Kižin pogostu

<mediawiki xmlns="http://www.mediawiki.org/xml/export-0.11/" xmlns:xsi="http://www.w3.org/2001/XMLSchema-instance" xsi:schemaLocation="http://www.mediawiki.org/xml/export-0.11/ http://www.mediawiki.org/xml/export-0.11.xsd" version="0.11" xml:lang="olo">
  <siteinfo>
    <sitename>Wikipedii</sitename>
    <dbname>olowiki</dbname>
    <base>https://olo.wikipedia.org/wiki/Pi%C3%A4sivu</base>
    <generator>MediaWiki 1.47.0-wmf.24</generator>
    <case>first-letter</case>
    <namespaces>
      <namespace key="-2" case="first-letter">Medii</namespace>
      <namespace key="-1" case="first-letter">Erikoine</namespace>
      <namespace key="0" case="first-letter" />
      <namespace key="1" case="first-letter">Pagin</namespace>
      <namespace key="2" case="first-letter">Käyttäi</namespace>
      <namespace key="3" case="first-letter">Käyttäi pagin</namespace>
      <namespace key="4" case="first-letter">Wikipedii</namespace>
      <namespace key="5" case="first-letter">Wikipedien paginat</namespace>
      <namespace key="6" case="first-letter">Failu</namespace>
      <namespace key="7" case="first-letter">Failu pagin</namespace>
      <namespace key="8" case="first-letter">MediiWiki</namespace>
      <namespace key="9" case="first-letter">MediiWiki pagin</namespace>
      <namespace key="10" case="first-letter">Šablonu</namespace>
      <namespace key="11" case="first-letter">Šablonu pagin</namespace>
      <namespace key="12" case="first-letter">Abu</namespace>
      <namespace key="13" case="first-letter">Abu pagin</namespace>
      <namespace key="14" case="first-letter">Kategourii</namespace>
      <namespace key="15" case="first-letter">Kategourii pagin</namespace>
      <namespace key="710" case="first-letter">TimedText</namespace>
      <namespace key="711" case="first-letter">TimedText talk</namespace>
      <namespace key="828" case="first-letter">Moduuli</namespace>
      <namespace key="829" case="first-letter">Keskustelu moduulista</namespace>
      <namespace key="1728" case="first-letter">Event</namespace>
      <namespace key="1729" case="first-letter">Event talk</namespace>
    </namespaces>
  </siteinfo>
  <page>
    <title>Kižin pogostu</title>
    <ns>0</ns>
    <id>3146</id>
    <revision>
      <id>52842</id>
      <parentid>52759</parentid>
      <timestamp>2026-10-20T13:00:51Z</timestamp>
      <contributor>
        <username>Miro Tuomi</username>
        <id>8600</id>
      </contributor>
      <minor />
      <comment>Miro Tuomi muutti sivun nimen [[Kiži]] nimekse [[Kižin pogostu]]</comment>
      <origin>52759</origin>
      <model>wikitext</model>
      <format>text/x-wiki</format>
      <text bytes="7935" sha1="cf1etwysvn4ekb168pe221jfsil60pc" xml:space="preserve">[[Failu:Kizhi churches.jpg|thumb|Kižin suaren kuulužat kiriköt da kellotorni]]
'''Kižin pogostu libo Kiži''' on arhitektuurukogomus Valdivollizes histourii-arhitektuuran [[Kiži (muzei-zapovedniekku)|Kiži-muzei-zapovedniekas]], kudai on [[Oniegujärvi|Oniegujärven]] [[Kiži (suari)|Kižin suarel]]. Sih kuuluu XVIII—XIX vuozisualoin kaksi kirikkyö da kellojallat. Kižin pogostu on UNESCON:n muailman perindön objektannu.

== Nimi ==
Yhten versien mugah Kiži-nimi on roinnuh [[Karjalan kieli|karjalnkielizes]] sanas ''kiidžin'', mi tarkoittau sammaldu, kudai kazvau vezistölöin pohjas. Tozien versien mugah se on roinnuh [[Karjalan kieli|karjalankielizes]] sanas ''kižat''.

== Yleistiijot ==
Ligakuun 2. päivänny vuvvennu 1945 [[Karjalas-Suomelaine sosialistine nevvostotazavaldu|Karjal-Suomelazen socialistizen nevvostotazavallan]] Keskustoimiipaniivallan komitietan käskys Kižin pogostan aloveh on sanottu valdivollizekse rauhoitetukse alovehekse.

Pakkaskuun 1. päivänny vuvvennu 1966 Kižin pogostan pohjal on perustettu Valdivolline histourii-arkitektuuran [[Kiži (muzei-zapovedniekku)|Kiži-muzei]], kudamah jo olemas olijoin rakenduksien ližäkse on tuodu äijy časounua, kodii da tostu huonustu Oniegantagavuos da toizis Karjalan tazavallan kohtis.

Erähän legendan mugah Kižin Spuasan kirikön oli nostanuh yhten kirvehen avul (alguu myöte nuagloittah) Nestor-kirvesmies. Häi lykkäi kirvehen järveh, ku niken toine ei suas luadie mostu kaunistu salvostu.

Vuvvennu 1990 Kižin pogostu rubei kuulumah UNESCO:n Kogo muailman perindön luvetteluh, vuvvennu 1993 Ven'an Federacien piämiehen käskys ulgoilmumuzein arkitektuurukogomus on otettu Ven'an Federacien kanzoin kul'tuuruperindön kallehien objektoin valdivollizeh luvetteluh.

== Histourii ==
Enzimästy kerdua kirjulähtehis Spuasan Kižin pravosluavistu prihodua, Oniegantagavuon pogostoih kuulujannu, mainitah Oniegan viijendeksen XVI vuozisuan verokniigois. Spuasan Kižin pogostan muanruadajien da bobilin taloloin verokniigas, kudaman kirjutti stol'niekku A. B. Brenčaninov da podjačii P. Kurbatov vuvvennu 1696 oli kirjutettu:&lt;blockquote&gt;«… Spuasan pogostu Kižis Oniegujärvel, a pogostal nostetah kirikkyö uuttu, lämmiä, Pokrovan nimeh. Dai sit kirikös on luajittu predelu Pyhän Miikulan čuvvonluadijan nimeh, nygöine Spuasan kirikkö da endine Pokrovan kirikkö mennyt 7202 vuvvennu palettih tuleniškus…»&lt;/blockquote&gt;Prihodan piäkirikkölöinny oldih Spuasan da Pokrovan kiriköt Kižis, niilöin ližäkse Kižin prihodah XVI vuozisual kuuluttih Pedrin da Puavilan kirikkö Sandal-järvel, Pyhä Il'l'an kirikkö Velikaja guba -kyläs, Sroičan kirikkö da Pyhän Miikulan kirikkö Klimeneckois Pyhän Sroičan manasteris.

Jälles vuvven 1775 reformua pogostat haldivollizinnu yksikkölöinny oli hävitetty. Kižin pogostan rajat oli lyhendetty Novgorodan namestničestvan Anuksen alovehen [[Petroskoi|Petroskoin]] ujezdan Kižin voulostin rajoissah. Kižin pridodas vuvven 1785 tiedoloin mugah oli 2358 hengie. Vuodessah 1827 Kižin prihodu kuului Arhangelin jeparhieh, a vuvves 1827 — uvvessah perustettuh Anuksen jeparhieh.

Vuvvennu 1867 Ven'an pohjazen gubernielois matkustelles Kižin suarele oli käynnyh arhitektuuran akadiemikku L. V. Dal’.

Kižin suarele käydih Ivan Bilibin (1904), Igor' Grabar' (1909) da Mihail Krasovskii (1916). Bilibin kirjutti:&lt;blockquote&gt;«… nikus minul ei puuttunuh nähtä mostu rakendusfantuazien suururru, kui Kižis … ken oli tämän salvai, ku oli nostanuh moizet kiriköt!»&lt;/blockquote&gt;Hil'l'akkazin Kižit roijah kuulužat Ven'an valdukunnas: piästetäh ilmah poštukartočkoi Kižin pogostanke, a vuvvennu 1911 taidoilijan I. M. Šlugleitan kuvan «Loittozes Pohjazes», kudamas on Kižin pogostu, osti imperuattoru Nikolai II.

Vuvvennu 1920 jälles Ligakuun vallankumovustu Kižin pogostan kiriköt oli pandu valdivollizile kirjoile arhitektuuran mustomerkinny.

Kezäl vuvvennu 1937 sluužbat Spuasan da Pokrovan kirikkölöis oli kogonah kielletty da loppiettu. Pappi Aleksei Stepanovič Petuhov (1875—1937), kudamua työttih Kižin prihodah vuvvennu 1933, oli otettu kiini 24. ligakuudu vuvvennu 1937, viäritetty «vallankumovuksellizen vastahnostun joukon» ozanottajannu da ammuttu kylmykuul vuvvennu 1937.

Suuren Ižänmuallizen voinan aigah oza kirikkölöin obrazois oli vietty [[Suomi|Suomeh]]. Tuliel aigua net oli järilleh annettu [[Nevvostoliitto|Nevvostoliitole]].

Vuozinnu 1949—1966 mendih pogostan kirikkölöin restauroičusruavot. Pakkaskuul vuvvennu 1966 pogostan piäkirikkölöin pohjal perustettih Valdivolline histourii-arhitektuuran da etnogruafien muzei-zapovedniekku.

Vuvvennu 1993 uvvessah luajittih Kižin pravosluavine prihodu. Elokuun 20. päivänny vuvvennu 1994 Pokrovan kirikös pidi liturgien Petroskoin da da Anuksen jepiskoppu Manuil.

Kezäl vuvvennu 2000 Kižin suarele da sen kerikkölöih kävyi Moskovan da Kogo Ven'an patriarhu Aleksii II, kezäl vuvvennu 2010 — Moskovan da Kogo Ven'an patriarhu Kirill.

== Kižin pogostan nähtävykset ==

=== Spuasan kirikkö ===
Spuasan kirikkö on Kižin arkitektuurukogonažuon kuulužin salvos. Kezäkuun 6. päivänny vuvvennu 1714 oli pandu alguh sen altarin nostamine. Spuasan kirikkö on mustomerki federuallizen merkičyksenke, Ven'an kul'tuurupeindön mustomerki (erinomah kallis objektu). Sen prtotiipannu pietäh Pokrovan kirikkyö (1708) Voulogdan alovehel.

Nygöine kirikkö on nostettu endizen sijah, kudai paloi tuleniškus. Kirikön nostajien nimet ei olla tietois. Kirikön korgevus on 37 metrii. Salvos on luajittu nuagloittah. Kirikkö on kezäkirikönny, sidä ei lämmitetä, sendäh talvel sluužbii sie ei pietä.

Kirikös on 23 kupolua. Salvos oli obšivoittu vestolaudazil XIX vuozisuan allus.

Ikonostuassu on nellijarussine, sit on 102 obrazua. Obrazoi aijan luajindan da stiilin mugah juatah kolmeh joukkoh: kaksi vahnimua obrazua «Spuasan kirkastumine» da «Bohorodican Pokrovu» ollah XVII vuozisuan aigazet da kuulutah «pohjazeh kirjutukseh». Alahazen riävyn enimät obrazat kuulutah obrazoin toizeh joukkoh, net ollah XVIII vuozisuan toizen puoliškon aigazet. Kolmen ylimäzen jarusin obrazat ollah obrazoin kolmas joukko, kudai kuuluu XVIII vuozisuan enzimäzen kolmandekseh.

Kirikön salvos on luajittu alužimettah kiviaijale. Salvos on luajittu pedäjäs. Syöndykohtan, krinčoin da policoin levot on luajittu pedäi- da kuuzilavvas tuohen myödäh.

=== Pokrovan kirikkö ===
Pokrovan kirikkö oli nostettu vuvvennu 1694, sit se paloi. Uvvessah kirikkö nostettih vuvvennu 1764. Kirikön korgevus on 26 metrii, sen kogonaine piduhus on 32 metrii, levevys on kaheksa metrii, salvoksen materjualannu on pedäi da huabu.

Se on talvikirikkö, sidä lämmitetäh talvel da sie 1. päiväs ligakuudu Äijähpäivässäh pietäh sluužbii.

=== Kellojallat ===
Kellojallat on nostettu vuvvennu 1863—1874 vahnoin kellojalgoin sijale, kudamat oldih jo lahonnuot.

Vuozinnu 1951—1954 vaihtettih kellojalgoin levo da erähät paččahat. Piärestauroičusruavot oli pietty vuvvennu 1991.

=== Puuhine aidu ===
Läs kolmensuan piduhine aidu on parres luajittu salvos harjulevonke korgiel alustal vierinkivilöis. Piätulendu pogostale on Pokrovan kiriköllyö, keskel ollah kaksipuolizet aiduveriät.

=== Kalmismua ===
Vuvvennu 1885 Kižin pogostan kalmužimale oli pandu muah starinoin sanelii Trofim R'abinin.

== Kirjalližus ==

* ''Ополовников, Александр Викторович|Ополовников А. В.]]'' Кижи. Изд. 2-е. (Изд. 1-е — 1970). — М., Стройиздат, 1976. 159 с. (Памятники зодчества).
* ''Бирюкова Н. В.'' История архитектуры. — ИНФРА-М, 2014. — 222 с. (Ансамбль кижского погоста).

[[Kategourii:Karjal|K]]
[[Kategourii:Karjalan nähtävykset|K]]
[[Kategourii:Kiži|K]]</text>
      <sha1>cf1etwysvn4ekb168pe221jfsil60pc</sha1>
    </revision>
  </page>
  <page>
    <title>Liivin kieli</title>
    <ns>0</ns>
    <id>3264</id>
    <revision>
      <id>52861</id>
      <parentid>48680</parentid>
      <timestamp>2026-10-21T10:37:12Z</timestamp>
      <contributor>
        <username>Mölli-Möllerö</username>
        <id>3880</id>
      </contributor>
      <origin>52861</origin>
      <model>wikitext</model>
      <format>text/x-wiki</format>
      <text bytes="667" sha1="phia0jbxgahgpudr013slrrnj6lke2o" xml:space="preserve">{{UIC}}
'''Liivin kieli''' (''līvõ kēļ'') on uralilazen kieliperehen suomelas-ugrilazeh kielijoukkuoh kuului baltiekku-suomelaine kieli. Liivin kieldy on paistu Latvies. Jälgimäzet kylät kus paistih liivin kieldy oldih Kuurinmuan rannas Liideh-Latvies. Enne tostu muailmanvoinua liivie paistih vie 12 kyläs. Jälgimäine ristikanzu ken pagizi liivie muamankielenny kuoli 103-vuodizennu 2.6.2013. Nygöi liivin kieldy maltau hyvin vaiku 65 inehmisty da 300 maltau vähäzel. Liivikse luajittui pajoloi pajattau joukko nimeltäh [[Tulli lum]].

[[incubator:Wp/liv|Liivin kieline wikipedii]] 

{{Suomi-ugrilazet kielet}}

[[Kategourii:Suomelas-ugrilazet kielet]]</text>
      <sha1>phia0jbxgahgpudr013slrrnj6lke2o</sha1>
    </revision>
  </page>
  <page>
    <title>Ninnettäi</title>
    <ns>0</ns>
    <id>3436</id>
    <revision>
      <id>52848</id>
      <parentid>37673</parentid>
      <timestamp>2026-10-20T17:46:58Z</timestamp>
      <contributor>
        <username>Miro Tuomi</username>
        <id>8600</id>
      </contributor>
      <minor />
      <origin>52848</origin>
      <model>wikitext</model>
      <format>text/x-wiki</format>
      <text bytes="3233" sha1="0dyoiuux7d3tlw8fayhi2ehtsd3pry1" xml:space="preserve">[[Failu:Niisku.jpg|200px|thumb|Ninnettäi Naantalin Muumimuailmas.]]

'''Ninnettäi''' ([[Suomen kieli|suom]]. ''Niisku'', [[Ruočči|ruoč]]. ''Snorken'') on figuuru suomenruoččilazen taidoilijan [[Tove Jansson]]an kuvittehellizes muumiperehes kerdojis [[Muumi]]-kniigois. Ninnettäi on sežo myödäi Japounies 90-luvul luajitus animaciisarjas ''Muuminotkon starinoi'' ([[Suomen kieli|suomekse]] ''Muumilaakson tarinoita''), kudai pohjavuu Tove Janssonan kniigoih da Tove da [[Lars Jansson]]an Muumi-sarjukoomiksoih. Sarjukoomiksupiirdäi da kirjuttai Lars Jansson oli Tove Janssonan velli.

Ninnettäi on myödäi vaiku kahtes kniigas: [[Muumipeigoi da händytiähti|''Muumipeigoi da händytiähti'']] da [[Tiedoiniekan hattu|''Tiedoiniekan hattu'']] -kniigois. Animaciisarjas häi ei ole piäfiguuroi ga on myödäi äijy enämbi, migu Janssonan tevoksis. Kniigois Ninnettäi on tavalline lapsi, ga animaciisarjas häi on keksii da tiedomies.
 
Ninnettäjän sizär on [[Ninnineidoi]], kudai on Muumi-kniigoin piäfiguuran [[Muumipeigoi]]n mielespietty. Paiči Ninnineidoin vellie, ninnettäi-nimel kučutah myös kogo ninnettäjien lajii. Alguperäzis Tove Janssonan Muumi-kniigois kerrotah, ku ninnettäjät ollah lähästy suguu muumiloile. Kniigois ninnettäjät vaihtetah värii tundoloin mugah.

Tove da Lars Janssonan resunkois Ninnettäi on samannägöine, gu Muumipeigoi. Muumipeigoi da händytiähti -kniigas Muumipeigoin dovariššu [[Muikkuine]] tottu mainiččou, ku Ninnettäi on valpahanfiolietovoi da Muumipeigoi valgei. Erähäs Tove Janssonan piirretys värillizes kanzikuvas Muumipeigoi, Ninnettäi da Ninnineidoi kai ollah valgeidu. Tiedoiniekan hattu -kniigas on kuva, kudamas Ninnettäjäl on parikku piäs, ku häi on sud’d’annu Mörrön suudoistundos. ”Muuminotkon starinois” Ninnettäjäl on očkat da oččutukku.

== Ninnettäi ''Muuminotkon starinois'' ==

Animaciisarjas Ninnettäi puaksuh kuvatah ylbiekse da kaikentiedäjäkse. Häi keksiy ainos dieloloi, kudamat ollah Muuminotkol harvinazii. Ninnettäjän tärgevimbii projektoi oldih kaksi ilmulaivua, kudamii häi luadi omas masterskois.

Ninnettäjän enzimäine ilmulaivu mustoitti laivua. Laivua ohjattih rul’al da sen oli tarkoitus lendiä liikkujil siibilöil da rotoroil, ga Ninnettäi ei maltanuh keksie laivale tarbehekse tevokastu poltoainehtu. Seeries ”Suuri pamahtus” (suomekse Iso jysäys) keksii Muhveli kerdoi Ninnettäjäl, ku häi oli luadinuh ilmulaivah sobijua poltoainehtu. Sendäh ku Ninnettäi ei uskonuh, ku Muhvelin poltoaineh on sobijua, Muhveli da Haižuli livahtettihes Ninnettäjän masterskoih. Da sendäh ku Muhvelin poltoaineh oli liijan vägeviä, ilmulaivu räjähtihes da hävitti samaiten kogo Ninnettäjän masterskoin.

Toine laivu oli enzimästy pienembi: laivah syndyi vaiku kullettai da yksi passažiiru. Ylen suuri ilmumiäččy pidi uvven laivan ilmas, da laivua ohjattih rotoroil, kudamat oldih laivan sivuloil. Ninnettäi piäzi koitehajol kezän lopul, da ku talvi tuli, häi lähti uvven laivanke suvehpäi. Ninnettäjän lähtemizeh lopehes enzimäine ”Muuminotkon starinoi” -sarju. Sarjan uuzis seerielois (seeriet 77–101) Ninnettäjiä enämbi ei ole.

[[Kategourii:Muumit]]</text>
      <sha1>0dyoiuux7d3tlw8fayhi2ehtsd3pry1</sha1>
    </revision>
  </page>
  <page>
    <title>Uuzi sana</title>
    <ns>0</ns>
    <id>3877</id>
    <revision>
      <id>52852</id>
      <parentid>52273</parentid>
      <timestamp>2026-10-20T18:20:44Z</timestamp>
      <contributor>
        <username>Miro Tuomi</username>
        <id>8600</id>
      </contributor>
      <minor />
      <origin>52852</origin>
      <model>wikitext</model>
      <format>text/x-wiki</format>
      <text bytes="2322" sha1="58641sbmk5yaveo5vqiyonljcaol0wu" xml:space="preserve">[[Failu:Uuzi sana karjalakse.jpg|oikea|334x334px]]
'''Uuzi sana''' on oza [[Biblii|Biblies]] libo ristittylöin Pyhis Kirjotuksis. Ristittylöin mugah se on Biblien jälgimmäine puoli. Ennen sitä Biblies on [[Vahnu sana]]. Uuzi Sana sanolou kui [[Jumal]] luadii sovun kaikkien rahvahienke. Se jatkau kerdomustu kui algoi [[Vahnu Sana|Vahnas sanas]].

