}} | [[Canton d'Ussèl-Èst|Ussèl-Èst]] [[Canton d'Ussèl-Oèst|Ussèl-Oèst]] |- |[[Valhergas]] |19277 | 13,13 | {{popfr19|277}} ({{popfr19|0}}) | {{formatnum:{{#expr:({{popfr19|277}}/13.13) round 2}}}} | [[Canton d'Ussèl-Èst|Ussèl-Èst]] |- |[[Veirièras (Corresa)|Veirièras]] |19283 | 4,1 | {{popfr19|283}} ({{popfr19|0}}) | {{formatnum:{{#expr:({{popfr19|283}}/4.1) round 2}}}} | [[Canton de Bòrt|Bòrt]] |- |} ==Las intercomunalitats== [[Imatge:19-Intercos-2019.png|thumb|left|500px|Mapa de las intercomunalitats de Corresa]] [[Imatge:23-Intercos-2019.png|thumb|left|500px|Mapa de las intercomunalitats de Cruesa]] ==Nòtas== <references/> {{Portal Lemosin}} [[Categoria:Comunautat de comunas de Corresa]] [[Categoria:Comunautat de comunas de Cruesa]] 42rr7icgax67nvv84fzib0dbya6g6vq 0 201553 2509721 2509310 2026-09-30T02:45:54Z Alaric 506 44932 /* Composicion */ error d'intercom 2509721 wikitext text/x-wiki {{Infobox Canton de França |carta=oc |nom=Canton de La Plèu |imatge = Map canton code 19 13.svg | reg= [[Lemosin (region)|Lemosin]] | dept={{Corresa}} | arrt= [[Arrondiment de Tula|Tula]] |vila= [[La Plèu]] |nbcom= 8 |canton=1913 |km²= 186,11 |cons= Bertrand Chassagnard (RPR puèi [[UMP]]) |datas= [[1992]]-[[2015]] |}} Lo '''canton de La Plèu''' es una anciana division administrativa de [[Lemosin (Occitània)|Lemosin]], situada dins l'[[arrondiment d'Ussèl]], lo [[departaments franceses|departament]] de [[Corresa (departament)|Corresa]] e la [[regions francesas|region]] de [[Lemosin (region)|Lemosin]], aura de [[Novela Aquitània]]. Dempuèi [[2015]], doas comunas de [[Nauta Corresa Comunautat]], [[Sent Pantaleon de la Pléu]] e [[La Troncha]], son dins lo [[canton de Nauta Dordonha]] (burèu centralizator [[Bòrt]]) e las autras sieis son dau [[canton d'Aus Gletons]]. </br> '''La mapa es la de l'[[arrondiment de Tula]] avant 2015.''' ==Composicion== {|class= "wikitable" !Nom !Width="135"|Còdi INSEE !Superficia (<small>km²</small>) !Populacion !Densitat (<small>ab/km²</small>) !Intercomunalitat |- |[[La Faja (Corresa)|La Faja]] |19097 | 18,94 | {{popfr19|097}} ({{popfr19|0}}) | {{formatnum:{{#expr:({{popfr19|097}}/18.94) round 2}}}} | [[Comunautat de comunas de Ventadorn Aus Gletons Monedieras]] |- |'''[[La Plèu]]''' |19106 | 17,76 | {{popfr19|106}} ({{popfr19|0}}) | {{formatnum:{{#expr:({{popfr19|106}}/17.76) round 2}}}} | [[Comunautat de comunas de Ventadorn Aus Gletons Monedieras]] |- |[[Sent Alari Foissac]] |19208 | 36,92 | {{popfr19|208}} ({{popfr19|0}}) | {{formatnum:{{#expr:({{popfr19|208}}/36.92) round 2}}}} | [[Comunautat de comunas de Ventadorn Aus Gletons Monedieras]] |- |[[Sent Merd de la Pléu]] |19225 | 24,50 | {{popfr19|225}} ({{popfr19|0}}) | {{formatnum:{{#expr:({{popfr19|225}}/24.5) round 2}}}} | [[Comunautat de comunas de Ventadorn Aus Gletons Monedieras]] |- |[[Sent Pantaleon de la Pléu]] |19228 | 8,46 | {{popfr19|228}} ({{popfr19|0}}) | {{formatnum:{{#expr:({{popfr19|228}}/8.46) round 2}}}} | [[Nauta Corresa Comunautat]] |- |[[Sorçac]] |19264 | 42,00 | {{popfr19|264}} ({{popfr19|0}}) | {{formatnum:{{#expr:({{popfr19|264}}/42) round 2}}}} | [[Nauta Corresa Comunautat]] |- |[[La Troncha]] |19110 | 19,79 | {{popfr19|110}} ({{popfr19|0}}) | {{formatnum:{{#expr:({{popfr19|110}}/19.79) round 2}}}} | [[Nauta Corresa Comunautat]] |- |[[La Val (Corresa)|La Val]] |19111 | 16,94 | {{popfr19|111}} ({{popfr19|0}}) | {{formatnum:{{#expr:({{popfr19|111}}/16.94) round 2}}}} | [[Comunautat de comunas de Ventadorn Aus Gletons Monedieras]] |- |} ==Istòria== De 1790 a 1801, totas las comunas de la lista èran dejà dins lo canton de La Plèu. En 1801, quand lo nombre daus cantons fuguet demenit, i demorèren <ref>fichas Cassini-EHESS de las comunas concernidas</ref>. </br> En 2014, quand faguèren una refòrma cantonala, lo canton de La Plèu fuguet suprimit e passet dins lo [[canton d'Aus Gletons]], per sieis comunas e dins lo [[canton de Nauta Dordonha]] per las autras doas (Veire lo detalh en introduccion), en aplicacion dau decret dau 24 de feurier 2014 <ref>https://www.legifrance.gouv.fr/loda/id/JORFTEXT000028658274</ref>, en seguda de las leis dau 17 de mai de 2013 (lei organica 2013-402 e lei 2013-403) <ref>http://www.legifrance.gouv.fr/affichTexte.do?cidTexte=JORFTEXT000027414225&categorieLien= ''Lei n° 2013-403 dau 17 de mai de 2013 relativa a l'eleccion daus conselhiers departamentaus, daus conselhiers municipaus e daus conselhiers comunautaris, e que modifica lo chalendier electorau'', 17 de mai de 2013, Jornau oficiau de la Republica Francesa n° 0114 dau 18 de mai de 2013, p. 8242</ref>. ==Nòtas== <references/> {{Portal Lemosin}} exlbbt7mcv2fe6zkg22duujepr9jpi3 0 201574 2509741 2509636 2026-09-30T05:19:39Z Briantin de Montrei 37340 /* Istòria */ Tradiccions en cors. 2509741 wikitext text/x-wiki [[File:Regioni dell'Italia Augustea.svg|vinheta|Mapa indicant la posicion de las regions d'Itàlia augustèa.]] [[File:V - PICENUM.svg|vinheta|Mapa esquematica de la ''Regio V Picenum''.]] '''Picèn''' (en [[latin]] ''Picenum'', en [[italian]] ''Piceno'') èra una region d'Itàlia augustèa. Aicí nasquèron qualques notables romans coma [[Pompèu|Pompèu lo Grand]] e son paire [[Gnèu Pompèu Estrabon]]. <!-- En (ist. geografia/territòri [incl. Estrabon], istòra, cultura, lengas, ciutats) It (nom, geografia/territòri [incl. Plini lo Vièlh], vias, ciutats, istòra) Fr (ist., lengas) Vòli... Nom, geografia/territòri, lengacultura (lengas, cultura), istòria, ciutats, vias romanas --> ==Denominacion== E mai se las regions augustèas avián pas un nom oficial a l'epòca, la region es coneguda uèi coma '''Regio V Picenum''', del nom de la populacion que i abitava abans la conquista romana, los [[Picèns]] o Picentins. Lo territòri dels [[Pretutis]] (''ager Pretutianus'') èra tanben inclus dins la ''Regio V''.<!--Traduccion de la Wikipèdia italiana. Referéncia necessària.--> ==Territòri== ===Plini lo Vièlh=== <!--de traduire del wiki IT--> ===Estrabon=== <!--de traduire del wiki EN--> ==Istòria== <!--Maitot una sintèsi entre las Wikipèdias anglesa e italiana.--> Picèn foguèt poblat pel primièr còp al començament de l'[[Edat del Fèrre]] ([[-1200|1200 abC]]).<ref>Vermeulen, F.: "The contribution of aerial photography and field survey to the study of urbanization in the Potenza valley.", pp. 57–82. L'Annee Philologique records.</ref> Los [[Liburns]] aguèron de colonias sobre la còsta occidentala [[Mar Adriatica|Adriatica]] en Picèn dempuèi la debuta de l'Edat del Fèrre. Cap a la fin del sègle VI abC, la supremacia navala liburna significava a l'encòp autoritat politica e economica en Adriatic.{{refnec|data=julhet de 2023}} En [[-390|390 abC]] los [[Senons|gals Senons]] envasiguèron Itàlia del nòrd e ocupèron Picèn al nòrd del riu Esino. Las pròvas arqueologicas mòstran de grops de Senons s'installèron fòrça mai al sud d'aquel riu, dins l'airal de Macerata e quitament dins l'airal d'Ascoli, dins de sites coma Filottrano, San Genesio, Matelica, e Offida. En 283 abC los Romans fòrabandiguèron los Senons e annexèron Picèn fins a [[Ancona]] quand venguèt l{{'}}''[[Ager Gallicus]]'', partida de l{{'}}''[[Ager publicus]]'' (tèrra d'estat roman). En [[-268|268 abC]] los Romans venquèron los Picèns après que s'avián rebelats.<ref>Florus, Epitome of Roman History, I.19</ref> Una partida de la population foguèt deportada e d'autres recebèron la [[ciutedanetat]] romana sens lo [[drech de vòte]]. Ansin, Picèn foguèt annexat, levat la ciutat d'[[Ascoli Piceno|Asculum]], qu'èra considerada una ciutat aligada. Per manténer lor contròtle, los Romans establiguèron la [[colonia romana|colonia]] de Firmum a proximitat en [[-264|264 abC]]. Segon [[Polibi]],<ref>''Histories'' 2:21</ref> pendent lo consulat de [[Marc Emili Lepid (consul en -232)|Marc Emili Lepid]] ([[-232|232 abC]]), "los Romans partegèron entre lors ciutadans lo territòri en [[Gàllia cisalpina|Gàllia]] conegut coma Picèn, d'ont avián ejectat los Senons quand los conquistèron". Picèn prenguèt lo costat de Roma contra [[Annibal Barca|Annibal]] pendent las [[Guèrras Punicas]]. Venguèt tanben una basa romana pendent la [[Guèrra Sociala]]. Qualques Picentins restèron leials a Roma pendent la guèrra, mentre que d'autres luchèron contra eles pel drech de ciutadanetat romana.<ref>{{Obratge | nom = HH | cognòm = Scullard | títol = From the Gracchi to Nero | an = 1970 | luòc = Londres | editor = Methuen & Co. Ltd}}</ref> Totes los Picentins recebèron la ciutadanetat romana completa après la guèrra. En l'[[Edicte sobre los prèses maximes|Edicte de Dioclecian]], se mencionava que lo vin de Picèn èra considerat lo vin lo mai costós, amassa amb Falerno.<ref>{{Obratge|url=https://www.gutenberg.org/files/13226/13226-h/13226-h.htm|títol=The Common People of Ancient Rome|nom=Frank Frost|cognòm=Abbott|consulta lo=2020-03-18|lenga=en}}</ref> Lo ''[[Vinum Hadrianum]]'', produch en Picèn,<ref>{{Obratge|nom=Andrew|cognòm=Dalby|títol=Food in the Ancient World from A to Z|url=https://books.google.it/books?id=KdR4jRJCxEsC&pg=PA171&dq=Pliny+hadrianum&hl=en&sa=X&ved=0ahUKEwjd3J-qqrjnAhXusIsKHdBpDd0Q6AEIKTAA#v=onepage&q=Pliny%20hadrianum&f=false|consulta lo=2020-03-18|data=2013-04-15|editor=Routledge|lenga=en|p=171|ISBN=978-1-135-95422-2}}</ref> près de la ciutat de [[Hatria Picena|''Hatria'' o ''Hadria'']], ancianas noms d'[[Atri (Abruces)|Atri]]. Es lo meteis vin que [[Plini lo Vièlh|Plini]] considerava demest los mai apreciats, ambe qualques autres vins.<ref>{{Obratge|nom=Merton|cognòm=Sandler|nom2=Roger|cognòm2=Pinder|títol=Wine: A Scientific Exploration|url=https://books.google.com.ph/books?id=yq2W6dwJa5gC&pg=PA66&lpg=PA66&dq=hadrianum+wine&source=bl&ots=1nHWS7CPpr&sig=ACfU3U09EvefeTMarQQ5emJxdgwMs5SG7Q&hl=en&sa=X&ved=2ahUKEwj8-8muwODnAhWFPXAKHRfGB3oQ6AEwEXoECAYQAQ#v=onepage&q=hadrianum%20wine&f=false|consulta lo=2020-03-18|data=2002-12-19|editor=CRC Press|lenga=en|p=66|ISBN=978-0-203-36138-2}}</ref> Uèi Picèn es devesit entre las regions de [[Marchas]] e [[Abruces]], mas balha son nom a mantas localitats dins sa region anciana, notadament la [[Ascoli Piceno|comuna]] e [[província d'Ascoli Piceno]]. Veire [[Picèn (omonimia)|Picèn]]. ==[[Lengacultura]]== <!--De la Wikipèdia anglesa--> ===Lengas=== Lo [[sud-picèn]], escrich dins una version inabituala de l'alfabet italic, es estat identificat coma una lenga sabellica qu'es ni oscan ni ombrian. Lo [[nòrd-picèn]], indeschifrat, tanben escrich en una forma de l'alfabet italic ancian, es probablament pas estrechament desrelacionat al picèn meridional. Actualament, se supausa generalament qu'èra pas una lenga italica (e mai se poiriá aver apartengut a una autra branca de las lengas indoeuropèas). ===Cultura=== ==Ciutats== <!--De la Wikipèdia italiana--> La ''Regio V'' compreniá lo territòri de divèrsas ciutats. Plini lo Vièlh enumera las 24 ciutats principalas e tanben d'autras localitats segondàrias, d'aquestas ciutats 19 tomban uèi en la region [[Marchas]]<ref>Nell'attuale territorio della regione Marche erano presenti in epoca romana 35 città romane, 19 nella ''Regio V'' e 16 nella ''Regio VI''. Fonte: Archeologia nelle Marche, Mario Luni, [[2003]], pag. 136, ISBN 88-392-0744-9</ref>, 5 en [[Abruces]]: {| class="wikitable sortable" |+ Las ciutats de la ''Regio V'' |- |- ! Nom latin !! Nom actual<ref>Se non c'è continuità urbanistica tra la città romana ed insediamento attuale, viene indicato la località attuale più vicina al sito urbano antico preceduta da ''"vicino a"''</ref>!! Zòna !! Region actuala !! Fondacion !! Tribú !! Nòtas |- | [[Ankón|''Ancon'' o ''Ancona'']] || [[Ancona]] || Picèn || Marchas || grèga || Lemònia || |- | ''[[Asculum]]'' || [[Ascoli Piceno]] || Picèn || Marchas || picèna || Fabia || |- | ''Auximum'' || [[Osimo]] || Picèn || Marchas || picèna || Velina || |- | ''[[Beregra]]'' || près de [[Civitella del Tronto]] o [[Montorio al Vomano]] || || Abruces || || || |- | ''Castrum Novum'' || [[Giulianova]] || ''ager Pretutianus'' || Abruces || romana || Papíria || |- | ''Castrum Truentinum'' || [[Martinsicuro]] || Picèn || Abruces || [[liburni|liburna]]? || || |- | ''Cingulum'' || [[Cingoli (Italia)|Cingoli]] || Picèn || Marchas || || Velina || |- | ''Cluana'' || [[Civitanova Marche]] || Picèn || Marchas || || || |- | ''[[Cupra Maritima]]'' || près de [[Cupra Marittima]] || Picèn || Marchas || || Velina || |- | ''[[Cupra Montana]]'' || près de Sant'Eleuterio di [[Cupramontana]] || Picèn || Marchas || || Velina || municipi a constitucion duovirala<ref>Fonte epigrafica: CIL IX, 5707</ref> |- | ''[[Parco archeologico Falerio Picenus|Falerio]]'' || près de [[Falerone]] || Picèn || Marchas || || Velina || |- | ''[[Firmum Picenum]]''<ref>Φίρμον Πικενόν, in STRABONE, ''Chr. estomathiae'', 241 (citato in [[Lorenzo Rocci|ROCCI]], ''[[Vocabolario Greco-Italiano]]'', Città di Castello, 1974, pag. 1969)</ref>|| [[Fermo (Italia)|Fermo]] || Picèn || Marchas || || Velina || |- | ''Hadria'' || [[Atri]] || ''ager Hadrianus'' || Abruces || || Mècia || |- | ''Interamnia'' || [[Teramo]] || ''ager Pretutianus'' || Abruces || pretutiana || Velina || |- | ''[[Novana]]'' || près de [[Montedinove]] || Picèn || Marchas || || || |- | ''Numana'' || [[Numana]] || Picèn || Marchas || || || toponime atestat tanben coma ''Humana'' |- | ''[[Pausulae]]'' || près de San Claudio al Chienti, [[Corridonia]] || Picèn || Marchas || || Velina || |- | ''[[Planina (città antica)|Planina]]'' || près de San Vittore di [[Cingoli (Italia)|Cingoli]] || Picèn || Marchas || || Velina || |- | ''[[Area archeologica di Potentia|Potentia]]'' || près de Santa Maria a Potenza, [[Porto Recanati]] || Picèn || Marchas || || Velina || |- | ''[[Helvia Recina|Ricina]]'' || a Villa Potenza di [[Macerata]] || Picèn || Marchas || ipotèsi d'una fondacion romana sus un establiment picèn precedent || Velina || nomenada tanben ''Helvia Recina'' perque [[Septimi Sever]] en [[205]] la renomenèt ''Helvia Recina Pertinax'', en onor de son predecessor l'emperaire [[Pertinax|Publi Elvi Pertinax]]. |- | ''[[Parco archeologico di Septempeda|Septempeda]]'' || [[San Severino Marche]] || Picèn || Marchas || || Velina || |- | ''Tolentinum'' || [[Tolentino]] || Picèn || Marchas || || Velina || |- | ''[[Trea]]'' || près de [[Treia]] || Picèn || Marchas || || Velina || |- | ''[[Parco archeologico di Urbs Salvia|Urbs Salvia]]'' || près d'[[Urbisaglia]] || Picèn || Marchas || || Velina || |} ==Vias romanas== <!