Wikipedii olowiki https://olo.wikipedia.org/wiki/Pi%C3%A4sivu MediaWiki 1.47.0-wmf.23 first-letter Medii Erikoine Pagin Käyttäi Käyttäi pagin Wikipedii Wikipedien paginat Failu Failu pagin MediiWiki MediiWiki pagin Šablonu Šablonu pagin Abu Abu pagin Kategourii Kategourii pagin TimedText TimedText talk Moduuli Keskustelu moduulista Event Event talk 0 3377 52589 27358 2026-10-11T10:20:44Z Miro Tuomi 8600 52589 wikitext text/x-wiki {{Ristikanzu}} [[Failu:تخطيط إسم محمد.png|thumb|Muhammadan nimi arabielaizel kaunehkirjutuksel.]] '''Muhammad''' oli [[Isluamu|isluaman]] vieron prorokku. [[Isluamu|Isluaman]] dogman mugah on vaigu yksi Jumal, kuduan ilmoituksen Muhammad välitti rahvahil. Muhammad rodiihes vuvven 570 aigoih [[Mekka|Mekas]] [[Saudi Arabii|Saudi-Arabies]]. Vuvves 610 algajen häi nägi jiävimizie, kudualois kerättih Koranu. Muhammad propovieduičči [[Isluamu|isluaman]] vieruo Medinas, a vuvvennu 622 häi siirdyi lähäl olijah Mekan linnah. Muhammad kuoli vuvvennu 632 [[Medina|Medinas]]. [[Kategourii:Uskondot|M]] [[Kategourii:Histouriellizet ristikanzat|M]] 0nvcymtt14oc8wvtgvjyariuya3fa76 52590 52589 2026-10-11T10:21:04Z Miro Tuomi 8600 52590 wikitext text/x-wiki {{Ristikanzu}} [[Failu:تخطيط إسم محمد.png|thumb|Muhammadan nimi arabielaizel kaunehkirjutuksel.]] '''Muhammad''' oli [[Isluamu|isluaman]] vieron prorokku. [[Isluamu|Isluaman]] dogman mugah on vaigu yksi Jumal, kuduan ilmoituksen Muhammad välitti rahvahil. Muhammad rodiihes vuvven 570 aigoih [[Mekka|Mekas]] [[Saudi Arabii|Saudi-Arabies]]. Vuvves 610 algajen häi nägi jiävimizie, kudualois kerättih Koranu. Muhammad propovieduičči [[Isluamu|isluaman]] vieruo Medinas, a vuvvennu 622 häi siirdyi lähäl olijah Mekan linnah. Muhammad kuoli vuvvennu 632 [[Medina|Medinas]]. [[Kategourii:Uskondot|M]] [[Kategourii:Isluamu]] [[Kategourii:Histouriellizet ristikanzat|M]] 2fmrrsiqwn3p8y27uiwjyk9oxy06xo4 0 4918 52581 44569 2026-10-10T19:32:09Z Miro Tuomi 8600 52581 wikitext text/x-wiki {{Eländykohtu |stuatussu = piälinnu |nimi = Tbiliisi |nimitys omal kielel = {{K-ka|თბილისი}} |kuva = Tbilisi 2015.jpg |mua = Gruuzii |valdivonmerki = Seal of Tbilisi, Georgia.svg |flagu = Flag_of_Tbilisi.svg |valdivonmerkin kuvavus = |valdivonmerkin sijah = |lat_dir= |lat_deg= 41|lat_min= 43|lat_sec= 0 |lon_dir= |lon_deg= 44|lon_min= 48|lon_sec= 0 |CoordAddon = |johtai = |johtajan laji = |дата основания = |enzimäinen mainičendu = |ilmasto = |rahvastu = 1 082 400 |pindu-ala = |aiguvyöhykeh = |DST = |poštuindeksut = |сайт = |язык сайта = }} '''Tbiliisi''' ({{K-ka|თბილისი}}) on [[Gruuzii|Gruuzien]] suurin linnu da piälinnu, se on Kura -joven rannal, sie eläy läs 1,1 miljonua hengie. Linnu on perustettu V vuozisual. Sen periä, gu Tbiliisi on Jevroupan da Aazien välil, Kavkuazas puaksuh piettih voinutapahtumii. Linnan rikas histourii nägyy sen arhitektuuras: sie voi nähtä levielöi Rustaveli- da Agmašenebeli -prospektoi da yhtelaigua kaidoi Keskiaijois säilytettylöi Narikkalan pihoi. Vuvven 2016 tiedoloin mugah linnan rahvahan lugumiäry on 1082400 hengie. Tbiliisi -nimie enzimästy kerdua muanittih IV vuozisual, se merkiccöy ”lämmy rikkinouzemu”. [[Kategourii:Linnat]] [[Kategourii:Gruuzien linnat]] 4f608k7wyonpdnv5m6r5ejnn32e9106 0 9015 52575 52561 2026-10-10T15:30:33Z Miro Tuomi 8600 52575 wikitext text/x-wiki {| class="infobox" style="border: 1px solid #a2a9b1; border-spacing: 3px; background-color: #f8f9fa; color: black; margin: 0.5em 0 0.5em 1em; padding: 0.2em; float: right; clear: right; width: 22em; font-size: 88%; line-height: 1.5em;" |- ! colspan="2" style="background-color: #c2e0ae; font-size: 125%; text-align: center; font-weight: bold; padding: 0.2em;" | Aruabien kieli |- | style="font-weight: bold; width: 30%;" | Oma nimi | ''arabiya'' (عربية) |- | style="font-weight: bold;" | Muu nimi | ''Aruabien kieli'' |- ! colspan="2" style="background-color: #c2e0ae; text-align: center; font-weight: bold;" | Tiedo |- | style="font-weight: bold; vertical-align: top;" | Aloveh | [[Lähi-Päivannouzu|Lähi-Päivännouzu]], Pohjoine [[Afriekku]] |- | style="font-weight: bold; vertical-align: top;" | Viralline kieli | style="font-size: 95%; line-height: 1.6em;" | [[File:Flag of Algeria.svg|22x20px|border|Algeria]] [[Alžir|Alžiru]]<br />[[File:Flag of the United Arab Emirates.svg|22x20px|border|Yhdistyneet arabiemiraatit]] [[Yhtis Arabiemiruatat|Yhtis aruabiemiruatat]]<br />[[File:Flag of Bahrain.svg|22x20px|border|Bahrain]] [[Bahrein]]<br />[[File:Flag of Djibouti.svg|22x20px|border|Djibouti]] [[Džibuti]]<br />[[File:Flag of Egypt.svg|22x20px|border|Egypti]] Egypti<br />[[File:Flag of Eritrea.svg|22x20px|border|Eritrea]] [[Eritrei]]<br />[[File:Flag of Iraq.svg|22x20px|border|Irak]] [[Irak]]<br />[[File:Flag of Yemen.svg|22x20px|border|Jemen]] [[Jemen]]<br />[[File:Flag of Jordan.svg|22x20px|border|Jordania]] [[Jordanii]]<br />[[File:Flag of the Comoros.svg|22x20px|border|Komorit]] [[Komorat]]<br />[[File:Flag of Kuwait.svg|22x20px|border|Kuwait]] [[Kuveit]]<br />[[File:Flag of Lebanon.svg|22x20px|border|Libanon]] [[Livanu]]<br />[[File:Flag of Libya.svg|22x20px|border|Libya]] [[Livii]]<br />[[File:Flag of Morocco.svg|22x20px|border|Marokko]] [[Marokko]]<br />[[File:Flag of Mauritania.svg|22x20px|border|Mauritania]] [[Mavritanii|Mauritanii]]<br />[[File:Flag of Oman.svg|22x20px|border|Oman]] [[Oman]]<br />[[File:Flag of Qatar.svg|22x20px|border|Qatar]] [[Katar|Qatar]]<br />[[File:Flag of Saudi Arabia.svg|22x20px|border|Saudi-Arabia]] [[Saudi Arabii|Saudi-Arabii]]<br />[[File:Flag of Somalia.svg|22x20px|border|Somalia]] [[Somali]]<br />[[File:Flag of Sudan.svg|22x20px|border|Sudan]] [[Sudan]]<br />[[File:Flag of Syria.svg|22x20px|border|Syyria]] [[Sirii|Siiri]]<br />[[File:Flag of Chad.svg|22x20px|border|Tšad]] [[Čad]]<br />[[File:Flag of Tunisia.svg|22x20px|border|Tunisia]] [[Tunisu]]<br />[[File:Flag of Palestine.svg|22x20px|border|Palestiina]] Palestiina<br />[[File:Flag of Zanzibar.svg|22x20px|border|Sansibar]] Sansibar |- | style="font-weight: bold;" | Pagizijoi | 300 miljoonua |- | style="font-weight: bold;" | Sija | 5 |- | style="font-weight: bold;" | Kirjaimikko | [[arabialainen]] |- | style="font-weight: bold; vertical-align: top;" | Kielen ohjuandu | style="font-size: 95%;" | Arabiankielen korkein neuvosto (Alžiru) Irakas algavui akatemii Akatemii Jordanies, Aruavies, Kiil Kilin Akadiemii (Livii, Ifti, Marokko, [[Saudi Arabii|Saudi-Arabii]], Somali, Sudan, Ifti, Izrail'u, Palestina) Beit Al ' - Hikma da Ifti Isa (Tunisu) |- ! colspan="2" style="background-color: #c2e0ae; text-align: center; font-weight: bold;" | Lingvistine luokitus |- | style="font-weight: bold;" | Kielikundu | afro-aazien kielet |- | style="font-weight: bold;" | Kieliryhmä | semiittoin kielet |- ! colspan="2" style="background-color: #c2e0ae; text-align: center; font-weight: bold;" | Kielikoodit |- | style="font-weight: bold;" | ISO 639-1 | ar |- | style="font-weight: bold;" | ISO 639-2 | ara |- | style="font-weight: bold;" | ISO 639-3 | [https://sil.org ara] |} '''Aruabien kieli''' ({{Lang-ar|اللغة العربية}}) on kieli, kudai kuuluu afroaazielazeh kielipereheh. Täl kielel pagizijua on läs 240 miljonua hengie. Aruabien kieldy hyö pietäh muamankielenny. Vie läs 50 miljonua hengie pietäh sidä omannu toizennu kielenny. Aruabien kielel on kirjutettu [[Koran]]. Se on piäpyhäkniigu isluamas. Kogo muailmas sih uskojua on 1,57 miljardua hengie. Kirjukielen pohjannu on aruabien kirjaimikko. Aruabien kieli on valdivolline kieli kaikis Aruabien mualois. Vie sil on valdivollizen kielen stuatussu [[Izrail|Izrail’as]], [[Čad]]as, [[Eritrei|Eritrejas]], [[Džibuti]]s, [[Somalilend|Somalilendas]], [[Somali]]s da [[Komin tazavaldu|Komorilois]]. [[Failu:Arabic_speaking_world.svg|pienoiskuva|280x280px|Muat, kus aruabien kieli on ainavo virralline kieli (vihandu), toine virralline kieli (sinine) libo ei-virralline vähembistölöin kieli (valpahanharmu).]] {| class="wikitable sortable" style="font-size: 95%; line-height: 1.5em;" |+ Valdivot, kudamis aruabien kieli on virralline |- ! Valdivo ! Rahvas ! Vedelemäh ! Aruabien kielel pagizijoin lugu ! % Aruabien kielel pagizijois |- | [[File:Flag of Algeria.svg|22x20px|border|Algeria]] [[Alžir|Alžiru]] | 41 701 000 | virralline kieli berberin kielenke | 40 100 000 | 80 |- | [[File:Flag of Bahrain.svg|22x20px|border|Bahrain]] [[Bahrein]] | 1 343 000 | viralline kieli | 690 302 | 81,4 |- | [[File:Flag of Chad.svg|22x20px|border|Tšad]] [[Čad]] | 10 329 208 | virralline kieli [[Frantsien kieli|frantsienke]] | 1 320 000 | 1,81 |- | [[File:Flag of the Comoros.svg|22x20px|border|Komorit]] [[Komorat]] | 796 000 | virralline kieli [[Frantsien kieli|frantsienke]] | | |- | [[File:Flag of Djibouti.svg|22x20px|border|Djibouti]] [[Džibuti]] | 810 179 | virralline kieli [[Frantsien kieli|frantsienke]] | 97 900 | 1,32 |- | [[File:Flag of Egypt.svg|22x20px|border|Egypti]] [[Egypti]] | 90 000 000 | virallinen kieli | 82 449 200 | 93,18 |- | [[File:Flag of Eritrea.svg|22x20px|border|Eritrea]] [[Eritrei]] | 6 380 803 | virralline kieli [[Anglien kieli|anglienke]] | 249 700 | 3,83 |- | [[File:Flag of Iraq.svg|22x20px|border|Irak]] [[Irak]] | 36 004 552 | virralline kieli kurdan kielenke | 22 908 120 | 85,81 |- | [[File:Flag of Israel.svg|22x20px|border|Israel]] [[Izrail]] | 8 238 300 | virralline stuatussu