Uvves sanas on 27 kniigua. Sen jevangelieduis kerrotah tieduo [[Iisus]]an elaijas, opastuksis da ruadolois, hänen kuolendas ristal da kuollieloisnouzendas. [[Jevangelii|Jevangeliedui]] on n'elli: [[Jevangelii Matfein mugah|Matfein]], [[Jevangelii Markan mugah|Markan]], [[Jevangelii Lukan mugah|Lukan]] da [[Jevangelii Iivanan mugah|Iivanan mugah]].&lt;ref&gt;[https://example.com Uuzi Sana livvikse]&lt;/ref&gt;

Jevangelieduin jälgeh Uvves Sanas on [[Apostoloin ruavot]], kudai ozuttua kui hyvä viesti levii Jerusalimaspäi Riimah suate. Sen jälgeh tulou apostol Puavilan kirjazet da seiččie kirjastu, net ollah muga sanotut Kiriköllizet kirjazet. Jälgimäinen kniigu on Jiävindy Iivanale sanelou Jumalan valdukunnan lopullizes voitos.

Uvven sanan kniigat kirjutettih vuozinnu 50–150 [[Griekan kieli|griekan kielel]].

== Uvven sanan kniigat ==
* [[Jevangelii Matfein mugah]]
* [[Jevangelii Markan mugah]]
* [[Jevangelii Lukan mugah]]
* [[Jevangelii Iivanan mugah]]
* [[Apostoloin ruavot]]
* [[Juakoin kirjaine]]
* [[Pedrin enzimäine kirjaine]]
* [[Pedrin toine kirjaine]]
* [[Iivanan enzimäine kirjaine]]
* [[Iivanan toine kirjaine]]
* [[Iivanan kolmas kirjaine]]
* [[Juudan kirjaine]]
* [[Kirjaine riimalazile]]
* [[Enzimäine kirjaine korinfalazile]]
* [[Toine kirjaine korinfalazile]]
* [[Kirjaine galatalazile]]
* [[Kirjaine efesalazile]]
* [[Kirjaine filippalazile]]
* [[Kirjaine kolossalazile]]
* [[Enzimäine kirjaine fessalonikalazile]]
* [[Toine kirjaine fessalonikalazile]]
* [[Enzimäine kirjaine Timofeile]]
* [[Toine kirjaine Timofeile]]
* [[Kirjaine Tiitale]]
* [[Kirjaine Filimonale]]
* [[Kirjaine jevrelöile]]
* [[Jiävindy Iivanale]]

== Uuzi sana karjalakse ==

Uuzi sana piästettih ilmah livvikse vuvvennu 2003. Kiännös noudau Yhtynyzien Bibliiseuroin jullattuu [[Griekan kieli|griekannkielisty]] algutekstua. Sen on luodinnuh Biblienkiännändyinstituuttu.

== Lähtehet ==
[[Kategourii:Biblii|U]]
[[Kategourii:Hristianskoi usko|Uuzi sana]]</text>
      <sha1>58641sbmk5yaveo5vqiyonljcaol0wu</sha1>
    </revision>
  </page>
  <page>
    <title>Ven'a</title>
    <ns>0</ns>
    <id>3905</id>
    <revision>
      <id>52858</id>
      <parentid>52781</parentid>
      <timestamp>2026-10-21T09:05:33Z</timestamp>
      <contributor>
        <username>Miro Tuomi</username>
        <id>8600</id>
      </contributor>
      <minor />
      <origin>52858</origin>
      <model>wikitext</model>
      <format>text/x-wiki</format>
      <text bytes="17254" sha1="m2z6ydegoyd1ecnxslpq01zyzxqptdz" xml:space="preserve">{{Mua
| Nimi=Ven'an Federatsii
| Alguperäine nimi={{K-ru|Российская Федерация}}
| Flagu=Flag_of_Russia.svg
| Gerbu=Coat_of_Arms_of_the_Russian_Federation.svg
| Audio = Russian_Anthem_chorus.ogg
| Genetiivu=Ven'an
| Suurin linnu=[[Moskovu]]
| Suurimat linnat=[[Moskovu]], [[Piiteri]], [[Jekaterinburg]], [[Krasnodar]]
| Rahvahan lugumäry=146 447 424
| Hinnoituksen vuozi=2023
| Pinduala=17 098 242
}}

'''Ven'a''' ([[Ven'an kieli|ven]]. ''Россия, Российская Федерация / Rossija, Rossijskaya Fjedjeratsyya'') on valdivo Päivännouzu-Jevroupas da Pohjas-Aazies. Sen virralline nimi on '''Ven'an Federacii'''. Sen rahvahan lugumiäry on 146 203 613 hengie (vuvven 2024 allus). Sen pinduala kanzoinvälizesti miärättylöis rajois on 17 098 242 km². Se on enzimäzel sijal muailmas pindualan mugah da yheksändel sijal rahvahan lugumiärän mugah.

Ven'a on federatiivine tazavaldu prezidentan da parluamentan vallanke. Vuvven 1999 talvikuu 31. päiväs Ven'an Federatsien prezidentannu on [[Vladimir Putin]] (keskustus oli vuozinnu 2008—2012, konzu prezidentannu oli [[Dmitrii Medvedev]].

Valdivon piälinnannu on [[Moskovu]]. Virallizennu kielenny kogo muas on ven'an kieli, erähis Ven'an subjektois ollah omat virallizet da valdivokielet. Ven'an rahayksikönny on [[ven'an rubl'u]].

Ven'an Federatsieh kuuluu 89 subjektua, 48 niilöis ollah alovehet, 24 - tazavallat, 9 - lohkoalovehet, 3 - linnat federuallizen merkičyksenke, 4 - avtonoumizet piirikunnat da 1 - avtonoumine aloveh. Kaikkiedah Ven'anmuas on läs 157 tuhattu eländypaikkua.

Ven'anmua on monikanzalline mua rikkahan etnokul'tuurizen perindönke. Ven'an 2010 rahvahanluvun mugah, sežo Kriman da Sevastopolin vuvven 2014 rahvahanluvun mugah muas eläy enämbi 190 kanzua, heis ven'alazii on enämbi 80%, a ven'an kieldy maltau enämbi 99,4% Ven'anmuan eläjii. Suuri vuitti rahvahii (enämbi 75%) ollah pravosluavizii.

Ven’a rajoittuu 16 muanke (suurin tunnus muailmas):
* Muarajat – [[Norviegii|Norviegienke]], [[Suomi|Suomenke]], [[Estounii|Estounienke]], [[Latvii|Latvienke]], [[Litvu|Litvanke]], [[Pol’šu|Pol’šanke]], [[Valgo-Ven’a]]nke, [[Ukrainu|Ukrainanke]], [[Gruuzii|Gruuzienke]], [[Azerbaidžuanu|Azerbaidžuananke]], [[Kazahstan]]anke, [[Kitai]]nke, [[Mongoulii|Mongoulienke]], [[Pohjas Korea|Pohjas-Koreanke]];
* merirajat – [[Japounii|Japounienke]] da [[Amierikan Yhtysvallat|Amierikan Yhtysvalloinke]].

Läs 41% rahvastu on [[Ortodoksižus|ortodoksistu]].

== Fiiziekan da muantiijon ominažuot ==

=== Muantiijolline olopaikku ===
Ven'anmuan pinduala sen miärättylöis rajois on 17 233 900 nellikkökilometrii (tämän luvun mugah se on enzimäzel sijal muailmas), mi on vähästy pienembi Suvi-Amierikan mannerdu. Ven'anmua on kogonah Pohjazes muanpuoliškos, suurin vuitti Ven'anmuadu on Päivännouzun puoliškos, vai Čukotkan avtonoumine piirikundu kuuluu Päivänlaskun puoliškoh.
Ven'anmualoi huuhtellah Tyynen valdumeren da Pohjazen jiävaldumeren viet, sežo Atlantin valdumeren Baltiekkumeren, Mustanmeren, Azovskoin meren viet. Sil on suurin randuliinii muailmas (37 653 kilometrii).

Ven'anmua on Jevruazien manderen pohjazes, se ottau kaiken Päivännouzu-Jevroupan, kaiken Aazien pohjazen da suuren vuitin Arktiekaspäi.

Ven'anmuan pohjazin kohtu on Fligelin niemi Rudol'fan suarel Franc Iosifan mua -suaristol (81°51’ p. l.), se kuuluu Arhangelin aloveheh; pohjazin mannerkohtu on Čel'uskinan niemi Taimir-niemimual (77°43’ p. l.) Krasnojarskan lohkoalovehel. Päivännouzus agjimaine kohtu on Ratmanovan suri Beringovan salmes (169°0’ pl. p.), se kuuluu Čukotkan avtonoumizeh piirikundah. Päivännouzus agjimaine mannerkohtu on Dežn'ovan niemi Čukotkal. Päivänlaskus agjimaine kohtu on Kaliningruadan alovehel Baltiekan niemykäl Gdan'skan lahtes Baltiekkumerel (19°38’ pn. p.). Suves agjimaine kohtu on Dagestuanan da Azerbaidžuanan rajal, Bazard'uz'u-mäispäi lounahah (41°11’ p. l.).

Ven'anmuan piduhus pohjazespäi suveh on enämbi 4 000 kilometrii, levevys päivänlaskuspäi päivännouzuh on enämbi 10 000 kilometrii. Ven’an korgevin kohtu on El’brus-mägi Kavkuazal – 5 642 metrii. Urualan da Kavkuazan mäit juatah Ven'ua Jevroupan (23%) da Aazien ozih (77%)

=== Muanpindu ===
Enämbi 70 % Ven'anmuadu ollah tazangoloi da alangoloi. Muan suvi- da päivännouzumuat ollah enimälleh mäikkähät. Jevroupan ozan suvizimal alovehel ollah Suuren Kavkuazan pohjazet mägiharjandehet: täs on Ven'an korgevin kohtu – El'brus-mägi (5 642 metrii meren pinnaspäi). Kamčatkan niemimua da Kurilan suaret agjimas päivännouzus ollah tulimägilöin aloveh. Täs niilöi on enämbi 200, sidä paiči läs 50 niilöis ollah elävät. Kamčatkan niemimual on Jevruazien korgevin tulimägi – Kl'učevaja Sopka (4 688 metrii meren pinnaspäi).

=== Vezistöt ===
Ven'a on muailmas eräs suurimii vezivarastoloi omistai mua. Ven'al ollah kaikis suurimat suolattoman vien varat. Vien vallas on 12,4% Ven’an muadu dai 84 % pinduvezis ollah Urualaspäi päivännouzuh päi. Baikal on Ven'an suurin suolatoivezine järvi, sen pinduala on läs 31 7000 nellikkökilometrii. Baikal on syvin järvi muailmas, sen syvin kohtu on 1 642 metrii.

Ven'an suurimat jovet ollah Lena (4 400 kilometrii), Irtiš (4 248 kilometrii), Ob’ (3 650 kilometrii), Volga (3 530 kilometrii). Ven'an suurimat järvet ollah Kaspienmeri, Baikal, Luadogu, Onieganjärvi.

Ven'a on rikas erilazil hyödykaivandohizil. Ven'al nostetah äijän neftii da suajah äijän luonnonguazuu.
Ven’an muat kuulutah arktizeh, subarktizeh, lauhkieh da ozittain subtrouppizeh ilmastopoujassoih. Suurin oza Ven’ua on lauhkien ilmastopoujasan vallas. Kaikis lämbevin päivy Ven’al oli pandu merkile 12. heinykuudu vuvvennu 2010 Kalmikies – 45,4 astettu lämmiä. Kaikis viluvin päivy ei-virrallizien tiedoloin mugah oli talvel vuvvennu 1924 Oim’akonas – 71,2 astettu pakkastu.

=== Kazvimuailmu ===
Ven'anmuan kazvimuailmah kuuluu läs 24 700 lajii kazvii, kudamis 11 400 lajii ollah suonikazviloi, 1 137 - sammalii, 9 000 - liivoi, 3 000 - jägälii da 159 lajii - štanajalgoi. Rikkahimat kazvilajiloin puoles ollah Kavkuazu (6 000 lajii) da Loittoine Päivännouzu (4 300 lajii), köyhimät - Siberin Arktizet suaret (100-150 lajii).

=== Eläinmuailmu ===
Ven'al on läs 320 lajii imettäjii, enämbi 700 lajii linduloi, enämbi 50 lajii kiemurdelijoi, läs 670 lajii suolattomas vies eläjii kaloi da merikaloi, 100 tuhattu lajii böbökkiä da 10 tuhattu hämähäkkiläjii. Eläinmuailman eriluadužuon suurin vuitti on Ven'an jevrouppalazen ozan suves (enimälleh Kavkuazal), Loittozen Päivännouzun suves da Suvi-Siberin mägilöis.

Arkietakan da tundrualovehel on kodiedu, hukkua, tundrureboidu, pohajstu pedrua, jänöidy da muudu. Taigas eläy kondii, hukku, ilves, ahmoi, pordimoi, soboli, sagarvo, hirvimajai, jänöi, burundukku, oravu, mustumado, mečoi, pyy, tedri, tikku da muut. Sega- da lehtimečis on reboidu, mägriä, nieglikkuo, muamygriä, zubrua, meččypoččii, pedrua, hiähkiä, eri lajii linduloi, šižiliuhkua, harmua maduo, vaskiččuu. Kavkuazan alovehel on leopardua, gijenua, jenottua da muudu. Loittozen Päivännouzun mečis eletäh gimalain kondii, tigru, meččykaži, harza da muut. Stepin elättilöi ollah hom'akat, susliekat, surkat, peldohiiret. Hiekkumualois on džeiranua, šakalua da äijy grizijiä.

== Histourii ==
Mustopačas Ven'an 1000-vuozipäiväkse Suures Novgorodas
Ven'an valdukunnan vaihiet:

* '''Muinas-ven'alaine valdivo, Kijevan Ven'a''' (862 vuozi — XIII).
** Piälinnu vuodessah 864 — Vahnu Luadogu, vuodessah 882 года — Suuri Novgorodu, vuvves 882 — Kijev.
* '''Ven'an kniäzikunnat''' (XII vuozisuan puoliväli — XVI vuozisuan algu).
* '''Ven'an valdivo''' — XV vuozisuan loppu — 22.10.1721 - 16.1.1547 — Moskovan suuri kniäzikundu, sit Ven'an tsuarikundu.
** Piälinnu — Moskovu, vuvves 1714 - Piiteri
* '''Ven'an impierii''' — 22.10.1721 — 1.9.1917
** Piälinnu — Piiteri (vuodessah 1728 года), vuozinnu 1728—1732 — Moskovu, vuvves 1732 года — Piiteri (18.8.1914 sai Petrograd-nimen.

* '''Ven'an tazavaldu''' — Ven'an väliaigazen halličuksen azetukses hyväksytty 1.9.1917 sissäh, kuni sit kyzymykses ei piätä Kogo Ven'an allunpanendukerähmö.
** Piälinnu — Petrograd.
* '''Ven'an valdivo (1918—1920)''' — Ufan valdivonevvottelun hyväksytty 23. syvyskuudu 1918. Oli olemas Kanzallizen voinan aigah pakkaskuun 5. päivässäh 1920 kui liittovaldivo Valgien liikkehen tarkastualovehel.
** Piälinnu — Ufa, Omsk (dе-fakto).
* '''Ven'an federatiivine socialistine nevvostotazavaldu''' - hyväksytty 25. ligakuudu 1917 II Kogo Ven'an nevvostoloin kerähmön azetukses. Vuozinnu sil oli Ven'an nevvostotazavaldu -nimi, vuozinnu 1918—1936 годах — Ven'an socialistine federatiivine nevvostotazavaldu. Vuvves 1922 vuodessah 1991 год — nevvostotazavaldu Nevvostoliitos.
** Piälinnu — Petrograd, kevätkuun 12. päiväs 1918 — Moskovu.
* '''Nevvostoliitto''' (30. talvikuudu 1922 — 26. talvikuudu 1991 года).
** Piälinnu — Moskovu.
* '''Ven'an Federacii''' — vuvven 1991 talvikuun 25. päiväs
** Piälinnu — Moskovu.

Vuvvennu 1991 Ven'an Federacii on kanzoinvälizesti hyväksytty Nevvostoliiton jatkajannu.

== Tiedo ==
Tiedo sociualuinstituutannu oli roinnuh Ven'al Pedri I:n aigah, konzu Siberih da Pohjas-Amierikkah häi hommai mondu tutkimusmatkua, niilöin joukos Vitus Beringan da Vasilii Tatičševan matkat. Vuvvennu 1725 oli avattu Piiterin tiedoakadiemii (nygöine Ven'an tiedoakadiemii, Ven'an Federacien perustehellizen tiijon ohjailukeskus). Sen tyveh oli avattu yliopisto, kudaman perustehel jällespäi avattih Piiterin yliopisto.

Suuren panoksen Ven'an tiijon kehitändäh oli luadinuh akadiemikku Mihail Lomonosov. Vuvvennu 1755 Lomonosovan projektan pohjal da I.I. Šuvalovan kannatukses oli perustettu Moskovan yliopisto.

Vuvvennu 1869 Dmitrii Mendelejev oli avannuh luonnon erähän piälimäzen zakonan – hiimiellizien elementoin periodizen zakonan.

Vuvvennu 1904 I. P. Pavlov oli suannuh Nobelin palkindon syömizensulatandan fiziolougies, vuvvennu 1908 I. I. Mečnikov - immunitietan mehanizmoin tutkimizes.

Ven'an tiedomiehet oldih monien uuzien tiedoaloin alguhpanijoinnu: fiizizen hiimien (M. V. Lomonosov, D. I. Mendelejev), orguanizen hiimien (A. M. Butlerov), neevklidovan geometrien (N. I. Lobačevskii, B. Riman), metallogruafien (D. K. Černov, P. P. Anosov, G. Sorbi), kriobiolougien (P. I. Bahmetjev), biogeohiimien (V. I. Vernadskii), gerontolougien (I. I. Mečnikov, teouriellizen kosmonavtiekan (K. E. Ciolkovskii, A. A. Šternfel'd), aerodinamiekan (N. J. Žukovskii, sodahirurgien (N. I. Pirogov) da toizien.

Nevvostoliiton aigah suurii tiijollizii suavutuksii oli luonnon tiedoaloil, kus ideolougine tarkastus muan ohjuajien puoles oli vähimäine. Nobelin palkindon sih aigah suadih I. J. Tamm, I. M. Frank, P. A. Čerenkov, L. D. Landau, N. G. Basov, A. M. Prohorov, P. L. Kapica, sežo hiimiekku N. N. Sem'onov da matemuatiekku L. V. Kantarovič. Matemuatiekat S. P. Novikov (1970) da G. A. Margulis (1978) oli palkittu matemuatiekkoin keskes arvokkahimal palkindol – Fildsovskoil palkindol.

I. V. Kurčatovan da S. P. Korol'ovan perustettuloin tiedoškolien hyvyös oli luajittu ydinorožu da pandu alguh kosmonavtiekku.

== Kosmosan tutkimine ==
Mir-orbiittustansii
Ven'an suavutukset kosmosan tutkimizes otetah allun Konstantin Ciolkovskois, teouriellizen kosmonavtiekan alguhpanijas. Hänen ruavot innostutettih nevvostolazii rakiettoin luadijoi S. P. Korol’ovua, V. P. Gluškuo da toizii.

Vuvvennu 1957 oli työtty kosmossah enzimäine luajittu Muan sputniekku – Sputnik-1. Vuvvennu 1961 enzimäine ristikanzu muailmas Jurii Gagarin lendi kosmossah. Enzimästy kerdua kosmossah muailman naizis lendi Valentina Tereškova (1963). Enzimästy kerdua avvonazeh kosmossah oli lähtenyh Aleksei Leonov (1965). Luna-9 oli enzimäine kosmossuapparuattu, kudai heityi Kuudamazele, Venera-7 enzimäzenny heityi toizele planietale

== Kirjalližus ==
Meijän aigassah on säilynyh erähii muinas-ven'alazen kirjalližuon tevoksii, niilöin joukos on &quot;Povest' vremennih let&quot;, &quot;Slovo o zakone i blagodati&quot;, &quot;Slovo o polku Igoreve&quot; da muut.

Vuozisuan XVIII aigah Ven'al kuulužat kirjuttajat ollah V. K. Trediakovskii, A. D. Kantemir, M. V. Lomonosov, G. R. Deržavin, N. M. Karamzin da toizet. Kogo muailmas XIX da XX vuozisuan kuulužien kirjuttajien joukkoh kuulutah A. S. Gribojedov, N. V. Gogol’, A. I. Gercen, A. I. Gončarov. A. N. Ostrovskii, F. M. Dostojevskii, I. S. Turgenev, L. N. Tolstoi. A. P. Čehov, M. Gor'kii da toizet.

Muailman kuulužimien runoilijoin joukkoh kuulutah A. S. Puškin, M. J. Lermontov, A. V. Kol'cov, A. A. Fet, F. I. T'utčev, N. A. Nekrasov, S. A. Jesenin da toizet.

Nelli Ven'an kirjuttajua suadih Nobelin palkindon literatuuras: Ivan Bunin (1933 emigracies), Boris Pasternak (1958), Mihail Šolohov (1965) da Aleksandr Solzenicin(1970). Vuvvennu 1987 Nobelin palkindon literatuuras sai runoilii Iosif Brodskii.

== Kuvailutaido ==
Ven'an mualuamistaijon muinazimii muodoloi on obrazoinmualuamine. Enzimäzet realistizet portrietat roijah Ven'al XVII vuozisual.

Vuozisuan XVIII puolivälis da lopus ruatih D. G. Levickii da V. L. Borovikovskii. Sit aijas ven'alaine mualuamistaido noudau kogo muailman tendencielöi. Vuozisuan XIX Ven'an kuulužat taidoilijat ollah F. A. Bruni, S. F. Čšedrin, K. P. Br'ullov, I. A. Aivazovskii, A. I. Kuindži, V. D. Polenov da toizet.

Vuozisuan XX kuulužimii taidoilijoi ollah M. A. Vrubel', V. V. Kandinskii, K. S. Malevič, I. E. Grabar', M. Šagal da toizet.

== Muuzikku ==
Ven'an muuzikkukul'tuuru on muailman kul'tuuran tärgevimii ozii da sih kuuluu Ven'an kaikkien kanzoin rikas muuzikkuperindö. Täh kuuluu XVI-XX vuozisualoin ven'alazien da nevvostolazien säveldäjien luomisruado, ven'alaine muuzikkufolklouru, ven'alaine romansu, nevvostoaijan da nevvostoaijan jälgehizen kavven popmuuzikku, ven'alaine rok, bardoin luomisruado.

== Kirjalližus ==

* ''Анисимов Е. В.'' История России от Рюрика до Путина: Люди. События. Даты. — 4-е изд., доп. — &lt;abbr&gt;СПб.&lt;/abbr&gt;.—…: Питер, 2013. — 592 с. — &lt;nowiki&gt;ISBN 978-5-496-00068-0&lt;/nowiki&gt;.
* ''Анисимов Е. В.'' Хронология российской истории. Россия и мир. — &lt;abbr&gt;СПб.&lt;/abbr&gt;: Питер, 2013. — 464 с. — &lt;nowiki&gt;ISBN 978-5-459-01650-5&lt;/nowiki&gt;.
* Российская государственность: опыт 1150-летней истории: Материалы Международной научной конференции (Москва, 4—5 декабря 2012 г.) / ред. кол.: Ю. А. Петров]] (отв. ред.), С. В. Журавлёв (зам. отв. ред.), А. В. Юрасов (зам. отв. ред.), А. П. Корелин, В. А. Кучкин, Р. Г. Пихоя, Н. М. Рогожин, В. В. Шелохаев; науч. ред.: И. А. Христофоров, Е. В. Добычина. — ИРИ РАН; РАНХиГС. — &lt;abbr&gt;М.&lt;/abbr&gt;, 2013. — 591, [1] с. — &lt;nowiki&gt;ISBN 978-5-8055-0255-3&lt;/nowiki&gt;. Arhiivukoupii 8 kezäkuudu 2022 Wayback Machine
* ''Сапожникова Н. Д.'' История России с древнейших времён до наших дней. — Министерство образования и науки РФ. — Екатеринбург: РГППУ, 2013. — 500 с.
* ''Сахаров А. Н., Боханов А. Н., Шестаков В. А.'' История России с древнейших времён до наших дней / под ред. А. Н. Сахарова. — &lt;abbr&gt;М.&lt;/abbr&gt;: Проспект, 2011. — 768 с. — &lt;nowiki&gt;ISBN 978-5-392-01828-4&lt;/nowiki&gt;.

* 5548014 Россия // Большая российская энциклопедия [Электронный ресурс]. — 2004. — (Большая российская энциклопедия : [в 35 т.] / гл. ред.  ; 2004—2017).
* Российская Федерация : [арх. 6 talvikuudu 2022] // Пустырник — Румчерод [Электронный ресурс]. — 2015. — С. 672—675. — (Большая российская энциклопедия : [в 35 т.] / гл. ред.  ; 2004—2017, т. 28). — &lt;nowiki&gt;ISBN 978-5-85270-365-1&lt;/nowiki&gt;.
* Россия // Ремень — Сафи. — &lt;abbr&gt;М.&lt;/abbr&gt; : Советская энциклопедия, 1975. — С. 539—556. — (Большая советская энциклопедия : [в 30 т.] / гл. ред. А. М. Прохоров ; 1969—1978, т. 22).
* Россияне : [арх. 6 kylmykuudu 2022] / В. А. Тишков // Пустырник — Румчерод [Электронный ресурс]. — 2015. — С. 685—686. — (Большая российская энциклопедия : [в 35 т.] / гл. ред.  ; 2004—2017, т. 28). — &lt;nowiki&gt;ISBN 978-5-85270-365-1&lt;/nowiki&gt;.

[[Kategourii:Ven'a]]
[[Kategourii:Jevroupan muat|V]]
[[Kategourii:Muantiedo|V]]</text>
      <sha1>m2z6ydegoyd1ecnxslpq01zyzxqptdz</sha1>
    </revision>
  </page>
  <page>
    <title>Vepsän kanzalline voulosti</title>
    <ns>0</ns>
    <id>5838</id>
    <revision>
      <id>52840</id>
      <parentid>29207</parentid>
      <timestamp>2026-10-20T12:55:29Z</timestamp>
      <contributor>
        <username>Miro Tuomi</username>
        <id>8600</id>
      </contributor>
      <origin>52840</origin>
      <model>wikitext</model>
      <format>text/x-wiki</format>
      <text bytes="3056" sha1="cf2grbem6oxbb3bdryxohzkq5nfdofk" xml:space="preserve">Vepsän kanzalline voulosti ([[Vepsän kieli|veps]]. ''Vepsän rahvahaline volost’'') – pohjasvepsäläzien avtonoumii, kudai kuuluu Karjalan tazavaldah, oli olemas vuvves 1994 algajen vuodessah 2004. Keskus – Šoutjärven kylä (Šouljärv’). Rahvahanlugumiäry (01.01.2012 aigah) – 3493 hengie, niilöis 1202 – vepsäläzet. 

== Histourii ==
Vepsän kanzalline voulosti oli perustettu 20. pakkaskuudu vuvvennu 1994 Karjalan tazavallan Piälimäzen Nevvoston käskyn mugah 20. pakkaskuun päiväs 1994 № ХП-23/625. Voulosti oli perustettu Šokšan, Šoutjärven da Kalagen vepsäläzien kanzallizien kylänevvostoloin tyveh. Nämmä kylänevvostot oli otettu iäres Onieganrannikon piirin halličuksespäi. Tavikuun 2. päivänny vuvvennu 1996 Vepsän kanzalline voulosti rodih iččenäzekse alovehekse, kuduah kuului 13 kyliä. Aloveh- da halličuskeskuksennu oli Šoutjärven kylä.

Lykysti suaja hyvät tulokset: oli elavutettu vepsän kirjukieli, piästetty ilmah opastuskniigat da sanakniigat, voulostin školis ruvettih opastamah vepsän kieldy. Karjalan yliopistolois ruvettih valmistamah vepsän kielen opastajii. Kielentutkii Irma Ivanovna Mullonen luadi kolmekielizen (vepsäläs-suomelas-ven’alazen) Karjalan vepsäläzien paikannimien luvettelon. Oli kohendettu Šoutjärven kul’tuurutaloi. Kai tämä parandi vepsäläzien omaničentunduo kanzannu.  

Voulostin sotsiuallis-ekonoumiellizien probliemoin sellittämine oli kiini Karjalan tazavallan Vepsän kanzallizen voulostin kehityksen РЭСУРС-programman valmistamizes da täyttämizes. РЭСУРС-programman vuozikse 2000-2004 luadi Karjalan tazavallan Ekonoumiellizen kehityksen ministerstvu. Programman piätarkoituksennu oli miärätä ruavot Voulostin kehittämizekse, ku vuvvekse 2004 suaja täyzi b’udžiettu, kudai kannattas voulostin eloksen sotsiuallistu puoldu minimualizien sotsiuallizien standartoin tazol. Programman piälimäzenny ruavonnu oli РЭСУРС-stuatusan omistamine alovehele. Tämän stuatussu ennusti hyviä ekonoumiekkutilua laitoksile, kudamat kehitytäh voulostin alovehel. Oli hävitetty puutevolližuon kompleksan hädätila. Pieneni kirjoile panduloin ruavottomien lugumiäry, pienettih ruadopalkoin, eläkehmaksoloin da lapsien abumaksoloin vellat. 

Vuvvennu 2002 Karjalan tazavallan halličuksen hyvyös Vepsän kanzalline voulosti yhtyi federuallizeh tietyn tarkoituksen programmah “Pohjazen vähäluguzien kandurahvahien ekonoumielline da sotsiualline kehitys vuodessah 2011”.  

Talvikuun 20. päivänny vuvvennu 2004 voulosti hävitettih. Sen aloveh annettih järilleh Onieganrannikon piirin halličukseh. 

Vähästy enne voulostin hävitändiä, vuvvennu 2004, vepsäläine aktivistu taidoilii Aleksei Maksimov valmisti Vepsän kanzallizen voulostin gerban projektan. Projektu ei olluh hyväksytty virrallizesti.

https://ru.wikipedia.org/wiki/%D0%92%D0%B5%D0%BF%D1%81%D1%81%D0%BA%D0%B0%D1%8F_%D0%BD%D0%B0%D1%86%D0%B8%D0%BE%D0%BD%D0%B0%D0%BB%D1%8C%D0%BD%D0%B0%D1%8F_%D0%B2%D0%BE%D0%BB%D0%BE%D1%81%D1%82%D1%8C</text>
      <sha1>cf2grbem6oxbb3bdryxohzkq5nfdofk</sha1>
    </revision>
  </page>
  <page>
    <title>Pagin:Kižin pogostu</title>
    <ns>1</ns>
    <id>17497</id>
    <revision>
      <id>52844</id>
      <parentid>52754</parentid>
      <timestamp>2026-10-20T13:00:51Z</timestamp>
      <contributor>
        <username>Miro Tuomi</username>
        <id>8600</id>
      </contributor>
      <minor />
      <comment>Miro Tuomi muutti sivun nimen [[Pagin:Kiži]] nimekse [[Pagin:Kižin pogostu]]</comment>
      <origin>52754</origin>
      <model>wikitext</model>
      <format>text/x-wiki</format>
      <text bytes="629" sha1="0lbnkuc6n78p4cqilqscn3ttqbo5dbq" xml:space="preserve">== Kiži → Kižin pogostu ==
Статья привязана интервики конкретно к погосту (Преображенская церковь, Покровская церковь и колокольня). Это лишь малая часть экспозиции острова. Поэтому чтобы не было путаницы не лучше ли ее переименовать? Для всего музея-заповедника уже готова отдельная статья. [[Käyttäi:Miro Tuomi|Miro Tuomi]] ([[Käyttäi pagin:Miro Tuomi|pagin]]) 17. Ligakuuta 2026 kello 15.14 (MSK)</text>
      <sha1>0lbnkuc6n78p4cqilqscn3ttqbo5dbq</sha1>
    </revision>
  </page>
  <page>
    <title>Wikipedii:Projektu:Terminät</title>
    <ns>4</ns>
    <id>17515</id>
    <revision>
      <id>52857</id>
      <parentid>52825</parentid>
      <timestamp>2026-10-21T08:55:41Z</timestamp>
      <contributor>
        <username>Fembriha</username>
        <id>8650</id>
      </contributor>
      <comment>/* Aijallizet aihiet paginoih nähte */</comment>
      <origin>52857</origin>
      <model>wikitext</model>
      <format>text/x-wiki</format>
      <text bytes="2507" sha1="deni6fc3uzznjbxn79ga2jtampf34tx" xml:space="preserve">{| width=&quot;100%&quot; cellpadding=&quot;5&quot; cellspacing=&quot;5&quot; style=&quot;background: transparent; vertical-align: top;&quot;

| width=&quot;70%&quot; style=&quot;vertical-align: top; background: #ffffff; border: 1px solid #a2a9b1; padding: 20px; border-radius: 5px; box-shadow: 0 1px 3px rgba(0,0,0,0.05);&quot; |
&lt;div style=&quot;background: #f8f9fa; border-left: 5px solid #3366cc; padding: 15px; margin-bottom: 20px;&quot;&gt;
&lt;span style=&quot;font-size: 150%; font-weight: bold; color: #202122;&quot;&gt;Projektu: Terminät&lt;/span&gt;
&lt;p style=&quot;margin-top: 5px; margin-bottom: 0; color: #54595d;&quot;&gt;Tämä projektu on omistettu ristikanzan toimindan eri aloile omistettulois kirjutuksis käytettylöin terminöin sellittämizele. Projektan tavoittehennu on kuvata, paista, standartiziiruija da kerätä terminät, kuduat sellitetäh kai tiijollizet da ammatillizet ellendykset Karjalankielen Wikipedies.&lt;/p&gt;
&lt;/div&gt;
=== Aijallizet aihiet paginoih nähte ===
* '''[[Wikipedii:Projektu:Terminät/Sodaterminät|Sodaterminät]]''' 
* '''[[Wikipedii:Projektu:Terminät/Infrastruktuuru|Infrastruktuuru]]'''
* '''[[Wikipedii:Projektu:Terminät/Geogruafiiterminät|Geogruafiiterminät]]
* '''[[Wikipedii:Projektu:Terminät/Histouriiterminät|Histouriiterminät]]'''
* '''[[Wikipedii:Projektu:Terminät/Psiholougiiterminät|Psiholougiiterminät]]'''
* '''[[Wikipedii:Projektu:Terminät/Sociolougiiterminät|Sociolougiiterminät]]'''
* '''[[Wikipedii:Projektu:Terminät/Biolougiiterminät|Biolougiiterminät]]'''
* '''[[Wikipedii:Projektu:Terminät/Lendoterminät|Lendoterminät]]'''
* '''[[Wikipedii:Projektu:Terminät/Matematiekkuterminät|Matematiekkuterminät]]'''
* '''[[Wikipedii:Projektu:Terminät/Fiiziekkuterminät|Fiiziekkuterminät]]'''
* '''[[Wikipedii:Projektu:Terminät/Hiimiiterminät|Hiimiiterminät]]'''
* '''[[Wikipedii:Projektu:Terminät/Ekonomiekkuterminät|Ekonomiekkuterminät]]'''
* '''[[Wikipedii:Projektu:Terminät/Tiedokonehterminät|Tiedokonehterminät]]'''
* '''[[Wikipedii:Projektu:Terminät/Uskondoterminät|Uskondoterminät]]'''


| width=&quot;30%&quot; style=&quot;vertical-align: top; background: #f8f9fa; border: 1px solid #a2a9b1; padding: 15px; border-radius: 5px;&quot; |


&lt;div style=&quot;text-align: center; background: #eaecf0; color: #202122; padding: 5px; font-weight: bold; border-radius: 3px; margin-top: 20px; margin-bottom: 15px; border: 1px solid #c8ccd1;&quot;&gt;
ARHIIVU
&lt;/div&gt;
&lt;div style=&quot;font-size: 90%; color: #72777d; text-align: center; font-style: italic;&quot;&gt;
Arhiivu vie on tyhjy.
&lt;/div&gt;

|}
[[Kategourii:Terminolougii]]
[[Kategourii:Wikipedii:Projektu:Terminät]]</text>
      <sha1>deni6fc3uzznjbxn79ga2jtampf34tx</sha1>
    </revision>
  </page>
  <page>
    <title>Wikipedii:Projektu:Terminät/Uskondoterminät</title>
    <ns>4</ns>
    <id>17521</id>
    <revision>
      <id>52846</id>
      <parentid>52828</parentid>
      <timestamp>2026-10-20T17:46:05Z</timestamp>
      <contributor>
        <username>Fembriha</username>
        <id>8650</id>
      </contributor>
      <comment>/* Ortodoksižus libo pravosluavii */ Vastavus</comment>
      <origin>52846</origin>
      <model>wikitext</model>
      <format>text/x-wiki</format>
      <text bytes="4296" sha1="hiljdrwpj6kt5kj507fzgo5gjfrp15g" xml:space="preserve">== Ortodoksižus libo pravosluavii ==
Я не находил варианта ''ortodoksižus'' нигде кроме [[Ortodoksižus|этой статьи]]. Мне самому не нравится вариант ''pravosluavii'', но в большинстве статей именно он взят за стандарт и присутствует в словарях. Предлагаю обсудить идеи, а потом проголосовать здесь за тот вариант, который будет во всех статьях и добавить его. Выразить согласие или несогласие можно так же как и на выборах с помощью
{{Kannatan}} и {{Vastustan}} [[Käyttäi:Onegaborg|@Onegaborg]] [[Käyttäi:Olksolo|@Olksolo]] [[Käyttäi:Fembriha|@Fembriha]]

::Что значит нравится или не нравится? В карельских словарях зафиксировано слово ''pravosluavii'' (словарь Бойко) и ''pravoslaunoi'' (словарь Pyöli). Википедия должна отражать текущую лексику карельского языка, а не заменять заимствованные слова из одного языка на заимствованные слова из другого, даже если нам это очень нравится. Есть ещё много не созданных статей на другие темы, которые не вызывают никаких споров. Зачем же искусственно разжигать дискуссии на эту хотя и важную тему, но не первоочередную для карельского языка? Давайте условимся, что какой-либо новый термин будет принят по общему консенсусу, а не по субъективному желанию одного человека. Не обязательно при отсутствии какого-то слова в карельском языке тут же брать финский аналог. Голосую против нового слова при существовании уже имеющегося, использованного множество раз в текстах на карельском языке и в словарях. [[Käyttäi:Onegaborg|Onegaborg]] ([[Käyttäi pagin:Onegaborg|pagin]]) 20. Ligakuuta 2026 kello 00.10 (MSK)

:Это не финское заимствование, а греческое. Вариант pravoslaunoi - это буквально неадаптированное русское прилагательное по типу prostoi, vojennoi, karelskoi и прочих неадаптированных прилагательных форм из русского языка, которые в той или иной степени фигурировали в разговорной речи, что явно наводит на мысль, что термин нуждается в каком-то адаптированном варианте для литературной формы. С учётом того, что в ливвиковском карельском нет даже слова для обозначения христианства, помимо вариантов Usko Hristossah и Hristianskoi usko, фигурирующих в некоторых материалах.
:Также как один из вариантов можно пойти по пути эстонского (õigeusk) или русского (православие) языков и перевести это греческое понятие, используя карельские корни. Для христианства же предлагаю использовать вариант из собственно-карельского с адаптацией под ливвиковскую форму для существенных, образованных от приглагательных на -ine (žus/žys) - kristilližys. [[Käyttäi:Fembriha|Fembriha]] ([[Käyttäi pagin:Fembriha|pagin]]) 20. Ligakuuta 2026 kello 20.46 (MSK)</text>
      <sha1>hiljdrwpj6kt5kj507fzgo5gjfrp15g</sha1>
    </revision>
    <revision>
      <id>52847</id>
      <parentid>52846</parentid>
      <timestamp>2026-10-20T17:46:40Z</timestamp>
      <contributor>
        <username>Fembriha</username>
        <id>8650</id>
      </contributor>
      <comment>/* Ortodoksižus libo pravosluavii */ Vastavus</comment>
      <origin>52847</origin>
      <model>wikitext</model>
      <format>text/x-wiki</format>
      <text bytes="4434" sha1="31m9kwhfn2v2qezj2h5t3geknn6lfoc" xml:space="preserve">== Ortodoksižus libo pravosluavii ==
Я не находил варианта ''ortodoksižus'' нигде кроме [[Ortodoksižus|этой статьи]]. Мне самому не нравится вариант ''pravosluavii'', но в большинстве статей именно он взят за стандарт и присутствует в словарях. Предлагаю обсудить идеи, а потом проголосовать здесь за тот вариант, который будет во всех статьях и добавить его. Выразить согласие или несогласие можно так же как и на выборах с помощью
{{Kannatan}} и {{Vastustan}} [[Käyttäi:Onegaborg|@Onegaborg]] [[Käyttäi:Olksolo|@Olksolo]] [[Käyttäi:Fembriha|@Fembriha]]

::Что значит нравится или не нравится? В карельских словарях зафиксировано слово ''pravosluavii'' (словарь Бойко) и ''pravoslaunoi'' (словарь Pyöli). Википедия должна отражать текущую лексику карельского языка, а не заменять заимствованные слова из одного языка на заимствованные слова из другого, даже если нам это очень нравится. Есть ещё много не созданных статей на другие темы, которые не вызывают никаких споров. Зачем же искусственно разжигать дискуссии на эту хотя и важную тему, но не первоочередную для карельского языка? Давайте условимся, что какой-либо новый термин будет принят по общему консенсусу, а не по субъективному желанию одного человека. Не обязательно при отсутствии какого-то слова в карельском языке тут же брать финский аналог. Голосую против нового слова при существовании уже имеющегося, использованного множество раз в текстах на карельском языке и в словарях. [[Käyttäi:Onegaborg|Onegaborg]] ([[Käyttäi pagin:Onegaborg|pagin]]) 20. Ligakuuta 2026 kello 00.10 (MSK)

:Это не финское заимствование, а греческое. Вариант pravoslaunoi - это буквально неадаптированное русское прилагательное по типу prostoi, vojennoi, karelskoi и прочих неадаптированных прилагательных форм из русского языка, которые в той или иной степени фигурировали в разговорной речи, что явно наводит на мысль, что термин нуждается в каком-то адаптированном варианте для литературной формы. С учётом того, что в ливвиковском карельском нет даже слова для обозначения христианства, помимо вариантов Usko Hristossah и Hristianskoi usko, фигурирующих в некоторых материалах.
:Также как один из вариантов можно пойти по пути эстонского (õigeusk) или русского (православие) языков и перевести это греческое понятие, используя карельские корни. Для христианства же предлагаю использовать вариант из собственно-карельского с адаптацией под ливвиковскую форму для существенных, образованных от приглагательных на -ine (žus/žys) - kristilližys. [[Käyttäi:Fembriha|Fembriha]] ([[Käyttäi pagin:Fembriha|pagin]]) 20. Ligakuuta 2026 kello 20.46 (MSK)
::&lt;nowiki&gt;{{Kannatan}}&lt;/nowiki&gt; [[Käyttäi:Fembriha|Fembriha]] ([[Käyttäi pagin:Fembriha|pagin]]) 20. Ligakuuta 2026 kello 20.46 (MSK)</text>
      <sha1>31m9kwhfn2v2qezj2h5t3geknn6lfoc</sha1>
    </revision>
    <revision>
      <id>52856</id>
      <parentid>52847</parentid>
      <timestamp>2026-10-20T20:00:26Z</timestamp>
      <contributor>
        <username>Olksolo</username>
        <id>356</id>
      </contributor>
      <comment>/* Ortodoksižus libo pravosluavii */ vastaus ([[mw:c:Special:MyLanguage/User:JWBTH/CD|CD]])</comment>
      <origin>52856</origin>
      <model>wikitext</model>
      <format>text/x-wiki</format>
      <text bytes="5752" sha1="iysb2me3kkcspvshi55hw5gkn2eb0gf" xml:space="preserve">== Ortodoksižus libo pravosluavii ==
Я не находил варианта ''ortodoksižus'' нигде кроме [[Ortodoksižus|этой статьи]]. Мне самому не нравится вариант ''pravosluavii'', но в большинстве статей именно он взят за стандарт и присутствует в словарях. Предлагаю обсудить идеи, а потом проголосовать здесь за тот вариант, который будет во всех статьях и добавить его. Выразить согласие или несогласие можно так же как и на выборах с помощью
{{Kannatan}} и {{Vastustan}} [[Käyttäi:Onegaborg|@Onegaborg]] [[Käyttäi:Olksolo|@Olksolo]] [[Käyttäi:Fembriha|@Fembriha]]

::Что значит нравится или не нравится? В карельских словарях зафиксировано слово ''pravosluavii'' (словарь Бойко) и ''pravoslaunoi'' (словарь Pyöli). Википедия должна отражать текущую лексику карельского языка, а не заменять заимствованные слова из одного языка на заимствованные слова из другого, даже если нам это очень нравится. Есть ещё много не созданных статей на другие темы, которые не вызывают никаких споров. Зачем же искусственно разжигать дискуссии на эту хотя и важную тему, но не первоочередную для карельского языка? Давайте условимся, что какой-либо новый термин будет принят по общему консенсусу, а не по субъективному желанию одного человека. Не обязательно при отсутствии какого-то слова в карельском языке тут же брать финский аналог. Голосую против нового слова при существовании уже имеющегося, использованного множество раз в текстах на карельском языке и в словарях. [[Käyttäi:Onegaborg|Onegaborg]] ([[Käyttäi pagin:Onegaborg|pagin]]) 20. Ligakuuta 2026 kello 00.10 (MSK)

:Это не финское заимствование, а греческое. Вариант pravoslaunoi - это буквально неадаптированное русское прилагательное по типу prostoi, vojennoi, karelskoi и прочих неадаптированных прилагательных форм из русского языка, которые в той или иной степени фигурировали в разговорной речи, что явно наводит на мысль, что термин нуждается в каком-то адаптированном варианте для литературной формы. С учётом того, что в ливвиковском карельском нет даже слова для обозначения христианства, помимо вариантов Usko Hristossah и Hristianskoi usko, фигурирующих в некоторых материалах.
:Также как один из вариантов можно пойти по пути эстонского (õigeusk) или русского (православие) языков и перевести это греческое понятие, используя карельские корни. Для христианства же предлагаю использовать вариант из собственно-карельского с адаптацией под ливвиковскую форму для существенных, образованных от приглагательных на -ine (žus/žys) - kristilližys. [[Käyttäi:Fembriha|Fembriha]] ([[Käyttäi pagin:Fembriha|pagin]]) 20. Ligakuuta 2026 kello 20.46 (MSK)
::&lt;nowiki&gt;{{Kannatan}}&lt;/nowiki&gt; [[Käyttäi:Fembriha|Fembriha]] ([[Käyttäi pagin:Fembriha|pagin]]) 20. Ligakuuta 2026 kello 20.46 (MSK)
: В словаре Макарова в качестве прилагательного тоже указано ''pravosluanoi''. Несмотря на устаревшую графику для меня это самый авторитетный словарь. Ничего удивительного, что вместе с верой карелы заимствовали и слово для обозначения этой веры и используют его, по крайней мере, с 19 (если не с 18) века. Вот, например, &quot;Карельско-русскій молитвенникъ для православныхъ кареловъ. Санктпетербургъ: Типографія Импираторской академіи наукъ. 1870.&quot; — https://dictorpus.krc.karelia.ru/ru/corpus/text/7903?page=984. А вот вариант ''ortodoksine'' встретился мне только у новейших &quot;финских&quot; карелов: https://dictorpus.krc.karelia.ru/ru/corpus/text/9574, очевидно попавших в их речь именно из финского языка, хотя и является калькой с греческого. [[Käyttäi:Olksolo|Olksolo]] ([[Käyttäi pagin:Olksolo|pagin]]) 20. Ligakuuta 2026 kello 23.00 (MSK)</text>
      <sha1>iysb2me3kkcspvshi55hw5gkn2eb0gf</sha1>
    </revision>
    <revision>
      <id>52862</id>
      <parentid>52856</parentid>
      <timestamp>2026-10-21T11:45:10Z</timestamp>
      <contributor>
        <username>Fembriha</username>
        <id>8650</id>
      </contributor>
      <comment>/* Ortodoksižus libo pravosluavii */ Vastavus</comment>
      <origin>52862</origin>
      <model>wikitext</model>
      <format>text/x-wiki</format>
      <text bytes="7094" sha1="lmdhhcufl1btn53pb9gcm3ktt7osh8d" xml:space="preserve">== Ortodoksižus libo pravosluavii ==
Я не находил варианта ''ortodoksižus'' нигде кроме [[Ortodoksižus|этой статьи]]. Мне самому не нравится вариант ''pravosluavii'', но в большинстве статей именно он взят за стандарт и присутствует в словарях. Предлагаю обсудить идеи, а потом проголосовать здесь за тот вариант, который будет во всех статьях и добавить его. Выразить согласие или несогласие можно так же как и на выборах с помощью
{{Kannatan}} и {{Vastustan}} [[Käyttäi:Onegaborg|@Onegaborg]] [[Käyttäi:Olksolo|@Olksolo]] [[Käyttäi:Fembriha|@Fembriha]]

::Что значит нравится или не нравится? В карельских словарях зафиксировано слово ''pravosluavii'' (словарь Бойко) и ''pravoslaunoi'' (словарь Pyöli). Википедия должна отражать текущую лексику карельского языка, а не заменять заимствованные слова из одного языка на заимствованные слова из другого, даже если нам это очень нравится. Есть ещё много не созданных статей на другие темы, которые не вызывают никаких споров. Зачем же искусственно разжигать дискуссии на эту хотя и важную тему, но не первоочередную для карельского языка? Давайте условимся, что какой-либо новый термин будет принят по общему консенсусу, а не по субъективному желанию одного человека. Не обязательно при отсутствии какого-то слова в карельском языке тут же брать финский аналог. Голосую против нового слова при существовании уже имеющегося, использованного множество раз в текстах на карельском языке и в словарях. [[Käyttäi:Onegaborg|Onegaborg]] ([[Käyttäi pagin:Onegaborg|pagin]]) 20. Ligakuuta 2026 kello 00.10 (MSK)

:Это не финское заимствование, а греческое. Вариант pravoslaunoi - это буквально неадаптированное русское прилагательное по типу prostoi, vojennoi, karelskoi и прочих неадаптированных прилагательных форм из русского языка, которые в той или иной степени фигурировали в разговорной речи, что явно наводит на мысль, что термин нуждается в каком-то адаптированном варианте для литературной формы. С учётом того, что в ливвиковском карельском нет даже слова для обозначения христианства, помимо вариантов Usko Hristossah и Hristianskoi usko, фигурирующих в некоторых материалах.
:Также как один из вариантов можно пойти по пути эстонского (õigeusk) или русского (православие) языков и перевести это греческое понятие, используя карельские корни. Для христианства же предлагаю использовать вариант из собственно-карельского с адаптацией под ливвиковскую форму для существенных, образованных от приглагательных на -ine (žus/žys) - kristilližys. [[Käyttäi:Fembriha|Fembriha]] ([[Käyttäi pagin:Fembriha|pagin]]) 20. Ligakuuta 2026 kello 20.46 (MSK)
::&lt;nowiki&gt;{{Kannatan}}&lt;/nowiki&gt; [[Käyttäi:Fembriha|Fembriha]] ([[Käyttäi pagin:Fembriha|pagin]]) 20. Ligakuuta 2026 kello 20.46 (MSK)
: В словаре Макарова в качестве прилагательного тоже указано ''pravosluanoi''. Несмотря на устаревшую графику для меня это самый авторитетный словарь. Ничего удивительного, что вместе с верой карелы заимствовали и слово для обозначения этой веры и используют его, по крайней мере, с 19 (если не с 18) века. Вот, например, &quot;Карельско-русскій молитвенникъ для православныхъ кареловъ. Санктпетербургъ: Типографія Импираторской академіи наукъ. 1870.&quot; — https://dictorpus.krc.karelia.ru/ru/corpus/text/7903?page=984. А вот вариант ''ortodoksine'' встретился мне только у новейших &quot;финских&quot; карелов: https://dictorpus.krc.karelia.ru/ru/corpus/text/9574, очевидно попавших в их речь именно из финского языка, хотя и является калькой с греческого. [[Käyttäi:Olksolo|Olksolo]] ([[Käyttäi pagin:Olksolo|pagin]]) 20. Ligakuuta 2026 kello 23.00 (MSK)
::Понятно почему финские и карельские адаптации могут быть похожи, одни из самых родственных друг к другу языков. Со времён 19-20 века в карельскую речь из русского языка пришло много слов (если посмотреть на газеты 30-х годов, то там вообще таких форм пруд пруди), которым в наше время были созданы из исконных или заимствованных корней или выведены на главную роль уже существующие формы - samol'outtu&gt;lendokoneh, vogzualu&gt;azemu, poujezdu&gt;juna, vertol'uottu&gt;helikopter, sobor(u)&gt;piäkirikkö, sovetskoi&gt;nevvosto-, vojennoi&gt;soda- и так далее. С развитием литературной формы приходят новые формы, может позже, чем другие, но более подходящие под строй языка. Думаю, в том тексте результат похожих процессов, тем более, автор текста не из Финляндии. [[Käyttäi:Fembriha|Fembriha]] ([[Käyttäi pagin:Fembriha|pagin]]) 21. Ligakuuta 2026 kello 14.45 (MSK)</text>
      <sha1>lmdhhcufl1btn53pb9gcm3ktt7osh8d</sha1>
    </revision>
  </page>
  <page>
    <title>Muinaine griekan kieli</title>
    <ns>0</ns>
    <id>17523</id>
    <revision>
      <id>52841</id>
      <parentid>52831</parentid>
      <timestamp>2026-10-20T12:59:32Z</timestamp>
      <contributor>
        <username>Miro Tuomi</username>
        <id>8600</id>
      </contributor>
      <origin>52841</origin>
      <model>wikitext</model>
      <format>text/x-wiki</format>
      <text bytes="5454" sha1="cgkorpw4v78xll3h6pxps1htmgy7k0w" xml:space="preserve">{| class=&quot;infobox&quot; style=&quot;border: 1px solid #a2a9b1; border-collapse: collapse; padding: 5px; width: 300px; font-size: 90%; background-color: #f8f9fa; float: right; margin: 0 0 1em 1em;&quot;
|-
! colspan=&quot;2&quot; style=&quot;text-align: center; font-size: 130%; font-weight: bold; padding: 10px 5px; background-color: #eaecf0;&quot; | Muinaine griekan kieli
|-

| colspan=&quot;2&quot; style=&quot;text-align: center; padding: 5px;&quot; | [[File:Idioma griego antiguo.png|270px|Карта диалектов древнегреческого языка]]
|-

| style=&quot;vertical-align: top; font-weight: bold; padding: 5px; width: 35%;&quot; | Oma nimi
| style=&quot;vertical-align: top; padding: 5px; font-style: italic;&quot; | ἡ Ἑλληνικὴ γλῶσσα [γλῶττα], hē Hellēnikē glôssa [glôtta]
|-

| style=&quot;vertical-align: top; font-weight: bold; padding: 5px;&quot; | Mua
| style=&quot;vertical-align: top; padding: 5px;&quot; | Päivännouzupuolen Välimeri
|-

| style=&quot;vertical-align: top; font-weight: bold; padding: 5px;&quot; | Stuatussu
| style=&quot;vertical-align: top; padding: 5px;&quot; | klassilline, kirikköopastuksien kieli, erähil terminöil on kanzoinvälisty käytändiä tiijollizes terminolougies
|-

| style=&quot;vertical-align: top; font-weight: bold; padding: 5px;&quot; | Kuoli
| style=&quot;vertical-align: top; padding: 5px;&quot; | kehityi keski-grekalaizeh kieleh IV vuozisadah
|-

! colspan=&quot;2&quot; style=&quot;text-align: center; font-size: 105%; font-weight: bold; padding: 5px; background-color: #eaf3ff; color: #0056b3;&quot; | Lajittelemine
|-

| style=&quot;vertical-align: top; font-weight: bold; padding: 5px;&quot; | Karegourii
| style=&quot;vertical-align: top; padding: 5px;&quot; | Jevruazien Kielet
|-

| style=&quot;vertical-align: top; font-weight: bold; padding: 5px;&quot; | Kielipereh
| style=&quot;vertical-align: top; padding: 5px;&quot; | indojevroupan kielikundu&lt;br&gt;└— Paleobalkan oksu&lt;br&gt;&amp;nbsp;&amp;nbsp;&amp;nbsp;&amp;nbsp;&amp;nbsp;└— Greko-friigien joukko
|-

| style=&quot;vertical-align: top; font-weight: bold; padding: 5px;&quot; | Kirjukieli
| style=&quot;vertical-align: top; padding: 5px;&quot; | griekan kirjaimikko, Lineinoi kirjaine B
|-

! colspan=&quot;2&quot; style=&quot;text-align: center; font-size: 105%; font-weight: bold; padding: 5px; background-color: #eaf3ff; color: #0056b3;&quot; | Kielikoodat
|-

| style=&quot;vertical-align: top; font-weight: bold; padding: 5px;&quot; | ГОСТ 7.75–97
| style=&quot;vertical-align: top; padding: 5px;&quot; | дрг 186
|-

| style=&quot;vertical-align: top; font-weight: bold; padding: 5px;&quot; | ISO 639-1
| style=&quot;vertical-align: top; padding: 5px;&quot; | —
|-

| style=&quot;vertical-align: top; font-weight: bold; padding: 5px;&quot; | ISO 639-2
| style=&quot;vertical-align: top; padding: 5px;&quot; | [https://sil.org grc]
|-

| style=&quot;vertical-align: top; font-weight: bold; padding: 5px;&quot; | ISO 639-3
| style=&quot;vertical-align: top; padding: 5px;&quot; | [https://sil.org grc]
|-

| style=&quot;vertical-align: top; font-weight: bold; padding: 5px;&quot; | Ethnologue
| style=&quot;vertical-align: top; padding: 5px;&quot; | [https://ethnologue.com grc]
|-

| style=&quot;vertical-align: top; font-weight: bold; padding: 5px;&quot; | IETF
| style=&quot;vertical-align: top; padding: 5px;&quot; | grc
|-

| style=&quot;vertical-align: top; font-weight: bold; padding: 5px;&quot; | Glottolog
| style=&quot;vertical-align: top; padding: 5px;&quot; | [https://glottolog.org anci1242]
|}
'''Muinaine griekan kiel'''i on indojevroupan kielikundan griekan kielen histourielline kehitys. Kaikis leviembäs mieles ennevahnalline griekalaine voi kuuluo kaikkih vahnan griekalaizen kehityksen vaihieloih uudeh aigah suate, ga puaksumbah se kuuluu juuri griekan kieleh, kudamua käytettih ennevahnas. Sih aigah gretsien kielen leviemizen aloveh oli äijiä enämbi migu tänäpäi, da hätken aigua griekan kieli oli piälimäzenny paginkielenny kogo Päivännouzupuolen Välimeren rannal.

Griekan kieles oli äijy muutostu da pidiä tarkoi rajoi vähäzel ehtollizesti. Muite nygyaigaine da ennevahnalline grekalaine kielet erotah toine toizes merkittävil muutoksil, kuduat roittih aijan aloh. Vahnan griekalaizen da uvven griekalaizen kielen eruo voibi verrata latinan da italielazen eronke.

Kaikis aijimat säilynyzis gretsieläzis tekstois oli kirjutettu läs 1400-luvul enne meijän aijanluguu, hos mittuman toizen kielen histouriedu, kudai säilyi nämmih päivissäh, ei olluh dokumentoinnu nengomas pitkäs aijas. Toizin sanoin, gretsien kielen merkičys päivänlaskupuolizeh kul'tuurah oli ylen suuri. Ennevahnalline griekalaine kul'tuuru vaikutti päivänlaskupuolizeh kul'tuurah da äijät tärgevimis ruadolois muailman histouries oli kirjutettu gretsien kielel. Laihinsanoinnu ennevahnalline grekalaine kieli endizelleh on levei kaikis nygyaigazis [[Jevrouppu|jevroupan]] kielis.
{| class=&quot;wikitable&quot; style=&quot;width:50%; margin: 10px 0; text-align: center; border-collapse: collapse;&quot;
|+ '''Muinaine griekan kielien kirjaimikko da sanondu'''
|- style=&quot;background-color: #f2f2f2; font-weight: bold;&quot;
! style=&quot;width: 50%;&quot; | Kirjaine
! style=&quot;width: 50%;&quot; | (IPA)
|-
| Α α
| [a] / [aː]
|-
| Β β
| [b]
|-
| Γ γ
| [g] (iel κ, γ, χ, ξ — [ŋ])
|-
| Δ δ
| [d]
|-
| Ε ε
| [e]
|-
| Ζ ζ
| [zd] / [dz]
|-
| Η η
| [ɛː]
|-
| Θ θ
| [tʰ]
|-
| Ι ι
| [i] / [iː]
|-
| Κ κ
| [k]
|-
| Λ λ
| [l]
|-
| Μ μ
| [m]
|-
| Ν ν
| [n]
|-
| Ξ ξ
| [ks]
|-
| Ο ο
| [o]
|-
| Π π
| [p]
|-
| Ρ ρ
| [r] / [r̥]
|-
| Σ σ / ς
| [s] (iel β, γ, δ — [z])
|-
| Τ τ
| [t]
|-
| Υ υ
| [y] / [yː]
|-
| Φ φ
| [pʰ]
|-
| Χ χ
| [kʰ]
|-
| Ψ ψ
| [ps]
|-
| Ω ω
| [ɔː]
|}

[[Kategourii:Jevroupan kielet]]</text>
      <sha1>cgkorpw4v78xll3h6pxps1htmgy7k0w</sha1>
    </revision>
  </page>
  <page>
    <title>Kiži</title>
    <ns>0</ns>
    <id>17526</id>
    <redirect title="Kižin pogostu" />
    <revision>
      <id>52843</id>
      <timestamp>2026-10-20T13:00:51Z</timestamp>
      <contributor>
        <username>Miro Tuomi</username>
        <id>8600</id>
      </contributor>
      <comment>Miro Tuomi muutti sivun nimen [[Kiži]] nimekse [[Kižin pogostu]]</comment>
      <origin>52843</origin>
      <model>wikitext</model>
      <format>text/x-wiki</format>
      <text bytes="26" sha1="3vk2ghu2aoxickt9bemthrx8x4qqci9" xml:space="preserve">#OHJAUS [[Kižin pogostu]]</text>
      <sha1>3vk2ghu2aoxickt9bemthrx8x4qqci9</sha1>
    </revision>
  </page>
  <page>
    <title>Pagin:Kiži</title>
    <ns>1</ns>
    <id>17527</id>
    <redirect title="Pagin:Kižin pogostu" />
    <revision>
      <id>52845</id>
      <timestamp>2026-10-20T13:00:51Z</timestamp>
      <contributor>
        <username>Miro Tuomi</username>
        <id>8600</id>
      </contributor>
      <comment>Miro Tuomi muutti sivun nimen [[Pagin:Kiži]] nimekse [[Pagin:Kižin pogostu]]</comment>
      <origin>52845</origin>
      <model>wikitext</model>
      <format>text/x-wiki</format>
      <text bytes="32" sha1="jhiwrbhbbe8ojkv66rmy5uad5utjnmu" xml:space="preserve">#OHJAUS [[Pagin:Kižin pogostu]]</text>
      <sha1>jhiwrbhbbe8ojkv66rmy5uad5utjnmu</sha1>
    </revision>
  </page>
  <page>
    <title>Vahnu Uuzi Vuozi</title>
    <ns>0</ns>
    <id>17528</id>
    <revision>
      <id>52849</id>
      <timestamp>2026-10-20T18:04:20Z</timestamp>
      <contributor>
        <username>Miro Tuomi</username>
        <id>8600</id>
      </contributor>
      <comment>Uuzi sivu: '''Vahnu Uuzi Vuozi''' on Uuzi Vuozi julianan kalenduaran mugah (vahnua aijanlaskuu myö). Se tulou pakkaskuun 13. da 14. päivien välizel yöl (nämmä päivymiärät vastatah 31. talvikuudu da 1. pakkaskuudu vahnan aijanluvun mugah).  Iče sanayhtymy &quot;vahnu uuzu vuozi&quot; on ezimerki oks’umoronas (se on yhtelaigua älykäs da tolkutoi). Pruazniekan roindu liittyy siirdymizeh julianan kalenduaras grigorianskoih, toizin sanojen uudeh aijanlaskuh, konzu päivymiärät siirryttih e...</comment>
      <origin>52849</origin>
      <model>wikitext</model>
      <format>text/x-wiki</format>
      <text bytes="8507" sha1="kv5vu2sl08ufpnazswup1p8nkgbfmpy" xml:space="preserve">'''Vahnu Uuzi Vuozi''' on Uuzi Vuozi julianan kalenduaran mugah (vahnua aijanlaskuu myö). Se tulou pakkaskuun 13. da 14. päivien välizel yöl (nämmä päivymiärät vastatah 31. talvikuudu da 1. pakkaskuudu vahnan aijanluvun mugah).

Iče sanayhtymy &quot;vahnu uuzu vuozi&quot; on ezimerki oks’umoronas (se on yhtelaigua älykäs da tolkutoi). Pruazniekan roindu liittyy siirdymizeh julianan kalenduaras grigorianskoih, toizin sanojen uudeh aijanlaskuh, konzu päivymiärät siirryttih edehpäi. Virrallizen Uvven Vuvven ližäkse uvves aijanluvus rodih mahto endizelleh pidiä tädä pruazniekkua vahnan aijanluvun mugah.

Puaksuh niilös mualois, kudamis on levinnyh taba pidiä Vahnua Uuttu Vuottu, ižändöiččijat pravoslavnoit kiriköt iellehgi eletäh julianan kalenduaran mugah, huolimattah virrallizeh grigorianskoin kalenduarah (uudeh aijanluguh), sen tuloksennu virrallizen kalenduaran Rastavu piädyy pakkaskuun. 7 päiväle. A Uvvel Vuvvel kalenduaruperindön mugah pidäs tulla Rastavan jälgeh; daigi äijil pravosluavnoih uskoh ristittyzien grigorianskoi Uuzi Vuozi piädyy Rastavanpyhän aijakse, kudaman aigua ollah kielletty yllinkylläzet pruazniekkustolat, argihizen syöndy da vesseldyksien piendy. Vahnal Uvvel Vuvvel sih niškoi on suuri rouli.

Vahnu Uuzi Vuozi on ei-virralline pruazniekku (harvembah — virralline), kudamua eniten pietäh niilöis mualois, kus kiriköt eletäh julianan kalenduaran mugah da Rastavua pietäh pakkaskuun 7. päivänny.

== Pruazniekan muantiedo ==
Perindö pruaznuija Vahnua Uuttu Vuottu on levinnyh niilöi mualoi myö, kus on säilynyh pruazniekan piendy julianan kalenduaran mugah libo ollah lujat aziehkuulujat histouriellizet tavat.

Pruazniekkua tietäh Nevvostoliiton endizen alovehen mualois, Ven'a, Valgo-Ven'a, Kazahstuanu, Gruuzii, Armienii, Molduavii luguh ottajen, sego pravoslavnoloin kundien keskes Baltiekkumeren mualois.

Merkittävän levenemizen perindö sai Serbies, Černogouries, Pohjas-Makedounies, Grecies, Rumiinies da Horvatien pravoslavnolois piirilöis. Bosnii-Hertsegovinas pruazniekkua pietäh Serbskois tazavallas.

== Eri mualois ==

=== Ven'a ===
&lt;abbr&gt;20. (30.) talvikuudu vuvvennu 1699&lt;/abbr&gt; Pedri I:n käskys vuvven algu Ven’an valdukunnas siirrettih syvyskuun 1. päiväs pakkaskuun 1. päiväh julianan kalenduaran mugah. Vahnan Uvven Vuvven piendän perindö rodih grigorianskoin kalenduaran käyttöhoton jälgeh vuvvennu 1918, sen täh pakkaskuun 1. päivy julianan kalenduaran mugah rubei vastuamah pakkaskuun 14. päiviä hyväksytyn grigorianskoin kalenduaran mugah.

Kyzelylöin tiedoloin mugah vuozinnu 2024—2025 Vahnua Uuttu Vuottu pidi 58—59 % ven’alazis, vuvvennu 2009 sidä pidi 67 %. Perindö enimiten on levinnyh vahnemban polven rahvahan keskes, kel on enämbi 60 vuottu igiä (66 %), kylien eläjien keskes (64 %), sego Siberin da Loittozen Päivännouzun federuallizis piirilöis (64—65 %). Harvembi toizii pruazniekkua pietäh nuoret rahvas 35 vuodessah, ven’alazet korgeiškolaopastuksenke sego Piiterin da Moskovan eläjät. 65 % ven’alazis ei kannateta ajatustu luadie Vahnas Uvves Vuvves virralline huogavopäivy.

Enimät pruaznuiččijois vastatah Vahnua Uuttu Vuottu kois perehpiiris. Pruazniekan piäpiendytaboi ollah perehen yhtehine syöndykerdu, televizoran kačondu sego perindöllizien syömizien šeimindu, moizien kui olivje-saluatan. Säilyttihgi vahnat tavat, moizet kui vareniekkoin lahju sydämes valmistandu da smuutil kävelendy.

Ven’an pravoslavnoi kirikkö Vahnan Uvven Vuvven enzimäzenny päivänny pidäy Hospodin ymbärileikkuandan päiviä da mustelou Vasiliedu Suurdu (Vuasil’l’an päiviä). Tämä päivy ei ole kirikön Uuzi Vuozi, sidä pietäh 14. syvyskuudu.

=== Nevvostoliiton endizet tazavallat ===
Nevvostoliiton hajuomizen jälgeh, paiči Ven’ua, Vahnua Uuttu Vuottu jatketah pidiä endizien nevvostotazavaldoin eläjät, moizien kui Valgo-Ven'a, Kazahstuanu, Gruuzii, Armienii, Molduavii da Kirgizii. Perindö mugaže säilyy Azerbaidžuanas da Uzbekistuanas (kusto, erähien tiedoloin mugah, sidä pidäy läs 40 % eläjis). Pruazniekkua suvaijah ven’ankielizet da pravoslavnoit rahvas Baltiekkumeren mualois da endizes Nevvostoliitos muuttanuot Loittozen ulgomuan mualois.

==== Ukrainu ====
Ukrainan pravoslavnoin kirikön da Ukrainan griekkalaskatolizen kirikön siirrettyy vuvvennu 2023 uudeh julianan kalenduarah, kudai suurel ozal on yhtenmoine grigorianskoin kalenduaranke, Vahnan Uvven Vuvven piendy heitettih virrallizel da kirikön tazol. Täh päivymiäräh liittyjät rahvahan kirikköpruazniekat, moizet kui Melanja Riml’aninin (Malankan) da pyhän Vasilii Suuren päivät siirrettih talvikuun 31. da pakkaskuun 1. päivih.

=== Endine Jugosluavii ===
Vahnan Uvven Vuvven vastuanduperindö säilyi Serbies, Černogouries da Pohjas-Makedounies. Serbies pruazniekkua tietäh Serbien Uuzi Vuozi -nimel (Српска Нова година) libo &quot;Pieni Rastavu&quot;. Serbskois tazavallas (oza Bosniedu da Hertsegovinua) pakkaskuun 14. päivy on virralline huogavopäivy. Pruazniekan piendyperindö mugaže säilyy serbielazien pravoslavnoin uskon rahvahien keskes Horavaties, toimenpidot sie ollah paikallizet, niilöi järjestetäh kunnat.

=== Šveicuarii ===
Vahnua Uuttu Vuottu julianan kalenduran mugah (vahnua Pyhän Sil’vestran päiviä, germ. ''Alter Silvester'') pietäh Šveicuarien erähis germuanienkielizis piirilöisgi. Ven’ah verraten nämmä ei olla kirikön jälgilöi, vai rahvahan vastus grigorianskoih kalenduarah siirdymizele (tämä siirdymine protestuantizes Šveicuaries meni XVII—XVIII vuozisualoil).

=== Uel'su ===
Uel’sas (Yhtistynnyh Kuningaskundu) on olemas Vahnan Uvven Vuvven samanmoine pruazniekku, kudamua tunnetah Hen Galan -nimel (Hen Galan), mi merkiččou julianan kalenduaran mugah Uvven Vuvven alguu. Sinäpiä lapset voijah kävellä kodiloi myö hyvittelypajoloinke da vastah suaja magiedu lahjua.

=== Grecii ===
Vahnan Uvven Vuvven piendyperindö säilyy Greciesgi.

=== Rumiinii ===
Rumiinies Vahnua Uuttu Vuottu tietäh ''Revelionul pe stil vechi'' -nimel (sana sanah &quot;Uuzi Vuozi uuttu aijanlaskuu myö &quot;), sidä vastatah pakkaskuun 13. da 14. päivien välizel yöl. Pruazniekku ei ole kogokanzalline, sit pidellähes eniten kanzallizien vähimistölöin ezittäjät, kudamil käytös on julianan kalenduaru  (ven.)olo.: ven’alazet-lipovanat, ukrainalazet Rumiinies da serbielazet.

=== Alžiiru, Marokko, Tunisu ===
Pohjas-Afriekan kandurahvahien berberoin (amazigoin) kalenduaru perustuu julianan kalenduarah, kudamua käytettih muatalovustarbehih Riiman valdukunnan aijois lähtijen. Samah aigah berberoin aijanlasku alguau vuvves 950 enne Hristosan roindua, konzu livielaine faraonu berberoin kanzua Šešonk I nouzi valduistuimele Jegiptas.) Muga berberat perindön mugah pietäh Uuttu Vuottu julianan kalenduaran mugah. Tämä päivymiäry on sama kui Vahnan Uvven Vuvven piävymiäry toizis mualois, vaigu berberoil Uuzi Vuozi ei ole vahnu, se on piäpruazniekkoi.

Berberoin Uuttu Vuottu sanotah Jennajerakse (Yennayer), mugaže sidä tietäh kui &quot;marokkolaine Uuzi Vuozi&quot;.

Pruazniekan piendypäivy vaihtelou. Alžiiras da Tunisas Jennajerua pietäh pakkaskuun 12. päivänny, Alžiiras kai se on ilmoitettu virrallizekse pruazniekakse da huogavopäiväkse muan piämiehen käskys 27. talvikuudu vuvvennu 2017. Marokos on berberoin Uuzi Vuozi, sidä pietäh 14. pakkaskuudu, virrallizekse se rodih vuvvennu 2023.

=== Japuonii ===
Japounies virrallistu Uuttu Vuottu pietäh vuvves 1873 lähtijen grigorianskoin kalenduaran mugah 1. pakkaskuudu. Sie Vahnua Uuttu Vuottu eniten ellendetäh ei julianan kalenduaran pruazniekannu, a pruazniekannu nimel &quot;rissyn&quot; 立春 — keviän allun päivänny (sego kitailazen muatalovuskalenduaran allunnu). Tavan mugah ris’s’unan päivymiäry piädyy tuhukuun 4. päiväle grigorianskoin kalenduaran mugah. Vahnan Uvven Vuvven päivänny voibi kävvä pyhih kohtih, moizien kävyndöin aigua japounielazet pannah malittuu, kyzytäh jumaloil tervehytty da hyvytty tuliekse vuottu.

== Joukkokul'tuuras ==

* Mihail Roščinan ozutelmu &quot;Vahnu Uuzi Vuozi&quot; (1966—1967);
* Andrei Voznesenskoin runo &quot;Vahnu Uuzi Vuozi&quot; (1975);
* Oleg Efremovan da Naum Ardašnikovan kinofil’mu &quot;Vahnu Uuzi Vuozi&quot; (1980, [[Nevvostoliitto]], Mihail Roščinan ozutelman mugah).

[[Kategourii:Pruazniekat kirjaimikon mugah ]]
[[Kategourii:Pakkaskuun 14. päivän pruazniekat]
[[Kategourii:Uuzi Vuozi]]
[[Kategourii:Uuzi Vuozi Ven'al]]</text>
      <sha1>kv5vu2sl08ufpnazswup1p8nkgbfmpy</sha1>
    </revision>
    <revision>
      <id>52850</id>
      <parentid>52849</parentid>
      <timestamp>2026-10-20T18:11:44Z</timestamp>
      <contributor>
        <username>Miro Tuomi</username>
        <id>8600</id>
      </contributor>
      <minor />
      <origin>52850</origin>
      <model>wikitext</model>
      <format>text/x-wiki</format>
      <text bytes="9017" sha1="82ee80jd662ojfovhy20zcwzwqo8h0g" xml:space="preserve">'''Vahnu Uuzi Vuozi''' on Uuzi Vuozi julianan kalenduaran mugah (vahnua aijanlaskuu myö). Se tulou pakkaskuun 13. da 14. päivien välizel yöl (nämmä päivymiärät vastatah 31. talvikuudu da 1. pakkaskuudu vahnan aijanluvun mugah).

Iče sanayhtymy &quot;vahnu uuzu vuozi&quot; on ezimerki oks’umoronas (se on yhtelaigua älykäs da tolkutoi). Pruazniekan roindu liittyy siirdymizeh julianan kalenduaras grigorianskoih, toizin sanojen uudeh aijanlaskuh, konzu päivymiärät siirryttih edehpäi. Virrallizen Uvven Vuvven ližäkse uvves aijanluvus rodih mahto endizelleh pidiä tädä pruazniekkua vahnan aijanluvun mugah.

Puaksuh niilös mualois, kudamis on levinnyh taba pidiä Vahnua Uuttu Vuottu, ižändöiččijat pravoslavnoit kiriköt iellehgi eletäh julianan kalenduaran mugah, huolimattah virrallizeh grigorianskoin kalenduarah (uudeh aijanluguh), sen tuloksennu virrallizen kalenduaran Rastavu piädyy pakkaskuun. 7 päiväle. A Uvvel Vuvvel kalenduaruperindön mugah pidäs tulla Rastavan jälgeh; daigi äijil [[Ortodoksižus|pravosluavnoih uskoh]] ristittyzien grigorianskoi Uuzi Vuozi piädyy Rastavanpyhän aijakse, kudaman aigua ollah kielletty yllinkylläzet pruazniekkustolat, argihizen syöndy da vesseldyksien piendy. Vahnal Uvvel Vuvvel sih niškoi on suuri rouli.

Vahnu Uuzi Vuozi on ei-virralline pruazniekku (harvembah — virralline), kudamua eniten pietäh niilöis mualois, kus kiriköt eletäh julianan kalenduaran mugah da Rastavua pietäh pakkaskuun 7. päivänny.

== Pruazniekan muantiedo ==
Perindö pruaznuija Vahnua Uuttu Vuottu on levinnyh niilöi mualoi myö, kus on säilynyh pruazniekan piendy julianan kalenduaran mugah libo ollah lujat aziehkuulujat histouriellizet tavat.

Pruazniekkua tietäh Nevvostoliiton endizen alovehen mualois, [[Ven'a]], [[Valgo-Ven'a]], [[Kazahstan|Kazahstuanu]], [[Gruuzii]], [[Armienii]], [[Molduavii]] luguh ottajen, sego pravoslavnoloin kundien keskes [[Baltiekkumeren muat|Baltiekkumeren mualois]].

Merkittävän levenemizen perindö sai [[Serbii|Serbies]], [[Montenegro|Černogouries]], [[Pohjas-Makedounii|Pohjas-Makedounies]], [[Gretsii|Grecies]], [[Rumiinii|Rumiinies]] da [[Horvatii|Horvatien]] pravoslavnolois piirilöis. [[Bosnii-Hertsegovinu|Bosnii-Hertsegovinas]] pruazniekkua pietäh [[Serbskoi tazavaldu|Serbskois tazavallas]].

== Eri mualois ==

=== Ven'a ===
&lt;abbr&gt;20. (30.) talvikuudu vuvvennu 1699&lt;/abbr&gt; Pedri I:n käskys vuvven algu Ven’an valdukunnas siirrettih syvyskuun 1. päiväs pakkaskuun 1. päiväh julianan kalenduaran mugah. Vahnan Uvven Vuvven piendän perindö rodih grigorianskoin kalenduaran käyttöhoton jälgeh vuvvennu 1918, sen täh pakkaskuun 1. päivy julianan kalenduaran mugah rubei vastuamah pakkaskuun 14. päiviä hyväksytyn grigorianskoin kalenduaran mugah.

Kyzelylöin tiedoloin mugah vuozinnu 2024—2025 Vahnua Uuttu Vuottu pidi 58—59 % ven’alazis, vuvvennu 2009 sidä pidi 67 %. Perindö enimiten on levinnyh vahnemban polven rahvahan keskes, kel on enämbi 60 vuottu igiä (66 %), kylien eläjien keskes (64 %), sego Siberin da Loittozen Päivännouzun federuallizis piirilöis (64—65 %). Harvembi toizii pruazniekkua pietäh nuoret rahvas 35 vuodessah, ven’alazet korgeiškolaopastuksenke sego Piiterin da Moskovan eläjät. 65 % ven’alazis ei kannateta ajatustu luadie Vahnas Uvves Vuvves virralline huogavopäivy.

Enimät pruaznuiččijois vastatah Vahnua Uuttu Vuottu kois perehpiiris. Pruazniekan piäpiendytaboi ollah perehen yhtehine syöndykerdu, televizoran kačondu sego perindöllizien syömizien šeimindu, moizien kui olivje-saluatan. Säilyttihgi vahnat tavat, moizet kui vareniekkoin lahju sydämes valmistandu da smuutil kävelendy.

Ven’an pravoslavnoi kirikkö Vahnan Uvven Vuvven enzimäzenny päivänny pidäy Hospodin ymbärileikkuandan päiviä da mustelou Vasiliedu Suurdu (Vuasil’l’an päiviä). Tämä päivy ei ole kirikön Uuzi Vuozi, sidä pietäh 14. syvyskuudu.

=== Nevvostoliiton endizet tazavallat ===
Nevvostoliiton hajuomizen jälgeh, paiči Ven’ua, Vahnua Uuttu Vuottu jatketah pidiä endizien nevvostotazavaldoin eläjät, moizien kui [[Valgo-Ven'a]], [[Kazahstan|Kazahstuanu]], [[Gruuzii]], [[Armienii]], [[Molduavii]] da [[Kirgizii]]. Perindö mugaže säilyy [[Azerbaidžuanu|Azerbaidžuanas]] da [[Uzbekistuanu|Uzbekistuanas]] (kusto, erähien tiedoloin mugah, sidä pidäy läs 40 % eläjis). Pruazniekkua suvaijah ven’ankielizet da pravoslavnoit rahvas Baltiekkumeren mualois da endizes [[Nevvostoliitto|Nevvostoliitos]] muuttanuot Loittozen ulgomuan mualois.

==== Ukrainu ====
[[Ukrainu|Ukrainan]] pravoslavnoin kirikön da [[Ukrainu|Ukrainan]] griekkalaskatolizen kirikön siirrettyy vuvvennu 2023 uudeh julianan kalenduarah, kudai suurel ozal on yhtenmoine grigorianskoin kalenduaranke, Vahnan Uvven Vuvven piendy heitettih virrallizel da kirikön tazol. Täh päivymiäräh liittyjät rahvahan kirikköpruazniekat, moizet kui Melanja Riml’aninin (Malankan) da pyhän Vasilii Suuren päivät siirrettih talvikuun 31. da pakkaskuun 1. päivih.

=== Endine Jugosluavii ===
Vahnan Uvven Vuvven vastuanduperindö säilyi Serbies, Černogouries da Pohjas-Makedounies. Serbies pruazniekkua tietäh Serbien Uuzi Vuozi -nimel (Српска Нова година) libo &quot;Pieni Rastavu&quot;. [[Serbskoi tazavaldu|Serbskois tazavallas]] (oza [[Bosnii-Hertsegovinu|Bosniedu da Hertsegovinua]]) pakkaskuun 14. päivy on virralline huogavopäivy. Pruazniekan piendyperindö mugaže säilyy serbielazien pravoslavnoin uskon rahvahien keskes [[Horvatii|Horvaties]], toimenpidot sie ollah paikallizet, niilöi järjestetäh kunnat.

=== Šveicuarii ===
Vahnua Uuttu Vuottu julianan kalenduran mugah (vahnua Pyhän Sil’vestran päiviä, germ. ''Alter Silvester'') pietäh Šveicuarien erähis germuanienkielizis piirilöisgi. Ven’ah verraten nämmä ei olla kirikön jälgilöi, vai rahvahan vastus grigorianskoih kalenduarah siirdymizele (tämä siirdymine protestuantizes Šveicuaries meni XVII—XVIII vuozisualoil).

=== Kymrinmua ===
[[Kymrinmua|Kymrinmual]] ([[Yhtistynnyh kuningaskundu|Yhtistynnyh Kuningaskundu]]) on olemas Vahnan Uvven Vuvven samanmoine pruazniekku, kudamua tunnetah Hen Galan -nimel (Hen Galan), mi merkiččou julianan kalenduaran mugah Uvven Vuvven alguu. Sinäpiä lapset voijah kävellä kodiloi myö hyvittelypajoloinke da vastah suaja magiedu lahjua.

=== Grecii ===
Vahnan Uvven Vuvven piendyperindö säilyy [[Gretsii|Greciesgi]].

=== Rumiinii ===
[[Rumiinii|Rumiinies]] Vahnua Uuttu Vuottu tietäh ''Revelionul pe stil vechi'' -nimel (sana sanah &quot;Uuzi Vuozi uuttu aijanlaskuu myö &quot;), sidä vastatah pakkaskuun 13. da 14. päivien välizel yöl. Pruazniekku ei ole kogokanzalline, sit pidellähes eniten kanzallizien vähimistölöin ezittäjät, kudamil käytös on julianan kalenduaru ven’alazet-lipovanat, ukrainalazet [[Rumiinii|Rumiinies]] da serbielazet.

=== Alžiiru, Marokko, Tunisu ===
Pohjas-Afriekan kandurahvahien berberoin (amazigoin) kalenduaru perustuu julianan kalenduarah, kudamua käytettih muatalovustarbehih [[Riimu|Riiman]] valdukunnan aijois lähtijen. Samah aigah berberoin aijanlasku alguau vuvves 950 enne Hristosan roindua, konzu livielaine faraonu berberoin kanzua [[Šešonk]] I nouzi valduistuimele [[Jegiptu|Jegiptas]].) Muga berberat perindön mugah pietäh Uuttu Vuottu julianan kalenduaran mugah. Tämä päivymiäry on sama kui Vahnan Uvven Vuvven piävymiäry toizis mualois, vaigu berberoil Uuzi Vuozi ei ole vahnu, se on piäpruazniekkoi.

Berberoin Uuttu Vuottu sanotah Jennajerakse (Yennayer), mugaže sidä tietäh kui &quot;marokkolaine Uuzi Vuozi&quot;.

Pruazniekan piendypäivy vaihtelou. Alžiiras da Tunisas Jennajerua pietäh pakkaskuun 12. päivänny, Alžiiras kai se on ilmoitettu virrallizekse pruazniekakse da huogavopäiväkse muan piämiehen käskys 27. talvikuudu vuvvennu 2017. Marokos on berberoin Uuzi Vuozi, sidä pietäh 14. pakkaskuudu, virrallizekse se rodih vuvvennu 2023.

=== Japuonii ===
[[Japounii|Japounies]] virrallistu Uuttu Vuottu pietäh vuvves 1873 lähtijen grigorianskoin kalenduaran mugah 1. pakkaskuudu. Sie Vahnua Uuttu Vuottu eniten ellendetäh ei julianan kalenduaran pruazniekannu, a pruazniekannu nimel &quot;rissyn&quot; 立春 — keviän allun päivänny (sego kitailazen muatalovuskalenduaran allunnu). Tavan mugah ris’s’unan päivymiäry piädyy tuhukuun 4. päiväle grigorianskoin kalenduaran mugah. Vahnan Uvven Vuvven päivänny voibi kävvä pyhih kohtih, moizien kävyndöin aigua japounielazet pannah malittuu, kyzytäh jumaloil tervehytty da hyvytty tuliekse vuottu.

== Joukkokul'tuuras ==

* Mihail Roščinan ozutelmu &quot;Vahnu Uuzi Vuozi&quot; (1966—1967);
* Andrei Voznesenskoin runo &quot;Vahnu Uuzi Vuozi&quot; (1975);
* Oleg Efremovan da Naum Ardašnikovan kinofil’mu &quot;Vahnu Uuzi Vuozi&quot; (1980, [[Nevvostoliitto]], Mihail Roščinan ozutelman mugah).

[[Kategourii:Pruazniekat kirjaimikon mugah ]]
&lt;nowiki&gt;[[Kategourii:Pakkaskuun 14. päivän pruazniekat]]&lt;/nowiki&gt;
[[Kategourii:Uuzi Vuozi]]
[[Kategourii:Uuzi Vuozi Ven'al]]</text>
      <sha1>82ee80jd662ojfovhy20zcwzwqo8h0g</sha1>
    </revision>
    <revision>
      <id>52851</id>
      <parentid>52850</parentid>
      <timestamp>2026-10-20T18:12:03Z</timestamp>
      <contributor>
        <username>Miro Tuomi</username>
        <id>8600</id>
      </contributor>
      <origin>52851</origin>
      <model>wikitext</model>
      <format>text/x-wiki</format>
      <text bytes="8999" sha1="feirihh14k8tulzbw97di7t9cwg8tvv" xml:space="preserve">'''Vahnu Uuzi Vuozi''' on Uuzi Vuozi julianan kalenduaran mugah (vahnua aijanlaskuu myö). Se tulou pakkaskuun 13. da 14. päivien välizel yöl (nämmä päivymiärät vastatah 31. talvikuudu da 1. pakkaskuudu vahnan aijanluvun mugah).

Iče sanayhtymy &quot;vahnu uuzu vuozi&quot; on ezimerki oks’umoronas (se on yhtelaigua älykäs da tolkutoi). Pruazniekan roindu liittyy siirdymizeh julianan kalenduaras grigorianskoih, toizin sanojen uudeh aijanlaskuh, konzu päivymiärät siirryttih edehpäi. Virrallizen Uvven Vuvven ližäkse uvves aijanluvus rodih mahto endizelleh pidiä tädä pruazniekkua vahnan aijanluvun mugah.

Puaksuh niilös mualois, kudamis on levinnyh taba pidiä Vahnua Uuttu Vuottu, ižändöiččijat pravoslavnoit kiriköt iellehgi eletäh julianan kalenduaran mugah, huolimattah virrallizeh grigorianskoin kalenduarah (uudeh aijanluguh), sen tuloksennu virrallizen kalenduaran Rastavu piädyy pakkaskuun. 7 päiväle. A Uvvel Vuvvel kalenduaruperindön mugah pidäs tulla Rastavan jälgeh; daigi äijil [[Ortodoksižus|pravosluavnoih uskoh]] ristittyzien grigorianskoi Uuzi Vuozi piädyy Rastavanpyhän aijakse, kudaman aigua ollah kielletty yllinkylläzet pruazniekkustolat, argihizen syöndy da vesseldyksien piendy. Vahnal Uvvel Vuvvel sih niškoi on suuri rouli.

Vahnu Uuzi Vuozi on ei-virralline pruazniekku (harvembah — virralline), kudamua eniten pietäh niilöis mualois, kus kiriköt eletäh julianan kalenduaran mugah da Rastavua pietäh pakkaskuun 7. päivänny.

== Pruazniekan muantiedo ==
Perindö pruaznuija Vahnua Uuttu Vuottu on levinnyh niilöi mualoi myö, kus on säilynyh pruazniekan piendy julianan kalenduaran mugah libo ollah lujat aziehkuulujat histouriellizet tavat.

Pruazniekkua tietäh Nevvostoliiton endizen alovehen mualois, [[Ven'a]], [[Valgo-Ven'a]], [[Kazahstan|Kazahstuanu]], [[Gruuzii]], [[Armienii]], [[Molduavii]] luguh ottajen, sego pravoslavnoloin kundien keskes [[Baltiekkumeren muat|Baltiekkumeren mualois]].

Merkittävän levenemizen perindö sai [[Serbii|Serbies]], [[Montenegro|Černogouries]], [[Pohjas-Makedounii|Pohjas-Makedounies]], [[Gretsii|Grecies]], [[Rumiinii|Rumiinies]] da [[Horvatii|Horvatien]] pravoslavnolois piirilöis. [[Bosnii-Hertsegovinu|Bosnii-Hertsegovinas]] pruazniekkua pietäh [[Serbskoi tazavaldu|Serbskois tazavallas]].

== Eri mualois ==

=== Ven'a ===
&lt;abbr&gt;20. (30.) talvikuudu vuvvennu 1699&lt;/abbr&gt; Pedri I:n käskys vuvven algu Ven’an valdukunnas siirrettih syvyskuun 1. päiväs pakkaskuun 1. päiväh julianan kalenduaran mugah. Vahnan Uvven Vuvven piendän perindö rodih grigorianskoin kalenduaran käyttöhoton jälgeh vuvvennu 1918, sen täh pakkaskuun 1. päivy julianan kalenduaran mugah rubei vastuamah pakkaskuun 14. päiviä hyväksytyn grigorianskoin kalenduaran mugah.

Kyzelylöin tiedoloin mugah vuozinnu 2024—2025 Vahnua Uuttu Vuottu pidi 58—59 % ven’alazis, vuvvennu 2009 sidä pidi 67 %. Perindö enimiten on levinnyh vahnemban polven rahvahan keskes, kel on enämbi 60 vuottu igiä (66 %), kylien eläjien keskes (64 %), sego Siberin da Loittozen Päivännouzun federuallizis piirilöis (64—65 %). Harvembi toizii pruazniekkua pietäh nuoret rahvas 35 vuodessah, ven’alazet korgeiškolaopastuksenke sego Piiterin da Moskovan eläjät. 65 % ven’alazis ei kannateta ajatustu luadie Vahnas Uvves Vuvves virralline huogavopäivy.

Enimät pruaznuiččijois vastatah Vahnua Uuttu Vuottu kois perehpiiris. Pruazniekan piäpiendytaboi ollah perehen yhtehine syöndykerdu, televizoran kačondu sego perindöllizien syömizien šeimindu, moizien kui olivje-saluatan. Säilyttihgi vahnat tavat, moizet kui vareniekkoin lahju sydämes valmistandu da smuutil kävelendy.

Ven’an pravoslavnoi kirikkö Vahnan Uvven Vuvven enzimäzenny päivänny pidäy Hospodin ymbärileikkuandan päiviä da mustelou Vasiliedu Suurdu (Vuasil’l’an päiviä). Tämä päivy ei ole kirikön Uuzi Vuozi, sidä pietäh 14. syvyskuudu.

=== Nevvostoliiton endizet tazavallat ===
Nevvostoliiton hajuomizen jälgeh, paiči Ven’ua, Vahnua Uuttu Vuottu jatketah pidiä endizien nevvostotazavaldoin eläjät, moizien kui [[Valgo-Ven'a]], [[Kazahstan|Kazahstuanu]], [[Gruuzii]], [[Armienii]], [[Molduavii]] da [[Kirgizii]]. Perindö mugaže säilyy [[Azerbaidžuanu|Azerbaidžuanas]] da [[Uzbekistuanu|Uzbekistuanas]] (kusto, erähien tiedoloin mugah, sidä pidäy läs 40 % eläjis). Pruazniekkua suvaijah ven’ankielizet da pravoslavnoit rahvas Baltiekkumeren mualois da endizes [[Nevvostoliitto|Nevvostoliitos]] muuttanuot Loittozen ulgomuan mualois.

==== Ukrainu ====
[[Ukrainu|Ukrainan]] pravoslavnoin kirikön da [[Ukrainu|Ukrainan]] griekkalaskatolizen kirikön siirrettyy vuvvennu 2023 uudeh julianan kalenduarah, kudai suurel ozal on yhtenmoine grigorianskoin kalenduaranke, Vahnan Uvven Vuvven piendy heitettih virrallizel da kirikön tazol. Täh päivymiäräh liittyjät rahvahan kirikköpruazniekat, moizet kui Melanja Riml’aninin (Malankan) da pyhän Vasilii Suuren päivät siirrettih talvikuun 31. da pakkaskuun 1. päivih.

=== Endine Jugosluavii ===
Vahnan Uvven Vuvven vastuanduperindö säilyi Serbies, Černogouries da Pohjas-Makedounies. Serbies pruazniekkua tietäh Serbien Uuzi Vuozi -nimel (Српска Нова година) libo &quot;Pieni Rastavu&quot;. [[Serbskoi tazavaldu|Serbskois tazavallas]] (oza [[Bosnii-Hertsegovinu|Bosniedu da Hertsegovinua]]) pakkaskuun 14. päivy on virralline huogavopäivy. Pruazniekan piendyperindö mugaže säilyy serbielazien pravoslavnoin uskon rahvahien keskes [[Horvatii|Horvaties]], toimenpidot sie ollah paikallizet, niilöi järjestetäh kunnat.

=== Šveicuarii ===
Vahnua Uuttu Vuottu julianan kalenduran mugah (vahnua Pyhän Sil’vestran päiviä, germ. ''Alter Silvester'') pietäh Šveicuarien erähis germuanienkielizis piirilöisgi. Ven’ah verraten nämmä ei olla kirikön jälgilöi, vai rahvahan vastus grigorianskoih kalenduarah siirdymizele (tämä siirdymine protestuantizes Šveicuaries meni XVII—XVIII vuozisualoil).

=== Kymrinmua ===
[[Kymrinmua|Kymrinmual]] ([[Yhtistynnyh kuningaskundu|Yhtistynnyh Kuningaskundu]]) on olemas Vahnan Uvven Vuvven samanmoine pruazniekku, kudamua tunnetah Hen Galan -nimel (Hen Galan), mi merkiččou julianan kalenduaran mugah Uvven Vuvven alguu. Sinäpiä lapset voijah kävellä kodiloi myö hyvittelypajoloinke da vastah suaja magiedu lahjua.

=== Grecii ===
Vahnan Uvven Vuvven piendyperindö säilyy [[Gretsii|Greciesgi]].

=== Rumiinii ===
[[Rumiinii|Rumiinies]] Vahnua Uuttu Vuottu tietäh ''Revelionul pe stil vechi'' -nimel (sana sanah &quot;Uuzi Vuozi uuttu aijanlaskuu myö &quot;), sidä vastatah pakkaskuun 13. da 14. päivien välizel yöl. Pruazniekku ei ole kogokanzalline, sit pidellähes eniten kanzallizien vähimistölöin ezittäjät, kudamil käytös on julianan kalenduaru ven’alazet-lipovanat, ukrainalazet [[Rumiinii|Rumiinies]] da serbielazet.

=== Alžiiru, Marokko, Tunisu ===
Pohjas-Afriekan kandurahvahien berberoin (amazigoin) kalenduaru perustuu julianan kalenduarah, kudamua käytettih muatalovustarbehih [[Riimu|Riiman]] valdukunnan aijois lähtijen. Samah aigah berberoin aijanlasku alguau vuvves 950 enne Hristosan roindua, konzu livielaine faraonu berberoin kanzua [[Šešonk]] I nouzi valduistuimele [[Jegiptu|Jegiptas]].) Muga berberat perindön mugah pietäh Uuttu Vuottu julianan kalenduaran mugah. Tämä päivymiäry on sama kui Vahnan Uvven Vuvven piävymiäry toizis mualois, vaigu berberoil Uuzi Vuozi ei ole vahnu, se on piäpruazniekkoi.

Berberoin Uuttu Vuottu sanotah Jennajerakse (Yennayer), mugaže sidä tietäh kui &quot;marokkolaine Uuzi Vuozi&quot;.

Pruazniekan piendypäivy vaihtelou. Alžiiras da Tunisas Jennajerua pietäh pakkaskuun 12. päivänny, Alžiiras kai se on ilmoitettu virrallizekse pruazniekakse da huogavopäiväkse muan piämiehen käskys 27. talvikuudu vuvvennu 2017. Marokos on berberoin Uuzi Vuozi, sidä pietäh 14. pakkaskuudu, virrallizekse se rodih vuvvennu 2023.

=== Japuonii ===
[[Japounii|Japounies]] virrallistu Uuttu Vuottu pietäh vuvves 1873 lähtijen grigorianskoin kalenduaran mugah 1. pakkaskuudu. Sie Vahnua Uuttu Vuottu eniten ellendetäh ei julianan kalenduaran pruazniekannu, a pruazniekannu nimel &quot;rissyn&quot; 立春 — keviän allun päivänny (sego kitailazen muatalovuskalenduaran allunnu). Tavan mugah ris’s’unan päivymiäry piädyy tuhukuun 4. päiväle grigorianskoin kalenduaran mugah. Vahnan Uvven Vuvven päivänny voibi kävvä pyhih kohtih, moizien kävyndöin aigua japounielazet pannah malittuu, kyzytäh jumaloil tervehytty da hyvytty tuliekse vuottu.

== Joukkokul'tuuras ==

* Mihail Roščinan ozutelmu &quot;Vahnu Uuzi Vuozi&quot; (1966—1967);
* Andrei Voznesenskoin runo &quot;Vahnu Uuzi Vuozi&quot; (1975);
* Oleg Efremovan da Naum Ardašnikovan kinofil’mu &quot;Vahnu Uuzi Vuozi&quot; (1980, [[Nevvostoliitto]], Mihail Roščinan ozutelman mugah).

[[Kategourii:Pruazniekat kirjaimikon mugah]]
[[Kategourii:Pakkaskuun 14. päivän pruazniekat]]
[[Kategourii:Uuzi Vuozi]]
[[Kategourii:Uuzi Vuozi Ven'al]]</text>
      <sha1>feirihh14k8tulzbw97di7t9cwg8tvv</sha1>
    </revision>
  </page>
  <page>
    <title>Rastavu</title>
    <ns>0</ns>
    <id>17529</id>
    <revision>
      <id>52853</id>
      <timestamp>2026-10-20T18:53:43Z</timestamp>
      <contributor>
        <username>Miro Tuomi</username>
        <id>8600</id>
      </contributor>
      <comment>Uuzi sivu:  {| class=&quot;infobox&quot; style=&quot;border: 1px solid #a2a9b1; border-collapse: collapse; padding: 5px; width: 300px; font-size: 90%; background-color: #f8f9fa; float: right; margin: 0 0 1em 1em;&quot; |- ! colspan=&quot;2&quot; style=&quot;text-align: center; font-size: 130%; font-weight: bold; padding: 10px 5px;&quot; | Rastavu |-  | colspan=&quot;2&quot; style=&quot;text-align: center; padding: 5px;&quot; | [[File:Nativity (15th c., Annunciation Cathedral in Moscow).jpg|270px|Икона Рождества Христова]] |-  |...</comment>
      <origin>52853</origin>
      <model>wikitext</model>
      <format>text/x-wiki</format>
      <text bytes="13780" sha1="njtzhjxqbx4o97p3gh5f6jug6w7kqlm" xml:space="preserve">
{| class=&quot;infobox&quot; style=&quot;border: 1px solid #a2a9b1; border-collapse: collapse; padding: 5px; width: 300px; font-size: 90%; background-color: #f8f9fa; float: right; margin: 0 0 1em 1em;&quot;
|-
! colspan=&quot;2&quot; style=&quot;text-align: center; font-size: 130%; font-weight: bold; padding: 10px 5px;&quot; | Rastavu
|-

| colspan=&quot;2&quot; style=&quot;text-align: center; padding: 5px;&quot; | [[File:Nativity (15th c., Annunciation Cathedral in Moscow).jpg|270px|Икона Рождества Христова]]
|-

| style=&quot;vertical-align: top; font-weight: bold; padding: 5px; width: 30%;&quot; | Tiippu
| style=&quot;vertical-align: top; padding: 5px;&quot; | Joudopruazniekkupäivy
|-

| style=&quot;vertical-align: top; font-weight: bold; padding: 5px;&quot; | Virrallizesti
| style=&quot;vertical-align: top; padding: 5px;&quot; | Hospodi Jumalan da Pellastajan meijän Iisus Hristosan oma Rastavu
|-

| style=&quot;vertical-align: top; font-weight: bold; padding: 5px;&quot; | Pietäh
| style=&quot;vertical-align: top; padding: 5px;&quot; | [[Hristianskoi usko|Hristossah uskoh]] ristityt
|-

| style=&quot;vertical-align: top; font-weight: bold; padding: 5px;&quot; | Päivymiäry
| style=&quot;vertical-align: top; padding: 5px; | [[7. pakkaskuudu]] libo [[25. talvikuudu]]
|-

| style=&quot;vertical-align: top; font-weight: bold; padding: 5px;&quot; | Piendy
| style=&quot;vertical-align: top; padding: 5px;&quot; | kirikkösluužbat
|}

'''Rastavu''' on [[Hristianskoi usko|Hristossah uskoh]] ristittylöin tärgevimii pruazniekkoi, se perustettih [[Neičyt Maria|Neičyt Marian]] [[Iisus|Iisus Hristosan]] suandan kunnivokse Viflijem-linnas, sit aijas lähti nygöine aijanlasku. Nygözel aijal Rastavan pruazniekkua [[Ven'a|Ven'an]] pruavosluavizet rahvas pietäh pakkaskuun 7. päivänny, mi julianan kalenduaran mugah on talvikuun 25. päivy.

Rastavan päivy, kudamua pietäh 7. pakkaskuudu, [[Ven'a|Ven’al]] on virralline joudopruazniekkupäivy.

== Histourii ==
Kniäzi Vladimiran vuvvennu 988 Ven’an Hristosan uskoh ristindän jälgeh rahvahal rodih uuzi tärgei pruazniekku — Rastavu. Sen täh, gu kaksiuskovažus oli tavalline dielo Muinazel [[Ven'a|Ven’al]], Rastavan pravoslavnoloin piendytaboin rinnal oldih valehjumalahuskon pivot. Muga Synnynmuanaigua Rastavas da Vieristässäh samanaigazesti kirikkösluužbienke arbailtih tuliedu aigua, käveltih smuutoinnu, torattih kulakoil, pajatettih Rastavan pajoloi, oligi muudu perindöllisty iluo da kižua.&lt;blockquote&gt;&quot;''Kiriköspäi tulduu rahvas musteli paganallistu Kol'adua iespäi kannettih rastavan tiähtii, ylistettih Hristua, samal aigua rallatettih pajoloi da tresnittih kižoi''&quot;.&lt;/blockquote&gt;XIV—XV vuozisualoil Ven’an pravoslavnoi kirikkö miäräi da azetti käyttöh uskondopruazniekkoin virrallizet piendysiännöt. XVI—XVII vuozisualoin aigua kiistu kaksiuskovažuttu vastah oli jo valdivon poliitiekan ozannu. Yhtelläh erähät paganallizet Synnynmuanaijan piendytavat jiädih rahvahan elokseh endizelleh (enne kaikkie arbailendat).

XVII vuozisuan lopus — XVIII vuozisuan allus Ven’al moudah tuli taba pidiä temuattizii teatruezityksii Vertep-nimel: Rastavannu erinomazes juaššiekku-vertepas tyttilön avul ozutettih Iisus Hristosan roindua luolas, kus händy piettih peitos tsuari Irod I Suures. Tämä ezityksien ozutanduperindö kesti vuodessah 1917, kuni ei roinnuh Ligakuun vallankomovustu. XIX vuozisuan loppupuolel Rastavan vältämättömänny ozannu kui linnas, mugai hierus oli čomendettu Rastavan kuuzi  (ven.)olo., XX vuozisuan algupuoles lähtijen lahjoi rubei tuomah Santa-Klausan yhtenjyttyine hengi — karjalaine [[Pakkasukko]].

Vuozinnu 1920 Nevvostoliiton valdivollizen jumalanuskomattomuon ideolougiikiistan hantuzis nouzi uskondopruazniekkuvastaine borču, Rastavan piendiägi vastah, da nennien pruazniekkoin vaihtamine muallizil vastinehil. Komsomolas rodih yksi uskondonvastazen kuhkutuksen johtai levittäi, vuvves 1922 vuodessah 1923 hovus oli kogo [[Nevvostoliitto|Nevvostoliiton]] hommu &quot;komsomolan rastavan&quot; järjestämizekse.

Nevvostoliiton jogavuodehizis kalenduarois (vuodessah 1929) kirikköpäivii, Rastavan päiviägi, eri vuozinnu merkittih libo pruazniekoikse, libo huogavundupäivikse. Vuozien 1919—1923 kalenduarois Rastavan päivikse merkittih pakkaskuun 7. da 8. päivät (vuvvennu 1918 muan siirdämizen täh grigorianskoih kalenduarah), vuozinnu 1924—1929 — talvikuun 25. da 26 päivät. (Segasotku päivymiärienke liityi Rahvahan komissuaroin nevvoston piätökseh vuvvennu 1918 ottua käyttöh &quot;päivänlaskujevrouppalazen&quot; (grigorianskoin) kalenduaran, kudamua ei hyväksynnyh Ven’an pravosluavine kirikkö).

Rahvahan komissuaroin nevvoston piätökses 24. syvyskuudu vuvvennu 1929 &quot;Ruado- da huogavunduaijas laitoksis, kuduat siirrytäh jatkujah tuotandonedälih&quot; nevvostokalenduaraspäi otettih iäre uskondopruazniekat, Rastavugi oli täs joukos: ''&quot;Uvven vuvven päivänny da kaikkien uskondopruazniekkoin päivinny (endizinny erihuogavundupäivinny) kaikin ruatah yhtenjyttyöh kaikile yhtehizien perustehien mugah&quot;''. Kohti Rastavua pidämisty ei kielletty, ga terväh Leningruadas jullattih käsky &quot;Vihandoin istutuksien kuadamizen da myöndän kieldämizes uskondopidoloin da taboin periä&quot;, mi toziolos ilmoitti Rastavan taboi kiellonalazikse, zakonan ulgopuolizikse. Net, ket peitoči jatkettih pidiä tädä päiviä, voidih kielitändäs kaimata virran da jiäjä partien liputtah. Sen ližäkse Rastavan piendiä da kuustu vastastu ideolougiihommua piettih runomuvvosgi:&lt;blockquote&gt;''Myö emmo anna kuadua nuordu kuustu,''

''Emmogo anna čällätä meččii, kuadua net tolkuttah.''

''Vaigu se, ken on papin dovariššu, on valmis pruaznuiččemah kuustu.''

''Myö sinunke olemmo pappiloin vihamiehet. Rastavua meile ei pie.''

—  Aleksandr Vedenskii (runoilii) «Emmo anna!»&lt;/blockquote&gt;Vuozinnu 1935—1936 Rastavuperindöt roittih muallizen nevvostopruazniekan Uvven Vuvven pakkaskuun 1. päivänny piendän perindölöikse. Sit aijas lähtijen &quot;rastavan kuustu&quot; nygyaijan Ven’al pietäh muuttumattomannu &quot;uvvenvuvven kuuzennu&quot;. Lahjat, pakkasukon kävyndät (kudaman kuva oli olemas vie vallankumovukseniellizel Ven’algi) mugaže roittih kuulumah uvvenvuvven piendäh. Vuvvennu 1937 Moskovan Ammattiliittoloin talois Uvven Vuvven vastuandupruazniekas Pakkasukon abuniekan da vunukan roulis enzikerdua ilmestyi Lumineičoi — ven’alaine suarnalline piähengi, kudai ei koskei Rastavah.

Kogonah Rastavan pruazniekku oli suadu kundoh vuvvennu 1990, konzu Ven'an federatiivizen socialistizen nevvostotazavallan Korgeviman Nevvoston piätökses pakkaskuun 7. päivy, Rastavan päivy, ilmoitettih lebopäiväkse, pakkaskuun 7. päivy vuvvennu 1991 oli joudopäivy. Yhtelläh Ven'an federatiivizen socialistizen nevvostotazavallan erähis tazavallois, ezimerkikse, Tatuaroin avtonoumizes socialistizes nevvostotazavallas, tämä piätös jäi huomuamattah muga sanotun Iččenäžysparuadan täh, sinäpiän ruattih kai valdivollizet laitokset. Nygözel aijal Rastavu kuuluu uvvenvuvven yhtenäzeh pitkäh lomah, kudai algavuu Uvves Vuvves (libo sidä vaste) da kestäy pakkaskuun 8. päivässäh.

== Pruazniekan piendyperindöt ==

=== Ennevahnallizet tavat ===
Erähis kohtis meijän päivissäh säilyi ennevahnalline taba kävellä smuutil konzu smuutat Rastavua vaste da Synnynmuanaigua käydih taloloi myö, puaksuh seibähänke, kudaman piäh oli kiinitetty koisluajittu tiähti, ylistettih Hristossua da toivotettih pajattajen hyvytty, vastah suadih gostinčua pruazniekkustolalpäi. Tädä slavjuanoin menuo kuvuajien literatuurutevoksien joukos on N. V. Gogol’an &quot;Yö Rastavua vaste&quot;. Samal aigua Ven’an valdukunnas voimas olii zakon kieldi &quot;Rastavua vaste da jällel, Synnynmuanaigua, ennevahnallizien valehjumalahuskondan kerdomuksien mugah kävvä kižoih, šuorivuo valehjumaloin sobih, pihoil pläšniä heittiä da muanittajua pajuo pajattua&quot;.

Yleizenny Rastavan tavannu paganallizien juurienke hierulois oli luvva da sen jälles poltua olgisuabru. Kaiken sen aijan kogo heimokundu seizoi kunnivoitettavas vaikkaniolos, kuni olgi ei palanuh loppussah. Rahvahan uskomuksen mugah, kuolluot ezi-ižät sikse aigua tullah lämbiemäh tulelluo, kuduan viritettih heijän omat, da voijah avvuttua hyväperäzen muan kundoh suandua. Synnynpäivän ehtäl algavui arbailenduaigu.

Ennevahnas ven’alazet muanruadajat sanottih pahakse, gu enzimäzenny gost’annu, kudai tuli taloih Rastavannu, oli naine — uskottih, perehen naispuoli rubieu kaiken vuvven läžimäh. Rastavakse emändät ruokittih kodiloi, iče pezevyttih kylys, stolale pandih puhtas pyhkin, pruazniekakse varustettih uuttu sobua, kudamat pandih piäle jo huondekses, sendäh gu uskottih, sit rippuu tulii vuozi, rodieugo se sualehienke. Enne huondesveruo ei sunnuh juvva vetty, uskottih, gu vetty juonnuttu kaiken kezän rubieu juotattamah. Ozattomuksii da pahua varaten Rastavannu nimidä ei ruattu, eigo pletitty, eigo nieglottu, eigo ommeltu. Syöndystolan jallat sivotottih yhteh nuoral, gu žiivatat ei pageiltas, pyzyttäs karjas. Päiväl, huondeskirikkösluužban jälgeh, papit käveltih uskovazien kodiloi myö ylistämäs Hristossua. Synnynpäivy oli Rastavan pyhän jälgimäine päivy.

=== Nygyaigazet piendytavat ===

==== Muallizet ====
Päivänlaskujevrouppalazih mualoih da [[Amerikan Yhtysvallat|Amierikan Yhtysvaldoih]] verraten, Rastavu nygyaijan [[Ven'a|Ven’al]] suurimal ozal on uskondopruazniekku da pyzyjii sovittuloi muallizii perindölöi sil ei ole. Ven’alazien enimistö pidäy Rastavua perehpruazniekannu. Kogo Ven’an yhteiskunnallismielen tutkimuskeskuksen kerättylöin tiedoloim mugah, Ven’an pravosluavizen kirikön Rastavu-pruazniekkua pidäy 72 % kaikkien uskoloin ven’alastu, 73 % kudamis pietäh sidä kois, perehen da omahizien piiris, gost’ua vastaten. Vallankumovukseniellizen Ven’an da Nevvostoliiton enzivuozien Rastavan piendyperindöt, kudamii siirrettih Uvven Vuvven pidämizeh, enimäl säilyttih meijän päivissäh da ollah rahvahal hovus kaikkien uvvenvuvven pruazniekkoin aigua (Rastavannugi pakkaskuun 7. päivänny).

==== Uskondotavat ====
Pakkaskuun 6. da 7. päivän välizel yöl Ven’an federuallizien TV-kanualoi myö ozutetah Rastavan pruazniekkukirikkösluužbua: suurdu ehtysluužbua, huondessluužbua da liturgiedu (vuvves 2001 lähtijen Moskovan Hristosan pellastajan kiriköspäi  (ven.)olo.). Enzimästy kerdua niilöi transliiruittih vuvvennu 1992 Enzimäine da RTR (nygöi — Rossija-1) -kanualat.

Ven’an pravosluavine kirikkö pidäy Rastavua toizekse tärgienny pruazniekannu Äijänpäivän jälgeh. Enne Rastavua on monipäiväine Rastavan pyhä, kudai kestäy kylmykuun 28. päiväs pakkaskuun 6. päivässäh.

== Rastavan ildaine ==
Ennevahnas Rastavan stolan syömizii mietittih hyväzesti.

Enne &quot;enzimäzen tiähten&quot; jiävindiä taivahale Rastavua vaste syvvä ei annettu, lapsilegi (kudamile tavan mugah hoivendettih pyhäoloi) — Synnynpäivy on Rastavan pyhän  (ven.)olo. kovin päivy. Ehtäl stolale nostettih nižuine pudro mejen da muakkusiemenienke, da sen jälgeh kaikin mendih kirikköh Rastavan sluužbale.

Tossupiän oli pruazniekkumurgin libo ildaine — rahvas syödih magiembua syömisty pyhitändän jällel. Rastavan stolah tavan mugah kučuttih yksinäzii tuttavii. Uskottih, yhtehizeh syöndykerdah voibi tulla iče [[Iisus|Iisus Hristos]], sentähgi veriälöi piettih avvoi, daigi jogahistu, ken tuli pertih, istutettih stolah, nikedä gostitandattah koispäi ei laskiettu.

Rastavakse pastettih eläinhuahmoloin muodostu piiruadu, niilöil čomendettih pertilöi da työttih lahjakse omile da tuttavile.

Vahnan Ven’an Rastavan stolan tärgielöinny da vältämättöminny syömislajiloinnu oldih eriluaduh valmistetut syömizet počinlihas: žuarittu počinpoigu, täytetty počin piä, žuaritut lihapalat, studeni. Rastavan stolale pandih vie muudugi lihahistu syömisty: hanhie juablokoinke, jänöidy kannatekses, meččylinduu, lambahanlihua, ynnällisty kalua da muga ielleh. Žuarittuloin da pastettuloin suurien lihapaloin, ynnälleh pastettuloin linduloin da kaloin kyllys pruazniekkustolal johtui ven’alazen päčin erinomazes rakendehes, kudamah sai panna suurikogostu eihenty.
[[Failu:Божићна_вечера_(traditional_Christmas_dinner;_Folklore_of_Serbia).jpg|vasen|pienoiskuva|Serbskoi rastavan ildaine.]]
Hienozikse leikatut lihat da syödävät syväimykset keitettih padazis yhtes perindöllizen nodriehkon kuašanke. Rastavan vältämättömänny syömislajinnu, kuigi toizinnu pruazniekoinnu, oldih piiruat: umbinazet da avvonazet, ruahtopiiruat, kikit, kyčöit, pyöräköt, kuleb’aka-kokoipiiruat, kurniekat, venehyt-piiruat, saječka-päpit, rastegai-piiruat avvonazen keskiozanke, šan’ga-pyöräköt. Varustettih padapastostu, pastettih kyrziä (vall’l’oidu, čupukkua). Syväindy oli mondu lauduu da eri maguh (kazviperäzet, ouvešši-, fruktu-, griba- da sieni-, [[liha]]-, kala-, ruahto- da segasyväimet).

Ven’an Rastavan stolan magiet syömizet ei oldu sen verdua monipuolizet. Stolal oli marjua, puunandindu, pastilua, priädniekkiä, rouzončiekkua, pečen’n’iä, metty. Juodih keitettyy juomistu (kampottua da magiedu suuppua, palavua juomistu mejes da mavustehis), kiiselii, XVIII vuozisuan allus lähtijen — kitailastu [[Čuaju|čuajuu]].

Midä syömisty jäi syöndyveros, net viettih aijan tuakse, gu hukat, &quot;ristakanzan hyvyön opittuu da tiijustettuu&quot;, ei ruattas pahua, ei koskiettas muanruadajien žiivattukarjua. Toizen perindön mugah, Rastavan stolaspäi jiännyöt syömizet annettih vahnoile da köyhile. Ven’an erähil alovehil stolua ei ruokittu huondeksessah, sendäh gu rahvahan uskomuksen mugah, kuolluot omatgi voijah tulla stolah.
[[Kategourii:Hristianskoi usko|R]]
[[Kategourii:Pravosluavizet pruazniekat|R]]</text>
      <sha1>njtzhjxqbx4o97p3gh5f6jug6w7kqlm</sha1>
    </revision>
  </page>
  <page>
    <title>Šablonu:Potd/2026-10-21</title>
    <ns>10</ns>
    <id>17530</id>
    <revision>
      <id>52854</id>
      <timestamp>2026-10-20T18:58:55Z</timestamp>
      <contributor>
        <username>Frhdkazan</username>
        <id>283</id>
      </contributor>
      <comment>Uuzi sivu: Hoverfly October 2007-21.jpg</comment>
      <origin>52854</origin>
      <model>wikitext</model>
      <format>text/x-wiki</format>
      <text bytes="28" sha1="efgjb0hlwp85im8qti6eq6yvbmr875m" xml:space="preserve">Hoverfly October 2007-21.jpg</text>
      <sha1>efgjb0hlwp85im8qti6eq6yvbmr875m</sha1>
    </revision>
  </page>
  <page>
    <title>Šablonu:Motd/2026-10-21</title>
    <ns>10</ns>
    <id>17531</id>
    <revision>
      <id>52855</id>
      <timestamp>2026-10-20T19:01:35Z</timestamp>
      <contributor>
        <username>Frhdkazan</username>
        <id>283</id>
      </contributor>
      <comment>Uuzi sivu: Moot Party.webm</comment>
      <origin>52855</origin>
      <model>wikitext</model>
      <format>text/x-wiki</format>
      <text bytes="15" sha1="05yqnxjthtua4kkuaa44e22y5194r4j" xml:space="preserve">Moot Party.webm</text>
      <sha1>05yqnxjthtua4kkuaa44e22y5194r4j</sha1>
    </revision>
  </page>
  <page>
    <title>Ruskealan ekspressu</title>
    <ns>0</ns>
    <id>17532</id>
    <revision>
      <id>52859</id>
      <timestamp>2026-10-21T10:17:02Z</timestamp>
      <contributor>
        <username>Miro Tuomi</username>
        <id>8600</id>
      </contributor>
      <comment>Uuzi sivu: {| class=&quot;infobox&quot; style=&quot;border: 1px solid #a2a9b1; border-collapse: collapse; padding: 5px; width: 300px; font-size: 90%; background-color: #f8f9fa; float: right; margin: 0 0 1em 1em; color: #000000;&quot; |- ! colspan=&quot;2&quot; style=&quot;text-align: center; font-size: 125%; font-weight: bold; padding: 5px 5px 0 5px; color: #000000;&quot; | Juna № 921/922 и 923/924 |- ! colspan=&quot;2&quot; style=&quot;text-align: center; font-size: 125%; font-weight: bold; padding: 0 5px 10px 5px; color: #000000;&quot; | «Ру...</comment>
      <origin>52859</origin>
      <model>wikitext</model>
      <format>text/x-wiki</format>
      <text bytes="8343" sha1="szm195wujo3pt4wbxbnkz5iqj3o3jxy" xml:space="preserve">{| class=&quot;infobox&quot; style=&quot;border: 1px solid #a2a9b1; border-collapse: collapse; padding: 5px; width: 300px; font-size: 90%; background-color: #f8f9fa; float: right; margin: 0 0 1em 1em; color: #000000;&quot;
|-
! colspan=&quot;2&quot; style=&quot;text-align: center; font-size: 125%; font-weight: bold; padding: 5px 5px 0 5px; color: #000000;&quot; | Juna № 921/922 и 923/924
|-
! colspan=&quot;2&quot; style=&quot;text-align: center; font-size: 125%; font-weight: bold; padding: 0 5px 10px 5px; color: #000000;&quot; | «Рускеальский экспресс»
|-

| colspan=&quot;2&quot; style=&quot;text-align: center; padding: 5px;&quot; | [[File:Паровоз, Рускеальский экспресс 20210708 110751.jpg|270px]]
|-

! colspan=&quot;2&quot; style=&quot;text-align: center; font-size: 80%; font-weight: bold; color: #72777d; padding: 5px; text-transform: uppercase; letter-spacing: 0.5px;&quot; | Piätiijot
|-

| style=&quot;vertical-align: top; font-weight: bold; padding: 5px; width: 35%; color: #000000;&quot; | Kategourii
| style=&quot;vertical-align: top; padding: 5px; color: #000000;&quot; | matkailujuna
|-

| style=&quot;vertical-align: top; font-weight: bold; padding: 5px; color: #000000;&quot; | Valmistai
| style=&quot;vertical-align: top; padding: 5px; color: #000000;&quot; | Vagonoinrakenduszavodu «Ammendorf»
|-

| style=&quot;vertical-align: top; font-weight: bold; padding: 5px; color: #000000;&quot; | Kompanii
| style=&quot;vertical-align: top; padding: 5px; color: #000000;&quot; | OAO «Ven'an raududorogoin» kovavauhtizen yhtevyksen direkcii
|-

| style=&quot;vertical-align: top; font-weight: bold; padding: 5px; color: #000000;&quot; | Matku
| style=&quot;vertical-align: top; padding: 5px;&quot; | [[Sordavala|&lt;span style=&quot;color: #722cb1; font-weight: bold;&quot;&gt;Sordavalu&lt;/span&gt;]] — [[Ruskeala-mägipuusto|&lt;span style=&quot;color: #722cb1; font-weight: bold;&quot;&gt;Ruskeala-mägipuusto&lt;/span&gt;]]&lt;br&gt;[[Ruskeala-mägipuusto|&lt;span style=&quot;color: #722cb1; font-weight: bold;&quot;&gt;Ruskeala-mägipuusto&lt;/span&gt;]] — [[Sordavala|&lt;span style=&quot;color: #000000; font-weight: bold;&quot;&gt;Sordaval&lt;/span&gt;]]
|-

| style=&quot;vertical-align: top; font-weight: bold; padding: 5px; color: #000000;&quot; | Azetuksien lugu
| style=&quot;vertical-align: top; padding: 5px; color: #000000;&quot; | ekspressu
|-

| style=&quot;vertical-align: top; font-weight: bold; padding: 5px; color: #000000;&quot; | Aigu matkas
| style=&quot;vertical-align: top; padding: 5px; color: #000000;&quot; | 1 čuassu
|-

| style=&quot;vertical-align: top; font-weight: bold; padding: 5px; color: #000000;&quot; | Piduhus
| style=&quot;vertical-align: top; padding: 5px; color: #000000;&quot; | 29 km
|-

| style=&quot;vertical-align: top; font-weight: bold; padding: 5px; color: #000000;&quot; | Puaksuvus
| style=&quot;vertical-align: top; padding: 5px; color: #000000;&quot; | ymbäri vuvven, joga päiviä
| group1 = 
|}
'''Ruskealan ekspressu&quot;''' on kovavuahtine merkiretrojuna № 921/922 da 923/924, kudai ajau matkailumaršruutal [[Sortaval|Sordavalu]] — [[Ruskeala (mägipuusto)|Ruskeala-mägipuusto]] — [[Sortaval|Sordavalu]] kezäkuun 1. päiväs vuvvennu 2019.

Se on Ven'al ainavo juna, kudai ajau höyryl da kulgou joga päiviä. Muas jälgimäine matkustajien juna höyryl ajeli 1980-luvun allus.

== Histourii ==
Ruskealan ekspresan erähii alguhpanijoi oli Ruskeala-mägipuuston enzimäine johtai Aleksandr Artemjev. Idein kannatti Dmitrii Pegov  (ven.)olo., kudai silloi oli OAO Ven'an raududorogat -laitoksen johtajannu matkustajien vedämizen puoles. Enzimäzeh matkah retrojuna lähti 1. kezäkuudu vuvvennu 2019. Tämän tapahtuman kunnivokse Sordavalan stansiel &quot;elävytettih&quot; histourien aigu: matkustajii vastattih &quot;mennyön aijan rahvas&quot; XIX vuozisuan lopun — XX vuozisuan allun ruutis.

Työndiä matkah suoru juna Karjalan tazavallan piänähtävykseh sai kohendamizen jälles: Sordavalu — Ruskeala-mägipuusto -matkal luajittih uvvessah läs 2,5 kilometrii raududorogua, kohendettih Sordavalan stansien platformu da endizen lokomotiivudepon kiännälmyskruugu, pandih kundoh inženierukommunikaciet junah vien suattamizekse da sen tehniellizeh huoldoh niškoi. Mägipuuston lähäl nostettih väliaigaine platformu retrojunah nähte.

Matkustajii Ruskeala-mägipuustoh vedäjän Ruskealan ekspresan työndämizen hyvyös sai suurendua matkustajien lugu 20 %:l. Junan käyndän enzimäzen kuun aigah sil ajoi 3600 hengie. Vuvves se vedi enämbän 50,5 tuhattu matkustajua.

Elokuul vuvvennu 2019 Raududorogan ruadajan päiväkse otettih käyttöh kartu &quot;Kolmikko&quot;  (ven.)olo. (ven. ''«Тройка»'') Ruskealan ekspresan kuvanke. Kaikkiedah piästettih ilmah 300 kartua, oza niilöis myödih Moskovan metron kasois. Vuvvennu 2019 kylmykuun pruazniekoin aigah Karjalan kul’tuuru- da taidokolledžan opastujat ozutettih Ruskealan ekspresas spektakli syvendyseffektankeг.

26. talvikuudu vuvvennu 2020 Ruskealas oldih junan kiännälmyskierron pruazniekkuavuajazet, tämän hyvyös suau käyttiä Ruskealan ekspressah niškoi yhty junua kahten sijah.

Ruskealan ekspresan työndämine azetti matkailun kehittämizen vektoran Luadogan pohjasrannikol dai kogo muas: ruvettih kehittämäh paravuzumatkoi Ven'ua myöte, roittih uvvet maršruutat Sordavalas da Sordavalan piiris: (ven. ''«Ладожская нерпочка»'', kaksikerroksine juna Moskovassah, rel'suavtoubusat  (ven.)olo. eri čurih).

1. kezäkuudu vuvvennu 2024 Sordavalas piettih junan 5-roindupäiväle omistettu pruazniekku: oli pruazniekkupiduo, raududorogufotokuvien ozuttelu, &quot;paravozoin kulgu&quot; da pruazniekkukonsertu, kudai loppih ilotuliloih. Viijes vuvves Ruskealan ekspressu vedi enämbän 670 tuhattu matkustajua, ajoi enämbän 270 kilometrii, luadi enämbän 7000 reissuu.

Ruskealan ekspresan kuulužuos sai liittyö yhtehizeh ruadoh Pakkasukon junanke, sen hyvyös matku rodih kuulužakse talven aiguagi.

== Junan ominažuot ==
Ruskealan junat ollah nevvostolazet paravozat. Enzimäzeh matkah ajoi Э&lt;sup&gt;р&lt;/sup&gt;-sarjan paravozu. Sit käytettih ЛВ-, П36-, СО18-, С&lt;sup&gt;у&lt;/sup&gt;-sarjoin paravozoi. Vuvven 2025 tiedoloin mugah joga päiviä ajeltah Л-sarjan paravozat.

Junah kuuluu viijes seiččemessäh vagonua (se rippuu matkustajien luvus) — kupeen retrovagonat istundupaikoinke da restoruanuvagonu. Junan vagonat on mualattu sinizikse: ihan mostu värii käytettih vuvves 1879 tsuarin Ven’al &quot;berlinoih&quot; niškoi — enzimäzen kluasan vagonoih niškoi, kudamat oldih ylen mugažat da oli tarkoitettu aristokruatieh, suurih virguniekkoih da elokkahih matkustajih niškoi.

== Syväinpuoli ==
Junan syväinpuoli on luajittu XIX vuozisuan lopun — XX vuozisuan allun stiilin mugah, sit on Ven'an valdukunnan aijan raududoroguvagonoin elementoi. Sen čomendamizes käytettih histouriellistu aigua ozuttajii elementoi: nahkahizii pehmielöi pertilomuloi, tuuhieloi vihandoi zuavessiloi, lampoi sen aijan kehyksienke, mustuvalgieloi kuvii. Junan ruadajat on sellitty sobih, kudamii ommeltih arhiivukoupieloin mugah, se suurendau vahnah aigah syvendymizen vaikutustu.

Junal on erilline fotokupee, kudamas on käytetty retrorekviziittua: vintažuvehkehii (šliäppiä, veijerua), vahnanaigazii lehtilöi da čamodanua. Sit kupees kerras suau luadie fotokuvii.

Restoruanuvagonat on kaunistettu eri stiililöin mugah:

* vagonu XIX vuozisuan stiilin mugah on kaunistettu histouriellizen dizainan elementoil, sidä käytettih klassiellizis raududorogurestoruanois;
* vahnan ven’alazen stiilin mugah luajitus vagonas nägyy ven’alazen arhitektuuran ominažuksii puuhizien elementoin da rahvahan kirjoinke.

Histouriellizeh tabah vagonoi luajittih Voronežan vagonoin kohenduszavodal.

== Junan matku da sen ohjelmu ==
Juna ajelou Sordavalu — Ruskeala-mägipuusto — Sordavalu -maršruuttua myöte vuvven 2019 kezäkuun 1. päiväs. Keskimiäräine vauhti on 40—60 km/č, aigu matkas — 1 čuassu. Virrallizen nimen — Ruskealan ekspressu — juna sai sen käyndykohtan — Ruskeala-mägipuuston mugah. Junan lähtendyaigu on kiini kovavauhtizen Lastočka-junan tulendas Piiteri — Sordavalu-maršruutal.

Jälles Ruskeala-mägipuustoh tulendua on viizi čuassuu kestäi azetus, sit aijas matkustajat voijah kävvä mägipuustoh kaččomah kanjonua da sen kaunehii nägöaloi, ajella trolleil järvyön piäl, heittyö muanalazih luolih, oppie karjalazii syömizii paikallizes koufeilas.

Matkan ližäkse matkustelijoi kiinnostau Ruskealan ekspresan tehnielline huoldo: ajandučuran vaihtandu sen loppustansiel, sen täyttämine viel da muut.</text>
      <sha1>szm195wujo3pt4wbxbnkz5iqj3o3jxy</sha1>
    </revision>
    <revision>
      <id>52860</id>
      <parentid>52859</parentid>
      <timestamp>2026-10-21T10:19:25Z</timestamp>
      <contributor>
        <username>Miro Tuomi</username>
        <id>8600</id>
      </contributor>
      <origin>52860</origin>
      <model>wikitext</model>
      <format>text/x-wiki</format>
      <text bytes="8290" sha1="75reliz2knbsb07iy6mg06l5x4qovhe" xml:space="preserve">{| class=&quot;infobox&quot; style=&quot;border: 1px solid #a2a9b1; border-collapse: collapse; padding: 5px; width: 300px; font-size: 90%; background-color: #f8f9fa; float: right; margin: 0 0 1em 1em; color: #000000;&quot;
|-
! colspan=&quot;2&quot; style=&quot;text-align: center; font-size: 125%; font-weight: bold; padding: 5px 5px 0 5px; color: #000000;&quot; | Juna № 921/922 и 923/924
|-
! colspan=&quot;2&quot; style=&quot;text-align: center; font-size: 125%; font-weight: bold; padding: 0 5px 10px 5px; color: #000000;&quot; | «Рускеальский экспресс»
|-

| colspan=&quot;2&quot; style=&quot;text-align: center; padding: 5px;&quot; | [[File:Паровоз, Рускеальский экспресс 20210708 110751.jpg|270px]]
|-

! colspan=&quot;2&quot; style=&quot;text-align: center; font-size: 80%; font-weight: bold; color: #72777d; padding: 5px; text-transform: uppercase; letter-spacing: 0.5px;&quot; | Piätiijot
|-

| style=&quot;vertical-align: top; font-weight: bold; padding: 5px; width: 35%; color: #000000;&quot; | Kategourii
| style=&quot;vertical-align: top; padding: 5px; color: #000000;&quot; | matkailujuna
|-

| style=&quot;vertical-align: top; font-weight: bold; padding: 5px; color: #000000;&quot; | Valmistai
| style=&quot;vertical-align: top; padding: 5px; color: #000000;&quot; | Vagonoinrakenduszavodu «Ammendorf»
|-

| style=&quot;vertical-align: top; font-weight: bold; padding: 5px; color: #000000;&quot; | Kompanii
| style=&quot;vertical-align: top; padding: 5px; color: #000000;&quot; | OAO «Ven'an raududorogoin» kovavauhtizen yhtevyksen direkcii
|-

| style=&quot;vertical-align: top; font-weight: bold; padding: 5px; color: #000000;&quot; | Matku
| style=&quot;vertical-align: top; padding: 5px;&quot; | [[Sordavala|&lt;span style=&quot;color: #722cb1; font-weight: bold;&quot;&gt;Sordavalu&lt;/span&gt;]] — [[Ruskeala-mägipuusto|&lt;span style=&quot;color: #722cb1; font-weight: bold;&quot;&gt;Ruskeala-mägipuusto&lt;/span&gt;]]&lt;br&gt;[[Ruskeala-mägipuusto|&lt;span style=&quot;color: #722cb1; font-weight: bold;&quot;&gt;Ruskeala-mägipuusto&lt;/span&gt;]] — [[Sordavala|&lt;span style=&quot;color: #000000; font-weight: bold;&quot;&gt;Sordaval&lt;/span&gt;]]
|-

| style=&quot;vertical-align: top; font-weight: bold; padding: 5px; color: #000000;&quot; | Azetuksien lugu
| style=&quot;vertical-align: top; padding: 5px; color: #000000;&quot; | ekspressu
|-

| style=&quot;vertical-align: top; font-weight: bold; padding: 5px; color: #000000;&quot; | Aigu matkas
| style=&quot;vertical-align: top; padding: 5px; color: #000000;&quot; | 1 čuassu
|-

| style=&quot;vertical-align: top; font-weight: bold; padding: 5px; color: #000000;&quot; | Piduhus
| style=&quot;vertical-align: top; padding: 5px; color: #000000;&quot; | 29 km
|-

| style=&quot;vertical-align: top; font-weight: bold; padding: 5px; color: #000000;&quot; | Puaksuvus
| style=&quot;vertical-align: top; padding: 5px; color: #000000;&quot; | ymbäri vuvven, joga päiviä
| group1 = 
|}
'''Ruskealan ekspressu&quot;''' on kovavuahtine merkiretrojuna № 921/922 da 923/924, kudai ajau matkailumaršruutal [[Sortaval|Sordavalu]] — [[Ruskeala (mägipuusto)|Ruskeala-mägipuusto]] — [[Sortaval|Sordavalu]] kezäkuun 1. päiväs vuvvennu 2019.

Se on Ven'al ainavo juna, kudai ajau höyryl da kulgou joga päiviä. Muas jälgimäine matkustajien juna höyryl ajeli 1980-luvun allus.

== Histourii ==
Ruskealan ekspresan erähii alguhpanijoi oli Ruskeala-mägipuuston enzimäine johtai Aleksandr Artemjev. Idein kannatti Dmitrii Pegov, kudai silloi oli OAO Ven'an raududorogat -laitoksen johtajannu matkustajien vedämizen puoles. Enzimäzeh matkah retrojuna lähti 1. kezäkuudu vuvvennu 2019. Tämän tapahtuman kunnivokse Sordavalan stansiel &quot;elävytettih&quot; histourien aigu: matkustajii vastattih &quot;mennyön aijan rahvas&quot; XIX vuozisuan lopun — XX vuozisuan allun ruutis.

Työndiä matkah suoru juna Karjalan tazavallan piänähtävykseh sai kohendamizen jälles: Sordavalu — Ruskeala-mägipuusto -matkal luajittih uvvessah läs 2,5 kilometrii raududorogua, kohendettih Sordavalan stansien platformu da endizen lokomotiivudepon kiännälmyskruugu, pandih kundoh inženierukommunikaciet junah vien suattamizekse da sen tehniellizeh huoldoh niškoi. Mägipuuston lähäl nostettih väliaigaine platformu retrojunah nähte.

Matkustajii Ruskeala-mägipuustoh vedäjän Ruskealan ekspresan työndämizen hyvyös sai suurendua matkustajien lugu 20 %:l. Junan käyndän enzimäzen kuun aigah sil ajoi 3600 hengie. Vuvves se vedi enämbän 50,5 tuhattu matkustajua.

Elokuul vuvvennu 2019 Raududorogan ruadajan päiväkse otettih käyttöh kartu &quot;Kolmikko&quot; Ruskealan ekspresan kuvanke. Kaikkiedah piästettih ilmah 300 kartua, oza niilöis myödih Moskovan metron kasois. Vuvvennu 2019 kylmykuun pruazniekoin aigah Karjalan kul’tuuru- da taidokolledžan opastujat ozutettih Ruskealan ekspresas spektakli syvendyseffektankeг.

26. talvikuudu vuvvennu 2020 Ruskealas oldih junan kiännälmyskierron pruazniekkuavuajazet, tämän hyvyös suau käyttiä Ruskealan ekspressah niškoi yhty junua kahten sijah.

Ruskealan ekspresan työndämine azetti matkailun kehittämizen vektoran Luadogan pohjasrannikol dai kogo muas: ruvettih kehittämäh paravuzumatkoi Ven'ua myöte, roittih uvvet maršruutat Sordavalas da Sordavalan piiris: ([[Ven'a|ven]]. ''«Ладожская нерпочка»'', kaksikerroksine juna Moskovassah, rel'suavtoubusat eri čurih).

1. kezäkuudu vuvvennu 2024 Sordavalas piettih junan 5-roindupäiväle omistettu pruazniekku: oli pruazniekkupiduo, raududorogufotokuvien ozuttelu, &quot;paravozoin kulgu&quot; da pruazniekkukonsertu, kudai loppih ilotuliloih. Viijes vuvves Ruskealan ekspressu vedi enämbän 670 tuhattu matkustajua, ajoi enämbän 270 kilometrii, luadi enämbän 7000 reissuu.

Ruskealan ekspresan kuulužuos sai liittyö yhtehizeh ruadoh Pakkasukon junanke, sen hyvyös matku rodih kuulužakse talven aiguagi.

== Junan ominažuot ==
Ruskealan junat ollah nevvostolazet paravozat. Enzimäzeh matkah ajoi Э-sarjan paravozu. Sit käytettih ЛВ-, П36-, СО18-, С&lt;sup&gt;у&lt;/sup&gt;-sarjoin paravozoi. Vuvven 2025 tiedoloin mugah joga päiviä ajeltah Л-sarjan paravozat.

Junah kuuluu viijes seiččemessäh vagonua (se rippuu matkustajien luvus) — kupeen retrovagonat istundupaikoinke da restoruanuvagonu. Junan vagonat on mualattu sinizikse: ihan mostu värii käytettih vuvves 1879 tsuarin Ven’al &quot;berlinoih&quot; niškoi — enzimäzen kluasan vagonoih niškoi, kudamat oldih ylen mugažat da oli tarkoitettu aristokruatieh, suurih virguniekkoih da elokkahih matkustajih niškoi.

== Syväinpuoli ==
Junan syväinpuoli on luajittu XIX vuozisuan lopun — XX vuozisuan allun stiilin mugah, sit on Ven'an valdukunnan aijan raududoroguvagonoin elementoi. Sen čomendamizes käytettih histouriellistu aigua ozuttajii elementoi: nahkahizii pehmielöi pertilomuloi, tuuhieloi vihandoi zuavessiloi, lampoi sen aijan kehyksienke, mustuvalgieloi kuvii. Junan ruadajat on sellitty sobih, kudamii ommeltih arhiivukoupieloin mugah, se suurendau vahnah aigah syvendymizen vaikutustu.

Junal on erilline fotokupee, kudamas on käytetty retrorekviziittua: vintažuvehkehii (šliäppiä, veijerua), vahnanaigazii lehtilöi da čamodanua. Sit kupees kerras suau luadie fotokuvii.

Restoruanuvagonat on kaunistettu eri stiililöin mugah:

* vagonu XIX vuozisuan stiilin mugah on kaunistettu histouriellizen dizainan elementoil, sidä käytettih klassiellizis raududorogurestoruanois;
* vahnan ven’alazen stiilin mugah luajitus vagonas nägyy ven’alazen arhitektuuran ominažuksii puuhizien elementoin da rahvahan kirjoinke.

Histouriellizeh tabah vagonoi luajittih Voronežan vagonoin kohenduszavodal.

== Junan matku da sen ohjelmu ==
Juna ajelou Sordavalu — Ruskeala-mägipuusto — Sordavalu -maršruuttua myöte vuvven 2019 kezäkuun 1. päiväs. Keskimiäräine vauhti on 40—60 km/č, aigu matkas — 1 čuassu. Virrallizen nimen — Ruskealan ekspressu — juna sai sen käyndykohtan — Ruskeala-mägipuuston mugah. Junan lähtendyaigu on kiini kovavauhtizen Lastočka-junan tulendas [[Piiteri]] — [[Sortaval|Sordavalu]]-maršruutal.

Jälles Ruskeala-mägipuustoh tulendua on viizi čuassuu kestäi azetus, sit aijas matkustajat voijah kävvä mägipuustoh kaččomah kanjonua da sen kaunehii nägöaloi, ajella trolleil järvyön piäl, heittyö muanalazih luolih, oppie karjalazii syömizii paikallizes koufeilas.

Matkan ližäkse matkustelijoi kiinnostau Ruskealan ekspresan tehnielline huoldo: ajandučuran vaihtandu sen loppustansiel, sen täyttämine viel da muut.</text>
      <sha1>75reliz2knbsb07iy6mg06l5x4qovhe</sha1>
    </revision>
  </page>
</mediawiki>