--De la Wikipèdia italiana--> [[File:Umbria et Picenum.JPG|thumb|Carta de la ''Regio V Picenum'' e ''VI Umbria'']] La quinta region èra traversada per doas de las estradas romanas las mai importantas: *la [[via Salària]], que passant per [[Ascoli Piceno|Ascoli]] arribava a [[Porto d'Ascoli]]; *la varianta meridionala de la [[via Flamínia]]<ref>Luca Antonelli, ''I Piceni: corpus delle fonti: la documentazione letteraria'', L'ERMA di BRETSCHNEIDER, 2003, ISBN 9788882652425. L'autore si basa su testi di Strabone (geografia), di Sidonio Apollinare e sull'Itinerario Antoniniano, tutti riportati nel libro (testi 3, 14 e 20).</ref>, que passava per ''[[San Severino Marche|Septempeda]]'' e arribèt a la mar a [[Ancona]], e puèi contunhèt lo long de la còsta amb doas brancas, una d'aquelas anava a [[Fano]] (ont rejonhèt la branca nòrd de la meteissa estrada) e l'autra a [[Porto d'Ascoli]], ont se rejonhèt la Salària. L'interno della regione era invece servito dalla [[via Salària Gallica]]. <gallery> Via Flaminia.jpg|Las variantas de la Flamínia - indicada en irange e travèrsa lo Picèn File:Viae Flaminia Salaria Tiburtina.jpg|La via Salària (en roge) </gallery> ==Nòtas e referéncias== {{Traduccion/Referéncia|en|Picenum}} {{Traduccion/Referéncia|it|Regio V Picenum}} {{Referéncias}} ==Veire tanben== *[[Pòbles anticas d'Itàlia]] {{Multibendèl|Portal Itàlia|Portal Istòria|Portal geografia}} [[Categoria:Istòria d'Itàlia]] [[Categoria:Empèri Roman]] cf8nqkaw9plp0orqabip1mwmsxvluw8 2509745 2509741 2026-09-30T05:37:51Z Briantin de Montrei 37340 2509745 wikitext text/x-wiki [[File:Regioni dell'Italia Augustea.svg|vinheta|Mapa indicant la posicion de las regions d'Itàlia augustèa.]] [[File:V - PICENUM.svg|vinheta|Mapa esquematica de la ''Regio V Picenum''.]] '''Picèn''' (en [[latin]] ''Picenum'', en [[italian]] ''Piceno'') èra una region d'Itàlia augustèa. <!-- En (ist. geografia/territòri [incl. Estrabon], istòra, cultura, lengas, ciutats) It (nom, geografia/territòri [incl. Plini lo Vièlh], vias, ciutats, istòra) Fr (ist., lengas) Vòli... Nom, geografia/territòri, lengacultura (lengas, cultura), istòria, ciutats, vias romanas --> ==Denominacion== E mai se las regions augustèas avián pas un nom oficial a l'epòca, la region es coneguda uèi coma '''Regio V Picenum''', del nom de la populacion que i abitava abans la conquista romana, los [[Picèns]] o Picentins. Lo territòri dels [[Pretutis]] (''ager Pretutianus'') èra tanben inclus dins la ''Regio V''.<!--Traduccion de la Wikipèdia italiana. Referéncia necessària.--> ==Territòri== ===Plini lo Vièlh=== <!--de traduire del wiki IT--> ===Estrabon=== <!--de traduire del wiki EN--> ==Istòria== <!--Maitot una sintèsi entre las Wikipèdias anglesa e italiana.--> Picèn foguèt poblat pel primièr còp al començament de l'[[Edat del Fèrre]] ([[-1200|1200 abC]]).<ref>Vermeulen, F.: "The contribution of aerial photography and field survey to the study of urbanization in the Potenza valley.", pp. 57–82. L'Annee Philologique records.</ref> Los [[Liburns]] aguèron de colonias sobre la còsta occidentala [[Mar Adriatica|Adriatica]] en Picèn dempuèi la debuta de l'Edat del Fèrre. Cap a la fin del sègle VI abC, la supremacia navala liburna significava a l'encòp autoritat politica e economica en Adriatic.{{refnec|data=julhet de 2023}} En [[-390|390 abC]] los [[Senons|gals Senons]] envasiguèron Itàlia del nòrd e ocupèron Picèn al nòrd del riu Esino. Las pròvas arqueologicas mòstran de grops de Senons s'installèron fòrça mai al sud d'aquel riu, dins l'airal de Macerata e quitament dins l'airal d'Ascoli, dins de sites coma Filottrano, San Genesio, Matelica, e Offida. En 283 abC los Romans fòrabandiguèron los Senons e annexèron Picèn fins a [[Ancona]] quand venguèt l{{'}}''[[Ager Gallicus]]'', partida de l{{'}}''[[Ager publicus]]'' (tèrra d'estat roman). En [[-268|268 abC]] los Romans venquèron los Picèns après que s'avián rebelats.<ref>Florus, Epitome of Roman History, I.19</ref> Una partida de la population foguèt deportada e d'autres recebèron la [[ciutedanetat]] romana sens lo [[drech de vòte]]. Ansin, Picèn foguèt annexat, levat la ciutat d'[[Ascoli Piceno|Asculum]], qu'èra considerada una ciutat aligada. Per manténer lor contròtle, los Romans establiguèron la [[colonia romana|colonia]] de Firmum a proximitat en [[-264|264 abC]]. Segon [[Polibi]],<ref>''Histories'' 2:21</ref> pendent lo consulat de [[Marc Emili Lepid (consul en -232)|Marc Emili Lepid]] ([[-232|232 abC]]), "los Romans partegèron entre lors ciutadans lo territòri en [[Gàllia cisalpina|Gàllia]] conegut coma Picèn, d'ont avián ejectat los Senons quand los conquistèron". Picèn prenguèt lo costat de Roma contra [[Annibal Barca|Annibal]] pendent las [[Guèrras Punicas]]. Venguèt tanben una basa romana pendent la [[Guèrra Sociala]]. Qualques Picentins restèron leials a Roma pendent la guèrra, mentre que d'autres luchèron contra eles pel drech de ciutadanetat romana.<ref>{{Obratge | nom = HH | cognòm = Scullard | títol = From the Gracchi to Nero | an = 1970 | luòc = Londres | editor = Methuen & Co. Ltd}}</ref> Totes los Picentins recebèron la ciutadanetat romana completa après la guèrra. En l'[[Edicte sobre los prèses maximes|Edicte de Dioclecian]], se mencionava que lo vin de Picèn èra considerat lo vin lo mai costós, amassa amb Falerno.<ref>{{Obratge|url=https://www.gutenberg.org/files/13226/13226-h/13226-h.htm|títol=The Common People of Ancient Rome|nom=Frank Frost|cognòm=Abbott|consulta lo=2020-03-18|lenga=en}}</ref> Lo ''[[Vinum Hadrianum]]'', produch en Picèn,<ref>{{Obratge|nom=Andrew|cognòm=Dalby|títol=Food in the Ancient World from A to Z|url=https://books.google.it/books?id=KdR4jRJCxEsC&pg=PA171&dq=Pliny+hadrianum&hl=en&sa=X&ved=0ahUKEwjd3J-qqrjnAhXusIsKHdBpDd0Q6AEIKTAA#v=onepage&q=Pliny%20hadrianum&f=false|consulta lo=2020-03-18|data=2013-04-15|editor=Routledge|lenga=en|p=171|ISBN=978-1-135-95422-2}}</ref> près de la ciutat de [[Hatria Picena|''Hatria'' o ''Hadria'']], ancianas noms d'[[Atri (Abruces)|Atri]]. Es lo meteis vin que [[Plini lo Vièlh|Plini]] considerava demest los mai apreciats, ambe qualques autres vins.<ref>{{Obratge|nom=Merton|cognòm=Sandler|nom2=Roger|cognòm2=Pinder|títol=Wine: A Scientific Exploration|url=https://books.google.com.ph/books?id=yq2W6dwJa5gC&pg=PA66&lpg=PA66&dq=hadrianum+wine&source=bl&ots=1nHWS7CPpr&sig=ACfU3U09EvefeTMarQQ5emJxdgwMs5SG7Q&hl=en&sa=X&ved=2ahUKEwj8-8muwODnAhWFPXAKHRfGB3oQ6AEwEXoECAYQAQ#v=onepage&q=hadrianum%20wine&f=false|consulta lo=2020-03-18|data=2002-12-19|editor=CRC Press|lenga=en|p=66|ISBN=978-0-203-36138-2}}</ref> Uèi Picèn es devesit entre las regions de [[Marchas]] e [[Abruces]], mas balha son nom a mantas localitats dins sa region anciana, notadament la [[Ascoli Piceno|comuna]] e [[província d'Ascoli Piceno]]. Veire [[Picèn (omonimia)|Picèn]]. ==[[Lengacultura]]== <!--De la Wikipèdia anglesa--> ===Lengas=== Lo [[sud-picèn]], escrich dins una version inabituala de l'alfabet italic, es estat identificat coma una lenga sabellica qu'es ni oscan ni ombrian. Lo [[nòrd-picèn]], indeschifrat, tanben escrich en una forma de l'alfabet italic ancian, es probablament pas estrechament desrelacionat al picèn meridional. Actualament, se supausa generalament qu'èra pas una lenga italica (e mai se poiriá aver apartengut a una autra branca de las lengas indoeuropèas). ===Cultura=== ==Ciutats== <!--De la Wikipèdia italiana--> La ''Regio V'' compreniá lo territòri de divèrsas ciutats. Plini lo Vièlh enumera las 24 ciutats principalas e tanben d'autras localitats segondàrias, d'aquestas ciutats 19 tomban uèi en la region [[Marchas]]<ref>Nell'attuale territorio della regione Marche erano presenti in epoca romana 35 città romane, 19 nella ''Regio V'' e 16 nella ''Regio VI''. Fonte: Archeologia nelle Marche, Mario Luni, [[2003]], pag. 136, ISBN 88-392-0744-9</ref>, 5 en [[Abruces]]: {| class="wikitable sortable" |+ Las ciutats de la ''Regio V'' |- |- ! Nom latin !! Nom actual<ref>Se non c'è continuità urbanistica tra la città romana ed insediamento attuale, viene indicato la località attuale più vicina al sito urbano antico preceduta da ''"vicino a"''</ref>!! Zòna !! Region actuala !! Fondacion !! Tribú !! Nòtas |- | [[Ankón|''Ancon'' o ''Ancona'']] || [[Ancona]] || Picèn || Marchas || grèga || Lemònia || |- | ''[[Asculum]]'' || [[Ascoli Piceno]] || Picèn || Marchas || picèna || Fabia || |- | ''Auximum'' || [[Osimo]] || Picèn || Marchas || picèna || Velina || |- | ''[[Beregra]]'' || près de [[Civitella del Tronto]] o [[Montorio al Vomano]] || || Abruces || || || |- | ''Castrum Novum'' || [[Giulianova]] || ''ager Pretutianus'' || Abruces || romana || Papíria || |- | ''Castrum Truentinum'' || [[Martinsicuro]] || Picèn || Abruces || [[liburni|liburna]]? || || |- | ''Cingulum'' || [[Cingoli (Italia)|Cingoli]] || Picèn || Marchas || || Velina || |- | ''Cluana'' || [[Civitanova Marche]] || Picèn || Marchas || || || |- | ''[[Cupra Maritima]]'' || près de [[Cupra Marittima]] || Picèn || Marchas || || Velina || |- | ''[[Cupra Montana]]'' || près de Sant'Eleuterio di [[Cupramontana]] || Picèn || Marchas || || Velina || municipi a constitucion duovirala<ref>Fonte epigrafica: CIL IX, 5707</ref> |- | ''[[Parco archeologico Falerio Picenus|Falerio]]'' || près de [[Falerone]] || Picèn || Marchas || || Velina || |- | ''[[Firmum Picenum]]''<ref>Φίρμον Πικενόν, in STRABONE, ''Chr. estomathiae'', 241 (citato in [[Lorenzo Rocci|ROCCI]], ''[[Vocabolario Greco-Italiano]]'', Città di Castello, 1974, pag. 1969)</ref>|| [[Fermo (Italia)|Fermo]] || Picèn || Marchas || || Velina || |- | ''Hadria'' || [[Atri]] || ''ager Hadrianus'' || Abruces || || Mècia || |- | ''Interamnia'' || [[Teramo]] || ''ager Pretutianus'' || Abruces || pretutiana || Velina || |- | ''[[Novana]]'' || près de [[Montedinove]] || Picèn || Marchas || || || |- | ''Numana'' || [[Numana]] || Picèn || Marchas || || || toponime atestat tanben coma ''Humana'' |- | ''[[Pausulae]]'' || près de San Claudio al Chienti, [[Corridonia]] || Picèn || Marchas || || Velina || |- | ''[[Planina (città antica)|Planina]]'' || près de San Vittore di [[Cingoli (Italia)|Cingoli]] || Picèn || Marchas || || Velina || |- | ''[[Area archeologica di Potentia|Potentia]]'' || près de Santa Maria a Potenza, [[Porto Recanati]] || Picèn || Marchas || || Velina || |- | ''[[Helvia Recina|Ricina]]'' || a Villa Potenza di [[Macerata]] || Picèn || Marchas || ipotèsi d'una fondacion romana sus un establiment picèn precedent || Velina || nomenada tanben ''Helvia Recina'' perque [[Septimi Sever]] en [[205]] la renomenèt ''Helvia Recina Pertinax'', en onor de son predecessor l'emperaire [[Pertinax|Publi Elvi Pertinax]]. |- | ''[[Parco archeologico di Septempeda|Septempeda]]'' || [[San Severino Marche]] || Picèn || Marchas || || Velina || |- | ''Tolentinum'' || [[Tolentino]] || Picèn || Marchas || || Velina || |- | ''[[Trea]]'' || près de [[Treia]] || Picèn || Marchas || || Velina || |- | ''[[Parco archeologico di Urbs Salvia|Urbs Salvia]]'' || près d'[[Urbisaglia]] || Picèn || Marchas || || Velina || |} ==Vias romanas== <!--De la Wikipèdia italiana--> [[File:Umbria et Picenum.JPG|thumb|Carta de la ''Regio V Picenum'' e ''VI Umbria'']] La quinta region èra traversada per doas de las estradas romanas las mai importantas: *la [[via Salària]], que passant per [[Ascoli Piceno|Ascoli]] arribava a [[Porto d'Ascoli]]; *la varianta meridionala de la [[via Flamínia]]<ref>Luca Antonelli, ''I Piceni: corpus delle fonti: la documentazione letteraria'', L'ERMA di BRETSCHNEIDER, 2003, ISBN 9788882652425. L'autore si basa su testi di Strabone (geografia), di Sidonio Apollinare e sull'Itinerario Antoniniano, tutti riportati nel libro (testi 3, 14 e 20).</ref>, que passava per ''[[San Severino Marche|Septempeda]]'' e arribèt a la mar a [[Ancona]], e puèi contunhèt lo long de la còsta amb doas brancas, una d'aquelas anava a [[Fano]] (ont rejonhèt la branca nòrd de la meteissa estrada) e l'autra a [[Porto d'Ascoli]], ont se rejonhèt la Salària. L'interno della regione era invece servito dalla [[via Salària Gallica]]. <gallery> Via Flaminia.jpg|Las variantas de la Flamínia - indicada en irange e travèrsa lo Picèn File:Viae Flaminia Salaria Tiburtina.jpg|La via Salària (en roge) </gallery> ==Personalitats ligadas a Picèn== Aicí nasquèron qualques notables romans coma: *Gnèu Pompèu Manhe o [[Pompèu|Pompèu lo Grand]] (106-48 abC), general e òme d'estat roman; *[[Gnèu Pompèu Estrabon]] (135-87 abC), general e politician roman, paire del precedent; e *[[Luci Afrani (consul en -60)|Luci Afrani]], consul roman en 60 abC. ==Nòtas e referéncias== {{Traduccion/Referéncia|en|Picenum}} {{Traduccion/Referéncia|it|Regio V Picenum}} {{Referéncias}} ==Veire tanben== *[[Pòbles anticas d'Itàlia]] {{Multibendèl|Portal Itàlia|Portal Istòria|Portal geografia}} [[Categoria:Istòria d'Itàlia]] [[Categoria:Empèri Roman]] bu4335p7rfbwgbbhnejgqazbklc9non 2509748 2509745 2026-09-30T05:48:16Z Briantin de Montrei 37340 2509748 wikitext text/x-wiki [[File:Regioni dell'Italia Augustea.svg|vinheta|Mapa indicant la posicion de las regions d'Itàlia augustèa.]] [[File:V - PICENUM.svg|vinheta|Mapa esquematica de la ''Regio V Picenum''.]] '''Picèn''' (en [[latin]] ''Picenum'', en [[italian]] ''Piceno'') èra una region d'[[Itàlia]] antica. Lo nom es un exonime, assignat pels [[Romans]], que lo conquistèron e l'incorporèron dins la [[Republica Romana]]. Picèn devenguèt la ''Regio V'' dins la division [[August|augustèa]] d'Itàlia romana. Los [[Picèns]], Picents o Picentins èran la populacion autoctòna de Picèn, mas èran pas d'etnia unifòrma. Mantenguèron un santuari a la divessa [[Sabins|sabina]] [[Cupra]] a [[Cupra Marittima]]. Uèi Picèn es devesit entre la region de [[Marchas]] e lo nòrd d'[[Abruces]], mas balha son nom a mantas localitats dins sa region anciana, notadament la [[Ascoli Piceno|comuna]] e [[província d'Ascoli Piceno]]. Veire [[Picèn (omonimia)|Picèn]]. <!-- En (ist. geografia/territòri [incl. Estrabon], istòra, cultura, lengas, ciutats) It (nom, geografia/territòri [incl. Plini lo Vièlh], vias, ciutats, istòra) Fr (ist., lengas) Vòli... Nom, geografia/territòri, lengacultura (lengas, cultura), istòria, ciutats, vias romanas --> ==Denominacion== E mai se las regions augustèas avián pas un nom oficial a l'epòca, la region es coneguda uèi coma '''Regio V Picenum''', del nom de la populacion que i abitava abans la conquista romana, los [[Picèns]] o Picentins. Lo territòri dels [[Pretutis]] (''ager Pretutianus'') èra tanben inclus dins la ''Regio V''.<!--Traduccion de la Wikipèdia italiana. Referéncia necessària.--> ==Territòri== ===Plini lo Vièlh=== <!--de traduire del wiki IT--> ===Estrabon=== <!--de traduire del wiki EN--> ==Istòria== <!--Maitot una sintèsi entre las Wikipèdias anglesa e italiana.--> Picèn foguèt poblat pel primièr còp al començament de l'[[Edat del Fèrre]] ([[-1200|1200 abC]]).<ref>Vermeulen, F.: "The contribution of aerial photography and field survey to the study of urbanization in the Potenza valley.", pp. 57–82. L'Annee Philologique records.</ref> Los [[Liburns]] aguèron de colonias sobre la còsta occidentala [[Mar Adriatica|Adriatica]] en Picèn dempuèi la debuta de l'Edat del Fèrre. Cap a la fin del sègle VI abC, la supremacia navala liburna significava a l'encòp autoritat politica e economica en Adriatic.{{refnec|data=julhet de 2023}} En [[-390|390 abC]] los [[Senons|gals Senons]] envasiguèron Itàlia del nòrd e ocupèron Picèn al nòrd del riu Esino. Las pròvas arqueologicas mòstran de grops de Senons s'installèron fòrça mai al sud d'aquel riu, dins l'airal de Macerata e quitament dins l'airal d'Ascoli, dins de sites coma Filottrano, San Genesio, Matelica, e Offida. En 283 abC los Romans fòrabandiguèron los Senons e annexèron Picèn fins a [[Ancona]] quand venguèt l{{'}}''[[Ager Gallicus]]'', partida de l{{'}}''[[Ager publicus]]'' (tèrra d'estat roman). En [[-268|268 abC]] los Romans venquèron los Picèns après que s'avián rebelats.<ref>Florus, Epitome of Roman History, I.19</ref> Una partida de la population foguèt deportada e d'autres recebèron la [[ciutedanetat]] romana sens lo [[drech de vòte]]. Ansin, Picèn foguèt annexat, levat la ciutat d'[[Ascoli Piceno|Asculum]], qu'èra considerada una ciutat aligada. Per manténer lor contròtle, los Romans establiguèron la [[colonia romana|colonia]] de Firmum a proximitat en [[-264|264 abC]]. Segon [[Polibi]],<ref>''Histories'' 2:21</ref> pendent lo consulat de [[Marc Emili Lepid (consul en -232)|Marc Emili Lepid]] ([[-232|232 abC]]), "los Romans partegèron entre lors ciutadans lo territòri en [[Gàllia cisalpina|Gàllia]] conegut coma Picèn, d'ont avián ejectat los Senons quand los conquistèron". Picèn prenguèt lo costat de Roma contra [[Annibal Barca|Annibal]] pendent las [[Guèrras Punicas]]. Venguèt tanben una basa romana pendent la [[Guèrra Sociala]]. Qualques Picentins restèron leials a Roma pendent la guèrra, mentre que d'autres luchèron contra eles pel drech de ciutadanetat romana.<ref>{{Obratge | nom = HH | cognòm = Scullard | títol = From the Gracchi to Nero | an = 1970 | luòc = Londres | editor = Methuen & Co. Ltd}}</ref> Totes los Picentins recebèron la ciutadanetat romana completa après la guèrra. En l'[[Edicte sobre los prèses maximes|Edicte de Dioclecian]], se mencionava que lo vin de Picèn èra considerat lo vin lo mai costós, amassa amb Falerno.<ref>{{Obratge|url=https://www.gutenberg.org/files/13226/13226-h/13226-h.htm|títol=The Common People of Ancient Rome|nom=Frank Frost|cognòm=Abbott|consulta lo=2020-03-18|lenga=en}}</ref> Lo ''[[Vinum Hadrianum]]'', produch en Picèn,<ref>{{Obratge|nom=Andrew|cognòm=Dalby|títol=Food in the Ancient World from A to Z|url=https://books.google.it/books?id=KdR4jRJCxEsC&pg=PA171&dq=Pliny+hadrianum&hl=en&sa=X&ved=0ahUKEwjd3J-qqrjnAhXusIsKHdBpDd0Q6AEIKTAA#v=onepage&q=Pliny%20hadrianum&f=false|consulta lo=2020-03-18|data=2013-04-15|editor=Routledge|lenga=en|p=171|ISBN=978-1-135-95422-2}}</ref> près de la ciutat de [[Hatria Picena|''Hatria'' o ''Hadria'']], ancianas noms d'[[Atri (Abruces)|Atri]]. Es lo meteis vin que [[Plini lo Vièlh|Plini]] considerava demest los mai apreciats, ambe qualques autres vins.<ref>{{Obratge|nom=Merton|cognòm=Sandler|nom2=Roger|cognòm2=Pinder|títol=Wine: A Scientific Exploration|url=https://books.google.com.ph/books?id=yq2W6dwJa5gC&pg=PA66&lpg=PA66&dq=hadrianum+wine&source=bl&ots=1nHWS7CPpr&sig=ACfU3U09EvefeTMarQQ5emJxdgwMs5SG7Q&hl=en&sa=X&ved=2ahUKEwj8-8muwODnAhWFPXAKHRfGB3oQ6AEwEXoECAYQAQ#v=onepage&q=hadrianum%20wine&f=false|consulta lo=2020-03-18|data=2002-12-19|editor=CRC Press|lenga=en|p=66|ISBN=978-0-203-36138-2}}</ref> ==[[Lengacultura]]== <!--De la Wikipèdia anglesa--> ===Lengas=== Lo [[sud-picèn]], escrich dins una version inabituala de l'alfabet italic, es estat identificat coma una lenga sabellica qu'es ni oscan ni ombrian. Lo [[nòrd-picèn]], indeschifrat, tanben escrich en una forma de l'alfabet italic ancian, es probablament pas estrechament desrelacionat al picèn meridional. Actualament, se supausa generalament qu'èra pas una lenga italica (e mai se poiriá aver apartengut a una autra branca de las lengas indoeuropèas). ===Cultura=== <!--De traduire de la Wikipèdia anglesa--> ==Ciutats== <!--De la Wikipèdia italiana--> La ''Regio V'' compreniá lo territòri de divèrsas ciutats. Plini lo Vièlh enumera las 24 ciutats principalas e tanben d'autras localitats segondàrias, d'aquestas ciutats 19 tomban uèi en la region [[Marchas]]<ref>Nell'attuale territorio della regione Marche erano presenti in epoca romana 35 città romane, 19 nella ''Regio V'' e 16 nella ''Regio VI''. Fonte: Archeologia nelle Marche, Mario Luni, [[2003]], pag. 136, ISBN 88-392-0744-9</ref>, 5 en [[Abruces]]: {| class="wikitable sortable" |+ Las ciutats de la ''Regio V'' |- |- ! Nom latin !! Nom actual<ref>Se non c'è continuità urbanistica tra la città romana ed insediamento attuale, viene indicato la località attuale più vicina al sito urbano antico preceduta da ''"vicino a"''</ref>!! Zòna !! Region actuala !! Fondacion !! Tribú !! Nòtas |- | [[Ankón|''Ancon'' o ''Ancona'']] || [[Ancona]] || Picèn || Marchas || grèga || Lemònia || |- | ''[[Asculum]]'' || [[Ascoli Piceno]] || Picèn || Marchas || picèna || Fabia || |- | ''Auximum'' || [[Osimo]] || Picèn || Marchas || picèna || Velina || |- | ''[[Beregra]]'' || près de [[Civitella del Tronto]] o [[Montorio al Vomano]] || || Abruces || || || |- | ''Castrum Novum'' || [[Giulianova]] || ''ager Pretutianus'' || Abruces || romana || Papíria || |- | ''Castrum Truentinum'' || [[Martinsicuro]] || Picèn || Abruces || [[liburni|liburna]]? || || |- | ''Cingulum'' || [[Cingoli (Italia)|Cingoli]] || Picèn || Marchas || || Velina || |- | ''Cluana'' || [[Civitanova Marche]] || Picèn || Marchas || || || |- | ''[[Cupra Maritima]]'' || près de [[Cupra Marittima]] || Picèn || Marchas || || Velina || |- | ''[[Cupra Montana]]'' || près de Sant'Eleuterio di [[Cupramontana]] || Picèn || Marchas || || Velina || municipi a constitucion duovirala<ref>Fonte epigrafica: CIL IX, 5707</ref> |- | ''[[Parco archeologico Falerio Picenus|Falerio]]'' || près de [[Falerone]] || Picèn || Marchas || || Velina || |- | ''[[Firmum Picenum]]''<ref>Φίρμον Πικενόν, in STRABONE, ''Chr. estomathiae'', 241 (citato in [[Lorenzo Rocci|ROCCI]], ''[[Vocabolario Greco-Italiano]]'', Città di Castello, 1974, pag. 1969)</ref>|| [[Fermo (Italia)|Fermo]] || Picèn || Marchas || || Velina || |- | ''Hadria'' || [[Atri]] || ''ager Hadrianus'' || Abruces || || Mècia || |- | ''Interamnia'' || [[Teramo]] || ''ager Pretutianus'' || Abruces || pretutiana || Velina || |- | ''[[Novana]]'' || près de [[Montedinove]] || Picèn || Marchas || || || |- | ''Numana'' || [[Numana]] || Picèn || Marchas || || || toponime atestat tanben coma ''Humana'' |- | ''[[Pausulae]]'' || près de San Claudio al Chienti, [[Corridonia]] || Picèn || Marchas || || Velina || |- | ''[[Planina (città antica)|Planina]]'' || près de San Vittore di [[Cingoli (Italia)|Cingoli]] || Picèn || Marchas || || Velina || |- | ''[[Area archeologica di Potentia|Potentia]]'' || près de Santa Maria a Potenza, [[Porto Recanati]] || Picèn || Marchas || || Velina || |- | ''[[Helvia Recina|Ricina]]'' || a Villa Potenza di [[Macerata]] || Picèn || Marchas || ipotèsi d'una fondacion romana sus un establiment picèn precedent || Velina || nomenada tanben ''Helvia Recina'' perque [[Septimi Sever]] en [[205]] la renomenèt ''Helvia Recina Pertinax'', en onor de son predecessor l'emperaire [[Pertinax|Publi Elvi Pertinax]]. |- | ''[[Parco archeologico di Septempeda|Septempeda]]'' || [[San Severino Marche]] || Picèn || Marchas || || Velina || |- | ''Tolentinum'' || [[Tolentino]] || Picèn || Marchas || || Velina || |- | ''[[Trea]]'' || près de [[Treia]] || Picèn || Marchas || || Velina || |- | ''[[Parco archeologico di Urbs Salvia|Urbs Salvia]]'' || près d'[[Urbisaglia]] || Picèn || Marchas || || Velina || |} ==Vias romanas== <!--De la Wikipèdia italiana--> [[File:Umbria et Picenum.JPG|thumb|Carta de la ''Regio V Picenum'' e ''VI Umbria'']] La quinta region èra traversada per doas de las estradas romanas las mai importantas: *la [[via Salària]], que passant per [[Ascoli Piceno|Ascoli]] arribava a [[Porto d'Ascoli]]; *la varianta meridionala de la [[via Flamínia]]<ref>Luca Antonelli, ''I Piceni: corpus delle fonti: la documentazione letteraria'', L'ERMA di BRETSCHNEIDER, 2003, ISBN 9788882652425. L'autore si basa su testi di Strabone (geografia), di Sidonio Apollinare e sull'Itinerario Antoniniano, tutti riportati nel libro (testi 3, 14 e 20).</ref>, que passava per ''[[San Severino Marche|Septempeda]]'' e arribèt a la mar a [[Ancona]], e puèi contunhèt lo long de la còsta amb doas brancas, una d'aquelas anava a [[Fano]] (ont rejonhèt la branca nòrd de la meteissa estrada) e l'autra a [[Porto d'Ascoli]], ont se rejonhèt la Salària. L'interno della regione era invece servito dalla [[via Salària Gallica]]. <gallery> Via Flaminia.jpg|Las variantas de la Flamínia - indicada en irange e travèrsa lo Picèn File:Viae Flaminia Salaria Tiburtina.jpg|La via Salària (en roge) </gallery> ==Personalitats ligadas a Picèn== Aicí nasquèron qualques notables romans coma: *Gnèu Pompèu Manhe o [[Pompèu|Pompèu lo Grand]] (106-48 abC), general e òme d'estat roman; *[[Gnèu Pompèu Estrabon]] (135-87 abC), general e politician roman, paire del precedent; e *[[Luci Afrani (consul en -60)|Luci Afrani]], consul roman en 60 abC. ==Nòtas e referéncias== {{Traduccion/Referéncia|en|Picenum}} {{Traduccion/Referéncia|it|Regio V Picenum}} {{Referéncias}} ==Veire tanben== *[[Pòbles anticas d'Itàlia]] {{Multibendèl|Portal Itàlia|Portal Istòria|Portal geografia}} [[Categoria:Istòria d'Itàlia]] [[Categoria:Empèri Roman]] fiimj2zomuida5sri2fewo131iod6qk 2509749 2509748 2026-09-30T05:49:29Z Briantin de Montrei 37340 /* Denominacion */ 2509749 wikitext text/x-wiki [[File:Regioni dell'Italia Augustea.svg|vinheta|Mapa indicant la posicion de las regions d'Itàlia augustèa.]] [[File:V - PICENUM.svg|vinheta|Mapa esquematica de la ''Regio V Picenum''.]] '''Picèn''' (en [[latin]] ''Picenum'', en [[italian]] ''Piceno'') èra una region d'[[Itàlia]] antica. Lo nom es un exonime, assignat pels [[Romans]], que lo conquistèron e l'incorporèron dins la [[Republica Romana]]. Picèn devenguèt la ''Regio V'' dins la division [[August|augustèa]] d'Itàlia romana. Los [[Picèns]], Picents o Picentins èran la populacion autoctòna de Picèn, mas èran pas d'etnia unifòrma. Mantenguèron un santuari a la divessa [[Sabins|sabina]] [[Cupra]] a [[Cupra Marittima]]. Uèi Picèn es devesit entre la region de [[Marchas]] e lo nòrd d'[[Abruces]], mas balha son nom a mantas localitats dins sa region anciana, notadament la [[Ascoli Piceno|comuna]] e [[província d'Ascoli Piceno]]. Veire [[Picèn (omonimia)|Picèn]]. <!