kumattih vuvvennu 2018, nygöi sil on erinomaine kieli stuatussu | 2 039 000 | 24,82 |- | [[File:Flag of Yemen.svg|22x20px|border|Jemen]] [[Jemen]] | 23 833 000 | viralline kieli | 14 671 000 | 54,68 |- | [[File:Flag of Jordan.svg|22x20px|border|Jordania]] [[Jordanii]] | 6 655 000 | viralline kieli | 5 083 300 | 96,93 |- | [[File:Flag of Kuwait.svg|22x20px|border|Kuwait]] [[Kuveit]] | 2 789 000 | viralline kieli | 1 735 000 | 82,21 |- | [[File:Flag of Lebanon.svg|22x20px|border|Libanon]] [[Livanu]] | 4 965 914 | viralline kieli | 4 180 000 | 91,44 |- | [[File:Flag of Libya.svg|22x20px|border|Libya]] [[Livii]] | 6 244 174 | viralline kieli | 4 526 000 | 72,09 |- | [[File:Flag of Malta.svg|22x20px|border|Malta]] [[Mal'tu|Mal’tu]] | 445 426 | Maltanaruabi virralline kieli [[Anglien kieli|anglien kielenke]] | 423 154 | 95 |- | [[File:Flag of Mauritania.svg|22x20px|border|Mauritania]] [[Mavritanii]] | 3 359 185 | virallinen kieli | 3 140 000 | 88,78 |- | [[File:Flag of Morocco.svg|22x20px|border|Marokko]] [[Marokko]] | 33 250 000 | virralline kieli berberin kielenke | 25 003 930 | 74,29 |- | [[File:Flag of Oman.svg|22x20px|border|Oman]] [[Oman]] | 4 055 418 | viralline kieli | 2 518 816 | 88,6 |- | [[File:Flag of Palestine.svg|22x20px|border|Palestiina]] [[Palestinu]] | 4 484 000 | viralline kieli | 1 810 000 | 37,49 |- | [[File:Flag of Qatar.svg|22x20px|border|Qatar]] [[Katar]] | 2 155 446 | viralline kieli | 1 215 900 | 75,39 |- | [[File:Flag of Saudi Arabia.svg|22x20px|border|Saudi-Arabia]] [[Saudi Arabii|Saudi-Arabii]] | 30 770 375 | viralline kieli | 27 178 770 | 95,62 |- | [[File:Flag of Somalia.svg|22x20px|border|Somalia]] [[Somali]] | 10 428 043 | virralline kieli somalienke | 3 788 000 | 31,26 |- | [[File:Flag of Sudan.svg|22x20px|border|Sudan]] [[Sudan]] | 40 235 000 | virralline kieli [[Anglien kieli|anglien kielenke]] | 26 164 500 | 70 |- | [[File:Flag of Syria.svg|22x20px|border|Syyria]] [[Sirii|Siiri]] | 20 956 000 | viralline kieli | 17 951 639 | 91,71 |- | [[File:Flag of Tanzania.svg|22x20px|border|Tansania]] ([[File:Flag of Zanzibar.svg|22x20px|border|Sansibar]] [[Sansibar]]) | 1 303 569 | virralline kieli suahilan da anglien kielenke | | |- | [[File:Flag of Tunisia.svg|22x20px|border|Tunisia]] [[Tunisu]] | 10 962 754 | viralline kieli | 10 800 500 | 98,34 |- | [[File:Flag of the United Arab Emirates.svg|22x20px|border|Yhdistyneet arabiemiraatit]] [[Yhtis Arabiemiruatat|Yhtis aruabiemiruatat]] | 9 346 129 | viralline kieli | 3 607 600 | 39,71 |} == Histourii == Aruabien kieli on afro-aasien kieliperehen semiittukielii, ezimerkikse, [[Hebrein kieli|hebrein kielenke]]. Vahnin säilynyzis aruabielazis kirjutuksis on meijän aijan IV vuozisuan aigaine, se on kirjutettu [[Sirii|Sirien]] hiekkumuas. Ga vaste 800-luvul aruabat ruvettih sistematiziiruiččemah omua rikkastu suusanallistu perindyö. [[Isluamu|Isluaman]] leviendänke aruabien kieli rodih pyhäkse kielekse, a koruanan aruabien tekstu rodih kaunehen aruabien kielen ezimerkikse nearaboile. Aruabien leviendän periä aruabien kieli levii Pohjazen Afriekan da Lähi-Päivännouzupuolen levielöile alovehile, ajoi iäres endizet piälimäzet kielet, kui arameiskoi, koptin da griekalaine. [[Ispuanii]] da [[Iran|Persija]] säilytettih omat kielet aruabien vallan kaččomattah, ga nämmisgi mualois oli otettu aruabien sanat, semmite halličuksen da tiedoalan alal. Uskotah, ku nygyaigaine Aruavii rodih 19-vuozisual. [[Kategourii:Aazien kielet|A]] [[Kategourii:Afriekan kielet|A]] 2wjj8r87x6ldwkc0rye2nwa0cnk3w8t 52576 52575 2026-10-10T15:34:38Z Miro Tuomi 8600 52576 wikitext text/x-wiki {| class="infobox" style="border: 1px solid #a2a9b1; border-spacing: 3px; background-color: #f8f9fa; color: black; margin: 0.5em 0 0.5em 1em; padding: 0.2em; float: right; clear: right; width: 22em; font-size: 88%; line-height: 1.5em;" |- ! colspan="2" style="background-color: #c2e0ae; font-size: 125%; text-align: center; font-weight: bold; padding: 0.2em;" | Aruabien kieli |- | style="font-weight: bold; width: 30%;" | Oma nimi | ''arabiya'' (عربية) |- ! colspan="2" style="background-color: #c2e0ae; text-align: center; font-weight: bold;" | Tiedo |- | style="font-weight: bold; vertical-align: top;" | Aloveh | [[Lähi-Päivannouzu|Lähi-Päivännouzu]], Pohjoine [[Afriekku]] |- | style="font-weight: bold; vertical-align: top;" | Viralline kieli | style="font-size: 95%; line-height: 1.6em;" | [[File:Flag of Algeria.svg|22x20px|border|Algeria]] [[Alžir|Alžiru]]<br />[[File:Flag of the United Arab Emirates.svg|22x20px|border|Yhdistyneet arabiemiraatit]] [[Yhtis Arabiemiruatat|Yhtis aruabiemiruatat]]<br />[[File:Flag of Bahrain.svg|22x20px|border|Bahrain]] [[Bahrein]]<br />[[File:Flag of Djibouti.svg|22x20px|border|Djibouti]] [[Džibuti]]<br />[[File:Flag of Egypt.svg|22x20px|border|Egypti]] [[Jegiptu]]<br />[[File:Flag of Eritrea.svg|22x20px|border|Eritrea]] [[Eritrei]]<br />[[File:Flag of Iraq.svg|22x20px|border|Irak]] [[Irak]]<br />[[File:Flag of Yemen.svg|22x20px|border|Jemen]] [[Jemen]]<br />[[File:Flag of Jordan.svg|22x20px|border|Jordania]] [[Jordanii]]<br />[[File:Flag of the Comoros.svg|22x20px|border|Komorit]] [[Komorat]]<br />[[File:Flag of Kuwait.svg|22x20px|border|Kuwait]] [[Kuveit]]<br />[[File:Flag of Lebanon.svg|22x20px|border|Libanon]] [[Livanu]]<br />[[File:Flag of Libya.svg|22x20px|border|Libya]] [[Livii]]<br />[[File:Flag of Morocco.svg|22x20px|border|Marokko]] [[Marokko]]<br />[[File:Flag of Mauritania.svg|22x20px|border|Mauritania]] [[Mavritanii]]<br />[[File:Flag of Oman.svg|22x20px|border|Oman]] [[Oman]]<br />[[File:Flag of Qatar.svg|22x20px|border|Qatar]] [[Katar|Qatar]]<br />[[File:Flag of Saudi Arabia.svg|22x20px|border|Saudi-Arabia]] [[Saudi Arabii|Saudi-Arabii]]<br />[[File:Flag of Somalia.svg|22x20px|border|Somalia]] [[Somali]]<br />[[File:Flag of Sudan.svg|22x20px|border|Sudan]] [[Sudan]]<br />[[File:Flag of Syria.svg|22x20px|border|Syyria]] [[Sirii|Siiri]]<br />[[File:Flag of Chad.svg|22x20px|border|Tšad]] [[Čad]]<br />[[File:Flag of Tunisia.svg|22x20px|border|Tunisia]] [[Tunisu]]<br />[[File:Flag of Palestine.svg|22x20px|border|Palestiina]] Palestiinu<br />[[File:Flag of Zanzibar.svg|22x20px|border|Sansibar]] Sansibar |- | style="font-weight: bold;" | Pagizijoi | 300 miljoonua |- | style="font-weight: bold;" | Sija | 5 |- | style="font-weight: bold;" | Kirjaimikko | [[arabialainen]] |- | style="font-weight: bold; vertical-align: top;" | Kielen ohjuandu | style="font-size: 95%;" | Arabiankielen korkein neuvosto (Alžiru) Irakas algavui akatemii Akatemii Jordanies, Aruavies, Kiil Kilin Akadiemii (Livii, Ifti, Marokko, [[Saudi Arabii|Saudi-Arabii]], Somali, Sudan, Ifti, Izrail'u, Palestina) Beit Al ' - Hikma da Ifti Isa (Tunisu) |- ! colspan="2" style="background-color: #c2e0ae; text-align: center; font-weight: bold;" | Lingvistine luokitus |- | style="font-weight: bold;" | Kielikundu | afro-aazien kielet |- | style="font-weight: bold;" | Kieliryhmä | semiittoin kielet |- ! colspan="2" style="background-color: #c2e0ae; text-align: center; font-weight: bold;" | Kielikoodit |- | style="font-weight: bold;" | ISO 639-1 | ar |- | style="font-weight: bold;" | ISO 639-2 | ara |- | style="font-weight: bold;" | ISO 639-3 | [https://sil.org ara] |} '''Aruabien kieli''' ({{Lang-ar|اللغة العربية}}) on kieli, kudai kuuluu afroaazielazeh kielipereheh. Täl kielel pagizijua on läs 240 miljonua hengie. Aruabien kieldy hyö pietäh muamankielenny. Vie läs 50 miljonua hengie pietäh sidä omannu toizennu kielenny. Aruabien kielel on kirjutettu [[Koran]]. Se on piäpyhäkniigu isluamas. Kogo muailmas sih uskojua on 1,57 miljardua hengie. Kirjukielen pohjannu on aruabien kirjaimikko. Aruabien kieli on valdivolline kieli kaikis Aruabien mualois. Vie sil on valdivollizen kielen stuatussu [[Izrail|Izrail’as]], [[Čad]]as, [[Eritrei|Eritrejas]], [[Džibuti]]s, [[Somalilend|Somalilendas]], [[Somali]]s da [[Komin tazavaldu|Komorilois]]. [[Failu:Arabic_speaking_world.svg|pienoiskuva|280x280px|Muat, kus aruabien kieli on ainavo virralline kieli (vihandu), toine virralline kieli (sinine) libo ei-virralline vähembistölöin kieli (valpahanharmu).]] {| class="wikitable sortable" style="font-size: 95%; line-height: 1.5em;" |+ Valdivot, kudamis aruabien kieli on virralline |- ! Valdivo ! Rahvas ! Vedelemäh ! Aruabien kielel pagizijoin lugu ! % Aruabien kielel pagizijois |- | [[File:Flag of Algeria.svg|22x20px|border|Algeria]] [[Alžir|Alžiru]] | 41 701 000 | virralline kieli berberin kielenke | 40 100 000 | 80 |- | [[File:Flag of Bahrain.svg|22x20px|border|Bahrain]] [[Bahrein]] | 1 343 000 | viralline kieli | 690 302 | 81,4 |- | [[File:Flag of Chad.svg|22x20px|border|Tšad]] [[Čad]] | 10 329 208 | virralline kieli [[Frantsien kieli|frantsienke]] | 1 320 000 | 1,81 |- | [[File:Flag of the Comoros.svg|22x20px|border|Komorit]] [[Komorat]] | 796 000 | virralline kieli [[Frantsien kieli|frantsienke]] | | |- | [[File:Flag of Djibouti.svg|22x20px|border|Djibouti]] [[Džibuti]] | 810 179 | virralline kieli [[Frantsien kieli|frantsienke]] | 97 900 | 1,32 |- | [[File:Flag of Egypt.svg|22x20px|border|Egypti]] [[Jegiptu]] | 90 000 000 | virallinen kieli | 82 449 200 | 93,18 |- | [[File:Flag of Eritrea.svg|22x20px|border|Eritrea]] [[Eritrei]] | 6 380 803 | virralline kieli [[Anglien kieli|anglienke]] | 249 700 | 3,83 |- | [[File:Flag of Iraq.svg|22x20px|border|Irak]] [[Irak]] | 36 004 552 | virralline kieli kurdan kielenke | 22 908 120 | 85,81 |- | [[File:Flag of Israel.svg|22x20px|border|Israel]] [[Izrail]] | 8 238 300 | virralline stuatussu kumattih vuvvennu 2018, nygöi sil on erinomaine kieli stuatussu | 2 039 000 | 24,82 |- | [[File:Flag of Yemen.svg|22x20px|border|Jemen]] [[Jemen]] | 23 833 000 | viralline kieli | 14 671 000 | 54,68 |- | [[File:Flag of Jordan.svg|22x20px|border|Jordania]] [[Jordanii]] | 6 655 000 | viralline kieli | 5 083 300 | 96,93 |- | [[File:Flag of Kuwait.svg|22x20px|border|Kuwait]] [[Kuveit]] | 2 789 000 | viralline kieli | 1 735 000 | 82,21 |- | [[File:Flag of Lebanon.svg|22x20px|border|Libanon]] [[Livanu]] | 4 965 914 | viralline kieli | 4 180 000 | 91,44 |- | [[File:Flag of Libya.svg|22x20px|border|Libya]] [[Livii]] | 6 244 174 | viralline kieli | 4 526 000 | 72,09 |- | [[File:Flag of Malta.svg|22x20px|border|Malta]] [[Mal'tu|Mal’tu]] | 445 426 | Maltanaruabi virralline kieli [[Anglien kieli|anglien kielenke]] | 423 154 | 95 |- | [[File:Flag of Mauritania.svg|22x20px|border|Mauritania]] [[Mavritanii]] | 3 359 185 | virallinen kieli | 3 140 000 | 88,78 |- | [[File:Flag of Morocco.svg|22x20px|border|Marokko]] [[Marokko]] | 33 250 000 | virralline kieli berberin kielenke | 25 003 930 | 74,29 |- | [[File:Flag of Oman.svg|22x20px|border|Oman]] [[Oman]] | 4 055 418 | viralline kieli | 2 518 816 | 88,6 |- | [[File:Flag of Palestine.svg|22x20px|border|Palestiina]] [[Palestinu|Palestiinu]] | 4 484 000 | viralline kieli | 1 810 000 | 37,49 |- | [[File:Flag of Qatar.svg|22x20px|border|Qatar]] [[Katar]] | 2 155 446 | viralline kieli | 1 215 900 | 75,39 |- | [[File:Flag of Saudi Arabia.svg|22x20px|border|Saudi-Arabia]] [[Saudi Arabii|Saudi-Arabii]] | 30 770 375 | viralline kieli | 27 178 770 | 95,62 |- | [[File:Flag of Somalia.svg|22x20px|border|Somalia]] [[Somali]] | 10 428 043 | virralline kieli somalienke | 3 788 000 | 31,26 |- | [[File:Flag of Sudan.svg|22x20px|border|Sudan]] [[Sudan]] | 40 235 000 | virralline kieli [[Anglien kieli|anglien kielenke]] | 26 164 500 | 70 |- | [[File:Flag of Syria.svg|22x20px|border|Syyria]] [[Sirii|Siiri]] | 20 956 000 | viralline kieli | 17 951 639 | 91,71 |- | [[File:Flag of Tanzania.svg|22x20px|border|Tansania]] ([[File:Flag of Zanzibar.svg|22x20px|border|Sansibar]] [[Sansibar]]) | 1 303 569 | virralline kieli suahilan da anglien kielenke | | |- | [[File:Flag of Tunisia.svg|22x20px|border|Tunisia]] [[Tunisu]] | 10 962 754 | viralline kieli | 10 800 500 | 98,34 |- | [[File:Flag of the United Arab Emirates.svg|22x20px|border|Yhdistyneet arabiemiraatit]] [[Yhtis Arabiemiruatat|Yhtis aruabiemiruatat]] | 9 346 129 | viralline kieli | 3 607 600 | 39,71 |} == Histourii == Aruabien kieli on afro-aasien kieliperehen semiittukielii, ezimerkikse, [[Hebrein kieli|hebrein kielenke]]. Vahnin säilynyzis aruabielazis kirjutuksis on meijän aijan IV vuozisuan aigaine, se on kirjutettu [[Sirii|Sirien]] hiekkumuas. Ga vaste 800-luvul aruabat ruvettih sistematiziiruiččemah omua rikkastu suusanallistu perindyö. [[Isluamu|Isluaman]] leviendänke aruabien kieli rodih pyhäkse kielekse, a koruanan aruabien tekstu rodih kaunehen aruabien kielen ezimerkikse nearaboile. Aruabien leviendän periä aruabien kieli levii Pohjazen Afriekan da Lähi-Päivännouzupuolen levielöile alovehile, ajoi iäres endizet piälimäzet kielet, kui arameiskoi, koptin da griekalaine. [[Ispuanii]] da [[Iran|Persija]] säilytettih omat kielet aruabien vallan kaččomattah, ga nämmisgi mualois oli otettu aruabien sanat, semmite halličuksen da tiedoalan alal. Uskotah, ku nygyaigaine Aruavii rodih 19-vuozisual. [[Kategourii:Aazien kielet|A]] [[Kategourii:Afriekan kielet|A]] 7ywnogmfe62ub4ctvd0xb2kne160c98 2 16419 52580 52494 2026-10-10T16:39:27Z Miro Tuomi 8600 52580 wikitext text/x-wiki [[Failu:Flag of Karel.svg|vasen|kehyksetön|550x550px]] {{#babel:ru|en-2|olo-2|ka-1}} 1zgxfmf9344l5d07ros8xiivphihm5n 0 17309 52586 52215 2026-10-11T10:13:08Z Miro Tuomi 8600 52586 wikitext text/x-wiki [[Failu:The_Kaaba_during_Hajj_-_edited.jpg|thumb|Kaaba Masjid al ' - Haramas Mekkas, Saudi Arabii, on kaikis pyhin islamilaine kohtu]] '''Isluamu''' ({{lang-ar|}}السسلام [aləisˈlaːm] - "sanankuulii", "oman ičen sanelendu [Yhtele] Jumalale") on monoteistine avraamielline uskondo; nuorin da toine uskojien lugumiärän mugah jälles ristikanzoin uskuo muailman uskondo. Kannattajien lugu on läs 2 miljardua hengie (vuozi [[2022]]). Isluaman kannattajii sanotah muslimoikse. Isluamu rodih VII vuozisual. Sen luadijannu on prorokku [[Muhammed]] (570-632). Isluamu säilyttäy iudaizman da ristikanzoin uskon vaikutuksen jället, sego erähät toizien kehitynnyzien uskondoloin vaikutuksen jället. Iudaizman vaikutus islamah erikseh nägyy dogmatiekan da vähembäl kul'tan alal. Paiči hristossah uskon da iudaizman eri sektoi islamassah Aruavies kehityi avtohtonnoi monoteistine perindö. Luodehpuolen alovehil jo VI vuozisual oldih hanifat, kudamat kiistettih monipuolizii da kumardelendua valehjumaloile. Jemenan da Jamaman iudaiziiruittuloin rahvahien keskes jiävihes rahmanitoin virdu, kudamat vastustettih paganoin heimoloin jumaloi Yhty Jumalua Rahmanua. VII vuozisuan allus mollembat virrat yhtytäh da azutah aravien jumalan iänenkandajien liikkehen. Muhammedan eläjes Aruavies ruadoi vähimite viizi jumalan iänenkandajua. Muhammedan jumalan iänenkandajien toimindu, kudai toi islamin jiävindäh, rodih nämmien tavoin periä. Pyhä kniigu on [[Koruanu]]; toine islamilazen uskon da oigevuon tärgevin nouzemu on sunna, kudai ezittäy prorokku Muhammedan sanondois da ruadolois tarinoin kogomuksen (hadis). Islamilazen uskon (akida) piätavoittehii on viizi: tauhid (yksimielizet), usko yhteh Jumalah-Jumalah, usko anheliloih, jumalallizih Kirjutuksih, jumalan Iänenkandajih i Suudopäiväh (Kiamat) (Koruanu, 1:3/4; 2:285; 4:135/136). Sunniit yhtistetäh nämmih azieloih uskuo jumalallizeh miärävykseh (kadar da kada). Erilazien sellityksien tärgevin ominažus šiizmu on Opastus Imuamois-Muhammedan jälgeläzis. Viizi uskon prinsippua vastatah viizi oigieloin muslimoin piäruaduo, viizi islamin paččahua — šahada (uskon tunnustus), Naz (malittu), zakat (köyhien hyväkse puhtastumine), uraza (pyhä) da hajžu (palomniekku). == Viittehet == {{Viittehet}} [[Kategourii:Uskondot]] [[Kategourii:Isluamu]] 3qakev6d63mgtn9o0sdjgvf3mrgrhla 52591 52586 2026-10-11T10:22:06Z Miro Tuomi 8600 52591 wikitext text/x-wiki [[Failu:The_Kaaba_during_Hajj_-_edited.jpg|thumb|Kaaba Masjid al ' - Haramas Mekkas, Saudi Arabii, on kaikis pyhin islamilaine kohtu]] '''Isluamu''' ({{lang-ar|}}السسلام [aləisˈlaːm] - "sanankuulii", "oman ičen sanelendu [Yhtele] Jumalale") on monoteistine avraamielline uskondo; nuorin da toine uskojien lugumiärän mugah jälles ristikanzoin uskuo muailman uskondo. Kannattajien lugu on läs 2 miljardua hengie (vuozi [[2022]]). Isluaman kannattajii sanotah muslimoikse. Isluamu rodih VII vuozisual. Sen luadijannu on prorokku [[Muhammad]] (570-632). Isluamu säilyttäy iudaizman da ristikanzoin uskon vaikutuksen jället, sego erähät toizien kehitynnyzien uskondoloin vaikutuksen jället. Iudaizman vaikutus islamah erikseh nägyy dogmatiekan da vähembäl kul'tan alal. Paiči hristossah uskon da iudaizman eri sektoi islamassah Aruavies kehityi avtohtonnoi monoteistine perindö. Luodehpuolen alovehil jo VI vuozisual oldih hanifat, kudamat kiistettih monipuolizii da kumardelendua valehjumaloile. Jemenan da Jamaman iudaiziiruittuloin rahvahien keskes jiävihes rahmanitoin virdu, kudamat vastustettih paganoin heimoloin jumaloi Yhty Jumalua Rahmanua. VII vuozisuan allus mollembat virrat yhtytäh da azutah aravien jumalan iänenkandajien liikkehen. [[Muhammad|Muhammedan]] eläjes Aruavies ruadoi vähimite viizi jumalan iänenkandajua. [[Muhammad|Muhammedan]] jumalan iänenkandajien toimindu, kudai toi islamin jiävindäh, rodih nämmien tavoin periä. Pyhä kniigu on [[Koruanu]]; toine islamilazen uskon da oigevuon tärgevin nouzemu on sunna, kudai ezittäy prorokku [[Muhammad|Muhammedan]] sanondois da ruadolois tarinoin kogomuksen (hadis). Islamilazen uskon (akida) piätavoittehii on viizi: tauhid (yksimielizet), usko yhteh Jumalah-Jumalah, usko anheliloih, jumalallizih Kirjutuksih, jumalan Iänenkandajih i Suudopäiväh (Kiamat) (Koruanu, 1:3/4; 2:285; 4:135/136). Sunniit yhtistetäh nämmih azieloih uskuo jumalallizeh miärävykseh (kadar da kada). Erilazien sellityksien tärgevin ominažus šiizmu on Opastus Imuamois-Muhammedan jälgeläzis. Viizi uskon prinsippua vastatah viizi oigieloin muslimoin piäruaduo, viizi islamin paččahua — šahada (uskon tunnustus), Naz (malittu), zakat (köyhien hyväkse puhtastumine), uraza (pyhä) da hajžu (palomniekku). == Viittehet == {{Viittehet}} [[Kategourii:Uskondot]] [[Kategourii:Isluamu]] n8a9evh2s2i27mmf8r84ncnzn3htnu9 0 17426 52577 52557 2026-10-10T15:57:05Z Miro Tuomi 8600 52577 wikitext text/x-wiki {| class="infobox" style="width: 22em; font-size: 90%; text-align: left; float: right; border: 1px solid #a2a9b1; background-color: #f8f9fa; padding: 0.2em; margin: 0 0 1em 1em;" ! colspan="2" style="text-align: center; font-size: 125%; font-weight: bold; background-color: #afeeee;" |Abhazien kieli |- ! colspan="2" style="text-align: center; font-style: italic;" |Aҧсуа бызшәа |- | colspan="2" style="text-align: center;" |[[File:Map_of_Abkhaz_language.svg|center|frameless|350x350px|Map of the Abkhaz language]]Abhazan kielen levitys |- !Muat |[[Abhaazii]], [[Turtsii]], [[Ven'a|Ven’a]], [[Gruuzii]] |- !Virralline stuatussu |[[Abhaazii|Abhazii]] |- !Pagizijoin lugu |117 350<ref>[https://www.ethnologue.com/language/abk/ Abkhaz - A language of Georgia Ethnologue. Viitattu 5.11.2010. (englanniksi)]</ref> |- !