ଉଇକିପିଡ଼ିଆ orwiki https://or.wikipedia.org/wiki/%E0%AC%AA%E0%AD%8D%E0%AC%B0%E0%AC%A7%E0%AC%BE%E0%AC%A8_%E0%AC%AA%E0%AD%83%E0%AC%B7%E0%AD%8D%E0%AC%A0%E0%AC%BE MediaWiki 1.47.0-wmf.5 first-letter ମାଧ୍ୟମ ବିଶେଷ ଆଲୋଚନା ବ୍ୟବହାରକାରୀ ବ୍ୟବହାରକାରୀଙ୍କ ଆଲୋଚନା ଉଇକିପିଡ଼ିଆ ଉଇକିପିଡ଼ିଆ ଆଲୋଚନା ଫାଇଲ ଫାଇଲ ଆଲୋଚନା ମିଡ଼ିଆଉଇକି ମିଡ଼ିଆଉଇକି ଆଲୋଚନା ଛାଞ୍ଚ ଛାଞ୍ଚ ଆଲୋଚନା ସହଯୋଗ ସହଯୋଗ ଆଲୋଚନା ଶ୍ରେଣୀ ଶ୍ରେଣୀ ଆଲୋଚନା ପୋର୍ଟାଲ ପୋର୍ଟାଲ ଆଲୋଚନା TimedText TimedText talk ମଡ୍ୟୁଲ ମଡ୍ୟୁଲ ଆଲୋଚନା Event Event talk ବିଷୟ 0 8677 595967 581511 2026-06-04T05:44:41Z Hellohappy 3404 ମୃତ୍ୟୁ 595967 wikitext text/x-wiki {{ଛୋଟ|Jagannath Prasad Das}} {{Infobox writer <!-- For more information see [[:Template:Infobox Writer/doc]]. --> | name = ଜଗନ୍ନାଥ ପ୍ରସାଦ ଦାସ | image = Jagannath Prasad Das.jpg | imagesize = 250px | alt = | caption = | pseudonym = J.P., J.P. Das | birth_name = | birth_date = {{Birth date|df=y|1936|04|26}}<!-- {{Birth date and age|Year|Month|Day}} --> | birth_place = [[ପୁରୀ]]<ref>{{cite web|last=Swarup|first=Harihar|title=Poetry, first love of J.P. Das|url=http://www.tribuneindia.com/2007/20070218/edit.htm#2|publisher=The Tribune|accessdate=26 April 2014}}</ref> | death_date = {{death date and age|2026|06|03|1936|04|26|df=y}} | death_place = ଭୁବନେଶ୍ୱର | resting_place = | occupation = | language = [[ଓଡ଼ିଆ ଭାଷା|ଓଡ଼ିଆ]], [[ଇଂରାଜୀ ଭାଷା|ଇଂରାଜୀ]] | nationality = [[ଭାରତ|ଭାରତୀୟ]] | citizenship = ଭାରତୀୟ | education = | alma_mater = [[ରେଭେନ୍ସା କଲେଜ]] | period = ୧୯୬୦ ଦଶକ | genre = କବିତା | subject = | movement = | notableworks = ପରିକ୍ରମା<br />ଆହ୍ନିକ | spouse = | partner = | children = | relatives = | influences = | influenced = | awards = [[ସରସ୍ୱତୀ ସମ୍ମାନ]], [[ଶାରଳା ପୁରସ୍କାର]]<br /> [[କେନ୍ଦ୍ର ସାହିତ୍ୟ ଏକାଡେମୀ ପୁରସ୍କାର]] | signature = Signature of Jagannath Prasad Das.png | signature_alt = Signature of Jagannath Prasad Das in Odia | website = | portaldisp = }} '''ଜଗନ୍ନାଥ ପ୍ରସାଦ ଦାସ''' ({{IPA-or|d͡ʒɔɡɔnnat̪ʰɔ pɾɔsad̪ɔ d̪asɔ||LL-Q33810 (ori)-Psubhashish-ଜଗନ୍ନାଥ ପ୍ରସାଦ ଦାସ.wav}}; ୨୬ ଅପ୍ରେଲ ୧୯୩୬ - ୩ ଜୁନ ୨୦୨୬)<ref>{{cite book|title=ଇନ୍ଦ୍ରଧନୁ, ଆଖି ଓ କବିତାର ଦୀର୍ଘ ଜୀବନ|publisher=ଡ୍ରିମ୍‌ସ୍|page=୩}}</ref> ଜଣେ [[ଓଡ଼ିଆ ଭାଷା|ଓଡ଼ିଆ]] [[କବି]], [[ଲେଖକ]], [[ଗାଳ୍ପିକ]], [[ଗବେଷକ]], [[ମନୋବିଜ୍ଞାନୀ]], [[ଚିତ୍ରକର]], [[ନାଟ୍ୟକାର]], [[ଅଭିନେତା]], [[ଅନୁବାଦକ]] ଓ ସମାଲୋଚକ ଥିଲେ । == ଜୀବନ == ପିତା [[ଶ୍ରୀଧର ଦାସ]] ଓ ମାତା ଇନ୍ଦୁଦେବୀଙ୍କ ତୃତୀୟ ସନ୍ତାନ ଭାବରେ ଜଗନ୍ନାଥ ୧୯୩୬ ଅପ୍ରେଲ ୨୬ରେ [[ପୁରୀ]]ଠାରେ ଜନ୍ମ ଲାଭ କରିଥିଲେ ।<ref>{{Cite news| vauthors=((Mohanty, S.)) | year=2007 | title=Kalahandia: The world of J.P.Das: Kalahandi experience shaped his thinking }}</ref> ସେ [[କଟକ]]ର ମିସନ ସ୍କୁଲ ଓ [[ରେଭେନ୍ସା ବିଶ୍ୱବିଦ୍ୟାଳୟ|ରେଭେନ୍ସା କଲେଜ]]ରେ ପଢ଼ା ସାରି [[ଆଲ୍ହାବାଦ ବିଶ୍ୱବିଦ୍ୟାଳୟ]]ରୁ [[ରାଜନୀତି ବିଜ୍ଞାନ]]ରେ ସ୍ନାତକୋତ୍ତର ଡିଗ୍ରି ହାସଲ କରିଥିଲେ ଓ ସେଠାରେ କିଛି କାଳ ପଢ଼ାଇଥିଲେ । ୧୯୫୮ମସିହାରେ, ସେ [[ଭାରତୀୟ ପ୍ରଶାସନିକ ସେବା]]ରେ <!--[[Indian Administrative Service]]-->ଯୋଗ ଦେଇଥିଲେ । ସାହିତ୍ୟ ସାଧନା ଓ ଗବେଷଣା ପାଇଁ, ସେ ୧୯୮୪ମସିହାରେ ପ୍ରଶାସନିକ ସେବାକୁ ପରିତ୍ୟାଗ କରିଥିଲେ । ୧୯୭୩ମସିହାରୁ ଦିଲ୍ଲୀରେ ଅବସ୍ଥାନ କରୁଥିବା ଜେ.ପି, ଦିଲ୍ଲୀରେ ରହୁଥିବା ଓଡ଼ିଆମାନଙ୍କ ପାଇଁ ମୁରବୀ ଭଳି କାର୍ଯ୍ୟକରି ଆସୁଛନ୍ତି ।<ref>{{cite news|title=ଦିଲ୍ଲୀ ଓଡ଼ିଆଙ୍କ ମୁରବୀ|url=http://www.dharitri.com/chhutidina/251015/p11.htm|accessdate=27 October 2015|newspaper=ଧରିତ୍ରୀ ଛୁଟିଦିନ ୨୫-୩୧ଅକ୍ଟୋବର ୨୦୧୫}}</ref> == ସାହିତ୍ୟରଚନା == === ପ୍ରାକ ରଚନା === କିଶୋର କାଳରେ ଜଗନ୍ନାଥ ଲେଖାଲେଖି ଆରମ୍ଭ କରିଥିଲେ । ୧୯୫୧ରେ ସେ "ସ୍ତବକ" ନାମରେ ଏକ କବିତା ସଙ୍କଳନ ପ୍ରକାଶ କରିଥିଲେ । [[ଓଡ଼ିଆ ଭାଷା|ଓଡ଼ିଆ]] ପତ୍ରିକା [[ଡଗର (ପତ୍ରିକା)|ଡଗର]], [[ଝଙ୍କାର (ପତ୍ରିକା)|ଝଙ୍କାର]], [[ଆସନ୍ତାକାଲି (ପତ୍ରିକା)|ଆସନ୍ତାକାଲି]] ଆଦିରେ ତାଙ୍କର ଲେଖା ନିୟମିତ ପ୍ରକାଶିତ ହେଉଥିଲା । [[ମନୋଜ ଦାସ]]ଙ୍କ ସହ ସେ ଛାତ୍ର ଫେଡେରେସନ ଅଫ ଇଣ୍ଡିଆର ଏକ ଜର୍ଣ୍ଣାଲ "ଆଗାମୀ"ର ସମ୍ପାଦନା କରୁଥିଲେ । ୧୯୬୦ ମସିହାରେ ସେ ଦୁଇଟି ନାଟକ ଲେଖିଥିଲେ । ୧୯୭୦ ମସିହାରେ ସେ ନିଜର ଚିତ୍ରସମୂହ ଏକ ପ୍ରଦର୍ଶନୀ ମାଧ୍ୟମରେ ପ୍ରଦର୍ଶନ କରାଇଥିଲେ । ୧୯୭୯ରେ ମିଳିଥିବା "ହୋମି ଭାବା ବୃତ୍ତି"ଦ୍ୱାରା ସେ [[ପଟ୍ଟଚିତ୍ର]] ଉପରେ ରିସର୍ଚ୍ଚ କରିବାର ସୁଯୋଗ ପାଇଥିଲେ, ଯାହା ପରବର୍ତ୍ତୀ ସମୟରେ "ପୁରୀ ପେଣ୍ଟିଙ୍ଗସ" ନାମରେ ପ୍ରକାଶ ପାଇଥିଲା ।<ref>{{cite journal|date=4 December 2002|title=Jagannath Prasad Das|url=https://sahitya-akademi.gov.in/library/meettheauthor/jagannath_prasad_das.pdf|journal=meet the author|language=English|publisher=Sahitya Akademi|page=6|accessdate=4 September 2023}}</ref> <!--J.P. began writing poetry early in his teens. In 1951, he brought out a collection entitled Stabak. His poems began to appear regularly in the leading Oriya journals such as Dagara, Jhankara and Asantakali. Joining the Students' Federation of India (SFI) he co-edited a journal, Agami, with Manoj Das.--> <!--J.P.'s experiences as an I.A.S. officer in Orissa, especially in Kalahandi district, shaped his thinking and left wing leanings. He wrote two short plays in 1960. In 1970 he held a solo exhibition of his paintings.--> <!--J.P.'s creativity continued unabated. In 1971, he published Pratham Purush, a collection of poems and, in 1972, he wrote "Suryasta Purbaru", a play. A Homi Bhaba Fellowship in 1979 enabled him to undertake research on the Pata paintings of Orissa, later published in 1982 as Puri Paintings. In 1980, fairly late in his career, he published his first short story "Shabdabhed". He left the I.A.S. in 1984 for full-time writing. In 1990, his short story "Interview" was made into a telefilm and in 1991 his collection of poems Ahanik received the Sahitya Akademi Award.--> <!--J.P.'s interest in Orissa's cultural history led him to publish in 1992 a historical novel called Desha Kala Patra. In 1993 two collections of children's verses, Alimalika and Alukuchi Malukuchi, were published. In 1996, he received the K.K. Birla Foundation Fellowship and in 1998 the Sarala Award for his Priya Vidushak. In 2000, he published Lovelines (poems) in translation, and Pukka Sahib, a collection of short stories. In 2001 he received the Nandikar Award for theatre and his play "Sundardas", based on the question of evangelisation and interfaith dialogue, appeared in 2002. --> == ରଚନବଳୀ == === କବିତା === * [[ପ୍ରଥମ ପୁରୁଷ]] (୧୯୭୧) * ଅନ୍ୟସବୁ ମୃତ୍ୟୁ (୧୯୭୬) * ଯେ ଯାହାର ନିର୍ଜନତା (୧୯୭୯) * ଅନ୍ୟ ଦେଶ ଭିନ୍ନ ସମୟ (୧୯୮୨) * ଯାତ୍ରାର ପ୍ରଥମ ପାଦ (୧୯୮୮) * ଆହ୍ନିକ (୧୯୯୦) * ସ୍ଥିରଚିତ୍ର (୧୯୯୧) * ସଚରାଚର (୧୯୯୪) * ସୃତିର ସହର (୧୯୯୫) * ପରିକ୍ରମା (୧୯୯୮) * ଅସମୟ (୨୦୦୪) ==== କବିତା ସଂକଳନ ==== * ପ୍ରେମ କବିତା (୧୯୮୭) * ଶ୍ରେଷ୍ଠ କବିତା (୧୯୯୧) * ପୂର୍ବାପର - ୧(କବିତା ସମଗ୍ର ୧୯୭୦-୭୯) (୧୯୯୫) * ପୂର୍ବାପର - ୨ (କବିତା ସମଗ୍ର ୧୯୮୦-୧୯୯୪) (୧୯୯୬) * ରଙ୍ଗଲିପି (୧୯୯୭) * କଥାଯାତ୍ରା (୨୦୦୦) * କବିତା ସମଗ୍ର (୨୦୧୧) === ଗଳ୍ପ === * ଭବନାଥ ଓ ଅନ୍ୟମାନେ (୧୯୮୨) * ଦିନଚର୍ଯ୍ୟା (୧୯୮୩) * ଆମେ ଯେଉଁମାନେ (୧୯୮୬) * ସାକ୍ଷାତକାର (୧୯୮୭) * ପ୍ରିୟ ବିଦୂଷକ (୧୯୯୨) * ଶେଷ ପର୍ଯ୍ୟନ୍ତ (୧୯୯୫) * ଇଚ୍ଛାପତ୍ର (୨୦୦୦) * ଇନ୍ଦ୍ରଧନୁ, ଆଖି ଓ କବିତାର ଦୀର୍ଘଜୀବନ (୨୦୦୯) === ଉପନ୍ୟାସ === * [[ଦେଶ କାଳ ପାତ୍ର]] (ଐତିହାସିକ ଉପନ୍ୟାସ - ୧୯୯୨) * ସୁଭଦ୍ରାଙ୍କ ଆଖି === ନାଟକ === * ସୂର୍ଯ୍ୟାସ୍ତ ପୂର୍ବରୁ (୧୯୭୨) * ସବା ଶେଷ ଛୋଲାକ (୧୯୮୦) * ଅସଂଗତ ନାଟକ (୧୯୮୧) * ପୂର୍ବରାଗ (୧୯୮୩) * ସୁନ୍ଦର ଦାସ (୧୯୯୩) === ଶିଶୁ ସାହିତ୍ୟ === * ଅଳିମାଳିକା (୧୯୯୩) * ଆଳୁକୁଚି ମାଳୁକୁଚି (୧୯୯୩) * ଅନାବନା (୨୦୦୮) === ଇଂରାଜୀ === * {{cite book|last=Dāsa|first=Jagannātha Prasāda|title=Puri paintings: the Chitrakāra and his work|year=1982|publisher=Humanities Press|isbn=978-0391025776|pages=200|url=http://books.google.co.in/books?id=KuPqAAAAMAAJ&q=Puri+Paintings&dq=Puri+Paintings&hl=en&sa=X&ei=_ASpT-b0Ecf4rQfLtfzZAQ&redir_esc=y}} * {{cite book|last=Das|first=Jagannath Prasad|title=Chitra-pothi: Illustrated Palm-leaf Manuscripts from Orissa|year=2007|publisher=Niyogi Books|isbn=978-8189738068|pages=122|url=http://books.google.co.in/books?id=hKQINQAACAAJ&dq=Chitra+Pothi&hl=en&sa=X&ei=dASpT-SiNMvRrQfhgfUN&ved=0CDkQ6AEwAA}} * {{cite book|last=Das, Williams|first=Jagannath_Prasad, Joanna Gottfried|title=Palm-Leaf Miniatures: The Art of Raghunath Prusti of Orissa|date=1 Jan 1991|publisher=Abhinav Publications|isbn=978-8170172758|pages=92|url=http://books.google.co.in/books?id=TAFCbvEei0kC&lpg=PP1&dq=palm%20leaf%20miniatures&pg=PP1#v=onepage&q=palm%20leaf%20miniatures&f=false}} ==== ଅନୁବାଦ ==== * ସ୍ୱପ୍ନ ବିଚାର (୨୦୦୦) * Oriya Short Stories - 1983 * Growing and Indian Star (by [[Catherine Clément]]) (୧୯୯୧) * Under a silent Sun (with Arlene Zede) (୧୯୯୨) * Autumn moon (by [[Gulzar]]) (୧୯୯୯) * Kavita 93 (with [[K. Satchidanandan]]) (୧୯୯୩) == ପୁରସ୍କାର ଓ ସମ୍ମାନ == * ୨୦୦୬: [[ସରସ୍ୱତୀ ସମ୍ମାନ]], 'ପରିକ୍ରମା' ନିମନ୍ତେ <ref name=hindu>{{cite news|title=Saraswati Samman for eminent Oriya writer|url=http://www.hindu.com/2007/02/13/stories/2007021307390500.htm|newspaper=[[The Hindu]]|date=Feb 13, 2007|access-date=April 27, 2014|archive-date=March 4, 2007|archive-url=https://web.archive.org/web/20070304090350/http://www.hindu.com/2007/02/13/stories/2007021307390500.htm|url-status=dead}}</ref> * ୧୯୯୯: ରୟାଲ ସୋସାଇଟି ଅଫ କାନାଡ଼ା ଫେଲୋ * ୧୯୯୮:[[ଶାରଳା ପୁରସ୍କାର]], ପ୍ରିୟ ବିଦୁଷକ ନିମନ୍ତେ <ref>{{cite web|last=Mohanty|first=Sachidananda|title=The world of J.P.Das|url=http://www.thehindu.com/todays-paper/tp-features/tp-sundaymagazine/the-world-of-jpdas/article2275009.ece|publisher=The Hindu|accessdate=29 April 2014}}</ref> * ୧୯୯୨: କାନାଡ଼ିଆନ ମାଇଗ୍ରେସନ ଆଚିଭମେଣ୍ଟ ପୁରସ୍କାର * ୧୯୯୧: [[କେନ୍ଦ୍ର ସାହିତ୍ୟ ଏକାଡେମୀ ପୁରସ୍କାର ପ୍ରାପ୍ତ ଓଡ଼ିଆ ଲେଖକମାନଙ୍କ ତାଲିକା|କେନ୍ଦ୍ର ସାହିତ୍ୟ ଏକାଡେମୀ ପୁରସ୍କାର]], "ଆହ୍ନିକ" ନିମନ୍ତେ(ପୁରସ୍କାରକୁ ପ୍ରତ୍ୟାଖ୍ୟାନ କରିଛନ୍ତି) <ref>{{cite web|title=RECIPIENTS OF KENDRA SAHITYA ACADEMY AWARD FOR ODIA LITERATURE|url=http://orissa.gov.in/e-magazine/orissaannualreference/ORA-2011/pdf/90-91.pdf|publisher=ଓଡ଼ିଶା ସରକାର|accessdate=29 April 2014|page=୯୦|quote=Dr. Jagannatha Prasad Das 1991 Poetry Aanhik}}</ref> * ୧୯୮୪ - ବିଷୁବ ପୁରସ୍କାର<ref>{{cite web |title=ବିଷୁବ ପୁରସ୍କାର ବିଜେତା |url=http://theprajatantra.org/Award%20Winner.pdf |publisher=ପ୍ରଜାତନ୍ତ୍ର ପ୍ରଚାର ସମିତି |accessdate=9 October 2020 |archiveurl=https://web.archive.org/web/20201008054001/http://theprajatantra.org/Award%20Winner.pdf|archivedate=8 October 2020 |url-status=live}}</ref> * ୧୯୮୧: ଓଡ଼ିଶା ସାହିତ୍ୟ ଏକାଡେମୀ ପୁରସ୍କାର, 'ଯେ ଯାହାର ନିର୍ଜନତା' ନିମନ୍ତେ <ref>{{cite web|title=ORISSA SAHITYA ACADEMY AWARDED BOOKS AND WRITERS|url=http://orissa.gov.in/e-magazine/orissaannualreference/ORA-2005/pdf/orissa_sahitya_academy.pdf|publisher=ଓଡ଼ିଶା ସରକାର|accessdate=29 April 2014|page=୬୩୦|quote=75. Je Jahar Nirjanata Poetry Dr. Jagannatha Prasad Das}}</ref> * ୧୯୭୯: ଆଲବର୍ଟ ଜେ. ହାରିସ ପୁରସ୍କାର, ଇଣ୍ଟରନ୍ୟାସନାଲ ରିଡ଼ିଙ୍ଗ ଆସୋସିଏସନ * ୧୯୭୨: ନଫିଫିଲ୍ଡ ଫେଲୋ * ୧୯୬୩: କେନେଡି ଫାଉଣ୍ଡେସନ ପ୍ରଫେସରସିପ * ଗବେଷଣା ପୁରସ୍କାର == ପ୍ରକାଶିତ ବହି == * Das, J. P. (2002). A better look at intelligence. Current Directions In Psychological Science, 11(1), 28-33. * Das, J. P., Kar, B. C., & Parrila, R. K. (1996). Cognitive planning. Thousand Oaks, CA: Sage. * Das, J. P., Kirby, J. R., & Jarman, R. F. (1975). Simultaneous and successive syntheses: An alternative model for cognitive abilities. Psychological Bulletin, 82, 87-103. * Das, J. P., Kirby, J. R., & Jarman, R. F. (1979). Simultaneous and successive cognitive processes. New York: Academic Press. * Das, J. P., Naglieri, J. A., & Kirby, J. R. (1994). Assessment of cognitive processes. Boston: Allyn & Bacon. * Naglieri, J. A., & Das, J. P. (1988). Planning-Arousal-Simultaneous-Successive (PASS): A Model for Assessment. Journal of School Psychology, 26, 35-48). == ମୃତ୍ୟୁ == ବାର୍ଦ୍ଧକ୍ୟ ଜନିତ ଅନୁସ୍ଥତା ହେତୁ, ଜେପିଙ୍କର ୨୦୨୬ ମସିହା ଜୁନ ମାସ ୩ ତାରିଖରେ ପରଲୋକ ଘଟିଥିଲା ।<ref name="h603">{{cite web | last=Bureau | first=OB | title=Odia Litterateur & Former IAS Officer JP Das Passes Away In Bhubaneswar | website=OdishaBytes | date=2026-06-04 | url=https://odishabytes.com/odia-litterateur-former-ias-officer-jp-das-passes-away-in-bhubaneswar/ | access-date=2026-06-04}}</ref> == ଆଧାର == {{ଆଧାର}} {{Commons cat|Jagannath Prasad Das}} {{ସରସ୍ୱତୀ ସମ୍ମାନ}} {{ଓଡ଼ିଶା ସାହିତ୍ୟ ଏକାଡେମୀ ପୁରସ୍କାର (କାବ୍ୟ କବିତା)}} {{ଶାରଳା ପୁରସ୍କାର}} {{ବିଷୁବ ପୁରସ୍କାର}} {{Authority control}} [[ଶ୍ରେଣୀ:୧୯୩୬ ଜନ୍ମ]] [[ଶ୍ରେଣୀ:୨୦୨୬ ମୃତ୍ୟୁ]] [[ଶ୍ରେଣୀ:କେନ୍ଦ୍ର ସାହିତ୍ୟ ଏକାଡେମୀ ପୁରସ୍କାର ବିଜେତା]] [[ଶ୍ରେଣୀ:ଶାରଳା ପୁରସ୍କାର ବିଜେତା]] [[ଶ୍ରେଣୀ:ବିଷୁବ ପୁରସ୍କାର ସମ୍ମାନିତ]] [[ଶ୍ରେଣୀ:ଓଡ଼ିଆ ସାହିତ୍ୟିକ]] [[ଶ୍ରେଣୀ:ଓଡ଼ିଆ କବି]] [[ଶ୍ରେଣୀ:ପୁରୀ ଜିଲ୍ଲାର ଲୋକ]] 4ubn19ft66o21o82muwqeeva9vpxppu 0 10566 595937 595917 2026-06-03T12:22:31Z ~2026-32953-67 42313 /* */ 595937 wikitext text/x-wiki {{Short description|ଓଡ଼ିଶାର ଏକ ଦକ୍ଷିଣାଞ୍ଚଳ ଜିଲ୍ଲା}} {{Infobox | title = ଗଜପତି ଜିଲ୍ଲା | subheader = ଓଡ଼ିଶାର ପ୍ରଶାସନିକ ଜିଲ୍ଲା | image = <table style="width:100%; margin:0 auto; text-align:center; border:none; background:transparent;"><tr><td colspan="2" style="padding:2px;">[[File:Mahendragiri Hills.jpg|280px]]<br/>{{small|[[ମହେନ୍ଦ୍ରଗିରି|ମହେନ୍ଦ୍ରଗିରି ପର୍ବତମାଳା]]}}</td></tr><tr><td style="padding:2px; width:50%; vertical-align:top;">[[File:Khasada Waterfall Jiranga.jpg|138px]]<br/>{{small|ଖସଡ଼ା ଜଳପ୍ରପାତ}}</td><td style="padding:2px; width:50%; vertical-align:top;">[[File:Gandahati Waterfall.jpg|138px]]<br/>{{small|ଗଣ୍ଡାହାତୀ ଜଳପ୍ରପାତ}}</td></tr><tr><td style="padding:2px; width:50%; vertical-align:top;">[[File:B.N. Palace.jpg|138px]]<br/>{{small|ବି.ଏନ୍. ପ୍ରାସାଦ, ପାରଳାଖେମୁଣ୍ଡି}}</td><td style="padding:2px; width:50%; vertical-align:top;">[[File:Mahendragiri Temple, Mahendragiri.jpg|138px]]<br/>{{small|ମହେନ୍ଦ୍ରଗିରି ମନ୍ଦିର}}</td></tr><tr><td style="padding:2px; width:50%; vertical-align:top;">[[File:Padmasambhava Mahavihara Monastery.jpg|138px]]<br/>{{small|ପଦ୍ମସମ୍ଭବ ମହାବିହାର ବୌଦ୍ଧ ମନ୍ଦିର}}</td><td style="padding:2px; width:50%; vertical-align:top;">[[File:Gajapati Palace.jpeg|138px]]<br/>{{small|ଗଜପତି ପ୍ରାସାଦ}}</td></tr></table> | caption = ଗଜପତି ଜିଲ୍ଲାର ପ୍ରମୁଖ ପର୍ଯ୍ୟଟନ ଓ ଐତିହାସିକ ସ୍ଥଳସମୂହ | image2 = [[File:Gajapati in Odisha (India).svg|250px|ଓଡ଼ିଶାରେ ଗଜପତି ଜିଲ୍ଲାର ଅବସ୍ଥିତି]] | caption2 = ଓଡ଼ିଶାର ମାନଚିତ୍ରରେ ଗଜପତି ଜିଲ୍ଲାର ଅବସ୍ଥିତି (ନାଲି ରଙ୍ଗରେ) | label1 = ଦେଶ | data1 = [[ଭାରତ]] | label2 = ରାଜ୍ୟ | data2 = [[ଓଡ଼ିଶା]] | label3 = ପ୍ରଶାସନିକ ବିଭାଗ | data3 = ଦକ୍ଷିଣାଞ୍ଚଳ ଖଣ୍ଡ (ବ୍ରହ୍ମପୁର) | label4 = ସଦର ମହକୁମା | data4 = '''[[ପାରଳାଖେମୁଣ୍ଡି]]''' | label5 = ଜିଲ୍ଲା ଗଠନ | data5 = ୨ ଅକ୍ଟୋବର ୧୯୯୨ | label6 = ନାମକରଣ | data6 = [[କୃଷ୍ଣଚନ୍ଦ୍ର ଗଜପତି ନାରାୟଣ ଦେବ|ମହାରାଜା ଶ୍ରୀ କୃଷ୍ଣଚନ୍ଦ୍ର ଗଜପତି ଦେବ]] | label7 = ଜିଲ୍ଲାପାଳ | data7 = ଶ୍ରୀ ଅକ୍ଷୟ ସୁନୀଲ ଅଗ୍ରୱାଲ (ଭା.ପ୍ର.ସେ.) | label8 = ଆରକ୍ଷୀ ଅଧୀକ୍ଷକ (SP) | data8 = ଡଃ ସରବଣ ବିବେକ ଏମ୍ (ଭା.ପୋ.ସେ.) | label9 = ଆୟତନ | data9 = ୩,୮୫୦ କି.ମି.^୨ (୧୬ଶ) | label10 = ଜନସଂଖ୍ୟା (୨୦୨୬ ପ୍ରକ୍ଷେପଣ) | data10 = ୬,୫୨,୪୯୫ (୨୭ଶ) | label11 = ଜନସଂଖ୍ୟା ଘନତା | data11 = ୧୭୦/କି.ମି.² | label12 = ଲିଙ୍ଗ ଅନୁପାତ | data12 = ୧୦୪୩ ♀ / ୧୦୦୦ ♂ | label13 = ସାକ୍ଷରତା ହାର | data13 = ୬୯.୦୯% | label14 = ଗାଡ଼ି ପଞ୍ଜୀକରଣ ନଂ. | data14 = ଓଡି-୨୦ | label15 = ଭାଷା | data15 = [[ଓଡ଼ିଆ ଭାଷା|ଓଡ଼ିଆ]], [[ଇଂରାଜୀ ଭାଷା|ଇଂରାଜୀ]], [[ସଉରା ଭାଷା|ସଉରା]] ଏବଂ [[କୁଇ ଭାଷା|କୁଇ]] | label16 = ୱେବସାଇଟ୍ | data16 = [https://gajapati.nic.in/ gajapati.nic.in] }} '''ଗଜପତି ଜିଲ୍ଲା''' ହେଉଛି ଭାରତର [[ଓଡ଼ିଶା]] ରାଜ୍ୟର ଦକ୍ଷିଣାଞ୍ଚଳରେ ଅବସ୍ଥିତ ଏକ ପ୍ରଶାସନିକ ଜିଲ୍ଲା। ୧୯୯୨ ମସିହା ଅକ୍ଟୋବର ୨ ତାରିଖରେ ଏହାକୁ ପୂର୍ବତନ [[ଗଞ୍ଜାମ ଜିଲ୍ଲା]]ରୁ ଅଲଗା କରି ଏକ ସ୍ୱତନ୍ତ୍ର ଜିଲ୍ଲାର ମାନ୍ୟତା ଦିଆଯାଇଥିଲା। ୨୦୧୧ ଜନଗଣନା ଅନୁଯାୟୀ, ଓଡ଼ିଶାର ୩୦ଟି ଜିଲ୍ଲା ମଧ୍ୟରେ ଏହା [[ଦେବଗଡ଼ ଜିଲ୍ଲା|ଦେବଗଡ଼]] ଏବଂ [[ବୌଦ୍ଧ ଜିଲ୍ଲା|ବୌଦ୍ଧ]] ପରେ ତୃତୀୟ ସର୍ବନିମ୍ନ ଜନସଂଖ୍ୟା ବିଶିଷ୍ଟ ଜିଲ୍ଲା ଅଟେ। ସ୍ୱତନ୍ତ୍ର ଓଡ଼ିଶା ପ୍ରଦେଶ ଗଠନର ଅନ୍ୟତମ ପ୍ରଣେତା ତଥା ପାରଳାଖେମୁଣ୍ଡି ରାଜପ୍ରାସାଦର ସମ୍ରାଟ ଏବଂ ଓଡ଼ିଶାର ପ୍ରଥମ ପ୍ରଧାନମନ୍ତ୍ରୀ [[କୃଷ୍ଣଚନ୍ଦ୍ର ଗଜପତି ନାରାୟଣ ଦେବ|ମହାରାଜା ଶ୍ରୀ କୃଷ୍ଣଚନ୍ଦ୍ର ଗଜପତି ନାରାୟଣ ଦେବଙ୍କ]] ସ୍ମୃତି ଏବଂ ଗୌରବକୁ ଅକ୍ଷୁଣ୍ଣ ରଖିବା ପାଇଁ ଏହି ଜିଲ୍ଲାର ନାମକରଣ "ଗଜପତି" କରାଯାଇଛି। ଏହି ଜିଲ୍ଲାର ସଦର ମହକୁମା ହେଉଛି ଐତିହାସିକ ସହର [[ପାରଳାଖେମୁଣ୍ଡି]]। == ଇତିହାସ == ଗଜପତି ଜିଲ୍ଲାର ଇତିହାସ ପ୍ରାଚୀନ ପାରଳାଖେମୁଣ୍ଡି ରାଜ୍ୟ ଏବଂ ଓଡ଼ିଶାର ସୂର୍ଯ୍ୟବଂଶୀ [[ଗଜପତି ସାମ୍ରାଜ୍ୟ|ଗଜପତି ରାଜବଂଶ]] ସହ ଗଭୀର ଭାବେ ଜଡ଼ିତ। ଦ୍ୱାଦଶ ଶତାବ୍ଦୀରେ ପାରଳାଖେମୁଣ୍ଡି ବିଶାଳ ଖେମୁଣ୍ଡି ରାଜ୍ୟର ଅନ୍ତର୍ଭୁକ୍ତ ଥିଲା। ପରବର୍ତ୍ତୀ ସମୟରେ ଗଜପତି [[ମୁକୁନ୍ଦ ଦେବ]]ଙ୍କ ରାଜତ୍ୱ କାଳରେ ଖେମୁଣ୍ଡି ରାଜ୍ୟ ତିନି ଭାଗରେ ବିଭାଜିତ ହୋଇ [[ବଡ଼ଖେମୁଣ୍ଡି]], ସନାଖେମୁଣ୍ଡି ଏବଂ ପାରଳାଖେମୁଣ୍ଡି ଜମିଦାରୀ ଭାବେ ଆତ୍ମପ୍ରକାଶ କରିଥିଲା। ଏହି ବିଭାଜନ ପରେ ଶୁଭଲିଙ୍ଗ ଭାନୁଦେବ ପାରଳାଖେମୁଣ୍ଡିର ପ୍ରଥମ ସ୍ୱାଧୀନ ଶାସକ ହୋଇଥିଲେ। ମୋଗଲ ଏବଂ ମରହଟ୍ଟା ଶାସନ ସମୟରେ ମଧ୍ୟ ଏହି ରାଜବଂଶ ନିଜର ସାର୍ବଭୌମତ୍ୱ ବଜାୟ ରଖିଥିଲା। ୧୭୬୭ ମସିହାରେ ମହାରାଜା ଜଗନ୍ନାଥ ନାରାୟଣ ଦେବଙ୍କ ଶାସନ କାଳରେ ପାରଳାଖେମୁଣ୍ଡି ଇଂରେଜମାନଙ୍କ ଅଧୀନକୁ ଆସି ଏକ ସାମନ୍ତବାଦୀ ରାଜ୍ୟରେ ପରିଣତ ହୋଇଥିଲା। ବ୍ରିଟିଶ ପ୍ରଶାସକମାନଙ୍କ ସହ ବିବାଦ କାରଣରୁ ରାଜା ଜଗନ୍ନାଥ ନାରାୟଣ ଦେବ ଏବଂ ତାଙ୍କ ପୁତ୍ରଙ୍କୁ ବନ୍ଦୀ କରାଯିବା ଫଳରେ ରାଜ୍ୟ ବ୍ରିଟିଶମାନଙ୍କ ପ୍ରତ୍ୟକ୍ଷ ନିୟନ୍ତ୍ରଣକୁ ଆସିଥିଲା। ତେବେ ରାଜାଙ୍କୁ ବନ୍ଦୀ କରିବା ପ୍ରତିବାଦରେ ସ୍ଥାନୀୟ ଆଦିବାସୀ ଏବଂ [[ପାଇକ ବିଦ୍ରୋହ|ପାଇକମାନେ]] ଇଂରେଜମାନଙ୍କ ବିରୋଧରେ ବ୍ୟାପକ ବିଦ୍ରୋହ କରିଥିଲେ। ଏହି ପ୍ରବଳ ଜନଆନ୍ଦୋଳନ ଫଳରେ ବ୍ରିଟିଶ ସରକାର ବାଧ୍ୟ ହୋଇ ରାଜାଙ୍କୁ ପୁନର୍ବାର ସିଂହାସନ ଫେରାଇଥିଲେ।<ref name="Dāsa Sahitya Akademi 2002 pp. 97–99 ">{{cite book | last=Dāsa | first=P. | author2=Sahitya Akademi | title=Bhakta Kavi Gopāla Krishna | publisher=Sahitya Akademi | series=Makers of Indian literature | year=2002 | isbn=978-81-260-1201-5 | url=https://books.google.com/books?id=8LbXhwYq1uoC | language=en | pages=97–99}}</ref> ଓଡ଼ିଶା ସହ ମିଶ୍ରଣ ହେବା ପର୍ଯ୍ୟନ୍ତ ପାରଳାଖେମୁଣ୍ଡି ଏକ ସାମନ୍ତ ରାଜ୍ୟ ଭାବରେ ନିଜର ଶାସନଗତ ସ୍ଥିତି ବଜାୟ ରଖିଥିଲା।<ref name="Acharya 2008 p.1 ">{{cite book | last=Acharya | first=P. | title=National Movement and Politics in Orissa, 1920–1929 | publisher=SAGE Publications | series=SAGE Series in Modern Indian History | year=2008 | isbn=978-81-321-0001-0 | url=https://books.google.com/books?id=LoaHAwAAQBAJ | page=1}}</ref> ମହାରାଜା [[କୃଷ୍ଣ ଚନ୍ଦ୍ର ଗଜପତି|କୃଷ୍ଣଚନ୍ଦ୍ର ଗଜପତି ନାରାୟଣ ଦେବ]] [[ଉତ୍କଳ ସମ୍ମିଳନୀ]]ର ସକ୍ରିୟ ସଦସ୍ୟ ଭାବେ ଓଡ଼ିଆ ଭାଷାଭାଷୀ ଅଞ୍ଚଳଗୁଡ଼ିକୁ ଏକତ୍ର କରିବାରେ ପ୍ରମୁଖ ଭୂମିକା ଗ୍ରହଣ କରିଥିଲେ। ତାଙ୍କର ଏବଂ ଉତ୍କଳ ସମ୍ମିଳନୀର ନିରନ୍ତର ପ୍ରଚେଷ୍ଟା ଫଳରେ ୧ ଅପ୍ରେଲ ୧୯୩୬ ମସିହାରେ ସ୍ୱତନ୍ତ୍ର ଓଡ଼ିଶା ପ୍ରଦେଶ ଗଠିତ ହୋଇଥିଲା। ଏହି ସମୟରେ ବିଶାଖାପାଟଣା ଜିଲ୍ଲାରେ ଥିବା ପାରଳାଖେମୁଣ୍ଡି ରାଜ୍ୟକୁ ଦୁଇ ଭାଗରେ ବିଭକ୍ତ କରାଯାଇଥିଲା; ରାଜଧାନୀ ସମେତ ରାଜ୍ୟର ଅଧିକାଂଶ ଅଂଶ ନୂତନ ଓଡ଼ିଶା ପ୍ରଦେଶରେ ସାମିଲ ହୋଇଥିବା ବେଳେ ବଳକା ତେଲୁଗୁ ଭାଷାଭାଷୀ ଅଞ୍ଚଳ ମାଡ୍ରାସ ପ୍ରେସିଡେନ୍ସି (ମାନ୍ଦ୍ରାଜ ପ୍ରଦେଶ) ଅଧୀନରେ ରହିଯାଇଥିଲା।<ref name="Orissa Tourism Development Corporation Odisha (India). Dept. of Home 1980 p.87">{{cite book | author=Orissa Tourism Development Corporation | author2=Odisha (India). Dept. of Home | title=The Heritage of Odisha | publisher=Produced by Odisha Tourism Development Corporation for the Department of Home, Government of Odisha | year=1980 | url=https://books.google.com/books?id=DgdDAAAAYAAJ | page=87}}</ref><ref name="Devi 1992 p. 213">{{cite book | last=Devi | first=B. | title=Some Aspects of British Administration in Odisha, 1912–1936 | publisher=Academic Foundation | year=1992 | isbn=978-81-7188-072-0 | url=https://books.google.com/books?id=lBQQHizn788C&pg=PA213 | page=213}}</ref> == ଭୂଗୋଳ == [[File:Paddy Fields around the road from Munising to Seranga in Gajapati District.jpg|thumb|'''ଗଜପତି ଜିଲ୍ଲାର ମୁନିସିଂରୁ ସେରଙ୍ଗ ଯିବା ରାସ୍ତା ପାର୍ଶ୍ୱରେ ଦୃଶ୍ୟମାନ ହେଉଥିବା ଧାନ କ୍ଷେତ''']] ଗଜପତି ଜିଲ୍ଲା ଭାରତର [[ଓଡ଼ିଶା]] ରାଜ୍ୟର ଦକ୍ଷିଣ-ପୂର୍ବ ଦିଗରେ ଅବସ୍ଥିତ। ଏହାର ଭୌଗୋଳିକ ଅବସ୍ଥିତି ୮୩°୪୭'ରୁ ୮୪°୩୨' ପୂର୍ବ ଦ୍ରାଘିମା ଏବଂ ୧୮°୪୪'ରୁ ୧୯°୩୯' ଉତ୍ତର ଅକ୍ଷାଂଶ ମଧ୍ୟରେ ବ୍ୟାପ୍ତ। ଏହି ଜିଲ୍ଲାର ଦକ୍ଷିଣରେ [[ଆନ୍ଧ୍ରପ୍ରଦେଶ]]ର ଶ୍ରୀକାକୁଲମ ଜିଲ୍ଲା, ପଶ୍ଚିମରେ [[ରାୟଗଡ଼ା ଜିଲ୍ଲା]], ପୂର୍ବରେ [[ଗଞ୍ଜାମ ଜିଲ୍ଲା]] ଏବଂ ଉତ୍ତରରେ [[କନ୍ଧମାଳ ଜିଲ୍ଲା]] ଅବସ୍ଥିତ। ମୋଟ ୩,୮୫୦ ବର୍ଗ କିଲୋମିଟର ଆୟତନ ବିଶିଷ୍ଟ ଏହି ଜିଲ୍ଲାଟି '''ପୂର୍ବଘାଟ ପର୍ବତମାଳା'''ର ଏକ ଅଂଶବିଶେଷ ଅଟେ, ଯାହାର ଭୂପ୍ରକୃତି ମୁଖ୍ୟତଃ ବନ୍ଧୁର, ପାର୍ବତ୍ୟମୟ ଏବଂ ସଂକୀର୍ଣ୍ଣ ଉପତ୍ୟକାରେ ପରିପୂର୍ଣ୍ଣ। [[ବଂଶଧାରା ନଦୀ]]ର ଉପନଦୀ '''ମହେନ୍ଦ୍ରତନୟା''' ହେଉଛି ଏହି ଜିଲ୍ଲା ଦେଇ ପ୍ରବାହିତ ହେଉଥିବା ପ୍ରମୁଖ ନଦୀ। ଜିଲ୍ଲାର ସର୍ବୋଚ୍ଚ ଗିରିଶୃଙ୍ଗ ହେଉଛି ଐତିହାସିକ '''[[ମହେନ୍ଦ୍ରଗିରି|ମହେନ୍ଦ୍ରଗିରି]]''', ଯାହାର ଉଚ୍ଚତା ସମୁଦ୍ର ପତନଠାରୁ ୧,୫୦୧ ମିଟର (୪,୯୨୫ ଫୁଟ) ଅଟେ। ଏହା ବ୍ୟତୀତ ଟାଙ୍ଗିରି ପର୍ବତ (୧,୧୫୫ ମିଟର) ଏବଂ ଦଣ୍ଡମେରା ପର୍ବତ (୧,୧୦୩ ମିଟର) ଏହି ଅଞ୍ଚଳର ଅନ୍ୟ ଦୁଇଟି ପ୍ରମୁଖ ଉଚ୍ଚ ଶୃଙ୍ଗ। ଜିଲ୍ଲାର ସଦର ମହକୁମା [[ପାରଳାଖେମୁଣ୍ଡି]]ର ହାରାହାରି ଉଚ୍ଚତା ସମୁଦ୍ର ପତନଠାରୁ ପ୍ରାୟ ୧୪୫ ମିଟର (୪୭୬ ଫୁଟ) ଅଟେ। == ଜଳବାୟୁ == ଗଜପତି ଜିଲ୍ଲାରେ ମୁଖ୍ୟତଃ କ୍ରାନ୍ତୀୟ ମୌସୁମୀ ଜଳବାୟୁ ଅନୁଭୂତ ହୁଏ। ତେବେ ଉପକୂଳବର୍ତ୍ତୀ ସମତଳ ଅଞ୍ଚଳ ଏବଂ ପୂର୍ବଘାଟ ପର୍ବତମାଳାର ଉଚ୍ଚ ପାର୍ବତ୍ୟ ଅଞ୍ଚଳ ମଧ୍ୟରେ ଜଳବାୟୁର ସ୍ଥାନୀୟ ଭିନ୍ନତା ପରିଲକ୍ଷିତ ହୋଇଥାଏ। * '''ତାପମାତ୍ରା:''' ମଇ ମାସରେ ଗ୍ରୀଷ୍ମ ଋତୁ ତାର ଚରମ ସୀମାରେ ପହଞ୍ଚିଥାଏ, ଯେଉଁ ସମୟରେ ହାରାହାରି ସର୍ବୋଚ୍ଚ ତାପମାତ୍ରା ୩୮.୫° ସେଲସିୟସ ରହିଥାଏ। ପ୍ରଖର ଗ୍ରୀଷ୍ମ ପ୍ରବାହ ସମୟରେ ଅଭ୍ୟନ୍ତରୀଣ ଅଞ୍ଚଳରେ ଏହା ୪୬° ସେଲସିୟସ ପର୍ଯ୍ୟନ୍ତ ମଧ୍ୟ ବୃଦ୍ଧି ପାଇଥାଏ। ଅନ୍ୟପକ୍ଷରେ, ଶୀତଦିନେ ଜଳବାୟୁ ବେଶ୍ ଆରାମଦାୟକ ରହେ ଏବଂ ହାରାହାରି ସର୍ବନିମ୍ନ ତାପମାତ୍ରା ୧୫.୨° ସେଲସିୟସ ପର୍ଯ୍ୟନ୍ତ ହ୍ରାସ ପାଏ।<ref name="IMDPune-Orissa">{{cite book |title=Climate of Orissa |url=https://imdpune.gov.in |publisher=India Meteorological Department, Pune |page=125–128 |access-date=May 16, 2026}}</ref> * '''ବୃଷ୍ଟିପାତ:''' ଜିଲ୍ଲାରେ ବାର୍ଷିକ ହାରାହାରି ପ୍ରାୟ ୧୩୬୯.୧ ମିଲିମିଟର ବୃଷ୍ଟିପାତ ହୋଇଥାଏ। ଏହି ବୃଷ୍ଟିପାତ ମୁଖ୍ୟତଃ ଋତୁକାଳୀନ ଅଟେ; ମୋଟ ବାର୍ଷିକ ବୃଷ୍ଟିପାତର ପ୍ରାୟ ୮୦%ରୁ ୮୫% ଭାଗ କେବଳ ଜୁନରୁ ସେପ୍ଟେମ୍ବର ମାସ ମଧ୍ୟରେ ଦକ୍ଷିଣ-ପଶ୍ଚିମ ମୌସୁମୀ ବାୟୁ ପ୍ରଭାବରେ ସଂଘଟିତ ହୋଇଥାଏ।<ref name="IMD-Rainfall">{{cite report |title=Districtwise Monthly Normal Rainfall of Odisha (1991-2020) |url=https://imd.gov.in |publisher=[[India Meteorological Department]], Meteorological Centre Bhubaneswar |page=1 |access-date=May 16, 2026}}</ref> * '''ଆର୍ଦ୍ରତା:''' ମୌସୁମୀ ପ୍ରବାହ ସମୟରେ ଆପେକ୍ଷିକ ଆର୍ଦ୍ରତା ସର୍ବାଧିକ ରହିଥାଏ ଏବଂ ଏହା ୮୦%ରୁ ଅଧିକ (ଅଗଷ୍ଟ ମାସରେ ସର୍ବାଧିକ ୮୬%) ରେକର୍ଡ କରାଯାଏ। ନଭେମ୍ବର ମାସ ଶେଷ ଆଡ଼କୁ ଏହା ଧୀରେ ଧୀରେ ହ୍ରାସ ପାଇବାକୁ ଲାଗେ।<ref name="CGWB-Gajapati">{{cite report |title=Ground Water Information Booklet: Gajapati District |url=https://cgwb.gov.in |publisher=Ministry of Water Resources, Government of India |page=4 |access-date=May 16, 2026}}</ref> {{Weather box |location = ଗଜପତି ଜିଲ୍ଲା (ପାରଳାଖେମୁଣ୍ଡି) |metric first = yes |single line = yes |width = auto <!-- ତାପମାତ୍ରା (ସର୍ବୋଚ୍ଚ) --> |Jan high C = 29.9 |Feb high C = 31.8 |Mar high C = 35.5 |Apr high C = 37.8 |May high C = 38.5 |Jun high C = 33.7 |Jul high C = 30.5 |Aug high C = 30.4 |Sep high C = 31.4 |Oct high C = 31.2 |Nov high C = 30.1 |Dec high C = 28.7 |year high C = 32.5 <!-- ତାପମାତ୍ରା (ସର୍ବନିମ୍ନ) --> |Jan low C = 15.2 |Feb low C = 17.5 |Mar low C = 21.0 |Apr low C = 24.3 |May low C = 26.2 |Jun low C = 25.8 |Jul low C = 24.5 |Aug low C = 24.4 |Sep low C = 24.4 |Oct low C = 23.0 |Nov low C = 19.3 |Dec low C = 15.4 |year low C = 21.8 <!-- ବୃଷ୍ଟିପାତ ତଥ୍ୟ --> |precipitation colour = green |Jan precipitation mm = 9.4 |Feb precipitation mm = 18.5 |Mar precipitation mm = 35.5 |Apr precipitation mm = 69.2 |May precipitation mm = 108.7 |Jun precipitation mm = 185.7 |Jul precipitation mm = 244.9 |Aug precipitation mm = 250.9 |Sep precipitation mm = 222.9 |Oct precipitation mm = 177.9 |Nov precipitation mm = 38.6 |Dec precipitation mm = 6.9 |year precipitation mm = 1369.1 <!-- ବୃଷ୍ଟିପାତ ଦିନ ଗୁଡ଼ିକ --> |Jan precipitation days = 0.5 |Feb precipitation days = 1.0 |Mar precipitation days = 1.8 |Apr precipitation days = 3.4 |May precipitation days = 5.2 |Jun precipitation days = 9.5 |Jul precipitation days = 13.1 |Aug precipitation days = 13.0 |Sep precipitation days = 11.2 |Oct precipitation days = 7.6 |Nov precipitation days = 2.1 |Dec precipitation days = 0.6 |year precipitation days = 69.0 <!-- ଆପେକ୍ଷିକ ଆର୍ଦ୍ରତା --> |Jan humidity = 68 |Feb humidity = 69 |Mar humidity = 71 |Apr humidity = 74 |May humidity = 75 |Jun humidity = 80 |Jul humidity = 85 |Aug humidity = 86 |Sep humidity = 84 |Oct humidity = 81 |Nov humidity = 73 |Dec humidity = 67 |year humidity = 76 |source 1 = ଭାରତୀୟ ପାଣିପାଗ ବିଭାଗ (IMD)<ref name="IMD-Rainfall"/><ref name="IMDPune-Orissa"/> |source 2 = କେନ୍ଦ୍ରୀୟ ଭୂତଳ ଜଳ ବୋର୍ଡ (CGWB)<ref name="CGWB-Gajapati"/> }} == ପ୍ରାକୃତିକ ସମ୍ପଦ == ଗଜପତି ଜିଲ୍ଲାର ପ୍ରାୟ ୬୫% ଜନସଂଖ୍ୟା ମୁଖ୍ୟତଃ କୃଷି ଓ ପ୍ରାକୃତିକ ସମ୍ପଦ ଉପରେ ନିର୍ଭରଶୀଳ। ବିସ୍ତୃତ ଅରଣ୍ୟ, ଜଳଭଣ୍ଡାର ଏବଂ ଉର୍ବର ମୃତ୍ତିକା ଏହି ଜିଲ୍ଲାର ଅର୍ଥନୀତିକୁ ସମୃଦ୍ଧ କରିଛି। === ଅରଣ୍ୟ ସମ୍ପଦ === ଜିଲ୍ଲାର ମୋଟ ଭୌଗୋଳିକ ଆୟତନର ପ୍ରାୟ ୫୭% (୨,୪୯,୯୫୮ ହେକ୍ଟର) ଅଞ୍ଚଳ ଘନ ଅରଣ୍ୟ ଦ୍ୱାରା ଆଚ୍ଛାଦିତ, ଯାହା ଜୈବବିବିଧତାରେ ପରିପୂର୍ଣ୍ଣ। ଏହି ଅରଣ୍ୟକୁ ପ୍ରଶାସନିକ ସୁବିଧା ପାଇଁ ବିଭିନ୍ନ ଶ୍ରେଣୀରେ ବିଭକ୍ତ କରାଯାଇଛି: {| class="wikitable" style="text-align:center; width:60%;" |- ! style="background-color:#E6F2FF;" | ଅରଣ୍ୟର ପ୍ରକାରଭେଦ ! style="background-color:#E6F2FF;" | ଆୟତନ (ହେକ୍ଟରରେ) |- | style="text-align:left;" | ସଂରକ୍ଷିତ ଅରଣ୍ୟ|| ୧,୨୯,୮୦୦ |- | style="text-align:left;" | ସୁରକ୍ଷିତ ସଂରକ୍ଷିତ ଅରଣ୍ୟ|| ୫୭,୬୦୦ |- | style="text-align:left;" | ସୀମାଙ୍କିତ ସୁରକ୍ଷିତ ଅରଣ୍ୟ|| ୪୫,୨୦୦ |- | style="text-align:left;" | ଅସୀମାଙ୍କିତ ସୁରକ୍ଷିତ ଅରଣ୍ୟ|| ୧୪,୧୦୦ |- | style="text-align:left;" | ଗ୍ରାମ୍ୟ ଅରଣ୍ୟ || ୩,୨୫୮ |} === ଜଳ ସମ୍ପଦ ଓ ଜଳବିଜ୍ଞାନ === ଐତିହାସିକ ମହେନ୍ଦ୍ରଗିରି ପର୍ବତରୁ ବାହାରିଥିବା '''ମହେନ୍ଦ୍ରତନୟା ନଦୀ''' ଏହି ଜିଲ୍ଲାର ପ୍ରମୁଖ ନଦୀ। ଏହା ଜିଲ୍ଲା ମଧ୍ୟରେ ୭୨ କିଲୋମିଟର ପ୍ରବାହିତ ହେବା ପରେ ଆନ୍ଧ୍ରପ୍ରଦେଶର ବଂଶଧାରା ନଦୀରେ ଯାଇ ମିଶିଛି। ପୂର୍ବଘାଟ ପର୍ବତମାଳାର ଭୂତାତ୍ତ୍ୱିକ ଗଠନ ଯୋଗୁଁ ଏଠାରେ ''''ବୃକ୍ଷାକାର ଜଳ ନିଷ୍କାସନ ପ୍ରଣାଳୀ'''' ଦେଖିବାକୁ ମିଳେ। ଜିଲ୍ଲାରେ ସର୍ବମୋଟ ୧,୬୯୮ଟି ଛୋଟବଡ଼ ଜଳାଶୟ ରହିଥିବା ବେଳେ ୬ଟି ପ୍ରମୁଖ ଐତିହାସିକ ଜଳାଶୟ ରହିଛି: {| class="wikitable" style="text-align:center; width:60%;" |- ! style="background-color:#E6F2FF;" | ପ୍ରମୁଖ ଜଳାଶୟ ! style="background-color:#E6F2FF;" | ଆୟତନ (ହେକ୍ଟରରେ) |- | style="text-align:left;" | ଗଜପତି ସାଗର || ୨୫.୬ |- | style="text-align:left;" | ଜଗନ୍ନାଥ ସାଗର || ୧୯.୪ |- | style="text-align:left;" | ରାମ ସାଗର || ୧୫.୨ |- | style="text-align:left;" | ସୀତା ସାଗର || ୧୨.୮ |- | style="text-align:left;" | ରାଧା ସାଗର || ୧୧.୩ |- | style="text-align:left;" | କୃଷ୍ଣ ସାଗର || ୧୦.୯ |} === ମୃତ୍ତିକା === ଏହି ଅଞ୍ଚଳର ମାଟି କୃଷି ପାଇଁ ଅତ୍ୟନ୍ତ ଉପଯୋଗୀ। ଜିଲ୍ଲାରେ ମୁଖ୍ୟତଃ ତିନି ପ୍ରକାରର ମୃତ୍ତିକା ଦେଖାଯାଏ: * '''ଲାଲ୍ ବାଲିଆ ଓ ଦୋରସା ମାଟି:''' ଏହା ଜିଲ୍ଲାର ସର୍ବାଧିକ ୭୨% ଅଞ୍ଚଳରେ ଦେଖାଯାଏ। * '''ପଟୁ ମାଟି:''' ପ୍ରାୟ ୨୧% ଅଞ୍ଚଳ ଏହି ଉର୍ବର ନଦୀବେଷ୍ଟିତ ମାଟିରେ ଗଠିତ। * '''ମାଙ୍କଡ଼ା ମାଟି:''' ଅବଶିଷ୍ଟ ୭% ଅଞ୍ଚଳରେ ଏହି ମାଟି ରହିଛି। ଏହି ସମସ୍ତ ମୃତ୍ତିକା ମୁଖ୍ୟତଃ ଧାନ, ମକା, ଡାଲି ଜାତୀୟ ଶସ୍ୟ ଏବଂ ବିଭିନ୍ନ ପ୍ରକାରର ଉଦ୍ୟାନକୃଷି ପାଇଁ ବିଶେଷ ଭାବେ ଲାଭଦାୟକ। == ଗମନାଗମନ == ଜିଲ୍ଲାର ସଦର ମହକୁମା ପାରଳାଖେମୁଣ୍ଡି ସହିତ ରାଜ୍ୟ ତଥା ପଡ଼ୋଶୀ ରାଜ୍ୟର ବିଭିନ୍ନ ପ୍ରମୁଖ ସହରକୁ ଉନ୍ନତ ରେଳ ଏବଂ ସଡ଼କପଥ ରହିଛି। * '''ରେଳପଥ:''' [[ପାରଳାଖେମୁଣ୍ଡି ରେଳ ଷ୍ଟେସନ]] (ଷ୍ଟେସନ କୋଡ୍: PLH) ଐତିହାସିକ ନଉପଡ଼ା-ଗୁଣୁପୁର ବ୍ରାଞ୍ଚ ରେଳଲାଇନ୍‌ରେ ଅବସ୍ଥିତ। ଏହି ଷ୍ଟେସନ ମାଧ୍ୟମରେ ସହରଟି ରାଜଧାନୀ [[ଭୁବନେଶ୍ୱର]] (୨୯୨ କି.ମି.), ବିଶାଖାପାଟଣା (୨୩୬ କି.ମି.) ଏବଂ କଲିକତା (୭୮୦ କି.ମି.) ସହ ସିଧାସଳଖ ସଂଯୁକ୍ତ। * '''ସଡ଼କପଥ:''' ଉନ୍ନତ ରାଜ୍ୟ ତଥା ଜାତୀୟ ରାଜପଥ ମାଧ୍ୟମରେ ପାରଳାଖେମୁଣ୍ଡିରୁ ନିମ୍ନଲିଖିତ ସହରଗୁଡ଼ିକୁ ସହଜରେ ଯାତାୟାତ କରିହେବ: ** [[ବ୍ରହ୍ମପୁର]]: ୧୨୮ କି.ମି. (ଜାତୀୟ ରାଜପଥ-୫୯ ଦେଇ) ** [[ରାୟଗଡ଼ା]]: ୧୩୪ କି.ମି. (ରାଜ୍ୟ ରାଜପଥ-୪ ଦେଇ) ** ଶ୍ରୀକାକୁଲମ: ୬୭ କି.ମି. (ଜାତୀୟ ରାଜପଥ-୧୬ ଏବଂ ରାଜ୍ୟ ରାଜପଥ-୫ ଦେଇ) ଜିଲ୍ଲାରେ ସର୍ବମୋଟ '''୨,୪୫୦ କିଲୋମିଟର''' ପକ୍କା ସଡ଼କ ରହିଛି, ଯେଉଁଥିରେ ୧,୦୩୫ କି.ମି. ରାଜ୍ୟ ରାଜପଥ, ୬୧୨ କି.ମି. ଜିଲ୍ଲା ମୁଖ୍ୟ ରାସ୍ତା ଏବଂ ୮୦୩ କି.ମି. ଗ୍ରାମ୍ୟ ଉନ୍ନୟନ ରାସ୍ତା ଅନ୍ତର୍ଭୁକ୍ତ। == ପ୍ରଶାସନିକ ବ୍ୟବସ୍ଥା == ପ୍ରଶାସନିକ ପରିଚାଳନା ସୁବିଧା ଦୃଷ୍ଟିରୁ ଗଜପତି ଜିଲ୍ଲାକୁ ଗୋଟିଏ ଉପଖଣ୍ଡ, ୭ଟି ତହସିଲ ତଥା ବ୍ଲକ୍‌ରେ ବିଭକ୍ତ କରାଯାଇଛି। ସେହିପରି ଆଇନ ଶୃଙ୍ଖଳା ରକ୍ଷା ତଥା ପୋଲିସ ପ୍ରଶାସନ ପରିଚାଳନା ପାଇଁ '''ଗଜପତି ପୋଲିସ ଜିଲ୍ଲା''' ଅଧୀନରେ ସର୍ବମୋଟ '''୧୧ଟି ଥାନା''' କାର୍ଯ୍ୟ କରୁଛି। ସେଗୁଡ଼ିକର ସବିଶେଷ ତାଲିକା ନିମ୍ନରେ ଦିଆଗଲା: {| style="width:100%; border-collapse:collapse; background:transparent;" |- style="vertical-align:top;" | style="width:50%; padding-right:10px;" | {| class="wikitable" style="width:100%; text-align:center; margin-top:0;" |+ ଗଜପତି ଜିଲ୍ଲାର ୭ଟି ବ୍ଲକ୍ ଏବଂ ତହସିଲ |- ! style="background-color:#E6F2FF; width:20%;" | କ୍ରମିକ ନଂ. ! style="background-color:#E6F2FF; width:80%;" | [[ପାରଳାଖେମୁଣ୍ଡି]] ଉପଖଣ୍ଡ ଅନ୍ତର୍ଗତ ଅଞ୍ଚଳ |- | ୧ || '''ଗୋସାଣୀ''' |- | ୨ || '''ଗୁମ୍ମା''' |- | ୩ || '''ରାୟଗଡ଼ା''' |- | ୪ || '''ନୂଆଗଡ଼''' |- | ୫ || '''ମୋହନା''' |- | ୬ || '''କାଶୀନଗର''' |- | ୭ || '''ରା. ଉଦୟଗିରି''' |} | style="width:50%; padding-left:10px;" | {| class="wikitable" style="width:100%; text-align:center; margin-top:0;" |+ ଜିଲ୍ଲାର ୧୧ଟି ଥାନା |- ! style="background-color:#E6F2FF; width:20%;" | କ୍ରମିକ ନଂ. ! style="background-color:#E6F2FF; width:80%;" | ଥାନାର ନାମ |- | ୧ || [[ଅଡ଼ବା]] ଥାନା |- | ୨ || ମୋହନା ଥାନା |- | ୩ || ରାମଗିରି ଥାନା |- | ୪ || ରା. ଉଦୟଗିରି ଥାନା |- | ୫ || ସେରଙ୍ଗ ଥାନା |- | ୬ || କାଶୀନଗର ଥାନା |- | ୭ || [[ପାରଳାଖେମୁଣ୍ଡି]] ଥାନା |- | ୮ || ଗୁରାଣ୍ଡି ଥାନା |- | ୯ || ଗାରାବନ୍ଧ ଥାନା |- | ୧୦ || ରାୟଗଡ଼ ଥାନା |- | ୧୧ || ଶକ୍ତି ଥାନା, [[ପାରଳାଖେମୁଣ୍ଡି]] |} |} == ଅର୍ଥନୀତି == ଗଜପତି ଜିଲ୍ଲାର ଅର୍ଥନୀତି ମୁଖ୍ୟତଃ କୃଷି ଏବଂ ଜଙ୍ଗଲଜାତ ଦ୍ରବ୍ୟ ଉପରେ ନିର୍ଭରଶୀଳ । ଜିଲ୍ଲାର ଅଧିକାଂଶ ଅଧିବାସୀ ନିଜର ଦୈନନ୍ଦିନ ଗୁଜୁରାଣ ମେଣ୍ଟାଇବା ପାଇଁ ଚାଷବାସ ଉପରେ ନିର୍ଭର କରିଥାଆନ୍ତି । ଏଠାରେ ମୁଖ୍ୟତଃ ଧାନ, ମାଣ୍ଡିଆ, ମକା ଏବଂ ବିଭିନ୍ନ ପ୍ରକାରର ଡାଲି ଜାତୀୟ ଶସ୍ୟ ଚାଷ କରାଯାଏ । ଏହା ବ୍ୟତୀତ ଆମ୍ବ, କାଜୁ, ସପୁରୀ ଭଳି ଫଳଚାଷ (ଉଦ୍ୟାନକୃଷି) ଜିଲ୍ଲାର ଅର୍ଥନୈତିକ ମେରୁଦଣ୍ଡକୁ ସୁଦୃଢ଼ କରିବାରେ ଏକ ପ୍ରମୁଖ ଭୂମିକା ଗ୍ରହଣ କରିଥାଏ । ଏକ ଆଦିବାସୀ ବହୁଳ ଅଞ୍ଚଳ ହୋଇଥିବାରୁ ସ୍ଥାନୀୟ ଲୋକେ ଜଙ୍ଗଲରୁ ମିଳୁଥିବା ନିତ୍ୟବ୍ୟବହାର୍ଯ୍ୟ ଦ୍ରବ୍ୟ ଯଥା: କେନ୍ଦୁପତ୍ର, ମହୁଲ, ଶିଆଳି ପତ୍ର, ଝୁଣା ଏବଂ ତେନ୍ତୁଳି ସଂଗ୍ରହ କରି ସେଗୁଡ଼ିକୁ ସ୍ଥାନୀୟ ହାଟରେ ବିକ୍ରି କରି ନିଜର ଜୀବିକା ନିର୍ବାହ କରିଥାଆନ୍ତି । ବୃହତ୍ ଶିଳ୍ପ ପ୍ରତିଷ୍ଠା କ୍ଷେତ୍ରରେ ଏହି ଜିଲ୍ଲାଟି ବିଶେଷ ଆଗେଇ ପାରିନାହିଁ । ତେବେ କୃଷି ଓ ଜଙ୍ଗଲଜାତ ଦ୍ରବ୍ୟ ଉପରେ ଆଧାରିତ କିଛି କ୍ଷୁଦ୍ର ଓ ମଧ୍ୟମ ଧରଣର ଉଦ୍ୟୋଗ (MSME) ତଥା କୁଟୀର ଶିଳ୍ପ ସ୍ଥାନୀୟ ଯୁବକମାନଙ୍କୁ କର୍ମସଂସ୍ଥାନ ଯୋଗାଉଛି । ୨୦୦୬ ମସିହାରେ କେନ୍ଦ୍ର ପଞ୍ଚାୟତିରାଜ ମନ୍ତ୍ରଣାଳୟ ଦ୍ୱାରା ପ୍ରକାଶିତ ରିପୋର୍ଟ ଅନୁଯାୟୀ, ଦେଶର ମୋଟ ୬୪୦ଟି ଜିଲ୍ଲା ମଧ୍ୟରୁ ଗଜପତିକୁ ଦେଶର ୨୫୦ଟି ସର୍ବାଧିକ ପଛୁଆ ଜିଲ୍ଲା ତାଲିକାରେ ଅନ୍ତର୍ଭୁକ୍ତ କରାଯାଇଥିଲା ।<ref name="brgf"/> ବର୍ତ୍ତମାନ କେନ୍ଦ୍ର ସରକାରଙ୍କ 'ପଛୁଆ ଅଞ୍ଚଳ ଅନୁଦାନ ପାଣ୍ଠି' (Backward Regions Grant Fund ବା BRGF) ଯୋଜନା ମାଧ୍ୟମରେ ଉନ୍ନୟନମୂଳକ କାର୍ଯ୍ୟ ପାଇଁ ଆର୍ଥିକ ସହାୟତା ପାଉଥିବା ଓଡ଼ିଶାର ୧୯ଟି ଜିଲ୍ଲା ମଧ୍ୟରୁ ଗଜପତି ଅନ୍ୟତମ ।<ref name="brgf">{{cite web|author=Ministry of Panchayati Raj |date=September 8, 2009 |title=A Note on the Backward Regions Grant Fund Programme |publisher=National Institute of Rural Development |url=http://www.nird.org.in/brgf/doc/brgf_BackgroundNote.pdf |access-date=September 27, 2011 |url-status=dead |archive-url=https://web.archive.org/web/20120405033402/http://www.nird.org.in/brgf/doc/brgf_BackgroundNote.pdf |archive-date=April 5, 2012 }}</ref> == ଜନସଂଖ୍ୟା == {| class="wikitable" style="float:right; margin:0 0 1em 1em; text-align:center;" |+ '''ଐତିହାସିକ ଜନସଂଖ୍ୟା''' |- ! style="background-color:#E6F2FF;" | ବର୍ଷ ! style="background-color:#E6F2FF;" | ଜନସଂଖ୍ୟା |- | ୧୯୦୧ || ୧,୮୪,୮୪୦ |- | ୧୯୧୧ || ୨,୦୫,୫୧୪ |- | ୧୯୨୧ || ୧,୯୮,୮୪୨ |- | ୧୯୩୧ || ୨,୨୫,୧୬୧ |- | ୧୯୪୧ || ୨,୫୨,୬୧୩ |- | ୧୯୫୧ || ୨,୬୨,୯୯୮ |- | ୧୯୬୧ || ୨,୮୫,୦୬୯ |- | ୧୯୭୧ || ୩,୪୮,୯୬୪ |- | ୧୯୮୧ || ୪,୦୨,୨୭୧ |- | ୧୯୯୧ || ୪,୫୪,୭୦୮ |- | ୨୦୦୧ || ୫,୧୮,୮୩୭ |- | ୨୦୧୧ || ୫,୭୭,୮୧୭ |- | ୨୦୨୩ || ୮,୦୩,୧୬୬ |- | ୨୦୨୫ || ୮,୨୬,୧୨୭ |} ୨୦୧୧ ଜନଗଣନା ଏବଂ ୨୦୨୪ର ସଦ୍ୟତମ ଆକଳନ ଅନୁଯାୟୀ, ଗଜପତି ଜିଲ୍ଲାର ମୋଟ ଜନସଂଖ୍ୟା ପ୍ରାୟ ୮,୧୪,୭୨୨ ଅଟେ। ଆକର୍ଷଣୀୟ ଭାବେ ଏହା [[ଭୁଟାନ]] ଦେଶ କିମ୍ବା ଆମେରିକାର ଉତ୍ତର ଡାକୋଟା ରାଜ୍ୟର ମୋଟ ଜନସଂଖ୍ୟା ସହ ପ୍ରାୟ ସମାନ। ଜନସଂଖ୍ୟା ଦୃଷ୍ଟିରୁ ଏହା ଭାରତର ୭୬୬ଟି ଜିଲ୍ଲା ମଧ୍ୟରେ ୫୭୩ତମ ସ୍ଥାନରେ ରହିଛି। ଜିଲ୍ଲାରେ ଜନସଂଖ୍ୟା ଘନତା ପ୍ରତି ବର୍ଗ କିଲୋମିଟରରେ ୨୧୨ ଜଣ ରହିଥିବା ବେଳେ ୨୦୦୧ରୁ ୨୦୧୧ ଦଶନ୍ଧି ମଧ୍ୟରେ ଜନସଂଖ୍ୟା ବୃଦ୍ଧି ହାର ୧୦.୯୯% ଥିଲା। ଗଜପତି ଜିଲ୍ଲାର ଲିଙ୍ଗ ଅନୁପାତ ରାଜ୍ୟର ଅନ୍ୟାନ୍ୟ ଅଞ୍ଚଳ ତୁଳନାରେ ବେଶ୍ ଆଶାଜନକ; ଏଠାରେ ପ୍ରତି ୧୦୦୦ ପୁରୁଷରେ ୧୦୪୬ ଜଣ ମହିଳା ଅଛନ୍ତି। ଜିଲ୍ଲାର ହାରାହାରି ସାକ୍ଷରତା ହାର ୫୪.୨୯% ରହିଛି। ଜିଲ୍ଲାର ମୋଟ ଜନସଂଖ୍ୟାର ମାତ୍ର ୧୨.୨୩% ଲୋକ ସହରାଞ୍ଚଳରେ ବାସ କରୁଥିବା ବେଳେ ଅଧିକାଂଶ ଲୋକ ଗ୍ରାମାଞ୍ଚଳରେ ରହନ୍ତି। ଏହା ଏକ ଆଦିବାସୀ ବହୁଳ ଜିଲ୍ଲା ହୋଇଥିବାରୁ ଏଠାରେ ଅନୁସୂଚିତ ଜନଜାତି (ST) ମୋଟ ଜନସଂଖ୍ୟାର ୫୪.୨୯% ଏବଂ ଅନୁସୂଚିତ ଜାତି (SC) ୬.୭୮% ଅଟନ୍ତି। {{clear}} === ଧର୍ମଗତ ବିବରଣୀ === ଗଜପତି ଜିଲ୍ଲାରେ ମୁଖ୍ୟତଃ ହିନ୍ଦୁ ଏବଂ ଖ୍ରୀଷ୍ଟିଆନ ଧର୍ମାବଲମ୍ବୀ ଲୋକ ବାସ କରନ୍ତି। ନିମ୍ନଲିଖିତ ବାର୍ ଗ୍ରାଫ୍‌ରେ ଏହାର ଶତକଡ଼ା ହାର ପ୍ରଦର୍ଶିତ କରାଯାଇଛି: {{Bar box |title=ଧର୍ମାବଲମ୍ବୀ (ଶତକଡ଼ା ହାରରେ) |titlebar=#E6F2FF |width=450px |bars= {{Bar percent|[[ହିନ୍ଦୁ ଧର୍ମ]]|#FF9933|61.12}} {{Bar percent|[[ଖ୍ରୀଷ୍ଟ ଧର୍ମ]]|#4682B4|37.98}} {{Bar percent|[[ବୌଦ୍ଧ ଧର୍ମ]]|#FFD700|0.38}} {{Bar percent|[[ଇସଲାମ ଧର୍ମ|ଇସଲାମ]]|#009E73|0.27}} {{Bar percent|ଅନ୍ୟାନ୍ୟ|gray|0.25}} }} === ପ୍ରଚଳିତ ଭାଷା === [[File:OpenSpeaks-srb-Ramani Dalbehera-OG-Aadhaar Experience 01.webm|thumb|ଜଣେ ସ୍ଥାନୀୟ ଅଧିବାସୀ ଗଜପତି ଜିଲ୍ଲାର ଦ୍ୱିତୀୟ ସର୍ବାଧିକ ପ୍ରଚଳିତ ଭାଷା [[ସୋରା ଭାଷା|ସୋରା]] କହୁଥିବାର ଏକ ଦୃଶ୍ୟ]] ଜିଲ୍ଲାରେ ସର୍ବାଧିକ ପ୍ରଚଳିତ ଭାଷା ହେଉଛି ଓଡ଼ିଆ (୪୧.୫୧%)। ଏହା ସହିତ ଆଦିବାସୀ ଜନଜାତିଙ୍କ ମଧ୍ୟରେ ସୋରା ଏବଂ କୁଇ ଭାଷାର ବ୍ୟାପକ ବ୍ୟବହାର ଦେଖିବାକୁ ମିଳେ। ସୀମାନ୍ତବର୍ତ୍ତୀ ଜିଲ୍ଲା ହୋଇଥିବାରୁ ଏଠାରେ ଅନେକ ଲୋକ ତେଲୁଗୁ ଭାଷା ମଧ୍ୟ କହିଥାଆନ୍ତି। {{Bar box |title=ପ୍ରଚଳିତ ଭାଷା (ଶତକଡ଼ା ହାରରେ) |titlebar=#E6F2FF |width=450px |bars= {{Bar percent|[[ଓଡ଼ିଆ ଭାଷା|ଓଡ଼ିଆ]]|#4682B4|41.51}} {{Bar percent|[[ସଉରା ଭାଷା|ସଉରା]]|#009E73|34.49}} {{Bar percent|[[ତେଲୁଗୁ ଭାଷା|ତେଲୁଗୁ]]|#E69F00|15.53}} {{Bar percent|[[କୁଇ ଭାଷା|କୁଇ]]|indigo|5.54}} {{Bar percent|କୁଭି|#56B4E9|1.25}} {{Bar percent|ଅନ୍ୟାନ୍ୟ|gray|1.68}} }} == ସଂସ୍କୃତି ଓ ଐତିହ୍ୟ == [[File:Idital Wall Painting.jpg|thumb|ସଉରା ଜନଜାତିର ପାରମ୍ପରିକ '''ଇଡିତାଲ୍ ଚିତ୍ରକଳା''']] ଗଜପତି ଜିଲ୍ଲାର ସଂସ୍କୃତି ଓ ଐତିହ୍ୟ ହେଉଛି ଆଦିବାସୀ ପରମ୍ପରା ଏବଂ ପୁରାତନ କିମ୍ବଦନ୍ତୀର ଏକ ଅପୂର୍ବ ମିଶ୍ରଣ। ପୂର୍ବଘାଟ ପର୍ବତମାଳାରେ ଅବସ୍ଥିତ ପବିତ୍ର ମହେନ୍ଦ୍ରଗିରି ପର୍ବତ ଭଗବାନ ପରଶୁରାମଙ୍କ ଚିରନ୍ତନ ତପସ୍ୟା ସ୍ଥଳ ବୋଲି ବିଶ୍ୱାସ କରାଯାଏ। ଏଠାରେ ମହାଭାରତ କାଳୀନ ପାଣ୍ଡବମାନଙ୍କ ଦ୍ୱାରା ନିର୍ମିତ ବୋଲାଯାଉଥିବା ପ୍ରାଚୀନ ଶିବ ମନ୍ଦିରମାନ ରହିଛି। ଭଗବାନ ଶିବ ହେଉଛନ୍ତି ପରଶୁରାମଙ୍କ ଗୁରୁ, ତେଣୁ ଏଠାରେ ପ୍ରତିବର୍ଷ ମହାଶିବରାତ୍ରି ଖୁବ୍ ଜାକଜମକରେ ପାଳନ କରାଯାଏ। ଏହି ଜିଲ୍ଲାର ସଂସ୍କୃତି ମୁଖ୍ୟତଃ 'ସଉରା' ଜନଜାତିଙ୍କ ଦ୍ୱାରା ଗଭୀର ଭାବେ ପ୍ରଭାବିତ। '''ସଉରାମାନଙ୍କର ପାରମ୍ପରିକ କାନ୍ଥ ଚିତ୍ରକଳା 'ଇଡିତାଲ୍' ଦେଶ ବିଦେଶରେ ବେଶ୍ ଆଦୃତ।''' ଏହି ଆକର୍ଷଣୀୟ ଚିତ୍ରକଳା ମାଧ୍ୟମରେ ସେମାନେ ସେମାନଙ୍କର ଇଷ୍ଟଦେବତା 'ଇଡିତାଲ୍' ଏବଂ ପୂର୍ବପୁରୁଷମାନଙ୍କୁ ପୂଜାର୍ଚ୍ଚନା କରିଥାଆନ୍ତି। ସାଧାରଣତଃ ମାଟି ଘରର '''ନାଲି କିମ୍ବା ମାଟିଆ ରଙ୍ଗର କାନ୍ଥ ଉପରେ ଚାଉଳ ବଟା (ପିଠଉ) ଏବଂ ବାଉଁଶ କାଠିର ତୁଳୀ ବ୍ୟବହାର କରି ଏହି ଚିତ୍ର ଅଙ୍କାଯାଏ'''। ଜ୍ୟାମିତିକ ଆକାରରେ ଅଙ୍କାଯାଉଥିବା ଏହି ଚିତ୍ରଗୁଡ଼ିକରେ ସୂର୍ଯ୍ୟ, ଚନ୍ଦ୍ର, ଜୀବନବୃକ୍ଷ, ହାତୀ, ଘୋଡ଼ା ଏବଂ ସଉରାମାନଙ୍କ ଦୈନନ୍ଦିନ ଜୀବନଶୈଳୀକୁ ଅତି ନିଖୁଣ ଭାବେ ଦର୍ଶାଯାଇଥାଏ। ଏହାଛଡ଼ା ଆଦିବାସୀ ଶରୀରରେ କରାଯାଉଥିବା ଟାଟୁ (Tantangbo) ମଧ୍ୟ ସେମାନଙ୍କ ସଂସ୍କୃତିର ଏକ ଅବିଚ୍ଛେଦ୍ୟ ଅଙ୍ଗ। ଭାଷା ଦୃଷ୍ଟିରୁ ଏଠାରେ ମୁଖ୍ୟତଃ ଓଡ଼ିଆ, ସଉରା ଏବଂ କୁଇ ଭାଷାର ପ୍ରଚଳନ ରହିଛି। ଜିଲ୍ଲାରେ ମକର ସଂକ୍ରାନ୍ତି ଭଳି ପର୍ବପର୍ବାଣି ମଧ୍ୟ ବେଶ୍ ଉତ୍ସାହର ସହ ପାଳିତ ହୁଏ। ଐତିହାସିକ ଦୃଷ୍ଟିକୋଣରୁ ପାରଳାଖେମୁଣ୍ଡିଠାରେ ଥିବା ଗଜପତି ରାଜପ୍ରାସାଦ ଏହି ଅଞ୍ଚଳର ଏକ ଗର୍ବ ଏବଂ ଗୌରବର ପ୍ରତୀକ। ପୁରାତନ ଯୁଦ୍ଧ କଳାର ପ୍ରତୀକ 'ପାଇକ ଆଖଡ଼ା' ବର୍ତ୍ତମାନ ଏଠାରେ ଏକ ପାରମ୍ପରିକ ସମର ନୃତ୍ୟ ଭାବେ ପ୍ରଦର୍ଶିତ ହେଉଛି। ଏସବୁ ବ୍ୟତୀତ ଜିରାଙ୍ଗଠାରେ ଥିବା ଦିବ୍ୟ 'ପଦ୍ମସମ୍ଭବ ମହାବିହାର' କେବଳ ଓଡ଼ିଶା ନୁହେଁ, ସମଗ୍ର ଏସିଆର ଏକ ପ୍ରମୁଖ ବୌଦ୍ଧ ସଂସ୍କୃତି ଓ ପର୍ଯ୍ୟଟନ କେନ୍ଦ୍ର ଭାବେ ଖ୍ୟାତି ଅର୍ଜନ କରିଛି। == ରାଜନୀତି == === ଓଡ଼ିଶା ବିଧାନ ସଭା === ଗଜପତି ଜିଲ୍ଲା ଅଧୀନରେ ଦୁଇଟି ବିଧାନ ସଭା ନିର୍ବାଚନ ମଣ୍ଡଳୀ ରହିଛି। ନିମ୍ନରେ ଏହି ନିର୍ବାଚନ ମଣ୍ଡଳୀ ଏବଂ ଏହାର ନିର୍ବାଚିତ ବିଧାୟକମାନଙ୍କ ସବିଶେଷ ତାଲିକା ପ୍ରଦାନ କରାଗଲା: {| class="wikitable sortable" style="text-align:center; width:100%;" |- ! style="background-color:#E6F2FF;" | ନିର୍ବାଚନ ମଣ୍ଡଳୀ ନଂ ! style="background-color:#E6F2FF;" | ନିର୍ବାଚନ ମଣ୍ଡଳୀ ! style="background-color:#E6F2FF;" | ସଂରକ୍ଷଣ ! style="background-color:#E6F2FF;" | ଅନ୍ତର୍ଭୁକ୍ତ ଅଞ୍ଚଳ (ବ୍ଲକ୍ ଓ ପୌରାଞ୍ଚଳ) ! style="background-color:#E6F2FF;" | ବର୍ତ୍ତମାନର ବିଧାୟକ ! style="background-color:#E6F2FF;" | ରାଜନୈତିକ ଦଳ |- ! ୧୩୬ | [[ମୋହନା (ବିଧାନ ସଭା ନିର୍ବାଚନ ମଣ୍ଡଳୀ)|ମୋହନା]] | ଅନୁସୂଚିତ ଜନଜାତି | ମୋହନା, ଆର. ଉଦୟଗିରି, ନୂଆଗଡ଼, ରାୟଗଡ଼ା | '''ଦାଶରଥି ଗମାଙ୍ଗ''' | style="background-color:#00BFFF; color:black;" | [[ଭାରତୀୟ ଜାତୀୟ କଂଗ୍ରେସ|କଂଗ୍ରେସ]] |- ! ୧୩୭ | [[ପାରଳାଖେମୁଣ୍ଡି (ବିଧାନ ସଭା ନିର୍ବାଚନ ମଣ୍ଡଳୀ)|ପାରଳାଖେମୁଣ୍ଡି]] | ଅଣ-ସଂରକ୍ଷିତ | ପାରଳାଖେମୁଣ୍ଡି (ପୌରପାଳିକା), କାଶୀନଗର (ଏନ.ଏ.ସି.), ଗୁମ୍ମା, କାଶୀନଗର, ଗୋସାଣୀ |'''ଇଂ. ରୂପେଶ କୁମାର ପାଣିଗ୍ରାହୀ''' | style="background-color:#6FA647; color:white;" | [[ବିଜୁ ଜନତା ଦଳ|ବିଜଦ]] |} === ଲୋକସଭା === ଗଜପତି ଜିଲ୍ଲାର ଉଭୟ ବିଧାନ ସଭା ଆସନ [[ବ୍ରହ୍ମପୁର (ଲୋକସଭା ନିର୍ବାଚନ ମଣ୍ଡଳୀ)|ବ୍ରହ୍ମପୁର ଲୋକସଭା ନିର୍ବାଚନ ମଣ୍ଡଳୀ]]ର ଅନ୍ତର୍ଭୁକ୍ତ ଅଟେ। ଏହି ନିର୍ବାଚନ ମଣ୍ଡଳୀରୁ ଜାତୀୟ ସ୍ତରରେ ପ୍ରତିନିଧିତ୍ୱ କରୁଥିବା ସାଂସଦଙ୍କ ବିବରଣୀ ନିମ୍ନରେ ଦିଆଗଲା: {| class="wikitable sortable" style="text-align:center; width:100%;" |- ! style="background-color:#E6F2FF;" | ଲୋକସଭା ନଂ ! style="background-color:#E6F2FF;" | ଲୋକସଭା ନିର୍ବାଚନ ମଣ୍ଡଳୀ ! style="background-color:#E6F2FF;" | ସଂରକ୍ଷଣ ! style="background-color:#E6F2FF;" | ଅନ୍ତର୍ଭୁକ୍ତ ବିଧାନ ସଭା ଆସନ ! style="background-color:#E6F2FF;" | ବର୍ତ୍ତମାନର ସାଂସଦ ! style="background-color:#E6F2FF;" | ରାଜନୈତିକ ଦଳ |- ! ୨୦ | [[ବ୍ରହ୍ମପୁର (ଲୋକସଭା ନିର୍ବାଚନ ମଣ୍ଡଳୀ)|ବ୍ରହ୍ମପୁର]] | ଅଣ-ସଂରକ୍ଷିତ | ମୋହନା ଏବଂ ପାରଳାଖେମୁଣ୍ଡି | '''ଡଃ. ପ୍ରଦୀପ କୁମାର ପାଣିଗ୍ରାହୀ''' | style="background-color:#FF9933; color:black;" | [[ଭାରତୀୟ ଜନତା ପାର୍ଟି|ଭାଜପା]] |} == ଆଧାର == {{Reflist}} p9vkfumsjhcxw27zmkxdfaimm9ofwqd 595938 595937 2026-06-03T12:24:03Z ~2026-32953-67 42313 /* ଅରଣ୍ୟ ସମ୍ପଦ */ 595938 wikitext text/x-wiki {{Short description|ଓଡ଼ିଶାର ଏକ ଦକ୍ଷିଣାଞ୍ଚଳ ଜିଲ୍ଲା}} {{Infobox | title = ଗଜପତି ଜିଲ୍ଲା | subheader = ଓଡ଼ିଶାର ପ୍ରଶାସନିକ ଜିଲ୍ଲା | image = <table style="width:100%; margin:0 auto; text-align:center; border:none; background:transparent;"><tr><td colspan="2" style="padding:2px;">[[File:Mahendragiri Hills.jpg|280px]]<br/>{{small|[[ମହେନ୍ଦ୍ରଗିରି|ମହେନ୍ଦ୍ରଗିରି ପର୍ବତମାଳା]]}}</td></tr><tr><td style="padding:2px; width:50%; vertical-align:top;">[[File:Khasada Waterfall Jiranga.jpg|138px]]<br/>{{small|ଖସଡ଼ା ଜଳପ୍ରପାତ}}</td><td style="padding:2px; width:50%; vertical-align:top;">[[File:Gandahati Waterfall.jpg|138px]]<br/>{{small|ଗଣ୍ଡାହାତୀ ଜଳପ୍ରପାତ}}</td></tr><tr><td style="padding:2px; width:50%; vertical-align:top;">[[File:B.N. Palace.jpg|138px]]<br/>{{small|ବି.ଏନ୍. ପ୍ରାସାଦ, ପାରଳାଖେମୁଣ୍ଡି}}</td><td style="padding:2px; width:50%; vertical-align:top;">[[File:Mahendragiri Temple, Mahendragiri.jpg|138px]]<br/>{{small|ମହେନ୍ଦ୍ରଗିରି ମନ୍ଦିର}}</td></tr><tr><td style="padding:2px; width:50%; vertical-align:top;">[[File:Padmasambhava Mahavihara Monastery.jpg|138px]]<br/>{{small|ପଦ୍ମସମ୍ଭବ ମହାବିହାର ବୌଦ୍ଧ ମନ୍ଦିର}}</td><td style="padding:2px; width:50%; vertical-align:top;">[[File:Gajapati Palace.jpeg|138px]]<br/>{{small|ଗଜପତି ପ୍ରାସାଦ}}</td></tr></table> | caption = ଗଜପତି ଜିଲ୍ଲାର ପ୍ରମୁଖ ପର୍ଯ୍ୟଟନ ଓ ଐତିହାସିକ ସ୍ଥଳସମୂହ | image2 = [[File:Gajapati in Odisha (India).svg|250px|ଓଡ଼ିଶାରେ ଗଜପତି ଜିଲ୍ଲାର ଅବସ୍ଥିତି]] | caption2 = ଓଡ଼ିଶାର ମାନଚିତ୍ରରେ ଗଜପତି ଜିଲ୍ଲାର ଅବସ୍ଥିତି (ନାଲି ରଙ୍ଗରେ) | label1 = ଦେଶ | data1 = [[ଭାରତ]] | label2 = ରାଜ୍ୟ | data2 = [[ଓଡ଼ିଶା]] | label3 = ପ୍ରଶାସନିକ ବିଭାଗ | data3 = ଦକ୍ଷିଣାଞ୍ଚଳ ଖଣ୍ଡ (ବ୍ରହ୍ମପୁର) | label4 = ସଦର ମହକୁମା | data4 = '''[[ପାରଳାଖେମୁଣ୍ଡି]]''' | label5 = ଜିଲ୍ଲା ଗଠନ | data5 = ୨ ଅକ୍ଟୋବର ୧୯୯୨ | label6 = ନାମକରଣ | data6 = [[କୃଷ୍ଣଚନ୍ଦ୍ର ଗଜପତି ନାରାୟଣ ଦେବ|ମହାରାଜା ଶ୍ରୀ କୃଷ୍ଣଚନ୍ଦ୍ର ଗଜପତି ଦେବ]] | label7 = ଜିଲ୍ଲାପାଳ | data7 = ଶ୍ରୀ ଅକ୍ଷୟ ସୁନୀଲ ଅଗ୍ରୱାଲ (ଭା.ପ୍ର.ସେ.) | label8 = ଆରକ୍ଷୀ ଅଧୀକ୍ଷକ (SP) | data8 = ଡଃ ସରବଣ ବିବେକ ଏମ୍ (ଭା.ପୋ.ସେ.) | label9 = ଆୟତନ | data9 = ୩,୮୫୦ କି.ମି.^୨ (୧୬ଶ) | label10 = ଜନସଂଖ୍ୟା (୨୦୨୬ ପ୍ରକ୍ଷେପଣ) | data10 = ୬,୫୨,୪୯୫ (୨୭ଶ) | label11 = ଜନସଂଖ୍ୟା ଘନତା | data11 = ୧୭୦/କି.ମି.² | label12 = ଲିଙ୍ଗ ଅନୁପାତ | data12 = ୧୦୪୩ ♀ / ୧୦୦୦ ♂ | label13 = ସାକ୍ଷରତା ହାର | data13 = ୬୯.୦୯% | label14 = ଗାଡ଼ି ପଞ୍ଜୀକରଣ ନଂ. | data14 = ଓଡି-୨୦ | label15 = ଭାଷା | data15 = [[ଓଡ଼ିଆ ଭାଷା|ଓଡ଼ିଆ]], [[ଇଂରାଜୀ ଭାଷା|ଇଂରାଜୀ]], [[ସଉରା ଭାଷା|ସଉରା]] ଏବଂ [[କୁଇ ଭାଷା|କୁଇ]] | label16 = ୱେବସାଇଟ୍ | data16 = [https://gajapati.nic.in/ gajapati.nic.in] }} '''ଗଜପତି ଜିଲ୍ଲା''' ହେଉଛି ଭାରତର [[ଓଡ଼ିଶା]] ରାଜ୍ୟର ଦକ୍ଷିଣାଞ୍ଚଳରେ ଅବସ୍ଥିତ ଏକ ପ୍ରଶାସନିକ ଜିଲ୍ଲା। ୧୯୯୨ ମସିହା ଅକ୍ଟୋବର ୨ ତାରିଖରେ ଏହାକୁ ପୂର୍ବତନ [[ଗଞ୍ଜାମ ଜିଲ୍ଲା]]ରୁ ଅଲଗା କରି ଏକ ସ୍ୱତନ୍ତ୍ର ଜିଲ୍ଲାର ମାନ୍ୟତା ଦିଆଯାଇଥିଲା। ୨୦୧୧ ଜନଗଣନା ଅନୁଯାୟୀ, ଓଡ଼ିଶାର ୩୦ଟି ଜିଲ୍ଲା ମଧ୍ୟରେ ଏହା [[ଦେବଗଡ଼ ଜିଲ୍ଲା|ଦେବଗଡ଼]] ଏବଂ [[ବୌଦ୍ଧ ଜିଲ୍ଲା|ବୌଦ୍ଧ]] ପରେ ତୃତୀୟ ସର୍ବନିମ୍ନ ଜନସଂଖ୍ୟା ବିଶିଷ୍ଟ ଜିଲ୍ଲା ଅଟେ। ସ୍ୱତନ୍ତ୍ର ଓଡ଼ିଶା ପ୍ରଦେଶ ଗଠନର ଅନ୍ୟତମ ପ୍ରଣେତା ତଥା ପାରଳାଖେମୁଣ୍ଡି ରାଜପ୍ରାସାଦର ସମ୍ରାଟ ଏବଂ ଓଡ଼ିଶାର ପ୍ରଥମ ପ୍ରଧାନମନ୍ତ୍ରୀ [[କୃଷ୍ଣଚନ୍ଦ୍ର ଗଜପତି ନାରାୟଣ ଦେବ|ମହାରାଜା ଶ୍ରୀ କୃଷ୍ଣଚନ୍ଦ୍ର ଗଜପତି ନାରାୟଣ ଦେବଙ୍କ]] ସ୍ମୃତି ଏବଂ ଗୌରବକୁ ଅକ୍ଷୁଣ୍ଣ ରଖିବା ପାଇଁ ଏହି ଜିଲ୍ଲାର ନାମକରଣ "ଗଜପତି" କରାଯାଇଛି। ଏହି ଜିଲ୍ଲାର ସଦର ମହକୁମା ହେଉଛି ଐତିହାସିକ ସହର [[ପାରଳାଖେମୁଣ୍ଡି]]। == ଇତିହାସ == ଗଜପତି ଜିଲ୍ଲାର ଇତିହାସ ପ୍ରାଚୀନ ପାରଳାଖେମୁଣ୍ଡି ରାଜ୍ୟ ଏବଂ ଓଡ଼ିଶାର ସୂର୍ଯ୍ୟବଂଶୀ [[ଗଜପତି ସାମ୍ରାଜ୍ୟ|ଗଜପତି ରାଜବଂଶ]] ସହ ଗଭୀର ଭାବେ ଜଡ଼ିତ। ଦ୍ୱାଦଶ ଶତାବ୍ଦୀରେ ପାରଳାଖେମୁଣ୍ଡି ବିଶାଳ ଖେମୁଣ୍ଡି ରାଜ୍ୟର ଅନ୍ତର୍ଭୁକ୍ତ ଥିଲା। ପରବର୍ତ୍ତୀ ସମୟରେ ଗଜପତି [[ମୁକୁନ୍ଦ ଦେବ]]ଙ୍କ ରାଜତ୍ୱ କାଳରେ ଖେମୁଣ୍ଡି ରାଜ୍ୟ ତିନି ଭାଗରେ ବିଭାଜିତ ହୋଇ [[ବଡ଼ଖେମୁଣ୍ଡି]], ସନାଖେମୁଣ୍ଡି ଏବଂ ପାରଳାଖେମୁଣ୍ଡି ଜମିଦାରୀ ଭାବେ ଆତ୍ମପ୍ରକାଶ କରିଥିଲା। ଏହି ବିଭାଜନ ପରେ ଶୁଭଲିଙ୍ଗ ଭାନୁଦେବ ପାରଳାଖେମୁଣ୍ଡିର ପ୍ରଥମ ସ୍ୱାଧୀନ ଶାସକ ହୋଇଥିଲେ। ମୋଗଲ ଏବଂ ମରହଟ୍ଟା ଶାସନ ସମୟରେ ମଧ୍ୟ ଏହି ରାଜବଂଶ ନିଜର ସାର୍ବଭୌମତ୍ୱ ବଜାୟ ରଖିଥିଲା। ୧୭୬୭ ମସିହାରେ ମହାରାଜା ଜଗନ୍ନାଥ ନାରାୟଣ ଦେବଙ୍କ ଶାସନ କାଳରେ ପାରଳାଖେମୁଣ୍ଡି ଇଂରେଜମାନଙ୍କ ଅଧୀନକୁ ଆସି ଏକ ସାମନ୍ତବାଦୀ ରାଜ୍ୟରେ ପରିଣତ ହୋଇଥିଲା। ବ୍ରିଟିଶ ପ୍ରଶାସକମାନଙ୍କ ସହ ବିବାଦ କାରଣରୁ ରାଜା ଜଗନ୍ନାଥ ନାରାୟଣ ଦେବ ଏବଂ ତାଙ୍କ ପୁତ୍ରଙ୍କୁ ବନ୍ଦୀ କରାଯିବା ଫଳରେ ରାଜ୍ୟ ବ୍ରିଟିଶମାନଙ୍କ ପ୍ରତ୍ୟକ୍ଷ ନିୟନ୍ତ୍ରଣକୁ ଆସିଥିଲା। ତେବେ ରାଜାଙ୍କୁ ବନ୍ଦୀ କରିବା ପ୍ରତିବାଦରେ ସ୍ଥାନୀୟ ଆଦିବାସୀ ଏବଂ [[ପାଇକ ବିଦ୍ରୋହ|ପାଇକମାନେ]] ଇଂରେଜମାନଙ୍କ ବିରୋଧରେ ବ୍ୟାପକ ବିଦ୍ରୋହ କରିଥିଲେ। ଏହି ପ୍ରବଳ ଜନଆନ୍ଦୋଳନ ଫଳରେ ବ୍ରିଟିଶ ସରକାର ବାଧ୍ୟ ହୋଇ ରାଜାଙ୍କୁ ପୁନର୍ବାର ସିଂହାସନ ଫେରାଇଥିଲେ।<ref name="Dāsa Sahitya Akademi 2002 pp. 97–99 ">{{cite book | last=Dāsa | first=P. | author2=Sahitya Akademi | title=Bhakta Kavi Gopāla Krishna | publisher=Sahitya Akademi | series=Makers of Indian literature | year=2002 | isbn=978-81-260-1201-5 | url=https://books.google.com/books?id=8LbXhwYq1uoC | language=en | pages=97–99}}</ref> ଓଡ଼ିଶା ସହ ମିଶ୍ରଣ ହେବା ପର୍ଯ୍ୟନ୍ତ ପାରଳାଖେମୁଣ୍ଡି ଏକ ସାମନ୍ତ ରାଜ୍ୟ ଭାବରେ ନିଜର ଶାସନଗତ ସ୍ଥିତି ବଜାୟ ରଖିଥିଲା।<ref name="Acharya 2008 p.1 ">{{cite book | last=Acharya | first=P. | title=National Movement and Politics in Orissa, 1920–1929 | publisher=SAGE Publications | series=SAGE Series in Modern Indian History | year=2008 | isbn=978-81-321-0001-0 | url=https://books.google.com/books?id=LoaHAwAAQBAJ | page=1}}</ref> ମହାରାଜା [[କୃଷ୍ଣ ଚନ୍ଦ୍ର ଗଜପତି|କୃଷ୍ଣଚନ୍ଦ୍ର ଗଜପତି ନାରାୟଣ ଦେବ]] [[ଉତ୍କଳ ସମ୍ମିଳନୀ]]ର ସକ୍ରିୟ ସଦସ୍ୟ ଭାବେ ଓଡ଼ିଆ ଭାଷାଭାଷୀ ଅଞ୍ଚଳଗୁଡ଼ିକୁ ଏକତ୍ର କରିବାରେ ପ୍ରମୁଖ ଭୂମିକା ଗ୍ରହଣ କରିଥିଲେ। ତାଙ୍କର ଏବଂ ଉତ୍କଳ ସମ୍ମିଳନୀର ନିରନ୍ତର ପ୍ରଚେଷ୍ଟା ଫଳରେ ୧ ଅପ୍ରେଲ ୧୯୩୬ ମସିହାରେ ସ୍ୱତନ୍ତ୍ର ଓଡ଼ିଶା ପ୍ରଦେଶ ଗଠିତ ହୋଇଥିଲା। ଏହି ସମୟରେ ବିଶାଖାପାଟଣା ଜିଲ୍ଲାରେ ଥିବା ପାରଳାଖେମୁଣ୍ଡି ରାଜ୍ୟକୁ ଦୁଇ ଭାଗରେ ବିଭକ୍ତ କରାଯାଇଥିଲା; ରାଜଧାନୀ ସମେତ ରାଜ୍ୟର ଅଧିକାଂଶ ଅଂଶ ନୂତନ ଓଡ଼ିଶା ପ୍ରଦେଶରେ ସାମିଲ ହୋଇଥିବା ବେଳେ ବଳକା ତେଲୁଗୁ ଭାଷାଭାଷୀ ଅଞ୍ଚଳ ମାଡ୍ରାସ ପ୍ରେସିଡେନ୍ସି (ମାନ୍ଦ୍ରାଜ ପ୍ରଦେଶ) ଅଧୀନରେ ରହିଯାଇଥିଲା।<ref name="Orissa Tourism Development Corporation Odisha (India). Dept. of Home 1980 p.87">{{cite book | author=Orissa Tourism Development Corporation | author2=Odisha (India). Dept. of Home | title=The Heritage of Odisha | publisher=Produced by Odisha Tourism Development Corporation for the Department of Home, Government of Odisha | year=1980 | url=https://books.google.com/books?id=DgdDAAAAYAAJ | page=87}}</ref><ref name="Devi 1992 p. 213">{{cite book | last=Devi | first=B. | title=Some Aspects of British Administration in Odisha, 1912–1936 | publisher=Academic Foundation | year=1992 | isbn=978-81-7188-072-0 | url=https://books.google.com/books?id=lBQQHizn788C&pg=PA213 | page=213}}</ref> == ଭୂଗୋଳ == [[File:Paddy Fields around the road from Munising to Seranga in Gajapati District.jpg|thumb|'''ଗଜପତି ଜିଲ୍ଲାର ମୁନିସିଂରୁ ସେରଙ୍ଗ ଯିବା ରାସ୍ତା ପାର୍ଶ୍ୱରେ ଦୃଶ୍ୟମାନ ହେଉଥିବା ଧାନ କ୍ଷେତ''']] ଗଜପତି ଜିଲ୍ଲା ଭାରତର [[ଓଡ଼ିଶା]] ରାଜ୍ୟର ଦକ୍ଷିଣ-ପୂର୍ବ ଦିଗରେ ଅବସ୍ଥିତ। ଏହାର ଭୌଗୋଳିକ ଅବସ୍ଥିତି ୮୩°୪୭'ରୁ ୮୪°୩୨' ପୂର୍ବ ଦ୍ରାଘିମା ଏବଂ ୧୮°୪୪'ରୁ ୧୯°୩୯' ଉତ୍ତର ଅକ୍ଷାଂଶ ମଧ୍ୟରେ ବ୍ୟାପ୍ତ। ଏହି ଜିଲ୍ଲାର ଦକ୍ଷିଣରେ [[ଆନ୍ଧ୍ରପ୍ରଦେଶ]]ର ଶ୍ରୀକାକୁଲମ ଜିଲ୍ଲା, ପଶ୍ଚିମରେ [[ରାୟଗଡ଼ା ଜିଲ୍ଲା]], ପୂର୍ବରେ [[ଗଞ୍ଜାମ ଜିଲ୍ଲା]] ଏବଂ ଉତ୍ତରରେ [[କନ୍ଧମାଳ ଜିଲ୍ଲା]] ଅବସ୍ଥିତ। ମୋଟ ୩,୮୫୦ ବର୍ଗ କିଲୋମିଟର ଆୟତନ ବିଶିଷ୍ଟ ଏହି ଜିଲ୍ଲାଟି '''ପୂର୍ବଘାଟ ପର୍ବତମାଳା'''ର ଏକ ଅଂଶବିଶେଷ ଅଟେ, ଯାହାର ଭୂପ୍ରକୃତି ମୁଖ୍ୟତଃ ବନ୍ଧୁର, ପାର୍ବତ୍ୟମୟ ଏବଂ ସଂକୀର୍ଣ୍ଣ ଉପତ୍ୟକାରେ ପରିପୂର୍ଣ୍ଣ। [[ବଂଶଧାରା ନଦୀ]]ର ଉପନଦୀ '''ମହେନ୍ଦ୍ରତନୟା''' ହେଉଛି ଏହି ଜିଲ୍ଲା ଦେଇ ପ୍ରବାହିତ ହେଉଥିବା ପ୍ରମୁଖ ନଦୀ। ଜିଲ୍ଲାର ସର୍ବୋଚ୍ଚ ଗିରିଶୃଙ୍ଗ ହେଉଛି ଐତିହାସିକ '''[[ମହେନ୍ଦ୍ରଗିରି|ମହେନ୍ଦ୍ରଗିରି]]''', ଯାହାର ଉଚ୍ଚତା ସମୁଦ୍ର ପତନଠାରୁ ୧,୫୦୧ ମିଟର (୪,୯୨୫ ଫୁଟ) ଅଟେ। ଏହା ବ୍ୟତୀତ ଟାଙ୍ଗିରି ପର୍ବତ (୧,୧୫୫ ମିଟର) ଏବଂ ଦଣ୍ଡମେରା ପର୍ବତ (୧,୧୦୩ ମିଟର) ଏହି ଅଞ୍ଚଳର ଅନ୍ୟ ଦୁଇଟି ପ୍ରମୁଖ ଉଚ୍ଚ ଶୃଙ୍ଗ। ଜିଲ୍ଲାର ସଦର ମହକୁମା [[ପାରଳାଖେମୁଣ୍ଡି]]ର ହାରାହାରି ଉଚ୍ଚତା ସମୁଦ୍ର ପତନଠାରୁ ପ୍ରାୟ ୧୪୫ ମିଟର (୪୭୬ ଫୁଟ) ଅଟେ। == ଜଳବାୟୁ == ଗଜପତି ଜିଲ୍ଲାରେ ମୁଖ୍ୟତଃ କ୍ରାନ୍ତୀୟ ମୌସୁମୀ ଜଳବାୟୁ ଅନୁଭୂତ ହୁଏ। ତେବେ ଉପକୂଳବର୍ତ୍ତୀ ସମତଳ ଅଞ୍ଚଳ ଏବଂ ପୂର୍ବଘାଟ ପର୍ବତମାଳାର ଉଚ୍ଚ ପାର୍ବତ୍ୟ ଅଞ୍ଚଳ ମଧ୍ୟରେ ଜଳବାୟୁର ସ୍ଥାନୀୟ ଭିନ୍ନତା ପରିଲକ୍ଷିତ ହୋଇଥାଏ। * '''ତାପମାତ୍ରା:''' ମଇ ମାସରେ ଗ୍ରୀଷ୍ମ ଋତୁ ତାର ଚରମ ସୀମାରେ ପହଞ୍ଚିଥାଏ, ଯେଉଁ ସମୟରେ ହାରାହାରି ସର୍ବୋଚ୍ଚ ତାପମାତ୍ରା ୩୮.୫° ସେଲସିୟସ ରହିଥାଏ। ପ୍ରଖର ଗ୍ରୀଷ୍ମ ପ୍ରବାହ ସମୟରେ ଅଭ୍ୟନ୍ତରୀଣ ଅଞ୍ଚଳରେ ଏହା ୪୬° ସେଲସିୟସ ପର୍ଯ୍ୟନ୍ତ ମଧ୍ୟ ବୃଦ୍ଧି ପାଇଥାଏ। ଅନ୍ୟପକ୍ଷରେ, ଶୀତଦିନେ ଜଳବାୟୁ ବେଶ୍ ଆରାମଦାୟକ ରହେ ଏବଂ ହାରାହାରି ସର୍ବନିମ୍ନ ତାପମାତ୍ରା ୧୫.୨° ସେଲସିୟସ ପର୍ଯ୍ୟନ୍ତ ହ୍ରାସ ପାଏ।<ref name="IMDPune-Orissa">{{cite book |title=Climate of Orissa |url=https://imdpune.gov.in |publisher=India Meteorological Department, Pune |page=125–128 |access-date=May 16, 2026}}</ref> * '''ବୃଷ୍ଟିପାତ:''' ଜିଲ୍ଲାରେ ବାର୍ଷିକ ହାରାହାରି ପ୍ରାୟ ୧୩୬୯.୧ ମିଲିମିଟର ବୃଷ୍ଟିପାତ ହୋଇଥାଏ। ଏହି ବୃଷ୍ଟିପାତ ମୁଖ୍ୟତଃ ଋତୁକାଳୀନ ଅଟେ; ମୋଟ ବାର୍ଷିକ ବୃଷ୍ଟିପାତର ପ୍ରାୟ ୮୦%ରୁ ୮୫% ଭାଗ କେବଳ ଜୁନରୁ ସେପ୍ଟେମ୍ବର ମାସ ମଧ୍ୟରେ ଦକ୍ଷିଣ-ପଶ୍ଚିମ ମୌସୁମୀ ବାୟୁ ପ୍ରଭାବରେ ସଂଘଟିତ ହୋଇଥାଏ।<ref name="IMD-Rainfall">{{cite report |title=Districtwise Monthly Normal Rainfall of Odisha (1991-2020) |url=https://imd.gov.in |publisher=[[India Meteorological Department]], Meteorological Centre Bhubaneswar |page=1 |access-date=May 16, 2026}}</ref> * '''ଆର୍ଦ୍ରତା:''' ମୌସୁମୀ ପ୍ରବାହ ସମୟରେ ଆପେକ୍ଷିକ ଆର୍ଦ୍ରତା ସର୍ବାଧିକ ରହିଥାଏ ଏବଂ ଏହା ୮୦%ରୁ ଅଧିକ (ଅଗଷ୍ଟ ମାସରେ ସର୍ବାଧିକ ୮୬%) ରେକର୍ଡ କରାଯାଏ। ନଭେମ୍ବର ମାସ ଶେଷ ଆଡ଼କୁ ଏହା ଧୀରେ ଧୀରେ ହ୍ରାସ ପାଇବାକୁ ଲାଗେ।<ref name="CGWB-Gajapati">{{cite report |title=Ground Water Information Booklet: Gajapati District |url=https://cgwb.gov.in |publisher=Ministry of Water Resources, Government of India |page=4 |access-date=May 16, 2026}}</ref> {{Weather box |location = ଗଜପତି ଜିଲ୍ଲା (ପାରଳାଖେମୁଣ୍ଡି) |metric first = yes |single line = yes |width = auto <!-- ତାପମାତ୍ରା (ସର୍ବୋଚ୍ଚ) --> |Jan high C = 29.9 |Feb high C = 31.8 |Mar high C = 35.5 |Apr high C = 37.8 |May high C = 38.5 |Jun high C = 33.7 |Jul high C = 30.5 |Aug high C = 30.4 |Sep high C = 31.4 |Oct high C = 31.2 |Nov high C = 30.1 |Dec high C = 28.7 |year high C = 32.5 <!-- ତାପମାତ୍ରା (ସର୍ବନିମ୍ନ) --> |Jan low C = 15.2 |Feb low C = 17.5 |Mar low C = 21.0 |Apr low C = 24.3 |May low C = 26.2 |Jun low C = 25.8 |Jul low C = 24.5 |Aug low C = 24.4 |Sep low C = 24.4 |Oct low C = 23.0 |Nov low C = 19.3 |Dec low C = 15.4 |year low C = 21.8 <!-- ବୃଷ୍ଟିପାତ ତଥ୍ୟ --> |precipitation colour = green |Jan precipitation mm = 9.4 |Feb precipitation mm = 18.5 |Mar precipitation mm = 35.5 |Apr precipitation mm = 69.2 |May precipitation mm = 108.7 |Jun precipitation mm = 185.7 |Jul precipitation mm = 244.9 |Aug precipitation mm = 250.9 |Sep precipitation mm = 222.9 |Oct precipitation mm = 177.9 |Nov precipitation mm = 38.6 |Dec precipitation mm = 6.9 |year precipitation mm = 1369.1 <!-- ବୃଷ୍ଟିପାତ ଦିନ ଗୁଡ଼ିକ --> |Jan precipitation days = 0.5 |Feb precipitation days = 1.0 |Mar precipitation days = 1.8 |Apr precipitation days = 3.4 |May precipitation days = 5.2 |Jun precipitation days = 9.5 |Jul precipitation days = 13.1 |Aug precipitation days = 13.0 |Sep precipitation days = 11.2 |Oct precipitation days = 7.6 |Nov precipitation days = 2.1 |Dec precipitation days = 0.6 |year precipitation days = 69.0 <!-- ଆପେକ୍ଷିକ ଆର୍ଦ୍ରତା --> |Jan humidity = 68 |Feb humidity = 69 |Mar humidity = 71 |Apr humidity = 74 |May humidity = 75 |Jun humidity = 80 |Jul humidity = 85 |Aug humidity = 86 |Sep humidity = 84 |Oct humidity = 81 |Nov humidity = 73 |Dec humidity = 67 |year humidity = 76 |source 1 = ଭାରତୀୟ ପାଣିପାଗ ବିଭାଗ (IMD)<ref name="IMD-Rainfall"/><ref name="IMDPune-Orissa"/> |source 2 = କେନ୍ଦ୍ରୀୟ ଭୂତଳ ଜଳ ବୋର୍ଡ (CGWB)<ref name="CGWB-Gajapati"/> }} == ପ୍ରାକୃତିକ ସମ୍ପଦ == ଗଜପତି ଜିଲ୍ଲାର ପ୍ରାୟ ୬୫% ଜନସଂଖ୍ୟା ମୁଖ୍ୟତଃ କୃଷି ଓ ପ୍ରାକୃତିକ ସମ୍ପଦ ଉପରେ ନିର୍ଭରଶୀଳ। ବିସ୍ତୃତ ଅରଣ୍ୟ, ଜଳଭଣ୍ଡାର ଏବଂ ଉର୍ବର ମୃତ୍ତିକା ଏହି ଜିଲ୍ଲାର ଅର୍ଥନୀତିକୁ ସମୃଦ୍ଧ କରିଛି। === ଅରଣ୍ୟ ସମ୍ପଦ === ଜିଲ୍ଲାର ମୋଟ ଭୌଗୋଳିକ ଆୟତନର ପ୍ରାୟ ୫୭% (୨,୪୯,୯୫୮ ହେକ୍ଟର) ଅଞ୍ଚଳ ଘନ ଅରଣ୍ୟ ଦ୍ୱାରା ଆଚ୍ଛାଦିତ, ଯାହା ଜୈବବିବିଧତାରେ ପରିପୂର୍ଣ୍ଣ। ଏହି ଅରଣ୍ୟକୁ ପ୍ରଶାସନିକ ସୁବିଧା ପାଇଁ ବିଭିନ୍ନ ଶ୍ରେଣୀରେ ବିଭକ୍ତ କରାଯାଇଛି: {| class="wikitable" style="text-align:center; width:100%;" |- ! style="background-color:#E6F2FF;" | ଅରଣ୍ୟର ପ୍ରକାରଭେଦ ! style="background-color:#E6F2FF;" | ଆୟତନ (ହେକ୍ଟରରେ) |- | style="text-align:left;" | ସଂରକ୍ଷିତ ଅରଣ୍ୟ|| ୧,୨୯,୮୦୦ |- | style="text-align:left;" | ସୁରକ୍ଷିତ ସଂରକ୍ଷିତ ଅରଣ୍ୟ|| ୫୭,୬୦୦ |- | style="text-align:left;" | ସୀମାଙ୍କିତ ସୁରକ୍ଷିତ ଅରଣ୍ୟ|| ୪୫,୨୦୦ |- | style="text-align:left;" | ଅସୀମାଙ୍କିତ ସୁରକ୍ଷିତ ଅରଣ୍ୟ|| ୧୪,୧୦୦ |- | style="text-align:left;" | ଗ୍ରାମ୍ୟ ଅରଣ୍ୟ || ୩,୨୫୮ |} === ଜଳ ସମ୍ପଦ ଓ ଜଳବିଜ୍ଞାନ === ଐତିହାସିକ ମହେନ୍ଦ୍ରଗିରି ପର୍ବତରୁ ବାହାରିଥିବା '''ମହେନ୍ଦ୍ରତନୟା ନଦୀ''' ଏହି ଜିଲ୍ଲାର ପ୍ରମୁଖ ନଦୀ। ଏହା ଜିଲ୍ଲା ମଧ୍ୟରେ ୭୨ କିଲୋମିଟର ପ୍ରବାହିତ ହେବା ପରେ ଆନ୍ଧ୍ରପ୍ରଦେଶର ବଂଶଧାରା ନଦୀରେ ଯାଇ ମିଶିଛି। ପୂର୍ବଘାଟ ପର୍ବତମାଳାର ଭୂତାତ୍ତ୍ୱିକ ଗଠନ ଯୋଗୁଁ ଏଠାରେ ''''ବୃକ୍ଷାକାର ଜଳ ନିଷ୍କାସନ ପ୍ରଣାଳୀ'''' ଦେଖିବାକୁ ମିଳେ। ଜିଲ୍ଲାରେ ସର୍ବମୋଟ ୧,୬୯୮ଟି ଛୋଟବଡ଼ ଜଳାଶୟ ରହିଥିବା ବେଳେ ୬ଟି ପ୍ରମୁଖ ଐତିହାସିକ ଜଳାଶୟ ରହିଛି: {| class="wikitable" style="text-align:center; width:60%;" |- ! style="background-color:#E6F2FF;" | ପ୍ରମୁଖ ଜଳାଶୟ ! style="background-color:#E6F2FF;" | ଆୟତନ (ହେକ୍ଟରରେ) |- | style="text-align:left;" | ଗଜପତି ସାଗର || ୨୫.୬ |- | style="text-align:left;" | ଜଗନ୍ନାଥ ସାଗର || ୧୯.୪ |- | style="text-align:left;" | ରାମ ସାଗର || ୧୫.୨ |- | style="text-align:left;" | ସୀତା ସାଗର || ୧୨.୮ |- | style="text-align:left;" | ରାଧା ସାଗର || ୧୧.୩ |- | style="text-align:left;" | କୃଷ୍ଣ ସାଗର || ୧୦.୯ |} === ମୃତ୍ତିକା === ଏହି ଅଞ୍ଚଳର ମାଟି କୃଷି ପାଇଁ ଅତ୍ୟନ୍ତ ଉପଯୋଗୀ। ଜିଲ୍ଲାରେ ମୁଖ୍ୟତଃ ତିନି ପ୍ରକାରର ମୃତ୍ତିକା ଦେଖାଯାଏ: * '''ଲାଲ୍ ବାଲିଆ ଓ ଦୋରସା ମାଟି:''' ଏହା ଜିଲ୍ଲାର ସର୍ବାଧିକ ୭୨% ଅଞ୍ଚଳରେ ଦେଖାଯାଏ। * '''ପଟୁ ମାଟି:''' ପ୍ରାୟ ୨୧% ଅଞ୍ଚଳ ଏହି ଉର୍ବର ନଦୀବେଷ୍ଟିତ ମାଟିରେ ଗଠିତ। * '''ମାଙ୍କଡ଼ା ମାଟି:''' ଅବଶିଷ୍ଟ ୭% ଅଞ୍ଚଳରେ ଏହି ମାଟି ରହିଛି। ଏହି ସମସ୍ତ ମୃତ୍ତିକା ମୁଖ୍ୟତଃ ଧାନ, ମକା, ଡାଲି ଜାତୀୟ ଶସ୍ୟ ଏବଂ ବିଭିନ୍ନ ପ୍ରକାରର ଉଦ୍ୟାନକୃଷି ପାଇଁ ବିଶେଷ ଭାବେ ଲାଭଦାୟକ। == ଗମନାଗମନ == ଜିଲ୍ଲାର ସଦର ମହକୁମା ପାରଳାଖେମୁଣ୍ଡି ସହିତ ରାଜ୍ୟ ତଥା ପଡ଼ୋଶୀ ରାଜ୍ୟର ବିଭିନ୍ନ ପ୍ରମୁଖ ସହରକୁ ଉନ୍ନତ ରେଳ ଏବଂ ସଡ଼କପଥ ରହିଛି। * '''ରେଳପଥ:''' [[ପାରଳାଖେମୁଣ୍ଡି ରେଳ ଷ୍ଟେସନ]] (ଷ୍ଟେସନ କୋଡ୍: PLH) ଐତିହାସିକ ନଉପଡ଼ା-ଗୁଣୁପୁର ବ୍ରାଞ୍ଚ ରେଳଲାଇନ୍‌ରେ ଅବସ୍ଥିତ। ଏହି ଷ୍ଟେସନ ମାଧ୍ୟମରେ ସହରଟି ରାଜଧାନୀ [[ଭୁବନେଶ୍ୱର]] (୨୯୨ କି.ମି.), ବିଶାଖାପାଟଣା (୨୩୬ କି.ମି.) ଏବଂ କଲିକତା (୭୮୦ କି.ମି.) ସହ ସିଧାସଳଖ ସଂଯୁକ୍ତ। * '''ସଡ଼କପଥ:''' ଉନ୍ନତ ରାଜ୍ୟ ତଥା ଜାତୀୟ ରାଜପଥ ମାଧ୍ୟମରେ ପାରଳାଖେମୁଣ୍ଡିରୁ ନିମ୍ନଲିଖିତ ସହରଗୁଡ଼ିକୁ ସହଜରେ ଯାତାୟାତ କରିହେବ: ** [[ବ୍ରହ୍ମପୁର]]: ୧୨୮ କି.ମି. (ଜାତୀୟ ରାଜପଥ-୫୯ ଦେଇ) ** [[ରାୟଗଡ଼ା]]: ୧୩୪ କି.ମି. (ରାଜ୍ୟ ରାଜପଥ-୪ ଦେଇ) ** ଶ୍ରୀକାକୁଲମ: ୬୭ କି.ମି. (ଜାତୀୟ ରାଜପଥ-୧୬ ଏବଂ ରାଜ୍ୟ ରାଜପଥ-୫ ଦେଇ) ଜିଲ୍ଲାରେ ସର୍ବମୋଟ '''୨,୪୫୦ କିଲୋମିଟର''' ପକ୍କା ସଡ଼କ ରହିଛି, ଯେଉଁଥିରେ ୧,୦୩୫ କି.ମି. ରାଜ୍ୟ ରାଜପଥ, ୬୧୨ କି.ମି. ଜିଲ୍ଲା ମୁଖ୍ୟ ରାସ୍ତା ଏବଂ ୮୦୩ କି.ମି. ଗ୍ରାମ୍ୟ ଉନ୍ନୟନ ରାସ୍ତା ଅନ୍ତର୍ଭୁକ୍ତ। == ପ୍ରଶାସନିକ ବ୍ୟବସ୍ଥା == ପ୍ରଶାସନିକ ପରିଚାଳନା ସୁବିଧା ଦୃଷ୍ଟିରୁ ଗଜପତି ଜିଲ୍ଲାକୁ ଗୋଟିଏ ଉପଖଣ୍ଡ, ୭ଟି ତହସିଲ ତଥା ବ୍ଲକ୍‌ରେ ବିଭକ୍ତ କରାଯାଇଛି। ସେହିପରି ଆଇନ ଶୃଙ୍ଖଳା ରକ୍ଷା ତଥା ପୋଲିସ ପ୍ରଶାସନ ପରିଚାଳନା ପାଇଁ '''ଗଜପତି ପୋଲିସ ଜିଲ୍ଲା''' ଅଧୀନରେ ସର୍ବମୋଟ '''୧୧ଟି ଥାନା''' କାର୍ଯ୍ୟ କରୁଛି। ସେଗୁଡ଼ିକର ସବିଶେଷ ତାଲିକା ନିମ୍ନରେ ଦିଆଗଲା: {| style="width:100%; border-collapse:collapse; background:transparent;" |- style="vertical-align:top;" | style="width:50%; padding-right:10px;" | {| class="wikitable" style="width:100%; text-align:center; margin-top:0;" |+ ଗଜପତି ଜିଲ୍ଲାର ୭ଟି ବ୍ଲକ୍ ଏବଂ ତହସିଲ |- ! style="background-color:#E6F2FF; width:20%;" | କ୍ରମିକ ନଂ. ! style="background-color:#E6F2FF; width:80%;" | [[ପାରଳାଖେମୁଣ୍ଡି]] ଉପଖଣ୍ଡ ଅନ୍ତର୍ଗତ ଅଞ୍ଚଳ |- | ୧ || '''ଗୋସାଣୀ''' |- | ୨ || '''ଗୁମ୍ମା''' |- | ୩ || '''ରାୟଗଡ଼ା''' |- | ୪ || '''ନୂଆଗଡ଼''' |- | ୫ || '''ମୋହନା''' |- | ୬ || '''କାଶୀନଗର''' |- | ୭ || '''ରା. ଉଦୟଗିରି''' |} | style="width:50%; padding-left:10px;" | {| class="wikitable" style="width:100%; text-align:center; margin-top:0;" |+ ଜିଲ୍ଲାର ୧୧ଟି ଥାନା |- ! style="background-color:#E6F2FF; width:20%;" | କ୍ରମିକ ନଂ. ! style="background-color:#E6F2FF; width:80%;" | ଥାନାର ନାମ |- | ୧ || [[ଅଡ଼ବା]] ଥାନା |- | ୨ || ମୋହନା ଥାନା |- | ୩ || ରାମଗିରି ଥାନା |- | ୪ || ରା. ଉଦୟଗିରି ଥାନା |- | ୫ || ସେରଙ୍ଗ ଥାନା |- | ୬ || କାଶୀନଗର ଥାନା |- | ୭ || [[ପାରଳାଖେମୁଣ୍ଡି]] ଥାନା |- | ୮ || ଗୁରାଣ୍ଡି ଥାନା |- | ୯ || ଗାରାବନ୍ଧ ଥାନା |- | ୧୦ || ରାୟଗଡ଼ ଥାନା |- | ୧୧ || ଶକ୍ତି ଥାନା, [[ପାରଳାଖେମୁଣ୍ଡି]] |} |} == ଅର୍ଥନୀତି == ଗଜପତି ଜିଲ୍ଲାର ଅର୍ଥନୀତି ମୁଖ୍ୟତଃ କୃଷି ଏବଂ ଜଙ୍ଗଲଜାତ ଦ୍ରବ୍ୟ ଉପରେ ନିର୍ଭରଶୀଳ । ଜିଲ୍ଲାର ଅଧିକାଂଶ ଅଧିବାସୀ ନିଜର ଦୈନନ୍ଦିନ ଗୁଜୁରାଣ ମେଣ୍ଟାଇବା ପାଇଁ ଚାଷବାସ ଉପରେ ନିର୍ଭର କରିଥାଆନ୍ତି । ଏଠାରେ ମୁଖ୍ୟତଃ ଧାନ, ମାଣ୍ଡିଆ, ମକା ଏବଂ ବିଭିନ୍ନ ପ୍ରକାରର ଡାଲି ଜାତୀୟ ଶସ୍ୟ ଚାଷ କରାଯାଏ । ଏହା ବ୍ୟତୀତ ଆମ୍ବ, କାଜୁ, ସପୁରୀ ଭଳି ଫଳଚାଷ (ଉଦ୍ୟାନକୃଷି) ଜିଲ୍ଲାର ଅର୍ଥନୈତିକ ମେରୁଦଣ୍ଡକୁ ସୁଦୃଢ଼ କରିବାରେ ଏକ ପ୍ରମୁଖ ଭୂମିକା ଗ୍ରହଣ କରିଥାଏ । ଏକ ଆଦିବାସୀ ବହୁଳ ଅଞ୍ଚଳ ହୋଇଥିବାରୁ ସ୍ଥାନୀୟ ଲୋକେ ଜଙ୍ଗଲରୁ ମିଳୁଥିବା ନିତ୍ୟବ୍ୟବହାର୍ଯ୍ୟ ଦ୍ରବ୍ୟ ଯଥା: କେନ୍ଦୁପତ୍ର, ମହୁଲ, ଶିଆଳି ପତ୍ର, ଝୁଣା ଏବଂ ତେନ୍ତୁଳି ସଂଗ୍ରହ କରି ସେଗୁଡ଼ିକୁ ସ୍ଥାନୀୟ ହାଟରେ ବିକ୍ରି କରି ନିଜର ଜୀବିକା ନିର୍ବାହ କରିଥାଆନ୍ତି । ବୃହତ୍ ଶିଳ୍ପ ପ୍ରତିଷ୍ଠା କ୍ଷେତ୍ରରେ ଏହି ଜିଲ୍ଲାଟି ବିଶେଷ ଆଗେଇ ପାରିନାହିଁ । ତେବେ କୃଷି ଓ ଜଙ୍ଗଲଜାତ ଦ୍ରବ୍ୟ ଉପରେ ଆଧାରିତ କିଛି କ୍ଷୁଦ୍ର ଓ ମଧ୍ୟମ ଧରଣର ଉଦ୍ୟୋଗ (MSME) ତଥା କୁଟୀର ଶିଳ୍ପ ସ୍ଥାନୀୟ ଯୁବକମାନଙ୍କୁ କର୍ମସଂସ୍ଥାନ ଯୋଗାଉଛି । ୨୦୦୬ ମସିହାରେ କେନ୍ଦ୍ର ପଞ୍ଚାୟତିରାଜ ମନ୍ତ୍ରଣାଳୟ ଦ୍ୱାରା ପ୍ରକାଶିତ ରିପୋର୍ଟ ଅନୁଯାୟୀ, ଦେଶର ମୋଟ ୬୪୦ଟି ଜିଲ୍ଲା ମଧ୍ୟରୁ ଗଜପତିକୁ ଦେଶର ୨୫୦ଟି ସର୍ବାଧିକ ପଛୁଆ ଜିଲ୍ଲା ତାଲିକାରେ ଅନ୍ତର୍ଭୁକ୍ତ କରାଯାଇଥିଲା ।<ref name="brgf"/> ବର୍ତ୍ତମାନ କେନ୍ଦ୍ର ସରକାରଙ୍କ 'ପଛୁଆ ଅଞ୍ଚଳ ଅନୁଦାନ ପାଣ୍ଠି' (Backward Regions Grant Fund ବା BRGF) ଯୋଜନା ମାଧ୍ୟମରେ ଉନ୍ନୟନମୂଳକ କାର୍ଯ୍ୟ ପାଇଁ ଆର୍ଥିକ ସହାୟତା ପାଉଥିବା ଓଡ଼ିଶାର ୧୯ଟି ଜିଲ୍ଲା ମଧ୍ୟରୁ ଗଜପତି ଅନ୍ୟତମ ।<ref name="brgf">{{cite web|author=Ministry of Panchayati Raj |date=September 8, 2009 |title=A Note on the Backward Regions Grant Fund Programme |publisher=National Institute of Rural Development |url=http://www.nird.org.in/brgf/doc/brgf_BackgroundNote.pdf |access-date=September 27, 2011 |url-status=dead |archive-url=https://web.archive.org/web/20120405033402/http://www.nird.org.in/brgf/doc/brgf_BackgroundNote.pdf |archive-date=April 5, 2012 }}</ref> == ଜନସଂଖ୍ୟା == {| class="wikitable" style="float:right; margin:0 0 1em 1em; text-align:center;" |+ '''ଐତିହାସିକ ଜନସଂଖ୍ୟା''' |- ! style="background-color:#E6F2FF;" | ବର୍ଷ ! style="background-color:#E6F2FF;" | ଜନସଂଖ୍ୟା |- | ୧୯୦୧ || ୧,୮୪,୮୪୦ |- | ୧୯୧୧ || ୨,୦୫,୫୧୪ |- | ୧୯୨୧ || ୧,୯୮,୮୪୨ |- | ୧୯୩୧ || ୨,୨୫,୧୬୧ |- | ୧୯୪୧ || ୨,୫୨,୬୧୩ |- | ୧୯୫୧ || ୨,୬୨,୯୯୮ |- | ୧୯୬୧ || ୨,୮୫,୦୬୯ |- | ୧୯୭୧ || ୩,୪୮,୯୬୪ |- | ୧୯୮୧ || ୪,୦୨,୨୭୧ |- | ୧୯୯୧ || ୪,୫୪,୭୦୮ |- | ୨୦୦୧ || ୫,୧୮,୮୩୭ |- | ୨୦୧୧ || ୫,୭୭,୮୧୭ |- | ୨୦୨୩ || ୮,୦୩,୧୬୬ |- | ୨୦୨୫ || ୮,୨୬,୧୨୭ |} ୨୦୧୧ ଜନଗଣନା ଏବଂ ୨୦୨୪ର ସଦ୍ୟତମ ଆକଳନ ଅନୁଯାୟୀ, ଗଜପତି ଜିଲ୍ଲାର ମୋଟ ଜନସଂଖ୍ୟା ପ୍ରାୟ ୮,୧୪,୭୨୨ ଅଟେ। ଆକର୍ଷଣୀୟ ଭାବେ ଏହା [[ଭୁଟାନ]] ଦେଶ କିମ୍ବା ଆମେରିକାର ଉତ୍ତର ଡାକୋଟା ରାଜ୍ୟର ମୋଟ ଜନସଂଖ୍ୟା ସହ ପ୍ରାୟ ସମାନ। ଜନସଂଖ୍ୟା ଦୃଷ୍ଟିରୁ ଏହା ଭାରତର ୭୬୬ଟି ଜିଲ୍ଲା ମଧ୍ୟରେ ୫୭୩ତମ ସ୍ଥାନରେ ରହିଛି। ଜିଲ୍ଲାରେ ଜନସଂଖ୍ୟା ଘନତା ପ୍ରତି ବର୍ଗ କିଲୋମିଟରରେ ୨୧୨ ଜଣ ରହିଥିବା ବେଳେ ୨୦୦୧ରୁ ୨୦୧୧ ଦଶନ୍ଧି ମଧ୍ୟରେ ଜନସଂଖ୍ୟା ବୃଦ୍ଧି ହାର ୧୦.୯୯% ଥିଲା। ଗଜପତି ଜିଲ୍ଲାର ଲିଙ୍ଗ ଅନୁପାତ ରାଜ୍ୟର ଅନ୍ୟାନ୍ୟ ଅଞ୍ଚଳ ତୁଳନାରେ ବେଶ୍ ଆଶାଜନକ; ଏଠାରେ ପ୍ରତି ୧୦୦୦ ପୁରୁଷରେ ୧୦୪୬ ଜଣ ମହିଳା ଅଛନ୍ତି। ଜିଲ୍ଲାର ହାରାହାରି ସାକ୍ଷରତା ହାର ୫୪.୨୯% ରହିଛି। ଜିଲ୍ଲାର ମୋଟ ଜନସଂଖ୍ୟାର ମାତ୍ର ୧୨.୨୩% ଲୋକ ସହରାଞ୍ଚଳରେ ବାସ କରୁଥିବା ବେଳେ ଅଧିକାଂଶ ଲୋକ ଗ୍ରାମାଞ୍ଚଳରେ ରହନ୍ତି। ଏହା ଏକ ଆଦିବାସୀ ବହୁଳ ଜିଲ୍ଲା ହୋଇଥିବାରୁ ଏଠାରେ ଅନୁସୂଚିତ ଜନଜାତି (ST) ମୋଟ ଜନସଂଖ୍ୟାର ୫୪.୨୯% ଏବଂ ଅନୁସୂଚିତ ଜାତି (SC) ୬.୭୮% ଅଟନ୍ତି। {{clear}} === ଧର୍ମଗତ ବିବରଣୀ === ଗଜପତି ଜିଲ୍ଲାରେ ମୁଖ୍ୟତଃ ହିନ୍ଦୁ ଏବଂ ଖ୍ରୀଷ୍ଟିଆନ ଧର୍ମାବଲମ୍ବୀ ଲୋକ ବାସ କରନ୍ତି। ନିମ୍ନଲିଖିତ ବାର୍ ଗ୍ରାଫ୍‌ରେ ଏହାର ଶତକଡ଼ା ହାର ପ୍ରଦର୍ଶିତ କରାଯାଇଛି: {{Bar box |title=ଧର୍ମାବଲମ୍ବୀ (ଶତକଡ଼ା ହାରରେ) |titlebar=#E6F2FF |width=450px |bars= {{Bar percent|[[ହିନ୍ଦୁ ଧର୍ମ]]|#FF9933|61.12}} {{Bar percent|[[ଖ୍ରୀଷ୍ଟ ଧର୍ମ]]|#4682B4|37.98}} {{Bar percent|[[ବୌଦ୍ଧ ଧର୍ମ]]|#FFD700|0.38}} {{Bar percent|[[ଇସଲାମ ଧର୍ମ|ଇସଲାମ]]|#009E73|0.27}} {{Bar percent|ଅନ୍ୟାନ୍ୟ|gray|0.25}} }} === ପ୍ରଚଳିତ ଭାଷା === [[File:OpenSpeaks-srb-Ramani Dalbehera-OG-Aadhaar Experience 01.webm|thumb|ଜଣେ ସ୍ଥାନୀୟ ଅଧିବାସୀ ଗଜପତି ଜିଲ୍ଲାର ଦ୍ୱିତୀୟ ସର୍ବାଧିକ ପ୍ରଚଳିତ ଭାଷା [[ସୋରା ଭାଷା|ସୋରା]] କହୁଥିବାର ଏକ ଦୃଶ୍ୟ]] ଜିଲ୍ଲାରେ ସର୍ବାଧିକ ପ୍ରଚଳିତ ଭାଷା ହେଉଛି ଓଡ଼ିଆ (୪୧.୫୧%)। ଏହା ସହିତ ଆଦିବାସୀ ଜନଜାତିଙ୍କ ମଧ୍ୟରେ ସୋରା ଏବଂ କୁଇ ଭାଷାର ବ୍ୟାପକ ବ୍ୟବହାର ଦେଖିବାକୁ ମିଳେ। ସୀମାନ୍ତବର୍ତ୍ତୀ ଜିଲ୍ଲା ହୋଇଥିବାରୁ ଏଠାରେ ଅନେକ ଲୋକ ତେଲୁଗୁ ଭାଷା ମଧ୍ୟ କହିଥାଆନ୍ତି। {{Bar box |title=ପ୍ରଚଳିତ ଭାଷା (ଶତକଡ଼ା ହାରରେ) |titlebar=#E6F2FF |width=450px |bars= {{Bar percent|[[ଓଡ଼ିଆ ଭାଷା|ଓଡ଼ିଆ]]|#4682B4|41.51}} {{Bar percent|[[ସଉରା ଭାଷା|ସଉରା]]|#009E73|34.49}} {{Bar percent|[[ତେଲୁଗୁ ଭାଷା|ତେଲୁଗୁ]]|#E69F00|15.53}} {{Bar percent|[[କୁଇ ଭାଷା|କୁଇ]]|indigo|5.54}} {{Bar percent|କୁଭି|#56B4E9|1.25}} {{Bar percent|ଅନ୍ୟାନ୍ୟ|gray|1.68}} }} == ସଂସ୍କୃତି ଓ ଐତିହ୍ୟ == [[File:Idital Wall Painting.jpg|thumb|ସଉରା ଜନଜାତିର ପାରମ୍ପରିକ '''ଇଡିତାଲ୍ ଚିତ୍ରକଳା''']] ଗଜପତି ଜିଲ୍ଲାର ସଂସ୍କୃତି ଓ ଐତିହ୍ୟ ହେଉଛି ଆଦିବାସୀ ପରମ୍ପରା ଏବଂ ପୁରାତନ କିମ୍ବଦନ୍ତୀର ଏକ ଅପୂର୍ବ ମିଶ୍ରଣ। ପୂର୍ବଘାଟ ପର୍ବତମାଳାରେ ଅବସ୍ଥିତ ପବିତ୍ର ମହେନ୍ଦ୍ରଗିରି ପର୍ବତ ଭଗବାନ ପରଶୁରାମଙ୍କ ଚିରନ୍ତନ ତପସ୍ୟା ସ୍ଥଳ ବୋଲି ବିଶ୍ୱାସ କରାଯାଏ। ଏଠାରେ ମହାଭାରତ କାଳୀନ ପାଣ୍ଡବମାନଙ୍କ ଦ୍ୱାରା ନିର୍ମିତ ବୋଲାଯାଉଥିବା ପ୍ରାଚୀନ ଶିବ ମନ୍ଦିରମାନ ରହିଛି। ଭଗବାନ ଶିବ ହେଉଛନ୍ତି ପରଶୁରାମଙ୍କ ଗୁରୁ, ତେଣୁ ଏଠାରେ ପ୍ରତିବର୍ଷ ମହାଶିବରାତ୍ରି ଖୁବ୍ ଜାକଜମକରେ ପାଳନ କରାଯାଏ। ଏହି ଜିଲ୍ଲାର ସଂସ୍କୃତି ମୁଖ୍ୟତଃ 'ସଉରା' ଜନଜାତିଙ୍କ ଦ୍ୱାରା ଗଭୀର ଭାବେ ପ୍ରଭାବିତ। '''ସଉରାମାନଙ୍କର ପାରମ୍ପରିକ କାନ୍ଥ ଚିତ୍ରକଳା 'ଇଡିତାଲ୍' ଦେଶ ବିଦେଶରେ ବେଶ୍ ଆଦୃତ।''' ଏହି ଆକର୍ଷଣୀୟ ଚିତ୍ରକଳା ମାଧ୍ୟମରେ ସେମାନେ ସେମାନଙ୍କର ଇଷ୍ଟଦେବତା 'ଇଡିତାଲ୍' ଏବଂ ପୂର୍ବପୁରୁଷମାନଙ୍କୁ ପୂଜାର୍ଚ୍ଚନା କରିଥାଆନ୍ତି। ସାଧାରଣତଃ ମାଟି ଘରର '''ନାଲି କିମ୍ବା ମାଟିଆ ରଙ୍ଗର କାନ୍ଥ ଉପରେ ଚାଉଳ ବଟା (ପିଠଉ) ଏବଂ ବାଉଁଶ କାଠିର ତୁଳୀ ବ୍ୟବହାର କରି ଏହି ଚିତ୍ର ଅଙ୍କାଯାଏ'''। ଜ୍ୟାମିତିକ ଆକାରରେ ଅଙ୍କାଯାଉଥିବା ଏହି ଚିତ୍ରଗୁଡ଼ିକରେ ସୂର୍ଯ୍ୟ, ଚନ୍ଦ୍ର, ଜୀବନବୃକ୍ଷ, ହାତୀ, ଘୋଡ଼ା ଏବଂ ସଉରାମାନଙ୍କ ଦୈନନ୍ଦିନ ଜୀବନଶୈଳୀକୁ ଅତି ନିଖୁଣ ଭାବେ ଦର୍ଶାଯାଇଥାଏ। ଏହାଛଡ଼ା ଆଦିବାସୀ ଶରୀରରେ କରାଯାଉଥିବା ଟାଟୁ (Tantangbo) ମଧ୍ୟ ସେମାନଙ୍କ ସଂସ୍କୃତିର ଏକ ଅବିଚ୍ଛେଦ୍ୟ ଅଙ୍ଗ। ଭାଷା ଦୃଷ୍ଟିରୁ ଏଠାରେ ମୁଖ୍ୟତଃ ଓଡ଼ିଆ, ସଉରା ଏବଂ କୁଇ ଭାଷାର ପ୍ରଚଳନ ରହିଛି। ଜିଲ୍ଲାରେ ମକର ସଂକ୍ରାନ୍ତି ଭଳି ପର୍ବପର୍ବାଣି ମଧ୍ୟ ବେଶ୍ ଉତ୍ସାହର ସହ ପାଳିତ ହୁଏ। ଐତିହାସିକ ଦୃଷ୍ଟିକୋଣରୁ ପାରଳାଖେମୁଣ୍ଡିଠାରେ ଥିବା ଗଜପତି ରାଜପ୍ରାସାଦ ଏହି ଅଞ୍ଚଳର ଏକ ଗର୍ବ ଏବଂ ଗୌରବର ପ୍ରତୀକ। ପୁରାତନ ଯୁଦ୍ଧ କଳାର ପ୍ରତୀକ 'ପାଇକ ଆଖଡ଼ା' ବର୍ତ୍ତମାନ ଏଠାରେ ଏକ ପାରମ୍ପରିକ ସମର ନୃତ୍ୟ ଭାବେ ପ୍ରଦର୍ଶିତ ହେଉଛି। ଏସବୁ ବ୍ୟତୀତ ଜିରାଙ୍ଗଠାରେ ଥିବା ଦିବ୍ୟ 'ପଦ୍ମସମ୍ଭବ ମହାବିହାର' କେବଳ ଓଡ଼ିଶା ନୁହେଁ, ସମଗ୍ର ଏସିଆର ଏକ ପ୍ରମୁଖ ବୌଦ୍ଧ ସଂସ୍କୃତି ଓ ପର୍ଯ୍ୟଟନ କେନ୍ଦ୍ର ଭାବେ ଖ୍ୟାତି ଅର୍ଜନ କରିଛି। == ରାଜନୀତି == === ଓଡ଼ିଶା ବିଧାନ ସଭା === ଗଜପତି ଜିଲ୍ଲା ଅଧୀନରେ ଦୁଇଟି ବିଧାନ ସଭା ନିର୍ବାଚନ ମଣ୍ଡଳୀ ରହିଛି। ନିମ୍ନରେ ଏହି ନିର୍ବାଚନ ମଣ୍ଡଳୀ ଏବଂ ଏହାର ନିର୍ବାଚିତ ବିଧାୟକମାନଙ୍କ ସବିଶେଷ ତାଲିକା ପ୍ରଦାନ କରାଗଲା: {| class="wikitable sortable" style="text-align:center; width:100%;" |- ! style="background-color:#E6F2FF;" | ନିର୍ବାଚନ ମଣ୍ଡଳୀ ନଂ ! style="background-color:#E6F2FF;" | ନିର୍ବାଚନ ମଣ୍ଡଳୀ ! style="background-color:#E6F2FF;" | ସଂରକ୍ଷଣ ! style="background-color:#E6F2FF;" | ଅନ୍ତର୍ଭୁକ୍ତ ଅଞ୍ଚଳ (ବ୍ଲକ୍ ଓ ପୌରାଞ୍ଚଳ) ! style="background-color:#E6F2FF;" | ବର୍ତ୍ତମାନର ବିଧାୟକ ! style="background-color:#E6F2FF;" | ରାଜନୈତିକ ଦଳ |- ! ୧୩୬ | [[ମୋହନା (ବିଧାନ ସଭା ନିର୍ବାଚନ ମଣ୍ଡଳୀ)|ମୋହନା]] | ଅନୁସୂଚିତ ଜନଜାତି | ମୋହନା, ଆର. ଉଦୟଗିରି, ନୂଆଗଡ଼, ରାୟଗଡ଼ା | '''ଦାଶରଥି ଗମାଙ୍ଗ''' | style="background-color:#00BFFF; color:black;" | [[ଭାରତୀୟ ଜାତୀୟ କଂଗ୍ରେସ|କଂଗ୍ରେସ]] |- ! ୧୩୭ | [[ପାରଳାଖେମୁଣ୍ଡି (ବିଧାନ ସଭା ନିର୍ବାଚନ ମଣ୍ଡଳୀ)|ପାରଳାଖେମୁଣ୍ଡି]] | ଅଣ-ସଂରକ୍ଷିତ | ପାରଳାଖେମୁଣ୍ଡି (ପୌରପାଳିକା), କାଶୀନଗର (ଏନ.ଏ.ସି.), ଗୁମ୍ମା, କାଶୀନଗର, ଗୋସାଣୀ |'''ଇଂ. ରୂପେଶ କୁମାର ପାଣିଗ୍ରାହୀ''' | style="background-color:#6FA647; color:white;" | [[ବିଜୁ ଜନତା ଦଳ|ବିଜଦ]] |} === ଲୋକସଭା === ଗଜପତି ଜିଲ୍ଲାର ଉଭୟ ବିଧାନ ସଭା ଆସନ [[ବ୍ରହ୍ମପୁର (ଲୋକସଭା ନିର୍ବାଚନ ମଣ୍ଡଳୀ)|ବ୍ରହ୍ମପୁର ଲୋକସଭା ନିର୍ବାଚନ ମଣ୍ଡଳୀ]]ର ଅନ୍ତର୍ଭୁକ୍ତ ଅଟେ। ଏହି ନିର୍ବାଚନ ମଣ୍ଡଳୀରୁ ଜାତୀୟ ସ୍ତରରେ ପ୍ରତିନିଧିତ୍ୱ କରୁଥିବା ସାଂସଦଙ୍କ ବିବରଣୀ ନିମ୍ନରେ ଦିଆଗଲା: {| class="wikitable sortable" style="text-align:center; width:100%;" |- ! style="background-color:#E6F2FF;" | ଲୋକସଭା ନଂ ! style="background-color:#E6F2FF;" | ଲୋକସଭା ନିର୍ବାଚନ ମଣ୍ଡଳୀ ! style="background-color:#E6F2FF;" | ସଂରକ୍ଷଣ ! style="background-color:#E6F2FF;" | ଅନ୍ତର୍ଭୁକ୍ତ ବିଧାନ ସଭା ଆସନ ! style="background-color:#E6F2FF;" | ବର୍ତ୍ତମାନର ସାଂସଦ ! style="background-color:#E6F2FF;" | ରାଜନୈତିକ ଦଳ |- ! ୨୦ | [[ବ୍ରହ୍ମପୁର (ଲୋକସଭା ନିର୍ବାଚନ ମଣ୍ଡଳୀ)|ବ୍ରହ୍ମପୁର]] | ଅଣ-ସଂରକ୍ଷିତ | ମୋହନା ଏବଂ ପାରଳାଖେମୁଣ୍ଡି | '''ଡଃ. ପ୍ରଦୀପ କୁମାର ପାଣିଗ୍ରାହୀ''' | style="background-color:#FF9933; color:black;" | [[ଭାରତୀୟ ଜନତା ପାର୍ଟି|ଭାଜପା]] |} == ଆଧାର == {{Reflist}} 29k751upcznyfiw52540m7henzarvru 595939 595938 2026-06-03T12:24:15Z ~2026-32953-67 42313 595939 wikitext text/x-wiki {{Short description|ଓଡ଼ିଶାର ଏକ ଦକ୍ଷିଣାଞ୍ଚଳ ଜିଲ୍ଲା}} {{Infobox | title = ଗଜପତି ଜିଲ୍ଲା | subheader = ଓଡ଼ିଶାର ପ୍ରଶାସନିକ ଜିଲ୍ଲା | image = <table style="width:100%; margin:0 auto; text-align:center; border:none; background:transparent;"><tr><td colspan="2" style="padding:2px;">[[File:Mahendragiri Hills.jpg|280px]]<br/>{{small|[[ମହେନ୍ଦ୍ରଗିରି|ମହେନ୍ଦ୍ରଗିରି ପର୍ବତମାଳା]]}}</td></tr><tr><td style="padding:2px; width:50%; vertical-align:top;">[[File:Khasada Waterfall Jiranga.jpg|138px]]<br/>{{small|ଖସଡ଼ା ଜଳପ୍ରପାତ}}</td><td style="padding:2px; width:50%; vertical-align:top;">[[File:Gandahati Waterfall.jpg|138px]]<br/>{{small|ଗଣ୍ଡାହାତୀ ଜଳପ୍ରପାତ}}</td></tr><tr><td style="padding:2px; width:50%; vertical-align:top;">[[File:B.N. Palace.jpg|138px]]<br/>{{small|ବି.ଏନ୍. ପ୍ରାସାଦ, ପାରଳାଖେମୁଣ୍ଡି}}</td><td style="padding:2px; width:50%; vertical-align:top;">[[File:Mahendragiri Temple, Mahendragiri.jpg|138px]]<br/>{{small|ମହେନ୍ଦ୍ରଗିରି ମନ୍ଦିର}}</td></tr><tr><td style="padding:2px; width:50%; vertical-align:top;">[[File:Padmasambhava Mahavihara Monastery.jpg|138px]]<br/>{{small|ପଦ୍ମସମ୍ଭବ ମହାବିହାର ବୌଦ୍ଧ ମନ୍ଦିର}}</td><td style="padding:2px; width:50%; vertical-align:top;">[[File:Gajapati Palace.jpeg|138px]]<br/>{{small|ଗଜପତି ପ୍ରାସାଦ}}</td></tr></table> | caption = ଗଜପତି ଜିଲ୍ଲାର ପ୍ରମୁଖ ପର୍ଯ୍ୟଟନ ଓ ଐତିହାସିକ ସ୍ଥଳସମୂହ | image2 = [[File:Gajapati in Odisha (India).svg|250px|ଓଡ଼ିଶାରେ ଗଜପତି ଜିଲ୍ଲାର ଅବସ୍ଥିତି]] | caption2 = ଓଡ଼ିଶାର ମାନଚିତ୍ରରେ ଗଜପତି ଜିଲ୍ଲାର ଅବସ୍ଥିତି (ନାଲି ରଙ୍ଗରେ) | label1 = ଦେଶ | data1 = [[ଭାରତ]] | label2 = ରାଜ୍ୟ | data2 = [[ଓଡ଼ିଶା]] | label3 = ପ୍ରଶାସନିକ ବିଭାଗ | data3 = ଦକ୍ଷିଣାଞ୍ଚଳ ଖଣ୍ଡ (ବ୍ରହ୍ମପୁର) | label4 = ସଦର ମହକୁମା | data4 = '''[[ପାରଳାଖେମୁଣ୍ଡି]]''' | label5 = ଜିଲ୍ଲା ଗଠନ | data5 = ୨ ଅକ୍ଟୋବର ୧୯୯୨ | label6 = ନାମକରଣ | data6 = [[କୃଷ୍ଣଚନ୍ଦ୍ର ଗଜପତି ନାରାୟଣ ଦେବ|ମହାରାଜା ଶ୍ରୀ କୃଷ୍ଣଚନ୍ଦ୍ର ଗଜପତି ଦେବ]] | label7 = ଜିଲ୍ଲାପାଳ | data7 = ଶ୍ରୀ ଅକ୍ଷୟ ସୁନୀଲ ଅଗ୍ରୱାଲ (ଭା.ପ୍ର.ସେ.) | label8 = ଆରକ୍ଷୀ ଅଧୀକ୍ଷକ (SP) | data8 = ଡଃ ସରବଣ ବିବେକ ଏମ୍ (ଭା.ପୋ.ସେ.) | label9 = ଆୟତନ | data9 = ୩,୮୫୦ କି.ମି.^୨ (୧୬ଶ) | label10 = ଜନସଂଖ୍ୟା (୨୦୨୬ ପ୍ରକ୍ଷେପଣ) | data10 = ୬,୫୨,୪୯୫ (୨୭ଶ) | label11 = ଜନସଂଖ୍ୟା ଘନତା | data11 = ୧୭୦/କି.ମି.² | label12 = ଲିଙ୍ଗ ଅନୁପାତ | data12 = ୧୦୪୩ ♀ / ୧୦୦୦ ♂ | label13 = ସାକ୍ଷରତା ହାର | data13 = ୬୯.୦୯% | label14 = ଗାଡ଼ି ପଞ୍ଜୀକରଣ ନଂ. | data14 = ଓଡି-୨୦ | label15 = ଭାଷା | data15 = [[ଓଡ଼ିଆ ଭାଷା|ଓଡ଼ିଆ]], [[ଇଂରାଜୀ ଭାଷା|ଇଂରାଜୀ]], [[ସଉରା ଭାଷା|ସଉରା]] ଏବଂ [[କୁଇ ଭାଷା|କୁଇ]] | label16 = ୱେବସାଇଟ୍ | data16 = [https://gajapati.nic.in/ gajapati.nic.in] }} '''ଗଜପତି ଜିଲ୍ଲା''' ହେଉଛି ଭାରତର [[ଓଡ଼ିଶା]] ରାଜ୍ୟର ଦକ୍ଷିଣାଞ୍ଚଳରେ ଅବସ୍ଥିତ ଏକ ପ୍ରଶାସନିକ ଜିଲ୍ଲା। ୧୯୯୨ ମସିହା ଅକ୍ଟୋବର ୨ ତାରିଖରେ ଏହାକୁ ପୂର୍ବତନ [[ଗଞ୍ଜାମ ଜିଲ୍ଲା]]ରୁ ଅଲଗା କରି ଏକ ସ୍ୱତନ୍ତ୍ର ଜିଲ୍ଲାର ମାନ୍ୟତା ଦିଆଯାଇଥିଲା। ୨୦୧୧ ଜନଗଣନା ଅନୁଯାୟୀ, ଓଡ଼ିଶାର ୩୦ଟି ଜିଲ୍ଲା ମଧ୍ୟରେ ଏହା [[ଦେବଗଡ଼ ଜିଲ୍ଲା|ଦେବଗଡ଼]] ଏବଂ [[ବୌଦ୍ଧ ଜିଲ୍ଲା|ବୌଦ୍ଧ]] ପରେ ତୃତୀୟ ସର୍ବନିମ୍ନ ଜନସଂଖ୍ୟା ବିଶିଷ୍ଟ ଜିଲ୍ଲା ଅଟେ। ସ୍ୱତନ୍ତ୍ର ଓଡ଼ିଶା ପ୍ରଦେଶ ଗଠନର ଅନ୍ୟତମ ପ୍ରଣେତା ତଥା ପାରଳାଖେମୁଣ୍ଡି ରାଜପ୍ରାସାଦର ସମ୍ରାଟ ଏବଂ ଓଡ଼ିଶାର ପ୍ରଥମ ପ୍ରଧାନମନ୍ତ୍ରୀ [[କୃଷ୍ଣଚନ୍ଦ୍ର ଗଜପତି ନାରାୟଣ ଦେବ|ମହାରାଜା ଶ୍ରୀ କୃଷ୍ଣଚନ୍ଦ୍ର ଗଜପତି ନାରାୟଣ ଦେବଙ୍କ]] ସ୍ମୃତି ଏବଂ ଗୌରବକୁ ଅକ୍ଷୁଣ୍ଣ ରଖିବା ପାଇଁ ଏହି ଜିଲ୍ଲାର ନାମକରଣ "ଗଜପତି" କରାଯାଇଛି। ଏହି ଜିଲ୍ଲାର ସଦର ମହକୁମା ହେଉଛି ଐତିହାସିକ ସହର [[ପାରଳାଖେମୁଣ୍ଡି]]। == ଇତିହାସ == ଗଜପତି ଜିଲ୍ଲାର ଇତିହାସ ପ୍ରାଚୀନ ପାରଳାଖେମୁଣ୍ଡି ରାଜ୍ୟ ଏବଂ ଓଡ଼ିଶାର ସୂର୍ଯ୍ୟବଂଶୀ [[ଗଜପତି ସାମ୍ରାଜ୍ୟ|ଗଜପତି ରାଜବଂଶ]] ସହ ଗଭୀର ଭାବେ ଜଡ଼ିତ। ଦ୍ୱାଦଶ ଶତାବ୍ଦୀରେ ପାରଳାଖେମୁଣ୍ଡି ବିଶାଳ ଖେମୁଣ୍ଡି ରାଜ୍ୟର ଅନ୍ତର୍ଭୁକ୍ତ ଥିଲା। ପରବର୍ତ୍ତୀ ସମୟରେ ଗଜପତି [[ମୁକୁନ୍ଦ ଦେବ]]ଙ୍କ ରାଜତ୍ୱ କାଳରେ ଖେମୁଣ୍ଡି ରାଜ୍ୟ ତିନି ଭାଗରେ ବିଭାଜିତ ହୋଇ [[ବଡ଼ଖେମୁଣ୍ଡି]], ସନାଖେମୁଣ୍ଡି ଏବଂ ପାରଳାଖେମୁଣ୍ଡି ଜମିଦାରୀ ଭାବେ ଆତ୍ମପ୍ରକାଶ କରିଥିଲା। ଏହି ବିଭାଜନ ପରେ ଶୁଭଲିଙ୍ଗ ଭାନୁଦେବ ପାରଳାଖେମୁଣ୍ଡିର ପ୍ରଥମ ସ୍ୱାଧୀନ ଶାସକ ହୋଇଥିଲେ। ମୋଗଲ ଏବଂ ମରହଟ୍ଟା ଶାସନ ସମୟରେ ମଧ୍ୟ ଏହି ରାଜବଂଶ ନିଜର ସାର୍ବଭୌମତ୍ୱ ବଜାୟ ରଖିଥିଲା। ୧୭୬୭ ମସିହାରେ ମହାରାଜା ଜଗନ୍ନାଥ ନାରାୟଣ ଦେବଙ୍କ ଶାସନ କାଳରେ ପାରଳାଖେମୁଣ୍ଡି ଇଂରେଜମାନଙ୍କ ଅଧୀନକୁ ଆସି ଏକ ସାମନ୍ତବାଦୀ ରାଜ୍ୟରେ ପରିଣତ ହୋଇଥିଲା। ବ୍ରିଟିଶ ପ୍ରଶାସକମାନଙ୍କ ସହ ବିବାଦ କାରଣରୁ ରାଜା ଜଗନ୍ନାଥ ନାରାୟଣ ଦେବ ଏବଂ ତାଙ୍କ ପୁତ୍ରଙ୍କୁ ବନ୍ଦୀ କରାଯିବା ଫଳରେ ରାଜ୍ୟ ବ୍ରିଟିଶମାନଙ୍କ ପ୍ରତ୍ୟକ୍ଷ ନିୟନ୍ତ୍ରଣକୁ ଆସିଥିଲା। ତେବେ ରାଜାଙ୍କୁ ବନ୍ଦୀ କରିବା ପ୍ରତିବାଦରେ ସ୍ଥାନୀୟ ଆଦିବାସୀ ଏବଂ [[ପାଇକ ବିଦ୍ରୋହ|ପାଇକମାନେ]] ଇଂରେଜମାନଙ୍କ ବିରୋଧରେ ବ୍ୟାପକ ବିଦ୍ରୋହ କରିଥିଲେ। ଏହି ପ୍ରବଳ ଜନଆନ୍ଦୋଳନ ଫଳରେ ବ୍ରିଟିଶ ସରକାର ବାଧ୍ୟ ହୋଇ ରାଜାଙ୍କୁ ପୁନର୍ବାର ସିଂହାସନ ଫେରାଇଥିଲେ।<ref name="Dāsa Sahitya Akademi 2002 pp. 97–99 ">{{cite book | last=Dāsa | first=P. | author2=Sahitya Akademi | title=Bhakta Kavi Gopāla Krishna | publisher=Sahitya Akademi | series=Makers of Indian literature | year=2002 | isbn=978-81-260-1201-5 | url=https://books.google.com/books?id=8LbXhwYq1uoC | language=en | pages=97–99}}</ref> ଓଡ଼ିଶା ସହ ମିଶ୍ରଣ ହେବା ପର୍ଯ୍ୟନ୍ତ ପାରଳାଖେମୁଣ୍ଡି ଏକ ସାମନ୍ତ ରାଜ୍ୟ ଭାବରେ ନିଜର ଶାସନଗତ ସ୍ଥିତି ବଜାୟ ରଖିଥିଲା।<ref name="Acharya 2008 p.1 ">{{cite book | last=Acharya | first=P. | title=National Movement and Politics in Orissa, 1920–1929 | publisher=SAGE Publications | series=SAGE Series in Modern Indian History | year=2008 | isbn=978-81-321-0001-0 | url=https://books.google.com/books?id=LoaHAwAAQBAJ | page=1}}</ref> ମହାରାଜା [[କୃଷ୍ଣ ଚନ୍ଦ୍ର ଗଜପତି|କୃଷ୍ଣଚନ୍ଦ୍ର ଗଜପତି ନାରାୟଣ ଦେବ]] [[ଉତ୍କଳ ସମ୍ମିଳନୀ]]ର ସକ୍ରିୟ ସଦସ୍ୟ ଭାବେ ଓଡ଼ିଆ ଭାଷାଭାଷୀ ଅଞ୍ଚଳଗୁଡ଼ିକୁ ଏକତ୍ର କରିବାରେ ପ୍ରମୁଖ ଭୂମିକା ଗ୍ରହଣ କରିଥିଲେ। ତାଙ୍କର ଏବଂ ଉତ୍କଳ ସମ୍ମିଳନୀର ନିରନ୍ତର ପ୍ରଚେଷ୍ଟା ଫଳରେ ୧ ଅପ୍ରେଲ ୧୯୩୬ ମସିହାରେ ସ୍ୱତନ୍ତ୍ର ଓଡ଼ିଶା ପ୍ରଦେଶ ଗଠିତ ହୋଇଥିଲା। ଏହି ସମୟରେ ବିଶାଖାପାଟଣା ଜିଲ୍ଲାରେ ଥିବା ପାରଳାଖେମୁଣ୍ଡି ରାଜ୍ୟକୁ ଦୁଇ ଭାଗରେ ବିଭକ୍ତ କରାଯାଇଥିଲା; ରାଜଧାନୀ ସମେତ ରାଜ୍ୟର ଅଧିକାଂଶ ଅଂଶ ନୂତନ ଓଡ଼ିଶା ପ୍ରଦେଶରେ ସାମିଲ ହୋଇଥିବା ବେଳେ ବଳକା ତେଲୁଗୁ ଭାଷାଭାଷୀ ଅଞ୍ଚଳ ମାଡ୍ରାସ ପ୍ରେସିଡେନ୍ସି (ମାନ୍ଦ୍ରାଜ ପ୍ରଦେଶ) ଅଧୀନରେ ରହିଯାଇଥିଲା।<ref name="Orissa Tourism Development Corporation Odisha (India). Dept. of Home 1980 p.87">{{cite book | author=Orissa Tourism Development Corporation | author2=Odisha (India). Dept. of Home | title=The Heritage of Odisha | publisher=Produced by Odisha Tourism Development Corporation for the Department of Home, Government of Odisha | year=1980 | url=https://books.google.com/books?id=DgdDAAAAYAAJ | page=87}}</ref><ref name="Devi 1992 p. 213">{{cite book | last=Devi | first=B. | title=Some Aspects of British Administration in Odisha, 1912–1936 | publisher=Academic Foundation | year=1992 | isbn=978-81-7188-072-0 | url=https://books.google.com/books?id=lBQQHizn788C&pg=PA213 | page=213}}</ref> == ଭୂଗୋଳ == [[File:Paddy Fields around the road from Munising to Seranga in Gajapati District.jpg|thumb|'''ଗଜପତି ଜିଲ୍ଲାର ମୁନିସିଂରୁ ସେରଙ୍ଗ ଯିବା ରାସ୍ତା ପାର୍ଶ୍ୱରେ ଦୃଶ୍ୟମାନ ହେଉଥିବା ଧାନ କ୍ଷେତ''']] ଗଜପତି ଜିଲ୍ଲା ଭାରତର [[ଓଡ଼ିଶା]] ରାଜ୍ୟର ଦକ୍ଷିଣ-ପୂର୍ବ ଦିଗରେ ଅବସ୍ଥିତ। ଏହାର ଭୌଗୋଳିକ ଅବସ୍ଥିତି ୮୩°୪୭'ରୁ ୮୪°୩୨' ପୂର୍ବ ଦ୍ରାଘିମା ଏବଂ ୧୮°୪୪'ରୁ ୧୯°୩୯' ଉତ୍ତର ଅକ୍ଷାଂଶ ମଧ୍ୟରେ ବ୍ୟାପ୍ତ। ଏହି ଜିଲ୍ଲାର ଦକ୍ଷିଣରେ [[ଆନ୍ଧ୍ରପ୍ରଦେଶ]]ର ଶ୍ରୀକାକୁଲମ ଜିଲ୍ଲା, ପଶ୍ଚିମରେ [[ରାୟଗଡ଼ା ଜିଲ୍ଲା]], ପୂର୍ବରେ [[ଗଞ୍ଜାମ ଜିଲ୍ଲା]] ଏବଂ ଉତ୍ତରରେ [[କନ୍ଧମାଳ ଜିଲ୍ଲା]] ଅବସ୍ଥିତ। ମୋଟ ୩,୮୫୦ ବର୍ଗ କିଲୋମିଟର ଆୟତନ ବିଶିଷ୍ଟ ଏହି ଜିଲ୍ଲାଟି '''ପୂର୍ବଘାଟ ପର୍ବତମାଳା'''ର ଏକ ଅଂଶବିଶେଷ ଅଟେ, ଯାହାର ଭୂପ୍ରକୃତି ମୁଖ୍ୟତଃ ବନ୍ଧୁର, ପାର୍ବତ୍ୟମୟ ଏବଂ ସଂକୀର୍ଣ୍ଣ ଉପତ୍ୟକାରେ ପରିପୂର୍ଣ୍ଣ। [[ବଂଶଧାରା ନଦୀ]]ର ଉପନଦୀ '''ମହେନ୍ଦ୍ରତନୟା''' ହେଉଛି ଏହି ଜିଲ୍ଲା ଦେଇ ପ୍ରବାହିତ ହେଉଥିବା ପ୍ରମୁଖ ନଦୀ। ଜିଲ୍ଲାର ସର୍ବୋଚ୍ଚ ଗିରିଶୃଙ୍ଗ ହେଉଛି ଐତିହାସିକ '''[[ମହେନ୍ଦ୍ରଗିରି|ମହେନ୍ଦ୍ରଗିରି]]''', ଯାହାର ଉଚ୍ଚତା ସମୁଦ୍ର ପତନଠାରୁ ୧,୫୦୧ ମିଟର (୪,୯୨୫ ଫୁଟ) ଅଟେ। ଏହା ବ୍ୟତୀତ ଟାଙ୍ଗିରି ପର୍ବତ (୧,୧୫୫ ମିଟର) ଏବଂ ଦଣ୍ଡମେରା ପର୍ବତ (୧,୧୦୩ ମିଟର) ଏହି ଅଞ୍ଚଳର ଅନ୍ୟ ଦୁଇଟି ପ୍ରମୁଖ ଉଚ୍ଚ ଶୃଙ୍ଗ। ଜିଲ୍ଲାର ସଦର ମହକୁମା [[ପାରଳାଖେମୁଣ୍ଡି]]ର ହାରାହାରି ଉଚ୍ଚତା ସମୁଦ୍ର ପତନଠାରୁ ପ୍ରାୟ ୧୪୫ ମିଟର (୪୭୬ ଫୁଟ) ଅଟେ। == ଜଳବାୟୁ == ଗଜପତି ଜିଲ୍ଲାରେ ମୁଖ୍ୟତଃ କ୍ରାନ୍ତୀୟ ମୌସୁମୀ ଜଳବାୟୁ ଅନୁଭୂତ ହୁଏ। ତେବେ ଉପକୂଳବର୍ତ୍ତୀ ସମତଳ ଅଞ୍ଚଳ ଏବଂ ପୂର୍ବଘାଟ ପର୍ବତମାଳାର ଉଚ୍ଚ ପାର୍ବତ୍ୟ ଅଞ୍ଚଳ ମଧ୍ୟରେ ଜଳବାୟୁର ସ୍ଥାନୀୟ ଭିନ୍ନତା ପରିଲକ୍ଷିତ ହୋଇଥାଏ। * '''ତାପମାତ୍ରା:''' ମଇ ମାସରେ ଗ୍ରୀଷ୍ମ ଋତୁ ତାର ଚରମ ସୀମାରେ ପହଞ୍ଚିଥାଏ, ଯେଉଁ ସମୟରେ ହାରାହାରି ସର୍ବୋଚ୍ଚ ତାପମାତ୍ରା ୩୮.୫° ସେଲସିୟସ ରହିଥାଏ। ପ୍ରଖର ଗ୍ରୀଷ୍ମ ପ୍ରବାହ ସମୟରେ ଅଭ୍ୟନ୍ତରୀଣ ଅଞ୍ଚଳରେ ଏହା ୪୬° ସେଲସିୟସ ପର୍ଯ୍ୟନ୍ତ ମଧ୍ୟ ବୃଦ୍ଧି ପାଇଥାଏ। ଅନ୍ୟପକ୍ଷରେ, ଶୀତଦିନେ ଜଳବାୟୁ ବେଶ୍ ଆରାମଦାୟକ ରହେ ଏବଂ ହାରାହାରି ସର୍ବନିମ୍ନ ତାପମାତ୍ରା ୧୫.୨° ସେଲସିୟସ ପର୍ଯ୍ୟନ୍ତ ହ୍ରାସ ପାଏ।<ref name="IMDPune-Orissa">{{cite book |title=Climate of Orissa |url=https://imdpune.gov.in |publisher=India Meteorological Department, Pune |page=125–128 |access-date=May 16, 2026}}</ref> * '''ବୃଷ୍ଟିପାତ:''' ଜିଲ୍ଲାରେ ବାର୍ଷିକ ହାରାହାରି ପ୍ରାୟ ୧୩୬୯.୧ ମିଲିମିଟର ବୃଷ୍ଟିପାତ ହୋଇଥାଏ। ଏହି ବୃଷ୍ଟିପାତ ମୁଖ୍ୟତଃ ଋତୁକାଳୀନ ଅଟେ; ମୋଟ ବାର୍ଷିକ ବୃଷ୍ଟିପାତର ପ୍ରାୟ ୮୦%ରୁ ୮୫% ଭାଗ କେବଳ ଜୁନରୁ ସେପ୍ଟେମ୍ବର ମାସ ମଧ୍ୟରେ ଦକ୍ଷିଣ-ପଶ୍ଚିମ ମୌସୁମୀ ବାୟୁ ପ୍ରଭାବରେ ସଂଘଟିତ ହୋଇଥାଏ।<ref name="IMD-Rainfall">{{cite report |title=Districtwise Monthly Normal Rainfall of Odisha (1991-2020) |url=https://imd.gov.in |publisher=[[India Meteorological Department]], Meteorological Centre Bhubaneswar |page=1 |access-date=May 16, 2026}}</ref> * '''ଆର୍ଦ୍ରତା:''' ମୌସୁମୀ ପ୍ରବାହ ସମୟରେ ଆପେକ୍ଷିକ ଆର୍ଦ୍ରତା ସର୍ବାଧିକ ରହିଥାଏ ଏବଂ ଏହା ୮୦%ରୁ ଅଧିକ (ଅଗଷ୍ଟ ମାସରେ ସର୍ବାଧିକ ୮୬%) ରେକର୍ଡ କରାଯାଏ। ନଭେମ୍ବର ମାସ ଶେଷ ଆଡ଼କୁ ଏହା ଧୀରେ ଧୀରେ ହ୍ରାସ ପାଇବାକୁ ଲାଗେ।<ref name="CGWB-Gajapati">{{cite report |title=Ground Water Information Booklet: Gajapati District |url=https://cgwb.gov.in |publisher=Ministry of Water Resources, Government of India |page=4 |access-date=May 16, 2026}}</ref> {{Weather box |location = ଗଜପତି ଜିଲ୍ଲା (ପାରଳାଖେମୁଣ୍ଡି) |metric first = yes |single line = yes |width = auto <!-- ତାପମାତ୍ରା (ସର୍ବୋଚ୍ଚ) --> |Jan high C = 29.9 |Feb high C = 31.8 |Mar high C = 35.5 |Apr high C = 37.8 |May high C = 38.5 |Jun high C = 33.7 |Jul high C = 30.5 |Aug high C = 30.4 |Sep high C = 31.4 |Oct high C = 31.2 |Nov high C = 30.1 |Dec high C = 28.7 |year high C = 32.5 <!-- ତାପମାତ୍ରା (ସର୍ବନିମ୍ନ) --> |Jan low C = 15.2 |Feb low C = 17.5 |Mar low C = 21.0 |Apr low C = 24.3 |May low C = 26.2 |Jun low C = 25.8 |Jul low C = 24.5 |Aug low C = 24.4 |Sep low C = 24.4 |Oct low C = 23.0 |Nov low C = 19.3 |Dec low C = 15.4 |year low C = 21.8 <!-- ବୃଷ୍ଟିପାତ ତଥ୍ୟ --> |precipitation colour = green |Jan precipitation mm = 9.4 |Feb precipitation mm = 18.5 |Mar precipitation mm = 35.5 |Apr precipitation mm = 69.2 |May precipitation mm = 108.7 |Jun precipitation mm = 185.7 |Jul precipitation mm = 244.9 |Aug precipitation mm = 250.9 |Sep precipitation mm = 222.9 |Oct precipitation mm = 177.9 |Nov precipitation mm = 38.6 |Dec precipitation mm = 6.9 |year precipitation mm = 1369.1 <!-- ବୃଷ୍ଟିପାତ ଦିନ ଗୁଡ଼ିକ --> |Jan precipitation days = 0.5 |Feb precipitation days = 1.0 |Mar precipitation days = 1.8 |Apr precipitation days = 3.4 |May precipitation days = 5.2 |Jun precipitation days = 9.5 |Jul precipitation days = 13.1 |Aug precipitation days = 13.0 |Sep precipitation days = 11.2 |Oct precipitation days = 7.6 |Nov precipitation days = 2.1 |Dec precipitation days = 0.6 |year precipitation days = 69.0 <!-- ଆପେକ୍ଷିକ ଆର୍ଦ୍ରତା --> |Jan humidity = 68 |Feb humidity = 69 |Mar humidity = 71 |Apr humidity = 74 |May humidity = 75 |Jun humidity = 80 |Jul humidity = 85 |Aug humidity = 86 |Sep humidity = 84 |Oct humidity = 81 |Nov humidity = 73 |Dec humidity = 67 |year humidity = 76 |source 1 = ଭାରତୀୟ ପାଣିପାଗ ବିଭାଗ (IMD)<ref name="IMD-Rainfall"/><ref name="IMDPune-Orissa"/> |source 2 = କେନ୍ଦ୍ରୀୟ ଭୂତଳ ଜଳ ବୋର୍ଡ (CGWB)<ref name="CGWB-Gajapati"/> }} == ପ୍ରାକୃତିକ ସମ୍ପଦ == ଗଜପତି ଜିଲ୍ଲାର ପ୍ରାୟ ୬୫% ଜନସଂଖ୍ୟା ମୁଖ୍ୟତଃ କୃଷି ଓ ପ୍ରାକୃତିକ ସମ୍ପଦ ଉପରେ ନିର୍ଭରଶୀଳ। ବିସ୍ତୃତ ଅରଣ୍ୟ, ଜଳଭଣ୍ଡାର ଏବଂ ଉର୍ବର ମୃତ୍ତିକା ଏହି ଜିଲ୍ଲାର ଅର୍ଥନୀତିକୁ ସମୃଦ୍ଧ କରିଛି। === ଅରଣ୍ୟ ସମ୍ପଦ === ଜିଲ୍ଲାର ମୋଟ ଭୌଗୋଳିକ ଆୟତନର ପ୍ରାୟ ୫୭% (୨,୪୯,୯୫୮ ହେକ୍ଟର) ଅଞ୍ଚଳ ଘନ ଅରଣ୍ୟ ଦ୍ୱାରା ଆଚ୍ଛାଦିତ, ଯାହା ଜୈବବିବିଧତାରେ ପରିପୂର୍ଣ୍ଣ। ଏହି ଅରଣ୍ୟକୁ ପ୍ରଶାସନିକ ସୁବିଧା ପାଇଁ ବିଭିନ୍ନ ଶ୍ରେଣୀରେ ବିଭକ୍ତ କରାଯାଇଛି: {| class="wikitable" style="text-align:center; width:100%;" |- ! style="background-color:#E6F2FF;" | ଅରଣ୍ୟର ପ୍ରକାରଭେଦ ! style="background-color:#E6F2FF;" | ଆୟତନ (ହେକ୍ଟରରେ) |- | style="text-align:left;" | ସଂରକ୍ଷିତ ଅରଣ୍ୟ|| ୧,୨୯,୮୦୦ |- | style="text-align:left;" | ସୁରକ୍ଷିତ ସଂରକ୍ଷିତ ଅରଣ୍ୟ|| ୫୭,୬୦୦ |- | style="text-align:left;" | ସୀମାଙ୍କିତ ସୁରକ୍ଷିତ ଅରଣ୍ୟ|| ୪୫,୨୦୦ |- | style="text-align:left;" | ଅସୀମାଙ୍କିତ ସୁରକ୍ଷିତ ଅରଣ୍ୟ|| ୧୪,୧୦୦ |- | style="text-align:left;" | ଗ୍ରାମ୍ୟ ଅରଣ୍ୟ || ୩,୨୫୮ |} === ଜଳ ସମ୍ପଦ ଓ ଜଳବିଜ୍ଞାନ === ଐତିହାସିକ ମହେନ୍ଦ୍ରଗିରି ପର୍ବତରୁ ବାହାରିଥିବା '''ମହେନ୍ଦ୍ରତନୟା ନଦୀ''' ଏହି ଜିଲ୍ଲାର ପ୍ରମୁଖ ନଦୀ। ଏହା ଜିଲ୍ଲା ମଧ୍ୟରେ ୭୨ କିଲୋମିଟର ପ୍ରବାହିତ ହେବା ପରେ ଆନ୍ଧ୍ରପ୍ରଦେଶର ବଂଶଧାରା ନଦୀରେ ଯାଇ ମିଶିଛି। ପୂର୍ବଘାଟ ପର୍ବତମାଳାର ଭୂତାତ୍ତ୍ୱିକ ଗଠନ ଯୋଗୁଁ ଏଠାରେ ''''ବୃକ୍ଷାକାର ଜଳ ନିଷ୍କାସନ ପ୍ରଣାଳୀ'''' ଦେଖିବାକୁ ମିଳେ। ଜିଲ୍ଲାରେ ସର୍ବମୋଟ ୧,୬୯୮ଟି ଛୋଟବଡ଼ ଜଳାଶୟ ରହିଥିବା ବେଳେ ୬ଟି ପ୍ରମୁଖ ଐତିହାସିକ ଜଳାଶୟ ରହିଛି: {| class="wikitable" style="text-align:center; width:100%;" |- ! style="background-color:#E6F2FF;" | ପ୍ରମୁଖ ଜଳାଶୟ ! style="background-color:#E6F2FF;" | ଆୟତନ (ହେକ୍ଟରରେ) |- | style="text-align:left;" | ଗଜପତି ସାଗର || ୨୫.୬ |- | style="text-align:left;" | ଜଗନ୍ନାଥ ସାଗର || ୧୯.୪ |- | style="text-align:left;" | ରାମ ସାଗର || ୧୫.୨ |- | style="text-align:left;" | ସୀତା ସାଗର || ୧୨.୮ |- | style="text-align:left;" | ରାଧା ସାଗର || ୧୧.୩ |- | style="text-align:left;" | କୃଷ୍ଣ ସାଗର || ୧୦.୯ |} === ମୃତ୍ତିକା === ଏହି ଅଞ୍ଚଳର ମାଟି କୃଷି ପାଇଁ ଅତ୍ୟନ୍ତ ଉପଯୋଗୀ। ଜିଲ୍ଲାରେ ମୁଖ୍ୟତଃ ତିନି ପ୍ରକାରର ମୃତ୍ତିକା ଦେଖାଯାଏ: * '''ଲାଲ୍ ବାଲିଆ ଓ ଦୋରସା ମାଟି:''' ଏହା ଜିଲ୍ଲାର ସର୍ବାଧିକ ୭୨% ଅଞ୍ଚଳରେ ଦେଖାଯାଏ। * '''ପଟୁ ମାଟି:''' ପ୍ରାୟ ୨୧% ଅଞ୍ଚଳ ଏହି ଉର୍ବର ନଦୀବେଷ୍ଟିତ ମାଟିରେ ଗଠିତ। * '''ମାଙ୍କଡ଼ା ମାଟି:''' ଅବଶିଷ୍ଟ ୭% ଅଞ୍ଚଳରେ ଏହି ମାଟି ରହିଛି। ଏହି ସମସ୍ତ ମୃତ୍ତିକା ମୁଖ୍ୟତଃ ଧାନ, ମକା, ଡାଲି ଜାତୀୟ ଶସ୍ୟ ଏବଂ ବିଭିନ୍ନ ପ୍ରକାରର ଉଦ୍ୟାନକୃଷି ପାଇଁ ବିଶେଷ ଭାବେ ଲାଭଦାୟକ। == ଗମନାଗମନ == ଜିଲ୍ଲାର ସଦର ମହକୁମା ପାରଳାଖେମୁଣ୍ଡି ସହିତ ରାଜ୍ୟ ତଥା ପଡ଼ୋଶୀ ରାଜ୍ୟର ବିଭିନ୍ନ ପ୍ରମୁଖ ସହରକୁ ଉନ୍ନତ ରେଳ ଏବଂ ସଡ଼କପଥ ରହିଛି। * '''ରେଳପଥ:''' [[ପାରଳାଖେମୁଣ୍ଡି ରେଳ ଷ୍ଟେସନ]] (ଷ୍ଟେସନ କୋଡ୍: PLH) ଐତିହାସିକ ନଉପଡ଼ା-ଗୁଣୁପୁର ବ୍ରାଞ୍ଚ ରେଳଲାଇନ୍‌ରେ ଅବସ୍ଥିତ। ଏହି ଷ୍ଟେସନ ମାଧ୍ୟମରେ ସହରଟି ରାଜଧାନୀ [[ଭୁବନେଶ୍ୱର]] (୨୯୨ କି.ମି.), ବିଶାଖାପାଟଣା (୨୩୬ କି.ମି.) ଏବଂ କଲିକତା (୭୮୦ କି.ମି.) ସହ ସିଧାସଳଖ ସଂଯୁକ୍ତ। * '''ସଡ଼କପଥ:''' ଉନ୍ନତ ରାଜ୍ୟ ତଥା ଜାତୀୟ ରାଜପଥ ମାଧ୍ୟମରେ ପାରଳାଖେମୁଣ୍ଡିରୁ ନିମ୍ନଲିଖିତ ସହରଗୁଡ଼ିକୁ ସହଜରେ ଯାତାୟାତ କରିହେବ: ** [[ବ୍ରହ୍ମପୁର]]: ୧୨୮ କି.ମି. (ଜାତୀୟ ରାଜପଥ-୫୯ ଦେଇ) ** [[ରାୟଗଡ଼ା]]: ୧୩୪ କି.ମି. (ରାଜ୍ୟ ରାଜପଥ-୪ ଦେଇ) ** ଶ୍ରୀକାକୁଲମ: ୬୭ କି.ମି. (ଜାତୀୟ ରାଜପଥ-୧୬ ଏବଂ ରାଜ୍ୟ ରାଜପଥ-୫ ଦେଇ) ଜିଲ୍ଲାରେ ସର୍ବମୋଟ '''୨,୪୫୦ କିଲୋମିଟର''' ପକ୍କା ସଡ଼କ ରହିଛି, ଯେଉଁଥିରେ ୧,୦୩୫ କି.ମି. ରାଜ୍ୟ ରାଜପଥ, ୬୧୨ କି.ମି. ଜିଲ୍ଲା ମୁଖ୍ୟ ରାସ୍ତା ଏବଂ ୮୦୩ କି.ମି. ଗ୍ରାମ୍ୟ ଉନ୍ନୟନ ରାସ୍ତା ଅନ୍ତର୍ଭୁକ୍ତ। == ପ୍ରଶାସନିକ ବ୍ୟବସ୍ଥା == ପ୍ରଶାସନିକ ପରିଚାଳନା ସୁବିଧା ଦୃଷ୍ଟିରୁ ଗଜପତି ଜିଲ୍ଲାକୁ ଗୋଟିଏ ଉପଖଣ୍ଡ, ୭ଟି ତହସିଲ ତଥା ବ୍ଲକ୍‌ରେ ବିଭକ୍ତ କରାଯାଇଛି। ସେହିପରି ଆଇନ ଶୃଙ୍ଖଳା ରକ୍ଷା ତଥା ପୋଲିସ ପ୍ରଶାସନ ପରିଚାଳନା ପାଇଁ '''ଗଜପତି ପୋଲିସ ଜିଲ୍ଲା''' ଅଧୀନରେ ସର୍ବମୋଟ '''୧୧ଟି ଥାନା''' କାର୍ଯ୍ୟ କରୁଛି। ସେଗୁଡ଼ିକର ସବିଶେଷ ତାଲିକା ନିମ୍ନରେ ଦିଆଗଲା: {| style="width:100%; border-collapse:collapse; background:transparent;" |- style="vertical-align:top;" | style="width:50%; padding-right:10px;" | {| class="wikitable" style="width:100%; text-align:center; margin-top:0;" |+ ଗଜପତି ଜିଲ୍ଲାର ୭ଟି ବ୍ଲକ୍ ଏବଂ ତହସିଲ |- ! style="background-color:#E6F2FF; width:20%;" | କ୍ରମିକ ନଂ. ! style="background-color:#E6F2FF; width:80%;" | [[ପାରଳାଖେମୁଣ୍ଡି]] ଉପଖଣ୍ଡ ଅନ୍ତର୍ଗତ ଅଞ୍ଚଳ |- | ୧ || '''ଗୋସାଣୀ''' |- | ୨ || '''ଗୁମ୍ମା''' |- | ୩ || '''ରାୟଗଡ଼ା''' |- | ୪ || '''ନୂଆଗଡ଼''' |- | ୫ || '''ମୋହନା''' |- | ୬ || '''କାଶୀନଗର''' |- | ୭ || '''ରା. ଉଦୟଗିରି''' |} | style="width:50%; padding-left:10px;" | {| class="wikitable" style="width:100%; text-align:center; margin-top:0;" |+ ଜିଲ୍ଲାର ୧୧ଟି ଥାନା |- ! style="background-color:#E6F2FF; width:20%;" | କ୍ରମିକ ନଂ. ! style="background-color:#E6F2FF; width:80%;" | ଥାନାର ନାମ |- | ୧ || [[ଅଡ଼ବା]] ଥାନା |- | ୨ || ମୋହନା ଥାନା |- | ୩ || ରାମଗିରି ଥାନା |- | ୪ || ରା. ଉଦୟଗିରି ଥାନା |- | ୫ || ସେରଙ୍ଗ ଥାନା |- | ୬ || କାଶୀନଗର ଥାନା |- | ୭ || [[ପାରଳାଖେମୁଣ୍ଡି]] ଥାନା |- | ୮ || ଗୁରାଣ୍ଡି ଥାନା |- | ୯ || ଗାରାବନ୍ଧ ଥାନା |- | ୧୦ || ରାୟଗଡ଼ ଥାନା |- | ୧୧ || ଶକ୍ତି ଥାନା, [[ପାରଳାଖେମୁଣ୍ଡି]] |} |} == ଅର୍ଥନୀତି == ଗଜପତି ଜିଲ୍ଲାର ଅର୍ଥନୀତି ମୁଖ୍ୟତଃ କୃଷି ଏବଂ ଜଙ୍ଗଲଜାତ ଦ୍ରବ୍ୟ ଉପରେ ନିର୍ଭରଶୀଳ । ଜିଲ୍ଲାର ଅଧିକାଂଶ ଅଧିବାସୀ ନିଜର ଦୈନନ୍ଦିନ ଗୁଜୁରାଣ ମେଣ୍ଟାଇବା ପାଇଁ ଚାଷବାସ ଉପରେ ନିର୍ଭର କରିଥାଆନ୍ତି । ଏଠାରେ ମୁଖ୍ୟତଃ ଧାନ, ମାଣ୍ଡିଆ, ମକା ଏବଂ ବିଭିନ୍ନ ପ୍ରକାରର ଡାଲି ଜାତୀୟ ଶସ୍ୟ ଚାଷ କରାଯାଏ । ଏହା ବ୍ୟତୀତ ଆମ୍ବ, କାଜୁ, ସପୁରୀ ଭଳି ଫଳଚାଷ (ଉଦ୍ୟାନକୃଷି) ଜିଲ୍ଲାର ଅର୍ଥନୈତିକ ମେରୁଦଣ୍ଡକୁ ସୁଦୃଢ଼ କରିବାରେ ଏକ ପ୍ରମୁଖ ଭୂମିକା ଗ୍ରହଣ କରିଥାଏ । ଏକ ଆଦିବାସୀ ବହୁଳ ଅଞ୍ଚଳ ହୋଇଥିବାରୁ ସ୍ଥାନୀୟ ଲୋକେ ଜଙ୍ଗଲରୁ ମିଳୁଥିବା ନିତ୍ୟବ୍ୟବହାର୍ଯ୍ୟ ଦ୍ରବ୍ୟ ଯଥା: କେନ୍ଦୁପତ୍ର, ମହୁଲ, ଶିଆଳି ପତ୍ର, ଝୁଣା ଏବଂ ତେନ୍ତୁଳି ସଂଗ୍ରହ କରି ସେଗୁଡ଼ିକୁ ସ୍ଥାନୀୟ ହାଟରେ ବିକ୍ରି କରି ନିଜର ଜୀବିକା ନିର୍ବାହ କରିଥାଆନ୍ତି । ବୃହତ୍ ଶିଳ୍ପ ପ୍ରତିଷ୍ଠା କ୍ଷେତ୍ରରେ ଏହି ଜିଲ୍ଲାଟି ବିଶେଷ ଆଗେଇ ପାରିନାହିଁ । ତେବେ କୃଷି ଓ ଜଙ୍ଗଲଜାତ ଦ୍ରବ୍ୟ ଉପରେ ଆଧାରିତ କିଛି କ୍ଷୁଦ୍ର ଓ ମଧ୍ୟମ ଧରଣର ଉଦ୍ୟୋଗ (MSME) ତଥା କୁଟୀର ଶିଳ୍ପ ସ୍ଥାନୀୟ ଯୁବକମାନଙ୍କୁ କର୍ମସଂସ୍ଥାନ ଯୋଗାଉଛି । ୨୦୦୬ ମସିହାରେ କେନ୍ଦ୍ର ପଞ୍ଚାୟତିରାଜ ମନ୍ତ୍ରଣାଳୟ ଦ୍ୱାରା ପ୍ରକାଶିତ ରିପୋର୍ଟ ଅନୁଯାୟୀ, ଦେଶର ମୋଟ ୬୪୦ଟି ଜିଲ୍ଲା ମଧ୍ୟରୁ ଗଜପତିକୁ ଦେଶର ୨୫୦ଟି ସର୍ବାଧିକ ପଛୁଆ ଜିଲ୍ଲା ତାଲିକାରେ ଅନ୍ତର୍ଭୁକ୍ତ କରାଯାଇଥିଲା ।<ref name="brgf"/> ବର୍ତ୍ତମାନ କେନ୍ଦ୍ର ସରକାରଙ୍କ 'ପଛୁଆ ଅଞ୍ଚଳ ଅନୁଦାନ ପାଣ୍ଠି' (Backward Regions Grant Fund ବା BRGF) ଯୋଜନା ମାଧ୍ୟମରେ ଉନ୍ନୟନମୂଳକ କାର୍ଯ୍ୟ ପାଇଁ ଆର୍ଥିକ ସହାୟତା ପାଉଥିବା ଓଡ଼ିଶାର ୧୯ଟି ଜିଲ୍ଲା ମଧ୍ୟରୁ ଗଜପତି ଅନ୍ୟତମ ।<ref name="brgf">{{cite web|author=Ministry of Panchayati Raj |date=September 8, 2009 |title=A Note on the Backward Regions Grant Fund Programme |publisher=National Institute of Rural Development |url=http://www.nird.org.in/brgf/doc/brgf_BackgroundNote.pdf |access-date=September 27, 2011 |url-status=dead |archive-url=https://web.archive.org/web/20120405033402/http://www.nird.org.in/brgf/doc/brgf_BackgroundNote.pdf |archive-date=April 5, 2012 }}</ref> == ଜନସଂଖ୍ୟା == {| class="wikitable" style="float:right; margin:0 0 1em 1em; text-align:center;" |+ '''ଐତିହାସିକ ଜନସଂଖ୍ୟା''' |- ! style="background-color:#E6F2FF;" | ବର୍ଷ ! style="background-color:#E6F2FF;" | ଜନସଂଖ୍ୟା |- | ୧୯୦୧ || ୧,୮୪,୮୪୦ |- | ୧୯୧୧ || ୨,୦୫,୫୧୪ |- | ୧୯୨୧ || ୧,୯୮,୮୪୨ |- | ୧୯୩୧ || ୨,୨୫,୧୬୧ |- | ୧୯୪୧ || ୨,୫୨,୬୧୩ |- | ୧୯୫୧ || ୨,୬୨,୯୯୮ |- | ୧୯୬୧ || ୨,୮୫,୦୬୯ |- | ୧୯୭୧ || ୩,୪୮,୯୬୪ |- | ୧୯୮୧ || ୪,୦୨,୨୭୧ |- | ୧୯୯୧ || ୪,୫୪,୭୦୮ |- | ୨୦୦୧ || ୫,୧୮,୮୩୭ |- | ୨୦୧୧ || ୫,୭୭,୮୧୭ |- | ୨୦୨୩ || ୮,୦୩,୧୬୬ |- | ୨୦୨୫ || ୮,୨୬,୧୨୭ |} ୨୦୧୧ ଜନଗଣନା ଏବଂ ୨୦୨୪ର ସଦ୍ୟତମ ଆକଳନ ଅନୁଯାୟୀ, ଗଜପତି ଜିଲ୍ଲାର ମୋଟ ଜନସଂଖ୍ୟା ପ୍ରାୟ ୮,୧୪,୭୨୨ ଅଟେ। ଆକର୍ଷଣୀୟ ଭାବେ ଏହା [[ଭୁଟାନ]] ଦେଶ କିମ୍ବା ଆମେରିକାର ଉତ୍ତର ଡାକୋଟା ରାଜ୍ୟର ମୋଟ ଜନସଂଖ୍ୟା ସହ ପ୍ରାୟ ସମାନ। ଜନସଂଖ୍ୟା ଦୃଷ୍ଟିରୁ ଏହା ଭାରତର ୭୬୬ଟି ଜିଲ୍ଲା ମଧ୍ୟରେ ୫୭୩ତମ ସ୍ଥାନରେ ରହିଛି। ଜିଲ୍ଲାରେ ଜନସଂଖ୍ୟା ଘନତା ପ୍ରତି ବର୍ଗ କିଲୋମିଟରରେ ୨୧୨ ଜଣ ରହିଥିବା ବେଳେ ୨୦୦୧ରୁ ୨୦୧୧ ଦଶନ୍ଧି ମଧ୍ୟରେ ଜନସଂଖ୍ୟା ବୃଦ୍ଧି ହାର ୧୦.୯୯% ଥିଲା। ଗଜପତି ଜିଲ୍ଲାର ଲିଙ୍ଗ ଅନୁପାତ ରାଜ୍ୟର ଅନ୍ୟାନ୍ୟ ଅଞ୍ଚଳ ତୁଳନାରେ ବେଶ୍ ଆଶାଜନକ; ଏଠାରେ ପ୍ରତି ୧୦୦୦ ପୁରୁଷରେ ୧୦୪୬ ଜଣ ମହିଳା ଅଛନ୍ତି। ଜିଲ୍ଲାର ହାରାହାରି ସାକ୍ଷରତା ହାର ୫୪.୨୯% ରହିଛି। ଜିଲ୍ଲାର ମୋଟ ଜନସଂଖ୍ୟାର ମାତ୍ର ୧୨.୨୩% ଲୋକ ସହରାଞ୍ଚଳରେ ବାସ କରୁଥିବା ବେଳେ ଅଧିକାଂଶ ଲୋକ ଗ୍ରାମାଞ୍ଚଳରେ ରହନ୍ତି। ଏହା ଏକ ଆଦିବାସୀ ବହୁଳ ଜିଲ୍ଲା ହୋଇଥିବାରୁ ଏଠାରେ ଅନୁସୂଚିତ ଜନଜାତି (ST) ମୋଟ ଜନସଂଖ୍ୟାର ୫୪.୨୯% ଏବଂ ଅନୁସୂଚିତ ଜାତି (SC) ୬.୭୮% ଅଟନ୍ତି। {{clear}} === ଧର୍ମଗତ ବିବରଣୀ === ଗଜପତି ଜିଲ୍ଲାରେ ମୁଖ୍ୟତଃ ହିନ୍ଦୁ ଏବଂ ଖ୍ରୀଷ୍ଟିଆନ ଧର୍ମାବଲମ୍ବୀ ଲୋକ ବାସ କରନ୍ତି। ନିମ୍ନଲିଖିତ ବାର୍ ଗ୍ରାଫ୍‌ରେ ଏହାର ଶତକଡ଼ା ହାର ପ୍ରଦର୍ଶିତ କରାଯାଇଛି: {{Bar box |title=ଧର୍ମାବଲମ୍ବୀ (ଶତକଡ଼ା ହାରରେ) |titlebar=#E6F2FF |width=450px |bars= {{Bar percent|[[ହିନ୍ଦୁ ଧର୍ମ]]|#FF9933|61.12}} {{Bar percent|[[ଖ୍ରୀଷ୍ଟ ଧର୍ମ]]|#4682B4|37.98}} {{Bar percent|[[ବୌଦ୍ଧ ଧର୍ମ]]|#FFD700|0.38}} {{Bar percent|[[ଇସଲାମ ଧର୍ମ|ଇସଲାମ]]|#009E73|0.27}} {{Bar percent|ଅନ୍ୟାନ୍ୟ|gray|0.25}} }} === ପ୍ରଚଳିତ ଭାଷା === [[File:OpenSpeaks-srb-Ramani Dalbehera-OG-Aadhaar Experience 01.webm|thumb|ଜଣେ ସ୍ଥାନୀୟ ଅଧିବାସୀ ଗଜପତି ଜିଲ୍ଲାର ଦ୍ୱିତୀୟ ସର୍ବାଧିକ ପ୍ରଚଳିତ ଭାଷା [[ସୋରା ଭାଷା|ସୋରା]] କହୁଥିବାର ଏକ ଦୃଶ୍ୟ]] ଜିଲ୍ଲାରେ ସର୍ବାଧିକ ପ୍ରଚଳିତ ଭାଷା ହେଉଛି ଓଡ଼ିଆ (୪୧.୫୧%)। ଏହା ସହିତ ଆଦିବାସୀ ଜନଜାତିଙ୍କ ମଧ୍ୟରେ ସୋରା ଏବଂ କୁଇ ଭାଷାର ବ୍ୟାପକ ବ୍ୟବହାର ଦେଖିବାକୁ ମିଳେ। ସୀମାନ୍ତବର୍ତ୍ତୀ ଜିଲ୍ଲା ହୋଇଥିବାରୁ ଏଠାରେ ଅନେକ ଲୋକ ତେଲୁଗୁ ଭାଷା ମଧ୍ୟ କହିଥାଆନ୍ତି। {{Bar box |title=ପ୍ରଚଳିତ ଭାଷା (ଶତକଡ଼ା ହାରରେ) |titlebar=#E6F2FF |width=450px |bars= {{Bar percent|[[ଓଡ଼ିଆ ଭାଷା|ଓଡ଼ିଆ]]|#4682B4|41.51}} {{Bar percent|[[ସଉରା ଭାଷା|ସଉରା]]|#009E73|34.49}} {{Bar percent|[[ତେଲୁଗୁ ଭାଷା|ତେଲୁଗୁ]]|#E69F00|15.53}} {{Bar percent|[[କୁଇ ଭାଷା|କୁଇ]]|indigo|5.54}} {{Bar percent|କୁଭି|#56B4E9|1.25}} {{Bar percent|ଅନ୍ୟାନ୍ୟ|gray|1.68}} }} == ସଂସ୍କୃତି ଓ ଐତିହ୍ୟ == [[File:Idital Wall Painting.jpg|thumb|ସଉରା ଜନଜାତିର ପାରମ୍ପରିକ '''ଇଡିତାଲ୍ ଚିତ୍ରକଳା''']] ଗଜପତି ଜିଲ୍ଲାର ସଂସ୍କୃତି ଓ ଐତିହ୍ୟ ହେଉଛି ଆଦିବାସୀ ପରମ୍ପରା ଏବଂ ପୁରାତନ କିମ୍ବଦନ୍ତୀର ଏକ ଅପୂର୍ବ ମିଶ୍ରଣ। ପୂର୍ବଘାଟ ପର୍ବତମାଳାରେ ଅବସ୍ଥିତ ପବିତ୍ର ମହେନ୍ଦ୍ରଗିରି ପର୍ବତ ଭଗବାନ ପରଶୁରାମଙ୍କ ଚିରନ୍ତନ ତପସ୍ୟା ସ୍ଥଳ ବୋଲି ବିଶ୍ୱାସ କରାଯାଏ। ଏଠାରେ ମହାଭାରତ କାଳୀନ ପାଣ୍ଡବମାନଙ୍କ ଦ୍ୱାରା ନିର୍ମିତ ବୋଲାଯାଉଥିବା ପ୍ରାଚୀନ ଶିବ ମନ୍ଦିରମାନ ରହିଛି। ଭଗବାନ ଶିବ ହେଉଛନ୍ତି ପରଶୁରାମଙ୍କ ଗୁରୁ, ତେଣୁ ଏଠାରେ ପ୍ରତିବର୍ଷ ମହାଶିବରାତ୍ରି ଖୁବ୍ ଜାକଜମକରେ ପାଳନ କରାଯାଏ। ଏହି ଜିଲ୍ଲାର ସଂସ୍କୃତି ମୁଖ୍ୟତଃ 'ସଉରା' ଜନଜାତିଙ୍କ ଦ୍ୱାରା ଗଭୀର ଭାବେ ପ୍ରଭାବିତ। '''ସଉରାମାନଙ୍କର ପାରମ୍ପରିକ କାନ୍ଥ ଚିତ୍ରକଳା 'ଇଡିତାଲ୍' ଦେଶ ବିଦେଶରେ ବେଶ୍ ଆଦୃତ।''' ଏହି ଆକର୍ଷଣୀୟ ଚିତ୍ରକଳା ମାଧ୍ୟମରେ ସେମାନେ ସେମାନଙ୍କର ଇଷ୍ଟଦେବତା 'ଇଡିତାଲ୍' ଏବଂ ପୂର୍ବପୁରୁଷମାନଙ୍କୁ ପୂଜାର୍ଚ୍ଚନା କରିଥାଆନ୍ତି। ସାଧାରଣତଃ ମାଟି ଘରର '''ନାଲି କିମ୍ବା ମାଟିଆ ରଙ୍ଗର କାନ୍ଥ ଉପରେ ଚାଉଳ ବଟା (ପିଠଉ) ଏବଂ ବାଉଁଶ କାଠିର ତୁଳୀ ବ୍ୟବହାର କରି ଏହି ଚିତ୍ର ଅଙ୍କାଯାଏ'''। ଜ୍ୟାମିତିକ ଆକାରରେ ଅଙ୍କାଯାଉଥିବା ଏହି ଚିତ୍ରଗୁଡ଼ିକରେ ସୂର୍ଯ୍ୟ, ଚନ୍ଦ୍ର, ଜୀବନବୃକ୍ଷ, ହାତୀ, ଘୋଡ଼ା ଏବଂ ସଉରାମାନଙ୍କ ଦୈନନ୍ଦିନ ଜୀବନଶୈଳୀକୁ ଅତି ନିଖୁଣ ଭାବେ ଦର୍ଶାଯାଇଥାଏ। ଏହାଛଡ଼ା ଆଦିବାସୀ ଶରୀରରେ କରାଯାଉଥିବା ଟାଟୁ (Tantangbo) ମଧ୍ୟ ସେମାନଙ୍କ ସଂସ୍କୃତିର ଏକ ଅବିଚ୍ଛେଦ୍ୟ ଅଙ୍ଗ। ଭାଷା ଦୃଷ୍ଟିରୁ ଏଠାରେ ମୁଖ୍ୟତଃ ଓଡ଼ିଆ, ସଉରା ଏବଂ କୁଇ ଭାଷାର ପ୍ରଚଳନ ରହିଛି। ଜିଲ୍ଲାରେ ମକର ସଂକ୍ରାନ୍ତି ଭଳି ପର୍ବପର୍ବାଣି ମଧ୍ୟ ବେଶ୍ ଉତ୍ସାହର ସହ ପାଳିତ ହୁଏ। ଐତିହାସିକ ଦୃଷ୍ଟିକୋଣରୁ ପାରଳାଖେମୁଣ୍ଡିଠାରେ ଥିବା ଗଜପତି ରାଜପ୍ରାସାଦ ଏହି ଅଞ୍ଚଳର ଏକ ଗର୍ବ ଏବଂ ଗୌରବର ପ୍ରତୀକ। ପୁରାତନ ଯୁଦ୍ଧ କଳାର ପ୍ରତୀକ 'ପାଇକ ଆଖଡ଼ା' ବର୍ତ୍ତମାନ ଏଠାରେ ଏକ ପାରମ୍ପରିକ ସମର ନୃତ୍ୟ ଭାବେ ପ୍ରଦର୍ଶିତ ହେଉଛି। ଏସବୁ ବ୍ୟତୀତ ଜିରାଙ୍ଗଠାରେ ଥିବା ଦିବ୍ୟ 'ପଦ୍ମସମ୍ଭବ ମହାବିହାର' କେବଳ ଓଡ଼ିଶା ନୁହେଁ, ସମଗ୍ର ଏସିଆର ଏକ ପ୍ରମୁଖ ବୌଦ୍ଧ ସଂସ୍କୃତି ଓ ପର୍ଯ୍ୟଟନ କେନ୍ଦ୍ର ଭାବେ ଖ୍ୟାତି ଅର୍ଜନ କରିଛି। == ରାଜନୀତି == === ଓଡ଼ିଶା ବିଧାନ ସଭା === ଗଜପତି ଜିଲ୍ଲା ଅଧୀନରେ ଦୁଇଟି ବିଧାନ ସଭା ନିର୍ବାଚନ ମଣ୍ଡଳୀ ରହିଛି। ନିମ୍ନରେ ଏହି ନିର୍ବାଚନ ମଣ୍ଡଳୀ ଏବଂ ଏହାର ନିର୍ବାଚିତ ବିଧାୟକମାନଙ୍କ ସବିଶେଷ ତାଲିକା ପ୍ରଦାନ କରାଗଲା: {| class="wikitable sortable" style="text-align:center; width:100%;" |- ! style="background-color:#E6F2FF;" | ନିର୍ବାଚନ ମଣ୍ଡଳୀ ନଂ ! style="background-color:#E6F2FF;" | ନିର୍ବାଚନ ମଣ୍ଡଳୀ ! style="background-color:#E6F2FF;" | ସଂରକ୍ଷଣ ! style="background-color:#E6F2FF;" | ଅନ୍ତର୍ଭୁକ୍ତ ଅଞ୍ଚଳ (ବ୍ଲକ୍ ଓ ପୌରାଞ୍ଚଳ) ! style="background-color:#E6F2FF;" | ବର୍ତ୍ତମାନର ବିଧାୟକ ! style="background-color:#E6F2FF;" | ରାଜନୈତିକ ଦଳ |- ! ୧୩୬ | [[ମୋହନା (ବିଧାନ ସଭା ନିର୍ବାଚନ ମଣ୍ଡଳୀ)|ମୋହନା]] | ଅନୁସୂଚିତ ଜନଜାତି | ମୋହନା, ଆର. ଉଦୟଗିରି, ନୂଆଗଡ଼, ରାୟଗଡ଼ା | '''ଦାଶରଥି ଗମାଙ୍ଗ''' | style="background-color:#00BFFF; color:black;" | [[ଭାରତୀୟ ଜାତୀୟ କଂଗ୍ରେସ|କଂଗ୍ରେସ]] |- ! ୧୩୭ | [[ପାରଳାଖେମୁଣ୍ଡି (ବିଧାନ ସଭା ନିର୍ବାଚନ ମଣ୍ଡଳୀ)|ପାରଳାଖେମୁଣ୍ଡି]] | ଅଣ-ସଂରକ୍ଷିତ | ପାରଳାଖେମୁଣ୍ଡି (ପୌରପାଳିକା), କାଶୀନଗର (ଏନ.ଏ.ସି.), ଗୁମ୍ମା, କାଶୀନଗର, ଗୋସାଣୀ |'''ଇଂ. ରୂପେଶ କୁମାର ପାଣିଗ୍ରାହୀ''' | style="background-color:#6FA647; color:white;" | [[ବିଜୁ ଜନତା ଦଳ|ବିଜଦ]] |} === ଲୋକସଭା === ଗଜପତି ଜିଲ୍ଲାର ଉଭୟ ବିଧାନ ସଭା ଆସନ [[ବ୍ରହ୍ମପୁର (ଲୋକସଭା ନିର୍ବାଚନ ମଣ୍ଡଳୀ)|ବ୍ରହ୍ମପୁର ଲୋକସଭା ନିର୍ବାଚନ ମଣ୍ଡଳୀ]]ର ଅନ୍ତର୍ଭୁକ୍ତ ଅଟେ। ଏହି ନିର୍ବାଚନ ମଣ୍ଡଳୀରୁ ଜାତୀୟ ସ୍ତରରେ ପ୍ରତିନିଧିତ୍ୱ କରୁଥିବା ସାଂସଦଙ୍କ ବିବରଣୀ ନିମ୍ନରେ ଦିଆଗଲା: {| class="wikitable sortable" style="text-align:center; width:100%;" |- ! style="background-color:#E6F2FF;" | ଲୋକସଭା ନଂ ! style="background-color:#E6F2FF;" | ଲୋକସଭା ନିର୍ବାଚନ ମଣ୍ଡଳୀ ! style="background-color:#E6F2FF;" | ସଂରକ୍ଷଣ ! style="background-color:#E6F2FF;" | ଅନ୍ତର୍ଭୁକ୍ତ ବିଧାନ ସଭା ଆସନ ! style="background-color:#E6F2FF;" | ବର୍ତ୍ତମାନର ସାଂସଦ ! style="background-color:#E6F2FF;" | ରାଜନୈତିକ ଦଳ |- ! ୨୦ | [[ବ୍ରହ୍ମପୁର (ଲୋକସଭା ନିର୍ବାଚନ ମଣ୍ଡଳୀ)|ବ୍ରହ୍ମପୁର]] | ଅଣ-ସଂରକ୍ଷିତ | ମୋହନା ଏବଂ ପାରଳାଖେମୁଣ୍ଡି | '''ଡଃ. ପ୍ରଦୀପ କୁମାର ପାଣିଗ୍ରାହୀ''' | style="background-color:#FF9933; color:black;" | [[ଭାରତୀୟ ଜନତା ପାର୍ଟି|ଭାଜପା]] |} == ଆଧାର == {{Reflist}} go9s3xxuky0x0j3pxov2solygw1corb 595940 595939 2026-06-03T12:28:39Z ~2026-32953-67 42313 595940 wikitext text/x-wiki {{Short description|ଓଡ଼ିଶାର ଏକ ଦକ୍ଷିଣାଞ୍ଚଳ ଜିଲ୍ଲା}} {{Infobox | title = ଗଜପତି ଜିଲ୍ଲା | subheader = ଓଡ଼ିଶାର ପ୍ରଶାସନିକ ଜିଲ୍ଲା | image = <table style="width:100%; margin:0 auto; text-align:center; border:none; background:transparent;"><tr><td colspan="2" style="padding:2px;">[[File:Mahendragiri Hills.jpg|280px]]<br/>{{small|[[ମହେନ୍ଦ୍ରଗିରି|ମହେନ୍ଦ୍ରଗିରି ପର୍ବତମାଳା]]}}</td></tr><tr><td style="padding:2px; width:50%; vertical-align:top;">[[File:Khasada Waterfall Jiranga.jpg|138px]]<br/>{{small|ଖସଡ଼ା ଜଳପ୍ରପାତ}}</td><td style="padding:2px; width:50%; vertical-align:top;">[[File:Gandahati Waterfall.jpg|138px]]<br/>{{small|ଗଣ୍ଡାହାତୀ ଜଳପ୍ରପାତ}}</td></tr><tr><td style="padding:2px; width:50%; vertical-align:top;">[[File:B.N. Palace.jpg|138px]]<br/>{{small|ବି.ଏନ୍. ପ୍ରାସାଦ, ପାରଳାଖେମୁଣ୍ଡି}}</td><td style="padding:2px; width:50%; vertical-align:top;">[[File:Mahendragiri Temple, Mahendragiri.jpg|138px]]<br/>{{small|ମହେନ୍ଦ୍ରଗିରି ମନ୍ଦିର}}</td></tr><tr><td style="padding:2px; width:50%; vertical-align:top;">[[File:Padmasambhava Mahavihara Monastery.jpg|138px]]<br/>{{small|ପଦ୍ମସମ୍ଭବ ମହାବିହାର ବୌଦ୍ଧ ମନ୍ଦିର}}</td><td style="padding:2px; width:50%; vertical-align:top;">[[File:Gajapati Palace.jpeg|138px]]<br/>{{small|ଗଜପତି ପ୍ରାସାଦ}}</td></tr></table> | caption = ଗଜପତି ଜିଲ୍ଲାର ପ୍ରମୁଖ ପର୍ଯ୍ୟଟନ ଓ ଐତିହାସିକ ସ୍ଥଳସମୂହ | image2 = [[File:Gajapati in Odisha (India).svg|250px|ଓଡ଼ିଶାରେ ଗଜପତି ଜିଲ୍ଲାର ଅବସ୍ଥିତି]] | caption2 = ଓଡ଼ିଶାର ମାନଚିତ୍ରରେ ଗଜପତି ଜିଲ୍ଲାର ଅବସ୍ଥିତି (ନାଲି ରଙ୍ଗରେ) | label1 = ଦେଶ | data1 = [[ଭାରତ]] | label2 = ରାଜ୍ୟ | data2 = [[ଓଡ଼ିଶା]] | label3 = ପ୍ରଶାସନିକ ବିଭାଗ | data3 = ଦକ୍ଷିଣାଞ୍ଚଳ ଖଣ୍ଡ (ବ୍ରହ୍ମପୁର) | label4 = ସଦର ମହକୁମା | data4 = '''[[ପାରଳାଖେମୁଣ୍ଡି]]''' | label5 = ଜିଲ୍ଲା ଗଠନ | data5 = ୨ ଅକ୍ଟୋବର ୧୯୯୨ | label6 = ନାମକରଣ | data6 = [[କୃଷ୍ଣଚନ୍ଦ୍ର ଗଜପତି ନାରାୟଣ ଦେବ|ମହାରାଜା ଶ୍ରୀ କୃଷ୍ଣଚନ୍ଦ୍ର ଗଜପତି ଦେବ]] | label7 = ଜିଲ୍ଲାପାଳ | data7 = ଶ୍ରୀ ଅକ୍ଷୟ ସୁନୀଲ ଅଗ୍ରୱାଲ (ଭା.ପ୍ର.ସେ.) | label8 = ଆରକ୍ଷୀ ଅଧୀକ୍ଷକ (SP) | data8 = ଡଃ ସରବଣ ବିବେକ ଏମ୍ (ଭା.ପୋ.ସେ.) | label9 = ଆୟତନ | data9 = ୩,୮୫୦ କି.ମି.^୨ (୧୬ଶ) | label10 = ଜନସଂଖ୍ୟା (୨୦୨୬ ପ୍ରକ୍ଷେପଣ) | data10 = ୬,୫୨,୪୯୫ (୨୭ଶ) | label11 = ଜନସଂଖ୍ୟା ଘନତା | data11 = ୧୭୦/କି.ମି.² | label12 = ଲିଙ୍ଗ ଅନୁପାତ | data12 = ୧୦୪୩ ♀ / ୧୦୦୦ ♂ | label13 = ସାକ୍ଷରତା ହାର | data13 = ୬୯.୦୯% | label14 = ଗାଡ଼ି ପଞ୍ଜୀକରଣ ନଂ. | data14 = ଓଡି-୨୦ | label15 = ଭାଷା | data15 = [[ଓଡ଼ିଆ ଭାଷା|ଓଡ଼ିଆ]], [[ଇଂରାଜୀ ଭାଷା|ଇଂରାଜୀ]], [[ସଉରା ଭାଷା|ସଉରା]] ଏବଂ [[କୁଇ ଭାଷା|କୁଇ]] | label16 = ୱେବସାଇଟ୍ | data16 = [https://gajapati.nic.in/ gajapati.nic.in] }} '''ଗଜପତି ଜିଲ୍ଲା''' ହେଉଛି ଭାରତର [[ଓଡ଼ିଶା]] ରାଜ୍ୟର ଦକ୍ଷିଣାଞ୍ଚଳରେ ଅବସ୍ଥିତ ଏକ ପ୍ରଶାସନିକ ଜିଲ୍ଲା। ୧୯୯୨ ମସିହା ଅକ୍ଟୋବର ୨ ତାରିଖରେ ଏହାକୁ ପୂର୍ବତନ [[ଗଞ୍ଜାମ ଜିଲ୍ଲା]]ରୁ ଅଲଗା କରି ଏକ ସ୍ୱତନ୍ତ୍ର ଜିଲ୍ଲାର ମାନ୍ୟତା ଦିଆଯାଇଥିଲା। ୨୦୧୧ ଜନଗଣନା ଅନୁଯାୟୀ, ଓଡ଼ିଶାର ୩୦ଟି ଜିଲ୍ଲା ମଧ୍ୟରେ ଏହା [[ଦେବଗଡ଼ ଜିଲ୍ଲା|ଦେବଗଡ଼]] ଏବଂ [[ବୌଦ୍ଧ ଜିଲ୍ଲା|ବୌଦ୍ଧ]] ପରେ ତୃତୀୟ ସର୍ବନିମ୍ନ ଜନସଂଖ୍ୟା ବିଶିଷ୍ଟ ଜିଲ୍ଲା ଅଟେ। ସ୍ୱତନ୍ତ୍ର ଓଡ଼ିଶା ପ୍ରଦେଶ ଗଠନର ଅନ୍ୟତମ ପ୍ରଣେତା ତଥା ପାରଳାଖେମୁଣ୍ଡି ରାଜପ୍ରାସାଦର ସମ୍ରାଟ ଏବଂ ଓଡ଼ିଶାର ପ୍ରଥମ ପ୍ରଧାନମନ୍ତ୍ରୀ [[କୃଷ୍ଣଚନ୍ଦ୍ର ଗଜପତି ନାରାୟଣ ଦେବ|ମହାରାଜା ଶ୍ରୀ କୃଷ୍ଣଚନ୍ଦ୍ର ଗଜପତି ନାରାୟଣ ଦେବଙ୍କ]] ସ୍ମୃତି ଏବଂ ଗୌରବକୁ ଅକ୍ଷୁଣ୍ଣ ରଖିବା ପାଇଁ ଏହି ଜିଲ୍ଲାର ନାମକରଣ "ଗଜପତି" କରାଯାଇଛି। ଏହି ଜିଲ୍ଲାର ସଦର ମହକୁମା ହେଉଛି ଐତିହାସିକ ସହର [[ପାରଳାଖେମୁଣ୍ଡି]]। == ଇତିହାସ == ଗଜପତି ଜିଲ୍ଲାର ଇତିହାସ ପ୍ରାଚୀନ ପାରଳାଖେମୁଣ୍ଡି ରାଜ୍ୟ ଏବଂ ଓଡ଼ିଶାର ସୂର୍ଯ୍ୟବଂଶୀ [[ଗଜପତି ସାମ୍ରାଜ୍ୟ|ଗଜପତି ରାଜବଂଶ]] ସହ ଗଭୀର ଭାବେ ଜଡ଼ିତ। ଦ୍ୱାଦଶ ଶତାବ୍ଦୀରେ ପାରଳାଖେମୁଣ୍ଡି ବିଶାଳ ଖେମୁଣ୍ଡି ରାଜ୍ୟର ଅନ୍ତର୍ଭୁକ୍ତ ଥିଲା। ପରବର୍ତ୍ତୀ ସମୟରେ ଗଜପତି [[ମୁକୁନ୍ଦ ଦେବ]]ଙ୍କ ରାଜତ୍ୱ କାଳରେ ଖେମୁଣ୍ଡି ରାଜ୍ୟ ତିନି ଭାଗରେ ବିଭାଜିତ ହୋଇ [[ବଡ଼ଖେମୁଣ୍ଡି]], ସନାଖେମୁଣ୍ଡି ଏବଂ ପାରଳାଖେମୁଣ୍ଡି ଜମିଦାରୀ ଭାବେ ଆତ୍ମପ୍ରକାଶ କରିଥିଲା। ଏହି ବିଭାଜନ ପରେ ଶୁଭଲିଙ୍ଗ ଭାନୁଦେବ ପାରଳାଖେମୁଣ୍ଡିର ପ୍ରଥମ ସ୍ୱାଧୀନ ଶାସକ ହୋଇଥିଲେ। ମୋଗଲ ଏବଂ ମରହଟ୍ଟା ଶାସନ ସମୟରେ ମଧ୍ୟ ଏହି ରାଜବଂଶ ନିଜର ସାର୍ବଭୌମତ୍ୱ ବଜାୟ ରଖିଥିଲା। ୧୭୬୭ ମସିହାରେ ମହାରାଜା ଜଗନ୍ନାଥ ନାରାୟଣ ଦେବଙ୍କ ଶାସନ କାଳରେ ପାରଳାଖେମୁଣ୍ଡି ଇଂରେଜମାନଙ୍କ ଅଧୀନକୁ ଆସି ଏକ ସାମନ୍ତବାଦୀ ରାଜ୍ୟରେ ପରିଣତ ହୋଇଥିଲା। ବ୍ରିଟିଶ ପ୍ରଶାସକମାନଙ୍କ ସହ ବିବାଦ କାରଣରୁ ରାଜା ଜଗନ୍ନାଥ ନାରାୟଣ ଦେବ ଏବଂ ତାଙ୍କ ପୁତ୍ରଙ୍କୁ ବନ୍ଦୀ କରାଯିବା ଫଳରେ ରାଜ୍ୟ ବ୍ରିଟିଶମାନଙ୍କ ପ୍ରତ୍ୟକ୍ଷ ନିୟନ୍ତ୍ରଣକୁ ଆସିଥିଲା। ତେବେ ରାଜାଙ୍କୁ ବନ୍ଦୀ କରିବା ପ୍ରତିବାଦରେ ସ୍ଥାନୀୟ ଆଦିବାସୀ ଏବଂ [[ପାଇକ ବିଦ୍ରୋହ|ପାଇକମାନେ]] ଇଂରେଜମାନଙ୍କ ବିରୋଧରେ ବ୍ୟାପକ ବିଦ୍ରୋହ କରିଥିଲେ। ଏହି ପ୍ରବଳ ଜନଆନ୍ଦୋଳନ ଫଳରେ ବ୍ରିଟିଶ ସରକାର ବାଧ୍ୟ ହୋଇ ରାଜାଙ୍କୁ ପୁନର୍ବାର ସିଂହାସନ ଫେରାଇଥିଲେ।<ref name="Dāsa Sahitya Akademi 2002 pp. 97–99 ">{{cite book | last=Dāsa | first=P. | author2=Sahitya Akademi | title=Bhakta Kavi Gopāla Krishna | publisher=Sahitya Akademi | series=Makers of Indian literature | year=2002 | isbn=978-81-260-1201-5 | url=https://books.google.com/books?id=8LbXhwYq1uoC | language=en | pages=97–99}}</ref> ଓଡ଼ିଶା ସହ ମିଶ୍ରଣ ହେବା ପର୍ଯ୍ୟନ୍ତ ପାରଳାଖେମୁଣ୍ଡି ଏକ ସାମନ୍ତ ରାଜ୍ୟ ଭାବରେ ନିଜର ଶାସନଗତ ସ୍ଥିତି ବଜାୟ ରଖିଥିଲା।<ref name="Acharya 2008 p.1 ">{{cite book | last=Acharya | first=P. | title=National Movement and Politics in Orissa, 1920–1929 | publisher=SAGE Publications | series=SAGE Series in Modern Indian History | year=2008 | isbn=978-81-321-0001-0 | url=https://books.google.com/books?id=LoaHAwAAQBAJ | page=1}}</ref> ମହାରାଜା [[କୃଷ୍ଣ ଚନ୍ଦ୍ର ଗଜପତି|କୃଷ୍ଣଚନ୍ଦ୍ର ଗଜପତି ନାରାୟଣ ଦେବ]] [[ଉତ୍କଳ ସମ୍ମିଳନୀ]]ର ସକ୍ରିୟ ସଦସ୍ୟ ଭାବେ ଓଡ଼ିଆ ଭାଷାଭାଷୀ ଅଞ୍ଚଳଗୁଡ଼ିକୁ ଏକତ୍ର କରିବାରେ ପ୍ରମୁଖ ଭୂମିକା ଗ୍ରହଣ କରିଥିଲେ। ତାଙ୍କର ଏବଂ ଉତ୍କଳ ସମ୍ମିଳନୀର ନିରନ୍ତର ପ୍ରଚେଷ୍ଟା ଫଳରେ ୧ ଅପ୍ରେଲ ୧୯୩୬ ମସିହାରେ ସ୍ୱତନ୍ତ୍ର ଓଡ଼ିଶା ପ୍ରଦେଶ ଗଠିତ ହୋଇଥିଲା। ଏହି ସମୟରେ ବିଶାଖାପାଟଣା ଜିଲ୍ଲାରେ ଥିବା ପାରଳାଖେମୁଣ୍ଡି ରାଜ୍ୟକୁ ଦୁଇ ଭାଗରେ ବିଭକ୍ତ କରାଯାଇଥିଲା; ରାଜଧାନୀ ସମେତ ରାଜ୍ୟର ଅଧିକାଂଶ ଅଂଶ ନୂତନ ଓଡ଼ିଶା ପ୍ରଦେଶରେ ସାମିଲ ହୋଇଥିବା ବେଳେ ବଳକା ତେଲୁଗୁ ଭାଷାଭାଷୀ ଅଞ୍ଚଳ ମାଡ୍ରାସ ପ୍ରେସିଡେନ୍ସି (ମାନ୍ଦ୍ରାଜ ପ୍ରଦେଶ) ଅଧୀନରେ ରହିଯାଇଥିଲା।<ref name="Orissa Tourism Development Corporation Odisha (India). Dept. of Home 1980 p.87">{{cite book | author=Orissa Tourism Development Corporation | author2=Odisha (India). Dept. of Home | title=The Heritage of Odisha | publisher=Produced by Odisha Tourism Development Corporation for the Department of Home, Government of Odisha | year=1980 | url=https://books.google.com/books?id=DgdDAAAAYAAJ | page=87}}</ref><ref name="Devi 1992 p. 213">{{cite book | last=Devi | first=B. | title=Some Aspects of British Administration in Odisha, 1912–1936 | publisher=Academic Foundation | year=1992 | isbn=978-81-7188-072-0 | url=https://books.google.com/books?id=lBQQHizn788C&pg=PA213 | page=213}}</ref> == ଭୂଗୋଳ == [[File:Paddy Fields around the road from Munising to Seranga in Gajapati District.jpg|thumb|'''ଗଜପତି ଜିଲ୍ଲାର ମୁନିସିଂରୁ ସେରଙ୍ଗ ଯିବା ରାସ୍ତା ପାର୍ଶ୍ୱରେ ଦୃଶ୍ୟମାନ ହେଉଥିବା ଧାନ କ୍ଷେତ''']] ଗଜପତି ଜିଲ୍ଲା ଭାରତର [[ଓଡ଼ିଶା]] ରାଜ୍ୟର ଦକ୍ଷିଣ-ପୂର୍ବ ଦିଗରେ ଅବସ୍ଥିତ। ଏହାର ଭୌଗୋଳିକ ଅବସ୍ଥିତି ୮୩°୪୭'ରୁ ୮୪°୩୨' ପୂର୍ବ ଦ୍ରାଘିମା ଏବଂ ୧୮°୪୪'ରୁ ୧୯°୩୯' ଉତ୍ତର ଅକ୍ଷାଂଶ ମଧ୍ୟରେ ବ୍ୟାପ୍ତ। ଏହି ଜିଲ୍ଲାର ଦକ୍ଷିଣରେ [[ଆନ୍ଧ୍ରପ୍ରଦେଶ]]ର ଶ୍ରୀକାକୁଲମ ଜିଲ୍ଲା, ପଶ୍ଚିମରେ [[ରାୟଗଡ଼ା ଜିଲ୍ଲା]], ପୂର୍ବରେ [[ଗଞ୍ଜାମ ଜିଲ୍ଲା]] ଏବଂ ଉତ୍ତରରେ [[କନ୍ଧମାଳ ଜିଲ୍ଲା]] ଅବସ୍ଥିତ। ମୋଟ ୩,୮୫୦ ବର୍ଗ କିଲୋମିଟର ଆୟତନ ବିଶିଷ୍ଟ ଏହି ଜିଲ୍ଲାଟି '''ପୂର୍ବଘାଟ ପର୍ବତମାଳା'''ର ଏକ ଅଂଶବିଶେଷ ଅଟେ, ଯାହାର ଭୂପ୍ରକୃତି ମୁଖ୍ୟତଃ ବନ୍ଧୁର, ପାର୍ବତ୍ୟମୟ ଏବଂ ସଂକୀର୍ଣ୍ଣ ଉପତ୍ୟକାରେ ପରିପୂର୍ଣ୍ଣ। [[ବଂଶଧାରା ନଦୀ]]ର ଉପନଦୀ '''ମହେନ୍ଦ୍ରତନୟା''' ହେଉଛି ଏହି ଜିଲ୍ଲା ଦେଇ ପ୍ରବାହିତ ହେଉଥିବା ପ୍ରମୁଖ ନଦୀ। ଜିଲ୍ଲାର ସର୍ବୋଚ୍ଚ ଗିରିଶୃଙ୍ଗ ହେଉଛି ଐତିହାସିକ '''[[ମହେନ୍ଦ୍ରଗିରି|ମହେନ୍ଦ୍ରଗିରି]]''', ଯାହାର ଉଚ୍ଚତା ସମୁଦ୍ର ପତନଠାରୁ ୧,୫୦୧ ମିଟର (୪,୯୨୫ ଫୁଟ) ଅଟେ। ଏହା ବ୍ୟତୀତ ଟାଙ୍ଗିରି ପର୍ବତ (୧,୧୫୫ ମିଟର) ଏବଂ ଦଣ୍ଡମେରା ପର୍ବତ (୧,୧୦୩ ମିଟର) ଏହି ଅଞ୍ଚଳର ଅନ୍ୟ ଦୁଇଟି ପ୍ରମୁଖ ଉଚ୍ଚ ଶୃଙ୍ଗ। ଜିଲ୍ଲାର ସଦର ମହକୁମା [[ପାରଳାଖେମୁଣ୍ଡି]]ର ହାରାହାରି ଉଚ୍ଚତା ସମୁଦ୍ର ପତନଠାରୁ ପ୍ରାୟ ୧୪୫ ମିଟର (୪୭୬ ଫୁଟ) ଅଟେ। == ଜଳବାୟୁ == ଗଜପତି ଜିଲ୍ଲାରେ ମୁଖ୍ୟତଃ କ୍ରାନ୍ତୀୟ ମୌସୁମୀ ଜଳବାୟୁ ଅନୁଭୂତ ହୁଏ। ତେବେ ଉପକୂଳବର୍ତ୍ତୀ ସମତଳ ଅଞ୍ଚଳ ଏବଂ ପୂର୍ବଘାଟ ପର୍ବତମାଳାର ଉଚ୍ଚ ପାର୍ବତ୍ୟ ଅଞ୍ଚଳ ମଧ୍ୟରେ ଜଳବାୟୁର ସ୍ଥାନୀୟ ଭିନ୍ନତା ପରିଲକ୍ଷିତ ହୋଇଥାଏ। * '''ତାପମାତ୍ରା:''' ମଇ ମାସରେ ଗ୍ରୀଷ୍ମ ଋତୁ ତାର ଚରମ ସୀମାରେ ପହଞ୍ଚିଥାଏ, ଯେଉଁ ସମୟରେ ହାରାହାରି ସର୍ବୋଚ୍ଚ ତାପମାତ୍ରା ୩୮.୫° ସେଲସିୟସ ରହିଥାଏ। ପ୍ରଖର ଗ୍ରୀଷ୍ମ ପ୍ରବାହ ସମୟରେ ଅଭ୍ୟନ୍ତରୀଣ ଅଞ୍ଚଳରେ ଏହା ୪୬° ସେଲସିୟସ ପର୍ଯ୍ୟନ୍ତ ମଧ୍ୟ ବୃଦ୍ଧି ପାଇଥାଏ। ଅନ୍ୟପକ୍ଷରେ, ଶୀତଦିନେ ଜଳବାୟୁ ବେଶ୍ ଆରାମଦାୟକ ରହେ ଏବଂ ହାରାହାରି ସର୍ବନିମ୍ନ ତାପମାତ୍ରା ୧୫.୨° ସେଲସିୟସ ପର୍ଯ୍ୟନ୍ତ ହ୍ରାସ ପାଏ।<ref name="IMDPune-Orissa">{{cite book |title=Climate of Orissa |url=https://imdpune.gov.in |publisher=India Meteorological Department, Pune |page=125–128 |access-date=May 16, 2026}}</ref> * '''ବୃଷ୍ଟିପାତ:''' ଜିଲ୍ଲାରେ ବାର୍ଷିକ ହାରାହାରି ପ୍ରାୟ ୧୩୬୯.୧ ମିଲିମିଟର ବୃଷ୍ଟିପାତ ହୋଇଥାଏ। ଏହି ବୃଷ୍ଟିପାତ ମୁଖ୍ୟତଃ ଋତୁକାଳୀନ ଅଟେ; ମୋଟ ବାର୍ଷିକ ବୃଷ୍ଟିପାତର ପ୍ରାୟ ୮୦%ରୁ ୮୫% ଭାଗ କେବଳ ଜୁନରୁ ସେପ୍ଟେମ୍ବର ମାସ ମଧ୍ୟରେ ଦକ୍ଷିଣ-ପଶ୍ଚିମ ମୌସୁମୀ ବାୟୁ ପ୍ରଭାବରେ ସଂଘଟିତ ହୋଇଥାଏ।<ref name="IMD-Rainfall">{{cite report |title=Districtwise Monthly Normal Rainfall of Odisha (1991-2020) |url=https://imd.gov.in |publisher=[[India Meteorological Department]], Meteorological Centre Bhubaneswar |page=1 |access-date=May 16, 2026}}</ref> * '''ଆର୍ଦ୍ରତା:''' ମୌସୁମୀ ପ୍ରବାହ ସମୟରେ ଆପେକ୍ଷିକ ଆର୍ଦ୍ରତା ସର୍ବାଧିକ ରହିଥାଏ ଏବଂ ଏହା ୮୦%ରୁ ଅଧିକ (ଅଗଷ୍ଟ ମାସରେ ସର୍ବାଧିକ ୮୬%) ରେକର୍ଡ କରାଯାଏ। ନଭେମ୍ବର ମାସ ଶେଷ ଆଡ଼କୁ ଏହା ଧୀରେ ଧୀରେ ହ୍ରାସ ପାଇବାକୁ ଲାଗେ।<ref name="CGWB-Gajapati">{{cite report |title=Ground Water Information Booklet: Gajapati District |url=https://cgwb.gov.in |publisher=Ministry of Water Resources, Government of India |page=4 |access-date=May 16, 2026}}</ref> {{Weather box |location = ଗଜପତି ଜିଲ୍ଲା (ପାରଳାଖେମୁଣ୍ଡି) |metric first = yes |single line = yes |width = auto <!-- ତାପମାତ୍ରା (ସର୍ବୋଚ୍ଚ) --> |Jan high C = 29.9 |Feb high C = 31.8 |Mar high C = 35.5 |Apr high C = 37.8 |May high C = 38.5 |Jun high C = 33.7 |Jul high C = 30.5 |Aug high C = 30.4 |Sep high C = 31.4 |Oct high C = 31.2 |Nov high C = 30.1 |Dec high C = 28.7 |year high C = 32.5 <!-- ତାପମାତ୍ରା (ସର୍ବନିମ୍ନ) --> |Jan low C = 15.2 |Feb low C = 17.5 |Mar low C = 21.0 |Apr low C = 24.3 |May low C = 26.2 |Jun low C = 25.8 |Jul low C = 24.5 |Aug low C = 24.4 |Sep low C = 24.4 |Oct low C = 23.0 |Nov low C = 19.3 |Dec low C = 15.4 |year low C = 21.8 <!-- ବୃଷ୍ଟିପାତ ତଥ୍ୟ --> |precipitation colour = green |Jan precipitation mm = 9.4 |Feb precipitation mm = 18.5 |Mar precipitation mm = 35.5 |Apr precipitation mm = 69.2 |May precipitation mm = 108.7 |Jun precipitation mm = 185.7 |Jul precipitation mm = 244.9 |Aug precipitation mm = 250.9 |Sep precipitation mm = 222.9 |Oct precipitation mm = 177.9 |Nov precipitation mm = 38.6 |Dec precipitation mm = 6.9 |year precipitation mm = 1369.1 <!-- ବୃଷ୍ଟିପାତ ଦିନ ଗୁଡ଼ିକ --> |Jan precipitation days = 0.5 |Feb precipitation days = 1.0 |Mar precipitation days = 1.8 |Apr precipitation days = 3.4 |May precipitation days = 5.2 |Jun precipitation days = 9.5 |Jul precipitation days = 13.1 |Aug precipitation days = 13.0 |Sep precipitation days = 11.2 |Oct precipitation days = 7.6 |Nov precipitation days = 2.1 |Dec precipitation days = 0.6 |year precipitation days = 69.0 <!-- ଆପେକ୍ଷିକ ଆର୍ଦ୍ରତା --> |Jan humidity = 68 |Feb humidity = 69 |Mar humidity = 71 |Apr humidity = 74 |May humidity = 75 |Jun humidity = 80 |Jul humidity = 85 |Aug humidity = 86 |Sep humidity = 84 |Oct humidity = 81 |Nov humidity = 73 |Dec humidity = 67 |year humidity = 76 |source 1 = ଭାରତୀୟ ପାଣିପାଗ ବିଭାଗ (IMD)<ref name="IMD-Rainfall"/><ref name="IMDPune-Orissa"/> |source 2 = କେନ୍ଦ୍ରୀୟ ଭୂତଳ ଜଳ ବୋର୍ଡ (CGWB)<ref name="CGWB-Gajapati"/> }} == ପ୍ରାକୃତିକ ସମ୍ପଦ == ଗଜପତି ଜିଲ୍ଲାର ପ୍ରାୟ ୬୫% ଜନସଂଖ୍ୟା ମୁଖ୍ୟତଃ କୃଷି ଓ ପ୍ରାକୃତିକ ସମ୍ପଦ ଉପରେ ନିର୍ଭରଶୀଳ। ବିସ୍ତୃତ ଅରଣ୍ୟ, ଜଳଭଣ୍ଡାର ଏବଂ ଉର୍ବର ମୃତ୍ତିକା ଏହି ଜିଲ୍ଲାର ଅର୍ଥନୀତିକୁ ସମୃଦ୍ଧ କରିଛି। === ଅରଣ୍ୟ ସମ୍ପଦ === ଜିଲ୍ଲାର ମୋଟ ଭୌଗୋଳିକ ଆୟତନର ପ୍ରାୟ ୫୭% (୨,୪୯,୯୫୮ ହେକ୍ଟର) ଅଞ୍ଚଳ ଘନ ଅରଣ୍ୟ ଦ୍ୱାରା ଆଚ୍ଛାଦିତ, ଯାହା ଜୈବବିବିଧତାରେ ପରିପୂର୍ଣ୍ଣ। ଏହି ଅରଣ୍ୟକୁ ପ୍ରଶାସନିକ ସୁବିଧା ପାଇଁ ବିଭିନ୍ନ ଶ୍ରେଣୀରେ ବିଭକ୍ତ କରାଯାଇଛି: {| class="wikitable" style="text-align:center; width:100%;" |- ! style="background-color:#E6F2FF;" | ଅରଣ୍ୟର ପ୍ରକାରଭେଦ ! style="background-color:#E6F2FF;" | ଆୟତନ (ହେକ୍ଟରରେ) |- | style="text-align:left;" | ସଂରକ୍ଷିତ ଅରଣ୍ୟ|| ୧,୨୯,୮୦୦ |- | style="text-align:left;" | ସୁରକ୍ଷିତ ସଂରକ୍ଷିତ ଅରଣ୍ୟ|| ୫୭,୬୦୦ |- | style="text-align:left;" | ସୀମାଙ୍କିତ ସୁରକ୍ଷିତ ଅରଣ୍ୟ|| ୪୫,୨୦୦ |- | style="text-align:left;" | ଅସୀମାଙ୍କିତ ସୁରକ୍ଷିତ ଅରଣ୍ୟ|| ୧୪,୧୦୦ |- | style="text-align:left;" | ଗ୍ରାମ୍ୟ ଅରଣ୍ୟ || ୩,୨୫୮ |} === ଜଳ ସମ୍ପଦ ଓ ଜଳବିଜ୍ଞାନ === ଐତିହାସିକ ମହେନ୍ଦ୍ରଗିରି ପର୍ବତରୁ ବାହାରିଥିବା '''ମହେନ୍ଦ୍ରତନୟା ନଦୀ''' ଏହି ଜିଲ୍ଲାର ପ୍ରମୁଖ ନଦୀ। ଏହା ଜିଲ୍ଲା ମଧ୍ୟରେ ୭୨ କିଲୋମିଟର ପ୍ରବାହିତ ହେବା ପରେ ଆନ୍ଧ୍ରପ୍ରଦେଶର ବଂଶଧାରା ନଦୀରେ ଯାଇ ମିଶିଛି। ପୂର୍ବଘାଟ ପର୍ବତମାଳାର ଭୂତାତ୍ତ୍ୱିକ ଗଠନ ଯୋଗୁଁ ଏଠାରେ ''''ବୃକ୍ଷାକାର ଜଳ ନିଷ୍କାସନ ପ୍ରଣାଳୀ'''' ଦେଖିବାକୁ ମିଳେ। ଜିଲ୍ଲାରେ ସର୍ବମୋଟ ୧,୬୯୮ଟି ଛୋଟବଡ଼ ଜଳାଶୟ ରହିଥିବା ବେଳେ ୬ଟି ପ୍ରମୁଖ ଐତିହାସିକ ଜଳାଶୟ ରହିଛି: {| class="wikitable" style="text-align:center; width:100%;" |- ! style="background-color:#E6F2FF;" | ପ୍ରମୁଖ ଜଳାଶୟ ! style="background-color:#E6F2FF;" | ଆୟତନ (ହେକ୍ଟରରେ) |- | style="text-align:left;" | ଗଜପତି ସାଗର || ୨୫.୬ |- | style="text-align:left;" | ଜଗନ୍ନାଥ ସାଗର || ୧୯.୪ |- | style="text-align:left;" | ରାମ ସାଗର || ୧୫.୨ |- | style="text-align:left;" | ସୀତା ସାଗର || ୧୨.୮ |- | style="text-align:left;" | ରାଧା ସାଗର || ୧୧.୩ |- | style="text-align:left;" | କୃଷ୍ଣ ସାଗର || ୧୦.୯ |} === ମୃତ୍ତିକା === ଏହି ଅଞ୍ଚଳର ମାଟି କୃଷି ପାଇଁ ଅତ୍ୟନ୍ତ ଉପଯୋଗୀ। ଜିଲ୍ଲାରେ ମୁଖ୍ୟତଃ ତିନି ପ୍ରକାରର ମୃତ୍ତିକା ଦେଖାଯାଏ: * '''ଲାଲ୍ ବାଲିଆ ଓ ଦୋରସା ମାଟି:''' ଏହା ଜିଲ୍ଲାର ସର୍ବାଧିକ ୭୨% ଅଞ୍ଚଳରେ ଦେଖାଯାଏ। * '''ପଟୁ ମାଟି:''' ପ୍ରାୟ ୨୧% ଅଞ୍ଚଳ ଏହି ଉର୍ବର ନଦୀବେଷ୍ଟିତ ମାଟିରେ ଗଠିତ। * '''ମାଙ୍କଡ଼ା ମାଟି:''' ଅବଶିଷ୍ଟ ୭% ଅଞ୍ଚଳରେ ଏହି ମାଟି ରହିଛି। ଏହି ସମସ୍ତ ମୃତ୍ତିକା ମୁଖ୍ୟତଃ ଧାନ, ମକା, ଡାଲି ଜାତୀୟ ଶସ୍ୟ ଏବଂ ବିଭିନ୍ନ ପ୍ରକାରର ଉଦ୍ୟାନକୃଷି ପାଇଁ ବିଶେଷ ଭାବେ ଲାଭଦାୟକ। == ଗମନାଗମନ == ଜିଲ୍ଲାର ସଦର ମହକୁମା ପାରଳାଖେମୁଣ୍ଡି ସହିତ ରାଜ୍ୟ ତଥା ପଡ଼ୋଶୀ ରାଜ୍ୟର ବିଭିନ୍ନ ପ୍ରମୁଖ ସହରକୁ ଉନ୍ନତ ରେଳ ଏବଂ ସଡ଼କପଥ ରହିଛି। * '''ରେଳପଥ:''' [[ପାରଳାଖେମୁଣ୍ଡି ରେଳ ଷ୍ଟେସନ]] (ଷ୍ଟେସନ କୋଡ୍: PLH) ଐତିହାସିକ ନଉପଡ଼ା-ଗୁଣୁପୁର ବ୍ରାଞ୍ଚ ରେଳଲାଇନ୍‌ରେ ଅବସ୍ଥିତ। ଏହି ଷ୍ଟେସନ ମାଧ୍ୟମରେ ସହରଟି ରାଜଧାନୀ [[ଭୁବନେଶ୍ୱର]] (୨୯୨ କି.ମି.), ବିଶାଖାପାଟଣା (୨୩୬ କି.ମି.) ଏବଂ କଲିକତା (୭୮୦ କି.ମି.) ସହ ସିଧାସଳଖ ସଂଯୁକ୍ତ। * '''ସଡ଼କପଥ:''' ଉନ୍ନତ ରାଜ୍ୟ ତଥା ଜାତୀୟ ରାଜପଥ ମାଧ୍ୟମରେ ପାରଳାଖେମୁଣ୍ଡିରୁ ନିମ୍ନଲିଖିତ ସହରଗୁଡ଼ିକୁ ସହଜରେ ଯାତାୟାତ କରିହେବ: ** [[ବ୍ରହ୍ମପୁର]]: ୧୨୮ କି.ମି. (ଜାତୀୟ ରାଜପଥ-୫୯ ଦେଇ) ** [[ରାୟଗଡ଼ା]]: ୧୩୪ କି.ମି. (ରାଜ୍ୟ ରାଜପଥ-୪ ଦେଇ) ** ଶ୍ରୀକାକୁଲମ: ୬୭ କି.ମି. (ଜାତୀୟ ରାଜପଥ-୧୬ ଏବଂ ରାଜ୍ୟ ରାଜପଥ-୫ ଦେଇ) ଜିଲ୍ଲାରେ ସର୍ବମୋଟ '''୨,୪୫୦ କିଲୋମିଟର''' ପକ୍କା ସଡ଼କ ରହିଛି, ଯେଉଁଥିରେ ୧,୦୩୫ କି.ମି. ରାଜ୍ୟ ରାଜପଥ, ୬୧୨ କି.ମି. ଜିଲ୍ଲା ମୁଖ୍ୟ ରାସ୍ତା ଏବଂ ୮୦୩ କି.ମି. ଗ୍ରାମ୍ୟ ଉନ୍ନୟନ ରାସ୍ତା ଅନ୍ତର୍ଭୁକ୍ତ। == ପ୍ରଶାସନିକ ବ୍ୟବସ୍ଥା == ପ୍ରଶାସନିକ ପରିଚାଳନା ସୁବିଧା ଦୃଷ୍ଟିରୁ ଗଜପତି ଜିଲ୍ଲାକୁ ଗୋଟିଏ ଉପଖଣ୍ଡ, ୭ଟି ତହସିଲ ତଥା ବ୍ଲକ୍‌ରେ ବିଭକ୍ତ କରାଯାଇଛି। ସେହିପରି ଆଇନ ଶୃଙ୍ଖଳା ରକ୍ଷା ତଥା ପୋଲିସ ପ୍ରଶାସନ ପରିଚାଳନା ପାଇଁ '''ଗଜପତି ପୋଲିସ ଜିଲ୍ଲା''' ଅଧୀନରେ ସର୍ବମୋଟ '''୧୧ଟି ଥାନା''' କାର୍ଯ୍ୟ କରୁଛି। ସେଗୁଡ଼ିକର ସବିଶେଷ ତାଲିକା ନିମ୍ନରେ ଦିଆଗଲା: {| style="width:100%; border-collapse:collapse; background:transparent;" |- style="vertical-align:top;" | style="width:50%; padding-right:10px;" | {| class="wikitable" style="width:100%; text-align:center; margin-top:0;" |+ ଗଜପତି ଜିଲ୍ଲାର ୭ଟି ବ୍ଲକ୍ ଏବଂ ତହସିଲ |- ! style="background-color:#E6F2FF; width:20%;" | କ୍ରମିକ ନଂ. ! style="background-color:#E6F2FF; width:80%;" | [[ପାରଳାଖେମୁଣ୍ଡି]] ଉପଖଣ୍ଡ ଅନ୍ତର୍ଗତ ଅଞ୍ଚଳ |- | ୧ || '''ଗୋଷାଣି''' |- | ୨ || '''ଗୁମ୍ମା''' |- | ୩ || '''ରାୟଗଡ଼ା''' |- | ୪ || '''ନୂଆଗଡ଼''' |- | ୫ || '''ମୋହନା''' |- | ୬ || '''କାଶୀନଗର''' |- | ୭ || '''ରା. ଉଦୟଗିରି''' |} | style="width:50%; padding-left:10px;" | {| class="wikitable" style="width:100%; text-align:center; margin-top:0;" |+ ଜିଲ୍ଲାର ୧୧ଟି ଥାନା |- ! style="background-color:#E6F2FF; width:20%;" | କ୍ରମିକ ନଂ. ! style="background-color:#E6F2FF; width:80%;" | ଥାନାର ନାମ |- | ୧ || [[ଅଡ଼ବା]] ଥାନା |- | ୨ || ମୋହନା ଥାନା |- | ୩ || ରାମଗିରି ଥାନା |- | ୪ || ରା. ଉଦୟଗିରି ଥାନା |- | ୫ || ସେରଙ୍ଗ ଥାନା |- | ୬ || କାଶୀନଗର ଥାନା |- | ୭ || [[ପାରଳାଖେମୁଣ୍ଡି]] ଥାନା |- | ୮ || ଗୁରାଣ୍ଡି ଥାନା |- | ୯ || ଗାରାବନ୍ଧ ଥାନା |- | ୧୦ || ରାୟଗଡ଼ ଥାନା |- | ୧୧ || ଶକ୍ତି ଥାନା, [[ପାରଳାଖେମୁଣ୍ଡି]] |} |} == ଅର୍ଥନୀତି == ଗଜପତି ଜିଲ୍ଲାର ଅର୍ଥନୀତି ମୁଖ୍ୟତଃ କୃଷି ଏବଂ ଜଙ୍ଗଲଜାତ ଦ୍ରବ୍ୟ ଉପରେ ନିର୍ଭରଶୀଳ । ଜିଲ୍ଲାର ଅଧିକାଂଶ ଅଧିବାସୀ ନିଜର ଦୈନନ୍ଦିନ ଗୁଜୁରାଣ ମେଣ୍ଟାଇବା ପାଇଁ ଚାଷବାସ ଉପରେ ନିର୍ଭର କରିଥାଆନ୍ତି । ଏଠାରେ ମୁଖ୍ୟତଃ ଧାନ, ମାଣ୍ଡିଆ, ମକା ଏବଂ ବିଭିନ୍ନ ପ୍ରକାରର ଡାଲି ଜାତୀୟ ଶସ୍ୟ ଚାଷ କରାଯାଏ । ଏହା ବ୍ୟତୀତ ଆମ୍ବ, କାଜୁ, ସପୁରୀ ଭଳି ଫଳଚାଷ (ଉଦ୍ୟାନକୃଷି) ଜିଲ୍ଲାର ଅର୍ଥନୈତିକ ମେରୁଦଣ୍ଡକୁ ସୁଦୃଢ଼ କରିବାରେ ଏକ ପ୍ରମୁଖ ଭୂମିକା ଗ୍ରହଣ କରିଥାଏ । ଏକ ଆଦିବାସୀ ବହୁଳ ଅଞ୍ଚଳ ହୋଇଥିବାରୁ ସ୍ଥାନୀୟ ଲୋକେ ଜଙ୍ଗଲରୁ ମିଳୁଥିବା ନିତ୍ୟବ୍ୟବହାର୍ଯ୍ୟ ଦ୍ରବ୍ୟ ଯଥା: କେନ୍ଦୁପତ୍ର, ମହୁଲ, ଶିଆଳି ପତ୍ର, ଝୁଣା ଏବଂ ତେନ୍ତୁଳି ସଂଗ୍ରହ କରି ସେଗୁଡ଼ିକୁ ସ୍ଥାନୀୟ ହାଟରେ ବିକ୍ରି କରି ନିଜର ଜୀବିକା ନିର୍ବାହ କରିଥାଆନ୍ତି । ବୃହତ୍ ଶିଳ୍ପ ପ୍ରତିଷ୍ଠା କ୍ଷେତ୍ରରେ ଏହି ଜିଲ୍ଲାଟି ବିଶେଷ ଆଗେଇ ପାରିନାହିଁ । ତେବେ କୃଷି ଓ ଜଙ୍ଗଲଜାତ ଦ୍ରବ୍ୟ ଉପରେ ଆଧାରିତ କିଛି କ୍ଷୁଦ୍ର ଓ ମଧ୍ୟମ ଧରଣର ଉଦ୍ୟୋଗ (MSME) ତଥା କୁଟୀର ଶିଳ୍ପ ସ୍ଥାନୀୟ ଯୁବକମାନଙ୍କୁ କର୍ମସଂସ୍ଥାନ ଯୋଗାଉଛି । ୨୦୦୬ ମସିହାରେ କେନ୍ଦ୍ର ପଞ୍ଚାୟତିରାଜ ମନ୍ତ୍ରଣାଳୟ ଦ୍ୱାରା ପ୍ରକାଶିତ ରିପୋର୍ଟ ଅନୁଯାୟୀ, ଦେଶର ମୋଟ ୬୪୦ଟି ଜିଲ୍ଲା ମଧ୍ୟରୁ ଗଜପତିକୁ ଦେଶର ୨୫୦ଟି ସର୍ବାଧିକ ପଛୁଆ ଜିଲ୍ଲା ତାଲିକାରେ ଅନ୍ତର୍ଭୁକ୍ତ କରାଯାଇଥିଲା ।<ref name="brgf"/> ବର୍ତ୍ତମାନ କେନ୍ଦ୍ର ସରକାରଙ୍କ 'ପଛୁଆ ଅଞ୍ଚଳ ଅନୁଦାନ ପାଣ୍ଠି' (Backward Regions Grant Fund ବା BRGF) ଯୋଜନା ମାଧ୍ୟମରେ ଉନ୍ନୟନମୂଳକ କାର୍ଯ୍ୟ ପାଇଁ ଆର୍ଥିକ ସହାୟତା ପାଉଥିବା ଓଡ଼ିଶାର ୧୯ଟି ଜିଲ୍ଲା ମଧ୍ୟରୁ ଗଜପତି ଅନ୍ୟତମ ।<ref name="brgf">{{cite web|author=Ministry of Panchayati Raj |date=September 8, 2009 |title=A Note on the Backward Regions Grant Fund Programme |publisher=National Institute of Rural Development |url=http://www.nird.org.in/brgf/doc/brgf_BackgroundNote.pdf |access-date=September 27, 2011 |url-status=dead |archive-url=https://web.archive.org/web/20120405033402/http://www.nird.org.in/brgf/doc/brgf_BackgroundNote.pdf |archive-date=April 5, 2012 }}</ref> == ଜନସଂଖ୍ୟା == {| class="wikitable" style="float:right; margin:0 0 1em 1em; text-align:center;" |+ '''ଐତିହାସିକ ଜନସଂଖ୍ୟା''' |- ! style="background-color:#E6F2FF;" | ବର୍ଷ ! style="background-color:#E6F2FF;" | ଜନସଂଖ୍ୟା |- | ୧୯୦୧ || ୧,୮୪,୮୪୦ |- | ୧୯୧୧ || ୨,୦୫,୫୧୪ |- | ୧୯୨୧ || ୧,୯୮,୮୪୨ |- | ୧୯୩୧ || ୨,୨୫,୧୬୧ |- | ୧୯୪୧ || ୨,୫୨,୬୧୩ |- | ୧୯୫୧ || ୨,୬୨,୯୯୮ |- | ୧୯୬୧ || ୨,୮୫,୦୬୯ |- | ୧୯୭୧ || ୩,୪୮,୯୬୪ |- | ୧୯୮୧ || ୪,୦୨,୨୭୧ |- | ୧୯୯୧ || ୪,୫୪,୭୦୮ |- | ୨୦୦୧ || ୫,୧୮,୮୩୭ |- | ୨୦୧୧ || ୫,୭୭,୮୧୭ |- | ୨୦୨୩ || ୮,୦୩,୧୬୬ |- | ୨୦୨୫ || ୮,୨୬,୧୨୭ |} ୨୦୧୧ ଜନଗଣନା ଏବଂ ୨୦୨୪ର ସଦ୍ୟତମ ଆକଳନ ଅନୁଯାୟୀ, ଗଜପତି ଜିଲ୍ଲାର ମୋଟ ଜନସଂଖ୍ୟା ପ୍ରାୟ ୮,୧୪,୭୨୨ ଅଟେ। ଆକର୍ଷଣୀୟ ଭାବେ ଏହା [[ଭୁଟାନ]] ଦେଶ କିମ୍ବା ଆମେରିକାର ଉତ୍ତର ଡାକୋଟା ରାଜ୍ୟର ମୋଟ ଜନସଂଖ୍ୟା ସହ ପ୍ରାୟ ସମାନ। ଜନସଂଖ୍ୟା ଦୃଷ୍ଟିରୁ ଏହା ଭାରତର ୭୬୬ଟି ଜିଲ୍ଲା ମଧ୍ୟରେ ୫୭୩ତମ ସ୍ଥାନରେ ରହିଛି। ଜିଲ୍ଲାରେ ଜନସଂଖ୍ୟା ଘନତା ପ୍ରତି ବର୍ଗ କିଲୋମିଟରରେ ୨୧୨ ଜଣ ରହିଥିବା ବେଳେ ୨୦୦୧ରୁ ୨୦୧୧ ଦଶନ୍ଧି ମଧ୍ୟରେ ଜନସଂଖ୍ୟା ବୃଦ୍ଧି ହାର ୧୦.୯୯% ଥିଲା। ଗଜପତି ଜିଲ୍ଲାର ଲିଙ୍ଗ ଅନୁପାତ ରାଜ୍ୟର ଅନ୍ୟାନ୍ୟ ଅଞ୍ଚଳ ତୁଳନାରେ ବେଶ୍ ଆଶାଜନକ; ଏଠାରେ ପ୍ରତି ୧୦୦୦ ପୁରୁଷରେ ୧୦୪୬ ଜଣ ମହିଳା ଅଛନ୍ତି। ଜିଲ୍ଲାର ହାରାହାରି ସାକ୍ଷରତା ହାର ୫୪.୨୯% ରହିଛି। ଜିଲ୍ଲାର ମୋଟ ଜନସଂଖ୍ୟାର ମାତ୍ର ୧୨.୨୩% ଲୋକ ସହରାଞ୍ଚଳରେ ବାସ କରୁଥିବା ବେଳେ ଅଧିକାଂଶ ଲୋକ ଗ୍ରାମାଞ୍ଚଳରେ ରହନ୍ତି। ଏହା ଏକ ଆଦିବାସୀ ବହୁଳ ଜିଲ୍ଲା ହୋଇଥିବାରୁ ଏଠାରେ ଅନୁସୂଚିତ ଜନଜାତି (ST) ମୋଟ ଜନସଂଖ୍ୟାର ୫୪.୨୯% ଏବଂ ଅନୁସୂଚିତ ଜାତି (SC) ୬.୭୮% ଅଟନ୍ତି। {{clear}} === ଧର୍ମଗତ ବିବରଣୀ === ଗଜପତି ଜିଲ୍ଲାରେ ମୁଖ୍ୟତଃ ହିନ୍ଦୁ ଏବଂ ଖ୍ରୀଷ୍ଟିଆନ ଧର୍ମାବଲମ୍ବୀ ଲୋକ ବାସ କରନ୍ତି। ନିମ୍ନଲିଖିତ ବାର୍ ଗ୍ରାଫ୍‌ରେ ଏହାର ଶତକଡ଼ା ହାର ପ୍ରଦର୍ଶିତ କରାଯାଇଛି: {{Bar box |title=ଧର୍ମାବଲମ୍ବୀ (ଶତକଡ଼ା ହାରରେ) |titlebar=#E6F2FF |width=450px |bars= {{Bar percent|[[ହିନ୍ଦୁ ଧର୍ମ]]|#FF9933|61.12}} {{Bar percent|[[ଖ୍ରୀଷ୍ଟ ଧର୍ମ]]|#4682B4|37.98}} {{Bar percent|[[ବୌଦ୍ଧ ଧର୍ମ]]|#FFD700|0.38}} {{Bar percent|[[ଇସଲାମ ଧର୍ମ|ଇସଲାମ]]|#009E73|0.27}} {{Bar percent|ଅନ୍ୟାନ୍ୟ|gray|0.25}} }} === ପ୍ରଚଳିତ ଭାଷା === [[File:OpenSpeaks-srb-Ramani Dalbehera-OG-Aadhaar Experience 01.webm|thumb|ଜଣେ ସ୍ଥାନୀୟ ଅଧିବାସୀ ଗଜପତି ଜିଲ୍ଲାର ଦ୍ୱିତୀୟ ସର୍ବାଧିକ ପ୍ରଚଳିତ ଭାଷା [[ସୋରା ଭାଷା|ସୋରା]] କହୁଥିବାର ଏକ ଦୃଶ୍ୟ]] ଜିଲ୍ଲାରେ ସର୍ବାଧିକ ପ୍ରଚଳିତ ଭାଷା ହେଉଛି ଓଡ଼ିଆ (୪୧.୫୧%)। ଏହା ସହିତ ଆଦିବାସୀ ଜନଜାତିଙ୍କ ମଧ୍ୟରେ ସୋରା ଏବଂ କୁଇ ଭାଷାର ବ୍ୟାପକ ବ୍ୟବହାର ଦେଖିବାକୁ ମିଳେ। ସୀମାନ୍ତବର୍ତ୍ତୀ ଜିଲ୍ଲା ହୋଇଥିବାରୁ ଏଠାରେ ଅନେକ ଲୋକ ତେଲୁଗୁ ଭାଷା ମଧ୍ୟ କହିଥାଆନ୍ତି। {{Bar box |title=ପ୍ରଚଳିତ ଭାଷା (ଶତକଡ଼ା ହାରରେ) |titlebar=#E6F2FF |width=450px |bars= {{Bar percent|[[ଓଡ଼ିଆ ଭାଷା|ଓଡ଼ିଆ]]|#4682B4|41.51}} {{Bar percent|[[ସଉରା ଭାଷା|ସଉରା]]|#009E73|34.49}} {{Bar percent|[[ତେଲୁଗୁ ଭାଷା|ତେଲୁଗୁ]]|#E69F00|15.53}} {{Bar percent|[[କୁଇ ଭାଷା|କୁଇ]]|indigo|5.54}} {{Bar percent|କୁଭି|#56B4E9|1.25}} {{Bar percent|ଅନ୍ୟାନ୍ୟ|gray|1.68}} }} == ସଂସ୍କୃତି ଓ ଐତିହ୍ୟ == [[File:Idital Wall Painting.jpg|thumb|ସଉରା ଜନଜାତିର ପାରମ୍ପରିକ '''ଇଡିତାଲ୍ ଚିତ୍ରକଳା''']] ଗଜପତି ଜିଲ୍ଲାର ସଂସ୍କୃତି ଓ ଐତିହ୍ୟ ହେଉଛି ଆଦିବାସୀ ପରମ୍ପରା ଏବଂ ପୁରାତନ କିମ୍ବଦନ୍ତୀର ଏକ ଅପୂର୍ବ ମିଶ୍ରଣ। ପୂର୍ବଘାଟ ପର୍ବତମାଳାରେ ଅବସ୍ଥିତ ପବିତ୍ର ମହେନ୍ଦ୍ରଗିରି ପର୍ବତ ଭଗବାନ ପରଶୁରାମଙ୍କ ଚିରନ୍ତନ ତପସ୍ୟା ସ୍ଥଳ ବୋଲି ବିଶ୍ୱାସ କରାଯାଏ। ଏଠାରେ ମହାଭାରତ କାଳୀନ ପାଣ୍ଡବମାନଙ୍କ ଦ୍ୱାରା ନିର୍ମିତ ବୋଲାଯାଉଥିବା ପ୍ରାଚୀନ ଶିବ ମନ୍ଦିରମାନ ରହିଛି। ଭଗବାନ ଶିବ ହେଉଛନ୍ତି ପରଶୁରାମଙ୍କ ଗୁରୁ, ତେଣୁ ଏଠାରେ ପ୍ରତିବର୍ଷ ମହାଶିବରାତ୍ରି ଖୁବ୍ ଜାକଜମକରେ ପାଳନ କରାଯାଏ। ଏହି ଜିଲ୍ଲାର ସଂସ୍କୃତି ମୁଖ୍ୟତଃ 'ସଉରା' ଜନଜାତିଙ୍କ ଦ୍ୱାରା ଗଭୀର ଭାବେ ପ୍ରଭାବିତ। '''ସଉରାମାନଙ୍କର ପାରମ୍ପରିକ କାନ୍ଥ ଚିତ୍ରକଳା 'ଇଡିତାଲ୍' ଦେଶ ବିଦେଶରେ ବେଶ୍ ଆଦୃତ।''' ଏହି ଆକର୍ଷଣୀୟ ଚିତ୍ରକଳା ମାଧ୍ୟମରେ ସେମାନେ ସେମାନଙ୍କର ଇଷ୍ଟଦେବତା 'ଇଡିତାଲ୍' ଏବଂ ପୂର୍ବପୁରୁଷମାନଙ୍କୁ ପୂଜାର୍ଚ୍ଚନା କରିଥାଆନ୍ତି। ସାଧାରଣତଃ ମାଟି ଘରର '''ନାଲି କିମ୍ବା ମାଟିଆ ରଙ୍ଗର କାନ୍ଥ ଉପରେ ଚାଉଳ ବଟା (ପିଠଉ) ଏବଂ ବାଉଁଶ କାଠିର ତୁଳୀ ବ୍ୟବହାର କରି ଏହି ଚିତ୍ର ଅଙ୍କାଯାଏ'''। ଜ୍ୟାମିତିକ ଆକାରରେ ଅଙ୍କାଯାଉଥିବା ଏହି ଚିତ୍ରଗୁଡ଼ିକରେ ସୂର୍ଯ୍ୟ, ଚନ୍ଦ୍ର, ଜୀବନବୃକ୍ଷ, ହାତୀ, ଘୋଡ଼ା ଏବଂ ସଉରାମାନଙ୍କ ଦୈନନ୍ଦିନ ଜୀବନଶୈଳୀକୁ ଅତି ନିଖୁଣ ଭାବେ ଦର୍ଶାଯାଇଥାଏ। ଏହାଛଡ଼ା ଆଦିବାସୀ ଶରୀରରେ କରାଯାଉଥିବା ଟାଟୁ (Tantangbo) ମଧ୍ୟ ସେମାନଙ୍କ ସଂସ୍କୃତିର ଏକ ଅବିଚ୍ଛେଦ୍ୟ ଅଙ୍ଗ। ଭାଷା ଦୃଷ୍ଟିରୁ ଏଠାରେ ମୁଖ୍ୟତଃ ଓଡ଼ିଆ, ସଉରା ଏବଂ କୁଇ ଭାଷାର ପ୍ରଚଳନ ରହିଛି। ଜିଲ୍ଲାରେ ମକର ସଂକ୍ରାନ୍ତି ଭଳି ପର୍ବପର୍ବାଣି ମଧ୍ୟ ବେଶ୍ ଉତ୍ସାହର ସହ ପାଳିତ ହୁଏ। ଐତିହାସିକ ଦୃଷ୍ଟିକୋଣରୁ ପାରଳାଖେମୁଣ୍ଡିଠାରେ ଥିବା ଗଜପତି ରାଜପ୍ରାସାଦ ଏହି ଅଞ୍ଚଳର ଏକ ଗର୍ବ ଏବଂ ଗୌରବର ପ୍ରତୀକ। ପୁରାତନ ଯୁଦ୍ଧ କଳାର ପ୍ରତୀକ 'ପାଇକ ଆଖଡ଼ା' ବର୍ତ୍ତମାନ ଏଠାରେ ଏକ ପାରମ୍ପରିକ ସମର ନୃତ୍ୟ ଭାବେ ପ୍ରଦର୍ଶିତ ହେଉଛି। ଏସବୁ ବ୍ୟତୀତ ଜିରାଙ୍ଗଠାରେ ଥିବା ଦିବ୍ୟ 'ପଦ୍ମସମ୍ଭବ ମହାବିହାର' କେବଳ ଓଡ଼ିଶା ନୁହେଁ, ସମଗ୍ର ଏସିଆର ଏକ ପ୍ରମୁଖ ବୌଦ୍ଧ ସଂସ୍କୃତି ଓ ପର୍ଯ୍ୟଟନ କେନ୍ଦ୍ର ଭାବେ ଖ୍ୟାତି ଅର୍ଜନ କରିଛି। == ରାଜନୀତି == === ଓଡ଼ିଶା ବିଧାନ ସଭା === ଗଜପତି ଜିଲ୍ଲା ଅଧୀନରେ ଦୁଇଟି ବିଧାନ ସଭା ନିର୍ବାଚନ ମଣ୍ଡଳୀ ରହିଛି। ନିମ୍ନରେ ଏହି ନିର୍ବାଚନ ମଣ୍ଡଳୀ ଏବଂ ଏହାର ନିର୍ବାଚିତ ବିଧାୟକମାନଙ୍କ ସବିଶେଷ ତାଲିକା ପ୍ରଦାନ କରାଗଲା: {| class="wikitable sortable" style="text-align:center; width:100%;" |- ! style="background-color:#E6F2FF;" | ନିର୍ବାଚନ ମଣ୍ଡଳୀ ନଂ ! style="background-color:#E6F2FF;" | ନିର୍ବାଚନ ମଣ୍ଡଳୀ ! style="background-color:#E6F2FF;" | ସଂରକ୍ଷଣ ! style="background-color:#E6F2FF;" | ଅନ୍ତର୍ଭୁକ୍ତ ଅଞ୍ଚଳ (ବ୍ଲକ୍ ଓ ପୌରାଞ୍ଚଳ) ! style="background-color:#E6F2FF;" | ବର୍ତ୍ତମାନର ବିଧାୟକ ! style="background-color:#E6F2FF;" | ରାଜନୈତିକ ଦଳ |- ! ୧୩୬ | [[ମୋହନା (ବିଧାନ ସଭା ନିର୍ବାଚନ ମଣ୍ଡଳୀ)|ମୋହନା]] | ଅନୁସୂଚିତ ଜନଜାତି | ମୋହନା, ଆର. ଉଦୟଗିରି, ନୂଆଗଡ଼, ରାୟଗଡ଼ା | '''ଦାଶରଥି ଗମାଙ୍ଗ''' | style="background-color:#00BFFF; color:black;" | [[ଭାରତୀୟ ଜାତୀୟ କଂଗ୍ରେସ|କଂଗ୍ରେସ]] |- ! ୧୩୭ | [[ପାରଳାଖେମୁଣ୍ଡି (ବିଧାନ ସଭା ନିର୍ବାଚନ ମଣ୍ଡଳୀ)|ପାରଳାଖେମୁଣ୍ଡି]] | ଅଣ-ସଂରକ୍ଷିତ | ପାରଳାଖେମୁଣ୍ଡି (ପୌରପାଳିକା), କାଶୀନଗର (ଏନ.ଏ.ସି.), ଗୁମ୍ମା, କାଶୀନଗର, ଗୋସାଣୀ |'''ଇଂ. ରୂପେଶ କୁମାର ପାଣିଗ୍ରାହୀ''' | style="background-color:#6FA647; color:white;" | [[ବିଜୁ ଜନତା ଦଳ|ବିଜଦ]] |} === ଲୋକସଭା === ଗଜପତି ଜିଲ୍ଲାର ଉଭୟ ବିଧାନ ସଭା ଆସନ [[ବ୍ରହ୍ମପୁର (ଲୋକସଭା ନିର୍ବାଚନ ମଣ୍ଡଳୀ)|ବ୍ରହ୍ମପୁର ଲୋକସଭା ନିର୍ବାଚନ ମଣ୍ଡଳୀ]]ର ଅନ୍ତର୍ଭୁକ୍ତ ଅଟେ। ଏହି ନିର୍ବାଚନ ମଣ୍ଡଳୀରୁ ଜାତୀୟ ସ୍ତରରେ ପ୍ରତିନିଧିତ୍ୱ କରୁଥିବା ସାଂସଦଙ୍କ ବିବରଣୀ ନିମ୍ନରେ ଦିଆଗଲା: {| class="wikitable sortable" style="text-align:center; width:100%;" |- ! style="background-color:#E6F2FF;" | ଲୋକସଭା ନଂ ! style="background-color:#E6F2FF;" | ଲୋକସଭା ନିର୍ବାଚନ ମଣ୍ଡଳୀ ! style="background-color:#E6F2FF;" | ସଂରକ୍ଷଣ ! style="background-color:#E6F2FF;" | ଅନ୍ତର୍ଭୁକ୍ତ ବିଧାନ ସଭା ଆସନ ! style="background-color:#E6F2FF;" | ବର୍ତ୍ତମାନର ସାଂସଦ ! style="background-color:#E6F2FF;" | ରାଜନୈତିକ ଦଳ |- ! ୨୦ | [[ବ୍ରହ୍ମପୁର (ଲୋକସଭା ନିର୍ବାଚନ ମଣ୍ଡଳୀ)|ବ୍ରହ୍ମପୁର]] | ଅଣ-ସଂରକ୍ଷିତ | ମୋହନା ଏବଂ ପାରଳାଖେମୁଣ୍ଡି | '''ଡଃ. ପ୍ରଦୀପ କୁମାର ପାଣିଗ୍ରାହୀ''' | style="background-color:#FF9933; color:black;" | [[ଭାରତୀୟ ଜନତା ପାର୍ଟି|ଭାଜପା]] |} == ଆଧାର == {{Reflist}} 2pzhz75va6lqdhbh01ru6uahtefksui 595941 595940 2026-06-03T12:29:19Z ~2026-32953-67 42313 595941 wikitext text/x-wiki {{Short description|ଓଡ଼ିଶାର ଏକ ଦକ୍ଷିଣାଞ୍ଚଳ ଜିଲ୍ଲା}} {{Infobox | title = ଗଜପତି ଜିଲ୍ଲା | subheader = ଓଡ଼ିଶାର ପ୍ରଶାସନିକ ଜିଲ୍ଲା | image = <table style="width:100%; margin:0 auto; text-align:center; border:none; background:transparent;"><tr><td colspan="2" style="padding:2px;">[[File:Mahendragiri Hills.jpg|280px]]<br/>{{small|[[ମହେନ୍ଦ୍ରଗିରି|ମହେନ୍ଦ୍ରଗିରି ପର୍ବତମାଳା]]}}</td></tr><tr><td style="padding:2px; width:50%; vertical-align:top;">[[File:Khasada Waterfall Jiranga.jpg|138px]]<br/>{{small|ଖସଡ଼ା ଜଳପ୍ରପାତ}}</td><td style="padding:2px; width:50%; vertical-align:top;">[[File:Gandahati Waterfall.jpg|138px]]<br/>{{small|ଗଣ୍ଡାହାତୀ ଜଳପ୍ରପାତ}}</td></tr><tr><td style="padding:2px; width:50%; vertical-align:top;">[[File:B.N. Palace.jpg|138px]]<br/>{{small|ବି.ଏନ୍. ପ୍ରାସାଦ, ପାରଳାଖେମୁଣ୍ଡି}}</td><td style="padding:2px; width:50%; vertical-align:top;">[[File:Mahendragiri Temple, Mahendragiri.jpg|138px]]<br/>{{small|ମହେନ୍ଦ୍ରଗିରି ମନ୍ଦିର}}</td></tr><tr><td style="padding:2px; width:50%; vertical-align:top;">[[File:Padmasambhava Mahavihara Monastery.jpg|138px]]<br/>{{small|ପଦ୍ମସମ୍ଭବ ମହାବିହାର ବୌଦ୍ଧ ମନ୍ଦିର}}</td><td style="padding:2px; width:50%; vertical-align:top;">[[File:Gajapati Palace.jpeg|138px]]<br/>{{small|ଗଜପତି ପ୍ରାସାଦ}}</td></tr></table> | caption = ଗଜପତି ଜିଲ୍ଲାର ପ୍ରମୁଖ ପର୍ଯ୍ୟଟନ ଓ ଐତିହାସିକ ସ୍ଥଳସମୂହ | image2 = [[File:Gajapati in Odisha (India).svg|250px|ଓଡ଼ିଶାରେ ଗଜପତି ଜିଲ୍ଲାର ଅବସ୍ଥିତି]] | caption2 = ଓଡ଼ିଶାର ମାନଚିତ୍ରରେ ଗଜପତି ଜିଲ୍ଲାର ଅବସ୍ଥିତି (ନାଲି ରଙ୍ଗରେ) | label1 = ଦେଶ | data1 = [[ଭାରତ]] | label2 = ରାଜ୍ୟ | data2 = [[ଓଡ଼ିଶା]] | label3 = ପ୍ରଶାସନିକ ବିଭାଗ | data3 = ଦକ୍ଷିଣାଞ୍ଚଳ ଖଣ୍ଡ (ବ୍ରହ୍ମପୁର) | label4 = ସଦର ମହକୁମା | data4 = '''[[ପାରଳାଖେମୁଣ୍ଡି]]''' | label5 = ଜିଲ୍ଲା ଗଠନ | data5 = ୨ ଅକ୍ଟୋବର ୧୯୯୨ | label6 = ନାମକରଣ | data6 = [[କୃଷ୍ଣଚନ୍ଦ୍ର ଗଜପତି ନାରାୟଣ ଦେବ|ମହାରାଜା ଶ୍ରୀ କୃଷ୍ଣଚନ୍ଦ୍ର ଗଜପତି ଦେବ]] | label7 = ଜିଲ୍ଲାପାଳ | data7 = ଶ୍ରୀ ଅକ୍ଷୟ ସୁନୀଲ ଅଗ୍ରୱାଲ (ଭା.ପ୍ର.ସେ.) | label8 = ଆରକ୍ଷୀ ଅଧୀକ୍ଷକ (SP) | data8 = ଡଃ ସରବଣ ବିବେକ ଏମ୍ (ଭା.ପୋ.ସେ.) | label9 = ଆୟତନ | data9 = ୩,୮୫୦ କି.ମି.^୨ (୧୬ଶ) | label10 = ଜନସଂଖ୍ୟା (୨୦୨୬ ପ୍ରକ୍ଷେପଣ) | data10 = ୬,୫୨,୪୯୫ (୨୭ଶ) | label11 = ଜନସଂଖ୍ୟା ଘନତା | data11 = ୧୭୦/କି.ମି.² | label12 = ଲିଙ୍ଗ ଅନୁପାତ | data12 = ୧୦୪୩ ♀ / ୧୦୦୦ ♂ | label13 = ସାକ୍ଷରତା ହାର | data13 = ୬୯.୦୯% | label14 = ଗାଡ଼ି ପଞ୍ଜୀକରଣ ନଂ. | data14 = ଓଡି-୨୦ | label15 = ଭାଷା | data15 = [[ଓଡ଼ିଆ ଭାଷା|ଓଡ଼ିଆ]], [[ଇଂରାଜୀ ଭାଷା|ଇଂରାଜୀ]], [[ସଉରା ଭାଷା|ସଉରା]] ଏବଂ [[କୁଇ ଭାଷା|କୁଇ]] | label16 = ୱେବସାଇଟ୍ | data16 = [https://gajapati.nic.in/ gajapati.nic.in] }} '''ଗଜପତି ଜିଲ୍ଲା''' ହେଉଛି ଭାରତର [[ଓଡ଼ିଶା]] ରାଜ୍ୟର ଦକ୍ଷିଣାଞ୍ଚଳରେ ଅବସ୍ଥିତ ଏକ ପ୍ରଶାସନିକ ଜିଲ୍ଲା। ୧୯୯୨ ମସିହା ଅକ୍ଟୋବର ୨ ତାରିଖରେ ଏହାକୁ ପୂର୍ବତନ [[ଗଞ୍ଜାମ ଜିଲ୍ଲା]]ରୁ ଅଲଗା କରି ଏକ ସ୍ୱତନ୍ତ୍ର ଜିଲ୍ଲାର ମାନ୍ୟତା ଦିଆଯାଇଥିଲା। ୨୦୧୧ ଜନଗଣନା ଅନୁଯାୟୀ, ଓଡ଼ିଶାର ୩୦ଟି ଜିଲ୍ଲା ମଧ୍ୟରେ ଏହା [[ଦେବଗଡ଼ ଜିଲ୍ଲା|ଦେବଗଡ଼]] ଏବଂ [[ବୌଦ୍ଧ ଜିଲ୍ଲା|ବୌଦ୍ଧ]] ପରେ ତୃତୀୟ ସର୍ବନିମ୍ନ ଜନସଂଖ୍ୟା ବିଶିଷ୍ଟ ଜିଲ୍ଲା ଅଟେ। ସ୍ୱତନ୍ତ୍ର ଓଡ଼ିଶା ପ୍ରଦେଶ ଗଠନର ଅନ୍ୟତମ ପ୍ରଣେତା ତଥା ପାରଳାଖେମୁଣ୍ଡି ରାଜପ୍ରାସାଦର ସମ୍ରାଟ ଏବଂ ଓଡ଼ିଶାର ପ୍ରଥମ ପ୍ରଧାନମନ୍ତ୍ରୀ [[କୃଷ୍ଣଚନ୍ଦ୍ର ଗଜପତି ନାରାୟଣ ଦେବ|ମହାରାଜା ଶ୍ରୀ କୃଷ୍ଣଚନ୍ଦ୍ର ଗଜପତି ନାରାୟଣ ଦେବଙ୍କ]] ସ୍ମୃତି ଏବଂ ଗୌରବକୁ ଅକ୍ଷୁଣ୍ଣ ରଖିବା ପାଇଁ ଏହି ଜିଲ୍ଲାର ନାମକରଣ "ଗଜପତି" କରାଯାଇଛି। ଏହି ଜିଲ୍ଲାର ସଦର ମହକୁମା ହେଉଛି ଐତିହାସିକ ସହର [[ପାରଳାଖେମୁଣ୍ଡି]]। == ଇତିହାସ == ଗଜପତି ଜିଲ୍ଲାର ଇତିହାସ ପ୍ରାଚୀନ ପାରଳାଖେମୁଣ୍ଡି ରାଜ୍ୟ ଏବଂ ଓଡ଼ିଶାର ସୂର୍ଯ୍ୟବଂଶୀ [[ଗଜପତି ସାମ୍ରାଜ୍ୟ|ଗଜପତି ରାଜବଂଶ]] ସହ ଗଭୀର ଭାବେ ଜଡ଼ିତ। ଦ୍ୱାଦଶ ଶତାବ୍ଦୀରେ ପାରଳାଖେମୁଣ୍ଡି ବିଶାଳ ଖେମୁଣ୍ଡି ରାଜ୍ୟର ଅନ୍ତର୍ଭୁକ୍ତ ଥିଲା। ପରବର୍ତ୍ତୀ ସମୟରେ ଗଜପତି [[ମୁକୁନ୍ଦ ଦେବ]]ଙ୍କ ରାଜତ୍ୱ କାଳରେ ଖେମୁଣ୍ଡି ରାଜ୍ୟ ତିନି ଭାଗରେ ବିଭାଜିତ ହୋଇ [[ବଡ଼ଖେମୁଣ୍ଡି]], ସନାଖେମୁଣ୍ଡି ଏବଂ ପାରଳାଖେମୁଣ୍ଡି ଜମିଦାରୀ ଭାବେ ଆତ୍ମପ୍ରକାଶ କରିଥିଲା। ଏହି ବିଭାଜନ ପରେ ଶୁଭଲିଙ୍ଗ ଭାନୁଦେବ ପାରଳାଖେମୁଣ୍ଡିର ପ୍ରଥମ ସ୍ୱାଧୀନ ଶାସକ ହୋଇଥିଲେ। ମୋଗଲ ଏବଂ ମରହଟ୍ଟା ଶାସନ ସମୟରେ ମଧ୍ୟ ଏହି ରାଜବଂଶ ନିଜର ସାର୍ବଭୌମତ୍ୱ ବଜାୟ ରଖିଥିଲା। ୧୭୬୭ ମସିହାରେ ମହାରାଜା ଜଗନ୍ନାଥ ନାରାୟଣ ଦେବଙ୍କ ଶାସନ କାଳରେ ପାରଳାଖେମୁଣ୍ଡି ଇଂରେଜମାନଙ୍କ ଅଧୀନକୁ ଆସି ଏକ ସାମନ୍ତବାଦୀ ରାଜ୍ୟରେ ପରିଣତ ହୋଇଥିଲା। ବ୍ରିଟିଶ ପ୍ରଶାସକମାନଙ୍କ ସହ ବିବାଦ କାରଣରୁ ରାଜା ଜଗନ୍ନାଥ ନାରାୟଣ ଦେବ ଏବଂ ତାଙ୍କ ପୁତ୍ରଙ୍କୁ ବନ୍ଦୀ କରାଯିବା ଫଳରେ ରାଜ୍ୟ ବ୍ରିଟିଶମାନଙ୍କ ପ୍ରତ୍ୟକ୍ଷ ନିୟନ୍ତ୍ରଣକୁ ଆସିଥିଲା। ତେବେ ରାଜାଙ୍କୁ ବନ୍ଦୀ କରିବା ପ୍ରତିବାଦରେ ସ୍ଥାନୀୟ ଆଦିବାସୀ ଏବଂ [[ପାଇକ ବିଦ୍ରୋହ|ପାଇକମାନେ]] ଇଂରେଜମାନଙ୍କ ବିରୋଧରେ ବ୍ୟାପକ ବିଦ୍ରୋହ କରିଥିଲେ। ଏହି ପ୍ରବଳ ଜନଆନ୍ଦୋଳନ ଫଳରେ ବ୍ରିଟିଶ ସରକାର ବାଧ୍ୟ ହୋଇ ରାଜାଙ୍କୁ ପୁନର୍ବାର ସିଂହାସନ ଫେରାଇଥିଲେ।<ref name="Dāsa Sahitya Akademi 2002 pp. 97–99 ">{{cite book | last=Dāsa | first=P. | author2=Sahitya Akademi | title=Bhakta Kavi Gopāla Krishna | publisher=Sahitya Akademi | series=Makers of Indian literature | year=2002 | isbn=978-81-260-1201-5 | url=https://books.google.com/books?id=8LbXhwYq1uoC | language=en | pages=97–99}}</ref> ଓଡ଼ିଶା ସହ ମିଶ୍ରଣ ହେବା ପର୍ଯ୍ୟନ୍ତ ପାରଳାଖେମୁଣ୍ଡି ଏକ ସାମନ୍ତ ରାଜ୍ୟ ଭାବରେ ନିଜର ଶାସନଗତ ସ୍ଥିତି ବଜାୟ ରଖିଥିଲା।<ref name="Acharya 2008 p.1 ">{{cite book | last=Acharya | first=P. | title=National Movement and Politics in Orissa, 1920–1929 | publisher=SAGE Publications | series=SAGE Series in Modern Indian History | year=2008 | isbn=978-81-321-0001-0 | url=https://books.google.com/books?id=LoaHAwAAQBAJ | page=1}}</ref> ମହାରାଜା [[କୃଷ୍ଣ ଚନ୍ଦ୍ର ଗଜପତି|କୃଷ୍ଣଚନ୍ଦ୍ର ଗଜପତି ନାରାୟଣ ଦେବ]] [[ଉତ୍କଳ ସମ୍ମିଳନୀ]]ର ସକ୍ରିୟ ସଦସ୍ୟ ଭାବେ ଓଡ଼ିଆ ଭାଷାଭାଷୀ ଅଞ୍ଚଳଗୁଡ଼ିକୁ ଏକତ୍ର କରିବାରେ ପ୍ରମୁଖ ଭୂମିକା ଗ୍ରହଣ କରିଥିଲେ। ତାଙ୍କର ଏବଂ ଉତ୍କଳ ସମ୍ମିଳନୀର ନିରନ୍ତର ପ୍ରଚେଷ୍ଟା ଫଳରେ ୧ ଅପ୍ରେଲ ୧୯୩୬ ମସିହାରେ ସ୍ୱତନ୍ତ୍ର ଓଡ଼ିଶା ପ୍ରଦେଶ ଗଠିତ ହୋଇଥିଲା। ଏହି ସମୟରେ ବିଶାଖାପାଟଣା ଜିଲ୍ଲାରେ ଥିବା ପାରଳାଖେମୁଣ୍ଡି ରାଜ୍ୟକୁ ଦୁଇ ଭାଗରେ ବିଭକ୍ତ କରାଯାଇଥିଲା; ରାଜଧାନୀ ସମେତ ରାଜ୍ୟର ଅଧିକାଂଶ ଅଂଶ ନୂତନ ଓଡ଼ିଶା ପ୍ରଦେଶରେ ସାମିଲ ହୋଇଥିବା ବେଳେ ବଳକା ତେଲୁଗୁ ଭାଷାଭାଷୀ ଅଞ୍ଚଳ ମାଡ୍ରାସ ପ୍ରେସିଡେନ୍ସି (ମାନ୍ଦ୍ରାଜ ପ୍ରଦେଶ) ଅଧୀନରେ ରହିଯାଇଥିଲା।<ref name="Orissa Tourism Development Corporation Odisha (India). Dept. of Home 1980 p.87">{{cite book | author=Orissa Tourism Development Corporation | author2=Odisha (India). Dept. of Home | title=The Heritage of Odisha | publisher=Produced by Odisha Tourism Development Corporation for the Department of Home, Government of Odisha | year=1980 | url=https://books.google.com/books?id=DgdDAAAAYAAJ | page=87}}</ref><ref name="Devi 1992 p. 213">{{cite book | last=Devi | first=B. | title=Some Aspects of British Administration in Odisha, 1912–1936 | publisher=Academic Foundation | year=1992 | isbn=978-81-7188-072-0 | url=https://books.google.com/books?id=lBQQHizn788C&pg=PA213 | page=213}}</ref> == ଭୂଗୋଳ == [[File:Paddy Fields around the road from Munising to Seranga in Gajapati District.jpg|thumb|'''ଗଜପତି ଜିଲ୍ଲାର ମୁନିସିଂରୁ ସେରଙ୍ଗ ଯିବା ରାସ୍ତା ପାର୍ଶ୍ୱରେ ଦୃଶ୍ୟମାନ ହେଉଥିବା ଧାନ କ୍ଷେତ''']] ଗଜପତି ଜିଲ୍ଲା ଭାରତର [[ଓଡ଼ିଶା]] ରାଜ୍ୟର ଦକ୍ଷିଣ-ପୂର୍ବ ଦିଗରେ ଅବସ୍ଥିତ। ଏହାର ଭୌଗୋଳିକ ଅବସ୍ଥିତି ୮୩°୪୭'ରୁ ୮୪°୩୨' ପୂର୍ବ ଦ୍ରାଘିମା ଏବଂ ୧୮°୪୪'ରୁ ୧୯°୩୯' ଉତ୍ତର ଅକ୍ଷାଂଶ ମଧ୍ୟରେ ବ୍ୟାପ୍ତ। ଏହି ଜିଲ୍ଲାର ଦକ୍ଷିଣରେ [[ଆନ୍ଧ୍ରପ୍ରଦେଶ]]ର ଶ୍ରୀକାକୁଲମ ଜିଲ୍ଲା, ପଶ୍ଚିମରେ [[ରାୟଗଡ଼ା ଜିଲ୍ଲା]], ପୂର୍ବରେ [[ଗଞ୍ଜାମ ଜିଲ୍ଲା]] ଏବଂ ଉତ୍ତରରେ [[କନ୍ଧମାଳ ଜିଲ୍ଲା]] ଅବସ୍ଥିତ। ମୋଟ ୩,୮୫୦ ବର୍ଗ କିଲୋମିଟର ଆୟତନ ବିଶିଷ୍ଟ ଏହି ଜିଲ୍ଲାଟି '''ପୂର୍ବଘାଟ ପର୍ବତମାଳା'''ର ଏକ ଅଂଶବିଶେଷ ଅଟେ, ଯାହାର ଭୂପ୍ରକୃତି ମୁଖ୍ୟତଃ ବନ୍ଧୁର, ପାର୍ବତ୍ୟମୟ ଏବଂ ସଂକୀର୍ଣ୍ଣ ଉପତ୍ୟକାରେ ପରିପୂର୍ଣ୍ଣ। [[ବଂଶଧାରା ନଦୀ]]ର ଉପନଦୀ '''ମହେନ୍ଦ୍ରତନୟା''' ହେଉଛି ଏହି ଜିଲ୍ଲା ଦେଇ ପ୍ରବାହିତ ହେଉଥିବା ପ୍ରମୁଖ ନଦୀ। ଜିଲ୍ଲାର ସର୍ବୋଚ୍ଚ ଗିରିଶୃଙ୍ଗ ହେଉଛି ଐତିହାସିକ '''[[ମହେନ୍ଦ୍ରଗିରି|ମହେନ୍ଦ୍ରଗିରି]]''', ଯାହାର ଉଚ୍ଚତା ସମୁଦ୍ର ପତନଠାରୁ ୧,୫୦୧ ମିଟର (୪,୯୨୫ ଫୁଟ) ଅଟେ। ଏହା ବ୍ୟତୀତ ଟାଙ୍ଗିରି ପର୍ବତ (୧,୧୫୫ ମିଟର) ଏବଂ ଦଣ୍ଡମେରା ପର୍ବତ (୧,୧୦୩ ମିଟର) ଏହି ଅଞ୍ଚଳର ଅନ୍ୟ ଦୁଇଟି ପ୍ରମୁଖ ଉଚ୍ଚ ଶୃଙ୍ଗ। ଜିଲ୍ଲାର ସଦର ମହକୁମା [[ପାରଳାଖେମୁଣ୍ଡି]]ର ହାରାହାରି ଉଚ୍ଚତା ସମୁଦ୍ର ପତନଠାରୁ ପ୍ରାୟ ୧୪୫ ମିଟର (୪୭୬ ଫୁଟ) ଅଟେ। == ଜଳବାୟୁ == ଗଜପତି ଜିଲ୍ଲାରେ ମୁଖ୍ୟତଃ କ୍ରାନ୍ତୀୟ ମୌସୁମୀ ଜଳବାୟୁ ଅନୁଭୂତ ହୁଏ। ତେବେ ଉପକୂଳବର୍ତ୍ତୀ ସମତଳ ଅଞ୍ଚଳ ଏବଂ ପୂର୍ବଘାଟ ପର୍ବତମାଳାର ଉଚ୍ଚ ପାର୍ବତ୍ୟ ଅଞ୍ଚଳ ମଧ୍ୟରେ ଜଳବାୟୁର ସ୍ଥାନୀୟ ଭିନ୍ନତା ପରିଲକ୍ଷିତ ହୋଇଥାଏ। * '''ତାପମାତ୍ରା:''' ମଇ ମାସରେ ଗ୍ରୀଷ୍ମ ଋତୁ ତାର ଚରମ ସୀମାରେ ପହଞ୍ଚିଥାଏ, ଯେଉଁ ସମୟରେ ହାରାହାରି ସର୍ବୋଚ୍ଚ ତାପମାତ୍ରା ୩୮.୫° ସେଲସିୟସ ରହିଥାଏ। ପ୍ରଖର ଗ୍ରୀଷ୍ମ ପ୍ରବାହ ସମୟରେ ଅଭ୍ୟନ୍ତରୀଣ ଅଞ୍ଚଳରେ ଏହା ୪୬° ସେଲସିୟସ ପର୍ଯ୍ୟନ୍ତ ମଧ୍ୟ ବୃଦ୍ଧି ପାଇଥାଏ। ଅନ୍ୟପକ୍ଷରେ, ଶୀତଦିନେ ଜଳବାୟୁ ବେଶ୍ ଆରାମଦାୟକ ରହେ ଏବଂ ହାରାହାରି ସର୍ବନିମ୍ନ ତାପମାତ୍ରା ୧୫.୨° ସେଲସିୟସ ପର୍ଯ୍ୟନ୍ତ ହ୍ରାସ ପାଏ।<ref name="IMDPune-Orissa">{{cite book |title=Climate of Orissa |url=https://imdpune.gov.in |publisher=India Meteorological Department, Pune |page=125–128 |access-date=May 16, 2026}}</ref> * '''ବୃଷ୍ଟିପାତ:''' ଜିଲ୍ଲାରେ ବାର୍ଷିକ ହାରାହାରି ପ୍ରାୟ ୧୩୬୯.୧ ମିଲିମିଟର ବୃଷ୍ଟିପାତ ହୋଇଥାଏ। ଏହି ବୃଷ୍ଟିପାତ ମୁଖ୍ୟତଃ ଋତୁକାଳୀନ ଅଟେ; ମୋଟ ବାର୍ଷିକ ବୃଷ୍ଟିପାତର ପ୍ରାୟ ୮୦%ରୁ ୮୫% ଭାଗ କେବଳ ଜୁନରୁ ସେପ୍ଟେମ୍ବର ମାସ ମଧ୍ୟରେ ଦକ୍ଷିଣ-ପଶ୍ଚିମ ମୌସୁମୀ ବାୟୁ ପ୍ରଭାବରେ ସଂଘଟିତ ହୋଇଥାଏ।<ref name="IMD-Rainfall">{{cite report |title=Districtwise Monthly Normal Rainfall of Odisha (1991-2020) |url=https://imd.gov.in |publisher=[[India Meteorological Department]], Meteorological Centre Bhubaneswar |page=1 |access-date=May 16, 2026}}</ref> * '''ଆର୍ଦ୍ରତା:''' ମୌସୁମୀ ପ୍ରବାହ ସମୟରେ ଆପେକ୍ଷିକ ଆର୍ଦ୍ରତା ସର୍ବାଧିକ ରହିଥାଏ ଏବଂ ଏହା ୮୦%ରୁ ଅଧିକ (ଅଗଷ୍ଟ ମାସରେ ସର୍ବାଧିକ ୮୬%) ରେକର୍ଡ କରାଯାଏ। ନଭେମ୍ବର ମାସ ଶେଷ ଆଡ଼କୁ ଏହା ଧୀରେ ଧୀରେ ହ୍ରାସ ପାଇବାକୁ ଲାଗେ।<ref name="CGWB-Gajapati">{{cite report |title=Ground Water Information Booklet: Gajapati District |url=https://cgwb.gov.in |publisher=Ministry of Water Resources, Government of India |page=4 |access-date=May 16, 2026}}</ref> {{Weather box |location = ଗଜପତି ଜିଲ୍ଲା (ପାରଳାଖେମୁଣ୍ଡି) |metric first = yes |single line = yes |width = auto <!-- ତାପମାତ୍ରା (ସର୍ବୋଚ୍ଚ) --> |Jan high C = 29.9 |Feb high C = 31.8 |Mar high C = 35.5 |Apr high C = 37.8 |May high C = 38.5 |Jun high C = 33.7 |Jul high C = 30.5 |Aug high C = 30.4 |Sep high C = 31.4 |Oct high C = 31.2 |Nov high C = 30.1 |Dec high C = 28.7 |year high C = 32.5 <!-- ତାପମାତ୍ରା (ସର୍ବନିମ୍ନ) --> |Jan low C = 15.2 |Feb low C = 17.5 |Mar low C = 21.0 |Apr low C = 24.3 |May low C = 26.2 |Jun low C = 25.8 |Jul low C = 24.5 |Aug low C = 24.4 |Sep low C = 24.4 |Oct low C = 23.0 |Nov low C = 19.3 |Dec low C = 15.4 |year low C = 21.8 <!-- ବୃଷ୍ଟିପାତ ତଥ୍ୟ --> |precipitation colour = green |Jan precipitation mm = 9.4 |Feb precipitation mm = 18.5 |Mar precipitation mm = 35.5 |Apr precipitation mm = 69.2 |May precipitation mm = 108.7 |Jun precipitation mm = 185.7 |Jul precipitation mm = 244.9 |Aug precipitation mm = 250.9 |Sep precipitation mm = 222.9 |Oct precipitation mm = 177.9 |Nov precipitation mm = 38.6 |Dec precipitation mm = 6.9 |year precipitation mm = 1369.1 <!-- ବୃଷ୍ଟିପାତ ଦିନ ଗୁଡ଼ିକ --> |Jan precipitation days = 0.5 |Feb precipitation days = 1.0 |Mar precipitation days = 1.8 |Apr precipitation days = 3.4 |May precipitation days = 5.2 |Jun precipitation days = 9.5 |Jul precipitation days = 13.1 |Aug precipitation days = 13.0 |Sep precipitation days = 11.2 |Oct precipitation days = 7.6 |Nov precipitation days = 2.1 |Dec precipitation days = 0.6 |year precipitation days = 69.0 <!-- ଆପେକ୍ଷିକ ଆର୍ଦ୍ରତା --> |Jan humidity = 68 |Feb humidity = 69 |Mar humidity = 71 |Apr humidity = 74 |May humidity = 75 |Jun humidity = 80 |Jul humidity = 85 |Aug humidity = 86 |Sep humidity = 84 |Oct humidity = 81 |Nov humidity = 73 |Dec humidity = 67 |year humidity = 76 |source 1 = ଭାରତୀୟ ପାଣିପାଗ ବିଭାଗ (IMD)<ref name="IMD-Rainfall"/><ref name="IMDPune-Orissa"/> |source 2 = କେନ୍ଦ୍ରୀୟ ଭୂତଳ ଜଳ ବୋର୍ଡ (CGWB)<ref name="CGWB-Gajapati"/> }} == ପ୍ରାକୃତିକ ସମ୍ପଦ == ଗଜପତି ଜିଲ୍ଲାର ପ୍ରାୟ ୬୫% ଜନସଂଖ୍ୟା ମୁଖ୍ୟତଃ କୃଷି ଓ ପ୍ରାକୃତିକ ସମ୍ପଦ ଉପରେ ନିର୍ଭରଶୀଳ। ବିସ୍ତୃତ ଅରଣ୍ୟ, ଜଳଭଣ୍ଡାର ଏବଂ ଉର୍ବର ମୃତ୍ତିକା ଏହି ଜିଲ୍ଲାର ଅର୍ଥନୀତିକୁ ସମୃଦ୍ଧ କରିଛି। === ଅରଣ୍ୟ ସମ୍ପଦ === ଜିଲ୍ଲାର ମୋଟ ଭୌଗୋଳିକ ଆୟତନର ପ୍ରାୟ ୫୭% (୨,୪୯,୯୫୮ ହେକ୍ଟର) ଅଞ୍ଚଳ ଘନ ଅରଣ୍ୟ ଦ୍ୱାରା ଆଚ୍ଛାଦିତ, ଯାହା ଜୈବବିବିଧତାରେ ପରିପୂର୍ଣ୍ଣ। ଏହି ଅରଣ୍ୟକୁ ପ୍ରଶାସନିକ ସୁବିଧା ପାଇଁ ବିଭିନ୍ନ ଶ୍ରେଣୀରେ ବିଭକ୍ତ କରାଯାଇଛି: {| class="wikitable" style="text-align:center; width:100%;" |- ! style="background-color:#E6F2FF;" | ଅରଣ୍ୟର ପ୍ରକାରଭେଦ ! style="background-color:#E6F2FF;" | ଆୟତନ (ହେକ୍ଟରରେ) |- | style="text-align:left;" | ସଂରକ୍ଷିତ ଅରଣ୍ୟ|| ୧,୨୯,୮୦୦ |- | style="text-align:left;" | ସୁରକ୍ଷିତ ସଂରକ୍ଷିତ ଅରଣ୍ୟ|| ୫୭,୬୦୦ |- | style="text-align:left;" | ସୀମାଙ୍କିତ ସୁରକ୍ଷିତ ଅରଣ୍ୟ|| ୪୫,୨୦୦ |- | style="text-align:left;" | ଅସୀମାଙ୍କିତ ସୁରକ୍ଷିତ ଅରଣ୍ୟ|| ୧୪,୧୦୦ |- | style="text-align:left;" | ଗ୍ରାମ୍ୟ ଅରଣ୍ୟ || ୩,୨୫୮ |} === ଜଳ ସମ୍ପଦ ଓ ଜଳବିଜ୍ଞାନ === ଐତିହାସିକ ମହେନ୍ଦ୍ରଗିରି ପର୍ବତରୁ ବାହାରିଥିବା '''ମହେନ୍ଦ୍ରତନୟା ନଦୀ''' ଏହି ଜିଲ୍ଲାର ପ୍ରମୁଖ ନଦୀ। ଏହା ଜିଲ୍ଲା ମଧ୍ୟରେ ୭୨ କିଲୋମିଟର ପ୍ରବାହିତ ହେବା ପରେ ଆନ୍ଧ୍ରପ୍ରଦେଶର ବଂଶଧାରା ନଦୀରେ ଯାଇ ମିଶିଛି। ପୂର୍ବଘାଟ ପର୍ବତମାଳାର ଭୂତାତ୍ତ୍ୱିକ ଗଠନ ଯୋଗୁଁ ଏଠାରେ ''''ବୃକ୍ଷାକାର ଜଳ ନିଷ୍କାସନ ପ୍ରଣାଳୀ'''' ଦେଖିବାକୁ ମିଳେ। ଜିଲ୍ଲାରେ ସର୍ବମୋଟ ୧,୬୯୮ଟି ଛୋଟବଡ଼ ଜଳାଶୟ ରହିଥିବା ବେଳେ ୬ଟି ପ୍ରମୁଖ ଐତିହାସିକ ଜଳାଶୟ ରହିଛି: {| class="wikitable" style="text-align:center; width:100%;" |- ! style="background-color:#E6F2FF;" | ପ୍ରମୁଖ ଜଳାଶୟ ! style="background-color:#E6F2FF;" | ଆୟତନ (ହେକ୍ଟରରେ) |- | style="text-align:left;" | ଗଜପତି ସାଗର || ୨୫.୬ |- | style="text-align:left;" | ଜଗନ୍ନାଥ ସାଗର || ୧୯.୪ |- | style="text-align:left;" | ରାମ ସାଗର || ୧୫.୨ |- | style="text-align:left;" | ସୀତା ସାଗର || ୧୨.୮ |- | style="text-align:left;" | ରାଧା ସାଗର || ୧୧.୩ |- | style="text-align:left;" | କୃଷ୍ଣ ସାଗର || ୧୦.୯ |} === ମୃତ୍ତିକା === ଏହି ଅଞ୍ଚଳର ମାଟି କୃଷି ପାଇଁ ଅତ୍ୟନ୍ତ ଉପଯୋଗୀ। ଜିଲ୍ଲାରେ ମୁଖ୍ୟତଃ ତିନି ପ୍ରକାରର ମୃତ୍ତିକା ଦେଖାଯାଏ: * '''ଲାଲ୍ ବାଲିଆ ଓ ଦୋରସା ମାଟି:''' ଏହା ଜିଲ୍ଲାର ସର୍ବାଧିକ ୭୨% ଅଞ୍ଚଳରେ ଦେଖାଯାଏ। * '''ପଟୁ ମାଟି:''' ପ୍ରାୟ ୨୧% ଅଞ୍ଚଳ ଏହି ଉର୍ବର ନଦୀବେଷ୍ଟିତ ମାଟିରେ ଗଠିତ। * '''ମାଙ୍କଡ଼ା ମାଟି:''' ଅବଶିଷ୍ଟ ୭% ଅଞ୍ଚଳରେ ଏହି ମାଟି ରହିଛି। ଏହି ସମସ୍ତ ମୃତ୍ତିକା ମୁଖ୍ୟତଃ ଧାନ, ମକା, ଡାଲି ଜାତୀୟ ଶସ୍ୟ ଏବଂ ବିଭିନ୍ନ ପ୍ରକାରର ଉଦ୍ୟାନକୃଷି ପାଇଁ ବିଶେଷ ଭାବେ ଲାଭଦାୟକ। == ଗମନାଗମନ == ଜିଲ୍ଲାର ସଦର ମହକୁମା ପାରଳାଖେମୁଣ୍ଡି ସହିତ ରାଜ୍ୟ ତଥା ପଡ଼ୋଶୀ ରାଜ୍ୟର ବିଭିନ୍ନ ପ୍ରମୁଖ ସହରକୁ ଉନ୍ନତ ରେଳ ଏବଂ ସଡ଼କପଥ ରହିଛି। * '''ରେଳପଥ:''' [[ପାରଳାଖେମୁଣ୍ଡି ରେଳ ଷ୍ଟେସନ]] (ଷ୍ଟେସନ କୋଡ୍: PLH) ଐତିହାସିକ ନଉପଡ଼ା-ଗୁଣୁପୁର ବ୍ରାଞ୍ଚ ରେଳଲାଇନ୍‌ରେ ଅବସ୍ଥିତ। ଏହି ଷ୍ଟେସନ ମାଧ୍ୟମରେ ସହରଟି ରାଜଧାନୀ [[ଭୁବନେଶ୍ୱର]] (୨୯୨ କି.ମି.), ବିଶାଖାପାଟଣା (୨୩୬ କି.ମି.) ଏବଂ କଲିକତା (୭୮୦ କି.ମି.) ସହ ସିଧାସଳଖ ସଂଯୁକ୍ତ। * '''ସଡ଼କପଥ:''' ଉନ୍ନତ ରାଜ୍ୟ ତଥା ଜାତୀୟ ରାଜପଥ ମାଧ୍ୟମରେ ପାରଳାଖେମୁଣ୍ଡିରୁ ନିମ୍ନଲିଖିତ ସହରଗୁଡ଼ିକୁ ସହଜରେ ଯାତାୟାତ କରିହେବ: ** [[ବ୍ରହ୍ମପୁର]]: ୧୨୮ କି.ମି. (ଜାତୀୟ ରାଜପଥ-୫୯ ଦେଇ) ** [[ରାୟଗଡ଼ା]]: ୧୩୪ କି.ମି. (ରାଜ୍ୟ ରାଜପଥ-୪ ଦେଇ) ** ଶ୍ରୀକାକୁଲମ: ୬୭ କି.ମି. (ଜାତୀୟ ରାଜପଥ-୧୬ ଏବଂ ରାଜ୍ୟ ରାଜପଥ-୫ ଦେଇ) ଜିଲ୍ଲାରେ ସର୍ବମୋଟ '''୨,୪୫୦ କିଲୋମିଟର''' ପକ୍କା ସଡ଼କ ରହିଛି, ଯେଉଁଥିରେ ୧,୦୩୫ କି.ମି. ରାଜ୍ୟ ରାଜପଥ, ୬୧୨ କି.ମି. ଜିଲ୍ଲା ମୁଖ୍ୟ ରାସ୍ତା ଏବଂ ୮୦୩ କି.ମି. ଗ୍ରାମ୍ୟ ଉନ୍ନୟନ ରାସ୍ତା ଅନ୍ତର୍ଭୁକ୍ତ। == ପ୍ରଶାସନିକ ବ୍ୟବସ୍ଥା == ପ୍ରଶାସନିକ ପରିଚାଳନା ସୁବିଧା ଦୃଷ୍ଟିରୁ ଗଜପତି ଜିଲ୍ଲାକୁ ଗୋଟିଏ ଉପଖଣ୍ଡ, ୭ଟି ତହସିଲ ତଥା ବ୍ଲକ୍‌ରେ ବିଭକ୍ତ କରାଯାଇଛି। ସେହିପରି ଆଇନ ଶୃଙ୍ଖଳା ରକ୍ଷା ତଥା ପୋଲିସ ପ୍ରଶାସନ ପରିଚାଳନା ପାଇଁ '''ଗଜପତି ପୋଲିସ ଜିଲ୍ଲା''' ଅଧୀନରେ ସର୍ବମୋଟ '''୧୧ଟି ଥାନା''' କାର୍ଯ୍ୟ କରୁଛି। ସେଗୁଡ଼ିକର ସବିଶେଷ ତାଲିକା ନିମ୍ନରେ ଦିଆଗଲା: {| style="width:100%; border-collapse:collapse; background:transparent;" |- style="vertical-align:top;" | style="width:50%; padding-right:10px;" | {| class="wikitable" style="width:100%; text-align:center; margin-top:0;" |+ ଗଜପତି ଜିଲ୍ଲାର ୭ଟି ବ୍ଲକ୍ ଏବଂ ତହସିଲ |- ! style="background-color:#E6F2FF; width:20%;" | କ୍ରମିକ ନଂ. ! style="background-color:#E6F2FF; width:80%;" | [[ପାରଳାଖେମୁଣ୍ଡି]] ଉପଖଣ୍ଡ ଅନ୍ତର୍ଗତ ଅଞ୍ଚଳ |- | ୧ || '''ଗୋଷାଣି''' |- | ୨ || '''ଗୁମ୍ମା''' |- | ୩ || '''ରାୟଗଡ଼ା''' |- | ୪ || '''ନୂଆଗଡ଼''' |- | ୫ || '''ମୋହନା''' |- | ୬ || '''କାଶୀନଗର''' |- | ୭ || '''ରାମଗିରି ଉଦୟଗିରି''' |} | style="width:50%; padding-left:10px;" | {| class="wikitable" style="width:100%; text-align:center; margin-top:0;" |+ ଜିଲ୍ଲାର ୧୧ଟି ଥାନା |- ! style="background-color:#E6F2FF; width:20%;" | କ୍ରମିକ ନଂ. ! style="background-color:#E6F2FF; width:80%;" | ଥାନାର ନାମ |- | ୧ || [[ଅଡ଼ବା]] ଥାନା |- | ୨ || ମୋହନା ଥାନା |- | ୩ || ରାମଗିରି ଥାନା |- | ୪ || ରାମଗିରି ଉଦୟଗିରି ଥାନା |- | ୫ || ସେରଙ୍ଗ ଥାନା |- | ୬ || କାଶୀନଗର ଥାନା |- | ୭ || [[ପାରଳାଖେମୁଣ୍ଡି]] ଥାନା |- | ୮ || ଗୁରାଣ୍ଡି ଥାନା |- | ୯ || ଗାରାବନ୍ଧ ଥାନା |- | ୧୦ || ରାୟଗଡ଼ ଥାନା |- | ୧୧ || ଶକ୍ତି ଥାନା, [[ପାରଳାଖେମୁଣ୍ଡି]] |} |} == ଅର୍ଥନୀତି == ଗଜପତି ଜିଲ୍ଲାର ଅର୍ଥନୀତି ମୁଖ୍ୟତଃ କୃଷି ଏବଂ ଜଙ୍ଗଲଜାତ ଦ୍ରବ୍ୟ ଉପରେ ନିର୍ଭରଶୀଳ । ଜିଲ୍ଲାର ଅଧିକାଂଶ ଅଧିବାସୀ ନିଜର ଦୈନନ୍ଦିନ ଗୁଜୁରାଣ ମେଣ୍ଟାଇବା ପାଇଁ ଚାଷବାସ ଉପରେ ନିର୍ଭର କରିଥାଆନ୍ତି । ଏଠାରେ ମୁଖ୍ୟତଃ ଧାନ, ମାଣ୍ଡିଆ, ମକା ଏବଂ ବିଭିନ୍ନ ପ୍ରକାରର ଡାଲି ଜାତୀୟ ଶସ୍ୟ ଚାଷ କରାଯାଏ । ଏହା ବ୍ୟତୀତ ଆମ୍ବ, କାଜୁ, ସପୁରୀ ଭଳି ଫଳଚାଷ (ଉଦ୍ୟାନକୃଷି) ଜିଲ୍ଲାର ଅର୍ଥନୈତିକ ମେରୁଦଣ୍ଡକୁ ସୁଦୃଢ଼ କରିବାରେ ଏକ ପ୍ରମୁଖ ଭୂମିକା ଗ୍ରହଣ କରିଥାଏ । ଏକ ଆଦିବାସୀ ବହୁଳ ଅଞ୍ଚଳ ହୋଇଥିବାରୁ ସ୍ଥାନୀୟ ଲୋକେ ଜଙ୍ଗଲରୁ ମିଳୁଥିବା ନିତ୍ୟବ୍ୟବହାର୍ଯ୍ୟ ଦ୍ରବ୍ୟ ଯଥା: କେନ୍ଦୁପତ୍ର, ମହୁଲ, ଶିଆଳି ପତ୍ର, ଝୁଣା ଏବଂ ତେନ୍ତୁଳି ସଂଗ୍ରହ କରି ସେଗୁଡ଼ିକୁ ସ୍ଥାନୀୟ ହାଟରେ ବିକ୍ରି କରି ନିଜର ଜୀବିକା ନିର୍ବାହ କରିଥାଆନ୍ତି । ବୃହତ୍ ଶିଳ୍ପ ପ୍ରତିଷ୍ଠା କ୍ଷେତ୍ରରେ ଏହି ଜିଲ୍ଲାଟି ବିଶେଷ ଆଗେଇ ପାରିନାହିଁ । ତେବେ କୃଷି ଓ ଜଙ୍ଗଲଜାତ ଦ୍ରବ୍ୟ ଉପରେ ଆଧାରିତ କିଛି କ୍ଷୁଦ୍ର ଓ ମଧ୍ୟମ ଧରଣର ଉଦ୍ୟୋଗ (MSME) ତଥା କୁଟୀର ଶିଳ୍ପ ସ୍ଥାନୀୟ ଯୁବକମାନଙ୍କୁ କର୍ମସଂସ୍ଥାନ ଯୋଗାଉଛି । ୨୦୦୬ ମସିହାରେ କେନ୍ଦ୍ର ପଞ୍ଚାୟତିରାଜ ମନ୍ତ୍ରଣାଳୟ ଦ୍ୱାରା ପ୍ରକାଶିତ ରିପୋର୍ଟ ଅନୁଯାୟୀ, ଦେଶର ମୋଟ ୬୪୦ଟି ଜିଲ୍ଲା ମଧ୍ୟରୁ ଗଜପତିକୁ ଦେଶର ୨୫୦ଟି ସର୍ବାଧିକ ପଛୁଆ ଜିଲ୍ଲା ତାଲିକାରେ ଅନ୍ତର୍ଭୁକ୍ତ କରାଯାଇଥିଲା ।<ref name="brgf"/> ବର୍ତ୍ତମାନ କେନ୍ଦ୍ର ସରକାରଙ୍କ 'ପଛୁଆ ଅଞ୍ଚଳ ଅନୁଦାନ ପାଣ୍ଠି' (Backward Regions Grant Fund ବା BRGF) ଯୋଜନା ମାଧ୍ୟମରେ ଉନ୍ନୟନମୂଳକ କାର୍ଯ୍ୟ ପାଇଁ ଆର୍ଥିକ ସହାୟତା ପାଉଥିବା ଓଡ଼ିଶାର ୧୯ଟି ଜିଲ୍ଲା ମଧ୍ୟରୁ ଗଜପତି ଅନ୍ୟତମ ।<ref name="brgf">{{cite web|author=Ministry of Panchayati Raj |date=September 8, 2009 |title=A Note on the Backward Regions Grant Fund Programme |publisher=National Institute of Rural Development |url=http://www.nird.org.in/brgf/doc/brgf_BackgroundNote.pdf |access-date=September 27, 2011 |url-status=dead |archive-url=https://web.archive.org/web/20120405033402/http://www.nird.org.in/brgf/doc/brgf_BackgroundNote.pdf |archive-date=April 5, 2012 }}</ref> == ଜନସଂଖ୍ୟା == {| class="wikitable" style="float:right; margin:0 0 1em 1em; text-align:center;" |+ '''ଐତିହାସିକ ଜନସଂଖ୍ୟା''' |- ! style="background-color:#E6F2FF;" | ବର୍ଷ ! style="background-color:#E6F2FF;" | ଜନସଂଖ୍ୟା |- | ୧୯୦୧ || ୧,୮୪,୮୪୦ |- | ୧୯୧୧ || ୨,୦୫,୫୧୪ |- | ୧୯୨୧ || ୧,୯୮,୮୪୨ |- | ୧୯୩୧ || ୨,୨୫,୧୬୧ |- | ୧୯୪୧ || ୨,୫୨,୬୧୩ |- | ୧୯୫୧ || ୨,୬୨,୯୯୮ |- | ୧୯୬୧ || ୨,୮୫,୦୬୯ |- | ୧୯୭୧ || ୩,୪୮,୯୬୪ |- | ୧୯୮୧ || ୪,୦୨,୨୭୧ |- | ୧୯୯୧ || ୪,୫୪,୭୦୮ |- | ୨୦୦୧ || ୫,୧୮,୮୩୭ |- | ୨୦୧୧ || ୫,୭୭,୮୧୭ |- | ୨୦୨୩ || ୮,୦୩,୧୬୬ |- | ୨୦୨୫ || ୮,୨୬,୧୨୭ |} ୨୦୧୧ ଜନଗଣନା ଏବଂ ୨୦୨୪ର ସଦ୍ୟତମ ଆକଳନ ଅନୁଯାୟୀ, ଗଜପତି ଜିଲ୍ଲାର ମୋଟ ଜନସଂଖ୍ୟା ପ୍ରାୟ ୮,୧୪,୭୨୨ ଅଟେ। ଆକର୍ଷଣୀୟ ଭାବେ ଏହା [[ଭୁଟାନ]] ଦେଶ କିମ୍ବା ଆମେରିକାର ଉତ୍ତର ଡାକୋଟା ରାଜ୍ୟର ମୋଟ ଜନସଂଖ୍ୟା ସହ ପ୍ରାୟ ସମାନ। ଜନସଂଖ୍ୟା ଦୃଷ୍ଟିରୁ ଏହା ଭାରତର ୭୬୬ଟି ଜିଲ୍ଲା ମଧ୍ୟରେ ୫୭୩ତମ ସ୍ଥାନରେ ରହିଛି। ଜିଲ୍ଲାରେ ଜନସଂଖ୍ୟା ଘନତା ପ୍ରତି ବର୍ଗ କିଲୋମିଟରରେ ୨୧୨ ଜଣ ରହିଥିବା ବେଳେ ୨୦୦୧ରୁ ୨୦୧୧ ଦଶନ୍ଧି ମଧ୍ୟରେ ଜନସଂଖ୍ୟା ବୃଦ୍ଧି ହାର ୧୦.୯୯% ଥିଲା। ଗଜପତି ଜିଲ୍ଲାର ଲିଙ୍ଗ ଅନୁପାତ ରାଜ୍ୟର ଅନ୍ୟାନ୍ୟ ଅଞ୍ଚଳ ତୁଳନାରେ ବେଶ୍ ଆଶାଜନକ; ଏଠାରେ ପ୍ରତି ୧୦୦୦ ପୁରୁଷରେ ୧୦୪୬ ଜଣ ମହିଳା ଅଛନ୍ତି। ଜିଲ୍ଲାର ହାରାହାରି ସାକ୍ଷରତା ହାର ୫୪.୨୯% ରହିଛି। ଜିଲ୍ଲାର ମୋଟ ଜନସଂଖ୍ୟାର ମାତ୍ର ୧୨.୨୩% ଲୋକ ସହରାଞ୍ଚଳରେ ବାସ କରୁଥିବା ବେଳେ ଅଧିକାଂଶ ଲୋକ ଗ୍ରାମାଞ୍ଚଳରେ ରହନ୍ତି। ଏହା ଏକ ଆଦିବାସୀ ବହୁଳ ଜିଲ୍ଲା ହୋଇଥିବାରୁ ଏଠାରେ ଅନୁସୂଚିତ ଜନଜାତି (ST) ମୋଟ ଜନସଂଖ୍ୟାର ୫୪.୨୯% ଏବଂ ଅନୁସୂଚିତ ଜାତି (SC) ୬.୭୮% ଅଟନ୍ତି। {{clear}} === ଧର୍ମଗତ ବିବରଣୀ === ଗଜପତି ଜିଲ୍ଲାରେ ମୁଖ୍ୟତଃ ହିନ୍ଦୁ ଏବଂ ଖ୍ରୀଷ୍ଟିଆନ ଧର୍ମାବଲମ୍ବୀ ଲୋକ ବାସ କରନ୍ତି। ନିମ୍ନଲିଖିତ ବାର୍ ଗ୍ରାଫ୍‌ରେ ଏହାର ଶତକଡ଼ା ହାର ପ୍ରଦର୍ଶିତ କରାଯାଇଛି: {{Bar box |title=ଧର୍ମାବଲମ୍ବୀ (ଶତକଡ଼ା ହାରରେ) |titlebar=#E6F2FF |width=450px |bars= {{Bar percent|[[ହିନ୍ଦୁ ଧର୍ମ]]|#FF9933|61.12}} {{Bar percent|[[ଖ୍ରୀଷ୍ଟ ଧର୍ମ]]|#4682B4|37.98}} {{Bar percent|[[ବୌଦ୍ଧ ଧର୍ମ]]|#FFD700|0.38}} {{Bar percent|[[ଇସଲାମ ଧର୍ମ|ଇସଲାମ]]|#009E73|0.27}} {{Bar percent|ଅନ୍ୟାନ୍ୟ|gray|0.25}} }} === ପ୍ରଚଳିତ ଭାଷା === [[File:OpenSpeaks-srb-Ramani Dalbehera-OG-Aadhaar Experience 01.webm|thumb|ଜଣେ ସ୍ଥାନୀୟ ଅଧିବାସୀ ଗଜପତି ଜିଲ୍ଲାର ଦ୍ୱିତୀୟ ସର୍ବାଧିକ ପ୍ରଚଳିତ ଭାଷା [[ସୋରା ଭାଷା|ସୋରା]] କହୁଥିବାର ଏକ ଦୃଶ୍ୟ]] ଜିଲ୍ଲାରେ ସର୍ବାଧିକ ପ୍ରଚଳିତ ଭାଷା ହେଉଛି ଓଡ଼ିଆ (୪୧.୫୧%)। ଏହା ସହିତ ଆଦିବାସୀ ଜନଜାତିଙ୍କ ମଧ୍ୟରେ ସୋରା ଏବଂ କୁଇ ଭାଷାର ବ୍ୟାପକ ବ୍ୟବହାର ଦେଖିବାକୁ ମିଳେ। ସୀମାନ୍ତବର୍ତ୍ତୀ ଜିଲ୍ଲା ହୋଇଥିବାରୁ ଏଠାରେ ଅନେକ ଲୋକ ତେଲୁଗୁ ଭାଷା ମଧ୍ୟ କହିଥାଆନ୍ତି। {{Bar box |title=ପ୍ରଚଳିତ ଭାଷା (ଶତକଡ଼ା ହାରରେ) |titlebar=#E6F2FF |width=450px |bars= {{Bar percent|[[ଓଡ଼ିଆ ଭାଷା|ଓଡ଼ିଆ]]|#4682B4|41.51}} {{Bar percent|[[ସଉରା ଭାଷା|ସଉରା]]|#009E73|34.49}} {{Bar percent|[[ତେଲୁଗୁ ଭାଷା|ତେଲୁଗୁ]]|#E69F00|15.53}} {{Bar percent|[[କୁଇ ଭାଷା|କୁଇ]]|indigo|5.54}} {{Bar percent|କୁଭି|#56B4E9|1.25}} {{Bar percent|ଅନ୍ୟାନ୍ୟ|gray|1.68}} }} == ସଂସ୍କୃତି ଓ ଐତିହ୍ୟ == [[File:Idital Wall Painting.jpg|thumb|ସଉରା ଜନଜାତିର ପାରମ୍ପରିକ '''ଇଡିତାଲ୍ ଚିତ୍ରକଳା''']] ଗଜପତି ଜିଲ୍ଲାର ସଂସ୍କୃତି ଓ ଐତିହ୍ୟ ହେଉଛି ଆଦିବାସୀ ପରମ୍ପରା ଏବଂ ପୁରାତନ କିମ୍ବଦନ୍ତୀର ଏକ ଅପୂର୍ବ ମିଶ୍ରଣ। ପୂର୍ବଘାଟ ପର୍ବତମାଳାରେ ଅବସ୍ଥିତ ପବିତ୍ର ମହେନ୍ଦ୍ରଗିରି ପର୍ବତ ଭଗବାନ ପରଶୁରାମଙ୍କ ଚିରନ୍ତନ ତପସ୍ୟା ସ୍ଥଳ ବୋଲି ବିଶ୍ୱାସ କରାଯାଏ। ଏଠାରେ ମହାଭାରତ କାଳୀନ ପାଣ୍ଡବମାନଙ୍କ ଦ୍ୱାରା ନିର୍ମିତ ବୋଲାଯାଉଥିବା ପ୍ରାଚୀନ ଶିବ ମନ୍ଦିରମାନ ରହିଛି। ଭଗବାନ ଶିବ ହେଉଛନ୍ତି ପରଶୁରାମଙ୍କ ଗୁରୁ, ତେଣୁ ଏଠାରେ ପ୍ରତିବର୍ଷ ମହାଶିବରାତ୍ରି ଖୁବ୍ ଜାକଜମକରେ ପାଳନ କରାଯାଏ। ଏହି ଜିଲ୍ଲାର ସଂସ୍କୃତି ମୁଖ୍ୟତଃ 'ସଉରା' ଜନଜାତିଙ୍କ ଦ୍ୱାରା ଗଭୀର ଭାବେ ପ୍ରଭାବିତ। '''ସଉରାମାନଙ୍କର ପାରମ୍ପରିକ କାନ୍ଥ ଚିତ୍ରକଳା 'ଇଡିତାଲ୍' ଦେଶ ବିଦେଶରେ ବେଶ୍ ଆଦୃତ।''' ଏହି ଆକର୍ଷଣୀୟ ଚିତ୍ରକଳା ମାଧ୍ୟମରେ ସେମାନେ ସେମାନଙ୍କର ଇଷ୍ଟଦେବତା 'ଇଡିତାଲ୍' ଏବଂ ପୂର୍ବପୁରୁଷମାନଙ୍କୁ ପୂଜାର୍ଚ୍ଚନା କରିଥାଆନ୍ତି। ସାଧାରଣତଃ ମାଟି ଘରର '''ନାଲି କିମ୍ବା ମାଟିଆ ରଙ୍ଗର କାନ୍ଥ ଉପରେ ଚାଉଳ ବଟା (ପିଠଉ) ଏବଂ ବାଉଁଶ କାଠିର ତୁଳୀ ବ୍ୟବହାର କରି ଏହି ଚିତ୍ର ଅଙ୍କାଯାଏ'''। ଜ୍ୟାମିତିକ ଆକାରରେ ଅଙ୍କାଯାଉଥିବା ଏହି ଚିତ୍ରଗୁଡ଼ିକରେ ସୂର୍ଯ୍ୟ, ଚନ୍ଦ୍ର, ଜୀବନବୃକ୍ଷ, ହାତୀ, ଘୋଡ଼ା ଏବଂ ସଉରାମାନଙ୍କ ଦୈନନ୍ଦିନ ଜୀବନଶୈଳୀକୁ ଅତି ନିଖୁଣ ଭାବେ ଦର୍ଶାଯାଇଥାଏ। ଏହାଛଡ଼ା ଆଦିବାସୀ ଶରୀରରେ କରାଯାଉଥିବା ଟାଟୁ (Tantangbo) ମଧ୍ୟ ସେମାନଙ୍କ ସଂସ୍କୃତିର ଏକ ଅବିଚ୍ଛେଦ୍ୟ ଅଙ୍ଗ। ଭାଷା ଦୃଷ୍ଟିରୁ ଏଠାରେ ମୁଖ୍ୟତଃ ଓଡ଼ିଆ, ସଉରା ଏବଂ କୁଇ ଭାଷାର ପ୍ରଚଳନ ରହିଛି। ଜିଲ୍ଲାରେ ମକର ସଂକ୍ରାନ୍ତି ଭଳି ପର୍ବପର୍ବାଣି ମଧ୍ୟ ବେଶ୍ ଉତ୍ସାହର ସହ ପାଳିତ ହୁଏ। ଐତିହାସିକ ଦୃଷ୍ଟିକୋଣରୁ ପାରଳାଖେମୁଣ୍ଡିଠାରେ ଥିବା ଗଜପତି ରାଜପ୍ରାସାଦ ଏହି ଅଞ୍ଚଳର ଏକ ଗର୍ବ ଏବଂ ଗୌରବର ପ୍ରତୀକ। ପୁରାତନ ଯୁଦ୍ଧ କଳାର ପ୍ରତୀକ 'ପାଇକ ଆଖଡ଼ା' ବର୍ତ୍ତମାନ ଏଠାରେ ଏକ ପାରମ୍ପରିକ ସମର ନୃତ୍ୟ ଭାବେ ପ୍ରଦର୍ଶିତ ହେଉଛି। ଏସବୁ ବ୍ୟତୀତ ଜିରାଙ୍ଗଠାରେ ଥିବା ଦିବ୍ୟ 'ପଦ୍ମସମ୍ଭବ ମହାବିହାର' କେବଳ ଓଡ଼ିଶା ନୁହେଁ, ସମଗ୍ର ଏସିଆର ଏକ ପ୍ରମୁଖ ବୌଦ୍ଧ ସଂସ୍କୃତି ଓ ପର୍ଯ୍ୟଟନ କେନ୍ଦ୍ର ଭାବେ ଖ୍ୟାତି ଅର୍ଜନ କରିଛି। == ରାଜନୀତି == === ଓଡ଼ିଶା ବିଧାନ ସଭା === ଗଜପତି ଜିଲ୍ଲା ଅଧୀନରେ ଦୁଇଟି ବିଧାନ ସଭା ନିର୍ବାଚନ ମଣ୍ଡଳୀ ରହିଛି। ନିମ୍ନରେ ଏହି ନିର୍ବାଚନ ମଣ୍ଡଳୀ ଏବଂ ଏହାର ନିର୍ବାଚିତ ବିଧାୟକମାନଙ୍କ ସବିଶେଷ ତାଲିକା ପ୍ରଦାନ କରାଗଲା: {| class="wikitable sortable" style="text-align:center; width:100%;" |- ! style="background-color:#E6F2FF;" | ନିର୍ବାଚନ ମଣ୍ଡଳୀ ନଂ ! style="background-color:#E6F2FF;" | ନିର୍ବାଚନ ମଣ୍ଡଳୀ ! style="background-color:#E6F2FF;" | ସଂରକ୍ଷଣ ! style="background-color:#E6F2FF;" | ଅନ୍ତର୍ଭୁକ୍ତ ଅଞ୍ଚଳ (ବ୍ଲକ୍ ଓ ପୌରାଞ୍ଚଳ) ! style="background-color:#E6F2FF;" | ବର୍ତ୍ତମାନର ବିଧାୟକ ! style="background-color:#E6F2FF;" | ରାଜନୈତିକ ଦଳ |- ! ୧୩୬ | [[ମୋହନା (ବିଧାନ ସଭା ନିର୍ବାଚନ ମଣ୍ଡଳୀ)|ମୋହନା]] | ଅନୁସୂଚିତ ଜନଜାତି | ମୋହନା, ଆର. ଉଦୟଗିରି, ନୂଆଗଡ଼, ରାୟଗଡ଼ା | '''ଦାଶରଥି ଗମାଙ୍ଗ''' | style="background-color:#00BFFF; color:black;" | [[ଭାରତୀୟ ଜାତୀୟ କଂଗ୍ରେସ|କଂଗ୍ରେସ]] |- ! ୧୩୭ | [[ପାରଳାଖେମୁଣ୍ଡି (ବିଧାନ ସଭା ନିର୍ବାଚନ ମଣ୍ଡଳୀ)|ପାରଳାଖେମୁଣ୍ଡି]] | ଅଣ-ସଂରକ୍ଷିତ | ପାରଳାଖେମୁଣ୍ଡି (ପୌରପାଳିକା), କାଶୀନଗର (ଏନ.ଏ.ସି.), ଗୁମ୍ମା, କାଶୀନଗର, ଗୋସାଣୀ |'''ଇଂ. ରୂପେଶ କୁମାର ପାଣିଗ୍ରାହୀ''' | style="background-color:#6FA647; color:white;" | [[ବିଜୁ ଜନତା ଦଳ|ବିଜଦ]] |} === ଲୋକସଭା === ଗଜପତି ଜିଲ୍ଲାର ଉଭୟ ବିଧାନ ସଭା ଆସନ [[ବ୍ରହ୍ମପୁର (ଲୋକସଭା ନିର୍ବାଚନ ମଣ୍ଡଳୀ)|ବ୍ରହ୍ମପୁର ଲୋକସଭା ନିର୍ବାଚନ ମଣ୍ଡଳୀ]]ର ଅନ୍ତର୍ଭୁକ୍ତ ଅଟେ। ଏହି ନିର୍ବାଚନ ମଣ୍ଡଳୀରୁ ଜାତୀୟ ସ୍ତରରେ ପ୍ରତିନିଧିତ୍ୱ କରୁଥିବା ସାଂସଦଙ୍କ ବିବରଣୀ ନିମ୍ନରେ ଦିଆଗଲା: {| class="wikitable sortable" style="text-align:center; width:100%;" |- ! style="background-color:#E6F2FF;" | ଲୋକସଭା ନଂ ! style="background-color:#E6F2FF;" | ଲୋକସଭା ନିର୍ବାଚନ ମଣ୍ଡଳୀ ! style="background-color:#E6F2FF;" | ସଂରକ୍ଷଣ ! style="background-color:#E6F2FF;" | ଅନ୍ତର୍ଭୁକ୍ତ ବିଧାନ ସଭା ଆସନ ! style="background-color:#E6F2FF;" | ବର୍ତ୍ତମାନର ସାଂସଦ ! style="background-color:#E6F2FF;" | ରାଜନୈତିକ ଦଳ |- ! ୨୦ | [[ବ୍ରହ୍ମପୁର (ଲୋକସଭା ନିର୍ବାଚନ ମଣ୍ଡଳୀ)|ବ୍ରହ୍ମପୁର]] | ଅଣ-ସଂରକ୍ଷିତ | ମୋହନା ଏବଂ ପାରଳାଖେମୁଣ୍ଡି | '''ଡଃ. ପ୍ରଦୀପ କୁମାର ପାଣିଗ୍ରାହୀ''' | style="background-color:#FF9933; color:black;" | [[ଭାରତୀୟ ଜନତା ପାର୍ଟି|ଭାଜପା]] |} == ଆଧାର == {{Reflist}} oxvfuzit5fltzt6errt7mhrb2w7cfcq 595942 595941 2026-06-03T12:31:38Z ~2026-32953-67 42313 /* ପ୍ରଶାସନିକ ବ୍ୟବସ୍ଥା */ 595942 wikitext text/x-wiki {{Short description|ଓଡ଼ିଶାର ଏକ ଦକ୍ଷିଣାଞ୍ଚଳ ଜିଲ୍ଲା}} {{Infobox | title = ଗଜପତି ଜିଲ୍ଲା | subheader = ଓଡ଼ିଶାର ପ୍ରଶାସନିକ ଜିଲ୍ଲା | image = <table style="width:100%; margin:0 auto; text-align:center; border:none; background:transparent;"><tr><td colspan="2" style="padding:2px;">[[File:Mahendragiri Hills.jpg|280px]]<br/>{{small|[[ମହେନ୍ଦ୍ରଗିରି|ମହେନ୍ଦ୍ରଗିରି ପର୍ବତମାଳା]]}}</td></tr><tr><td style="padding:2px; width:50%; vertical-align:top;">[[File:Khasada Waterfall Jiranga.jpg|138px]]<br/>{{small|ଖସଡ଼ା ଜଳପ୍ରପାତ}}</td><td style="padding:2px; width:50%; vertical-align:top;">[[File:Gandahati Waterfall.jpg|138px]]<br/>{{small|ଗଣ୍ଡାହାତୀ ଜଳପ୍ରପାତ}}</td></tr><tr><td style="padding:2px; width:50%; vertical-align:top;">[[File:B.N. Palace.jpg|138px]]<br/>{{small|ବି.ଏନ୍. ପ୍ରାସାଦ, ପାରଳାଖେମୁଣ୍ଡି}}</td><td style="padding:2px; width:50%; vertical-align:top;">[[File:Mahendragiri Temple, Mahendragiri.jpg|138px]]<br/>{{small|ମହେନ୍ଦ୍ରଗିରି ମନ୍ଦିର}}</td></tr><tr><td style="padding:2px; width:50%; vertical-align:top;">[[File:Padmasambhava Mahavihara Monastery.jpg|138px]]<br/>{{small|ପଦ୍ମସମ୍ଭବ ମହାବିହାର ବୌଦ୍ଧ ମନ୍ଦିର}}</td><td style="padding:2px; width:50%; vertical-align:top;">[[File:Gajapati Palace.jpeg|138px]]<br/>{{small|ଗଜପତି ପ୍ରାସାଦ}}</td></tr></table> | caption = ଗଜପତି ଜିଲ୍ଲାର ପ୍ରମୁଖ ପର୍ଯ୍ୟଟନ ଓ ଐତିହାସିକ ସ୍ଥଳସମୂହ | image2 = [[File:Gajapati in Odisha (India).svg|250px|ଓଡ଼ିଶାରେ ଗଜପତି ଜିଲ୍ଲାର ଅବସ୍ଥିତି]] | caption2 = ଓଡ଼ିଶାର ମାନଚିତ୍ରରେ ଗଜପତି ଜିଲ୍ଲାର ଅବସ୍ଥିତି (ନାଲି ରଙ୍ଗରେ) | label1 = ଦେଶ | data1 = [[ଭାରତ]] | label2 = ରାଜ୍ୟ | data2 = [[ଓଡ଼ିଶା]] | label3 = ପ୍ରଶାସନିକ ବିଭାଗ | data3 = ଦକ୍ଷିଣାଞ୍ଚଳ ଖଣ୍ଡ (ବ୍ରହ୍ମପୁର) | label4 = ସଦର ମହକୁମା | data4 = '''[[ପାରଳାଖେମୁଣ୍ଡି]]''' | label5 = ଜିଲ୍ଲା ଗଠନ | data5 = ୨ ଅକ୍ଟୋବର ୧୯୯୨ | label6 = ନାମକରଣ | data6 = [[କୃଷ୍ଣଚନ୍ଦ୍ର ଗଜପତି ନାରାୟଣ ଦେବ|ମହାରାଜା ଶ୍ରୀ କୃଷ୍ଣଚନ୍ଦ୍ର ଗଜପତି ଦେବ]] | label7 = ଜିଲ୍ଲାପାଳ | data7 = ଶ୍ରୀ ଅକ୍ଷୟ ସୁନୀଲ ଅଗ୍ରୱାଲ (ଭା.ପ୍ର.ସେ.) | label8 = ଆରକ୍ଷୀ ଅଧୀକ୍ଷକ (SP) | data8 = ଡଃ ସରବଣ ବିବେକ ଏମ୍ (ଭା.ପୋ.ସେ.) | label9 = ଆୟତନ | data9 = ୩,୮୫୦ କି.ମି.^୨ (୧୬ଶ) | label10 = ଜନସଂଖ୍ୟା (୨୦୨୬ ପ୍ରକ୍ଷେପଣ) | data10 = ୬,୫୨,୪୯୫ (୨୭ଶ) | label11 = ଜନସଂଖ୍ୟା ଘନତା | data11 = ୧୭୦/କି.ମି.² | label12 = ଲିଙ୍ଗ ଅନୁପାତ | data12 = ୧୦୪୩ ♀ / ୧୦୦୦ ♂ | label13 = ସାକ୍ଷରତା ହାର | data13 = ୬୯.୦୯% | label14 = ଗାଡ଼ି ପଞ୍ଜୀକରଣ ନଂ. | data14 = ଓଡି-୨୦ | label15 = ଭାଷା | data15 = [[ଓଡ଼ିଆ ଭାଷା|ଓଡ଼ିଆ]], [[ଇଂରାଜୀ ଭାଷା|ଇଂରାଜୀ]], [[ସଉରା ଭାଷା|ସଉରା]] ଏବଂ [[କୁଇ ଭାଷା|କୁଇ]] | label16 = ୱେବସାଇଟ୍ | data16 = [https://gajapati.nic.in/ gajapati.nic.in] }} '''ଗଜପତି ଜିଲ୍ଲା''' ହେଉଛି ଭାରତର [[ଓଡ଼ିଶା]] ରାଜ୍ୟର ଦକ୍ଷିଣାଞ୍ଚଳରେ ଅବସ୍ଥିତ ଏକ ପ୍ରଶାସନିକ ଜିଲ୍ଲା। ୧୯୯୨ ମସିହା ଅକ୍ଟୋବର ୨ ତାରିଖରେ ଏହାକୁ ପୂର୍ବତନ [[ଗଞ୍ଜାମ ଜିଲ୍ଲା]]ରୁ ଅଲଗା କରି ଏକ ସ୍ୱତନ୍ତ୍ର ଜିଲ୍ଲାର ମାନ୍ୟତା ଦିଆଯାଇଥିଲା। ୨୦୧୧ ଜନଗଣନା ଅନୁଯାୟୀ, ଓଡ଼ିଶାର ୩୦ଟି ଜିଲ୍ଲା ମଧ୍ୟରେ ଏହା [[ଦେବଗଡ଼ ଜିଲ୍ଲା|ଦେବଗଡ଼]] ଏବଂ [[ବୌଦ୍ଧ ଜିଲ୍ଲା|ବୌଦ୍ଧ]] ପରେ ତୃତୀୟ ସର୍ବନିମ୍ନ ଜନସଂଖ୍ୟା ବିଶିଷ୍ଟ ଜିଲ୍ଲା ଅଟେ। ସ୍ୱତନ୍ତ୍ର ଓଡ଼ିଶା ପ୍ରଦେଶ ଗଠନର ଅନ୍ୟତମ ପ୍ରଣେତା ତଥା ପାରଳାଖେମୁଣ୍ଡି ରାଜପ୍ରାସାଦର ସମ୍ରାଟ ଏବଂ ଓଡ଼ିଶାର ପ୍ରଥମ ପ୍ରଧାନମନ୍ତ୍ରୀ [[କୃଷ୍ଣଚନ୍ଦ୍ର ଗଜପତି ନାରାୟଣ ଦେବ|ମହାରାଜା ଶ୍ରୀ କୃଷ୍ଣଚନ୍ଦ୍ର ଗଜପତି ନାରାୟଣ ଦେବଙ୍କ]] ସ୍ମୃତି ଏବଂ ଗୌରବକୁ ଅକ୍ଷୁଣ୍ଣ ରଖିବା ପାଇଁ ଏହି ଜିଲ୍ଲାର ନାମକରଣ "ଗଜପତି" କରାଯାଇଛି। ଏହି ଜିଲ୍ଲାର ସଦର ମହକୁମା ହେଉଛି ଐତିହାସିକ ସହର [[ପାରଳାଖେମୁଣ୍ଡି]]। == ଇତିହାସ == ଗଜପତି ଜିଲ୍ଲାର ଇତିହାସ ପ୍ରାଚୀନ ପାରଳାଖେମୁଣ୍ଡି ରାଜ୍ୟ ଏବଂ ଓଡ଼ିଶାର ସୂର୍ଯ୍ୟବଂଶୀ [[ଗଜପତି ସାମ୍ରାଜ୍ୟ|ଗଜପତି ରାଜବଂଶ]] ସହ ଗଭୀର ଭାବେ ଜଡ଼ିତ। ଦ୍ୱାଦଶ ଶତାବ୍ଦୀରେ ପାରଳାଖେମୁଣ୍ଡି ବିଶାଳ ଖେମୁଣ୍ଡି ରାଜ୍ୟର ଅନ୍ତର୍ଭୁକ୍ତ ଥିଲା। ପରବର୍ତ୍ତୀ ସମୟରେ ଗଜପତି [[ମୁକୁନ୍ଦ ଦେବ]]ଙ୍କ ରାଜତ୍ୱ କାଳରେ ଖେମୁଣ୍ଡି ରାଜ୍ୟ ତିନି ଭାଗରେ ବିଭାଜିତ ହୋଇ [[ବଡ଼ଖେମୁଣ୍ଡି]], ସନାଖେମୁଣ୍ଡି ଏବଂ ପାରଳାଖେମୁଣ୍ଡି ଜମିଦାରୀ ଭାବେ ଆତ୍ମପ୍ରକାଶ କରିଥିଲା। ଏହି ବିଭାଜନ ପରେ ଶୁଭଲିଙ୍ଗ ଭାନୁଦେବ ପାରଳାଖେମୁଣ୍ଡିର ପ୍ରଥମ ସ୍ୱାଧୀନ ଶାସକ ହୋଇଥିଲେ। ମୋଗଲ ଏବଂ ମରହଟ୍ଟା ଶାସନ ସମୟରେ ମଧ୍ୟ ଏହି ରାଜବଂଶ ନିଜର ସାର୍ବଭୌମତ୍ୱ ବଜାୟ ରଖିଥିଲା। ୧୭୬୭ ମସିହାରେ ମହାରାଜା ଜଗନ୍ନାଥ ନାରାୟଣ ଦେବଙ୍କ ଶାସନ କାଳରେ ପାରଳାଖେମୁଣ୍ଡି ଇଂରେଜମାନଙ୍କ ଅଧୀନକୁ ଆସି ଏକ ସାମନ୍ତବାଦୀ ରାଜ୍ୟରେ ପରିଣତ ହୋଇଥିଲା। ବ୍ରିଟିଶ ପ୍ରଶାସକମାନଙ୍କ ସହ ବିବାଦ କାରଣରୁ ରାଜା ଜଗନ୍ନାଥ ନାରାୟଣ ଦେବ ଏବଂ ତାଙ୍କ ପୁତ୍ରଙ୍କୁ ବନ୍ଦୀ କରାଯିବା ଫଳରେ ରାଜ୍ୟ ବ୍ରିଟିଶମାନଙ୍କ ପ୍ରତ୍ୟକ୍ଷ ନିୟନ୍ତ୍ରଣକୁ ଆସିଥିଲା। ତେବେ ରାଜାଙ୍କୁ ବନ୍ଦୀ କରିବା ପ୍ରତିବାଦରେ ସ୍ଥାନୀୟ ଆଦିବାସୀ ଏବଂ [[ପାଇକ ବିଦ୍ରୋହ|ପାଇକମାନେ]] ଇଂରେଜମାନଙ୍କ ବିରୋଧରେ ବ୍ୟାପକ ବିଦ୍ରୋହ କରିଥିଲେ। ଏହି ପ୍ରବଳ ଜନଆନ୍ଦୋଳନ ଫଳରେ ବ୍ରିଟିଶ ସରକାର ବାଧ୍ୟ ହୋଇ ରାଜାଙ୍କୁ ପୁନର୍ବାର ସିଂହାସନ ଫେରାଇଥିଲେ।<ref name="Dāsa Sahitya Akademi 2002 pp. 97–99 ">{{cite book | last=Dāsa | first=P. | author2=Sahitya Akademi | title=Bhakta Kavi Gopāla Krishna | publisher=Sahitya Akademi | series=Makers of Indian literature | year=2002 | isbn=978-81-260-1201-5 | url=https://books.google.com/books?id=8LbXhwYq1uoC | language=en | pages=97–99}}</ref> ଓଡ଼ିଶା ସହ ମିଶ୍ରଣ ହେବା ପର୍ଯ୍ୟନ୍ତ ପାରଳାଖେମୁଣ୍ଡି ଏକ ସାମନ୍ତ ରାଜ୍ୟ ଭାବରେ ନିଜର ଶାସନଗତ ସ୍ଥିତି ବଜାୟ ରଖିଥିଲା।<ref name="Acharya 2008 p.1 ">{{cite book | last=Acharya | first=P. | title=National Movement and Politics in Orissa, 1920–1929 | publisher=SAGE Publications | series=SAGE Series in Modern Indian History | year=2008 | isbn=978-81-321-0001-0 | url=https://books.google.com/books?id=LoaHAwAAQBAJ | page=1}}</ref> ମହାରାଜା [[କୃଷ୍ଣ ଚନ୍ଦ୍ର ଗଜପତି|କୃଷ୍ଣଚନ୍ଦ୍ର ଗଜପତି ନାରାୟଣ ଦେବ]] [[ଉତ୍କଳ ସମ୍ମିଳନୀ]]ର ସକ୍ରିୟ ସଦସ୍ୟ ଭାବେ ଓଡ଼ିଆ ଭାଷାଭାଷୀ ଅଞ୍ଚଳଗୁଡ଼ିକୁ ଏକତ୍ର କରିବାରେ ପ୍ରମୁଖ ଭୂମିକା ଗ୍ରହଣ କରିଥିଲେ। ତାଙ୍କର ଏବଂ ଉତ୍କଳ ସମ୍ମିଳନୀର ନିରନ୍ତର ପ୍ରଚେଷ୍ଟା ଫଳରେ ୧ ଅପ୍ରେଲ ୧୯୩୬ ମସିହାରେ ସ୍ୱତନ୍ତ୍ର ଓଡ଼ିଶା ପ୍ରଦେଶ ଗଠିତ ହୋଇଥିଲା। ଏହି ସମୟରେ ବିଶାଖାପାଟଣା ଜିଲ୍ଲାରେ ଥିବା ପାରଳାଖେମୁଣ୍ଡି ରାଜ୍ୟକୁ ଦୁଇ ଭାଗରେ ବିଭକ୍ତ କରାଯାଇଥିଲା; ରାଜଧାନୀ ସମେତ ରାଜ୍ୟର ଅଧିକାଂଶ ଅଂଶ ନୂତନ ଓଡ଼ିଶା ପ୍ରଦେଶରେ ସାମିଲ ହୋଇଥିବା ବେଳେ ବଳକା ତେଲୁଗୁ ଭାଷାଭାଷୀ ଅଞ୍ଚଳ ମାଡ୍ରାସ ପ୍ରେସିଡେନ୍ସି (ମାନ୍ଦ୍ରାଜ ପ୍ରଦେଶ) ଅଧୀନରେ ରହିଯାଇଥିଲା।<ref name="Orissa Tourism Development Corporation Odisha (India). Dept. of Home 1980 p.87">{{cite book | author=Orissa Tourism Development Corporation | author2=Odisha (India). Dept. of Home | title=The Heritage of Odisha | publisher=Produced by Odisha Tourism Development Corporation for the Department of Home, Government of Odisha | year=1980 | url=https://books.google.com/books?id=DgdDAAAAYAAJ | page=87}}</ref><ref name="Devi 1992 p. 213">{{cite book | last=Devi | first=B. | title=Some Aspects of British Administration in Odisha, 1912–1936 | publisher=Academic Foundation | year=1992 | isbn=978-81-7188-072-0 | url=https://books.google.com/books?id=lBQQHizn788C&pg=PA213 | page=213}}</ref> == ଭୂଗୋଳ == [[File:Paddy Fields around the road from Munising to Seranga in Gajapati District.jpg|thumb|'''ଗଜପତି ଜିଲ୍ଲାର ମୁନିସିଂରୁ ସେରଙ୍ଗ ଯିବା ରାସ୍ତା ପାର୍ଶ୍ୱରେ ଦୃଶ୍ୟମାନ ହେଉଥିବା ଧାନ କ୍ଷେତ''']] ଗଜପତି ଜିଲ୍ଲା ଭାରତର [[ଓଡ଼ିଶା]] ରାଜ୍ୟର ଦକ୍ଷିଣ-ପୂର୍ବ ଦିଗରେ ଅବସ୍ଥିତ। ଏହାର ଭୌଗୋଳିକ ଅବସ୍ଥିତି ୮୩°୪୭'ରୁ ୮୪°୩୨' ପୂର୍ବ ଦ୍ରାଘିମା ଏବଂ ୧୮°୪୪'ରୁ ୧୯°୩୯' ଉତ୍ତର ଅକ୍ଷାଂଶ ମଧ୍ୟରେ ବ୍ୟାପ୍ତ। ଏହି ଜିଲ୍ଲାର ଦକ୍ଷିଣରେ [[ଆନ୍ଧ୍ରପ୍ରଦେଶ]]ର ଶ୍ରୀକାକୁଲମ ଜିଲ୍ଲା, ପଶ୍ଚିମରେ [[ରାୟଗଡ଼ା ଜିଲ୍ଲା]], ପୂର୍ବରେ [[ଗଞ୍ଜାମ ଜିଲ୍ଲା]] ଏବଂ ଉତ୍ତରରେ [[କନ୍ଧମାଳ ଜିଲ୍ଲା]] ଅବସ୍ଥିତ। ମୋଟ ୩,୮୫୦ ବର୍ଗ କିଲୋମିଟର ଆୟତନ ବିଶିଷ୍ଟ ଏହି ଜିଲ୍ଲାଟି '''ପୂର୍ବଘାଟ ପର୍ବତମାଳା'''ର ଏକ ଅଂଶବିଶେଷ ଅଟେ, ଯାହାର ଭୂପ୍ରକୃତି ମୁଖ୍ୟତଃ ବନ୍ଧୁର, ପାର୍ବତ୍ୟମୟ ଏବଂ ସଂକୀର୍ଣ୍ଣ ଉପତ୍ୟକାରେ ପରିପୂର୍ଣ୍ଣ। [[ବଂଶଧାରା ନଦୀ]]ର ଉପନଦୀ '''ମହେନ୍ଦ୍ରତନୟା''' ହେଉଛି ଏହି ଜିଲ୍ଲା ଦେଇ ପ୍ରବାହିତ ହେଉଥିବା ପ୍ରମୁଖ ନଦୀ। ଜିଲ୍ଲାର ସର୍ବୋଚ୍ଚ ଗିରିଶୃଙ୍ଗ ହେଉଛି ଐତିହାସିକ '''[[ମହେନ୍ଦ୍ରଗିରି|ମହେନ୍ଦ୍ରଗିରି]]''', ଯାହାର ଉଚ୍ଚତା ସମୁଦ୍ର ପତନଠାରୁ ୧,୫୦୧ ମିଟର (୪,୯୨୫ ଫୁଟ) ଅଟେ। ଏହା ବ୍ୟତୀତ ଟାଙ୍ଗିରି ପର୍ବତ (୧,୧୫୫ ମିଟର) ଏବଂ ଦଣ୍ଡମେରା ପର୍ବତ (୧,୧୦୩ ମିଟର) ଏହି ଅଞ୍ଚଳର ଅନ୍ୟ ଦୁଇଟି ପ୍ରମୁଖ ଉଚ୍ଚ ଶୃଙ୍ଗ। ଜିଲ୍ଲାର ସଦର ମହକୁମା [[ପାରଳାଖେମୁଣ୍ଡି]]ର ହାରାହାରି ଉଚ୍ଚତା ସମୁଦ୍ର ପତନଠାରୁ ପ୍ରାୟ ୧୪୫ ମିଟର (୪୭୬ ଫୁଟ) ଅଟେ। == ଜଳବାୟୁ == ଗଜପତି ଜିଲ୍ଲାରେ ମୁଖ୍ୟତଃ କ୍ରାନ୍ତୀୟ ମୌସୁମୀ ଜଳବାୟୁ ଅନୁଭୂତ ହୁଏ। ତେବେ ଉପକୂଳବର୍ତ୍ତୀ ସମତଳ ଅଞ୍ଚଳ ଏବଂ ପୂର୍ବଘାଟ ପର୍ବତମାଳାର ଉଚ୍ଚ ପାର୍ବତ୍ୟ ଅଞ୍ଚଳ ମଧ୍ୟରେ ଜଳବାୟୁର ସ୍ଥାନୀୟ ଭିନ୍ନତା ପରିଲକ୍ଷିତ ହୋଇଥାଏ। * '''ତାପମାତ୍ରା:''' ମଇ ମାସରେ ଗ୍ରୀଷ୍ମ ଋତୁ ତାର ଚରମ ସୀମାରେ ପହଞ୍ଚିଥାଏ, ଯେଉଁ ସମୟରେ ହାରାହାରି ସର୍ବୋଚ୍ଚ ତାପମାତ୍ରା ୩୮.୫° ସେଲସିୟସ ରହିଥାଏ। ପ୍ରଖର ଗ୍ରୀଷ୍ମ ପ୍ରବାହ ସମୟରେ ଅଭ୍ୟନ୍ତରୀଣ ଅଞ୍ଚଳରେ ଏହା ୪୬° ସେଲସିୟସ ପର୍ଯ୍ୟନ୍ତ ମଧ୍ୟ ବୃଦ୍ଧି ପାଇଥାଏ। ଅନ୍ୟପକ୍ଷରେ, ଶୀତଦିନେ ଜଳବାୟୁ ବେଶ୍ ଆରାମଦାୟକ ରହେ ଏବଂ ହାରାହାରି ସର୍ବନିମ୍ନ ତାପମାତ୍ରା ୧୫.୨° ସେଲସିୟସ ପର୍ଯ୍ୟନ୍ତ ହ୍ରାସ ପାଏ।<ref name="IMDPune-Orissa">{{cite book |title=Climate of Orissa |url=https://imdpune.gov.in |publisher=India Meteorological Department, Pune |page=125–128 |access-date=May 16, 2026}}</ref> * '''ବୃଷ୍ଟିପାତ:''' ଜିଲ୍ଲାରେ ବାର୍ଷିକ ହାରାହାରି ପ୍ରାୟ ୧୩୬୯.୧ ମିଲିମିଟର ବୃଷ୍ଟିପାତ ହୋଇଥାଏ। ଏହି ବୃଷ୍ଟିପାତ ମୁଖ୍ୟତଃ ଋତୁକାଳୀନ ଅଟେ; ମୋଟ ବାର୍ଷିକ ବୃଷ୍ଟିପାତର ପ୍ରାୟ ୮୦%ରୁ ୮୫% ଭାଗ କେବଳ ଜୁନରୁ ସେପ୍ଟେମ୍ବର ମାସ ମଧ୍ୟରେ ଦକ୍ଷିଣ-ପଶ୍ଚିମ ମୌସୁମୀ ବାୟୁ ପ୍ରଭାବରେ ସଂଘଟିତ ହୋଇଥାଏ।<ref name="IMD-Rainfall">{{cite report |title=Districtwise Monthly Normal Rainfall of Odisha (1991-2020) |url=https://imd.gov.in |publisher=[[India Meteorological Department]], Meteorological Centre Bhubaneswar |page=1 |access-date=May 16, 2026}}</ref> * '''ଆର୍ଦ୍ରତା:''' ମୌସୁମୀ ପ୍ରବାହ ସମୟରେ ଆପେକ୍ଷିକ ଆର୍ଦ୍ରତା ସର୍ବାଧିକ ରହିଥାଏ ଏବଂ ଏହା ୮୦%ରୁ ଅଧିକ (ଅଗଷ୍ଟ ମାସରେ ସର୍ବାଧିକ ୮୬%) ରେକର୍ଡ କରାଯାଏ। ନଭେମ୍ବର ମାସ ଶେଷ ଆଡ଼କୁ ଏହା ଧୀରେ ଧୀରେ ହ୍ରାସ ପାଇବାକୁ ଲାଗେ।<ref name="CGWB-Gajapati">{{cite report |title=Ground Water Information Booklet: Gajapati District |url=https://cgwb.gov.in |publisher=Ministry of Water Resources, Government of India |page=4 |access-date=May 16, 2026}}</ref> {{Weather box |location = ଗଜପତି ଜିଲ୍ଲା (ପାରଳାଖେମୁଣ୍ଡି) |metric first = yes |single line = yes |width = auto <!-- ତାପମାତ୍ରା (ସର୍ବୋଚ୍ଚ) --> |Jan high C = 29.9 |Feb high C = 31.8 |Mar high C = 35.5 |Apr high C = 37.8 |May high C = 38.5 |Jun high C = 33.7 |Jul high C = 30.5 |Aug high C = 30.4 |Sep high C = 31.4 |Oct high C = 31.2 |Nov high C = 30.1 |Dec high C = 28.7 |year high C = 32.5 <!-- ତାପମାତ୍ରା (ସର୍ବନିମ୍ନ) --> |Jan low C = 15.2 |Feb low C = 17.5 |Mar low C = 21.0 |Apr low C = 24.3 |May low C = 26.2 |Jun low C = 25.8 |Jul low C = 24.5 |Aug low C = 24.4 |Sep low C = 24.4 |Oct low C = 23.0 |Nov low C = 19.3 |Dec low C = 15.4 |year low C = 21.8 <!-- ବୃଷ୍ଟିପାତ ତଥ୍ୟ --> |precipitation colour = green |Jan precipitation mm = 9.4 |Feb precipitation mm = 18.5 |Mar precipitation mm = 35.5 |Apr precipitation mm = 69.2 |May precipitation mm = 108.7 |Jun precipitation mm = 185.7 |Jul precipitation mm = 244.9 |Aug precipitation mm = 250.9 |Sep precipitation mm = 222.9 |Oct precipitation mm = 177.9 |Nov precipitation mm = 38.6 |Dec precipitation mm = 6.9 |year precipitation mm = 1369.1 <!-- ବୃଷ୍ଟିପାତ ଦିନ ଗୁଡ଼ିକ --> |Jan precipitation days = 0.5 |Feb precipitation days = 1.0 |Mar precipitation days = 1.8 |Apr precipitation days = 3.4 |May precipitation days = 5.2 |Jun precipitation days = 9.5 |Jul precipitation days = 13.1 |Aug precipitation days = 13.0 |Sep precipitation days = 11.2 |Oct precipitation days = 7.6 |Nov precipitation days = 2.1 |Dec precipitation days = 0.6 |year precipitation days = 69.0 <!-- ଆପେକ୍ଷିକ ଆର୍ଦ୍ରତା --> |Jan humidity = 68 |Feb humidity = 69 |Mar humidity = 71 |Apr humidity = 74 |May humidity = 75 |Jun humidity = 80 |Jul humidity = 85 |Aug humidity = 86 |Sep humidity = 84 |Oct humidity = 81 |Nov humidity = 73 |Dec humidity = 67 |year humidity = 76 |source 1 = ଭାରତୀୟ ପାଣିପାଗ ବିଭାଗ (IMD)<ref name="IMD-Rainfall"/><ref name="IMDPune-Orissa"/> |source 2 = କେନ୍ଦ୍ରୀୟ ଭୂତଳ ଜଳ ବୋର୍ଡ (CGWB)<ref name="CGWB-Gajapati"/> }} == ପ୍ରାକୃତିକ ସମ୍ପଦ == ଗଜପତି ଜିଲ୍ଲାର ପ୍ରାୟ ୬୫% ଜନସଂଖ୍ୟା ମୁଖ୍ୟତଃ କୃଷି ଓ ପ୍ରାକୃତିକ ସମ୍ପଦ ଉପରେ ନିର୍ଭରଶୀଳ। ବିସ୍ତୃତ ଅରଣ୍ୟ, ଜଳଭଣ୍ଡାର ଏବଂ ଉର୍ବର ମୃତ୍ତିକା ଏହି ଜିଲ୍ଲାର ଅର୍ଥନୀତିକୁ ସମୃଦ୍ଧ କରିଛି। === ଅରଣ୍ୟ ସମ୍ପଦ === ଜିଲ୍ଲାର ମୋଟ ଭୌଗୋଳିକ ଆୟତନର ପ୍ରାୟ ୫୭% (୨,୪୯,୯୫୮ ହେକ୍ଟର) ଅଞ୍ଚଳ ଘନ ଅରଣ୍ୟ ଦ୍ୱାରା ଆଚ୍ଛାଦିତ, ଯାହା ଜୈବବିବିଧତାରେ ପରିପୂର୍ଣ୍ଣ। ଏହି ଅରଣ୍ୟକୁ ପ୍ରଶାସନିକ ସୁବିଧା ପାଇଁ ବିଭିନ୍ନ ଶ୍ରେଣୀରେ ବିଭକ୍ତ କରାଯାଇଛି: {| class="wikitable" style="text-align:center; width:100%;" |- ! style="background-color:#E6F2FF;" | ଅରଣ୍ୟର ପ୍ରକାରଭେଦ ! style="background-color:#E6F2FF;" | ଆୟତନ (ହେକ୍ଟରରେ) |- | style="text-align:left;" | ସଂରକ୍ଷିତ ଅରଣ୍ୟ|| ୧,୨୯,୮୦୦ |- | style="text-align:left;" | ସୁରକ୍ଷିତ ସଂରକ୍ଷିତ ଅରଣ୍ୟ|| ୫୭,୬୦୦ |- | style="text-align:left;" | ସୀମାଙ୍କିତ ସୁରକ୍ଷିତ ଅରଣ୍ୟ|| ୪୫,୨୦୦ |- | style="text-align:left;" | ଅସୀମାଙ୍କିତ ସୁରକ୍ଷିତ ଅରଣ୍ୟ|| ୧୪,୧୦୦ |- | style="text-align:left;" | ଗ୍ରାମ୍ୟ ଅରଣ୍ୟ || ୩,୨୫୮ |} === ଜଳ ସମ୍ପଦ ଓ ଜଳବିଜ୍ଞାନ === ଐତିହାସିକ ମହେନ୍ଦ୍ରଗିରି ପର୍ବତରୁ ବାହାରିଥିବା '''ମହେନ୍ଦ୍ରତନୟା ନଦୀ''' ଏହି ଜିଲ୍ଲାର ପ୍ରମୁଖ ନଦୀ। ଏହା ଜିଲ୍ଲା ମଧ୍ୟରେ ୭୨ କିଲୋମିଟର ପ୍ରବାହିତ ହେବା ପରେ ଆନ୍ଧ୍ରପ୍ରଦେଶର ବଂଶଧାରା ନଦୀରେ ଯାଇ ମିଶିଛି। ପୂର୍ବଘାଟ ପର୍ବତମାଳାର ଭୂତାତ୍ତ୍ୱିକ ଗଠନ ଯୋଗୁଁ ଏଠାରେ ''''ବୃକ୍ଷାକାର ଜଳ ନିଷ୍କାସନ ପ୍ରଣାଳୀ'''' ଦେଖିବାକୁ ମିଳେ। ଜିଲ୍ଲାରେ ସର୍ବମୋଟ ୧,୬୯୮ଟି ଛୋଟବଡ଼ ଜଳାଶୟ ରହିଥିବା ବେଳେ ୬ଟି ପ୍ରମୁଖ ଐତିହାସିକ ଜଳାଶୟ ରହିଛି: {| class="wikitable" style="text-align:center; width:100%;" |- ! style="background-color:#E6F2FF;" | ପ୍ରମୁଖ ଜଳାଶୟ ! style="background-color:#E6F2FF;" | ଆୟତନ (ହେକ୍ଟରରେ) |- | style="text-align:left;" | ଗଜପତି ସାଗର || ୨୫.୬ |- | style="text-align:left;" | ଜଗନ୍ନାଥ ସାଗର || ୧୯.୪ |- | style="text-align:left;" | ରାମ ସାଗର || ୧୫.୨ |- | style="text-align:left;" | ସୀତା ସାଗର || ୧୨.୮ |- | style="text-align:left;" | ରାଧା ସାଗର || ୧୧.୩ |- | style="text-align:left;" | କୃଷ୍ଣ ସାଗର || ୧୦.୯ |} === ମୃତ୍ତିକା === ଏହି ଅଞ୍ଚଳର ମାଟି କୃଷି ପାଇଁ ଅତ୍ୟନ୍ତ ଉପଯୋଗୀ। ଜିଲ୍ଲାରେ ମୁଖ୍ୟତଃ ତିନି ପ୍ରକାରର ମୃତ୍ତିକା ଦେଖାଯାଏ: * '''ଲାଲ୍ ବାଲିଆ ଓ ଦୋରସା ମାଟି:''' ଏହା ଜିଲ୍ଲାର ସର୍ବାଧିକ ୭୨% ଅଞ୍ଚଳରେ ଦେଖାଯାଏ। * '''ପଟୁ ମାଟି:''' ପ୍ରାୟ ୨୧% ଅଞ୍ଚଳ ଏହି ଉର୍ବର ନଦୀବେଷ୍ଟିତ ମାଟିରେ ଗଠିତ। * '''ମାଙ୍କଡ଼ା ମାଟି:''' ଅବଶିଷ୍ଟ ୭% ଅଞ୍ଚଳରେ ଏହି ମାଟି ରହିଛି। ଏହି ସମସ୍ତ ମୃତ୍ତିକା ମୁଖ୍ୟତଃ ଧାନ, ମକା, ଡାଲି ଜାତୀୟ ଶସ୍ୟ ଏବଂ ବିଭିନ୍ନ ପ୍ରକାରର ଉଦ୍ୟାନକୃଷି ପାଇଁ ବିଶେଷ ଭାବେ ଲାଭଦାୟକ। == ଗମନାଗମନ == ଜିଲ୍ଲାର ସଦର ମହକୁମା ପାରଳାଖେମୁଣ୍ଡି ସହିତ ରାଜ୍ୟ ତଥା ପଡ଼ୋଶୀ ରାଜ୍ୟର ବିଭିନ୍ନ ପ୍ରମୁଖ ସହରକୁ ଉନ୍ନତ ରେଳ ଏବଂ ସଡ଼କପଥ ରହିଛି। * '''ରେଳପଥ:''' [[ପାରଳାଖେମୁଣ୍ଡି ରେଳ ଷ୍ଟେସନ]] (ଷ୍ଟେସନ କୋଡ୍: PLH) ଐତିହାସିକ ନଉପଡ଼ା-ଗୁଣୁପୁର ବ୍ରାଞ୍ଚ ରେଳଲାଇନ୍‌ରେ ଅବସ୍ଥିତ। ଏହି ଷ୍ଟେସନ ମାଧ୍ୟମରେ ସହରଟି ରାଜଧାନୀ [[ଭୁବନେଶ୍ୱର]] (୨୯୨ କି.ମି.), ବିଶାଖାପାଟଣା (୨୩୬ କି.ମି.) ଏବଂ କଲିକତା (୭୮୦ କି.ମି.) ସହ ସିଧାସଳଖ ସଂଯୁକ୍ତ। * '''ସଡ଼କପଥ:''' ଉନ୍ନତ ରାଜ୍ୟ ତଥା ଜାତୀୟ ରାଜପଥ ମାଧ୍ୟମରେ ପାରଳାଖେମୁଣ୍ଡିରୁ ନିମ୍ନଲିଖିତ ସହରଗୁଡ଼ିକୁ ସହଜରେ ଯାତାୟାତ କରିହେବ: ** [[ବ୍ରହ୍ମପୁର]]: ୧୨୮ କି.ମି. (ଜାତୀୟ ରାଜପଥ-୫୯ ଦେଇ) ** [[ରାୟଗଡ଼ା]]: ୧୩୪ କି.ମି. (ରାଜ୍ୟ ରାଜପଥ-୪ ଦେଇ) ** ଶ୍ରୀକାକୁଲମ: ୬୭ କି.ମି. (ଜାତୀୟ ରାଜପଥ-୧୬ ଏବଂ ରାଜ୍ୟ ରାଜପଥ-୫ ଦେଇ) ଜିଲ୍ଲାରେ ସର୍ବମୋଟ '''୨,୪୫୦ କିଲୋମିଟର''' ପକ୍କା ସଡ଼କ ରହିଛି, ଯେଉଁଥିରେ ୧,୦୩୫ କି.ମି. ରାଜ୍ୟ ରାଜପଥ, ୬୧୨ କି.ମି. ଜିଲ୍ଲା ମୁଖ୍ୟ ରାସ୍ତା ଏବଂ ୮୦୩ କି.ମି. ଗ୍ରାମ୍ୟ ଉନ୍ନୟନ ରାସ୍ତା ଅନ୍ତର୍ଭୁକ୍ତ। == ପ୍ରଶାସନିକ ବ୍ୟବସ୍ଥା == ପ୍ରଶାସନିକ ପରିଚାଳନା ସୁବିଧା ଦୃଷ୍ଟିରୁ ଗଜପତି ଜିଲ୍ଲାକୁ ଗୋଟିଏ ଉପଖଣ୍ଡ ([[ପାରଳାଖେମୁଣ୍ଡି]]), ୭ଟି ତହସିଲ ଏବଂ ବ୍ଲକ୍‌ରେ ବିଭକ୍ତ କରାଯାଇଛି। ସେହିପରି ଆଇନ ଶୃଙ୍ଖଳା ରକ୍ଷା ତଥା ପୋଲିସ ପ୍ରଶାସନ ପରିଚାଳନା ପାଇଁ 'ଗଜପତି ପୋଲିସ ଜିଲ୍ଲା' ଅଧୀନରେ ସର୍ବମୋଟ ୧୧ଟି ଥାନା କାର୍ଯ୍ୟ କରୁଛି। ଉକ୍ତ ପ୍ରଶାସନିକ ବିଭାଜନର ସବିଶେଷ ତାଲିକା ନିମ୍ନରେ ପ୍ରଦାନ କରାଗଲା: <div style="display: flex; flex-wrap: wrap; gap: 2em; align-items: flex-start;"> <div style="flex: 1 1 300px;"> {| class="wikitable" style="width:100%; text-align:center; margin-top:0;" |+ ଗଜପତି ଜିଲ୍ଲାର ୭ଟି ବ୍ଲକ୍ ଏବଂ ତହସିଲ |- ! style="background-color:#E6F2FF; width:20%;" | କ୍ରମିକ ନଂ. ! style="background-color:#E6F2FF; width:80%;" | [[ପାରଳାଖେମୁଣ୍ଡି]] ଉପଖଣ୍ଡ ଅନ୍ତର୍ଗତ ବ୍ଲକ |- | ୧ || '''ଗୋଷାଣି''' |- | ୨ || '''ଗୁମ୍ମା''' |- | ୩ || '''ରାୟଗଡ଼ା''' |- | ୪ || '''ନୂଆଗଡ଼''' |- | ୫ || '''ମୋହନା''' |- | ୬ || '''କାଶୀନଗର''' |- | ୭ || '''ରାମଗିରି ଉଦୟଗିରି''' (ରା. ଉଦୟଗିରି) |} </div> <div style="flex: 1 1 300px;"> {| class="wikitable" style="width:100%; text-align:center; margin-top:0;" |+ ଜିଲ୍ଲାର ୧୧ଟି ପୋଲିସ ଥାନା |- ! style="background-color:#E6F2FF; width:20%;" | କ୍ରମିକ ନଂ. ! style="background-color:#E6F2FF; width:80%;" | ଥାନାର ନାମ |- | ୧ || [[ଅଡ଼ବା]] ଥାନା |- | ୨ || ମୋହନା ଥାନା |- | ୩ || ରାମଗିରି ଥାନା |- | ୪ || ରାମଗିରି ଉଦୟଗିରି ଥାନା |- | ୫ || ସେରଙ୍ଗ ଥାନା |- | ୬ || କାଶୀନଗର ଥାନା |- | ୭ || [[ପାରଳାଖେମୁଣ୍ଡି]] ଥାନା |- | ୮ || ଗୁରାଣ୍ଡି ଥାନା |- | ୯ || ଗାରାବନ୍ଧ ଥାନା |- | ୧୦ || ରାୟଗଡ଼ ଥାନା |- | ୧୧ || ଶକ୍ତି ଥାନା, [[ପାରଳାଖେମୁଣ୍ଡି]] |} </div> </div> == ଅର୍ଥନୀତି == ଗଜପତି ଜିଲ୍ଲାର ଅର୍ଥନୀତି ମୁଖ୍ୟତଃ କୃଷି ଏବଂ ଜଙ୍ଗଲଜାତ ଦ୍ରବ୍ୟ ଉପରେ ନିର୍ଭରଶୀଳ । ଜିଲ୍ଲାର ଅଧିକାଂଶ ଅଧିବାସୀ ନିଜର ଦୈନନ୍ଦିନ ଗୁଜୁରାଣ ମେଣ୍ଟାଇବା ପାଇଁ ଚାଷବାସ ଉପରେ ନିର୍ଭର କରିଥାଆନ୍ତି । ଏଠାରେ ମୁଖ୍ୟତଃ ଧାନ, ମାଣ୍ଡିଆ, ମକା ଏବଂ ବିଭିନ୍ନ ପ୍ରକାରର ଡାଲି ଜାତୀୟ ଶସ୍ୟ ଚାଷ କରାଯାଏ । ଏହା ବ୍ୟତୀତ ଆମ୍ବ, କାଜୁ, ସପୁରୀ ଭଳି ଫଳଚାଷ (ଉଦ୍ୟାନକୃଷି) ଜିଲ୍ଲାର ଅର୍ଥନୈତିକ ମେରୁଦଣ୍ଡକୁ ସୁଦୃଢ଼ କରିବାରେ ଏକ ପ୍ରମୁଖ ଭୂମିକା ଗ୍ରହଣ କରିଥାଏ । ଏକ ଆଦିବାସୀ ବହୁଳ ଅଞ୍ଚଳ ହୋଇଥିବାରୁ ସ୍ଥାନୀୟ ଲୋକେ ଜଙ୍ଗଲରୁ ମିଳୁଥିବା ନିତ୍ୟବ୍ୟବହାର୍ଯ୍ୟ ଦ୍ରବ୍ୟ ଯଥା: କେନ୍ଦୁପତ୍ର, ମହୁଲ, ଶିଆଳି ପତ୍ର, ଝୁଣା ଏବଂ ତେନ୍ତୁଳି ସଂଗ୍ରହ କରି ସେଗୁଡ଼ିକୁ ସ୍ଥାନୀୟ ହାଟରେ ବିକ୍ରି କରି ନିଜର ଜୀବିକା ନିର୍ବାହ କରିଥାଆନ୍ତି । ବୃହତ୍ ଶିଳ୍ପ ପ୍ରତିଷ୍ଠା କ୍ଷେତ୍ରରେ ଏହି ଜିଲ୍ଲାଟି ବିଶେଷ ଆଗେଇ ପାରିନାହିଁ । ତେବେ କୃଷି ଓ ଜଙ୍ଗଲଜାତ ଦ୍ରବ୍ୟ ଉପରେ ଆଧାରିତ କିଛି କ୍ଷୁଦ୍ର ଓ ମଧ୍ୟମ ଧରଣର ଉଦ୍ୟୋଗ (MSME) ତଥା କୁଟୀର ଶିଳ୍ପ ସ୍ଥାନୀୟ ଯୁବକମାନଙ୍କୁ କର୍ମସଂସ୍ଥାନ ଯୋଗାଉଛି । ୨୦୦୬ ମସିହାରେ କେନ୍ଦ୍ର ପଞ୍ଚାୟତିରାଜ ମନ୍ତ୍ରଣାଳୟ ଦ୍ୱାରା ପ୍ରକାଶିତ ରିପୋର୍ଟ ଅନୁଯାୟୀ, ଦେଶର ମୋଟ ୬୪୦ଟି ଜିଲ୍ଲା ମଧ୍ୟରୁ ଗଜପତିକୁ ଦେଶର ୨୫୦ଟି ସର୍ବାଧିକ ପଛୁଆ ଜିଲ୍ଲା ତାଲିକାରେ ଅନ୍ତର୍ଭୁକ୍ତ କରାଯାଇଥିଲା ।<ref name="brgf"/> ବର୍ତ୍ତମାନ କେନ୍ଦ୍ର ସରକାରଙ୍କ 'ପଛୁଆ ଅଞ୍ଚଳ ଅନୁଦାନ ପାଣ୍ଠି' (Backward Regions Grant Fund ବା BRGF) ଯୋଜନା ମାଧ୍ୟମରେ ଉନ୍ନୟନମୂଳକ କାର୍ଯ୍ୟ ପାଇଁ ଆର୍ଥିକ ସହାୟତା ପାଉଥିବା ଓଡ଼ିଶାର ୧୯ଟି ଜିଲ୍ଲା ମଧ୍ୟରୁ ଗଜପତି ଅନ୍ୟତମ ।<ref name="brgf">{{cite web|author=Ministry of Panchayati Raj |date=September 8, 2009 |title=A Note on the Backward Regions Grant Fund Programme |publisher=National Institute of Rural Development |url=http://www.nird.org.in/brgf/doc/brgf_BackgroundNote.pdf |access-date=September 27, 2011 |url-status=dead |archive-url=https://web.archive.org/web/20120405033402/http://www.nird.org.in/brgf/doc/brgf_BackgroundNote.pdf |archive-date=April 5, 2012 }}</ref> == ଜନସଂଖ୍ୟା == {| class="wikitable" style="float:right; margin:0 0 1em 1em; text-align:center;" |+ '''ଐତିହାସିକ ଜନସଂଖ୍ୟା''' |- ! style="background-color:#E6F2FF;" | ବର୍ଷ ! style="background-color:#E6F2FF;" | ଜନସଂଖ୍ୟା |- | ୧୯୦୧ || ୧,୮୪,୮୪୦ |- | ୧୯୧୧ || ୨,୦୫,୫୧୪ |- | ୧୯୨୧ || ୧,୯୮,୮୪୨ |- | ୧୯୩୧ || ୨,୨୫,୧୬୧ |- | ୧୯୪୧ || ୨,୫୨,୬୧୩ |- | ୧୯୫୧ || ୨,୬୨,୯୯୮ |- | ୧୯୬୧ || ୨,୮୫,୦୬୯ |- | ୧୯୭୧ || ୩,୪୮,୯୬୪ |- | ୧୯୮୧ || ୪,୦୨,୨୭୧ |- | ୧୯୯୧ || ୪,୫୪,୭୦୮ |- | ୨୦୦୧ || ୫,୧୮,୮୩୭ |- | ୨୦୧୧ || ୫,୭୭,୮୧୭ |- | ୨୦୨୩ || ୮,୦୩,୧୬୬ |- | ୨୦୨୫ || ୮,୨୬,୧୨୭ |} ୨୦୧୧ ଜନଗଣନା ଏବଂ ୨୦୨୪ର ସଦ୍ୟତମ ଆକଳନ ଅନୁଯାୟୀ, ଗଜପତି ଜିଲ୍ଲାର ମୋଟ ଜନସଂଖ୍ୟା ପ୍ରାୟ ୮,୧୪,୭୨୨ ଅଟେ। ଆକର୍ଷଣୀୟ ଭାବେ ଏହା [[ଭୁଟାନ]] ଦେଶ କିମ୍ବା ଆମେରିକାର ଉତ୍ତର ଡାକୋଟା ରାଜ୍ୟର ମୋଟ ଜନସଂଖ୍ୟା ସହ ପ୍ରାୟ ସମାନ। ଜନସଂଖ୍ୟା ଦୃଷ୍ଟିରୁ ଏହା ଭାରତର ୭୬୬ଟି ଜିଲ୍ଲା ମଧ୍ୟରେ ୫୭୩ତମ ସ୍ଥାନରେ ରହିଛି। ଜିଲ୍ଲାରେ ଜନସଂଖ୍ୟା ଘନତା ପ୍ରତି ବର୍ଗ କିଲୋମିଟରରେ ୨୧୨ ଜଣ ରହିଥିବା ବେଳେ ୨୦୦୧ରୁ ୨୦୧୧ ଦଶନ୍ଧି ମଧ୍ୟରେ ଜନସଂଖ୍ୟା ବୃଦ୍ଧି ହାର ୧୦.୯୯% ଥିଲା। ଗଜପତି ଜିଲ୍ଲାର ଲିଙ୍ଗ ଅନୁପାତ ରାଜ୍ୟର ଅନ୍ୟାନ୍ୟ ଅଞ୍ଚଳ ତୁଳନାରେ ବେଶ୍ ଆଶାଜନକ; ଏଠାରେ ପ୍ରତି ୧୦୦୦ ପୁରୁଷରେ ୧୦୪୬ ଜଣ ମହିଳା ଅଛନ୍ତି। ଜିଲ୍ଲାର ହାରାହାରି ସାକ୍ଷରତା ହାର ୫୪.୨୯% ରହିଛି। ଜିଲ୍ଲାର ମୋଟ ଜନସଂଖ୍ୟାର ମାତ୍ର ୧୨.୨୩% ଲୋକ ସହରାଞ୍ଚଳରେ ବାସ କରୁଥିବା ବେଳେ ଅଧିକାଂଶ ଲୋକ ଗ୍ରାମାଞ୍ଚଳରେ ରହନ୍ତି। ଏହା ଏକ ଆଦିବାସୀ ବହୁଳ ଜିଲ୍ଲା ହୋଇଥିବାରୁ ଏଠାରେ ଅନୁସୂଚିତ ଜନଜାତି (ST) ମୋଟ ଜନସଂଖ୍ୟାର ୫୪.୨୯% ଏବଂ ଅନୁସୂଚିତ ଜାତି (SC) ୬.୭୮% ଅଟନ୍ତି। {{clear}} === ଧର୍ମଗତ ବିବରଣୀ === ଗଜପତି ଜିଲ୍ଲାରେ ମୁଖ୍ୟତଃ ହିନ୍ଦୁ ଏବଂ ଖ୍ରୀଷ୍ଟିଆନ ଧର୍ମାବଲମ୍ବୀ ଲୋକ ବାସ କରନ୍ତି। ନିମ୍ନଲିଖିତ ବାର୍ ଗ୍ରାଫ୍‌ରେ ଏହାର ଶତକଡ଼ା ହାର ପ୍ରଦର୍ଶିତ କରାଯାଇଛି: {{Bar box |title=ଧର୍ମାବଲମ୍ବୀ (ଶତକଡ଼ା ହାରରେ) |titlebar=#E6F2FF |width=450px |bars= {{Bar percent|[[ହିନ୍ଦୁ ଧର୍ମ]]|#FF9933|61.12}} {{Bar percent|[[ଖ୍ରୀଷ୍ଟ ଧର୍ମ]]|#4682B4|37.98}} {{Bar percent|[[ବୌଦ୍ଧ ଧର୍ମ]]|#FFD700|0.38}} {{Bar percent|[[ଇସଲାମ ଧର୍ମ|ଇସଲାମ]]|#009E73|0.27}} {{Bar percent|ଅନ୍ୟାନ୍ୟ|gray|0.25}} }} === ପ୍ରଚଳିତ ଭାଷା === [[File:OpenSpeaks-srb-Ramani Dalbehera-OG-Aadhaar Experience 01.webm|thumb|ଜଣେ ସ୍ଥାନୀୟ ଅଧିବାସୀ ଗଜପତି ଜିଲ୍ଲାର ଦ୍ୱିତୀୟ ସର୍ବାଧିକ ପ୍ରଚଳିତ ଭାଷା [[ସୋରା ଭାଷା|ସୋରା]] କହୁଥିବାର ଏକ ଦୃଶ୍ୟ]] ଜିଲ୍ଲାରେ ସର୍ବାଧିକ ପ୍ରଚଳିତ ଭାଷା ହେଉଛି ଓଡ଼ିଆ (୪୧.୫୧%)। ଏହା ସହିତ ଆଦିବାସୀ ଜନଜାତିଙ୍କ ମଧ୍ୟରେ ସୋରା ଏବଂ କୁଇ ଭାଷାର ବ୍ୟାପକ ବ୍ୟବହାର ଦେଖିବାକୁ ମିଳେ। ସୀମାନ୍ତବର୍ତ୍ତୀ ଜିଲ୍ଲା ହୋଇଥିବାରୁ ଏଠାରେ ଅନେକ ଲୋକ ତେଲୁଗୁ ଭାଷା ମଧ୍ୟ କହିଥାଆନ୍ତି। {{Bar box |title=ପ୍ରଚଳିତ ଭାଷା (ଶତକଡ଼ା ହାରରେ) |titlebar=#E6F2FF |width=450px |bars= {{Bar percent|[[ଓଡ଼ିଆ ଭାଷା|ଓଡ଼ିଆ]]|#4682B4|41.51}} {{Bar percent|[[ସଉରା ଭାଷା|ସଉରା]]|#009E73|34.49}} {{Bar percent|[[ତେଲୁଗୁ ଭାଷା|ତେଲୁଗୁ]]|#E69F00|15.53}} {{Bar percent|[[କୁଇ ଭାଷା|କୁଇ]]|indigo|5.54}} {{Bar percent|କୁଭି|#56B4E9|1.25}} {{Bar percent|ଅନ୍ୟାନ୍ୟ|gray|1.68}} }} == ସଂସ୍କୃତି ଓ ଐତିହ୍ୟ == [[File:Idital Wall Painting.jpg|thumb|ସଉରା ଜନଜାତିର ପାରମ୍ପରିକ '''ଇଡିତାଲ୍ ଚିତ୍ରକଳା''']] ଗଜପତି ଜିଲ୍ଲାର ସଂସ୍କୃତି ଓ ଐତିହ୍ୟ ହେଉଛି ଆଦିବାସୀ ପରମ୍ପରା ଏବଂ ପୁରାତନ କିମ୍ବଦନ୍ତୀର ଏକ ଅପୂର୍ବ ମିଶ୍ରଣ। ପୂର୍ବଘାଟ ପର୍ବତମାଳାରେ ଅବସ୍ଥିତ ପବିତ୍ର ମହେନ୍ଦ୍ରଗିରି ପର୍ବତ ଭଗବାନ ପରଶୁରାମଙ୍କ ଚିରନ୍ତନ ତପସ୍ୟା ସ୍ଥଳ ବୋଲି ବିଶ୍ୱାସ କରାଯାଏ। ଏଠାରେ ମହାଭାରତ କାଳୀନ ପାଣ୍ଡବମାନଙ୍କ ଦ୍ୱାରା ନିର୍ମିତ ବୋଲାଯାଉଥିବା ପ୍ରାଚୀନ ଶିବ ମନ୍ଦିରମାନ ରହିଛି। ଭଗବାନ ଶିବ ହେଉଛନ୍ତି ପରଶୁରାମଙ୍କ ଗୁରୁ, ତେଣୁ ଏଠାରେ ପ୍ରତିବର୍ଷ ମହାଶିବରାତ୍ରି ଖୁବ୍ ଜାକଜମକରେ ପାଳନ କରାଯାଏ। ଏହି ଜିଲ୍ଲାର ସଂସ୍କୃତି ମୁଖ୍ୟତଃ 'ସଉରା' ଜନଜାତିଙ୍କ ଦ୍ୱାରା ଗଭୀର ଭାବେ ପ୍ରଭାବିତ। '''ସଉରାମାନଙ୍କର ପାରମ୍ପରିକ କାନ୍ଥ ଚିତ୍ରକଳା 'ଇଡିତାଲ୍' ଦେଶ ବିଦେଶରେ ବେଶ୍ ଆଦୃତ।''' ଏହି ଆକର୍ଷଣୀୟ ଚିତ୍ରକଳା ମାଧ୍ୟମରେ ସେମାନେ ସେମାନଙ୍କର ଇଷ୍ଟଦେବତା 'ଇଡିତାଲ୍' ଏବଂ ପୂର୍ବପୁରୁଷମାନଙ୍କୁ ପୂଜାର୍ଚ୍ଚନା କରିଥାଆନ୍ତି। ସାଧାରଣତଃ ମାଟି ଘରର '''ନାଲି କିମ୍ବା ମାଟିଆ ରଙ୍ଗର କାନ୍ଥ ଉପରେ ଚାଉଳ ବଟା (ପିଠଉ) ଏବଂ ବାଉଁଶ କାଠିର ତୁଳୀ ବ୍ୟବହାର କରି ଏହି ଚିତ୍ର ଅଙ୍କାଯାଏ'''। ଜ୍ୟାମିତିକ ଆକାରରେ ଅଙ୍କାଯାଉଥିବା ଏହି ଚିତ୍ରଗୁଡ଼ିକରେ ସୂର୍ଯ୍ୟ, ଚନ୍ଦ୍ର, ଜୀବନବୃକ୍ଷ, ହାତୀ, ଘୋଡ଼ା ଏବଂ ସଉରାମାନଙ୍କ ଦୈନନ୍ଦିନ ଜୀବନଶୈଳୀକୁ ଅତି ନିଖୁଣ ଭାବେ ଦର୍ଶାଯାଇଥାଏ। ଏହାଛଡ଼ା ଆଦିବାସୀ ଶରୀରରେ କରାଯାଉଥିବା ଟାଟୁ (Tantangbo) ମଧ୍ୟ ସେମାନଙ୍କ ସଂସ୍କୃତିର ଏକ ଅବିଚ୍ଛେଦ୍ୟ ଅଙ୍ଗ। ଭାଷା ଦୃଷ୍ଟିରୁ ଏଠାରେ ମୁଖ୍ୟତଃ ଓଡ଼ିଆ, ସଉରା ଏବଂ କୁଇ ଭାଷାର ପ୍ରଚଳନ ରହିଛି। ଜିଲ୍ଲାରେ ମକର ସଂକ୍ରାନ୍ତି ଭଳି ପର୍ବପର୍ବାଣି ମଧ୍ୟ ବେଶ୍ ଉତ୍ସାହର ସହ ପାଳିତ ହୁଏ। ଐତିହାସିକ ଦୃଷ୍ଟିକୋଣରୁ ପାରଳାଖେମୁଣ୍ଡିଠାରେ ଥିବା ଗଜପତି ରାଜପ୍ରାସାଦ ଏହି ଅଞ୍ଚଳର ଏକ ଗର୍ବ ଏବଂ ଗୌରବର ପ୍ରତୀକ। ପୁରାତନ ଯୁଦ୍ଧ କଳାର ପ୍ରତୀକ 'ପାଇକ ଆଖଡ଼ା' ବର୍ତ୍ତମାନ ଏଠାରେ ଏକ ପାରମ୍ପରିକ ସମର ନୃତ୍ୟ ଭାବେ ପ୍ରଦର୍ଶିତ ହେଉଛି। ଏସବୁ ବ୍ୟତୀତ ଜିରାଙ୍ଗଠାରେ ଥିବା ଦିବ୍ୟ 'ପଦ୍ମସମ୍ଭବ ମହାବିହାର' କେବଳ ଓଡ଼ିଶା ନୁହେଁ, ସମଗ୍ର ଏସିଆର ଏକ ପ୍ରମୁଖ ବୌଦ୍ଧ ସଂସ୍କୃତି ଓ ପର୍ଯ୍ୟଟନ କେନ୍ଦ୍ର ଭାବେ ଖ୍ୟାତି ଅର୍ଜନ କରିଛି। == ରାଜନୀତି == === ଓଡ଼ିଶା ବିଧାନ ସଭା === ଗଜପତି ଜିଲ୍ଲା ଅଧୀନରେ ଦୁଇଟି ବିଧାନ ସଭା ନିର୍ବାଚନ ମଣ୍ଡଳୀ ରହିଛି। ନିମ୍ନରେ ଏହି ନିର୍ବାଚନ ମଣ୍ଡଳୀ ଏବଂ ଏହାର ନିର୍ବାଚିତ ବିଧାୟକମାନଙ୍କ ସବିଶେଷ ତାଲିକା ପ୍ରଦାନ କରାଗଲା: {| class="wikitable sortable" style="text-align:center; width:100%;" |- ! style="background-color:#E6F2FF;" | ନିର୍ବାଚନ ମଣ୍ଡଳୀ ନଂ ! style="background-color:#E6F2FF;" | ନିର୍ବାଚନ ମଣ୍ଡଳୀ ! style="background-color:#E6F2FF;" | ସଂରକ୍ଷଣ ! style="background-color:#E6F2FF;" | ଅନ୍ତର୍ଭୁକ୍ତ ଅଞ୍ଚଳ (ବ୍ଲକ୍ ଓ ପୌରାଞ୍ଚଳ) ! style="background-color:#E6F2FF;" | ବର୍ତ୍ତମାନର ବିଧାୟକ ! style="background-color:#E6F2FF;" | ରାଜନୈତିକ ଦଳ |- ! ୧୩୬ | [[ମୋହନା (ବିଧାନ ସଭା ନିର୍ବାଚନ ମଣ୍ଡଳୀ)|ମୋହନା]] | ଅନୁସୂଚିତ ଜନଜାତି | ମୋହନା, ଆର. ଉଦୟଗିରି, ନୂଆଗଡ଼, ରାୟଗଡ଼ା | '''ଦାଶରଥି ଗମାଙ୍ଗ''' | style="background-color:#00BFFF; color:black;" | [[ଭାରତୀୟ ଜାତୀୟ କଂଗ୍ରେସ|କଂଗ୍ରେସ]] |- ! ୧୩୭ | [[ପାରଳାଖେମୁଣ୍ଡି (ବିଧାନ ସଭା ନିର୍ବାଚନ ମଣ୍ଡଳୀ)|ପାରଳାଖେମୁଣ୍ଡି]] | ଅଣ-ସଂରକ୍ଷିତ | ପାରଳାଖେମୁଣ୍ଡି (ପୌରପାଳିକା), କାଶୀନଗର (ଏନ.ଏ.ସି.), ଗୁମ୍ମା, କାଶୀନଗର, ଗୋସାଣୀ |'''ଇଂ. ରୂପେଶ କୁମାର ପାଣିଗ୍ରାହୀ''' | style="background-color:#6FA647; color:white;" | [[ବିଜୁ ଜନତା ଦଳ|ବିଜଦ]] |} === ଲୋକସଭା === ଗଜପତି ଜିଲ୍ଲାର ଉଭୟ ବିଧାନ ସଭା ଆସନ [[ବ୍ରହ୍ମପୁର (ଲୋକସଭା ନିର୍ବାଚନ ମଣ୍ଡଳୀ)|ବ୍ରହ୍ମପୁର ଲୋକସଭା ନିର୍ବାଚନ ମଣ୍ଡଳୀ]]ର ଅନ୍ତର୍ଭୁକ୍ତ ଅଟେ। ଏହି ନିର୍ବାଚନ ମଣ୍ଡଳୀରୁ ଜାତୀୟ ସ୍ତରରେ ପ୍ରତିନିଧିତ୍ୱ କରୁଥିବା ସାଂସଦଙ୍କ ବିବରଣୀ ନିମ୍ନରେ ଦିଆଗଲା: {| class="wikitable sortable" style="text-align:center; width:100%;" |- ! style="background-color:#E6F2FF;" | ଲୋକସଭା ନଂ ! style="background-color:#E6F2FF;" | ଲୋକସଭା ନିର୍ବାଚନ ମଣ୍ଡଳୀ ! style="background-color:#E6F2FF;" | ସଂରକ୍ଷଣ ! style="background-color:#E6F2FF;" | ଅନ୍ତର୍ଭୁକ୍ତ ବିଧାନ ସଭା ଆସନ ! style="background-color:#E6F2FF;" | ବର୍ତ୍ତମାନର ସାଂସଦ ! style="background-color:#E6F2FF;" | ରାଜନୈତିକ ଦଳ |- ! ୨୦ | [[ବ୍ରହ୍ମପୁର (ଲୋକସଭା ନିର୍ବାଚନ ମଣ୍ଡଳୀ)|ବ୍ରହ୍ମପୁର]] | ଅଣ-ସଂରକ୍ଷିତ | ମୋହନା ଏବଂ ପାରଳାଖେମୁଣ୍ଡି | '''ଡଃ. ପ୍ରଦୀପ କୁମାର ପାଣିଗ୍ରାହୀ''' | style="background-color:#FF9933; color:black;" | [[ଭାରତୀୟ ଜନତା ପାର୍ଟି|ଭାଜପା]] |} == ଆଧାର == {{Reflist}} rbvrx3k4n02ewe3x9voo4d41cve9e5o 595943 595942 2026-06-03T12:32:30Z ~2026-32953-67 42313 595943 wikitext text/x-wiki {{Short description|ଓଡ଼ିଶାର ଏକ ଦକ୍ଷିଣାଞ୍ଚଳ ଜିଲ୍ଲା}} {{Infobox | title = ଗଜପତି ଜିଲ୍ଲା | subheader = ଓଡ଼ିଶାର ପ୍ରଶାସନିକ ଜିଲ୍ଲା | image = <table style="width:100%; margin:0 auto; text-align:center; border:none; background:transparent;"><tr><td colspan="2" style="padding:2px;">[[File:Mahendragiri Hills.jpg|280px]]<br/>{{small|[[ମହେନ୍ଦ୍ରଗିରି|ମହେନ୍ଦ୍ରଗିରି ପର୍ବତମାଳା]]}}</td></tr><tr><td style="padding:2px; width:50%; vertical-align:top;">[[File:Khasada Waterfall Jiranga.jpg|138px]]<br/>{{small|ଖସଡ଼ା ଜଳପ୍ରପାତ}}</td><td style="padding:2px; width:50%; vertical-align:top;">[[File:Gandahati Waterfall.jpg|138px]]<br/>{{small|ଗଣ୍ଡାହାତୀ ଜଳପ୍ରପାତ}}</td></tr><tr><td style="padding:2px; width:50%; vertical-align:top;">[[File:B.N. Palace.jpg|138px]]<br/>{{small|ବି.ଏନ୍. ପ୍ରାସାଦ, ପାରଳାଖେମୁଣ୍ଡି}}</td><td style="padding:2px; width:50%; vertical-align:top;">[[File:Mahendragiri Temple, Mahendragiri.jpg|138px]]<br/>{{small|ମହେନ୍ଦ୍ରଗିରି ମନ୍ଦିର}}</td></tr><tr><td style="padding:2px; width:50%; vertical-align:top;">[[File:Padmasambhava Mahavihara Monastery.jpg|138px]]<br/>{{small|ପଦ୍ମସମ୍ଭବ ମହାବିହାର ବୌଦ୍ଧ ମନ୍ଦିର}}</td><td style="padding:2px; width:50%; vertical-align:top;">[[File:Gajapati Palace.jpeg|138px]]<br/>{{small|ଗଜପତି ପ୍ରାସାଦ}}</td></tr></table> | caption = ଗଜପତି ଜିଲ୍ଲାର ପ୍ରମୁଖ ପର୍ଯ୍ୟଟନ ଓ ଐତିହାସିକ ସ୍ଥଳସମୂହ | image2 = [[File:Gajapati in Odisha (India).svg|250px|ଓଡ଼ିଶାରେ ଗଜପତି ଜିଲ୍ଲାର ଅବସ୍ଥିତି]] | caption2 = ଓଡ଼ିଶାର ମାନଚିତ୍ରରେ ଗଜପତି ଜିଲ୍ଲାର ଅବସ୍ଥିତି (ନାଲି ରଙ୍ଗରେ) | label1 = ଦେଶ | data1 = [[ଭାରତ]] | label2 = ରାଜ୍ୟ | data2 = [[ଓଡ଼ିଶା]] | label3 = ପ୍ରଶାସନିକ ବିଭାଗ | data3 = ଦକ୍ଷିଣାଞ୍ଚଳ ଖଣ୍ଡ (ବ୍ରହ୍ମପୁର) | label4 = ସଦର ମହକୁମା | data4 = '''[[ପାରଳାଖେମୁଣ୍ଡି]]''' | label5 = ଜିଲ୍ଲା ଗଠନ | data5 = ୨ ଅକ୍ଟୋବର ୧୯୯୨ | label6 = ନାମକରଣ | data6 = [[କୃଷ୍ଣଚନ୍ଦ୍ର ଗଜପତି ନାରାୟଣ ଦେବ|ମହାରାଜା ଶ୍ରୀ କୃଷ୍ଣଚନ୍ଦ୍ର ଗଜପତି ଦେବ]] | label7 = ଜିଲ୍ଲାପାଳ | data7 = ଶ୍ରୀ ଅକ୍ଷୟ ସୁନୀଲ ଅଗ୍ରୱାଲ (ଭା.ପ୍ର.ସେ.) | label8 = ଆରକ୍ଷୀ ଅଧୀକ୍ଷକ (SP) | data8 = ଡଃ ସରବଣ ବିବେକ ଏମ୍ (ଭା.ପୋ.ସେ.) | label9 = ଆୟତନ | data9 = ୩,୮୫୦ କି.ମି.^୨ (୧୬ଶ) | label10 = ଜନସଂଖ୍ୟା (୨୦୨୬ ପ୍ରକ୍ଷେପଣ) | data10 = ୬,୫୨,୪୯୫ (୨୭ଶ) | label11 = ଜନସଂଖ୍ୟା ଘନତା | data11 = ୧୭୦/କି.ମି.² | label12 = ଲିଙ୍ଗ ଅନୁପାତ | data12 = ୧୦୪୩ ♀ / ୧୦୦୦ ♂ | label13 = ସାକ୍ଷରତା ହାର | data13 = ୬୯.୦୯% | label14 = ଗାଡ଼ି ପଞ୍ଜୀକରଣ ନଂ. | data14 = ଓଡି-୨୦ | label15 = ଭାଷା | data15 = [[ଓଡ଼ିଆ ଭାଷା|ଓଡ଼ିଆ]], [[ଇଂରାଜୀ ଭାଷା|ଇଂରାଜୀ]], [[ସଉରା ଭାଷା|ସଉରା]] ଏବଂ [[କୁଇ ଭାଷା|କୁଇ]] | label16 = ୱେବସାଇଟ୍ | data16 = [https://gajapati.nic.in/ gajapati.nic.in] }} '''ଗଜପତି ଜିଲ୍ଲା''' ହେଉଛି ଭାରତର [[ଓଡ଼ିଶା]] ରାଜ୍ୟର ଦକ୍ଷିଣାଞ୍ଚଳରେ ଅବସ୍ଥିତ ଏକ ପ୍ରଶାସନିକ ଜିଲ୍ଲା। ୧୯୯୨ ମସିହା ଅକ୍ଟୋବର ୨ ତାରିଖରେ ଏହାକୁ ପୂର୍ବତନ [[ଗଞ୍ଜାମ ଜିଲ୍ଲା]]ରୁ ଅଲଗା କରି ଏକ ସ୍ୱତନ୍ତ୍ର ଜିଲ୍ଲାର ମାନ୍ୟତା ଦିଆଯାଇଥିଲା। ୨୦୧୧ ଜନଗଣନା ଅନୁଯାୟୀ, ଓଡ଼ିଶାର ୩୦ଟି ଜିଲ୍ଲା ମଧ୍ୟରେ ଏହା [[ଦେବଗଡ଼ ଜିଲ୍ଲା|ଦେବଗଡ଼]] ଏବଂ [[ବୌଦ୍ଧ ଜିଲ୍ଲା|ବୌଦ୍ଧ]] ପରେ ତୃତୀୟ ସର୍ବନିମ୍ନ ଜନସଂଖ୍ୟା ବିଶିଷ୍ଟ ଜିଲ୍ଲା ଅଟେ। ସ୍ୱତନ୍ତ୍ର ଓଡ଼ିଶା ପ୍ରଦେଶ ଗଠନର ଅନ୍ୟତମ ପ୍ରଣେତା ତଥା ପାରଳାଖେମୁଣ୍ଡି ରାଜପ୍ରାସାଦର ସମ୍ରାଟ ଏବଂ ଓଡ଼ିଶାର ପ୍ରଥମ ପ୍ରଧାନମନ୍ତ୍ରୀ [[କୃଷ୍ଣଚନ୍ଦ୍ର ଗଜପତି ନାରାୟଣ ଦେବ|ମହାରାଜା ଶ୍ରୀ କୃଷ୍ଣଚନ୍ଦ୍ର ଗଜପତି ନାରାୟଣ ଦେବଙ୍କ]] ସ୍ମୃତି ଏବଂ ଗୌରବକୁ ଅକ୍ଷୁଣ୍ଣ ରଖିବା ପାଇଁ ଏହି ଜିଲ୍ଲାର ନାମକରଣ "ଗଜପତି" କରାଯାଇଛି। ଏହି ଜିଲ୍ଲାର ସଦର ମହକୁମା ହେଉଛି ଐତିହାସିକ ସହର [[ପାରଳାଖେମୁଣ୍ଡି]]। == ଇତିହାସ == ଗଜପତି ଜିଲ୍ଲାର ଇତିହାସ ପ୍ରାଚୀନ ପାରଳାଖେମୁଣ୍ଡି ରାଜ୍ୟ ଏବଂ ଓଡ଼ିଶାର ସୂର୍ଯ୍ୟବଂଶୀ [[ଗଜପତି ସାମ୍ରାଜ୍ୟ|ଗଜପତି ରାଜବଂଶ]] ସହ ଗଭୀର ଭାବେ ଜଡ଼ିତ। ଦ୍ୱାଦଶ ଶତାବ୍ଦୀରେ ପାରଳାଖେମୁଣ୍ଡି ବିଶାଳ ଖେମୁଣ୍ଡି ରାଜ୍ୟର ଅନ୍ତର୍ଭୁକ୍ତ ଥିଲା। ପରବର୍ତ୍ତୀ ସମୟରେ ଗଜପତି [[ମୁକୁନ୍ଦ ଦେବ]]ଙ୍କ ରାଜତ୍ୱ କାଳରେ ଖେମୁଣ୍ଡି ରାଜ୍ୟ ତିନି ଭାଗରେ ବିଭାଜିତ ହୋଇ [[ବଡ଼ଖେମୁଣ୍ଡି]], ସନାଖେମୁଣ୍ଡି ଏବଂ ପାରଳାଖେମୁଣ୍ଡି ଜମିଦାରୀ ଭାବେ ଆତ୍ମପ୍ରକାଶ କରିଥିଲା। ଏହି ବିଭାଜନ ପରେ ଶୁଭଲିଙ୍ଗ ଭାନୁଦେବ ପାରଳାଖେମୁଣ୍ଡିର ପ୍ରଥମ ସ୍ୱାଧୀନ ଶାସକ ହୋଇଥିଲେ। ମୋଗଲ ଏବଂ ମରହଟ୍ଟା ଶାସନ ସମୟରେ ମଧ୍ୟ ଏହି ରାଜବଂଶ ନିଜର ସାର୍ବଭୌମତ୍ୱ ବଜାୟ ରଖିଥିଲା। ୧୭୬୭ ମସିହାରେ ମହାରାଜା ଜଗନ୍ନାଥ ନାରାୟଣ ଦେବଙ୍କ ଶାସନ କାଳରେ ପାରଳାଖେମୁଣ୍ଡି ଇଂରେଜମାନଙ୍କ ଅଧୀନକୁ ଆସି ଏକ ସାମନ୍ତବାଦୀ ରାଜ୍ୟରେ ପରିଣତ ହୋଇଥିଲା। ବ୍ରିଟିଶ ପ୍ରଶାସକମାନଙ୍କ ସହ ବିବାଦ କାରଣରୁ ରାଜା ଜଗନ୍ନାଥ ନାରାୟଣ ଦେବ ଏବଂ ତାଙ୍କ ପୁତ୍ରଙ୍କୁ ବନ୍ଦୀ କରାଯିବା ଫଳରେ ରାଜ୍ୟ ବ୍ରିଟିଶମାନଙ୍କ ପ୍ରତ୍ୟକ୍ଷ ନିୟନ୍ତ୍ରଣକୁ ଆସିଥିଲା। ତେବେ ରାଜାଙ୍କୁ ବନ୍ଦୀ କରିବା ପ୍ରତିବାଦରେ ସ୍ଥାନୀୟ ଆଦିବାସୀ ଏବଂ [[ପାଇକ ବିଦ୍ରୋହ|ପାଇକମାନେ]] ଇଂରେଜମାନଙ୍କ ବିରୋଧରେ ବ୍ୟାପକ ବିଦ୍ରୋହ କରିଥିଲେ। ଏହି ପ୍ରବଳ ଜନଆନ୍ଦୋଳନ ଫଳରେ ବ୍ରିଟିଶ ସରକାର ବାଧ୍ୟ ହୋଇ ରାଜାଙ୍କୁ ପୁନର୍ବାର ସିଂହାସନ ଫେରାଇଥିଲେ।<ref name="Dāsa Sahitya Akademi 2002 pp. 97–99 ">{{cite book | last=Dāsa | first=P. | author2=Sahitya Akademi | title=Bhakta Kavi Gopāla Krishna | publisher=Sahitya Akademi | series=Makers of Indian literature | year=2002 | isbn=978-81-260-1201-5 | url=https://books.google.com/books?id=8LbXhwYq1uoC | language=en | pages=97–99}}</ref> ଓଡ଼ିଶା ସହ ମିଶ୍ରଣ ହେବା ପର୍ଯ୍ୟନ୍ତ ପାରଳାଖେମୁଣ୍ଡି ଏକ ସାମନ୍ତ ରାଜ୍ୟ ଭାବରେ ନିଜର ଶାସନଗତ ସ୍ଥିତି ବଜାୟ ରଖିଥିଲା।<ref name="Acharya 2008 p.1 ">{{cite book | last=Acharya | first=P. | title=National Movement and Politics in Orissa, 1920–1929 | publisher=SAGE Publications | series=SAGE Series in Modern Indian History | year=2008 | isbn=978-81-321-0001-0 | url=https://books.google.com/books?id=LoaHAwAAQBAJ | page=1}}</ref> ମହାରାଜା [[କୃଷ୍ଣ ଚନ୍ଦ୍ର ଗଜପତି|କୃଷ୍ଣଚନ୍ଦ୍ର ଗଜପତି ନାରାୟଣ ଦେବ]] [[ଉତ୍କଳ ସମ୍ମିଳନୀ]]ର ସକ୍ରିୟ ସଦସ୍ୟ ଭାବେ ଓଡ଼ିଆ ଭାଷାଭାଷୀ ଅଞ୍ଚଳଗୁଡ଼ିକୁ ଏକତ୍ର କରିବାରେ ପ୍ରମୁଖ ଭୂମିକା ଗ୍ରହଣ କରିଥିଲେ। ତାଙ୍କର ଏବଂ ଉତ୍କଳ ସମ୍ମିଳନୀର ନିରନ୍ତର ପ୍ରଚେଷ୍ଟା ଫଳରେ ୧ ଅପ୍ରେଲ ୧୯୩୬ ମସିହାରେ ସ୍ୱତନ୍ତ୍ର ଓଡ଼ିଶା ପ୍ରଦେଶ ଗଠିତ ହୋଇଥିଲା। ଏହି ସମୟରେ ବିଶାଖାପାଟଣା ଜିଲ୍ଲାରେ ଥିବା ପାରଳାଖେମୁଣ୍ଡି ରାଜ୍ୟକୁ ଦୁଇ ଭାଗରେ ବିଭକ୍ତ କରାଯାଇଥିଲା; ରାଜଧାନୀ ସମେତ ରାଜ୍ୟର ଅଧିକାଂଶ ଅଂଶ ନୂତନ ଓଡ଼ିଶା ପ୍ରଦେଶରେ ସାମିଲ ହୋଇଥିବା ବେଳେ ବଳକା ତେଲୁଗୁ ଭାଷାଭାଷୀ ଅଞ୍ଚଳ ମାଡ୍ରାସ ପ୍ରେସିଡେନ୍ସି (ମାନ୍ଦ୍ରାଜ ପ୍ରଦେଶ) ଅଧୀନରେ ରହିଯାଇଥିଲା।<ref name="Orissa Tourism Development Corporation Odisha (India). Dept. of Home 1980 p.87">{{cite book | author=Orissa Tourism Development Corporation | author2=Odisha (India). Dept. of Home | title=The Heritage of Odisha | publisher=Produced by Odisha Tourism Development Corporation for the Department of Home, Government of Odisha | year=1980 | url=https://books.google.com/books?id=DgdDAAAAYAAJ | page=87}}</ref><ref name="Devi 1992 p. 213">{{cite book | last=Devi | first=B. | title=Some Aspects of British Administration in Odisha, 1912–1936 | publisher=Academic Foundation | year=1992 | isbn=978-81-7188-072-0 | url=https://books.google.com/books?id=lBQQHizn788C&pg=PA213 | page=213}}</ref> == ଭୂଗୋଳ == [[File:Paddy Fields around the road from Munising to Seranga in Gajapati District.jpg|thumb|'''ଗଜପତି ଜିଲ୍ଲାର ମୁନିସିଂରୁ ସେରଙ୍ଗ ଯିବା ରାସ୍ତା ପାର୍ଶ୍ୱରେ ଦୃଶ୍ୟମାନ ହେଉଥିବା ଧାନ କ୍ଷେତ''']] ଗଜପତି ଜିଲ୍ଲା ଭାରତର [[ଓଡ଼ିଶା]] ରାଜ୍ୟର ଦକ୍ଷିଣ-ପୂର୍ବ ଦିଗରେ ଅବସ୍ଥିତ। ଏହାର ଭୌଗୋଳିକ ଅବସ୍ଥିତି ୮୩°୪୭'ରୁ ୮୪°୩୨' ପୂର୍ବ ଦ୍ରାଘିମା ଏବଂ ୧୮°୪୪'ରୁ ୧୯°୩୯' ଉତ୍ତର ଅକ୍ଷାଂଶ ମଧ୍ୟରେ ବ୍ୟାପ୍ତ। ଏହି ଜିଲ୍ଲାର ଦକ୍ଷିଣରେ [[ଆନ୍ଧ୍ରପ୍ରଦେଶ]]ର ଶ୍ରୀକାକୁଲମ ଜିଲ୍ଲା, ପଶ୍ଚିମରେ [[ରାୟଗଡ଼ା ଜିଲ୍ଲା]], ପୂର୍ବରେ [[ଗଞ୍ଜାମ ଜିଲ୍ଲା]] ଏବଂ ଉତ୍ତରରେ [[କନ୍ଧମାଳ ଜିଲ୍ଲା]] ଅବସ୍ଥିତ। ମୋଟ ୩,୮୫୦ ବର୍ଗ କିଲୋମିଟର ଆୟତନ ବିଶିଷ୍ଟ ଏହି ଜିଲ୍ଲାଟି '''ପୂର୍ବଘାଟ ପର୍ବତମାଳା'''ର ଏକ ଅଂଶବିଶେଷ ଅଟେ, ଯାହାର ଭୂପ୍ରକୃତି ମୁଖ୍ୟତଃ ବନ୍ଧୁର, ପାର୍ବତ୍ୟମୟ ଏବଂ ସଂକୀର୍ଣ୍ଣ ଉପତ୍ୟକାରେ ପରିପୂର୍ଣ୍ଣ। [[ବଂଶଧାରା ନଦୀ]]ର ଉପନଦୀ '''ମହେନ୍ଦ୍ରତନୟା''' ହେଉଛି ଏହି ଜିଲ୍ଲା ଦେଇ ପ୍ରବାହିତ ହେଉଥିବା ପ୍ରମୁଖ ନଦୀ। ଜିଲ୍ଲାର ସର୍ବୋଚ୍ଚ ଗିରିଶୃଙ୍ଗ ହେଉଛି ଐତିହାସିକ '''[[ମହେନ୍ଦ୍ରଗିରି|ମହେନ୍ଦ୍ରଗିରି]]''', ଯାହାର ଉଚ୍ଚତା ସମୁଦ୍ର ପତନଠାରୁ ୧,୫୦୧ ମିଟର (୪,୯୨୫ ଫୁଟ) ଅଟେ। ଏହା ବ୍ୟତୀତ ଟାଙ୍ଗିରି ପର୍ବତ (୧,୧୫୫ ମିଟର) ଏବଂ ଦଣ୍ଡମେରା ପର୍ବତ (୧,୧୦୩ ମିଟର) ଏହି ଅଞ୍ଚଳର ଅନ୍ୟ ଦୁଇଟି ପ୍ରମୁଖ ଉଚ୍ଚ ଶୃଙ୍ଗ। ଜିଲ୍ଲାର ସଦର ମହକୁମା [[ପାରଳାଖେମୁଣ୍ଡି]]ର ହାରାହାରି ଉଚ୍ଚତା ସମୁଦ୍ର ପତନଠାରୁ ପ୍ରାୟ ୧୪୫ ମିଟର (୪୭୬ ଫୁଟ) ଅଟେ। == ଜଳବାୟୁ == ଗଜପତି ଜିଲ୍ଲାରେ ମୁଖ୍ୟତଃ କ୍ରାନ୍ତୀୟ ମୌସୁମୀ ଜଳବାୟୁ ଅନୁଭୂତ ହୁଏ। ତେବେ ଉପକୂଳବର୍ତ୍ତୀ ସମତଳ ଅଞ୍ଚଳ ଏବଂ ପୂର୍ବଘାଟ ପର୍ବତମାଳାର ଉଚ୍ଚ ପାର୍ବତ୍ୟ ଅଞ୍ଚଳ ମଧ୍ୟରେ ଜଳବାୟୁର ସ୍ଥାନୀୟ ଭିନ୍ନତା ପରିଲକ୍ଷିତ ହୋଇଥାଏ। * '''ତାପମାତ୍ରା:''' ମଇ ମାସରେ ଗ୍ରୀଷ୍ମ ଋତୁ ତାର ଚରମ ସୀମାରେ ପହଞ୍ଚିଥାଏ, ଯେଉଁ ସମୟରେ ହାରାହାରି ସର୍ବୋଚ୍ଚ ତାପମାତ୍ରା ୩୮.୫° ସେଲସିୟସ ରହିଥାଏ। ପ୍ରଖର ଗ୍ରୀଷ୍ମ ପ୍ରବାହ ସମୟରେ ଅଭ୍ୟନ୍ତରୀଣ ଅଞ୍ଚଳରେ ଏହା ୪୬° ସେଲସିୟସ ପର୍ଯ୍ୟନ୍ତ ମଧ୍ୟ ବୃଦ୍ଧି ପାଇଥାଏ। ଅନ୍ୟପକ୍ଷରେ, ଶୀତଦିନେ ଜଳବାୟୁ ବେଶ୍ ଆରାମଦାୟକ ରହେ ଏବଂ ହାରାହାରି ସର୍ବନିମ୍ନ ତାପମାତ୍ରା ୧୫.୨° ସେଲସିୟସ ପର୍ଯ୍ୟନ୍ତ ହ୍ରାସ ପାଏ।<ref name="IMDPune-Orissa">{{cite book |title=Climate of Orissa |url=https://imdpune.gov.in |publisher=India Meteorological Department, Pune |page=125–128 |access-date=May 16, 2026}}</ref> * '''ବୃଷ୍ଟିପାତ:''' ଜିଲ୍ଲାରେ ବାର୍ଷିକ ହାରାହାରି ପ୍ରାୟ ୧୩୬୯.୧ ମିଲିମିଟର ବୃଷ୍ଟିପାତ ହୋଇଥାଏ। ଏହି ବୃଷ୍ଟିପାତ ମୁଖ୍ୟତଃ ଋତୁକାଳୀନ ଅଟେ; ମୋଟ ବାର୍ଷିକ ବୃଷ୍ଟିପାତର ପ୍ରାୟ ୮୦%ରୁ ୮୫% ଭାଗ କେବଳ ଜୁନରୁ ସେପ୍ଟେମ୍ବର ମାସ ମଧ୍ୟରେ ଦକ୍ଷିଣ-ପଶ୍ଚିମ ମୌସୁମୀ ବାୟୁ ପ୍ରଭାବରେ ସଂଘଟିତ ହୋଇଥାଏ।<ref name="IMD-Rainfall">{{cite report |title=Districtwise Monthly Normal Rainfall of Odisha (1991-2020) |url=https://imd.gov.in |publisher=[[India Meteorological Department]], Meteorological Centre Bhubaneswar |page=1 |access-date=May 16, 2026}}</ref> * '''ଆର୍ଦ୍ରତା:''' ମୌସୁମୀ ପ୍ରବାହ ସମୟରେ ଆପେକ୍ଷିକ ଆର୍ଦ୍ରତା ସର୍ବାଧିକ ରହିଥାଏ ଏବଂ ଏହା ୮୦%ରୁ ଅଧିକ (ଅଗଷ୍ଟ ମାସରେ ସର୍ବାଧିକ ୮୬%) ରେକର୍ଡ କରାଯାଏ। ନଭେମ୍ବର ମାସ ଶେଷ ଆଡ଼କୁ ଏହା ଧୀରେ ଧୀରେ ହ୍ରାସ ପାଇବାକୁ ଲାଗେ।<ref name="CGWB-Gajapati">{{cite report |title=Ground Water Information Booklet: Gajapati District |url=https://cgwb.gov.in |publisher=Ministry of Water Resources, Government of India |page=4 |access-date=May 16, 2026}}</ref> {{Weather box |location = ଗଜପତି ଜିଲ୍ଲା (ପାରଳାଖେମୁଣ୍ଡି) |metric first = yes |single line = yes |width = auto <!-- ତାପମାତ୍ରା (ସର୍ବୋଚ୍ଚ) --> |Jan high C = 29.9 |Feb high C = 31.8 |Mar high C = 35.5 |Apr high C = 37.8 |May high C = 38.5 |Jun high C = 33.7 |Jul high C = 30.5 |Aug high C = 30.4 |Sep high C = 31.4 |Oct high C = 31.2 |Nov high C = 30.1 |Dec high C = 28.7 |year high C = 32.5 <!-- ତାପମାତ୍ରା (ସର୍ବନିମ୍ନ) --> |Jan low C = 15.2 |Feb low C = 17.5 |Mar low C = 21.0 |Apr low C = 24.3 |May low C = 26.2 |Jun low C = 25.8 |Jul low C = 24.5 |Aug low C = 24.4 |Sep low C = 24.4 |Oct low C = 23.0 |Nov low C = 19.3 |Dec low C = 15.4 |year low C = 21.8 <!-- ବୃଷ୍ଟିପାତ ତଥ୍ୟ --> |precipitation colour = green |Jan precipitation mm = 9.4 |Feb precipitation mm = 18.5 |Mar precipitation mm = 35.5 |Apr precipitation mm = 69.2 |May precipitation mm = 108.7 |Jun precipitation mm = 185.7 |Jul precipitation mm = 244.9 |Aug precipitation mm = 250.9 |Sep precipitation mm = 222.9 |Oct precipitation mm = 177.9 |Nov precipitation mm = 38.6 |Dec precipitation mm = 6.9 |year precipitation mm = 1369.1 <!-- ବୃଷ୍ଟିପାତ ଦିନ ଗୁଡ଼ିକ --> |Jan precipitation days = 0.5 |Feb precipitation days = 1.0 |Mar precipitation days = 1.8 |Apr precipitation days = 3.4 |May precipitation days = 5.2 |Jun precipitation days = 9.5 |Jul precipitation days = 13.1 |Aug precipitation days = 13.0 |Sep precipitation days = 11.2 |Oct precipitation days = 7.6 |Nov precipitation days = 2.1 |Dec precipitation days = 0.6 |year precipitation days = 69.0 <!-- ଆପେକ୍ଷିକ ଆର୍ଦ୍ରତା --> |Jan humidity = 68 |Feb humidity = 69 |Mar humidity = 71 |Apr humidity = 74 |May humidity = 75 |Jun humidity = 80 |Jul humidity = 85 |Aug humidity = 86 |Sep humidity = 84 |Oct humidity = 81 |Nov humidity = 73 |Dec humidity = 67 |year humidity = 76 |source 1 = ଭାରତୀୟ ପାଣିପାଗ ବିଭାଗ (IMD)<ref name="IMD-Rainfall"/><ref name="IMDPune-Orissa"/> |source 2 = କେନ୍ଦ୍ରୀୟ ଭୂତଳ ଜଳ ବୋର୍ଡ (CGWB)<ref name="CGWB-Gajapati"/> }} == ପ୍ରାକୃତିକ ସମ୍ପଦ == ଗଜପତି ଜିଲ୍ଲାର ପ୍ରାୟ ୬୫% ଜନସଂଖ୍ୟା ମୁଖ୍ୟତଃ କୃଷି ଓ ପ୍ରାକୃତିକ ସମ୍ପଦ ଉପରେ ନିର୍ଭରଶୀଳ। ବିସ୍ତୃତ ଅରଣ୍ୟ, ଜଳଭଣ୍ଡାର ଏବଂ ଉର୍ବର ମୃତ୍ତିକା ଏହି ଜିଲ୍ଲାର ଅର୍ଥନୀତିକୁ ସମୃଦ୍ଧ କରିଛି। === ଅରଣ୍ୟ ସମ୍ପଦ === ଜିଲ୍ଲାର ମୋଟ ଭୌଗୋଳିକ ଆୟତନର ପ୍ରାୟ ୫୭% (୨,୪୯,୯୫୮ ହେକ୍ଟର) ଅଞ୍ଚଳ ଘନ ଅରଣ୍ୟ ଦ୍ୱାରା ଆଚ୍ଛାଦିତ, ଯାହା ଜୈବବିବିଧତାରେ ପରିପୂର୍ଣ୍ଣ। ଏହି ଅରଣ୍ୟକୁ ପ୍ରଶାସନିକ ସୁବିଧା ପାଇଁ ବିଭିନ୍ନ ଶ୍ରେଣୀରେ ବିଭକ୍ତ କରାଯାଇଛି: {| class="wikitable" style="text-align:center; width:100%;" |- ! style="background-color:#E6F2FF;" | ଅରଣ୍ୟର ପ୍ରକାରଭେଦ ! style="background-color:#E6F2FF;" | ଆୟତନ (ହେକ୍ଟରରେ) |- | style="text-align:left;" | ସଂରକ୍ଷିତ ଅରଣ୍ୟ|| ୧,୨୯,୮୦୦ |- | style="text-align:left;" | ସୁରକ୍ଷିତ ସଂରକ୍ଷିତ ଅରଣ୍ୟ|| ୫୭,୬୦୦ |- | style="text-align:left;" | ସୀମାଙ୍କିତ ସୁରକ୍ଷିତ ଅରଣ୍ୟ|| ୪୫,୨୦୦ |- | style="text-align:left;" | ଅସୀମାଙ୍କିତ ସୁରକ୍ଷିତ ଅରଣ୍ୟ|| ୧୪,୧୦୦ |- | style="text-align:left;" | ଗ୍ରାମ୍ୟ ଅରଣ୍ୟ || ୩,୨୫୮ |} === ଜଳ ସମ୍ପଦ ଓ ଜଳବିଜ୍ଞାନ === ଐତିହାସିକ ମହେନ୍ଦ୍ରଗିରି ପର୍ବତରୁ ବାହାରିଥିବା '''ମହେନ୍ଦ୍ରତନୟା ନଦୀ''' ଏହି ଜିଲ୍ଲାର ପ୍ରମୁଖ ନଦୀ। ଏହା ଜିଲ୍ଲା ମଧ୍ୟରେ ୭୨ କିଲୋମିଟର ପ୍ରବାହିତ ହେବା ପରେ ଆନ୍ଧ୍ରପ୍ରଦେଶର ବଂଶଧାରା ନଦୀରେ ଯାଇ ମିଶିଛି। ପୂର୍ବଘାଟ ପର୍ବତମାଳାର ଭୂତାତ୍ତ୍ୱିକ ଗଠନ ଯୋଗୁଁ ଏଠାରେ ''''ବୃକ୍ଷାକାର ଜଳ ନିଷ୍କାସନ ପ୍ରଣାଳୀ'''' ଦେଖିବାକୁ ମିଳେ। ଜିଲ୍ଲାରେ ସର୍ବମୋଟ ୧,୬୯୮ଟି ଛୋଟବଡ଼ ଜଳାଶୟ ରହିଥିବା ବେଳେ ୬ଟି ପ୍ରମୁଖ ଐତିହାସିକ ଜଳାଶୟ ରହିଛି: {| class="wikitable" style="text-align:center; width:100%;" |- ! style="background-color:#E6F2FF;" | ପ୍ରମୁଖ ଜଳାଶୟ ! style="background-color:#E6F2FF;" | ଆୟତନ (ହେକ୍ଟରରେ) |- | style="text-align:left;" | ଗଜପତି ସାଗର || ୨୫.୬ |- | style="text-align:left;" | ଜଗନ୍ନାଥ ସାଗର || ୧୯.୪ |- | style="text-align:left;" | ରାମ ସାଗର || ୧୫.୨ |- | style="text-align:left;" | ସୀତା ସାଗର || ୧୨.୮ |- | style="text-align:left;" | ରାଧା ସାଗର || ୧୧.୩ |- | style="text-align:left;" | କୃଷ୍ଣ ସାଗର || ୧୦.୯ |} === ମୃତ୍ତିକା === ଏହି ଅଞ୍ଚଳର ମାଟି କୃଷି ପାଇଁ ଅତ୍ୟନ୍ତ ଉପଯୋଗୀ। ଜିଲ୍ଲାରେ ମୁଖ୍ୟତଃ ତିନି ପ୍ରକାରର ମୃତ୍ତିକା ଦେଖାଯାଏ: * '''ଲାଲ୍ ବାଲିଆ ଓ ଦୋରସା ମାଟି:''' ଏହା ଜିଲ୍ଲାର ସର୍ବାଧିକ ୭୨% ଅଞ୍ଚଳରେ ଦେଖାଯାଏ। * '''ପଟୁ ମାଟି:''' ପ୍ରାୟ ୨୧% ଅଞ୍ଚଳ ଏହି ଉର୍ବର ନଦୀବେଷ୍ଟିତ ମାଟିରେ ଗଠିତ। * '''ମାଙ୍କଡ଼ା ମାଟି:''' ଅବଶିଷ୍ଟ ୭% ଅଞ୍ଚଳରେ ଏହି ମାଟି ରହିଛି। ଏହି ସମସ୍ତ ମୃତ୍ତିକା ମୁଖ୍ୟତଃ ଧାନ, ମକା, ଡାଲି ଜାତୀୟ ଶସ୍ୟ ଏବଂ ବିଭିନ୍ନ ପ୍ରକାରର ଉଦ୍ୟାନକୃଷି ପାଇଁ ବିଶେଷ ଭାବେ ଲାଭଦାୟକ। == ଗମନାଗମନ == ଜିଲ୍ଲାର ସଦର ମହକୁମା ପାରଳାଖେମୁଣ୍ଡି ସହିତ ରାଜ୍ୟ ତଥା ପଡ଼ୋଶୀ ରାଜ୍ୟର ବିଭିନ୍ନ ପ୍ରମୁଖ ସହରକୁ ଉନ୍ନତ ରେଳ ଏବଂ ସଡ଼କପଥ ରହିଛି। * '''ରେଳପଥ:''' [[ପାରଳାଖେମୁଣ୍ଡି ରେଳ ଷ୍ଟେସନ]] (ଷ୍ଟେସନ କୋଡ୍: PLH) ଐତିହାସିକ ନଉପଡ଼ା-ଗୁଣୁପୁର ବ୍ରାଞ୍ଚ ରେଳଲାଇନ୍‌ରେ ଅବସ୍ଥିତ। ଏହି ଷ୍ଟେସନ ମାଧ୍ୟମରେ ସହରଟି ରାଜଧାନୀ [[ଭୁବନେଶ୍ୱର]] (୨୯୨ କି.ମି.), ବିଶାଖାପାଟଣା (୨୩୬ କି.ମି.) ଏବଂ କଲିକତା (୭୮୦ କି.ମି.) ସହ ସିଧାସଳଖ ସଂଯୁକ୍ତ। * '''ସଡ଼କପଥ:''' ଉନ୍ନତ ରାଜ୍ୟ ତଥା ଜାତୀୟ ରାଜପଥ ମାଧ୍ୟମରେ ପାରଳାଖେମୁଣ୍ଡିରୁ ନିମ୍ନଲିଖିତ ସହରଗୁଡ଼ିକୁ ସହଜରେ ଯାତାୟାତ କରିହେବ: ** [[ବ୍ରହ୍ମପୁର]]: ୧୨୮ କି.ମି. (ଜାତୀୟ ରାଜପଥ-୫୯ ଦେଇ) ** [[ରାୟଗଡ଼ା]]: ୧୩୪ କି.ମି. (ରାଜ୍ୟ ରାଜପଥ-୪ ଦେଇ) ** ଶ୍ରୀକାକୁଲମ: ୬୭ କି.ମି. (ଜାତୀୟ ରାଜପଥ-୧୬ ଏବଂ ରାଜ୍ୟ ରାଜପଥ-୫ ଦେଇ) ଜିଲ୍ଲାରେ ସର୍ବମୋଟ '''୨,୪୫୦ କିଲୋମିଟର''' ପକ୍କା ସଡ଼କ ରହିଛି, ଯେଉଁଥିରେ ୧,୦୩୫ କି.ମି. ରାଜ୍ୟ ରାଜପଥ, ୬୧୨ କି.ମି. ଜିଲ୍ଲା ମୁଖ୍ୟ ରାସ୍ତା ଏବଂ ୮୦୩ କି.ମି. ଗ୍ରାମ୍ୟ ଉନ୍ନୟନ ରାସ୍ତା ଅନ୍ତର୍ଭୁକ୍ତ। == ପ୍ରଶାସନିକ ବ୍ୟବସ୍ଥା == ପ୍ରଶାସନିକ ପରିଚାଳନା ସୁବିଧା ଦୃଷ୍ଟିରୁ ଗଜପତି ଜିଲ୍ଲାକୁ ଗୋଟିଏ ଉପଖଣ୍ଡ ([[ପାରଳାଖେମୁଣ୍ଡି]]), ୭ଟି ତହସିଲ ଏବଂ ବ୍ଲକ୍‌ରେ ବିଭକ୍ତ କରାଯାଇଛି। ସେହିପରି ଆଇନ ଶୃଙ୍ଖଳା ରକ୍ଷା ତଥା ପୋଲିସ ପ୍ରଶାସନ ପରିଚାଳନା ପାଇଁ 'ଗଜପତି ପୋଲିସ ଜିଲ୍ଲା' ଅଧୀନରେ ସର୍ବମୋଟ ୧୧ଟି ଥାନା କାର୍ଯ୍ୟ କରୁଛି। ଉକ୍ତ ପ୍ରଶାସନିକ ବିଭାଜନର ସବିଶେଷ ତାଲିକା ନିମ୍ନରେ ପ୍ରଦାନ କରାଗଲା: <div style="display: flex; flex-wrap: wrap; gap: 2em; align-items: flex-start;"> <div style="flex: 1 1 300px;"> {| class="wikitable" style="width:100%; text-align:center; margin-top:0;" |+ ଗଜପତି ଜିଲ୍ଲାର ୭ଟି ବ୍ଲକ୍ ଏବଂ ତହସିଲ |- ! style="background-color:#E6F2FF; width:20%;" | କ୍ରମିକ ନଂ. ! style="background-color:#E6F2FF; width:80%;" | [[ପାରଳାଖେମୁଣ୍ଡି]] ଉପଖଣ୍ଡ ଅନ୍ତର୍ଗତ ପଞ୍ଚାୟତ ସମିତି |- | ୧ || '''ଗୋଷାଣି''' |- | ୨ || '''ଗୁମ୍ମା''' |- | ୩ || '''ରାୟଗଡ଼ା''' |- | ୪ || '''ନୂଆଗଡ଼''' |- | ୫ || '''ମୋହନା''' |- | ୬ || '''କାଶୀନଗର''' |- | ୭ || '''ରାମଗିରି ଉଦୟଗିରି''' (ରା. ଉଦୟଗିରି) |} </div> <div style="flex: 1 1 300px;"> {| class="wikitable" style="width:100%; text-align:center; margin-top:0;" |+ ଜିଲ୍ଲାର ୧୧ଟି ପୋଲିସ ଥାନା |- ! style="background-color:#E6F2FF; width:20%;" | କ୍ରମିକ ନଂ. ! style="background-color:#E6F2FF; width:80%;" | ଥାନାର ନାମ |- | ୧ || [[ଅଡ଼ବା]] ଥାନା |- | ୨ || ମୋହନା ଥାନା |- | ୩ || ରାମଗିରି ଥାନା |- | ୪ || ରାମଗିରି ଉଦୟଗିରି ଥାନା |- | ୫ || ସେରଙ୍ଗ ଥାନା |- | ୬ || କାଶୀନଗର ଥାନା |- | ୭ || [[ପାରଳାଖେମୁଣ୍ଡି]] ଥାନା |- | ୮ || ଗୁରାଣ୍ଡି ଥାନା |- | ୯ || ଗାରାବନ୍ଧ ଥାନା |- | ୧୦ || ରାୟଗଡ଼ ଥାନା |- | ୧୧ || ଶକ୍ତି ଥାନା, [[ପାରଳାଖେମୁଣ୍ଡି]] |} </div> </div> == ଅର୍ଥନୀତି == ଗଜପତି ଜିଲ୍ଲାର ଅର୍ଥନୀତି ମୁଖ୍ୟତଃ କୃଷି ଏବଂ ଜଙ୍ଗଲଜାତ ଦ୍ରବ୍ୟ ଉପରେ ନିର୍ଭରଶୀଳ । ଜିଲ୍ଲାର ଅଧିକାଂଶ ଅଧିବାସୀ ନିଜର ଦୈନନ୍ଦିନ ଗୁଜୁରାଣ ମେଣ୍ଟାଇବା ପାଇଁ ଚାଷବାସ ଉପରେ ନିର୍ଭର କରିଥାଆନ୍ତି । ଏଠାରେ ମୁଖ୍ୟତଃ ଧାନ, ମାଣ୍ଡିଆ, ମକା ଏବଂ ବିଭିନ୍ନ ପ୍ରକାରର ଡାଲି ଜାତୀୟ ଶସ୍ୟ ଚାଷ କରାଯାଏ । ଏହା ବ୍ୟତୀତ ଆମ୍ବ, କାଜୁ, ସପୁରୀ ଭଳି ଫଳଚାଷ (ଉଦ୍ୟାନକୃଷି) ଜିଲ୍ଲାର ଅର୍ଥନୈତିକ ମେରୁଦଣ୍ଡକୁ ସୁଦୃଢ଼ କରିବାରେ ଏକ ପ୍ରମୁଖ ଭୂମିକା ଗ୍ରହଣ କରିଥାଏ । ଏକ ଆଦିବାସୀ ବହୁଳ ଅଞ୍ଚଳ ହୋଇଥିବାରୁ ସ୍ଥାନୀୟ ଲୋକେ ଜଙ୍ଗଲରୁ ମିଳୁଥିବା ନିତ୍ୟବ୍ୟବହାର୍ଯ୍ୟ ଦ୍ରବ୍ୟ ଯଥା: କେନ୍ଦୁପତ୍ର, ମହୁଲ, ଶିଆଳି ପତ୍ର, ଝୁଣା ଏବଂ ତେନ୍ତୁଳି ସଂଗ୍ରହ କରି ସେଗୁଡ଼ିକୁ ସ୍ଥାନୀୟ ହାଟରେ ବିକ୍ରି କରି ନିଜର ଜୀବିକା ନିର୍ବାହ କରିଥାଆନ୍ତି । ବୃହତ୍ ଶିଳ୍ପ ପ୍ରତିଷ୍ଠା କ୍ଷେତ୍ରରେ ଏହି ଜିଲ୍ଲାଟି ବିଶେଷ ଆଗେଇ ପାରିନାହିଁ । ତେବେ କୃଷି ଓ ଜଙ୍ଗଲଜାତ ଦ୍ରବ୍ୟ ଉପରେ ଆଧାରିତ କିଛି କ୍ଷୁଦ୍ର ଓ ମଧ୍ୟମ ଧରଣର ଉଦ୍ୟୋଗ (MSME) ତଥା କୁଟୀର ଶିଳ୍ପ ସ୍ଥାନୀୟ ଯୁବକମାନଙ୍କୁ କର୍ମସଂସ୍ଥାନ ଯୋଗାଉଛି । ୨୦୦୬ ମସିହାରେ କେନ୍ଦ୍ର ପଞ୍ଚାୟତିରାଜ ମନ୍ତ୍ରଣାଳୟ ଦ୍ୱାରା ପ୍ରକାଶିତ ରିପୋର୍ଟ ଅନୁଯାୟୀ, ଦେଶର ମୋଟ ୬୪୦ଟି ଜିଲ୍ଲା ମଧ୍ୟରୁ ଗଜପତିକୁ ଦେଶର ୨୫୦ଟି ସର୍ବାଧିକ ପଛୁଆ ଜିଲ୍ଲା ତାଲିକାରେ ଅନ୍ତର୍ଭୁକ୍ତ କରାଯାଇଥିଲା ।<ref name="brgf"/> ବର୍ତ୍ତମାନ କେନ୍ଦ୍ର ସରକାରଙ୍କ 'ପଛୁଆ ଅଞ୍ଚଳ ଅନୁଦାନ ପାଣ୍ଠି' (Backward Regions Grant Fund ବା BRGF) ଯୋଜନା ମାଧ୍ୟମରେ ଉନ୍ନୟନମୂଳକ କାର୍ଯ୍ୟ ପାଇଁ ଆର୍ଥିକ ସହାୟତା ପାଉଥିବା ଓଡ଼ିଶାର ୧୯ଟି ଜିଲ୍ଲା ମଧ୍ୟରୁ ଗଜପତି ଅନ୍ୟତମ ।<ref name="brgf">{{cite web|author=Ministry of Panchayati Raj |date=September 8, 2009 |title=A Note on the Backward Regions Grant Fund Programme |publisher=National Institute of Rural Development |url=http://www.nird.org.in/brgf/doc/brgf_BackgroundNote.pdf |access-date=September 27, 2011 |url-status=dead |archive-url=https://web.archive.org/web/20120405033402/http://www.nird.org.in/brgf/doc/brgf_BackgroundNote.pdf |archive-date=April 5, 2012 }}</ref> == ଜନସଂଖ୍ୟା == {| class="wikitable" style="float:right; margin:0 0 1em 1em; text-align:center;" |+ '''ଐତିହାସିକ ଜନସଂଖ୍ୟା''' |- ! style="background-color:#E6F2FF;" | ବର୍ଷ ! style="background-color:#E6F2FF;" | ଜନସଂଖ୍ୟା |- | ୧୯୦୧ || ୧,୮୪,୮୪୦ |- | ୧୯୧୧ || ୨,୦୫,୫୧୪ |- | ୧୯୨୧ || ୧,୯୮,୮୪୨ |- | ୧୯୩୧ || ୨,୨୫,୧୬୧ |- | ୧୯୪୧ || ୨,୫୨,୬୧୩ |- | ୧୯୫୧ || ୨,୬୨,୯୯୮ |- | ୧୯୬୧ || ୨,୮୫,୦୬୯ |- | ୧୯୭୧ || ୩,୪୮,୯୬୪ |- | ୧୯୮୧ || ୪,୦୨,୨୭୧ |- | ୧୯୯୧ || ୪,୫୪,୭୦୮ |- | ୨୦୦୧ || ୫,୧୮,୮୩୭ |- | ୨୦୧୧ || ୫,୭୭,୮୧୭ |- | ୨୦୨୩ || ୮,୦୩,୧୬୬ |- | ୨୦୨୫ || ୮,୨୬,୧୨୭ |} ୨୦୧୧ ଜନଗଣନା ଏବଂ ୨୦୨୪ର ସଦ୍ୟତମ ଆକଳନ ଅନୁଯାୟୀ, ଗଜପତି ଜିଲ୍ଲାର ମୋଟ ଜନସଂଖ୍ୟା ପ୍ରାୟ ୮,୧୪,୭୨୨ ଅଟେ। ଆକର୍ଷଣୀୟ ଭାବେ ଏହା [[ଭୁଟାନ]] ଦେଶ କିମ୍ବା ଆମେରିକାର ଉତ୍ତର ଡାକୋଟା ରାଜ୍ୟର ମୋଟ ଜନସଂଖ୍ୟା ସହ ପ୍ରାୟ ସମାନ। ଜନସଂଖ୍ୟା ଦୃଷ୍ଟିରୁ ଏହା ଭାରତର ୭୬୬ଟି ଜିଲ୍ଲା ମଧ୍ୟରେ ୫୭୩ତମ ସ୍ଥାନରେ ରହିଛି। ଜିଲ୍ଲାରେ ଜନସଂଖ୍ୟା ଘନତା ପ୍ରତି ବର୍ଗ କିଲୋମିଟରରେ ୨୧୨ ଜଣ ରହିଥିବା ବେଳେ ୨୦୦୧ରୁ ୨୦୧୧ ଦଶନ୍ଧି ମଧ୍ୟରେ ଜନସଂଖ୍ୟା ବୃଦ୍ଧି ହାର ୧୦.୯୯% ଥିଲା। ଗଜପତି ଜିଲ୍ଲାର ଲିଙ୍ଗ ଅନୁପାତ ରାଜ୍ୟର ଅନ୍ୟାନ୍ୟ ଅଞ୍ଚଳ ତୁଳନାରେ ବେଶ୍ ଆଶାଜନକ; ଏଠାରେ ପ୍ରତି ୧୦୦୦ ପୁରୁଷରେ ୧୦୪୬ ଜଣ ମହିଳା ଅଛନ୍ତି। ଜିଲ୍ଲାର ହାରାହାରି ସାକ୍ଷରତା ହାର ୫୪.୨୯% ରହିଛି। ଜିଲ୍ଲାର ମୋଟ ଜନସଂଖ୍ୟାର ମାତ୍ର ୧୨.୨୩% ଲୋକ ସହରାଞ୍ଚଳରେ ବାସ କରୁଥିବା ବେଳେ ଅଧିକାଂଶ ଲୋକ ଗ୍ରାମାଞ୍ଚଳରେ ରହନ୍ତି। ଏହା ଏକ ଆଦିବାସୀ ବହୁଳ ଜିଲ୍ଲା ହୋଇଥିବାରୁ ଏଠାରେ ଅନୁସୂଚିତ ଜନଜାତି (ST) ମୋଟ ଜନସଂଖ୍ୟାର ୫୪.୨୯% ଏବଂ ଅନୁସୂଚିତ ଜାତି (SC) ୬.୭୮% ଅଟନ୍ତି। {{clear}} === ଧର୍ମଗତ ବିବରଣୀ === ଗଜପତି ଜିଲ୍ଲାରେ ମୁଖ୍ୟତଃ ହିନ୍ଦୁ ଏବଂ ଖ୍ରୀଷ୍ଟିଆନ ଧର୍ମାବଲମ୍ବୀ ଲୋକ ବାସ କରନ୍ତି। ନିମ୍ନଲିଖିତ ବାର୍ ଗ୍ରାଫ୍‌ରେ ଏହାର ଶତକଡ଼ା ହାର ପ୍ରଦର୍ଶିତ କରାଯାଇଛି: {{Bar box |title=ଧର୍ମାବଲମ୍ବୀ (ଶତକଡ଼ା ହାରରେ) |titlebar=#E6F2FF |width=450px |bars= {{Bar percent|[[ହିନ୍ଦୁ ଧର୍ମ]]|#FF9933|61.12}} {{Bar percent|[[ଖ୍ରୀଷ୍ଟ ଧର୍ମ]]|#4682B4|37.98}} {{Bar percent|[[ବୌଦ୍ଧ ଧର୍ମ]]|#FFD700|0.38}} {{Bar percent|[[ଇସଲାମ ଧର୍ମ|ଇସଲାମ]]|#009E73|0.27}} {{Bar percent|ଅନ୍ୟାନ୍ୟ|gray|0.25}} }} === ପ୍ରଚଳିତ ଭାଷା === [[File:OpenSpeaks-srb-Ramani Dalbehera-OG-Aadhaar Experience 01.webm|thumb|ଜଣେ ସ୍ଥାନୀୟ ଅଧିବାସୀ ଗଜପତି ଜିଲ୍ଲାର ଦ୍ୱିତୀୟ ସର୍ବାଧିକ ପ୍ରଚଳିତ ଭାଷା [[ସୋରା ଭାଷା|ସୋରା]] କହୁଥିବାର ଏକ ଦୃଶ୍ୟ]] ଜିଲ୍ଲାରେ ସର୍ବାଧିକ ପ୍ରଚଳିତ ଭାଷା ହେଉଛି ଓଡ଼ିଆ (୪୧.୫୧%)। ଏହା ସହିତ ଆଦିବାସୀ ଜନଜାତିଙ୍କ ମଧ୍ୟରେ ସୋରା ଏବଂ କୁଇ ଭାଷାର ବ୍ୟାପକ ବ୍ୟବହାର ଦେଖିବାକୁ ମିଳେ। ସୀମାନ୍ତବର୍ତ୍ତୀ ଜିଲ୍ଲା ହୋଇଥିବାରୁ ଏଠାରେ ଅନେକ ଲୋକ ତେଲୁଗୁ ଭାଷା ମଧ୍ୟ କହିଥାଆନ୍ତି। {{Bar box |title=ପ୍ରଚଳିତ ଭାଷା (ଶତକଡ଼ା ହାରରେ) |titlebar=#E6F2FF |width=450px |bars= {{Bar percent|[[ଓଡ଼ିଆ ଭାଷା|ଓଡ଼ିଆ]]|#4682B4|41.51}} {{Bar percent|[[ସଉରା ଭାଷା|ସଉରା]]|#009E73|34.49}} {{Bar percent|[[ତେଲୁଗୁ ଭାଷା|ତେଲୁଗୁ]]|#E69F00|15.53}} {{Bar percent|[[କୁଇ ଭାଷା|କୁଇ]]|indigo|5.54}} {{Bar percent|କୁଭି|#56B4E9|1.25}} {{Bar percent|ଅନ୍ୟାନ୍ୟ|gray|1.68}} }} == ସଂସ୍କୃତି ଓ ଐତିହ୍ୟ == [[File:Idital Wall Painting.jpg|thumb|ସଉରା ଜନଜାତିର ପାରମ୍ପରିକ '''ଇଡିତାଲ୍ ଚିତ୍ରକଳା''']] ଗଜପତି ଜିଲ୍ଲାର ସଂସ୍କୃତି ଓ ଐତିହ୍ୟ ହେଉଛି ଆଦିବାସୀ ପରମ୍ପରା ଏବଂ ପୁରାତନ କିମ୍ବଦନ୍ତୀର ଏକ ଅପୂର୍ବ ମିଶ୍ରଣ। ପୂର୍ବଘାଟ ପର୍ବତମାଳାରେ ଅବସ୍ଥିତ ପବିତ୍ର ମହେନ୍ଦ୍ରଗିରି ପର୍ବତ ଭଗବାନ ପରଶୁରାମଙ୍କ ଚିରନ୍ତନ ତପସ୍ୟା ସ୍ଥଳ ବୋଲି ବିଶ୍ୱାସ କରାଯାଏ। ଏଠାରେ ମହାଭାରତ କାଳୀନ ପାଣ୍ଡବମାନଙ୍କ ଦ୍ୱାରା ନିର୍ମିତ ବୋଲାଯାଉଥିବା ପ୍ରାଚୀନ ଶିବ ମନ୍ଦିରମାନ ରହିଛି। ଭଗବାନ ଶିବ ହେଉଛନ୍ତି ପରଶୁରାମଙ୍କ ଗୁରୁ, ତେଣୁ ଏଠାରେ ପ୍ରତିବର୍ଷ ମହାଶିବରାତ୍ରି ଖୁବ୍ ଜାକଜମକରେ ପାଳନ କରାଯାଏ। ଏହି ଜିଲ୍ଲାର ସଂସ୍କୃତି ମୁଖ୍ୟତଃ 'ସଉରା' ଜନଜାତିଙ୍କ ଦ୍ୱାରା ଗଭୀର ଭାବେ ପ୍ରଭାବିତ। '''ସଉରାମାନଙ୍କର ପାରମ୍ପରିକ କାନ୍ଥ ଚିତ୍ରକଳା 'ଇଡିତାଲ୍' ଦେଶ ବିଦେଶରେ ବେଶ୍ ଆଦୃତ।''' ଏହି ଆକର୍ଷଣୀୟ ଚିତ୍ରକଳା ମାଧ୍ୟମରେ ସେମାନେ ସେମାନଙ୍କର ଇଷ୍ଟଦେବତା 'ଇଡିତାଲ୍' ଏବଂ ପୂର୍ବପୁରୁଷମାନଙ୍କୁ ପୂଜାର୍ଚ୍ଚନା କରିଥାଆନ୍ତି। ସାଧାରଣତଃ ମାଟି ଘରର '''ନାଲି କିମ୍ବା ମାଟିଆ ରଙ୍ଗର କାନ୍ଥ ଉପରେ ଚାଉଳ ବଟା (ପିଠଉ) ଏବଂ ବାଉଁଶ କାଠିର ତୁଳୀ ବ୍ୟବହାର କରି ଏହି ଚିତ୍ର ଅଙ୍କାଯାଏ'''। ଜ୍ୟାମିତିକ ଆକାରରେ ଅଙ୍କାଯାଉଥିବା ଏହି ଚିତ୍ରଗୁଡ଼ିକରେ ସୂର୍ଯ୍ୟ, ଚନ୍ଦ୍ର, ଜୀବନବୃକ୍ଷ, ହାତୀ, ଘୋଡ଼ା ଏବଂ ସଉରାମାନଙ୍କ ଦୈନନ୍ଦିନ ଜୀବନଶୈଳୀକୁ ଅତି ନିଖୁଣ ଭାବେ ଦର୍ଶାଯାଇଥାଏ। ଏହାଛଡ଼ା ଆଦିବାସୀ ଶରୀରରେ କରାଯାଉଥିବା ଟାଟୁ (Tantangbo) ମଧ୍ୟ ସେମାନଙ୍କ ସଂସ୍କୃତିର ଏକ ଅବିଚ୍ଛେଦ୍ୟ ଅଙ୍ଗ। ଭାଷା ଦୃଷ୍ଟିରୁ ଏଠାରେ ମୁଖ୍ୟତଃ ଓଡ଼ିଆ, ସଉରା ଏବଂ କୁଇ ଭାଷାର ପ୍ରଚଳନ ରହିଛି। ଜିଲ୍ଲାରେ ମକର ସଂକ୍ରାନ୍ତି ଭଳି ପର୍ବପର୍ବାଣି ମଧ୍ୟ ବେଶ୍ ଉତ୍ସାହର ସହ ପାଳିତ ହୁଏ। ଐତିହାସିକ ଦୃଷ୍ଟିକୋଣରୁ ପାରଳାଖେମୁଣ୍ଡିଠାରେ ଥିବା ଗଜପତି ରାଜପ୍ରାସାଦ ଏହି ଅଞ୍ଚଳର ଏକ ଗର୍ବ ଏବଂ ଗୌରବର ପ୍ରତୀକ। ପୁରାତନ ଯୁଦ୍ଧ କଳାର ପ୍ରତୀକ 'ପାଇକ ଆଖଡ଼ା' ବର୍ତ୍ତମାନ ଏଠାରେ ଏକ ପାରମ୍ପରିକ ସମର ନୃତ୍ୟ ଭାବେ ପ୍ରଦର୍ଶିତ ହେଉଛି। ଏସବୁ ବ୍ୟତୀତ ଜିରାଙ୍ଗଠାରେ ଥିବା ଦିବ୍ୟ 'ପଦ୍ମସମ୍ଭବ ମହାବିହାର' କେବଳ ଓଡ଼ିଶା ନୁହେଁ, ସମଗ୍ର ଏସିଆର ଏକ ପ୍ରମୁଖ ବୌଦ୍ଧ ସଂସ୍କୃତି ଓ ପର୍ଯ୍ୟଟନ କେନ୍ଦ୍ର ଭାବେ ଖ୍ୟାତି ଅର୍ଜନ କରିଛି। == ରାଜନୀତି == === ଓଡ଼ିଶା ବିଧାନ ସଭା === ଗଜପତି ଜିଲ୍ଲା ଅଧୀନରେ ଦୁଇଟି ବିଧାନ ସଭା ନିର୍ବାଚନ ମଣ୍ଡଳୀ ରହିଛି। ନିମ୍ନରେ ଏହି ନିର୍ବାଚନ ମଣ୍ଡଳୀ ଏବଂ ଏହାର ନିର୍ବାଚିତ ବିଧାୟକମାନଙ୍କ ସବିଶେଷ ତାଲିକା ପ୍ରଦାନ କରାଗଲା: {| class="wikitable sortable" style="text-align:center; width:100%;" |- ! style="background-color:#E6F2FF;" | ନିର୍ବାଚନ ମଣ୍ଡଳୀ ନଂ ! style="background-color:#E6F2FF;" | ନିର୍ବାଚନ ମଣ୍ଡଳୀ ! style="background-color:#E6F2FF;" | ସଂରକ୍ଷଣ ! style="background-color:#E6F2FF;" | ଅନ୍ତର୍ଭୁକ୍ତ ଅଞ୍ଚଳ (ବ୍ଲକ୍ ଓ ପୌରାଞ୍ଚଳ) ! style="background-color:#E6F2FF;" | ବର୍ତ୍ତମାନର ବିଧାୟକ ! style="background-color:#E6F2FF;" | ରାଜନୈତିକ ଦଳ |- ! ୧୩୬ | [[ମୋହନା (ବିଧାନ ସଭା ନିର୍ବାଚନ ମଣ୍ଡଳୀ)|ମୋହନା]] | ଅନୁସୂଚିତ ଜନଜାତି | ମୋହନା, ଆର. ଉଦୟଗିରି, ନୂଆଗଡ଼, ରାୟଗଡ଼ା | '''ଦାଶରଥି ଗମାଙ୍ଗ''' | style="background-color:#00BFFF; color:black;" | [[ଭାରତୀୟ ଜାତୀୟ କଂଗ୍ରେସ|କଂଗ୍ରେସ]] |- ! ୧୩୭ | [[ପାରଳାଖେମୁଣ୍ଡି (ବିଧାନ ସଭା ନିର୍ବାଚନ ମଣ୍ଡଳୀ)|ପାରଳାଖେମୁଣ୍ଡି]] | ଅଣ-ସଂରକ୍ଷିତ | ପାରଳାଖେମୁଣ୍ଡି (ପୌରପାଳିକା), କାଶୀନଗର (ଏନ.ଏ.ସି.), ଗୁମ୍ମା, କାଶୀନଗର, ଗୋସାଣୀ |'''ଇଂ. ରୂପେଶ କୁମାର ପାଣିଗ୍ରାହୀ''' | style="background-color:#6FA647; color:white;" | [[ବିଜୁ ଜନତା ଦଳ|ବିଜଦ]] |} === ଲୋକସଭା === ଗଜପତି ଜିଲ୍ଲାର ଉଭୟ ବିଧାନ ସଭା ଆସନ [[ବ୍ରହ୍ମପୁର (ଲୋକସଭା ନିର୍ବାଚନ ମଣ୍ଡଳୀ)|ବ୍ରହ୍ମପୁର ଲୋକସଭା ନିର୍ବାଚନ ମଣ୍ଡଳୀ]]ର ଅନ୍ତର୍ଭୁକ୍ତ ଅଟେ। ଏହି ନିର୍ବାଚନ ମଣ୍ଡଳୀରୁ ଜାତୀୟ ସ୍ତରରେ ପ୍ରତିନିଧିତ୍ୱ କରୁଥିବା ସାଂସଦଙ୍କ ବିବରଣୀ ନିମ୍ନରେ ଦିଆଗଲା: {| class="wikitable sortable" style="text-align:center; width:100%;" |- ! style="background-color:#E6F2FF;" | ଲୋକସଭା ନଂ ! style="background-color:#E6F2FF;" | ଲୋକସଭା ନିର୍ବାଚନ ମଣ୍ଡଳୀ ! style="background-color:#E6F2FF;" | ସଂରକ୍ଷଣ ! style="background-color:#E6F2FF;" | ଅନ୍ତର୍ଭୁକ୍ତ ବିଧାନ ସଭା ଆସନ ! style="background-color:#E6F2FF;" | ବର୍ତ୍ତମାନର ସାଂସଦ ! style="background-color:#E6F2FF;" | ରାଜନୈତିକ ଦଳ |- ! ୨୦ | [[ବ୍ରହ୍ମପୁର (ଲୋକସଭା ନିର୍ବାଚନ ମଣ୍ଡଳୀ)|ବ୍ରହ୍ମପୁର]] | ଅଣ-ସଂରକ୍ଷିତ | ମୋହନା ଏବଂ ପାରଳାଖେମୁଣ୍ଡି | '''ଡଃ. ପ୍ରଦୀପ କୁମାର ପାଣିଗ୍ରାହୀ''' | style="background-color:#FF9933; color:black;" | [[ଭାରତୀୟ ଜନତା ପାର୍ଟି|ଭାଜପା]] |} == ଆଧାର == {{Reflist}} cqd781pigbyvapzj9wgvaczdyan4pqk 595944 595943 2026-06-03T12:34:33Z ~2026-32953-67 42313 /* ଗମନାଗମନ */ 595944 wikitext text/x-wiki {{Short description|ଓଡ଼ିଶାର ଏକ ଦକ୍ଷିଣାଞ୍ଚଳ ଜିଲ୍ଲା}} {{Infobox | title = ଗଜପତି ଜିଲ୍ଲା | subheader = ଓଡ଼ିଶାର ପ୍ରଶାସନିକ ଜିଲ୍ଲା | image = <table style="width:100%; margin:0 auto; text-align:center; border:none; background:transparent;"><tr><td colspan="2" style="padding:2px;">[[File:Mahendragiri Hills.jpg|280px]]<br/>{{small|[[ମହେନ୍ଦ୍ରଗିରି|ମହେନ୍ଦ୍ରଗିରି ପର୍ବତମାଳା]]}}</td></tr><tr><td style="padding:2px; width:50%; vertical-align:top;">[[File:Khasada Waterfall Jiranga.jpg|138px]]<br/>{{small|ଖସଡ଼ା ଜଳପ୍ରପାତ}}</td><td style="padding:2px; width:50%; vertical-align:top;">[[File:Gandahati Waterfall.jpg|138px]]<br/>{{small|ଗଣ୍ଡାହାତୀ ଜଳପ୍ରପାତ}}</td></tr><tr><td style="padding:2px; width:50%; vertical-align:top;">[[File:B.N. Palace.jpg|138px]]<br/>{{small|ବି.ଏନ୍. ପ୍ରାସାଦ, ପାରଳାଖେମୁଣ୍ଡି}}</td><td style="padding:2px; width:50%; vertical-align:top;">[[File:Mahendragiri Temple, Mahendragiri.jpg|138px]]<br/>{{small|ମହେନ୍ଦ୍ରଗିରି ମନ୍ଦିର}}</td></tr><tr><td style="padding:2px; width:50%; vertical-align:top;">[[File:Padmasambhava Mahavihara Monastery.jpg|138px]]<br/>{{small|ପଦ୍ମସମ୍ଭବ ମହାବିହାର ବୌଦ୍ଧ ମନ୍ଦିର}}</td><td style="padding:2px; width:50%; vertical-align:top;">[[File:Gajapati Palace.jpeg|138px]]<br/>{{small|ଗଜପତି ପ୍ରାସାଦ}}</td></tr></table> | caption = ଗଜପତି ଜିଲ୍ଲାର ପ୍ରମୁଖ ପର୍ଯ୍ୟଟନ ଓ ଐତିହାସିକ ସ୍ଥଳସମୂହ | image2 = [[File:Gajapati in Odisha (India).svg|250px|ଓଡ଼ିଶାରେ ଗଜପତି ଜିଲ୍ଲାର ଅବସ୍ଥିତି]] | caption2 = ଓଡ଼ିଶାର ମାନଚିତ୍ରରେ ଗଜପତି ଜିଲ୍ଲାର ଅବସ୍ଥିତି (ନାଲି ରଙ୍ଗରେ) | label1 = ଦେଶ | data1 = [[ଭାରତ]] | label2 = ରାଜ୍ୟ | data2 = [[ଓଡ଼ିଶା]] | label3 = ପ୍ରଶାସନିକ ବିଭାଗ | data3 = ଦକ୍ଷିଣାଞ୍ଚଳ ଖଣ୍ଡ (ବ୍ରହ୍ମପୁର) | label4 = ସଦର ମହକୁମା | data4 = '''[[ପାରଳାଖେମୁଣ୍ଡି]]''' | label5 = ଜିଲ୍ଲା ଗଠନ | data5 = ୨ ଅକ୍ଟୋବର ୧୯୯୨ | label6 = ନାମକରଣ | data6 = [[କୃଷ୍ଣଚନ୍ଦ୍ର ଗଜପତି ନାରାୟଣ ଦେବ|ମହାରାଜା ଶ୍ରୀ କୃଷ୍ଣଚନ୍ଦ୍ର ଗଜପତି ଦେବ]] | label7 = ଜିଲ୍ଲାପାଳ | data7 = ଶ୍ରୀ ଅକ୍ଷୟ ସୁନୀଲ ଅଗ୍ରୱାଲ (ଭା.ପ୍ର.ସେ.) | label8 = ଆରକ୍ଷୀ ଅଧୀକ୍ଷକ (SP) | data8 = ଡଃ ସରବଣ ବିବେକ ଏମ୍ (ଭା.ପୋ.ସେ.) | label9 = ଆୟତନ | data9 = ୩,୮୫୦ କି.ମି.^୨ (୧୬ଶ) | label10 = ଜନସଂଖ୍ୟା (୨୦୨୬ ପ୍ରକ୍ଷେପଣ) | data10 = ୬,୫୨,୪୯୫ (୨୭ଶ) | label11 = ଜନସଂଖ୍ୟା ଘନତା | data11 = ୧୭୦/କି.ମି.² | label12 = ଲିଙ୍ଗ ଅନୁପାତ | data12 = ୧୦୪୩ ♀ / ୧୦୦୦ ♂ | label13 = ସାକ୍ଷରତା ହାର | data13 = ୬୯.୦୯% | label14 = ଗାଡ଼ି ପଞ୍ଜୀକରଣ ନଂ. | data14 = ଓଡି-୨୦ | label15 = ଭାଷା | data15 = [[ଓଡ଼ିଆ ଭାଷା|ଓଡ଼ିଆ]], [[ଇଂରାଜୀ ଭାଷା|ଇଂରାଜୀ]], [[ସଉରା ଭାଷା|ସଉରା]] ଏବଂ [[କୁଇ ଭାଷା|କୁଇ]] | label16 = ୱେବସାଇଟ୍ | data16 = [https://gajapati.nic.in/ gajapati.nic.in] }} '''ଗଜପତି ଜିଲ୍ଲା''' ହେଉଛି ଭାରତର [[ଓଡ଼ିଶା]] ରାଜ୍ୟର ଦକ୍ଷିଣାଞ୍ଚଳରେ ଅବସ୍ଥିତ ଏକ ପ୍ରଶାସନିକ ଜିଲ୍ଲା। ୧୯୯୨ ମସିହା ଅକ୍ଟୋବର ୨ ତାରିଖରେ ଏହାକୁ ପୂର୍ବତନ [[ଗଞ୍ଜାମ ଜିଲ୍ଲା]]ରୁ ଅଲଗା କରି ଏକ ସ୍ୱତନ୍ତ୍ର ଜିଲ୍ଲାର ମାନ୍ୟତା ଦିଆଯାଇଥିଲା। ୨୦୧୧ ଜନଗଣନା ଅନୁଯାୟୀ, ଓଡ଼ିଶାର ୩୦ଟି ଜିଲ୍ଲା ମଧ୍ୟରେ ଏହା [[ଦେବଗଡ଼ ଜିଲ୍ଲା|ଦେବଗଡ଼]] ଏବଂ [[ବୌଦ୍ଧ ଜିଲ୍ଲା|ବୌଦ୍ଧ]] ପରେ ତୃତୀୟ ସର୍ବନିମ୍ନ ଜନସଂଖ୍ୟା ବିଶିଷ୍ଟ ଜିଲ୍ଲା ଅଟେ। ସ୍ୱତନ୍ତ୍ର ଓଡ଼ିଶା ପ୍ରଦେଶ ଗଠନର ଅନ୍ୟତମ ପ୍ରଣେତା ତଥା ପାରଳାଖେମୁଣ୍ଡି ରାଜପ୍ରାସାଦର ସମ୍ରାଟ ଏବଂ ଓଡ଼ିଶାର ପ୍ରଥମ ପ୍ରଧାନମନ୍ତ୍ରୀ [[କୃଷ୍ଣଚନ୍ଦ୍ର ଗଜପତି ନାରାୟଣ ଦେବ|ମହାରାଜା ଶ୍ରୀ କୃଷ୍ଣଚନ୍ଦ୍ର ଗଜପତି ନାରାୟଣ ଦେବଙ୍କ]] ସ୍ମୃତି ଏବଂ ଗୌରବକୁ ଅକ୍ଷୁଣ୍ଣ ରଖିବା ପାଇଁ ଏହି ଜିଲ୍ଲାର ନାମକରଣ "ଗଜପତି" କରାଯାଇଛି। ଏହି ଜିଲ୍ଲାର ସଦର ମହକୁମା ହେଉଛି ଐତିହାସିକ ସହର [[ପାରଳାଖେମୁଣ୍ଡି]]। == ଇତିହାସ == ଗଜପତି ଜିଲ୍ଲାର ଇତିହାସ ପ୍ରାଚୀନ ପାରଳାଖେମୁଣ୍ଡି ରାଜ୍ୟ ଏବଂ ଓଡ଼ିଶାର ସୂର୍ଯ୍ୟବଂଶୀ [[ଗଜପତି ସାମ୍ରାଜ୍ୟ|ଗଜପତି ରାଜବଂଶ]] ସହ ଗଭୀର ଭାବେ ଜଡ଼ିତ। ଦ୍ୱାଦଶ ଶତାବ୍ଦୀରେ ପାରଳାଖେମୁଣ୍ଡି ବିଶାଳ ଖେମୁଣ୍ଡି ରାଜ୍ୟର ଅନ୍ତର୍ଭୁକ୍ତ ଥିଲା। ପରବର୍ତ୍ତୀ ସମୟରେ ଗଜପତି [[ମୁକୁନ୍ଦ ଦେବ]]ଙ୍କ ରାଜତ୍ୱ କାଳରେ ଖେମୁଣ୍ଡି ରାଜ୍ୟ ତିନି ଭାଗରେ ବିଭାଜିତ ହୋଇ [[ବଡ଼ଖେମୁଣ୍ଡି]], ସନାଖେମୁଣ୍ଡି ଏବଂ ପାରଳାଖେମୁଣ୍ଡି ଜମିଦାରୀ ଭାବେ ଆତ୍ମପ୍ରକାଶ କରିଥିଲା। ଏହି ବିଭାଜନ ପରେ ଶୁଭଲିଙ୍ଗ ଭାନୁଦେବ ପାରଳାଖେମୁଣ୍ଡିର ପ୍ରଥମ ସ୍ୱାଧୀନ ଶାସକ ହୋଇଥିଲେ। ମୋଗଲ ଏବଂ ମରହଟ୍ଟା ଶାସନ ସମୟରେ ମଧ୍ୟ ଏହି ରାଜବଂଶ ନିଜର ସାର୍ବଭୌମତ୍ୱ ବଜାୟ ରଖିଥିଲା। ୧୭୬୭ ମସିହାରେ ମହାରାଜା ଜଗନ୍ନାଥ ନାରାୟଣ ଦେବଙ୍କ ଶାସନ କାଳରେ ପାରଳାଖେମୁଣ୍ଡି ଇଂରେଜମାନଙ୍କ ଅଧୀନକୁ ଆସି ଏକ ସାମନ୍ତବାଦୀ ରାଜ୍ୟରେ ପରିଣତ ହୋଇଥିଲା। ବ୍ରିଟିଶ ପ୍ରଶାସକମାନଙ୍କ ସହ ବିବାଦ କାରଣରୁ ରାଜା ଜଗନ୍ନାଥ ନାରାୟଣ ଦେବ ଏବଂ ତାଙ୍କ ପୁତ୍ରଙ୍କୁ ବନ୍ଦୀ କରାଯିବା ଫଳରେ ରାଜ୍ୟ ବ୍ରିଟିଶମାନଙ୍କ ପ୍ରତ୍ୟକ୍ଷ ନିୟନ୍ତ୍ରଣକୁ ଆସିଥିଲା। ତେବେ ରାଜାଙ୍କୁ ବନ୍ଦୀ କରିବା ପ୍ରତିବାଦରେ ସ୍ଥାନୀୟ ଆଦିବାସୀ ଏବଂ [[ପାଇକ ବିଦ୍ରୋହ|ପାଇକମାନେ]] ଇଂରେଜମାନଙ୍କ ବିରୋଧରେ ବ୍ୟାପକ ବିଦ୍ରୋହ କରିଥିଲେ। ଏହି ପ୍ରବଳ ଜନଆନ୍ଦୋଳନ ଫଳରେ ବ୍ରିଟିଶ ସରକାର ବାଧ୍ୟ ହୋଇ ରାଜାଙ୍କୁ ପୁନର୍ବାର ସିଂହାସନ ଫେରାଇଥିଲେ।<ref name="Dāsa Sahitya Akademi 2002 pp. 97–99 ">{{cite book | last=Dāsa | first=P. | author2=Sahitya Akademi | title=Bhakta Kavi Gopāla Krishna | publisher=Sahitya Akademi | series=Makers of Indian literature | year=2002 | isbn=978-81-260-1201-5 | url=https://books.google.com/books?id=8LbXhwYq1uoC | language=en | pages=97–99}}</ref> ଓଡ଼ିଶା ସହ ମିଶ୍ରଣ ହେବା ପର୍ଯ୍ୟନ୍ତ ପାରଳାଖେମୁଣ୍ଡି ଏକ ସାମନ୍ତ ରାଜ୍ୟ ଭାବରେ ନିଜର ଶାସନଗତ ସ୍ଥିତି ବଜାୟ ରଖିଥିଲା।<ref name="Acharya 2008 p.1 ">{{cite book | last=Acharya | first=P. | title=National Movement and Politics in Orissa, 1920–1929 | publisher=SAGE Publications | series=SAGE Series in Modern Indian History | year=2008 | isbn=978-81-321-0001-0 | url=https://books.google.com/books?id=LoaHAwAAQBAJ | page=1}}</ref> ମହାରାଜା [[କୃଷ୍ଣ ଚନ୍ଦ୍ର ଗଜପତି|କୃଷ୍ଣଚନ୍ଦ୍ର ଗଜପତି ନାରାୟଣ ଦେବ]] [[ଉତ୍କଳ ସମ୍ମିଳନୀ]]ର ସକ୍ରିୟ ସଦସ୍ୟ ଭାବେ ଓଡ଼ିଆ ଭାଷାଭାଷୀ ଅଞ୍ଚଳଗୁଡ଼ିକୁ ଏକତ୍ର କରିବାରେ ପ୍ରମୁଖ ଭୂମିକା ଗ୍ରହଣ କରିଥିଲେ। ତାଙ୍କର ଏବଂ ଉତ୍କଳ ସମ୍ମିଳନୀର ନିରନ୍ତର ପ୍ରଚେଷ୍ଟା ଫଳରେ ୧ ଅପ୍ରେଲ ୧୯୩୬ ମସିହାରେ ସ୍ୱତନ୍ତ୍ର ଓଡ଼ିଶା ପ୍ରଦେଶ ଗଠିତ ହୋଇଥିଲା। ଏହି ସମୟରେ ବିଶାଖାପାଟଣା ଜିଲ୍ଲାରେ ଥିବା ପାରଳାଖେମୁଣ୍ଡି ରାଜ୍ୟକୁ ଦୁଇ ଭାଗରେ ବିଭକ୍ତ କରାଯାଇଥିଲା; ରାଜଧାନୀ ସମେତ ରାଜ୍ୟର ଅଧିକାଂଶ ଅଂଶ ନୂତନ ଓଡ଼ିଶା ପ୍ରଦେଶରେ ସାମିଲ ହୋଇଥିବା ବେଳେ ବଳକା ତେଲୁଗୁ ଭାଷାଭାଷୀ ଅଞ୍ଚଳ ମାଡ୍ରାସ ପ୍ରେସିଡେନ୍ସି (ମାନ୍ଦ୍ରାଜ ପ୍ରଦେଶ) ଅଧୀନରେ ରହିଯାଇଥିଲା।<ref name="Orissa Tourism Development Corporation Odisha (India). Dept. of Home 1980 p.87">{{cite book | author=Orissa Tourism Development Corporation | author2=Odisha (India). Dept. of Home | title=The Heritage of Odisha | publisher=Produced by Odisha Tourism Development Corporation for the Department of Home, Government of Odisha | year=1980 | url=https://books.google.com/books?id=DgdDAAAAYAAJ | page=87}}</ref><ref name="Devi 1992 p. 213">{{cite book | last=Devi | first=B. | title=Some Aspects of British Administration in Odisha, 1912–1936 | publisher=Academic Foundation | year=1992 | isbn=978-81-7188-072-0 | url=https://books.google.com/books?id=lBQQHizn788C&pg=PA213 | page=213}}</ref> == ଭୂଗୋଳ == [[File:Paddy Fields around the road from Munising to Seranga in Gajapati District.jpg|thumb|'''ଗଜପତି ଜିଲ୍ଲାର ମୁନିସିଂରୁ ସେରଙ୍ଗ ଯିବା ରାସ୍ତା ପାର୍ଶ୍ୱରେ ଦୃଶ୍ୟମାନ ହେଉଥିବା ଧାନ କ୍ଷେତ''']] ଗଜପତି ଜିଲ୍ଲା ଭାରତର [[ଓଡ଼ିଶା]] ରାଜ୍ୟର ଦକ୍ଷିଣ-ପୂର୍ବ ଦିଗରେ ଅବସ୍ଥିତ। ଏହାର ଭୌଗୋଳିକ ଅବସ୍ଥିତି ୮୩°୪୭'ରୁ ୮୪°୩୨' ପୂର୍ବ ଦ୍ରାଘିମା ଏବଂ ୧୮°୪୪'ରୁ ୧୯°୩୯' ଉତ୍ତର ଅକ୍ଷାଂଶ ମଧ୍ୟରେ ବ୍ୟାପ୍ତ। ଏହି ଜିଲ୍ଲାର ଦକ୍ଷିଣରେ [[ଆନ୍ଧ୍ରପ୍ରଦେଶ]]ର ଶ୍ରୀକାକୁଲମ ଜିଲ୍ଲା, ପଶ୍ଚିମରେ [[ରାୟଗଡ଼ା ଜିଲ୍ଲା]], ପୂର୍ବରେ [[ଗଞ୍ଜାମ ଜିଲ୍ଲା]] ଏବଂ ଉତ୍ତରରେ [[କନ୍ଧମାଳ ଜିଲ୍ଲା]] ଅବସ୍ଥିତ। ମୋଟ ୩,୮୫୦ ବର୍ଗ କିଲୋମିଟର ଆୟତନ ବିଶିଷ୍ଟ ଏହି ଜିଲ୍ଲାଟି '''ପୂର୍ବଘାଟ ପର୍ବତମାଳା'''ର ଏକ ଅଂଶବିଶେଷ ଅଟେ, ଯାହାର ଭୂପ୍ରକୃତି ମୁଖ୍ୟତଃ ବନ୍ଧୁର, ପାର୍ବତ୍ୟମୟ ଏବଂ ସଂକୀର୍ଣ୍ଣ ଉପତ୍ୟକାରେ ପରିପୂର୍ଣ୍ଣ। [[ବଂଶଧାରା ନଦୀ]]ର ଉପନଦୀ '''ମହେନ୍ଦ୍ରତନୟା''' ହେଉଛି ଏହି ଜିଲ୍ଲା ଦେଇ ପ୍ରବାହିତ ହେଉଥିବା ପ୍ରମୁଖ ନଦୀ। ଜିଲ୍ଲାର ସର୍ବୋଚ୍ଚ ଗିରିଶୃଙ୍ଗ ହେଉଛି ଐତିହାସିକ '''[[ମହେନ୍ଦ୍ରଗିରି|ମହେନ୍ଦ୍ରଗିରି]]''', ଯାହାର ଉଚ୍ଚତା ସମୁଦ୍ର ପତନଠାରୁ ୧,୫୦୧ ମିଟର (୪,୯୨୫ ଫୁଟ) ଅଟେ। ଏହା ବ୍ୟତୀତ ଟାଙ୍ଗିରି ପର୍ବତ (୧,୧୫୫ ମିଟର) ଏବଂ ଦଣ୍ଡମେରା ପର୍ବତ (୧,୧୦୩ ମିଟର) ଏହି ଅଞ୍ଚଳର ଅନ୍ୟ ଦୁଇଟି ପ୍ରମୁଖ ଉଚ୍ଚ ଶୃଙ୍ଗ। ଜିଲ୍ଲାର ସଦର ମହକୁମା [[ପାରଳାଖେମୁଣ୍ଡି]]ର ହାରାହାରି ଉଚ୍ଚତା ସମୁଦ୍ର ପତନଠାରୁ ପ୍ରାୟ ୧୪୫ ମିଟର (୪୭୬ ଫୁଟ) ଅଟେ। == ଜଳବାୟୁ == ଗଜପତି ଜିଲ୍ଲାରେ ମୁଖ୍ୟତଃ କ୍ରାନ୍ତୀୟ ମୌସୁମୀ ଜଳବାୟୁ ଅନୁଭୂତ ହୁଏ। ତେବେ ଉପକୂଳବର୍ତ୍ତୀ ସମତଳ ଅଞ୍ଚଳ ଏବଂ ପୂର୍ବଘାଟ ପର୍ବତମାଳାର ଉଚ୍ଚ ପାର୍ବତ୍ୟ ଅଞ୍ଚଳ ମଧ୍ୟରେ ଜଳବାୟୁର ସ୍ଥାନୀୟ ଭିନ୍ନତା ପରିଲକ୍ଷିତ ହୋଇଥାଏ। * '''ତାପମାତ୍ରା:''' ମଇ ମାସରେ ଗ୍ରୀଷ୍ମ ଋତୁ ତାର ଚରମ ସୀମାରେ ପହଞ୍ଚିଥାଏ, ଯେଉଁ ସମୟରେ ହାରାହାରି ସର୍ବୋଚ୍ଚ ତାପମାତ୍ରା ୩୮.୫° ସେଲସିୟସ ରହିଥାଏ। ପ୍ରଖର ଗ୍ରୀଷ୍ମ ପ୍ରବାହ ସମୟରେ ଅଭ୍ୟନ୍ତରୀଣ ଅଞ୍ଚଳରେ ଏହା ୪୬° ସେଲସିୟସ ପର୍ଯ୍ୟନ୍ତ ମଧ୍ୟ ବୃଦ୍ଧି ପାଇଥାଏ। ଅନ୍ୟପକ୍ଷରେ, ଶୀତଦିନେ ଜଳବାୟୁ ବେଶ୍ ଆରାମଦାୟକ ରହେ ଏବଂ ହାରାହାରି ସର୍ବନିମ୍ନ ତାପମାତ୍ରା ୧୫.୨° ସେଲସିୟସ ପର୍ଯ୍ୟନ୍ତ ହ୍ରାସ ପାଏ।<ref name="IMDPune-Orissa">{{cite book |title=Climate of Orissa |url=https://imdpune.gov.in |publisher=India Meteorological Department, Pune |page=125–128 |access-date=May 16, 2026}}</ref> * '''ବୃଷ୍ଟିପାତ:''' ଜିଲ୍ଲାରେ ବାର୍ଷିକ ହାରାହାରି ପ୍ରାୟ ୧୩୬୯.୧ ମିଲିମିଟର ବୃଷ୍ଟିପାତ ହୋଇଥାଏ। ଏହି ବୃଷ୍ଟିପାତ ମୁଖ୍ୟତଃ ଋତୁକାଳୀନ ଅଟେ; ମୋଟ ବାର୍ଷିକ ବୃଷ୍ଟିପାତର ପ୍ରାୟ ୮୦%ରୁ ୮୫% ଭାଗ କେବଳ ଜୁନରୁ ସେପ୍ଟେମ୍ବର ମାସ ମଧ୍ୟରେ ଦକ୍ଷିଣ-ପଶ୍ଚିମ ମୌସୁମୀ ବାୟୁ ପ୍ରଭାବରେ ସଂଘଟିତ ହୋଇଥାଏ।<ref name="IMD-Rainfall">{{cite report |title=Districtwise Monthly Normal Rainfall of Odisha (1991-2020) |url=https://imd.gov.in |publisher=[[India Meteorological Department]], Meteorological Centre Bhubaneswar |page=1 |access-date=May 16, 2026}}</ref> * '''ଆର୍ଦ୍ରତା:''' ମୌସୁମୀ ପ୍ରବାହ ସମୟରେ ଆପେକ୍ଷିକ ଆର୍ଦ୍ରତା ସର୍ବାଧିକ ରହିଥାଏ ଏବଂ ଏହା ୮୦%ରୁ ଅଧିକ (ଅଗଷ୍ଟ ମାସରେ ସର୍ବାଧିକ ୮୬%) ରେକର୍ଡ କରାଯାଏ। ନଭେମ୍ବର ମାସ ଶେଷ ଆଡ଼କୁ ଏହା ଧୀରେ ଧୀରେ ହ୍ରାସ ପାଇବାକୁ ଲାଗେ।<ref name="CGWB-Gajapati">{{cite report |title=Ground Water Information Booklet: Gajapati District |url=https://cgwb.gov.in |publisher=Ministry of Water Resources, Government of India |page=4 |access-date=May 16, 2026}}</ref> {{Weather box |location = ଗଜପତି ଜିଲ୍ଲା (ପାରଳାଖେମୁଣ୍ଡି) |metric first = yes |single line = yes |width = auto <!-- ତାପମାତ୍ରା (ସର୍ବୋଚ୍ଚ) --> |Jan high C = 29.9 |Feb high C = 31.8 |Mar high C = 35.5 |Apr high C = 37.8 |May high C = 38.5 |Jun high C = 33.7 |Jul high C = 30.5 |Aug high C = 30.4 |Sep high C = 31.4 |Oct high C = 31.2 |Nov high C = 30.1 |Dec high C = 28.7 |year high C = 32.5 <!-- ତାପମାତ୍ରା (ସର୍ବନିମ୍ନ) --> |Jan low C = 15.2 |Feb low C = 17.5 |Mar low C = 21.0 |Apr low C = 24.3 |May low C = 26.2 |Jun low C = 25.8 |Jul low C = 24.5 |Aug low C = 24.4 |Sep low C = 24.4 |Oct low C = 23.0 |Nov low C = 19.3 |Dec low C = 15.4 |year low C = 21.8 <!-- ବୃଷ୍ଟିପାତ ତଥ୍ୟ --> |precipitation colour = green |Jan precipitation mm = 9.4 |Feb precipitation mm = 18.5 |Mar precipitation mm = 35.5 |Apr precipitation mm = 69.2 |May precipitation mm = 108.7 |Jun precipitation mm = 185.7 |Jul precipitation mm = 244.9 |Aug precipitation mm = 250.9 |Sep precipitation mm = 222.9 |Oct precipitation mm = 177.9 |Nov precipitation mm = 38.6 |Dec precipitation mm = 6.9 |year precipitation mm = 1369.1 <!-- ବୃଷ୍ଟିପାତ ଦିନ ଗୁଡ଼ିକ --> |Jan precipitation days = 0.5 |Feb precipitation days = 1.0 |Mar precipitation days = 1.8 |Apr precipitation days = 3.4 |May precipitation days = 5.2 |Jun precipitation days = 9.5 |Jul precipitation days = 13.1 |Aug precipitation days = 13.0 |Sep precipitation days = 11.2 |Oct precipitation days = 7.6 |Nov precipitation days = 2.1 |Dec precipitation days = 0.6 |year precipitation days = 69.0 <!-- ଆପେକ୍ଷିକ ଆର୍ଦ୍ରତା --> |Jan humidity = 68 |Feb humidity = 69 |Mar humidity = 71 |Apr humidity = 74 |May humidity = 75 |Jun humidity = 80 |Jul humidity = 85 |Aug humidity = 86 |Sep humidity = 84 |Oct humidity = 81 |Nov humidity = 73 |Dec humidity = 67 |year humidity = 76 |source 1 = ଭାରତୀୟ ପାଣିପାଗ ବିଭାଗ (IMD)<ref name="IMD-Rainfall"/><ref name="IMDPune-Orissa"/> |source 2 = କେନ୍ଦ୍ରୀୟ ଭୂତଳ ଜଳ ବୋର୍ଡ (CGWB)<ref name="CGWB-Gajapati"/> }} == ପ୍ରାକୃତିକ ସମ୍ପଦ == ଗଜପତି ଜିଲ୍ଲାର ପ୍ରାୟ ୬୫% ଜନସଂଖ୍ୟା ମୁଖ୍ୟତଃ କୃଷି ଓ ପ୍ରାକୃତିକ ସମ୍ପଦ ଉପରେ ନିର୍ଭରଶୀଳ। ବିସ୍ତୃତ ଅରଣ୍ୟ, ଜଳଭଣ୍ଡାର ଏବଂ ଉର୍ବର ମୃତ୍ତିକା ଏହି ଜିଲ୍ଲାର ଅର୍ଥନୀତିକୁ ସମୃଦ୍ଧ କରିଛି। === ଅରଣ୍ୟ ସମ୍ପଦ === ଜିଲ୍ଲାର ମୋଟ ଭୌଗୋଳିକ ଆୟତନର ପ୍ରାୟ ୫୭% (୨,୪୯,୯୫୮ ହେକ୍ଟର) ଅଞ୍ଚଳ ଘନ ଅରଣ୍ୟ ଦ୍ୱାରା ଆଚ୍ଛାଦିତ, ଯାହା ଜୈବବିବିଧତାରେ ପରିପୂର୍ଣ୍ଣ। ଏହି ଅରଣ୍ୟକୁ ପ୍ରଶାସନିକ ସୁବିଧା ପାଇଁ ବିଭିନ୍ନ ଶ୍ରେଣୀରେ ବିଭକ୍ତ କରାଯାଇଛି: {| class="wikitable" style="text-align:center; width:100%;" |- ! style="background-color:#E6F2FF;" | ଅରଣ୍ୟର ପ୍ରକାରଭେଦ ! style="background-color:#E6F2FF;" | ଆୟତନ (ହେକ୍ଟରରେ) |- | style="text-align:left;" | ସଂରକ୍ଷିତ ଅରଣ୍ୟ|| ୧,୨୯,୮୦୦ |- | style="text-align:left;" | ସୁରକ୍ଷିତ ସଂରକ୍ଷିତ ଅରଣ୍ୟ|| ୫୭,୬୦୦ |- | style="text-align:left;" | ସୀମାଙ୍କିତ ସୁରକ୍ଷିତ ଅରଣ୍ୟ|| ୪୫,୨୦୦ |- | style="text-align:left;" | ଅସୀମାଙ୍କିତ ସୁରକ୍ଷିତ ଅରଣ୍ୟ|| ୧୪,୧୦୦ |- | style="text-align:left;" | ଗ୍ରାମ୍ୟ ଅରଣ୍ୟ || ୩,୨୫୮ |} === ଜଳ ସମ୍ପଦ ଓ ଜଳବିଜ୍ଞାନ === ଐତିହାସିକ ମହେନ୍ଦ୍ରଗିରି ପର୍ବତରୁ ବାହାରିଥିବା '''ମହେନ୍ଦ୍ରତନୟା ନଦୀ''' ଏହି ଜିଲ୍ଲାର ପ୍ରମୁଖ ନଦୀ। ଏହା ଜିଲ୍ଲା ମଧ୍ୟରେ ୭୨ କିଲୋମିଟର ପ୍ରବାହିତ ହେବା ପରେ ଆନ୍ଧ୍ରପ୍ରଦେଶର ବଂଶଧାରା ନଦୀରେ ଯାଇ ମିଶିଛି। ପୂର୍ବଘାଟ ପର୍ବତମାଳାର ଭୂତାତ୍ତ୍ୱିକ ଗଠନ ଯୋଗୁଁ ଏଠାରେ ''''ବୃକ୍ଷାକାର ଜଳ ନିଷ୍କାସନ ପ୍ରଣାଳୀ'''' ଦେଖିବାକୁ ମିଳେ। ଜିଲ୍ଲାରେ ସର୍ବମୋଟ ୧,୬୯୮ଟି ଛୋଟବଡ଼ ଜଳାଶୟ ରହିଥିବା ବେଳେ ୬ଟି ପ୍ରମୁଖ ଐତିହାସିକ ଜଳାଶୟ ରହିଛି: {| class="wikitable" style="text-align:center; width:100%;" |- ! style="background-color:#E6F2FF;" | ପ୍ରମୁଖ ଜଳାଶୟ ! style="background-color:#E6F2FF;" | ଆୟତନ (ହେକ୍ଟରରେ) |- | style="text-align:left;" | ଗଜପତି ସାଗର || ୨୫.୬ |- | style="text-align:left;" | ଜଗନ୍ନାଥ ସାଗର || ୧୯.୪ |- | style="text-align:left;" | ରାମ ସାଗର || ୧୫.୨ |- | style="text-align:left;" | ସୀତା ସାଗର || ୧୨.୮ |- | style="text-align:left;" | ରାଧା ସାଗର || ୧୧.୩ |- | style="text-align:left;" | କୃଷ୍ଣ ସାଗର || ୧୦.୯ |} === ମୃତ୍ତିକା === ଏହି ଅଞ୍ଚଳର ମାଟି କୃଷି ପାଇଁ ଅତ୍ୟନ୍ତ ଉପଯୋଗୀ। ଜିଲ୍ଲାରେ ମୁଖ୍ୟତଃ ତିନି ପ୍ରକାରର ମୃତ୍ତିକା ଦେଖାଯାଏ: * '''ଲାଲ୍ ବାଲିଆ ଓ ଦୋରସା ମାଟି:''' ଏହା ଜିଲ୍ଲାର ସର୍ବାଧିକ ୭୨% ଅଞ୍ଚଳରେ ଦେଖାଯାଏ। * '''ପଟୁ ମାଟି:''' ପ୍ରାୟ ୨୧% ଅଞ୍ଚଳ ଏହି ଉର୍ବର ନଦୀବେଷ୍ଟିତ ମାଟିରେ ଗଠିତ। * '''ମାଙ୍କଡ଼ା ମାଟି:''' ଅବଶିଷ୍ଟ ୭% ଅଞ୍ଚଳରେ ଏହି ମାଟି ରହିଛି। ଏହି ସମସ୍ତ ମୃତ୍ତିକା ମୁଖ୍ୟତଃ ଧାନ, ମକା, ଡାଲି ଜାତୀୟ ଶସ୍ୟ ଏବଂ ବିଭିନ୍ନ ପ୍ରକାରର ଉଦ୍ୟାନକୃଷି ପାଇଁ ବିଶେଷ ଭାବେ ଲାଭଦାୟକ। == ଗମନାଗମନ == ଜିଲ୍ଲାର ସଦର ମହକୁମା ପାରଳାଖେମୁଣ୍ଡି ସହିତ ରାଜ୍ୟ ତଥା ପଡ଼ୋଶୀ ରାଜ୍ୟର ବିଭିନ୍ନ ପ୍ରମୁଖ ସହରକୁ ଉନ୍ନତ ରେଳ ଏବଂ ସଡ଼କପଥ ରହିଛି। * '''ରେଳପଥ:''' [[:en:Paralakhemundi_railway_station|'''ପାରଳାଖେମୁଣ୍ଡି ରେଳ ଷ୍ଟେସନ''']] (ଷ୍ଟେସନ କୋଡ୍: PLH) ଐତିହାସିକ ନଉପଡ଼ା-ଗୁଣୁପୁର ବ୍ରାଞ୍ଚ ରେଳଲାଇନ୍‌ରେ ଅବସ୍ଥିତ। ଏହି ଷ୍ଟେସନ ମାଧ୍ୟମରେ ସହରଟି ରାଜଧାନୀ [[ଭୁବନେଶ୍ୱର]] (୨୯୨ କି.ମି.), ବିଶାଖାପାଟଣା (୨୩୬ କି.ମି.) ଏବଂ କଲିକତା (୭୮୦ କି.ମି.) ସହ ସିଧାସଳଖ ସଂଯୁକ୍ତ। * '''ସଡ଼କପଥ:''' ଉନ୍ନତ ରାଜ୍ୟ ତଥା ଜାତୀୟ ରାଜପଥ ମାଧ୍ୟମରେ ପାରଳାଖେମୁଣ୍ଡିରୁ ନିମ୍ନଲିଖିତ ସହରଗୁଡ଼ିକୁ ସହଜରେ ଯାତାୟାତ କରିହେବ: ** [[ବ୍ରହ୍ମପୁର]]: ୧୨୮ କି.ମି. (ଜାତୀୟ ରାଜପଥ-୫୯ ଦେଇ) ** [[ରାୟଗଡ଼ା]]: ୧୩୪ କି.ମି. (ରାଜ୍ୟ ରାଜପଥ-୪ ଦେଇ) ** ଶ୍ରୀକାକୁଲମ: ୬୭ କି.ମି. (ଜାତୀୟ ରାଜପଥ-୧୬ ଏବଂ ରାଜ୍ୟ ରାଜପଥ-୫ ଦେଇ) ଜିଲ୍ଲାରେ ସର୍ବମୋଟ '''୨,୪୫୦ କିଲୋମିଟର''' ପକ୍କା ସଡ଼କ ରହିଛି, ଯେଉଁଥିରେ ୧,୦୩୫ କି.ମି. ରାଜ୍ୟ ରାଜପଥ, ୬୧୨ କି.ମି. ଜିଲ୍ଲା ମୁଖ୍ୟ ରାସ୍ତା ଏବଂ ୮୦୩ କି.ମି. ଗ୍ରାମ୍ୟ ଉନ୍ନୟନ ରାସ୍ତା ଅନ୍ତର୍ଭୁକ୍ତ। == ପ୍ରଶାସନିକ ବ୍ୟବସ୍ଥା == ପ୍ରଶାସନିକ ପରିଚାଳନା ସୁବିଧା ଦୃଷ୍ଟିରୁ ଗଜପତି ଜିଲ୍ଲାକୁ ଗୋଟିଏ ଉପଖଣ୍ଡ ([[ପାରଳାଖେମୁଣ୍ଡି]]), ୭ଟି ତହସିଲ ଏବଂ ବ୍ଲକ୍‌ରେ ବିଭକ୍ତ କରାଯାଇଛି। ସେହିପରି ଆଇନ ଶୃଙ୍ଖଳା ରକ୍ଷା ତଥା ପୋଲିସ ପ୍ରଶାସନ ପରିଚାଳନା ପାଇଁ 'ଗଜପତି ପୋଲିସ ଜିଲ୍ଲା' ଅଧୀନରେ ସର୍ବମୋଟ ୧୧ଟି ଥାନା କାର୍ଯ୍ୟ କରୁଛି। ଉକ୍ତ ପ୍ରଶାସନିକ ବିଭାଜନର ସବିଶେଷ ତାଲିକା ନିମ୍ନରେ ପ୍ରଦାନ କରାଗଲା: <div style="display: flex; flex-wrap: wrap; gap: 2em; align-items: flex-start;"> <div style="flex: 1 1 300px;"> {| class="wikitable" style="width:100%; text-align:center; margin-top:0;" |+ ଗଜପତି ଜିଲ୍ଲାର ୭ଟି ବ୍ଲକ୍ ଏବଂ ତହସିଲ |- ! style="background-color:#E6F2FF; width:20%;" | କ୍ରମିକ ନଂ. ! style="background-color:#E6F2FF; width:80%;" | [[ପାରଳାଖେମୁଣ୍ଡି]] ଉପଖଣ୍ଡ ଅନ୍ତର୍ଗତ ପଞ୍ଚାୟତ ସମିତି |- | ୧ || '''ଗୋଷାଣି''' |- | ୨ || '''ଗୁମ୍ମା''' |- | ୩ || '''ରାୟଗଡ଼ା''' |- | ୪ || '''ନୂଆଗଡ଼''' |- | ୫ || '''ମୋହନା''' |- | ୬ || '''କାଶୀନଗର''' |- | ୭ || '''ରାମଗିରି ଉଦୟଗିରି''' (ରା. ଉଦୟଗିରି) |} </div> <div style="flex: 1 1 300px;"> {| class="wikitable" style="width:100%; text-align:center; margin-top:0;" |+ ଜିଲ୍ଲାର ୧୧ଟି ପୋଲିସ ଥାନା |- ! style="background-color:#E6F2FF; width:20%;" | କ୍ରମିକ ନଂ. ! style="background-color:#E6F2FF; width:80%;" | ଥାନାର ନାମ |- | ୧ || [[ଅଡ଼ବା]] ଥାନା |- | ୨ || ମୋହନା ଥାନା |- | ୩ || ରାମଗିରି ଥାନା |- | ୪ || ରାମଗିରି ଉଦୟଗିରି ଥାନା |- | ୫ || ସେରଙ୍ଗ ଥାନା |- | ୬ || କାଶୀନଗର ଥାନା |- | ୭ || [[ପାରଳାଖେମୁଣ୍ଡି]] ଥାନା |- | ୮ || ଗୁରାଣ୍ଡି ଥାନା |- | ୯ || ଗାରାବନ୍ଧ ଥାନା |- | ୧୦ || ରାୟଗଡ଼ ଥାନା |- | ୧୧ || ଶକ୍ତି ଥାନା, [[ପାରଳାଖେମୁଣ୍ଡି]] |} </div> </div> == ଅର୍ଥନୀତି == ଗଜପତି ଜିଲ୍ଲାର ଅର୍ଥନୀତି ମୁଖ୍ୟତଃ କୃଷି ଏବଂ ଜଙ୍ଗଲଜାତ ଦ୍ରବ୍ୟ ଉପରେ ନିର୍ଭରଶୀଳ । ଜିଲ୍ଲାର ଅଧିକାଂଶ ଅଧିବାସୀ ନିଜର ଦୈନନ୍ଦିନ ଗୁଜୁରାଣ ମେଣ୍ଟାଇବା ପାଇଁ ଚାଷବାସ ଉପରେ ନିର୍ଭର କରିଥାଆନ୍ତି । ଏଠାରେ ମୁଖ୍ୟତଃ ଧାନ, ମାଣ୍ଡିଆ, ମକା ଏବଂ ବିଭିନ୍ନ ପ୍ରକାରର ଡାଲି ଜାତୀୟ ଶସ୍ୟ ଚାଷ କରାଯାଏ । ଏହା ବ୍ୟତୀତ ଆମ୍ବ, କାଜୁ, ସପୁରୀ ଭଳି ଫଳଚାଷ (ଉଦ୍ୟାନକୃଷି) ଜିଲ୍ଲାର ଅର୍ଥନୈତିକ ମେରୁଦଣ୍ଡକୁ ସୁଦୃଢ଼ କରିବାରେ ଏକ ପ୍ରମୁଖ ଭୂମିକା ଗ୍ରହଣ କରିଥାଏ । ଏକ ଆଦିବାସୀ ବହୁଳ ଅଞ୍ଚଳ ହୋଇଥିବାରୁ ସ୍ଥାନୀୟ ଲୋକେ ଜଙ୍ଗଲରୁ ମିଳୁଥିବା ନିତ୍ୟବ୍ୟବହାର୍ଯ୍ୟ ଦ୍ରବ୍ୟ ଯଥା: କେନ୍ଦୁପତ୍ର, ମହୁଲ, ଶିଆଳି ପତ୍ର, ଝୁଣା ଏବଂ ତେନ୍ତୁଳି ସଂଗ୍ରହ କରି ସେଗୁଡ଼ିକୁ ସ୍ଥାନୀୟ ହାଟରେ ବିକ୍ରି କରି ନିଜର ଜୀବିକା ନିର୍ବାହ କରିଥାଆନ୍ତି । ବୃହତ୍ ଶିଳ୍ପ ପ୍ରତିଷ୍ଠା କ୍ଷେତ୍ରରେ ଏହି ଜିଲ୍ଲାଟି ବିଶେଷ ଆଗେଇ ପାରିନାହିଁ । ତେବେ କୃଷି ଓ ଜଙ୍ଗଲଜାତ ଦ୍ରବ୍ୟ ଉପରେ ଆଧାରିତ କିଛି କ୍ଷୁଦ୍ର ଓ ମଧ୍ୟମ ଧରଣର ଉଦ୍ୟୋଗ (MSME) ତଥା କୁଟୀର ଶିଳ୍ପ ସ୍ଥାନୀୟ ଯୁବକମାନଙ୍କୁ କର୍ମସଂସ୍ଥାନ ଯୋଗାଉଛି । ୨୦୦୬ ମସିହାରେ କେନ୍ଦ୍ର ପଞ୍ଚାୟତିରାଜ ମନ୍ତ୍ରଣାଳୟ ଦ୍ୱାରା ପ୍ରକାଶିତ ରିପୋର୍ଟ ଅନୁଯାୟୀ, ଦେଶର ମୋଟ ୬୪୦ଟି ଜିଲ୍ଲା ମଧ୍ୟରୁ ଗଜପତିକୁ ଦେଶର ୨୫୦ଟି ସର୍ବାଧିକ ପଛୁଆ ଜିଲ୍ଲା ତାଲିକାରେ ଅନ୍ତର୍ଭୁକ୍ତ କରାଯାଇଥିଲା ।<ref name="brgf"/> ବର୍ତ୍ତମାନ କେନ୍ଦ୍ର ସରକାରଙ୍କ 'ପଛୁଆ ଅଞ୍ଚଳ ଅନୁଦାନ ପାଣ୍ଠି' (Backward Regions Grant Fund ବା BRGF) ଯୋଜନା ମାଧ୍ୟମରେ ଉନ୍ନୟନମୂଳକ କାର୍ଯ୍ୟ ପାଇଁ ଆର୍ଥିକ ସହାୟତା ପାଉଥିବା ଓଡ଼ିଶାର ୧୯ଟି ଜିଲ୍ଲା ମଧ୍ୟରୁ ଗଜପତି ଅନ୍ୟତମ ।<ref name="brgf">{{cite web|author=Ministry of Panchayati Raj |date=September 8, 2009 |title=A Note on the Backward Regions Grant Fund Programme |publisher=National Institute of Rural Development |url=http://www.nird.org.in/brgf/doc/brgf_BackgroundNote.pdf |access-date=September 27, 2011 |url-status=dead |archive-url=https://web.archive.org/web/20120405033402/http://www.nird.org.in/brgf/doc/brgf_BackgroundNote.pdf |archive-date=April 5, 2012 }}</ref> == ଜନସଂଖ୍ୟା == {| class="wikitable" style="float:right; margin:0 0 1em 1em; text-align:center;" |+ '''ଐତିହାସିକ ଜନସଂଖ୍ୟା''' |- ! style="background-color:#E6F2FF;" | ବର୍ଷ ! style="background-color:#E6F2FF;" | ଜନସଂଖ୍ୟା |- | ୧୯୦୧ || ୧,୮୪,୮୪୦ |- | ୧୯୧୧ || ୨,୦୫,୫୧୪ |- | ୧୯୨୧ || ୧,୯୮,୮୪୨ |- | ୧୯୩୧ || ୨,୨୫,୧୬୧ |- | ୧୯୪୧ || ୨,୫୨,୬୧୩ |- | ୧୯୫୧ || ୨,୬୨,୯୯୮ |- | ୧୯୬୧ || ୨,୮୫,୦୬୯ |- | ୧୯୭୧ || ୩,୪୮,୯୬୪ |- | ୧୯୮୧ || ୪,୦୨,୨୭୧ |- | ୧୯୯୧ || ୪,୫୪,୭୦୮ |- | ୨୦୦୧ || ୫,୧୮,୮୩୭ |- | ୨୦୧୧ || ୫,୭୭,୮୧୭ |- | ୨୦୨୩ || ୮,୦୩,୧୬୬ |- | ୨୦୨୫ || ୮,୨୬,୧୨୭ |} ୨୦୧୧ ଜନଗଣନା ଏବଂ ୨୦୨୪ର ସଦ୍ୟତମ ଆକଳନ ଅନୁଯାୟୀ, ଗଜପତି ଜିଲ୍ଲାର ମୋଟ ଜନସଂଖ୍ୟା ପ୍ରାୟ ୮,୧୪,୭୨୨ ଅଟେ। ଆକର୍ଷଣୀୟ ଭାବେ ଏହା [[ଭୁଟାନ]] ଦେଶ କିମ୍ବା ଆମେରିକାର ଉତ୍ତର ଡାକୋଟା ରାଜ୍ୟର ମୋଟ ଜନସଂଖ୍ୟା ସହ ପ୍ରାୟ ସମାନ। ଜନସଂଖ୍ୟା ଦୃଷ୍ଟିରୁ ଏହା ଭାରତର ୭୬୬ଟି ଜିଲ୍ଲା ମଧ୍ୟରେ ୫୭୩ତମ ସ୍ଥାନରେ ରହିଛି। ଜିଲ୍ଲାରେ ଜନସଂଖ୍ୟା ଘନତା ପ୍ରତି ବର୍ଗ କିଲୋମିଟରରେ ୨୧୨ ଜଣ ରହିଥିବା ବେଳେ ୨୦୦୧ରୁ ୨୦୧୧ ଦଶନ୍ଧି ମଧ୍ୟରେ ଜନସଂଖ୍ୟା ବୃଦ୍ଧି ହାର ୧୦.୯୯% ଥିଲା। ଗଜପତି ଜିଲ୍ଲାର ଲିଙ୍ଗ ଅନୁପାତ ରାଜ୍ୟର ଅନ୍ୟାନ୍ୟ ଅଞ୍ଚଳ ତୁଳନାରେ ବେଶ୍ ଆଶାଜନକ; ଏଠାରେ ପ୍ରତି ୧୦୦୦ ପୁରୁଷରେ ୧୦୪୬ ଜଣ ମହିଳା ଅଛନ୍ତି। ଜିଲ୍ଲାର ହାରାହାରି ସାକ୍ଷରତା ହାର ୫୪.୨୯% ରହିଛି। ଜିଲ୍ଲାର ମୋଟ ଜନସଂଖ୍ୟାର ମାତ୍ର ୧୨.୨୩% ଲୋକ ସହରାଞ୍ଚଳରେ ବାସ କରୁଥିବା ବେଳେ ଅଧିକାଂଶ ଲୋକ ଗ୍ରାମାଞ୍ଚଳରେ ରହନ୍ତି। ଏହା ଏକ ଆଦିବାସୀ ବହୁଳ ଜିଲ୍ଲା ହୋଇଥିବାରୁ ଏଠାରେ ଅନୁସୂଚିତ ଜନଜାତି (ST) ମୋଟ ଜନସଂଖ୍ୟାର ୫୪.୨୯% ଏବଂ ଅନୁସୂଚିତ ଜାତି (SC) ୬.୭୮% ଅଟନ୍ତି। {{clear}} === ଧର୍ମଗତ ବିବରଣୀ === ଗଜପତି ଜିଲ୍ଲାରେ ମୁଖ୍ୟତଃ ହିନ୍ଦୁ ଏବଂ ଖ୍ରୀଷ୍ଟିଆନ ଧର୍ମାବଲମ୍ବୀ ଲୋକ ବାସ କରନ୍ତି। ନିମ୍ନଲିଖିତ ବାର୍ ଗ୍ରାଫ୍‌ରେ ଏହାର ଶତକଡ଼ା ହାର ପ୍ରଦର୍ଶିତ କରାଯାଇଛି: {{Bar box |title=ଧର୍ମାବଲମ୍ବୀ (ଶତକଡ଼ା ହାରରେ) |titlebar=#E6F2FF |width=450px |bars= {{Bar percent|[[ହିନ୍ଦୁ ଧର୍ମ]]|#FF9933|61.12}} {{Bar percent|[[ଖ୍ରୀଷ୍ଟ ଧର୍ମ]]|#4682B4|37.98}} {{Bar percent|[[ବୌଦ୍ଧ ଧର୍ମ]]|#FFD700|0.38}} {{Bar percent|[[ଇସଲାମ ଧର୍ମ|ଇସଲାମ]]|#009E73|0.27}} {{Bar percent|ଅନ୍ୟାନ୍ୟ|gray|0.25}} }} === ପ୍ରଚଳିତ ଭାଷା === [[File:OpenSpeaks-srb-Ramani Dalbehera-OG-Aadhaar Experience 01.webm|thumb|ଜଣେ ସ୍ଥାନୀୟ ଅଧିବାସୀ ଗଜପତି ଜିଲ୍ଲାର ଦ୍ୱିତୀୟ ସର୍ବାଧିକ ପ୍ରଚଳିତ ଭାଷା [[ସୋରା ଭାଷା|ସୋରା]] କହୁଥିବାର ଏକ ଦୃଶ୍ୟ]] ଜିଲ୍ଲାରେ ସର୍ବାଧିକ ପ୍ରଚଳିତ ଭାଷା ହେଉଛି ଓଡ଼ିଆ (୪୧.୫୧%)। ଏହା ସହିତ ଆଦିବାସୀ ଜନଜାତିଙ୍କ ମଧ୍ୟରେ ସୋରା ଏବଂ କୁଇ ଭାଷାର ବ୍ୟାପକ ବ୍ୟବହାର ଦେଖିବାକୁ ମିଳେ। ସୀମାନ୍ତବର୍ତ୍ତୀ ଜିଲ୍ଲା ହୋଇଥିବାରୁ ଏଠାରେ ଅନେକ ଲୋକ ତେଲୁଗୁ ଭାଷା ମଧ୍ୟ କହିଥାଆନ୍ତି। {{Bar box |title=ପ୍ରଚଳିତ ଭାଷା (ଶତକଡ଼ା ହାରରେ) |titlebar=#E6F2FF |width=450px |bars= {{Bar percent|[[ଓଡ଼ିଆ ଭାଷା|ଓଡ଼ିଆ]]|#4682B4|41.51}} {{Bar percent|[[ସଉରା ଭାଷା|ସଉରା]]|#009E73|34.49}} {{Bar percent|[[ତେଲୁଗୁ ଭାଷା|ତେଲୁଗୁ]]|#E69F00|15.53}} {{Bar percent|[[କୁଇ ଭାଷା|କୁଇ]]|indigo|5.54}} {{Bar percent|କୁଭି|#56B4E9|1.25}} {{Bar percent|ଅନ୍ୟାନ୍ୟ|gray|1.68}} }} == ସଂସ୍କୃତି ଓ ଐତିହ୍ୟ == [[File:Idital Wall Painting.jpg|thumb|ସଉରା ଜନଜାତିର ପାରମ୍ପରିକ '''ଇଡିତାଲ୍ ଚିତ୍ରକଳା''']] ଗଜପତି ଜିଲ୍ଲାର ସଂସ୍କୃତି ଓ ଐତିହ୍ୟ ହେଉଛି ଆଦିବାସୀ ପରମ୍ପରା ଏବଂ ପୁରାତନ କିମ୍ବଦନ୍ତୀର ଏକ ଅପୂର୍ବ ମିଶ୍ରଣ। ପୂର୍ବଘାଟ ପର୍ବତମାଳାରେ ଅବସ୍ଥିତ ପବିତ୍ର ମହେନ୍ଦ୍ରଗିରି ପର୍ବତ ଭଗବାନ ପରଶୁରାମଙ୍କ ଚିରନ୍ତନ ତପସ୍ୟା ସ୍ଥଳ ବୋଲି ବିଶ୍ୱାସ କରାଯାଏ। ଏଠାରେ ମହାଭାରତ କାଳୀନ ପାଣ୍ଡବମାନଙ୍କ ଦ୍ୱାରା ନିର୍ମିତ ବୋଲାଯାଉଥିବା ପ୍ରାଚୀନ ଶିବ ମନ୍ଦିରମାନ ରହିଛି। ଭଗବାନ ଶିବ ହେଉଛନ୍ତି ପରଶୁରାମଙ୍କ ଗୁରୁ, ତେଣୁ ଏଠାରେ ପ୍ରତିବର୍ଷ ମହାଶିବରାତ୍ରି ଖୁବ୍ ଜାକଜମକରେ ପାଳନ କରାଯାଏ। ଏହି ଜିଲ୍ଲାର ସଂସ୍କୃତି ମୁଖ୍ୟତଃ 'ସଉରା' ଜନଜାତିଙ୍କ ଦ୍ୱାରା ଗଭୀର ଭାବେ ପ୍ରଭାବିତ। '''ସଉରାମାନଙ୍କର ପାରମ୍ପରିକ କାନ୍ଥ ଚିତ୍ରକଳା 'ଇଡିତାଲ୍' ଦେଶ ବିଦେଶରେ ବେଶ୍ ଆଦୃତ।''' ଏହି ଆକର୍ଷଣୀୟ ଚିତ୍ରକଳା ମାଧ୍ୟମରେ ସେମାନେ ସେମାନଙ୍କର ଇଷ୍ଟଦେବତା 'ଇଡିତାଲ୍' ଏବଂ ପୂର୍ବପୁରୁଷମାନଙ୍କୁ ପୂଜାର୍ଚ୍ଚନା କରିଥାଆନ୍ତି। ସାଧାରଣତଃ ମାଟି ଘରର '''ନାଲି କିମ୍ବା ମାଟିଆ ରଙ୍ଗର କାନ୍ଥ ଉପରେ ଚାଉଳ ବଟା (ପିଠଉ) ଏବଂ ବାଉଁଶ କାଠିର ତୁଳୀ ବ୍ୟବହାର କରି ଏହି ଚିତ୍ର ଅଙ୍କାଯାଏ'''। ଜ୍ୟାମିତିକ ଆକାରରେ ଅଙ୍କାଯାଉଥିବା ଏହି ଚିତ୍ରଗୁଡ଼ିକରେ ସୂର୍ଯ୍ୟ, ଚନ୍ଦ୍ର, ଜୀବନବୃକ୍ଷ, ହାତୀ, ଘୋଡ଼ା ଏବଂ ସଉରାମାନଙ୍କ ଦୈନନ୍ଦିନ ଜୀବନଶୈଳୀକୁ ଅତି ନିଖୁଣ ଭାବେ ଦର୍ଶାଯାଇଥାଏ। ଏହାଛଡ଼ା ଆଦିବାସୀ ଶରୀରରେ କରାଯାଉଥିବା ଟାଟୁ (Tantangbo) ମଧ୍ୟ ସେମାନଙ୍କ ସଂସ୍କୃତିର ଏକ ଅବିଚ୍ଛେଦ୍ୟ ଅଙ୍ଗ। ଭାଷା ଦୃଷ୍ଟିରୁ ଏଠାରେ ମୁଖ୍ୟତଃ ଓଡ଼ିଆ, ସଉରା ଏବଂ କୁଇ ଭାଷାର ପ୍ରଚଳନ ରହିଛି। ଜିଲ୍ଲାରେ ମକର ସଂକ୍ରାନ୍ତି ଭଳି ପର୍ବପର୍ବାଣି ମଧ୍ୟ ବେଶ୍ ଉତ୍ସାହର ସହ ପାଳିତ ହୁଏ। ଐତିହାସିକ ଦୃଷ୍ଟିକୋଣରୁ ପାରଳାଖେମୁଣ୍ଡିଠାରେ ଥିବା ଗଜପତି ରାଜପ୍ରାସାଦ ଏହି ଅଞ୍ଚଳର ଏକ ଗର୍ବ ଏବଂ ଗୌରବର ପ୍ରତୀକ। ପୁରାତନ ଯୁଦ୍ଧ କଳାର ପ୍ରତୀକ 'ପାଇକ ଆଖଡ଼ା' ବର୍ତ୍ତମାନ ଏଠାରେ ଏକ ପାରମ୍ପରିକ ସମର ନୃତ୍ୟ ଭାବେ ପ୍ରଦର୍ଶିତ ହେଉଛି। ଏସବୁ ବ୍ୟତୀତ ଜିରାଙ୍ଗଠାରେ ଥିବା ଦିବ୍ୟ 'ପଦ୍ମସମ୍ଭବ ମହାବିହାର' କେବଳ ଓଡ଼ିଶା ନୁହେଁ, ସମଗ୍ର ଏସିଆର ଏକ ପ୍ରମୁଖ ବୌଦ୍ଧ ସଂସ୍କୃତି ଓ ପର୍ଯ୍ୟଟନ କେନ୍ଦ୍ର ଭାବେ ଖ୍ୟାତି ଅର୍ଜନ କରିଛି। == ରାଜନୀତି == === ଓଡ଼ିଶା ବିଧାନ ସଭା === ଗଜପତି ଜିଲ୍ଲା ଅଧୀନରେ ଦୁଇଟି ବିଧାନ ସଭା ନିର୍ବାଚନ ମଣ୍ଡଳୀ ରହିଛି। ନିମ୍ନରେ ଏହି ନିର୍ବାଚନ ମଣ୍ଡଳୀ ଏବଂ ଏହାର ନିର୍ବାଚିତ ବିଧାୟକମାନଙ୍କ ସବିଶେଷ ତାଲିକା ପ୍ରଦାନ କରାଗଲା: {| class="wikitable sortable" style="text-align:center; width:100%;" |- ! style="background-color:#E6F2FF;" | ନିର୍ବାଚନ ମଣ୍ଡଳୀ ନଂ ! style="background-color:#E6F2FF;" | ନିର୍ବାଚନ ମଣ୍ଡଳୀ ! style="background-color:#E6F2FF;" | ସଂରକ୍ଷଣ ! style="background-color:#E6F2FF;" | ଅନ୍ତର୍ଭୁକ୍ତ ଅଞ୍ଚଳ (ବ୍ଲକ୍ ଓ ପୌରାଞ୍ଚଳ) ! style="background-color:#E6F2FF;" | ବର୍ତ୍ତମାନର ବିଧାୟକ ! style="background-color:#E6F2FF;" | ରାଜନୈତିକ ଦଳ |- ! ୧୩୬ | [[ମୋହନା (ବିଧାନ ସଭା ନିର୍ବାଚନ ମଣ୍ଡଳୀ)|ମୋହନା]] | ଅନୁସୂଚିତ ଜନଜାତି | ମୋହନା, ଆର. ଉଦୟଗିରି, ନୂଆଗଡ଼, ରାୟଗଡ଼ା | '''ଦାଶରଥି ଗମାଙ୍ଗ''' | style="background-color:#00BFFF; color:black;" | [[ଭାରତୀୟ ଜାତୀୟ କଂଗ୍ରେସ|କଂଗ୍ରେସ]] |- ! ୧୩୭ | [[ପାରଳାଖେମୁଣ୍ଡି (ବିଧାନ ସଭା ନିର୍ବାଚନ ମଣ୍ଡଳୀ)|ପାରଳାଖେମୁଣ୍ଡି]] | ଅଣ-ସଂରକ୍ଷିତ | ପାରଳାଖେମୁଣ୍ଡି (ପୌରପାଳିକା), କାଶୀନଗର (ଏନ.ଏ.ସି.), ଗୁମ୍ମା, କାଶୀନଗର, ଗୋସାଣୀ |'''ଇଂ. ରୂପେଶ କୁମାର ପାଣିଗ୍ରାହୀ''' | style="background-color:#6FA647; color:white;" | [[ବିଜୁ ଜନତା ଦଳ|ବିଜଦ]] |} === ଲୋକସଭା === ଗଜପତି ଜିଲ୍ଲାର ଉଭୟ ବିଧାନ ସଭା ଆସନ [[ବ୍ରହ୍ମପୁର (ଲୋକସଭା ନିର୍ବାଚନ ମଣ୍ଡଳୀ)|ବ୍ରହ୍ମପୁର ଲୋକସଭା ନିର୍ବାଚନ ମଣ୍ଡଳୀ]]ର ଅନ୍ତର୍ଭୁକ୍ତ ଅଟେ। ଏହି ନିର୍ବାଚନ ମଣ୍ଡଳୀରୁ ଜାତୀୟ ସ୍ତରରେ ପ୍ରତିନିଧିତ୍ୱ କରୁଥିବା ସାଂସଦଙ୍କ ବିବରଣୀ ନିମ୍ନରେ ଦିଆଗଲା: {| class="wikitable sortable" style="text-align:center; width:100%;" |- ! style="background-color:#E6F2FF;" | ଲୋକସଭା ନଂ ! style="background-color:#E6F2FF;" | ଲୋକସଭା ନିର୍ବାଚନ ମଣ୍ଡଳୀ ! style="background-color:#E6F2FF;" | ସଂରକ୍ଷଣ ! style="background-color:#E6F2FF;" | ଅନ୍ତର୍ଭୁକ୍ତ ବିଧାନ ସଭା ଆସନ ! style="background-color:#E6F2FF;" | ବର୍ତ୍ତମାନର ସାଂସଦ ! style="background-color:#E6F2FF;" | ରାଜନୈତିକ ଦଳ |- ! ୨୦ | [[ବ୍ରହ୍ମପୁର (ଲୋକସଭା ନିର୍ବାଚନ ମଣ୍ଡଳୀ)|ବ୍ରହ୍ମପୁର]] | ଅଣ-ସଂରକ୍ଷିତ | ମୋହନା ଏବଂ ପାରଳାଖେମୁଣ୍ଡି | '''ଡଃ. ପ୍ରଦୀପ କୁମାର ପାଣିଗ୍ରାହୀ''' | style="background-color:#FF9933; color:black;" | [[ଭାରତୀୟ ଜନତା ପାର୍ଟି|ଭାଜପା]] |} == ଆଧାର == {{Reflist}} bda55tgvgn6oz2ezy1py1ikmwuqhnay 0 10945 595932 595068 2026-06-03T12:04:48Z ~2026-32953-67 42313 /* ପ୍ରସ୍ତାବିତ ଜିଲ୍ଲା ସମୂହ */ 595932 wikitext text/x-wiki {{Short description|ଓଡ଼ିଶାର ପ୍ରଶାସନିକ ଜିଲ୍ଲାଗୁଡ଼ିକର ତାଲିକା}} {{Use Indian English|date=August 2016}} {{Use dmy dates|date=August 2016}} {{Infobox subdivision type | name = ଓଡ଼ିଶାର ଜିଲ୍ଲା ସମୂହ | map = Odisha districts map.svg | caption = ଓଡ଼ିଶାର ରାଜନୈତିକ ମାନଚିତ୍ର | category = [[ଓଡ଼ିଶାର ଜିଲ୍ଲାମାନଙ୍କର ତାଲିକା|ଜିଲ୍ଲା]] | territory = [[ଓଡ଼ିଶା]] | start_date = | current_number = ୩୦ ଗୋଟି ଜିଲ୍ଲା | number_date = | population_range = [[ଦେବଗଡ଼ ଜିଲ୍ଲା|ଦେବଗଡ଼]] – ୩,୧୨,୫୨୦ (ସର୍ବନିମ୍ନ);<br />[[ଗଞ୍ଜାମ ଜିଲ୍ଲା|ଗଞ୍ଜାମ]] – ୩୫,୨୯,୦୩୧ (ସର୍ବାଧିକ) | area_range = [[ମୟୂରଭଞ୍ଜ ଜିଲ୍ଲା|ମୟୂରଭଞ୍ଜ]] – {{Convert|10418|km2|sqmi|abbr=on}} (ବୃହତ୍ତମ);<br />[[ଜଗତସିଂହପୁର ଜିଲ୍ଲା|ଜଗତସିଂହପୁର]] – {{Convert|1759|km2|sqmi|abbr=on}} (କ୍ଷୁଦ୍ରତମ) | government = [[ଓଡ଼ିଶା ସରକାର]] | subdivision = [[ଓଡ଼ିଶାର ତହସିଲ ସମୂହର ତାଲିକା|ଉପଖଣ୍ଡ, ତହସିଲ ଏବଂ ବ୍ଲକ]] }} {{prettyurl|Districts of Odisha}} ଭାରତର ପୂର୍ବ ଉପକୂଳରେ ଅବସ୍ଥିତ [[ଓଡ଼ିଶା]] ରାଜ୍ୟକୁ ପ୍ରଶାସନିକ ସୁବିଧା ଏବଂ ସୁପରିଚାଳନା ଦୃଷ୍ଟିରୁ ସର୍ବମୋଟ '''୩୦ ଗୋଟି ଭୌଗୋଳିକ ପ୍ରଶାସନିକ ଏକକ''' ବା '''ଜିଲ୍ଲା'''ରେ ବିଭକ୍ତ କରାଯାଇଛି ।<ref name=":0">{{cite web|title=Districts of Odisha|url=http://orissa.gov.in/portal/dist.asp|work=Official Portal|publisher=Government of Odisha|access-date=4 January 2013|location=Bhubaneswar}}</ref> ପ୍ରଶାସନିକ ବିକେନ୍ଦ୍ରୀକରଣ ଏବଂ ଶୃଙ୍ଖଳିତ ଶାସନ ପାଇଁ ଏହି ୩୦ଟି ଜିଲ୍ଲାକୁ ୩ଟି ପୃଥକ ରାଜସ୍ୱ ଖଣ୍ଡ (Revenue Divisions) ଅଧୀନରେ ରଖାଯାଇଛି । ସେହି ଖଣ୍ଡଗୁଡ଼ିକ ହେଲା: କେନ୍ଦ୍ରାଞ୍ଚଳ (ସଦର ମହକୁମା: [[କଟକ]]), ଉତ୍ତରାଞ୍ଚଳ (ସଦର ମହକୁମା: [[ସମ୍ବଲପୁର]]) ଏବଂ ଦକ୍ଷିଣାଞ୍ଚଳ (ସଦର ମହକୁମା: [[ବ୍ରହ୍ମପୁର]]) । ପ୍ରତ୍ୟେକ ରାଜସ୍ୱ ଖଣ୍ଡ ଅଧୀନରେ ୧୦ଟି ଲେଖାଏଁ ଜିଲ୍ଲା ରହିଛି ଏବଂ ଏହାର ପ୍ରଶାସନିକ ମୁଖ୍ୟ ଭାବରେ ଜଣେ ରାଜସ୍ୱ ଖଣ୍ଡାଧିକାରୀ ବା ଆର.ଡି.ସି. କାର୍ଯ୍ୟ କରନ୍ତି, ଯିଏକି ଭାରତୀୟ ପ୍ରଶାସନିକ ସେବା (IAS) ର ଜଣେ ବରିଷ୍ଠ ଅଧିକାରୀ ଅଟନ୍ତି । ରାଜ୍ୟ ସଚିବାଳୟ ଏବଂ ଜିଲ୍ଲା ପ୍ରଶାସନ ମଧ୍ୟରେ ସମନ୍ୱୟ ରକ୍ଷା କରିବା ହେଉଛି ଆର.ଡି.ସି. ଙ୍କର ମୁଖ୍ୟ କାର୍ଯ୍ୟ । ପ୍ରତ୍ୟେକ ଜିଲ୍ଲାର ଶାସନଭାର ଜଣେ ଜିଲ୍ଲାପାଳ ତଥା ଜିଲ୍ଲା ଦଣ୍ଡାଧିକାରୀଙ୍କ ଉପରେ ନ୍ୟସ୍ତ ଥାଏ । ଜିଲ୍ଲାରେ ରାଜସ୍ୱ ଆଦାୟ ଏବଂ ଆଇନଶୃଙ୍ଖଳା ରକ୍ଷା କରିବା ତାଙ୍କର ପ୍ରାଥମିକ ଦାୟିତ୍ୱ । ପ୍ରତ୍ୟେକ ଜିଲ୍ଲାକୁ ପୁଣି ସ୍ଥାନୀୟ ପ୍ରଶାସନିକ ସୁବିଧା ପାଇଁ କେତେକ ଉପଖଣ୍ଡ (Sub-division) ରେ ବିଭକ୍ତ କରାଯାଇଛି, ଯାହାର ଦାୟିତ୍ୱ ଜଣେ ଉପଜିଲ୍ଲାପାଳ ତୁଲାଇଥାନ୍ତି । ଉପଖଣ୍ଡଗୁଡ଼ିକ ଅଧୀନରେ ଏକାଧିକ ତହସିଲ ଏବଂ ବ୍ଲକ ରହିଥାଏ । ତହସିଲର ଦାୟିତ୍ୱରେ ଜଣେ ତହସିଲଦାର ରହିଥାନ୍ତି । ବର୍ତ୍ତମାନ ସୁଦ୍ଧା ଓଡ଼ିଶାରେ ସମୁଦାୟ ୩ଟି ରାଜସ୍ୱ ଖଣ୍ଡ, ୩୦ଟି ଜିଲ୍ଲା, ୫୮ଟି ଉପଖଣ୍ଡ, ୩୧୭ଟି ତହସିଲ ଏବଂ ୩୧୪ଟି ପଞ୍ଚାୟତ ସମିତି ରହିଛି ।<ref>{{Cite web |url=http://orissa.gov.in/e-magazine/orissaannualreference/OR-Annual-2009/pdf/587-593.pdf |title=List of Districts |access-date=13 January 2012}}</ref> ==ଜିଲ୍ଲା ସମୂହ== ନିମ୍ନଲିଖିତ ସାରଣୀରେ ଓଡ଼ିଶାର ସମସ୍ତ ୩୦ଟି ଜିଲ୍ଲାର ମାନଚିତ୍ର, ସଦର ମହକୁମା, ଆୟତନ, ଜନସଂଖ୍ୟା (୨୦୧୧ ଜନଗଣନା), ସାକ୍ଷରତା ହାର, ପଞ୍ଚାୟତ ସମିତି ଏବଂ ଗ୍ରାମ ପଞ୍ଚାୟତର ସବିଶେଷ ବିବରଣୀ ପ୍ରଦାନ କରାଯାଇଛି: {| class="wikitable sortable" style="width:100%; border-collapse:collapse; text-align:center; font-family: sans-serif;" |- style="background-color:#2C3E50; color:white; font-size: 1.05em;" ! scope="col" | ମାନଚିତ୍ର ! scope="col" | ଜିଲ୍ଲା ! scope="col" | ସଦର ମହକୁମା ! scope="col" | ଆୟତନ (କି.ମି.^୨) ! scope="col" | ଜନସଂଖ୍ୟା ! scope="col" | ସାକ୍ଷରତା ହାର ! scope="col" | ବ୍ଲକ ସଂଖ୍ୟା ! scope="col" | ଗ୍ରାମ ପଞ୍ଚାୟତ ! scope="col" | ଆର.ଟି.ଓ |- style="background-color:#FDEEED;" | [[File:Angul in Odisha (India).svg|60px]] || '''[[ଅନୁଗୋଳ ଜିଲ୍ଲା|ଅନୁଗୋଳ]]''' || [[ଅନୁଗୁଳ|ଅନୁଗୋଳ]] || ୬,୩୭୫ || ୧୭,୯୬,୦୮୮ || ୭୭.୫୩% || ୦୮ || ୨୨୫ || OD-19 |- style="background-color:#FDF4ED;" | [[File:Cuttack in Odisha (India).svg|60px]] || '''[[କଟକ ଜିଲ୍ଲା|କଟକ]]''' || [[କଟକ]] || ୩,୯୩୨ || ୩୭,୦୦,୫୦୩ || ୮୫.୫୦% || ୧୪ || ୩୭୩ || OD-05 |- style="background-color:#FDF8ED;" | [[File:Kalahandi in Odisha (India).svg|60px]] || '''[[କଳାହାଣ୍ଡି ଜିଲ୍ଲା|କଳାହାଣ୍ଡି]]''' || [[ଭବାନିପାଟଣା]] || ୭,୯୨୦ || ୨୨,୨୩,୩୮୬ || ୫୯.୨୨% || ୧୩ || ୩୧୦ || OD-08 |- style="background-color:#FBFDED;" | [[File:Kandhamal in Odisha (India).svg|60px]] || '''[[କନ୍ଧମାଳ ଜିଲ୍ଲା|କନ୍ଧମାଳ]]''' || [[ଫୁଲବାଣୀ]] || ୮,୦୨୧ || ୧୦,୩୩,୬୮୬ || ୬୪.୧୩% || ୧୨ || ୧୫୩ || OD-12 |- style="background-color:#F4FDED;" | [[File:Kendujhar in Odisha (India).svg|60px]] || '''[[କେନ୍ଦୁଝର ଜିଲ୍ଲା|କେନ୍ଦୁଝର]]''' || [[କେନ୍ଦୁଝର]] || ୮,୩୦୩ || ୨୫,୪୦,୪୪୪ || ୬୮.୨୪% || ୧୩ || ୨୯୭ || OD-09 |- style="background-color:#EEFDED;" | [[File:Kendrapara in Odisha (India).svg|60px]] || '''[[କେନ୍ଦ୍ରାପଡ଼ା ଜିଲ୍ଲା|କେନ୍ଦ୍ରାପଡ଼ା]]''' || [[କେନ୍ଦ୍ରାପଡ଼ା]] || ୨,୬୪୪ || ୨୦,୩୦,୯୧୦ || ୮୫.୧୫% || ୦୯ || ୨୪୯ || OD-29 |- style="background-color:#EEFDF4;" | [[File:Koraput in Odisha (India).svg|60px]] || '''[[କୋରାପୁଟ ଜିଲ୍ଲା|କୋରାପୁଟ]]''' || [[କୋରାପୁଟ]] || ୮,୮୦୭ || ୧୯,୪୫,୩୦୩ || ୪୯.୨୧% || ୧୪ || ୨୪୦ || OD-10 |- style="background-color:#EEFDF9;" | [[File:Khordha in Odisha (India).svg|60px]] || '''[[ଖୋର୍ଦ୍ଧା ଜିଲ୍ଲା|ଖୋର୍ଦ୍ଧା]]''' || [[ଖୋର୍ଦ୍ଧା]] || ୨,୮୧୩ || ୩୧,୭୪,୮୫୯ || ୮୬.୮୮% || ୧୦ || ୧୯୦ || OD-02 / 33 |- style="background-color:#EEFAFD;" | [[File:Gajapati in Odisha (India).svg|60px]] || '''[[ଗଜପତି ଜିଲ୍ଲା|ଗଜପତି]]''' || [[ପାରଳାଖେମୁଣ୍ଡି]] || ୩,୮୫୦ || ୮,୧୪,୭୨୨ || ୫୩.୪୯% || ୦୭ || ୧୪୯ || OD-20 |- style="background-color:#EEF4FD;" | [[File:Ganjam in Odisha (India).svg|60px]] || '''[[ଗଞ୍ଜାମ ଜିଲ୍ଲା|ଗଞ୍ଜାମ]]''' || [[ଛତ୍ରପୁର]] || ୮,୦୭୧ || ୪୯,୭୫,୯୩୪ || ୭୧.୦୯% || ୨୨ || ୫୦୩ || OD-07 / 32 |- style="background-color:#EEEEFD;" | [[File:Jagatsinghpur in Odisha (India).svg|60px]] || '''[[ଜଗତସିଂହପୁର ଜିଲ୍ଲା|ଜଗତସିଂହପୁର]]''' || [[ଜଗତସିଂହପୁର]] || ୧,୭୫୯ || ୧୬,୦୩,୧୩୦ || ୮୬.୫୯% || ୦୮ || ୧୯୪ || OD-21 |- style="background-color:#F4EEFD;" | [[File:Jharsuguda in Odisha (India).svg|60px]] || '''[[ଝାରସୁଗୁଡ଼ା ଜିଲ୍ଲା|ଝାରସୁଗୁଡ଼ା]]''' || [[ଝାରସୁଗୁଡ଼ା]] || ୨,୦୮୧ || ୮,୧୭,୧୦୩ || ୭୮.୮୬% || ୦୫ || ୭୮ || OD-23 |- style="background-color:#F9EEFD;" | [[File:Dhenkanal in Odisha (India).svg|60px]] || '''[[ଢେଙ୍କାନାଳ ଜିଲ୍ଲା|ଢେଙ୍କାନାଳ]]''' || [[ଢେଙ୍କାନାଳ]] || ୪,୪୫୨ || ୧୬,୮୧,୮୬୪ || ୭୮.୭୬% || ୦୮ || ୨୧୨ || OD-06 |- style="background-color:#FDEEF8;" | [[File:Debagarh in Odisha (India).svg|60px]] || '''[[ଦେବଗଡ଼ ଜିଲ୍ଲା|ଦେବଗଡ଼]]''' || [[ଦେବଗଡ଼]] || ୨,୭୮୨ || ୪,୪୦,୬୫୪ || ୭୨.୫୭% || ୦୩ || ୭୦ || OD-28 |- style="background-color:#FDEEF3;" | [[File:Nabarangpur in Odisha (India).svg|60px]] || '''[[ନବରଙ୍ଗପୁର ଜିଲ୍ଲା|ନବରଙ୍ଗପୁର]]''' || [[ନବରଙ୍ଗପୁର]] || ୫,୨୯୪ || ୧୭,୨୧,୫୩୪ || ୪୬.୪୩% || ୧୦ || ୧୬୯ || OD-24 |- style="background-color:#FDF0ED;" | [[File:Nayagarh in Odisha (India).svg|60px]] || '''[[ନୟାଗଡ଼ ଜିଲ୍ଲା|ନୟାଗଡ଼]]''' || [[ନୟାଗଡ଼]] || ୩,୮୯୦ || ୧୩,୫୭,୫୩୩ || ୮୦.୪୨% || ୦୮ || ୧୯୪ || OD-25 |- style="background-color:#FDF3EC;" | [[File:Nuapada in Odisha (India).svg|60px]] || '''[[ନୂଆପଡ଼ା ଜିଲ୍ଲା|ନୂଆପଡ଼ା]]''' || [[ନୂଆପଡ଼ା]] || ୩,୮୫୨ || ୮,୬୦,୬୩୯ || ୫୭.୩୫% || ୦୫ || ୧୩୧ || OD-26 |- style="background-color:#FDF7EB;" | [[File:Puri in Odisha (India).svg|60px]] || '''[[ପୁରୀ ଜିଲ୍ଲା|ପୁରୀ]]''' || [[ପୁରୀ]] || ୩,୦୫୧ || ୨୩,୯୫,୨୧୦ || ୮୪.୬୭% || ୧୧ || ୨୬୮ || OD-13 |- style="background-color:#FAFDEB;" | [[File:Bargarh in Odisha (India).svg|60px]] || '''[[ବରଗଡ଼ ଜିଲ୍ଲା|ବରଗଡ଼]]''' || [[ବରଗଡ଼]] || ୫,୮୩୭ || ୨୦,୮୮,୬୩୨ || ୭୪.୬୨% || ୧୨ || ୨୪୮ || OD-17 |- style="background-color:#F1FDEB;" | [[File:Balangir in Odisha (India).svg|60px]] || '''[[ବଲାଙ୍ଗୀର ଜିଲ୍ଲା|ବଲାଙ୍ଗୀର]]''' || [[ବଲାଙ୍ଗୀର]] || ୬,୫୭୫ || ୨୩,୨୫,୦୮୬ || ୬୪.୭୨% || ୧୪ || ୨୮୫ || OD-03 |- style="background-color:#EBFDEE;" | [[File:Balasore in Odisha (India).svg|60px]] || '''[[ବାଲେଶ୍ୱର ଜିଲ୍ଲା|ବାଲେଶ୍ୱର]]''' || [[ବାଲେଶ୍ୱର]] || ୩,୬୩୪ || ୩୨,୭୧,୯୪୬ || ୭୯.୭୯% || ୧୨ || ୩୬୦ || OD-01 |- style="background-color:#EBFDF5;" | [[File:Boudh in Odisha (India).svg|60px]] || '''[[ବୌଦ୍ଧ ଜିଲ୍ଲା|ବୌଦ୍ଧ]]''' || [[ବୌଦ୍ଧ]] || ୩,୪୪୪ || ୬,୨୨,୦୩୯ || ୭୧.୬୧% || ୦୩ || ୬୯ || OD-27 |- style="background-color:#EBFDFB;" | [[File:Bhadrak in Odisha (India).svg|60px]] || '''[[ଭଦ୍ରକ ଜିଲ୍ଲା|ଭଦ୍ରକ]]''' || [[ଭଦ୍ରକ]] || ୨,୫୦୫ || ୨୧,୨୩,୯୩୬ || ୮୨.୭୮% || ୦୭ || ୨୧୮ || OD-22 |- style="background-color:#EBF6FD;" | [[File:Mayurbhanj in Odisha (India).svg|60px]] || '''[[ମୟୂରଭଞ୍ଜ ଜିଲ୍ଲା|ମୟୂରଭଞ୍ଜ]]''' || [[ବାରିପଦା]] || ୧୦,୪୧୮ || ୩୫,୫୨,୮୩୧ || ୬୩.୧୭% || ୨୬ || ୪୦୪ || OD-11 |- style="background-color:#EBEFFD;" | [[File:Malkangiri in Odisha (India).svg|60px]] || '''[[ମାଲକାନଗିରି ଜିଲ୍ଲା|ମାଲକାନଗିରି]]''' || [[ମାଲକାନଗିରି]] || ୫,୭୯୧ || ୮,୬୪,୬୦୧ || ୪୮.୫୪% || ୦୭ || ୧୧୧ || OD-30 |- style="background-color:#EFEBFD;" | [[File:Jajpur in Odisha (India).svg|60px]] || '''[[ଯାଜପୁର ଜିଲ୍ଲା|ଯାଜପୁର]]''' || [[ଯାଜପୁର]] || ୨,୮୮୮ || ୨୫,୭୬,୩୪୧ || ୮୦.୧୩% || ୧୦ || ୩୧୧ || OD-34 |- style="background-color:#F6EBFD;" | [[File:Rayagada in Odisha (India).svg|60px]] || '''[[ରାୟଗଡ଼ା ଜିଲ୍ଲା|ରାୟଗଡ଼ା]]''' || [[ରାୟଗଡ଼ା]] || ୭,୦୭୪ || ୧୩,୬୪,୭୫୫ || ୪୯.୭୬% || ୧୧ || ୧୮୦ || OD-18 |- style="background-color:#FDEBF8;" | [[File:Sambalpur in Odisha (India).svg|60px]] || '''[[ସମ୍ବଲପୁର ଜିଲ୍ଲା|ସମ୍ବଲପୁର]]''' || [[ସମ୍ବଲପୁର]] || ୬,୭୦୨ || ୧୪,୬୭,୯୫୦ || ୭୬.୨୨% || ୦୯ || ୧୩୮ || OD-15 |- style="background-color:#FDEBF1;" | [[File:Subarnapur in Odisha (India).svg|60px]] || '''[[ସୋନପୁର ଜିଲ୍ଲା|ସୁବର୍ଣ୍ଣପୁର]]''' || [[ସୁବର୍ଣ୍ଣପୁର]] || ୨,୨୮୫ || ୮,୬୦,୩୫୯ || ୭୪.୪୨% || ୦୬ || ୧୦୯ || OD-31 |- style="background-color:#fdebf2;" | [[File:Sundargarh in Odisha (India).svg|60px]] || '''[[ସୁନ୍ଦରଗଡ଼ ଜିଲ୍ଲା|ସୁନ୍ଦରଗଡ଼]]''' || [[ସୁନ୍ଦରଗଡ଼]] || ୯,୭୧୨ || ୨୯,୫୧,୭୪୭ || ୭୩.୩୪% || ୧୭ || ୨୬୨ || OD-14 / 16 |} == ଇତିହାସ ଓ ପୁନର୍ଗଠନ == ୧୯୩୬ ମସିହା ଅପ୍ରେଲ ୧ ତାରିଖରେ ସ୍ୱତନ୍ତ୍ର ଓଡ଼ିଶା ପ୍ରାନ୍ତ ଗଠନ ହେବାଠାରୁ ଆରମ୍ଭ କରି ଆଜି ପର୍ଯ୍ୟନ୍ତ ରାଜ୍ୟର ପ୍ରଶାସନିକ ମାନଚିତ୍ରରେ ଅନେକ ପରିବର୍ତ୍ତନ ହୋଇଛି । ପ୍ରଶାସନିକ ବିକେନ୍ଦ୍ରୀକରଣ ଏବଂ ସାଧାରଣ ଲୋକଙ୍କ ନିକଟରେ ସରକାରୀ ସେବା ଦ୍ରୁତ ଗତିରେ ପହଞ୍ଚାଇବା ଉଦ୍ଦେଶ୍ୟରେ ବିଭିନ୍ନ ସମୟରେ ଜିଲ୍ଲାଗୁଡ଼ିକର ପୁନର୍ଗଠନ କରାଯାଇଛି । === ଐତିହାସିକ ପୁନର୍ଗଠନ କ୍ରମ === ନିମ୍ନଲିଖିତ ସାରଣୀରେ ଓଡ଼ିଶାର ଜିଲ୍ଲା ଗଠନର ଐତିହାସିକ କ୍ରମବିକାଶକୁ ଦର୍ଶାଯାଇଛି: {| class="wikitable" style="width:100%; border-collapse:collapse; text-align:center; font-family: sans-serif; margin-bottom: 20px;" |- style="background-color:#4A90E2; color:white; font-size: 1.1em;" ! scope="col" style="width:20%;" | ସମୟକାଳ / ମସିହା ! scope="col" style="width:20%;" | ମୋଟ ଜିଲ୍ଲା ସଂଖ୍ୟା ! scope="col" style="width:60%;" | ସବିଶେଷ ବିବରଣୀ ଓ କାରଣ |- style="background-color:#F4F9FF;" | '''୧ ଅପ୍ରେଲ ୧୯୩୬''' | '''୬ ଗୋଟି''' | ସ୍ୱତନ୍ତ୍ର ଓଡ଼ିଶା ପ୍ରାନ୍ତ ଗଠନ ସମୟରେ କେବଳ ୬ଟି ଜିଲ୍ଲା ଥିଲା । ସେଗୁଡ଼ିକ ହେଲା: କଟକ, ପୁରୀ, ବାଲେଶ୍ୱର, ସମ୍ବଲପୁର, କୋରାପୁଟ ଏବଂ ଗଞ୍ଜାମ । |- style="background-color:#EBF3FB;" | '''୧୯୪୮ – ୧୯୪୯''' | '''୧୩ ଗୋଟି''' | ଭାରତ ସ୍ୱାଧୀନ ହେବା ପରେ ଓଡ଼ିଶା ସହିତ ଆଖପାଖର ଦେଶୀୟ ଗଡ଼ଜାତ ରାଜ୍ୟଗୁଡ଼ିକର ମିଶ୍ରଣ ଘଟିଥିଲା, ଯାହା ଫଳରେ ନୂତନ ୭ଟି ଜିଲ୍ଲା ସୃଷ୍ଟି ହୋଇଥିଲା । |- style="background-color:#F4F9FF;" | '''୧୯୯୨ – ୧୯୯୩''' | '''୩୦ ଗୋଟି''' | ତତ୍କାଳୀନ ମୁଖ୍ୟମନ୍ତ୍ରୀ [[ବିଜୁ ପଟ୍ଟନାୟକ]]ଙ୍କ ସରକାର ଅମଳରେ ପୁରୁଣା ୧୩ଟି ବୃହତ୍ ଜିଲ୍ଲାକୁ ବିଭାଜନ କରି ୩୦ ଗୋଟି ଜିଲ୍ଲାରେ ପରିଣତ କରାଯାଇଥିଲା । |} === ବର୍ତ୍ତମାନର ପ୍ରଶାସନିକ ରୂପରେଖ === ଶାସନ ବ୍ୟବସ୍ଥାକୁ ସୁଚାରୁରୂପେ ପରିଚାଳନା କରିବା ପାଇଁ ରାଜ୍ୟକୁ ବିଭିନ୍ନ ପ୍ରଶାସନିକ ଏକକରେ ବିଭକ୍ତ କରାଯାଇଛି: {| class="wikitable" style="width:80%; border-collapse:collapse; text-align:center; font-family: sans-serif; margin: 0 auto 20px auto;" |- style="background-color:#50C878; color:white; font-size: 1.1em;" ! scope="col" | ପ୍ରଶାସନିକ ଏକକ ! scope="col" | ସର୍ବମୋଟ ସଂଖ୍ୟା |- style="background-color:#F4FFF8;" | '''ରାଜସ୍ୱ ଖଣ୍ଡ''' | ୩ |- style="background-color:#E9F9EE;" | '''ଜିଲ୍ଲା''' | ୩୦ |- style="background-color:#F4FFF8;" | '''ଉପଖଣ୍ଡ''' | ୫୮ |- style="background-color:#E9F9EE;" | '''ତହସିଲ''' | ୩୧୭ |- style="background-color:#F4FFF8;" | '''ପଞ୍ଚାୟତ ସମିତି / ବ୍ଲକ''' | ୩୧୪ |} === ଭୌଗୋଳିକ ଏବଂ ଜନସାଂଖ୍ୟିକ ବିଶେଷତ୍ୱ === ଆୟତନ ଏବଂ ଜନସଂଖ୍ୟା ଦୃଷ୍ଟିରୁ ଓଡ଼ିଶାର ଜିଲ୍ଲାଗୁଡ଼ିକ ମଧ୍ୟରେ ଥିବା ତାରତମ୍ୟ ନିମ୍ନରେ ପ୍ରଦତ୍ତ କରାଗଲା: {| class="wikitable" style="width:100%; border-collapse:collapse; text-align:center; font-family: sans-serif;" |- style="background-color:#E67E22; color:white; font-size: 1.1em;" ! scope="col" style="width:25%;" | ବର୍ଗ ! scope="col" style="width:25%;" | ବୃହତ୍ତମ ଜିଲ୍ଲା ! scope="col" style="width:25%;" | କ୍ଷୁଦ୍ରତମ ଜିଲ୍ଲା ! scope="col" style="width:25%;" | ସୂଚନା |- style="background-color:#FFF8F0;" | '''ଭୌଗୋଳିକ ଆୟତନ ଦୃଷ୍ଟିରୁ''' | '''[[ମୟୂରଭଞ୍ଜ ଜିଲ୍ଲା|ମୟୂରଭଞ୍ଜ]]'''<br /><small>(୧୦,୪୧୮ ବର୍ଗ କି.ମି.)</small> | '''[[ଜଗତସିଂହପୁର ଜିଲ୍ଲା|ଜଗତସିଂହପୁର]]'''<br /><small>(୧,୭୫୯ ବର୍ଗ କି.ମି.)</small> | ଆୟତନ ଆଧାରରେ ରାଜ୍ୟର ଭୌଗୋଳିକ ବିସ୍ତାର । |- style="background-color:#FEF2E4;" | '''ଜନସଂଖ୍ୟା ଦୃଷ୍ଟିରୁ''' | '''[[ଗଞ୍ଜାମ ଜିଲ୍ଲା|ଗଞ୍ଜାମ]]'''<br /><small>(ସର୍ବାଧିକ ଜନବହୁଳ)</small> | '''[[ଦେବଗଡ଼ ଜିଲ୍ଲା|ଦେବଗଡ଼]]'''<br /><small>(ସର୍ବନିମ୍ନ ଜନସଂଖ୍ୟା)</small> | ୨୦୧୧ ଜନଗଣନା ତଥ୍ୟ ଉପରେ ଆଧାରିତ । |} ନିମ୍ନଲିଖିତ ସାରଣୀରେ ଓଡ଼ିଶାର ସମସ୍ତ ୩୦ଟି ଜିଲ୍ଲାର ଭୌଗୋଳିକ ଏବଂ ପ୍ରଶାସନିକ ତଥ୍ୟ ସବିଶେଷ ଭାବେ ପ୍ରଦାନ କରାଯାଇଛି: == ରାଜସ୍ୱ ଖଣ୍ଡ ଅନୁଯାୟୀ ଜିଲ୍ଲାଗୁଡ଼ିକର ତାଲିକା == [[File:Odisha districts map.svg|thumb|400x400px|ଓଡ଼ିଶାର ଜିଲ୍ଲା ମାନଚିତ୍ର । <br />{{Legend|darkblue|ଉତ୍ତରାଞ୍ଚଳ ରାଜସ୍ୱ ଖଣ୍ଡ}} {{Legend|gold|କେନ୍ଦ୍ରାଞ୍ଚଳ ରାଜସ୍ୱ ଖଣ୍ଡ}} {{Legend|maroon|ଦକ୍ଷିଣାଞ୍ଚଳ ରାଜସ୍ୱ ଖଣ୍ଡ}}]] ପ୍ରଶାସନିକ ସୁବିଧା ତଥା ଶାସନ ବ୍ୟବସ୍ଥାକୁ ସୁଦୃଢ଼ କରିବା ପାଇଁ ଓଡ଼ିଶାର ୩୦ଟି ଜିଲ୍ଲାକୁ ୩ଟି ପୃଥକ '''ରାଜସ୍ୱ ଖଣ୍ଡ'''ରେ ବିଭକ୍ତ କରାଯାଇଛି । ସେଗୁଡ଼ିକ ହେଲା— କେନ୍ଦ୍ରାଞ୍ଚଳ, ଉତ୍ତରାଞ୍ଚଳ ଏବଂ ଦକ୍ଷିଣାଞ୍ଚଳ ରାଜସ୍ୱ ଖଣ୍ଡ, ଯାହାର ସଦର ମହକୁମା ଯଥାକ୍ରମେ [[କଟକ]], [[ସମ୍ବଲପୁର]] ଏବଂ [[ବ୍ରହ୍ମପୁର]]ଠାରେ ଅବସ୍ଥିତ । ପ୍ରତ୍ୟେକ ରାଜସ୍ୱ ଖଣ୍ଡ ଅଧୀନରେ ୧୦ଟି ଲେଖାଏଁ ଜିଲ୍ଲା ରହିଛି । ପ୍ରତି ରାଜସ୍ୱ ଖଣ୍ଡର ମୁଖ୍ୟ ଭାବରେ ଜଣେ '''ରାଜସ୍ୱ ଖଣ୍ଡାଧିକାରୀ''' ବା ଆର.ଡି.ସି. ଦାୟିତ୍ୱ ତୁଲାଇଥାନ୍ତି, ଯିଏକି [[:en:Indian_Administrative_Service|ଭାରତୀୟ ପ୍ରଶାସନିକ ସେବା]] (IAS) ର ଜଣେ ବରିଷ୍ଠ ପଦାଧିକାରୀ ଅଟନ୍ତି । ପ୍ରଶାସନିକ ଢାଞ୍ଚାରେ ଆର.ଡି.ସି.ଙ୍କ ସ୍ଥାନ ଜିଲ୍ଲା ପ୍ରଶାସନ ଏବଂ ରାଜ୍ୟ ସଚିବାଳୟ ମଧ୍ୟରେ ଏକ ସମନ୍ୱୟକାରୀ ସଂଯୋଜକ ଭାବରେ ରହିଥାଏ । ରାଜସ୍ୱ ଖଣ୍ଡ ଅନୁଯାୟୀ ଓଡ଼ିଶାର ୩୦ଟି ଜିଲ୍ଲାର ତାଲିକା ନିମ୍ନରେ ପ୍ରଦାନ କରାଗଲା: {| class="wikitable" style="width:100%; border-collapse:collapse; text-align:center; font-family: sans-serif;" |- ! scope="col" style="background-color:#2980B9; color:white; font-size: 1.1em; width:33%; padding: 12px;" | ଉତ୍ତରାଞ୍ଚଳ ରାଜସ୍ୱ ଖଣ୍ଡ<br /><small>(ମୁଖ୍ୟାଳୟ – ସମ୍ବଲପୁର)</small> ! scope="col" style="background-color:#F39C12; color:white; font-size: 1.1em; width:33%; padding: 12px;" | କେନ୍ଦ୍ରାଞ୍ଚଳ ରାଜସ୍ୱ ଖଣ୍ଡ<br /><small>(ମୁଖ୍ୟାଳୟ – କଟକ)</small> ! scope="col" style="background-color:#C0392B; color:white; font-size: 1.1em; width:33%; padding: 12px;" | ଦକ୍ଷିଣାଞ୍ଚଳ ରାଜସ୍ୱ ଖଣ୍ଡ<br /><small>(ମୁଖ୍ୟାଳୟ – ବ୍ରହ୍ମପୁର)</small> |- style="vertical-align: top; text-align:left; background-color:#FAFAFA; font-size: 1.05em;" | style="padding: 15px;" | * [[ଅନୁଗୋଳ ଜିଲ୍ଲା|ଅନୁଗୋଳ]] * [[କେନ୍ଦୁଝର ଜିଲ୍ଲା|କେନ୍ଦୁଝର]] * [[ଝାରସୁଗୁଡ଼ା ଜିଲ୍ଲା|ଝାରସୁଗୁଡ଼ା]] * [[ଢେଙ୍କାନାଳ ଜିଲ୍ଲା|ଢେଙ୍କାନାଳ]] * [[ଦେବଗଡ଼ ଜିଲ୍ଲା|ଦେବଗଡ଼]] * [[ବରଗଡ଼ ଜିଲ୍ଲା|ବରଗଡ଼]] * [[ବଲାଙ୍ଗୀର ଜିଲ୍ଲା|ବଲାଙ୍ଗୀର]] * [[ସମ୍ବଲପୁର ଜିଲ୍ଲା|ସମ୍ବଲପୁର]] * [[ସୁନ୍ଦରଗଡ଼ ଜିଲ୍ଲା|ସୁନ୍ଦରଗଡ଼]] * [[ସୋନପୁର ଜିଲ୍ଲା|ସୁବର୍ଣ୍ଣପୁର]] | style="padding: 15px;" | * [[କଟକ ଜିଲ୍ଲା|କଟକ]] * [[କେନ୍ଦ୍ରାପଡ଼ା ଜିଲ୍ଲା|କେନ୍ଦ୍ରାପଡ଼ା]] * [[ଖୋର୍ଦ୍ଧା ଜିଲ୍ଲା|ଖୋର୍ଦ୍ଧା]] * [[ଜଗତସିଂହପୁର ଜିଲ୍ଲା|ଜଗତସିଂହପୁର]] * [[ନୟାଗଡ଼ ଜିଲ୍ଲା|ନୟାଗଡ଼]] * [[ପୁରୀ ଜିଲ୍ଲା|ପୁରୀ]] * [[ବାଲେଶ୍ୱର ଜିଲ୍ଲା|ବାଲେଶ୍ୱର]] * [[ଭଦ୍ରକ ଜିଲ୍ଲା|ଭଦ୍ରକ]] * [[ମୟୂରଭଞ୍ଜ ଜିଲ୍ଲା|ମୟୂରଭଞ୍ଜ]] * [[ଯାଜପୁର ଜିଲ୍ଲା|ଯାଜପୁର]] | style="padding: 15px;" | * [[କନ୍ଧମାଳ ଜିଲ୍ଲା|କନ୍ଧମାଳ]] * [[କଳାହାଣ୍ଡି ଜିଲ୍ଲା|କଳାହାଣ୍ଡି]] * [[କୋରାପୁଟ ଜିଲ୍ଲା|କୋରାପୁଟ]] * [[ଗଜପତି ଜିଲ୍ଲା|ଗଜପତି]] * [[ଗଞ୍ଜାମ ଜିଲ୍ଲା|ଗଞ୍ଜାମ]] * [[ନବରଙ୍ଗପୁର ଜିଲ୍ଲା|ନବରଙ୍ଗପୁର]] * [[ନୂଆପଡ଼ା ଜିଲ୍ଲା|ନୂଆପଡ଼ା]] * [[ବୌଦ୍ଧ ଜିଲ୍ଲା|ବୌଦ୍ଧ]] * [[ମାଲକାନଗିରି ଜିଲ୍ଲା|ମାଲକାନଗିରି]] * [[ରାୟଗଡ଼ା ଜିଲ୍ଲା|ରାୟଗଡ଼ା]] |} == ପ୍ରଶାସନ ଓ ପରିଚାଳନା == ଜିଲ୍ଲାର ସର୍ବୋଚ୍ଚ ପ୍ରଶାସନିକ ଅଧିକାରୀ ଭାବରେ ଜଣେ '''ଭାରତୀୟ ପ୍ରଶାସନିକ ସେବା''' '''(ଭାପ୍ରସେ)''' ଅଧିକାରୀ 'ଜିଲ୍ଲାପାଳ ତଥା ଜିଲ୍ଲା ଦଣ୍ଡାଧିକାରୀ ରୂପେ ନିଯୁକ୍ତ ହୋଇଥାନ୍ତି । ରାଜସ୍ୱ ଆଦାୟ ଏବଂ ଜିଲ୍ଲାର ସାମଗ୍ରିକ ବିକାଶ ଓ ପରିଚାଳନା ତାଙ୍କର ପ୍ରାଥମିକ ଦାୟିତ୍ୱ । ସେହିପରି ଜିଲ୍ଲାରେ ଆଇନଶୃଙ୍ଖଳା ରକ୍ଷା କରିବା ନିମନ୍ତେ ଭାରତୀୟ '''ପୋଲିସ ସେବା (ଭାପୋସେ)''' ର ଜଣେ ଅଧିକାରୀ '''''<nowiki/>'ଆରକ୍ଷୀ ଅଧୀକ୍ଷକ'<nowiki/>''''' ଭାବରେ ଦାୟିତ୍ୱ ତୁଲାଇଥାନ୍ତି । ଓଡ଼ିଶାର ୩୦ଟି ଜିଲ୍ଲାକୁ ଶାସନଗତ ସୁବିଧା ପାଇଁ '''୫୮ ଗୋଟି ଉପଖଣ୍ଡ''' ରେ ବିଭକ୍ତ କରାଯାଇଛି । ପ୍ରତ୍ୟେକ ଉପଖଣ୍ଡର ଦାୟିତ୍ୱ ''''ଉପଜିଲ୍ଲାପାଳ'''<nowiki/>' ଙ୍କ ହାତରେ ନ୍ୟସ୍ତ ଥାଏ । ଏହି ଉପଖଣ୍ଡଗୁଡ଼ିକ ପୁଣି ବ୍ଲକ (ପଞ୍ଚାୟତ ସମିତି) ଏବଂ ପୌରାଞ୍ଚଳ (ମହାନଗର ନିଗମ, ପୌରପାଳିକା ଏବଂ ଏନ.ଏ.ସି) ରେ ବିଭକ୍ତ ହୋଇଥାଏ । ନିମ୍ନଲିଖିତ ସାରଣୀରେ ଓଡ଼ିଶାର ସମସ୍ତ ୩୦ଟି ଜିଲ୍ଲାର ଉପଖଣ୍ଡ, ପୌରାଞ୍ଚଳ ଏବଂ ବ୍ଲକଗୁଡ଼ିକର ସବିଶେଷ ନାମାବଳୀ ପ୍ରଦାନ କରାଯାଇଛି: {| class="wikitable sortable" style="width:100%; border-collapse:collapse; text-align:left; font-family: sans-serif;" |- style="background-color:#2C3E50; color:white; font-size: 1.05em; text-align:center;" ! scope="col" style="width:15%;" | ଜିଲ୍ଲା ! scope="col" style="width:20%;" | ଉପଖଣ୍ଡ ! scope="col" style="width:30%;" | ପୌରାଞ୍ଚଳ ! scope="col" style="width:35%;" | ବ୍ଲକ ସମୂହ |- style="background-color:#FDEEED;" | '''[[ଅନୁଗୋଳ ଜିଲ୍ଲା|ଅନୁଗୋଳ]]''' | • ଅନୁଗୋଳ<br />• ଆଠମଲ୍ଲିକ<br />• ପାଲଲହଡ଼ା<br />• ତାଳଚେର | ଅନୁଗୋଳ (ପୌ), ତାଳଚେର (ପୌ), ଆଠମଲ୍ଲିକ (ଏନଏସି) | ଅନୁଗୋଳ, ଆଠମଲ୍ଲିକ, ଛେଣ୍ଡିପଦା, କିଶୋରନଗର, ପାଲଲହଡ଼ା, ବନ୍ତଳା, କଣିହାଁ, ତାଳଚେର (ମୋଟ ୮) |- style="background-color:#FDF4ED;" | '''[[କଟକ ଜିଲ୍ଲା|କଟକ]]''' | • ଆଠଗଡ଼<br />• ବାଙ୍କୀ<br />• କଟକ | କଟକ (ମ.ନି), ଚୌଦ୍ୱାର (ପୌ), ବାଙ୍କୀ (ଏନଏସି), ଆଠଗଡ଼ (ଏନଏସି) | ଆଠଗଡ଼, ବାଙ୍କୀ, ବାଙ୍କୀ-ଡମପଡ଼ା, ବାରଙ୍ଗ, କଟକ ସଦର, କଣ୍ଟାପଡ଼ା, ମାହାଙ୍ଗା, ନିଶ୍ଚିନ୍ତକୋଇଲି, ନରସିଂହପୁର, ନିଆଳି, ସାଲେପୁର, ଟାଙ୍ଗୀ-ଚୌଦ୍ୱାର, ତିଗିରିଆ, ବଡ଼ମ୍ବା (ମୋଟ ୧୪) |- style="background-color:#FDF8ED;" | '''[[କଳାହାଣ୍ଡି ଜିଲ୍ଲା|କଳାହାଣ୍ଡି]]''' | • ଭବାନିପାଟଣା<br />• ଧର୍ମଗଡ଼ | ଭବାନିପାଟଣା (ପୌ), କେସିଙ୍ଗା (ଏନଏସି), ଧର୍ମଗଡ଼ (ଏନଏସି), ଜୁନାଗଡ଼ (ଏନଏସି) | ଭବାନିପାଟଣା, ଧର୍ମଗଡ଼, ଗୋଲାମୁଣ୍ଡା, ଜୁନାଗଡ଼, କଲମପୁର, କର୍ଲାମୁଣ୍ଡା, କୋକସରା, ଲାଞ୍ଜିଗଡ଼, କେସିଙ୍ଗା, ମଦନପୁର-ରାମପୁର, ନର୍ଲା, ଥୁଆମୂଳ ରାମପୁର, ଜୟପାଟଣା (ମୋଟ ୧୩) |- style="background-color:#FBFDED;" | '''[[କନ୍ଧମାଳ ଜିଲ୍ଲା|କନ୍ଧମାଳ]]''' | • ବାଲିଗୁଡ଼ା<br />• ଫୁଲବାଣୀ | ଫୁଲବାଣୀ (ପୌ), ଜି. ଉଦୟଗିରି (ଏନଏସି), ବାଲିଗୁଡ଼ା (ଏନଏସି) | ଫୁଲବାଣୀ, ବାଲିଗୁଡ଼ା, ଚକାପାଦ, ଦାରିଙ୍ଗବାଡ଼ି, ଜି. ଉଦୟଗିରି, ଖଜୁରିପଡ଼ା, କୋଟଗଡ଼, କେ. ନୂଆଗାଁ, ଫିରିଙ୍ଗିଆ, ରାଇକିଆ, ଟିକାବାଲି, ତୁମୁଡ଼ିବନ୍ଧ (ମୋଟ ୧୨) |- style="background-color:#F4FDED;" | '''[[କେନ୍ଦୁଝର ଜିଲ୍ଲା|କେନ୍ଦୁଝର]]''' | • ଆନନ୍ଦପୁର<br />• ଚମ୍ପୁଆ<br />• କେନ୍ଦୁଝର | କେନ୍ଦୁଝରଗଡ଼ (ପୌ), ଯୋଡ଼ା (ପୌ), ଆନନ୍ଦପୁର (ପୌ), ବଡ଼ବିଲ (ପୌ), ଚମ୍ପୁଆ (ଏନଏସି) | କେନ୍ଦୁଝର ସଦର, ଆନନ୍ଦପୁର, ବାଂଶପାଳ, ଚମ୍ପୁଆ, ଘସିପୁରା, ଘଟଗାଁ, ହାଟଡିହି, ଝୁମ୍ପୁରା, ଯୋଡ଼ା, ପାଟଣା, ସାହାରପଡ଼ା, ତେଲକୋଇ, ହରିଚନ୍ଦନପୁର (ମୋଟ ୧୩) |- style="background-color:#EEFDED;" | '''[[କେନ୍ଦ୍ରାପଡ଼ା ଜିଲ୍ଲା|କେନ୍ଦ୍ରାପଡ଼ା]]''' | • କେନ୍ଦ୍ରାପଡ଼ା | କେନ୍ଦ୍ରାପଡ଼ା (ପୌ), ପଟ୍ଟାମୁଣ୍ଡାଇ (ପୌ) | ଆଳି, ଡେରାବିଶ, ଗରଦପୁର, କେନ୍ଦ୍ରାପଡ଼ା, ମହାକାଳପଡ଼ା, ମାର୍ଶାଘାଇ, ପଟ୍ଟାମୁଣ୍ଡାଇ, ରାଜକନିକା, ରାଜନଗର (ମୋଟ ୯) |- style="background-color:#EEFDF4;" | '''[[କୋରାପୁଟ ଜିଲ୍ଲା|କୋରାପୁଟ]]''' | • ଜୟପୁର<br />• କୋରାପୁଟ | ଜୟପୁର (ପୌ), କୋରାପୁଟ (ପୌ), ସୁନାବେଡ଼ା (ପୌ), କୋଟପାଡ଼ (ଏନଏସି) | କୋରାପୁଟ, ବନ୍ଧୁଗାଁ, ଭୈରବସିଂହପୁର, ବୋରିଗୁମ୍ମା, ଦଶମନ୍ତପୁର, ଜୟପୁର, କୋଟପାଡ଼, କୁନ୍ଦ୍ରା, ଲମତାପୁଟ, ଲକ୍ଷ୍ମୀପୁର, ନନ୍ଦପୁର, ନାରାୟଣପାଟଣା, ପଟ୍ଟାଙ୍ଗି, ସେମିଳିଗୁଡ଼ା (ମୋଟ ୧୪) |- style="background-color:#EEFDF9;" | '''[[ଖୋର୍ଦ୍ଧା ଜିଲ୍ଲା|ଖୋର୍ଦ୍ଧା]]''' | • ଭୁବନେଶ୍ୱର<br />• ଖୋର୍ଦ୍ଧା | ଭୁବନେଶ୍ୱର (ମ.ନି), ଖୋର୍ଦ୍ଧା (ପୌ), ଜଟଣୀ (ପୌ), ବାଣପୁର (ଏନଏସି), ବାଲୁଗାଁ (ଏନଏସି) | ଭୁବନେଶ୍ୱର, ବାଲିଅନ୍ତା, ବାଲିପାଟଣା, ଜଟଣୀ, ଖୋର୍ଦ୍ଧା ସଦର, ବାଣପୁର, ବେଗୁନିଆ, ବୋଲଗଡ଼, ଚିଲିକା, ଟାଙ୍ଗୀ (ମୋଟ ୧୦) |- style="background-color:#EEFAFD;" | '''[[ଗଜପତି ଜିଲ୍ଲା|ଗଜପତି]]''' | • ପାରଳାଖେମୁଣ୍ଡି | ପାରଳାଖେମୁଣ୍ଡି (ପୌ), କାଶୀନଗର (ଏନଏସି) | ଗୋଷାଣୀ, ଗୁମ୍ମା, କାଶୀନଗର, ମୋହନା, ନୂଆଗଡ଼, ଆର. ଉଦୟଗିରି, ରାୟଗଡ଼ (ମୋଟ ୭) |- style="background-color:#EEF4FD;" | '''[[ଗଞ୍ଜାମ ଜିଲ୍ଲା|ଗଞ୍ଜାମ]]''' | • ବ୍ରହ୍ମପୁର<br />• ଭଞ୍ଜନଗର<br />• ଛତ୍ରପୁର | ବ୍ରହ୍ମପୁର (ମ.ନି), ହିଞ୍ଜିଳିକାଟୁ (ପୌ), ଛତ୍ରପୁର (ଏନଏସି), ଭଞ୍ଜନଗର (ଏନଏସି), ଆସିକା, ଗୋପାଳପୁର ଇତ୍ୟାଦି ୧୮ଟି ଏନଏସି | ଛତ୍ରପୁର, ଗଞ୍ଜାମ, ଖଲ୍ଲିକୋଟ, ପୁରୁଷୋତ୍ତମପୁର, ପୋଲସରା, ହିଞ୍ଜିଳିକାଟୁ, ଆସିକା, ବେଲଗୁଣ୍ଠା, ଭଞ୍ଜନଗର, ବୁଗୁଡ଼ା, ଜଗନ୍ନାଥପ୍ରସାଦ, ସୋରଡ଼ା ଇତ୍ୟାଦି (ମୋଟ ୨୨) |- style="background-color:#EEEEFD;" | '''[[ଜଗତସିଂହପୁର ଜିଲ୍ଲା|ଜଗତସିଂହପୁର]]''' | • ଜଗତସିଂହପୁର | ଜଗତସିଂହପୁର (ପୌ), ପାରାଦୀପ (ପୌ) | ବାଲିକୁଦା, ବିରିଡ଼ି, ଏରସମା, ଜଗତସିଂହପୁର, କୁଜଙ୍ଗ, ନାଉଗାଁ, ରଘୁନାଥପୁର, ତିର୍ତ୍ତୋଲ (ମୋଟ ୮) |- style="background-color:#F4EEFD;" | '''[[ଝାରସୁଗୁଡ଼ା ଜିଲ୍ଲା|ଝାରସୁଗୁଡ଼ା]]''' | • ଝାରସୁଗୁଡ଼ା | ଝାରସୁଗୁଡ଼ା (ପୌ), ବ୍ରଜରାଜନଗର (ପୌ), ବେଲପାହାଡ଼ (ପୌ) | ଝାରସୁଗୁଡ଼ା, କିର୍ମିରା, କୋଲାବିରା, ଲଇକେରା, ଲଖନପୁର (ମୋଟ ୫) |- style="background-color:#F9EEFD;" | '''[[ଢେଙ୍କାନାଳ ଜିଲ୍ଲା|ଢେଙ୍କାନାଳ]]''' | • ଢେଙ୍କାନାଳ<br />• ହିନ୍ଦୋଳ<br />• କାମାକ୍ଷାନଗର | ଢେଙ୍କାନାଳ (ପୌ), କାମାକ୍ଷାନଗର (ଏନଏସି), ହିନ୍ଦୋଳ (ଏନଏସି), ଭୁବନ (ଏନଏସି) | ଢେଙ୍କାନାଳ ସଦର, ଗଁଦିଆ, ଓଡ଼ାପଡ଼ା, ହିନ୍ଦୋଳ, କାମାକ୍ଷାନଗର, ଭୁବନ, ପରଜଙ୍ଗ, କଙ୍କଡ଼ାହାଡ଼ (ମୋଟ ୮) |- style="background-color:#FDEEF8;" | '''[[ଦେବଗଡ଼ ଜିଲ୍ଲା|ଦେବଗଡ଼]]''' | • ଦେବଗଡ଼ | ଦେବଗଡ଼ (ପୌ) | ବାରକୋଟ, ରିଆମାଳ, ତିଳେଇବଣି (ମୋଟ ୩) |- style="background-color:#FDEEF3;" | '''[[ନବରଙ୍ଗପୁର ଜିଲ୍ଲା|ନବରଙ୍ଗପୁର]]''' | • ନବରଙ୍ଗପୁର | ନବରଙ୍ଗପୁର (ପୌ), ଉମରକୋଟ (ପୌ) | ଚନ୍ଦାହାଣ୍ଡି, ଡାବୁଗାଁ, ଝରିଗାଁ, କୋଷାଗୁମୁଡ଼ା, ନବରଙ୍ଗପୁର, ନନ୍ଦାହାଣ୍ଡି, ପାପଡ଼ାହାଣ୍ଡି, ରାଇଘର, ତେନ୍ତୁଳିଖୁଣ୍ଟି, ଉମରକୋଟ (ମୋଟ ୧୦) |- style="background-color:#FDF0ED;" | '''[[ନୟାଗଡ଼ ଜିଲ୍ଲା|ନୟାଗଡ଼]]''' | • ନୟାଗଡ଼ | ନୟାଗଡ଼ (ପୌ), ଖଣ୍ଡପଡ଼ା (ଏନଏସି), ଦଶପଲ୍ଲା (ଏନଏସି), ରଣପୁର (ଏନଏସି) | ଭାପୁର, ଦଶପଲ୍ଲା, ଗଣିଆ, ଖଣ୍ଡପଡ଼ା, ନୟାଗଡ଼ ସଦର, ନୂଆଗାଁ, ଓଡ଼ଗାଁ, ରଣପୁର (ମୋଟ ୮) |- style="background-color:#FDF3EC;" | '''[[ନୂଆପଡ଼ା ଜିଲ୍ଲା|ନୂଆପଡ଼ା]]''' | • ନୂଆପଡ଼ା | ଖରିଆର ରୋଡ୍ (ଏନଏସି), ଖରିଆର (ଏନଏସି), ନୂଆପଡ଼ା (ଏନଏସି) | ବୋଡ଼େନ, ଖରିଆର, କୋମନା, ନୂଆପଡ଼ା, ସିନାପାଲି (ମୋଟ ୫) |- style="background-color:#FDF7EB;" | '''[[ପୁରୀ ଜିଲ୍ଲା|ପୁରୀ]]''' | • ପୁରୀ | ପୁରୀ (ପୌ), କୋଣାର୍କ (ଏନଏସି), ନିମାପଡ଼ା (ଏନଏସି), ପିପିଲି (ଏନଏସି) | ଅସ୍ତରଙ୍ଗ, ବ୍ରହ୍ମଗିରି, ଡେଲାଙ୍ଗ, ଗୋପ, କାକଟପୁର, କଣାସ, କୃଷ୍ଣପ୍ରସାଦ, ନିମାପଡ଼ା, ପିପିଲି, ପୁରୀ ସଦର, ସତ୍ୟବାଦୀ (ମୋଟ ୧୧) |- style="background-color:#FAFDEB;" | '''[[ବରଗଡ଼ ଜିଲ୍ଲା|ବରଗଡ଼]]''' | • ବରଗଡ଼<br />• ପଦ୍ମପୁର | ବରଗଡ଼ (ପୌ), ବରପାଲି (ଏନଏସି), ପଦ୍ମପୁର (ଏନଏସି), ଅତାବିରା (ଏନଏସି), ବିଜେପୁର (ଏନଏସି) | ଅମ୍ବାଭୋନା, ଅତାବିରା, ବରଗଡ଼, ବରପାଲି, ଭଟଲି, ଭେଡେନ, ବିଜେପୁର, ଗାଇସିଲାଟ, ଝାରବନ୍ଧ, ପାଇକମାଳ, ପଦ୍ମପୁର, ସୋହେଲା (ମୋଟ ୧୨) |- style="background-color:#F1FDEB;" | '''[[ବଲାଙ୍ଗୀର ଜିଲ୍ଲା|ବଲାଙ୍ଗୀର]]''' | • ବଲାଙ୍ଗୀର<br />• ପାଟଣାଗଡ଼<br />• ଟିଟିଲାଗଡ଼ | ବଲାଙ୍ଗୀର (ପୌ), ଟିଟିଲାଗଡ଼ (ପୌ), ପାଟଣାଗଡ଼ (ଏନଏସି), କଣ୍ଟାବାଞ୍ଜି (ଏନଏସି) | ଆଗଲପୁର, ବଲାଙ୍ଗୀର, ଦେଓଗାଁ, ପୁଇଁତଳା, ଲୋଇସିଂହା, ଖପ୍ରାଖୋଲ, ବେଲପଡ଼ା, ପାଟଣାଗଡ଼, ଗୁଡଭେଲା, ସଇଁତଳା, ଟିଟିଲାଗଡ଼, ବଙ୍ଗୋମୁଣ୍ଡା, ମୁରିବାହାଲ, ତୁରେକେଲା (ମୋଟ ୧୪) |- style="background-color:#EBFDEE;" | '''[[ବାଲେଶ୍ୱର ଜିଲ୍ଲା|ବାଲେଶ୍ୱର]]''' | • ବାଲେଶ୍ୱର<br />• ନୀଳଗିରି | ବାଲେଶ୍ୱର (ପୌ), ସୋର (ପୌ), ଜଳେଶ୍ୱର (ପୌ), ନୀଳଗିରି (ଏନଏସି) | ବାହାନଗା, ବାଲେଶ୍ୱର ସଦର, ବାଲିଆପାଳ, ବସ୍ତା, ଭୋଗରାଇ, ଜଳେଶ୍ୱର, ଖଇରା, ନୀଳଗିରି, ଔପଦା, ରେମୁଣା, ସିମୁଳିଆ, ସୋର (ମୋଟ ୧୨) |- style="background-color:#EBFDF5;" | '''[[ବୌଦ୍ଧ ଜିଲ୍ଲା|ବୌଦ୍ଧ]]''' | • ବୌଦ୍ଧ | ବୌଦ୍ଧଗଡ଼ (ଏନଏସି) | ବୌଦ୍ଧ, ହରଭଙ୍ଗା, କଣ୍ଟାମାଳ (ମୋଟ ୩) |- style="background-color:#EBFDFB;" | '''[[ଭଦ୍ରକ ଜିଲ୍ଲା|ଭଦ୍ରକ]]''' | • ଭଦ୍ରକ | ଭଦ୍ରକ (ପୌ), ବାସୁଦେବପୁର (ପୌ), ଚାନ୍ଦବାଲି (ଏନଏସି), ଧାମନଗର (ଏନଏସି) | ଭଦ୍ରକ, ବାସୁଦେବପୁର, ବନ୍ତ, ଭଣ୍ଡାରିପୋଖରୀ, ଚାନ୍ଦବାଲି, ଧାମନଗର, ତିହିଡ଼ି (ମୋଟ ୭) |- style="background-color:#EBF6FD;" | '''[[ମୟୂରଭଞ୍ଜ ଜିଲ୍ଲା|ମୟୂରଭଞ୍ଜ]]''' | • ବାମନଘାଟୀ (ରାଇରଙ୍ଗପୁର)<br />• ବାରିପଦା<br />• କପ୍ତିପଦା (ଉଦଳା)<br />• ପଞ୍ଚପୀଢ଼ (କରଞ୍ଜିଆ) | ବାରିପଦା (ପୌ), ରାଇରଙ୍ଗପୁର (ପୌ), ଉଦଳା (ଏନଏସି), କରଞ୍ଜିଆ (ଏନଏସି) | ବାରିପଦା, ଶ୍ୟାମାଖୁଣ୍ଟା, ବଡ଼ସାହି, ବେତନଟୀ, ମୋରଡ଼ା, ରାସଗୋବିନ୍ଦପୁର, ସୁଳିଆପଦା ଇତ୍ୟାଦି (ମୋଟ ୨୬) |- style="background-color:#EBEFFD;" | '''[[ମାଲକାନଗିରି ଜିଲ୍ଲା|ମାଲକାନଗିରି]]''' | • ମାଲକାନଗିରି | ମାଲକାନଗିରି (ପୌ), ବାଲିମେଳା (ଏନଏସି) | ମାଲକାନଗିରି, କାଲିମେଳା, ଖଇରପୁଟ, କୋରୁକୁଣ୍ଡା, କୁଡୁମୁଲୁଗୁମ୍ମା, ମାଥିଲି, ପଡ଼ିଆ (ମୋଟ ୭) |- style="background-color:#EFEBFD;" | '''[[ଯାଜପୁର ଜିଲ୍ଲା|ଯାଜପୁର]]''' | • ଯାଜପୁର | ଯାଜପୁର (ପୌ), ବ୍ୟାସନଗର (ପୌ) | ବଡ଼ଚଣା, ବରୀ, ବିଞ୍ଝାରପୁର, ଦାନଗଦି, ଦଶରଥପୁର, ଧର୍ମଶାଳା, ଯାଜପୁର ସଦର, କୋରାଇ, ରସୁଲପୁର, ସୁକିନ୍ଦା (ମୋଟ ୧୦) |- style="background-color:#F6EBFD;" | '''[[ରାୟଗଡ଼ା ଜିଲ୍ଲା|ରାୟଗଡ଼ା]]''' | • ଗୁଣୁପୁର<br />• ରାୟଗଡ଼ା | ରାୟଗଡ଼ା (ପୌ), ଗୁଣୁପୁର (ପୌ), ଗୁଡାରି (ଏନଏସି) | ରାୟଗଡ଼ା, କଲ୍ୟାଣସିଂହପୁର, କାଶୀପୁର, କୋଲନରା, ବିଷମକଟକ, ମୁନିଗୁଡ଼ା, ଚନ୍ଦ୍ରପୁର, ଗୁଡାରି, ଗୁଣୁପୁର, ପଦ୍ମପୁର, ରାମନାଗୁଡ଼ା (ମୋଟ ୧୧) |- style="background-color:#FDEBF8;" | '''[[ସମ୍ବଲପୁର ଜିଲ୍ଲା|ସମ୍ବଲପୁର]]''' | • କୁଚିଣ୍ଡା<br />• ରେଢ଼ାଖୋଲ<br />• ସମ୍ବଲପୁର | ସମ୍ବଲପୁର (ମ.ନି), କୁଚିଣ୍ଡା (ଏନଏସି), ରେଢ଼ାଖୋଲ (ଏନଏସି) | ଧନକଉଡ଼ା, ଯୁଜୁମୁରା, ମାନେଶ୍ୱର, ରେଙ୍ଗାଲି, ବାମରା, ଜମନକିରା, କୁଚିଣ୍ଡା, ନାକଟିଦେଉଳ, ରେଢ଼ାଖୋଲ (ମୋଟ ୯) |- style="background-color:#FDEBF1;" | '''[[ସୋନପୁର ଜିଲ୍ଲା|ସୁବର୍ଣ୍ଣପୁର]]''' | • ବୀରମହାରାଜପୁର<br />• ସୁବର୍ଣ୍ଣପୁର | ସୋନପୁର (ପୌ), ତରଭା (ଏନଏସି), ବିନିକା (ଏନଏସି) | ସୋନପୁର, ଡୁଙ୍ଗୁରିପାଲି, ତରଭା, ବିନିକା, ବୀରମହାରାଜପୁର, ଉଲୁଣ୍ଡା (ମୋଟ ୬) |- style="background-color:#F5F5F5;" | '''[[ସୁନ୍ଦରଗଡ଼ ଜିଲ୍ଲା|ସୁନ୍ଦରଗଡ଼]]''' | • ବଣାଇ<br />• ପାନପୋଷ<br />• ସୁନ୍ଦରଗଡ଼ | ରାଉରକେଲା (ମ.ନି), ସୁନ୍ଦରଗଡ଼ (ପୌ), ବୀରମିତ୍ରପୁର (ପୌ), ରାଜଗାଙ୍ଗପୁର (ପୌ) | ସୁନ୍ଦରଗଡ଼, ଟାଙ୍ଗରପାଲି, ହେମଗିରି, ଲେଫ୍ରିପଡ଼ା, ବଡ଼ଗାଁ, ସବଡେଗା, ବାଲିଶଙ୍କରା, କୁଆରମୁଣ୍ଡା, ନୂଆଗାଁ, ବିଶ୍ରା, ଲାଠିକଟା, ରାଜଗାଙ୍ଗପୁର, କୁତ୍ରା, ବଣାଇଗଡ଼, ଲହୁଣୀପଡ଼ା, ଗୁରୁଣ୍ଡିଆ, କୋଇଡ଼ା (ମୋଟ ୧୭) |} <small>*ସଙ୍କେତ: ମ.ନି = ମହାନଗର ନିଗମ (Municipal Corporation), ପୌ = ପୌରପାଳିକା / ମ୍ୟୁନିସିପାଲିଟି, ଏନଏସି = ବିଜ୍ଞାପିତ ଅଞ୍ଚଳ ପରିଷଦ (NAC)</small> Legend used in odia word == ପ୍ରସ୍ତାବିତ ଜିଲ୍ଲା ସମୂହ == {{anchor|Proposed|Demand}} ଓଡ଼ିଶାରେ ପ୍ରଶାସନିକ ବିକେନ୍ଦ୍ରୀକରଣ ଏବଂ ସ୍ଥାନୀୟ ବିକାଶକୁ ତ୍ୱରାନ୍ୱିତ କରିବା ପାଇଁ ବିଭିନ୍ନ ସମୟରେ ନୂତନ ଜିଲ୍ଲା ଗଠନ ନିମନ୍ତେ ବ୍ୟାପକ ଦାବି ହୋଇଆସୁଛି। ୨୦୨୬ ମସିହା ସୁଦ୍ଧା ମିଳିଥିବା ସରକାରୀ ସୂଚନା ଅନୁଯାୟୀ, ରାଜ୍ୟ ସରକାରଙ୍କ ନିକଟରେ ଅତିକମରେ ୩୧ ଗୋଟି ନୂତନ ଜିଲ୍ଲା ଏବଂ ୬୬ ଗୋଟି ନୂତନ ଉପଖଣ୍ଡ ଗଠନ ପାଇଁ ପ୍ରସ୍ତାବ ଆଗତ ହୋଇଛି। ଏହି ଦାବିଗୁଡ଼ିକ ମୁଖ୍ୟତଃ ମୂଳ ସଦର ମହକୁମାଠାରୁ ଭୌଗୋଳିକ ଦୂରତା, ସାମାଜିକ-ଅର୍ଥନୈତିକ ଆହ୍ୱାନ ଏବଂ ସ୍ଥାନୀୟ ଜନସଂଖ୍ୟାକୁ ଆଧାର କରି କରାଯାଇଛି। ନିମ୍ନଲିଖିତ ସାରଣୀରେ ଓଡ଼ିଶାର ବିଭିନ୍ନ ଅଞ୍ଚଳରୁ ହେଉଥିବା ପ୍ରସ୍ତାବିତ ଜିଲ୍ଲା ଦାବି, ସେଗୁଡ଼ିକର ସମ୍ଭାବ୍ୟ କ୍ଷେତ୍ର ଏବଂ ଯୁକ୍ତିକତା ପ୍ରଦାନ କରାଯାଇଛି: {| class="wikitable" style="width:100%; border-collapse:collapse;" |+ ଓଡ଼ିଶାର ପ୍ରସ୍ତାବିତ ନୂତନ ଜିଲ୍ଲାଗୁଡ଼ିକର ସୂଚୀ (ବର୍ତ୍ତମାନର ମୂଳ ଜିଲ୍ଲା ଅନୁଯାୟୀ ବିଭକ୍ତ) |- ! style="background-color:#E6F2FF; width:20%;" | ପ୍ରସ୍ତାବିତ ଜିଲ୍ଲା ! style="background-color:#E6F2FF; width:40%;" | ପ୍ରସ୍ତାବିତ କ୍ଷେତ୍ର (ଉପଖଣ୍ଡ, ବ୍ଲକ ଏବଂ ପୌରାଞ୍ଚଳ) ! style="background-color:#E6F2FF; width:40%;" | ଗଠନର କାରଣ ବା ଯୁକ୍ତି |- ! colspan="3" style="background-color:#D5E8F5; text-align:center; font-size:110%;" | [[ଅନୁଗୋଳ ଜିଲ୍ଲା|ଅନୁଗୋଳ]] ଜିଲ୍ଲାରୁ ପ୍ରସ୍ତାବିତ |- | '''[[ଆଠମଲ୍ଲିକ]]''' | ଆଠମଲ୍ଲିକ ଉପଖଣ୍ଡ (ଆଠମଲ୍ଲିକ ଏନଏସି) ଏବଂ କିଶୋରନଗର ବ୍ଲକ ସମେତ ଛେଣ୍ଡିପଦା ବ୍ଲକର କିଛି ଅଂଶ। | ସାତକୋଶିଆ ଅଭୟାରଣ୍ୟ ଏବଂ ମହାନଦୀ ଅବବାହିକା ଯୋଗୁଁ ସୃଷ୍ଟି ହୋଇଥିବା ଭୌଗୋଳିକ ବିଚ୍ଛିନ୍ନତାକୁ ଦୂର କରିବା ପାଇଁ ଏହି ପ୍ରସ୍ତାବ ଆଗତ ହୋଇଛି। |- | '''ପାଲଲହଡ଼ା''' | ପାଲଲହଡ଼ା ଉପଖଣ୍ଡ ଏବଂ କେନ୍ଦୁଝର ସୀମାନ୍ତବର୍ତ୍ତୀ ଉତ୍ତରାଞ୍ଚଳ ବ୍ଲକ। | ଖଣିଜ ସମ୍ପଦ ଭରା ଉପାନ୍ତ ଅଞ୍ଚଳରେ ବିକାଶର ଗତିକୁ ତ୍ୱରାନ୍ୱିତ କରିବା ଏବଂ ଗମନାଗମନ ସୁବିଧା ପାଇଁ। |- | '''[[ତାଳଚେର]]''' | ତାଳଚେର ଉପଖଣ୍ଡ (ତାଳଚେର ପୌରାଞ୍ଚଳ), କଣିହାଁ ଏବଂ ନିକଟସ୍ଥ ତାପଜ ବିଦ୍ୟୁତ୍ କେନ୍ଦ୍ର ଅଞ୍ଚଳ। | ବୃହତ୍ତମ କୋଇଲା ଖଣି କ୍ଷେତ୍ରର ପରିବେଶ ପରିଚାଳନା, ଶିଳ୍ପାୟନ ଏବଂ ବିସ୍ଥାପନ ସମସ୍ୟାର ସମାଧାନ ନିମନ୍ତେ ସ୍ୱତନ୍ତ୍ର ପ୍ରଶାସନର ଆବଶ୍ୟକତା। |- ! colspan="3" style="background-color:#D5E8F5; text-align:center; font-size:110%;" | [[କଟକ ଜିଲ୍ଲା|କଟକ]] ଜିଲ୍ଲାରୁ ପ୍ରସ୍ତାବିତ |- | '''ଆଠଗଡ଼''' | ଆଠଗଡ଼ ଉପଖଣ୍ଡ (ଆଠଗଡ଼ ଏନଏସି), ତିଗିରିଆ, ବଡ଼ମ୍ବା ଏବଂ ନରସିଂହପୁର ବ୍ଲକ। | ମହାନଦୀ ଦ୍ୱାରା କଟକ ସହରଠାରୁ ବିଚ୍ଛିନ୍ନ ହୋଇଥିବା ଏହି ବିସ୍ତୃତ ଗ୍ରାମାଞ୍ଚଳର ସୁପରିଚାଳନା ପାଇଁ ଦାବି ହେଉଛି। |- | '''ଚଣ୍ଡୀଖୋଲ''' | କଟକ ଏବଂ ଯାଜପୁର ସୀମାନ୍ତବର୍ତ୍ତୀ ବ୍ଲକ ଯଥା ଟାଙ୍ଗୀ-ଚୌଦ୍ୱାର ଏବଂ ମାହାଙ୍ଗାର କିଛି ଅଂଶ। | ପ୍ରମୁଖ ଜାତୀୟ ରାଜପଥଗୁଡ଼ିକର ମିଳନ ସ୍ଥଳରେ ଏକ ସମନ୍ୱିତ ଶିଳ୍ପ ଏବଂ ବାଣିଜ୍ୟିକ ଲଜିଷ୍ଟିକ୍ସ (Logistics) ଜିଲ୍ଲା ଗଠନ ନିମନ୍ତେ। |- ! colspan="3" style="background-color:#D5E8F5; text-align:center; font-size:110%;" | [[କନ୍ଧମାଳ ଜିଲ୍ଲା|କନ୍ଧମାଳ]] ଜିଲ୍ଲାରୁ ପ୍ରସ୍ତାବିତ |- | '''ବାଲିଗୁଡ଼ା''' | ପଶ୍ଚିମ କନ୍ଧମାଳର ବାଲିଗୁଡ଼ା ଉପଖଣ୍ଡ (ବାଲିଗୁଡ଼ା ଏନଏସି), ଦାରିଙ୍ଗବାଡ଼ି, କୋଟଗଡ଼, ତୁମୁଡ଼ିବନ୍ଧ ଏବଂ କେ. ନୂଆଗାଁ ବ୍ଲକ। | ଆଭ୍ୟନ୍ତରୀଣ ପାର୍ବତ୍ୟାଞ୍ଚଳ ତଥା ବାମପନ୍ଥୀ ଉଗ୍ରବାଦ (LWE) ପ୍ରଭାବିତ ଅଞ୍ଚଳରେ ଭିତ୍ତିଭୂମି ସମସ୍ୟାର ସମାଧାନ ଏବଂ ସରକାରୀ ଯୋଜନାର ସଫଳ ରୂପାୟନ ପାଇଁ। |- ! colspan="3" style="background-color:#D5E8F5; text-align:center; font-size:110%;" | [[କଳାହାଣ୍ଡି ଜିଲ୍ଲା|କଳାହାଣ୍ଡି]] ଜିଲ୍ଲାରୁ ପ୍ରସ୍ତାବିତ |- | '''[[ଧର୍ମଗଡ଼]]''' | ଦକ୍ଷିଣ-ପଶ୍ଚିମ ବ୍ଲକଗୁଡ଼ିକୁ ନେଇ ଗଠିତ ଧର୍ମଗଡ଼ ଉପଖଣ୍ଡ (ଧର୍ମଗଡ଼ ଓ ଜୁନାଗଡ଼ ଏନଏସି), କୋକସରା, କଲମପୁର, ଜୟପାଟଣା, ଏବଂ ଗୋଲାମୁଣ୍ଡା ବ୍ଲକ। | ଜିଲ୍ଲାର ପ୍ରମୁଖ ଜଳସେଚିତ କୃଷି ହବ୍‌ରେ ସଠିକ୍ ଜଳ ବଣ୍ଟନ, କୃଷି ବିକାଶ ଏବଂ ସାଧାରଣ ସେବା ପ୍ରଦାନ ନିମନ୍ତେ। |- ! colspan="3" style="background-color:#D5E8F5; text-align:center; font-size:110%;" | [[କୋରାପୁଟ ଜିଲ୍ଲା|କୋରାପୁଟ]] ଜିଲ୍ଲାରୁ ପ୍ରସ୍ତାବିତ |- | '''[[ଜୟପୁର]]''' | ଜୟପୁର ମ୍ୟୁନିସିପାଲିଟି, କୋଟପାଡ଼ (ଏନଏସି) ଏବଂ ନିକଟବର୍ତ୍ତୀ ଉଚ୍ଚ-ଜନସାନ୍ଧ୍ରତା ବିଶିଷ୍ଟ ବ୍ଲକ ଯଥା ଜୟପୁର, ବୋରିଗୁମ୍ମା, କୋଟପାଡ଼ ଏବଂ କୁନ୍ଦ୍ରା। | ଅବିଭକ୍ତ କୋରାପୁଟର ପ୍ରମୁଖ ବ୍ୟାବସାୟିକ ତଥା ଶିକ୍ଷାନୁଷ୍ଠାନ କେନ୍ଦ୍ରକୁ କୋରାପୁଟର ପାର୍ବତ୍ୟାଞ୍ଚଳଠାରୁ ପୃଥକ୍ କରି ପୌର ପ୍ରଶାସନକୁ ଅଧିକ ତ୍ୱରାନ୍ୱିତ କରିବା ପାଇଁ। |- ! colspan="3" style="background-color:#D5E8F5; text-align:center; font-size:110%;" | [[କେନ୍ଦୁଝର ଜିଲ୍ଲା|କେନ୍ଦୁଝର]] ଜିଲ୍ଲାରୁ ପ୍ରସ୍ତାବିତ |- | '''[[ଆନନ୍ଦପୁର]]''' | ଜିଲ୍ଲାର ପୂର୍ବାଞ୍ଚଳକୁ ନେଇ ଗଠିତ ଆନନ୍ଦପୁର ଉପଖଣ୍ଡ (ଆନନ୍ଦପୁର ପୌରାଞ୍ଚଳ), ଘସିପୁରା ଏବଂ ହାଟଡିହି ବ୍ଲକ। | ଉତ୍ତର କେନ୍ଦୁଝରର ଖଣିଜ ସମ୍ପଦ ଭରା ପାର୍ବତ୍ୟାଞ୍ଚଳଠାରୁ ଏହି ସମତଳ କୃଷି ଅଞ୍ଚଳ ଭୌଗୋଳିକ ଭାବେ ବିଚ୍ଛିନ୍ନ ଥିବାରୁ ଏକ ସ୍ୱତନ୍ତ୍ର ଶାସନ ବ୍ୟବସ୍ଥାର ଦାବି କରାଯାଇଛି। |- ! colspan="3" style="background-color:#D5E8F5; text-align:center; font-size:110%;" | [[ଖୋର୍ଦ୍ଧା ଜିଲ୍ଲା|ଖୋର୍ଦ୍ଧା]] ଜିଲ୍ଲାରୁ ପ୍ରସ୍ତାବିତ |- | '''[[ଭୁବନେଶ୍ୱର]]''' | ଭୁବନେଶ୍ୱର ମହାନଗର ନିଗମ ଏବଂ ନିକଟସ୍ଥ ସହରାଞ୍ଚଳ ବ୍ଲକ ଯଥା ଜଟଣୀ, ବାଲିଅନ୍ତା ଓ ବାଲିପାଟଣା। | ରାଜଧାନୀର ଜଟିଳ ସହରାଞ୍ଚଳ ପ୍ରଶାସନ ଏବଂ ଆଇଟି (IT) ଭିତ୍ତିଭୂମିକୁ ଗ୍ରାମୀଣ ଖୋର୍ଦ୍ଧାରୁ ଅଲଗା କରି ପରିଚାଳନା କରିବା ଉଦ୍ଦେଶ୍ୟରେ। |- ! colspan="3" style="background-color:#D5E8F5; text-align:center; font-size:110%;" | [[ଗଞ୍ଜାମ ଜିଲ୍ଲା|ଗଞ୍ଜାମ]] ଜିଲ୍ଲାରୁ ପ୍ରସ୍ତାବିତ |- | '''[[ବ୍ରହ୍ମପୁର]]''' | ଛତ୍ରପୁର ଉପଖଣ୍ଡର ଦକ୍ଷିଣ ସହରାଞ୍ଚଳ, ବ୍ରହ୍ମପୁର ମହାନଗର ନିଗମ ଏବଂ ଗୋପାଳପୁର ଅଞ୍ଚଳ। | ଦକ୍ଷିଣ ଓଡ଼ିଶାର ଏହି ବୃହତ ସହରାଞ୍ଚଳ, ବାଣିଜ୍ୟିକ ଏବଂ ଶିକ୍ଷା ହବ୍‌କୁ ଏକକ ଧ୍ୟାନ ପ୍ରଦାନ କରିବା ପାଇଁ। |- | '''ଭଞ୍ଜନଗର''' | ଭଞ୍ଜନଗର ଉପଖଣ୍ଡ (ଭଞ୍ଜନଗର ଏନଏସି), ବେଲଗୁଣ୍ଠା ଏବଂ ଜଗନ୍ନାଥପ୍ରସାଦ ବ୍ଲକ। | ରାଜ୍ୟର ସର୍ବାଧିକ ଜନସଂଖ୍ୟା ବିଶିଷ୍ଟ ଗଞ୍ଜାମ ଜିଲ୍ଲାର ପ୍ରଶାସନିକ ଭାର କମାଇବା ପାଇଁ ଏକ ସ୍ୱତନ୍ତ୍ର ଉତ୍ତରାଞ୍ଚଳ ମହକୁମା ଭାବେ ଦାବି। |- | '''କବିସୂର୍ଯ୍ୟନଗର''' | କବିସୂର୍ଯ୍ୟନଗର ନିର୍ବାଚନ ମଣ୍ଡଳୀ କ୍ଷେତ୍ର ଏବଂ ନିକଟବର୍ତ୍ତୀ ପୋଲସରା ଓ କୋଦଳା ଭଳି ଗ୍ରାମାଞ୍ଚଳ। | ମଧ୍ୟ-ଗଞ୍ଜାମର ଅଧିକ ଜନସାନ୍ଧ୍ରତାକୁ ନିୟନ୍ତ୍ରଣ କରିବା ଏବଂ କୃଷକମାନଙ୍କୁ ସହଜ ପ୍ରଶାସନିକ ସେବା ଯୋଗାଇବା ପାଇଁ। |- | '''ଘୁମୁସର''' | ଘୁମୁସରର ଐତିହାସିକ କ୍ଷେତ୍ର, ଉତ୍ତର ଗଞ୍ଜାମର କିଛି ଅଂଶ ଏବଂ ସୀମାନ୍ତ ଜଙ୍ଗଲ। | ଆଞ୍ଚଳିକ ପରିଚୟ, ଐତିହାସିକ ଦାବି ଏବଂ ସୀମାନ୍ତ ଜଙ୍ଗଲ ସୁରକ୍ଷା ନିମନ୍ତେ ପ୍ରସ୍ତାବ। |- | '''ଋଷିକୂଲ୍ୟା''' (ଆସିକା) | ଆସିକା ଉପଖଣ୍ଡ (ଆସିକା ଏନଏସି), ଧରାକୋଟ ଏବଂ ସେରଗଡ଼ ବ୍ଲକ। | ଋଷିକୂଲ୍ୟା ନଦୀ ଅବବାହିକାର କେନ୍ଦ୍ରୀୟ ଅବସ୍ଥିତି ଏବଂ ବୃହତ କୃଷି ବାଣିଜ୍ୟିକ କେନ୍ଦ୍ର କାରଣରୁ। |- ! colspan="3" style="background-color:#D5E8F5; text-align:center; font-size:110%;" | [[ପୁରୀ ଜିଲ୍ଲା|ପୁରୀ]] ଜିଲ୍ଲାରୁ ପ୍ରସ୍ତାବିତ |- | '''ନିମାପଡ଼ା''' | ପୁରୀ ଉପଖଣ୍ଡର ଉତ୍ତର କୃଷିବହୁଳ ଏବଂ ଉପକୂଳବର୍ତ୍ତୀ ବ୍ଲକ (ନିମାପଡ଼ା ଏବଂ କୋଣାର୍କ ଏନଏସି, ଗୋପ, କାକଟପୁର, ଅସ୍ତରଙ୍ଗ)। | ବିଶେଷ ଉପକୂଳବର୍ତ୍ତୀ ପରିବେଶ, ଆଞ୍ଚଳିକ ପର୍ଯ୍ୟଟନ ପରିଚାଳନା ଏବଂ ଘୂର୍ଣ୍ଣିବଳୟ ବିପଦ ସମୟରେ ତ୍ୱରିତ ମୁକାବିଲା ନିମନ୍ତେ। |- ! colspan="3" style="background-color:#D5E8F5; text-align:center; font-size:110%;" | [[ବରଗଡ଼ ଜିଲ୍ଲା|ବରଗଡ଼]] ଜିଲ୍ଲାରୁ ପ୍ରସ୍ତାବିତ |- | '''[[ପଦ୍ମପୁର]]''' | ପଦ୍ମପୁର ଉପଖଣ୍ଡ (ପଦ୍ମପୁର ଏନଏସି, ପାଇକମାଳ, ଝାରବନ୍ଧ, ରାଜବୋଡ଼ାସମ୍ବର, ବିଜେପୁର ଏବଂ ସୋହେଲା ବ୍ଲକ)। | ବରଗଡ଼ ସଦର ମହକୁମାଠାରୁ ଅତ୍ୟଧିକ ଭୌଗୋଳିକ ଦୂରତା, ଆଦିବାସୀ ସମ୍ପ୍ରଦାୟର ସାନ୍ଧ୍ରତା ଏବଂ ପ୍ରଶାସନିକ ସୁବିଧା ପାଇଁ ଏହି ପ୍ରସ୍ତାବ କରାଯାଇଛି। |- ! colspan="3" style="background-color:#D5E8F5; text-align:center; font-size:110%;" | [[ବଲାଙ୍ଗୀର ଜିଲ୍ଲା|ବଲାଙ୍ଗୀର]] ଜିଲ୍ଲାରୁ ପ୍ରସ୍ତାବିତ |- | '''[[କଣ୍ଟାବାଞ୍ଜି]]''' | କଣ୍ଟାବାଞ୍ଜି ଉପଖଣ୍ଡୀୟ କ୍ଷେତ୍ର (କଣ୍ଟାବାଞ୍ଜି ଏନଏସି, ତୁରେକେଲା, ବଙ୍ଗୋମୁଣ୍ଡା ଏବଂ ମୁରିବାହାଲ ବ୍ଲକ)। | ବଲାଙ୍ଗୀରର ଉପାନ୍ତ ପଶ୍ଚିମାଞ୍ଚଳରେ ଋତୁକାଳୀନ ଦାଦନ ଶ୍ରମିକ ସମସ୍ୟା ରୋକିବା ଏବଂ ଅର୍ଥନୈତିକ ବିକାଶ ପାଇଁ ଏହି ପ୍ରସ୍ତାବ ଆଗତ କରାଯାଇଛି। |- | '''ପାଟଣାଗଡ଼''' | ପାଟଣାଗଡ଼ ଉପଖଣ୍ଡ (ପାଟଣାଗଡ଼ ଏନଏସି, ଖପ୍ରାଖୋଲ ଏବଂ ବେଲପଡ଼ା ବ୍ଲକ)। | ଉପାନ୍ତ ସ୍ଥାନୀୟ ଆଦିବାସୀ ସମ୍ପ୍ରଦାୟଙ୍କୁ ସହଜ ପ୍ରଶାସନିକ ସେବା ଯୋଗାଇବା ଏବଂ ଯାତାୟାତ ସମୟ ହ୍ରାସ କରିବା ପାଇଁ। |- | '''[[ଟିଟିଲାଗଡ଼]]''' | ଟିଟିଲାଗଡ଼ ଉପଖଣ୍ଡ (ଟିଟିଲାଗଡ଼ ପୌରାଞ୍ଚଳ, ଟିଟିଲାଗଡ଼, ସଇଁନ୍ତଳା ଏବଂ ଗୁଡ଼ଭେଲା ବ୍ଲକ)। | ଦକ୍ଷିଣ-ପୂର୍ବ ରେଳପଥର ଏକ ପ୍ରମୁଖ ଜଙ୍କସନ ଏବଂ ଶିଳ୍ପାଞ୍ଚଳର ବୃଦ୍ଧି ପାଉଥିବା ପ୍ରଶାସନିକ ଭାରକୁ ନିୟନ୍ତ୍ରଣ କରିବା ନିମନ୍ତେ ଦାବି ହେଉଛି। |- ! colspan="3" style="background-color:#D5E8F5; text-align:center; font-size:110%;" | [[ବାଲେଶ୍ୱର ଜିଲ୍ଲା|ବାଲେଶ୍ୱର]] ଜିଲ୍ଲାରୁ ପ୍ରସ୍ତାବିତ |- | '''ଜଳେଶ୍ୱର''' | ପଶ୍ଚିମବଙ୍ଗ ସୀମାନ୍ତବର୍ତ୍ତୀ ଉତ୍ତର ବ୍ଲକ ଯଥା ଜଳେଶ୍ୱର (ପୌ), ବାଲିଆପାଳ ଏବଂ ଭୋଗରାଇ। | ଆନ୍ତଃରାଜ୍ୟ ସୀମାନ୍ତ ପରିଚାଳନା, ବାଣିଜ୍ୟ ଏବଂ ସୁବର୍ଣ୍ଣରେଖା ନଦୀର ବନ୍ୟା ମୁକାବିଲା ପାଇଁ ଏହି ଅଞ୍ଚଳକୁ ସ୍ୱତନ୍ତ୍ର ଜିଲ୍ଲା କରିବା ପାଇଁ ଦାବି ହେଉଛି। |- | '''ନୀଳଗିରି''' | ନୀଳଗିରି ଉପଖଣ୍ଡ (ନୀଳଗିରି ଏନଏସି), ଔପଦା ଏବଂ ସଂଲଗ୍ନ ପାର୍ବତ୍ୟାଞ୍ଚଳ। | ବାଲେଶ୍ୱରର ସମତଳ ଉପକୂଳ ଅଞ୍ଚଳଠାରୁ ପୃଥକ୍ ଥିବା ଏହି ଆଦିବାସୀ ବହୁଳ ଅଞ୍ଚଳର ବିଶେଷ ବିକାଶ ଲକ୍ଷ୍ୟରେ। |- | '''ସୋର''' | ଦକ୍ଷିଣ ଉପକୂଳବର୍ତ୍ତୀ ବ୍ଲକ ଯଥା ସୋର (ପୌ), ସିମୁଳିଆ ଏବଂ ବାହାନଗା। | ବାଲେଶ୍ୱର ସହର ଏବଂ ଭଦ୍ରକ ଜିଲ୍ଲା ମଧ୍ୟରେ ଉପଯୁକ୍ତ ପ୍ରଶାସନିକ ବଫର୍ ଜୋନ୍ (Buffer zone) ପ୍ରତିଷ୍ଠା ନିମନ୍ତେ। |- ! colspan="3" style="background-color:#D5E8F5; text-align:center; font-size:110%;" | [[ମୟୂରଭଞ୍ଜ ଜିଲ୍ଲା|ମୟୂରଭଞ୍ଜ]] ଜିଲ୍ଲାରୁ ପ୍ରସ୍ତାବିତ |- | '''କରଞ୍ଜିଆ''' (ପଞ୍ଚପୀଢ଼) | ପଞ୍ଚପୀଢ଼ ଉପଖଣ୍ଡ (କରଞ୍ଜିଆ ଏନଏସି), ଯଶୀପୁର, ରରୁଆଁ, ଶୁକ୍ରୁଳି ଏବଂ ଠାକୁରମୁଣ୍ଡା ବ୍ଲକ। | ଶିମିଳିପାଳ ଜୈବମଣ୍ଡଳ ଦ୍ୱାରା ବାରିପଦା ସଦର ମହକୁମା ଠାରୁ ଭୌଗୋଳିକ ବିଚ୍ଛିନ୍ନତା କାରଣରୁ ଏହାକୁ ସ୍ୱତନ୍ତ୍ର ଜିଲ୍ଲା କରିବାକୁ ପ୍ରସ୍ତାବ ଦିଆଯାଇଛି। |- | '''ଖିଚିଂ''' | ଐତିହାସିକ ଖିଚିଂ ପୀଠ ସମେତ ଶୁକ୍ରୁଳି ଏବଂ ରରୁଆଁ ବ୍ଲକର ଆଦିବାସୀ ଅଞ୍ଚଳ। | ପ୍ରାଚୀନ ଭଞ୍ଜ ବଂଶର ରାଜଧାନୀର ଐତିହ୍ୟ ତଥା ପର୍ଯ୍ୟଟନ ବିକାଶ ଏବଂ ସ୍ଥାନୀୟ ପ୍ରଶାସନିକ ହବ୍ ସୃଷ୍ଟି ଉଦ୍ଦେଶ୍ୟରେ। |- | '''ପଶ୍ଚିମ ମୟୂରଭଞ୍ଜ''' | କେନ୍ଦୁଝର ସୀମାନ୍ତବର୍ତ୍ତୀ ପଶ୍ଚିମ ଆଦିବାସୀ ବହୁଳ ଅଞ୍ଚଳ (କରଞ୍ଜିଆ ଏବଂ ଯଶୀପୁରର କିଛି ଅଂଶ)। | ଶିମିଳିପାଳର ପାର୍ବତ୍ୟାଞ୍ଚଳ ଦ୍ୱାରା ବିଚ୍ଛିନ୍ନ ଏହି ଉଚ୍ଚଭୂମି ଅଞ୍ଚଳର ସ୍ୱାଧୀନ ପ୍ରଶାସନିକ ପରିଚାଳନା ପାଇଁ ଦାବି କରାଯାଇଛି। |- | '''[[ରାଇରଙ୍ଗପୁର]]''' | ବାମନଘାଟୀ ଉପଖଣ୍ଡ (ରାଇରଙ୍ଗପୁର ପୌ), କୁସୁମୀ, ବହଳଦା, ବାଦାମପାହାଡ଼, ବିଶୋଇ, ତିରିଂ ଏବଂ ବିଜାତଳା ବ୍ଲକ। | ସମୃଦ୍ଧ ଲୌହ-ଖଣିଜ ସମ୍ପଦ ଏବଂ ବାରିପଦା ଠାରୁ ଅତ୍ୟଧିକ ଦୂରତା ଯୋଗୁଁ ଏହି ପ୍ରମୁଖ ଶିଳ୍ପାଞ୍ଚଳକୁ ଜିଲ୍ଲା ମାନ୍ୟତା ଦେବାକୁ ଦାବି ହେଉଛି। |- ! colspan="3" style="background-color:#D5E8F5; text-align:center; font-size:110%;" | [[ରାୟଗଡ଼ା ଜିଲ୍ଲା|ରାୟଗଡ଼ା]] ଜିଲ୍ଲାରୁ ପ୍ରସ୍ତାବିତ |- | '''[[ଗୁଣୁପୁର]]''' | ଗୁଣୁପୁର ଉପଖଣ୍ଡ, ଗୁଣୁପୁର (ପୌ), ଗୁଡାରି (ଏନଏସି), ରାମନାଗୁଡ଼ା, ପଦ୍ମପୁର ଏବଂ ଚନ୍ଦ୍ରପୁର ବ୍ଲକ। | ଆନ୍ଧ୍ରପ୍ରଦେଶ ସୀମାନ୍ତବର୍ତ୍ତୀ ଏହି ସ୍ଥାନରେ ଉନ୍ନତ ସ୍ୱାସ୍ଥ୍ୟ ସେବା ଏବଂ ସୀମାନ୍ତ ଅଞ୍ଚଳର ଦକ୍ଷ ପରିଚାଳନା ପାଇଁ ଦାବି ରହିଛି। |- ! colspan="3" style="background-color:#D5E8F5; text-align:center; font-size:110%;" | [[ସମ୍ବଲପୁର ଜିଲ୍ଲା|ସମ୍ବଲପୁର]] ଜିଲ୍ଲାରୁ ପ୍ରସ୍ତାବିତ |- | '''କୁଚିଣ୍ଡା''' | ସମ୍ବଲପୁରର ଉତ୍ତରାଞ୍ଚଳକୁ ନେଇ ଗଠିତ କୁଚିଣ୍ଡା ଉପଖଣ୍ଡ (କୁଚିଣ୍ଡା ଏନଏସି), ବାମରା ଏବଂ ଜମନକିରା ବ୍ଲକ। | ସମ୍ବଲପୁର ମୁଖ୍ୟ ମହକୁମା ଠାରୁ ଦୂରତା ଏବଂ ଘଞ୍ଚ ଜଙ୍ଗଲ ଆଚ୍ଛାଦିତ ଅଞ୍ଚଳରେ ସରକାରୀ ଯୋଜନାର ସଫଳ ପହଞ୍ଚ ନିମନ୍ତେ ଏହା ଆବଶ୍ୟକ। |- ! colspan="3" style="background-color:#D5E8F5; text-align:center; font-size:110%;" | [[ସୁନ୍ଦରଗଡ଼ ଜିଲ୍ଲା|ସୁନ୍ଦରଗଡ଼]] ଜିଲ୍ଲାରୁ ପ୍ରସ୍ତାବିତ |- | '''ବଣାଇ''' | ବଣାଇ ଉପଖଣ୍ଡ (ବଣାଇଗଡ଼, ଗୁରୁଣ୍ଡିଆ, ଲହୁଣୀପଡ଼ା, କୋଇଡ଼ା ବ୍ଲକ)। | ଏକ ବିଶାଳ ପରିବେଶ-ସମ୍ବେଦନଶୀଳ ଖଣି ଅଞ୍ଚଳକୁ ସୁପରିଚାଳନା କରିବା ଏବଂ ଆଦିବାସୀ ଜନତାଙ୍କ ପାଇଁ ସିଧାସଳଖ ପୁଞ୍ଜିନିବେଶ ଲକ୍ଷ୍ୟରେ। |- | '''[[ରାଉରକେଲା]]''' (ବେଦବ୍ୟାସ) | ପାନପୋଷ ଉପଖଣ୍ଡ, ରାଉରକେଲା ମହାନଗର ନିଗମ, ରାଜଗାଙ୍ଗପୁର (ପୌ), କୁଆରମୁଣ୍ଡା, ବିଶ୍ରା ଏବଂ ଲାଠିକଟା ବ୍ଲକ। | ସୁନ୍ଦରଗଡ଼ର ଗ୍ରାମାଞ୍ଚଳଠାରୁ ପୃଥକ୍ କରି ରାଉରକେଲାର ବୃହତ ସହରୀକରଣ ଏବଂ ଶିଳ୍ପ ଭିତ୍ତିଭୂମିକୁ ସ୍ୱତନ୍ତ୍ର ପରିଚାଳନା କରିବା ଦାବିର ମୂଳ ଲକ୍ଷ୍ୟ। |} '''ଉତ୍ସ ସୂଚୀ:''' * "Received proposals for creation of 31 new dists, 66 sub-divisions: Minister", Indian Express (20 Feb 2026). * "New district demands", IndiaTimes. * "Odisha govt has received proposals for formation of 28 new districts: Minister", ThePrint (07 Feb 2024). * "Odisha government received proposals for 25 more districts in state", The New Indian Express (29 Sep 2023). == ଆଧାର == === ଆଧାର === {{reflist}} * [http://www.orissa.gov.in ଓଡ଼ିଶା ରାଜ୍ୟର ସରକାରୀ ପୃଷ୍ଠା] * ଓଡ଼ିଶା ପ୍ରଶାସନିକ ବିଭାଗ * [http://www.censusindia.gov.in/2011-prov-results/data_files/orissa/Data%20Sheet-%20Orissa-Provisional.pdf ଜନଗଣନା ୨୦୧୧: ଓଡ଼ିଶା: ଅସ୍ଥାୟୀ ଜନସଂଖ୍ୟା ସମୁଦାୟ] == ଆହୁରି ଦେଖନ୍ତୁ == * [[ଓଡ଼ିଶାର ତହସିଲ ସମୂହର ତାଲିକା]] * [[ଭାରତର ରାଜ୍ୟ ଓ କେନ୍ଦ୍ରଶାସିତ ଅଞ୍ଚଳମାନଙ୍କର ତାଲିକା]] == ଆଧାର == {{Reflist}} == ବାହାର ଲିଙ୍କ == * [https://odisha.gov.in/ ଓଡ଼ିଶା ସରକାରଙ୍କ ସରକାରୀ ପୋର୍ଟାଲ୍] * [https://www.censusindia.gov.in/ ଭାରତୀୟ ଜନଗଣନା ସରକାରୀ ୱେବସାଇଟ୍] {{ଓଡ଼ିଶା}} {{ଭାରତର ପ୍ରଶାସନିକ ବିଭାଜନ}} [[ଶ୍ରେଣୀ:ଓଡ଼ିଶାର ଜିଲ୍ଲା|*]] [[ଶ୍ରେଣୀ:ଓଡ଼ିଶା ସମ୍ବନ୍ଧୀୟ ତାଲିକା]] [[ଶ୍ରେଣୀ:ଭାରତର ଜିଲ୍ଲାମାନଙ୍କର ତାଲିକା]] 5i2srqv6cuz7nm208r3x5krlnnltmvd 595933 595932 2026-06-03T12:05:31Z ~2026-32953-67 42313 595933 wikitext text/x-wiki {{Short description|ଓଡ଼ିଶାର ପ୍ରଶାସନିକ ଜିଲ୍ଲାଗୁଡ଼ିକର ତାଲିକା}} {{Use Indian English|date=August 2016}} {{Use dmy dates|date=August 2016}} {{Infobox subdivision type | name = ଓଡ଼ିଶାର ଜିଲ୍ଲା ସମୂହ | map = Odisha districts map.svg | caption = ଓଡ଼ିଶାର ରାଜନୈତିକ ମାନଚିତ୍ର | category = [[ଓଡ଼ିଶାର ଜିଲ୍ଲାମାନଙ୍କର ତାଲିକା|ଜିଲ୍ଲା]] | territory = [[ଓଡ଼ିଶା]] | start_date = | current_number = ୩୦ ଗୋଟି ଜିଲ୍ଲା | number_date = | population_range = [[ଦେବଗଡ଼ ଜିଲ୍ଲା|ଦେବଗଡ଼]] – ୩,୧୨,୫୨୦ (ସର୍ବନିମ୍ନ);<br />[[ଗଞ୍ଜାମ ଜିଲ୍ଲା|ଗଞ୍ଜାମ]] – ୩୫,୨୯,୦୩୧ (ସର୍ବାଧିକ) | area_range = [[ମୟୂରଭଞ୍ଜ ଜିଲ୍ଲା|ମୟୂରଭଞ୍ଜ]] – {{Convert|10418|km2|sqmi|abbr=on}} (ବୃହତ୍ତମ);<br />[[ଜଗତସିଂହପୁର ଜିଲ୍ଲା|ଜଗତସିଂହପୁର]] – {{Convert|1759|km2|sqmi|abbr=on}} (କ୍ଷୁଦ୍ରତମ) | government = [[ଓଡ଼ିଶା ସରକାର]] | subdivision = [[ଓଡ଼ିଶାର ତହସିଲ ସମୂହର ତାଲିକା|ଉପଖଣ୍ଡ, ତହସିଲ ଏବଂ ବ୍ଲକ]] }} {{prettyurl|Districts of Odisha}} ଭାରତର ପୂର୍ବ ଉପକୂଳରେ ଅବସ୍ଥିତ [[ଓଡ଼ିଶା]] ରାଜ୍ୟକୁ ପ୍ରଶାସନିକ ସୁବିଧା ଏବଂ ସୁପରିଚାଳନା ଦୃଷ୍ଟିରୁ ସର୍ବମୋଟ '''୩୦ ଗୋଟି ଭୌଗୋଳିକ ପ୍ରଶାସନିକ ଏକକ''' ବା '''ଜିଲ୍ଲା'''ରେ ବିଭକ୍ତ କରାଯାଇଛି ।<ref name=":0">{{cite web|title=Districts of Odisha|url=http://orissa.gov.in/portal/dist.asp|work=Official Portal|publisher=Government of Odisha|access-date=4 January 2013|location=Bhubaneswar}}</ref> ପ୍ରଶାସନିକ ବିକେନ୍ଦ୍ରୀକରଣ ଏବଂ ଶୃଙ୍ଖଳିତ ଶାସନ ପାଇଁ ଏହି ୩୦ଟି ଜିଲ୍ଲାକୁ ୩ଟି ପୃଥକ ରାଜସ୍ୱ ଖଣ୍ଡ (Revenue Divisions) ଅଧୀନରେ ରଖାଯାଇଛି । ସେହି ଖଣ୍ଡଗୁଡ଼ିକ ହେଲା: କେନ୍ଦ୍ରାଞ୍ଚଳ (ସଦର ମହକୁମା: [[କଟକ]]), ଉତ୍ତରାଞ୍ଚଳ (ସଦର ମହକୁମା: [[ସମ୍ବଲପୁର]]) ଏବଂ ଦକ୍ଷିଣାଞ୍ଚଳ (ସଦର ମହକୁମା: [[ବ୍ରହ୍ମପୁର]]) । ପ୍ରତ୍ୟେକ ରାଜସ୍ୱ ଖଣ୍ଡ ଅଧୀନରେ ୧୦ଟି ଲେଖାଏଁ ଜିଲ୍ଲା ରହିଛି ଏବଂ ଏହାର ପ୍ରଶାସନିକ ମୁଖ୍ୟ ଭାବରେ ଜଣେ ରାଜସ୍ୱ ଖଣ୍ଡାଧିକାରୀ ବା ଆର.ଡି.ସି. କାର୍ଯ୍ୟ କରନ୍ତି, ଯିଏକି ଭାରତୀୟ ପ୍ରଶାସନିକ ସେବା (IAS) ର ଜଣେ ବରିଷ୍ଠ ଅଧିକାରୀ ଅଟନ୍ତି । ରାଜ୍ୟ ସଚିବାଳୟ ଏବଂ ଜିଲ୍ଲା ପ୍ରଶାସନ ମଧ୍ୟରେ ସମନ୍ୱୟ ରକ୍ଷା କରିବା ହେଉଛି ଆର.ଡି.ସି. ଙ୍କର ମୁଖ୍ୟ କାର୍ଯ୍ୟ । ପ୍ରତ୍ୟେକ ଜିଲ୍ଲାର ଶାସନଭାର ଜଣେ ଜିଲ୍ଲାପାଳ ତଥା ଜିଲ୍ଲା ଦଣ୍ଡାଧିକାରୀଙ୍କ ଉପରେ ନ୍ୟସ୍ତ ଥାଏ । ଜିଲ୍ଲାରେ ରାଜସ୍ୱ ଆଦାୟ ଏବଂ ଆଇନଶୃଙ୍ଖଳା ରକ୍ଷା କରିବା ତାଙ୍କର ପ୍ରାଥମିକ ଦାୟିତ୍ୱ । ପ୍ରତ୍ୟେକ ଜିଲ୍ଲାକୁ ପୁଣି ସ୍ଥାନୀୟ ପ୍ରଶାସନିକ ସୁବିଧା ପାଇଁ କେତେକ ଉପଖଣ୍ଡ (Sub-division) ରେ ବିଭକ୍ତ କରାଯାଇଛି, ଯାହାର ଦାୟିତ୍ୱ ଜଣେ ଉପଜିଲ୍ଲାପାଳ ତୁଲାଇଥାନ୍ତି । ଉପଖଣ୍ଡଗୁଡ଼ିକ ଅଧୀନରେ ଏକାଧିକ ତହସିଲ ଏବଂ ବ୍ଲକ ରହିଥାଏ । ତହସିଲର ଦାୟିତ୍ୱରେ ଜଣେ ତହସିଲଦାର ରହିଥାନ୍ତି । ବର୍ତ୍ତମାନ ସୁଦ୍ଧା ଓଡ଼ିଶାରେ ସମୁଦାୟ ୩ଟି ରାଜସ୍ୱ ଖଣ୍ଡ, ୩୦ଟି ଜିଲ୍ଲା, ୫୮ଟି ଉପଖଣ୍ଡ, ୩୧୭ଟି ତହସିଲ ଏବଂ ୩୧୪ଟି ପଞ୍ଚାୟତ ସମିତି ରହିଛି ।<ref>{{Cite web |url=http://orissa.gov.in/e-magazine/orissaannualreference/OR-Annual-2009/pdf/587-593.pdf |title=List of Districts |access-date=13 January 2012}}</ref> ==ଜିଲ୍ଲା ସମୂହ== ନିମ୍ନଲିଖିତ ସାରଣୀରେ ଓଡ଼ିଶାର ସମସ୍ତ ୩୦ଟି ଜିଲ୍ଲାର ମାନଚିତ୍ର, ସଦର ମହକୁମା, ଆୟତନ, ଜନସଂଖ୍ୟା (୨୦୧୧ ଜନଗଣନା), ସାକ୍ଷରତା ହାର, ପଞ୍ଚାୟତ ସମିତି ଏବଂ ଗ୍ରାମ ପଞ୍ଚାୟତର ସବିଶେଷ ବିବରଣୀ ପ୍ରଦାନ କରାଯାଇଛି: {| class="wikitable sortable" style="width:100%; border-collapse:collapse; text-align:center; font-family: sans-serif;" |- style="background-color:#2C3E50; color:white; font-size: 1.05em;" ! scope="col" | ମାନଚିତ୍ର ! scope="col" | ଜିଲ୍ଲା ! scope="col" | ସଦର ମହକୁମା ! scope="col" | ଆୟତନ (କି.ମି.^୨) ! scope="col" | ଜନସଂଖ୍ୟା ! scope="col" | ସାକ୍ଷରତା ହାର ! scope="col" | ବ୍ଲକ ସଂଖ୍ୟା ! scope="col" | ଗ୍ରାମ ପଞ୍ଚାୟତ ! scope="col" | ଆର.ଟି.ଓ |- style="background-color:#FDEEED;" | [[File:Angul in Odisha (India).svg|60px]] || '''[[ଅନୁଗୋଳ ଜିଲ୍ଲା|ଅନୁଗୋଳ]]''' || [[ଅନୁଗୁଳ|ଅନୁଗୋଳ]] || ୬,୩୭୫ || ୧୭,୯୬,୦୮୮ || ୭୭.୫୩% || ୦୮ || ୨୨୫ || OD-19 |- style="background-color:#FDF4ED;" | [[File:Cuttack in Odisha (India).svg|60px]] || '''[[କଟକ ଜିଲ୍ଲା|କଟକ]]''' || [[କଟକ]] || ୩,୯୩୨ || ୩୭,୦୦,୫୦୩ || ୮୫.୫୦% || ୧୪ || ୩୭୩ || OD-05 |- style="background-color:#FDF8ED;" | [[File:Kalahandi in Odisha (India).svg|60px]] || '''[[କଳାହାଣ୍ଡି ଜିଲ୍ଲା|କଳାହାଣ୍ଡି]]''' || [[ଭବାନିପାଟଣା]] || ୭,୯୨୦ || ୨୨,୨୩,୩୮୬ || ୫୯.୨୨% || ୧୩ || ୩୧୦ || OD-08 |- style="background-color:#FBFDED;" | [[File:Kandhamal in Odisha (India).svg|60px]] || '''[[କନ୍ଧମାଳ ଜିଲ୍ଲା|କନ୍ଧମାଳ]]''' || [[ଫୁଲବାଣୀ]] || ୮,୦୨୧ || ୧୦,୩୩,୬୮୬ || ୬୪.୧୩% || ୧୨ || ୧୫୩ || OD-12 |- style="background-color:#F4FDED;" | [[File:Kendujhar in Odisha (India).svg|60px]] || '''[[କେନ୍ଦୁଝର ଜିଲ୍ଲା|କେନ୍ଦୁଝର]]''' || [[କେନ୍ଦୁଝର]] || ୮,୩୦୩ || ୨୫,୪୦,୪୪୪ || ୬୮.୨୪% || ୧୩ || ୨୯୭ || OD-09 |- style="background-color:#EEFDED;" | [[File:Kendrapara in Odisha (India).svg|60px]] || '''[[କେନ୍ଦ୍ରାପଡ଼ା ଜିଲ୍ଲା|କେନ୍ଦ୍ରାପଡ଼ା]]''' || [[କେନ୍ଦ୍ରାପଡ଼ା]] || ୨,୬୪୪ || ୨୦,୩୦,୯୧୦ || ୮୫.୧୫% || ୦୯ || ୨୪୯ || OD-29 |- style="background-color:#EEFDF4;" | [[File:Koraput in Odisha (India).svg|60px]] || '''[[କୋରାପୁଟ ଜିଲ୍ଲା|କୋରାପୁଟ]]''' || [[କୋରାପୁଟ]] || ୮,୮୦୭ || ୧୯,୪୫,୩୦୩ || ୪୯.୨୧% || ୧୪ || ୨୪୦ || OD-10 |- style="background-color:#EEFDF9;" | [[File:Khordha in Odisha (India).svg|60px]] || '''[[ଖୋର୍ଦ୍ଧା ଜିଲ୍ଲା|ଖୋର୍ଦ୍ଧା]]''' || [[ଖୋର୍ଦ୍ଧା]] || ୨,୮୧୩ || ୩୧,୭୪,୮୫୯ || ୮୬.୮୮% || ୧୦ || ୧୯୦ || OD-02 / 33 |- style="background-color:#EEFAFD;" | [[File:Gajapati in Odisha (India).svg|60px]] || '''[[ଗଜପତି ଜିଲ୍ଲା|ଗଜପତି]]''' || [[ପାରଳାଖେମୁଣ୍ଡି]] || ୩,୮୫୦ || ୮,୧୪,୭୨୨ || ୫୩.୪୯% || ୦୭ || ୧୪୯ || OD-20 |- style="background-color:#EEF4FD;" | [[File:Ganjam in Odisha (India).svg|60px]] || '''[[ଗଞ୍ଜାମ ଜିଲ୍ଲା|ଗଞ୍ଜାମ]]''' || [[ଛତ୍ରପୁର]] || ୮,୦୭୧ || ୪୯,୭୫,୯୩୪ || ୭୧.୦୯% || ୨୨ || ୫୦୩ || OD-07 / 32 |- style="background-color:#EEEEFD;" | [[File:Jagatsinghpur in Odisha (India).svg|60px]] || '''[[ଜଗତସିଂହପୁର ଜିଲ୍ଲା|ଜଗତସିଂହପୁର]]''' || [[ଜଗତସିଂହପୁର]] || ୧,୭୫୯ || ୧୬,୦୩,୧୩୦ || ୮୬.୫୯% || ୦୮ || ୧୯୪ || OD-21 |- style="background-color:#F4EEFD;" | [[File:Jharsuguda in Odisha (India).svg|60px]] || '''[[ଝାରସୁଗୁଡ଼ା ଜିଲ୍ଲା|ଝାରସୁଗୁଡ଼ା]]''' || [[ଝାରସୁଗୁଡ଼ା]] || ୨,୦୮୧ || ୮,୧୭,୧୦୩ || ୭୮.୮୬% || ୦୫ || ୭୮ || OD-23 |- style="background-color:#F9EEFD;" | [[File:Dhenkanal in Odisha (India).svg|60px]] || '''[[ଢେଙ୍କାନାଳ ଜିଲ୍ଲା|ଢେଙ୍କାନାଳ]]''' || [[ଢେଙ୍କାନାଳ]] || ୪,୪୫୨ || ୧୬,୮୧,୮୬୪ || ୭୮.୭୬% || ୦୮ || ୨୧୨ || OD-06 |- style="background-color:#FDEEF8;" | [[File:Debagarh in Odisha (India).svg|60px]] || '''[[ଦେବଗଡ଼ ଜିଲ୍ଲା|ଦେବଗଡ଼]]''' || [[ଦେବଗଡ଼]] || ୨,୭୮୨ || ୪,୪୦,୬୫୪ || ୭୨.୫୭% || ୦୩ || ୭୦ || OD-28 |- style="background-color:#FDEEF3;" | [[File:Nabarangpur in Odisha (India).svg|60px]] || '''[[ନବରଙ୍ଗପୁର ଜିଲ୍ଲା|ନବରଙ୍ଗପୁର]]''' || [[ନବରଙ୍ଗପୁର]] || ୫,୨୯୪ || ୧୭,୨୧,୫୩୪ || ୪୬.୪୩% || ୧୦ || ୧୬୯ || OD-24 |- style="background-color:#FDF0ED;" | [[File:Nayagarh in Odisha (India).svg|60px]] || '''[[ନୟାଗଡ଼ ଜିଲ୍ଲା|ନୟାଗଡ଼]]''' || [[ନୟାଗଡ଼]] || ୩,୮୯୦ || ୧୩,୫୭,୫୩୩ || ୮୦.୪୨% || ୦୮ || ୧୯୪ || OD-25 |- style="background-color:#FDF3EC;" | [[File:Nuapada in Odisha (India).svg|60px]] || '''[[ନୂଆପଡ଼ା ଜିଲ୍ଲା|ନୂଆପଡ଼ା]]''' || [[ନୂଆପଡ଼ା]] || ୩,୮୫୨ || ୮,୬୦,୬୩୯ || ୫୭.୩୫% || ୦୫ || ୧୩୧ || OD-26 |- style="background-color:#FDF7EB;" | [[File:Puri in Odisha (India).svg|60px]] || '''[[ପୁରୀ ଜିଲ୍ଲା|ପୁରୀ]]''' || [[ପୁରୀ]] || ୩,୦୫୧ || ୨୩,୯୫,୨୧୦ || ୮୪.୬୭% || ୧୧ || ୨୬୮ || OD-13 |- style="background-color:#FAFDEB;" | [[File:Bargarh in Odisha (India).svg|60px]] || '''[[ବରଗଡ଼ ଜିଲ୍ଲା|ବରଗଡ଼]]''' || [[ବରଗଡ଼]] || ୫,୮୩୭ || ୨୦,୮୮,୬୩୨ || ୭୪.୬୨% || ୧୨ || ୨୪୮ || OD-17 |- style="background-color:#F1FDEB;" | [[File:Balangir in Odisha (India).svg|60px]] || '''[[ବଲାଙ୍ଗୀର ଜିଲ୍ଲା|ବଲାଙ୍ଗୀର]]''' || [[ବଲାଙ୍ଗୀର]] || ୬,୫୭୫ || ୨୩,୨୫,୦୮୬ || ୬୪.୭୨% || ୧୪ || ୨୮୫ || OD-03 |- style="background-color:#EBFDEE;" | [[File:Balasore in Odisha (India).svg|60px]] || '''[[ବାଲେଶ୍ୱର ଜିଲ୍ଲା|ବାଲେଶ୍ୱର]]''' || [[ବାଲେଶ୍ୱର]] || ୩,୬୩୪ || ୩୨,୭୧,୯୪୬ || ୭୯.୭୯% || ୧୨ || ୩୬୦ || OD-01 |- style="background-color:#EBFDF5;" | [[File:Boudh in Odisha (India).svg|60px]] || '''[[ବୌଦ୍ଧ ଜିଲ୍ଲା|ବୌଦ୍ଧ]]''' || [[ବୌଦ୍ଧ]] || ୩,୪୪୪ || ୬,୨୨,୦୩୯ || ୭୧.୬୧% || ୦୩ || ୬୯ || OD-27 |- style="background-color:#EBFDFB;" | [[File:Bhadrak in Odisha (India).svg|60px]] || '''[[ଭଦ୍ରକ ଜିଲ୍ଲା|ଭଦ୍ରକ]]''' || [[ଭଦ୍ରକ]] || ୨,୫୦୫ || ୨୧,୨୩,୯୩୬ || ୮୨.୭୮% || ୦୭ || ୨୧୮ || OD-22 |- style="background-color:#EBF6FD;" | [[File:Mayurbhanj in Odisha (India).svg|60px]] || '''[[ମୟୂରଭଞ୍ଜ ଜିଲ୍ଲା|ମୟୂରଭଞ୍ଜ]]''' || [[ବାରିପଦା]] || ୧୦,୪୧୮ || ୩୫,୫୨,୮୩୧ || ୬୩.୧୭% || ୨୬ || ୪୦୪ || OD-11 |- style="background-color:#EBEFFD;" | [[File:Malkangiri in Odisha (India).svg|60px]] || '''[[ମାଲକାନଗିରି ଜିଲ୍ଲା|ମାଲକାନଗିରି]]''' || [[ମାଲକାନଗିରି]] || ୫,୭୯୧ || ୮,୬୪,୬୦୧ || ୪୮.୫୪% || ୦୭ || ୧୧୧ || OD-30 |- style="background-color:#EFEBFD;" | [[File:Jajpur in Odisha (India).svg|60px]] || '''[[ଯାଜପୁର ଜିଲ୍ଲା|ଯାଜପୁର]]''' || [[ଯାଜପୁର]] || ୨,୮୮୮ || ୨୫,୭୬,୩୪୧ || ୮୦.୧୩% || ୧୦ || ୩୧୧ || OD-34 |- style="background-color:#F6EBFD;" | [[File:Rayagada in Odisha (India).svg|60px]] || '''[[ରାୟଗଡ଼ା ଜିଲ୍ଲା|ରାୟଗଡ଼ା]]''' || [[ରାୟଗଡ଼ା]] || ୭,୦୭୪ || ୧୩,୬୪,୭୫୫ || ୪୯.୭୬% || ୧୧ || ୧୮୦ || OD-18 |- style="background-color:#FDEBF8;" | [[File:Sambalpur in Odisha (India).svg|60px]] || '''[[ସମ୍ବଲପୁର ଜିଲ୍ଲା|ସମ୍ବଲପୁର]]''' || [[ସମ୍ବଲପୁର]] || ୬,୭୦୨ || ୧୪,୬୭,୯୫୦ || ୭୬.୨୨% || ୦୯ || ୧୩୮ || OD-15 |- style="background-color:#FDEBF1;" | [[File:Subarnapur in Odisha (India).svg|60px]] || '''[[ସୋନପୁର ଜିଲ୍ଲା|ସୁବର୍ଣ୍ଣପୁର]]''' || [[ସୁବର୍ଣ୍ଣପୁର]] || ୨,୨୮୫ || ୮,୬୦,୩୫୯ || ୭୪.୪୨% || ୦୬ || ୧୦୯ || OD-31 |- style="background-color:#fdebf2;" | [[File:Sundargarh in Odisha (India).svg|60px]] || '''[[ସୁନ୍ଦରଗଡ଼ ଜିଲ୍ଲା|ସୁନ୍ଦରଗଡ଼]]''' || [[ସୁନ୍ଦରଗଡ଼]] || ୯,୭୧୨ || ୨୯,୫୧,୭୪୭ || ୭୩.୩୪% || ୧୭ || ୨୬୨ || OD-14 / 16 |} == ଇତିହାସ ଓ ପୁନର୍ଗଠନ == ୧୯୩୬ ମସିହା ଅପ୍ରେଲ ୧ ତାରିଖରେ ସ୍ୱତନ୍ତ୍ର ଓଡ଼ିଶା ପ୍ରାନ୍ତ ଗଠନ ହେବାଠାରୁ ଆରମ୍ଭ କରି ଆଜି ପର୍ଯ୍ୟନ୍ତ ରାଜ୍ୟର ପ୍ରଶାସନିକ ମାନଚିତ୍ରରେ ଅନେକ ପରିବର୍ତ୍ତନ ହୋଇଛି । ପ୍ରଶାସନିକ ବିକେନ୍ଦ୍ରୀକରଣ ଏବଂ ସାଧାରଣ ଲୋକଙ୍କ ନିକଟରେ ସରକାରୀ ସେବା ଦ୍ରୁତ ଗତିରେ ପହଞ୍ଚାଇବା ଉଦ୍ଦେଶ୍ୟରେ ବିଭିନ୍ନ ସମୟରେ ଜିଲ୍ଲାଗୁଡ଼ିକର ପୁନର୍ଗଠନ କରାଯାଇଛି । === ଐତିହାସିକ ପୁନର୍ଗଠନ କ୍ରମ === ନିମ୍ନଲିଖିତ ସାରଣୀରେ ଓଡ଼ିଶାର ଜିଲ୍ଲା ଗଠନର ଐତିହାସିକ କ୍ରମବିକାଶକୁ ଦର୍ଶାଯାଇଛି: {| class="wikitable" style="width:100%; border-collapse:collapse; text-align:center; font-family: sans-serif; margin-bottom: 20px;" |- style="background-color:#4A90E2; color:white; font-size: 1.1em;" ! scope="col" style="width:20%;" | ସମୟକାଳ / ମସିହା ! scope="col" style="width:20%;" | ମୋଟ ଜିଲ୍ଲା ସଂଖ୍ୟା ! scope="col" style="width:60%;" | ସବିଶେଷ ବିବରଣୀ ଓ କାରଣ |- style="background-color:#F4F9FF;" | '''୧ ଅପ୍ରେଲ ୧୯୩୬''' | '''୬ ଗୋଟି''' | ସ୍ୱତନ୍ତ୍ର ଓଡ଼ିଶା ପ୍ରାନ୍ତ ଗଠନ ସମୟରେ କେବଳ ୬ଟି ଜିଲ୍ଲା ଥିଲା । ସେଗୁଡ଼ିକ ହେଲା: କଟକ, ପୁରୀ, ବାଲେଶ୍ୱର, ସମ୍ବଲପୁର, କୋରାପୁଟ ଏବଂ ଗଞ୍ଜାମ । |- style="background-color:#EBF3FB;" | '''୧୯୪୮ – ୧୯୪୯''' | '''୧୩ ଗୋଟି''' | ଭାରତ ସ୍ୱାଧୀନ ହେବା ପରେ ଓଡ଼ିଶା ସହିତ ଆଖପାଖର ଦେଶୀୟ ଗଡ଼ଜାତ ରାଜ୍ୟଗୁଡ଼ିକର ମିଶ୍ରଣ ଘଟିଥିଲା, ଯାହା ଫଳରେ ନୂତନ ୭ଟି ଜିଲ୍ଲା ସୃଷ୍ଟି ହୋଇଥିଲା । |- style="background-color:#F4F9FF;" | '''୧୯୯୨ – ୧୯୯୩''' | '''୩୦ ଗୋଟି''' | ତତ୍କାଳୀନ ମୁଖ୍ୟମନ୍ତ୍ରୀ [[ବିଜୁ ପଟ୍ଟନାୟକ]]ଙ୍କ ସରକାର ଅମଳରେ ପୁରୁଣା ୧୩ଟି ବୃହତ୍ ଜିଲ୍ଲାକୁ ବିଭାଜନ କରି ୩୦ ଗୋଟି ଜିଲ୍ଲାରେ ପରିଣତ କରାଯାଇଥିଲା । |} === ବର୍ତ୍ତମାନର ପ୍ରଶାସନିକ ରୂପରେଖ === ଶାସନ ବ୍ୟବସ୍ଥାକୁ ସୁଚାରୁରୂପେ ପରିଚାଳନା କରିବା ପାଇଁ ରାଜ୍ୟକୁ ବିଭିନ୍ନ ପ୍ରଶାସନିକ ଏକକରେ ବିଭକ୍ତ କରାଯାଇଛି: {| class="wikitable" style="width:80%; border-collapse:collapse; text-align:center; font-family: sans-serif; margin: 0 auto 20px auto;" |- style="background-color:#50C878; color:white; font-size: 1.1em;" ! scope="col" | ପ୍ରଶାସନିକ ଏକକ ! scope="col" | ସର୍ବମୋଟ ସଂଖ୍ୟା |- style="background-color:#F4FFF8;" | '''ରାଜସ୍ୱ ଖଣ୍ଡ''' | ୩ |- style="background-color:#E9F9EE;" | '''ଜିଲ୍ଲା''' | ୩୦ |- style="background-color:#F4FFF8;" | '''ଉପଖଣ୍ଡ''' | ୫୮ |- style="background-color:#E9F9EE;" | '''ତହସିଲ''' | ୩୧୭ |- style="background-color:#F4FFF8;" | '''ପଞ୍ଚାୟତ ସମିତି / ବ୍ଲକ''' | ୩୧୪ |} === ଭୌଗୋଳିକ ଏବଂ ଜନସାଂଖ୍ୟିକ ବିଶେଷତ୍ୱ === ଆୟତନ ଏବଂ ଜନସଂଖ୍ୟା ଦୃଷ୍ଟିରୁ ଓଡ଼ିଶାର ଜିଲ୍ଲାଗୁଡ଼ିକ ମଧ୍ୟରେ ଥିବା ତାରତମ୍ୟ ନିମ୍ନରେ ପ୍ରଦତ୍ତ କରାଗଲା: {| class="wikitable" style="width:100%; border-collapse:collapse; text-align:center; font-family: sans-serif;" |- style="background-color:#E67E22; color:white; font-size: 1.1em;" ! scope="col" style="width:25%;" | ବର୍ଗ ! scope="col" style="width:25%;" | ବୃହତ୍ତମ ଜିଲ୍ଲା ! scope="col" style="width:25%;" | କ୍ଷୁଦ୍ରତମ ଜିଲ୍ଲା ! scope="col" style="width:25%;" | ସୂଚନା |- style="background-color:#FFF8F0;" | '''ଭୌଗୋଳିକ ଆୟତନ ଦୃଷ୍ଟିରୁ''' | '''[[ମୟୂରଭଞ୍ଜ ଜିଲ୍ଲା|ମୟୂରଭଞ୍ଜ]]'''<br /><small>(୧୦,୪୧୮ ବର୍ଗ କି.ମି.)</small> | '''[[ଜଗତସିଂହପୁର ଜିଲ୍ଲା|ଜଗତସିଂହପୁର]]'''<br /><small>(୧,୭୫୯ ବର୍ଗ କି.ମି.)</small> | ଆୟତନ ଆଧାରରେ ରାଜ୍ୟର ଭୌଗୋଳିକ ବିସ୍ତାର । |- style="background-color:#FEF2E4;" | '''ଜନସଂଖ୍ୟା ଦୃଷ୍ଟିରୁ''' | '''[[ଗଞ୍ଜାମ ଜିଲ୍ଲା|ଗଞ୍ଜାମ]]'''<br /><small>(ସର୍ବାଧିକ ଜନବହୁଳ)</small> | '''[[ଦେବଗଡ଼ ଜିଲ୍ଲା|ଦେବଗଡ଼]]'''<br /><small>(ସର୍ବନିମ୍ନ ଜନସଂଖ୍ୟା)</small> | ୨୦୧୧ ଜନଗଣନା ତଥ୍ୟ ଉପରେ ଆଧାରିତ । |} ନିମ୍ନଲିଖିତ ସାରଣୀରେ ଓଡ଼ିଶାର ସମସ୍ତ ୩୦ଟି ଜିଲ୍ଲାର ଭୌଗୋଳିକ ଏବଂ ପ୍ରଶାସନିକ ତଥ୍ୟ ସବିଶେଷ ଭାବେ ପ୍ରଦାନ କରାଯାଇଛି: == ରାଜସ୍ୱ ଖଣ୍ଡ ଅନୁଯାୟୀ ଜିଲ୍ଲାଗୁଡ଼ିକର ତାଲିକା == [[File:Odisha districts map.svg|thumb|400x400px|ଓଡ଼ିଶାର ଜିଲ୍ଲା ମାନଚିତ୍ର । <br />{{Legend|darkblue|ଉତ୍ତରାଞ୍ଚଳ ରାଜସ୍ୱ ଖଣ୍ଡ}} {{Legend|gold|କେନ୍ଦ୍ରାଞ୍ଚଳ ରାଜସ୍ୱ ଖଣ୍ଡ}} {{Legend|maroon|ଦକ୍ଷିଣାଞ୍ଚଳ ରାଜସ୍ୱ ଖଣ୍ଡ}}]] ପ୍ରଶାସନିକ ସୁବିଧା ତଥା ଶାସନ ବ୍ୟବସ୍ଥାକୁ ସୁଦୃଢ଼ କରିବା ପାଇଁ ଓଡ଼ିଶାର ୩୦ଟି ଜିଲ୍ଲାକୁ ୩ଟି ପୃଥକ '''ରାଜସ୍ୱ ଖଣ୍ଡ'''ରେ ବିଭକ୍ତ କରାଯାଇଛି । ସେଗୁଡ଼ିକ ହେଲା— କେନ୍ଦ୍ରାଞ୍ଚଳ, ଉତ୍ତରାଞ୍ଚଳ ଏବଂ ଦକ୍ଷିଣାଞ୍ଚଳ ରାଜସ୍ୱ ଖଣ୍ଡ, ଯାହାର ସଦର ମହକୁମା ଯଥାକ୍ରମେ [[କଟକ]], [[ସମ୍ବଲପୁର]] ଏବଂ [[ବ୍ରହ୍ମପୁର]]ଠାରେ ଅବସ୍ଥିତ । ପ୍ରତ୍ୟେକ ରାଜସ୍ୱ ଖଣ୍ଡ ଅଧୀନରେ ୧୦ଟି ଲେଖାଏଁ ଜିଲ୍ଲା ରହିଛି । ପ୍ରତି ରାଜସ୍ୱ ଖଣ୍ଡର ମୁଖ୍ୟ ଭାବରେ ଜଣେ '''ରାଜସ୍ୱ ଖଣ୍ଡାଧିକାରୀ''' ବା ଆର.ଡି.ସି. ଦାୟିତ୍ୱ ତୁଲାଇଥାନ୍ତି, ଯିଏକି [[:en:Indian_Administrative_Service|ଭାରତୀୟ ପ୍ରଶାସନିକ ସେବା]] (IAS) ର ଜଣେ ବରିଷ୍ଠ ପଦାଧିକାରୀ ଅଟନ୍ତି । ପ୍ରଶାସନିକ ଢାଞ୍ଚାରେ ଆର.ଡି.ସି.ଙ୍କ ସ୍ଥାନ ଜିଲ୍ଲା ପ୍ରଶାସନ ଏବଂ ରାଜ୍ୟ ସଚିବାଳୟ ମଧ୍ୟରେ ଏକ ସମନ୍ୱୟକାରୀ ସଂଯୋଜକ ଭାବରେ ରହିଥାଏ । ରାଜସ୍ୱ ଖଣ୍ଡ ଅନୁଯାୟୀ ଓଡ଼ିଶାର ୩୦ଟି ଜିଲ୍ଲାର ତାଲିକା ନିମ୍ନରେ ପ୍ରଦାନ କରାଗଲା: {| class="wikitable" style="width:100%; border-collapse:collapse; text-align:center; font-family: sans-serif;" |- ! scope="col" style="background-color:#2980B9; color:white; font-size: 1.1em; width:33%; padding: 12px;" | ଉତ୍ତରାଞ୍ଚଳ ରାଜସ୍ୱ ଖଣ୍ଡ<br /><small>(ମୁଖ୍ୟାଳୟ – ସମ୍ବଲପୁର)</small> ! scope="col" style="background-color:#F39C12; color:white; font-size: 1.1em; width:33%; padding: 12px;" | କେନ୍ଦ୍ରାଞ୍ଚଳ ରାଜସ୍ୱ ଖଣ୍ଡ<br /><small>(ମୁଖ୍ୟାଳୟ – କଟକ)</small> ! scope="col" style="background-color:#C0392B; color:white; font-size: 1.1em; width:33%; padding: 12px;" | ଦକ୍ଷିଣାଞ୍ଚଳ ରାଜସ୍ୱ ଖଣ୍ଡ<br /><small>(ମୁଖ୍ୟାଳୟ – ବ୍ରହ୍ମପୁର)</small> |- style="vertical-align: top; text-align:left; background-color:#FAFAFA; font-size: 1.05em;" | style="padding: 15px;" | * [[ଅନୁଗୋଳ ଜିଲ୍ଲା|ଅନୁଗୋଳ]] * [[କେନ୍ଦୁଝର ଜିଲ୍ଲା|କେନ୍ଦୁଝର]] * [[ଝାରସୁଗୁଡ଼ା ଜିଲ୍ଲା|ଝାରସୁଗୁଡ଼ା]] * [[ଢେଙ୍କାନାଳ ଜିଲ୍ଲା|ଢେଙ୍କାନାଳ]] * [[ଦେବଗଡ଼ ଜିଲ୍ଲା|ଦେବଗଡ଼]] * [[ବରଗଡ଼ ଜିଲ୍ଲା|ବରଗଡ଼]] * [[ବଲାଙ୍ଗୀର ଜିଲ୍ଲା|ବଲାଙ୍ଗୀର]] * [[ସମ୍ବଲପୁର ଜିଲ୍ଲା|ସମ୍ବଲପୁର]] * [[ସୁନ୍ଦରଗଡ଼ ଜିଲ୍ଲା|ସୁନ୍ଦରଗଡ଼]] * [[ସୋନପୁର ଜିଲ୍ଲା|ସୁବର୍ଣ୍ଣପୁର]] | style="padding: 15px;" | * [[କଟକ ଜିଲ୍ଲା|କଟକ]] * [[କେନ୍ଦ୍ରାପଡ଼ା ଜିଲ୍ଲା|କେନ୍ଦ୍ରାପଡ଼ା]] * [[ଖୋର୍ଦ୍ଧା ଜିଲ୍ଲା|ଖୋର୍ଦ୍ଧା]] * [[ଜଗତସିଂହପୁର ଜିଲ୍ଲା|ଜଗତସିଂହପୁର]] * [[ନୟାଗଡ଼ ଜିଲ୍ଲା|ନୟାଗଡ଼]] * [[ପୁରୀ ଜିଲ୍ଲା|ପୁରୀ]] * [[ବାଲେଶ୍ୱର ଜିଲ୍ଲା|ବାଲେଶ୍ୱର]] * [[ଭଦ୍ରକ ଜିଲ୍ଲା|ଭଦ୍ରକ]] * [[ମୟୂରଭଞ୍ଜ ଜିଲ୍ଲା|ମୟୂରଭଞ୍ଜ]] * [[ଯାଜପୁର ଜିଲ୍ଲା|ଯାଜପୁର]] | style="padding: 15px;" | * [[କନ୍ଧମାଳ ଜିଲ୍ଲା|କନ୍ଧମାଳ]] * [[କଳାହାଣ୍ଡି ଜିଲ୍ଲା|କଳାହାଣ୍ଡି]] * [[କୋରାପୁଟ ଜିଲ୍ଲା|କୋରାପୁଟ]] * [[ଗଜପତି ଜିଲ୍ଲା|ଗଜପତି]] * [[ଗଞ୍ଜାମ ଜିଲ୍ଲା|ଗଞ୍ଜାମ]] * [[ନବରଙ୍ଗପୁର ଜିଲ୍ଲା|ନବରଙ୍ଗପୁର]] * [[ନୂଆପଡ଼ା ଜିଲ୍ଲା|ନୂଆପଡ଼ା]] * [[ବୌଦ୍ଧ ଜିଲ୍ଲା|ବୌଦ୍ଧ]] * [[ମାଲକାନଗିରି ଜିଲ୍ଲା|ମାଲକାନଗିରି]] * [[ରାୟଗଡ଼ା ଜିଲ୍ଲା|ରାୟଗଡ଼ା]] |} == ପ୍ରଶାସନ ଓ ପରିଚାଳନା == ଜିଲ୍ଲାର ସର୍ବୋଚ୍ଚ ପ୍ରଶାସନିକ ଅଧିକାରୀ ଭାବରେ ଜଣେ '''ଭାରତୀୟ ପ୍ରଶାସନିକ ସେବା''' '''(ଭାପ୍ରସେ)''' ଅଧିକାରୀ 'ଜିଲ୍ଲାପାଳ ତଥା ଜିଲ୍ଲା ଦଣ୍ଡାଧିକାରୀ ରୂପେ ନିଯୁକ୍ତ ହୋଇଥାନ୍ତି । ରାଜସ୍ୱ ଆଦାୟ ଏବଂ ଜିଲ୍ଲାର ସାମଗ୍ରିକ ବିକାଶ ଓ ପରିଚାଳନା ତାଙ୍କର ପ୍ରାଥମିକ ଦାୟିତ୍ୱ । ସେହିପରି ଜିଲ୍ଲାରେ ଆଇନଶୃଙ୍ଖଳା ରକ୍ଷା କରିବା ନିମନ୍ତେ ଭାରତୀୟ '''ପୋଲିସ ସେବା (ଭାପୋସେ)''' ର ଜଣେ ଅଧିକାରୀ '''''<nowiki/>'ଆରକ୍ଷୀ ଅଧୀକ୍ଷକ'<nowiki/>''''' ଭାବରେ ଦାୟିତ୍ୱ ତୁଲାଇଥାନ୍ତି । ଓଡ଼ିଶାର ୩୦ଟି ଜିଲ୍ଲାକୁ ଶାସନଗତ ସୁବିଧା ପାଇଁ '''୫୮ ଗୋଟି ଉପଖଣ୍ଡ''' ରେ ବିଭକ୍ତ କରାଯାଇଛି । ପ୍ରତ୍ୟେକ ଉପଖଣ୍ଡର ଦାୟିତ୍ୱ ''''ଉପଜିଲ୍ଲାପାଳ'''<nowiki/>' ଙ୍କ ହାତରେ ନ୍ୟସ୍ତ ଥାଏ । ଏହି ଉପଖଣ୍ଡଗୁଡ଼ିକ ପୁଣି ବ୍ଲକ (ପଞ୍ଚାୟତ ସମିତି) ଏବଂ ପୌରାଞ୍ଚଳ (ମହାନଗର ନିଗମ, ପୌରପାଳିକା ଏବଂ ଏନ.ଏ.ସି) ରେ ବିଭକ୍ତ ହୋଇଥାଏ । ନିମ୍ନଲିଖିତ ସାରଣୀରେ ଓଡ଼ିଶାର ସମସ୍ତ ୩୦ଟି ଜିଲ୍ଲାର ଉପଖଣ୍ଡ, ପୌରାଞ୍ଚଳ ଏବଂ ବ୍ଲକଗୁଡ଼ିକର ସବିଶେଷ ନାମାବଳୀ ପ୍ରଦାନ କରାଯାଇଛି: {| class="wikitable sortable" style="width:100%; border-collapse:collapse; text-align:left; font-family: sans-serif;" |- style="background-color:#2C3E50; color:white; font-size: 1.05em; text-align:center;" ! scope="col" style="width:15%;" | ଜିଲ୍ଲା ! scope="col" style="width:20%;" | ଉପଖଣ୍ଡ ! scope="col" style="width:30%;" | ପୌରାଞ୍ଚଳ ! scope="col" style="width:35%;" | ବ୍ଲକ ସମୂହ |- style="background-color:#FDEEED;" | '''[[ଅନୁଗୋଳ ଜିଲ୍ଲା|ଅନୁଗୋଳ]]''' | • ଅନୁଗୋଳ<br />• ଆଠମଲ୍ଲିକ<br />• ପାଲଲହଡ଼ା<br />• ତାଳଚେର | ଅନୁଗୋଳ (ପୌ), ତାଳଚେର (ପୌ), ଆଠମଲ୍ଲିକ (ଏନଏସି) | ଅନୁଗୋଳ, ଆଠମଲ୍ଲିକ, ଛେଣ୍ଡିପଦା, କିଶୋରନଗର, ପାଲଲହଡ଼ା, ବନ୍ତଳା, କଣିହାଁ, ତାଳଚେର (ମୋଟ ୮) |- style="background-color:#FDF4ED;" | '''[[କଟକ ଜିଲ୍ଲା|କଟକ]]''' | • ଆଠଗଡ଼<br />• ବାଙ୍କୀ<br />• କଟକ | କଟକ (ମ.ନି), ଚୌଦ୍ୱାର (ପୌ), ବାଙ୍କୀ (ଏନଏସି), ଆଠଗଡ଼ (ଏନଏସି) | ଆଠଗଡ଼, ବାଙ୍କୀ, ବାଙ୍କୀ-ଡମପଡ଼ା, ବାରଙ୍ଗ, କଟକ ସଦର, କଣ୍ଟାପଡ଼ା, ମାହାଙ୍ଗା, ନିଶ୍ଚିନ୍ତକୋଇଲି, ନରସିଂହପୁର, ନିଆଳି, ସାଲେପୁର, ଟାଙ୍ଗୀ-ଚୌଦ୍ୱାର, ତିଗିରିଆ, ବଡ଼ମ୍ବା (ମୋଟ ୧୪) |- style="background-color:#FDF8ED;" | '''[[କଳାହାଣ୍ଡି ଜିଲ୍ଲା|କଳାହାଣ୍ଡି]]''' | • ଭବାନିପାଟଣା<br />• ଧର୍ମଗଡ଼ | ଭବାନିପାଟଣା (ପୌ), କେସିଙ୍ଗା (ଏନଏସି), ଧର୍ମଗଡ଼ (ଏନଏସି), ଜୁନାଗଡ଼ (ଏନଏସି) | ଭବାନିପାଟଣା, ଧର୍ମଗଡ଼, ଗୋଲାମୁଣ୍ଡା, ଜୁନାଗଡ଼, କଲମପୁର, କର୍ଲାମୁଣ୍ଡା, କୋକସରା, ଲାଞ୍ଜିଗଡ଼, କେସିଙ୍ଗା, ମଦନପୁର-ରାମପୁର, ନର୍ଲା, ଥୁଆମୂଳ ରାମପୁର, ଜୟପାଟଣା (ମୋଟ ୧୩) |- style="background-color:#FBFDED;" | '''[[କନ୍ଧମାଳ ଜିଲ୍ଲା|କନ୍ଧମାଳ]]''' | • ବାଲିଗୁଡ଼ା<br />• ଫୁଲବାଣୀ | ଫୁଲବାଣୀ (ପୌ), ଜି. ଉଦୟଗିରି (ଏନଏସି), ବାଲିଗୁଡ଼ା (ଏନଏସି) | ଫୁଲବାଣୀ, ବାଲିଗୁଡ଼ା, ଚକାପାଦ, ଦାରିଙ୍ଗବାଡ଼ି, ଜି. ଉଦୟଗିରି, ଖଜୁରିପଡ଼ା, କୋଟଗଡ଼, କେ. ନୂଆଗାଁ, ଫିରିଙ୍ଗିଆ, ରାଇକିଆ, ଟିକାବାଲି, ତୁମୁଡ଼ିବନ୍ଧ (ମୋଟ ୧୨) |- style="background-color:#F4FDED;" | '''[[କେନ୍ଦୁଝର ଜିଲ୍ଲା|କେନ୍ଦୁଝର]]''' | • ଆନନ୍ଦପୁର<br />• ଚମ୍ପୁଆ<br />• କେନ୍ଦୁଝର | କେନ୍ଦୁଝରଗଡ଼ (ପୌ), ଯୋଡ଼ା (ପୌ), ଆନନ୍ଦପୁର (ପୌ), ବଡ଼ବିଲ (ପୌ), ଚମ୍ପୁଆ (ଏନଏସି) | କେନ୍ଦୁଝର ସଦର, ଆନନ୍ଦପୁର, ବାଂଶପାଳ, ଚମ୍ପୁଆ, ଘସିପୁରା, ଘଟଗାଁ, ହାଟଡିହି, ଝୁମ୍ପୁରା, ଯୋଡ଼ା, ପାଟଣା, ସାହାରପଡ଼ା, ତେଲକୋଇ, ହରିଚନ୍ଦନପୁର (ମୋଟ ୧୩) |- style="background-color:#EEFDED;" | '''[[କେନ୍ଦ୍ରାପଡ଼ା ଜିଲ୍ଲା|କେନ୍ଦ୍ରାପଡ଼ା]]''' | • କେନ୍ଦ୍ରାପଡ଼ା | କେନ୍ଦ୍ରାପଡ଼ା (ପୌ), ପଟ୍ଟାମୁଣ୍ଡାଇ (ପୌ) | ଆଳି, ଡେରାବିଶ, ଗରଦପୁର, କେନ୍ଦ୍ରାପଡ଼ା, ମହାକାଳପଡ଼ା, ମାର୍ଶାଘାଇ, ପଟ୍ଟାମୁଣ୍ଡାଇ, ରାଜକନିକା, ରାଜନଗର (ମୋଟ ୯) |- style="background-color:#EEFDF4;" | '''[[କୋରାପୁଟ ଜିଲ୍ଲା|କୋରାପୁଟ]]''' | • ଜୟପୁର<br />• କୋରାପୁଟ | ଜୟପୁର (ପୌ), କୋରାପୁଟ (ପୌ), ସୁନାବେଡ଼ା (ପୌ), କୋଟପାଡ଼ (ଏନଏସି) | କୋରାପୁଟ, ବନ୍ଧୁଗାଁ, ଭୈରବସିଂହପୁର, ବୋରିଗୁମ୍ମା, ଦଶମନ୍ତପୁର, ଜୟପୁର, କୋଟପାଡ଼, କୁନ୍ଦ୍ରା, ଲମତାପୁଟ, ଲକ୍ଷ୍ମୀପୁର, ନନ୍ଦପୁର, ନାରାୟଣପାଟଣା, ପଟ୍ଟାଙ୍ଗି, ସେମିଳିଗୁଡ଼ା (ମୋଟ ୧୪) |- style="background-color:#EEFDF9;" | '''[[ଖୋର୍ଦ୍ଧା ଜିଲ୍ଲା|ଖୋର୍ଦ୍ଧା]]''' | • ଭୁବନେଶ୍ୱର<br />• ଖୋର୍ଦ୍ଧା | ଭୁବନେଶ୍ୱର (ମ.ନି), ଖୋର୍ଦ୍ଧା (ପୌ), ଜଟଣୀ (ପୌ), ବାଣପୁର (ଏନଏସି), ବାଲୁଗାଁ (ଏନଏସି) | ଭୁବନେଶ୍ୱର, ବାଲିଅନ୍ତା, ବାଲିପାଟଣା, ଜଟଣୀ, ଖୋର୍ଦ୍ଧା ସଦର, ବାଣପୁର, ବେଗୁନିଆ, ବୋଲଗଡ଼, ଚିଲିକା, ଟାଙ୍ଗୀ (ମୋଟ ୧୦) |- style="background-color:#EEFAFD;" | '''[[ଗଜପତି ଜିଲ୍ଲା|ଗଜପତି]]''' | • ପାରଳାଖେମୁଣ୍ଡି | ପାରଳାଖେମୁଣ୍ଡି (ପୌ), କାଶୀନଗର (ଏନଏସି) | ଗୋଷାଣୀ, ଗୁମ୍ମା, କାଶୀନଗର, ମୋହନା, ନୂଆଗଡ଼, ଆର. ଉଦୟଗିରି, ରାୟଗଡ଼ (ମୋଟ ୭) |- style="background-color:#EEF4FD;" | '''[[ଗଞ୍ଜାମ ଜିଲ୍ଲା|ଗଞ୍ଜାମ]]''' | • ବ୍ରହ୍ମପୁର<br />• ଭଞ୍ଜନଗର<br />• ଛତ୍ରପୁର | ବ୍ରହ୍ମପୁର (ମ.ନି), ହିଞ୍ଜିଳିକାଟୁ (ପୌ), ଛତ୍ରପୁର (ଏନଏସି), ଭଞ୍ଜନଗର (ଏନଏସି), ଆସିକା, ଗୋପାଳପୁର ଇତ୍ୟାଦି ୧୮ଟି ଏନଏସି | ଛତ୍ରପୁର, ଗଞ୍ଜାମ, ଖଲ୍ଲିକୋଟ, ପୁରୁଷୋତ୍ତମପୁର, ପୋଲସରା, ହିଞ୍ଜିଳିକାଟୁ, ଆସିକା, ବେଲଗୁଣ୍ଠା, ଭଞ୍ଜନଗର, ବୁଗୁଡ଼ା, ଜଗନ୍ନାଥପ୍ରସାଦ, ସୋରଡ଼ା ଇତ୍ୟାଦି (ମୋଟ ୨୨) |- style="background-color:#EEEEFD;" | '''[[ଜଗତସିଂହପୁର ଜିଲ୍ଲା|ଜଗତସିଂହପୁର]]''' | • ଜଗତସିଂହପୁର | ଜଗତସିଂହପୁର (ପୌ), ପାରାଦୀପ (ପୌ) | ବାଲିକୁଦା, ବିରିଡ଼ି, ଏରସମା, ଜଗତସିଂହପୁର, କୁଜଙ୍ଗ, ନାଉଗାଁ, ରଘୁନାଥପୁର, ତିର୍ତ୍ତୋଲ (ମୋଟ ୮) |- style="background-color:#F4EEFD;" | '''[[ଝାରସୁଗୁଡ଼ା ଜିଲ୍ଲା|ଝାରସୁଗୁଡ଼ା]]''' | • ଝାରସୁଗୁଡ଼ା | ଝାରସୁଗୁଡ଼ା (ପୌ), ବ୍ରଜରାଜନଗର (ପୌ), ବେଲପାହାଡ଼ (ପୌ) | ଝାରସୁଗୁଡ଼ା, କିର୍ମିରା, କୋଲାବିରା, ଲଇକେରା, ଲଖନପୁର (ମୋଟ ୫) |- style="background-color:#F9EEFD;" | '''[[ଢେଙ୍କାନାଳ ଜିଲ୍ଲା|ଢେଙ୍କାନାଳ]]''' | • ଢେଙ୍କାନାଳ<br />• ହିନ୍ଦୋଳ<br />• କାମାକ୍ଷାନଗର | ଢେଙ୍କାନାଳ (ପୌ), କାମାକ୍ଷାନଗର (ଏନଏସି), ହିନ୍ଦୋଳ (ଏନଏସି), ଭୁବନ (ଏନଏସି) | ଢେଙ୍କାନାଳ ସଦର, ଗଁଦିଆ, ଓଡ଼ାପଡ଼ା, ହିନ୍ଦୋଳ, କାମାକ୍ଷାନଗର, ଭୁବନ, ପରଜଙ୍ଗ, କଙ୍କଡ଼ାହାଡ଼ (ମୋଟ ୮) |- style="background-color:#FDEEF8;" | '''[[ଦେବଗଡ଼ ଜିଲ୍ଲା|ଦେବଗଡ଼]]''' | • ଦେବଗଡ଼ | ଦେବଗଡ଼ (ପୌ) | ବାରକୋଟ, ରିଆମାଳ, ତିଳେଇବଣି (ମୋଟ ୩) |- style="background-color:#FDEEF3;" | '''[[ନବରଙ୍ଗପୁର ଜିଲ୍ଲା|ନବରଙ୍ଗପୁର]]''' | • ନବରଙ୍ଗପୁର | ନବରଙ୍ଗପୁର (ପୌ), ଉମରକୋଟ (ପୌ) | ଚନ୍ଦାହାଣ୍ଡି, ଡାବୁଗାଁ, ଝରିଗାଁ, କୋଷାଗୁମୁଡ଼ା, ନବରଙ୍ଗପୁର, ନନ୍ଦାହାଣ୍ଡି, ପାପଡ଼ାହାଣ୍ଡି, ରାଇଘର, ତେନ୍ତୁଳିଖୁଣ୍ଟି, ଉମରକୋଟ (ମୋଟ ୧୦) |- style="background-color:#FDF0ED;" | '''[[ନୟାଗଡ଼ ଜିଲ୍ଲା|ନୟାଗଡ଼]]''' | • ନୟାଗଡ଼ | ନୟାଗଡ଼ (ପୌ), ଖଣ୍ଡପଡ଼ା (ଏନଏସି), ଦଶପଲ୍ଲା (ଏନଏସି), ରଣପୁର (ଏନଏସି) | ଭାପୁର, ଦଶପଲ୍ଲା, ଗଣିଆ, ଖଣ୍ଡପଡ଼ା, ନୟାଗଡ଼ ସଦର, ନୂଆଗାଁ, ଓଡ଼ଗାଁ, ରଣପୁର (ମୋଟ ୮) |- style="background-color:#FDF3EC;" | '''[[ନୂଆପଡ଼ା ଜିଲ୍ଲା|ନୂଆପଡ଼ା]]''' | • ନୂଆପଡ଼ା | ଖରିଆର ରୋଡ୍ (ଏନଏସି), ଖରିଆର (ଏନଏସି), ନୂଆପଡ଼ା (ଏନଏସି) | ବୋଡ଼େନ, ଖରିଆର, କୋମନା, ନୂଆପଡ଼ା, ସିନାପାଲି (ମୋଟ ୫) |- style="background-color:#FDF7EB;" | '''[[ପୁରୀ ଜିଲ୍ଲା|ପୁରୀ]]''' | • ପୁରୀ | ପୁରୀ (ପୌ), କୋଣାର୍କ (ଏନଏସି), ନିମାପଡ଼ା (ଏନଏସି), ପିପିଲି (ଏନଏସି) | ଅସ୍ତରଙ୍ଗ, ବ୍ରହ୍ମଗିରି, ଡେଲାଙ୍ଗ, ଗୋପ, କାକଟପୁର, କଣାସ, କୃଷ୍ଣପ୍ରସାଦ, ନିମାପଡ଼ା, ପିପିଲି, ପୁରୀ ସଦର, ସତ୍ୟବାଦୀ (ମୋଟ ୧୧) |- style="background-color:#FAFDEB;" | '''[[ବରଗଡ଼ ଜିଲ୍ଲା|ବରଗଡ଼]]''' | • ବରଗଡ଼<br />• ପଦ୍ମପୁର | ବରଗଡ଼ (ପୌ), ବରପାଲି (ଏନଏସି), ପଦ୍ମପୁର (ଏନଏସି), ଅତାବିରା (ଏନଏସି), ବିଜେପୁର (ଏନଏସି) | ଅମ୍ବାଭୋନା, ଅତାବିରା, ବରଗଡ଼, ବରପାଲି, ଭଟଲି, ଭେଡେନ, ବିଜେପୁର, ଗାଇସିଲାଟ, ଝାରବନ୍ଧ, ପାଇକମାଳ, ପଦ୍ମପୁର, ସୋହେଲା (ମୋଟ ୧୨) |- style="background-color:#F1FDEB;" | '''[[ବଲାଙ୍ଗୀର ଜିଲ୍ଲା|ବଲାଙ୍ଗୀର]]''' | • ବଲାଙ୍ଗୀର<br />• ପାଟଣାଗଡ଼<br />• ଟିଟିଲାଗଡ଼ | ବଲାଙ୍ଗୀର (ପୌ), ଟିଟିଲାଗଡ଼ (ପୌ), ପାଟଣାଗଡ଼ (ଏନଏସି), କଣ୍ଟାବାଞ୍ଜି (ଏନଏସି) | ଆଗଲପୁର, ବଲାଙ୍ଗୀର, ଦେଓଗାଁ, ପୁଇଁତଳା, ଲୋଇସିଂହା, ଖପ୍ରାଖୋଲ, ବେଲପଡ଼ା, ପାଟଣାଗଡ଼, ଗୁଡଭେଲା, ସଇଁତଳା, ଟିଟିଲାଗଡ଼, ବଙ୍ଗୋମୁଣ୍ଡା, ମୁରିବାହାଲ, ତୁରେକେଲା (ମୋଟ ୧୪) |- style="background-color:#EBFDEE;" | '''[[ବାଲେଶ୍ୱର ଜିଲ୍ଲା|ବାଲେଶ୍ୱର]]''' | • ବାଲେଶ୍ୱର<br />• ନୀଳଗିରି | ବାଲେଶ୍ୱର (ପୌ), ସୋର (ପୌ), ଜଳେଶ୍ୱର (ପୌ), ନୀଳଗିରି (ଏନଏସି) | ବାହାନଗା, ବାଲେଶ୍ୱର ସଦର, ବାଲିଆପାଳ, ବସ୍ତା, ଭୋଗରାଇ, ଜଳେଶ୍ୱର, ଖଇରା, ନୀଳଗିରି, ଔପଦା, ରେମୁଣା, ସିମୁଳିଆ, ସୋର (ମୋଟ ୧୨) |- style="background-color:#EBFDF5;" | '''[[ବୌଦ୍ଧ ଜିଲ୍ଲା|ବୌଦ୍ଧ]]''' | • ବୌଦ୍ଧ | ବୌଦ୍ଧଗଡ଼ (ଏନଏସି) | ବୌଦ୍ଧ, ହରଭଙ୍ଗା, କଣ୍ଟାମାଳ (ମୋଟ ୩) |- style="background-color:#EBFDFB;" | '''[[ଭଦ୍ରକ ଜିଲ୍ଲା|ଭଦ୍ରକ]]''' | • ଭଦ୍ରକ | ଭଦ୍ରକ (ପୌ), ବାସୁଦେବପୁର (ପୌ), ଚାନ୍ଦବାଲି (ଏନଏସି), ଧାମନଗର (ଏନଏସି) | ଭଦ୍ରକ, ବାସୁଦେବପୁର, ବନ୍ତ, ଭଣ୍ଡାରିପୋଖରୀ, ଚାନ୍ଦବାଲି, ଧାମନଗର, ତିହିଡ଼ି (ମୋଟ ୭) |- style="background-color:#EBF6FD;" | '''[[ମୟୂରଭଞ୍ଜ ଜିଲ୍ଲା|ମୟୂରଭଞ୍ଜ]]''' | • ବାମନଘାଟୀ (ରାଇରଙ୍ଗପୁର)<br />• ବାରିପଦା<br />• କପ୍ତିପଦା (ଉଦଳା)<br />• ପଞ୍ଚପୀଢ଼ (କରଞ୍ଜିଆ) | ବାରିପଦା (ପୌ), ରାଇରଙ୍ଗପୁର (ପୌ), ଉଦଳା (ଏନଏସି), କରଞ୍ଜିଆ (ଏନଏସି) | ବାରିପଦା, ଶ୍ୟାମାଖୁଣ୍ଟା, ବଡ଼ସାହି, ବେତନଟୀ, ମୋରଡ଼ା, ରାସଗୋବିନ୍ଦପୁର, ସୁଳିଆପଦା ଇତ୍ୟାଦି (ମୋଟ ୨୬) |- style="background-color:#EBEFFD;" | '''[[ମାଲକାନଗିରି ଜିଲ୍ଲା|ମାଲକାନଗିରି]]''' | • ମାଲକାନଗିରି | ମାଲକାନଗିରି (ପୌ), ବାଲିମେଳା (ଏନଏସି) | ମାଲକାନଗିରି, କାଲିମେଳା, ଖଇରପୁଟ, କୋରୁକୁଣ୍ଡା, କୁଡୁମୁଲୁଗୁମ୍ମା, ମାଥିଲି, ପଡ଼ିଆ (ମୋଟ ୭) |- style="background-color:#EFEBFD;" | '''[[ଯାଜପୁର ଜିଲ୍ଲା|ଯାଜପୁର]]''' | • ଯାଜପୁର | ଯାଜପୁର (ପୌ), ବ୍ୟାସନଗର (ପୌ) | ବଡ଼ଚଣା, ବରୀ, ବିଞ୍ଝାରପୁର, ଦାନଗଦି, ଦଶରଥପୁର, ଧର୍ମଶାଳା, ଯାଜପୁର ସଦର, କୋରାଇ, ରସୁଲପୁର, ସୁକିନ୍ଦା (ମୋଟ ୧୦) |- style="background-color:#F6EBFD;" | '''[[ରାୟଗଡ଼ା ଜିଲ୍ଲା|ରାୟଗଡ଼ା]]''' | • ଗୁଣୁପୁର<br />• ରାୟଗଡ଼ା | ରାୟଗଡ଼ା (ପୌ), ଗୁଣୁପୁର (ପୌ), ଗୁଡାରି (ଏନଏସି) | ରାୟଗଡ଼ା, କଲ୍ୟାଣସିଂହପୁର, କାଶୀପୁର, କୋଲନରା, ବିଷମକଟକ, ମୁନିଗୁଡ଼ା, ଚନ୍ଦ୍ରପୁର, ଗୁଡାରି, ଗୁଣୁପୁର, ପଦ୍ମପୁର, ରାମନାଗୁଡ଼ା (ମୋଟ ୧୧) |- style="background-color:#FDEBF8;" | '''[[ସମ୍ବଲପୁର ଜିଲ୍ଲା|ସମ୍ବଲପୁର]]''' | • କୁଚିଣ୍ଡା<br />• ରେଢ଼ାଖୋଲ<br />• ସମ୍ବଲପୁର | ସମ୍ବଲପୁର (ମ.ନି), କୁଚିଣ୍ଡା (ଏନଏସି), ରେଢ଼ାଖୋଲ (ଏନଏସି) | ଧନକଉଡ଼ା, ଯୁଜୁମୁରା, ମାନେଶ୍ୱର, ରେଙ୍ଗାଲି, ବାମରା, ଜମନକିରା, କୁଚିଣ୍ଡା, ନାକଟିଦେଉଳ, ରେଢ଼ାଖୋଲ (ମୋଟ ୯) |- style="background-color:#FDEBF1;" | '''[[ସୋନପୁର ଜିଲ୍ଲା|ସୁବର୍ଣ୍ଣପୁର]]''' | • ବୀରମହାରାଜପୁର<br />• ସୁବର୍ଣ୍ଣପୁର | ସୋନପୁର (ପୌ), ତରଭା (ଏନଏସି), ବିନିକା (ଏନଏସି) | ସୋନପୁର, ଡୁଙ୍ଗୁରିପାଲି, ତରଭା, ବିନିକା, ବୀରମହାରାଜପୁର, ଉଲୁଣ୍ଡା (ମୋଟ ୬) |- style="background-color:#F5F5F5;" | '''[[ସୁନ୍ଦରଗଡ଼ ଜିଲ୍ଲା|ସୁନ୍ଦରଗଡ଼]]''' | • ବଣାଇ<br />• ପାନପୋଷ<br />• ସୁନ୍ଦରଗଡ଼ | ରାଉରକେଲା (ମ.ନି), ସୁନ୍ଦରଗଡ଼ (ପୌ), ବୀରମିତ୍ରପୁର (ପୌ), ରାଜଗାଙ୍ଗପୁର (ପୌ) | ସୁନ୍ଦରଗଡ଼, ଟାଙ୍ଗରପାଲି, ହେମଗିରି, ଲେଫ୍ରିପଡ଼ା, ବଡ଼ଗାଁ, ସବଡେଗା, ବାଲିଶଙ୍କରା, କୁଆରମୁଣ୍ଡା, ନୂଆଗାଁ, ବିଶ୍ରା, ଲାଠିକଟା, ରାଜଗାଙ୍ଗପୁର, କୁତ୍ରା, ବଣାଇଗଡ଼, ଲହୁଣୀପଡ଼ା, ଗୁରୁଣ୍ଡିଆ, କୋଇଡ଼ା (ମୋଟ ୧୭) |} <small>*ସଙ୍କେତ: ମ.ନି = ମହାନଗର ନିଗମ (Municipal Corporation), ପୌ = ପୌରପାଳିକା / ମ୍ୟୁନିସିପାଲିଟି, ଏନଏସି = ବିଜ୍ଞାପିତ ଅଞ୍ଚଳ ପରିଷଦ (NAC)</small> Legend used in odia word == ପ୍ରସ୍ତାବିତ ଜିଲ୍ଲା ସମୂହ == {{anchor|Proposed|Demand}} ଓଡ଼ିଶାରେ ପ୍ରଶାସନିକ ବିକେନ୍ଦ୍ରୀକରଣ ଏବଂ ସ୍ଥାନୀୟ ବିକାଶକୁ ତ୍ୱରାନ୍ୱିତ କରିବା ପାଇଁ ବିଭିନ୍ନ ସମୟରେ ନୂତନ ଜିଲ୍ଲା ଗଠନ ନିମନ୍ତେ ବ୍ୟାପକ ଦାବି ହୋଇଆସୁଛି। ୨୦୨୬ ମସିହା ସୁଦ୍ଧା ମିଳିଥିବା ସରକାରୀ ସୂଚନା ଅନୁଯାୟୀ, ରାଜ୍ୟ ସରକାରଙ୍କ ନିକଟରେ ଅତିକମରେ ୩୧ ଗୋଟି ନୂତନ ଜିଲ୍ଲା ଏବଂ ୬୬ ଗୋଟି ନୂତନ ଉପଖଣ୍ଡ ଗଠନ ପାଇଁ ପ୍ରସ୍ତାବ ଆଗତ ହୋଇଛି। ଏହି ଦାବିଗୁଡ଼ିକ ମୁଖ୍ୟତଃ ମୂଳ ସଦର ମହକୁମାଠାରୁ ଭୌଗୋଳିକ ଦୂରତା, ସାମାଜିକ-ଅର୍ଥନୈତିକ ଆହ୍ୱାନ ଏବଂ ସ୍ଥାନୀୟ ଜନସଂଖ୍ୟାକୁ ଆଧାର କରି କରାଯାଇଛି। ନିମ୍ନଲିଖିତ ସାରଣୀରେ ଓଡ଼ିଶାର ବିଭିନ୍ନ ଅଞ୍ଚଳରୁ ହେଉଥିବା ପ୍ରସ୍ତାବିତ ଜିଲ୍ଲା ଦାବି, ସେଗୁଡ଼ିକର ସମ୍ଭାବ୍ୟ କ୍ଷେତ୍ର ଏବଂ ଯୁକ୍ତିକତା ପ୍ରଦାନ କରାଯାଇଛି: {| class="wikitable" style="width:100%; border-collapse:collapse;" |+ ଓଡ଼ିଶାର ପ୍ରସ୍ତାବିତ ନୂତନ ଜିଲ୍ଲାଗୁଡ଼ିକର ସୂଚୀ (ବର୍ତ୍ତମାନର ମୂଳ ଜିଲ୍ଲା ଅନୁଯାୟୀ ବିଭକ୍ତ) |- ! style="background-color:#E6F2FF; width:20%;" | ପ୍ରସ୍ତାବିତ ଜିଲ୍ଲା ! style="background-color:#E6F2FF; width:40%;" | ପ୍ରସ୍ତାବିତ କ୍ଷେତ୍ର (ଉପଖଣ୍ଡ, ବ୍ଲକ ଏବଂ ପୌରାଞ୍ଚଳ) ! style="background-color:#E6F2FF; width:40%;" | ଗଠନର କାରଣ ବା ଯୁକ୍ତି |- ! colspan="3" style="background-color:#D5E8F5; text-align:center; font-size:110%;" | [[ଅନୁଗୋଳ ଜିଲ୍ଲା|ଅନୁଗୋଳ]] ଜିଲ୍ଲାରୁ ପ୍ରସ୍ତାବିତ |- | '''[[ଆଠମଲ୍ଲିକ]]''' | ଆଠମଲ୍ଲିକ ଉପଖଣ୍ଡ (ଆଠମଲ୍ଲିକ ଏନଏସି) ଏବଂ କିଶୋରନଗର ବ୍ଲକ ସମେତ ଛେଣ୍ଡିପଦା ବ୍ଲକର କିଛି ଅଂଶ। | ସାତକୋଶିଆ ଅଭୟାରଣ୍ୟ ଏବଂ ମହାନଦୀ ଅବବାହିକା ଯୋଗୁଁ ସୃଷ୍ଟି ହୋଇଥିବା ଭୌଗୋଳିକ ବିଚ୍ଛିନ୍ନତାକୁ ଦୂର କରିବା ପାଇଁ ଏହି ପ୍ରସ୍ତାବ ଆଗତ ହୋଇଛି। |- | '''ପାଲଲହଡ଼ା''' | ପାଲଲହଡ଼ା ଉପଖଣ୍ଡ ଏବଂ କେନ୍ଦୁଝର ସୀମାନ୍ତବର୍ତ୍ତୀ ଉତ୍ତରାଞ୍ଚଳ ବ୍ଲକ। | ଖଣିଜ ସମ୍ପଦ ଭରା ଉପାନ୍ତ ଅଞ୍ଚଳରେ ବିକାଶର ଗତିକୁ ତ୍ୱରାନ୍ୱିତ କରିବା ଏବଂ ଗମନାଗମନ ସୁବିଧା ପାଇଁ। |- | '''[[ତାଳଚେର]]''' | ତାଳଚେର ଉପଖଣ୍ଡ (ତାଳଚେର ପୌରାଞ୍ଚଳ), କଣିହାଁ ଏବଂ ନିକଟସ୍ଥ ତାପଜ ବିଦ୍ୟୁତ୍ କେନ୍ଦ୍ର ଅଞ୍ଚଳ। | ବୃହତ୍ତମ କୋଇଲା ଖଣି କ୍ଷେତ୍ରର ପରିବେଶ ପରିଚାଳନା, ଶିଳ୍ପାୟନ ଏବଂ ବିସ୍ଥାପନ ସମସ୍ୟାର ସମାଧାନ ନିମନ୍ତେ ସ୍ୱତନ୍ତ୍ର ପ୍ରଶାସନର ଆବଶ୍ୟକତା। |- ! colspan="3" style="background-color:#D5E8F5; text-align:center; font-size:110%;" | [[କଟକ ଜିଲ୍ଲା|କଟକ]] ଜିଲ୍ଲାରୁ ପ୍ରସ୍ତାବିତ |- | '''ଆଠଗଡ଼''' | ଆଠଗଡ଼ ଉପଖଣ୍ଡ (ଆଠଗଡ଼ ଏନଏସି), ତିଗିରିଆ, ବଡ଼ମ୍ବା ଏବଂ ନରସିଂହପୁର ବ୍ଲକ। | ମହାନଦୀ ଦ୍ୱାରା କଟକ ସହରଠାରୁ ବିଚ୍ଛିନ୍ନ ହୋଇଥିବା ଏହି ବିସ୍ତୃତ ଗ୍ରାମାଞ୍ଚଳର ସୁପରିଚାଳନା ପାଇଁ ଦାବି ହେଉଛି। |- | '''ଚଣ୍ଡୀଖୋଲ''' | କଟକ ଏବଂ ଯାଜପୁର ସୀମାନ୍ତବର୍ତ୍ତୀ ବ୍ଲକ ଯଥା ଟାଙ୍ଗୀ-ଚୌଦ୍ୱାର ଏବଂ ମାହାଙ୍ଗାର କିଛି ଅଂଶ। | ପ୍ରମୁଖ ଜାତୀୟ ରାଜପଥଗୁଡ଼ିକର ମିଳନ ସ୍ଥଳରେ ଏକ ସମନ୍ୱିତ ଶିଳ୍ପ ଏବଂ ବାଣିଜ୍ୟିକ ଲଜିଷ୍ଟିକ୍ସ (Logistics) ଜିଲ୍ଲା ଗଠନ ନିମନ୍ତେ। |- ! colspan="3" style="background-color:#D5E8F5; text-align:center; font-size:110%;" | [[କନ୍ଧମାଳ ଜିଲ୍ଲା|କନ୍ଧମାଳ]] ଜିଲ୍ଲାରୁ ପ୍ରସ୍ତାବିତ |- | '''ବାଲିଗୁଡ଼ା''' | ପଶ୍ଚିମ କନ୍ଧମାଳର ବାଲିଗୁଡ଼ା ଉପଖଣ୍ଡ (ବାଲିଗୁଡ଼ା ଏନଏସି), ଦାରିଙ୍ଗବାଡ଼ି, କୋଟଗଡ଼, ତୁମୁଡ଼ିବନ୍ଧ ଏବଂ କେ. ନୂଆଗାଁ ବ୍ଲକ। | ଆଭ୍ୟନ୍ତରୀଣ ପାର୍ବତ୍ୟାଞ୍ଚଳ ତଥା ବାମପନ୍ଥୀ ଉଗ୍ରବାଦ (LWE) ପ୍ରଭାବିତ ଅଞ୍ଚଳରେ ଭିତ୍ତିଭୂମି ସମସ୍ୟାର ସମାଧାନ ଏବଂ ସରକାରୀ ଯୋଜନାର ସଫଳ ରୂପାୟନ ପାଇଁ। |- ! colspan="3" style="background-color:#D5E8F5; text-align:center; font-size:110%;" | [[କଳାହାଣ୍ଡି ଜିଲ୍ଲା|କଳାହାଣ୍ଡି]] ଜିଲ୍ଲାରୁ ପ୍ରସ୍ତାବିତ |- | '''[[ଧର୍ମଗଡ଼]]''' | ଦକ୍ଷିଣ-ପଶ୍ଚିମ ବ୍ଲକଗୁଡ଼ିକୁ ନେଇ ଗଠିତ ଧର୍ମଗଡ଼ ଉପଖଣ୍ଡ (ଧର୍ମଗଡ଼ ଓ ଜୁନାଗଡ଼ ଏନଏସି), କୋକସରା, କଲମପୁର, ଜୟପାଟଣା, ଏବଂ ଗୋଲାମୁଣ୍ଡା ବ୍ଲକ। | ଜିଲ୍ଲାର ପ୍ରମୁଖ ଜଳସେଚିତ କୃଷି ହବ୍‌ରେ ସଠିକ୍ ଜଳ ବଣ୍ଟନ, କୃଷି ବିକାଶ ଏବଂ ସାଧାରଣ ସେବା ପ୍ରଦାନ ନିମନ୍ତେ। |- ! colspan="3" style="background-color:#D5E8F5; text-align:center; font-size:110%;" | [[କୋରାପୁଟ ଜିଲ୍ଲା|କୋରାପୁଟ]] ଜିଲ୍ଲାରୁ ପ୍ରସ୍ତାବିତ |- | '''[[ଜୟପୁର]]''' | ଜୟପୁର ମ୍ୟୁନିସିପାଲିଟି, କୋଟପାଡ଼ (ଏନଏସି) ଏବଂ ନିକଟବର୍ତ୍ତୀ ଉଚ୍ଚ-ଜନସାନ୍ଧ୍ରତା ବିଶିଷ୍ଟ ବ୍ଲକ ଯଥା ଜୟପୁର, ବୋରିଗୁମ୍ମା, କୋଟପାଡ଼ ଏବଂ କୁନ୍ଦ୍ରା। | ଅବିଭକ୍ତ କୋରାପୁଟର ପ୍ରମୁଖ ବ୍ୟାବସାