Wikipèdia:La tavèrna

<mediawiki xmlns="http://www.mediawiki.org/xml/export-0.11/" xmlns:xsi="http://www.w3.org/2001/XMLSchema-instance" xsi:schemaLocation="http://www.mediawiki.org/xml/export-0.11/ http://www.mediawiki.org/xml/export-0.11.xsd" version="0.11" xml:lang="oc">
  <siteinfo>
    <sitename>Wikipèdia</sitename>
    <dbname>ocwiki</dbname>
    <base>https://oc.wikipedia.org/wiki/Acu%C3%A8lh</base>
    <generator>MediaWiki 1.47.0-wmf.22</generator>
    <case>first-letter</case>
    <namespaces>
      <namespace key="-2" case="first-letter">Mèdia</namespace>
      <namespace key="-1" case="first-letter">Especial</namespace>
      <namespace key="0" case="first-letter" />
      <namespace key="1" case="first-letter">Discutir</namespace>
      <namespace key="2" case="first-letter">Utilizaire</namespace>
      <namespace key="3" case="first-letter">Discussion Utilizaire</namespace>
      <namespace key="4" case="first-letter">Wikipèdia</namespace>
      <namespace key="5" case="first-letter">Discussion Wikipèdia</namespace>
      <namespace key="6" case="first-letter">Fichièr</namespace>
      <namespace key="7" case="first-letter">Discussion Fichièr</namespace>
      <namespace key="8" case="first-letter">MediaWiki</namespace>
      <namespace key="9" case="first-letter">Discussion MediaWiki</namespace>
      <namespace key="10" case="first-letter">Modèl</namespace>
      <namespace key="11" case="first-letter">Discussion Modèl</namespace>
      <namespace key="12" case="first-letter">Ajuda</namespace>
      <namespace key="13" case="first-letter">Discussion Ajuda</namespace>
      <namespace key="14" case="first-letter">Categoria</namespace>
      <namespace key="15" case="first-letter">Discussion Categoria</namespace>
      <namespace key="100" case="first-letter">Portal</namespace>
      <namespace key="101" case="first-letter">Discussion Portal</namespace>
      <namespace key="102" case="first-letter">Projècte</namespace>
      <namespace key="103" case="first-letter">Discussion Projècte</namespace>
      <namespace key="710" case="first-letter">TimedText</namespace>
      <namespace key="711" case="first-letter">TimedText talk</namespace>
      <namespace key="828" case="first-letter">Mòdul</namespace>
      <namespace key="829" case="first-letter">Mòdul Discussió</namespace>
      <namespace key="1728" case="first-letter">Event</namespace>
      <namespace key="1729" case="first-letter">Event talk</namespace>
    </namespaces>
  </siteinfo>
  <page>
    <title>Wikipèdia:La tavèrna</title>
    <ns>4</ns>
    <id>12599</id>
    <revision>
      <id>2509781</id>
      <parentid>2509031</parentid>
      <timestamp>2026-09-30T14:41:37Z</timestamp>
      <contributor>
        <username>Nuvola Gatti</username>
        <id>64668</id>
      </contributor>
      <comment>/* Unwanted account deletion */ seccion nòva</comment>
      <origin>2509781</origin>
      <model>wikitext</model>
      <format>text/x-wiki</format>
      <text bytes="51996" sha1="jgeituz040gsdlwd8ije6fe34phoc73" xml:space="preserve">__NEWSECTIONLINK__
{{/Entèsta}}

== Una version pels mainatges? ==

Adieu a totes, 

Dempuèi 2015, la version basca de Wikipèdia a creat un projècte de divulgacion nomenat Txikipedia qu'es dedicat als mainatges de 8-13 ans. Ja extistís una version occitana de Vikidia, però non es un grand succès pr'amor d'una manca d'editors. 

Mas, perqué sostenir un projècte d'aquela ampliada, sembra inutil, estupid, non? 

Daissatz-me qualques linhas per explicar:
* Txikipedia non es pas un site separat, mas una seccion integrada dins Wikipèdia. Aiçò permet una visibilitat fòrça mai granda que Vikidia, que demòra marginala e pauc coneguda. Dins lo cas de l'occitan, aiçò poiriá ajudar a faire venir de joves lectros (e editors) directament cap a Wikipèdia occitana, sens los dispersar sus mai d’un site.
* La Wikipèdia occitana es mai activa e mai coneguda que la Vikidia occitana. Aital, un Txikipedia occitan beneficiariá de la comunitat ja existenta sus Wikipèdia, quitament se pichona. Seriá mai simple de coordonar los esfòrces, d’atraire de nòus contributors, de melhorar la qualitat dels articles, e tanben crear de nòus projèctes. 
* Lo public dels 8-13 ans es estrategic: son los futurs parlants de la lenga nòstra. Un contengut adaptat a aquel nivèl ajuda a normalizar la preséncia de l’occitan dins lo mond numeric e educatiu. Los professors e las escòlas poirián utilizar aquelas ressorsas coma material didactic en lenga occitana, çò qu’es fòrça limitat actualament.
* Lo projècte basc a demostrat que lo ligam entre lenga, joventut e Wikipèdia pòt èsser fòrça eficaç. Per l’occitan, seriá una mena de revitalizacion simbolica: mostrar que la lenga pòt parlar de tot, quitament dins una version simplificada pels enfants. Seriá tanben un biais de diferenciar Wikipèdia occitana dins lo mond de las lengas minoritàrias, en mostrant un engatjament cap al public jove.

Per suportar aquel projècte qu'es fòrça important per ieu, es NECESSARI lo sosten d'autras personas per alargar los limtis, decidir de las prioritats, descriure clarament l'estatut e prepausar de basas per aquela collaboracion.

Coralament, [[Utilizaire:Lhanars|Lhanars]] ([[Discussion Utilizaire:Lhanars|d]]) 16 setembre de 2025 a 15.55 (UTC)

== &lt;span lang=&quot;ca&quot; dir=&quot;ltr&quot;&gt;La vostra wiki estarà aviat només en mode lectura&lt;/span&gt; ==

&lt;div lang=&quot;ca&quot; dir=&quot;ltr&quot;&gt;
&lt;section begin=&quot;server-switch&quot;/&gt;&lt;div class=&quot;plainlinks&quot;&gt;

[[:m:Special:MyLanguage/Tech/Server switch|Llegiu aquest missatge en una altra llengua]] • [https://meta.wikimedia.org/w/index.php?title=Special:Translate&amp;group=page-Tech%2FServer+switch&amp;language=&amp;action=page&amp;filter= {{int:please-translate}}]

La [[foundation:|Fundació Wikimedia]] canviarà el trànsit entre els seus centres de dades. Això garantirà que la Viquipèdia i les altres wikis de Wikimedia romanguin disponibles fins i tot si es produeix un desastre.

Tot el trànsit es durà el '''{{#time:j xg|2025-09-24|ca}}'''. La prova començarà a les '''[https://zonestamp.toolforge.org/{{#time:U|2025-09-24T15:00|en}} {{#time:H:i e|2025-09-24T15:00}}]'''.

Malauradament, a causa de limitacions de [[mw:Special:MyLanguage/Manual:What is MediaWiki?|MediaWiki]] cal limitar la possibilitat d'editar durant el canvi. Ens disculpem per aquesta disrupció, i estem treballant per minimitzar-la en el futur. 

Es mostrarà un avís a totes les wikis de la Fundació Wikimedia 30 minuts abans que tingui lloc aquesta operació. &lt;span lang=&quot;en&quot; dir=&quot;ltr&quot; class=&quot;mw-content-ltr&quot;&gt;This banner will remain visible until the end of the operation.&lt;/span&gt; 
&lt;span lang=&quot;en&quot; dir=&quot;ltr&quot; class=&quot;mw-content-ltr&quot;&gt;You can contribute to the [https://meta.wikimedia.org/w/index.php?title=Special%3ATranslate&amp;group=Centralnotice-tgroup-read_only_banner&amp;task=view&amp;language=&amp;filter=&amp;action=translate translation or proofreading] of this banner text.&lt;/span&gt;

'''Durant una estona, podreu llegir, però no pas editar les wikis durant una estona breu.'''

*No podreu editar durant com a màxima una hora el {{#time:l j xg Y|2025-09-24|ca}}.
*Si proveu d'editar o desar canvis durant aquestes interrupcions, veureu un missatge d'error. Esperem que no es perdi cap edició durant aquest període de temps, però no us ho podem garantir. Si veieu el missatge d'error, espereu fins que tot torni a funcionar. Llavors hauríeu de poder desar la vostra edició. Tot i així, us recomanem que primer feu una còpia dels vostres canvis, per si un cas.

''Altres efectes'':

*Els treballs automàtics de rerefons aniran més lents, i alguns es podrien aturar. Potser els enllaços vermells no s'actualitzaran tan ràpidament com és habitual. Si creeu un article que ja ha estat enllaçat en algun altre lloc, l'enllaç pot mantenir-se en vermell més estona de l'habitual. Alguns ''scripts'' de llarga durada s'hauran d'aturar.
* Esperem que les implementacions de codi es produeixin com qualsevol altra setmana. No obstant això, algun codi concret es podria congelar puntualment si l'operació ho requereix.
* [[mw:Special:MyLanguage/GitLab|GitLab]] no estarà disponible durant uns 90 minuts.

Aquest projecte es podria ajornar si fos necessari. Podeu [[wikitech:Switch_Datacenter|llegir la planificació a wikitech.wikimedia.org]]. Es comunicarà qualsevol canvi a la planificació. 

'''Si us plau, compartiu aquesta informació amb la vostra comunitat viquimedista.'''&lt;/div&gt;&lt;section end=&quot;server-switch&quot;/&gt;
&lt;/div&gt;

&lt;span dir=ltr&gt;[[m:User:Trizek (WMF)|Trizek (WMF)]] ([[m:User talk:Trizek (WMF)|{{int:talk}}]])&lt;/span&gt; 18 setembre de 2025 a 15.42 (UTC)
&lt;!-- Message mandat per User:Trizek (WMF)@metawiki en utilizant la lista a https://meta.wikimedia.org/w/index.php?title=Distribution_list/Non-Technical_Village_Pumps_distribution_list&amp;oldid=29170715 --&gt;

== &lt;span lang=&quot;fr&quot; dir=&quot;ltr&quot;&gt;Donnez votre avis : votez pour le conseil d'administration 2025&lt;/span&gt; ==

&lt;div lang=&quot;fr&quot; dir=&quot;ltr&quot;&gt;
&lt;section begin=&quot;announcement-content&quot; /&gt;
Bonjour à tous,

La période de vote pour les [[m:Special:MyLanguage/Wikimedia Foundation elections/2025|élections 2025 du conseil d'administration]] est désormais ouverte. Les candidats se présentent pour deux (2) sièges au conseil.

Pour vérifier votre éligibilité en tant qu'électeur, veuillez consulter la [[m:Special:MyLanguage/Wikimedia Foundation elections/2025/Voter eligibility guidelines|page relative à l'éligibilité des électeurs]].

Pour en savoir plus à leur sujet, [[m:Special:MyLanguage/Wikimedia Foundation elections/2025/Candidates|lisez leurs déclarations de candidature et regardez leurs vidéos de présentation]].

Lorsque vous serez prêt, rendez-vous sur la [[m:Special:SecurePoll/vote/405|page de vote SecurePoll pour voter]].

'''Le vote est ouvert du 8 octobre à 00h00 UTC au 22 octobre à 23h59 UTC.'''

Bien à vous,

Abhishek Suryawanshi&lt;br /&gt;Président, Comité des élections&lt;section end=&quot;announcement-content&quot; /&gt;
&lt;/div&gt;

[[Utilizaire:MediaWiki message delivery|MediaWiki message delivery]] ([[Discussion Utilizaire:MediaWiki message delivery|d]]) 9 octobre de 2025 a 04.48 (UTC)
&lt;!-- Message mandat per User:RamzyM (WMF)@metawiki en utilizant la lista a https://meta.wikimedia.org/w/index.php?title=Distribution_list/Global_message_delivery&amp;oldid=29360896 --&gt;

== &lt;span lang=&quot;fr&quot; dir=&quot;ltr&quot;&gt;Aidez-nous à décider du nom du nouveau projet ''Abstract Wikipedia''&lt;/span&gt; ==

&lt;div lang=&quot;fr&quot; dir=&quot;ltr&quot;&gt;
&lt;section begin=&quot;function1&quot;/&gt;
Bonjour !

Participez à choisir un nom pour le nouveau projet de wiki ''Abstract Wikipedia'' (« Wikipédia abstraite ») ! Ce projet sera un wiki qui permettra aux utilisateurs et utilisatrices de combiner les fonctions des [[:f:|Wikifonctions]] et les données de Wikidata afin de générer des phrases naturelles dans les langues prises en charges. Ces phrases pourront ensuite être réutilisées sur les Wikipédia (ou ailleurs).

Le scrutin se déroulera en deux tours, chacun étant suivi par un examen juridique des candidats ; ils commenceront respectivement le 20 octobre et le 17 novembre. Notre objectif est d’avoir un nom de projet final choisi à la mi-décembre 2025. Si vous souhaitez participer, '''[[m:Special:MyLanguage/Abstract Wikipedia/Abstract Wikipedia naming contest|lisez le détail du scrutin et votez maintenant]]''' sur Meta-Wiki.
{{Int:Feedback-thanks-title}}
&lt;section end=&quot;function1&quot;/&gt;
&lt;/div&gt;

-- [[User:Sannita (WMF)|User:Sannita (WMF)]] ([[User talk:Sannita (WMF)|talk]]) 20 octobre de 2025 a 11.43 (UTC)
&lt;!-- Message mandat per User:Sannita (WMF)@metawiki en utilizant la lista a https://meta.wikimedia.org/w/index.php?title=Distribution_list/Global_message_delivery&amp;oldid=29432175 --&gt;

== &lt;span lang=&quot;fr&quot; dir=&quot;ltr&quot;&gt;À la recherche de bénévoles pour rejoindre plusieurs comités du mouvement&lt;/span&gt; ==

&lt;div lang=&quot;fr&quot; dir=&quot;ltr&quot;&gt;
&lt;section begin=&quot;announcement-content&quot; /&gt;
Chaque année, généralement d’octobre à décembre, plusieurs comités du mouvement cherchent de nouveaux bénévoles. 

Pour en savoir plus sur les comités, consultez leurs pages Meta-wiki :
* [[m:Special:MyLanguage/Affiliations Committee|Comité des affiliations (AffCom)]]
* [[m:Special:MyLanguage/Ombuds commission|Commission de médiation (OC)]]
* [[m:Special:MyLanguage/Wikimedia Foundation/Legal/Community Resilience and Sustainability/Trust and Safety/Case Review Committee|Comité d'examen des cas (CRC)]]

Les candidatures aux comités sont ouvertes à partir du 30 octobre 2025. Les candidatures au Comité des affiliations sont closes le 11 décembre 2025, et les candidatures à la commission de médiation et au Comité d'examen des cas sont closes le 11 décembre 2025. Pour savoir comment postuler, [[m:Special:MyLanguage/Wikimedia Foundation/Legal/Committee appointments|consultez la page de nomination sur Meta-wiki]]. Publiez sur la page de discussion ou envoyez un e-mail à cst[[File:At sign.svg|16x16px|link=|(_AT_)]]wikimedia.org pour toute question que vous pourriez avoir.

Pour l'équipe de soutien du comité,
&lt;section end=&quot;announcement-content&quot; /&gt;
&lt;/div&gt;

-[[m:User:MKaur (WMF)| MKaur (WMF)]] 30 octobre de 2025 a 14.12 (UTC)
&lt;!-- Message mandat per User:MKaur (WMF)@metawiki en utilizant la lista a https://meta.wikimedia.org/w/index.php?title=Distribution_list/Global_message_delivery&amp;oldid=29517125 --&gt;

== &lt;span lang=&quot;fr&quot; dir=&quot;ltr&quot;&gt;Rappel : aidez-nous à décider du nom du nouveau projet ''Abstract Wikipedia''&lt;/span&gt; ==

&lt;div lang=&quot;fr&quot; dir=&quot;ltr&quot;&gt;
&lt;section begin=&quot;function2&quot;/&gt;
Bonjour !

Rappel : aidez-nous à choisir un nom pour le nouveau projet de wiki ''Abstract Wikipedia'' (« Wikipédia abstraite »). Le vote final commence aujourd’hui. Les noms finalistes sont : &lt;span lang=&quot;en&quot; dir=&quot;ltr&quot; class=&quot;mw-content-ltr&quot;&gt;Abstract Wikipedia, Multilingual Wikipedia, Wikiabstracts, Wikigenerator, Proto-Wiki&lt;/span&gt;. Si vous souhaitez participer, '''[[m:Special:MyLanguage/Abstract Wikipedia/Abstract Wikipedia naming contest|lisez la présentation du scrutin et votez maintenant]]''' sur Méta-Wiki.
{{Int:Feedback-thanks-title}}
&lt;section end=&quot;function2&quot;/&gt;
&lt;/div&gt;

-- [[User:Sannita (WMF)|User:Sannita (WMF)]] ([[User talk:Sannita (WMF)|talk]]) 20 novembre de 2025 a 14.22 (UTC)
&lt;!-- Message mandat per User:Sannita (WMF)@metawiki en utilizant la lista a https://meta.wikimedia.org/w/index.php?title=Distribution_list/Global_message_delivery&amp;oldid=29583860 --&gt;

== Wikipedia 25: cercasi volontari per registrare un benvenuto sonoro ==

&lt;div lang=&quot;en&quot; dir=&quot;ltr&quot;&gt;
&lt;div lang=&quot;it&quot; dir=&quot;ltr&quot;&gt;
[[File:Work-in-progress sketch of the Confetti mascot easter egg.jpg|frameless|250px|right]]
{{int:please-translate}}

{{int:Hello}},

scusate se scrivo in italiano!

Per il [[:m:Wikipedia 25|25° compleanno di Wikipedia]] e per creare delle [[:m:Wikipedia 25/Easter egg experiments|sorpresine per i lettori]] come proposto dalla Wikimedia Foundation, sto invitando i volontari delle varie Wikipedie dell'area italiana a registrare la frase &quot;Ti diamo il benvenuto su Wikipedia&quot; nella loro lingua regionale.

Il messaggio audio comparirà &quot;a sorpresa&quot; sulla Wikipedia in italiano e sulle altre wikipedie aderenti al progetto degli [[:m:Wikipedia 25/Easter egg experiments|Ester eggs experiments]]. Farà parte di una raccolta di suoni che include tutte le registrazioni di &quot;Ti diamo il benvenuto su Wikipedia&quot; nelle varie lingue registrate, più alcuni altri suoni provenienti da Commons. Quando un utente cliccerà sulla mascotte del Globetto (Baby Globe) che suona con un sintetizzatore, verrà riprodotto un suono casuale da questa raccolta. Quindi, la frase nella tua lingua non verrà riprodotta ogni volta, ma solo alcune volte e in modo casuale.

'''Briefing su come registrare il benvenuto sonoro su Wikipedia''' ([[:m:Talk:Wikipedia_25/Easter_egg_experiments#c-CDekock-WMF-20251209155700-Song_Ng%C6%B0-20251201160400|da qui]]):
#la registrazione audio deve essere più corta di 10 secondi, e consistere solo nella frase &quot;Benvenuti su Wikipedia&quot; o &quot;Ti diamo il benvenuto su Wikipedia&quot; nella tua lingua regionale;
#il file va caricato su [[:commons:Special:UploadWizard|Wikimedia Commons]] e bisogna chiederne la protezione da parte di un admin di modo da impedire che sia vandalizzato o spostato;
#condividi il link del file su Commons [[:m:Talk:Wikipedia_25/Easter_egg_experiments#Are_there_ideas_or_elements_that_you_would_love_to_see_implemented_on_your_language_Wikipedia?|qui]] notificando l'utente CDekock-WMF;
#'''deadline''' per fornire i link agli audio su Commons dei &quot;Benvenuti su Wikipedia&quot;: '''mercoledi 21 gennaio 2026'''.

Registriamo più audio possibile. {{Int:Feedback-thanks-title}} --[[User:Una tantum|Una tantum]] ([[User talk:Una tantum|talk]])
&lt;/div&gt;
&lt;/div&gt;

14 genièr de 2026 a 15.44 (UTC)
&lt;!-- Message mandat per User:Una tantum@metawiki en utilizant la lista a https://meta.wikimedia.org/w/index.php?title=User:Una_tantum/sandbox/MM/It_fallback_v2&amp;oldid=29928398 --&gt;

== Thank You for Last Year – Join Wiki Loves Ramadan 2026 ==

Dear Wikimedia communities,

We hope you are doing well, and we wish you a happy New Year.

''Last year, we captured light. This year, we’ll capture legacy.''

In 2025, communities around the world shared the glow of Ramadan nights and the warmth of collective iftars. In 2026, ''Wiki Loves Ramadan'' is expanding, bringing more stories, more cultures, and deeper global connections across Wikimedia projects.

We invite you to explore the ''Wiki Loves Ramadan 2026'' [[m:Special:MyLanguage/Wiki Loves Ramadan 2026|Meta page]] to learn how you can participate and [[m:Special:MyLanguage/Wiki Loves Ramadan 2026/Participating communities|sign up]] your community.

📷 ''Photo campaign on '' [[c:Special:MyLanguage/Commons:Wiki Loves Ramadan 2026|Wikimedia Commons]]

If you have questions about the project, please refer to the FAQs:  
* [[m:Special:MyLanguage/Wiki Loves Ramadan/FAQ/|Meta-Wiki]]
* [[c:Special:MyLanguage/Commons:Wiki Loves Ramadan/FAQ|Wikimedia Commons]]

''Early registration for updates is now open via the '''[[m:Special:RegisterForEvent/2710|Event page]]'''''

''Stay connected and receive updates:''  
* [https://t.me/WikiLovesRamadan Telegram channel]  
* [https://lists.wikimedia.org/postorius/lists/wikilovesramadan.lists.wikimedia.org/ Mailing list]

We look forward to collaborating with you and your community.


'''The Wiki Loves Ramadan 2026 Organizing Team''' 16 genièr de 2026 a 19.45 (UTC)
&lt;!-- Message mandat per User:ZI Jony@metawiki en utilizant la lista a https://meta.wikimedia.org/w/index.php?title=Distribution_list/Non-Technical_Village_Pumps_distribution_list&amp;oldid=29879549 --&gt;

== Feminism and Folklore 2026 starts soon ==

&lt;div style=&quot;border:8px maroon ridge;padding:6px;&quot;&gt;

[[File:Feminism and Folklore 2026 logo.svg|centre|550px|frameless]]
::&lt;div lang=&quot;en&quot; dir=&quot;ltr&quot; class=&quot;mw-content-ltr&quot;&gt;
&lt;div style=&quot;text-align: center; width: 100%;&quot;&gt;''{{int:please-translate}}''&lt;/div&gt;

;Invitation to Organize Feminism and Folklore 2026 

Dear Wiki Community,

We are pleased to invite Wikimedia communities, affiliates, and independent contributors to organize the '''[[:m:Feminism and Folklore 2026|Feminism and Folklore 2026]]''' writing competition on your local Wikipedia.

The international campaign will run from '''1 February to 31 March 2026''' and aims to improve coverage of feminism, women’s histories, gender-related topics, and folk culture across Wikipedia projects.

;About the Campaign 
'''Feminism and Folklore''' is a global writing initiative that complements the '''[[:c:Commons:Wiki Loves Folklore 2026|Wiki Loves Folklore]]''' photography competition. While Wiki Loves Folklore focuses on visual documentation, this writing campaign addresses the '''gender gap on Wikipedia''' by improving encyclopedic content related to folk culture and marginalized voices.

;What Can Participants Write About? 
Communities can contribute by creating, expanding, or translating articles related to:

* Folk festivals, rituals, and celebrations  
* Folk dances, music, and traditional performances  
* Women and queer figures in folklore  
* Women in mythology and oral traditions  
* Women warriors, witches, and witch-hunting narratives  
* Fairy tales, folk stories, and legends  
* Folk games, sports, and cultural practices  

Participants may work from curated article lists or generate new article suggestions using campaign tools.

;How to Sign Up as an Organizer 
Organizers are requested to complete the following steps to register their community:

# Create a local project page on your wiki [[:m:Feminism and Folklore/Sample|(see sample)]] 
# Set up the campaign using the '''CampWiz''' tool  
# Prepare a local article list and clearly mention:
#* Campaign timeline  
#* Local and international prizes  
# Request a site notice from local administrators [[:mr:Template:SN-FNF|(see sample)]]  
# Add your local project page and CampWiz link to the '''[[:m:Feminism and Folklore 2026/Project Page|Meta project page]]'''

;Campaign Tools

The Wiki Loves Folklore Tech Team has introduced tools to support organizers and participants:

* '''Article List Generator by Topic''' – Helps identify articles available on English Wikipedia but missing in your local language Wikipedia. The tool allows customized filters and provides downloadable article lists in CSV and wikitable formats.
* '''CampWiz''' – Enables communities to manage writing campaigns effectively, including jury-based evaluation. This will be the third year CampWiz is officially used for Feminism and Folklore.

Both tools are now available for use in the campaign.  '''[https://tools.wikilovesfolklore.org/ Click here to access the tools]'''

;Learn More &amp; Get Support
For detailed information about rules, timelines, and prizes, please visit the  
'''[[:m:Feminism and Folklore 2026|Feminism and Folklore 2026 project page]]'''.

If you have any questions or need assistance, feel free to reach out via:
* '''[[:m:Talk:Feminism and Folklore 2026/Project Page|Meta talk page]]'''
* Email us using details on the contact page.

;Join Us 
We look forward to your collaboration and coordination in making Feminism and Folklore 2026 a meaningful and impactful campaign for closing gender gaps and enriching folk culture content on Wikipedia.

Thank you and best wishes,
  
'''[[:m:Feminism and Folklore 2026|Feminism and Folklore 2026 International Team]]'''

----

''Stay connected:''  
[[File:B&amp;W Facebook icon.png|link=https://www.facebook.com/feminismandfolklore/|30x30px]]&amp;nbsp;
[[File:B&amp;W Twitter icon.png|link=https://twitter.com/wikifolklore|30x30px]]
&lt;/div&gt;&lt;/div&gt;

== Invitation to Host Wiki Loves Folklore 2026 in Your Country ==
&lt;div lang=&quot;en&quot; dir=&quot;ltr&quot; class=&quot;mw-content-ltr&quot;&gt;

&lt;div style=&quot;text-align: center; width: 100%;&quot;&gt;''{{int:please-translate}}''&lt;/div&gt;

[[File:Wiki Loves Folklore Logo.svg|right|150px|frameless]]
Hello everyone,

We are delighted to invite Wikimedia affiliates, user groups, and community organizations worldwide to participate in '''Wiki Loves Folklore 2026''', an international initiative dedicated to documenting and celebrating folk culture across the globe.

;About Wiki Loves Folklore 

'''Wiki Loves Folklore''' is an annual international photography competition hosted on Wikimedia Commons. The campaign runs from '''1 February to 31 March 2026''' and encourages photographers, cultural enthusiasts, and community members to contribute photographs that highlight:
* Folk traditions and rituals  
* Cultural festivals and celebrations  
* Traditional attire and crafts 
* Performing arts, music, and dance  
* Everyday practices rooted in folk heritage  

Through this campaign, we aim to preserve and promote diverse folk cultures and make them freely accessible to the world.

[[:c:Commons:Wiki_Loves_Folklore_2026|Project page on Wikimedia Commons]] 

; Host a Local Edition 

As we celebrate the '''eight edition''' of Wiki Loves Folklore, we warmly invite communities to organize a local edition in their country or region. Hosting a local campaign is a great opportunity to:
* Increase visibility of your region’s folk culture  
* Engage new contributors in your community  
* Enrich Wikimedia Commons with high-quality cultural content  

'''[[:c:Commons:Wiki_Loves_Folklore_2026/Organize|Sign up to organize]]:'''  

If your team prefers to organize the competition in ''either February or March only'', please feel free to let us know.

If you are unable to organize, we encourage you to share this opportunity with other interested groups or organizations in your region.

;Get in Touch 
If you have any questions, need support, or would like to explore collaboration opportunities, please feel free to contact us via:

* The project Talk pages  
* Email: '''support@wikilovesfolklore.org'''

We are also happy to connect via an online meeting if your team would like to discuss planning or coordination in more detail.

Warm regards,  

'''The Wiki Loves Folklore International Team'''
&lt;/div&gt;
[[Utilizaire:MediaWiki message delivery|MediaWiki message delivery]] ([[Discussion Utilizaire:MediaWiki message delivery|d]]) 18 genièr de 2026 a 13.21 (UTC)
&lt;!-- Message mandat per User:Tiven2240@metawiki en utilizant la lista a https://meta.wikimedia.org/w/index.php?title=Distribution_list/Global_message_delivery/Wikipedia&amp;oldid=29228188 --&gt;

== &lt;span lang=&quot;fr&quot; dir=&quot;ltr&quot;&gt;Révision annuelle du code universel de conduite et des lignes directrices de l'application&lt;/span&gt; ==

&lt;div lang=&quot;fr&quot; dir=&quot;ltr&quot;&gt;
&lt;section begin=&quot;announcement-content&quot; /&gt;
Nous vous informons que la période de relecture annuelle du Code de conduite universel et des règles d'applications est actuellement ouverte. Vous pouvez faire vos commentaires sur les modifications que vous souhaitez apporter jusqu'au 9 février 2026. C'est la première d'une série d'étapes nécessaires pour la révision annuelle. Vous trouverez [[m:Special:MyLanguage/Universal Code of Conduct/Annual review/2026|d'autres informations et les discussions auxquelles participer sur la page UCoC de Meta]].

Le [[m:Special:MyLanguage/Universal Code of Conduct/Coordinating Committee|Comité de coordination du code universel de conduite]] (U4C &amp;mdash; Universal Code of Conduct Coordinating Committee) est un groupe global dont le rôle est de fournir une implémentation équitable et cohérente de l'UCoC. Cette relecture annuelle a été envisagée et mise en place par l'U4C. Pour plus d'informations et les responsabilités de l'U4C, veuillez lire la [[m:Special:MyLanguage/Universal Code of Conduct/Coordinating Committee/Charter|Charte de l'U4C]].

Veuillez partager ces informations avec les autres membres concernés de votre communauté.

-- En coopération avec l'U4C, [[m:User:Keegan (WMF)|Keegan (WMF)]] ([[m:User talk:Keegan (WMF)|discussion]])&lt;section end=&quot;announcement-content&quot; /&gt;
&lt;/div&gt;

19 genièr de 2026 a 21.01 (UTC)
&lt;!-- Message mandat per User:Keegan (WMF)@metawiki en utilizant la lista a https://meta.wikimedia.org/w/index.php?title=Distribution_list/Global_message_delivery&amp;oldid=29905753 --&gt;

== &lt;span lang=&quot;fr&quot; dir=&quot;ltr&quot;&gt;Migration vers Parsoid&lt;/span&gt; ==

&lt;div lang=&quot;fr&quot; dir=&quot;ltr&quot;&gt;
&lt;section begin=&quot;announcement-content&quot; /&gt;
&lt;em&gt;[[m:Special:MyLanguage/Wikimedia Foundation/Product and Technology/Parsoid Read Views/Read View Announcement|Lire ceci dans une autre langue]]&lt;/em&gt;

&lt;div class=&quot;mw-translate-fuzzy&quot;&gt;
Bonjour à tous et toutes !

Je suis heureux de vous informer que, dans le cadre de la prochaine étape du projet d’[[mw:Special:MyLanguage/Parsoid/Parser Unification|unification des analyseurs syntaxiques]], Parsoid sera bientôt activé en tant qu’analyseur d’articles par défaut sur votre $wiki. Nous augmentons progressivement le nombre de wikis utilisant Parsoid, avec l’intention d’en faire l’analyseur de wikicode par défaut pour la prochaine version maintenue à long terme de MediaWiki. Cela rendra nos wikis plus fiables et plus cohérents entre les utilisations par le contributorat, le lectorat et les outils, et facilitera le développement de futures fonctionnalités du wikicode.
&lt;/div&gt;

Si cela perturbe votre flux de travail, ne vous inquiétez pas ! Vous pourrez toujours désactiver Parsoid pour le wiki dans vos préférences utilisateur, ou uniquement sur la page en cours en utilisant le sous-menu Outils, comme décrit dans la documentation de [[mw:Special:MyLanguage/Help:Extension:ParserMigration|Extension:ParserMigration]].

Il y a [[mw:Special:MyLanguage/Parsoid/Parser Unification/Confidence Framework|plus d’informations sur notre stratégie de déploiement]] disponible, y compris les tests effectués avant d’activer Parsoid pour un nouveau wiki.

Pour signaler des bogues et des problèmes, vous pouvez consulter notre documentation des [[mw:Special:MyLanguage/Parsoid/Parser Unification/Known Issues|problèmes connus]] et si vous avez trouvé un nouveau bogue, créez un ticket phab et en l’étiquetant avec [[phab:project/view/5846|&lt;i lang=&quot;en&quot;&gt;Content Transform Team&lt;/i&gt;]] qui représente l’équipe Transformation du contenu sur Phabricator.
&lt;section end=&quot;announcement-content&quot; /&gt;
&lt;/div&gt;

&lt;bdi lang=&quot;en&quot; dir=&quot;ltr&quot;&gt;[[mw:User:ABreault (WMF)|Content Transform Team]]&lt;/bdi&gt; 23 genièr de 2026 a 21.59 (UTC)
&lt;!-- Message mandat per User:ABreault (WMF)@metawiki en utilizant la lista a https://meta.wikimedia.org/w/index.php?title=Wikimedia_Foundation/Product_and_Technology/Parsoid_Read_Views/2026-01-26_Wikipedias&amp;oldid=29972868 --&gt;

== Proposicion per permetre la participacion en grafia mistralenca ==

Bonjorn a totes,

Notifiqui en particular @[[User:Nicolas Eynaud|Nicolas Eynaud]], @[[User:Jfblanc|Jfblanc]] e @[[User:Lembeye|Lembeye]], los tres administrators actius d'aqueste wiki.

Fa qualque temps, parlèri amb [[User:Maxime Ravel|Maxime Ravel]], un utilizaire fòrça actiu sus Wikidata e Wikipèdia en francés sus de tematicas ligadas a la lenga e la cultura provençalas, de la possibilitat de contribuïr sus Wikipédia en occitan en grafia mistralenca. Son argument èra que es una grafia fòrça utilizada en Provença, e mai dins de publicacions academicas. Ieu pensi que poiriá èsser positiu de permetre a de personas que mestrejan pas la grafia classica de participar al wiki. Mon idèa èra de permetre la preséncia d'una version d'aquestes articles en grafia mistralenca (coma jospagina) en complement de la version classica, que demòra de tot biais la fòrma basica e centrala (s'agís pas de remplaçar una grafia per l'autra, aquò seriá impossible de manténer sus l'ensemble del wiki).

Maxime me diguèt que conossiá una autra persona que poiriá èsser motivada per contribuïr en grafia mistralenca.  Ieu soi volontari per seguir aquestes articles e far la transcripcion en grafia classica.

Per donar un exemple concret del resultat, ai creat dos modèls ({{m|Vejatz grafia mistralenca}} e {{m|Vejatz grafia classica}}), qu'ai utilizats sus l'article [[Annalisa Chevalier]].

Que ne pensatz ? [[Utilizaire:CaféBuzz|CaféBuzz]] ([[Discussion Utilizaire:CaféBuzz|d]]) 24 genièr de 2026 a 11.52 (UTC)

:Bonjorn,
:Per çò faire, caldriá passar per una modificacion de la [[Wikipèdia:Carta lingüistica]].
:(Personalament, soi en contra, avèm pas prossas mans per ajudar, e duplicar los articles existents ajudarà pas.) — [[User:Jfblanc|Joan Francés Blanc]] ([[User talk:Jfblanc|me´n parlar]]) 24 genièr de 2026 a 12.17 (UTC)
:: Bonjorn, siáu tanben pas favorable a aquela possibilitat. Gerir la diversitat dialectala es ja pas totjorn simple e ai un dobte seriós sus la possibilitat de gerir doas grafias. En revènge, serai pas opausat a la mesa en plaça d'un sistèma de conversion permetent de passar de la grafia classica a la grafia mistralenca per la lectura (un tau sistèma existís sus lei projèctes en chinés ò en sèrbi). S'es ben fach, aquò podriá benlèu de redigir un article tant en grafia classica que mistralenca. Coralament, --[[Utilizaire:Nicolas Eynaud|Nicolas Eynaud]] ([[Discussion Utilizaire:Nicolas Eynaud|d]]) 24 genièr de 2026 a 12.28 (UTC)
:::@[[User:Nicolas Eynaud|Nicolas Eynaud]] : sas cossí fonciona aqueste sistèma de conversion ? Mon idèa èra de propausar quicòm aital, simplament sabiái pas qu'i aviá de melhoras solucions tecnicas. [[Utilizaire:CaféBuzz|CaféBuzz]] ([[Discussion Utilizaire:CaféBuzz|d]]) 24 genièr de 2026 a 12.43 (UTC)
::::@[[User:CaféBuzz|CaféBuzz]] : non, mai aquò sembla un començament per cercar : [[:meta:Automatic conversion between simplified and traditional Chinese]] e [[:meta:Wikipedias in multiple writing systems]]. --[[Utilizaire:Nicolas Eynaud|Nicolas Eynaud]] ([[Discussion Utilizaire:Nicolas Eynaud|d]]) 24 genièr de 2026 a 17.59 (UTC)
::::::::@[[User:Nicolas Eynaud|Nicolas Eynaud]] : mercés. S'ai pas mal comprés, la transcripcion d'un sistèma a l'autra se fa automaticament per un biais tecnic (logicial). Non vesi pas cossí aquò se poiriá implementar dins nòstre cas. [[Utilizaire:CaféBuzz|CaféBuzz]] ([[Discussion Utilizaire:CaféBuzz|d]]) 25 genièr de 2026 a 09.21 (UTC)
::::::::: Adieu [[User:CaféBuzz|CaféBuzz]] (e leis autrei !). Ieu tròbi ta prepausicion interessanta e lo biais que l'as implantada dins l'article [[Annalisa Chevalier]] absoludament perfiech . Per èstre mai precís, una tala iniciativa pòu rompre l'argument nèci que voudriá veire dins lo provençau una lenga diferenta de la rèsta de l'occitan. L'usatge de la grafiá mistralenca es pron fòrt en Provença, verai, e mai institucionau. M'agrada mièlhs de veire una tala iniciativa puslèu que de donar d'arguments an aquelei que reclamariá una wiki de mai en grafiá mistralenca per la rason que considèron lo provençau e l'occitan coma doás lengas desseparadas. Se sa grafiá vengue possibla d'emplegar aicí, alòr aquest argument vendrà vuege. Evidentament, fau pas que s'agisse de convertir l'ensem de la WP en grafiá mistralenca (levat s'a n'un coratjós particulier li pren l'enveja) mai de permetre an aquelei que la mestrejan de venir contribuïr a son nivèu. Mi sembla que dins ta requèsta, a degun l'es demandat de duplicar totei leis articles existents ò de sistematizar la practica.[[Utilizaire:Matieu Sokolovic|Matieu Sokolovic]] ([[Discussion Utilizaire:Matieu Sokolovic|d]]) 4 febrièr de 2026 a 13.16 (UTC)

== IMPORTANT: Admin activity review ==

Hello. A policy regarding the removal of &quot;advanced rights&quot; (administrator, bureaucrat, interface administrator, etc.) was adopted by [[:m:Requests for comment/Activity levels of advanced administrative rights holders|global community consensus]] in 2013. According to this policy, the [[:m:stewards|stewards]] are reviewing administrators' activity on all Wikimedia Foundation wikis with no inactivity policy. To the best of our knowledge, your wiki does not have a formal process for removing &quot;advanced rights&quot; from inactive accounts. This means that the stewards will take care of this according to the [[:m:Admin activity review|admin activity review]].

We have determined that the following users meet the inactivity criteria (no edits and no logged actions for more than 2 years):
# [[User:Lembeye]] (administrator)

These users will receive a notification soon, asking them to start a community discussion if they want to retain some or all of their rights. If the users do not respond, then their advanced rights will be removed by the stewards.

However, if you as a community would like to create your own activity review process superseding the global one, want to make another decision about these inactive rights holders, or already have a policy that we missed, then please notify the [[:m:Stewards' noticeboard|stewards on Meta-Wiki]] so that we know not to proceed with the rights review on your wiki. Thanks, [[Utilizaire:EPIC|EPIC]] ([[Discussion Utilizaire:EPIC|d]]) 14 febrièr de 2026 a 18.04 (UTC)

== Request for Comment: VisualEditor automatic reference names ==

&lt;div lang=&quot;en&quot; dir=&quot;ltr&quot;&gt;
Hi, I’m Johannes from [[:m:Wikimedia Deutschland|Wikimedia Deutschland]]’s [[:m:WMDE Technical Wishes|Technical Wishes team]]. Apologies for writing in English. {{Int:Please-translate}}! We are considering to work on [[:m:Community Wishlist/W17|Community Wishlist/W17: Improve VE references' automatic names and reuse]]. This has been a long-term issue for wikitext editors (see e.g. [[:en:WP:VisualEditor/Named references]]) which has been among the top-voted wishes in several [[:m:Community Wishlist Survey|Community Wishlist Surveys]], e.g. [[:m:Community Wishlist Survey 2017/Editing/VisualEditor: Allow editing of auto-generated references before adding them|2017]], [[:m:Community Wishlist Survey 2019/Citations/VisualEditor: Allow references to be named|2019]], [[:m:Community Wishlist Survey 2022/Editing/VisualEditor should use human-like names for references|2022]] or [[:m:Community Wishlist Survey 2023/Editing/VisualEditor should use proper names for references|2023]].

We would like your input on the [[:m:WMDE Technical Wishes/References/VisualEditor automatic reference names#Proposed solutions|solutions]] proposed on our project page: '''[[:m:WMDE Technical Wishes/References/VisualEditor automatic reference names]]'''. We are considering several options, which can be combined if desired by the community.
* Changing the default pattern for automatically generated reference names (currently &lt;code&gt;&quot;:n&quot;&lt;/code&gt;, e.g. &lt;code&gt;&quot;:0&quot;&lt;/code&gt;, &lt;code&gt;&quot;:1&quot;&lt;/code&gt;...) to use the [[:mw:Help:Reference Previews#Exposed reference types|reference type]] instead (e.g. &lt;code&gt;&quot;book_reference-1&quot;&lt;/code&gt;).
* Providing a simple mechanism for communities to configure a different default name.
* Generating automatic reference names based on the [[:en:domain name|domain name]] (if it’s a web citation).
* Generating automatic reference names based on template parameters (e.g. &quot;title&quot; or &quot;last&quot;+&quot;first&quot;) – defined by the community.

=== Feedback ===
[[:m:WMDE Technical Wishes/References/VisualEditor automatic reference names|Visit our project page]] to read about our proposal in detail and share your thoughts [[:m:Talk:WMDE Technical Wishes/References/VisualEditor automatic reference names#Request for comment|on metawiki]].

'''Please note''': We will only implement a solution if there’s clear consensus among the global community. Our intention is not to build the perfect solution, but to find a simple and lean one that alleviates the pain caused by auto generated names. We are aware that some experienced VisualEditor users might prefer an option to manually change reference names in VisualEditor, but such a UX intervention is difficult to achieve across reference types and thus out of scope for our team, we can only improve the auto-naming mechanism.
We are happy about suggestions for improving certain details of the proposed solutions. Any other feedback and alternative proposals are also welcome – even though it’s out of scope for us, it might still be relevant for future work on this topic.

Please support us interpreting consensus by clearly indicating your opinion (e.g. by using support/neutral/oppose templates). We are aware of [[:en:WP:NOTVOTE]], but given that we are facilitating this discussion with users from different wikis, potentially commenting in their native language, clearly indicating your position helps us avoid misunderstandings.

Thank you for participating!&lt;/div&gt; &lt;bdi lang=&quot;en&quot; dir=&quot;ltr&quot;&gt;[[User:Johannes Richter (WMDE)|Johannes Richter (WMDE)]] ([[User talk:Johannes Richter (WMDE)|discussion]])&lt;/bdi&gt; 19 març de 2026 a 11.15 (UTC)
&lt;!-- Message mandat per User:Johannes Richter (WMDE)@metawiki en utilizant la lista a https://meta.wikimedia.org/w/index.php?title=User:Johannes_Richter_(WMDE)/MassMessageRecipients&amp;oldid=30281362 --&gt;

== Join the sixth Ukraine’s Cultural Diplomacy Month on Wikipedia! ==

&lt;div lang=&quot;en&quot; dir=&quot;ltr&quot;&gt;
[[File:Ukraine’s Cultural Diplomacy Month on Wikipedia 2026.png|right|250px|thumb|link=https://meta.wikimedia.org/wiki/Ukraine%27s_Cultural_Diplomacy_Month_2026|Join our campaign!]]
{{int:please-translate}}

Dear Wikipedians!

[[:m:Special:MyLanguage/Wikimedia Ukraine|Wikimedia Ukraine]], in cooperation with the [[:en:Ministry of Foreign Affairs of Ukraine|MFA of Ukraine]] and [[:en:Ukrainian Institute|Ukrainian Institute]], has launched the sixth edition of writing challenge &quot;'''[[:m:Special:MyLanguage/Ukraine's Cultural Diplomacy Month 2026|Ukraine's Cultural Diplomacy Month]]'''&quot;, which lasts from '''1st April''' until '''30th April 2026'''.

The initiative aims to promote knowledge about Ukrainian culture abroad by creating and improving Wikipedia articles in multiple languages. This year marks the sixth edition of the campaign, which will focus on contemporary culture, making today’s artistic voices and practices more visible to international audiences.

🧩'''How to participate?'''

Choose an article from the suggested list → Write an article in your language, or improve an existing one according to the rules → Add your contribution to the contest page and calculate your points → Win prizes and receive a certificate of participation → Become a promoter of truthful knowledge about Ukraine.

🧩'''[[m:Special:MyLanguage/Ukraine's Cultural Diplomacy Month 2026|Check our main page for more information]]'''.

'''If you are interested in coordinating long-term community engagement for the campaign and becoming a local ambassador, we would love to hear from you! Please let us know your interest.'''

If not, then we encourage you to translate the [[m:Special:MyLanguage/Ukraine's Cultural Diplomacy Month 2026|landing page of the contest]] and [https://meta.wikimedia.org/wiki/Special:MessageGroupStats?group=Centralnotice-tgroup-UCDM2026banner&amp;messages=&amp;language=en&amp;x=D banner] into your own language.

Also, we set up a [[:m:CentralNotice/Request/Ukraine's Cultural Diplomacy Month 2026|banner]] to notify users of the possibility to participate in this challenge! 

[[:m:User:OlesiaLukaniuk (WMUA)|OlesiaLukaniuk (WMUA)]] ([[:m:User talk:OlesiaLukaniuk (WMUA)|talk]]) 04:35, 1 April 2026 (UTC)
&lt;/div&gt;
&lt;!-- Message mandat per User:OlesiaLukaniuk (WMUA)@metawiki en utilizant la lista a https://meta.wikimedia.org/w/index.php?title=User:OlesiaLukaniuk_(WMUA)/list_of_wikis&amp;oldid=28552112 --&gt;

== Action Required: Update templates/modules for electoral maps (Migrating from P1846 to P14226) ==

Hello everyone,

This is a notice regarding an ongoing data migration on Wikidata that may affect your election-related templates and Lua modules (such as &lt;code&gt;Module:Itemgroup/list&lt;/code&gt;).

'''The Change:'''&lt;br /&gt;
Currently, many templates pull electoral maps from Wikidata using the property [[:d:Property:P1846|P1846]], combined with the qualifier [[:d:Property:P180|P180]]: [[:d:Q19571328|Q19571328]]. 

We are migrating this data (across roughly 4,000 items) to a newly created, dedicated property: '''[[:d:Property:P14226|P14226]]'''.

'''What You Need To Do:'''&lt;br /&gt;
To ensure your templates and infoboxes do not break or lose their maps, please update your local code to fetch data from [[:d:Property:P14226|P14226]] instead of the old [[:d:Property:P1846|P1846]] + [[:d:Property:P180|P180]] structure. A [[m:Wikidata/Property Migration: P1846 to P14226/List|list of pages]] was generated using Wikimedia Global Search.

'''Deadline:'''&lt;br /&gt;
We are temporarily retaining the old data on [[:d:Property:P1846|P1846]] to allow for a smooth transition. However, to complete the data cleanup on Wikidata, the old [[:d:Property:P1846|P1846]] statements will be removed after '''May 1, 2026'''. Please update your modules and templates before this date to prevent any disruption to your wiki's election articles.

Let us know if you have any questions or need assistance with the query logic. Thank you for your help! [[User:ZI Jony|ZI Jony]] using [[Utilizaire:MediaWiki message delivery|MediaWiki message delivery]] ([[Discussion Utilizaire:MediaWiki message delivery|d]]) 3 abril de 2026 a 17.11 (UTC)
&lt;!-- Message mandat per User:ZI Jony@metawiki en utilizant la lista a https://meta.wikimedia.org/w/index.php?title=Distribution_list/Non-Technical_Village_Pumps_distribution_list&amp;oldid=29941252 --&gt;

== Request for comment (global AI policy) ==

&lt;bdi lang=&quot;en&quot; dir=&quot;ltr&quot; class=&quot;mw-content-ltr&quot;&gt;
Apologies for writing in English. {{int:Please-translate}}
A [[:m:Requests for comment/Artificial intelligence policy|request for comment]] is currently being held to decide on a global AI policy. {{int:Feedback-thanks-title}}
[[Utilizaire:MediaWiki message delivery|MediaWiki message delivery]] ([[Discussion Utilizaire:MediaWiki message delivery|d]]) 26 abril de 2026 a 00.58 (UTC)
&lt;/bdi&gt;
&lt;!-- Message mandat per User:Codename Noreste@metawiki en utilizant la lista a https://meta.wikimedia.org/w/index.php?title=Distribution_list/Global_message_delivery&amp;oldid=30424282 --&gt;

== &lt;span lang=&quot;fr&quot; dir=&quot;ltr&quot;&gt;Votez maintenant aux élections 2026 de l'U4C&lt;/span&gt; ==

&lt;div lang=&quot;fr&quot; dir=&quot;ltr&quot;&gt;
&lt;section begin=&quot;announcement-content&quot; /&gt;
Les votants éligibles sont invités à participer à l'élection 2026 du [[m:Special:MyLanguage/Universal_Code_of_Conduct/Coordinating_Committee|Comité de coordination du Code de conduite universel]]. De plus amples informations – notamment sur la vérification de l'éligibilité, le processus de vote, les candidats et un lien vers le scrutin – sont disponibles sur Meta à la [[m:Special:MyLanguage/Universal_Code_of_Conduct/Coordinating_Committee/Election/2026|page d'informations sur les élections de 2026]]. Le scrutin se termine le 2 juin 2026 à [https://zonestamp.toolforge.org/1780358400 00 h 00 UTC].

Veuillez voter si votre compte est éligble. Les résultats seront disponibles avant le 14 juin 2026. -- en coopération avec l'U4C.&lt;section end=&quot;announcement-content&quot; /&gt;
&lt;/div&gt;

[[m:User:Keegan (WMF)|Keegan (WMF)]] ([[m:User talk:Keegan (WMF)|talk]]) 27 mai de 2026 a 17.14 (UTC)
&lt;!-- Message mandat per User:Keegan (WMF)@metawiki en utilizant la lista a https://meta.wikimedia.org/w/index.php?title=Distribution_list/Global_message_delivery&amp;oldid=30513860 --&gt;

== RFC about AI-generated content in Wikimedia Commons ==

&lt;bdi lang=&quot;en&quot; dir=&quot;ltr&quot;&gt;Apologies for writing in English, please help translate this message to your language. You are invited to participate in a [[c:Commons:Requests for comment/Policy update for AI content|request for comment on Wikimedia Commons about a policy update for AI content]]. This may affect files that are uploaded to Wikimedia Commons for use on this project. Thank you. [[m:User:Codename Noreste|Codename Noreste]] ([[m:User talk:Codename Noreste|discussion]])&lt;/bdi&gt; 23 junh de 2026 a 17.11 (UTC)
&lt;!-- Message mandat per User:Codename Noreste@metawiki en utilizant la lista a https://meta.wikimedia.org/w/index.php?title=Distribution_list/Global_message_delivery&amp;oldid=30513860 --&gt;

== &lt;span lang=&quot;ca&quot; dir=&quot;ltr&quot;&gt;Enllaç de desplegament de contactes legals i de seguretat al peu de pàgina del vostre wiki&lt;/span&gt; ==

&lt;div lang=&quot;ca&quot; dir=&quot;ltr&quot;&gt;
&lt;section begin=&quot;Message&quot;/&gt;
'''Contactes dels departament Legal i de Seguretat'''

Hola comunitat, la Fundació Wikimedia ha proporcionat una [[wmf:Special:MyLanguage/Legal:Wikimedia Foundation Legal and Safety Contact Information|pàgina única de contacte legal i de seguretat]], que s'ha d'enllaçar al peu de pàgina del vostre wiki, per garantir l'accés a informació legal precisa. Es tracta d'un requisit reglamentari. Ja hem implementat enllaços als projectes en anglès, alemany, italià, espanyol i altres, i properament els implementarem al vostre wiki. [[m:Special:MyLanguage/Wikimedia_Foundation_Legal_and_Safety_Contacts_FAQ|Si us plau, llegiu-ne més a la pàgina del projecte]] i deixeu qualsevol comentari en aquest fil o a la [[m:Special:MyLanguage/Talk:Wikimedia Foundation Legal and Safety Contacts FAQ|pàgina de discussió]].