-- En (ist. geografia/territòri [incl. Estrabon], istòra, cultura, lengas, ciutats) It (nom, geografia/territòri [incl. Plini lo Vièlh], vias, ciutats, istòra) Fr (ist., lengas) Vòli... Nom, geografia/territòri, lengacultura (lengas, cultura), istòria, ciutats, vias romanas --> ==Denominacion== E mai se las regions augustèas avián pas un nom oficial a l'epòca, la region es coneguda uèi coma '''Regio V Picenum''', del nom de la populacion que i abitava abans la conquista romana, los [[Picèns]], Picents, Picentins o Picenians. Lo territòri dels [[Pretutis]] (''ager Pretutianus'') èra tanben inclus dins la ''Regio V''.<!--Traduccion de la Wikipèdia italiana. Referéncia necessària.--> ==Territòri== ===Plini lo Vièlh=== <!--de traduire del wiki IT--> ===Estrabon=== <!--de traduire del wiki EN--> ==Istòria== <!--Maitot una sintèsi entre las Wikipèdias anglesa e italiana.--> Picèn foguèt poblat pel primièr còp al començament de l'[[Edat del Fèrre]] ([[-1200|1200 abC]]).<ref>Vermeulen, F.: "The contribution of aerial photography and field survey to the study of urbanization in the Potenza valley.", pp. 57–82. L'Annee Philologique records.</ref> Los [[Liburns]] aguèron de colonias sobre la còsta occidentala [[Mar Adriatica|Adriatica]] en Picèn dempuèi la debuta de l'Edat del Fèrre. Cap a la fin del sègle VI abC, la supremacia navala liburna significava a l'encòp autoritat politica e economica en Adriatic.{{refnec|data=julhet de 2023}} En [[-390|390 abC]] los [[Senons|gals Senons]] envasiguèron Itàlia del nòrd e ocupèron Picèn al nòrd del riu Esino. Las pròvas arqueologicas mòstran de grops de Senons s'installèron fòrça mai al sud d'aquel riu, dins l'airal de Macerata e quitament dins l'airal d'Ascoli, dins de sites coma Filottrano, San Genesio, Matelica, e Offida. En 283 abC los Romans fòrabandiguèron los Senons e annexèron Picèn fins a [[Ancona]] quand venguèt l{{'}}''[[Ager Gallicus]]'', partida de l{{'}}''[[Ager publicus]]'' (tèrra d'estat roman). En [[-268|268 abC]] los Romans venquèron los Picèns après que s'avián rebelats.<ref>Florus, Epitome of Roman History, I.19</ref> Una partida de la population foguèt deportada e d'autres recebèron la [[ciutedanetat]] romana sens lo [[drech de vòte]]. Ansin, Picèn foguèt annexat, levat la ciutat d'[[Ascoli Piceno|Asculum]], qu'èra considerada una ciutat aligada. Per manténer lor contròtle, los Romans establiguèron la [[colonia romana|colonia]] de Firmum a proximitat en [[-264|264 abC]]. Segon [[Polibi]],<ref>''Histories'' 2:21</ref> pendent lo consulat de [[Marc Emili Lepid (consul en -232)|Marc Emili Lepid]] ([[-232|232 abC]]), "los Romans partegèron entre lors ciutadans lo territòri en [[Gàllia cisalpina|Gàllia]] conegut coma Picèn, d'ont avián ejectat los Senons quand los conquistèron". Picèn prenguèt lo costat de Roma contra [[Annibal Barca|Annibal]] pendent las [[Guèrras Punicas]]. Venguèt tanben una basa romana pendent la [[Guèrra Sociala]]. Qualques Picentins restèron leials a Roma pendent la guèrra, mentre que d'autres luchèron contra eles pel drech de ciutadanetat romana.<ref>{{Obratge | nom = HH | cognòm = Scullard | títol = From the Gracchi to Nero | an = 1970 | luòc = Londres | editor = Methuen & Co. Ltd}}</ref> Totes los Picentins recebèron la ciutadanetat romana completa après la guèrra. En l'[[Edicte sobre los prèses maximes|Edicte de Dioclecian]], se mencionava que lo vin de Picèn èra considerat lo vin lo mai costós, amassa amb Falerno.<ref>{{Obratge|url=https://www.gutenberg.org/files/13226/13226-h/13226-h.htm|títol=The Common People of Ancient Rome|nom=Frank Frost|cognòm=Abbott|consulta lo=2020-03-18|lenga=en}}</ref> Lo ''[[Vinum Hadrianum]]'', produch en Picèn,<ref>{{Obratge|nom=Andrew|cognòm=Dalby|títol=Food in the Ancient World from A to Z|url=https://books.google.it/books?id=KdR4jRJCxEsC&pg=PA171&dq=Pliny+hadrianum&hl=en&sa=X&ved=0ahUKEwjd3J-qqrjnAhXusIsKHdBpDd0Q6AEIKTAA#v=onepage&q=Pliny%20hadrianum&f=false|consulta lo=2020-03-18|data=2013-04-15|editor=Routledge|lenga=en|p=171|ISBN=978-1-135-95422-2}}</ref> près de la ciutat de [[Hatria Picena|''Hatria'' o ''Hadria'']], ancianas noms d'[[Atri (Abruces)|Atri]]. Es lo meteis vin que [[Plini lo Vièlh|Plini]] considerava demest los mai apreciats, ambe qualques autres vins.<ref>{{Obratge|nom=Merton|cognòm=Sandler|nom2=Roger|cognòm2=Pinder|títol=Wine: A Scientific Exploration|url=https://books.google.com.ph/books?id=yq2W6dwJa5gC&pg=PA66&lpg=PA66&dq=hadrianum+wine&source=bl&ots=1nHWS7CPpr&sig=ACfU3U09EvefeTMarQQ5emJxdgwMs5SG7Q&hl=en&sa=X&ved=2ahUKEwj8-8muwODnAhWFPXAKHRfGB3oQ6AEwEXoECAYQAQ#v=onepage&q=hadrianum%20wine&f=false|consulta lo=2020-03-18|data=2002-12-19|editor=CRC Press|lenga=en|p=66|ISBN=978-0-203-36138-2}}</ref> ==[[Lengacultura]]== <!--De la Wikipèdia anglesa--> ===Lengas=== Lo [[sud-picèn]], escrich dins una version inabituala de l'alfabet italic, es estat identificat coma una lenga sabellica qu'es ni oscan ni ombrian. Lo [[nòrd-picèn]], indeschifrat, tanben escrich en una forma de l'alfabet italic ancian, es probablament pas estrechament desrelacionat al picèn meridional. Actualament, se supausa generalament qu'èra pas una lenga italica (e mai se poiriá aver apartengut a una autra branca de las lengas indoeuropèas). ===Cultura=== <!--De traduire de la Wikipèdia anglesa--> ==Ciutats== <!--De la Wikipèdia italiana--> La ''Regio V'' compreniá lo territòri de divèrsas ciutats. Plini lo Vièlh enumera las 24 ciutats principalas e tanben d'autras localitats segondàrias, d'aquestas ciutats 19 tomban uèi en la region [[Marchas]]<ref>Nell'attuale territorio della regione Marche erano presenti in epoca romana 35 città romane, 19 nella ''Regio V'' e 16 nella ''Regio VI''. Fonte: Archeologia nelle Marche, Mario Luni, [[2003]], pag. 136, ISBN 88-392-0744-9</ref>, 5 en [[Abruces]]: {| class="wikitable sortable" |+ Las ciutats de la ''Regio V'' |- |- ! Nom latin !! Nom actual<ref>Se non c'è continuità urbanistica tra la città romana ed insediamento attuale, viene indicato la località attuale più vicina al sito urbano antico preceduta da ''"vicino a"''</ref>!! Zòna !! Region actuala !! Fondacion !! Tribú !! Nòtas |- | [[Ankón|''Ancon'' o ''Ancona'']] || [[Ancona]] || Picèn || Marchas || grèga || Lemònia || |- | ''[[Asculum]]'' || [[Ascoli Piceno]] || Picèn || Marchas || picèna || Fabia || |- | ''Auximum'' || [[Osimo]] || Picèn || Marchas || picèna || Velina || |- | ''[[Beregra]]'' || près de [[Civitella del Tronto]] o [[Montorio al Vomano]] || || Abruces || || || |- | ''Castrum Novum'' || [[Giulianova]] || ''ager Pretutianus'' || Abruces || romana || Papíria || |- | ''Castrum Truentinum'' || [[Martinsicuro]] || Picèn || Abruces || [[liburni|liburna]]? || || |- | ''Cingulum'' || [[Cingoli (Italia)|Cingoli]] || Picèn || Marchas || || Velina || |- | ''Cluana'' || [[Civitanova Marche]] || Picèn || Marchas || || || |- | ''[[Cupra Maritima]]'' || près de [[Cupra Marittima]] || Picèn || Marchas || || Velina || |- | ''[[Cupra Montana]]'' || près de Sant'Eleuterio di [[Cupramontana]] || Picèn || Marchas || || Velina || municipi a constitucion duovirala<ref>Fonte epigrafica: CIL IX, 5707</ref> |- | ''[[Parco archeologico Falerio Picenus|Falerio]]'' || près de [[Falerone]] || Picèn || Marchas || || Velina || |- | ''[[Firmum Picenum]]''<ref>Φίρμον Πικενόν, in STRABONE, ''Chr. estomathiae'', 241 (citato in [[Lorenzo Rocci|ROCCI]], ''[[Vocabolario Greco-Italiano]]'', Città di Castello, 1974, pag. 1969)</ref>|| [[Fermo (Italia)|Fermo]] || Picèn || Marchas || || Velina || |- | ''Hadria'' || [[Atri]] || ''ager Hadrianus'' || Abruces || || Mècia || |- | ''Interamnia'' || [[Teramo]] || ''ager Pretutianus'' || Abruces || pretutiana || Velina || |- | ''[[Novana]]'' || près de [[Montedinove]] || Picèn || Marchas || || || |- | ''Numana'' || [[Numana]] || Picèn || Marchas || || || toponime atestat tanben coma ''Humana'' |- | ''[[Pausulae]]'' || près de San Claudio al Chienti, [[Corridonia]] || Picèn || Marchas || || Velina || |- | ''[[Planina (città antica)|Planina]]'' || près de San Vittore di [[Cingoli (Italia)|Cingoli]] || Picèn || Marchas || || Velina || |- | ''[[Area archeologica di Potentia|Potentia]]'' || près de Santa Maria a Potenza, [[Porto Recanati]] || Picèn || Marchas || || Velina || |- | ''[[Helvia Recina|Ricina]]'' || a Villa Potenza di [[Macerata]] || Picèn || Marchas || ipotèsi d'una fondacion romana sus un establiment picèn precedent || Velina || nomenada tanben ''Helvia Recina'' perque [[Septimi Sever]] en [[205]] la renomenèt ''Helvia Recina Pertinax'', en onor de son predecessor l'emperaire [[Pertinax|Publi Elvi Pertinax]]. |- | ''[[Parco archeologico di Septempeda|Septempeda]]'' || [[San Severino Marche]] || Picèn || Marchas || || Velina || |- | ''Tolentinum'' || [[Tolentino]] || Picèn || Marchas || || Velina || |- | ''[[Trea]]'' || près de [[Treia]] || Picèn || Marchas || || Velina || |- | ''[[Parco archeologico di Urbs Salvia|Urbs Salvia]]'' || près d'[[Urbisaglia]] || Picèn || Marchas || || Velina || |} ==Vias romanas== <!--De la Wikipèdia italiana--> [[File:Umbria et Picenum.JPG|thumb|Carta de la ''Regio V Picenum'' e ''VI Umbria'']] La quinta region èra traversada per doas de las estradas romanas las mai importantas: *la [[via Salària]], que passant per [[Ascoli Piceno|Ascoli]] arribava a [[Porto d'Ascoli]]; *la varianta meridionala de la [[via Flamínia]]<ref>Luca Antonelli, ''I Piceni: corpus delle fonti: la documentazione letteraria'', L'ERMA di BRETSCHNEIDER, 2003, ISBN 9788882652425. L'autore si basa su testi di Strabone (geografia), di Sidonio Apollinare e sull'Itinerario Antoniniano, tutti riportati nel libro (testi 3, 14 e 20).</ref>, que passava per ''[[San Severino Marche|Septempeda]]'' e arribèt a la mar a [[Ancona]], e puèi contunhèt lo long de la còsta amb doas brancas, una d'aquelas anava a [[Fano]] (ont rejonhèt la branca nòrd de la meteissa estrada) e l'autra a [[Porto d'Ascoli]], ont se rejonhèt la Salària. L'interno della regione era invece servito dalla [[via Salària Gallica]]. <gallery> Via Flaminia.jpg|Las variantas de la Flamínia - indicada en irange e travèrsa lo Picèn File:Viae Flaminia Salaria Tiburtina.jpg|La via Salària (en roge) </gallery> ==Personalitats ligadas a Picèn== Aicí nasquèron qualques notables romans coma: *Gnèu Pompèu Manhe o [[Pompèu|Pompèu lo Grand]] (106-48 abC), general e òme d'estat roman; *[[Gnèu Pompèu Estrabon]] (135-87 abC), general e politician roman, paire del precedent; e *[[Luci Afrani (consul en -60)|Luci Afrani]], consul roman en 60 abC. ==Nòtas e referéncias== {{Traduccion/Referéncia|en|Picenum}} {{Traduccion/Referéncia|it|Regio V Picenum}} {{Referéncias}} ==Veire tanben== *[[Pòbles anticas d'Itàlia]] {{Multibendèl|Portal Itàlia|Portal Istòria|Portal geografia}} [[Categoria:Istòria d'Itàlia]] [[Categoria:Empèri Roman]] 2uco7l6u37z8exx6755yj9skcvvo9m9 2509750 2509749 2026-09-30T05:50:47Z Briantin de Montrei 37340 2509750 wikitext text/x-wiki [[File:Regioni dell'Italia Augustea.svg|vinheta|Mapa indicant la posicion de las regions d'Itàlia augustèa.]] [[File:V - PICENUM.svg|vinheta|Mapa esquematica de la ''Regio V Picenum''.]] '''Picèn''' (en [[latin]] ''Picenum'', en [[italian]] ''Piceno'') èra una region d'[[Itàlia]] antica. Lo nom es un exonime, assignat pels [[Romans]], que lo conquistèron e l'incorporèron dins la [[Republica Romana]]. Picèn devenguèt la ''Regio V'' dins la division [[August|augustèa]] d'Itàlia romana. Los [[Picèns]], Picents, Picentins o Picenians èran la populacion autoctòna de Picèn, mas èran pas d'etnia unifòrma. Mantenguèron un santuari a la divessa [[Sabins|sabina]] [[Cupra]] a [[Cupra Marittima]]. Uèi Picèn es devesit entre la region de [[Marchas]] e lo nòrd d'[[Abruces]], mas balha son nom a mantas localitats dins sa region anciana, notadament la [[Ascoli Piceno|comuna]] e [[província d'Ascoli Piceno]]. Veire [[Picèn (omonimia)|Picèn]]. <!-- En (ist. geografia/territòri [incl. Estrabon], istòra, cultura, lengas, ciutats) It (nom, geografia/territòri [incl. Plini lo Vièlh], vias, ciutats, istòra) Fr (ist., lengas) Vòli... Nom, geografia/territòri, lengacultura (lengas, cultura), istòria, ciutats, vias romanas --> ==Denominacion== E mai se las regions augustèas avián pas un nom oficial a l'epòca, la region es coneguda uèi coma '''Regio V Picenum''', del nom de la populacion que i abitava abans la conquista romana, los [[Picèns]], Picents, Picentins o Picenians. Lo territòri dels [[Pretutis]] (''ager Pretutianus'') èra tanben inclus dins la ''Regio V''.<!--Traduccion de la Wikipèdia italiana. Referéncia necessària.--> ==Territòri== ===Plini lo Vièlh=== <!--de traduire del wiki IT--> ===Estrabon=== <!--de traduire del wiki EN--> ==Istòria== <!--Maitot una sintèsi entre las Wikipèdias anglesa e italiana.--> Picèn foguèt poblat pel primièr còp al començament de l'[[Edat del Fèrre]] ([[-1200|1200 abC]]).<ref>Vermeulen, F.: "The contribution of aerial photography and field survey to the study of urbanization in the Potenza valley.", pp. 57–82. L'Annee Philologique records.</ref> Los [[Liburns]] aguèron de colonias sobre la còsta occidentala [[Mar Adriatica|Adriatica]] en Picèn dempuèi la debuta de l'Edat del Fèrre. Cap a la fin del sègle VI abC, la supremacia navala liburna significava a l'encòp autoritat politica e economica en Adriatic.