<nowiki>Lajittelemi|ne</nowiki> | * [[Pohjois-Kaukaasijan kielet|Pohjois-Kaukuazijan kielet]] ** [[Aphaso-adijakielät|Abhazo-adijakielät]] *** [[Aphaso-abazinan kielet|Abhazo-abazinan kielet]] |- !Kirjalližus |[[Kiriilline]] |- ! colspan="2" style="text-align: center; background-color: #afeeee;" |Kielen koodit |- !ISO 639-1 |ab |- !ISO 639-2 / 639-3 |abk |- !ГОСТ 7.75–97 |абх 010 |- !UNESCO:n stuatussu |Selvästi uhanalainen |} '''Abhazien kieli''' (abhaaziksie ''аҧсуа бызшәа'', ''aphswa bəzš˚a'') on Luodehen [[Kaukazus|Kaukazusan]] kieli, kudamal paistah abhaazalazet. Sil on virrallizen kielen stuatussu gruuzien, ga de-facto iččenäzes [[Abhaazii|Abhazien Tazavallas]]. == Levevys da pagizijoin lugu == Abhuazoin perindöllizenny eländykohtannu on [[Abhaazii|Abhazii]], kudai on [[Mustumeri|Mustan meren]] koillizes rannikos. Abhuazoin pienet joukot sežo eletäh [[Gruuzii|gruuzien]] [[Adžarii|Adžarii-linnas]]. Vuvvennu 1989 [[Nevvostoliitto|Nevvostoliitos]] eli 105 300 abhuazua, 93,5% niilöis paistih abhuazan kielel kui omal muamankielel. Vuozisual 19. Kavkuazan voinan jälles enimät abhuazat muututtih alovehele, kudai silloi oli [[Turtsii|Turcien]] alovehennu. Tänäpäi [[Turtsii|Turcies]] eläy läs 200 000 abhuazua. Net sežo eletäh Lähimäzes Päivännouzus, Päivänlasku-Jevroupan mualois da Yhtistynnyzis Valdivolois. Abhuazan rahvahan lugumiäry on läs 300 000 hengie. Vuvven 2002 rahvahanluvun mugah [[Ven'a|Ven'al]] eläy 11 400 abhuazua da 9 400 hengie, kudamat paistah abhuazan kielel. Enimät [[abhuazat]] paistah kahtel kielel. [[Nevvostoliitto|Nevvostoliitos]] 78,8% niilöis paistih ven'akse kui toizel kielel. Abhuazien suvipuolel sežo on kuulužu mingrelin kieli. [[Adžari|Adžarien]] [[abhuazat]] paistah gruuzien da [[turcien kieli]], Net, Ket eletäh [[Turtsii|Turcies]], paistah [[Turcien kieli|turcien kieldy]], a net, ket eletäh Lähimäzes Päivännouzus, paistah [[Aruabien kieli|aruabien kieldy]]. == Histourii da murdehet == Abhuazan kieli kuuluu luodehen libo abhuazan-adigein kielien abazano-abhuazan joukkoh. Sen lähimäzenny muamankielenny on abazinskoi. Yhtehine abhuazan-adigein kandukieli on algavunnuh 2000-vuozien allus enne meijän aijanluguu. Uskotah, ku se oli kiini pohjais-kavkuazan da dagestanan (nahit - dagestanan) kielis, sežo muinazien hettilöin aijembazes kieles-hatun kieles. Aigazel aijal abhuazan-adigan ezi-ižän kieli oli juattu kolmeh joukkoh: kanta-adigein, kanta-abhuazan da kanta-ubihan. Hyö perustettih murdehen kontinuumu, kuduas tappajan kieli oli keskučas. Abhuazan kieliyhtistys, onnuako, jagavui 1300-da 1400-vuozien rajal, konzu erähät rahvas siirryttih Pohjazeh Kavkuazan mägilöis da perustettih abazinan kielen tapantan murdehen. Migratsii jatkui 17-vuozisuan allus, konzu Abhuazien mägi-alovehel eläjät ašharua siirryttih Pohjazeh Kavkazah. Myöhembi net yhtyttih toizien abazinoinke, puolelleh adigoin kielien vaikutukses. == Lähtehet == <references /> [[Kategourii:Jevroupan kielet]] 1xnjbpe6404tp91wqosh2ve1r8ea5zl 52578 52577 2026-10-10T16:09:51Z Miro Tuomi 8600 52578 wikitext text/x-wiki {| class="infobox" style="border: 1px solid #a2a9b1; border-spacing: 3px; background-color: #f8f9fa; color: black; margin: 0.5em 0 0.5em 1em; padding: 0.2em; float: right; clear: right; width: 22em; font-size: 88%; line-height: 1.5em;" |- ! colspan="2" style="background-color: #c2e0ae; font-size: 125%; text-align: center; font-weight: bold; padding: 0.2em;" | Abhazien kieli |- | colspan="2" style="text-align: center; font-style: italic; font-weight: bold; padding-bottom: 0.5em;" | Аҧсуа бызшәа |- | colspan="2" style="text-align: center; padding: 0.5em;" | [[File:Map_of_Abkhaz_language.svg|center|frameless|350x350px|Map of the Abkhaz language]]<div style="font-size: 90%; padding-top: 0.3em;">Abhazan kielen levitys</div> |- | style="font-weight: bold; width: 35%; vertical-align: top;" | Muat | style="line-height: 1.6em;" | [[File:Flag of Abkhazia.svg|22x20px|border|Abhaazii]] [[Abhaazii]],<br />[[File:Flag of Turkey.svg|22x20px|border|Turtsii]] [[Turtsii]],<br />[[File:Flag of Russia.svg|22x20px|border|Ven’a]] [[Ven’a]],<br />[[File:Flag of Georgia.svg|22x20px|border|Gruuzii]] [[Gruuzii]] |- | style="font-weight: bold; vertical-align: top;" | Virralline stuatussu | [[File:Flag of Abkhazia.svg|22x20px|border|Abhaazii]] [[Abhaazii]] |- | style="font-weight: bold;" | Pagizijoin lugu | 117 350<ref>[https://www.ethnologue.com/language/abk/ Abkhaz - A language of Georgia Ethnologue. Viitattu 5.11.2010. ([[Anglien kieli|angl]].)]</ref> |- | style="font-weight: bold; vertical-align: top;" | Lajittelemiine | style="color: #b32424;" | [[Pohjois-Kaukauzijan kielet]] * [[Abhazo-adijakielet]] ** Abhazo-abazinan kielet |- | style="font-weight: bold;" | Kirjalližus | [[Kiriilline]] |- ! colspan="2" style="background-color: #c2e0ae; text-align: center; font-weight: bold;" | Kielen koodit |- | style="font-weight: bold;" | ISO 639-1 | ab |- | style="font-weight: bold;" | ISO 639-2 / 639-3 | abk |- | style="font-weight: bold;" | ГОСТ 7.75–97 | абх 010 |- | style="font-weight: bold; vertical-align: top;" | UNESCO:n stuatussu | Selvästi uhanalainen |} '''Abhazien kieli''' (abhaaziksie ''аҧсуа бызшәа'', ''aphswa bəzš˚a'') on Luodehen [[Kaukazus|Kaukazusan]] kieli, kudamal paistah abhaazalazet. Sil on virrallizen kielen stuatussu gruuzien, ga de-facto iččenäzes [[Abhaazii|Abhazien Tazavallas]]. == Levevys da pagizijoin lugu == Abhuazoin perindöllizenny eländykohtannu on [[Abhaazii|Abhazii]], kudai on [[Mustumeri|Mustan meren]] koillizes rannikos. Abhuazoin pienet joukot sežo eletäh [[Gruuzii|gruuzien]] [[Adžarii|Adžarii-linnas]]. Vuvvennu 1989 [[Nevvostoliitto|Nevvostoliitos]] eli 105 300 abhuazua, 93,5% niilöis paistih abhuazan kielel kui omal muamankielel. Vuozisual 19. Kavkuazan voinan jälles enimät abhuazat muututtih alovehele, kudai silloi oli [[Turtsii|Turcien]] alovehennu. Tänäpäi [[Turtsii|Turcies]] eläy läs 200 000 abhuazua. Net sežo eletäh Lähimäzes Päivännouzus, Päivänlasku-Jevroupan mualois da Yhtistynnyzis Valdivolois. Abhuazan rahvahan lugumiäry on läs 300 000 hengie. Vuvven 2002 rahvahanluvun mugah [[Ven'a|Ven'al]] eläy 11 400 abhuazua da 9 400 hengie, kudamat paistah abhuazan kielel. Enimät [[abhuazat]] paistah kahtel kielel. [[Nevvostoliitto|Nevvostoliitos]] 78,8% niilöis paistih ven'akse kui toizel kielel. Abhuazien suvipuolel sežo on kuulužu mingrelin kieli. [[Adžari|Adžarien]] [[abhuazat]] paistah gruuzien da [[turcien kieli]], Net, Ket eletäh [[Turtsii|Turcies]], paistah [[Turcien kieli|turcien kieldy]], a net, ket eletäh Lähimäzes Päivännouzus, paistah [[Aruabien kieli|aruabien kieldy]]. == Histourii == Abhuazan kieli kuuluu luodehen libo abhuazan-adigein kielien abazano-abhuazan joukkoh. Sen lähimäzenny muamankielenny on abazinskoi. Yhtehine abhuazan-adigein kandukieli on algavunnuh 2000-vuozien allus enne meijän aijanluguu. Uskotah, ku se oli kiini pohjais-kavkuazan da dagestanan (nahit - dagestanan) kielis, sežo muinazien hettilöin aijembazes kieles-hatun kieles. Aigazel aijal abhuazan-adigan ezi-ižän kieli oli juattu kolmeh joukkoh: kanta-adigein, kanta-abhuazan da kanta-ubihan. Hyö perustettih murdehen kontinuumu, kuduas tappajan kieli oli keskučas. Abhuazan kieliyhtistys, onnuako, jagavui 1300-da 1400-vuozien rajal, konzu erähät rahvas siirryttih Pohjazeh Kavkuazan mägilöis da perustettih abazinan kielen tapantan murdehen. Migratsii jatkui 17-vuozisuan allus, konzu Abhuazien mägi-alovehel eläjät ašharua siirryttih Pohjazeh Kavkazah. Myöhembi net yhtyttih toizien abazinoinke, puolelleh adigoin kielien vaikutukses. == Kirjakieli == [[Failu:Current,_modern,_and_original_Abkhaz_Alphabet.jpg|vasen|pienoiskuva|350x350px|Abhazien kirjiaimikko]] Abhuazan kieles ei ole vahnua literatuuruperindyö. Vuvvennu 1865 oli painettu Pedrin Slaran kniigu, kudai oli kirjutettu [[kiriilline]] kirjaimil. Vuvvennu 1892 suhuman opastai Konstantin Machavariani da hänen opastui, jällespäi kirjuttai Dmitrii Gulia, luajittih uuzi kirjaimikko, kudai myöhembi parandoi rahvahan opastai Aleksei Čočua. Enne [[Ven'an kieli|Ven'an]] vallankumovustu abhuazan kielel oli painettu mondu opastuskniigua, sežo uskondollistu da literatuurutevostu. Vuvvennu 1919 rubei piäzemäh ilmah apsna-lehti abhuazan kielel. {| class="wikitable sortable" style="text-align:center" {| class="wikitable" style="text-align:center; width:100%;" | '''А а'''<br/><small>а</small><br/>/ɑ/ || '''Б б'''<br/><small>бы</small><br/>/b/ || '''В в'''<br/><small>вы</small><br/>/v/ || '''Г г'''<br/><small>гы</small><br/>/ɡ/ || '''Гь гь'''<br/><small>гьы</small><br/>/ɡʲ/ || '''Гә гә'''<br/><small>гәы</small><br/>/ɡʷ/ || '''Ӷ ӷ'''<br/><small>ӷы</small><br/>/ʁ/ || '''Ӷь ӷь'''<br/><small>ӷьы</small><br/>/ʁʲ/ |- | '''Ӷә ӷә'''<br/><small>ӷәы</small><br/>/ʁʷ/ || '''Д д'''<br/><small>ды</small><br/>/d/ || '''Дә дә'''<br/><small>дәы</small><br/>/dʷ/ || '''Е е'''<br/><small>е</small><br/>/e/ || '''Ж ж'''<br/><small>жы</small><br/>/ʂ/ || '''Жь жь'''<br/><small>жьы</small><br/>/ʒ/ || '''Жә жә'''<br/><small>жәы</small><br/>/ʒʷ/ || '''З з'''<br/><small>зы</small><br/>/z/ |- | '''Ӡ ӡ'''<br/><small>ӡы</small><br/>/dz/ || '''Ӡә ӡә'''<br/><small>ӡәы</small><br/>/dʑʷ/ || '''И и'''<br/><small>и</small><br/>/i/, /j/ || '''К к'''<br/><small>кы</small><br/>/kʼ/ || '''Кь кь'''<br/><small>кьы</small><br/>/kʲʼ/ || '''Кә кә'''<br/><small>кәы</small><br/>/kʷʼ/ || '''Қ қ'''<br/><small>қы</small><br/>/k/ || '''Қь қь'''<br/><small>қьы</small><br/>/kʲ/ |- | '''Қә қә'''<br/><small>қәы</small><br/>/kʷ/ || '''Ҟ ҟ'''<br/><small>ҟы</small><br/>/qʼ/ || '''Ҟь ҟь'''<br/><small>ҟьы</small><br/>/qʲʼ/ || '''Ҟә ҟә'''<br/><small>ҟәы</small><br/>/qʷʼ/ || '''Л л'''<br/><small>лы</small><br/>/l/ || '''М м'''<br/><small>мы</small><br/>/m/ || '''Н н'''<br/><small>ны</small><br/>/n/ || '''О о'''<br/><small>о</small><br/>/o/ |- | '''П п'''<br/><small>пы</small><br/>/pʼ/ || '''Ԥ ԥ'''<br/><small>ԥы</small><br/>/pʰ/ || '''Р р'''<br/><small>ры</small><br/>/r/ || '''С с'''<br/><small>сы</small><br/>/s/ || '''Т т'''<br/><small>ты</small><br/>/tʼ/ || '''Тә тә'''<br/><small>тәы</small><br/>/tʷʼ/ || '''Ҭ ҭ'''<br/><small>ҭы</small><br/>/tʰ/ || '''Ҭә ҭә'''<br/><small>ҭәы</small><br/>/tʰʷ/ |- | '''У у'''<br/><small>у</small><br/>/u/, /w/ || '''Ф ф'''<br/><small>фы</small><br/>/f/ || '''Х х'''<br/><small>хы</small><br/>/χ/ || '''Хь хь'''<br/><small>хьы</small><br/>/χʲ/ || '''Хә хә'''<br/><small>хәы</small><br/>/χʷ/ || '''Ҳ ҳ'''<br/><small>ҳы</small><br/>/ħ/ || '''Ҳә ҳә'''<br/><small>ҳәы</small><br/>/ħʷ/ || '''Ц ц'''<br/><small>цы</small><br/>/ts/ |- | '''Цә цә'''<br/><small>цәы</small><br/>/tɕʷ/ || '''Ҵ Ҵ'''<br/><small>ҵы</small><br/>/tsʼ/ || '''Ҵә Ҵә'''<br/><small>ҵәы</small><br/>/tɕʷʼ/ || '''Ч ч'''<br/><small>чы</small><br/>/tʃ/ || '''Ҷ ҷ'''<br/><small>ҷы</small><br/>/tʃʼ/ || '''Ш ш'''<br/><small>шы</small><br/>/ʂ/ || '''Шь шь'''<br/><small>шьы</small><br/>/ʃ/ || '''Шә шә'''<br/><small>шәы</small><br/>/ʃʷ/ |- | '''Ы ы'''<br/><small>ы</small><br/>/ə/ || '''Ҩ ҩ'''<br/><small>ҩы</small><br/>/ɥ/ || '''Џ џ'''<br/><small>џы</small><br/>/dz/ || '''Џь џь'''<br/><small>џьы</small><br/>/dʒ/ || '''Ь ь'''<br/><small>—</small><br/> || '''Ә ә'''<br/><small>—</small><br/> || || |} == Lähtehet == <references /> [[Kategourii:Jevroupan kielet]] quq90ceqa3lpebt1zlrmgzf751y8geo 52579 52578 2026-10-10T16:12:03Z Miro Tuomi 8600 52579 wikitext text/x-wiki {| class="infobox" style="border: 1px solid #a2a9b1; border-spacing: 3px; background-color: #f8f9fa; color: black; margin: 0.5em 0 0.5em 1em; padding: 0.2em; float: right; clear: right; width: 22em; font-size: 88%; line-height: 1.5em;" |- ! colspan="2" style="background-color: #c2e0ae; font-size: 125%; text-align: center; font-weight: bold; padding: 0.2em;" | Abhazien kieli |- | colspan="2" style="text-align: center; font-style: italic; font-weight: bold; padding-bottom: 0.5em;" | Аҧсуа бызшәа |- | colspan="2" style="text-align: center; padding: 0.5em;" | [[File:Map_of_Abkhaz_language.svg|center|frameless|350x350px|Map of the Abkhaz language]]<div style="font-size: 90%; padding-top: 0.3em;">Abhazan kielen levitys</div> |- | style="font-weight: bold; width: 35%; vertical-align: top;" | Muat | style="line-height: 1.6em;" | [[File:Flag of Abkhazia.svg|22x20px|border|Abhaazii]] [[Abhaazii]],<br />[[File:Flag of Turkey.svg|22x20px|border|Turtsii]] [[Turtsii]],<br />[[File:Flag of Russia.svg|22x20px|border|Ven’a]] [[Ven'a|Ven’a]],<br />[[File:Flag of Georgia.svg|22x20px|border|Gruuzii]] [[Gruuzii]] |- | style="font-weight: bold; vertical-align: top;" | Virralline stuatussu | [[File:Flag of Abkhazia.svg|22x20px|border|Abhaazii]] [[Abhaazii]] |- | style="font-weight: bold;" | Pagizijoin lugu | 117 350<ref>[https://www.ethnologue.com/language/abk/ Abkhaz - A language of Georgia Ethnologue. Viitattu 5.11.2010. ([[Anglien kieli|angl]].)]</ref> |- | style="font-weight: bold; vertical-align: top;" | Lajittelemiine | style="color: #b32424;" | [[Pohjois-Kaukauzijan kielet]] * [[Abhazo-adijakielet]] ** Abhazo-abazinan kielet |- | style="font-weight: bold;" | Kirjalližus | [[Kiriilline]] |- ! colspan="2" style="background-color: #c2e0ae; text-align: center; font-weight: bold;" | Kielen koodit |- | style="font-weight: bold;" | ISO 639-1 | ab |- | style="font-weight: bold;" | ISO 639-2 / 639-3 | abk |- | style="font-weight: bold;" | ГОСТ 7.75–97 | абх 010 |- | style="font-weight: bold; vertical-align: top;" | UNESCO:n stuatussu | Selvästi uhanalainen |} '''Abhazien kieli''' (abhaaziksie ''аҧсуа бызшәа'', ''aphswa bəzš˚a'') on Luodehen [[Kaukazus|Kaukazusan]] kieli, kudamal paistah abhaazalazet. Sil on virrallizen kielen stuatussu gruuzien, ga de-facto iččenäzes [[Abhaazii|Abhazien Tazavallas]]. == Levevys da pagizijoin lugu == Abhuazoin perindöllizenny eländykohtannu on [[Abhaazii|Abhazii]], kudai on [[Mustumeri|Mustan meren]] koillizes rannikos. Abhuazoin pienet joukot sežo eletäh [[Gruuzii|gruuzien]] [[Adžarii|Adžarii-linnas]]. Vuvvennu 1989 [[Nevvostoliitto|Nevvostoliitos]] eli 105 300 abhuazua, 93,5% niilöis paistih abhuazan kielel kui omal muamankielel. Vuozisual 19. Kavkuazan voinan jälles enimät abhuazat muututtih alovehele, kudai silloi oli [[Turtsii|Turcien]] alovehennu. Tänäpäi [[Turtsii|Turcies]] eläy läs 200 000 abhuazua. Net sežo eletäh Lähimäzes Päivännouzus, Päivänlasku-Jevroupan mualois da Yhtistynnyzis Valdivolois. Abhuazan rahvahan lugumiäry on läs 300 000 hengie. Vuvven 2002 rahvahanluvun mugah [[Ven'a|Ven'al]] eläy 11 400 abhuazua da 9 400 hengie, kudamat paistah abhuazan kielel. Enimät [[abhuazat]] paistah kahtel kielel. [[Nevvostoliitto|Nevvostoliitos]] 78,8% niilöis paistih ven'akse kui toizel kielel. Abhuazien suvipuolel sežo on kuulužu mingrelin kieli. [[Adžari|Adžarien]] [[abhuazat]] paistah gruuzien da [[turcien kieli]], Net, Ket eletäh [[Turtsii|Turcies]], paistah [[Turcien kieli|turcien kieldy]], a net, ket eletäh Lähimäzes Päivännouzus, paistah [[Aruabien kieli|aruabien kieldy]]. == Histourii == Abhuazan kieli kuuluu luodehen libo abhuazan-adigein kielien abazano-abhuazan joukkoh. Sen lähimäzenny muamankielenny on abazinskoi. Yhtehine abhuazan-adigein kandukieli on algavunnuh 2000-vuozien allus enne meijän aijanluguu. Uskotah, ku se oli kiini pohjais-kavkuazan da dagestanan (nahit - dagestanan) kielis, sežo muinazien hettilöin aijembazes kieles-hatun kieles. Aigazel aijal abhuazan-adigan ezi-ižän kieli oli juattu kolmeh joukkoh: kanta-adigein, kanta-abhuazan da kanta-ubihan. Hyö perustettih murdehen kontinuumu, kuduas tappajan kieli oli keskučas. Abhuazan kieliyhtistys, onnuako, jagavui 1300-da 1400-vuozien rajal, konzu erähät rahvas siirryttih Pohjazeh Kavkuazan mägilöis da perustettih abazinan kielen tapantan murdehen. Migratsii jatkui 17-vuozisuan allus, konzu Abhuazien mägi-alovehel eläjät ašharua siirryttih Pohjazeh Kavkazah. Myöhembi net yhtyttih toizien abazinoinke, puolelleh adigoin kielien vaikutukses. == Kirjakieli == [[Failu:Current,_modern,_and_original_Abkhaz_Alphabet.jpg|vasen|pienoiskuva|350x350px|Abhazien kirjiaimikko]] Abhuazan kieles ei ole vahnua literatuuruperindyö. Vuvvennu 1865 oli painettu Pedrin Slaran kniigu, kudai oli kirjutettu [[kiriilline]] kirjaimil. Vuvvennu 1892 suhuman opastai Konstantin Machavariani da hänen opastui, jällespäi kirjuttai Dmitrii Gulia, luajittih uuzi kirjaimikko, kudai myöhembi parandoi rahvahan opastai Aleksei Čočua. Enne [[Ven'an kieli|Ven'an]] vallankumovustu abhuazan kielel oli painettu mondu opastuskniigua, sežo uskondollistu da literatuurutevostu. Vuvvennu 1919 rubei piäzemäh ilmah apsna-lehti abhuazan kielel. {| class="wikitable sortable" style="text-align:center" {| class="wikitable" style="text-align:center; width:100%;" | '''А а'''<br/><small>а</small><br/>/ɑ/ || '''Б б'''<br/><small>бы</small><br/>/b/ || '''В в'''<br/><small>вы</small><br/>/v/ || '''Г г'''<br/><small>гы</small><br/>/ɡ/ || '''Гь гь'''<br/><small>гьы</small><br/>/ɡʲ/ || '''Гә гә'''<br/><small>гәы</small><br/>/ɡʷ/ || '''Ӷ ӷ'''<br/><small>ӷы</small><br/>/ʁ/ || '''Ӷь ӷь'''<br/><small>ӷьы</small><br/>/ʁʲ/ |- | '''Ӷә ӷә'''<br/><small>ӷәы</small><br/>/ʁʷ/ || '''Д д'''<br/><small>ды</small><br/>/d/ || '''Дә дә'''<br/><small>дәы</small><br/>/dʷ/ || '''Е е'''<br/><small>е</small><br/>/e/ || '''Ж ж'''<br/><small>жы</small><br/>/ʂ/ || '''Жь жь'''<br/><small>жьы</small><br/>/ʒ/ || '''Жә жә'''<br/><small>жәы</small><br/>/ʒʷ/ || '''З з'''<br/><small>зы</small><br/>/z/ |- | '''Ӡ ӡ'''<br/><small>ӡы</small><br/>/dz/ || '''Ӡә ӡә'''<br/><small>ӡәы</small><br/>/dʑʷ/ || '''И и'''<br/><small>и</small><br/>/i/, /j/ || '''К к'''<br/><small>кы</small><br/>/kʼ/ || '''Кь кь'''<br/><small>кьы</small><br/>/kʲʼ/ || '''Кә кә'''<br/><small>кәы</small><br/>/kʷʼ/ || '''Қ қ'''<br/><small>қы</small><br/>/k/ || '''Қь қь'''<br/><small>қьы</small><br/>/kʲ/ |- | '''Қә қә'''<br/><small>қәы</small><br/>/kʷ/ || '''Ҟ ҟ'''<br/><small>ҟы</small><br/>/qʼ/ || '''Ҟь ҟь'''<br/><small>ҟьы</small><br/>/qʲʼ/ || '''Ҟә ҟә'''<br/><small>ҟәы</small><br/>/qʷʼ/ || '''Л л'''<br/><small>лы</small><br/>/l/ || '''М м'''<br/><small>мы</small><br/>/m/ || '''Н н'''<br/><small>ны</small><br/>/n/ || '''О о'''<br/><small>о</small><br/>/o/ |- | '''П п'''<br/><small>пы</small><br/>/pʼ/ || '''Ԥ ԥ'''<br/><small>ԥы</small><br/>/pʰ/ || '''Р р'''<br/><small>ры</small><br/>/r/ || '''С с'''<br/><small>сы</small><br/>/s/ || '''Т т'''<br/><small>ты</small><br/>/tʼ/ || '''Тә тә'''<br/><small>тәы</small><br/>/tʷʼ/ || '''Ҭ ҭ'''<br/><small>ҭы</small><br/>/tʰ/ || '''Ҭә ҭә'''<br/><small>ҭәы</small><br/>/tʰʷ/ |- | '''У у'''<br/><small>у</small><br/>/u/, /w/ || '''Ф ф'''<br/><small>фы</small><br/>/f/ || '''Х х'''<br/><small>хы</small><br/>/χ/ || '''Хь хь'''<br/><small>хьы</small><br/>/χʲ/ || '''Хә хә'''<br/><small>хәы</small><br/>/χʷ/ || '''Ҳ ҳ'''<br/><small>ҳы</small><br/>/ħ/ || '''Ҳә ҳә'''<br/><small>ҳәы</small><br/>/ħʷ/ || '''Ц ц'''<br/><small>цы</small><br/>/ts/ |- | '''Цә цә'''<br/><small>цәы</small><br/>/tɕʷ/ || '''Ҵ Ҵ'''<br/><small>ҵы</small><br/>/tsʼ/ || '''Ҵә Ҵә'''<br/><small>ҵәы</small><br/>/tɕʷʼ/ || '''Ч ч'''<br/><small>чы</small><br/>/tʃ/ || '''Ҷ ҷ'''<br/><small>ҷы</small><br/>/tʃʼ/ || '''Ш ш'''<br/><small>шы</small><br/>/ʂ/ || '''Шь шь'''<br/><small>шьы</small><br/>/ʃ/ || '''Шә шә'''<br/><small>шәы</small><br/>/ʃʷ/ |- | '''Ы ы'''<br/><small>ы</small><br/>/ə/ || '''Ҩ ҩ'''<br/><small>ҩы</small><br/>/ɥ/ || '''Џ џ'''<br/><small>џы</small><br/>/dz/ || '''Џь џь'''<br/><small>џьы</small><br/>/dʒ/ || '''Ь ь'''<br/><small>—</small><br/> || '''Ә ә'''<br/><small>—</small><br/> || || |} == Lähtehet == <references /> [[Kategourii:Jevroupan kielet]] 68i8xi3bamw0r1fakp6i2org1s7cd7u 52584 52579 2026-10-11T09:37:40Z Miro Tuomi 8600 Miro Tuomi muutti sivun [[Abhazien kieli]] nimen nimekse [[Abhaazien kieli]] ohjavuksen piäle 52579 wikitext text/x-wiki {| class="infobox" style="border: 1px solid #a2a9b1; border-spacing: 3px; background-color: #f8f9fa; color: black; margin: 0.5em 0 0.5em 1em; padding: 0.2em; float: right; clear: right; width: 22em; font-size: 88%; line-height: 1.5em;" |- ! colspan="2" style="background-color: #c2e0ae; font-size: 125%; text-align: center; font-weight: bold; padding: 0.2em;" | Abhazien kieli |- | colspan="2" style="text-align: center; font-style: italic; font-weight: bold; padding-bottom: 0.5em;" | Аҧсуа бызшәа |- | colspan="2" style="text-align: center; padding: 0.5em;" | [[File:Map_of_Abkhaz_language.svg|center|frameless|350x350px|Map of the Abkhaz language]]<div style="font-size: 90%; padding-top: 0.3em;">Abhazan kielen levitys</div> |- | style="font-weight: bold; width: 35%; vertical-align: top;" | Muat | style="line-height: 1.6em;" | [[File:Flag of Abkhazia.svg|22x20px|border|Abhaazii]] [[Abhaazii]],<br />[[File:Flag of Turkey.svg|22x20px|border|Turtsii]] [[Turtsii]],<br />[[File:Flag of Russia.svg|22x20px|border|Ven’a]] [[Ven'a|Ven’a]],<br />[[File:Flag of Georgia.svg|22x20px|border|Gruuzii]] [[Gruuzii]] |- | style="font-weight: bold; vertical-align: top;" | Virralline stuatussu | [[File:Flag of Abkhazia.svg|22x20px|border|Abhaazii]] [[Abhaazii]] |- | style="font-weight: bold;" | Pagizijoin lugu | 117 350<ref>[https://www.ethnologue.com/language/abk/ Abkhaz - A language of Georgia Ethnologue. Viitattu 5.11.2010. ([[Anglien kieli|angl]].)]</ref> |- | style="font-weight: bold; vertical-align: top;" | Lajittelemiine | style="color: #b32424;" | [[Pohjois-Kaukauzijan kielet]] * [[Abhazo-adijakielet]] ** Abhazo-abazinan kielet |- | style="font-weight: bold;" | Kirjalližus | [[Kiriilline]] |- ! colspan="2" style="background-color: #c2e0ae; text-align: center; font-weight: bold;" | Kielen koodit |- | style="font-weight: bold;" | ISO 639-1 | ab |- | style="font-weight: bold;" | ISO 639-2 / 639-3 | abk |- | style="font-weight: bold;" | ГОСТ 7.75–97 | абх 010 |- | style="font-weight: bold; vertical-align: top;" | UNESCO:n stuatussu | Selvästi uhanalainen |} '''Abhazien kieli''' (abhaaziksie ''аҧсуа бызшәа'', ''aphswa bəzš˚a'') on Luodehen [[Kaukazus|Kaukazusan]] kieli, kudamal paistah abhaazalazet. Sil on virrallizen kielen stuatussu gruuzien, ga de-facto iččenäzes [[Abhaazii|Abhazien Tazavallas]]. == Levevys da pagizijoin lugu == Abhuazoin perindöllizenny eländykohtannu on [[Abhaazii|Abhazii]], kudai on [[Mustumeri|Mustan meren]] koillizes rannikos. Abhuazoin pienet joukot sežo eletäh [[Gruuzii|gruuzien]] [[Adžarii|Adžarii-linnas]]. Vuvvennu 1989 [[Nevvostoliitto|Nevvostoliitos]] eli 105 300 abhuazua, 93,5% niilöis paistih abhuazan kielel kui omal muamankielel. Vuozisual 19. Kavkuazan voinan jälles enimät abhuazat muututtih alovehele, kudai silloi oli [[Turtsii|Turcien]] alovehennu. Tänäpäi [[Turtsii|Turcies]] eläy läs 200 000 abhuazua. Net sežo eletäh Lähimäzes Päivännouzus, Päivänlasku-Jevroupan mualois da Yhtistynnyzis Valdivolois. Abhuazan rahvahan lugumiäry on läs 300 000 hengie. Vuvven 2002 rahvahanluvun mugah [[Ven'a|Ven'al]] eläy 11 400 abhuazua da 9 400 hengie, kudamat paistah abhuazan kielel. Enimät [[abhuazat]] paistah kahtel kielel. [[Nevvostoliitto|Nevvostoliitos]] 78,8% niilöis paistih ven'akse kui toizel kielel. Abhuazien suvipuolel sežo on kuulužu mingrelin kieli. [[Adžari|Adžarien]] [[abhuazat]] paistah gruuzien da [[turcien kieli]], Net, Ket eletäh [[Turtsii|Turcies]], paistah [[Turcien kieli|turcien kieldy]], a net, ket eletäh Lähimäzes Päivännouzus, paistah [[Aruabien kieli|aruabien kieldy]]. == Histourii == Abhuazan kieli kuuluu luodehen libo abhuazan-adigein kielien abazano-abhuazan joukkoh. Sen lähimäzenny muamankielenny on abazinskoi. Yhtehine abhuazan-adigein kandukieli on algavunnuh 2000-vuozien allus enne meijän aijanluguu. Uskotah, ku se oli kiini pohjais-kavkuazan da dagestanan (nahit - dagestanan) kielis, sežo muinazien hettilöin aijembazes kieles-hatun kieles. Aigazel aijal abhuazan-adigan ezi-ižän kieli oli juattu kolmeh joukkoh: kanta-adigein, kanta-abhuazan da kanta-ubihan. Hyö perustettih murdehen kontinuumu, kuduas tappajan kieli oli keskučas. Abhuazan kieliyhtistys, onnuako, jagavui 1300-da 1400-vuozien rajal, konzu erähät rahvas siirryttih Pohjazeh Kavkuazan mägilöis da perustettih abazinan kielen tapantan murdehen. Migratsii jatkui 17-vuozisuan allus, konzu Abhuazien mägi-alovehel eläjät ašharua siirryttih Pohjazeh Kavkazah. Myöhembi net yhtyttih toizien abazinoinke, puolelleh adigoin kielien vaikutukses. == Kirjakieli == [[Failu:Current,_modern,_and_original_Abkhaz_Alphabet.jpg|vasen|pienoiskuva|350x350px|Abhazien kirjiaimikko]] Abhuazan kieles ei ole vahnua literatuuruperindyö. Vuvvennu 1865 oli painettu Pedrin Slaran kniigu, kudai oli kirjutettu [[kiriilline]] kirjaimil. Vuvvennu 1892 suhuman opastai Konstantin Machavariani da hänen opastui, jällespäi kirjuttai Dmitrii Gulia, luajittih uuzi kirjaimikko, kudai myöhembi parandoi rahvahan opastai Aleksei Čočua. Enne [[Ven'an kieli|Ven'an]] vallankumovustu abhuazan kielel oli painettu mondu opastuskniigua, sežo uskondollistu da literatuurutevostu. Vuvvennu 1919 rubei piäzemäh ilmah apsna-lehti abhuazan kielel. {| class="wikitable sortable" style="text-align:center" {| class="wikitable" style="text-align:center; width:100%;" | '''А а'''<br/><small>а</small><br/>/ɑ/ || '''Б б'''<br/><small>бы</small><br/>/b/ || '''В в'''<br/><small>вы</small><br/>/v/ || '''Г г'''<br/><small>гы</small><br/>/ɡ/ || '''Гь гь'''<br/><small>гьы</small><br/>/ɡʲ/ || '''Гә гә'''<br/><small>гәы</small><br/>/ɡʷ/ || '''Ӷ ӷ'''<br/><small>ӷы</small><br/>/ʁ/ || '''Ӷь ӷь'''<br/><small>ӷьы</small><br/>/ʁʲ/ |- | '''Ӷә ӷә'''<br/><small>ӷәы</small><br/>/ʁʷ/ || '''Д д'''<br/><small>ды</small><br/>/d/ || '''Дә дә'''<br/><small>дәы</small><br/>/dʷ/ || '''Е е'''<br/><small>е</small><br/>/e/ || '''Ж ж'''<br/><small>жы</small><br/>/ʂ/ || '''Жь жь'''<br/><small>жьы</small><br/>/ʒ/ || '''Жә жә'''<br/><small>жәы</small><br/>/ʒʷ/ || '''З з'''<br/><small>зы</small><br/>/z/ |- | '''Ӡ ӡ'''<br/><small>ӡы</small><br/>/dz/ || '''Ӡә ӡә'''<br/><small>ӡәы</small><br/>/dʑʷ/ || '''И и'''<br/><small>и</small><br/>/i/, /j/ || '''К к'''<br/><small>кы</small><br/>/kʼ/ || '''Кь кь'''<br/><small>кьы</small><br/>/kʲʼ/ || '''Кә кә'''<br/><small>кәы</small><br/>/kʷʼ/ || '''Қ қ'''<br/><small>қы</small><br/>/k/ || '''Қь қь'''<br/><small>қьы</small><br/>/kʲ/ |- | '''Қә қә'''<br/><small>қәы</small><br/>/kʷ/ || '''Ҟ ҟ'''<br/><small>ҟы</small><br/>/qʼ/ || '''Ҟь ҟь'''<br/><small>ҟьы</small><br/>/qʲʼ/ || '''Ҟә ҟә'''<br/><small>ҟәы</small><br/>/qʷʼ/ || '''Л л'''<br/><small>лы</small><br/>/l/ || '''М м'''<br/><small>мы</small><br/>/m/ || '''Н н'''<br/><small>ны</small><br/>/n/ || '''О о'''<br/><small>о</small><br/>/o/ |- | '''П п'''<br/><small>пы</small><br/>/pʼ/ || '''Ԥ ԥ'''<br/><small>ԥы</small><br/>/pʰ/ || '''Р р'''<br/><small>ры</small><br/>/r/ || '''С с'''<br/><small>сы</small><br/>/s/ || '''Т т'''<br/><small>ты</small><br/>/tʼ/ || '''Тә тә'''<br/><small>тәы</small><br/>/tʷʼ/ || '''Ҭ ҭ'''<br/><small>ҭы</small><br/>/tʰ/ || '''Ҭә ҭә'''<br/><small>ҭәы</small><br/>/tʰʷ/ |- | '''У у'''<br/><small>у</small><br/>/u/, /w/ || '''Ф ф'''<br/><small>фы</small><br/>/f/ || '''Х х'''<br/><small>хы</small><br/>/χ/ || '''Хь хь'''<br/><small>хьы</small><br/>/χʲ/ || '''Хә хә'''<br/><small>хәы</small><br/>/χʷ/ || '''Ҳ ҳ'''<br/><small>ҳы</small><br/>/ħ/ || '''Ҳә ҳә'''<br/><small>ҳәы</small><br/>/ħʷ/ || '''Ц ц'''<br/><small>цы</small><br/>/ts/ |- | '''Цә цә'''<br/><small>цәы</small><br/>/tɕʷ/ || '''Ҵ Ҵ'''<br/><small>ҵы</small><br/>/tsʼ/ || '''Ҵә Ҵә'''<br/><small>ҵәы</small><br/>/tɕʷʼ/ || '''Ч ч'''<br/><small>чы</small><br/>/tʃ/ || '''Ҷ ҷ'''<br/><small>ҷы</small><br/>/tʃʼ/ || '''Ш ш'''<br/><small>шы</small><br/>/ʂ/ || '''Шь