&lt;section end=&quot;Message&quot;/&gt;
&lt;/div&gt;

-- [[User:Sannita (WMF)|User:Sannita (WMF)]] ([[User talk:Sannita (WMF)|talk]]) 25 junh de 2026 a 13.29 (UTC)
&lt;!-- Message mandat per User:Sannita (WMF)@metawiki en utilizant la lista a https://meta.wikimedia.org/w/index.php?title=User:Sannita_(WMF)/Mass_sending_test&amp;oldid=30731267 --&gt;

== Critèris  ==

Adissiatz, 

Voudriáu saupre ont s'atròban lei critèris de notorietat per leis articles. (Deve confessar qu'a mon vejaire, es pas aisat de compréner tot d'una lei filosofias dei diferentei versions lingüisticas...)

Grandmercé ! [[Utilizaire:Maxime Ravel|Maime]] 30 junh de 2026 a 20.51 (UTC)

== Request for comment (the future of Abstract Wikipedia) ==

&lt;bdi lang=&quot;en&quot; dir=&quot;ltr&quot; class=&quot;mw-content-ltr&quot;&gt;
Apologies if this has not yet been translated into your wiki's language. {{int:Please-translate}}
You are invited to voice your opinions in a [[:m:Requests for comment/The future of Abstract Wikipedia|request for comment about the future of Abstract Wikipedia]]. {{Int:Feedback-thanks-title}}
[[:m:User:Kowal2701|Kowal2701]] ([[:m:User talk:Kowal2701|talk]])  24 julhet de 2026 a 12.24 (UTC)
&lt;/bdi&gt;
&lt;!-- Message mandat per User:DreamRimmer@metawiki en utilizant la lista a https://meta.wikimedia.org/w/index.php?title=Distribution_list/Global_message_delivery&amp;oldid=30513860 --&gt;

== &lt;span lang=&quot;ca&quot; dir=&quot;ltr&quot;&gt;La vostra wiki estarà aviat només en mode lectura&lt;/span&gt; ==
&lt;div lang=&quot;ca&quot; dir=&quot;ltr&quot;&gt;
&lt;section begin=&quot;server-switch&quot;/&gt;&lt;div class=&quot;plainlinks&quot;&gt;

[[:m:Special:MyLanguage/Tech/Server switch|Llegiu aquest missatge en una altra llengua]] • [https://meta.wikimedia.org/w/index.php?title=Special:Translate&amp;group=page-Tech%2FServer+switch&amp;language=&amp;action=page&amp;filter= {{int:please-translate}}]

La [[foundation:|Fundació Wikimedia]] canviarà el trànsit entre els seus centres de dades. Això garantirà que la Viquipèdia i les altres wikis de Wikimedia romanguin disponibles fins i tot si es produeix un desastre.

Tot el trànsit es durà el '''{{#time:j xg|2026-09-23|ca}}'''. La prova començarà a les '''[https://zonestamp.toolforge.org/{{#time:U|2026-09-23T14:00|en}} {{#time:H:i e|2026-09-23T14:00}}]'''.

Malauradament, a causa de limitacions de [[mw:Special:MyLanguage/Manual:What is MediaWiki?|MediaWiki]] cal limitar la possibilitat d'editar durant el canvi. Ens disculpem per aquesta disrupció, i estem treballant per minimitzar-la en el futur. 

Es mostrarà un avís a totes les wikis de la Fundació Wikimedia 30 minuts abans que tingui lloc aquesta operació. &lt;span lang=&quot;en&quot; dir=&quot;ltr&quot; class=&quot;mw-content-ltr&quot;&gt;This banner will remain visible until the end of the operation.&lt;/span&gt; 
&lt;span lang=&quot;en&quot; dir=&quot;ltr&quot; class=&quot;mw-content-ltr&quot;&gt;You can contribute to the [https://meta.wikimedia.org/w/index.php?title=Special%3ATranslate&amp;group=Centralnotice-tgroup-read_only_banner&amp;task=view&amp;language=&amp;filter=&amp;action=translate translation or proofreading] of this banner text.&lt;/span&gt;

'''Durant una estona, podreu llegir, però no pas editar les wikis durant una estona breu.'''

* No podreu editar durant com a màxima una hora el {{#time:l j xg Y|2026-09-23|ca}}.
* Si proveu d'editar o desar canvis durant aquestes interrupcions, veureu un missatge d'error. Esperem que no es perdi cap edició durant aquest període de temps, però no us ho podem garantir. Si veieu el missatge d'error, espereu fins que tot torni a funcionar. Llavors hauríeu de poder desar la vostra edició. Tot i així, us recomanem que primer feu una còpia dels vostres canvis, per si un cas.

''Altres efectes'':

* Els treballs automàtics de rerefons aniran més lents, i alguns es podrien aturar. Potser els enllaços vermells no s'actualitzaran tan ràpidament com és habitual. Si creeu un article que ja ha estat enllaçat en algun altre lloc, l'enllaç pot mantenir-se en vermell més estona de l'habitual. Alguns ''scripts'' de llarga durada s'hauran d'aturar.
* Esperem que les implementacions de codi es produeixin com qualsevol altra setmana. No obstant això, algun codi concret es podria congelar puntualment si l'operació ho requereix.
* [[mw:Special:MyLanguage/GitLab|GitLab]] no estarà disponible durant uns 90 minuts.

Aquest projecte es podria ajornar si fos necessari. Podeu [[wikitech:Switch_Datacenter|llegir la planificació a wikitech.wikimedia.org]]. Es comunicarà qualsevol canvi a la planificació. 

'''Si us plau, compartiu aquesta informació amb la vostra comunitat viquimedista.'''&lt;/div&gt;&lt;section end=&quot;server-switch&quot;/&gt;
&lt;/div&gt;

[[m:user:Trizek (WMF)|Trizek (WMF)]] 15 setembre de 2026 a 12.58 (UTC)
&lt;!-- Message mandat per User:Trizek (WMF)@metawiki en utilizant la lista a https://meta.wikimedia.org/w/index.php?title=Distribution_list/Non-Technical_Village_Pumps_distribution_list&amp;oldid=30513874 --&gt;

== Your feedback wanted: Remove ''(Language link added:) and similar'' edits from Special:RecentChanges ==
''(Apologies for posting in English. You can help by translating it)''

Hello, I’m Danny from [[:en:w:Wikimedia_Deutschland|Wikimedia Deutschland’s]] [[m:Wikidata_For_Wikimedia_Projects|Wikidata For Wikimedia Projects]] team.&lt;br/&gt;
We have been investigating and examining how Wikidata’s use in the [[Special:RecentChanges]] and [[Special:Watchlist]] pages can be made to be more useful, or less ‘noisy’ (fewer edits that have little value to the reader).

We are currently exploring to make a change in the volume and the type of Wikidata edits that appear in these pages, and '''we need your feedback''' to help us ensure this is a positive change for the Wikis and won’t disrupt your workflows.&lt;br/&gt;
Language links are also known as sitelinks or interlanguage links and describe when a Wikidata item is connected to a Wiki, adding it to the language dropdown tool for other connected Wikis.
[[File:Types of Lang Link changes.png|x350px|frame|A variety of &quot;Language Link&quot; edits as seen in the Recent Changes feed]]

The request for feedback is whether you support the removal of these language link edits from the Recent Changes and Watchlist feed, or would you oppose such a change and if so, why?
Please share you thoughts on the dedicated '''[[m:Talk:Wikidata_For_Wikimedia_Projects/Clearer_Wikidata_Edit_Summaries/Hide_Language_Link_edits|metawiki Talk page]]'''. 

Further information about this change: [[m:Wikidata_For_Wikimedia_Projects/Clearer_Wikidata_Edit_Summaries/Hide_Language_Link_edits|m:Wikidata_For_Wikimedia_Projects/Hide_Language_Link_edits]]

Thank you for any participation or feedback you give, -- [[m:User:Danny_Benjafield_(WMDE)|User:Danny Benjafield (WMDE)]] 22 setembre de 2026 a 15.16 (UTC)
&lt;!-- Message mandat per User:Danny Benjafield (WMDE)@metawiki en utilizant la lista a https://meta.wikimedia.org/w/index.php?title=User:Danny_Benjafield_(WMDE)/MassMessage_test_list&amp;oldid=31067455 --&gt;

== Unwanted account deletion ==
Hello, sorry if I type in English but I was talking with an io that was asking me to love pages on Italian Wikipedia but I noticed there’s a deletion template but I never requested account deletion, help me [[Utilizaire:Nuvola Gatti|Nuvola Gatti]] ([[Discussion Utilizaire:Nuvola Gatti|d]]) 30 setembre de 2026 a 14.41 (UTC)</text>
      <sha1>jgeituz040gsdlwd8ije6fe34phoc73</sha1>
    </revision>
  </page>
  <page>
    <title>Pupitre</title>
    <ns>0</ns>
    <id>53379</id>
    <revision>
      <id>2509799</id>
      <parentid>2248796</parentid>
      <timestamp>2026-09-30T18:39:42Z</timestamp>
      <contributor>
        <username>Nicolas Eynaud</username>
        <id>6858</id>
      </contributor>
      <origin>2509799</origin>
      <model>wikitext</model>
      <format>text/x-wiki</format>
      <text bytes="713" sha1="nmorwqjbl58abxuufnqo8fh3k7nwvqz" xml:space="preserve">{{Dialècte Gascon}}

[[Imatge:Pupitre bois.jpg|thumb|left|200px|Pupitre de husta]][[Imatge:Pupitre métal.jpg|thumb|200px|Pupitre plegadís de metau]]

Lo '''pupitre''' qu'ei un mòble vodat a portar e osténder particions o libes entaus poder léger shens non pas los tiéner dehens las mans. Qu'ei per aquesta rason emplegat mei que mei en musica desempuish mantuns sègles, au punt designar tanben sia lo cap d'orquèstra (qui gavida l'orquèstra &quot;au pupitre&quot;) sia ua seccion d'ua orquèstra (los [[purmèrs vriulons]], lo [[violoncèl]]s, lo [[solista]]) o d'un ensemble musicau, generaument dens la musica academica. 

{{musica}}

[[Categoria:Musica]]
[[Categoria:Mòble]]
[[Categoria:Accessòri de musica]]</text>
      <sha1>nmorwqjbl58abxuufnqo8fh3k7nwvqz</sha1>
    </revision>
    <revision>
      <id>2509800</id>
      <parentid>2509799</parentid>
      <timestamp>2026-09-30T18:40:25Z</timestamp>
      <contributor>
        <username>Nicolas Eynaud</username>
        <id>6858</id>
      </contributor>
      <origin>2509800</origin>
      <model>wikitext</model>
      <format>text/x-wiki</format>
      <text bytes="742" sha1="lupuqbom8diaoda1m3a3n087qi1dvzw" xml:space="preserve">{{Dialècte Gascon}}

[[Imatge:Pupitre bois.jpg|thumb|right|Pupitre de husta]]

Lo '''pupitre''' qu'ei un mòble vodat a portar e osténder particions o libes entaus poder léger shens non pas los tiéner dehens las mans. Qu'ei per aquesta rason emplegat mei que mei en musica desempuish mantuns sègles, au punt designar tanben sia lo cap d'orquèstra (qui gavida l'orquèstra &quot;au pupitre&quot;) sia ua seccion d'ua orquèstra (los [[purmèrs vriulons]], lo [[violoncèl]]s, lo [[solista]]) o d'un ensemble musicau, generaument dens la musica academica. 

== Ligams intèrnes ==

* [[Musica]].

== Bibliografia ==

== Nòtas e referéncias ==
&lt;references/&gt;

{{musica}}

[[Categoria:Musica]]
[[Categoria:Mòble]]
[[Categoria:Accessòri de musica]]</text>
      <sha1>lupuqbom8diaoda1m3a3n087qi1dvzw</sha1>
    </revision>
  </page>
  <page>
    <title>Baneins</title>
    <ns>0</ns>
    <id>54927</id>
    <revision>
      <id>2509784</id>
      <parentid>2502409</parentid>
      <timestamp>2026-09-30T15:06:32Z</timestamp>
      <contributor>
        <username>Kontributor 2K</username>
        <id>52367</id>
      </contributor>
      <minor />
      <origin>2509784</origin>
      <model>wikitext</model>
      <format>text/x-wiki</format>
      <text bytes="1158" sha1="hg2psz86qmounm9njnwwg2pwf341f4w" xml:space="preserve">{{Dialècte Lengadocian}}

{{Infobox Comuna de França
 |carta=frp
 | nom2= Baneins
 | nomcomuna     =Banins
 | lògo=
 | imatge= Panneau entrée Baneins.JPG
 | descripcion= Panneau d'entrée dans le village.
 | escut=Blason ville fr Baneins 01.svg
 | escais=
 | region ist     ={{Arpitània}}
 | parçan=
 | arrondiment= [[arrondiment de Bourg-en-Bresse|Bourg-en-Bresse]]
 | canton= [[Canton de Saint-Trivier-sur-Moignans|Saint-Trivier-sur-Moignans]]
 | cp= 01990
 | insee          = 01028
 | cònsol         = Christine Gonnu
 | mandat         = [[2008]]-[[2014]]
 | gentilici =
 | alt mej=
 | longitud= 4.90246559
 | latitud= 46.11054491
| alt mini       = 207
 | alt maxi       = 272
 | km²            = 8.91
}}
'''Banins''' (''Baneins'' en [[francés]]) es una [[Comuna francesa|comuna]] rurala [[França|francesa]] situada 27 km a l'oèst de [[Borg de Bressa]] dins la region de [[Ròse-Alps]] e lo departament d'[[Ain (departament)|Ain]].

== Ligams intèrnes ==

* [[Comunas d'Ain]].

== Bibliografia ==

== Nòtas e referéncias ==
&lt;references/&gt;

{{Portal Arpitània}}
{{Comunas d'Ain}}

[[Categoria:Comuna d'Arpitània]]
[[Categoria:Comuna d'Ain]]</text>
      <sha1>hg2psz86qmounm9njnwwg2pwf341f4w</sha1>
    </revision>
  </page>
  <page>
    <title>Renfe Operadora</title>
    <ns>0</ns>
    <id>57832</id>
    <revision>
      <id>2509775</id>
      <parentid>2032150</parentid>
      <timestamp>2026-09-30T13:19:15Z</timestamp>
      <contributor>
        <username>Robot8A</username>
        <id>10966</id>
      </contributor>
      <comment>Logo</comment>
      <origin>2509775</origin>
      <model>wikitext</model>
      <format>text/x-wiki</format>
      <text bytes="1065" sha1="8hyk98r9i3yzf7l8li7yifwqz2evxht" xml:space="preserve">{{Infobox
|tematica=
|carta=
}}
[[Imatge:Logotipo de Renfe 2 (2026).svg|thumb|200px|Renfe Operadora]]

'''Renfe Operadora''' (sorgida de l'anciana [[Red Nacionala de los Ferrocarriles Españoles]]) es una entrepresa dependenta del [[Ministèri de Foment d'Espanha|Ministèri de Foment]] d'[[Espanha]] consacrada al [[transpòrt]] de passatgièrs e merças per [[via ferroviària]].

A l'ora d'ara, mas, a causa de las directivas europèas qu'indican la liberalizacion del mercat del camin de fèrre, RENFE es passat a l'istòria e s'es dividit en dos organismes:
*[[ADIF]], organisme estatal gestor de las infrastructuras (vias e estacions), e
*Renfe Operadora, encargada de l'espleitacion del transpòrt.

En Espanha serà [[ADIF]] que metrà las nòrmas del mercat en exercint d'institucion reguladora, e serà la concessionària dels servicis als operators (Renfe Operator entre d'autres) dins un mercat teoric de liura concurréncia sus l'infrastructura ferroviària espanhòla.

[[Categoria:Entrepresa d'Espanha]]
[[Categoria:Transpòrt ferroviari en Espanha]]</text>
      <sha1>8hyk98r9i3yzf7l8li7yifwqz2evxht</sha1>
    </revision>
  </page>
  <page>
    <title>Lompret (Nòrd)</title>
    <ns>0</ns>
    <id>74311</id>
    <revision>
      <id>2509802</id>
      <parentid>2217326</parentid>
      <timestamp>2026-09-30T18:43:27Z</timestamp>
      <contributor>
        <username>Nicolas Eynaud</username>
        <id>6858</id>
      </contributor>
      <comment>/* Geografia */</comment>
      <origin>2509802</origin>
      <model>wikitext</model>
      <format>text/x-wiki</format>
      <text bytes="1816" sha1="3iksohules3jzwg57vn2bj5rl74oegj" xml:space="preserve">{{Infobox Comuna de França
 |carta=fr
 | nomcomuna=Lompret
 | nomcomuna2=Lompret
 | imatge=Lompret mairie.JPG
 | descripcion= La comuna
 | lògo=
 | escut=Blason de la ville de Lompret (59) Nord-France.svg
 | escais=
 | region ist     = 
 | parçan=
 | arrondiment=[[Arrondiment de Lille|Lille]]
 | canton=[[Canton de Quesnoy-sur-Deûle|Quesnoy-sur-Deûle]]
 | insee =59356
 | sitweb=
 | cp =59840
| cònsol =Michel Loosvelt (UMP) 
 | mandat         = [[2008]]-[[2014]]
 | gentilici =Lompretois (en [[francés]])
|alt mej=
|longitud=2.99
|latitud=50.6694444444
| alt mini =22
 | alt mej = 
 | alt maxi =34
 | km²            =3.1
}}
'''{{PAGENAME}}''' es una comuna [[França|francesa]] del departament del [[Nòrd (departament)|Nòrd]] e de la region del [[Nòrd-Pas de Calais]].

==Geografia==

==Administracion==
{{ElegitDebuta|insee=59356
|Títol= Lista deus cònsols successius}}
{{Elegit |Debuta=  [[2008]] |Fin= [[2014]] |Identitat=Michel Loosvelt (UMP) |Partit=  |Qualitat=  }}
{{Elegit |Debuta= març de [[2001]] |Fin= 2008 |Identitat= |Partit= |Qualitat= }}
{{ElegitDonadas}}
{{ElegitFin}}
==Demografia==
{{Demografia
|insee=59356
|1793=696
|1800=613
|1806=634
|1821=573
|1831=568
|1836=573
|1841=617
|1846=603
|1851=640
|1856=621
|1861=635
|1866=629
|1872=657
|1876=632
|1881=707
|1886=716
|1891=759
|1896=749
|1901=722
|1906=739
|1911=709
|1921=390
|1926=534
|1931=572
|1936=535
|1946=643
|1954=612
|1962=1098
|1968=1218
|1975=1344
|1982=1696
|1990=1873
|1999=2358
|2004=
|2005=
|2006=2362
|2007=2367
|2008=2356
|2009=2346
|cassini=19880
|senscomptesdobles=1962}}

==Luòcs e monuments==
==Personalitats ligadas amb la comuna==
==Véser tanben==

==Ligams extèrnes==

==Nòtas==
&lt;references/&gt;
{{Portal Comunas}}
{{Comunas de| insee =59356
}}

{{DEFAULTSORT:{{PAGENAME}}}}
[[Categoria:Comuna del Nòrd]]</text>
      <sha1>3iksohules3jzwg57vn2bj5rl74oegj</sha1>
    </revision>
  </page>
  <page>
    <title>Peiralevada</title>
    <ns>0</ns>
    <id>76542</id>
    <revision>
      <id>2509786</id>
      <parentid>2509731</parentid>
      <timestamp>2026-09-30T15:50:00Z</timestamp>
      <contributor>
        <username>Alaric 506</username>
        <id>44932</id>
      </contributor>
      <comment>còssol 2026, perimètre del territòri, etc</comment>
      <origin>2509786</origin>
      <model>wikitext</model>
      <format>text/x-wiki</format>
      <text bytes="4232" sha1="les1ws807dqdf8e9qajlkh44jeyy7hy" xml:space="preserve">{{Infobox vila occitana
 | carta         = oc
 | nom           = Peiralevada
 | nom2          = ''Peyrelevade''
 | imatge        = Chapelle_du_Rat.JPG
 | descripcion   = La chapela de vés lo Ròc 
 | lògo          = cap
 | escut         = 
 | ist           = {{Lemosin}}
 | parçan        =
 | region        = [[Novela Aquitània]]
 | departament   = {{Corresa}}
 | arrondiment   = [[Arrondiment d'Ussèl|Ussèl]]
 | canton        = Lo Replanat de Miuvachas ([[Canton de Saurnac|Saurnac]] davant 2015)
 | intercom      = [[Nauta Corresa Comunautat]]
 | insee         = 19164
 | cp            = 19290
 | cònsol        = Pierre Coutaud
 | mandat        = [[2026]]-[[2032]]
 | gentilici     = 
 | latitud       = 45.705
 | longitud      = 2.055
 | alt mini      = 674
 | alt mej       = 800
 | alt maxi      = 951
 | km²           = 66.43
 | sitweb        = [http://www.peyrelevade.correze.net/ www.www.peyrelevade.correze.net]
|}}

'''Peiralevada''' (''Peyrelevade'' en [[francés]]) es una [[comuna]] [[Lemosin (Occitània)|lemosina]] situada dins lo [[departament francés|departament]] de [[Corresa (departament)|Corresa]] e la  [[region francesa|region]] de [[Novela Aquitània]], &lt;small&gt;ancianament de [[Lemosin (region)|Lemosin]]&lt;/small&gt;.

==Geografia==
Peiralevada es un petit centre de servicis, equivalent o superior a Saurnac.
[[Imatge:Map commune FR insee code 19164.png|vignette|upright=1.5|centre|Comunas a l'entorn.]]
===Perimètre del territòri===
{{Communes limitrophes
 | comuna     = Peiralevada
 | nòrd       = [[Genciòus e Pijairòu]] &lt;small&gt;([[Cruesa (departament)|Cruesa]])&lt;/small&gt;
 | nòrd-èst   = [[Feniers]] &lt;small&gt;([[Cruesa (departament)|Cruesa]])&lt;/small&gt;
 | èst        = [[Sent Saitier]]
 | sud-èst    = 
 | sud        = [[Sent Merd las Aussinas]]
 | sud-oèst   = [[Chavanac]]
 | oèst       = [[Tarnac]]
 | nòrd-oèst  = [[Faus (Cruesa)|Faus]] &lt;small&gt;([[Cruesa (departament)|Cruesa]])&lt;/small&gt;
}}

==Toponimia==

[[Imatge:Panneau_bilingue_français-occitan_près_de_Peyrelevade_(Corrèze).JPG|thumb|300px|center|Paneu.]]

== Istòria ==
{{...}}

== Administracion ==
{{ElegitDebuta |insee= 19164
|Títol= Lista daus cònsols successius}}
{{Elegit |Debuta= [[2004]] |Fin= [[2032]] |Identitat= Pierre Coutaud |Partit= divèrs esquèrra |Qualitat= conselhier general (2008-2015) }}
{{Elegit |Debuta= [[1999]] |Fin= 2004 |Identitat= Gilberte Chavastelon |Partit= [[PS]] |Qualitat=  }}
{{Elegit |Debuta= [[1972]] |Fin= 1999 |Identitat= Bernard Coutaud |Partit= [[PS]]  |Qualitat=  }}
{{Elegit |Debuta= [[1971]] |Fin= 1972 |Identitat= Andrée Faury |Partit= [[PS]] |Qualitat=  }}
{{Elegit |Debuta= [[1953]] |Fin= 1971 (mòrt en foncions) |Identitat=Ernest Coutaud  |Partit= [[SFIO]] |Qualitat= conselhier general (1958-1971)}}
{{Elegit |Debuta= |Fin= 1953 |Identitat=  |Partit=  |Qualitat=  }}
{{ElegitDonadas}}
{{ElegitFin}}

== Demografia ==
{{Demografia
|insee= 19164
|1793=1435
|1800=1288
|1806=1487
|1821=1562
|1831=1513
|1836=1728
|1841=1755
|1846=1966
|1851=2036
|1856=1936
|1861=1929
|1866=1863
|1872=1970
|1876=2029
|1881=2065
|1886=2044
|1891=2210
|1896=2118
|1901=2231
|1906=2005
|1911=1913
|1921=1605
|1926=1560
|1931=1441
|1936=1524
|1946=1077
|1954=1026
|1962=1040
|1968=1181
|1975=1418
|1982=1119
|1990=1012
|1999=829
|2004=806
|max=1418
|cassini=26672
|senscomptesdobles=1962}}
* En {{popfr19|0}} la populacion èra de {{popfr19|164}} abitants e la densitat èra de {{formatnum:{{#expr:({{popfr19|164}}/66.43) round 2}}}} ab/km².

== Luòcs e monuments ==
&lt;gallery&gt;
Peyrelevade_Carte_postale_10.jpg|La chapela dau Ròc.
Peyrelevade_Carte_postale_12.jpg|Lo feirau.
Peyrelevade_-_La_mairie_A.jpg|L'ostau de comuna.
Les_éoliennes_de_Peyrelevade-Gentioux.JPG
Peyrelevade_-_L'église_10.jpg|L'egleisa Sent Peir.
Croix_du_belier.jpg|Crotz daus Templiers.
Peyrelevade_-_Croix_de_chemin_-Détail_Vierge_à_l'enfant.jpg|Crotz de chamin.
Peyrelevade_-_Ancienne_meule.jpg|Decòr de charriera : anciana mòla.
&lt;/gallery&gt;
{{messatge galariá}}
==Personalitats ligadas emb la comuna==

==Veire tanben==
* [[Comunas de Corresa]]

==Ligams extèrnes==

==Nòtas==
&lt;references/&gt;

{{Portal Lemosin}}

{{Comunas de Corresa}}

[[Categoria:Comuna de Corresa]]
[[Categoria:Comuna de Lemosin (Occitània)]]</text>
      <sha1>les1ws807dqdf8e9qajlkh44jeyy7hy</sha1>
    </revision>
  </page>
  <page>
    <title>Saurnac</title>
    <ns>0</ns>
    <id>76571</id>
    <revision>
      <id>2509787</id>
      <parentid>2509727</parentid>
      <timestamp>2026-09-30T16:14:55Z</timestamp>
      <contributor>
        <username>Alaric 506</username>
        <id>44932</id>
      </contributor>
      <comment>còssol 2026, etc</comment>
      <origin>2509787</origin>
      <model>wikitext</model>
      <format>text/x-wiki</format>
      <text bytes="6558" sha1="n6z09bar615bikr4b3lkpjp2b0hdu9r" xml:space="preserve">{{Infobox vila occitana
 | carta         = oc
 | nom           = Saurnac
 | nom2          = ''Sornac''
 | ist           = {{Lemosin}}
 | parçan        =
 | lògo          = cap
 | imatge        = Sornac, le parvis de l'église.jpg
 | descripcion   = Portal occidental de l'egleisa Sent Martin.
 | escut         = Blason_ville_fr_Sornac_(Corrèze).svg
 | ist           = {{Lemosin}}
 | parçan        =
 | region        = [[Novela Aquitània]]
 | departament   = {{Corresa}}
 | arrondiment   = [[Arrondiment d'Ussèl|Ussèl]]
 | canton        = Lo Replanat de Miuvachas ([[chapluòc]] del [[canton de Saurnac]] davant 2015)
 | intercom      = [[Nauta Corresa Comunautat]]
 | insee         = 19261
 | cp            = 19290
 | cònsol        = Patrick Veau 
 | mandat        = [[2026]]-[[2032]]
 | longitud      = 2.19416666667
 | latitud       = 45.6680555556
 | alt mej       =
 | alt mini      = 660 
 | alt maxi      = 958 
 | km²           = 59.48
 | gentilici     =
|}}

'''Saurnac''' (''Sornac'' en [[francés]]) es una [[comuna]] [[Lemosin (Occitània)|lemosina]] situada dins lo [[departament francés|departament]] de [[Corresa (departament)|Corresa]] e la  [[region francesa|region]] de [[Novela Aquitània]], &lt;small&gt;ancianament de [[Lemosin (region)|Lemosin]]&lt;/small&gt;.

==Geografia==

[[Imatge:Map commune FR insee code 19261.png|vignette|upright=1.5|centre|Comunas a l'entorn.]]
===Perimètre del territòri===
{{Communes limitrophes
 | commune    = Saurnac
 | nord       = [[Lo Mas d'Artija]]&lt;br /&gt;&lt;small&gt;([[Cruesa (departament)|Cruesa]])&lt;/small&gt;
 | nord-est   = [[La Cortina]] &lt;br /&gt;&lt;small&gt;([[Cruesa (departament)|Cruesa]])&lt;/small&gt;
 | est        = [[Sent Remic]]
 | sud-est    = [[Belachassanha]]
 | sud        = [[Sent German las Volps]]
 | sud-ouest  = [[Sent Sulpici los Bòsc]]
 | ouest      = [[Sent Sestari]] &lt;br&gt; [[Miuvachas]]
 | nord-ouest = [[Feniers]] &lt;br /&gt;&lt;small&gt;([[Cruesa (departament)|Cruesa]])&lt;/small&gt;
}}

==Toponimia==
Dauzat e Rostaing fan derivar lo nom de ''Sorinus'', emb lo sufixe ''-acum'' &lt;ref&gt;Albert Dauzat, Charles Rostaing, ''Dictionnaire étymologique des Noms de Lieux en France'', Librairie Guénégaud, reedicion 1984, p. 661&lt;/ref&gt;, latinizacion del sufixe gallic ''-aco(n)'', mas los Feniés, que coneisson l'atestacion de vers 1315, ''Saornac'', chausissen ''Saturnus'', totjorn emb ''-acum'' &lt;ref&gt;Bénédicte Boyrie-Fénié, Jean-Jacques Fénié, ''Toponymie des Pays Occitans'', edicions Sud-Ouest, 2007, p. 150&lt;/ref&gt;. Saurnac èra donc benlèu una anciana granda propietat antica qu'aviá per mestre ''Saturnus''.

===Seccions comunalas===
Noms (''en francés''):
* ''Les Anouillards''&lt;ref name=Sornac1&gt;2 O 1738 Commune de Sornac. Biens. Partage des terrains communaux, sections de : Beaune et Combret, Les Annouillards, Pras-Haut, Guillerin, La Vialle, Malpouge, 1905. ''Répertoire numérique de la sous-série 2O'', Archius departamentaus de la Corresa.&lt;/ref&gt;
* ''La Bachellerie''&lt;ref name=Sornac2&gt;2 O 1739 Biens. – Acquisitions, aliénations, 1910-1935. Partage des terrains communaux, sections de : Recounergue, Le Maureix, Peyroux, La Fage, Laval, La Bachellerie, Les Chazeaux, Clamoudeix, Chateix et Chateix-Moeuf, Le Monteil, 1912-1933. ''Répertoire numérique de la sous-série 2O'', Archius departamentaus de la Corresa.&lt;/ref&gt;
* Beuna e Combret - ''Beaune et Combret''&lt;ref name=Sornac1 /&gt;
* ''Chateix et Chateix-Moeuf''&lt;ref name=Sornac2 /&gt;
* ''Les Chazeaux''&lt;ref name=Sornac2 /&gt;
* La Faja - ''La Fage''&lt;ref name=Sornac2 /&gt;
* ''Guillerin''&lt;ref name=Sornac1 /&gt;
* ''Malpouge''&lt;ref name=Sornac1 /&gt; o ''Mas-le-Pouge''&lt;ref&gt;Carte topographique IGN, geoportail.gouv.fr.&lt;/ref&gt;
* ''Le Maureix''&lt;ref name=Sornac2 /&gt;
* ''Le Monteil''&lt;ref name=Sornac2 /&gt;
* ''Peyroux''&lt;ref name=Sornac2 /&gt;
* Prat Aut - ''Pras-Haut''&lt;ref name=Sornac1 /&gt;
* ''Recounergue''&lt;ref name=Sornac2 /&gt;
* La Vau - ''Laval''&lt;ref name=Sornac2 /&gt;
* La Viala - ''La Vialle''&lt;ref name=Sornac1 /&gt;

==Istòria==
* Entre 1790 e 1794, ''Malepouze'' (nom francés supausat) es annexat a la comuna; fusion temporària, entre 1972 e 1981, emb [[Sent German las Volps]] &lt;ref&gt;http://cassini.ehess.fr/cassini/fr/html/fiche.php?select_resultat=36603&lt;/ref&gt;. La seccion de ''Malepouge'' o ''Malpouge'' existís encara en 2017.&lt;ref&gt;&quot;Arrêté prononçant la distraction du régime forestier de terrains appartenant aux habitants de Malpouge, sis sur la commune de Sornac&quot;. Préfecture de la Corrèze. ''Recueil des actes administratifs'' n°19-17-028, 16 de mai de 2017, p. 70.&lt;/ref&gt;

==Administracion==
{{ElegitDebuta |insee=19261
|Títol= Lista deus cònsols successius}}
{{Elegit |Debuta= [[2026]] |Fin= ([[2032]]) |Identitat=Patrick Veau  |Partit= |Qualitat= }}
{{Elegit |Debuta=  març [[2008]] |Fin= 2026 |Identitat=Jean-François Loge|Partit=divèrs drecha  |Qualitat= agricultor }}
{{Elegit |Debuta=   [[1995]] |Fin= 2008 |Identitat=Luce Mallepeyre |Partit=divèrs drecha |Qualitat= }}
{{Elegit |Debuta=  |Fin= 1995 |Identitat= |Partit= |Qualitat= }}
{{ElegitDonadas}}
{{ElegitFin}}
* Abans la refòrma cantonala de 2014, aplicada en 2015, la comuna èra canton; es aura dau canton dau Replanat de Miuvachas.

==Demografia==
{{Demografia
|insee=19261
|1793=1400
|1800=1453
|1806=1329
|1821=1578
|1831=1408
|1836=1563
|1841=1716
|1846=1700
|1851=1800
|1856=1827
|1861=1652
|1866=1678
|1872=2038
|1876=1953
|1881=1860
|1886=1899
|1891=1840
|1896=2013
|1901=1762
|1906=1815
|1911=1812
|1921=1566
|1926=1321
|1931=1518
|1936=1510
|1946=1318
|1954=1090
|1962=1052
|1968=1017
|1975=1020
|1982=1125
|1990=972
|1999=851
|cassini=36603
|senscomptesdobles=1962}}
* En {{popfr19|0}} la populacion èra de {{popfr19|261}} abitants e la densitat èra de {{formatnum:{{#expr:({{popfr19|261}}/59.48) round 2}}}} ab/km².

==Luòcs e monuments==
&lt;gallery&gt;
Sornac_-_La_mairie.jpg
Sornac_-_Monument_aux_morts.jpg
Sornac_-_Eglise_19.jpg
Sornac_-_Eglise_-_la_nef_B.jpg|La nau.
Sornac_-_Eglise_-_la_nef_-_côté_porche.jpg
Paysage_crépusculaire_à_Sornac_en_direction_du_Plateau_de_Millevaches.jpg
Paysage_vallonné_à_l’Ouest_de_Sornac.jpg
Champ_de_genêts_à_Sornac_devant_un_panorama_crépusculaire.jpg|Genestiera.
Paysage_vallonné_au_Sud_du_bourg_de_Sornac.jpg
Étang_des_Chaux_à_Sornac_après_le_coucher_du_soleil.jpg
Champ_ondulé_à_Sornac.jpg
Paysage_naturel_de_Sornac.jpg
&lt;/gallery&gt;
{{messatge galariá}}
==Personalitats ligadas emb la comuna==

==Veire tanben==
* [[Comunas de Corresa]]

==Ligams extèrnes==

==Nòtas==
&lt;references/&gt;

{{Portal Lemosin}}

{{Comunas de Corresa}}

[[Categoria:Comuna de Corresa]]
[[Categoria:Comuna de Lemosin (Occitània)]]</text>
      <sha1>n6z09bar615bikr4b3lkpjp2b0hdu9r</sha1>
    </revision>
  </page>
  <page>
    <title>Sent German las Volps</title>
    <ns>0</ns>
    <id>76611</id>
    <revision>
      <id>2509791</id>
      <parentid>2509730</parentid>
      <timestamp>2026-09-30T17:52:23Z</timestamp>
      <contributor>
        <username>Alaric 506</username>
        <id>44932</id>
      </contributor>
      <origin>2509791</origin>
      <model>wikitext</model>
      <format>text/x-wiki</format>
      <text bytes="3779" sha1="49oos8dqt37jhzbmxuog1g3il7cwkwm" xml:space="preserve">{{omon|Sent German (omonimia)}}
{{Infobox vila occitana
 | carta         = oc
 | nom           = Sent German las Volps
 | nom2          = ''Saint-Germain-Lavolps''
 | imatge        = Panorama depuis Saint Germain Lavolps.jpg
 | descripcion   = Panorama dempuei Sent German 
 | lògo          = cap
 | escut         = Blason_ville_fr_Saint-Germain-Lavolps_%28Corr%C3%A8ze%29.svg 
 | escais        =
 | ist           = {{Lemosin}}
 | parçan        =
 | region        = [[Novela Aquitània]]
 | departament   = {{Corresa}}
 | arrondiment   = [[Arrondiment d'Ussèl|Ussèl]]
 | canton        = Lo Replanat de Miuvachas ([[Canton de Saurnac|Saurnac]] davant 2015)
 | intercom      = [[Nauta Corresa Comunautat]]
 | insee         = 19206
 | cp            = 19290
 | cònsol        = Didier Peneloux
 | mandat        = [[2026]]-[[2032]]
 | latitud       = 45.6141666667
 | longitud      = 2.20666666667
 | alt mini      = 639 
 | alt mej       =
 | alt maxi      = 856 
 | km²           = 21.89
 | gentilici     =
|}}

'''Sent German las Volps'''&lt;ref&gt;Xavier Lansade, |https://web.archive.org/web/20230129172156/http://www.armorial-limousin.fr/blasons_millevaches.htm &quot;Canton dau Plateu de Miuvachas&quot;, ''Armorial du Limousin et de la Marche'', en linha.&lt;/ref&gt; (''Saint-Germain-Lavolps'' en [[francés]]) es una [[comuna]] [[Lemosin (Occitània)|lemosina]] situada dins lo [[departament francés|departament]] de [[Corresa (departament)|Corresa]] e la  [[region francesa|region]] de [[Novela Aquitània]], &lt;small&gt;ancianament de [[Lemosin (region)|Lemosin]]&lt;/small&gt;.

==Geografia==
[[Imatge:Map commune FR insee code 19206.png|vignette|upright=1.5|centre|Comunas a l'entorn.]]
===Perimètre del territòri===
{{Communes limitrophes
 | comuna     = Sent German las Volps
 | nòrd       = [[Belachassanha]] 
 | nòrd-èst   = [[Sant Remei]]
 | èst        = [[Sent Pardós lo Vielh]]
 | sud-èst    = [[Chavaròcha]]
 | sud        = [[Alairac (Corresa)|Alairac]]
 | sud-oèst   = [[Maismac|Maimac]]
 | oèst       = [[Sent Saupesís los Bòscs]]
 | nòrd-oèst  = [[Saurnac]]
}}

==Toponimia==

== Istòria ==
De 1980 a 1981 fuguet fusionada coma [[Saurnac]].

== Administracion ==
{{ElegitDebuta |insee=19206
|Títol= Lista deus cònsols successius}}
{{Elegit |Debuta= març [[2008]] |Fin= ([[2032]]) |Identitat= Didier Peneloux |Partit=  |Qualitat= agricultor }}
{{Elegit |Debuta= març [[1977]] |Fin= [[2008]]) |Identitat=Fernand Chavastelon |Partit=[[PCF]] |Qualitat= }}
{{Elegit |Debuta=  |Fin= 1977 |Identitat=  |Partit= |Qualitat= }}
{{ElegitDonadas}}
{{ElegitFin}}

== Demografia ==
{{Demografia
|insee=19206
|1793=340
|1800=376
|1806=453
|1821=451
|1831=518
|1836=514
|1841=558
|1846=608
|1851=644
|1856=625
|1861=621
|1866=634
|1872=590
|1876=557
|1881=590
|1886=526
|1891=470
|1896=540
|1901=503
|1906=505
|1911=504
|1921=506
|1926=409
|1931=342
|1936=256
|1946=178
|1954=149
|1962=128
|1968=94
|1975=82
|1982=82
|1990=99
|1999=93
|cassini=15365
|senscomptesdobles=1962}}
* En {{popfr19|0}} la populacion èra de {{popfr19|206}} abitants e la densitat èra de {{formatnum:{{#expr:({{popfr19|206}}/21.89) round 2}}}} ab/km².

== Luòcs e monuments ==
&lt;gallery&gt;
Saint-Germain-Lavolps_-_Le_monument_aux_morts_B.jpg
Saint-Germain-Lavolps_-_Calvaire_A.jpg|Calvari.
Saint-Germain-Lavolps_-_Calvaire_Détail.jpg
Saint-Germain-Lavolps_-_Eglise_11.jpg|L'egleisa
Saint-Germain-Lavolps_-_Eglise_12.jpg|Portau romanic.
Saint-Germain-Lavolps_-_La_château_A.jpg|Lo chasteu.
Saint-Germain-Lavolps_-_La_château_B.jpg|Idem.
&lt;/gallery&gt;
{{messatge galariá}}
==Personalitats ligadas emb la comuna==

==Veire tanben==
* [[Comunas de Corresa]]

==Ligams extèrnes==

{{ref}}

{{Portal Lemosin}}

{{Comunas de Corresa}}

[[Categoria:Comuna de Corresa]]
[[Categoria:Comuna de Lemosin (Occitània)]]</text>
      <sha1>49oos8dqt37jhzbmxuog1g3il7cwkwm</sha1>
    </revision>
  </page>
  <page>
    <title>Sant Remei</title>
    <ns>0</ns>
    <id>76640</id>
    <revision>
      <id>2509792</id>
      <parentid>2509729</parentid>
      <timestamp>2026-09-30T18:02:54Z</timestamp>
      <contributor>
        <username>Alaric 506</username>
        <id>44932</id>
      </contributor>
      <comment>còssol 2026, etc</comment>
      <origin>2509792</origin>
      <model>wikitext</model>
      <format>text/x-wiki</format>
      <text bytes="3826" sha1="eujsvbw3g1li2k2gn649oqy37nhzojv" xml:space="preserve">{{Infobox vila occitana 
 | carta         = oc
 | nom           = Sant Remei
 | nom2          = ''Saint-Rémy''
 | imatge        = L'église Saint Rémy-de-Reims.jpg
 | descripcion   = L'egleisa.
 | lògo          =
 | escut         = Blason ville fr Saint-Rémy (Corrèze).svg 
 | escais        =
 | ist           = {{Lemosin}}
 | parçan        =
 | region        = [[Novela Aquitània]]
 | departament   = {{Corresa}}
 | arrondiment   = [[Arrondiment d'Ussèl|Ussèl]]
 | canton        = Lo Replanat de Miuvachas ([[Canton de Saurnac|Saurnac]] davant 2015)
 | intercom      = [[Nauta Corresa Comunautat]]
 | insee         = 19238
 | cp            = 19290
 | cònsol        = Gérard Boguet
 | mandat        = [[2026]]-[[2032]]
 | longitud      = 2.2725
 | latitud       = 45.6566666667
 | alt mej       =
 | alt mini      = 670 
 | alt maxi      = 828 
 | km²           = 30.96
 | gentilici     =
|}}

'''Sant Remei''' (''Saint-Rémy'' en [[francés]]) es una comuna [[Lemosin (Occitània)|lemosina]] situada dins lo departament de [[Corresa (departament)|Corresa]] e la region de de [[Novela Aquitània]], &lt;small&gt;ancianament de [[Lemosin]]&lt;/small&gt;.

==Geografia==
===Perimètre del territòri===
{{Communes limitrophes
 | commune    = Sent Remei
 | nord       = [[La Cortina]]&lt;br /&gt;&lt;small&gt;([[Cruesa (departament)|Cruesa]])&lt;/small&gt;
 | nord-est   = [[Confin de Sarsòna]]
 | est        = [[Cortés (Corresa)|Cortés]]
 | sud-est    = [[Sent Pardós lo Nuòu (Corresa)|Sent Pardós lo Nuòu)]]
 | sud        = [[Sent Pardós lo Vielh]] &lt;br&gt; [[Linhares]]
 | sud-ouest  = [[Sent German las Vòlps]]
 | ouest      = [[Belachassanha]]
 | nord-ouest = [[Saurnac]]
}}

==Toponimia==
''Sant Remei'' segond l’''Armorial du Limousin et de la Marche''.&lt;ref&gt;Xavier Lansade. [https://web.archive.org/web/20230129172156/http://www.armorial-limousin.fr/blasons_millevaches.htm &quot;Canton du Plateau de Millevaches / Canton dau Plateu de Miuvachas&quot;]. ''Armorial du Limousin et de la Marche''.&lt;/ref&gt;

==Istòria==

==Administracion==
{{ElegitDebuta |insee=19238
|Títol= Lista deus cònsols successius}}
{{Elegit |Debuta= [[2026]] |Fin= ([[2032]]) |Identitat=Gérard Boguet |Partit= |Qualitat= retirat }}
{{Elegit |Debuta= març de [[2014]] |Fin= 2026 |Identitat=Michelle Chaumont |Partit= |Qualitat= retirada de l'ensenhament }}
{{Elegit |Debuta=  [[2008]] |Fin= 2014 |Identitat=Jean-Claude Roubeix|Partit=  |Qualitat=  }}
{{Elegit |Debuta= març de [[2001]] |Fin= 2008 |Identitat=Henri Dalloubeix |Partit= |Qualitat= }}
{{Elegit |Debuta= junh de [[1995]] |Fin= 2001 |Identitat=Raoul Feuillade |Partit= |Qualitat= }}
{{Elegit |Debuta= |Fin= 1995 |Identitat= |Partit= |Qualitat= }}
{{ElegitDonadas}}
{{ElegitFin}}
* Abans la refòrma cantonala de 2014, aplicada en 2015, la comuna èra dau [[canton de Saurnac]]; es aura dau canton dau Replanat de Miuvachas.

==Demografia==
{{Demografia
|insee=19238
|1793=760
|1800=652
|1806=650
|1821=782
|1831=798
|1836=738
|1841=780
|1846=836
|1851=861
|1856=820
|1861=803
|1866=750
|1872=780
|1876=702
|1881=685
|1886=697
|1891=774
|1896=777
|1901=906
|1906=803
|1911=795
|1921=650
|1926=625
|1931=511
|1936=504
|1946=359
|1954=439
|1962=517
|1968=302
|1975=244
|1982=232
|1990=221
|1999=227
|cassini=34413
|senscomptesdobles=1962}}
* En {{popfr19|0}} la populacion èra de {{popfr19|238}} abitants e la densitat èra de {{formatnum:{{#expr:({{popfr19|238}}/30.96) round 2}}}} ab/km².

==Luòcs e monuments==
&lt;gallery&gt;
Saint-Rémy_-_Entrée.jpg
Saint-Rémy_-_La_mairie.jpg|L'ostau de comuna.
Saint-Rémy_-_Le_monument_aux_morts.jpg
&lt;/gallery&gt;
{{messatge galariá}}

==Personalitats ligadas emb la comuna==

==Veire tanben==
* [[Comunas de Corresa]]

==Ligams extèrnes==

{{ref}}

{{Portal Lemosin}}

{{Comunas de Corresa}}

[[Categoria:Comuna de Corresa]]
[[Categoria:Comuna de Lemosin (Occitània)]]</text>
      <sha1>eujsvbw3g1li2k2gn649oqy37nhzojv</sha1>
    </revision>
  </page>
  <page>
    <title>Sent Saitier</title>
    <ns>0</ns>
    <id>76643</id>
    <revision>
      <id>2509794</id>
      <parentid>2509728</parentid>
      <timestamp>2026-09-30T18:17:06Z</timestamp>
      <contributor>
        <username>Alaric 506</username>
        <id>44932</id>
      </contributor>
      <origin>2509794</origin>
      <model>wikitext</model>
      <format>text/x-wiki</format>
      <text bytes="4410" sha1="t2kiafj4rcjtke02bonjlsjj9trvw9k" xml:space="preserve">{{Infobox vila occitana
 | carta        = oc
 | nom          = Sent Sestari
 | nom2         = ''Saint-Setiers''
 | imatge       = Eglise de Saint Setiers.JPG
 | descripcion  = L'egleisa. 
 | lògo         = cap
 | escut        = Blason_ville_fr_Saint-Setiers_(Corrèze).svg
 | escais       =
 | ist           = {{Lemosin}}
 | parçan        =
 | region        = [[Novela Aquitània]]
 | departament   = {{Corresa}}
 | arrondiment   = [[Arrondiment d'Ussèl|Ussèl]]
 | canton        = Lo Replanat de Miuvachas ([[Canton de Saurnac|Saurnac]] davant 2015)
 | intercom      = [[Nauta Corresa Comunautat]]
 | insee        = 19241
 | cp           = 19290
 | cònsol       = Daniel Mazière
 | mandat       = [[2026]]-[[2032]]
 | longitud     = 2.13083333333
 | latitud      = 45.6975
 | alt mej      =
 | alt mini     = 695 
 | alt maxi     = 955 
 | km²          = 46.78
 | gentilici    =
|}}

'''Sent Saitier''' (''Saint-Setiers'' en [[francés]]) es una [[comuna]] [[Lemosin (Occitània)|lemosina]] situada dins lo [[departament francés|departament]] de [[Corresa (departament)|Corresa]] e la  [[region francesa|region]] de [[Novela Aquitània]], &lt;small&gt;ancianament de [[Lemosin (region)|Lemosin]]&lt;/small&gt;.

==Geografia==
[[Fichièr:Plateau de Millevaches, près de Saint-Setiers.JPG|vignette|gauche|Lo replanat de Miuvachas vist dau sud-oèst de la comuna.]]
Dins lo quart nòrd-èst dau departament de la Corresa, sul [[replanat de Miuvachas]], la comuna s'estend sus {{unitat|46.78|km|2}}. Situat sus l'[[aigavèrs]] entre lo bacin de [[Dordonha (aiga)|Dordonha]] e lo de [[Léger]], es asagada per [[Vinhana (aiga)|Vinhana]] que la borda a l'oèst sus près de dos quilomètres, e per lo riu de ''Villevaleix'' qu'a la font sul territòri comunau e que, vengut la [[Dièja (affluent de Dordonha)|Dièja]],  limita la comuna au sud-èst sur près de quatre quilomètres.

L'altitud minimal emb 691 o {{unitat|695|mètres}} se tròba localizat a l'extrêm sud-èst, près dau luec-dich ''la Boija Longa'', ont Dièja laissa la comuna e entre sus la de [[Saurnac]]. L'altitud maximal emb 953 o {{unitat|955|mètres}} es situada au sud-oèst, au ras de la rota departementala (RD) 36, au senhal d'Audosa.

[[Imatge:Map commune FR insee code 19241.png|vignette|upright=1.5|centre|Comunas a l'entorn.]]
===Perimètre del territòri===
{{Communes limitrophes
 | comuna     = Sent Saitier
 | nòrd       = [[Feniers]] &lt;small&gt;([[Cruesa (departament)|Cruesa]])&lt;/small&gt;
 | nòrd-èst   = 
 | èst        = [[Saurnac]]
 | sud-èst    = 
 | sud        = [[Miuvachas]]
 | sud-oèst   = 
 | oèst       = [[Peiralevada]]
 | nòrd-oèst  = 
}}

==Toponimia==

==Istòria==
* Entre 1790 e 1794, ''Le Bos'' (nom francés, adonc ''*Lo Bòsc'') fuguèt annexat a Sent Saitier &lt;ref&gt;http://cassini.ehess.fr/cassini/fr/html/fiche.php?select_resultat=34634&lt;/ref&gt;.

==Administracion==
{{ElegitDebuta |insee=19241
|Títol= Lista deus cònsols successius}}
{{Elegit |Debuta=  [[2008]] |Fin= [[2032]] |Identitat=Daniel Mazière|Partit=  |Qualitat=  }}
{{Elegit |Debuta=  [[1995]] |Fin= 2008 |Identitat=Bernard Vidal |Partit= |Qualitat= }}
{{Elegit |Debuta=  [[1989]] |Fin=1995  |Identitat=Jean Boivert |Partit= |Qualitat= }}
{{Elegit |Debuta=  [[1977]] |Fin= 1989 |Identitat= Auguste Cloup |Partit= |Qualitat= }}
{{Elegit |Debuta=  |Fin= 1977 |Identitat= |Partit= |Qualitat= }}
{{ElegitDonadas}}
{{ElegitFin}}

==Demografia==
{{Demografia
|insee=19241
|1793=1250
|1800=1235
|1806=1262
|1821=1239
|1831=1278
|1836=1291
|1841=1322
|1846=1368
|1851=1498
|1856=1410
|1861=1413
|1866=1472
|1872=1442
|1876=1457
|1881=1479
|1886=1590
|1891=1622
|1896=1631
|1901=1564
|1906=1552
|1911=1514
|1921=1048
|1926=1084
|1931=1212
|1936=1257
|1946=1259
|1954=825
|1962=712
|1968=608
|1975=298
|1982=297
|1990=281
|1999=245
|cassini=34634
|senscomptesdobles=1962}}
* En {{popfr19|0}} la populacion èra de {{popfr19|241}} abitants e la densitat èra de {{formatnum:{{#expr:({{popfr19|241}}/46.78) round 2}}}} ab/km².

==Luòcs e monuments==
&lt;gallery&gt;
Table_d'orientation_de_Saint-Setiers.jpg
Saint-Setiers_-_Le_monument_aux_morts_A.jpg
Saint-Setiers_-_Entrée.jpg
&lt;/gallery&gt;
{{messatge galariá}}
==Personalitats ligadas emb la comuna==

==Veire tanben==
* [[Comunas de Corresa]]

==Ligams extèrnes==

==Nòtas==
&lt;references/&gt;

{{Portal Lemosin}}

{{Comunas de Corresa}}

[[Categoria:Comuna de Corresa]]
[[Categoria:Comuna de Lemosin (Occitània)]]</text>
      <sha1>t2kiafj4rcjtke02bonjlsjj9trvw9k</sha1>
    </revision>
  </page>
  <page>
    <title>Corny-Machéroménil</title>
    <ns>0</ns>
    <id>77050</id>
    <revision>
      <id>2509777</id>
      <parentid>2183292</parentid>
      <timestamp>2026-09-30T13:44:23Z</timestamp>
      <contributor>
        <username>Kontributor 2K</username>
        <id>52367</id>
      </contributor>
      <minor />
      <origin>2509777</origin>
      <model>wikitext</model>
      <format>text/x-wiki</format>
      <text bytes="3664" sha1="h2cebsu62ixf4ly641fxpovlf53zwwv" xml:space="preserve">{{Infobox Comuna de França
 |carta=fr
 | nomcomuna= Corny-Machéroménil
 | nomcomuna2= Corny-Machéroménil
 | imatge=cap
 | descripcion=
 | lògo=
 | escut=Blason ville fr Corny-Machéroménil 08.svg
 | escais=
 | region ist     =
 | parçan=
 | arrondiment= [[Arrondiment de Rethel|Rethel]]
 | canton= [[Canton de Novion-Porcien|Novion-Porcien]]
 | insee = 08132
 | sitweb= 
 | cp = 08270
| cònsol = Renaud Averly
 | mandat         = [[2008]]-[[2014]]
 | gentilici =  (en [[francés]])
|alt mej=
|longitud= 4.4439
|latitud= 49.5789
| alt mini = 
 | alt mej = 
 | alt maxi = 
 | km²            = 10.54
}}
'''{{PAGENAME}}''' es una comuna [[França|francesa]] del departament de las [[Ardenas (departament)|Ardenas]] e de la region de [[Champanha e Ardena]].

==Geografia==
===Comunas vesinas===

&lt;div style=&quot;position: relative; float:left; width:450px;&quot;&gt;
 [[Fichièr:Blank map.svg|400px|left||Distanças e posicion relativa]] 
 {{Image label|x=0.506|y=0.495|scale=400|text=[[Fichièr:Map pointer black.svg|20px|Corny-Machéroménil]]'''Corny-Machéroménil'''}}
{{Image label|x=0.40874739223|y=0.327755698921|scale=400|text=[[Fichièr:Small-city-symbol.svg|6px|Comuna amb 494 abitants (2000)]]{{mida|80%|[[Novion-Porcien]] (2,7km)}}}}
{{Image label|x=0.819561325923|y=0.518603491549|scale=400|text=[[Fichièr:Small-city-symbol.svg|8px|Comuna amb 629 abitants (2000)]]{{mida|80%|[[Saulces-Monclin]] (3,9km)}}}}
{{Image label|x=0.531272795663|y=0.834931190597|scale=400|text=[[Fichièr:Small-city-symbol.svg|8px|Comuna amb 645 abitants (2000)]]{{mida|80%|[[Novy-Chevrières]] (4,2km)}}}}
{{Image label|x=0.783960776985|y=0.734969342847|scale=400|text=[[Fichièr:Small-city-symbol.svg|6px|Comuna amb 105 abitants (2000)]]{{mida|80%|[[Auboncourt-Vauzelles]] (4,5km)}}}}
{{Image label|x=0.698542468598|y=0.848358018423|scale=400|text=[[Fichièr:Small-city-symbol.svg|8px|Comuna amb 528 abitants (2000)]]{{mida|80%|[[Lucquy]] (5,0km)}}}}
{{Image label|x=0.266598436159|y=0.182082023109|scale=400|text=[[Fichièr:Small-city-symbol.svg|6px|Comuna amb 89 abitants (2000)]]{{mida|80%|[[Mesmont (Ardenas)|Mesmont]] (5,3km)}}}}
{{Image label|x=0.888820993811|y=0.274118092109|scale=400|text=[[Fichièr:Small-city-symbol.svg|6px|Comuna amb 200 abitants (2000)]]{{mida|80%|[[Faissault]] (5,6km)}}}}
{{Image label|x=0.274899146037|y=0.874770415184|scale=400|text=[[Fichièr:Small-city-symbol.svg|6px|Comuna amb 140 abitants (2000)]]{{mida|80%|[[Bertoncourt]] (5,6km)}}}}
{{Image label|x=0.446024921873|y=0.0529457380905|scale=400|text=[[Fichièr:Small-city-symbol.svg|6px|Comuna amb 106 abitants (2000)]]{{mida|80%|[[Wagnon]] (5,9km)}}}}

&lt;/div&gt;{{clear|left}}

==Istòria==
==Administracion==
{{ElegitDebuta|insee= 08132
|Títol= Lista deus cònsols successius}}
{{Elegit |Debuta=  [[2008]] |Fin= [[2014]] |Identitat= Renaud Averly|Partit=  |Qualitat=  }}
{{Elegit |Debuta= març de [[2001]] |Fin= 2008 |Identitat= |Partit= |Qualitat= }}
{{ElegitDonadas}}
{{ElegitFin}}
==Demografia==
{{Demografia
|insee= 08132
|1793=302
|1800=336
|1806=411
|1821=386
|1831=516
|1836=498
|1841=512
|1846=479
|1851=470
|1856=
|1861=
|1866=419
|1872=398
|1876=367
|1881=342
|1886=345
|1891=333
|1896=322
|1901=291
|1906=285
|1911=260
|1921=232
|1926=204
|1931=206
|1936=192
|1946=177
|1954=165
|1962=144
|1968=130
|1975=122
|1982=129
|1990=142
|1999=124
|2004=
|2005=
|2006=121
|2007= 138
|2008=154
|2009=171
|cassini=10374
|senscomptesdobles=1962}}

==Luòcs e monuments==
==Personalitats ligadas amb la comuna==
==Véser tanben==

==Ligams extèrnes==

==Nòtas==
&lt;references/&gt;

{{Portal Comunas}}
{{Comunas de las Ardenas}}

{{DEFAULTSORT:{{PAGENAME}}}}
[[Categoria:Comuna de las Ardenas]]</text>
      <sha1>h2cebsu62ixf4ly641fxpovlf53zwwv</sha1>
    </revision>
  </page>
  <page>
    <title>Montigny-sur-Vence</title>
    <ns>0</ns>
    <id>77327</id>
    <revision>
      <id>2509788</id>
      <parentid>2471684</parentid>
      <timestamp>2026-09-30T16:27:47Z</timestamp>
      <contributor>
        <username>Kontributor 2K</username>
        <id>52367</id>
      </contributor>
      <minor />
      <origin>2509788</origin>
      <model>wikitext</model>
      <format>text/x-wiki</format>
      <text bytes="4530" sha1="9yirvx438ap54v20kquzvnqxxx8y792" xml:space="preserve">{{Infobox Comuna de França
 |carta=fr
 | nomcomuna= Montigny-sur-Vence
 | nomcomuna2= Montigny-sur-Vence
 | imatge=Montigny (M-et-M) mairie.jpg
 | descripcion=
 | lògo=
 | escut=Blason ville FR Montigny-sur-Vence (Ardennes).svg
 | escais=
 | region ist     =
 | parçan=
 | arrondiment= [[Arrondiment de Charleville-Mézières|Charleville-Mézières]]
 | canton= [[Canton d'Omont|Omont]]
 | insee = 08305
 | sitweb= 
 | cp = 08430
| cònsol = Roger Courtois
 | mandat         = [[2008]]-[[2014]]
 | gentilici =  (en [[francés]])
|alt mej=
|longitud= 4.6181
|latitud= 49.6472
| alt mini = 
 | alt maxi = 
 | km²            = 8.24
}}
'''{{PAGENAME}}''' es una comuna [[França|francesa]] del
departament de las [[Ardenas (departament)|Ardenas]] e de la region de [[Champanha e Ardena]].

==Geografia==
===Comunas vesinas===

&lt;div style=&quot;position: relative; float:left; width:450px;&quot;&gt;
    [[Fichièr:Blank map.svg|400px|left||Distanças e posicion relativa]] 
    {{Image label|x=0.506|y=0.495|scale=400|text=[[Fichièr:Map pointer black.svg|20px|Montigny-sur-Vence]]'''Montigny-sur-Vence'''}}
{{Image label|x=0.659065272615|y=0.458317286623|scale=400|text=[[Fichièr:Small-city-symbol.svg|8px|Comuna amb 830 abitants (2000)]]{{mida|80%|[[Poix-Terron]] (1,9km)}}}}
{{Image label|x=0.337849003434|y=0.463652817197|scale=400|text=[[Fichièr:Small-city-symbol.svg|6px|Comuna amb 213 abitants (2000)]]{{mida|80%|[[Raillicourt]] (2,4km)}}}}
{{Image label|x=0.494734525929|y=0.297823889806|scale=400|text=[[Fichièr:Small-city-symbol.svg|6px|Comuna amb 68 abitants (2000)]]{{mida|80%|[[Touligny]] (2,7km)}}}}
{{Image label|x=0.303376726122|y=0.331883645857|scale=400|text=[[Fichièr:Small-city-symbol.svg|6px|Comuna amb 105 abitants (2000)]]{{mida|80%|[[Barbaise]] (3,6km)}}}}
{{Image label|x=0.498881945557|y=0.821223620175|scale=400|text=[[Fichièr:Small-city-symbol.svg|6px|Comuna amb 119 abitants (2000)]]{{mida|80%|[[Mazerny]] (4,0km)}}}}
{{Image label|x=0.2321653632|y=0.672245950958|scale=400|text=[[Fichièr:Small-city-symbol.svg|6px|Comuna amb 184 abitants (2000)]]{{mida|80%|[[Villers-le-Tourneur]] (4,2km)}}}}
{{Image label|x=0.813727625593|y=0.66887395669|scale=400|text=[[Fichièr:Small-city-symbol.svg|6px|Comuna amb 182 abitants (2000)]]{{mida|80%|[[La Horgne]] (4,3km)}}}}
{{Image label|x=0.192532598848|y=0.356472193204|scale=400|text=[[Fichièr:Small-city-symbol.svg|6px|Comuna amb 265 abitants (2000)]]{{mida|80%|[[Jandun]] (4,6km)}}}}
{{Image label|x=0.712504840209|y=0.203303492352|scale=400|text=[[Fichièr:Small-city-symbol.svg|6px|Comuna amb 300 abitants (2000)]]{{mida|80%|[[Guignicourt-sur-Vence]] (4,6km)}}}}
{{Image label|x=0.755367106754|y=0.224284790017|scale=400|text=[[Fichièr:Small-city-symbol.svg|6px|Comuna amb 143 abitants (2000)]]{{mida|80%|[[Yvernaumont]] (4,7km)}}}}
{{Image label|x=0.328837740815|y=0.843172078986|scale=400|text=[[Fichièr:Small-city-symbol.svg|6px|Comuna amb 59 abitants (2000)]]{{mida|80%|[[Hagnicourt]] (4,9km)}}}}
{{Image label|x=0.868192592393|y=0.342051907641|scale=400|text=[[Fichièr:Small-city-symbol.svg|6px|Comuna amb 101 abitants (2000)]]{{mida|80%|[[Villers-sur-le-Mont]] (5,0km)}}}}
{{Image label|x=0.0639917133509|y=0.440263611889|scale=400|text=[[Fichièr:Small-city-symbol.svg|8px|Comuna amb 577 abitants (2000)]]{{mida|80%|[[Launois-sur-Vence]] (5,9km)}}}}
{{Image label|x=0.97864492564|y=0.546297172824|scale=400|text=[[Fichièr:Small-city-symbol.svg|6px|Comuna amb 126 abitants (2000)]]{{mida|80%|[[Singly]] (6,0km)}}}}

&lt;/div&gt;{{clear|left}}

==Istòria==
==Administracion==
{{ElegitDebuta|insee= 08305
|Títol= Lista deus cònsols successius}}
{{Elegit |Debuta=  [[2008]] |Fin= [[2014]] |Identitat= Roger Courtois|Partit=  |Qualitat=  }}
{{Elegit |Debuta= març de [[2001]] |Fin= 2008 |Identitat= |Partit= |Qualitat= }}
{{ElegitDonadas}}
{{ElegitFin}}
==Demografia==
{{Demografia
|insee= 08305
|1793=247
|1800=261
|1806=315
|1821=351
|1831=364
|1836=371
|1841=382
|1846=402
|1851=364
|1856=
|1861=
|1866=358
|1872=321
|1876=314
|1881=306
|1886=275
|1891=265
|1896=257
|1901=219
|1906=195
|1911=189
|1921=183
|1926=216
|1931=202
|1936=202
|1946=159
|1954=168
|1962=173
|1968=152
|1975=134
|1982=117
|1990=151
|1999=158
|2004=
|2005=
|2006=208
|2007= 220
|2008=224
|2009=224
|cassini=23539
|senscomptesdobles=1962}}

==Luòcs e monuments==
==Personalitats ligadas amb la comuna==
==Véser tanben==

==Ligams extèrnes==

==Nòtas==
&lt;references/&gt;

{{Portal Comunas}}
{{Comunas de las Ardenas}}

{{DEFAULTSORT:{{PAGENAME}}}}
[[Categoria:Comuna de las Ardenas]]</text>
      <sha1>9yirvx438ap54v20kquzvnqxxx8y792</sha1>
    </revision>
  </page>
  <page>
    <title>Féy</title>
    <ns>0</ns>
    <id>84766</id>
    <revision>
      <id>2509798</id>
      <parentid>2219453</parentid>
      <timestamp>2026-09-30T18:39:06Z</timestamp>
      <contributor>
        <username>Nicolas Eynaud</username>
        <id>6858</id>
      </contributor>
      <comment>/* Istòria */</comment>
      <origin>2509798</origin>
      <model>wikitext</model>
      <format>text/x-wiki</format>
      <text bytes="3178" sha1="q7z85m6nrqnid3jgol1waavedrfbac2" xml:space="preserve">{{Infobox Comuna de França
 | carta=fr
 | nomcomuna= Féy
 | nomcomuna2=Féy
 | imatge= Féy n2.jpg
 | descripcion= Vista del vilatge Féy dempuèi la còsta de Sommy
 | lògo=
 | escut= Blason Fey 57.svg
 | escais=
 | region ist     =
 | parçan=
 | arrondiment= [[Arrondiment de Metz-Campèstre|Metz-Campèstre]]
 | canton= [[Canton de Verny|Verny]]
 | insee = 57212
 | sitweb= 
 | cp = 57420
| cònsol = Joël Strozyna
 | mandat         = [[2008]]-[[2014]]
 | gentilici = Fagiens, Fagiennes (en [[francés]])
 | longitud= 6.0978
 | latitud= 49.0306
| alt mini = 191
 | alt mej = 
 | alt maxi = 361
 | km²            = 5.66
}}
'''Féy''' es una [[Comuna francesa|comuna]] [[frança|francesa]], situada dins lo [[departaments franceses|departament]] de [[Mosèla (departament)|Mosèla]] e la [[regions francesas|region]] de [[Lorena (region)|Lorena]].
==Geografia==

===Comunas vesinas===

&lt;div style=&quot;position: relative; float:left; width:450px;&quot;&gt;
 [[Fichièr:Blank map.svg|400px|left||Distanças e posicion relativa]] 
 {{Image label|x=0.506|y=0.495|scale=400|text=[[Fichièr:Map pointer black.svg|20px|Féy]]'''Féy'''}}
{{Image label|x=0.199959618864|y=0.421619484003|scale=400|text=[[Fichièr:Small-city-symbol.svg|12px|Comuna amb 2152 abitants (2000)]]{{mida|80%|[[Corny-sur-Moselle]] (2,8km)}}}}
{{Image label|x=0.53965376994|y=0.895654397978|scale=400|text=[[Fichièr:Small-city-symbol.svg|8px|Comuna amb 564 abitants (2000)]]{{mida|80%|[[Marieulles-Vezon]] (3,3km)}}}}
{{Image label|x=0.110819277219|y=0.602331966047|scale=400|text=[[Fichièr:Small-city-symbol.svg|10px|Comuna amb 1958 abitants (2000)]]{{mida|80%|[[Novéant-sur-Moselle]] (3,6km)}}}}
{{Image label|x=0.166524140311|y=0.268024249141|scale=400|text=[[Fichièr:Small-city-symbol.svg|6px|Comuna amb 191 abitants (2000)]]{{mida|80%|[[Dornot]] (3,6km)}}}}
{{Image label|x=0.708642700499|y=0.104359213211|scale=400|text=[[Fichièr:Small-city-symbol.svg|12px|Comuna amb 2403 abitants (2000)]]{{mida|80%|[[Augny]] (3,8km)}}}}
{{Image label|x=0.357412023329|y=0.0737826538499|scale=400|text=[[Fichièr:Small-city-symbol.svg|10px|Comuna amb 1593 abitants (2000)]]{{mida|80%|[[Jouy-aux-Arches]] (3,9km)}}}}

&lt;/div&gt;{{clear|left}}

==Istòria==

==Administracion==
{{ElegitDebuta|insee= 57212
|Títol= Lista deus cònsols successius}}
{{Elegit |Debuta=  [[2008]] |Fin= [[2014]] |Identitat= Joël Strozyna|Partit=  |Qualitat=  }}
{{Elegit |Debuta= març de [[2001]] |Fin= 2008 |Identitat= |Partit= |Qualitat= }}
{{ElegitDonadas}}
{{ElegitFin}}
==Demografia==
{{Demografia
|insee= 57212
|1793=230
|1800=275
|1806=326
|1821=359
|1831=
|1836=287
|1841=300
|1846=
|1851=
|1856=
|1861=304
|1866=286
|1872=271
|1876=282
|1881=286
|1886=288
|1891=268
|1896=245
|1901=286
|1906=247
|1911=231
|1921=187
|1926=181
|1931=177
|1936=207
|1946=143
|1954=183
|1962=215
|1968=236
|1975=285
|1982=500
|1990=487
|1999=574
|2004=
|2005=
|2006=590
|2007= 593
|2008=596
|2009=599
|cassini=13833
|senscomptesdobles=1962}}

==Luòcs e monuments==

==Personalitats ligadas amb la comuna==

==Véser tanben==

==Ligams extèrnes==

==Nòtas==
&lt;references/&gt;
{{Portal Comunas}}
{{Comunas de| insee = 57212
}}

[[Categoria:Comuna de Mosèla]]</text>
      <sha1>q7z85m6nrqnid3jgol1waavedrfbac2</sha1>
    </revision>
  </page>
  <page>
    <title>Sermaize</title>
    <ns>0</ns>
    <id>86209</id>
    <revision>
      <id>2509776</id>
      <parentid>2218409</parentid>
      <timestamp>2026-09-30T13:21:14Z</timestamp>
      <contributor>
        <username>Kontributor 2K</username>
        <id>52367</id>
      </contributor>
      <minor />
      <origin>2509776</origin>
      <model>wikitext</model>
      <format>text/x-wiki</format>
      <text bytes="3643" sha1="9nc1kuiacsiyyf99qc7to2yggn0c2hb" xml:space="preserve">{{Infobox Comuna de França
 | carta=fr
 | nomcomuna= Sermaize
 | nomcomuna2= Sermaize
 | imatge=cap
 | descripcion=
 | lògo=
 | escut=Blason ville FR Sermaize (Oise).svg
 | escais=
 | region ist     = 
 | parçan=
 | arrondiment= [[Arrondiment de Compiègne|Compiègne]]
 | canton= [[Canton de Guiscard|Guiscard]]
 | insee = 60617
 | sitweb= 
 | cp = 60400
| cònsol = Marcel Dausque
 | mandat         = [[2008]]-[[2014]]
 | gentilici =  (en [[francés]])
 | longitud= 2.9597
 | latitud= 49.6164
| alt mini = 42
 | alt mej = 
 | alt maxi = 96
 | km²            = 5.04
}}
'''Sermaize''' es una [[Comuna francesa|comuna]] [[frança|francesa]], situada dins lo [[departaments franceses|departament]] d'[[Oise (departament)|Oise]] e la [[regions francesas|region]] de [[Picardia (region)|Picardia]].
==Geografia==

===Comunas vesinas===

&lt;div style=&quot;position: relative; float:left; width:450px;&quot;&gt;
 [[Fichièr:Blank map.svg|400px|left||Distanças e posicion relativa]] 
 {{Image label|x=0.506|y=0.495|scale=400|text=[[Fichièr:Map pointer black.svg|20px|Sermaize]]'''Sermaize'''}}
{{Image label|x=0.623070232096|y=0.577176254769|scale=400|text=[[Fichièr:Small-city-symbol.svg|6px|Comuna amb 282 abitants (2000)]]{{mida|80%|[[Beaurains-lès-Noyon]] (1,1km)}}}}
{{Image label|x=0.70649002339|y=0.387692080391|scale=400|text=[[Fichièr:Small-city-symbol.svg|6px|Comuna amb 314 abitants (2000)]]{{mida|80%|[[Bussy (Oise)|Bussy]] (1,9km)}}}}
{{Image label|x=0.784754357329|y=0.551112230049|scale=400|text=[[Fichièr:Small-city-symbol.svg|8px|Comuna amb 780 abitants (2000)]]{{mida|80%|[[Genvry]] (2,4km)}}}}
{{Image label|x=0.552713660888|y=0.79543985748|scale=400|text=[[Fichièr:Small-city-symbol.svg|6px|Comuna amb 344 abitants (2000)]]{{mida|80%|[[Porquéricourt]] (2,5km)}}}}
{{Image label|x=0.337552765155|y=0.206755474646|scale=400|text=[[Fichièr:Small-city-symbol.svg|6px|Comuna amb 194 abitants (2000)]]{{mida|80%|[[Catigny]] (3,0km)}}}}
{{Image label|x=0.558627813262|y=0.885934299706|scale=400|text=[[Fichièr:Small-city-symbol.svg|6px|Comuna amb 307 abitants (2000)]]{{mida|80%|[[Vauchelles]] (3,2km)}}}}
{{Image label|x=0.52290767705|y=0.116287171774|scale=400|text=[[Fichièr:Small-city-symbol.svg|6px|Comuna amb 142 abitants (2000)]]{{mida|80%|[[Campagne (Oise)|Campagne]] (3,3km)}}}}
{{Image label|x=0.412078749937|y=0.956572813697|scale=400|text=[[Fichièr:Small-city-symbol.svg|8px|Comuna amb 522 abitants (2000)]]{{mida|80%|[[Suzoy]] (4,0km)}}}}
{{Image label|x=0.964584177345|y=0.398612151878|scale=400|text=[[Fichièr:Small-city-symbol.svg|10px|Comuna amb 1030 abitants (2000)]]{{mida|80%|[[Crisolles]] (4,0km)}}}}

&lt;/div&gt;{{clear|left}}

==Istòria==

==Administracion==
{{ElegitDebuta|insee= 60617
|Títol= Lista deus cònsols successius}}
{{Elegit |Debuta=  [[2008]] |Fin= [[2014]] |Identitat= Marcel Dausque|Partit=  |Qualitat=  }}
{{Elegit |Debuta= març de [[2001]] |Fin= 2008 |Identitat= |Partit= |Qualitat= }}
{{ElegitDonadas}}
{{ElegitFin}}
==Demografia==
{{Demografia
|insee= 60617
|1793=151
|1800=164
|1806=202
|1821=186
|1831=231
|1836=246
|1841=205
|1846=203
|1851=195
|1856=195
|1861=206
|1866=198
|1872=188
|1876=186
|1881=171
|1886=169
|1891=180
|1896=182
|1901=163
|1906=150
|1911=177
|1921=124
|1926=143
|1931=137
|1936=141
|1946=133
|1954=143
|1962=161
|1968=180
|1975=232
|1982=257
|1990=255
|1999=227
|2004=
|2005=
|2006=235
|2007= 236
|2008=237
|2009=238
|cassini=36123
|senscomptesdobles=1962}}

==Luòcs e monuments==

==Personalitats ligadas amb la comuna==

==Véser tanben==

==Ligams extèrnes==

==Nòtas==
&lt;references/&gt;
{{Portal Comunas}}
{{Comunas de| insee = 60617
}}

[[Categoria:Comuna d'Oise]]</text>
      <sha1>9nc1kuiacsiyyf99qc7to2yggn0c2hb</sha1>
    </revision>
  </page>
  <page>
    <title>Banthelu</title>
    <ns>0</ns>
    <id>88317</id>
    <revision>
      <id>2509785</id>
      <parentid>2348899</parentid>
      <timestamp>2026-09-30T15:18:21Z</timestamp>
      <contributor>
        <username>Kontributor 2K</username>
        <id>52367</id>
      </contributor>
      <minor />
      <origin>2509785</origin>
      <model>wikitext</model>
      <format>text/x-wiki</format>
      <text bytes="3470" sha1="ofahjw5nyw6up6lhc3yev2nrjh454r6" xml:space="preserve">{{Infobox Comuna de França
 | carta=fr
 | nomcomuna= Banthelu
 | nomcomuna2=Banthelu
 | imatge=cap
 | descripcion=
 | lògo=
 | escut=Blason ville fr Banthelu 95.svg
 | escais=
 | region ist     = 
 | parçan=
 | arrondiment= [[Arrondiment de Pontoise|Pontoise]]
 | canton= [[Canton de Magny-en-Vexin|Magny-en-Vexin]]
 | insee = 95046
 | cp = 95420
| cònsol = Michel Bouillette
 | mandat         = [[2008]]-[[2014]]
 | gentilici = Banthelusiens, Banthelusiennes (en [[francés]])
 | longitud= 1.8167
 | latitud= 49.1333
| alt mini = 107 
 | alt mej = 130
 | alt maxi = 168
 | km²            = 8.10
}}
'''Banthelu''' es una [[Comuna francesa|comuna]] [[frança|francesa]], situada dins lo [[departaments franceses|departament]] de la [[Val d'Oise]] e la [[regions francesas|region]] d'[[Illa de França (region)|Illa de França]].
==Geografia==

===Comunas vesinas===

&lt;div style=&quot;position: relative; float:left; width:450px;&quot;&gt;
 [[Fichièr:Blank map.svg|400px|left||Distanças e posicion relativa]] 
 {{Image label|x=0.506|y=0.495|scale=400|text=[[Fichièr:Map pointer black.svg|20px|Banthelu]]'''Banthelu'''}}
{{Image label|x=0.71785186708|y=0.489872234734|scale=400|text=[[Fichièr:Small-city-symbol.svg|6px|Comuna amb 410 abitants (2000)]]{{mida|80%|[[Cléry-en-Vexin]] (1,7km)}}}}
{{Image label|x=0.310917962719|y=0.383232731166|scale=400|text=[[Fichièr:Small-city-symbol.svg|6px|Comuna amb 30 abitants (2000)]]{{mida|80%|[[Charmont (Val d'Oise)|Charmont]] (2,1km)}}}}
{{Image label|x=0.69946555798|y=0.805112198591|scale=400|text=[[Fichièr:Small-city-symbol.svg|6px|Comuna amb 335 abitants (2000)]]{{mida|80%|[[Wy-dit-Joli-Village]] (3,0km)}}}}
{{Image label|x=0.828390323451|y=0.72715819874|scale=400|text=[[Fichièr:Small-city-symbol.svg|6px|Comuna amb 163 abitants (2000)]]{{mida|80%|[[Guiry-en-Vexin]] (3,3km)}}}}
{{Image label|x=0.273226341143|y=0.108697787155|scale=400|text=[[Fichièr:Small-city-symbol.svg|16px|Comuna amb 5508 abitants (2000)]]{{mida|80%|[[Magny-en-Vexin]] (3,8km)}}}}
{{Image label|x=0.310680391581|y=0.915358626544|scale=400|text=[[Fichièr:Small-city-symbol.svg|6px|Comuna amb 284 abitants (2000)]]{{mida|80%|[[Arthies]] (3,9km)}}}}
{{Image label|x=0.125680352994|y=0.254533487154|scale=400|text=[[Fichièr:Small-city-symbol.svg|6px|Comuna amb 266 abitants (2000)]]{{mida|80%|[[Hodent]] (4,0km)}}}}

&lt;/div&gt;{{clear|left}}

==Istòria==

==Administracion==
{{ElegitDebuta|insee= 95046
|Títol= Lista deus cònsols successius}}
{{Elegit |Debuta=  [[2008]] |Fin= [[2014]] |Identitat= Michel Bouillette|Partit=  |Qualitat=  }}
{{Elegit |Debuta= març de [[2001]] |Fin= 2008 |Identitat= |Partit= |Qualitat= }}
{{ElegitDonadas}}
{{ElegitFin}}
==Demografia==
{{Demografia
|insee= 95046
|1793=225
|1800=184
|1806=190
|1821=189
|1831=194
|1836=204
|1841=211
|1846=207
|1851=180
|1856=206
|1861=176
|1866=185
|1872=182
|1876=172
|1881=152
|1886=167
|1891=167
|1896=170
|1901=160
|1906=158
|1911=144
|1921=141
|1926=140
|1931=149
|1936=112
|1946=140
|1954=165
|1962=122
|1968=108
|1975=123
|1982=119
|1990=125
|1999=138
|2004=
|2005=
|2006=115
|2007= 117
|2008=120
|2009=122
|cassini=2583
|senscomptesdobles=1962}}

==Luòcs e monuments==

==Personalitats ligadas amb la comuna==

==Veire tanben==
===Bibliografia===
===Articles connèxes===
===Ligams extèrnes===

==Nòtas e referéncias==
===Nòtas===
&lt;references group=N/&gt;
===Referéncias===
{{reflist}}
{{Portal Comunas}}
{{Comunas de| insee = 95046}}

[[Categoria:Comuna de la Val d'Oise]]</text>
      <sha1>ofahjw5nyw6up6lhc3yev2nrjh454r6</sha1>
    </revision>
  </page>
  <page>
    <title>Grosseto-Prugna</title>
    <ns>0</ns>
    <id>88991</id>
    <revision>
      <id>2509782</id>
      <parentid>2500354</parentid>
      <timestamp>2026-09-30T14:47:18Z</timestamp>
      <contributor>
        <username>Kontributor 2K</username>
        <id>52367</id>
      </contributor>
      <minor />
      <origin>2509782</origin>
      <model>wikitext</model>
      <format>text/x-wiki</format>
      <text bytes="2397" sha1="d1igzd08f2sl9hsrhxnia5dvqlomnex" xml:space="preserve">{{Infobox Comuna de França
 | carta=cos
 | nomcomuna=Grussetu è a Prugna
 | nomcomuna2=Grosseto-Prugna
 | imatge=cap
 | descripcion=
 | lògo=
 | escut=Blason ville fr grosseto prugna corse du sud.svg
 | escais=
 | region ist     ={{Corsega}}
 | parçan=
 | arrondiment= [[Arrondiment d'Ajaccio|Ajaccio]]
 | canton= [[Canton de Santa-Maria-Siché|Santa-Maria-Siché]]
 | insee = 2A130
 | sitweb= 
 | cp = 20128
| cònsol = Valérie Bozzi
 | mandat         = [[2008]]-[[2014]]
 | gentilici =  (en [[francés]])
 | longitud= 8.9642
 | latitud= 41.8722
| alt mini = 0
 | alt mej = 
 | alt maxi = 1161
 | km²            = 31.56
}}
'''Grussetu è a Prugna''' ({{AFI|[gruˈsːetu ɛ aˈpːruɲa]|lenga=còrs}}) o '''Grosseto-Prugna''' ({{AFI|[gro.se.to pʁu.nja]|lenga=fr}}; {{AFI|[groˈsːeto ˈpruɲa]|lenga=it}}) es una [[Comuna francesa|comuna]] [[Corsega|còrsa]]. Se trapa administrativament situada dins lo [[departaments franceses|departament]] de [[Corsega del Sud]], dins la [[regions francesas|region]] de [[Corsega]], en [[França]].

==Geografia==

{{Apertium|fr}}

Vilatge de Grosseto-Prugna situat en lo [[Taravo]].

Lo masatge caseriu Porticcio : Station baln&amp;eacute;aire situada al sud de [[Aiacciu]].

{{Original|fr}}

Village de Grosseto-Prugna situé dans le [[Taravo]].

Le hameau Porticcio : Station balnéaire située au sud d'[[Ajaccio]].

==Istòria==

==Administracion==
{{ElegitDebuta|insee= 2A130
|Títol= Lista deus cònsols successius}}
{{Elegit |Debuta=  [[2008]] |Fin= [[2014]] |Identitat= Valérie Bozzi|Partit=  |Qualitat=  }}
{{Elegit |Debuta= març de [[2001]] |Fin= 2008 |Identitat= |Partit= |Qualitat= }}
{{ElegitDonadas}}
{{ElegitFin}}
==Demografia==
{{Demografia
|insee= 2A130
|1793=
|1800=382
|1806=360
|1821=379
|1831=384
|1836=436
|1841=441
|1846=514
|1851=492
|1856=522
|1861=582
|1866=533
|1872=598
|1876=690
|1881=638
|1886=687
|1891=634
|1896=733
|1901=926
|1906=941
|1911=951
|1921=722
|1926=649
|1931=621
|1936=621
|1946=485
|1954=570
|1962=422
|1968=444
|1975=843
|1982=1542
|1990=1943
|1999=2152
|2004=
|2005=
|2006=2 584
|2007=2 594
|2008=2 609
|2009=2 624
|cassini=16271
|senscomptesdobles=1962}}

==Luòcs e monuments==

==Personalitats ligadas amb la comuna==

==Véser tanben==

==Ligams extèrnes==

==Nòtas==
&lt;references/&gt;
{{Portal Corsega}}
{{Comunas de Corsega}}

[[Categoria:Comuna de Corsega]]
[[Categoria:Comuna de Corsega del Sud]]</text>
      <sha1>d1igzd08f2sl9hsrhxnia5dvqlomnex</sha1>
    </revision>
  </page>
  <page>
    <title>Olmi-Cappella</title>
    <ns>0</ns>
    <id>90548</id>
    <revision>
      <id>2509789</id>
      <parentid>2478866</parentid>
      <timestamp>2026-09-30T16:55:06Z</timestamp>
      <contributor>
        <username>Kontributor 2K</username>
        <id>52367</id>
      </contributor>
      <minor />
      <origin>2509789</origin>
      <model>wikitext</model>
      <format>text/x-wiki</format>
      <text bytes="3635" sha1="hulff51sdrix1napwyxpin3mdhv3mqz" xml:space="preserve">{{Infobox Comuna de França
 | carta=cos
 | nomcomuna=Olmi è Cappella
 | nomcomuna2=Olmi-Cappella
 | imatge=Olmi-Cappella-village d'Olmi.jpg
 | descripcion=Vista del vilatge de Olmi
 | lògo=
 | escut=Blason ville FR Olmi-Cappella (Haute Corse).svg
 | escais=
 | region ist     ={{Corsega}}
 | parçan=
 | arrondiment=[[Arrondiment de Calvi|Calvi]]
 | canton= [[Canton de Belgodère|Belgodère]]
 | insee =2B190
 | sitweb=
 | cp =20259
| cònsol =Frédéric Mariani
 | mandat         = [[2008]]-[[2014]]
 | gentilici =
 | longitud=9.01916666667
 | latitud=42.5272222222
| alt mini =456 
 | alt mej = 
 | alt maxi =2 390 
 | km²            =51.1
}}
'''Olmi è Cappella''' en [[còrs (lenga)|còrs]] (''Olmi-Cappella'' en [[francés]]) es una [[Comuna francesa|comuna]] [[Corsega|corsa]], situada dins lo [[departaments franceses|departament]] de [[Nauta Corsega‎]] e la [[regions francesas|region]] de [[Corsega]].
==Geografia==

{{Apertium|fr}}
'''Olmi-Cappella''' A situat en lo [[Giunssani]] (''Ghjunsani'' en [[Corsega (lenga)|corse]]) , una considerabla micror&amp;eacute;gion de la [[Balagne]] compausada quatre comunas [[Pioggiola]], [[Mausol&amp;eacute;o]], [[Vallica]] e Olmi-Cappella. Aquelas municipalitats se tr&amp;ograve;ban totas en lo territ&amp;ograve;ri de vida ''Caccia-Ghjunsani'' del [[Parc natural regional de Corsega]]&lt;ref&gt;[http://inpn.mnhn.fr/isb/servlet/zoneservlet?Accion=SiteApb&amp;typeAction=6&amp;pageReturn=espaci/apbFiche/apb_descripcion.jsp&amp;nm_spn=FR8000012&amp;cd_mpro=80 Ficha INPN Corsega (FR8000012)]&lt;/ref&gt;. 
&lt;br /&gt;Amb una superficie d'unitat|51.1|km² , Olmi-Cappella ocupa mai de la mitat del Giunssani e &amp;egrave;st a fortiori la mai granda dels 4 comunas.

{{Original|fr}}
'''Olmi-Cappella''' est située dans le [[Giunssani]] (''Ghjunsani'' en [[Corse (langue)|corse]]) , une remarquable microrégion de la [[Balagne]] composée des quatre communes [[Pioggiola]], [[Mausoléo]], [[Vallica]] et Olmi-Cappella. Ces communes se trouvent toutes dans le territoire de vie ''Caccia-Ghjunsani'' du [[Parc naturel régional de Corse]]&lt;ref&gt;[https://web.archive.org/web/20051025170236/http://inpn.mnhn.fr/isb/servlet/ZoneServlet?action=SiteApb&amp;typeAction=6&amp;pageReturn=espace/apbFiche/apb_description.jsp&amp;nm_spn=FR8000012&amp;cd_mpro=80 Fiche INPN Corse (FR8000012)]&lt;/ref&gt;. 
&lt;br /&gt;Avec une superficie de {{unité|51.1|km²}}, Olmi-Cappella occupe plus de la moitié du Giunssani et est a fortiori la plus grande des 4 communes.

==Istòria==

{{Apertium|fr}}
Olmi-Cappella Dispausa d'un patrim&amp;ograve;ni istoric particularament ric.

{{Original|fr}}
Olmi-Cappella dispose d'un patrimoine historique particulièrement riche.

==Administracion==
{{ElegitDebuta|insee=2B190
|Títol= Lista deus cònsols successius}}
{{Elegit |Debuta=  [[2008]] |Fin= [[2014]] |Identitat=Frédéric Mariani|Partit=  |Qualitat=  }}
{{Elegit |Debuta= març de [[2001]] |Fin= 2008 |Identitat= |Partit= |Qualitat= }}
{{ElegitDonadas}}
{{ElegitFin}}
==Demografia==
{{Demografia
|insee=2B190
|1793=
|1800=498
|1806=786
|1821=767
|1831=708
|1836=730
|1841=732
|1846=817
|1851=829
|1856=863
|1861=857
|1866=868
|1872=873
|1876=895
|1881=866
|1886=949
|1891=999
|1896=936
|1901=861
|1906=939
|1911=969
|1921=776
|1926=817
|1931=622
|1936=710
|1946=536
|1954=428
|1962=263
|1968=234
|1975=222
|1982=202
|1990=147
|1999=143
|2004=
|2005=
|2006=178
|2007=183
|2008=188
|2009=190
|cassini=25560
|senscomptesdobles=1962}}

==Luòcs e monuments==

==Personalitats ligadas amb la comuna==

==Véser tanben==

==Ligams extèrnes==

==Nòtas==
&lt;references/&gt;
{{Portal Corsega}}
{{Comunas de Corsega}}

[[Categoria:Comuna de Corsega]]
[[Categoria:Comuna de Nauta Corsega‎]]</text>
      <sha1>hulff51sdrix1napwyxpin3mdhv3mqz</sha1>
    </revision>
  </page>
  <page>
    <title>Saint-Sérotin</title>
    <ns>0</ns>
    <id>90741</id>
    <revision>
      <id>2509807</id>
      <parentid>2465763</parentid>
      <timestamp>2026-09-30T23:01:28Z</timestamp>
      <contributor>
        <username>Kontributor 2K</username>
        <id>52367</id>
      </contributor>
      <minor />
      <origin>2509807</origin>
      <model>wikitext</model>
      <format>text/x-wiki</format>
      <text bytes="4916" sha1="2r72l4rl9yf4zy8mz33bdtaix5z8g9h" xml:space="preserve">{{Infobox Comuna de França
 | carta=fr
 | nomcomuna= Saint-Sérotin
 | nomcomuna2= Saint-Sérotin
 | imatge= St.Sérotin-mairie-03.JPG
 | descripcion= La comuna de '''Sant-S&amp;eacute;rotin'''.
 | lògo=
 | escut=Blason de la ville de Saint-Sérotin (Yonne).svg
 | escais=
 | region ist     = 
 | parçan=
 | arrondiment= [[Arrondiment de Sens|Sens]]
 | canton= [[Canton de Pont-sur-Yonne|Pont-sur-Iona]]
 | insee = 89369
 | sitweb= 
 | cp = 89140
| cònsol = Jacques Le Gac
 | mandat         = [[2008]]-[[2014]]
 | gentilici =  (en [[francés]])
 | longitud= 3.1586
 | latitud= 48.2481
| alt mini = 119
 | alt mej = 
 | alt maxi = 195
 | km²            = 14.1
}}
'''Saint-Sérotin''' es una [[Comuna francesa|comuna]] [[frança|francesa]], situada dins lo [[departaments franceses|departament]] d'[[Iona (departament)|Iona]] e la [[regions francesas|region]] de [[Borgonha]].
==Geografia==

{{Apertium|fr}}
Sant-S&amp;eacute;rotin es un pichon vilatge franc&amp;eacute;s, situat en lo departament del Yonne e la region de Bourgogne. Los sieus abitants an trucat lo Sant-S&amp;eacute;rotinois e lo Sant-S&amp;eacute;rotinoises.
La municipalitat s'estend sus 14,1&amp;nbsp;km² e compte 532 abitants dempuèi lo darrièr recensement de la populacion en datant de 2005. Amb una densitat de 37,7 abitants per km², Sant-S&amp;eacute;rotin a conegut un net ascens de 21,7% de la si&amp;aacute; populacion per çò qu'es de 1999.
Environat per las municipalitats de Brannay, Pont-sus-Yonne e Villebougis, Sant-S&amp;eacute;rotin a situat a 11&amp;nbsp;km al Nòrd-Oèst de Sentit la mai granda vila dels environs. 
Situat a 180 mètres d'altitud, lo vilatge de Sant-S&amp;eacute;rotin a per coordinadas g&amp;eacute;ographiques Latitud: 48° 14' 50'' Nòrd
Longitude: 3° 9' 28'' èst.

{{Original|fr}}
Saint-Sérotin est un petit village français, situé dans le département de l'Yonne et la région de Bourgogne. Ses habitants sont appelés les Saint-Sérotinois et les Saint-Sérotinoises.
La commune s'étend sur 14,1&amp;nbsp;km² et compte 532 habitants depuis le dernier recensement de la population datant de 2005. Avec une densité de 37,7 habitants par km², Saint-Sérotin a connu une nette hausse de 21,7% de sa population par rapport à 1999.
Entouré par les communes de Brannay, Pont-sur-Yonne et Villebougis, Saint-Sérotin est situé à 11&amp;nbsp;km au Nord-Ouest de Sens la plus grande ville des environs. 
Situé à 180 mètres d'altitude, le village de Saint-Sérotin a pour coordonnées géographiques Latitude: 48° 14' 50'' Nord
Longitude: 3° 9' 28'' Est.

===Comunas vesinas===

&lt;div style=&quot;position: relative; float:left; width:450px;&quot;&gt;
    [[Fichièr:Blank map.svg|400px|left||Distanças e posicion relativa]] 
    {{Image label|x=0.490|y=0.490|scale=400|text=[[Fichièr:Map pointer black.svg|20px|Saint-Sérotin]]'''Saint-Sérotin'''}}
{{Image label|x=0.282145396012|y=0.651556765106|scale=400|text=[[Fichièr:Small-city-symbol.svg|8px|Comuna amb 652 abitants (2000)]]{{mida|80%|[[Brannay]] (3,6km)}}}}
{{Image label|x=0.162582580572|y=0.588440278751|scale=400|text=[[Fichièr:Small-city-symbol.svg|6px|Comuna amb 443 abitants (2000)]]{{mida|80%|[[Lixy]] (4,7km)}}}}
{{Image label|x=0.524188920207|y=0.890343962671|scale=400|text=[[Fichièr:Small-city-symbol.svg|8px|Comuna amb 590 abitants (2000)]]{{mida|80%|[[Villebougis]] (4,9km)}}}}
{{Image label|x=0.89103868244|y=0.704716525691|scale=400|text=[[Fichièr:Small-city-symbol.svg|10px|Comuna amb 1179 abitants (2000)]]{{mida|80%|[[Nailly]] (5,5km)}}}}
{{Image label|x=0.769853118919|y=0.149223025273|scale=400|text=[[Fichièr:Small-city-symbol.svg|14px|Comuna amb 3125 abitants (2000)]]{{mida|80%|[[Pont-sur-Yonne]] (5,6km)}}}}
{{Image label|x=0.932974316476|y=0.370019507128|scale=400|text=[[Fichièr:Small-city-symbol.svg|6px|Comuna amb 313 abitants (2000)]]{{mida|80%|[[Villeperrot]] (5,6km)}}}}

&lt;/div&gt;{{clear|left}}

==Istòria==

==Administracion==
{{ElegitDebuta|insee= 89369
|Títol= Lista deus cònsols successius}}
{{Elegit |Debuta=  [[2008]] |Fin= [[2014]] |Identitat= Jacques Le Gac|Partit=  |Qualitat=  }}
{{Elegit |Debuta= març de [[2001]] |Fin= 2008 |Identitat= |Partit= |Qualitat= }}
{{ElegitDonadas}}
{{ElegitFin}}
==Demografia==
{{Demografia
|insee= 89369
|1793=
|1800=
|1806=
|1821=
|1831=
|1836=
|1841=
|1846=
|1851=
|1856=
|1861=446
|1866=506
|1872=495
|1876=492
|1881=517
|1886=502
|1891=472
|1896=462
|1901=444
|1906=414
|1911=365
|1921=331
|1926=353
|1931=284
|1936=292
|1946=369
|1954=266
|1962=240
|1968=238
|1975=
|1982=287
|1990=341
|1999=437
|2004=
|2005=
|2006=507
|2007= 514
|2008=523
|2009=532
|cassini=34629
|senscomptesdobles=1962}}

==Luòcs e monuments==

==Personalitats ligadas amb la comuna==

==Veire tanben==
===Bibliografia===
===Articles connèxes===
===Ligams extèrnes===

==Nòtas e referéncias==
===Nòtas===
&lt;references group=N/&gt;
===Referéncias===
{{reflist}}
{{Portal Comunas}}
{{Comunas de| insee = 89369
}}

[[Categoria:Comuna d'Iona]]</text>
      <sha1>2r72l4rl9yf4zy8mz33bdtaix5z8g9h</sha1>
    </revision>
  </page>
  <page>
    <title>Quemper-Guézennec</title>
    <ns>0</ns>
    <id>93123</id>
    <revision>
      <id>2509817</id>
      <parentid>2174419</parentid>
      <timestamp>2026-10-01T11:49:40Z</timestamp>
      <contributor>
        <username>Kontributor 2K</username>
        <id>52367</id>
      </contributor>
      <minor />
      <origin>2509817</origin>
      <model>wikitext</model>
      <format>text/x-wiki</format>
      <text bytes="2468" sha1="oq4qb72petfn348ihe70jijwx6zmggs" xml:space="preserve">{{Infobox Comuna de França
 |carta=bre
 | nomcomuna=Kemper-Gwezhenneg
 | nomcomuna2=Quemper-Guézennec
 | imatge=cap
 | descripcion=
 | lògo=cap
 | escut=Blason-or-croix-engrêlée-gueules.svg
 | escais=
 | region ist     ={{Bretanha}}
 | parçan=
 | arrondiment= [[Arrondiment de Guingamp|Guingamp]]
 | canton= [[Canton de Pontrieux|Pontrieux]]
 | insee = 22256
 | sitweb= http://www.quemper-guezennec.com/
 | cp = 22260
| cònsol = Gilbert Le Vaillant
 | mandat         = [[2008]]-[[2014]]
 | gentilici = Quemperrois, Quemperroise (en [[francés]])
 | longitud= -3.1041666666667
 | latitud= 48.7022222222222
| alt mini = 2 
 | alt mej = 60
 | alt maxi = 98
 | km²            = 23.08 
}}
'''Kemper-Gwezhenneg''' en [[breton]] ('' Quemper-Guézennec'' en [[francés]]) es una [[Comuna francesa|comuna]] [[Bretanha|bretona]], situada dins lo [[departaments franceses|departament]] de las [[Còstas d'Arvòr (departament)|Còstas d'Arvòr]] e la [[regions francesas|region]] de [[Bretanha (region)|Bretanha]].
==Geografia==

{{Apertium|fr}}
La municipalitat a situat a 13&amp;nbsp;km de la còsta del [[Tr&amp;eacute;gor]]-[[Go&amp;euml;lo]] e se tròba entre los rius ''[[Trieux (fleuve)|Trieux]]'' e ''[[Leff]]''.

{{Original|fr}}
La commune est située à 13&amp;nbsp;km de la côte du [[Trégor]]-[[Goëlo]] et se trouve entre les rivières ''[[Trieux (fleuve)|Trieux]]'' et ''[[Leff]]''.

==Istòria==

==Administracion==
{{ElegitDebuta|insee= 22256
|Títol= Lista deus cònsols successius}}
{{Elegit |Debuta=  [[2008]] |Fin= [[2014]] |Identitat= Gilbert Le Vaillant|Partit=  |Qualitat=  }}
{{Elegit |Debuta= març de [[2001]] |Fin= 2008 |Identitat= |Partit= |Qualitat= }}
{{ElegitDonadas}}
{{ElegitFin}}
==Demografia==
{{Demografia
|insee= 22256
|1793=2160
|1800=2236
|1806=2480
|1821=2699
|1831=2952
|1836=2861
|1841=3005
|1846=2879
|1851=2816
|1856=2752
|1861=2775
|1866=2760
|1872=2550
|1876=2472
|1881=2452
|1886=2328
|1891=2239
|1896=2219
|1901=2176
|1906=2269
|1911=2270
|1921=2009
|1926=1977
|1931=1780
|1936=1661
|1946=1492
|1954=1511
|1962=1368
|1968=1235
|1975=1180
|1982=1103
|1990=1029
|1999=1018
|2004=
|2005=
|2006=1 054
|2007=1 060
|2008=1 065
|2009=1 096
|cassini=28389
|senscomptesdobles=1962}}

==Luòcs e monuments==

==Personalitats ligadas amb la comuna==

==Véser tanben==

==Ligams extèrnes==

==Nòtas==
&lt;references/&gt;
{{Portal Bretanha}}
{{Comunas de| insee = 22256
}}

[[Categoria:Comuna de Bretanha]]
[[Categoria:Comuna de las Còstas d'Arvòr]]</text>
      <sha1>oq4qb72petfn348ihe70jijwx6zmggs</sha1>
    </revision>
  </page>
  <page>
    <title>Magny-Montarlot</title>
    <ns>0</ns>
    <id>93707</id>
    <revision>
      <id>2509790</id>
      <parentid>2207910</parentid>
      <timestamp>2026-09-30T17:06:56Z</timestamp>
      <contributor>
        <username>Kontributor 2K</username>
        <id>52367</id>
      </contributor>
      <minor />
      <origin>2509790</origin>
      <model>wikitext</model>
      <format>text/x-wiki</format>
      <text bytes="3244" sha1="ard0rq7a3afcfmqfjvsbkw0s0bn8t07" xml:space="preserve">{{Infobox Comuna de França
 | carta=fr
 | nomcomuna= Magny-Montarlot
 | nomcomuna2=Magny-Montarlot
 | imatge= Magny-Montarlot_Preĝejo.JPG
 | descripcion= 
 | lògo= 
 | escut=Blason ville FR Magny-Montarlot (Côte d'Or).svg
 | escais=
 | region ist     = 
 | parçan=
 | arrondiment= [[Arrondiment de Dijon|Dijon]]
 | canton= [[Canton d'Auxonne]]
 | insee = 21367
 | sitweb=
 | cp = 21130
 | cònsol = M. Marc Gruel
 | mandat         = [[2008]]-[[2014]]
 | gentilici =  (en [[francés]])
 | longitud= 5.3475
 | latitud= 47.2486111111
 | alt mini = 193
 | alt mej = 
 | alt maxi = 238
 | km²            = 5.94
}}

'''Magny-Montarlot''' es una [[Comuna francesa|comuna]] [[frança|francesa]], situada dins lo [[departaments franceses|departament]] de [[Còsta d'Aur]] e la [[regions francesas|region]] de [[Borgonha (region)|Borgonha]].

==Geografia==

===Comunas vesinas===

&lt;div style=&quot;position: relative; float:left; width:450px;&quot;&gt;
 [[Fichièr:Blank map.svg|400px|left||Distanças e posicion relativa]] 
 {{Image label|x=0.506|y=0.495|scale=400|text=[[Fichièr:Map pointer black.svg|20px|Magny-Montarlot]]'''Magny-Montarlot'''}}
{{Image label|x=0.667130999334|y=0.641976607376|scale=400|text=[[Fichièr:Small-city-symbol.svg|8px|Comuna amb 751 abitants (2000)]]{{mida|80%|[[Athée (Còsta d'Aur)|Athée]] (2,6km)}}}}
{{Image label|x=0.743418919229|y=0.563225086173|scale=400|text=[[Fichièr:Small-city-symbol.svg|8px|Comuna amb 513 abitants (2000)]]{{mida|80%|[[Poncey-lès-Athée]] (3,0km)}}}}
{{Image label|x=0.73564479521|y=0.302901863551|scale=400|text=[[Fichièr:Small-city-symbol.svg|10px|Comuna amb 1190 abitants (2000)]]{{mida|80%|[[Lamarche-sur-Saône]] (3,8km)}}}}
{{Image label|x=0.541607236592|y=0.822085332967|scale=400|text=[[Fichièr:Small-city-symbol.svg|10px|Comuna amb 1016 abitants (2000)]]{{mida|80%|[[Villers-les-Pots]] (4,1km)}}}}
{{Image label|x=0.152616875529|y=0.39219190949|scale=400|text=[[Fichièr:Small-city-symbol.svg|10px|Comuna amb 1176 abitants (2000)]]{{mida|80%|[[Longchamp (Còsta d'Aur)|Longchamp]] (4,9km)}}}}
{{Image label|x=0.138120484809|y=0.638793163993|scale=400|text=[[Fichièr:Small-city-symbol.svg|6px|Comuna amb 91 abitants (2000)]]{{mida|80%|[[Premières]] (5,2km)}}}}

&lt;/div&gt;{{clear|left}}

==Istòria==

==Administracion==
{{ElegitDebuta|insee= 21367
|Títol= Lista deus cònsols successius}}
{{Elegit |Debuta=  [[2008]] |Fin= [[2014]] |Identitat= M. Marc Gruel|Partit=  |Qualitat=  }}
{{Elegit |Debuta= març de [[2001]] |Fin= 2008 |Identitat= |Partit= |Qualitat= }}
{{ElegitDonadas}}
{{ElegitFin}}

==Demografia==
{{Demografia
|insee= 21367
|1793=196
|1800=224
|1806=237
|1821=218
|1831=350
|1836=372
|1841=332
|1846=428
|1851=394
|1856=354
|1861=344
|1866=338
|1872=300
|1876=296
|1881=284
|1886=290
|1891=259
|1896=247
|1901=235
|1906=230
|1911=212
|1921=152
|1926=167
|1931=196
|1936=183
|1946=185
|1954=192
|1962=177
|1968=154
|1975=151
|1982=184
|1990=192
|1999=185
|2004=
|2005=
|2006=198
|2007= 199
|2008=207
|2009=221
|cassini=20605
|senscomptesdobles=1962}}

==Luòcs e monuments==

==Personalitats ligadas amb la comuna==

==Véser tanben==

==Ligams extèrnes==

==Nòtas==
&lt;references/&gt;

{{Portal Comunas}}

{{Comunas de| insee = 21367
}}

[[Categoria:Comuna de Còsta d'Aur]]</text>
      <sha1>ard0rq7a3afcfmqfjvsbkw0s0bn8t07</sha1>
    </revision>
  </page>
  <page>
    <title>Champagny-sous-Uxelles</title>
    <ns>0</ns>
    <id>96798</id>
    <revision>
      <id>2509771</id>
      <parentid>1807859</parentid>
      <timestamp>2026-09-30T12:36:13Z</timestamp>
      <contributor>
        <username>Kontributor 2K</username>
        <id>52367</id>
      </contributor>
      <minor />
      <origin>2509771</origin>
      <model>wikitext</model>
      <format>text/x-wiki</format>
      <text bytes="4010" sha1="fz5ic1fgf3lhhp4j3jr9vg24gqcraai" xml:space="preserve">{{Infobox Comuna de França
 | carta=fr
 | nomcomuna= Champagny-sous-Uxelles
 | nomcomuna2=Champagny-sous-Uxelles
 | imatge=[[Imatge:cap|290px]]
 | descripcion=
 | lògo=
 | escut=Blason ville FR Champagny-sous-Uxelles (Saône et Loire).svg
 | escais=
 | region ist     = 
 | parçan=
 | arrondiment= [[Arrondiment de Chalon-sur-Saône|Chalon-sur-Saône]]
 | canton= [[Canton de Sennecey-le-Grand|Sennecey-le-Grand]]
 | insee = 71080
 | sitweb=
 | cp = 71460
| cònsol = 
 | mandat         = [[2008]]-[[2014]]
 | gentilici =
 | longitud= 4.74361111111
 | latitud= 46.5811111111
| alt mini = 199
 | alt mej = 
 | alt maxi = 287
 | km²            = 5.05
}}
'''Champagny-sous-Uxelles''' es una [[Comuna francesa|comuna]] [[frança|francesa]], situada dins lo [[departaments franceses|departament]] de [[Sòna e Léger]] e la [[regions francesas|region]] de [[Borgonha]].
==Geografia==

{{Apertium|fr}}
{{...}}

{{Original|fr}}
{{...}}


===Comunas vesinas===

&lt;div style=&quot;position: relative; float:left; width:450px;&quot;&gt;
 [[Fichièr:Blank map.svg|400px|left||Distanças e posicion relativa]] 
 {{Image label|x=0.506|y=0.495|scale=400|text=[[Fichièr:Map pointer black.svg|20px|Champagny-sous-Uxelles|]]'''Champagny-sous-Uxelles'''}}
{{Image label|x=0.479728239665|y=0.393685533718|scale=400|text=[[Fichièr:Small-city-symbol.svg|6px|Comuna amb 200 abitants (2000)]]{{mida|80%|[[Bresse-sur-Grosne]] (1,5km)}}}}
{{Image label|x=0.375219505139|y=0.590994114819|scale=400|text=[[Fichièr:Small-city-symbol.svg|6px|Comuna amb 70 abitants (2000)]]{{mida|80%|[[Bissy-sous-Uxelles]] (2,1km)}}}}
{{Image label|x=0.472653272188|y=0.707958035584|scale=400|text=[[Fichièr:Small-city-symbol.svg|6px|Comuna amb 148 abitants (2000)]]{{mida|80%|[[Chapaize]] (2,6km)}}}}
{{Image label|x=0.872415666245|y=0.41464690348|scale=400|text=[[Fichièr:Small-city-symbol.svg|6px|Comuna amb 436 abitants (2000)]]{{mida|80%|[[Étrigny]] (4,7km)}}}}
{{Image label|x=0.798844320988|y=0.755750306982|scale=400|text=[[Fichièr:Small-city-symbol.svg|6px|Comuna amb 125 abitants (2000)]]{{mida|80%|[[La Chapelle-sous-Brancion]] (4,8km)}}}}
{{Image label|x=0.138941728992|y=0.626246140078|scale=400|text=[[Fichièr:Small-city-symbol.svg|6px|Comuna amb 253 abitants (2000)]]{{mida|80%|[[Malay]] (5,1km)}}}}
{{Image label|x=0.161616078999|y=0.298945715834|scale=400|text=[[Fichièr:Small-city-symbol.svg|6px|Comuna amb 97 abitants (2000)]]{{mida|80%|[[Sercy]] (5,3km)}}}}
{{Image label|x=0.217401989642|y=0.192466834202|scale=400|text=[[Fichièr:Small-city-symbol.svg|6px|Comuna amb 138 abitants (2000)]]{{mida|80%|[[Santilly (Sòna e Léger)|Santilly]] (5,6km)}}}}
{{Image label|x=0.0844923991068|y=0.481397588661|scale=400|text=[[Fichièr:Small-city-symbol.svg|6px|Comuna amb 170 abitants (2000)]]{{mida|80%|[[Savigny-sur-Grosne]] (5,6km)}}}}
{{Image label|x=0.174055095588|y=0.816461428577|scale=400|text=[[Fichièr:Small-city-symbol.svg|8px|Comuna amb 513 abitants (2000)]]{{mida|80%|[[Cormatin]] (5,9km)}}}}

&lt;/div&gt;&lt;br clear=left&gt;

==Istòria==

{{Apertium|fr}}
{{...}}

{{Original|fr}}
{{...}}


==Administracion==
{{ElegitDebuta|insee= 71080
|Títol= Lista deus cònsols successius}}
{{Elegit |Debuta=  [[2008]] |Fin= [[2014]] |Identitat= |Partit=  |Qualitat=  }}
{{Elegit |Debuta= març de [[2001]] |Fin= 2008 |Identitat= |Partit= |Qualitat= }}
{{ElegitDonadas}}
{{ElegitFin}}
==Demografia==
{{Demografia
|insee= 71080
|1793=306
|1800=572
|1806=552
|1821=506
|1831=526
|1836=561
|1841=532
|1846=590
|1851=597
|1856=
|1861=
|1866=
|1872=
|1876=456
|1881=419
|1886=387
|1891=385
|1896=317
|1901=312
|1906=193
|1911=198
|1921=179
|1926=168
|1931=161
|1936=136
|1946=106
|1954=110
|1962=92
|1968=84
|1975=62
|1982=59
|1990=60
|1999=75
|2004=
|2005=
|2006=82
|2007= 78
|2008=77
|2009=80
|cassini=9882
|senscomptesdobles=1962}}

==Luòcs e monuments==

==Personalitats ligadas amb la comuna==

==Véser tanben==

==Ligams extèrnes==

==Nòtas==
&lt;references/&gt;
{{Portal Comunas}}
{{Comunas de| insee = 71080
}}
[[Categoria:Comuna de Sòna e Léger]]</text>
      <sha1>fz5ic1fgf3lhhp4j3jr9vg24gqcraai</sha1>
    </revision>
    <revision>
      <id>2509772</id>
      <parentid>2509771</parentid>
      <timestamp>2026-09-30T12:36:34Z</timestamp>
      <contributor>
        <username>Kontributor 2K</username>
        <id>52367</id>
      </contributor>
      <minor />
      <origin>2509772</origin>
      <model>wikitext</model>
      <format>text/x-wiki</format>
      <text bytes="3990" sha1="3xkqwfqt3o15cgbelyjpbu7aeyd79p6" xml:space="preserve">{{Infobox Comuna de França
 | carta=fr
 | nomcomuna= Champagny-sous-Uxelles
 | nomcomuna2=Champagny-sous-Uxelles
 | imatge=
 | descripcion=
 | lògo=
 | escut=Blason ville FR Champagny-sous-Uxelles (Saône et Loire).svg
 | escais=
 | region ist     = 
 | parçan=
 | arrondiment= [[Arrondiment de Chalon-sur-Saône|Chalon-sur-Saône]]
 | canton= [[Canton de Sennecey-le-Grand|Sennecey-le-Grand]]
 | insee = 71080
 | sitweb=
 | cp = 71460
| cònsol = 
 | mandat         = [[2008]]-[[2014]]
 | gentilici =
 | longitud= 4.74361111111
 | latitud= 46.5811111111
| alt mini = 199
 | alt mej = 
 | alt maxi = 287
 | km²            = 5.05
}}
'''Champagny-sous-Uxelles''' es una [[Comuna francesa|comuna]] [[frança|francesa]], situada dins lo [[departaments franceses|departament]] de [[Sòna e Léger]] e la [[regions francesas|region]] de [[Borgonha]].
==Geografia==

{{Apertium|fr}}
{{...}}

{{Original|fr}}
{{...}}


===Comunas vesinas===

&lt;div style=&quot;position: relative; float:left; width:450px;&quot;&gt;
 [[Fichièr:Blank map.svg|400px|left||Distanças e posicion relativa]] 
 {{Image label|x=0.506|y=0.495|scale=400|text=[[Fichièr:Map pointer black.svg|20px|Champagny-sous-Uxelles|]]'''Champagny-sous-Uxelles'''}}
{{Image label|x=0.479728239665|y=0.393685533718|scale=400|text=[[Fichièr:Small-city-symbol.svg|6px|Comuna amb 200 abitants (2000)]]{{mida|80%|[[Bresse-sur-Grosne]] (1,5km)}}}}
{{Image label|x=0.375219505139|y=0.590994114819|scale=400|text=[[Fichièr:Small-city-symbol.svg|6px|Comuna amb 70 abitants (2000)]]{{mida|80%|[[Bissy-sous-Uxelles]] (2,1km)}}}}
{{Image label|x=0.472653272188|y=0.707958035584|scale=400|text=[[Fichièr:Small-city-symbol.svg|6px|Comuna amb 148 abitants (2000)]]{{mida|80%|[[Chapaize]] (2,6km)}}}}
{{Image label|x=0.872415666245|y=0.41464690348|scale=400|text=[[Fichièr:Small-city-symbol.svg|6px|Comuna amb 436 abitants (2000)]]{{mida|80%|[[Étrigny]] (4,7km)}}}}
{{Image label|x=0.798844320988|y=0.755750306982|scale=400|text=[[Fichièr:Small-city-symbol.svg|6px|Comuna amb 125 abitants (2000)]]{{mida|80%|[[La Chapelle-sous-Brancion]] (4,8km)}}}}
{{Image label|x=0.138941728992|y=0.626246140078|scale=400|text=[[Fichièr:Small-city-symbol.svg|6px|Comuna amb 253 abitants (2000)]]{{mida|80%|[[Malay]] (5,1km)}}}}
{{Image label|x=0.161616078999|y=0.298945715834|scale=400|text=[[Fichièr:Small-city-symbol.svg|6px|Comuna amb 97 abitants (2000)]]{{mida|80%|[[Sercy]] (5,3km)}}}}
{{Image label|x=0.217401989642|y=0.192466834202|scale=400|text=[[Fichièr:Small-city-symbol.svg|6px|Comuna amb 138 abitants (2000)]]{{mida|80%|[[Santilly (Sòna e Léger)|Santilly]] (5,6km)}}}}
{{Image label|x=0.0844923991068|y=0.481397588661|scale=400|text=[[Fichièr:Small-city-symbol.svg|6px|Comuna amb 170 abitants (2000)]]{{mida|80%|[[Savigny-sur-Grosne]] (5,6km)}}}}
{{Image label|x=0.174055095588|y=0.816461428577|scale=400|text=[[Fichièr:Small-city-symbol.svg|8px|Comuna amb 513 abitants (2000)]]{{mida|80%|[[Cormatin]] (5,9km)}}}}

&lt;/div&gt;&lt;br clear=left&gt;

==Istòria==

{{Apertium|fr}}
{{...}}

{{Original|fr}}
{{...}}


==Administracion==
{{ElegitDebuta|insee= 71080
|Títol= Lista deus cònsols successius}}
{{Elegit |Debuta=  [[2008]] |Fin= [[2014]] |Identitat= |Partit=  |Qualitat=  }}
{{Elegit |Debuta= març de [[2001]] |Fin= 2008 |Identitat= |Partit= |Qualitat= }}
{{ElegitDonadas}}
{{ElegitFin}}
==Demografia==
{{Demografia
|insee= 71080
|1793=306
|1800=572
|1806=552
|1821=506
|1831=526
|1836=561
|1841=532
|1846=590
|1851=597
|1856=
|1861=
|1866=
|1872=
|1876=456
|1881=419
|1886=387
|1891=385
|1896=317
|1901=312
|1906=193
|1911=198
|1921=179
|1926=168
|1931=161
|1936=136
|1946=106
|1954=110
|1962=92
|1968=84
|1975=62
|1982=59
|1990=60
|1999=75
|2004=
|2005=
|2006=82
|2007= 78
|2008=77
|2009=80
|cassini=9882
|senscomptesdobles=1962}}

==Luòcs e monuments==

==Personalitats ligadas amb la comuna==

==Véser tanben==

==Ligams extèrnes==

==Nòtas==
&lt;references/&gt;
{{Portal Comunas}}
{{Comunas de| insee = 71080
}}
[[Categoria:Comuna de Sòna e Léger]]</text>
      <sha1>3xkqwfqt3o15cgbelyjpbu7aeyd79p6</sha1>
    </revision>
  </page>
  <page>
    <title>Écollemont</title>
    <ns>0</ns>
    <id>98215</id>
    <revision>
      <id>2509783</id>
      <parentid>2222479</parentid>
      <timestamp>2026-09-30T14:56:48Z</timestamp>
      <contributor>
        <username>Kontributor 2K</username>
        <id>52367</id>
      </contributor>
      <minor />
      <origin>2509783</origin>
      <model>wikitext</model>
      <format>text/x-wiki</format>
      <text bytes="3210" sha1="c07699hsaf8svis2pam8r3sfb232z4v" xml:space="preserve">{{Infobox Comuna de França
 | carta=fr
 | nomcomuna= Écollemont
 | nomcomuna2= Écollemont
 | imatge=cap
 | descripcion= 
 | lògo=
 | escut=Blason ville fr Ecollemont 51.svg
 | escais=
 | region ist     =
 | parçan=
 | arrondiment= [[Arrondiment de Vitry-le-François|Vitry-le-François]]
 | canton=
 | insee = 51223
 | cp = 51290
| cònsol = Jacques Laurent
 | mandat         = [[2008]]-[[2014]]
 | gentilici =  (en [[francés]])
 | longitud= 4.7333
 | latitud= 48.6217
| alt mini = 
 | alt mej = 
 | alt maxi = 
 | km²            = 2.81
}}
'''Écollemont''' es una [[Comuna francesa|comuna]] [[frança|francesa]], situada dins lo [[departaments franceses|departament]] de [[Marna (departament)|Marna]] e la [[regions francesas|region]] de [[Champanha-Ardena]].
==Geografia==

===Comunas vesinas===

&lt;div style=&quot;position: relative; float:left; width:450px;&quot;&gt;
 [[Fichièr:Blank map.svg|400px|left||Distanças e posicion relativa]] 
 {{Image label|x=0.506|y=0.495|scale=400|text=[[Fichièr:Map pointer black.svg|20px|Écollemont]]'''Écollemont'''}}
{{Image label|x=0.38519768438|y=0.490056646652|scale=400|text=[[Fichièr:Small-city-symbol.svg|6px|Comuna amb 267 abitants (2000)]]{{mida|80%|[[Arrigny]] (1,7km)}}}}
{{Image label|x=0.423307708733|y=0.382999632804|scale=400|text=[[Fichièr:Small-city-symbol.svg|6px|Comuna amb 304 abitants (2000)]]{{mida|80%|[[Larzicourt]] (2,0km)}}}}
{{Image label|x=0.731136145321|y=0.361656180616|scale=400|text=[[Fichièr:Small-city-symbol.svg|6px|Comuna amb 219 abitants (2000)]]{{mida|80%|[[Hauteville (Marna)|Hauteville]] (3,3km)}}}}
{{Image label|x=0.751973815309|y=0.634303536984|scale=400|text=[[Fichièr:Small-city-symbol.svg|6px|Comuna amb 250 abitants (2000)]]{{mida|80%|[[Sainte-Marie-du-Lac-Nuisement]] (3,4km)}}}}
{{Image label|x=0.270044846178|y=0.33256810435|scale=400|text=[[Fichièr:Small-city-symbol.svg|6px|Comuna amb 102 abitants (2000)]]{{mida|80%|[[Isle-sur-Marne]] (3,9km)}}}}
{{Image label|x=0.545334064072|y=0.0855851602856|scale=400|text=[[Fichièr:Small-city-symbol.svg|6px|Comuna amb 416 abitants (2000)]]{{mida|80%|[[Orconte]] (5,4km)}}}}
{{Image label|x=0.962241732282|y=0.540183268645|scale=400|text=[[Fichièr:Small-city-symbol.svg|6px|Comuna amb 148 abitants (2000)]]{{mida|80%|[[Landricourt (Marna)|Landricourt]] (5,8km)}}}}

&lt;/div&gt;{{clear|left}}

==Istòria==

==Administracion==
{{ElegitDebuta|insee= 51223
|Títol= Lista deus cònsols successius}}
{{Elegit |Debuta=  [[2008]] |Fin= [[2014]] |Identitat= Jacques Laurent|Partit=  |Qualitat=  }}
{{Elegit |Debuta= març de [[2001]] |Fin= 2008 |Identitat= |Partit= |Qualitat= }}
{{ElegitDonadas}}
{{ElegitFin}}
==Demografia==
{{Demografia
|insee= 51223
|1793=
|1800=
|1806=
|1821=
|1831=
|1836=
|1841=
|1846=
|1851=
|1856=
|1861=
|1866=
|1872=
|1876=
|1881=
|1886=
|1891=
|1896=
|1901=
|1906=
|1911=
|1921=
|1926=
|1931=
|1936=
|1946=
|1954=
|1962=57
|1968=56
|1975=45
|1982=58
|1990=50
|1999=49
|2005=
|2006=48
|2007= 45
|2008=
|2009=58
|cassini=
|senscomptesdobles=1962}}

==Luòcs e monuments==

==Personalitats ligadas amb la comuna==

==Véser tanben==

==Ligams extèrnes==

==Nòtas==
&lt;references/&gt;
{{Portal Comunas}}
{{Comunas de| insee = 51223
}}

[[Categoria:Comuna de Marna]]</text>
      <sha1>c07699hsaf8svis2pam8r3sfb232z4v</sha1>
    </revision>
  </page>
  <page>
    <title>Favresse</title>
    <ns>0</ns>
    <id>98528</id>
    <revision>
      <id>2509774</id>
      <parentid>2219229</parentid>
      <timestamp>2026-09-30T13:02:33Z</timestamp>
      <contributor>
        <username>Kontributor 2K</username>
        <id>52367</id>
      </contributor>
      <minor />
      <origin>2509774</origin>
      <model>wikitext</model>
      <format>text/x-wiki</format>
      <text bytes="4815" sha1="qweaspq8e78gkrbcx67r0jk1gqz7kf5" xml:space="preserve">{{Infobox Comuna de França
 | carta=fr
 | nomcomuna= Favresse
 | nomcomuna2= Favresse
 | imatge=cap
 | descripcion= 
 | lògo=
 | escut=Blason ville FR Favresse (Marne).svg
 | escais=
 | region ist     =
 | parçan=
 | arrondiment= [[Arrondiment de Vitry-le-François|Vitry-le-François]]
 | canton= [[Canton de Thiéblemont-Farémont|Thiéblemont-Farémont]]
 | insee = 51246
 | cp = 51300
| cònsol = Florence Loiselet
 | mandat         = [[2008]]-[[2014]]
 | gentilici =  (en [[francés]])
 | longitud= 4.7339
 | latitud= 48.7189
| alt mini = 
 | alt mej = 
 | alt maxi = 
 | km²            = 10.31
}}
'''Favresse''' es una [[Comuna francesa|comuna]] [[frança|francesa]], situada dins lo [[departaments franceses|departament]] de [[Marna (departament)|Marna]] e la [[regions francesas|region]] de [[Champanha-Ardena]].
==Geografia==

===Comunas vesinas===

&lt;div style=&quot;position: relative; float:left; width:450px;&quot;&gt;
    [[Fichièr:Blank map.svg|400px|left||Distanças e posicion relativa]] 
    {{Image label|x=0.506|y=0.495|scale=400|text=[[Fichièr:Map pointer black.svg|20px|Favresse]]'''Favresse'''}}
{{Image label|x=0.564944051561|y=0.414804180921|scale=400|text=[[Fichièr:Small-city-symbol.svg|6px|Comuna amb 105 abitants (2000)]]{{mida|80%|[[Dompremy]] (1,3km)}}}}
{{Image label|x=0.634556660416|y=0.512236508963|scale=400|text=[[Fichièr:Small-city-symbol.svg|6px|Comuna amb 272 abitants (2000)]]{{mida|80%|[[Haussignémont]] (1,5km)}}}}
{{Image label|x=0.503241887271|y=0.749550048438|scale=400|text=[[Fichièr:Small-city-symbol.svg|8px|Comuna amb 525 abitants (2000)]]{{mida|80%|[[Thiéblemont-Farémont]] (3,1km)}}}}
{{Image label|x=0.758321913957|y=0.443221943267|scale=400|text=[[Fichièr:Small-city-symbol.svg|6px|Comuna amb 178 abitants (2000)]]{{mida|80%|[[Blesme]] (3,2km)}}}}
{{Image label|x=0.81002810913|y=0.506678405843|scale=400|text=[[Fichièr:Small-city-symbol.svg|6px|Comuna amb 122 abitants (2000)]]{{mida|80%|[[Scrupt]] (3,8km)}}}}
{{Image label|x=0.342607982581|y=0.236474446031|scale=400|text=[[Fichièr:Small-city-symbol.svg|6px|Comuna amb 211 abitants (2000)]]{{mida|80%|[[Brusson]] (4,1km)}}}}
{{Image label|x=0.722606032146|y=0.776629724605|scale=400|text=[[Fichièr:Small-city-symbol.svg|6px|Comuna amb 194 abitants (2000)]]{{mida|80%|[[Heiltz-le-Hutier]] (4,3km)}}}}
{{Image label|x=0.855849139043|y=0.445234359914|scale=400|text=[[Fichièr:Small-city-symbol.svg|6px|Comuna amb 32 abitants (2000)]]{{mida|80%|[[Saint-Lumier-la-Populeuse]] (4,4km)}}}}
{{Image label|x=0.255140284161|y=0.741434212687|scale=400|text=[[Fichièr:Small-city-symbol.svg|6px|Comuna amb 143 abitants (2000)]]{{mida|80%|[[Écriennes]] (4,5km)}}}}
{{Image label|x=0.150632979347|y=0.500745697028|scale=400|text=[[Fichièr:Small-city-symbol.svg|6px|Comuna amb 207 abitants (2000)]]{{mida|80%|[[Reims-la-Brûlée]] (4,7km)}}}}
{{Image label|x=0.397975298005|y=0.152867681706|scale=400|text=[[Fichièr:Small-city-symbol.svg|6px|Comuna amb 110 abitants (2000)]]{{mida|80%|[[Ponthion]] (4,8km)}}}}
{{Image label|x=0.613656339989|y=0.135391890392|scale=400|text=[[Fichièr:Small-city-symbol.svg|6px|Comuna amb 91 abitants (2000)]]{{mida|80%|[[Le Buisson (Marna)|Le Buisson]] (4,9km)}}}}
{{Image label|x=0.194321207121|y=0.261346521904|scale=400|text=[[Fichièr:Small-city-symbol.svg|6px|Comuna amb 186 abitants (2000)]]{{mida|80%|[[Plichancourt]] (5,2km)}}}}
{{Image label|x=0.545982642169|y=0.931472553522|scale=400|text=[[Fichièr:Small-city-symbol.svg|6px|Comuna amb 416 abitants (2000)]]{{mida|80%|[[Orconte]] (5,4km)}}}}
{{Image label|x=0.093018808194|y=0.580911316005|scale=400|text=[[Fichièr:Small-city-symbol.svg|6px|Comuna amb 458 abitants (2000)]]{{mida|80%|[[Vauclerc]] (5,6km)}}}}
{{Image label|x=0.920403471167|y=0.711779380368|scale=400|text=[[Fichièr:Small-city-symbol.svg|6px|Comuna amb 205 abitants (2000)]]{{mida|80%|[[Saint-Vrain (Marna)|Saint-Vrain]] (5,8km)}}}}

&lt;/div&gt;{{clear|left}}

==Istòria==

==Administracion==
{{ElegitDebuta|insee= 51246
|Títol= Lista deus cònsols successius}}
{{Elegit |Debuta=  [[2008]] |Fin= [[2014]] |Identitat= Florence Loiselet|Partit=  |Qualitat=  }}
{{Elegit |Debuta= març de [[2001]] |Fin= 2008 |Identitat= |Partit= |Qualitat= }}
{{ElegitDonadas}}
{{ElegitFin}}
==Demografia==
{{Demografia
|insee= 51246
|1793=
|1800=
|1806=
|1821=
|1831=
|1836=
|1841=
|1846=
|1851=
|1856=
|1861=
|1866=
|1872=
|1876=
|1881=
|1886=
|1891=
|1896=
|1901=
|1906=
|1911=
|1921=
|1926=
|1931=
|1936=
|1946=
|1954=
|1962=235
|1968=176
|1975=167
|1982=178
|1990=179
|1999=173
|2005=
|2006=178
|2007= 179
|2008=
|2009=179
|cassini=
|senscomptesdobles=1962}}

==Luòcs e monuments==

==Personalitats ligadas amb la comuna==

==Véser tanben==

==Ligams extèrnes==

==Nòtas==
&lt;references/&gt;
{{Portal Comunas}}
{{Comunas de| insee = 51246
}}

[[Categoria:Comuna de Marna]]</text>
      <sha1>qweaspq8e78gkrbcx67r0jk1gqz7kf5</sha1>
    </revision>
  </page>
  <page>
    <title>Coclois</title>
    <ns>0</ns>
    <id>99588</id>
    <revision>
      <id>2509770</id>
      <parentid>2185096</parentid>
      <timestamp>2026-09-30T12:18:03Z</timestamp>
      <contributor>
        <username>Kontributor 2K</username>
        <id>52367</id>
      </contributor>
      <minor />
      <origin>2509770</origin>
      <model>wikitext</model>
      <format>text/x-wiki</format>
      <text bytes="3257" sha1="8m4ulz3eatiqfiqvl2clfee95l7cx09" xml:space="preserve">{{Infobox Comuna de França
 | carta=fr
 | nomcomuna= Coclois
 | nomcomuna2= Coclois
 | imatge=cap
 | descripcion=
 | lògo=
 | escut=Blason ville FR Coclois (Aube).svg
 | escais=
 | region ist     = 
 | parçan=
 | arrondiment= [[Arrondiment de Troyes|Troyes]]
 | canton= [[Canton de Ramerupt|Ramerupt]]
 | insee = 10101
 | sitweb= 
 | cp = 10240
| cònsol = Patrick Maufroy
 | mandat         = [[2008]]-[[2014]]
 | gentilici =  (en [[francés]])
 | longitud= 4.3383
 | latitud= 48.4733
| alt mini = 
 | alt mej = 
 | alt maxi = 
 | km²            = 6.92
}}
'''Coclois''' es una [[Comuna francesa|comuna]] [[frança|francesa]], situada dins lo [[departaments franceses|departament]] d'[[Auba (departament)|Auba]] e la [[regions francesas|region]] de [[Champanha-Ardena]].
==Geografia==

===Comunas vesinas===

&lt;div style=&quot;position: relative; float:left; width:450px;&quot;&gt;
 [[Fichièr:Blank map.svg|400px|left||Distanças e posicion relativa]] 
 {{Image label|x=0.506|y=0.495|scale=400|text=[[Fichièr:Map pointer black.svg|20px|Coclois]]'''Coclois'''}}
{{Image label|x=0.767164813836|y=0.524488835923|scale=400|text=[[Fichièr:Small-city-symbol.svg|6px|Comuna amb 87 abitants (2000)]]{{mida|80%|[[Brillecourt]] (2,2km)}}}}
{{Image label|x=0.600849975226|y=0.791749874005|scale=400|text=[[Fichièr:Small-city-symbol.svg|6px|Comuna amb 45 abitants (2000)]]{{mida|80%|[[Verricourt]] (2,5km)}}}}
{{Image label|x=0.651623749151|y=0.839340188418|scale=400|text=[[Fichièr:Small-city-symbol.svg|6px|Comuna amb 272 abitants (2000)]]{{mida|80%|[[Pougy]] (3,1km)}}}}
{{Image label|x=0.274563796424|y=0.235366568842|scale=400|text=[[Fichièr:Small-city-symbol.svg|6px|Comuna amb 347 abitants (2000)]]{{mida|80%|[[Nogent-sur-Aube]] (3,1km)}}}}
{{Image label|x=0.671453628352|y=0.143896991442|scale=400|text=[[Fichièr:Small-city-symbol.svg|6px|Comuna amb 65 abitants (2000)]]{{mida|80%|[[Dommartin-le-Coq]] (3,4km)}}}}
{{Image label|x=0.449809386872|y=0.0982406052365|scale=400|text=[[Fichièr:Small-city-symbol.svg|6px|Comuna amb 47 abitants (2000)]]{{mida|80%|[[Morembert]] (3,5km)}}}}
{{Image label|x=0.880849244838|y=0.779440682303|scale=400|text=[[Fichièr:Small-city-symbol.svg|6px|Comuna amb 67 abitants (2000)]]{{mida|80%|[[Magnicourt]] (3,9km)}}}}

&lt;/div&gt;{{clear|left}}

==Istòria==

==Administracion==
{{ElegitDebuta|insee= 10101
|Títol= Lista deus cònsols successius}}
{{Elegit |Debuta=  [[2008]] |Fin= [[2014]] |Identitat= Patrick Maufroy|Partit=  |Qualitat=  }}
{{Elegit |Debuta= març de [[2001]] |Fin= 2008 |Identitat= |Partit= |Qualitat= }}
{{ElegitDonadas}}
{{ElegitFin}}
==Demografia==
{{Demografia
|insee= 10101
|1793=273
|1800=279
|1806=257
|1821=283
|1831=325
|1836=304
|1841=302
|1846=302
|1851=306
|1856=315
|1861=293
|1866=308
|1872=273
|1876=295
|1881=264
|1886=272
|1891=264
|1896=257
|1901=241
|1906=223
|1911=210
|1921=194
|1926=172
|1931=185
|1936=170
|1946=173
|1954=184
|1962=158
|1968=125
|1975=127
|1982=122
|1990=123
|1999=143
|2004=
|2005=
|2006=181
|2007= 184
|2008=192
|2009=190
|cassini=9783
|senscomptesdobles=1962}}

==Luòcs e monuments==

==Personalitats ligadas amb la comuna==

==Véser tanben==

==Ligams extèrnes==

==Nòtas==
&lt;references/&gt;

{{Portal Comunas}}
{{Comunas de| insee = 10101
}}

[[Categoria:Comuna d'Auba]]</text>
      <sha1>8m4ulz3eatiqfiqvl2clfee95l7cx09</sha1>
    </revision>
  </page>
  <page>
    <title>Puisieux (Sèina e Marna)</title>
    <ns>0</ns>
    <id>112272</id>
    <revision>
      <id>2509773</id>
      <parentid>2469686</parentid>
      <timestamp>2026-09-30T12:43:38Z</timestamp>
      <contributor>
        <username>Kontributor 2K</username>
        <id>52367</id>
      </contributor>
      <minor />
      <origin>2509773</origin>
      <model>wikitext</model>
      <format>text/x-wiki</format>
      <text bytes="4580" sha1="bpgl8xe4ms50lfworroyxq4cu9f5zxe" xml:space="preserve">{{Infobox Comuna de França
 |carta=fr
 | nom2=Puisieux
 | nomcomuna     = Puisieux
 | lògo=
 | imatge=cap
 | descripcion=
 | escut=Blason ville FR Puisieux (Seine et Marne).svg
 | escais=
 | region ist     =
 | parçan=
 | arrondiment= [[Arrondiment de Meaux]]&lt;br /&gt;([[Meaux]|Meaux]]&lt;br /&gt;([[Meaux]])
 | canton= [[Canton de Lizy-sur-Ourcq|Lizy-sur-Ourcq]]

 | sitweb= 
 | cp= 77139
 | insee          = 77380
 | cònsol         = Jérôme Garnier
 | mandat         = [[2020]]-[[2026]]
 | gentilici =  (en [[francés]])
|alt mej=
|longitud= 2.9162
|latitud= 49.0666
| alt mini       = 
 | alt maxi       = 
 | km²            = 9.21
}}
'''Puisieux ''' es una [[Comuna francesa|comuna]] [[frança|francesa]], situada dins lo [[departaments franceses|departament]] de [[Sèina e Marna]] e la [[regions francesas|region]] d'[[Illa de França (region)|Illa de França]].
==Geografia==

===Comunas vesinas===

&lt;div style=&quot;position: relative; float:left; width:450px;&quot;&gt;
 [[Fichièr:Blank map.svg|400px|left||Distanças e posicion relativa]] 
 {{Image label|x=0.506|y=0.495|scale=400|text=[[Fichièr:Map pointer black.svg|20px|Puisieux]]'''Puisieux'''}}
{{Image label|x=0.257195862744|y=0.593548632194|scale=400|text=[[Fichièr:Small-city-symbol.svg|6px|Comuna amb 282 abitants (2000)]]{{mida|80%|[[Douy-la-Ramée]] (3,5km)}}}}
{{Image label|x=0.779174334415|y=0.410120124959|scale=400|text=[[Fichièr:Small-city-symbol.svg|6px|Comuna amb 198 abitants (2000)]]{{mida|80%|[[Vincy-Manœuvre]] (3,6km)}}}}
{{Image label|x=0.600750304292|y=0.78523303264|scale=400|text=[[Fichièr:Small-city-symbol.svg|8px|Comuna amb 817 abitants (2000)]]{{mida|80%|[[Étrépilly (Sèina e Marna)|Étrépilly]] (3,8km)}}}}
{{Image label|x=0.23119724832|y=0.363993917755|scale=400|text=[[Fichièr:Small-city-symbol.svg|8px|Comuna amb 560 abitants (2000)]]{{mida|80%|[[Brégy]] (4,1km)}}}}
{{Image label|x=0.778749593335|y=0.717838129876|scale=400|text=[[Fichièr:Small-city-symbol.svg|6px|Comuna amb 262 abitants (2000)]]{{mida|80%|[[Trocy-en-Multien]] (4,3km)}}}}
{{Image label|x=0.297404685016|y=0.772176668853|scale=400|text=[[Fichièr:Small-city-symbol.svg|6px|Comuna amb 397 abitants (2000)]]{{mida|80%|[[Marcilly (Sèina e Marna)|Marcilly]] (4,4km)}}}}
{{Image label|x=0.613808473801|y=0.140265722798|scale=400|text=[[Fichièr:Small-city-symbol.svg|6px|Comuna amb 173 abitants (2000)]]{{mida|80%|[[Réez-Fosse-Martin]] (4,8km)}}}}
{{Image label|x=0.731780095971|y=0.185121937037|scale=400|text=[[Fichièr:Small-city-symbol.svg|8px|Comuna amb 754 abitants (2000)]]{{mida|80%|[[Acy-en-Multien]] (4,9km)}}}}
{{Image label|x=0.530377999193|y=0.110530684554|scale=400|text=[[Fichièr:Small-city-symbol.svg|6px|Comuna amb 387 abitants (2000)]]{{mida|80%|[[Bouillancy]] (5,1km)}}}}
{{Image label|x=0.130509756513|y=0.584026101634|scale=400|text=[[Fichièr:Small-city-symbol.svg|6px|Comuna amb 245 abitants (2000)]]{{mida|80%|[[Forfry]] (5,1km)}}}}
{{Image label|x=0.930212262586|y=0.583294269459|scale=400|text=[[Fichièr:Small-city-symbol.svg|6px|Comuna amb 264 abitants (2000)]]{{mida|80%|[[Le Plessis-Placy]] (5,4km)}}}}
{{Image label|x=0.144979269316|y=0.70427309778|scale=400|text=[[Fichièr:Small-city-symbol.svg|6px|Comuna amb 161 abitants (2000)]]{{mida|80%|[[Gesvres-le-Chapitre]] (5,4km)}}}}
{{Image label|x=0.319349640834|y=0.929145958055|scale=400|text=[[Fichièr:Small-city-symbol.svg|6px|Comuna amb 224 abitants (2000)]]{{mida|80%|[[Barcy]] (6,0km)}}}}

&lt;/div&gt;{{clear|left}}

==Istòria==

==Administracion==
{{ElegitDebuta|insee= 77380
|Títol= Lista deus cònsols successius}}
{{Elegit |Debuta=  [[2008]] |Fin= [[2014]] |Identitat= Jacques Garnier|Partit=  |Qualitat=  }}
{{Elegit |Debuta= març de [[2001]] |Fin= 2008 |Identitat= |Partit= |Qualitat= }}
{{ElegitDonadas}}
{{ElegitFin}}

==Demografia==
{{Demografia
|insee= 77380
|1793=499
|1800=495
|1806=505
|1821=477
|1831=473
|1836=404
|1841=420
|1846=408
|1851=413
|1856=404
|1861=421
|1866=417
|1872=357
|1876=360
|1881=367
|1886=362
|1891=360
|1896=369
|1901=350
|1906=335
|1911=300
|1921=301
|1926=327
|1931=306
|1936=286
|1946=277
|1954=287
|1962=194
|1968=174
|1975=188
|1982=213
|1990=227
|1999=282
|2004=
|2005=
|2006=287
|2007=285
|2008=294
|2009=304
|max=505
|cassini=28245
|senscomptesdobles=1962}}

==Luòcs e monuments==

==Personalitats ligadas amb la comuna==

==Veire tanben==
===Bibliografia===
===Articles connèxes===
===Ligams extèrnes===

==Nòtas e referéncias==
===Nòtas===
&lt;references group=N/&gt;
===Referéncias===
{{reflist}}
{{Portal Comunas}}
{{Comunas de Sèina e Marna}}

[[Categoria:Comuna de Sèina e Marna]]</text>
      <sha1>bpgl8xe4ms50lfworroyxq4cu9f5zxe</sha1>
    </revision>
  </page>
  <page>
    <title>Grandairòls</title>
    <ns>0</ns>
    <id>114338</id>
    <revision>
      <id>2509769</id>
      <parentid>2501887</parentid>
      <timestamp>2026-09-30T12:10:16Z</timestamp>
      <contributor>
        <username>Kontributor 2K</username>
        <id>52367</id>
      </contributor>
      <minor />
      <origin>2509769</origin>
      <model>wikitext</model>
      <format>text/x-wiki</format>
      <text bytes="3634" sha1="sb43hxh8bggmo325rbg4ov06guzi3l7" xml:space="preserve">{{dialècte Auvernhat}}
{{Infobox vila occitana
 | carta         = oc
 | nom           = Grandairòls
 | nom2          = ''Grandeyrolles''
 | imatge        = Grandeyrolles1.JPG
 | descripcion   =La glèisa de vèrs Grandairòls. 
 | lògo          = 
 | escut         = Blason ville FR Grandeyrolles (Puy de Dôme).svg
 | escais        =
 | region ist    = {{Auvèrnhe}}
 | parçan        =
 | insee         = 63172
 | cp            = 63320
 | cònsol        = Nathalie Grégoire 
 | mandat        = [[2014]]-[[2020]]
 | gentilici     =grandairolés/-esa.
 | latitud       = 45.5778
 | longitud      = 3.0569
 | alt mej       =
 | alt mini      = 518
 | alt maxi      = 841
 | km²           = 5.28
|}}

'''Grandairòls''' (''Grandeyrolles'' en [[francés]]) z-es una [[comuna francesa|comuna]] [[Auvèrnhe (Occitània)|auvernhata]] dau [[Departament francés|departament]] dau [[Departament dau Puèi de Doma|Puèi de Doma]] e la [[Region francesa|region]] d'[[Auvèrnhe-Ròse-Aups|Auvèrnha-Ròse-Aups]].

Los abitants son los ''Grandairolés'' e las ''Grandairolesas''.

==Geografia==
La comuna de Grandairòls, que le borg z-es situat sobre le flanc dau Puèi de Grandairòls, se tròba dins aquò que los geografs apelan los ''país copats'', quò es dire aquels d'aquí que lian la richa plana de la Limanha e las montanhas d'origina volcanica de la [[Monts Domas|linha de los Puèis]] e de los [[Monts Dòr|Dòrs]] ([[Puèi de Doma (mont)|Puèi de Doma]], [[Puei de Sancí|Puèi de la Crotz]]...).
{{Comunas limitròfas|comuna=Grandairòls|sud=[[Veirèiras]]|Sud-Èst=[[Sent Dire]]|Nòrd-Èst=[[Montagut le Blanc]]|Oèst=[[Sent Netère]]}}

== Toponimia ==
Las atestacions ancianas son ''Grandayrols'' au sègle XIV e ''Granderoles'' en 1789.

Vèrs [[Corgolh]], la comuna se ditz [grãdeˈro] e vèrs [[Sent Netère]] [grãdeˈru]&lt;ref&gt;Collectatges IEO 63. 17/10/2025 (Corgolh) ; 08/04/2026 (Sent Netère).&lt;/ref&gt;, la finala mòstra clarament que s'agís d'un ancian masculin plurau que siguèt confondut embei una finala feminina -òlas, correnta dins quela region (veire [[Medeiròlas]]). La forma atestada au sègle XIV (dins la lista de las glèisas de l'archidiaconat de [[Sant Flor]]) confirma aquela teoria.

== Istòria ==
[[Fichièr:Grandeyrolles Tour de Rognon6.JPG|vinheta|esquèrra|La Tor de Ronhon]]
La presença umana z-es atestada dins los abrics sos ròcha  a l'entorn de 20 000 a 15 000 dav. J.-C., sus naut dau vialatge de Tona le Vèlh (fr. ''Thône-le-Vieux''), ente mai de 200 pèças arqueologicas ssiguèron retrobadas.

La glèisa Sent Lop seriá estada implantada a l'entorn dau sègle XI, sobre un luòc de culte bravament ancian per un baron de Montronhon. De documents en latin, de 1267, atestan le partatge entre dos fraires, co-senhors de [[Montagut le Blanc]]. v-Un de los dos bastiguèt le chastèl en bòsc que demòra, solet, le donjon de la ''tor de Ronhon'' a l'entorn dau sègle XIII. 

== Administracion ==
{{ElegitDebuta|insee= 63172
|Títol= Lista daus cònses successius}}
{{Elegit |Debuta=  [[2008]] |Fin= [[2014]] |Identitat= Odette Fradet |Partit=  |Qualitat=  }}
{{Elegit |Debuta= març de [[2001]] |Fin= 2008 |Identitat= |Partit= |Qualitat= }}
{{ElegitDonadas}}
{{ElegitFin}}

== Demografia ==
{{Demografia
|insee= 63172
|senscomptesdobles= 1962}}

==Luòcs e monuments==

==Personalitats liadas a la comuna==

==Veire tanben==

==Liams extèrnes==

==Nòtas e referéncias==
===Nòtas===
&lt;references group=&quot;N&quot;/&gt;
===Referéncias===
{{reflist}}

{{Portal Auvèrnhe}}

{{Comunas dau Puèi de Doma}}

[[Categoria:Comuna d'Auvèrnhe (Occitània)]]
[[Categoria:Comuna dau Puèi de Doma]]</text>
      <sha1>sb43hxh8bggmo325rbg4ov06guzi3l7</sha1>
    </revision>
  </page>
  <page>
    <title>Riba-roja de Túria</title>
    <ns>0</ns>
    <id>128865</id>
    <revision>
      <id>2509813</id>
      <parentid>1858273</parentid>
      <timestamp>2026-10-01T07:53:45Z</timestamp>
      <contributor>
        <username>Juan Emilio Prades Bel</username>
        <id>26387</id>
      </contributor>
      <origin>2509813</origin>
      <model>wikitext</model>
      <format>text/x-wiki</format>
      <text bytes="444" sha1="66m06tbql7pe9f633610kki8iv9gakc" xml:space="preserve">{{Infobox
|tematica=
|carta=
}}
[[Fichièr:Municipio de Ribarroja del Turia, provincia de Valencia, comarca Campo de Turia, España.jpg|vinheta|Riba-roja de Túria]]
'''Riba-roja de Túria''' es un [[municipi]] de la [[Província d'Espanha|província]] [[Espanha|espanhòla]] de [[Valéncia (província)|Valéncia]] dins la [[Comunautat autonòma d'Espanha|Comunautat Autonòma]] del [[País Valencian]].

{{Portal Espanha}}
{{Municipis de|46}}</text>
      <sha1>66m06tbql7pe9f633610kki8iv9gakc</sha1>
    </revision>
  </page>
  <page>
    <title>Processor central</title>
    <ns>0</ns>
    <id>147106</id>
    <revision>
      <id>2509793</id>
      <parentid>2509737</parentid>
      <timestamp>2026-09-30T18:16:25Z</timestamp>
      <contributor>
        <username>Nicolas Eynaud</username>
        <id>6858</id>
      </contributor>
      <comment>/* Los processors monocòr e multicòr */</comment>
      <origin>2509793</origin>
      <model>wikitext</model>
      <format>text/x-wiki</format>
      <text bytes="19158" sha1="fya0rfx3d9yq0c5g92aweeiqqxj4cx0" xml:space="preserve">{{article en construccion}}
{{1000 fondamentals}}
[[Fichièr:80486dx2-large.jpg|thumb||Lo circuit integrat d'un microprocessor [[Intel 80486DX]]2 dins sa boita (talha reala : 12 × 6,75&amp;nbsp;mm)]]

Lo '''processor central''', de l'[[anglés]] ''CPU'', ''central processing unit'', es lo compausant essencial d'un [[ordenador]] qu'interprèta las instruccions e tracta las donadas d'un [[programa]].

Es lo processor que provesís als ordenadors lor capacitat fondamentala d'èsser programats, es un dels compausants necessaris al foncionament de totes los tipes d'ordenadors, associats a las memòrias primàrias e als dispositius d'intrada/sortida. Un processor constituit d'un sol [[circuit integrat]] es abitualament nomenat [[microprocessor]]; pasmens, d'unes fabricants an desvolopats de processors en lescas: dins aquel cas las foncions elementàrias (ALU, FPU, sequençaire, etc.) son despartidas en divèrses circuits integrats especializats.
La descubèrta del [[transistor]] en 1947 dobriguèt la via de la miniaturizacion dels compausants electronics e lo tèrme d'''unitat centrala'' (CPU) s'es utilizat dins l'industria electronica tre lo començament de las [[annadas 1960]] (Weik 1961).

== Istòria ==

=== De las originas aus prumèrs processors ===

L'idèa de crear ua unitat cargada de tractar l'[[informacion]] segon ua seguida d'instruccions es mei anciana que l'[[electronica]]. Prenó la soa forma [[teoria|teorica]] modèrna durant los [[ans 1940]] dab la definicion de l'[[arquitectura de von Neumann]]&lt;ref&gt;'''[[francés|(fr)]]''' Paolo Zanella, Yves Ligier e Emmanuel Lazard, ''Architecture et technologie des ordinateurs'', Malakoff, Dunod, 7{{a}} edicion, 2026, p. 16.&lt;/ref&gt;&lt;ref&gt;L'[[arquitectura de von Neumann]] n'es pas la sola existenta. Autas arquitecturas estón ensajadas. Avón a còps aplicacions com l'[[arquitectura de tipe Harvard]] deus [[Processor de senhau numeric|processors de senhau numeric]] e deus [[microcontrolaire]]s [[Microcontrolaire PIC|PIC]] e [[Atmel AVR|AVR]].&lt;/ref&gt;. Aquera estructura, imaginada pendent la construction deus prumèrs [[ordenador]]s, es fondada sus ua unitat centrau de tractament qui executa, ua a ua, las instruccions definidas per un programa enregistrat aus costats d'ua [[Memòria (informatica)|memòria]] e de dispositius d'entrada e de sortida. Aqueth modèle, qui distingueish l'unitat de tractament de la memòria, es demorat lo fondament de la màger part deus [[ordenador|ordenadors]] actuaus.

Totun, los prumèrs [[ordenador]]s, fabricats dens los [[ans 1940]] e [[ans 1950|1950]], ne tienèvan pas de processor au sens actuau&lt;ref&gt;'''[[francés|(fr)]]''' Paolo Zanella, Yves Ligier e Emmanuel Lazard, ''Architecture et technologie des ordinateurs'', Malakoff, Dunod, 7{{a}} edicion, 2026, pp. 17-18.&lt;/ref&gt;. La lor unitat de tractament èra constituïda d'un ensemble de compausants. Per exemple, las prumèras [[maquina|maquinas]] utilizavan [[tube electronic|tubes electronics]] voluminós, fragiles, consumeires d'[[energia]] e desgatjant hèra [[calor]]. Ua unitat de tractament aucupava tanben volumes importants, comparables a armaris entièrs. L'[[invencion]] deu [[transistor]] en [[1947]] estó un eveniment decisiu. En efèit, aqueth compausant, capable d'assegurar las medishas foncions qu'un tube electronic en estant mei petit, mei hidable, mei rapide e mensh consumeire d'[[energia]], obrí la via a la miniaturizacion de l'[[electronica]]. Atau, las unitats de tractament basadas sus de transistors vadón mei compactas e mei performantas durant los [[ans 1950]]-[[ans 1960|1960]].

Es pendent aqueth periòde, a la debuta deus [[ans 1960]], qui lo tèrme de ''central processing unit'' (« unitat centrau de tractament », CPU) que's difusè dens l'[[industria]] [[electronica]] tà designar aquera partida de la [[maquina]] cargada d'executar las instruccions. Puish, apareishó lo [[circuit integrat]], qui permetó de regropar mantun transistor sus ua medisha placa de [[semiconductor]]. En redusint enqüèra la talha e lo còst deus compausants, preparè l'aparicion deu microprocessor&lt;ref&gt;'''[[francés|(fr)]]''' Paolo Zanella, Yves Ligier e Emmanuel Lazard, ''Architecture et technologie des ordinateurs'', Malakoff, Dunod, 7{{a}} edicion, 2026, pp. 18-19.&lt;/ref&gt;.

=== L'invencion deu microprocessor ===

[[Fichièr:Intel C4004.jpg|thumb|right|[[Fotografia]] d'un microprocessor [[Intel 4004]].]]

A la debuta deus [[ans 1970]], los progrès de l'[[electronica]] permetón d'amassar los diferents compausants de las unitats de tractament en ua uniça puç a basa de [[semiconductor]]s. Aperat « microprocessor », aqueth dispositiu simplifiquè los [[ordenador|ordenadors]] e lo prumèr modèle [[comèrci|comercializat]], l'[[Intel 4004]], merquè ua rompedura fondamentau dens l'istòria de l'informatica&lt;ref&gt;'''[[francés|(fr)]]''' Paolo Zanella, Yves Ligier e Emmanuel Lazard, ''Architecture et technologie des ordinateurs'', Malakoff, Dunod, 7{{a}} edicion, 2026, p. 225.&lt;/ref&gt;. En efèit, si los sons resultats èran netament inferiors aus processors de l'epòca, lo son volume e lo son còst plan febles permetón de concéber los prumèrs micro-ordenadors a l'origina de l'ordenador personau e de la difusion de l'informatica dens los larèrs a partir de la segonda mieitat deus [[ans 1970]]&lt;ref&gt;Per exemple, l'[[Intel 4004]] avèva ua capacitat de calcul de {{formatnum:92600}} operacions per [[segonda]]. Aqueth nivèu tecnic èra comparable a l'[[ENIAC]] – lo prumèr ordenador modèrne – qui aucupava un espaci de 167 m² e avèva ua [[massa]] totala de 30 t.&lt;/ref&gt;.

Pendent las [[annada]]s seguentas, la poténcia deus microprocessors aumentè lèu. Que's passè atau d'un microprocessor de 4 bits a dispositius de 8, 16 e 32 bits, capables de tractar quantitats creishentas d'[[informacion]]s. En parallèle, lo nombre de [[transistor]]s integrats dens cada puç aumentè shens cès ni pausa e los microprocessors vadón l'element clau deus ordenadors&lt;ref&gt;'''[[francés|(fr)]]''' René J. Chevance, ''Microprocesseurs - Introduction'', reféréncia H1158 V1, Techniques de l'ingénieur, 1998.&lt;/ref&gt;.

=== L'evolucion deus microprocessors ===

A partir deus [[ans 1970]], l'evolucion deus microprocessors seguí un ritme regular qui estó formalizat, de faiçon [[empirisme|empirica]], per [[Gordon Moore]] ([[1929]]-[[2023]]), un deus confondators d'[[Intel]]. Segon la [[lei de Moore|lei qui pòrta lo son nom]], lo nombre de [[transistor]]s podent estar integrat dens ua puç dobla cada dus ans&lt;ref&gt;'''[[anglés|(en)]]'''  Gordon E. Moore, « Progress in Digital Integrated Electronics », ''IEEE Text Speech'',‎ 1975.&lt;/ref&gt;. Aquela relacion demorè vertadèra dinc aus [[ans 2010]] e illustrè la rapiditat deus progrès de las [[industria]]s [[electronica]] e [[informatica]]&lt;ref&gt;'''[[francés|(fr)]]''' Jacques Blamont, ''Réseaux ! : le pari de l'intelligence collective'', París, CNRS Éditions, 2018.&lt;/ref&gt;. Aquera progression èra principaument basada sus la miniaturizacion continua deus transistors qui permetó d'aumentar la lor densitat dens los circuits e lo nombre d'operacions realizablas. Los microprocessors modèrnes intègran atau miliards de transistors dont la talha se mesura en nanomètres.

Dus autes axes de desvolopament sostienón tanben l'aumentacion rapida de la poténcia. Lo prumèr estó l'aumentacion de la [[frequéncia]] de relòtge, es a díser lo ritme d'execucion de las instruccions peu processor. Totun, aquera corsa estó limitada a partir deus [[ans 2000]] per problèmas de refrediment&lt;ref&gt;En efèit, aumentar la frequéncia de relòtge aumenta la quantitat de [[calor]] liberada peu processor, çò qu'altèra lo son bon foncionament (Paolo Zanella, Yves Ligier e Emmanuel Lazard, ''Architecture et technologie des ordinateurs'', Malakoff, Dunod, 7{{a}} edicion, 2026, p. 242.).&lt;/ref&gt;. Lo segond axe estó la multiplicacion deu nombre de còrs. En plaça d'accelerar un processor unic, l'idèa es de plaçar mantua unitat de tractament capabla de tribalhar en parallèle&lt;ref&gt;'''[[francés|(fr)]]''' Paolo Zanella, Yves Ligier e Emmanuel Lazard, ''Architecture et technologie des ordinateurs'', Malakoff, Dunod, 7{{a}} edicion, 2026, p. 228.&lt;/ref&gt;. Vaduts la nòrma, los processors multicòrs permeten d'executar mantun prètzhèit e de despartir un medish calcul enter mantun còr&lt;ref&gt;'''[[francés|(fr)]]''' Paolo Zanella, Yves Ligier e Emmanuel Lazard, ''Architecture et technologie des ordinateurs'', Malakoff, Dunod, 7{{a}} edicion, 2026, pp. 248-250.&lt;/ref&gt;.

== Principis de foncionament ==

Lo ròtle fondamentau d'un processor es d'executar rapidament programas, es a díser seguidas d'instruccions elementàrias enregistradas en [[Memòria (informatica)|memòria]]. Lo son foncionament es fondat sus un cicle de basa, repetit de faiçon continuau, qui es sovent descrivut en tres temps&lt;ref&gt;'''[[francés|(fr)]]''' Paolo Zanella, Yves Ligier e Emmanuel Lazard, ''Architecture et technologie des ordinateurs'', Malakoff, Dunod, 7{{a}} edicion, 2026, pp. 198-199.&lt;/ref&gt;. Prumèr, lo processor va cercar en memòria l'instruccion d'executar a l'adreça indicada dens un registre especiau. Puish, descòda aquera instruccion, es a díser que'n determina la natura e las dadas concernidas. Enfin, executa l'operacion demandada e passa a l'instruccion seguenta. Aqueth cicle, a còps resumit peus tèrmes [[anglés]] ''fetch'', ''decode'' e ''execute'', que's repeteish miliards de còps per segonda.

Las instruccions son executadas de manièra sequenciala, a mensh d'ua instruccion ordenant au processor d'anar a un aute endret deu programa, çò que permet de realizar las repeticions o las causidas condicionaus a la basa de tota la [[logica]] [[Tecnologias de l'informacion|informatica]]. Lo ritme d'aqueths cicles es reglat per un [[relòtge]] intèrne qui emet un senhau regular cadençant las operacions deu processor&lt;ref&gt;'''[[francés|(fr)]]''' Paolo Zanella, Yves Ligier e Emmanuel Lazard, ''Architecture et technologie des ordinateurs'', Malakoff, Dunod, 7{{a}} edicion, 2026, pp. 33 e 198.&lt;/ref&gt;. La [[frequéncia]] d'aqueth relòtge balha ua indicacion de la rapiditat deu processor, mes autes paramètres intervienen sus la velocitat de tractament de las informacions com lo nombre d'instruccions tractadas a cada cicle o lo nombre de còrs.

Las dadas manipuladas peus processors son seguidas de 0 e de 1. En efèit, aqueras dadas binàrias son particularament adaptadas a las [[operacion]]s [[logica|logicas]] e [[aritmetica|aritmeticas]] simplas realizablas per circuits compausats de [[transistor]]s agissent com [[interruptor]]s&lt;ref&gt;'''[[francés|(fr)]]''' Douglas Arvid Skoog, F. James Holler e Timothy A. Nieman, ''Principes d'analyse instrumentale'', De Boeck, 2003, pp. 74-77.&lt;/ref&gt;&lt;ref&gt;'''[[francés|(fr)]]''' Paolo Zanella, Yves Ligier e Emmanuel Lazard, ''Architecture et technologie des ordinateurs'', Malakoff, Dunod, 7{{a}} edicion, 2026, pp. 41 e 53.&lt;/ref&gt;.

== Arquitectura e compausants ==

=== Las unitats foncionaus ===

Un processor es compausat d'un ensemble d'unitats especializadas qui coopèran tad executar instruccions. La lor organizacion precisa pòt variar segon los modèles, mes existeish elements comuns. Lo prumèr element fondamentau es l'unitat de comanda (o unitat de contròle) qui dirigeish lo foncionament generau deu processor. Gereish la debanada deu cicle d'execucion en cercant, per exemple, las instruccions, en realizant lo lor descodatge e en enviant las [[informacion]]s necessàrias tà coordinar l'accion de las autas unitats&lt;ref&gt;'''[[francés|(fr)]]''' Paolo Zanella, Yves Ligier e Emmanuel Lazard, ''Architecture et technologie des ordinateurs'', Malakoff, Dunod, 7{{a}} edicion, 2026, p. 33.&lt;/ref&gt;. Lo segond element màger es l'unitat aritmetica e logica (ALU&lt;ref&gt;De l'[[anglés]] ''arithmetic logic unit''.&lt;/ref&gt;). Es lo còr de la capacitat de calcul deu processor. Totun, mantun processor dispausa d'ua unitat addicionau especializada dens los calculs implicant de virgulas flotejantas (FPU&lt;ref&gt;De l'[[anglés]] ''floating-point unit''.&lt;/ref&gt;), mei eficaça tà las operacions suus [[nombre reau|nombres reaus]]. Enfin, lo processor intègra un nombre limitat de petitas [[memòria (informatica)|memòrias]] intèrnas plan rapidas, aperadas registres, on son estocadas temporàriament las dadas e los resultats en cors de tractament. Aqueths registres son situats près de las unitats de calcul. Son donc mei rapides que la memòria principau, mes la lor capacitat es limitada. De mei, daubuns registres an un ròtle particular, com lo qui indica l'adreça de l'instruccion vienenta.

=== La memòria e las comunicacions ===

Tà foncionar, lo processor deu escambiar dadas dab la [[memòria (informatica)|memòria]] e los autes compausants de l'[[ordenador]]. Totun, despuish l'aparicion de l'[[Tecnologias de l'informacion|informatica]], la velocitat deus processors aumentè mei rapidament que la de las memòrias. La consequéncia d'aquera diférencia estó l'aparicion d'un escart de mei en mei important enter la rapiditat deu processor e lo temps necessari tad accedir a las dadas. La gestion d'aqueth escart es un enjòc centrau de l'arquitectura deus ordenadors modèrnes.

En efèit, tad ac redusir, las [[memòria (informatica)|memòrias]] d'un [[ordenador]] son organizadas segon ua ierarquia compausada deus registres (intèrnes au processor), de la memòria cache, de la [[memòria viva]] e de las [[Memòria de massa|memòrias d'estocatge de massa]]. La rapiditat, la talha e lo còst d'aqueras memòrias vàrian en sens invèrse. Las memòrias pròchas deu processor son atau rapidas, petitas e costosas mentre que las memòrias aluenhadas son mei lentas, mes tanben mei granas e mensh costosas. Dens aqueth sistèma, la memòria cache a un ròtle centrau. Es ua memòria rapida, de febla capacitat, integrada au processor o plaçada a proximitat immediata, qui consèrva ua copia de las dadas e de las instruccions mei sovent utilizadas. Atau, lo processor i pòt accedir plan lèu shens aver a esperar la memòria principau, mei lenta&lt;ref&gt;Tad assegurar aquera foncion, la memòria cache es tanben sovent organizada en mantun nivèu, deu mei rapide e petit au mei lent e gran.&lt;/ref&gt;.

Enfin, los escambis d'informacions enter lo processor, la memòria e los autes compausants s'efectuan gràcias a ensembles de connexions, aperats [[bus informatica|buses]], servint a transportar las dadas, las adreças e los senhaus de comanda enter mantun compausant. La rapiditat e l'organizacion d'aqueras comunicacions influeishen hèra suus resultats globaus de la [[maquina]]&lt;ref&gt;'''[[francés|(fr)]]''' Paolo Zanella, Yves Ligier e Emmanuel Lazard, ''Architecture et technologie des ordinateurs'', Malakoff, Dunod, 7{{a}} edicion, 2026, pp. 284-290.&lt;/ref&gt;.

== Tipes e arquitectura ==

=== Las arquitecturas CISC e RISC ===

{{veire|Processor de jòc d'instruccions complèxe|Processor de jòc d'instruccions redusit}}

Dus tipes principaus d'arquitectura son [[tradicion|tradicionaument]] en matèria de concepcion de processors. La prumèra es l'[[arquitectura CISC]] (« processor de jòc d'instruccions complèxa »&lt;ref&gt;De l'[[anglés]] ''complex instruction set computer''.&lt;/ref&gt;) qui consisteish a dotar lo processor d'un gran nombre d'instruccions, a còps plan elaboradas, capablas d'efectuar operacions complèxas en ua sola comanda. Aquera vision, la mei anciana, avèva l'avantatge d'estauviar la memòria e de facilitar lo tribalh deus programaires. Totun, necessitava de concéber processors complèxes e lo son interès diminuí quand arribèn memòrias mei facilas de fabricar e mensh costosas. La familha [[x86]], qui equipa la màger part deus ordenadors personaus e un nombre important de servidors, es l'exemple mei conegut de processor d'aqueth tipe.

La segonda arquitectura es aperada [[arquitectura RISC|RISC]] (« processor de jòc d'instruccions redusit »&lt;ref&gt;de l'anglés ''reduced instruction set computer''.&lt;/ref&gt;). Apareishuda pendent los [[ans 1980]], es fondada sus un processor unicament capable de realizar operacions simplas, mes de faiçon rapida e segon ua durada regulara. Combinasons d'aqueras instruccions elementàrias son utilizadas tad obtiéner operacions mei complèxas. Aquò permet de fabricar processors mei simples, mei rapides e necessitant mensh d'[[energia]]. Aquera arquitectura es donc vaduda dominanta dens lo domeni deus aparelhs mobiles.

Çaquelà, la distincion enter las duas [[tecnica]]s que s'es estompada. En efèit, los [[arquitectura CISC|processors CISC]] modèrnes traduseishen las instruccions complèxas en ua seguida d'operacions simplas com los [[Arquitectura RISC|processors RISC]]. En mei, las arquitecturas RISC que's difusan drin a drin au domeni deus [[ordenador]]s e deus [[servidor (informatica)|servidors]].

=== Los processors generalistas e especializats ===

La màger part deus processors equipant los [[ordenador]]s [[ordenador personau|personaus]] o los [[servidor|servidors]] son processors dits generalistas. Polivalents e sovents dotats d'ua poténcia de calcul hòrta, son concebuts tad executar programas plan variats dens environaments divèrs. Totun, ua larja gamma de processors especializats existeishen tad usatges especifics. Per exemple, los [[microcontrolaire]]s son destinats a controlar un sistèma [[electronica|electronic]] segon un programa enregistrat dens la lor [[memòria (informatica)|memòria]]. Pauc poderós, mes pauc costós, son integrats dens ua multitud d'objèctes (aparelhs electrodomestics, [[automobila]]s, objèctes connectats, etc.).

=== Los processors monocòr e multicòr ===

Ua auta distincion [[istòria|istorica]] separa los processors segon lo lor nombre de còrs. Un còr es ua unitat de tractament complèta, capabla d'executar instruccions de manièra autonòma. Los processors monocòrs estón la nòrma dinc aus [[ans 2000]]. Executavan las operacions ua a ua e l'aumentacion de la lor [[frequéncia de relòtge]] permetó longtemps de melhorar la lor rapiditat. Totun, aquera costuma trobè lo son limit dab los problèmas de [[calor|dissipacion termica]] deus processors utilizant [[frequéncia]]s tròp hautas. Tà resòlver aqueth problèma, los fabricants desvolopèn processors comportant mantun còr tribalhant en parallèle. Aquò necessitè de concéber programas adaptats ad aqueth tipe de foncionament, mes permetó d'executar mantun prètzhèit simultanèament, o de despartir un medish tractament enter mantun còr.

== Aplicacions e economia ==

== Annèxe ==

=== Ligams intèrnes ===
&lt;div style=&quot;-moz-column-count:3; column-count:3;&quot;&gt;
* [[Arquitectura CISC]].
* [[Arquitectura RISC]].
* [[Circuit integrat]].
* [[Electronica]].
* [[Ordenador]].
* [[Processor grafic]].
* [[Semiconductor]].
* [[Transistor]].
* [[Tube electronic]].
&lt;/div&gt;

=== Bibliografia ===

* '''[[francés|(fr)]]''' Paolo Zanella, Yves Ligier e Emmanuel Lazard, ''Architecture et technologie des ordinateurs'', Malakoff, Dunod, 7{{a}} edicion, 2026.

=== Nòtas e referéncias ===
&lt;div style=&quot;-moz-column-count:3; column-count:3;&quot;&gt;
&lt;references/&gt;
&lt;/div&gt;

[[Categoria:Informatica]]</text>
      <sha1>fya0rfx3d9yq0c5g92aweeiqqxj4cx0</sha1>
    </revision>
    <revision>
      <id>2509795</id>
      <parentid>2509793</parentid>
      <timestamp>2026-09-30T18:23:03Z</timestamp>
      <contributor>
        <username>Nicolas Eynaud</username>
        <id>6858</id>
      </contributor>
      <comment>/* Los processors generalistas e especializats */</comment>
      <origin>2509795</origin>
      <model>wikitext</model>
      <format>text/x-wiki</format>
      <text bytes="20198" sha1="cid5t5h3k926089wd9t3u2rlq2ghfzn" xml:space="preserve">{{article en construccion}}
{{1000 fondamentals}}
[[Fichièr:80486dx2-large.jpg|thumb||Lo circuit integrat d'un microprocessor [[Intel 80486DX]]2 dins sa boita (talha reala : 12 × 6,75&amp;nbsp;mm)]]

Lo '''processor central''', de l'[[anglés]] ''CPU'', ''central processing unit'', es lo compausant essencial d'un [[ordenador]] qu'interprèta las instruccions e tracta las donadas d'un [[programa]].

Es lo processor que provesís als ordenadors lor capacitat fondamentala d'èsser programats, es un dels compausants necessaris al foncionament de totes los tipes d'ordenadors, associats a las memòrias primàrias e als dispositius d'intrada/sortida. Un processor constituit d'un sol [[circuit integrat]] es abitualament nomenat [[microprocessor]]; pasmens, d'unes fabricants an desvolopats de processors en lescas: dins aquel cas las foncions elementàrias (ALU, FPU, sequençaire, etc.) son despartidas en divèrses circuits integrats especializats.
La descubèrta del [[transistor]] en 1947 dobriguèt la via de la miniaturizacion dels compausants electronics e lo tèrme d'''unitat centrala'' (CPU) s'es utilizat dins l'industria electronica tre lo començament de las [[annadas 1960]] (Weik 1961).

== Istòria ==

=== De las originas aus prumèrs processors ===

L'idèa de crear ua unitat cargada de tractar l'[[informacion]] segon ua seguida d'instruccions es mei anciana que l'[[electronica]]. Prenó la soa forma [[teoria|teorica]] modèrna durant los [[ans 1940]] dab la definicion de l'[[arquitectura de von Neumann]]&lt;ref&gt;'''[[francés|(fr)]]''' Paolo Zanella, Yves Ligier e Emmanuel Lazard, ''Architecture et technologie des ordinateurs'', Malakoff, Dunod, 7{{a}} edicion, 2026, p. 16.&lt;/ref&gt;&lt;ref&gt;L'[[arquitectura de von Neumann]] n'es pas la sola existenta. Autas arquitecturas estón ensajadas. Avón a còps aplicacions com l'[[arquitectura de tipe Harvard]] deus [[Processor de senhau numeric|processors de senhau numeric]] e deus [[microcontrolaire]]s [[Microcontrolaire PIC|PIC]] e [[Atmel AVR|AVR]].&lt;/ref&gt;. Aquera estructura, imaginada pendent la construction deus prumèrs [[ordenador]]s, es fondada sus ua unitat centrau de tractament qui executa, ua a ua, las instruccions definidas per un programa enregistrat aus costats d'ua [[Memòria (informatica)|memòria]] e de dispositius d'entrada e de sortida. Aqueth modèle, qui distingueish l'unitat de tractament de la memòria, es demorat lo fondament de la màger part deus [[ordenador|ordenadors]] actuaus.

Totun, los prumèrs [[ordenador]]s, fabricats dens los [[ans 1940]] e [[ans 1950|1950]], ne tienèvan pas de processor au sens actuau&lt;ref&gt;'''[[francés|(fr)]]''' Paolo Zanella, Yves Ligier e Emmanuel Lazard, ''Architecture et technologie des ordinateurs'', Malakoff, Dunod, 7{{a}} edicion, 2026, pp. 17-18.&lt;/ref&gt;. La lor unitat de tractament èra constituïda d'un ensemble de compausants. Per exemple, las prumèras [[maquina|maquinas]] utilizavan [[tube electronic|tubes electronics]] voluminós, fragiles, consumeires d'[[energia]] e desgatjant hèra [[calor]]. Ua unitat de tractament aucupava tanben volumes importants, comparables a armaris entièrs. L'[[invencion]] deu [[transistor]] en [[1947]] estó un eveniment decisiu. En efèit, aqueth compausant, capable d'assegurar las medishas foncions qu'un tube electronic en estant mei petit, mei hidable, mei rapide e mensh consumeire d'[[energia]], obrí la via a la miniaturizacion de l'[[electronica]]. Atau, las unitats de tractament basadas sus de transistors vadón mei compactas e mei performantas durant los [[ans 1950]]-[[ans 1960|1960]].

Es pendent aqueth periòde, a la debuta deus [[ans 1960]], qui lo tèrme de ''central processing unit'' (« unitat centrau de tractament », CPU) que's difusè dens l'[[industria]] [[electronica]] tà designar aquera partida de la [[maquina]] cargada d'executar las instruccions. Puish, apareishó lo [[circuit integrat]], qui permetó de regropar mantun transistor sus ua medisha placa de [[semiconductor]]. En redusint enqüèra la talha e lo còst deus compausants, preparè l'aparicion deu microprocessor&lt;ref&gt;'''[[francés|(fr)]]''' Paolo Zanella, Yves Ligier e Emmanuel Lazard, ''Architecture et technologie des ordinateurs'', Malakoff, Dunod, 7{{a}} edicion, 2026, pp. 18-19.&lt;/ref&gt;.

=== L'invencion deu microprocessor ===

[[Fichièr:Intel C4004.jpg|thumb|right|[[Fotografia]] d'un microprocessor [[Intel 4004]].]]

A la debuta deus [[ans 1970]], los progrès de l'[[electronica]] permetón d'amassar los diferents compausants de las unitats de tractament en ua uniça puç a basa de [[semiconductor]]s. Aperat « microprocessor », aqueth dispositiu simplifiquè los [[ordenador|ordenadors]] e lo prumèr modèle [[comèrci|comercializat]], l'[[Intel 4004]], merquè ua rompedura fondamentau dens l'istòria de l'informatica&lt;ref&gt;'''[[francés|(fr)]]''' Paolo Zanella, Yves Ligier e Emmanuel Lazard, ''Architecture et technologie des ordinateurs'', Malakoff, Dunod, 7{{a}} edicion, 2026, p. 225.&lt;/ref&gt;. En efèit, si los sons resultats èran netament inferiors aus processors de l'epòca, lo son volume e lo son còst plan febles permetón de concéber los prumèrs micro-ordenadors a l'origina de l'ordenador personau e de la difusion de l'informatica dens los larèrs a partir de la segonda mieitat deus [[ans 1970]]&lt;ref&gt;Per exemple, l'[[Intel 4004]] avèva ua capacitat de calcul de {{formatnum:92600}} operacions per [[segonda]]. Aqueth nivèu tecnic èra comparable a l'[[ENIAC]] – lo prumèr ordenador modèrne – qui aucupava un espaci de 167 m² e avèva ua [[massa]] totala de 30 t.&lt;/ref&gt;.

Pendent las [[annada]]s seguentas, la poténcia deus microprocessors aumentè lèu. Que's passè atau d'un microprocessor de 4 bits a dispositius de 8, 16 e 32 bits, capables de tractar quantitats creishentas d'[[informacion]]s. En parallèle, lo nombre de [[transistor]]s integrats dens cada puç aumentè shens cès ni pausa e los microprocessors vadón l'element clau deus ordenadors&lt;ref&gt;'''[[francés|(fr)]]''' René J. Chevance, ''Microprocesseurs - Introduction'', reféréncia H1158 V1, Techniques de l'ingénieur, 1998.&lt;/ref&gt;.

=== L'evolucion deus microprocessors ===

A partir deus [[ans 1970]], l'evolucion deus microprocessors seguí un ritme regular qui estó formalizat, de faiçon [[empirisme|empirica]], per [[Gordon Moore]] ([[1929]]-[[2023]]), un deus confondators d'[[Intel]]. Segon la [[lei de Moore|lei qui pòrta lo son nom]], lo nombre de [[transistor]]s podent estar integrat dens ua puç dobla cada dus ans&lt;ref&gt;'''[[anglés|(en)]]'''  Gordon E. Moore, « Progress in Digital Integrated Electronics », ''IEEE Text Speech'',‎ 1975.&lt;/ref&gt;. Aquela relacion demorè vertadèra dinc aus [[ans 2010]] e illustrè la rapiditat deus progrès de las [[industria]]s [[electronica]] e [[informatica]]&lt;ref&gt;'''[[francés|(fr)]]''' Jacques Blamont, ''Réseaux ! : le pari de l'intelligence collective'', París, CNRS Éditions, 2018.&lt;/ref&gt;. Aquera progression èra principaument basada sus la miniaturizacion continua deus transistors qui permetó d'aumentar la lor densitat dens los circuits e lo nombre d'operacions realizablas. Los microprocessors modèrnes intègran atau miliards de transistors dont la talha se mesura en nanomètres.

Dus autes axes de desvolopament sostienón tanben l'aumentacion rapida de la poténcia. Lo prumèr estó l'aumentacion de la [[frequéncia]] de relòtge, es a díser lo ritme d'execucion de las instruccions peu processor. Totun, aquera corsa estó limitada a partir deus [[ans 2000]] per problèmas de refrediment&lt;ref&gt;En efèit, aumentar la frequéncia de relòtge aumenta la quantitat de [[calor]] liberada peu processor, çò qu'altèra lo son bon foncionament (Paolo Zanella, Yves Ligier e Emmanuel Lazard, ''Architecture et technologie des ordinateurs'', Malakoff, Dunod, 7{{a}} edicion, 2026, p. 242.).&lt;/ref&gt;. Lo segond axe estó la multiplicacion deu nombre de còrs. En plaça d'accelerar un processor unic, l'idèa es de plaçar mantua unitat de tractament capabla de tribalhar en parallèle&lt;ref&gt;'''[[francés|(fr)]]''' Paolo Zanella, Yves Ligier e Emmanuel Lazard, ''Architecture et technologie des ordinateurs'', Malakoff, Dunod, 7{{a}} edicion, 2026, p. 228.&lt;/ref&gt;. Vaduts la nòrma, los processors multicòrs permeten d'executar mantun prètzhèit e de despartir un medish calcul enter mantun còr&lt;ref&gt;'''[[francés|(fr)]]''' Paolo Zanella, Yves Ligier e Emmanuel Lazard, ''Architecture et technologie des ordinateurs'', Malakoff, Dunod, 7{{a}} edicion, 2026, pp. 248-250.&lt;/ref&gt;.

== Principis de foncionament ==

Lo ròtle fondamentau d'un processor es d'executar rapidament programas, es a díser seguidas d'instruccions elementàrias enregistradas en [[Memòria (informatica)|memòria]]. Lo son foncionament es fondat sus un cicle de basa, repetit de faiçon continuau, qui es sovent descrivut en tres temps&lt;ref&gt;'''[[francés|(fr)]]''' Paolo Zanella, Yves Ligier e Emmanuel Lazard, ''Architecture et technologie des ordinateurs'', Malakoff, Dunod, 7{{a}} edicion, 2026, pp. 198-199.&lt;/ref&gt;. Prumèr, lo processor va cercar en memòria l'instruccion d'executar a l'adreça indicada dens un registre especiau. Puish, descòda aquera instruccion, es a díser que'n determina la natura e las dadas concernidas. Enfin, executa l'operacion demandada e passa a l'instruccion seguenta. Aqueth cicle, a còps resumit peus tèrmes [[anglés]] ''fetch'', ''decode'' e ''execute'', que's repeteish miliards de còps per segonda.

Las instruccions son executadas de manièra sequenciala, a mensh d'ua instruccion ordenant au processor d'anar a un aute endret deu programa, çò que permet de realizar las repeticions o las causidas condicionaus a la basa de tota la [[logica]] [[Tecnologias de l'informacion|informatica]]. Lo ritme d'aqueths cicles es reglat per un [[relòtge]] intèrne qui emet un senhau regular cadençant las operacions deu processor&lt;ref&gt;'''[[francés|(fr)]]''' Paolo Zanella, Yves Ligier e Emmanuel Lazard, ''Architecture et technologie des ordinateurs'', Malakoff, Dunod, 7{{a}} edicion, 2026, pp. 33 e 198.&lt;/ref&gt;. La [[frequéncia]] d'aqueth relòtge balha ua indicacion de la rapiditat deu processor, mes autes paramètres intervienen sus la velocitat de tractament de las informacions com lo nombre d'instruccions tractadas a cada cicle o lo nombre de còrs.

Las dadas manipuladas peus processors son seguidas de 0 e de 1. En efèit, aqueras dadas binàrias son particularament adaptadas a las [[operacion]]s [[logica|logicas]] e [[aritmetica|aritmeticas]] simplas realizablas per circuits compausats de [[transistor]]s agissent com [[interruptor]]s&lt;ref&gt;'''[[francés|(fr)]]''' Douglas Arvid Skoog, F. James Holler e Timothy A. Nieman, ''Principes d'analyse instrumentale'', De Boeck, 2003, pp. 74-77.&lt;/ref&gt;&lt;ref&gt;'''[[francés|(fr)]]''' Paolo Zanella, Yves Ligier e Emmanuel Lazard, ''Architecture et technologie des ordinateurs'', Malakoff, Dunod, 7{{a}} edicion, 2026, pp. 41 e 53.&lt;/ref&gt;.

== Arquitectura e compausants ==

=== Las unitats foncionaus ===

Un processor es compausat d'un ensemble d'unitats especializadas qui coopèran tad executar instruccions. La lor organizacion precisa pòt variar segon los modèles, mes existeish elements comuns. Lo prumèr element fondamentau es l'unitat de comanda (o unitat de contròle) qui dirigeish lo foncionament generau deu processor. Gereish la debanada deu cicle d'execucion en cercant, per exemple, las instruccions, en realizant lo lor descodatge e en enviant las [[informacion]]s necessàrias tà coordinar l'accion de las autas unitats&lt;ref&gt;'''[[francés|(fr)]]''' Paolo Zanella, Yves Ligier e Emmanuel Lazard, ''Architecture et technologie des ordinateurs'', Malakoff, Dunod, 7{{a}} edicion, 2026, p. 33.&lt;/ref&gt;. Lo segond element màger es l'unitat aritmetica e logica (ALU&lt;ref&gt;De l'[[anglés]] ''arithmetic logic unit''.&lt;/ref&gt;). Es lo còr de la capacitat de calcul deu processor. Totun, mantun processor dispausa d'ua unitat addicionau especializada dens los calculs implicant de virgulas flotejantas (FPU&lt;ref&gt;De l'[[anglés]] ''floating-point unit''.&lt;/ref&gt;), mei eficaça tà las operacions suus [[nombre reau|nombres reaus]]. Enfin, lo processor intègra un nombre limitat de petitas [[memòria (informatica)|memòrias]] intèrnas plan rapidas, aperadas registres, on son estocadas temporàriament las dadas e los resultats en cors de tractament. Aqueths registres son situats près de las unitats de calcul. Son donc mei rapides que la memòria principau, mes la lor capacitat es limitada. De mei, daubuns registres an un ròtle particular, com lo qui indica l'adreça de l'instruccion vienenta.

=== La memòria e las comunicacions ===

Tà foncionar, lo processor deu escambiar dadas dab la [[memòria (informatica)|memòria]] e los autes compausants de l'[[ordenador]]. Totun, despuish l'aparicion de l'[[Tecnologias de l'informacion|informatica]], la velocitat deus processors aumentè mei rapidament que la de las memòrias. La consequéncia d'aquera diférencia estó l'aparicion d'un escart de mei en mei important enter la rapiditat deu processor e lo temps necessari tad accedir a las dadas. La gestion d'aqueth escart es un enjòc centrau de l'arquitectura deus ordenadors modèrnes.

En efèit, tad ac redusir, las [[memòria (informatica)|memòrias]] d'un [[ordenador]] son organizadas segon ua ierarquia compausada deus registres (intèrnes au processor), de la memòria cache, de la [[memòria viva]] e de las [[Memòria de massa|memòrias d'estocatge de massa]]. La rapiditat, la talha e lo còst d'aqueras memòrias vàrian en sens invèrse. Las memòrias pròchas deu processor son atau rapidas, petitas e costosas mentre que las memòrias aluenhadas son mei lentas, mes tanben mei granas e mensh costosas. Dens aqueth sistèma, la memòria cache a un ròtle centrau. Es ua memòria rapida, de febla capacitat, integrada au processor o plaçada a proximitat immediata, qui consèrva ua copia de las dadas e de las instruccions mei sovent utilizadas. Atau, lo processor i pòt accedir plan lèu shens aver a esperar la memòria principau, mei lenta&lt;ref&gt;Tad assegurar aquera foncion, la memòria cache es tanben sovent organizada en mantun nivèu, deu mei rapide e petit au mei lent e gran.&lt;/ref&gt;.

Enfin, los escambis d'informacions enter lo processor, la memòria e los autes compausants s'efectuan gràcias a ensembles de connexions, aperats [[bus informatica|buses]], servint a transportar las dadas, las adreças e los senhaus de comanda enter mantun compausant. La rapiditat e l'organizacion d'aqueras comunicacions influeishen hèra suus resultats globaus de la [[maquina]]&lt;ref&gt;'''[[francés|(fr)]]''' Paolo Zanella, Yves Ligier e Emmanuel Lazard, ''Architecture et technologie des ordinateurs'', Malakoff, Dunod, 7{{a}} edicion, 2026, pp. 284-290.&lt;/ref&gt;.

== Tipes e arquitectura ==

=== Las arquitecturas CISC e RISC ===

{{veire|Processor de jòc d'instruccions complèxe|Processor de jòc d'instruccions redusit}}

Dus tipes principaus d'arquitectura son [[tradicion|tradicionaument]] en matèria de concepcion de processors. La prumèra es l'[[arquitectura CISC]] (« processor de jòc d'instruccions complèxa »&lt;ref&gt;De l'[[anglés]] ''complex instruction set computer''.&lt;/ref&gt;) qui consisteish a dotar lo processor d'un gran nombre d'instruccions, a còps plan elaboradas, capablas d'efectuar operacions complèxas en ua sola comanda. Aquera vision, la mei anciana, avèva l'avantatge d'estauviar la memòria e de facilitar lo tribalh deus programaires. Totun, necessitava de concéber processors complèxes e lo son interès diminuí quand arribèn memòrias mei facilas de fabricar e mensh costosas. La familha [[x86]], qui equipa la màger part deus ordenadors personaus e un nombre important de servidors, es l'exemple mei conegut de processor d'aqueth tipe.

La segonda arquitectura es aperada [[arquitectura RISC|RISC]] (« processor de jòc d'instruccions redusit »&lt;ref&gt;de l'anglés ''reduced instruction set computer''.&lt;/ref&gt;). Apareishuda pendent los [[ans 1980]], es fondada sus un processor unicament capable de realizar operacions simplas, mes de faiçon rapida e segon ua durada regulara. Combinasons d'aqueras instruccions elementàrias son utilizadas tad obtiéner operacions mei complèxas. Aquò permet de fabricar processors mei simples, mei rapides e necessitant mensh d'[[energia]]. Aquera arquitectura es donc vaduda dominanta dens lo domeni deus aparelhs mobiles.

Çaquelà, la distincion enter las duas [[tecnica]]s que s'es estompada. En efèit, los [[arquitectura CISC|processors CISC]] modèrnes traduseishen las instruccions complèxas en ua seguida d'operacions simplas com los [[Arquitectura RISC|processors RISC]]. En mei, las arquitecturas RISC que's difusan drin a drin au domeni deus [[ordenador]]s e deus [[servidor (informatica)|servidors]].

=== Los processors generalistas e especializats ===

La màger part deus processors equipant los [[ordenador]]s [[ordenador personau|personaus]] o los [[servidor|servidors]] son processors dits generalistas. Polivalents e sovents dotats d'ua poténcia de calcul hòrta, son concebuts tad executar programas plan variats dens environaments divèrs. Totun, ua larja gamma de processors especializats existeishen tad usatges especifics. Per exemple, los [[microcontrolaire]]s son destinats a controlar un sistèma [[electronica|electronic]] segon un programa enregistrat dens la lor [[memòria (informatica)|memòria]]. Pauc poderós, mes pauc costós, son integrats dens ua multitud d'objèctes (aparelhs electrodomestics, [[automobila]]s, objèctes connectats, etc.).

Au miei deus processors especializats, los [[processor grafic|processors grafics]] (GPU) aucupan ua plaça particulara. Concebuts a l'origina tà miar calculs ligats a l'afichatge d'imatges, son fondats sus ua arquitectura diferenta deus processors centraus classics. En plaça d'un nombre limitat de còrs poderós, alinhan un nombre gran d'unitats de calcil simplas, mes capablas de tribalhar en parallèle sus de granas quantitats de dadas. Au delà de l'afichatge grafic, aqueths processors an atau trobat un ròtle navèth dab lo desvolopament de l'[[intelligéncia artificiala]]. En efèit, los hialats de [[neuròna artificiala|neurònas artificialas]] son basats sus operacions simplas de faiçon simultanèa. Los [[processor grafic|GPU]] son doncàs venguts l'atruna de calcul centrau deus sistèmas d'IA modèrnes e la lor produccion un sector important de l'[[industria]] [[electronica]]&lt;ref&gt;'''[[anglés|(en)]]''' Christopher M. Bishop e Hugh Bishop, ''Deep Learning - Foundations and Concepts'', Springer, 2024, p. 20.&lt;/ref&gt;.

=== Los processors monocòr e multicòr ===

Ua auta distincion [[istòria|istorica]] separa los processors segon lo lor nombre de còrs. Un còr es ua unitat de tractament complèta, capabla d'executar instruccions de manièra autonòma. Los processors monocòrs estón la nòrma dinc aus [[ans 2000]]. Executavan las operacions ua a ua e l'aumentacion de la lor [[frequéncia de relòtge]] permetó longtemps de melhorar la lor rapiditat. Totun, aquera costuma trobè lo son limit dab los problèmas de [[calor|dissipacion termica]] deus processors utilizant [[frequéncia]]s tròp hautas. Tà resòlver aqueth problèma, los fabricants desvolopèn processors comportant mantun còr tribalhant en parallèle. Aquò necessitè de concéber programas adaptats ad aqueth tipe de foncionament, mes permetó d'executar mantun prètzhèit simultanèament, o de despartir un medish tractament enter mantun còr.

== Aplicacions e economia ==

== Annèxe ==

=== Ligams intèrnes ===
&lt;div style=&quot;-moz-column-count:3; column-count:3;&quot;&gt;
* [[Arquitectura CISC]].
* [[Arquitectura RISC]].
* [[Circuit integrat]].
* [[Electronica]].
* [[Ordenador]].
* [[Processor grafic]].
* [[Semiconductor]].
* [[Transistor]].
* [[Tube electronic]].
&lt;/div&gt;

=== Bibliografia ===

* '''[[francés|(fr)]]''' Paolo Zanella, Yves Ligier e Emmanuel Lazard, ''Architecture et technologie des ordinateurs'', Malakoff, Dunod, 7{{a}} edicion, 2026.

=== Nòtas e referéncias ===
&lt;div style=&quot;-moz-column-count:3; column-count:3;&quot;&gt;
&lt;references/&gt;
&lt;/div&gt;

[[Categoria:Informatica]]</text>
      <sha1>cid5t5h3k926089wd9t3u2rlq2ghfzn</sha1>
    </revision>
    <revision>
      <id>2509796</id>
      <parentid>2509795</parentid>
      <timestamp>2026-09-30T18:24:08Z</timestamp>
      <contributor>
        <username>Nicolas Eynaud</username>
        <id>6858</id>
      </contributor>
      <comment>/* Los processors generalistas e especializats */</comment>
      <origin>2509796</origin>
      <model>wikitext</model>
      <format>text/x-wiki</format>
      <text bytes="20198" sha1="qvez161gdv8w4o30d5rfgwbijh1t594" xml:space="preserve">{{article en construccion}}
{{1000 fondamentals}}
[[Fichièr:80486dx2-large.jpg|thumb||Lo circuit integrat d'un microprocessor [[Intel 80486DX]]2 dins sa boita (talha reala : 12 × 6,75&amp;nbsp;mm)]]

Lo '''processor central''', de l'[[anglés]] ''CPU'', ''central processing unit'', es lo compausant essencial d'un [[ordenador]] qu'interprèta las instruccions e tracta las donadas d'un [[programa]].

Es lo processor que provesís als ordenadors lor capacitat fondamentala d'èsser programats, es un dels compausants necessaris al foncionament de totes los tipes d'ordenadors, associats a las memòrias primàrias e als dispositius d'intrada/sortida. Un processor constituit d'un sol [[circuit integrat]] es abitualament nomenat [[microprocessor]]; pasmens, d'unes fabricants an desvolopats de processors en lescas: dins aquel cas las foncions elementàrias (ALU, FPU, sequençaire, etc.) son despartidas en divèrses circuits integrats especializats.
La descubèrta del [[transistor]] en 1947 dobriguèt la via de la miniaturizacion dels compausants electronics e lo tèrme d'''unitat centrala'' (CPU) s'es utilizat dins l'industria electronica tre lo començament de las [[annadas 1960]] (Weik 1961).

== Istòria ==

=== De las originas aus prumèrs processors ===

L'idèa de crear ua unitat cargada de tractar l'[[informacion]] segon ua seguida d'instruccions es mei anciana que l'[[electronica]]. Prenó la soa forma [[teoria|teorica]] modèrna durant los [[ans 1940]] dab la definicion de l'[[arquitectura de von Neumann]]&lt;ref&gt;'''[[francés|(fr)]]''' Paolo Zanella, Yves Ligier e Emmanuel Lazard, ''Architecture et technologie des ordinateurs'', Malakoff, Dunod, 7{{a}} edicion, 2026, p. 16.&lt;/ref&gt;&lt;ref&gt;L'[[arquitectura de von Neumann]] n'es pas la sola existenta. Autas arquitecturas estón ensajadas. Avón a còps aplicacions com l'[[arquitectura de tipe Harvard]] deus [[Processor de senhau numeric|processors de senhau numeric]] e deus [[microcontrolaire]]s [[Microcontrolaire PIC|PIC]] e [[Atmel AVR|AVR]].&lt;/ref&gt;. Aquera estructura, imaginada pendent la construction deus prumèrs [[ordenador]]s, es fondada sus ua unitat centrau de tractament qui executa, ua a ua, las instruccions definidas per un programa enregistrat aus costats d'ua [[Memòria (informatica)|memòria]] e de dispositius d'entrada e de sortida. Aqueth modèle, qui distingueish l'unitat de tractament de la memòria, es demorat lo fondament de la màger part deus [[ordenador|ordenadors]] actuaus.

Totun, los prumèrs [[ordenador]]s, fabricats dens los [[ans 1940]] e [[ans 1950|1950]], ne tienèvan pas de processor au sens actuau&lt;ref&gt;'''[[francés|(fr)]]''' Paolo Zanella, Yves Ligier e Emmanuel Lazard, ''Architecture et technologie des ordinateurs'', Malakoff, Dunod, 7{{a}} edicion, 2026, pp. 17-18.&lt;/ref&gt;. La lor unitat de tractament èra constituïda d'un ensemble de compausants. Per exemple, las prumèras [[maquina|maquinas]] utilizavan [[tube electronic|tubes electronics]] voluminós, fragiles, consumeires d'[[energia]] e desgatjant hèra [[calor]]. Ua unitat de tractament aucupava tanben volumes importants, comparables a armaris entièrs. L'[[invencion]] deu [[transistor]] en [[1947]] estó un eveniment decisiu. En efèit, aqueth compausant, capable d'assegurar las medishas foncions qu'un tube electronic en estant mei petit, mei hidable, mei rapide e mensh consumeire d'[[energia]], obrí la via a la miniaturizacion de l'[[electronica]]. Atau, las unitats de tractament basadas sus de transistors vadón mei compactas e mei performantas durant los [[ans 1950]]-[[ans 1960|1960]].

Es pendent aqueth periòde, a la debuta deus [[ans 1960]], qui lo tèrme de ''central processing unit'' (« unitat centrau de tractament », CPU) que's difusè dens l'[[industria]] [[electronica]] tà designar aquera partida de la [[maquina]] cargada d'executar las instruccions. Puish, apareishó lo [[circuit integrat]], qui permetó de regropar mantun transistor sus ua medisha placa de [[semiconductor]]. En redusint enqüèra la talha e lo còst deus compausants, preparè l'aparicion deu microprocessor&lt;ref&gt;'''[[francés|(fr)]]''' Paolo Zanella, Yves Ligier e Emmanuel Lazard, ''Architecture et technologie des ordinateurs'', Malakoff, Dunod, 7{{a}} edicion, 2026, pp. 18-19.&lt;/ref&gt;.

=== L'invencion deu microprocessor ===

[[Fichièr:Intel C4004.jpg|thumb|right|[[Fotografia]] d'un microprocessor [[Intel 4004]].]]

A la debuta deus [[ans 1970]], los progrès de l'[[electronica]] permetón d'amassar los diferents compausants de las unitats de tractament en ua uniça puç a basa de [[semiconductor]]s. Aperat « microprocessor », aqueth dispositiu simplifiquè los [[ordenador|ordenadors]] e lo prumèr modèle [[comèrci|comercializat]], l'[[Intel 4004]], merquè ua rompedura fondamentau dens l'istòria de l'informatica&lt;ref&gt;'''[[francés|(fr)]]''' Paolo Zanella, Yves Ligier e Emmanuel Lazard, ''Architecture et technologie des ordinateurs'', Malakoff, Dunod, 7{{a}} edicion, 2026, p. 225.&lt;/ref&gt;. En efèit, si los sons resultats èran netament inferiors aus processors de l'epòca, lo son volume e lo son còst plan febles permetón de concéber los prumèrs micro-ordenadors a l'origina de l'ordenador personau e de la difusion de l'informatica dens los larèrs a partir de la segonda mieitat deus [[ans 1970]]&lt;ref&gt;Per exemple, l'[[Intel 4004]] avèva ua capacitat de calcul de {{formatnum:92600}} operacions per [[segonda]]. Aqueth nivèu tecnic èra comparable a l'[[ENIAC]] – lo prumèr ordenador modèrne – qui aucupava un espaci de 167 m² e avèva ua [[massa]] totala de 30 t.&lt;/ref&gt;.

Pendent las [[annada]]s seguentas, la poténcia deus microprocessors aumentè lèu. Que's passè atau d'un microprocessor de 4 bits a dispositius de 8, 16 e 32 bits, capables de tractar quantitats creishentas d'[[informacion]]s. En parallèle, lo nombre de [[transistor]]s integrats dens cada puç aumentè shens cès ni pausa e los microprocessors vadón l'element clau deus ordenadors&lt;ref&gt;'''[[francés|(fr)]]''' René J. Chevance, ''Microprocesseurs - Introduction'', reféréncia H1158 V1, Techniques de l'ingénieur, 1998.&lt;/ref&gt;.

=== L'evolucion deus microprocessors ===

A partir deus [[ans 1970]], l'evolucion deus microprocessors seguí un ritme regular qui estó formalizat, de faiçon [[empirisme|empirica]], per [[Gordon Moore]] ([[1929]]-[[2023]]), un deus confondators d'[[Intel]]. Segon la [[lei de Moore|lei qui pòrta lo son nom]], lo nombre de [[transistor]]s podent estar integrat dens ua puç dobla cada dus ans&lt;ref&gt;'''[[anglés|(en)]]'''  Gordon E. Moore, « Progress in Digital Integrated Electronics », ''IEEE Text Speech'',‎ 1975.&lt;/ref&gt;. Aquela relacion demorè vertadèra dinc aus [[ans 2010]] e illustrè la rapiditat deus progrès de las [[industria]]s [[electronica]] e [[informatica]]&lt;ref&gt;'''[[francés|(fr)]]''' Jacques Blamont, ''Réseaux ! : le pari de l'intelligence collective'', París, CNRS Éditions, 2018.&lt;/ref&gt;. Aquera progression èra principaument basada sus la miniaturizacion continua deus transistors qui permetó d'aumentar la lor densitat dens los circuits e lo nombre d'operacions realizablas. Los microprocessors modèrnes intègran atau miliards de transistors dont la talha se mesura en nanomètres.

Dus autes axes de desvolopament sostienón tanben l'aumentacion rapida de la poténcia. Lo prumèr estó l'aumentacion de la [[frequéncia]] de relòtge, es a díser lo ritme d'execucion de las instruccions peu processor. Totun, aquera corsa estó limitada a partir deus [[ans 2000]] per problèmas de refrediment&lt;ref&gt;En efèit, aumentar la frequéncia de relòtge aumenta la quantitat de [[calor]] liberada peu processor, çò qu'altèra lo son bon foncionament (Paolo Zanella, Yves Ligier e Emmanuel Lazard, ''Architecture et technologie des ordinateurs'', Malakoff, Dunod, 7{{a}} edicion, 2026, p. 242.).&lt;/ref&gt;. Lo segond axe estó la multiplicacion deu nombre de còrs. En plaça d'accelerar un processor unic, l'idèa es de plaçar mantua unitat de tractament capabla de tribalhar en parallèle&lt;ref&gt;'''[[francés|(fr)]]''' Paolo Zanella, Yves Ligier e Emmanuel Lazard, ''Architecture et technologie des ordinateurs'', Malakoff, Dunod, 7{{a}} edicion, 2026, p. 228.&lt;/ref&gt;. Vaduts la nòrma, los processors multicòrs permeten d'executar mantun prètzhèit e de despartir un medish calcul enter mantun còr&lt;ref&gt;'''[[francés|(fr)]]''' Paolo Zanella, Yves Ligier e Emmanuel Lazard, ''Architecture et technologie des ordinateurs'', Malakoff, Dunod, 7{{a}} edicion, 2026, pp. 248-250.&lt;/ref&gt;.

== Principis de foncionament ==

Lo ròtle fondamentau d'un processor es d'executar rapidament programas, es a díser seguidas d'instruccions elementàrias enregistradas en [[Memòria (informatica)|memòria]]. Lo son foncionament es fondat sus un cicle de basa, repetit de faiçon continuau, qui es sovent descrivut en tres temps&lt;ref&gt;'''[[francés|(fr)]]''' Paolo Zanella, Yves Ligier e Emmanuel Lazard, ''Architecture et technologie des ordinateurs'', Malakoff, Dunod, 7{{a}} edicion, 2026, pp. 198-199.&lt;/ref&gt;. Prumèr, lo processor va cercar en memòria l'instruccion d'executar a l'adreça indicada dens un registre especiau. Puish, descòda aquera instruccion, es a díser que'n determina la natura e las dadas concernidas. Enfin, executa l'operacion demandada e passa a l'instruccion seguenta. Aqueth cicle, a còps resumit peus tèrmes [[anglés]] ''fetch'', ''decode'' e ''execute'', que's repeteish miliards de còps per segonda.

Las instruccions son executadas de manièra sequenciala, a mensh d'ua instruccion ordenant au processor d'anar a un aute endret deu programa, çò que permet de realizar las repeticions o las causidas condicionaus a la basa de tota la [[logica]] [[Tecnologias de l'informacion|informatica]]. Lo ritme d'aqueths cicles es reglat per un [[relòtge]] intèrne qui emet un senhau regular cadençant las operacions deu processor&lt;ref&gt;'''[[francés|(fr)]]''' Paolo Zanella, Yves Ligier e Emmanuel Lazard, ''Architecture et technologie des ordinateurs'', Malakoff, Dunod, 7{{a}} edicion, 2026, pp. 33 e 198.&lt;/ref&gt;. La [[frequéncia]] d'aqueth relòtge balha ua indicacion de la rapiditat deu processor, mes autes paramètres intervienen sus la velocitat de tractament de las informacions com lo nombre d'instruccions tractadas a cada cicle o lo nombre de còrs.

Las dadas manipuladas peus processors son seguidas de 0 e de 1. En efèit, aqueras dadas binàrias son particularament adaptadas a las [[operacion]]s [[logica|logicas]] e [[aritmetica|aritmeticas]] simplas realizablas per circuits compausats de [[transistor]]s agissent com [[interruptor]]s&lt;ref&gt;'''[[francés|(fr)]]''' Douglas Arvid Skoog, F. James Holler e Timothy A. Nieman, ''Principes d'analyse instrumentale'', De Boeck, 2003, pp. 74-77.&lt;/ref&gt;&lt;ref&gt;'''[[francés|(fr)]]''' Paolo Zanella, Yves Ligier e Emmanuel Lazard, ''Architecture et technologie des ordinateurs'', Malakoff, Dunod, 7{{a}} edicion, 2026, pp. 41 e 53.&lt;/ref&gt;.

== Arquitectura e compausants ==

=== Las unitats foncionaus ===

Un processor es compausat d'un ensemble d'unitats especializadas qui coopèran tad executar instruccions. La lor organizacion precisa pòt variar segon los modèles, mes existeish elements comuns. Lo prumèr element fondamentau es l'unitat de comanda (o unitat de contròle) qui dirigeish lo foncionament generau deu processor. Gereish la debanada deu cicle d'execucion en cercant, per exemple, las instruccions, en realizant lo lor descodatge e en enviant las [[informacion]]s necessàrias tà coordinar l'accion de las autas unitats&lt;ref&gt;'''[[francés|(fr)]]''' Paolo Zanella, Yves Ligier e Emmanuel Lazard, ''Architecture et technologie des ordinateurs'', Malakoff, Dunod, 7{{a}} edicion, 2026, p. 33.&lt;/ref&gt;. Lo segond element màger es l'unitat aritmetica e logica (ALU&lt;ref&gt;De l'[[anglés]] ''arithmetic logic unit''.&lt;/ref&gt;). Es lo còr de la capacitat de calcul deu processor. Totun, mantun processor dispausa d'ua unitat addicionau especializada dens los calculs implicant de virgulas flotejantas (FPU&lt;ref&gt;De l'[[anglés]] ''floating-point unit''.&lt;/ref&gt;), mei eficaça tà las operacions suus [[nombre reau|nombres reaus]]. Enfin, lo processor intègra un nombre limitat de petitas [[memòria (informatica)|memòrias]] intèrnas plan rapidas, aperadas registres, on son estocadas temporàriament las dadas e los resultats en cors de tractament. Aqueths registres son situats près de las unitats de calcul. Son donc mei rapides que la memòria principau, mes la lor capacitat es limitada. De mei, daubuns registres an un ròtle particular, com lo qui indica l'adreça de l'instruccion vienenta.

=== La memòria e las comunicacions ===

Tà foncionar, lo processor deu escambiar dadas dab la [[memòria (informatica)|memòria]] e los autes compausants de l'[[ordenador]]. Totun, despuish l'aparicion de l'[[Tecnologias de l'informacion|informatica]], la velocitat deus processors aumentè mei rapidament que la de las memòrias. La consequéncia d'aquera diférencia estó l'aparicion d'un escart de mei en mei important enter la rapiditat deu processor e lo temps necessari tad accedir a las dadas. La gestion d'aqueth escart es un enjòc centrau de l'arquitectura deus ordenadors modèrnes.

En efèit, tad ac redusir, las [[memòria (informatica)|memòrias]] d'un [[ordenador]] son organizadas segon ua ierarquia compausada deus registres (intèrnes au processor), de la memòria cache, de la [[memòria viva]] e de las [[Memòria de massa|memòrias d'estocatge de massa]]. La rapiditat, la talha e lo còst d'aqueras memòrias vàrian en sens invèrse. Las memòrias pròchas deu processor son atau rapidas, petitas e costosas mentre que las memòrias aluenhadas son mei lentas, mes tanben mei granas e mensh costosas. Dens aqueth sistèma, la memòria cache a un ròtle centrau. Es ua memòria rapida, de febla capacitat, integrada au processor o plaçada a proximitat immediata, qui consèrva ua copia de las dadas e de las instruccions mei sovent utilizadas. Atau, lo processor i pòt accedir plan lèu shens aver a esperar la memòria principau, mei lenta&lt;ref&gt;Tad assegurar aquera foncion, la memòria cache es tanben sovent organizada en mantun nivèu, deu mei rapide e petit au mei lent e gran.&lt;/ref&gt;.

Enfin, los escambis d'informacions enter lo processor, la memòria e los autes compausants s'efectuan gràcias a ensembles de connexions, aperats [[bus informatica|buses]], servint a transportar las dadas, las adreças e los senhaus de comanda enter mantun compausant. La rapiditat e l'organizacion d'aqueras comunicacions influeishen hèra suus resultats globaus de la [[maquina]]&lt;ref&gt;'''[[francés|(fr)]]''' Paolo Zanella, Yves Ligier e Emmanuel Lazard, ''Architecture et technologie des ordinateurs'', Malakoff, Dunod, 7{{a}} edicion, 2026, pp. 284-290.&lt;/ref&gt;.

== Tipes e arquitectura ==

=== Las arquitecturas CISC e RISC ===

{{veire|Processor de jòc d'instruccions complèxe|Processor de jòc d'instruccions redusit}}

Dus tipes principaus d'arquitectura son [[tradicion|tradicionaument]] en matèria de concepcion de processors. La prumèra es l'[[arquitectura CISC]] (« processor de jòc d'instruccions complèxa »&lt;ref&gt;De l'[[anglés]] ''complex instruction set computer''.&lt;/ref&gt;) qui consisteish a dotar lo processor d'un gran nombre d'instruccions, a còps plan elaboradas, capablas d'efectuar operacions complèxas en ua sola comanda. Aquera vision, la mei anciana, avèva l'avantatge d'estauviar la memòria e de facilitar lo tribalh deus programaires. Totun, necessitava de concéber processors complèxes e lo son interès diminuí quand arribèn memòrias mei facilas de fabricar e mensh costosas. La familha [[x86]], qui equipa la màger part deus ordenadors personaus e un nombre important de servidors, es l'exemple mei conegut de processor d'aqueth tipe.

La segonda arquitectura es aperada [[arquitectura RISC|RISC]] (« processor de jòc d'instruccions redusit »&lt;ref&gt;de l'anglés ''reduced instruction set computer''.&lt;/ref&gt;). Apareishuda pendent los [[ans 1980]], es fondada sus un processor unicament capable de realizar operacions simplas, mes de faiçon rapida e segon ua durada regulara. Combinasons d'aqueras instruccions elementàrias son utilizadas tad obtiéner operacions mei complèxas. Aquò permet de fabricar processors mei simples, mei rapides e necessitant mensh d'[[energia]]. Aquera arquitectura es donc vaduda dominanta dens lo domeni deus aparelhs mobiles.

Çaquelà, la distincion enter las duas [[tecnica]]s que s'es estompada. En efèit, los [[arquitectura CISC|processors CISC]] modèrnes traduseishen las instruccions complèxas en ua seguida d'operacions simplas com los [[Arquitectura RISC|processors RISC]]. En mei, las arquitecturas RISC que's difusan drin a drin au domeni deus [[ordenador]]s e deus [[servidor (informatica)|servidors]].

=== Los processors generalistas e especializats ===

La màger part deus processors equipant los [[ordenador]]s [[ordenador personau|personaus]] o los [[servidor|servidors]] son processors dits generalistas. Polivalents e sovents dotats d'ua poténcia de calcul hòrta, son concebuts tad executar programas plan variats dens environaments divèrs. Totun, ua larja gamma de processors especializats existeishen tad usatges especifics. Per exemple, los [[microcontrolaire]]s son destinats a controlar un sistèma [[electronica|electronic]] segon un programa enregistrat dens la lor [[memòria (informatica)|memòria]]. Pauc poderós, mes pauc costós, son integrats dens ua multitud d'objèctes (aparelhs electrodomestics, [[automobila]]s, objèctes connectats, etc.).

Au miei deus processors especializats, los [[processor grafic|processors grafics]] (GPU) aucupan ua plaça particulara. Concebuts a l'origina tà miar calculs ligats a l'afichatge d'imatges, son fondats sus ua arquitectura diferenta deus processors centraus classics. En plaça d'un nombre limitat de còrs poderós, alinhan un nombre gran d'unitats de calcul simplas, mes capablas de tribalhar en parallèle sus de granas quantitats de dadas. Au delà de l'afichatge grafic, aqueths processors an atau trobat un ròtle navèth dab lo desvolopament de l'[[intelligéncia artificiala]]. En efèit, los hialats de [[neuròna artificiala|neurònas artificialas]] son basats sus operacions simplas de faiçon simultanèa. Los [[processor grafic|GPU]] son doncàs venguts l'atruna de calcul centrau deus sistèmas d'IA modèrnes e la lor produccion un sector important de l'[[industria]] [[electronica]]&lt;ref&gt;'''[[anglés|(en)]]''' Christopher M. Bishop e Hugh Bishop, ''Deep Learning - Foundations and Concepts'', Springer, 2024, p. 20.&lt;/ref&gt;.

=== Los processors monocòr e multicòr ===

Ua auta distincion [[istòria|istorica]] separa los processors segon lo lor nombre de còrs. Un còr es ua unitat de tractament complèta, capabla d'executar instruccions de manièra autonòma. Los processors monocòrs estón la nòrma dinc aus [[ans 2000]]. Executavan las operacions ua a ua e l'aumentacion de la lor [[frequéncia de relòtge]] permetó longtemps de melhorar la lor rapiditat. Totun, aquera costuma trobè lo son limit dab los problèmas de [[calor|dissipacion termica]] deus processors utilizant [[frequéncia]]s tròp hautas. Tà resòlver aqueth problèma, los fabricants desvolopèn processors comportant mantun còr tribalhant en parallèle. Aquò necessitè de concéber programas adaptats ad aqueth tipe de foncionament, mes permetó d'executar mantun prètzhèit simultanèament, o de despartir un medish tractament enter mantun còr.

== Aplicacions e economia ==

== Annèxe ==

=== Ligams intèrnes ===
&lt;div style=&quot;-moz-column-count:3; column-count:3;&quot;&gt;
* [[Arquitectura CISC]].
* [[Arquitectura RISC]].
* [[Circuit integrat]].
* [[Electronica]].
* [[Ordenador]].
* [[Processor grafic]].
* [[Semiconductor]].
* [[Transistor]].
* [[Tube electronic]].
&lt;/div&gt;

=== Bibliografia ===

* '''[[francés|(fr)]]''' Paolo Zanella, Yves Ligier e Emmanuel Lazard, ''Architecture et technologie des ordinateurs'', Malakoff, Dunod, 7{{a}} edicion, 2026.

=== Nòtas e referéncias ===
&lt;div style=&quot;-moz-column-count:3; column-count:3;&quot;&gt;
&lt;references/&gt;
&lt;/div&gt;

[[Categoria:Informatica]]</text>
      <sha1>qvez161gdv8w4o30d5rfgwbijh1t594</sha1>
    </revision>
    <revision>
      <id>2509797</id>
      <parentid>2509796</parentid>
      <timestamp>2026-09-30T18:29:46Z</timestamp>
      <contributor>
        <username>Nicolas Eynaud</username>
        <id>6858</id>
      </contributor>
      <comment>/* Aplicacions e economia */</comment>
      <origin>2509797</origin>
      <model>wikitext</model>
      <format>text/x-wiki</format>
      <text bytes="20483" sha1="cad3t5u24bef5n1g10fl3lz9lm96l2z" xml:space="preserve">{{article en construccion}}
{{1000 fondamentals}}
[[Fichièr:80486dx2-large.jpg|thumb||Lo circuit integrat d'un microprocessor [[Intel 80486DX]]2 dins sa boita (talha reala : 12 × 6,75&amp;nbsp;mm)]]

Lo '''processor central''', de l'[[anglés]] ''CPU'', ''central processing unit'', es lo compausant essencial d'un [[ordenador]] qu'interprèta las instruccions e tracta las donadas d'un [[programa]].

Es lo processor que provesís als ordenadors lor capacitat fondamentala d'èsser programats, es un dels compausants necessaris al foncionament de totes los tipes d'ordenadors, associats a las memòrias primàrias e als dispositius d'intrada/sortida. Un processor constituit d'un sol [[circuit integrat]] es abitualament nomenat [[microprocessor]]; pasmens, d'unes fabricants an desvolopats de processors en lescas: dins aquel cas las foncions elementàrias (ALU, FPU, sequençaire, etc.) son despartidas en divèrses circuits integrats especializats.
La descubèrta del [[transistor]] en 1947 dobriguèt la via de la miniaturizacion dels compausants electronics e lo tèrme d'''unitat centrala'' (CPU) s'es utilizat dins l'industria electronica tre lo començament de las [[annadas 1960]] (Weik 1961).

== Istòria ==

=== De las originas aus prumèrs processors ===

L'idèa de crear ua unitat cargada de tractar l'[[informacion]] segon ua seguida d'instruccions es mei anciana que l'[[electronica]]. Prenó la soa forma [[teoria|teorica]] modèrna durant los [[ans 1940]] dab la definicion de l'[[arquitectura de von Neumann]]&lt;ref&gt;'''[[francés|(fr)]]''' Paolo Zanella, Yves Ligier e Emmanuel Lazard, ''Architecture et technologie des ordinateurs'', Malakoff, Dunod, 7{{a}} edicion, 2026, p. 16.&lt;/ref&gt;&lt;ref&gt;L'[[arquitectura de von Neumann]] n'es pas la sola existenta. Autas arquitecturas estón ensajadas. Avón a còps aplicacions com l'[[arquitectura de tipe Harvard]] deus [[Processor de senhau numeric|processors de senhau numeric]] e deus [[microcontrolaire]]s [[Microcontrolaire PIC|PIC]] e [[Atmel AVR|AVR]].&lt;/ref&gt;. Aquera estructura, imaginada pendent la construction deus prumèrs [[ordenador]]s, es fondada sus ua unitat centrau de tractament qui executa, ua a ua, las instruccions definidas per un programa enregistrat aus costats d'ua [[Memòria (informatica)|memòria]] e de dispositius d'entrada e de sortida. Aqueth modèle, qui distingueish l'unitat de tractament de la memòria, es demorat lo fondament de la màger part deus [[ordenador|ordenadors]] actuaus.

Totun, los prumèrs [[ordenador]]s, fabricats dens los [[ans 1940]] e [[ans 1950|1950]], ne tienèvan pas de processor au sens actuau&lt;ref&gt;'''[[francés|(fr)]]''' Paolo Zanella, Yves Ligier e Emmanuel Lazard, ''Architecture et technologie des ordinateurs'', Malakoff, Dunod, 7{{a}} edicion, 2026, pp. 17-18.&lt;/ref&gt;. La lor unitat de tractament èra constituïda d'un ensemble de compausants. Per exemple, las prumèras [[maquina|maquinas]] utilizavan [[tube electronic|tubes electronics]] voluminós, fragiles, consumeires d'[[energia]] e desgatjant hèra [[calor]]. Ua unitat de tractament aucupava tanben volumes importants, comparables a armaris entièrs. L'[[invencion]] deu [[transistor]] en [[1947]] estó un eveniment decisiu. En efèit, aqueth compausant, capable d'assegurar las medishas foncions qu'un tube electronic en estant mei petit, mei hidable, mei rapide e mensh consumeire d'[[energia]], obrí la via a la miniaturizacion de l'[[electronica]]. Atau, las unitats de tractament basadas sus de transistors vadón mei compactas e mei performantas durant los [[ans 1950]]-[[ans 1960|1960]].

Es pendent aqueth periòde, a la debuta deus [[ans 1960]], qui lo tèrme de ''central processing unit'' (« unitat centrau de tractament », CPU) que's difusè dens l'[[industria]] [[electronica]] tà designar aquera partida de la [[maquina]] cargada d'executar las instruccions. Puish, apareishó lo [[circuit integrat]], qui permetó de regropar mantun transistor sus ua medisha placa de [[semiconductor]]. En redusint enqüèra la talha e lo còst deus compausants, preparè l'aparicion deu microprocessor&lt;ref&gt;'''[[francés|(fr)]]''' Paolo Zanella, Yves Ligier e Emmanuel Lazard, ''Architecture et technologie des ordinateurs'', Malakoff, Dunod, 7{{a}} edicion, 2026, pp. 18-19.&lt;/ref&gt;.

=== L'invencion deu microprocessor ===

[[Fichièr:Intel C4004.jpg|thumb|right|[[Fotografia]] d'un microprocessor [[Intel 4004]].]]

A la debuta deus [[ans 1970]], los progrès de l'[[electronica]] permetón d'amassar los diferents compausants de las unitats de tractament en ua uniça puç a basa de [[semiconductor]]s. Aperat « microprocessor », aqueth dispositiu simplifiquè los [[ordenador|ordenadors]] e lo prumèr modèle [[comèrci|comercializat]], l'[[Intel 4004]], merquè ua rompedura fondamentau dens l'istòria de l'informatica&lt;ref&gt;'''[[francés|(fr)]]''' Paolo Zanella, Yves Ligier e Emmanuel Lazard, ''Architecture et technologie des ordinateurs'', Malakoff, Dunod, 7{{a}} edicion, 2026, p. 225.&lt;/ref&gt;. En efèit, si los sons resultats èran netament inferiors aus processors de l'epòca, lo son volume e lo son còst plan febles permetón de concéber los prumèrs micro-ordenadors a l'origina de l'ordenador personau e de la difusion de l'informatica dens los larèrs a partir de la segonda mieitat deus [[ans 1970]]&lt;ref&gt;Per exemple, l'[[Intel 4004]] avèva ua capacitat de calcul de {{formatnum:92600}} operacions per [[segonda]]. Aqueth nivèu tecnic èra comparable a l'[[ENIAC]] – lo prumèr ordenador modèrne – qui aucupava un espaci de 167 m² e avèva ua [[massa]] totala de 30 t.&lt;/ref&gt;.

Pendent las [[annada]]s seguentas, la poténcia deus microprocessors aumentè lèu. Que's passè atau d'un microprocessor de 4 bits a dispositius de 8, 16 e 32 bits, capables de tractar quantitats creishentas d'[[informacion]]s. En parallèle, lo nombre de [[transistor]]s integrats dens cada puç aumentè shens cès ni pausa e los microprocessors vadón l'element clau deus ordenadors&lt;ref&gt;'''[[francés|(fr)]]''' René J. Chevance, ''Microprocesseurs - Introduction'', reféréncia H1158 V1, Techniques de l'ingénieur, 1998.&lt;/ref&gt;.

=== L'evolucion deus microprocessors ===

A partir deus [[ans 1970]], l'evolucion deus microprocessors seguí un ritme regular qui estó formalizat, de faiçon [[empirisme|empirica]], per [[Gordon Moore]] ([[1929]]-[[2023]]), un deus confondators d'[[Intel]]. Segon la [[lei de Moore|lei qui pòrta lo son nom]], lo nombre de [[transistor]]s podent estar integrat dens ua puç dobla cada dus ans&lt;ref&gt;'''[[anglés|(en)]]'''  Gordon E. Moore, « Progress in Digital Integrated Electronics », ''IEEE Text Speech'',‎ 1975.&lt;/ref&gt;. Aquela relacion demorè vertadèra dinc aus [[ans 2010]] e illustrè la rapiditat deus progrès de las [[industria]]s [[electronica]] e [[informatica]]&lt;ref&gt;'''[[francés|(fr)]]''' Jacques Blamont, ''Réseaux ! : le pari de l'intelligence collective'', París, CNRS Éditions, 2018.&lt;/ref&gt;. Aquera progression èra principaument basada sus la miniaturizacion continua deus transistors qui permetó d'aumentar la lor densitat dens los circuits e lo nombre d'operacions realizablas. Los microprocessors modèrnes intègran atau miliards de transistors dont la talha se mesura en nanomètres.

Dus autes axes de desvolopament sostienón tanben l'aumentacion rapida de la poténcia. Lo prumèr estó l'aumentacion de la [[frequéncia]] de relòtge, es a díser lo ritme d'execucion de las instruccions peu processor. Totun, aquera corsa estó limitada a partir deus [[ans 2000]] per problèmas de refrediment&lt;ref&gt;En efèit, aumentar la frequéncia de relòtge aumenta la quantitat de [[calor]] liberada peu processor, çò qu'altèra lo son bon foncionament (Paolo Zanella, Yves Ligier e Emmanuel Lazard, ''Architecture et technologie des ordinateurs'', Malakoff, Dunod, 7{{a}} edicion, 2026, p. 242.).&lt;/ref&gt;. Lo segond axe estó la multiplicacion deu nombre de còrs. En plaça d'accelerar un processor unic, l'idèa es de plaçar mantua unitat de tractament capabla de tribalhar en parallèle&lt;ref&gt;'''[[francés|(fr)]]''' Paolo Zanella, Yves Ligier e Emmanuel Lazard, ''Architecture et technologie des ordinateurs'', Malakoff, Dunod, 7{{a}} edicion, 2026, p. 228.&lt;/ref&gt;. Vaduts la nòrma, los processors multicòrs permeten d'executar mantun prètzhèit e de despartir un medish calcul enter mantun còr&lt;ref&gt;'''[[francés|(fr)]]''' Paolo Zanella, Yves Ligier e Emmanuel Lazard, ''Architecture et technologie des ordinateurs'', Malakoff, Dunod, 7{{a}} edicion, 2026, pp. 248-250.&lt;/ref&gt;.

== Principis de foncionament ==

Lo ròtle fondamentau d'un processor es d'executar rapidament programas, es a díser seguidas d'instruccions elementàrias enregistradas en [[Memòria (informatica)|memòria]]. Lo son foncionament es fondat sus un cicle de basa, repetit de faiçon continuau, qui es sovent descrivut en tres temps&lt;ref&gt;'''[[francés|(fr)]]''' Paolo Zanella, Yves Ligier e Emmanuel Lazard, ''Architecture et technologie des ordinateurs'', Malakoff, Dunod, 7{{a}} edicion, 2026, pp. 198-199.&lt;/ref&gt;. Prumèr, lo processor va cercar en memòria l'instruccion d'executar a l'adreça indicada dens un registre especiau. Puish, descòda aquera instruccion, es a díser que'n determina la natura e las dadas concernidas. Enfin, executa l'operacion demandada e passa a l'instruccion seguenta. Aqueth cicle, a còps resumit peus tèrmes [[anglés]] ''fetch'', ''decode'' e ''execute'', que's repeteish miliards de còps per segonda.

Las instruccions son executadas de manièra sequenciala, a mensh d'ua instruccion ordenant au processor d'anar a un aute endret deu programa, çò que permet de realizar las repeticions o las causidas condicionaus a la basa de tota la [[logica]] [[Tecnologias de l'informacion|informatica]]. Lo ritme d'aqueths cicles es reglat per un [[relòtge]] intèrne qui emet un senhau regular cadençant las operacions deu processor&lt;ref&gt;'''[[francés|(fr)]]''' Paolo Zanella, Yves Ligier e Emmanuel Lazard, ''Architecture et technologie des ordinateurs'', Malakoff, Dunod, 7{{a}} edicion, 2026, pp. 33 e 198.&lt;/ref&gt;. La [[frequéncia]] d'aqueth relòtge balha ua indicacion de la rapiditat deu processor, mes autes paramètres intervienen sus la velocitat de tractament de las informacions com lo nombre d'instruccions tractadas a cada cicle o lo nombre de còrs.

Las dadas manipuladas peus processors son seguidas de 0 e de 1. En efèit, aqueras dadas binàrias son particularament adaptadas a las [[operacion]]s [[logica|logicas]] e [[aritmetica|aritmeticas]] simplas realizablas per circuits compausats de [[transistor]]s agissent com [[interruptor]]s&lt;ref&gt;'''[[francés|(fr)]]''' Douglas Arvid Skoog, F. James Holler e Timothy A. Nieman, ''Principes d'analyse instrumentale'', De Boeck, 2003, pp. 74-77.&lt;/ref&gt;&lt;ref&gt;'''[[francés|(fr)]]''' Paolo Zanella, Yves Ligier e Emmanuel Lazard, ''Architecture et technologie des ordinateurs'', Malakoff, Dunod, 7{{a}} edicion, 2026, pp. 41 e 53.&lt;/ref&gt;.

== Arquitectura e compausants ==

=== Las unitats foncionaus ===

Un processor es compausat d'un ensemble d'unitats especializadas qui coopèran tad executar instruccions. La lor organizacion precisa pòt variar segon los modèles, mes existeish elements comuns. Lo prumèr element fondamentau es l'unitat de comanda (o unitat de contròle) qui dirigeish lo foncionament generau deu processor. Gereish la debanada deu cicle d'execucion en cercant, per exemple, las instruccions, en realizant lo lor descodatge e en enviant las [[informacion]]s necessàrias tà coordinar l'accion de las autas unitats&lt;ref&gt;'''[[francés|(fr)]]''' Paolo Zanella, Yves Ligier e Emmanuel Lazard, ''Architecture et technologie des ordinateurs'', Malakoff, Dunod, 7{{a}} edicion, 2026, p. 33.&lt;/ref&gt;. Lo segond element màger es l'unitat aritmetica e logica (ALU&lt;ref&gt;De l'[[anglés]] ''arithmetic logic unit''.&lt;/ref&gt;). Es lo còr de la capacitat de calcul deu processor. Totun, mantun processor dispausa d'ua unitat addicionau especializada dens los calculs implicant de virgulas flotejantas (FPU&lt;ref&gt;De l'[[anglés]] ''floating-point unit''.&lt;/ref&gt;), mei eficaça tà las operacions suus [[nombre reau|nombres reaus]]. Enfin, lo processor intègra un nombre limitat de petitas [[memòria (informatica)|memòrias]] intèrnas plan rapidas, aperadas registres, on son estocadas temporàriament las dadas e los resultats en cors de tractament. Aqueths registres son situats près de las unitats de calcul. Son donc mei rapides que la memòria principau, mes la lor capacitat es limitada. De mei, daubuns registres an un ròtle particular, com lo qui indica l'adreça de l'instruccion vienenta.

=== La memòria e las comunicacions ===

Tà foncionar, lo processor deu escambiar dadas dab la [[memòria (informatica)|memòria]] e los autes compausants de l'[[ordenador]]. Totun, despuish l'aparicion de l'[[Tecnologias de l'informacion|informatica]], la velocitat deus processors aumentè mei rapidament que la de las memòrias. La consequéncia d'aquera diférencia estó l'aparicion d'un escart de mei en mei important enter la rapiditat deu processor e lo temps necessari tad accedir a las dadas. La gestion d'aqueth escart es un enjòc centrau de l'arquitectura deus ordenadors modèrnes.

En efèit, tad ac redusir, las [[memòria (informatica)|memòrias]] d'un [[ordenador]] son organizadas segon ua ierarquia compausada deus registres (intèrnes au processor), de la memòria cache, de la [[memòria viva]] e de las [[Memòria de massa|memòrias d'estocatge de massa]]. La rapiditat, la talha e lo còst d'aqueras memòrias vàrian en sens invèrse. Las memòrias pròchas deu processor son atau rapidas, petitas e costosas mentre que las memòrias aluenhadas son mei lentas, mes tanben mei granas e mensh costosas. Dens aqueth sistèma, la memòria cache a un ròtle centrau. Es ua memòria rapida, de febla capacitat, integrada au processor o plaçada a proximitat immediata, qui consèrva ua copia de las dadas e de las instruccions mei sovent utilizadas. Atau, lo processor i pòt accedir plan lèu shens aver a esperar la memòria principau, mei lenta&lt;ref&gt;Tad assegurar aquera foncion, la memòria cache es tanben sovent organizada en mantun nivèu, deu mei rapide e petit au mei lent e gran.&lt;/ref&gt;.

Enfin, los escambis d'informacions enter lo processor, la memòria e los autes compausants s'efectuan gràcias a ensembles de connexions, aperats [[bus informatica|buses]], servint a transportar las dadas, las adreças e los senhaus de comanda enter mantun compausant. La rapiditat e l'organizacion d'aqueras comunicacions influeishen hèra suus resultats globaus de la [[maquina]]&lt;ref&gt;'''[[francés|(fr)]]''' Paolo Zanella, Yves Ligier e Emmanuel Lazard, ''Architecture et technologie des ordinateurs'', Malakoff, Dunod, 7{{a}} edicion, 2026, pp. 284-290.&lt;/ref&gt;.

== Tipes e arquitectura ==

=== Las arquitecturas CISC e RISC ===

{{veire|Processor de jòc d'instruccions complèxe|Processor de jòc d'instruccions redusit}}

Dus tipes principaus d'arquitectura son [[tradicion|tradicionaument]] en matèria de concepcion de processors. La prumèra es l'[[arquitectura CISC]] (« processor de jòc d'instruccions complèxa »&lt;ref&gt;De l'[[anglés]] ''complex instruction set computer''.&lt;/ref&gt;) qui consisteish a dotar lo processor d'un gran nombre d'instruccions, a còps plan elaboradas, capablas d'efectuar operacions complèxas en ua sola comanda. Aquera vision, la mei anciana, avèva l'avantatge d'estauviar la memòria e de facilitar lo tribalh deus programaires. Totun, necessitava de concéber processors complèxes e lo son interès diminuí quand arribèn memòrias mei facilas de fabricar e mensh costosas. La familha [[x86]], qui equipa la màger part deus ordenadors personaus e un nombre important de servidors, es l'exemple mei conegut de processor d'aqueth tipe.

La segonda arquitectura es aperada [[arquitectura RISC|RISC]] (« processor de jòc d'instruccions redusit »&lt;ref&gt;de l'anglés ''reduced instruction set computer''.&lt;/ref&gt;). Apareishuda pendent los [[ans 1980]], es fondada sus un processor unicament capable de realizar operacions simplas, mes de faiçon rapida e segon ua durada regulara. Combinasons d'aqueras instruccions elementàrias son utilizadas tad obtiéner operacions mei complèxas. Aquò permet de fabricar processors mei simples, mei rapides e necessitant mensh d'[[energia]]. Aquera arquitectura es donc vaduda dominanta dens lo domeni deus aparelhs mobiles.

Çaquelà, la distincion enter las duas [[tecnica]]s que s'es estompada. En efèit, los [[arquitectura CISC|processors CISC]] modèrnes traduseishen las instruccions complèxas en ua seguida d'operacions simplas com los [[Arquitectura RISC|processors RISC]]. En mei, las arquitecturas RISC que's difusan drin a drin au domeni deus [[ordenador]]s e deus [[servidor (informatica)|servidors]].

=== Los processors generalistas e especializats ===

La màger part deus processors equipant los [[ordenador]]s [[ordenador personau|personaus]] o los [[servidor|servidors]] son processors dits generalistas. Polivalents e sovents dotats d'ua poténcia de calcul hòrta, son concebuts tad executar programas plan variats dens environaments divèrs. Totun, ua larja gamma de processors especializats existeishen tad usatges especifics. Per exemple, los [[microcontrolaire]]s son destinats a controlar un sistèma [[electronica|electronic]] segon un programa enregistrat dens la lor [[memòria (informatica)|memòria]]. Pauc poderós, mes pauc costós, son integrats dens ua multitud d'objèctes (aparelhs electrodomestics, [[automobila]]s, objèctes connectats, etc.).

Au miei deus processors especializats, los [[processor grafic|processors grafics]] (GPU) aucupan ua plaça particulara. Concebuts a l'origina tà miar calculs ligats a l'afichatge d'imatges, son fondats sus ua arquitectura diferenta deus processors centraus classics. En plaça d'un nombre limitat de còrs poderós, alinhan un nombre gran d'unitats de calcul simplas, mes capablas de tribalhar en parallèle sus de granas quantitats de dadas. Au delà de l'afichatge grafic, aqueths processors an atau trobat un ròtle navèth dab lo desvolopament de l'[[intelligéncia artificiala]]. En efèit, los hialats de [[neuròna artificiala|neurònas artificialas]] son basats sus operacions simplas de faiçon simultanèa. Los [[processor grafic|GPU]] son doncàs venguts l'atruna de calcul centrau deus sistèmas d'IA modèrnes e la lor produccion un sector important de l'[[industria]] [[electronica]]&lt;ref&gt;'''[[anglés|(en)]]''' Christopher M. Bishop e Hugh Bishop, ''Deep Learning - Foundations and Concepts'', Springer, 2024, p. 20.&lt;/ref&gt;.

=== Los processors monocòr e multicòr ===

Ua auta distincion [[istòria|istorica]] separa los processors segon lo lor nombre de còrs. Un còr es ua unitat de tractament complèta, capabla d'executar instruccions de manièra autonòma. Los processors monocòrs estón la nòrma dinc aus [[ans 2000]]. Executavan las operacions ua a ua e l'aumentacion de la lor [[frequéncia de relòtge]] permetó longtemps de melhorar la lor rapiditat. Totun, aquera costuma trobè lo son limit dab los problèmas de [[calor|dissipacion termica]] deus processors utilizant [[frequéncia]]s tròp hautas. Tà resòlver aqueth problèma, los fabricants desvolopèn processors comportant mantun còr tribalhant en parallèle. Aquò necessitè de concéber programas adaptats ad aqueth tipe de foncionament, mes permetó d'executar mantun prètzhèit simultanèament, o de despartir un medish tractament enter mantun còr.

== Aplicacions e economia ==

Despuish la fin deu sègle XX, los processors son presents dens un nombre considerable d'objèctes tecnics, sovent plan aluenhats deu monde de l'[[informatica]]. Aquera omnipreséncia es ua consequéncia de la miniaturizacion e de la baisha deus còsts permetudas peu microprocessor.

== Annèxe ==

=== Ligams intèrnes ===
&lt;div style=&quot;-moz-column-count:3; column-count:3;&quot;&gt;
* [[Arquitectura CISC]].
* [[Arquitectura RISC]].
* [[Circuit integrat]].
* [[Electronica]].
* [[Ordenador]].
* [[Processor grafic]].
* [[Semiconductor]].
* [[Transistor]].
* [[Tube electronic]].
&lt;/div&gt;

=== Bibliografia ===

* '''[[francés|(fr)]]''' Paolo Zanella, Yves Ligier e Emmanuel Lazard, ''Architecture et technologie des ordinateurs'', Malakoff, Dunod, 7{{a}} edicion, 2026.

=== Nòtas e referéncias ===
&lt;div style=&quot;-moz-column-count:3; column-count:3;&quot;&gt;
&lt;references/&gt;
&lt;/div&gt;

[[Categoria:Informatica]]</text>
      <sha1>cad3t5u24bef5n1g10fl3lz9lm96l2z</sha1>
    </revision>
    <revision>
      <id>2509810</id>
      <parentid>2509797</parentid>
      <timestamp>2026-10-01T05:01:30Z</timestamp>
      <contributor>
        <username>Nicolas Eynaud</username>
        <id>6858</id>
      </contributor>
      <comment>/* Aplicacions e economia */</comment>
      <origin>2509810</origin>
      <model>wikitext</model>
      <format>text/x-wiki</format>
      <text bytes="21428" sha1="2jsmuzu2jacxhpey5v5b80vmm1y01t2" xml:space="preserve">{{article en construccion}}
{{1000 fondamentals}}
[[Fichièr:80486dx2-large.jpg|thumb||Lo circuit integrat d'un microprocessor [[Intel 80486DX]]2 dins sa boita (talha reala : 12 × 6,75&amp;nbsp;mm)]]

Lo '''processor central''', de l'[[anglés]] ''CPU'', ''central processing unit'', es lo compausant essencial d'un [[ordenador]] qu'interprèta las instruccions e tracta las donadas d'un [[programa]].

Es lo processor que provesís als ordenadors lor capacitat fondamentala d'èsser programats, es un dels compausants necessaris al foncionament de totes los tipes d'ordenadors, associats a las memòrias primàrias e als dispositius d'intrada/sortida. Un processor constituit d'un sol [[circuit integrat]] es abitualament nomenat [[microprocessor]]; pasmens, d'unes fabricants an desvolopats de processors en lescas: dins aquel cas las foncions elementàrias (ALU, FPU, sequençaire, etc.) son despartidas en divèrses circuits integrats especializats.
La descubèrta del [[transistor]] en 1947 dobriguèt la via de la miniaturizacion dels compausants electronics e lo tèrme d'''unitat centrala'' (CPU) s'es utilizat dins l'industria electronica tre lo començament de las [[annadas 1960]] (Weik 1961).

== Istòria ==

=== De las originas aus prumèrs processors ===

L'idèa de crear ua unitat cargada de tractar l'[[informacion]] segon ua seguida d'instruccions es mei anciana que l'[[electronica]]. Prenó la soa forma [[teoria|teorica]] modèrna durant los [[ans 1940]] dab la definicion de l'[[arquitectura de von Neumann]]&lt;ref&gt;'''[[francés|(fr)]]''' Paolo Zanella, Yves Ligier e Emmanuel Lazard, ''Architecture et technologie des ordinateurs'', Malakoff, Dunod, 7{{a}} edicion, 2026, p. 16.&lt;/ref&gt;&lt;ref&gt;L'[[arquitectura de von Neumann]] n'es pas la sola existenta. Autas arquitecturas estón ensajadas. Avón a còps aplicacions com l'[[arquitectura de tipe Harvard]] deus [[Processor de senhau numeric|processors de senhau numeric]] e deus [[microcontrolaire]]s [[Microcontrolaire PIC|PIC]] e [[Atmel AVR|AVR]].&lt;/ref&gt;. Aquera estructura, imaginada pendent la construction deus prumèrs [[ordenador]]s, es fondada sus ua unitat centrau de tractament qui executa, ua a ua, las instruccions definidas per un programa enregistrat aus costats d'ua [[Memòria (informatica)|memòria]] e de dispositius d'entrada e de sortida. Aqueth modèle, qui distingueish l'unitat de tractament de la memòria, es demorat lo fondament de la màger part deus [[ordenador|ordenadors]] actuaus.

Totun, los prumèrs [[ordenador]]s, fabricats dens los [[ans 1940]] e [[ans 1950|1950]], ne tienèvan pas de processor au sens actuau&lt;ref&gt;'''[[francés|(fr)]]''' Paolo Zanella, Yves Ligier e Emmanuel Lazard, ''Architecture et technologie des ordinateurs'', Malakoff, Dunod, 7{{a}} edicion, 2026, pp. 17-18.&lt;/ref&gt;. La lor unitat de tractament èra constituïda d'un ensemble de compausants. Per exemple, las prumèras [[maquina|maquinas]] utilizavan [[tube electronic|tubes electronics]] voluminós, fragiles, consumeires d'[[energia]] e desgatjant hèra [[calor]]. Ua unitat de tractament aucupava tanben volumes importants, comparables a armaris entièrs. L'[[invencion]] deu [[transistor]] en [[1947]] estó un eveniment decisiu. En efèit, aqueth compausant, capable d'assegurar las medishas foncions qu'un tube electronic en estant mei petit, mei hidable, mei rapide e mensh consumeire d'[[energia]], obrí la via a la miniaturizacion de l'[[electronica]]. Atau, las unitats de tractament basadas sus de transistors vadón mei compactas e mei performantas durant los [[ans 1950]]-[[ans 1960|1960]].

Es pendent aqueth periòde, a la debuta deus [[ans 1960]], qui lo tèrme de ''central processing unit'' (« unitat centrau de tractament », CPU) que's difusè dens l'[[industria]] [[electronica]] tà designar aquera partida de la [[maquina]] cargada d'executar las instruccions. Puish, apareishó lo [[circuit integrat]], qui permetó de regropar mantun transistor sus ua medisha placa de [[semiconductor]]. En redusint enqüèra la talha e lo còst deus compausants, preparè l'aparicion deu microprocessor&lt;ref&gt;'''[[francés|(fr)]]''' Paolo Zanella, Yves Ligier e Emmanuel Lazard, ''Architecture et technologie des ordinateurs'', Malakoff, Dunod, 7{{a}} edicion, 2026, pp. 18-19.&lt;/ref&gt;.

=== L'invencion deu microprocessor ===

[[Fichièr:Intel C4004.jpg|thumb|right|[[Fotografia]] d'un microprocessor [[Intel 4004]].]]

A la debuta deus [[ans 1970]], los progrès de l'[[electronica]] permetón d'amassar los diferents compausants de las unitats de tractament en ua uniça puç a basa de [[semiconductor]]s. Aperat « microprocessor », aqueth dispositiu simplifiquè los [[ordenador|ordenadors]] e lo prumèr modèle [[comèrci|comercializat]], l'[[Intel 4004]], merquè ua rompedura fondamentau dens l'istòria de l'informatica&lt;ref&gt;'''[[francés|(fr)]]''' Paolo Zanella, Yves Ligier e Emmanuel Lazard, ''Architecture et technologie des ordinateurs'', Malakoff, Dunod, 7{{a}} edicion, 2026, p. 225.&lt;/ref&gt;. En efèit, si los sons resultats èran netament inferiors aus processors de l'epòca, lo son volume e lo son còst plan febles permetón de concéber los prumèrs micro-ordenadors a l'origina de l'ordenador personau e de la difusion de l'informatica dens los larèrs a partir de la segonda mieitat deus [[ans 1970]]&lt;ref&gt;Per exemple, l'[[Intel 4004]] avèva ua capacitat de calcul de {{formatnum:92600}} operacions per [[segonda]]. Aqueth nivèu tecnic èra comparable a l'[[ENIAC]] – lo prumèr ordenador modèrne – qui aucupava un espaci de 167 m² e avèva ua [[massa]] totala de 30 t.&lt;/ref&gt;.

Pendent las [[annada]]s seguentas, la poténcia deus microprocessors aumentè lèu. Que's passè atau d'un microprocessor de 4 bits a dispositius de 8, 16 e 32 bits, capables de tractar quantitats creishentas d'[[informacion]]s. En parallèle, lo nombre de [[transistor]]s integrats dens cada puç aumentè shens cès ni pausa e los microprocessors vadón l'element clau deus ordenadors&lt;ref&gt;'''[[francés|(fr)]]''' René J. Chevance, ''Microprocesseurs - Introduction'', reféréncia H1158 V1, Techniques de l'ingénieur, 1998.&lt;/ref&gt;.

=== L'evolucion deus microprocessors ===

A partir deus [[ans 1970]], l'evolucion deus microprocessors seguí un ritme regular qui estó formalizat, de faiçon [[empirisme|empirica]], per [[Gordon Moore]] ([[1929]]-[[2023]]), un deus confondators d'[[Intel]]. Segon la [[lei de Moore|lei qui pòrta lo son nom]], lo nombre de [[transistor]]s podent estar integrat dens ua puç dobla cada dus ans&lt;ref&gt;'''[[anglés|(en)]]'''  Gordon E. Moore, « Progress in Digital Integrated Electronics », ''IEEE Text Speech'',‎ 1975.&lt;/ref&gt;. Aquela relacion demorè vertadèra dinc aus [[ans 2010]] e illustrè la rapiditat deus progrès de las [[industria]]s [[electronica]] e [[informatica]]&lt;ref&gt;'''[[francés|(fr)]]''' Jacques Blamont, ''Réseaux ! : le pari de l'intelligence collective'', París, CNRS Éditions, 2018.&lt;/ref&gt;. Aquera progression èra principaument basada sus la miniaturizacion continua deus transistors qui permetó d'aumentar la lor densitat dens los circuits e lo nombre d'operacions realizablas. Los microprocessors modèrnes intègran atau miliards de transistors dont la talha se mesura en nanomètres.

Dus autes axes de desvolopament sostienón tanben l'aumentacion rapida de la poténcia. Lo prumèr estó l'aumentacion de la [[frequéncia]] de relòtge, es a díser lo ritme d'execucion de las instruccions peu processor. Totun, aquera corsa estó limitada a partir deus [[ans 2000]] per problèmas de refrediment&lt;ref&gt;En efèit, aumentar la frequéncia de relòtge aumenta la quantitat de [[calor]] liberada peu processor, çò qu'altèra lo son bon foncionament (Paolo Zanella, Yves Ligier e Emmanuel Lazard, ''Architecture et technologie des ordinateurs'', Malakoff, Dunod, 7{{a}} edicion, 2026, p. 242.).&lt;/ref&gt;. Lo segond axe estó la multiplicacion deu nombre de còrs. En plaça d'accelerar un processor unic, l'idèa es de plaçar mantua unitat de tractament capabla de tribalhar en parallèle&lt;ref&gt;'''[[francés|(fr)]]''' Paolo Zanella, Yves Ligier e Emmanuel Lazard, ''Architecture et technologie des ordinateurs'', Malakoff, Dunod, 7{{a}} edicion, 2026, p. 228.&lt;/ref&gt;. Vaduts la nòrma, los processors multicòrs permeten d'executar mantun prètzhèit e de despartir un medish calcul enter mantun còr&lt;ref&gt;'''[[francés|(fr)]]''' Paolo Zanella, Yves Ligier e Emmanuel Lazard, ''Architecture et technologie des ordinateurs'', Malakoff, Dunod, 7{{a}} edicion, 2026, pp. 248-250.&lt;/ref&gt;.

== Principis de foncionament ==

Lo ròtle fondamentau d'un processor es d'executar rapidament programas, es a díser seguidas d'instruccions elementàrias enregistradas en [[Memòria (informatica)|memòria]]. Lo son foncionament es fondat sus un cicle de basa, repetit de faiçon continuau, qui es sovent descrivut en tres temps&lt;ref&gt;'''[[francés|(fr)]]''' Paolo Zanella, Yves Ligier e Emmanuel Lazard, ''Architecture et technologie des ordinateurs'', Malakoff, Dunod, 7{{a}} edicion, 2026, pp. 198-199.&lt;/ref&gt;. Prumèr, lo processor va cercar en memòria l'instruccion d'executar a l'adreça indicada dens un registre especiau. Puish, descòda aquera instruccion, es a díser que'n determina la natura e las dadas concernidas. Enfin, executa l'operacion demandada e passa a l'instruccion seguenta. Aqueth cicle, a còps resumit peus tèrmes [[anglés]] ''fetch'', ''decode'' e ''execute'', que's repeteish miliards de còps per segonda.

Las instruccions son executadas de manièra sequenciala, a mensh d'ua instruccion ordenant au processor d'anar a un aute endret deu programa, çò que permet de realizar las repeticions o las causidas condicionaus a la basa de tota la [[logica]] [[Tecnologias de l'informacion|informatica]]. Lo ritme d'aqueths cicles es reglat per un [[relòtge]] intèrne qui emet un senhau regular cadençant las operacions deu processor&lt;ref&gt;'''[[francés|(fr)]]''' Paolo Zanella, Yves Ligier e Emmanuel Lazard, ''Architecture et technologie des ordinateurs'', Malakoff, Dunod, 7{{a}} edicion, 2026, pp. 33 e 198.&lt;/ref&gt;. La [[frequéncia]] d'aqueth relòtge balha ua indicacion de la rapiditat deu processor, mes autes paramètres intervienen sus la velocitat de tractament de las informacions com lo nombre d'instruccions tractadas a cada cicle o lo nombre de còrs.

Las dadas manipuladas peus processors son seguidas de 0 e de 1. En efèit, aqueras dadas binàrias son particularament adaptadas a las [[operacion]]s [[logica|logicas]] e [[aritmetica|aritmeticas]] simplas realizablas per circuits compausats de [[transistor]]s agissent com [[interruptor]]s&lt;ref&gt;'''[[francés|(fr)]]''' Douglas Arvid Skoog, F. James Holler e Timothy A. Nieman, ''Principes d'analyse instrumentale'', De Boeck, 2003, pp. 74-77.&lt;/ref&gt;&lt;ref&gt;'''[[francés|(fr)]]''' Paolo Zanella, Yves Ligier e Emmanuel Lazard, ''Architecture et technologie des ordinateurs'', Malakoff, Dunod, 7{{a}} edicion, 2026, pp. 41 e 53.&lt;/ref&gt;.

== Arquitectura e compausants ==

=== Las unitats foncionaus ===

Un processor es compausat d'un ensemble d'unitats especializadas qui coopèran tad executar instruccions. La lor organizacion precisa pòt variar segon los modèles, mes existeish elements comuns. Lo prumèr element fondamentau es l'unitat de comanda (o unitat de contròle) qui dirigeish lo foncionament generau deu processor. Gereish la debanada deu cicle d'execucion en cercant, per exemple, las instruccions, en realizant lo lor descodatge e en enviant las [[informacion]]s necessàrias tà coordinar l'accion de las autas unitats&lt;ref&gt;'''[[francés|(fr)]]''' Paolo Zanella, Yves Ligier e Emmanuel Lazard, ''Architecture et technologie des ordinateurs'', Malakoff, Dunod, 7{{a}} edicion, 2026, p. 33.&lt;/ref&gt;. Lo segond element màger es l'unitat aritmetica e logica (ALU&lt;ref&gt;De l'[[anglés]] ''arithmetic logic unit''.&lt;/ref&gt;). Es lo còr de la capacitat de calcul deu processor. Totun, mantun processor dispausa d'ua unitat addicionau especializada dens los calculs implicant de virgulas flotejantas (FPU&lt;ref&gt;De l'[[anglés]] ''floating-point unit''.&lt;/ref&gt;), mei eficaça tà las operacions suus [[nombre reau|nombres reaus]]. Enfin, lo processor intègra un nombre limitat de petitas [[memòria (informatica)|memòrias]] intèrnas plan rapidas, aperadas registres, on son estocadas temporàriament las dadas e los resultats en cors de tractament. Aqueths registres son situats près de las unitats de calcul. Son donc mei rapides que la memòria principau, mes la lor capacitat es limitada. De mei, daubuns registres an un ròtle particular, com lo qui indica l'adreça de l'instruccion vienenta.

=== La memòria e las comunicacions ===

Tà foncionar, lo processor deu escambiar dadas dab la [[memòria (informatica)|memòria]] e los autes compausants de l'[[ordenador]]. Totun, despuish l'aparicion de l'[[Tecnologias de l'informacion|informatica]], la velocitat deus processors aumentè mei rapidament que la de las memòrias. La consequéncia d'aquera diférencia estó l'aparicion d'un escart de mei en mei important enter la rapiditat deu processor e lo temps necessari tad accedir a las dadas. La gestion d'aqueth escart es un enjòc centrau de l'arquitectura deus ordenadors modèrnes.

En efèit, tad ac redusir, las [[memòria (informatica)|memòrias]] d'un [[ordenador]] son organizadas segon ua ierarquia compausada deus registres (intèrnes au processor), de la memòria cache, de la [[memòria viva]] e de las [[Memòria de massa|memòrias d'estocatge de massa]]. La rapiditat, la talha e lo còst d'aqueras memòrias vàrian en sens invèrse. Las memòrias pròchas deu processor son atau rapidas, petitas e costosas mentre que las memòrias aluenhadas son mei lentas, mes tanben mei granas e mensh costosas. Dens aqueth sistèma, la memòria cache a un ròtle centrau. Es ua memòria rapida, de febla capacitat, integrada au processor o plaçada a proximitat immediata, qui consèrva ua copia de las dadas e de las instruccions mei sovent utilizadas. Atau, lo processor i pòt accedir plan lèu shens aver a esperar la memòria principau, mei lenta&lt;ref&gt;Tad assegurar aquera foncion, la memòria cache es tanben sovent organizada en mantun nivèu, deu mei rapide e petit au mei lent e gran.&lt;/ref&gt;.

Enfin, los escambis d'informacions enter lo processor, la memòria e los autes compausants s'efectuan gràcias a ensembles de connexions, aperats [[bus informatica|buses]], servint a transportar las dadas, las adreças e los senhaus de comanda enter mantun compausant. La rapiditat e l'organizacion d'aqueras comunicacions influeishen hèra suus resultats globaus de la [[maquina]]&lt;ref&gt;'''[[francés|(fr)]]''' Paolo Zanella, Yves Ligier e Emmanuel Lazard, ''Architecture et technologie des ordinateurs'', Malakoff, Dunod, 7{{a}} edicion, 2026, pp. 284-290.&lt;/ref&gt;.

== Tipes e arquitectura ==

=== Las arquitecturas CISC e RISC ===

{{veire|Processor de jòc d'instruccions complèxe|Processor de jòc d'instruccions redusit}}

Dus tipes principaus d'arquitectura son [[tradicion|tradicionaument]] en matèria de concepcion de processors. La prumèra es l'[[arquitectura CISC]] (« processor de jòc d'instruccions complèxa »&lt;ref&gt;De l'[[anglés]] ''complex instruction set computer''.&lt;/ref&gt;) qui consisteish a dotar lo processor d'un gran nombre d'instruccions, a còps plan elaboradas, capablas d'efectuar operacions complèxas en ua sola comanda. Aquera vision, la mei anciana, avèva l'avantatge d'estauviar la memòria e de facilitar lo tribalh deus programaires. Totun, necessitava de concéber processors complèxes e lo son interès diminuí quand arribèn memòrias mei facilas de fabricar e mensh costosas. La familha [[x86]], qui equipa la màger part deus ordenadors personaus e un nombre important de servidors, es l'exemple mei conegut de processor d'aqueth tipe.

La segonda arquitectura es aperada [[arquitectura RISC|RISC]] (« processor de jòc d'instruccions redusit »&lt;ref&gt;de l'anglés ''reduced instruction set computer''.&lt;/ref&gt;). Apareishuda pendent los [[ans 1980]], es fondada sus un processor unicament capable de realizar operacions simplas, mes de faiçon rapida e segon ua durada regulara. Combinasons d'aqueras instruccions elementàrias son utilizadas tad obtiéner operacions mei complèxas. Aquò permet de fabricar processors mei simples, mei rapides e necessitant mensh d'[[energia]]. Aquera arquitectura es donc vaduda dominanta dens lo domeni deus aparelhs mobiles.

Çaquelà, la distincion enter las duas [[tecnica]]s que s'es estompada. En efèit, los [[arquitectura CISC|processors CISC]] modèrnes traduseishen las instruccions complèxas en ua seguida d'operacions simplas com los [[Arquitectura RISC|processors RISC]]. En mei, las arquitecturas RISC que's difusan drin a drin au domeni deus [[ordenador]]s e deus [[servidor (informatica)|servidors]].

=== Los processors generalistas e especializats ===

La màger part deus processors equipant los [[ordenador]]s [[ordenador personau|personaus]] o los [[servidor|servidors]] son processors dits generalistas. Polivalents e sovents dotats d'ua poténcia de calcul hòrta, son concebuts tad executar programas plan variats dens environaments divèrs. Totun, ua larja gamma de processors especializats existeishen tad usatges especifics. Per exemple, los [[microcontrolaire]]s son destinats a controlar un sistèma [[electronica|electronic]] segon un programa enregistrat dens la lor [[memòria (informatica)|memòria]]. Pauc poderós, mes pauc costós, son integrats dens ua multitud d'objèctes (aparelhs electrodomestics, [[automobila]]s, objèctes connectats, etc.).

Au miei deus processors especializats, los [[processor grafic|processors grafics]] (GPU) aucupan ua plaça particulara. Concebuts a l'origina tà miar calculs ligats a l'afichatge d'imatges, son fondats sus ua arquitectura diferenta deus processors centraus classics. En plaça d'un nombre limitat de còrs poderós, alinhan un nombre gran d'unitats de calcul simplas, mes capablas de tribalhar en parallèle sus de granas quantitats de dadas. Au delà de l'afichatge grafic, aqueths processors an atau trobat un ròtle navèth dab lo desvolopament de l'[[intelligéncia artificiala]]. En efèit, los hialats de [[neuròna artificiala|neurònas artificialas]] son basats sus operacions simplas de faiçon simultanèa. Los [[processor grafic|GPU]] son doncàs venguts l'atruna de calcul centrau deus sistèmas d'IA modèrnes e la lor produccion un sector important de l'[[industria]] [[electronica]]&lt;ref&gt;'''[[anglés|(en)]]''' Christopher M. Bishop e Hugh Bishop, ''Deep Learning - Foundations and Concepts'', Springer, 2024, p. 20.&lt;/ref&gt;.

=== Los processors monocòr e multicòr ===

Ua auta distincion [[istòria|istorica]] separa los processors segon lo lor nombre de còrs. Un còr es ua unitat de tractament complèta, capabla d'executar instruccions de manièra autonòma. Los processors monocòrs estón la nòrma dinc aus [[ans 2000]]. Executavan las operacions ua a ua e l'aumentacion de la lor [[frequéncia de relòtge]] permetó longtemps de melhorar la lor rapiditat. Totun, aquera costuma trobè lo son limit dab los problèmas de [[calor|dissipacion termica]] deus processors utilizant [[frequéncia]]s tròp hautas. Tà resòlver aqueth problèma, los fabricants desvolopèn processors comportant mantun còr tribalhant en parallèle. Aquò necessitè de concéber programas adaptats ad aqueth tipe de foncionament, mes permetó d'executar mantun prètzhèit simultanèament, o de despartir un medish tractament enter mantun còr.

== Aplicacions e economia ==

Despuish la fin deu sègle XX, los processors son presents dens un nombre considerable d'objèctes tecnics, sovent plan aluenhats deu monde de l'[[informatica]]. Aquera omnipreséncia es ua consequéncia de la miniaturizacion e de la baisha deus còsts permetudas peu microprocessor. Atau, au mensh tres tipes d'objèctes actuaus contienen processors. Lo prumèr es de segur constituït peus [[ordenador]]s ([[ordenador personau|ordenadors personaus]], [[servidor]]s, [[superordenador]]s, etc.). Lo processor i demora lo compausant centrau. Lo segond camp d'aplicacion es compausat per l'ensemble deus aparelhs informatics mobiles ([[telefòne]]s, tauletas, etc.). Aqueth camp es vadut [[economia|economicament]] important pr'amor qu'aqueths objèctes son d'ara enlà indispensables au quotidian de centenas de milions de personas. Enfin, lo darrèr sector d'aplicacions es lo deus sistèmas embarcats. Aqueths sistèmas son presents dens un nombre considerable d'objèctes qui son rarament percebuts coma informatics (aparelhs electrodomestics, [[automobila]]s, equipaments [[industriau]]s, equipaments [[medecina|medicaus]], objèctes connectats, etc.). Totun, embarcan sovent microcontrolaires tà gerir foncions especificas.

== Annèxe ==

=== Ligams intèrnes ===
&lt;div style=&quot;-moz-column-count:3; column-count:3;&quot;&gt;
* [[Arquitectura CISC]].
* [[Arquitectura RISC]].
* [[Circuit integrat]].
* [[Electronica]].
* [[Ordenador]].
* [[Processor grafic]].
* [[Semiconductor]].
* [[Transistor]].
* [[Tube electronic]].
&lt;/div&gt;

=== Bibliografia ===

* '''[[francés|(fr)]]''' Paolo Zanella, Yves Ligier e Emmanuel Lazard, ''Architecture et technologie des ordinateurs'', Malakoff, Dunod, 7{{a}} edicion, 2026.

=== Nòtas e referéncias ===
&lt;div style=&quot;-moz-column-count:3; column-count:3;&quot;&gt;
&lt;references/&gt;
&lt;/div&gt;

[[Categoria:Informatica]]</text>
      <sha1>2jsmuzu2jacxhpey5v5b80vmm1y01t2</sha1>
    </revision>
  </page>
  <page>
    <title>Keith Richards</title>
    <ns>0</ns>
    <id>148231</id>
    <revision>
      <id>2509808</id>
      <parentid>1906723</parentid>
      <timestamp>2026-09-30T23:03:06Z</timestamp>
      <contributor>
        <username>Raippa-Valli</username>
        <id>65438</id>
      </contributor>
      <comment>File</comment>
      <origin>2509808</origin>
      <model>wikitext</model>
      <format>text/x-wiki</format>
      <text bytes="361" sha1="6q8r5ravfq4d1i1femrlimfcqvdeh4r" xml:space="preserve">{{Infobox
|tematica=
|carta=eng
|naissença=[[18 de decembre]] de [[1943]]
|decès=
|imatge=&lt;!--wikidata:--&gt;
|legenda=
}}
[[File:Keith-Richards-1965.jpg|thumb|Richards (1965)]]

'''Keith Richards''' (nascut lo 18 de decembre de 1943) es un musician anglés, cantaire e compositor. Es un dels sòcis fondador del grop de [[rock]] britanic [[The Rolling Stones]].</text>
      <sha1>6q8r5ravfq4d1i1femrlimfcqvdeh4r</sha1>
    </revision>
  </page>
  <page>
    <title>Desercion</title>
    <ns>0</ns>
    <id>150724</id>
    <revision>
      <id>2509801</id>
      <parentid>2135088</parentid>
      <timestamp>2026-09-30T18:41:29Z</timestamp>
      <contributor>
        <username>Nicolas Eynaud</username>
        <id>6858</id>
      </contributor>
      <origin>2509801</origin>
      <model>wikitext</model>
      <format>text/x-wiki</format>
      <text bytes="686" sha1="3s4le08poffj9rbjo6bw2fbi5ak3koa" xml:space="preserve">{{Dialècte Provençau}}

[[File:&quot; A Black Mark for the Squad. A.W.O.L.&quot; - NARA - 512701.jpg|thumb|right|Sagèu [[USA|estatsunidenc]] condamnant la desercion.]]

La '''desercion''' es l'acte d'abandonar ò de retirar un sostèn a una entitat après aver jurat ò pretengut deure una aleujança, una responsabilitat ò una leiautat. Au sen d'una unitat militara, es l'acte de quitar son unitat. La desercion es generalament considerada coma un [[crime]] grèu, especialament dins lo corrent d'una [[guèrra]], que pòu entraïnar una condamnacion a la [[pena de mòrt]].

== Liames intèrnes ==

* [[Armada]].
* [[Guèrra]].

== Bibliografia ==

== Nòtas e referéncias ==
&lt;references/&gt;</text>
      <sha1>3s4le08poffj9rbjo6bw2fbi5ak3koa</sha1>
    </revision>
  </page>
  <page>
    <title>Utilizaire:Xophe84</title>
    <ns>2</ns>
    <id>168248</id>
    <revision>
      <id>2509806</id>
      <parentid>2473002</parentid>
      <timestamp>2026-09-30T21:23:31Z</timestamp>
      <contributor>
        <username>CommonsDelinker</username>
        <id>245</id>
      </contributor>
      <comment>Lo fichièr Occitania_Anarquista.svg es estat escafat coma o es estat sus Commons per Pi.1415926535 (per [[:c:Commons:Deletion requests/File:Occitania Anarquista.svg|]])</comment>
      <origin>2509806</origin>
      <model>wikitext</model>
      <format>text/x-wiki</format>
      <text bytes="6559" sha1="lyatly5w9nysys4s07uaejqwanw49sx" xml:space="preserve">Adieussiatz!{{Babel-5|en|oc-1|fr-2}}Apreni occitan e francés. Perdon per mas errors. Corregissètz-me, se vos plai. 

== Mas creacions ==

==== Espòrt ====
[[A.C.D. Pro Draonier]] - [[Associacion Esportiva Carcassona XIII]] - [[Associacion Esportiva de Mónegue Basquet Club]] - [[Associacion Esportiva de Mónegue Fotbòl Club]] - [[Aviron Baionés]] - [[Bolasac Basquet Dordonha]] - [[Campionat de França de Rugbi de XIII]] - [[Castras Olimpic]] - [[Colomièrs Rugbi]] - [[Coni Pedona Rugbi]]‎* - [[Copa del mond de rugbi de XV]]‎ - [[Dragons Catalans]] - [[Élan Béarnais de Pau-Lac-Ortès]] - [[Estadi Montanenc]] - [[Estadi Niçard]] - [[Estela Esportiva Paulhan Pesenàs]]  - [[FC Lesinhan XIII]] - [[Fènix Tolosa Handbal]] - [[Fòs Provença Basquet]] - [[Fotbòl american]] - [[Hockey Club Val Pèlis Bulldogs]] - [[Istre Provença Handbal]] - [[Lo Puèi Fot 43 Auvèrnhe]] - [[Montpelhièr Erau Sport Club]] - [[Narbona Volei]] - [[Nimes Olimpic]] - [[Olimpic d'Antíbol]] - [[Orses de Tolosa]] - [[Provença Rugbi]] ‎- [[Racing Club Albigés XIII]] - [[Racing Club Narbonés]] - [[RC Sent Gaudenç Comenge XIII]] - [[Rodés Avairon Fotbòl]] - [[Saluças Rugbi]] - [[Seccion Paulina]] - [[Sporting Club Albigés]] - [[Sporting Olimpic Avinhonenc XIII]] ‎‎- [[Sporting Club de Tolon]] - [[Tolosa Basquet Club]]‎ - [[Tolosa Olimpic XIII]] - [[Union Esportiva Carcassonesa]] - [[Union Esportiva Ferralesa XIII]] - [[Union Esportiva Montalbanesa]] - [[Union Esportiva Quilhan Nauta Valada]] - [[Union Tarba-Lorda Pirenèus Basquet‎]] - [[Vilanuèva XIII]] - [[XIII Limosenc]]

==== Eveniments en cors ====
[[Guèrra Civila Siriana]] - [[Malautiá de coronavirus de 2019]] - [[Manifestacions de 2019 en Argeria]]‎

==== Lenga ====
[[Acadèmia Creòla Haiciana]] - [[Acadèmia de las Lengas Canac]]

==== Luòcs ====
[[Annaba]] - [[Cabilia]] - [[Cascàdia]] - [[Chapel Hill]] - [[Circuit Pau Ricard]] - [[Durham (Carolina del Nòrd)]] - [[Esclusa de l'Agulha]] - [[Esclusa d'Argens]] - [[Esclusa d'Arièjas]] - [[Esclusa de Besièrs]] - [[Esclusas de Fonseranas]] - [[Esclusa de Fontfila]] - [[Esclusa de Joarras]] - [[Esclusa d'Omps]]‎ - [[Esclusa de l'Onhon]] - [[Esclusa d'Òrb]] - [[Esclusa de Puègeric]] - [[Esclusa de Puèglaurièr]] - [[Esclusa de Sant Martin]] - [[Esclusa de Vilanòva]] - [[Fraissinet (Provença)]] - [[Khalistan]] - [[Mezzogiorno]]‎ - [[Padània]] - [[Pargue dels Espòrts e de l'Amistat]] - [[Pueblo de Taos]] - [[Republica Idel-Oral]] - [[Setif]] - [[Sidi Bel Abbas]] - [[Taos]] - [[Tizi Ozo]] - [[Universitat Duke]] - [[Valdese]]

==== Musica ====
[[Aorlhac (grop de musica)]]* - [[Cocanha (grop)]]* - [[Coriandre (musica)]]‎ - [[Djé Balèti]]* - [[Du Bartàs]]‎ - [[Enlòc]]* - [[Forabandit]]* - [[Gojats of Hédas]]* - [[La Nòvia (musica)]]* - [[Longamai]]* - [[Nòva Cançon]] - [[Peste Noire]] - [[Sonoloco]]* ‎- [[Ulhart]]*

==== Personas ====
[[Aquiles Mafra de Bongy]]‎ - [[Adol Garrigon]] - [[Albert Marquet]] - [[Andrieu Casterar]]* - [[Antonin Gadal]] - [[Carles Maurràs]] - [[D1ST1]]* - [[Deodat Roche]] - [[Eliseu Reclus]] - [[Emanuèl Mafra de Bongy]] - [[Enric Fabre Colbèrt]]* - [[Filippo Brunelleschi]] - ‎[[Frantz Fanon]] ‎- [[Hocine Aït Ahmed]] - [[Matteo Salvini]] - [[Messali Hadj]] - [[Mikhail Bakunin]]‎ - [[Murray Bookchin]] ‎- [[Napoleon Peirat]] - [[Navahos]] - [[Pès negres]] ‎- [[Piet Moget]] - [[Rumi]] ‎- [[Yves Saint-Laurent]]

==== Politica, istòria e militara ====
[[A Manca]] - [[Accion Francesa]] - [[Anarcoindependantisme]]‎ - [[Armada Siriana Liura]] ‎- [[Armada Zapatista de Liberacion Nacionala]] - [[Assemblada Occitana]]* - [[Associacion Nationala dels Pès Negres Progressistas e lors amics]] - [[Bloque Nacionalista Galego]] - [[Cercle Argerianista]] - [[Confederacion Generala dels Vinhairons del Miègjorn]] - [[Conselh Regional de Defensa d'Aragon]] - [[Democracia sociala]] - [[Eurocomunisme]] - [[Eusko Alkartasuna]] - [[Federacion Democratica del Nòrd de Siria]] - [[Fòrças Francesas Liuras]] - [[França Insomesa]] - [[França Liura]]‎ - [[Front de las Fòrças Socialistas]] - [[Front de Liberacion Nacionala (Argeria)]] - [[Front de Liberacion Nacionala Canac e Socialista]] - [[Front de Liberacion Nacionala Còrsa]]‎ - [[Front de Liberacion de Moçambic]] - [[Front Islamic del Salut]] - [[Front Popular de Liberacion Nacionala]]* - [[Front Revolucionari Antifaissista de Provença]]* - [[Hesbollà]] - [[Internacionala Socialista]]‎ - [[Libertat!]] - [[Liga del Miègjorn]] - [[Liga dau Sud]] - [[Liga del Nòrd]] - [[Liga per la Renaissença dei Libertats Niçardi]]* - [[Lucha Obrièra]] ‎- [[Lucha Occitana]] - [[Movement Arpitània]]‎ - [[Movement per l'Autonomia de Cabilia]] - [[Movement Popular de Liberacion d'Angòla]] - [[Movement Region Savòia]] - [[Movement Socialista Monarquic]]* - [[Nacionalisme andalós]] - [[Nacionalisme niçard]] - [[Nación Andaluza]] - [[Niça Rebela]] - [[Novèl Partit Anticapitalista]] - [[Novèla Accion Reialista]] - [[Novèla Union Populara Ecologica e Sociala]] - [[Occitània Libertària]]* - [[Organizacion de l'Armada Secreta]] - [[Organizacion Democratica del Pòble Occitan]]* - [[Organizacion de Nacions e Pòbles Non Representats]] - [[Partit African per l'Independéncia de Cap Verd]] - [[Partit Carlista]] - [[Partit Comunista dels Obrièrs de França]] - [[Partit Comunista Maoïsta]]* - [[Partit Comunista Martiniqués]] - [[Partit Comunista Reünionés]] - [[Partit de la Justícia e del Desvolopament]]‎ - [[Partit de la Nacion Còrsa]] - [[Partit dels Trabalhadors de Curdistan]] - [[Partit de l'Union Democratica]] - [[Partit Democrata (Itàlia)]]‎ - [[Partit Progressista Martiniqués]] - [[Partit Provençau]]* - [[Partit Republican del Pòble]] - [[Partit Socialista Progressista]] - [[Partit Trabalhista (Reialme Unit)]] - [[Pè a Corsica]] - [[Prima Berbèra]]‎ - [[Prima Negra (Cabilia)]] - [[Primièra Internacionala]]‎ - [[Sendièr Luminós]] - [[Terra Lliure]] - [[Tresena Republica]] - [[Union de las Comunitats Curdas]]‎ - [[Union Democratica Bretona]]‎ - [[Unitats de Proteccion de las Femnas]] - [[Unitats de Proteccion del Pòple]] ‎

==== Religion e l'etica ====
[[Bibliotèca de Nag Hammadi]] - [[Druses]] - [[Escòla de la Ròsa Crotz d'Aur]] - [[Gnosticisme]] - [[Los Sabis de Provença]] - [[Naqshbandiyya]] - [[Vegetarisme]] - [[Yesidis]]

&lt;nowiki&gt;*&lt;/nowiki&gt;= unic a oc.wiki

== Cambiaments majors ==
[[Bogía]] - [[Espòrt automobil]] - [[Fòtbol Club dau Martegue]] - [[Socialisme]] - [[Sofisme (islam)]]</text>
      <sha1>lyatly5w9nysys4s07uaejqwanw49sx</sha1>
    </revision>
  </page>
  <page>
    <title>Capsicum</title>
    <ns>0</ns>
    <id>189290</id>
    <revision>
      <id>2509778</id>
      <parentid>2485668</parentid>
      <timestamp>2026-09-30T13:59:04Z</timestamp>
      <contributor>
        <username>Marbletan</username>
        <id>45852</id>
      </contributor>
      <comment>/* Galaria */ Kapsaicyna.svg</comment>
      <origin>2509778</origin>
      <model>wikitext</model>
      <format>text/x-wiki</format>
      <text bytes="21728" sha1="pk6hq0md1rxd8eth5b9ingkb4gpm4j8" xml:space="preserve">{{Taxobox debuta | vegetal | ''Capsicum'' |Capsicum_annuum_-_Köhler–s_Medizinal-Pflanzen-027.jpg | ''[[Capsicum annuum]]''| classificacion=Cronquist}}
{{Taxobox | sosrègne | Tracheobionta }}
{{Taxobox | division | Magnoliophyta }}
{{Taxobox | classa | Magnoliopsida }}
{{Taxobox | sosclassa | Asteridae }}
{{Taxobox | òrdre | Solanales }}
{{Taxobox | familha | Solanaceae }}
{{Taxobox taxon | vegetal | genre | Capsicum |[[Carl von Linné|L.]], [[1753]]  }}
{{Taxobox filogenia bendèl | classificacion=APGIII }}
{{Taxobox | clad | Angiospèrmes }}
{{Taxobox | clad | Dicotiledonèas vertadièras }}
{{Taxobox | clad | Nuclèu de las Dicotiledonèas vertadièras | &lt;small&gt;Nuclèu de las Dicotiledonèas vertadièras&lt;/small&gt; }}
{{Taxobox | clad | Asteridèas }}
{{Taxobox | clad | Lamiidèas }}
{{Taxobox | òrdre | Solanales }}
{{Taxobox | familha | Solanaceae }}
{{Taxobox | sosfamilha | Solanoideae }}
{{Taxobox | tribú | Capsiceae }}
{{Taxobox fin}}
'''Capsicum''' es un [[genre (biologia)|genre]] de plantas de la familha de las [[Solanaceae]] (familha de la [[tomata]] e del [[tabac]]). Es lo nom generic dels [[pebron]]s. Òm tròba per exemple l'espècia [[Capsicum frutescens]], o pebre d'òrt comun, que las varietats van del suau al fòrt. Lo fruch es una baia que las granas cabon dins un pericarp avent la forma d'una  dòlça o d'una campana. Lo genre Capsicum compren quaranta espècias e qualque 300 varietats de cultivo (cultivars) de plantas que produson de baias carnudas. Las cinc espècias pus importantas, que son las solas adomegidas e cultivadas, de pebrons son [[Capsicum annuum]], [[Capsicum baccatum]], [[Capsicum chinense]], [[Capsicum frutescens]] e [[Capsicum pubescens]].

Los pebrons an de formas e de talhas desparièras, mas apertenon totes al genre Capsicum. Son cultivats o butan de faiçon salvatge en [[Mexic]], als [[Estats Units]], en [[America del Sud]], a las [[Caribas]], en [[Africa]], en [[Índia]], en [[China]] e [[Asia del Sud-Èst]], etc .

Los pebrons del genre ''Capsicum'', representants màger de la sabor picanta, son originaris d'[[America del Sud]], del [[Mexic]] e d'[[America Centrala|America centrala]]&lt;ref name=&quot;épices&quot;&gt;{{Cite book}}.&lt;/ref&gt;, ont èran cultivats coma de plantas d'òrt per sos fruches de qualitats alimentàrias e aromaticas.

Los pebrons son ara cultivats dins 64 païses, Índia produsent d'esperela 38,7 % de la produccion mondiala (3,4 milions de tonas)&lt;ref&gt;Food and Agriculture Organization of the United Nations, ''Chillies and peppers, dry, production quantity (tons) - for all countries''. [https://web.archive.org/web/20141102234043/http://www.factfish.com/statistic/chillies%20and%20peppers%2C%20dry%2C%20production%20quantity Lien externe].&lt;/ref&gt;. Son sempre mai utilizats per lors aspèctes decoratius e per lors proprietats medicinalas&lt;ref name=&quot;Kenneth F. Kiple p. 287&quot;&gt;Kenneth F. Kiple ''et al''. - ''The Cambridge World History of Food'', Cambridge University Press, &lt;abbr class=&quot;abbr&quot; title=&quot;page(s)&quot;&gt;p.&lt;/abbr&gt;&amp;nbsp;287.&lt;/ref&gt;.

== Los pebrons ==

=== Las cinc espècias de ''Capsicum'' ===
Existís cinc espècias de pebrons que son domesticats, caduna destriabla (en partida) mercé a sas flors que son de color violeta, verda o blanca e a vegada maculadas de jaune e roge.&lt;gallery mode=&quot;packed&quot;&gt;
Fichièr:Capsicum annuum flower.JPG|Flor de Capsicum annuum
Fichièr:Capsicum annuum Twilight.jpg|Capsicum annuum Twilight
Fichièr:Capsicum bacatuum flower.jpg|Flor de Capsicum bacatuum
Fichièr:Pimiento campanilla.jpg|Varietat tradicionala espanhòla de 'pimiento campanilla' (C. bacatuum)
Fichièr:C baccatum brazilian pumpkin unripe fruit.jpg|Variatat bresiliana d' 'Aji Brazilian Red Pumpkin' (C. baccatum)
&lt;/gallery&gt;
* ''[[Capsicum annuum]]'' que las fuèlhas son mai sovent blancas es l'espècia la mai cultivada. [[Pebron jalapeño|''Pebron jalapeño'']], [[Ancho|''Ancho'']], [[Pebre de Caiena]], los diferents ''Piments wax'' de [[paprica]] de Ongria, ne son. Tanben existís de varietats decorativas coma lo ''peruvian purple'', de flors violetas, de sabor negligibla. 
* ''Capsicum baccatum'' presenta mai sovent de flors blancas amb de maculas jaunas o verdas. son sovent de grandas plantas de mai d'un mètre de naut. Los ''Aji'' (pebrons d'America del Sud) apartenon a aquesta espècia.
* ''Capsicum chinense'' ven pas de [[Republica Populara de China|China]], al contrari de çò que suggerís lo nom mas d'America del Sud. Los fruches an una sabor caracteristica d'albricòt, mas son tanben d'entre los mai fòrts. Aquestas espècias son lentas de germenar e de madurar, e demandan un climat caud e umid (tropical).
* ''[[Capsicum frutescens]]'' presenta de varietats de flors blancas, tintadas de verd, amb d'antèras violetas. Son peu cultivadas, levat la varietat del ''Pebron Tabasco'' amb que se realiza lo celèbre [[Tabasco (salça)|Tabasco]].
* ''Capsicum pubescens'' prepausa de varietats mens comunas en cultura, mai delicatas. Las flors son violetas, amb des antèras blancas. Es la sola espècia produsent de grana negras. Lo [[pebron rocoto]] fa partit d'aquesta espècia.
&lt;gallery mode=&quot;packed&quot;&gt;
Fichièr:RocotoManzanoRojoCrop.jpg|Capsicum pubescens, Rocoto Manzano Rojo
Fichièr:Rocoto.jpg|Rocoto de granas negras
Fichièr:Canned chile manzano.jpg|Chile Manzano, espiceriá mexicana
Fichièr:Habanero chile - fruits (aka).jpg|Habanero (C. chinense)
Fichièr:CapsicumFrutescens.jpg|C. frutescens var. conoides
&lt;/gallery&gt;Mai, existís 23 taxons fèrs, mai sovent de fruchs pichon, consomats pels ausèls, vector natural de reproduccion dels pebrons.

=== De varietats de ''Pebrons'' ===

* [[Aji]] d'America Latina: ''Aji Amarillo'', ''Aji Panca'', ''Aji Amarillo'' del [[Peró]], fòrt o doç 
* [[Pebron d'Anaheim|Anaheim]] (''C. annuum'' 'Anaheim') o ''Anaheim New Mexico'', ''Pebron Coronado'', ''Piment de Califòrnia'', ''California Chile'', ''Pebron del Nòu Mexic'', ''Pebron del Rio Grande'', doç
* [[Pebron ancho|Ancho]] (''C. annuum'')  es de fach de [[Pebron poblano|Poblano]] secat, doç
* [[Chile de àrbol|Àrbol]] (&quot;arborescent&quot;), Mexic, fòrt
* [[Pebron banana]], jaune o roge, doç e sucrat
* [[Pebre de Caiena]] (''C. frutescens'') o ''Pebron Enrabiat', fòrt
* [[Pebron chimayo|Chimayo]], Nòu Mexic, fòrt
* [[Pebron chipotle|Chipotle]] o ''Chipotle Morita'', pebron Jalapeño roge (madut) sec e fumat, Mexic, fòrt mejan
* ''[[Cubanelle]]'' o ''[[Pebron cascabel]]'' Mexic, doç
* [[Pipèr d'Espeleta]] (''C. annuum'' L. 'Gorria'), fòrt mejan
* [[Pebron guajillo|Guajillo]], Mexic, doç a fòrt mejan
* [[Pipèr doç de Gasconha]] (''C. annuum'') o ''Pipèr doç de las Lanas'', o [[Pipèr d'Anglet]], doç 
* [[Pebron habanero|Habanero]] (''C. chinense''), Mexic, o ''Javanero'',  ''Pebron antilhés'', ''Bondamanjak'', ''Pebron sept marmites'', ''Pebron sept court-bouillons'', ''Jamaican Hot'', [[Pebron lampion]] en Cariba, ''[[Scotch Bonnet]]'' als EUA, ''[[Pebron cabri]]'' a la Reünion, etc. fòrça fòrt
* ''[[Pebron jalapeño|Jalapeño]]'' (''C. annuum'') verd o roge (''Jalapeño Morita''), Mexic, fòrt mejan
* [[Pebron de Cabilia]], Argeria, fòrt
* [[Pebron malagueta|Malagueta]], Mexic, fòrt
* [[Pebron mulato|Mulato]], pròche del Ancho, Mexic, dolç
* ''[[Naga Viper]]'', Assam, Sri Lanka, Bangla Desh, un dels mai fòrts del monde
* [[Pebron uèlh d'ausèl]] o ''Bird's eye chili'', fòrça fòrt
* [[Paprica]] (''C. annuum''), o ''Pebron wax'' o ''Hot wax'', Ongria, doç o fòrt mejan
* [[Pebron pasilla|Pasilla]], o ''Pebron Chilaca'' quand es fresc, Mexic, doç
* [[Pebron doç del País Basc]], doç
* [[Pebron pequin|Pequin]] o [[Pebron ausèl]], ''Pebron zozio'', [[Pili-pili]] o ''Piri-piri'', Mexic, Africa, Reünion, fòrça fòrt
* [[Pebron poblano|Poblano]] (''C. annuum''), (poblano = &quot;de l'Etat de Puebla, Mexic&quot;) Estat de Puebla, Mexic, doç
* ''Capsicum annuum'') o ''Pebron Doç'', verd, jaune, roge o brun, doç 
* [[Pebron pulla|Pulla]], doç
* [[Pebron puya|Puya]] fòrt mejan
* [[Pebron rocoto|Rocoto]], Andes
* [[Pebron serrano|Serrano]], Mexic, fòrt mejan
* [[Pebron tabasco|Tabasco]] o ''Tobasco'', Mexic, fòrt mejan
* [[Pebron tepin|Tepin]] o ''Chiltepin'' Mexic, fòrt
* ''[[Trinidad moruga scorpion]]'', Trinidad, un dels mai fòrt del mond
* [[Pebron vegetarian]], fòrça popular a las Antilhas, doç e plan perfumat
* [[Pebron vietnamian]], fòrt
* etc

== Istoric ==
[[Fichièr:Prehispanic_chili_pots_journal.pone.0079013.g008.png|vinheta|Teralha presentant de rèstes de Capsicum sp., Chiapa de Corzo, Sud del Mexic (400 AbC - 300 AbC.)]]

=== Evolucion dels pebrons ===
La capsaïcina a per cibla un [[nociceptor]] especific existissent sonque en çò dels mamifèrs; los ausèls, qu'i son pas sensibles&lt;ref&gt;Cette propriété est utilisée pour traiter les graines des nichoirs, les protégeant contre les écureuils sans gêner les oiseaux.&lt;/ref&gt;, pòdon atal espandir las granas dels piments fòrça mai luènh, e sembla qu'aquò aja favorizat l'evolucion d'aqueste mecanisme de defensa&lt;ref&gt;{{Revista|nom1=Tewksbury|nom2=Nabhan}}.&lt;/ref&gt;. La capsaïcina empacha tanben lo desvelopament de las [[Micòsi|micòsis]] utilisant las perforacions de la pèl degudas als insèctes&lt;ref name=&quot;fungi&quot;&gt;{{Ligam web}}.&lt;/ref&gt;.

=== Domesticacion ===
Los pebrons fan partit de l'alimentacion de las Americas dempuèi al mens 9 500 ans. De rèstes arqueologics de domesticacion foguèron trobats dins lo Sud Oèst d'[[Eqüator (país)|Eqüator]] fa mai de 6 000 ans. Lo piment sembla èsser estat una de las primièras  plantas cultivadas [[Autogamia|autogama]] en America centrala e del Sud&lt;ref&gt;Perry L. ''et al.'', 2007 - Starch fossils and the domestication and dispersal of chili pepper (Capsicum spp. L.) in the Americas. ''Science'' 315: 986–988 [https://scholar.google.com/scholar?cluster=5723774509129214407].&lt;/ref&gt;.

=== Descobèrta pels Europèus ===
[[Cristòl Colomb]] torna unes especimèns de pebrons a la cort del Portugal&lt;ref&gt;Kenneth F. Kiple ''et al''. - ''The Cambridge World History of Food'', Cambridge University Press, &lt;abbr class=&quot;abbr&quot; title=&quot;pagina(s)&quot;&gt;p.&lt;/abbr&gt;&amp;nbsp;281.&lt;/ref&gt;. [[Diego Álvarez Chanca]], quirurgian acompanhant Colomb pendent son segond viatge, foguèt lo primier a evocar la preparacion d'un plat a basa de piments dins sas ''Letras''&lt;ref&gt;Diego Alvarez Chanca - ''The letter of Dr. Diego Alvarez Chanca, dated 1494, relating to the second voyage of Columbus to America'', Smithsonian miscellaneous collections, Vol. XLVIII''', '''&lt;abbr class=&quot;abbr&quot; title=&quot;pagina(s)&quot;&gt;p.&lt;/abbr&gt;&amp;nbsp;525.&lt;/ref&gt;.

=== Comèrci ===
La propagacion dels pebrons en Asia es benlèu ligada als portugueses. La consomacion de pebron en Asia es en correlacion a la presancia de mercands portugueses; atal, la region de [[Goa]] es la region d'Índia avent la mai fòrte consomacion de piment.

== Utilizacions ==

=== En cosina ===
Un '''condiment''' es una substéncia destinada assasonar, es a dire a relevar lo [[gost]] dels [[Noiridura|aliments]] o de las preparacions culinàrias, coma las salças. Lo piment venguèt un ingredient de base dins totas las cosinas tropicalas, pas unicament per sas sabors. Agrementar les plats de pebron auriá un efièch bactericid que permetriá de reduire fortament las infeccions a'' [[Helicobacter pylori]]''.

Los pebrons contenon mai de vitaminas A que quin que siá autre fruch e legum e son una font importanta de vitamina C, de magnèsi e de fèrre&lt;ref&gt;Kenneth F. Kiple ''et al''., 2000 - ''The Cambridge World History of Food'', Cambridge University Press, &lt;abbr class=&quot;abbr&quot; title=&quot;pagina(s)&quot;&gt;p.&lt;/abbr&gt;&amp;nbsp;285: « ''Capsicums have a lot to recommend them nutritionally. By weight, they contain more vitamin A than any other food plant, and they are also a good source of the B vitamins. When eaten raw, capsicums are superior to citrus in providing vitamin C, although their production of vitamin C diminishes with maturity and drying and (as in all plant foods) is destroyed by exposure to oxygen. By contrast, vitamin A increases as peppers mature and dry and is not affected by exposure to oxygen. Capsicums also contain significant amounts of magnesium and iron.'' ».&lt;/ref&gt;. De notar que la produccion de vitamina A aumenta amb la maturacion del fruch alara que la produccion de vitamina C diminís&lt;ref&gt;Kenneth F. Kiple ''et al''., 2000 - ''The Cambridge World History of Food'', Cambridge University Press, &lt;abbr class=&quot;abbr&quot; title=&quot;pagina(s)&quot;&gt;p.&lt;/abbr&gt;&amp;nbsp;285.&lt;/ref&gt;.&lt;gallery mode=&quot;packed&quot;&gt;
Fichièr:PepperswithscovilleCentralMarketHoustonTX.JPG|L'escala d'Scoville al mercat central de Houston, Texas
Fichièr:2009 piments-rouges-verts.jpg|Taulièr de pebrons roges e verds sus un mercat turc
Fichièr:Capsicum1.jpg|Pebron sus un taulièr
Fichièr:Felfels.jpg|Pebrons en Cabilia, espècia importanta de la cosina argeriana
Fichièr:Felfelkabylie.jpg|Pebron roge secat de Cabilia
Fichièr:Chillies drying in Kathmandu.jpg|Pebron secat a Catmandó
&lt;/gallery&gt;

==== Sabors e escala d'Scoville ====
Las nombrosas varietats de pebrons se pòdon classificar del doç cap a fòrça fòrt. L'escala d'Scoville dona una idèa de la fòrça relativa de las diferentas varietats o cultivars. Atal, lo [[pebre de Caiena]] e lo pebron lenga d'ausèl, lo [[Pebron habanero|Habanero]] originari del Nòrd del [[Mexic]] son fòrça fòrts, alara que lo [[pipèr d'Espeleta]] cultivat en [[Bascoat]] ([[Apellacion d'origina contrarotlada|AOC]]) es mai doç. Pasmens ligada al taus en [[capsaïcina]], l'[[escala d'Scoville]] es una classificacion subjectiva, repausant sus la sensacion percebuda. Permet donc pas de '''quantificar''' la fòrça dels pebronss. L'utilizacion de tecnicas quimicas coma la cromatografia permet de donar una responsa objectiva.

Beure l'aiga per atenuar la fòrça d'un pebron es inutil que la [[capsaïcina]] es [[Idrofobia (fisica)|idrofòba]]. Pasemns es solubla dins las grassas e la [[caseïna]] del lach neutraliza son accion suls receptors de la dolor. Cal evitar de se tocar los uèis, las labras e autras mucosas preparant de pebrons sos pena de sensacions de brutladura dolorosas. Mas la coseson, quitament perlongada, tampauc damatja aquesta fòrça, a la diferéncia de çò que se passa per la [[ceba]], l'[[Alh cultivat|alh]] o l'[[escaluènha]].

==== Préparacions culinàrias ====

=== En medecina ===
Lo piment es fòrça utilizat en medecina tradicionala. Los piments fòrts provòcan una fòrta salivacion, participan a la digestion e sont laxatius. La capsaïcina, principi actiu, estimula las mucosas de la boca, de l'estomac e dels intestins (movements peristaltics). Facilitant la susor, le piment participa e un rafresquiment de la pèl dins los païses cauds.

Totes los piments contenon de compausats fitoquimics coneguts collectivament jol nom de capsaïcinoids. La medecina modèrne utiliza la capsaïcina per tractar la dolor, los desòrdres respiratòris, lo zòna, los mals de dents e l'artriti.

==== Efièchs benefics ====
* En laboratòri, la capsaïcina permetèt l'[[apoptòsi]] de las cellulas cancerosas pel rat&lt;ref&gt;Athanasiou A., Smith P.A., Vakilpour S., ''et al.'', 2007 - Vanilloid receptor agonists and antagonists are mitochondrial inhibitors: how vanilloids cause non-vanilloid receptor mediated cell death. ''Biochem. Biophys. Res. Commun'', 354 (1): 50–5. doi:10.1016/j.bbrc.2006.12.179. [//fr.wikipedia.org/wiki/PMID PMID] [https://www.ncbi.nlm.nih.gov/pubmed/17214968 17214968]{{PMID|17214968}}.&lt;/ref&gt;.
* Per la mirga, lo piment (la capsaïcina subretot) poiriá permetre una pèrda de pes en cas d'[[obesitat]]&lt;ref&gt;Hsu C.L., Yen G.C., 2007 - Effects of capsaicin on induction of apoptosis and inhibition of adipogenesis in 3T3-L1 cells. ''J. Agric. Food Chem.'' 55 (5): 1730–6. doi:10.1021/jf062912b. [//fr.wikipedia.org/wiki/PMID PMID] [https://www.ncbi.nlm.nih.gov/pubmed/17295509 17295509]{{PMID|17295509}}.&lt;/ref&gt;{{,}}&lt;ref&gt;http://www.nutraingredients-usa.com/news/ng.asp?id=74603-capsaicin-weight-management-obesityChilli.&lt;/ref&gt;.
* De cercaires utilizèron de capsaïcina del piment per tuar las cellulas nerviosas del pancreas de mirga avent un diabèti de tipe 1, permetent a las cellulas productritz d'[[insulina]] de tornar a produire d'insulina&lt;ref&gt;Razavi R., Chan Y., Afifiyan F.N., ''et al.'', 2006 - TRPV1+ sensory neurons control beta cell stress and islet inflammation in autoimmune diabetes. ''Cell'' 127 (6): 1123–35. doi:10.1016/j.cell.2006.10.038. [//fr.wikipedia.org/wiki/PMID PMID] [https://www.ncbi.nlm.nih.gov/pubmed/17174891 17174891]{{PMID|17174891}}.&lt;/ref&gt;{{,}}&lt;ref&gt;[https://web.archive.org/web/20110624020608/http://www.canada.com/vancouversun/news/story.html?id=33922fce-3495-4dc6-9fb5-0dfc4ab5b7fc&amp;k=50540 Chili extract makes diabetes go away].&lt;/ref&gt;. Foguèt constatat que la quantitat d'insulina necessària per bassar la [[glicemia]] après un repai es reducha se lo repai content de piment&lt;ref&gt;[https://web.archive.org/web/20100328200736/http://findarticles.com/p/articles/mi_m1200/is_7_170/ai_n16690548/ Blood sugar and spice].&lt;/ref&gt;.
* Après l'apond de piment a l'alimentacion, le LDL, o « marrit » [[colesteròl]], resistís mai de temps a l'oxidacion, çò que retarda lo desvelopament d'un risc màger per las malautiás cardiovasculàrias&lt;ref&gt;[http://www.dailyherald.com/story/?id=33273 Chili peppers can improve your health].&lt;/ref&gt;.
* Tradicionalament, las [[Espècia (cosina)|espicias]] e lo piment permeton de contrarotlar los nivèls de contaminacion microbiana dels aliments dels païses amb pauc o pas de refrigeracion&lt;ref&gt;Billing J., Sherman P.W., 1998 - Antimicrobial functions of spices: why some like it hot. ''The Quarterly review of biology'' 73 (1): 3–49. doi:10.1086/420058. [//fr.wikipedia.org/wiki/PMID PMID] [https://www.ncbi.nlm.nih.gov/pubmed/9586227 9586227]{{PMID|9586227}}.&lt;/ref&gt;.
* La capsaïcina enebís la creissença d'''[[Helicobacter pylori]]''&lt;ref name=&quot;inhib_H.pylori&quot;&gt;{{lien web|url=http://onlinelibrary.wiley.com/doi/10.1111/j.1574-6968.1997.tb10197.x/full|titre=Capsaicin as an inhibitor of the growth of the gastric pathogen Helicobacter pylori}}{{en}}&lt;/ref&gt;.

==== Efièchs marrits ====
* Una ingestion cronica de piment pòt induire un reflus gastroesofagian&lt;ref&gt;Milke P., Diaz A., Valdovinos M.A., Moran S., 2006 - Gastroesophageal reflux in healthy subjects induced by two different species of chili (Capsicum annum)''. ''Digestive diseases'' (Basel, Switzerland) 24 (1-2): 184–8. doi:10.1159/000090323. [//fr.wikipedia.org/wiki/PMID PMID] [https://www.ncbi.nlm.nih.gov/pubmed/16699276 16699276]{{PMID|16699276}}.''&lt;/ref&gt;.
* Mai, una consomacion nauta de piment pòt èsser associada al càncer de l'estomac&lt;ref&gt;Mathew A., Gangadharan P., Varghese C., Nair M.K., 2000 - Diet and stomach cancer: a case-control study in South India. ''Eur. J. Cancer Prev''. 9 (2): 89–97. doi:10.1097/00008469-200004000-00004. [//fr.wikipedia.org/wiki/PMID PMID] [https://www.ncbi.nlm.nih.gov/pubmed/10830575 10830575]{{PMID|10830575}}.&lt;/ref&gt;. D'aflatoxinas e compausats N-nitroso, cancerigèns, se trapan sovent dins la polvera de piment&lt;ref&gt;Fazekas B., Tar A., Kovács M., 2005 - Aflatoxin and ochratoxin A content of spices in Hungary. ''Food additives and contaminants'' 22 (9): 856–63. doi:10.1080/02652030500198027. [//fr.wikipedia.org/wiki/PMID PMID] [https://www.ncbi.nlm.nih.gov/pubmed/16192072 16192072]{{PMID|16192072}}.&lt;/ref&gt;.
* L'ingestion de pichonas quantitats de piment pòt agravar temporariament l'estat de pacients patissent d'emorroïdas (dolor, prosors e sagnaments).
* La consomacion de piments o d'autras espècias pòt agravar l'inflamacion de las malautiás articulàrias.

=== Orticultura ===
[[Fichièr:Black_pearl_cultivar.jpg|vinheta|Cultivar orticòl 'Black Pearl']]

=== Parfums e cosmetics ===

=== Coma insecticid ===
Los capsaicinoids dels pebrons permeton d'alunhar lors predators naturals. Estudiant de plants fèrs de piments, de cercaires mostrèron que ''Capsicum'' « se pimentava » segon la densitat de lors enemics: quand los insèctes so nombroses, los plants son mai sovent pimentats e, quand las atacas fongicas se multiplican, encara mai picants. Sens predacion, los pebrons son mai doces&lt;ref&gt;[//fr.wikipedia.org/wiki/PNAS PNAS] - 11 août 2008.&lt;/ref&gt;.

Lo pebron pòt servir a fabricar un [[Insecticida|insecticid]] natural. Per l'obtenir, sufís de trissar fin 300&amp;nbsp;g (unas sièis ponhadas de pebron fresc o tres de pebron sec) puèi de mesclar a dos litres d'aiga. L'ensems es plan brandit dins un recipient de tap estanc per obtenir una mescla omogenèa (atencion als uèis). Enseguda, cal lo colar. De l'aiga sabonosa es aponduda a la solucion filtrada que se fixe sus las fuèlhas. S'obten atal un concentrat d'espandir rapidament amb un pulverizator o d'un asagador.

== Galaria ==
&lt;gallery&gt;
Fichièr:Kapsaicyna.svg|Formula de la capsaïcina
Fichièr:Piment sec.jpg|Pili Pili o lenga d'ausèl
Fichièr:Piments lampions.jpg|Pebrons lampions
Fichièr:Piment de cayenne marché.jpg|Pebres de Caiena
Fichièr:Piment murissement.jpg|Pebron al madurat
Fichièr:Piment fort.jpg|Plant de pebron fòrt (capsicum annuum)
Fichièr:Capsicum annuum var. Fiesta - MHNT.jpg|Capsicum annuum 'Fiesta', (Musèu de Tolosa)
&lt;/gallery&gt;

== Nòtas e referéncias ==
{{Reflist}}

=== Bibliografia ===
* François Couplan, 1999 - ''Guide des condiments et épices du monde'' Ed. Delachaux et Niestlé, Lausanne
* G.J.H. Grubben, 2004 - ''Légumes''. PROTA, 737 pages

=== Articles connèxes ===

=== Ligams extèrnes ===
* Solanacèas pel Musèu d'Istòria Naturala del Reialme Unit&lt;small&gt;'''(en)'''&lt;/small&gt; [http://arquivo.pt/wayback/20090630122958/http://www.nhm.ac.uk/research-curation/research/projects/solanaceaesource/ Solanaceae Source]
[[Categoria:Flòra (nom vernacular)]]</text>
      <sha1>pk6hq0md1rxd8eth5b9ingkb4gpm4j8</sha1>
    </revision>
  </page>
  <page>
    <title>Medalha Fields</title>
    <ns>0</ns>
    <id>192320</id>
    <revision>
      <id>2509809</id>
      <parentid>2466687</parentid>
      <timestamp>2026-10-01T03:52:14Z</timestamp>
      <contributor>
        <username>François Fontan</username>
        <id>58351</id>
      </contributor>
      <minor />
      <comment>Ligams e categorias per François Fontan.</comment>
      <origin>2509809</origin>
      <model>wikitext</model>
      <format>text/x-wiki</format>
      <text bytes="3915" sha1="bgpt48so8jp3hlzpo5mmgxg0ya0exqa" xml:space="preserve">La '''medalha Fields ''' es la mai prestigiosa recompensa en [[matematicas]] amb lo [[prèmi Abel]]. Es considerada coma equivalenta a un [[prèmi Nobel]] inexistent per aquela disciplina.
[[Fichièr:FieldsMedalFront.jpg|vinheta|La medalha]]
Es atribuïda cada quatre ans dempuèi [[1936]] pendent lo congrès internacional dels matematicians a quatre matematicians al plus, totes de mens de 40 ans. Los laureats recebon cadun una medalha e 15 000 dòlars [[canadians]].

== Origina ==
[[John Charles Fields]], matematician canadian, prepausa la creacion d'aquela medalha en 1923 pendent una reünion internacionala a Toronto. A sa mòrt, en 1932, lèga sos bens a la [[sciéncia]] per tal de contribuïr al finançament de la medalha. L'atribucion de las doas primièras medalhas a luòc en 1936. La [[Segonda Guèrra Mondiala]] interromp la desliurança de la distincion fins en 1950. A la partença, solas doas medalhas son decernidas cada quatre ans. En [[1966]], la decision es presa de passar a quatre laureats al mai.

Onze « medalhats Fields » son d'ancians escolans de l[[École normale supérieure|'Ecole normale supérieure (Ulm)]] de París : [[Laurent Schwartz]] (1950), [[Jean-Pierre Serre]] (1954), [[René Thom]] (1958), [[Alain Connes]] (1982), [[Pierre-Louis Lions]] (1994), [[Jean-Christophe Yoccoz]] (1994), [[Laurent Lafforgue]] (2002), [[Wendelin Werner]] (2006), [[Cédric Villani]] (2010), [[Ngô Bảo Châu]] (2010) e [[Hugo Duminil-Copin]] (2022). Aiçò fariá d'[[École normale supérieure|ENS]] la primièra institucion del palmarés se lo classament portava sus l'establiment d'origina dels medalhats e non lo luòc d'obtencion.

Pertocant lo país d'origina, [[França]] se tròba egalament ben classada se se considèra lo luòc de formacion dels medalhats : atal en [[-2004|2004]], lo [[CNRS]] comptava ja 11 laureats sus 44 qu'èran eissits de laboratòris franceses. Perlongant aquel rasonament fins a [[2014]], s'abotís a un total de 15 medalhats Fields eissits de laboratòris franceses, çò que poiriá plaçar [[França]] en cap de las nacions formatrises d'aqueles eminents matematicians. Tanben cal mencionar que parmis aqueles, mantun es de scientifics [[Occitània|Occitans]] nascuts o qu'an viscut dins lo país tals coma [[Jean-Pierre Serre]], [[Alain Connes]], [[Pierre-Louis Lions]], [[Alexandre Grothendieck]] e [[Cédric Villani]] o tot simplament portant un nom de familha d'origina coma [[Laurent Lafforgue]].

== Dins la cultura populara ==
Dins lo film ''Un conte de Nadal'' de 2008, lo personatge interpretat per Hippolyte Girardot es medalhat Fields. Es [[Cédric Villani]], medalhat Fields dos ans après la sortida del film, qu'a creat la demostracion que l'actor es supausat escriure al tablèu.

Dins lo film ''[[Will Hunting]]'', lo personatge fictiu Gerald Petaç auriá recebut la medalha per d'òbras en combinatòria.

Dins lo film ''[[Un homme d'exception]]'', [[John Forbes Nash]] se planh d'aver pas recebut la medalha.

Dins la seria televisada ''Eureka'', Nathan Stark ditz aver recebut la medalha.

Dins la seria televisada ''Numb3rs'', lo matematician fictiu Charlie Eppes explica a Megan Reeves l'inexisténcia d'un prèmi Nobel de matematicas.

Dins l'episòdi 6 de la sason 2 de la seria televisada ''Utopia'', l'un dels personatges eliminats per Terrence indica ironicament qu'a obtengut la medalha.

Dins lo roman ''Le creux des maths'' de Christine Avel, la maire d'Abel, lo narrator, a obtengut la medalha.

Dins la seria televisada ''Maxwell-James'', Mélanie Banes desira obtenir la medalha.

Dins la novèla ''Resoudre(x)'', lo matematician fictiu Raphael G. es pressentit coma podent venir lo mai jove recipiendari de la medalha gràcias a sas òbras en teoria analitica dels nombres (ipotèsi de [[Riemann]]).
[[Categoria:Matematica]]
[[Categoria:Matematicas]]
[[Categoria:Sciéncias]]
[[Categoria:Istòria de las sciéncias]]</text>
      <sha1>bgpt48so8jp3hlzpo5mmgxg0ya0exqa</sha1>
    </revision>
  </page>
  <page>
    <title>Nona Judlin</title>
    <ns>0</ns>
    <id>201272</id>
    <revision>
      <id>2509814</id>
      <parentid>2504379</parentid>
      <timestamp>2026-10-01T08:55:04Z</timestamp>
      <contributor>
        <username>Maxime Ravel</username>
        <id>50405</id>
      </contributor>
      <minor />
      <comment>/* Sa vida */</comment>
      <origin>2509814</origin>
      <model>wikitext</model>
      <format>text/x-wiki</format>
      <text bytes="5583" sha1="pzfbi8kjmtdckb71n61the17ath2evt" xml:space="preserve">{{Dialècte Provençau}}'''Nona Judlin'''&lt;ref&gt;En [[provençau]] se pronóncia ['nunɔ dʒyd'liⁿ].&lt;/ref&gt; o originàriament '''Germana Clergue''' (en grafia mistralenca ''Nouno Judlin, Germano Clergue''; en francés ''Noune Judlin, Germaine Clergue'') (Carròs 1891, Niça 1987) es una escrivana [[Occitània|occitana]] de [[Provença]] qu'escriguèt sustot en [[occitan]] e de còps en [[francés]].

Visquèt mai que mai a [[Carròs]], en Provença Orientala, e en [[Camarga]], en Provença Rodanenca.

Son òbra literària marca una produccion qualitosa e importanta dau sègle 20. Leis especialistas de la literatura occitana l'estúdian de mai en mai au sègle 21.

== Sa vida ==
E mai s'es pron aisat d'accedir a l'òbra de Nona Judlin, dieumercé l'antologia de [[Michèu Courty]], ''Poèmas chausits [Pouèmo chausi]'' (L'Astrada), pasmens aquela escriveira es victima dau temps que s'escor, de la desconsideracion de la literatura provençala e de son estatut de femna, en tot cas uei lo jorn. Car, dau temps de [[Frederic Mistral]], lei causas se passavan pas ansin, d'abòrd que Mistral, eu, si que teniá a publicar aquelei femnas que lei reconeissiá coma de [[Felibritge|felibressas]], e Nona Judlin si que ne foguèt una.

Se coneis ben la vida de Nona Judlin, mai que mai gràcias au libre de sa filha, Faneta Judlin Hills, ''Une enfance partagée'', e ai testimoniatges d'aquelei que la coneguèron lòng dau sègle 20.

Sa vida foguèt un partiment, e mai un escartament, entre lei tèrras autas de la montanha (nasquèt a [[Carròs]]) e lei tèrras bassas de [[Camarga]] (que ne foguèt afogada coma [[Folco de Baroncelli-Javon|Folco de Baroncelli]], [[Josèp d'Arbaud]] e [[Farfantèla]]). Mai tanben Nona Judlin visquèt l'escartament entre l'abséncia d'estudis convencionaus —que passèt pas lo certificat d'estudis— e son escritura magistrala; entre sa vida au castèu de Gorg e son paure maset de Camarga. Foguèt una vida de passion, de rescòntres, de creacion e d'escritura.

== Son òbra ==
Basta de considerar seis òbras: 

* ''Come finiguèt Mèstre Francés Villon [Coume finiguè Mèstre Francés Villon]'' (1931, Marselha: leis Edicions dau Fèrre [lis Edicioun dóu Ferre]), ont imagina la fin de [[François Villon]] puei sa reencarnacion en [[Verlaine]].
* ''Sénher Blai e Guilhaumeta [Segne Blai e Guilhaumeta]'' (s.d., s.l.), pèça de teatre, adaptada en [[niçard]] e mesa en scèna per son amic [[Francís Gag|Francis Gag]], lo creator dau teatre niçard. 
* ''Les lys dans la tempête'', çò es, ''Lei liris dins la tempèsta'' (1960, París: Fayard), roman de pròsa escrich en francés.
* ''Sara'' o ''Sainte Sara la Brune'', çò es, ''Santa Sara la Bruna'' (1948, Lion: IAC), tanben en francés, libre dedicat a [[Santa Sara]] dei [[Lei Santei Marias de la Mar|Santei Marias de la Mar]]; es una òbra tan pròcha e tant alonhada dau libre ''Ratis'' de son amiga gemellara [[Farfantèla]].

A tot aquò i cau apondre de recuelhs de poesia:

* ''Èr de flaütet [Èr de flahutet]'' (1937, Avinhon: lo Caburle [lou Caburle])
* ''Lei cabras negras [Li cabro negro]'' (1937, Sant Romieg de Provença: Imprimerie Lacroix), que ne dison fòrça sus son malèsser lancejant.
* ''Poèmas chausits [Pouèmo chausi]'' (1997, Bèrra: l'Astrada [l'Astrado]), recuelh preparat per [[Michèu Courty]].

L'ensemble s'esmauta de desenats de poèmas publicats dins lei jornaus e revistas dau temps, sens comptar sei letras nombrosas, qu'entre elei se destacan aquelei que mandèt a [[Josèp d'Arbaud]].

De personas congudas li faguèron lei prefacis, coma [[Frederic Mistral|Mistral]] e [[Emili Ripèrt|Ripèrt]]; e tanben [[Carles Maurràs|Maurràs]] que prenguèt sa defensa, e mai la defensa de la lenga occitana, en fàcia deis atacas de Kempf. Tant vau dire que s'engatgèt per la causa coma fòrça gents o fasián d'aqueu temps.

Nona Judlin èra enigmatica coma o evòca son subrenon. Èra una femna d'escomesa, aventurosa, intrepida, e pasmens aviá una malanconiá qu'es pas de dire e que «lei cabras negras sus la nèu» la laissan devinar. 

Pereu èra una femna d'amistat e de fidelitat coma ne testimònian sei poèmas a Baroncelli, a d'Arbaud e au Mèstre Mistral. Aviá una esperitalitat contemplativa coma sei personatges [[Santa Sara|Sara]] l'Elegida o [[François Villon|Villon]] que deven Frair Geli.

Dins son òbra se sent l'amor intens de [[Camarga]], dei [[Equus caballus|chivaus]] e dei [[Bos taurus|buòus]], dei fèstas e dei temps fòrts de la vida dei [[Gardian (Camarga)|gardians]], dau silenci e de la solesa dei vidas dificilas e aspras.

E mai se migra en pensant a la vida simpla dau temps passat, laissa sa darriera paraula a la lutz quand dedica son ''Èr de flaütet [Èr de flahutet]'':

&lt;blockquote&gt;''A vos''

''bèu somge''

''sempre viu''

''dins mon còr.''&lt;/blockquote&gt;&lt;blockquote&gt;''[À vous''

''bèu sounge''

''sèmpre viéu''

''dins moun cor.]''&lt;/blockquote&gt;

== Bibliografia ==

* Anastàsia CHOPPLET, 2026, [https://chopplet.canalblog.com/2026/04/les-belles-endormies-les-ecrivaines-provencales-du-xixeme-siecle.html conferéncia sus Nona Judlin].
* Joan Ives CASANOVA = Jean-Yves CASANOVA, 2022, [https://www.erudit.org/fr/revues/voixpl/2022-v19-n2-voixpl07664/1096128ar/ «Intériorité et extériorité de la littérature d’oc en Provence : l’œuvre de Nouno Judlin»], ''Voix plurielles'', vol. 19, nº2
* Faneta JUDLIN HILLS = Fanette JUDLIN-HILLS, 2016, ''Une enfance partagée, de Carros aux Saintes-Maries-de-la-Mer'', Sant Romieg de Provença: Équinoxe

== Nòtas e referéncias ==</text>
      <sha1>pzfbi8kjmtdckb71n61the17ath2evt</sha1>
    </revision>
  </page>
  <page>
    <title>Arrondiment d'Ussèl</title>
    <ns>0</ns>
    <id>201535</id>
    <revision>
      <id>2509804</id>
      <parentid>2508803</parentid>
      <timestamp>2026-09-30T19:43:30Z</timestamp>
      <contributor>
        <username>Alaric 506</username>
        <id>44932</id>
      </contributor>
      <origin>2509804</origin>
      <model>wikitext</model>
      <format>text/x-wiki</format>
      <text bytes="2109" sha1="qhsfjvdy7mzlrv1wjw11ij0x1rd5e5u" xml:space="preserve">{{Boita Arrondiment Occitan
|nomarr   = Arrondiment d'Ussèl [[Imatge:Corrèze - Ussel arrondissement.svg|290px]]
|reg=  
|dept=[[Corresa (departament)|Corresa]]
|insee    = 193
|capluoc  = [[Ussèl (Corresa)|Ussèl]]
|km²      ={{supfra|193}}
}}
L’'''arrondiment d'Ussèl''' es una division administrativa [[França|francesa]] dau departament de [[Corresa (departament)|Corresa]], dins la region de [[Novela Aquitània]], ancianament de [[Lemosin (region)|Lemosin]]. &lt;/br&gt;
I a '''78 comunas''' e non pas ''80 comunas'' dins l'arrondiment.

==Istòria==
La lei dau 28 pluviòse an VIII (17 de feurier 1800) creet los arrondiments. En 1926, l'arrondiment fuguet suprimit per la refòrma [[Raymond Poincaré|Poincaré]] puei restablit en 1943. En 1985, lo canton d'Ussèl fuguet subdevesit en [[canton d'Ussèl-Èst]] e [[canton d'Ussèl-Oèst]] e lo nombre de cantons passèt de 7 a 8. En [[2017]], l'arrondiment passet de 69 a 80 comunas per s'adaptar a las intercomunalitats, puei 79 (en 2022) e enfin 78 lo 1er de genier 2024 (perda de [[Bujac]], que passet a l'[[arrondiment de Tula]]). 

==Composicion d'aici a 2015==
* [[Canton de Bòrt]]
* [[Canton de Bujac]]
* [[Canton d'Aiguranda]]
* [[Canton de Maimac]]
* [[Canton de Nòuvic (Corresa)|Canton de Nòuvic]]
* [[Canton de Saurnac]]
* [[Canton d'Ussèl-Èst]]
* [[Canton d'Ussèl-Oèst]]

==Composicion dempuei 2015==
Lo nombre de comunas era de 69 en 2015 e en 2016, 80 en 2017 (adaptacion a las intercomunalitats), de 79 en 2022 (fusion de [[Montanhac (Corresa)|Montanhac]] e dau [[Lo Jardenc|Jardenc]]) e de 78 en 2024 (perda de [[Bujac]], que passet a l'[[arrondiment de Tula]] per l'arrestat prefectorau dau 27 de julhet 2023). L'arrondiment compren :
* lo [[canton d'Aus Gletons]] manca de la comuna de [[Vitrac de Montana]] (16 comunas sus 17);
* lo canton de Nauta Dordonha ([[Bòrt]]), las 26 comunas;
* lo canton dau Replanat de Miuvachas ([[Maismac|Maimac]]), 24 comunas sus 33;
* lo [[canton d'Ussèl]], las 11 comunas.
(lo compte es pas juste)

==Referéncias==
&lt;references /&gt;

[[Categoria:Arrondiment de Corresa]]
[[Categoria:Corresa]]</text>
      <sha1>qhsfjvdy7mzlrv1wjw11ij0x1rd5e5u</sha1>
    </revision>
  </page>
  <page>
    <title>Discussion Utilizaire:Nuvola Gatti</title>
    <ns>3</ns>
    <id>201537</id>
    <revision>
      <id>2509779</id>
      <parentid>2509373</parentid>
      <timestamp>2026-09-30T14:36:19Z</timestamp>
      <contributor>
        <username>~2026-52590-69</username>
        <id>65487</id>
      </contributor>
      <comment>/* Move page */ Respònsa</comment>
      <origin>2509779</origin>
      <model>wikitext</model>
      <format>text/x-wiki</format>
      <text bytes="4482" sha1="6g07d9fbkzkn1nsp1xd2gqjevjonrqd" xml:space="preserve">{{Supression Immediata|rason=Vòli suprimir ma pagina d'utilizaire. Las requèstas concernisson pas aquesta Wikipèdia.}}

== Move page ==
Hi @[[Utilizaire:Nuvola Gatti|Nuvola Gatti]] as you work on it.wiki we kindly request your project contribution for a move page: can you please move to fix correct redirect? Thanks. [[Especial:Contribucions/~2026-50276-64|~2026-50276-64]] ([[Discussion Utilizaire:~2026-50276-64|discussió]]) 17 setembre de 2026 a 22.50 (UTC)

:@[[Utilizaire:~2026-50276-64|~2026-50276-64]] sure [[Utilizaire:Nuvola Gatti|Nuvola Gatti]] ([[Discussion Utilizaire:Nuvola Gatti|d]]) 18 setembre de 2026 a 15.04 (UTC)
:@[[Utilizaire:~2026-50276-64|~2026-50276-64]] ok i moved it [[Utilizaire:Nuvola Gatti|Nuvola Gatti]] ([[Discussion Utilizaire:Nuvola Gatti|d]]) 18 setembre de 2026 a 15.06 (UTC)
::@[[Utilizaire:Nuvola Gatti|Nuvola Gatti]] many thanks for your contribution. And, as soon as possible, can you please change and correct the following titles: [[it:Barolo (vino)]] to [[it:Barolo]]? We need to fix redirect/titles for the relevant wikiprojects. [[Especial:Contribucions/~2026-50463-01|~2026-50463-01]] ([[Discussion Utilizaire:~2026-50463-01|discussió]]) 19 setembre de 2026 a 09.37 (UTC)
:::@[[Utilizaire:~2026-50463-01|~2026-50463-01]] ok i Just moved them :D [[Utilizaire:Nuvola Gatti|Nuvola Gatti]] ([[Discussion Utilizaire:Nuvola Gatti|d]]) 19 setembre de 2026 a 09.46 (UTC)
::::oh @[[Utilizaire:~2026-50463-01|~2026-50463-01]] you can make a Wikipedia account since your asking to fix and It would help to recognize this account [[Utilizaire:Nuvola Gatti|Nuvola Gatti]] ([[Discussion Utilizaire:Nuvola Gatti|d]]) 19 setembre de 2026 a 09.50 (UTC)
:::::@[[Utilizaire:Nuvola Gatti|Nuvola Gatti]] Thanks for the help; we collaborate across various Wikipedia editions, which is why we don't have a single account. We work on Wikidata and periodically manage Wikipedia titles/redirects by asking active users across different language editions to contribute; we then organize the items on Wikidata and contact you and other users so that the necessary changes can be made whenever time permits. Please as soon as possible: [[it:Ortensia]] to [[it:Ortensia (disambigua)]] and [[it:Mamba]] to [[it:Mamba (disambigua)]]. [[Especial:Contribucions/~2026-50516-71|~2026-50516-71]] ([[Discussion Utilizaire:~2026-50516-71|discussió]]) 19 setembre de 2026 a 16.11 (UTC)
::::::@[[Utilizaire:~2026-50516-71|~2026-50516-71]] ok Just moved :D [[Utilizaire:Nuvola Gatti|Nuvola Gatti]] ([[Discussion Utilizaire:Nuvola Gatti|d]]) 19 setembre de 2026 a 16.19 (UTC)
:::::::{{ping|Nuvola Gatti}} hi, when possible, please help to fix [[it:Maniglia (meccanica)]] to [[it:Maniglia]] ; [[it:Tony Boy (rapper)]] to [[it:Tony Boy]]. Thanks. [[Especial:Contribucions/~2026-50703-61|~2026-50703-61]] ([[Discussion Utilizaire:~2026-50703-61|discussió]]) 20 setembre de 2026 a 20.55 (UTC)
::::::::@[[Utilizaire:~2026-50703-61|~2026-50703-61]] done :) [[Utilizaire:Nuvola Gatti|Nuvola Gatti]] ([[Discussion Utilizaire:Nuvola Gatti|d]]) 20 setembre de 2026 a 19.33 (UTC)
:[[Utilizaire:Nuvola Gatti]] hi, when possible please help to move: 1) [[it:Varano]] to [[it:Varano (disambigua)]] ; 2) [[it:Party]] to [[it:Party (disambigua)]] ; 3) [[it:Geranio]] to [[it:Geranio (disambigua)]] ; 4) [[it:Gerani]] to [[it:Gerani (disambigua)]] ; 5) [[it:Ssn]] to [[it:Ssn (disambigua)]] ; 6) [[it:Trattore]] to [[it:Trattore (disambigua)]] ; 7) [[it:Avena (botanica)]] to [[it:Avena (genere)]] 8) [[it:Dos]] to [[it:Dos (disambigua)]] ; 9) [[it:Psg]] to [[it:Psg (disambigua)]] and 10) [[it:Gioia]] to [[it:Gioia (disambigua)]]. Thanks. [[Especial:Contribucions/~2026-51249-54|~2026-51249-54]] ([[Discussion Utilizaire:~2026-51249-54|discussió]]) 23 setembre de 2026 a 12.55 (UTC)
::@[[Utilizaire:~2026-51249-54|~2026-51249-54]] ok ima have dinner and then do it [[Utilizaire:Nuvola Gatti|Nuvola Gatti]] ([[Discussion Utilizaire:Nuvola Gatti|d]]) 24 setembre de 2026 a 18.03 (UTC)
::@[[Utilizaire:~2026-51249-54|~2026-51249-54]] ok done [[Utilizaire:Nuvola Gatti|Nuvola Gatti]] ([[Discussion Utilizaire:Nuvola Gatti|d]]) 24 setembre de 2026 a 20.25 (UTC)
:::@[[Utilizaire:Nuvola Gatti|Nuvola Gatti]] hi when possible please help fixing: [[it:Handel]] to [[it:Handel (disambigua)]] and [[it:Mendelssohn]] to [[it:Mendelssohn (disambigua)]]. [[Especial:Contribucions/~2026-52590-69|~2026-52590-69]] ([[Discussion Utilizaire:~2026-52590-69|discussió]]) 30 setembre de 2026 a 14.36 (UTC)</text>
      <sha1>6g07d9fbkzkn1nsp1xd2gqjevjonrqd</sha1>
    </revision>
    <revision>
      <id>2509780</id>
      <parentid>2509779</parentid>
      <timestamp>2026-09-30T14:39:22Z</timestamp>
      <contributor>
        <username>~2026-52590-69</username>
        <id>65487</id>
      </contributor>
      <origin>2509780</origin>
      <model>wikitext</model>
      <format>text/x-wiki</format>
      <text bytes="4486" sha1="2yp8eiei3xvifuser2jt3489o1zeqpd" xml:space="preserve">{{Supression Immediata|rason=Vòli suprimir ma pagina d'utilizaire. Las requèstas concernisson pas aquesta Wikipèdia.}}

== Move page ==
Hi @[[Utilizaire:Nuvola Gatti|Nuvola Gatti]] as you work on it.wiki we kindly request your project contribution for a move page: can you please move to fix correct redirect? Thanks. [[Especial:Contribucions/~2026-50276-64|~2026-50276-64]] ([[Discussion Utilizaire:~2026-50276-64|discussió]]) 17 setembre de 2026 a 22.50 (UTC)

:@[[Utilizaire:~2026-50276-64|~2026-50276-64]] sure [[Utilizaire:Nuvola Gatti|Nuvola Gatti]] ([[Discussion Utilizaire:Nuvola Gatti|d]]) 18 setembre de 2026 a 15.04 (UTC)
:@[[Utilizaire:~2026-50276-64|~2026-50276-64]] ok i moved it [[Utilizaire:Nuvola Gatti|Nuvola Gatti]] ([[Discussion Utilizaire:Nuvola Gatti|d]]) 18 setembre de 2026 a 15.06 (UTC)
::@[[Utilizaire:Nuvola Gatti|Nuvola Gatti]] many thanks for your contribution. And, as soon as possible, can you please change and correct the following titles: [[it:Barolo (vino)]] to [[it:Barolo]]? We need to fix redirect/titles for the relevant wikiprojects. [[Especial:Contribucions/~2026-50463-01|~2026-50463-01]] ([[Discussion Utilizaire:~2026-50463-01|discussió]]) 19 setembre de 2026 a 09.37 (UTC)
:::@[[Utilizaire:~2026-50463-01|~2026-50463-01]] ok i Just moved them :D [[Utilizaire:Nuvola Gatti|Nuvola Gatti]] ([[Discussion Utilizaire:Nuvola Gatti|d]]) 19 setembre de 2026 a 09.46 (UTC)
::::oh @[[Utilizaire:~2026-50463-01|~2026-50463-01]] you can make a Wikipedia account since your asking to fix and It would help to recognize this account [[Utilizaire:Nuvola Gatti|Nuvola Gatti]] ([[Discussion Utilizaire:Nuvola Gatti|d]]) 19 setembre de 2026 a 09.50 (UTC)
:::::@[[Utilizaire:Nuvola Gatti|Nuvola Gatti]] Thanks for the help; we collaborate across various Wikipedia editions, which is why we don't have a single account. We work on Wikidata and periodically manage Wikipedia titles/redirects by asking active users across different language editions to contribute; we then organize the items on Wikidata and contact you and other users so that the necessary changes can be made whenever time permits. Please as soon as possible: [[it:Ortensia]] to [[it:Ortensia (disambigua)]] and [[it:Mamba]] to [[it:Mamba (disambigua)]]. [[Especial:Contribucions/~2026-50516-71|~2026-50516-71]] ([[Discussion Utilizaire:~2026-50516-71|discussió]]) 19 setembre de 2026 a 16.11 (UTC)
::::::@[[Utilizaire:~2026-50516-71|~2026-50516-71]] ok Just moved :D [[Utilizaire:Nuvola Gatti|Nuvola Gatti]] ([[Discussion Utilizaire:Nuvola Gatti|d]]) 19 setembre de 2026 a 16.19 (UTC)
:::::::{{ping|Nuvola Gatti}} hi, when possible, please help to fix [[it:Maniglia (meccanica)]] to [[it:Maniglia]] ; [[it:Tony Boy (rapper)]] to [[it:Tony Boy]]. Thanks. [[Especial:Contribucions/~2026-50703-61|~2026-50703-61]] ([[Discussion Utilizaire:~2026-50703-61|discussió]]) 20 setembre de 2026 a 20.55 (UTC)
::::::::@[[Utilizaire:~2026-50703-61|~2026-50703-61]] done :) [[Utilizaire:Nuvola Gatti|Nuvola Gatti]] ([[Discussion Utilizaire:Nuvola Gatti|d]]) 20 setembre de 2026 a 19.33 (UTC)
:[[Utilizaire:Nuvola Gatti]] hi, when possible please help to move: 1) [[it:Varano]] to [[it:Varano (disambigua)]] ; 2) [[it:Party]] to [[it:Party (disambigua)]] ; 3) [[it:Geranio]] to [[it:Geranio (disambigua)]] ; 4) [[it:Gerani]] to [[it:Gerani (disambigua)]] ; 5) [[it:Ssn]] to [[it:Ssn (disambigua)]] ; 6) [[it:Trattore]] to [[it:Trattore (disambigua)]] ; 7) [[it:Avena (botanica)]] to [[it:Avena (genere)]] 8) [[it:Dos]] to [[it:Dos (disambigua)]] ; 9) [[it:Psg]] to [[it:Psg (disambigua)]] and 10) [[it:Gioia]] to [[it:Gioia (disambigua)]]. Thanks. [[Especial:Contribucions/~2026-51249-54|~2026-51249-54]] ([[Discussion Utilizaire:~2026-51249-54|discussió]]) 23 setembre de 2026 a 12.55 (UTC)
::@[[Utilizaire:~2026-51249-54|~2026-51249-54]] ok ima have dinner and then do it [[Utilizaire:Nuvola Gatti|Nuvola Gatti]] ([[Discussion Utilizaire:Nuvola Gatti|d]]) 24 setembre de 2026 a 18.03 (UTC)
::@[[Utilizaire:~2026-51249-54|~2026-51249-54]] ok done [[Utilizaire:Nuvola Gatti|Nuvola Gatti]] ([[Discussion Utilizaire:Nuvola Gatti|d]]) 24 setembre de 2026 a 20.25 (UTC)
:::@[[Utilizaire:Nuvola Gatti|Nuvola Gatti]] hi when possible please help fixing: [[it:Handel]] to [[it:Handel (disambigua)]] and [[it:Robert Bosch]] to [[it:Robert Bosch (imprenditore)]]. [[Especial:Contribucions/~2026-52590-69|~2026-52590-69]] ([[Discussion Utilizaire:~2026-52590-69|discussió]]) 30 setembre de 2026 a 14.36 (UTC)</text>
      <sha1>2yp8eiei3xvifuser2jt3489o1zeqpd</sha1>
    </revision>
    <revision>
      <id>2509803</id>
      <parentid>2509780</parentid>
      <timestamp>2026-09-30T19:01:44Z</timestamp>
      <contributor>
        <username>~2026-52573-44</username>
        <id>65490</id>
      </contributor>
      <comment>/* Move page */ Archives</comment>
      <origin>2509803</origin>
      <model>wikitext</model>
      <format>text/x-wiki</format>
      <text bytes="4152" sha1="tkq3t23w1kwum58i6s057rkli4jxsbb" xml:space="preserve">{{Supression Immediata|rason=Vòli suprimir ma pagina d'utilizaire. Las requèstas concernisson pas aquesta Wikipèdia.}}

== Move page ==
Hi @[[Utilizaire:Nuvola Gatti|Nuvola Gatti]] as you work on it.wiki we kindly request your project contribution for a move page: can you please move to fix correct redirect? Thanks. [[Especial:Contribucions/~2026-50276-64|~2026-50276-64]] ([[Discussion Utilizaire:~2026-50276-64|discussió]]) 17 setembre de 2026 a 22.50 (UTC)

:@[[Utilizaire:~2026-50276-64|~2026-50276-64]] sure [[Utilizaire:Nuvola Gatti|Nuvola Gatti]] ([[Discussion Utilizaire:Nuvola Gatti|d]]) 18 setembre de 2026 a 15.04 (UTC)
:@[[Utilizaire:~2026-50276-64|~2026-50276-64]] ok i moved it [[Utilizaire:Nuvola Gatti|Nuvola Gatti]] ([[Discussion Utilizaire:Nuvola Gatti|d]]) 18 setembre de 2026 a 15.06 (UTC)
::@[[Utilizaire:Nuvola Gatti|Nuvola Gatti]] many thanks for your contribution. And, as soon as possible, can you please change and correct the following titles: [[it:Barolo (vino)]] to [[it:Barolo]]? We need to fix redirect/titles for the relevant wikiprojects. [[Especial:Contribucions/~2026-50463-01|~2026-50463-01]] ([[Discussion Utilizaire:~2026-50463-01|discussió]]) 19 setembre de 2026 a 09.37 (UTC)
:::@[[Utilizaire:~2026-50463-01|~2026-50463-01]] ok i Just moved them :D [[Utilizaire:Nuvola Gatti|Nuvola Gatti]] ([[Discussion Utilizaire:Nuvola Gatti|d]]) 19 setembre de 2026 a 09.46 (UTC)
::::oh @[[Utilizaire:~2026-50463-01|~2026-50463-01]] you can make a Wikipedia account since your asking to fix and It would help to recognize this account [[Utilizaire:Nuvola Gatti|Nuvola Gatti]] ([[Discussion Utilizaire:Nuvola Gatti|d]]) 19 setembre de 2026 a 09.50 (UTC)
:::::@[[Utilizaire:Nuvola Gatti|Nuvola Gatti]] Thanks for the help; we collaborate across various Wikipedia editions, which is why we don't have a single account. We work on Wikidata and periodically manage Wikipedia titles/redirects by asking active users across different language editions to contribute; we then organize the items on Wikidata and contact you and other users so that the necessary changes can be made whenever time permits. Please as soon as possible: [[it:Ortensia]] to [[it:Ortensia (disambigua)]] and [[it:Mamba]] to [[it:Mamba (disambigua)]]. [[Especial:Contribucions/~2026-50516-71|~2026-50516-71]] ([[Discussion Utilizaire:~2026-50516-71|discussió]]) 19 setembre de 2026 a 16.11 (UTC)
::::::@[[Utilizaire:~2026-50516-71|~2026-50516-71]] ok Just moved :D [[Utilizaire:Nuvola Gatti|Nuvola Gatti]] ([[Discussion Utilizaire:Nuvola Gatti|d]]) 19 setembre de 2026 a 16.19 (UTC)
:::::::{{ping|Nuvola Gatti}} hi, when possible, please help to fix [[it:Maniglia (meccanica)]] to [[it:Maniglia]] ; [[it:Tony Boy (rapper)]] to [[it:Tony Boy]]. Thanks. [[Especial:Contribucions/~2026-50703-61|~2026-50703-61]] ([[Discussion Utilizaire:~2026-50703-61|discussió]]) 20 setembre de 2026 a 20.55 (UTC)
::::::::@[[Utilizaire:~2026-50703-61|~2026-50703-61]] done :) [[Utilizaire:Nuvola Gatti|Nuvola Gatti]] ([[Discussion Utilizaire:Nuvola Gatti|d]]) 20 setembre de 2026 a 19.33 (UTC)
:[[Utilizaire:Nuvola Gatti]] hi, when possible please help to move: 1) [[it:Varano]] to [[it:Varano (disambigua)]] ; 2) [[it:Party]] to [[it:Party (disambigua)]] ; 3) [[it:Geranio]] to [[it:Geranio (disambigua)]] ; 4) [[it:Gerani]] to [[it:Gerani (disambigua)]] ; 5) [[it:Ssn]] to [[it:Ssn (disambigua)]] ; 6) [[it:Trattore]] to [[it:Trattore (disambigua)]] ; 7) [[it:Avena (botanica)]] to [[it:Avena (genere)]] 8) [[it:Dos]] to [[it:Dos (disambigua)]] ; 9) [[it:Psg]] to [[it:Psg (disambigua)]] and 10) [[it:Gioia]] to [[it:Gioia (disambigua)]]. Thanks. [[Especial:Contribucions/~2026-51249-54|~2026-51249-54]] ([[Discussion Utilizaire:~2026-51249-54|discussió]]) 23 setembre de 2026 a 12.55 (UTC)
::@[[Utilizaire:~2026-51249-54|~2026-51249-54]] ok ima have dinner and then do it [[Utilizaire:Nuvola Gatti|Nuvola Gatti]] ([[Discussion Utilizaire:Nuvola Gatti|d]]) 24 setembre de 2026 a 18.03 (UTC)
::@[[Utilizaire:~2026-51249-54|~2026-51249-54]] ok done [[Utilizaire:Nuvola Gatti|Nuvola Gatti]] ([[Discussion Utilizaire:Nuvola Gatti|d]]) 24 setembre de 2026 a 20.25 (UTC)</text>
      <sha1>tkq3t23w1kwum58i6s057rkli4jxsbb</sha1>
    </revision>
  </page>
  <page>
    <title>Arrondiment de Briva</title>
    <ns>0</ns>
    <id>201588</id>
    <revision>
      <id>2509805</id>
      <timestamp>2026-09-30T20:30:04Z</timestamp>
      <contributor>
        <username>Alaric 506</username>
        <id>44932</id>
      </contributor>
      <comment>Creacion de la pagina amb « {{Boita Arrondiment Occitan |nomarr   = Arrondiment de Briva [[Imatge:Corrèze_-_Brive-la-Gaillarde_arrondissement.svg|290px]] |reg=   |dept=[[Corresa (departament)|Corresa]] |insee    = 191 |capluoc  = [[Briva]] |km²      ={{supfra|191}} }} L’'''arrondiment de Briva''' es una division administrativa [[França|francesa]] dau departament de [[Corresa (departament)|Corresa]], dins la region de [[Novela Aquitània]], ancianament de [[Lemosin (region)|Lemosin]... »</comment>
      <origin>2509805</origin>
      <model>wikitext</model>
      <format>text/x-wiki</format>
      <text bytes="1285" sha1="r96j02ol92q3y86hy5hvag0g428v7rp" xml:space="preserve">{{Boita Arrondiment Occitan
|nomarr   = Arrondiment de Briva [[Imatge:Corrèze_-_Brive-la-Gaillarde_arrondissement.svg|290px]]
|reg=  
|dept=[[Corresa (departament)|Corresa]]
|insee    = 191
|capluoc  = [[Briva]]
|km²      ={{supfra|191}}
}}
L’'''arrondiment de Briva''' es una division administrativa [[França|francesa]] dau departament de [[Corresa (departament)|Corresa]], dins la region de [[Novela Aquitània]], ancianament de [[Lemosin (region)|Lemosin]]. &lt;/br&gt;

==Istòria==
La lei dau 28 pluviòse an VIII (17 de feurier 1800) creet los arrondiments. En 1982, los cantons de Briva-Nòrd e Brive-Sud son remplaçats per sieis (cinc emb lo nom de ''Briva'', lo seisen de Malamòrt).

==Composicion d'aici a 2015==
* [[Canton d'Aient]]
* [[Canton de Belluec]]
* [[Canton de Béinat]]
* [[Canton de Briva-Centre]]
* [[Canton de Briva-Nòrd-Èst]]
* [[Canton de Briva-Nòrd-Oèst]]
* [[Canton de Briva-Sud-Èst]]
* [[Canton de Briva-Sud-Oèst]]
* [[Canton de Donzenac]]
* [[Canton de Julhac]]
* [[Canton de L'Archa]]
* [[Canton de Liberçac]]
* [[Canton de Malamòrt]]
* [[Canton de Maiçac]]
* [[Canton de Visoas]]

==Composicion dempuei 2015==
Lo nombre de comunas era de 96 en 2024.

==Referéncias==
&lt;references /&gt;

[[Categoria:Arrondiment de Corresa]]
[[Categoria:Corresa]]</text>
      <sha1>r96j02ol92q3y86hy5hvag0g428v7rp</sha1>
    </revision>
    <revision>
      <id>2509811</id>
      <parentid>2509805</parentid>
      <timestamp>2026-10-01T06:54:57Z</timestamp>
      <contributor>
        <username>Alaric 506</username>
        <id>44932</id>
      </contributor>
      <origin>2509811</origin>
      <model>wikitext</model>
      <format>text/x-wiki</format>
      <text bytes="3211" sha1="7r5grgsjsl7akro4x11iqhq0ze6q5r7" xml:space="preserve">{{Boita Arrondiment Occitan
|nomarr   = Arrondiment de Briva [[Imatge:Corrèze_-_Brive-la-Gaillarde_arrondissement.svg|290px]]
|reg=  
|dept=[[Corresa (departament)|Corresa]]
|insee    = 191
|capluoc  = [[Briva]]
|km²      ={{supfra|191}}
}}
L’'''arrondiment de Briva''' es una division administrativa [[França|francesa]] dau departament de [[Corresa (departament)|Corresa]], dins la region de [[Novela Aquitània]], ancianament de [[Lemosin (region)|Lemosin]]. &lt;/br&gt;

==Istòria==
La lei dau 28 pluviòse an VIII (17 de feurier 1800) creet los arrondiments. En 1982, los cantons de Briva-Nòrd e Brive-Sud son remplaçats per sieis (cinc emb lo nom de ''Briva'', lo seisen de Malamòrt).

==Composicion d'aici a 2015==
* [[Canton d'Aient]]
* [[Canton de Belluec]]
* [[Canton de Béinat]]
* [[Canton de Briva-Centre]]
* [[Canton de Briva-Nòrd-Èst]]
* [[Canton de Briva-Nòrd-Oèst]]
* [[Canton de Briva-Sud-Èst]]
* [[Canton de Briva-Sud-Oèst]]
* [[Canton de Donzenac]]
* [[Canton de Julhac]]
* [[Canton de L'Archa]]
* [[Canton de Liberçac]]
* [[Canton de Malamòrt]]
* [[Canton de Maiçac]]
* [[Canton de Visoas]]

==Composicion dempuei 2015==
Lo nombre de comunas era de 96 en 2024. Lo nombre de comunas pòt chamnhar chada annada per'mor que de las comunas fusionan o per s'adaptar a las intercomunalitats (espeçament en 2017). Lo nombre de comunas de l'arrondiment era coma aquò de 99 en 2015, 98 en 2016, 97 en 2017 e 96 en 2019. Chal constatar que l'arrondiment de Briva a pas tant chamnhat coma d'autres. Contràriament a l'ancian descopatge en cantons, un canton pòt èsser a cavalhon sus mai d'un arrondiment. Los cantons que son totalament o en partida dins l'arrondiment son :
* canton de Briva-1 (partida de Briva);
* canton de Briva-2 (partida de Briva);
* canton de Briva-4 (partida de Briva);
* canton de Briva-3 (partida de Briva + 2 comunas, [[La Chapela daus Bròsts]] e [[Cosnac]]);
* canton de [[Malamòrt (Lemosin)|Malamòrt]], 5 puei 4 comunas (fusion de Malamòrt e de [[Venarsal]] en 2016);
* canton d'Alaçac (canton novel), 12 comunas dont [[Donzenac]] e [[Visoas]], ancians chapluecs de canton;
* canton de l'[[Eissandon]]és, bureu centralizator [[Ajac (Corresa)|Ajac]], 21 comunas, dont [[Aient]] e [[Julhac (Corresa)|Julhac]], ancians chapluecs de canton;
* canton de [[Sent Pantaleon de L'Archa]], fòrma supausada, 13 comunas dont [[L'Archa]], ancian chapluec;
* canton del Miegjorn Corresenc, burèu centralizator [[Béinat]], 34 comunas puei 33 en 2019, dont [[Belluec]] (fusionada emb [[Brivasac]] en 2019), [[Maiçac]], ancians chapluecs de canton; totas las comunas son e eran de l'arrondiment de Briva, maugrat çò qu'escriu Wp.fr;
* [[canton d'Usercha]], 21 comunas, dont 9 dins l'[[arrondiment de Tula]], las de l'ancian canton d'Usercha (a l'origina), 12 de l'arrondiment de Briva.
Dempuei 2025, las 21 comunas son redusidas a 19, dont 10 de l'arrondiment de Briva : la creacion de la comuna novela dels [[Los Tres Sents|Tres Sents]], fai que [[Sent Martin Set Pers]] e [[Sent Pardos Corbier]] mudan vers l'[[arrondiment de Tula]], ente era dejà [[Sanch Ibarch]]. 

==Referéncias==
&lt;references /&gt;

[[Categoria:Arrondiment de Corresa]]
[[Categoria:Corresa]]</text>
      <sha1>7r5grgsjsl7akro4x11iqhq0ze6q5r7</sha1>
    </revision>
    <revision>
      <id>2509812</id>
      <parentid>2509811</parentid>
      <timestamp>2026-10-01T07:36:24Z</timestamp>
      <contributor>
        <username>Alaric 506</username>
        <id>44932</id>
      </contributor>
      <comment>/* Composicion dempuei 2015 */</comment>
      <origin>2509812</origin>
      <model>wikitext</model>
      <format>text/x-wiki</format>
      <text bytes="3357" sha1="m4lr7tcguohd5k9nf4xy21v24hdoqth" xml:space="preserve">{{Boita Arrondiment Occitan
|nomarr   = Arrondiment de Briva [[Imatge:Corrèze_-_Brive-la-Gaillarde_arrondissement.svg|290px]]
|reg=  
|dept=[[Corresa (departament)|Corresa]]
|insee    = 191
|capluoc  = [[Briva]]
|km²      ={{supfra|191}}
}}
L’'''arrondiment de Briva''' es una division administrativa [[França|francesa]] dau departament de [[Corresa (departament)|Corresa]], dins la region de [[Novela Aquitània]], ancianament de [[Lemosin (region)|Lemosin]]. &lt;/br&gt;

==Istòria==
La lei dau 28 pluviòse an VIII (17 de feurier 1800) creet los arrondiments. En 1982, los cantons de Briva-Nòrd e Brive-Sud son remplaçats per sieis (cinc emb lo nom de ''Briva'', lo seisen de Malamòrt).

==Composicion d'aici a 2015==
* [[Canton d'Aient]]
* [[Canton de Belluec]]
* [[Canton de Béinat]]
* [[Canton de Briva-Centre]]
* [[Canton de Briva-Nòrd-Èst]]
* [[Canton de Briva-Nòrd-Oèst]]
* [[Canton de Briva-Sud-Èst]]
* [[Canton de Briva-Sud-Oèst]]
* [[Canton de Donzenac]]
* [[Canton de Julhac]]
* [[Canton de L'Archa]]
* [[Canton de Liberçac]]
* [[Canton de Malamòrt]]
* [[Canton de Maiçac]]
* [[Canton de Visoas]]

==Composicion dempuei 2015==
Lo nombre de comunas era de 96 en 2024. Lo nombre de comunas pòt chamnhar chada annada per'mor que de las comunas fusionan o per s'adaptar a las intercomunalitats (espeçament en 2017). Lo nombre de comunas de l'arrondiment era coma aquò de 99 en 2015, 98 en 2016, 97 en 2017 e 96 en 2019. Chal constatar que l'arrondiment de Briva a pas tant chamnhat coma d'autres. Contràriament a l'ancian descopatge en cantons, un canton pòt èsser a cavalhon sus mai d'un arrondiment. Los cantons que son totalament o en partida dins l'arrondiment son :
* canton de Briva-1 (partida de Briva);
* canton de Briva-2 (partida de Briva);
* canton de Briva-4 (partida de Briva);
* canton de Briva-3 (partida de Briva + 2 comunas, [[La Chapela daus Bròsts]] e [[Cosnac]]);
* canton de [[Malamòrt (Lemosin)|Malamòrt]], 5 puei 4 comunas (fusion de Malamòrt e de [[Venarsal]] en 2016);
* canton d'Alaçac (canton novel), 9 comunas sus 12 dins l'arrondiment ([[Ornhac de Vesera]], [[Perpesac lo Negre]] e [[Visoas]] muderen vers l'[[arrondiment de Tula]] probablament en 2017); [[Donzenac]] e [[Visoas]], eran d'ancians chapluecs de canton;
* canton de l'[[Eissandon]]és, bureu centralizator [[Ajac (Corresa)|Ajac]], 21 comunas, dont [[Aient]] e [[Julhac (Corresa)|Julhac]], ancians chapluecs de canton;
* canton de [[Sent Pantaleon de L'Archa]], fòrma supausada, 13 comunas dont [[L'Archa]], ancian chapluec;
* canton del Miegjorn Corresenc, burèu centralizator [[Béinat]], 34 comunas puei 33 en 2019, dont [[Belluec]] (fusionada emb [[Brivasac]] en 2019), [[Maiçac]], ancians chapluecs de canton; totas las comunas son e eran de l'arrondiment de Briva, maugrat çò qu'escriu Wp.fr;
* [[canton d'Usercha]], 21 comunas, dont 9 dins l'[[arrondiment de Tula]], las de l'ancian canton d'Usercha (a l'origina), 12 de l'arrondiment de Briva.
Dempuei 2025, las 21 comunas son redusidas a 19, dont 10 de l'arrondiment de Briva : la creacion de la comuna novela dels [[Los Tres Sents|Tres Sents]], fai que [[Sent Martin Set Pers]] e [[Sent Pardos Corbier]] mudan vers l'[[arrondiment de Tula]], ente era dejà [[Sanch Ibarch]].

==Referéncias==
&lt;references /&gt;

[[Categoria:Arrondiment de Corresa]]
[[Categoria:Corresa]]</text>
      <sha1>m4lr7tcguohd5k9nf4xy21v24hdoqth</sha1>
    </revision>
    <revision>
      <id>2509815</id>
      <parentid>2509812</parentid>
      <timestamp>2026-10-01T09:04:15Z</timestamp>
      <contributor>
        <username>Alaric 506</username>
        <id>44932</id>
      </contributor>
      <comment>/* Composicion dempuei 2015 */</comment>
      <origin>2509815</origin>
      <model>wikitext</model>
      <format>text/x-wiki</format>
      <text bytes="3454" sha1="tqzzx2ad4buz07150wj4fzu0z6mdxuh" xml:space="preserve">{{Boita Arrondiment Occitan
|nomarr   = Arrondiment de Briva [[Imatge:Corrèze_-_Brive-la-Gaillarde_arrondissement.svg|290px]]
|reg=  
|dept=[[Corresa (departament)|Corresa]]
|insee    = 191
|capluoc  = [[Briva]]
|km²      ={{supfra|191}}
}}
L’'''arrondiment de Briva''' es una division administrativa [[França|francesa]] dau departament de [[Corresa (departament)|Corresa]], dins la region de [[Novela Aquitània]], ancianament de [[Lemosin (region)|Lemosin]]. &lt;/br&gt;

==Istòria==
La lei dau 28 pluviòse an VIII (17 de feurier 1800) creet los arrondiments. En 1982, los cantons de Briva-Nòrd e Brive-Sud son remplaçats per sieis (cinc emb lo nom de ''Briva'', lo seisen de Malamòrt).

==Composicion d'aici a 2015==
* [[Canton d'Aient]]
* [[Canton de Belluec]]
* [[Canton de Béinat]]
* [[Canton de Briva-Centre]]
* [[Canton de Briva-Nòrd-Èst]]
* [[Canton de Briva-Nòrd-Oèst]]
* [[Canton de Briva-Sud-Èst]]
* [[Canton de Briva-Sud-Oèst]]
* [[Canton de Donzenac]]
* [[Canton de Julhac]]
* [[Canton de L'Archa]]
* [[Canton de Liberçac]]
* [[Canton de Malamòrt]]
* [[Canton de Maiçac]]
* [[Canton de Visoas]]

==Composicion dempuei 2015==
Lo nombre de comunas era de 94 en 2026 &lt;ref&gt;https://www.correze.gouv.fr/Publications/La-Correze/La-Correze-administrative&lt;/ref&gt;. Lo nombre de comunas pòt chamnhar chada annada per'mor que de las comunas fusionan o per s'adaptar a las intercomunalitats (espeçament en 2017). Lo nombre de comunas de l'arrondiment era coma aquò de 99 en 2015, 98 en 2016, 97 en 2017 e 96 en 2019. Chal constatar que l'arrondiment de Briva a pas tant chamnhat coma d'autres. Contràriament a l'ancian descopatge en cantons, un canton pòt èsser a cavalhon sus mai d'un arrondiment. Los cantons que son totalament o en partida dins l'arrondiment son :
* canton de Briva-1 (partida de Briva);
* canton de Briva-2 (partida de Briva);
* canton de Briva-4 (partida de Briva);
* canton de Briva-3 (partida de Briva + 2 comunas, [[La Chapela daus Bròsts]] e [[Cosnac]]);
* canton de [[Malamòrt (Lemosin)|Malamòrt]], 5 puei 4 comunas (fusion de Malamòrt e de [[Venarsal]] en 2016);
* canton d'Alaçac (canton novel), 9 comunas sus 12 dins l'arrondiment ([[Ornhac de Vesera]], [[Perpesac lo Negre]] e [[Visoas]] muderen vers l'[[arrondiment de Tula]] probablament en 2017); [[Donzenac]] e [[Visoas]], eran d'ancians chapluecs de canton;
* canton de l'[[Eissandon]]és, bureu centralizator [[Ajac (Corresa)|Ajac]], 21 comunas, dont [[Aient]] e [[Julhac (Corresa)|Julhac]], ancians chapluecs de canton;
* canton de [[Sent Pantaleon de L'Archa]], fòrma supausada, 13 comunas dont [[L'Archa]], ancian chapluec;
* canton del Miegjorn Corresenc, burèu centralizator [[Béinat]], 34 comunas en 2015 puei 33 en 2019, dont [[Belluec]] (fusionada emb [[Brivasac]] en 2019), [[Maiçac]], ancians chapluecs de canton; totas las comunas son e eran de l'arrondiment de Briva, maugrat çò qu'escriu Wp.fr;
* [[canton d'Usercha]], 21 comunas, dont 9 dins l'[[arrondiment de Tula]], las de l'ancian canton d'Usercha (a l'origina), 12 de l'arrondiment de Briva; dempuei 2025, las 21 comunas son redusidas a 19, dont 10 de l'arrondiment de Briva : la creacion de la comuna novela dels [[Los Tres Sents|Tres Sents]], fai que [[Sent Martin Set Pers]] e [[Sent Pardos Corbier]] mudan vers l'[[arrondiment de Tula]], ente era dejà [[Sanch Ibarch]].

==Referéncias==
&lt;references /&gt;

[[Categoria:Arrondiment de Corresa]]
[[Categoria:Corresa]]</text>
      <sha1>tqzzx2ad4buz07150wj4fzu0z6mdxuh</sha1>
    </revision>
    <revision>
      <id>2509816</id>
      <parentid>2509815</parentid>
      <timestamp>2026-10-01T10:23:37Z</timestamp>
      <contributor>
        <username>Alaric 506</username>
        <id>44932</id>
      </contributor>
      <comment>/* Composicion dempuei 2015 */</comment>
      <origin>2509816</origin>
      <model>wikitext</model>
      <format>text/x-wiki</format>
      <text bytes="3456" sha1="r54sfjjg2676xp1mcsijajnfpjq12bq" xml:space="preserve">{{Boita Arrondiment Occitan
|nomarr   = Arrondiment de Briva [[Imatge:Corrèze_-_Brive-la-Gaillarde_arrondissement.svg|290px]]
|reg=  
|dept=[[Corresa (departament)|Corresa]]
|insee    = 191
|capluoc  = [[Briva]]
|km²      ={{supfra|191}}
}}
L’'''arrondiment de Briva''' es una division administrativa [[França|francesa]] dau departament de [[Corresa (departament)|Corresa]], dins la region de [[Novela Aquitània]], ancianament de [[Lemosin (region)|Lemosin]]. &lt;/br&gt;

==Istòria==
La lei dau 28 pluviòse an VIII (17 de feurier 1800) creet los arrondiments. En 1982, los cantons de Briva-Nòrd e Brive-Sud son remplaçats per sieis (cinc emb lo nom de ''Briva'', lo seisen de Malamòrt).

==Composicion d'aici a 2015==
* [[Canton d'Aient]]
* [[Canton de Belluec]]
* [[Canton de Béinat]]
* [[Canton de Briva-Centre]]
* [[Canton de Briva-Nòrd-Èst]]
* [[Canton de Briva-Nòrd-Oèst]]
* [[Canton de Briva-Sud-Èst]]
* [[Canton de Briva-Sud-Oèst]]
* [[Canton de Donzenac]]
* [[Canton de Julhac]]
* [[Canton de L'Archa]]
* [[Canton de Liberçac]]
* [[Canton de Malamòrt]]
* [[Canton de Maiçac]]
* [[Canton de Visoas]]

==Composicion dempuei 2015==
Lo nombre de comunas era de 94 en 2026 &lt;ref&gt;https://www.correze.gouv.fr/Publications/La-Correze/La-Correze-administrative&lt;/ref&gt;. Lo nombre de comunas pòt chamnhar chada annada per'mor que de las comunas fusionan o per s'adaptar a las intercomunalitats (espeçament en 2017). Lo nombre de comunas de l'arrondiment era coma aquò de 99 en 2015, 98 en 2016, 97 en 2017 e 96 en 2019. Chal constatar que l'arrondiment de Briva a pas tant chamnhat coma d'autres. Contràriament a l'ancian descopatge en cantons, un canton pòt èsser a cavalhon sus mai d'un arrondiment. Los cantons que son totalament o en partida dins l'arrondiment son :
* canton de Briva-1 (partida de Briva);
* canton de Briva-2 (partida de Briva);
* canton de Briva-4 (partida de Briva);
* canton de Briva-3 (partida de Briva + 2 comunas, [[La Chapela daus Bròsts]] e [[Cosnac]]);
* canton de [[Malamòrt (Lemosin)|Malamòrt]], 5 puei 4 comunas (fusion de Malamòrt e de [[Venarsal]] en 2016);
* canton d'Alaçac (canton novel), 9 comunas sus 12 dins l'arrondiment ([[Ornhac de Vesera]], [[Perpesac lo Negre]] e [[Visoas]] muderen vers l'[[arrondiment de Tula]] probablament en 2017); [[Donzenac]] e [[Visoas]], eran d'ancians chapluecs de canton;
* canton de l'[[Eissandon]]és, bureu centralizator [[Ajac (Corresa)|Ajac]], 21 comunas, dont [[Aient]] e [[Julhac (Corresa)|Julhac]], ancians chapluecs de canton;
* canton de [[Sent Pantaleon de L'Archa]], fòrma supausada, 13 comunas dont [[L'Archa]], ancian chapluec;
* canton del Miegjorn Corresenc, burèu centralizator [[Béinat]], 34 ? comunas en 2015 puei 34 en 2019, dont [[Belluec]] (fusionada emb [[Brivasac]] en 2019), [[Maiçac]], ancians chapluecs de canton; totas las comunas son e eran de l'arrondiment de Briva, maugrat çò qu'escriu Wp.fr;
* [[canton d'Usercha]], 21 comunas, dont 9 dins l'[[arrondiment de Tula]], las de l'ancian canton d'Usercha (a l'origina), 12 de l'arrondiment de Briva; dempuei 2025, las 21 comunas son redusidas a 19, dont 10 de l'arrondiment de Briva : la creacion de la comuna novela dels [[Los Tres Sents|Tres Sents]], fai que [[Sent Martin Set Pers]] e [[Sent Pardos Corbier]] mudan vers l'[[arrondiment de Tula]], ente era dejà [[Sanch Ibarch]].

==Referéncias==
&lt;references /&gt;

[[Categoria:Arrondiment de Corresa]]
[[Categoria:Corresa]]</text>
      <sha1>r54sfjjg2676xp1mcsijajnfpjq12bq</sha1>
    </revision>
  </page>
</mediawiki>