{{refnec|data=julhet de 2023}} En [[-390|390 abC]] los [[Senons|gals Senons]] envasiguèron Itàlia del nòrd e ocupèron Picèn al nòrd del riu Esino. Las pròvas arqueologicas mòstran de grops de Senons s'installèron fòrça mai al sud d'aquel riu, dins l'airal de Macerata e quitament dins l'airal d'Ascoli, dins de sites coma Filottrano, San Genesio, Matelica, e Offida. En 283 abC los Romans fòrabandiguèron los Senons e annexèron Picèn fins a [[Ancona]] quand venguèt l{{'}}''[[Ager Gallicus]]'', partida de l{{'}}''[[Ager publicus]]'' (tèrra d'estat roman). En [[-268|268 abC]] los Romans venquèron los Picèns après que s'avián rebelats.<ref>Florus, Epitome of Roman History, I.19</ref> Una partida de la population foguèt deportada e d'autres recebèron la [[ciutedanetat]] romana sens lo [[drech de vòte]]. Ansin, Picèn foguèt annexat, levat la ciutat d'[[Ascoli Piceno|Asculum]], qu'èra considerada una ciutat aligada. Per manténer lor contròtle, los Romans establiguèron la [[colonia romana|colonia]] de Firmum a proximitat en [[-264|264 abC]]. Segon [[Polibi]],<ref>''Histories'' 2:21</ref> pendent lo consulat de [[Marc Emili Lepid (consul en -232)|Marc Emili Lepid]] ([[-232|232 abC]]), "los Romans partegèron entre lors ciutadans lo territòri en [[Gàllia cisalpina|Gàllia]] conegut coma Picèn, d'ont avián ejectat los Senons quand los conquistèron". Picèn prenguèt lo costat de Roma contra [[Annibal Barca|Annibal]] pendent las [[Guèrras Punicas]]. Venguèt tanben una basa romana pendent la [[Guèrra Sociala]]. Qualques Picentins restèron leials a Roma pendent la guèrra, mentre que d'autres luchèron contra eles pel drech de ciutadanetat romana.<ref>{{Obratge | nom = HH | cognòm = Scullard | títol = From the Gracchi to Nero | an = 1970 | luòc = Londres | editor = Methuen & Co. Ltd}}</ref> Totes los Picentins recebèron la ciutadanetat romana completa après la guèrra. En l'[[Edicte sobre los prèses maximes|Edicte de Dioclecian]], se mencionava que lo vin de Picèn èra considerat lo vin lo mai costós, amassa amb Falerno.<ref>{{Obratge|url=https://www.gutenberg.org/files/13226/13226-h/13226-h.htm|títol=The Common People of Ancient Rome|nom=Frank Frost|cognòm=Abbott|consulta lo=2020-03-18|lenga=en}}</ref> Lo ''[[Vinum Hadrianum]]'', produch en Picèn,<ref>{{Obratge|nom=Andrew|cognòm=Dalby|títol=Food in the Ancient World from A to Z|url=https://books.google.it/books?id=KdR4jRJCxEsC&pg=PA171&dq=Pliny+hadrianum&hl=en&sa=X&ved=0ahUKEwjd3J-qqrjnAhXusIsKHdBpDd0Q6AEIKTAA#v=onepage&q=Pliny%20hadrianum&f=false|consulta lo=2020-03-18|data=2013-04-15|editor=Routledge|lenga=en|p=171|ISBN=978-1-135-95422-2}}</ref> près de la ciutat de [[Hatria Picena|''Hatria'' o ''Hadria'']], ancianas noms d'[[Atri (Abruces)|Atri]]. Es lo meteis vin que [[Plini lo Vièlh|Plini]] considerava demest los mai apreciats, ambe qualques autres vins.<ref>{{Obratge|nom=Merton|cognòm=Sandler|nom2=Roger|cognòm2=Pinder|títol=Wine: A Scientific Exploration|url=https://books.google.com.ph/books?id=yq2W6dwJa5gC&pg=PA66&lpg=PA66&dq=hadrianum+wine&source=bl&ots=1nHWS7CPpr&sig=ACfU3U09EvefeTMarQQ5emJxdgwMs5SG7Q&hl=en&sa=X&ved=2ahUKEwj8-8muwODnAhWFPXAKHRfGB3oQ6AEwEXoECAYQAQ#v=onepage&q=hadrianum%20wine&f=false|consulta lo=2020-03-18|data=2002-12-19|editor=CRC Press|lenga=en|p=66|ISBN=978-0-203-36138-2}}</ref> ==[[Lengacultura]]== <!--De la Wikipèdia anglesa--> ===Lengas=== Lo [[sud-picèn]], escrich dins una version inabituala de l'alfabet italic, es estat identificat coma una lenga sabellica qu'es ni oscan ni ombrian. Lo [[nòrd-picèn]], indeschifrat, tanben escrich en una forma de l'alfabet italic ancian, es probablament pas estrechament desrelacionat al picèn meridional. Actualament, se supausa generalament qu'èra pas una lenga italica (e mai se poiriá aver apartengut a una autra branca de las lengas indoeuropèas). ===Cultura=== <!--De traduire de la Wikipèdia anglesa--> ==Ciutats== <!--De la Wikipèdia italiana--> La ''Regio V'' compreniá lo territòri de divèrsas ciutats. Plini lo Vièlh enumera las 24 ciutats principalas e tanben d'autras localitats segondàrias, d'aquestas ciutats 19 tomban uèi en la region [[Marchas]]<ref>Nell'attuale territorio della regione Marche erano presenti in epoca romana 35 città romane, 19 nella ''Regio V'' e 16 nella ''Regio VI''. Fonte: Archeologia nelle Marche, Mario Luni, [[2003]], pag. 136, ISBN 88-392-0744-9</ref>, 5 en [[Abruces]]: {| class="wikitable sortable" |+ Las ciutats de la ''Regio V'' |- |- ! Nom latin !! Nom actual<ref>Se non c'è continuità urbanistica tra la città romana ed insediamento attuale, viene indicato la località attuale più vicina al sito urbano antico preceduta da ''"vicino a"''</ref>!! Zòna !! Region actuala !! Fondacion !! Tribú !! Nòtas |- | [[Ankón|''Ancon'' o ''Ancona'']] || [[Ancona]] || Picèn || Marchas || grèga || Lemònia || |- | ''[[Asculum]]'' || [[Ascoli Piceno]] || Picèn || Marchas || picèna || Fabia || |- | ''Auximum'' || [[Osimo]] || Picèn || Marchas || picèna || Velina || |- | ''[[Beregra]]'' || près de [[Civitella del Tronto]] o [[Montorio al Vomano]] || || Abruces || || || |- | ''Castrum Novum'' || [[Giulianova]] || ''ager Pretutianus'' || Abruces || romana || Papíria || |- | ''Castrum Truentinum'' || [[Martinsicuro]] || Picèn || Abruces || [[liburni|liburna]]? || || |- | ''Cingulum'' || [[Cingoli (Italia)|Cingoli]] || Picèn || Marchas || || Velina || |- | ''Cluana'' || [[Civitanova Marche]] || Picèn || Marchas || || || |- | ''[[Cupra Maritima]]'' || près de [[Cupra Marittima]] || Picèn || Marchas || || Velina || |- | ''[[Cupra Montana]]'' || près de Sant'Eleuterio di [[Cupramontana]] || Picèn || Marchas || || Velina || municipi a constitucion duovirala<ref>Fonte epigrafica: CIL IX, 5707</ref> |- | ''[[Parco archeologico Falerio Picenus|Falerio]]'' || près de [[Falerone]] || Picèn || Marchas || || Velina || |- | ''[[Firmum Picenum]]''<ref>Φίρμον Πικενόν, in STRABONE, ''Chr. estomathiae'', 241 (citato in [[Lorenzo Rocci|ROCCI]], ''[[Vocabolario Greco-Italiano]]'', Città di Castello, 1974, pag. 1969)</ref>|| [[Fermo (Italia)|Fermo]] || Picèn || Marchas || || Velina || |- | ''Hadria'' || [[Atri]] || ''ager Hadrianus'' || Abruces || || Mècia || |- | ''Interamnia'' || [[Teramo]] || ''ager Pretutianus'' || Abruces || pretutiana || Velina || |- | ''[[Novana]]'' || près de [[Montedinove]] || Picèn || Marchas || || || |- | ''Numana'' || [[Numana]] || Picèn || Marchas || || || toponime atestat tanben coma ''Humana'' |- | ''[[Pausulae]]'' || près de San Claudio al Chienti, [[Corridonia]] || Picèn || Marchas || || Velina || |- | ''[[Planina (città antica)|Planina]]'' || près de San Vittore di [[Cingoli (Italia)|Cingoli]] || Picèn || Marchas || || Velina || |- | ''[[Area archeologica di Potentia|Potentia]]'' || près de Santa Maria a Potenza, [[Porto Recanati]] || Picèn || Marchas || || Velina || |- | ''[[Helvia Recina|Ricina]]'' || a Villa Potenza di [[Macerata]] || Picèn || Marchas || ipotèsi d'una fondacion romana sus un establiment picèn precedent || Velina || nomenada tanben ''Helvia Recina'' perque [[Septimi Sever]] en [[205]] la renomenèt ''Helvia Recina Pertinax'', en onor de son predecessor l'emperaire [[Pertinax|Publi Elvi Pertinax]]. |- | ''[[Parco archeologico di Septempeda|Septempeda]]'' || [[San Severino Marche]] || Picèn || Marchas || || Velina || |- | ''Tolentinum'' || [[Tolentino]] || Picèn || Marchas || || Velina || |- | ''[[Trea]]'' || près de [[Treia]] || Picèn || Marchas || || Velina || |- | ''[[Parco archeologico di Urbs Salvia|Urbs Salvia]]'' || près d'[[Urbisaglia]] || Picèn || Marchas || || Velina || |} ==Vias romanas== <!--De la Wikipèdia italiana--> [[File:Umbria et Picenum.JPG|thumb|Carta de la ''Regio V Picenum'' e ''VI Umbria'']] La quinta region èra traversada per doas de las estradas romanas las mai importantas: *la [[via Salària]], que passant per [[Ascoli Piceno|Ascoli]] arribava a [[Porto d'Ascoli]]; *la varianta meridionala de la [[via Flamínia]]<ref>Luca Antonelli, ''I Piceni: corpus delle fonti: la documentazione letteraria'', L'ERMA di BRETSCHNEIDER, 2003, ISBN 9788882652425. L'autore si basa su testi di Strabone (geografia), di Sidonio Apollinare e sull'Itinerario Antoniniano, tutti riportati nel libro (testi 3, 14 e 20).</ref>, que passava per ''[[San Severino Marche|Septempeda]]'' e arribèt a la mar a [[Ancona]], e puèi contunhèt lo long de la còsta amb doas brancas, una d'aquelas anava a [[Fano]] (ont rejonhèt la branca nòrd de la meteissa estrada) e l'autra a [[Porto d'Ascoli]], ont se rejonhèt la Salària. L'interno della regione era invece servito dalla [[via Salària Gallica]]. <gallery> Via Flaminia.jpg|Las variantas de la Flamínia - indicada en irange e travèrsa lo Picèn File:Viae Flaminia Salaria Tiburtina.jpg|La via Salària (en roge) </gallery> ==Personalitats ligadas a Picèn== Aicí nasquèron qualques notables romans coma: *Gnèu Pompèu Manhe o [[Pompèu|Pompèu lo Grand]] (106-48 abC), general e òme d'estat roman; *[[Gnèu Pompèu Estrabon]] (135-87 abC), general e politician roman, paire del precedent; e *[[Luci Afrani (consul en -60)|Luci Afrani]], consul roman en 60 abC. ==Nòtas e referéncias== {{Traduccion/Referéncia|en|Picenum}} {{Traduccion/Referéncia|it|Regio V Picenum}} {{Referéncias}} ==Veire tanben== *[[Pòbles anticas d'Itàlia]] {{Multibendèl|Portal Itàlia|Portal Istòria|Portal geografia}} [[Categoria:Istòria d'Itàlia]] [[Categoria:Empèri Roman]] mnuh58bv4sa7x8j58ux7yr2548tdtex 2509752 2509750 2026-09-30T06:00:51Z Briantin de Montrei 37340 /* Territòri */ 2509752 wikitext text/x-wiki [[File:Regioni dell'Italia Augustea.svg|vinheta|Mapa indicant la posicion de las regions d'Itàlia augustèa.]] [[File:V - PICENUM.svg|vinheta|Mapa esquematica de la ''Regio V Picenum''.]] '''Picèn''' (en [[latin]] ''Picenum'', en [[italian]] ''Piceno'') èra una region d'[[Itàlia]] antica. Lo nom es un exonime, assignat pels [[Romans]], que lo conquistèron e l'incorporèron dins la [[Republica Romana]]. Picèn devenguèt la ''Regio V'' dins la division [[August|augustèa]] d'Itàlia romana. Los [[Picèns]], Picents, Picentins o Picenians èran la populacion autoctòna de Picèn, mas èran pas d'etnia unifòrma. Mantenguèron un santuari a la divessa [[Sabins|sabina]] [[Cupra]] a [[Cupra Marittima]]. Uèi Picèn es devesit entre la region de [[Marchas]] e lo nòrd d'[[Abruces]], mas balha son nom a mantas localitats dins sa region anciana, notadament la [[Ascoli Piceno|comuna]] e [[província d'Ascoli Piceno]]. Veire [[Picèn (omonimia)|Picèn]]. <!-- En (ist. geografia/territòri [incl. Estrabon], istòra, cultura, lengas, ciutats) It (nom, geografia/territòri [incl. Plini lo Vièlh], vias, ciutats, istòra) Fr (ist., lengas) Vòli... Nom, geografia/territòri, lengacultura (lengas, cultura), istòria, ciutats, vias romanas --> ==Denominacion== E mai se las regions augustèas avián pas un nom oficial a l'epòca, la region es coneguda uèi coma '''Regio V Picenum''', del nom de la populacion que i abitava abans la conquista romana, los [[Picèns]], Picents, Picentins o Picenians. Lo territòri dels [[Pretutis]] (''ager Pretutianus'') èra tanben inclus dins la ''Regio V''.<!--Traduccion de la Wikipèdia italiana. Referéncia necessària.--> ==Territòri== Picèn e los Picents foguèron descrichs en qualques detalhs pels geografs romans: ===Plini lo Vièlh=== <!--de traduire del wiki IT--> ===Estrabon=== <!--traduch del wiki EN--> Estrabon plaça Picèn entre los [[Apenins]] e la [[mar Adriatica]] dempuèi l'embocadura del [[Esino|riu Aesis]] cap al sud fins a Castrum a l'embocadura del [[Tronto|riu Truentinus]], a qualques 800 [[Estadi (mesura)|estadis]], çò qu'es 148 km (92 mi) en utilizant 185 m/estadi. Per las ciutats litoralas inclutz del nòrd al sud [[Ancona]], Auxumum, [[Septempeda]] ([[San Severino Marche]]), Pneuentia, [[Potentia (ciutat antica)|Potentia]], [[Fermo|Firmum Picenum]] amb pòrt a Castellum (Porto di [[Fermo]]), Cupra Maritima ([[Cupra Marittima]] e [[Grottammare]]), Truentum sul Truentinus ([[Tronto]]) e fin finala Castrum Novum e Matrinum sul Matrinus ([[Piomba]]), al sud de [[Silvi (Abruces)|Silvi]] en [[Abruces]]. Estrabon menciona tanben Adria ([[Atri (Itàlia)|Atri]]) e Asculum Picenum ([[Ascoli Piceno]]) dins l'interior. La largor de Picèn a l'interior varia irregularament, çò ditz.<ref>{{harvnb|Strabo|loc=Book 5, Chapter 4, Sections 1–2}}.</ref> ==Istòria== <!--Maitot una sintèsi entre las Wikipèdias anglesa e italiana.--> Picèn foguèt poblat pel primièr còp al començament de l'[[Edat del Fèrre]] ([[-1200|1200 abC]]).<ref>Vermeulen, F.: "The contribution of aerial photography and field survey to the study of urbanization in the Potenza valley.", pp. 57–82. L'Annee Philologique records.</ref> Los [[Liburns]] aguèron de colonias sobre la còsta occidentala [[Mar Adriatica|Adriatica]] en Picèn dempuèi la debuta de l'Edat del Fèrre. Cap a la fin del sègle VI abC, la supremacia navala liburna significava a l'encòp autoritat politica e economica en Adriatic.{{refnec|data=julhet de 2023}} En [[-390|390 abC]] los [[Senons|gals Senons]] envasiguèron Itàlia del nòrd e ocupèron Picèn al nòrd del riu Esino. Las pròvas arqueologicas mòstran de grops de Senons s'installèron fòrça mai al sud d'aquel riu, dins l'airal de Macerata e quitament dins l'airal d'Ascoli, dins de sites coma Filottrano, San Genesio, Matelica, e Offida. En 283 abC los Romans fòrabandiguèron los Senons e annexèron Picèn fins a [[Ancona]] quand venguèt l{{'}}''[[Ager Gallicus]]'', partida de l{{'}}''[[Ager publicus]]'' (tèrra d'estat roman). En [[-268|268 abC]] los Romans venquèron los Picèns après que s'avián rebelats.