шь'''<br/><small>шьы</small><br/>/ʃ/ || '''Шә шә'''<br/><small>шәы</small><br/>/ʃʷ/ |- | '''Ы ы'''<br/><small>ы</small><br/>/ə/ || '''Ҩ ҩ'''<br/><small>ҩы</small><br/>/ɥ/ || '''Џ џ'''<br/><small>џы</small><br/>/dz/ || '''Џь џь'''<br/><small>џьы</small><br/>/dʒ/ || '''Ь ь'''<br/><small>—</small><br/> || '''Ә ә'''<br/><small>—</small><br/> || || |} == Lähtehet == <references /> [[Kategourii:Jevroupan kielet]] 68i8xi3bamw0r1fakp6i2org1s7cd7u 1 17430 52572 52562 2026-10-10T12:46:45Z Fembriha 8650 /* */ Vastavus 52572 wikitext text/x-wiki Нет никакой насущной надобности внедрять в названия на карельском языке длинные aa и ee. С какой целью это делается? [[Käyttäi:Onegaborg|Onegaborg]] ([[Käyttäi pagin:Onegaborg|pagin]]) 8. Ligakuuta 2026 kello 02.40 (MSK) :Делается для более точной передачи заимствования и "отметки" подобного ударения в чём. Долгие aa и ee в карельском давно встречаются в заимствованиях, это не моё ноу-хау. [[Käyttäi:Fembriha|Fembriha]] ([[Käyttäi pagin:Fembriha|pagin]]) 8. Ligakuuta 2026 kello 10.12 (MSK) ::Где именно вы нашли в русском или английском языке в слове Оссетия длинную гласную ee? А на языке оригинала республика и вовсе совсем по другому называется. Почему такой хаотичный подбор? Какие то названия буква к букве из английского заимcтвуются, а какие-то на свой субъективный и спорный выбор берутся? Не надо ли сначала посоветоваться с другими людьми, а потом только создавать статью в спорном случае, чтобы избежать правок и дальнейших споров? [[Käyttäi:Onegaborg|Onegaborg]] ([[Käyttäi pagin:Onegaborg|pagin]]) 9. Ligakuuta 2026 kello 13.34 (MSK) :::Как и в случае с Абхазией, долгая ee здесь в слоге с побочным ударением. Распространённая практика в карельском языке, касательно заимствований - Makedounii, Geolougii, Akadeemii, Matematiekku, Nominatiivu и так далее. [[Käyttäi:Fembriha|Fembriha]] ([[Käyttäi pagin:Fembriha|pagin]]) 9. Ligakuuta 2026 kello 17.11 (MSK) ::::Вот именно, что карельское заимствование содержит не искусственный долгий ee, а дифтонг ie. То есть Matemuatiekku (matematiekku) - правильно. Akadeemii - неправильно. В словаре уже есть Akadiemii. [[Käyttäi:Onegaborg|Onegaborg]] ([[Käyttäi pagin:Onegaborg|pagin]]) 10. Ligakuuta 2026 kello 03.26 (MSK) :::::В ветке про Абхазию привожу примеры источников, где приводится форма Akadeemii. Помимо этого слова есть ещё eepossu, treener, poeezii и прочие другие. То, что в карельском не встречается двойная ее в заимствованиях - выдумка [[Käyttäi:Fembriha|Fembriha]] ([[Käyttäi pagin:Fembriha|pagin]]) 10. Ligakuuta 2026 kello 07.46 (MSK) ::::::Такие заимствования есть наряду с другими вариантами. Непонятно, почему в случае с географическими наименованиями стараются сохранить оригинал, тогда как с простыми словами изобретают новые варианты, которых ранее никогда ни у кого не было, и со звуками, которые отсутствуют даже в карельском языке. Поэтому необходимо выработать правило соответствия заимствованных звуков карельским, а не приумножать чуждые для карельского звуки, ссылаясь на исключения и делая из них правила. [[Käyttäi:Onegaborg|Onegaborg]] ([[Käyttäi pagin:Onegaborg|pagin]]) 10. Ligakuuta 2026 kello 12.56 (MSK) :::::::Не знаю точной причины, но ее и аа действительно произносятся удобнее в таких ситуациях. Особенно, когда в заимствовании они могут оказаться в слогах после I и А, соответственно. Если ou на месте О звучит близко к оригиналу, то ua и ie, которые не образовались в слогах с течением времени, очень отличаются от А и Е. [[Käyttäi:Fembriha|Fembriha]] ([[Käyttäi pagin:Fembriha|pagin]]) 10. Ligakuuta 2026 kello 15.46 (MSK) o6qtnwg2beennsv2a80rxnwg3oaw7aw 1 17443 52570 52559 2026-10-10T12:36:49Z Fembriha 8650 /* */ Vastavus 52570 wikitext text/x-wiki То же самое замечание, то и с Осетией. Нет в русском и английском языках долгой aa. А на языке оригинала вообще целиком другое название. Необходимо исправить. [[Käyttäi:Onegaborg|Onegaborg]] ([[Käyttäi pagin:Onegaborg|pagin]]) 9. Ligakuuta 2026 kello 13.54 (MSK) :А в карельском есть долгая аа. Как и остальные долгие гласные и дифтонги (ou, например) в заимствованиях они появляются в слогах в побочным ударением (либо основным, например, Gr<u>uu</u>zii, <u>Ee</u>possu и так далее). Так проще произносить, так уж исторически сложилось. Почему вас не возмущают заимствованные слова по типу Geol<u>ou</u>gii или Akad<u>ee</u>mii? [[Käyttäi:Fembriha|Fembriha]] ([[Käyttäi pagin:Fembriha|pagin]]) 9. Ligakuuta 2026 kello 17.07 (MSK) ::Потому что, когда в заимствованиях есть "карельские" дифтонги (как например ou), то это в порядке вещей. Ведь каждый язык, заимствуя, подстраивает слова под свои нормы. А "академия" по-карельски уже давно - akadiemii. Не надо изобретать велосипед. Так что советую изменить Abhaazii на Abhazii как можно быстрее. [[Käyttäi:Onegaborg|Onegaborg]] ([[Käyttäi pagin:Onegaborg|pagin]]) 10. Ligakuuta 2026 kello 03.21 (MSK) :::Согласно словарю Маркиановой-Пюёли (2021) и разговорника Филипповой (2018) - Akadeemii. Чем же ситуация с Abhazii отличается, почему в этом слове должны быть только краткие гласные? [[Käyttäi:Fembriha|Fembriha]] ([[Käyttäi pagin:Fembriha|pagin]]) 10. Ligakuuta 2026 kello 07.44 (MSK) ::::А с какой стати вдруг авторы указанных вами словарей стали переделывать уже существующие карельские слова, использовавшиеся до них уже годами? Может быть сначала с учёными надо было посоветоваться? Если вам вдруг почему-то не нравится короткое a в слове Abhazii, можете посоветоваться с учёными и написать Abhuazii, если такой вариант будет признан правильным. [[Käyttäi:Onegaborg|Onegaborg]] ([[Käyttäi pagin:Onegaborg|pagin]]) 10. Ligakuuta 2026 kello 12.43 (MSK) :::::Разговорник Филипповой издан Периодикой. Вы уверены, что он выходил без участия лингвистов? То же самое касается словаря Маркиановой-Пюёли, Людмила Маркинова и Райя Пюёли - признанные учёный-лингивисты, работающие с карельским языком уже которое десятилетие. [[Käyttäi:Fembriha|Fembriha]] ([[Käyttäi pagin:Fembriha|pagin]]) 10. Ligakuuta 2026 kello 15.36 (MSK) lkwssrh9dbnpbn5dcyiusvm918po0ul 52571 52570 2026-10-10T12:38:42Z Fembriha 8650 /* */ Vastavus 52571 wikitext text/x-wiki То же самое замечание, то и с Осетией. Нет в русском и английском языках долгой aa. А на языке оригинала вообще целиком другое название. Необходимо исправить. [[Käyttäi:Onegaborg|Onegaborg]] ([[Käyttäi pagin:Onegaborg|pagin]]) 9. Ligakuuta 2026 kello 13.54 (MSK) :А в карельском есть долгая аа. Как и остальные долгие гласные и дифтонги (ou, например) в заимствованиях они появляются в слогах в побочным ударением (либо основным, например, Gr<u>uu</u>zii, <u>Ee</u>possu и так далее). Так проще произносить, так уж исторически сложилось. Почему вас не возмущают заимствованные слова по типу Geol<u>ou</u>gii или Akad<u>ee</u>mii? [[Käyttäi:Fembriha|Fembriha]] ([[Käyttäi pagin:Fembriha|pagin]]) 9. Ligakuuta 2026 kello 17.07 (MSK) ::Потому что, когда в заимствованиях есть "карельские" дифтонги (как например ou), то это в порядке вещей. Ведь каждый язык, заимствуя, подстраивает слова под свои нормы. А "академия" по-карельски уже давно - akadiemii. Не надо изобретать велосипед. Так что советую изменить Abhaazii на Abhazii как можно быстрее. [[Käyttäi:Onegaborg|Onegaborg]] ([[Käyttäi pagin:Onegaborg|pagin]]) 10. Ligakuuta 2026 kello 03.21 (MSK) :::Согласно словарю Маркиановой-Пюёли (2021) и разговорника Филипповой (2018) - Akadeemii. Чем же ситуация с Abhazii отличается, почему в этом слове должны быть только краткие гласные? [[Käyttäi:Fembriha|Fembriha]] ([[Käyttäi pagin:Fembriha|pagin]]) 10. Ligakuuta 2026 kello 07.44 (MSK) ::::А с какой стати вдруг авторы указанных вами словарей стали переделывать уже существующие карельские слова, использовавшиеся до них уже годами? Может быть сначала с учёными надо было посоветоваться? Если вам вдруг почему-то не нравится короткое a в слове Abhazii, можете посоветоваться с учёными и написать Abhuazii, если такой вариант будет признан правильным. [[Käyttäi:Onegaborg|Onegaborg]] ([[Käyttäi pagin:Onegaborg|pagin]]) 10. Ligakuuta 2026 kello 12.43 (MSK) :::::Разговорник Филипповой издан Периодикой. Вы уверены, что он выходил без участия лингвистов? То же самое касается словаря Маркиановой-Пюёли, Людмила Маркинова и Райя Пюёли - признанные учёный-лингивисты, работающие с карельским языком уже которое десятилетие. [[Käyttäi:Fembriha|Fembriha]] ([[Käyttäi pagin:Fembriha|pagin]]) 10. Ligakuuta 2026 kello 15.36 (MSK) ::::::Они не придумывали варианты akadeemii, raadivo, Daanii и так далее. Варианты слов с аа существовали задолго до издания из работ. На вепкаре есть множество текстов. [[Käyttäi:Fembriha|Fembriha]] ([[Käyttäi pagin:Fembriha|pagin]]) 10. Ligakuuta 2026 kello 15.38 (MSK) lo1ujijn0vz43dieycmz654h7avyucc 4 17448 52568 52563 2026-10-10T12:10:09Z Olksolo 356 описание процедуры 52568 wikitext text/x-wiki == Haldivomiehen valličus 2026 == <div style= "background-color:#ccffff; border-style:solid; border-width:2px; padding:2px; margin-bottom:10px"> '''olo:''' <!