Wikipedii olowiki https://olo.wikipedia.org/wiki/Pi%C3%A4sivu MediaWiki 1.47.0-wmf.20 first-letter Medii Erikoine Pagin Käyttäi Käyttäi pagin Wikipedii Wikipedien paginat Failu Failu pagin MediiWiki MediiWiki pagin Šablonu Šablonu pagin Abu Abu pagin Kategourii Kategourii pagin TimedText TimedText talk Moduuli Keskustelu moduulista Event Event talk 0 3587 52317 43656 2026-09-22T04:34:49Z Omarius257 8703 /* */ 52317 wikitext text/x-wiki [[File:Solar System True Color OLO.png|upright=1.5|thumb|Päiväzensistiemu.]] [[File:Solar system scale-2.jpg|thumb|upright=1.5|Päiväzen da Päiväzensistieman planietoin kogoverdailu.]] '''Päiväzensistiemu''' on [[Päiväine|Päiväzen]] da kaikkien sidä kierdäjien kappalehien kerätty sistiemu. Päiväzensistieman [[planiettu|planietat]] ollah [[Merkurius]], [[Venus]], [[Mua]], [[Mars (planiettu)|Mars]], [[Jupiter]], [[Saturnus]], [[Uranus]] da [[Neptunus]]. Päiväzensistieman ijäkse on suadu n. 4,6 miljardua vuottu. Sežo toizil [[tiähti|tiähtilöil]] on huomattu omii [[eksoplaniettu|eksoplanietoin]] kerättylöi [[planiettusistiemu|planiettusistiemoi]]. == Kačo sežo == *[[Päiväzensistieman tulii aigu|Päiväzensistieman tulii aigu]] *[[Eksoplaniettu|Eksoplaniettu]] *[[Protoplanietarilline kiehkoi|Protoplanietarilline kiehkoi]] == Kirjalližuttu == * Tekijä=Hotakainen, Markus | Nimeke=Opas aurinkokuntaan | Selite=Tähtitieteen kansainvälinen vuosi 2009 | Julkaisupaikka=Helsinki | Julkaisija=Karttakeskus | Vuosi=2009 | Tunniste=ISBN 978-951-593-257-0 * Tekijä=Oja, Heikki | Nimeke=Sibeliuksesta Tuonelaan: Aurinkokuntamme kiehtova nimistö | Selite=Ursan julkaisuja 85 | Julkaisupaikka=Helsingissä | Julkaisija=Tähtitieteellinen yhdistys Ursa | Vuosi=2003 | Tunniste=ISBN 952-5329-25-9 * Tekijä=Oja, Heikki | Nimeke=Aurinkokunta uusiksi | Selite=Ursan julkaisuja 110 | Julkaisupaikka=Helsingissä | Julkaisija=Tähtitieteellinen yhdistys Ursa | Vuosi=2008 | Tunniste=ISBN 978-952-5329-72-8 == Aihies muijal == * [http://solarsystem.nasa.gov Solar System Exploration] NASA (angliekse) * [http://science.nationalgeographic.com/science/space/solar-system/ Solar System] National Geographic (angliese) * [http://www.ursa.fi/yhd/komeetta/esitelma/muinonen.htm Esitelmä aurinkokunnasta] Ursa (suomekse) * [http://ilmatieteenlaitos.fi/aurinkokunta Aurinkokunta] Ilmatieteenlaitos (suomekse) [[Kategourii:Tiähtitiedo]] [[Kategourii:Päiväzensistiemu|*]] o3f04tlon40ychir8wb97i8tkq4ai4y 0 3939 52311 48341 2026-09-21T13:13:44Z Miro Tuomi 8600 52311 wikitext text/x-wiki {{Ristikanzu}} '''Vladimir Jegorovič Brendojev''' ([[6. syvyskuudu]] [[1931]] - [[24. ligakuudu]] [[1990]]) – oli [[Karjalazet|karjalaine]] kirjailii. == Eloksenkerdomus == V. Brendojev oli roinnuhes [[Anuksen piirin linnoin da kylien luvettelo|Anuksen piirin]] [[Sammatus|Sammatuksen]] kyläs, muanruadajan perehes. Konzu [[Karjal]]as algavui muatalovuon kollektivizacii, hänen tuatto Jegor Semonovič Brendojev muutti perehen kel [[Petergof]]ah, kus