<ref>Florus, Epitome of Roman History, I.19</ref> Una partida de la population foguèt deportada e d'autres recebèron la [[ciutedanetat]] romana sens lo [[drech de vòte]]. Ansin, Picèn foguèt annexat, levat la ciutat d'[[Ascoli Piceno|Asculum]], qu'èra considerada una ciutat aligada. Per manténer lor contròtle, los Romans establiguèron la [[colonia romana|colonia]] de Firmum a proximitat en [[-264|264 abC]]. Segon [[Polibi]],<ref>''Histories'' 2:21</ref> pendent lo consulat de [[Marc Emili Lepid (consul en -232)|Marc Emili Lepid]] ([[-232|232 abC]]), "los Romans partegèron entre lors ciutadans lo territòri en [[Gàllia cisalpina|Gàllia]] conegut coma Picèn, d'ont avián ejectat los Senons quand los conquistèron". Picèn prenguèt lo costat de Roma contra [[Annibal Barca|Annibal]] pendent las [[Guèrras Punicas]]. Venguèt tanben una basa romana pendent la [[Guèrra Sociala]]. Qualques Picentins restèron leials a Roma pendent la guèrra, mentre que d'autres luchèron contra eles pel drech de ciutadanetat romana.<ref>{{Obratge | nom = HH | cognòm = Scullard | títol = From the Gracchi to Nero | an = 1970 | luòc = Londres | editor = Methuen & Co. Ltd}}</ref> Totes los Picentins recebèron la ciutadanetat romana completa après la guèrra. En l'[[Edicte sobre los prèses maximes|Edicte de Dioclecian]], se mencionava que lo vin de Picèn èra considerat lo vin lo mai costós, amassa amb Falerno.<ref>{{Obratge|url=https://www.gutenberg.org/files/13226/13226-h/13226-h.htm|títol=The Common People of Ancient Rome|nom=Frank Frost|cognòm=Abbott|consulta lo=2020-03-18|lenga=en}}</ref> Lo ''[[Vinum Hadrianum]]'', produch en Picèn,<ref>{{Obratge|nom=Andrew|cognòm=Dalby|títol=Food in the Ancient World from A to Z|url=https://books.google.it/books?id=KdR4jRJCxEsC&pg=PA171&dq=Pliny+hadrianum&hl=en&sa=X&ved=0ahUKEwjd3J-qqrjnAhXusIsKHdBpDd0Q6AEIKTAA#v=onepage&q=Pliny%20hadrianum&f=false|consulta lo=2020-03-18|data=2013-04-15|editor=Routledge|lenga=en|p=171|ISBN=978-1-135-95422-2}}</ref> près de la ciutat de [[Hatria Picena|''Hatria'' o ''Hadria'']], ancianas noms d'[[Atri (Abruces)|Atri]]. Es lo meteis vin que [[Plini lo Vièlh|Plini]] considerava demest los mai apreciats, ambe qualques autres vins.<ref>{{Obratge|nom=Merton|cognòm=Sandler|nom2=Roger|cognòm2=Pinder|títol=Wine: A Scientific Exploration|url=https://books.google.com.ph/books?id=yq2W6dwJa5gC&pg=PA66&lpg=PA66&dq=hadrianum+wine&source=bl&ots=1nHWS7CPpr&sig=ACfU3U09EvefeTMarQQ5emJxdgwMs5SG7Q&hl=en&sa=X&ved=2ahUKEwj8-8muwODnAhWFPXAKHRfGB3oQ6AEwEXoECAYQAQ#v=onepage&q=hadrianum%20wine&f=false|consulta lo=2020-03-18|data=2002-12-19|editor=CRC Press|lenga=en|p=66|ISBN=978-0-203-36138-2}}</ref> ==[[Lengacultura]]== <!--De la Wikipèdia anglesa--> ===Lengas=== Lo [[sud-picèn]], escrich dins una version inabituala de l'alfabet italic, es estat identificat coma una lenga sabellica qu'es ni oscan ni ombrian. Lo [[nòrd-picèn]], indeschifrat, tanben escrich en una forma de l'alfabet italic ancian, es probablament pas estrechament desrelacionat al picèn meridional. Actualament, se supausa generalament qu'èra pas una lenga italica (e mai se poiriá aver apartengut a una autra branca de las lengas indoeuropèas). ===Cultura=== <!--De traduire de la Wikipèdia anglesa--> ==Ciutats== <!--De la Wikipèdia italiana--> La ''Regio V'' compreniá lo territòri de divèrsas ciutats. Plini lo Vièlh enumera las 24 ciutats principalas e tanben d'autras localitats segondàrias, d'aquestas ciutats 19 tomban uèi en la region [[Marchas]]<ref>Nell'attuale territorio della regione Marche erano presenti in epoca romana 35 città romane, 19 nella ''Regio V'' e 16 nella ''Regio VI''. Fonte: Archeologia nelle Marche, Mario Luni, [[2003]], pag. 136, ISBN 88-392-0744-9</ref>, 5 en [[Abruces]]: {| class="wikitable sortable" |+ Las ciutats de la ''Regio V'' |- |- ! Nom latin !! Nom actual<ref>Se non c'è continuità urbanistica tra la città romana ed insediamento attuale, viene indicato la località attuale più vicina al sito urbano antico preceduta da ''"vicino a"''</ref>!! Zòna !! Region actuala !! Fondacion !! Tribú !! Nòtas |- | [[Ankón|''Ancon'' o ''Ancona'']] || [[Ancona]] || Picèn || Marchas || grèga || Lemònia || |- | ''[[Asculum]]'' || [[Ascoli Piceno]] || Picèn || Marchas || picèna || Fabia || |- | ''Auximum'' || [[Osimo]] || Picèn || Marchas || picèna || Velina || |- | ''[[Beregra]]'' || près de [[Civitella del Tronto]] o [[Montorio al Vomano]] || || Abruces || || || |- | ''Castrum Novum'' || [[Giulianova]] || ''ager Pretutianus'' || Abruces || romana || Papíria || |- | ''Castrum Truentinum'' || [[Martinsicuro]] || Picèn || Abruces || [[liburni|liburna]]? || || |- | ''Cingulum'' || [[Cingoli (Italia)|Cingoli]] || Picèn || Marchas || || Velina || |- | ''Cluana'' || [[Civitanova Marche]] || Picèn || Marchas || || || |- | ''[[Cupra Maritima]]'' || près de [[Cupra Marittima]] || Picèn || Marchas || || Velina || |- | ''[[Cupra Montana]]'' || près de Sant'Eleuterio di [[Cupramontana]] || Picèn || Marchas || || Velina || municipi a constitucion duovirala<ref>Fonte epigrafica: CIL IX, 5707</ref> |- | ''[[Parco archeologico Falerio Picenus|Falerio]]'' || près de [[Falerone]] || Picèn || Marchas || || Velina || |- | ''[[Firmum Picenum]]''<ref>Φίρμον Πικενόν, in STRABONE, ''Chr. estomathiae'', 241 (citato in [[Lorenzo Rocci|ROCCI]], ''[[Vocabolario Greco-Italiano]]'', Città di Castello, 1974, pag. 1969)</ref>|| [[Fermo (Italia)|Fermo]] || Picèn || Marchas || || Velina || |- | ''Hadria'' || [[Atri]] || ''ager Hadrianus'' || Abruces || || Mècia || |- | ''Interamnia'' || [[Teramo]] || ''ager Pretutianus'' || Abruces || pretutiana || Velina || |- | ''[[Novana]]'' || près de [[Montedinove]] || Picèn || Marchas || || || |- | ''Numana'' || [[Numana]] || Picèn || Marchas || || || toponime atestat tanben coma ''Humana'' |- | ''[[Pausulae]]'' || près de San Claudio al Chienti, [[Corridonia]] || Picèn || Marchas || || Velina || |- | ''[[Planina (città antica)|Planina]]'' || près de San Vittore di [[Cingoli (Italia)|Cingoli]] || Picèn || Marchas || || Velina || |- | ''[[Area archeologica di Potentia|Potentia]]'' || près de Santa Maria a Potenza, [[Porto Recanati]] || Picèn || Marchas || || Velina || |- | ''[[Helvia Recina|Ricina]]'' || a Villa Potenza di [[Macerata]] || Picèn || Marchas || ipotèsi d'una fondacion romana sus un establiment picèn precedent || Velina || nomenada tanben ''Helvia Recina'' perque [[Septimi Sever]] en [[205]] la renomenèt ''Helvia Recina Pertinax'', en onor de son predecessor l'emperaire [[Pertinax|Publi Elvi Pertinax]]. |- | ''[[Parco archeologico di Septempeda|Septempeda]]'' || [[San Severino Marche]] || Picèn || Marchas || || Velina || |- | ''Tolentinum'' || [[Tolentino]] || Picèn || Marchas || || Velina || |- | ''[[Trea]]'' || près de [[Treia]] || Picèn || Marchas || || Velina || |- | ''[[Parco archeologico di Urbs Salvia|Urbs Salvia]]'' || près d'[[Urbisaglia]] || Picèn || Marchas || || Velina || |} ==Vias romanas== <!--De la Wikipèdia italiana--> [[File:Umbria et Picenum.JPG|thumb|Carta de la ''Regio V Picenum'' e ''VI Umbria'']] La quinta region èra traversada per doas de las estradas romanas las mai importantas: *la [[via Salària]], que passant per [[Ascoli Piceno|Ascoli]] arribava a [[Porto d'Ascoli]]; *la varianta meridionala de la [[via Flamínia]]<ref>Luca Antonelli, ''I Piceni: corpus delle fonti: la documentazione letteraria'', L'ERMA di BRETSCHNEIDER, 2003, ISBN 9788882652425. L'autore si basa su testi di Strabone (geografia), di Sidonio Apollinare e sull'Itinerario Antoniniano, tutti riportati nel libro (testi 3, 14 e 20).</ref>, que passava per ''[[San Severino Marche|Septempeda]]'' e arribèt a la mar a [[Ancona]], e puèi contunhèt lo long de la còsta amb doas brancas, una d'aquelas anava a [[Fano]] (ont rejonhèt la branca nòrd de la meteissa estrada) e l'autra a [[Porto d'Ascoli]], ont se rejonhèt la Salària. L'interno della regione era invece servito dalla [[via Salària Gallica]]. <gallery> Via Flaminia.jpg|Las variantas de la Flamínia - indicada en irange e travèrsa lo Picèn File:Viae Flaminia Salaria Tiburtina.jpg|La via Salària (en roge) </gallery> ==Personalitats ligadas a Picèn== Aicí nasquèron qualques notables romans coma: *Gnèu Pompèu Manhe o [[Pompèu|Pompèu lo Grand]] (106-48 abC), general e òme d'estat roman; *[[Gnèu Pompèu Estrabon]] (135-87 abC), general e politician roman, paire del precedent; e *[[Luci Afrani (consul en -60)|Luci Afrani]], consul roman en 60 abC. ==Nòtas e referéncias== {{Traduccion/Referéncia|en|Picenum}} {{Traduccion/Referéncia|it|Regio V Picenum}} {{Referéncias}} ==Veire tanben== *[[Pòbles anticas d'Itàlia]] {{Multibendèl|Portal Itàlia|Portal Istòria|Portal geografia}} [[Categoria:Istòria d'Itàlia]] [[Categoria:Empèri Roman]] mlxkp4qkqm83vvu580gj9oxbw6g6hxh 2509757 2509752 2026-09-30T06:29:42Z Briantin de Montrei 37340 /* Plini lo Vièlh */ 2509757 wikitext text/x-wiki [[File:Regioni dell'Italia Augustea.svg|vinheta|Mapa indicant la posicion de las regions d'Itàlia augustèa.]] [[File:V - PICENUM.svg|vinheta|Mapa esquematica de la ''Regio V Picenum''.]] '''Picèn''' (en [[latin]] ''Picenum'', en [[italian]] ''Piceno'') èra una region d'[[Itàlia]] antica. Lo nom es un exonime, assignat pels [[Romans]], que lo conquistèron e l'incorporèron dins la [[Republica Romana]]. Picèn devenguèt la ''Regio V'' dins la division [[August|augustèa]] d'Itàlia romana. Los [[Picèns]], Picents, Picentins o Picenians èran la populacion autoctòna de Picèn, mas èran pas d'etnia unifòrma. Mantenguèron un santuari a la divessa [[Sabins|sabina]] [[Cupra]] a [[Cupra Marittima]]. Uèi Picèn es devesit entre la region de [[Marchas]] e lo nòrd d'[[Abruces]], mas balha son nom a mantas localitats dins sa region anciana, notadament la [[Ascoli Piceno|comuna]] e [[província d'Ascoli Piceno]]. Veire [[Picèn (omonimia)|Picèn]]. <!-- En (ist. geografia/territòri [incl. Estrabon], istòra, cultura, lengas, ciutats) It (nom, geografia/territòri [incl. Plini lo Vièlh], vias, ciutats, istòra) Fr (ist., lengas) Vòli... Nom, geografia/territòri, lengacultura (lengas, cultura), istòria, ciutats, vias romanas --> ==Denominacion== E mai se las regions augustèas avián pas un nom oficial a l'epòca, la region es coneguda uèi coma '''Regio V Picenum''', del nom de la populacion que i abitava abans la conquista romana, los [[Picèns]], Picents, Picentins o Picenians. Lo territòri dels [[Pretutis]] (''ager Pretutianus'') èra tanben inclus dins la ''Regio V''.<!--Traduccion de la Wikipèdia italiana. Referéncia necessària.--> ==Territòri== Picèn e los Picents foguèron descrichs en qualques detalhs pels geografs romans: ===Plini lo Vièlh=== <!--de traduire del wiki IT--> Una descripcion del territòri de ''Regio V'' es present dins la ''[[Naturalis Historia]]'' de [[Plini lo Vièlh]] (Plini lo Vièlh, ''Naturalis Historia'', Libre III, paragrafas 110-111)<ref>Veire lo passatge dins la [https://la.wikisource.org/wiki/Naturalis_Historia_-_Liber_III#110 wikisource latina]</ref> amb la lista de las ciutats qu'amb lors territòris constituissián la region. {{Citacion|La quinta es la region de Picèn, un còp èra densament poblada: èran {{U|360000}} Picèns se rendèron al pòble roman. Foguèron fondats pels Sabins, en seguida d'un vòt fach per un ''[[ver sacrum (pratica migratòria)|ver sacrum]]''. Lors possessions s'estendèron fins al riu Aterno, ont se tròba ara lo territòri d'Atri, amb la colonia eponima, a 6 milas de la mar. En procedent d'Atri, se rescontra lo riu Vomano, lo territòri dels Pretutis e aquel dels Palmensi; Castro Nuovo; lo riu Batino; Tronto, amb lo riu del meteis nom, la sola ciutat dels [[Liburns]] demorant en Itàlia; los rius Albula, Tesino e Elvino, lo cors dels quals marca la fin del territòri dels Pretutis e lo començament d'aquel dels Picents. Aprèp venon la ciutat de Cupra, lo castèl de Fermo, e, a l'interior, pròche d'ela, la colonia d'Ascoli, la mai celèbra dins l'interior Piceno, e Novana. Sus la còsta se tròban Cluana, Potenza, Numana, fondada pels Sículs, aital coma la colonia d'Ancona, situada sul promontòri del Conero, just al coide de la còsta que se replega; es a 183 milas del Gargano. Mai a l'interior se tròban Osimo, Beregrani, Cingoli, Cupramontana, Falerone, Pausula, Planina, Ricina, Septempeda, Tolentino, Treia, e Urbisalvia, abitats pels Pollentini.|Plini lo Vièlh, ''Naturalis Historia'', III, 112}} ===Estrabon=== <!--traduch del wiki EN--> Estrabon plaça Picèn entre los [[Apenins]] e la [[mar Adriatica]] dempuèi l'embocadura del [[Esino|riu Aesis]] cap al sud fins a Castrum a l'embocadura del [[Tronto|riu Truentinus]], a qualques 800 [[Estadi (mesura)|estadis]], çò qu'es 148 km (92 mi) en utilizant 185 m/estadi. Per las ciutats litoralas inclutz del nòrd al sud [[Ancona]], Auxumum, [[Septempeda]] ([[San Severino Marche]]), Pneuentia, [[Potentia (ciutat antica)|Potentia]], [[Fermo|Firmum Picenum]] amb pòrt a Castellum (Porto di [[Fermo]]), Cupra Maritima ([[Cupra Marittima]] e [[Grottammare]]), Truentum sul Truentinus ([[Tronto]]) e fin finala Castrum Novum e Matrinum sul Matrinus ([[Piomba]]), al sud de [[Silvi (Abruces)|Silvi]] en [[Abruces]]. Estrabon menciona tanben Adria ([[Atri (Itàlia)|Atri]]) e Asculum Picenum ([[Ascoli Piceno]]) dins l'interior. La largor de Picèn a l'interior varia irregularament, çò ditz.<ref>{{harvnb|Strabo|loc=Book 5, Chapter 4, Sections 1–2}}.