-- need translation --> </div> <div style= "background-color:#ccffff; border-style:solid; border-width:2px; padding:2px; margin-bottom:10px"> '''en:''' Since our wiki lacks a local procedure for managing "advanced" technical flags (administrator, bureaucrat, checkuser, oversighter), the procedure is governed by Meta-Wiki: [[m:Steward_requests/Permissions/Minimum_voting_requirements]]. The administrator flag may be granted permanently or temporarily. A permanent flag is granted if a steward considers our local community "large enough" (however, it has not been considered as such so far). Temporary admin flag: * Discussion lasts at least 1 week * Total votes: 3–6 * Support: 2–4 votes (²/₃ of voters) * Objections have been thoroughly discussed Permanent admin flag: * Discussion lasts at least 1 week * Total votes: ≥ 5 * Support: ≥ 80% * Objections have been thoroughly discussed </div> <div style= "background-color:#ccffff; border-style:solid; border-width:2px; padding:2px; margin-bottom:10px"> '''ru:''' Поскольку в нашей вики отсутствует локальная процедура управления «высшими» техническими флагами (администратор, бюрократ, чекюзер, ревизор), процедура регламентируется на мета-вики: [[m:Steward_requests/Permissions/Minimum_voting_requirements]]. Флаг администратора может выдаваться на постоянно или временно. Постоянный флаг выдаётся, если стюард сочтёт наше локальное сообщество «достаточно большим» (однако до сих пор не считалось). Временный флаг администратора: * обсуждение длится не менее 1 недели * всего голосов: 3—6 * поддержка: 2—4 голоса (²/₃ от голосовавших) * возражения были всесторонне обсуждены Постоянный флаг администратора: * обсуждение длится не менее 1 недели * всего голосов: ≥ 5 * поддержка: ≥ 80 % * возражения были всесторонне обсуждены </div> === [[User:Onegaborg|Onegaborg]] === ==== Kannatan ==== ==== Vastustan ==== [[Kategourii:Wikipedii]] q251ykts2emdr5iu4qn4g7oeqr8unt6 52569 52568 2026-10-10T12:10:51Z Olksolo 356 /* Kannatan */ 52569 wikitext text/x-wiki == Haldivomiehen valličus 2026 == <div style= "background-color:#ccffff; border-style:solid; border-width:2px; padding:2px; margin-bottom:10px"> '''olo:''' <!-- need translation --> </div> <div style= "background-color:#ccffff; border-style:solid; border-width:2px; padding:2px; margin-bottom:10px"> '''en:''' Since our wiki lacks a local procedure for managing "advanced" technical flags (administrator, bureaucrat, checkuser, oversighter), the procedure is governed by Meta-Wiki: [[m:Steward_requests/Permissions/Minimum_voting_requirements]]. The administrator flag may be granted permanently or temporarily. A permanent flag is granted if a steward considers our local community "large enough" (however, it has not been considered as such so far). Temporary admin flag: * Discussion lasts at least 1 week * Total votes: 3–6 * Support: 2–4 votes (²/₃ of voters) * Objections have been thoroughly discussed Permanent admin flag: * Discussion lasts at least 1 week * Total votes: ≥ 5 * Support: ≥ 80% * Objections have been thoroughly discussed </div> <div style= "background-color:#ccffff; border-style:solid; border-width:2px; padding:2px; margin-bottom:10px"> '''ru:''' Поскольку в нашей вики отсутствует локальная процедура управления «высшими» техническими флагами (администратор, бюрократ, чекюзер, ревизор), процедура регламентируется на мета-вики: [[m:Steward_requests/Permissions/Minimum_voting_requirements]]. Флаг администратора может выдаваться на постоянно или временно. Постоянный флаг выдаётся, если стюард сочтёт наше локальное сообщество «достаточно большим» (однако до сих пор не считалось). Временный флаг администратора: * обсуждение длится не менее 1 недели * всего голосов: 3—6 * поддержка: 2—4 голоса (²/₃ от голосовавших) * возражения были всесторонне обсуждены Постоянный флаг администратора: * обсуждение длится не менее 1 недели * всего голосов: ≥ 5 * поддержка: ≥ 80 % * возражения были всесторонне обсуждены </div> === [[User:Onegaborg|Onegaborg]] === ==== Kannatan ==== {{Kannatan}} -- [[Käyttäi:Olksolo|Olksolo]] ([[Käyttäi pagin:Olksolo|pagin]]) 10. Ligakuuta 2026 kello 15.10 (MSK) ==== Vastustan ==== [[Kategourii:Wikipedii]] ruv8ok93nfakmm9ygignimvhg3r04qu 10 17449 52573 2026-10-10T15:18:41Z Frhdkazan 283 Uuzi sivu: Zona arqueológica de Cantona, Puebla, México, 2013-10-11, DD 43.JPG 52573 wikitext text/x-wiki Zona arqueológica de Cantona, Puebla, México, 2013-10-11, DD 43.JPG i0sv6cbkiwf4yhldjc4h4nxzow0we87 10 17450 52574 2026-10-10T15:21:13Z Frhdkazan 283 Uuzi sivu: Siem-Reap Dance of Cambodia (videobis).ogv 52574 wikitext text/x-wiki Siem-Reap Dance of Cambodia (videobis).ogv stdxr7kqam5mn70875918egkq3ve966 14 17451 52582 2026-10-10T19:33:19Z Miro Tuomi 8600 Uuzi sivu: Gruuzies linnan virralline stuatussu on enämbi 50 eländykohtua. 52582 wikitext text/x-wiki Gruuzies linnan virralline stuatussu on enämbi 50 eländykohtua. dsbqmnz2uw682ov3o1o9rtqmldzw92d 0 17452 52583 2026-10-10T19:48:04Z Miro Tuomi 8600 Uuzi sivu: '''Batumi''' ([[Gruuzien kieli|gruuz]]. ''ბათუმი''; vuodessah 1936 — ''Batum'') on [[Gruuzii|Gruuzien]] toine eläjien mugah linnu, kudai on [[Mustumeri|mustumeren]] liidehrannal. [[Adžarien Avtonoumien tazavaldu|Adžarien Avtonoumizen tazavallan]] haldivolline keskus. Vuvven 2024 rahvahanluvun lopullizien tuloksien mugah Batumis eli 235 668 hengie; vuvven 2014 rahvahanlugemizen verraten rahvahan lugumiäry kazvoi 54,2 %, mi rodih suurin kazvon tunnusmerki Gruuzi... 52583 wikitext text/x-wiki '''Batumi''' ([[Gruuzien kieli|gruuz]]. ''ბათუმი''; vuodessah 1936 — ''Batum'') on [[Gruuzii|Gruuzien]] toine eläjien mugah linnu, kudai on [[Mustumeri|mustumeren]] liidehrannal. [[Adžarien Avtonoumien tazavaldu|Adžarien Avtonoumizen tazavallan]] haldivolline keskus. Vuvven 2024 rahvahanluvun lopullizien tuloksien mugah Batumis eli 235 668 hengie; vuvven 2014 rahvahanlugemizen verraten rahvahan lugumiäry kazvoi 54,2 %, mi rodih suurin kazvon tunnusmerki [[Gruuzii|Gruuzien]] piirilöin keskes. [[Kategourii:Gruuzien linnat]] h7uvtdjg03brvvxxa5kvtf79v8r2zsr 0 17453 52585 2026-10-11T09:37:41Z Miro Tuomi 8600 Miro Tuomi muutti sivun [[Abhazien kieli]] nimen nimekse [[Abhaazien kieli]] ohjavuksen piäle 52585 wikitext text/x-wiki #OHJAUS [[Abhaazien kieli]] s8ocxdi2uyoj2xmm6cgm5wslfbbj2o9 14 17454 52587 2026-10-11T10:13:25Z Miro Tuomi 8600 Uuzi sivu: Isluamu (arab. ‎السسلام [aləisˈlaːm] - "sanankuulii", "oman ičen sanelendu [Yhtele] Jumalale") on monoteistine avraamielline uskondo; nuorin da toine uskojien lugumiärän mugah jälles ristikanzoin uskuo muailman uskondo. Kannattajien lugu on läs 2 miljardua hengie (vuozi 2022). Isluaman kannattajii sanotah muslimoikse. 52587 wikitext text/x-wiki Isluamu (arab. ‎السسلام [aləisˈlaːm] - "sanankuulii", "oman ičen sanelendu [Yhtele] Jumalale") on monoteistine avraamielline uskondo; nuorin da toine uskojien lugumiärän mugah jälles ristikanzoin uskuo muailman uskondo. Kannattajien lugu on läs 2 miljardua hengie (vuozi 2022). Isluaman kannattajii sanotah muslimoikse. gvjyzwg0joyn59c6b0nzxt4ngyd0m6h 0 17455 52588 2026-10-11T10:14:02Z Miro Tuomi 8600 Uuzi sivu: [[Failu:Qur'ans.jpg|pienoiskuva|Koruanu]] '''Koruanu''' ([[Aruabien kieli|aruab]]. القرآن,) on [[Isluamu|isluaman]] pyhä kniigu da ritualizen kunnivoičendan objektu. Muslimalazet uskotah, ku Koruanu on igäine da ei luajittu kniigu, kudai oli ainos. Sit on jumalan iänenkandajan Muhammedan suaduloi jiävindöi Jumalan sanannu, kudaman andoi anheli Gavriil. Uskotah, ku jiävindät algavuttih [[Mekka|Mekkas]] [[Saudi Arabii|Arabien]] niemimual vuvvennu 610 da jatkuttih Juma... 52588 wikitext text/x-wiki [[Failu:Qur'ans.jpg|pienoiskuva|Koruanu]] '''Koruanu''' ([[Aruabien kieli|aruab]]. القرآن,) on [[Isluamu|isluaman]] pyhä kniigu da ritualizen kunnivoičendan objektu. Muslimalazet uskotah, ku Koruanu on igäine da ei luajittu kniigu, kudai oli ainos. Sit on jumalan iänenkandajan Muhammedan suaduloi jiävindöi Jumalan sanannu, kudaman andoi anheli Gavriil. Uskotah, ku jiävindät algavuttih [[Mekka|Mekkas]] [[Saudi Arabii|Arabien]] niemimual vuvvennu 610 da jatkuttih Jumalan iänenkandajan Kuolendassah [[Medina|Medinas]] vuvvennu 632. Koruanan Isluamilaine sellitys (ekzegetiekku) tarkah kuvailou tilandehtu, kuduas joga cypa "heityi". Muslimiloin keskes on levei sobu Koruanan merkičykseh da doktrinualizeh syväindöh nähte. Päivänlaskupuolizet tutkijat varaten kuulutah islamilazeh sellitysperindöh, ga tavan mugah vietäh Koruanua VI vuozisuan aruabielazeh tekstah da sivotah sidä muhammedan suaduloih jiävindöih. [[Kategourii:Isluamu]] eh9b5ka6vyta2zlhe1dkzbowcgjb9l1 52592 52588 2026-10-11T10:22:47Z Miro Tuomi 8600 52592 wikitext text/x-wiki [[Failu:Qur'ans.jpg|pienoiskuva|Koruanu]] '''Koruanu''' ([[Aruabien kieli|aruab]]. القرآن,) on [[Isluamu|isluaman]] pyhä kniigu da ritualizen kunnivoičendan objektu. Muslimalazet uskotah, ku Koruanu on igäine da ei luajittu kniigu, kudai oli ainos. Sit on jumalan iänenkandajan [[Muhammad|Muhammedan]] suaduloi jiävindöi Jumalan sanannu, kudaman andoi anheli Gavriil. Uskotah, ku jiävindät algavuttih [[Mekka|Mekkas]] [[Saudi Arabii|Arabien]] niemimual vuvvennu 610 da jatkuttih Jumalan iänenkandajan Kuolendassah [[Medina|Medinas]] vuvvennu 632. Koruanan Isluamilaine sellitys (ekzegetiekku) tarkah kuvailou tilandehtu, kuduas joga cypa "heityi". Muslimiloin keskes on levei sobu Koruanan merkičykseh da doktrinualizeh syväindöh nähte. Päivänlaskupuolizet tutkijat varaten kuulutah islamilazeh sellitysperindöh, ga tavan mugah vietäh Koruanua VI vuozisuan aruabielazeh tekstah da sivotah sidä [[Muhammad|Muhammedan]] suaduloih jiävindöih. [[Kategourii:Isluamu]] bm0sd16y172qkf47epbmcvet0vocy8m