ruadoi puusepänny. Suuren Ižänmuallizen voinan allus lähti frontale. Muamo Marija Ivanovna lapsien kel tuli järilleh Karjalah, hyö ruvettih elämäh Anuksen piirin [[Mägriä|Mägriän kylän]] lähäl, Syrjä-kyläs. Suuren Ižänmuallizen voinan aigah Vladimir oli suomelazien otetul alovehel, käi suomelazeh školah, kus opastui [[Suomen kieli|suomen kieleh]]. Yhtelaigua perehes da paikallizien eläjien kel häi pagizi livvin murdehel. Konzu tuatto tuli frontalpäi, pereh lähti elämäh [[Kuittine|Kuittižen]] kyläh. Vuonnu 1949 Vladimir loppi seiččiekluasan školan, ruadoi kodvazen puččiloinluadijannu Kuittižen tevolližuskombinuatal, tahtoi piästä muatalovusopistoh da roita agronoumakse. Ga yksi kapituanu nevvoi hänele lähtie merilaivastoh. Vladimir piäzi [[Belomorsku|Belomorskan]] merenkulguopastuslaitokseh. Kolmen vuvven peräs sai diploman da kaksikymmen vuottu ruadoi merimiehenny kalastuslaivoil. Vuonnu 1972 rodih Karelribvod:an kalastusvardoičuslaivan kapituanakse.<br /> Vuonnu 1981 händy otettih Kirjailijoin Liittoh.<br /> Pahan tervehyön periä vuonnu 1983 Brendojev jätti meriruavon da läs vuottu ruadoi [[Nevvostoliitto|Nevvostoliiton]] tiedoakadeemien Karjalan tiedokeskuksen kielen, literatuuran da histourien Instituutas da oli Karjalan kirjailijoin Liiton Literatuurufondan täyzivaldaizennu edustajannu.<br /> Vuonnu 1986 lähti penziele da muutti Petroskoispäi [[Anuksenlinnu|Anuksenlinnah]]. Kuoli sie vuonnu 1990. == Brendojevan toimindu literatuurualal == Vladimir Brendojev oli enzimäzenny karjalan kielen livvin murdehel kirjuttajannu runoilijannu da kirjailijannu. Enzimäzii ven’ankielizii runoloi häi rubei kirjuttamah vie školalazennu. Vuonnu 1972 Neuvosto Karjala -lehten sivuloile jullattih kaksi hänen runuo livvin murdehel. Sil aigua hänen tevoksii ruvettih julguamah Punalippu-žurnualasgi. Häi kirjutti omas Anuksen muas, kus enne ei olluh ni yhty rahvahallistu kirjailijua.<br /> Vuonnu 1980 Karjala-julguamo piästi ilmoile hänen enzimäzen Anusrandaine-nimizen runokniigan. Sie oli kolmekymmen hänen runuo sego kolme rahvahan pajuo da kaksitostu kiännösty. Tevoksien lirizmu, oman muan rakkahus kiinnitettih Karjalan sego Suomen lugijoin huomivuo.<br /> Suomelaine runoilii Aku-Kimmo Ripatti kiändi Brendojevan runoloi suomekse. Oulun Pohjoinen -julguamos niilöi piästettih ilmoile vuonnu 1986. Kniigan algusanas oli kirjutettu, gu Brendojev on n’erokas runoilii. Hänen runot ollah helevät ku Anuksen muan koivužikot. Toiči net mustoitetah rahvahan pajuo, toiči - runoelmua armahas kodirannas. Myöhembi päivänvalgien nähtih karjalankielizet Brendojevan runokniigat, kudamien joukos oldih ”Hiilau huoli” (1983), ”Kadajikko” (1986). Roindumuan rahvahan kel vastavuksien jälles Brendojev kirjutti Kyl'mil-nimizen runokniigan (1988). Vuonnu 1989 ilmoile piäzi jälgimäine Brendojevan Sa olet armas... -nimine kniigu (1989).<br /> Konzu Brendojev rubei kirjuttamah omal kielel, rahvas ruvettih uskomah muamankielen elvyttämizeh. Omil runoloil häi ozutti, gu karjalan kielel endizelleh voi kuvitella rahvahan elaijan eri puolii. Karjalan kieli oli hänele armahin. Häi kirjutti luonnos, karjalazien da muamankielen jygies ozas, vesselis da atkalois elaijan azielois, jygies ruavos, käziruadolois, lapsis, rakkahuos.<br /> Runoilijan surman jälles (1990) päivänvalgien nägi kolme runokniigua – ”Runoja” (1991), ”Sana, kuultu muaman suus” (1991), ”Jättie hyvä jälgi muale” (1999).<br /> Huolimattah sih, gu Vladimir Jegorovič kodvan sluuži merilaivastos, häi ei kirjutannuh meres ni yhty runuo. Kogo rakkahuon häi andoi omale muale, sen eläjile, peldoloile da mečile. Hänen runoloin piähenget ollah hyväntahtoizet da ruadajat rahvas. Brendojevan runot mustoitetah rahvahanrunohuttu da niilöih on säveldetty äijii pajoloi. Niilöi pajatti Anuksen rahvahan hora. Vladimir Brendojev uskoi karjalan kirjukielen hyväh tulieh aigah da rahvahan kul’tuuran elvyttämizeh.<br /> Brendojev on sežo tundiettu kiändäi. Livvin murdehele häi kiändi A.Puškinan, M.Lermontovan, N.Nekrasovan, J.Baratinskoin, S.Jeseninan, N.Rubcovan, J.Jevtušenkon da toizien ven’alazien runoilijoin tevoksii. Hänen kiännöksis nävytäh rikas karjalan kieli da oigiesti vallittu sana. Häi yhtisti sanan tarkan merkičyksen karjalan kielen perindölöih da kaunehuoh. Brendojevan runot on pandu Ven’an rahvahien literatuuru- opastuskniigah, kudai on tarkoitettu 9-11. kluasoin opastujile. Kirjailijan kaikkien tevoksien piätiemannu on muaman, Anuksen muan, oman muan rahvahan, muamankielen rakkahus. Rahvas sežo ylen äijäl suvaittih runoilijua. <br /> Brendojev sai Karjalan Autonomizen Socialistizen Nevvostotazavallan Korgeiman Nevvoston Prezidiuman palkindon suures ruavos Karjalan rahvahallizen literatuuran kehittämisalal. Vuonnu 1988 häi sai J.Virtazen nimie kandajan palkindon. Runoilijan kuolendan jälgeh Karjalan kul’tuuran seuru (nygöi se on Karjalan Rahvahan Liitto) valmisti enzimäzen seurah kuulujan Vladimir Brendojevan tovestuksen. <br /> Vuvves [[2001]] algajen Anuksenlinnas joga vuottu pietäh Brendojevan mustole omistettuu karjalankielizen runohuon [[Brendojevan festivuali|festivualii]]. Anuksen kirjaston seinäs on Vladimir Brendojevan mustolaudu. == Runo- da prouzukogomukset == Anusrandaine (1980)<br /> Hiilau huoli (1983)<br /> Kadajikko (1986)<br /> Kyl'mil (1988)<br /> Sa olet armas... (1989)<br /> Runoja (1991)<br /> Sana, kuultu muaman suus (1991)<br /> Jättie hyvä jälgi muale (1999)<br /> On olemas jogavuodehine Brendojevannimelline [[Brendojevan festivuali|festivuali]], kudai menöy Anuksen linnas joga vuottu. == Lähtehet == [[Kategourii:Karjalan eläjät|B]] [[Kategourii:Kul'tuururistikanzat|B]] [[Kategourii:Karjalan kul'tuururistikanzat|B]] [[Kategourii:Karjalan kirjalližus|B]] [[Kategourii:Kirjalližus|B]] c412xbjwnxbn4fwwtt5v027vgobu62b 0 6302 52315 42439 2026-09-22T00:20:09Z InternetArchiveBot 5069 Rescuing 1 sources and tagging 0 as dead.) #IABot (v2.0.9.5 52315 wikitext text/x-wiki '''Kuari-vedovoimalline plotin''' (ven. ''Арочно-гравитационная плотина'') on [[betonas]], [[raudubetonas]] libo [[kives luajitun plotinan laji]], kudai yhtistäy ices [[vedovoimallizen]] da [[kuaren]] plotinoin ominažuksii yhteh aigah, muga sit se on muutoslaji. [[Failu:Саяно-Шушенская ГЭС.jpg|pienoiskuva|Sajano-Šušinskajan vezivoimalu]] ==Kuvailendat== Sen lajin vezitehniekan azundan lujandan varustamizeh näh käytetäh azundan painuo da rakendehen kuarellistu geometriedu, kudai jagau muutosseinien gruuzindua, sen periä tämän lajin plotinat ollah luotettavambi migu kuarillizet plotinat. Puaksuh kuari-vedovoimallistu plotinua nostetah kohtah [[kan’jonalazen]] muanpinnanke, kuduas perusseiniennu ollah kierdäjät kallivot. Puaksuh nämmien plotinoin järevys on nenga sadua metrin alukses da 10-30 metrin harjas. Tämän kuaren kuavan(randoih tuvenke) käyttämine andau valdua alendua laittehen massan da srojindan hinnan, verraten vedovoimallizien plotinoin kel. Sentäh kuarien rinnal kuari-vedovoimallistu plotinua puaksumbah käytetäh vezitehniekoin azundois, kuduat ollah korgiembi migu 100 metrin. ==Kuulužat ezimerkit== Kuari-vedovoimalline plotin on käytetty [[Guveran plotinal]] ([[Amerikan Yhdysvaldivot]]), kudai on nostettu 1930-luvus. [[Sajano-Šušinskaja vezivoimalu]] on nostettu kuari-vedovoimalline plotinan kuavan mugah 242 metrin korgevus, 111 metrin levevys da 1066 metrin piduhus harjas. Gu vien pindu ollou korgei sit vien paine vezisäilivön puoles nouzou 18 mil’l’onah tonnassah. ==Muodoilan variantat== Paiči tämän plotinan lajin klassiillistu laitehtu on toizien plotinoin lajiloin variantua, kuduat ei ole kuari-vedovoimallizet, ga, vähimyölleh, käytetäh kuaren alguainehtu libo kuaren alguperiä, ezimerkikse: * [[Vastusvoimalline]] plotin [[vezivoimalal «Manikuagan-5»]] [[Kanadas]] käytetäh vastusvoimallistu kuarellistu pystyoigieloi eriozat randusuojuksen laittehen lujitandah niškoi * [[Muaplotin]] [[asfal’t-betonallizen]] diafragmanke [[Bogučanskoil vezivoimalal]]. Sil on viäry muodo dai se ozittain jagau gruuzindua kuaren alguperiän mugah ==Kačo sežo== * [[Kuari-plotin]] * [[Vedovoimalline plotin]] ==Huomavukset== # [https://web.archive.org/web/20110927122205/http://www.grande-dixence.ch/energie/hydraulic/switzerland/dams.html THE DAMS] Grande Dixence S.A. :: Gravity dam, arch dam, embankment dam # [https://web.archive.org/web/20220627105719/http://www.ecoindustry.ru/dictionary.html?t=%C0%F0%EE%F7%ED%EE-%E3%F0%E0%E2%E8%F2%E0%F6%E8%EE%ED%ED%E0%FF+%EF%EB%EE%F2%E8%ED%E0 АРОЧНО-ГРАВИТАЦИОННАЯ ПЛОТИНА] Экологический словарь / Экология производства — научно-практический портал # [https://web.archive.org/web/20191122012929/http://blog.rushydro.ru/?p=3395 «Гидротехнический шедевр. ГЭС Маникуаган-5»], ОАО [https://ru.wikipedia.org/wiki/%D0%A0%D1%83%D1%81%D0%B3%D0%B8%D0%B4%D1%80%D0%BE Русгидро], [https://web.archive.org/web/20210308122525/http://blog.rushydro.ru/ «Блог РусГидро»] [[Category:Rakendustehniekku|K]] gkw3eyu6yg91cm5odkzq0itm3f08mbo 0 7869 52316 33342 2026-09-22T00:37:35Z InternetArchiveBot 5069 Rescuing 1 sources and tagging 0 as dead.) #IABot (v2.0.9.5 52316 wikitext text/x-wiki '''Valgeipiirrättäi''' (''Apus pallidus'') on [[piirrättäjät|piirrättäjien]] heimoh kuului lindu. Se on tavattu [[Suomi|Suomes]] kolme kerdua – vuozil 2004, 2014 da 2018.<ref>https://web.archive.org/web/20201025051111/https://www.tringa.fi/2018/11/vaaleakiitaja-kruunasi-tervapaaskysyksyn/</ref> == Lähtiet == [[Kategourii:Linnut|V]] [[Kategourii:Suomen linnut|V]] a77gh7jxocphb4ktcxs46q7wy7nqatv 0 9566 52312 45186 2026-09-21T13:57:23Z Dankos10 1163 Lizätty viidehmalli 52312 wikitext text/x-wiki {{Eländykohtu |stuatussu = linnu |nimi = Hämeenlinnu |nimitys omal kielel = Hämeenlinna |kuva = Hameenlinna Market Square 5.jpg |mua = Suomi |valdivonmerki = |flagu = |valdivonmerkin kuvavus = |valdivonmerkin sijah = | latd = 61 | latm = 00 | lats = | longd = 024 | longm = 28 | longs = |CoordAddon = |johtai = Timo Kenakkala |johtajan laji = linnanjohtaju |дата основания = 1639 |enzimäinen mainičendu = |ilmasto = |rahvastu = 67 686 |pindu-ala = 2 031,54 km² |aiguvyöhykeh = |DST = |poštuindeksut = |сайт = |язык сайта = http://www.hameenlinna.fi }} '''Hämeenlinnu''' ({{k-fi|Hämeenlinna}}) on [[linnu]] [[Suomi|Suvi-Suomes]] [[Kanda-Hämeen muakundu|Kanda-Hämeen]] muakunnas. Linnan perusti [[Pietari Brahe]] vuvvennu [[1639]]. Linnas eläy läs 67&nbsp;000 eläjiä (2018). Hämeenlinnan tärkehin nähtävys on [[Hämeen linna]], joka perustettih 1200-luvul. Hämeenlinnas on matkua 75 km [[Tampere]]späi da 100 km [[Helsinki|Helsingispäi]]. == Lähtehet == {{Viittehet}} [[Kategourii:Suomen linnat]] cc2xpdcnxts9f6tnsa0cxd41sb8sf0g 0 17347 52310 52307 2026-09-21T13:04:46Z Miro Tuomi 8600 52310 wikitext text/x-wiki [[Failu:Harleianus_5537_(first_page_of_1_Epistle_of_John).jpg|pienoiskuva|Arlean, 5537 (Iivanan 1. Kirjazen enzimäine sivu)]] '''Iivanan enzimäine kirjaine''' ([[Griekan kieli|griek]]. ''Iivanѵ A'') On [[Uuzi sana|Uvven Sanan]] kniigu, Kudai kuuluu Kirikön kirjazih. Ei ole tavallizii I vuozisuan epistol'arnoih žanrah nähte elementoi (tervehtys, kirjuttajan nimi da loppupaginoi), min periä tutkijat klassizitah jumalankoin traktatakse libo gomiliekse (sanelendakse).<ref>[https://finugorbib.com/bible/livvi/00_a_about_na.html Uuzi Sana livvikse]</ref> == Lähtehet == [[Kategourii:Biblii|I]] [[Kategourii:Hristianskoi usko|Uuzi sana]] tia5lc7h6rdnvtuq768e2ama18y3o6j 10 17349 52313 2026-09-21T21:21:29Z Frhdkazan 283 Uuzi sivu: Beach of Cape Fiolent, Crimea.jpg 52313 wikitext text/x-wiki Beach of Cape Fiolent, Crimea.jpg 4a6kzd1zy00tbdo286z88xfs3y5ym36 10 17350 52314 2026-09-21T21:26:24Z Frhdkazan 283 Uuzi sivu: Drosera glanduligera catapulting tentacles capturing fruit flies.ogv 52314 wikitext text/x-wiki Drosera glanduligera catapulting tentacles capturing fruit flies.ogv 8fd92gqfm4fl8ohaudsda2rzvls2tjo