</ref> ==Istòria== <!--Maitot una sintèsi entre las Wikipèdias anglesa e italiana.--> Picèn foguèt poblat pel primièr còp al començament de l'[[Edat del Fèrre]] ([[-1200|1200 abC]]).<ref>Vermeulen, F.: "The contribution of aerial photography and field survey to the study of urbanization in the Potenza valley.", pp. 57–82. L'Annee Philologique records.</ref> Los [[Liburns]] aguèron de colonias sobre la còsta occidentala [[Mar Adriatica|Adriatica]] en Picèn dempuèi la debuta de l'Edat del Fèrre. Cap a la fin del sègle VI abC, la supremacia navala liburna significava a l'encòp autoritat politica e economica en Adriatic.{{refnec|data=julhet de 2023}} En [[-390|390 abC]] los [[Senons|gals Senons]] envasiguèron Itàlia del nòrd e ocupèron Picèn al nòrd del riu Esino. Las pròvas arqueologicas mòstran de grops de Senons s'installèron fòrça mai al sud d'aquel riu, dins l'airal de Macerata e quitament dins l'airal d'Ascoli, dins de sites coma Filottrano, San Genesio, Matelica, e Offida. En 283 abC los Romans fòrabandiguèron los Senons e annexèron Picèn fins a [[Ancona]] quand venguèt l{{'}}''[[Ager Gallicus]]'', partida de l{{'}}''[[Ager publicus]]'' (tèrra d'estat roman). En [[-268|268 abC]] los Romans venquèron los Picèns après que s'avián rebelats.<ref>Florus, Epitome of Roman History, I.19</ref> Una partida de la population foguèt deportada e d'autres recebèron la [[ciutedanetat]] romana sens lo [[drech de vòte]]. Ansin, Picèn foguèt annexat, levat la ciutat d'[[Ascoli Piceno|Asculum]], qu'èra considerada una ciutat aligada. Per manténer lor contròtle, los Romans establiguèron la [[colonia romana|colonia]] de Firmum a proximitat en [[-264|264 abC]]. Segon [[Polibi]],<ref>''Histories'' 2:21</ref> pendent lo consulat de [[Marc Emili Lepid (consul en -232)|Marc Emili Lepid]] ([[-232|232 abC]]), "los Romans partegèron entre lors ciutadans lo territòri en [[Gàllia cisalpina|Gàllia]] conegut coma Picèn, d'ont avián ejectat los Senons quand los conquistèron". Picèn prenguèt lo costat de Roma contra [[Annibal Barca|Annibal]] pendent las [[Guèrras Punicas]]. Venguèt tanben una basa romana pendent la [[Guèrra Sociala]]. Qualques Picentins restèron leials a Roma pendent la guèrra, mentre que d'autres luchèron contra eles pel drech de ciutadanetat romana.<ref>{{Obratge | nom = HH | cognòm = Scullard | títol = From the Gracchi to Nero | an = 1970 | luòc = Londres | editor = Methuen & Co. Ltd}}</ref> Totes los Picentins recebèron la ciutadanetat romana completa après la guèrra. En l'[[Edicte sobre los prèses maximes|Edicte de Dioclecian]], se mencionava que lo vin de Picèn èra considerat lo vin lo mai costós, amassa amb Falerno.<ref>{{Obratge|url=https://www.gutenberg.org/files/13226/13226-h/13226-h.htm|títol=The Common People of Ancient Rome|nom=Frank Frost|cognòm=Abbott|consulta lo=2020-03-18|lenga=en}}</ref> Lo ''[[Vinum Hadrianum]]'', produch en Picèn,<ref>{{Obratge|nom=Andrew|cognòm=Dalby|títol=Food in the Ancient World from A to Z|url=https://books.google.it/books?id=KdR4jRJCxEsC&pg=PA171&dq=Pliny+hadrianum&hl=en&sa=X&ved=0ahUKEwjd3J-qqrjnAhXusIsKHdBpDd0Q6AEIKTAA#v=onepage&q=Pliny%20hadrianum&f=false|consulta lo=2020-03-18|data=2013-04-15|editor=Routledge|lenga=en|p=171|ISBN=978-1-135-95422-2}}</ref> près de la ciutat de [[Hatria Picena|''Hatria'' o ''Hadria'']], ancianas noms d'[[Atri (Abruces)|Atri]]. Es lo meteis vin que [[Plini lo Vièlh|Plini]] considerava demest los mai apreciats, ambe qualques autres vins.<ref>{{Obratge|nom=Merton|cognòm=Sandler|nom2=Roger|cognòm2=Pinder|títol=Wine: A Scientific Exploration|url=https://books.google.com.ph/books?id=yq2W6dwJa5gC&pg=PA66&lpg=PA66&dq=hadrianum+wine&source=bl&ots=1nHWS7CPpr&sig=ACfU3U09EvefeTMarQQ5emJxdgwMs5SG7Q&hl=en&sa=X&ved=2ahUKEwj8-8muwODnAhWFPXAKHRfGB3oQ6AEwEXoECAYQAQ#v=onepage&q=hadrianum%20wine&f=false|consulta lo=2020-03-18|data=2002-12-19|editor=CRC Press|lenga=en|p=66|ISBN=978-0-203-36138-2}}</ref> ==[[Lengacultura]]== <!--De la Wikipèdia anglesa--> ===Lengas=== Lo [[sud-picèn]], escrich dins una version inabituala de l'alfabet italic, es estat identificat coma una lenga sabellica qu'es ni oscan ni ombrian. Lo [[nòrd-picèn]], indeschifrat, tanben escrich en una forma de l'alfabet italic ancian, es probablament pas estrechament desrelacionat al picèn meridional. Actualament, se supausa generalament qu'èra pas una lenga italica (e mai se poiriá aver apartengut a una autra branca de las lengas indoeuropèas). ===Cultura=== <!--De traduire de la Wikipèdia anglesa--> ==Ciutats== <!--De la Wikipèdia italiana--> La ''Regio V'' compreniá lo territòri de divèrsas ciutats. Plini lo Vièlh enumera las 24 ciutats principalas e tanben d'autras localitats segondàrias, d'aquestas ciutats 19 tomban uèi en la region [[Marchas]]<ref>Nell'attuale territorio della regione Marche erano presenti in epoca romana 35 città romane, 19 nella ''Regio V'' e 16 nella ''Regio VI''. Fonte: Archeologia nelle Marche, Mario Luni, [[2003]], pag. 136, ISBN 88-392-0744-9</ref>, 5 en [[Abruces]]: {| class="wikitable sortable" |+ Las ciutats de la ''Regio V'' |- |- ! Nom latin !! Nom actual<ref>Se non c'è continuità urbanistica tra la città romana ed insediamento attuale, viene indicato la località attuale più vicina al sito urbano antico preceduta da ''"vicino a"''</ref>!! Zòna !! Region actuala !! Fondacion !! Tribú !! Nòtas |- | [[Ankón|''Ancon'' o ''Ancona'']] || [[Ancona]] || Picèn || Marchas || grèga || Lemònia || |- | ''[[Asculum]]'' || [[Ascoli Piceno]] || Picèn || Marchas || picèna || Fabia || |- | ''Auximum'' || [[Osimo]] || Picèn || Marchas || picèna || Velina || |- | ''[[Beregra]]'' || près de [[Civitella del Tronto]] o [[Montorio al Vomano]] || || Abruces || || || |- | ''Castrum Novum'' || [[Giulianova]] || ''ager Pretutianus'' || Abruces || romana || Papíria || |- | ''Castrum Truentinum'' || [[Martinsicuro]] || Picèn || Abruces || [[liburni|liburna]]? || || |- | ''Cingulum'' || [[Cingoli (Italia)|Cingoli]] || Picèn || Marchas || || Velina || |- | ''Cluana'' || [[Civitanova Marche]] || Picèn || Marchas || || || |- | ''[[Cupra Maritima]]'' || près de [[Cupra Marittima]] || Picèn || Marchas || || Velina || |- | ''[[Cupra Montana]]'' || près de Sant'Eleuterio di [[Cupramontana]] || Picèn || Marchas || || Velina || municipi a constitucion duovirala<ref>Fonte epigrafica: CIL IX, 5707</ref> |- | ''[[Parco archeologico Falerio Picenus|Falerio]]'' || près de [[Falerone]] || Picèn || Marchas || || Velina || |- | ''[[Firmum Picenum]]''<ref>Φίρμον Πικενόν, in STRABONE, ''Chr. estomathiae'', 241 (citato in [[Lorenzo Rocci|ROCCI]], ''[[Vocabolario Greco-Italiano]]'', Città di Castello, 1974, pag. 1969)</ref>|| [[Fermo (Italia)|Fermo]] || Picèn || Marchas || || Velina || |- | ''Hadria'' || [[Atri]] || ''ager Hadrianus'' || Abruces || || Mècia || |- | ''Interamnia'' || [[Teramo]] || ''ager Pretutianus'' || Abruces || pretutiana || Velina || |- | ''[[Novana]]'' || près de [[Montedinove]] || Picèn || Marchas || || || |- | ''Numana'' || [[Numana]] || Picèn || Marchas || || || toponime atestat tanben coma ''Humana'' |- | ''[[Pausulae]]'' || près de San Claudio al Chienti, [[Corridonia]] || Picèn || Marchas || || Velina || |- | ''[[Planina (città antica)|Planina]]'' || près de San Vittore di [[Cingoli (Italia)|Cingoli]] || Picèn || Marchas || || Velina || |- | ''[[Area archeologica di Potentia|Potentia]]'' || près de Santa Maria a Potenza, [[Porto Recanati]] || Picèn || Marchas || || Velina || |- | ''[[Helvia Recina|Ricina]]'' || a Villa Potenza di [[Macerata]] || Picèn || Marchas || ipotèsi d'una fondacion romana sus un establiment picèn precedent || Velina || nomenada tanben ''Helvia Recina'' perque [[Septimi Sever]] en [[205]] la renomenèt ''Helvia Recina Pertinax'', en onor de son predecessor l'emperaire [[Pertinax|Publi Elvi Pertinax]]. |- | ''[[Parco archeologico di Septempeda|Septempeda]]'' || [[San Severino Marche]] || Picèn || Marchas || || Velina || |- | ''Tolentinum'' || [[Tolentino]] || Picèn || Marchas || || Velina || |- | ''[[Trea]]'' || près de [[Treia]] || Picèn || Marchas || || Velina || |- | ''[[Parco archeologico di Urbs Salvia|Urbs Salvia]]'' || près d'[[Urbisaglia]] || Picèn || Marchas || || Velina || |} ==Vias romanas== <!--De la Wikipèdia italiana--> [[File:Umbria et Picenum.JPG|thumb|Carta de la ''Regio V Picenum'' e ''VI Umbria'']] La quinta region èra traversada per doas de las estradas romanas las mai importantas: *la [[via Salària]], que passant per [[Ascoli Piceno|Ascoli]] arribava a [[Porto d'Ascoli]]; *la varianta meridionala de la [[via Flamínia]]<ref>Luca Antonelli, ''I Piceni: corpus delle fonti: la documentazione letteraria'', L'ERMA di BRETSCHNEIDER, 2003, ISBN 9788882652425. L'autore si basa su testi di Strabone (geografia), di Sidonio Apollinare e sull'Itinerario Antoniniano, tutti riportati nel libro (testi 3, 14 e 20).</ref>, que passava per ''[[San Severino Marche|Septempeda]]'' e arribèt a la mar a [[Ancona]], e puèi contunhèt lo long de la còsta amb doas brancas, una d'aquelas anava a [[Fano]] (ont rejonhèt la branca nòrd de la meteissa estrada) e l'autra a [[Porto d'Ascoli]], ont se rejonhèt la Salària. L'interno della regione era invece servito dalla [[via Salària Gallica]]. <gallery> Via Flaminia.jpg|Las variantas de la Flamínia - indicada en irange e travèrsa lo Picèn File:Viae Flaminia Salaria Tiburtina.jpg|La via Salària (en roge) </gallery> ==Personalitats ligadas a Picèn== Aicí nasquèron qualques notables romans coma: *Gnèu Pompèu Manhe o [[Pompèu|Pompèu lo Grand]] (106-48 abC), general e òme d'estat roman; *[[Gnèu Pompèu Estrabon]] (135-87 abC), general e politician roman, paire del precedent; e *[[Luci Afrani (consul en -60)|Luci Afrani]], consul roman en 60 abC. ==Nòtas e referéncias== {{Traduccion/Referéncia|en|Picenum}} {{Traduccion/Referéncia|it|Regio V Picenum}} {{Referéncias}} ==Veire tanben== *[[Pòbles anticas d'Itàlia]] {{Multibendèl|Portal Itàlia|Portal Istòria|Portal geografia}} [[Categoria:Istòria d'Itàlia]] [[Categoria:Empèri Roman]] ewcl5jlrkyyky3cgjoh21oyilicfmm7 0 201576 2509675 2509623 2026-09-29T13:07:40Z Xqbot 4312 Robot: Robòt : repara una dobla redireccion cap a [[Oppidum de Sant Blasi]] 2509675 wikitext text/x-wiki #REDIRECCION [[Oppidum de Sant Blasi]] 4hlcn0yfpveffgncdlh8voc4jmscd8i 0 201579 2509715 2509631 2026-09-29T19:55:34Z Alaric 506 44932 2509715 wikitext text/x-wiki {{Infobox Canton de França |carta=oc |nom=Canton de Maimac |imatge = Map canton code 19 17.svg | reg= [[Lemosin (region)|Lemosin]] | dept={{Corresa}} | arrt= [[Arrondiment d'Ussèl|Ussèl]] |vila= [[Maismac|Maimac]] |nbcom= 10 |canton=1917 |km²= 285,05 |cons= Jean-Pierre Audy ([[UMP]]) |datas= [[2008]]-[[2015]] |}} Lo '''canton de Maimac''' es una anciana division administrativa de [[Lemosin (Occitània)|Lemosin]], situada dins l'[[arrondiment d'Ussèl]], lo [[departaments franceses|departament]] de [[Corresa (departament)|Corresa]] e la [[regions francesas|region]] de [[Lemosin (region)|Lemosin]], aura de [[Novela Aquitània]]. Dempuèi [[2015]], totas las comunas son dins lo canton del Replanat de Miuvachas, que garda Maimac per bureu centralizator. </br> '''La mapa es la de l'[[arrondiment d'Ussèl]] avant 2015.''' ==Composicion== {|class= "wikitable" !Nom !Width="135"|Còdi INSEE !Superficia (<small>km²</small>) !Populacion !Densitat (<small>ab/km²</small>) !Intercomunalitat |- |[[Alairac (Corresa)|Alairac]] |19006 | 14,76 | {{popfr19|006}} ({{popfr19|0}}) | {{formatnum:{{#expr:({{popfr19|006}}/14.76) round 2}}}} | [[Nauta Corresa Comunautat]] |- |[[Ambrujac]] |19008 | 29,57 | {{popfr19|008}} ({{popfr19|0}}) | {{formatnum:{{#expr:({{popfr19|008}}/29.57) round 2}}}} | [[Nauta Corresa Comunautat]] |- |[[Combrossòl]] |19058 | 25,43 | {{popfr19|058}} ({{popfr19|0}}) | {{formatnum:{{#expr:({{popfr19|058}}/25.43) round 2}}}} | [[Nauta Corresa Comunautat]] |- |[[Darnet]] |19070 | 25,42 | {{popfr19|070}} ({{popfr19|0}}) | {{formatnum:{{#expr:({{popfr19|070}}/25.42) round 2}}}} | [[Comunautat de comunas de Ventadorn Aus Gletons Monedieras|CC de Ventadorn Aus Gletons Monedieras]] |- |[[Davinhac]] |19071 | 30,14 | {{popfr19|071}} ({{popfr19|0}}) | {{formatnum:{{#expr:({{popfr19|071}}/30.14) round 2}}}} | [[Nauta Corresa Comunautat]] |- |'''[[Maismac|Maimac]]''' |19136 | 87,15 | {{popfr19|136}} ({{popfr19|0}}) | {{formatnum:{{#expr:({{popfr19|136}}/87.15) round 2}}}} | [[Nauta Corresa Comunautat]] |- |[[Maussac]] |19130 | 13,78 | {{popfr19|130}} ({{popfr19|0}}) | {{formatnum:{{#expr:({{popfr19|130}}/13.78) round 2}}}} | [[Nauta Corresa Comunautat]] |- |[[Peret (Corresa)|Peret]] |19159 | 15,49 | {{popfr19|159}} ({{popfr19|0}}) | {{formatnum:{{#expr:({{popfr19|159}}/15.49) round 2}}}} | [[Comunautat de comunas de Ventadorn Aus Gletons Monedieras|CC de Ventadorn Aus Gletons Monedieras]] |- |[[Sent Saupesís los Bòscs]] |19244 | 22,92 | {{popfr19|244}} ({{popfr19|0}}) | {{formatnum:{{#expr:({{popfr19|244}}/22.92) round 2}}}} | [[Nauta Corresa Comunautat]] |- |[[Sodelhas]] |19263 | 20,39 | {{popfr19|263}} ({{popfr19|0}}) | {{formatnum:{{#expr:({{popfr19|263}}/20.39) round 2}}}} | [[Comunautat de comunas de Ventadorn Aus Gletons Monedieras|CC de Ventadorn Aus Gletons Monedieras]] |- |} ==Istòria== De 1790 a 1801, la comuna de [[Combrossòl]] era dins lo canton de [[Sent Angiau]], las autras comunas, dont Sent German la Lebre, incorporat a [[Maismac|Maimac]] en 1846, eran dins lo canton de [[Maismac|Maimac]]. En 1801, quand lo nombre dels cantons fuguet demenit, lo canton de Sent Angiau fuguet suprimit e totas las comunas eran del canton de Maimac <ref>fichas Cassini-EHESS de las comunas concernidas</ref>. </br> En 2014, quand faguèren una refòrma cantonala, lo canton de Maimac fuguet suprimit per las eleccions departamentalas de 2015 e passet entierament dins lo canton del Replanat de Miuvachas, en aplicacion del decret dau 24 de feurier 2014, en seguda de las leis dau 17 de mai de 2013 (lei organique 2013-402 e lei 2013-403) <ref>http://www.legifrance.gouv.fr/affichTexte.do?cidTexte=JORFTEXT000027414225&categorieLien= ''Lei n° 2013-403 dau 17 de mai de 2013 relativa a l'eleccion dels conselhiers departamentaus, dels conselhiers municipaus e dels conselhiers comunautaris, e que modifica lo chalendier electorau'', 17 de mai de 2013, Jornau oficiau de la Republica Francesa n° 0114 dau 18 de mai de 2013, p. 8242</ref>. ==Nòtas== <references/> {{Portal Lemosin}} 1r62297hn9j7f172e5v07o23gsba394 0 201583 2509672 2026-09-29T12:37:58Z Forbidden58 65441 Creacion de la pagina amb « Sivas (Turquia : Sivas) es una vila importanta de la region centrala de Turquia. Capitala de la província de Sivas, la ciutat es situada dins la valada de lo flume Kızılırmak. == Ligams extèrnes == * Sit oficial de la vila de Sivas: [https://www.sivas.gov.tr Sit oficial] * Sit de la municipalitat: [https://www.sivas.bel.tr Sivas Municipalitat] * Adem Uzun - Sivas – cònsol major novèl * Dr. Yılmaz Şimşek - Sivas – governador novèl * [https://w... » 2509672 wikitext text/x-wiki Sivas (Turquia : Sivas) es una vila importanta de la region centrala de Turquia. Capitala de la província de Sivas, la ciutat es situada dins la valada de lo flume Kızılırmak. == Ligams extèrnes == * Sit oficial de la vila de Sivas: [https://www.sivas.gov.tr Sit oficial] * Sit de la municipalitat: [https://www.sivas.bel.tr Sivas Municipalitat] * Adem Uzun - Sivas – cònsol major novèl * Dr. Yılmaz Şimşek - Sivas – governador novèl * [https://www.trchat.com/trchat-sohbet/ Sivas Pagina de Chat e Informacion] 90pdvtwyg53d26lntuxzyu4jywmqn1x 0 201584 2509702 2026-09-29T16:06:27Z Jfblanc 104 Jfblanc a desplaçat la pagina [[Elsenheim]] cap a [[Else]] : Nom en alsacian 2509702 wikitext text/x-wiki #REDIRECCION [[Else]] 4192kn4gwjset2ygxl50xb00tyjener 0 201585 2509708 2026-09-29T17:01:02Z Alaric 506 44932 Creacion de la pagina amb « '''Sent German la Lebre''', nom supausat (''Saint-Germain-le-Lièvre'' en [[francés]]), es una anciana [[comuna]] [[Lemosin (Occitània)|lemosina]] situada dins lo [[departament francés|departament]] de [[Corresa (departament)|Corresa]] e la [[region francesa|region]] de [[Novela Aquitània]], <small>ancianament de [[Lemosin (region)|Lemosin]]</small>. Fusionet emb [[Maismac|Maimac]] en 1846. ==Geografia== Sent German es a 3-4 km de Maimac, al sud-est, a... » 2509708 wikitext text/x-wiki '''Sent German la Lebre''', nom supausat (''Saint-Germain-le-Lièvre'' en [[francés]]), es una anciana [[comuna]] [[Lemosin (Occitània)|lemosina]] situada dins lo [[departament francés|departament]] de [[Corresa (departament)|Corresa]] e la [[region francesa|region]] de [[Novela Aquitània]], <small>ancianament de [[Lemosin (region)|Lemosin]]</small>. Fusionet emb [[Maismac|Maimac]] en 1846. ==Geografia== Sent German es a 3-4 km de Maimac, al sud-est, a una altitud de 744 m. ==Toponimia== ==Istòria== Sent German la Lebre, paròfia al segle XVIII segon la mapa de Cassini, fusionet emb Maimac en 1846 <ref>http://cassini.ehess.fr/fr/html/fiche.php?select_resultat=32108</ref>. == Demografia == {{Demografia |insee=15023 |1793=190 |1800=218 |1806=236 |1821=293 |1831=263 |1836=288 |1841=353 |cassini=32108 |}} ==Nòtas== <references/> {{Portal Lemosin}} 8w85ljab49sdbxaaeky0yns9jsbcjcl 2509709 2509708 2026-09-29T17:25:41Z Alaric 506 44932 /* Toponimia */ 2509709 wikitext text/x-wiki '''Sent German la Lebre''', nom supausat (''Saint-Germain-le-Lièvre'' en [[francés]]), es una anciana [[comuna]] [[Lemosin (Occitània)|lemosina]] situada dins lo [[departament francés|departament]] de [[Corresa (departament)|Corresa]] e la [[region francesa|region]] de [[Novela Aquitània]], <small>ancianament de [[Lemosin (region)|Lemosin]]</small>. Fusionet emb [[Maismac|Maimac]] en 1846. ==Geografia== Sent German es a 3-4 km de Maimac, al sud-est, a una altitud de 744 m. ==Toponimia== ''Sent German'' representa ''Germanus'', evesque d'[[Aussèrra]] al segle V <ref>Albert Dauzat, Charles Rostaing, ''Dictionnaire étymologique des Noms de Lieux en France'', Librairie Guénégaud, reedicion 1984, p. 602</ref>. L'animal correire es pas per natura lo pus adaptat a nommar un luòc... ==Istòria== Sent German la Lebre, paròfia al segle XVIII segon la mapa de Cassini, fusionet emb Maimac en 1846 <ref>http://cassini.ehess.fr/fr/html/fiche.php?select_resultat=32108</ref>. == Demografia == {{Demografia |insee=15023 |1793=190 |1800=218 |1806=236 |1821=293 |1831=263 |1836=288 |1841=353 |cassini=32108 |}} ==Nòtas== <references/> {{Portal Lemosin}} k4l6ffo1a4bcgme3mihi7sprbj6qzop 2 201586 2509711 2026-09-29T18:55:05Z Jfblanc 104 Creacion de la pagina amb « Ensag de creacion de taula. Recensament de 1886 en Òut e Garòna » 2509711 wikitext text/x-wiki Ensag de creacion de taula. Recensament de 1886 en Òut e Garòna d27rhw0x1qc73axvnwix3brk9ebiv45 2509712 2509711 2026-09-29T19:06:02Z Jfblanc 104 2509712 wikitext text/x-wiki Ensag de creacion de taula. Recensament de 1886 en Òut e Garòna {| class="wikitable" ! colspan="2" |Désignation ! colspan="3" |Numéros par quartier, village, hameau ou rue !Noms de famille !Prénoms !Age !Nationalité !Profession !Position dans le ménage !Observations |- |des quartiers, villages ou hameaux 1 |des rues dans les chefs-lieux 2 |des maisons 3 |des ménages 4 |des individus 5 |6 |7 |8 |9 |10 |11 |12 |- | rowspan="5" |quartier Saint Germain | rowspan="5" |rue Beyries | rowspan="5" |54 | rowspan="5" |57 |176 |Lapujoulade |Justin |57 |français |cordonnier |chef | |- |177 |Lascombes |Marguerite |53 |" |ménagère |épouse | |- |178 |Lapujoulade |Justine |33 |" |lisseuse |fille | |- |179 |Bigos |Henri |6 |" |" |petit-fils | |- |180 |Bigos |Gabrielle |4 |" |" |" | |} p3eexp4voyl8wsnt4qdo7ja2kcjohxf 0 201587 2509716 2026-09-29T20:44:30Z Alaric 506 44932 Creacion de la pagina amb « {{Infobox Canton de França |carta=oc |nom=Canton de Saurnac |imatge = Map canton code 19 23.svg | reg= [[Lemosin (region)|Lemosin]] | dept={{Corresa}} | arrt= [[Arrondiment d'Ussèl|Ussèl]] |vila= [[Saurnac]] |nbcom= 8 |canton=1923 |km²= 260,27 |cons= Pierre Coutaud (divers mança) |datas= [[2008]]-[[2015]] |}} Lo '''canton de Saurnac''' es una anciana division administrativa de [[Lemosin (Occitània)|Lemosin]], situada dins l'[[arrondiment d'Ussèl]... » 2509716 wikitext text/x-wiki {{Infobox Canton de França |carta=oc |nom=Canton de Saurnac |imatge = Map canton code 19 23.svg | reg= [[Lemosin (region)|Lemosin]] | dept={{Corresa}} | arrt= [[Arrondiment d'Ussèl|Ussèl]] |vila= [[Saurnac]] |nbcom= 8 |canton=1923 |km²= 260,27 |cons= Pierre Coutaud (divers mança) |datas= [[2008]]-[[2015]] |}} Lo '''canton de Saurnac''' es una anciana division administrativa de [[Lemosin (Occitània)|Lemosin]], situada dins l'[[arrondiment d'Ussèl]], lo [[departaments franceses|departament]] de [[Corresa (departament)|Corresa]] e la [[regions francesas|region]] de [[Lemosin (region)|Lemosin]], aura de [[Novela Aquitània]]. Dempuèi [[2015]], totas las comunas son dins lo canton del Replanat de Miuvachas, dont [[Maismac|Maimac]] es bureu centralizator. </br> '''La mapa es la de l'[[arrondiment d'Ussèl]] avant 2015.''' ==Composicion== {|class= "wikitable" !Nom !Width="135"|Còdi INSEE !Superficia (<small>km²</small>) !Populacion !Densitat (<small>ab/km²</small>) !Intercomunalitat |- |[[Belachassanha]] |19021 | 13,34 | {{popfr19|021}} ({{popfr19|0}}) | {{formatnum:{{#expr:({{popfr19|021}}/13.34) round 2}}}} | [[Nauta Corresa Comunautat]] |- |[[Chavanac]] |19052 | 9,85 | {{popfr19|052}} ({{popfr19|0}}) | {{formatnum:{{#expr:({{popfr19|052}}/9.85) round 2}}}} | [[Nauta Corresa Comunautat]] |- |[[Miuvachas]] |19139 | 11,54 | {{popfr19|139}} ({{popfr19|0}}) | {{formatnum:{{#expr:({{popfr19|139}}/11.54) round 2}}}} | [[Nauta Corresa Comunautat]] |- |[[Peiralevada]] |19164 | 66,43 | {{popfr19|164}} ({{popfr19|0}}) | {{formatnum:{{#expr:({{popfr19|164}}/66.43) round 2}}}} | [[Nauta Corresa Comunautat]] |- |'''[[Saurnac]]''' |19261 | 59,48 | {{popfr19|261}} ({{popfr19|0}}) | {{formatnum:{{#expr:({{popfr19|261}}/59.48) round 2}}}} | [[Nauta Corresa Comunautat]] |- |[[Sent German las Volps]] |19206 | 21,89 | {{popfr19|206}} ({{popfr19|0}}) | {{formatnum:{{#expr:({{popfr19|206}}/21.89) round 2}}}} | [[Nauta Corresa Comunautat]] |- |[[Sant Remei]] |19238 | 30,96 | {{popfr19|238}} ({{popfr19|0}}) | {{formatnum:{{#expr:({{popfr19|238}}/30.96) round 2}}}} | [[Nauta Corresa Comunautat]] |- |[[Sent Saitier]] |19241 | 46,78 | {{popfr19|241}} ({{popfr19|0}}) | {{formatnum:{{#expr:({{popfr19|241}}/46.78) round 2}}}} | [[Nauta Corresa Comunautat]] |- |} ==Istòria== De 1790 a 1801, era dins lo canton de <ref>fichas Cassini-EHESS de las comunas concernidas</ref>. </br> En 2014, quand faguèren una refòrma cantonala, lo canton de Saurnac fuguet suprimit per las eleccions departamentalas de 2015 e passet entierament dins lo canton del Replanat de Miuvachas, en aplicacion del decret dau 24 de feurier 2014, en seguda de las leis dau 17 de mai de 2013 (lei organique 2013-402 e lei 2013-403) <ref>http://www.legifrance.gouv.fr/affichTexte.do?cidTexte=JORFTEXT000027414225&categorieLien= ''Lei n° 2013-403 dau 17 de mai de 2013 relativa a l'eleccion dels conselhiers departamentaus, dels conselhiers municipaus e dels conselhiers comunautaris, e que modifica lo chalendier electorau'', 17 de mai de 2013, Jornau oficiau de la Republica Francesa n° 0114 dau 18 de mai de 2013, p. 8242</ref>. ==Nòtas== <references/> {{Portal Lemosin}} 0fzqsnw664yg1rcke4yo6hn5kbaz3my 2509717 2509716 2026-09-29T21:03:18Z Alaric 506 44932 istòria 2509717 wikitext text/x-wiki {{Infobox Canton de França |carta=oc |nom=Canton de Saurnac |imatge = Map canton code 19 23.svg | reg= [[Lemosin (region)|Lemosin]] | dept={{Corresa}} | arrt= [[Arrondiment d'Ussèl|Ussèl]] |vila= [[Saurnac]] |nbcom= 8 |canton=1923 |km²= 260,27 |cons= Pierre Coutaud (divers mança) |datas= [[2008]]-[[2015]] |}} Lo '''canton de Saurnac''' es una anciana division administrativa de [[Lemosin (Occitània)|Lemosin]], situada dins l'[[arrondiment d'Ussèl]], lo [[departaments franceses|departament]] de [[Corresa (departament)|Corresa]] e la [[regions francesas|region]] de [[Lemosin (region)|Lemosin]], aura de [[Novela Aquitània]]. Dempuèi [[2015]], totas las comunas son dins lo canton del Replanat de Miuvachas, dont [[Maismac|Maimac]] es bureu centralizator. </br> '''La mapa es la de l'[[arrondiment d'Ussèl]] avant 2015.''' ==Composicion== {|class= "wikitable" !Nom !Width="135"|Còdi INSEE !Superficia (<small>km²</small>) !Populacion !Densitat (<small>ab/km²</small>) !Intercomunalitat |- |[[Belachassanha]] |19021 | 13,34 | {{popfr19|021}} ({{popfr19|0}}) | {{formatnum:{{#expr:({{popfr19|021}}/13.34) round 2}}}} | [[Nauta Corresa Comunautat]] |- |[[Chavanac]] |19052 | 9,85 | {{popfr19|052}} ({{popfr19|0}}) | {{formatnum:{{#expr:({{popfr19|052}}/9.85) round 2}}}} | [[Nauta Corresa Comunautat]] |- |[[Miuvachas]] |19139 | 11,54 | {{popfr19|139}} ({{popfr19|0}}) | {{formatnum:{{#expr:({{popfr19|139}}/11.54) round 2}}}} | [[Nauta Corresa Comunautat]] |- |[[Peiralevada]] |19164 | 66,43 | {{popfr19|164}} ({{popfr19|0}}) | {{formatnum:{{#expr:({{popfr19|164}}/66.43) round 2}}}} | [[Nauta Corresa Comunautat]] |- |'''[[Saurnac]]''' |19261 | 59,48 | {{popfr19|261}} ({{popfr19|0}}) | {{formatnum:{{#expr:({{popfr19|261}}/59.48) round 2}}}} | [[Nauta Corresa Comunautat]] |- |[[Sent German las Volps]] |19206 | 21,89 | {{popfr19|206}} ({{popfr19|0}}) | {{formatnum:{{#expr:({{popfr19|206}}/21.89) round 2}}}} | [[Nauta Corresa Comunautat]] |- |[[Sant Remei]] |19238 | 30,96 | {{popfr19|238}} ({{popfr19|0}}) | {{formatnum:{{#expr:({{popfr19|238}}/30.96) round 2}}}} | [[Nauta Corresa Comunautat]] |- |[[Sent Saitier]] |19241 | 46,78 | {{popfr19|241}} ({{popfr19|0}}) | {{formatnum:{{#expr:({{popfr19|241}}/46.78) round 2}}}} | [[Nauta Corresa Comunautat]] |- |} ==Istòria== De 1790 a 1801, totas las comunas de la lista eran dejà dins lo canton de Saurnac. En 1801, quand lo nombre dels cantons fuguet demenit, i demoreren <ref>fichas Cassini-EHESS de las comunas concernidas</ref>. </br> En 2014, quand fagueren una refòrma cantonala, lo canton de Saurnac fuguet suprimit per las eleccions departamentalas de 2015 e passet entierament dins lo canton del Replanat de Miuvachas, en aplicacion del decret dau 24 de feurier 2014, en seguda de las leis dau 17 de mai de 2013 (lei organica 2013-402 e lei 2013-403) <ref>http://www.legifrance.gouv.fr/affichTexte.do?cidTexte=JORFTEXT000027414225&categorieLien= ''Lei n° 2013-403 dau 17 de mai de 2013 relativa a l'eleccion dels conselhiers departamentaus, dels conselhiers municipaus e dels conselhiers comunautaris, e que modifica lo chalendier electorau'', 17 de mai de 2013, Jornau oficiau de la Republica Francesa n° 0114 dau 18 de mai de 2013, p. 8242</ref>. ==Nòtas== <references/> {{Portal Lemosin}} 6tn0qql1vfuh33p8rqbpc1cve2skzea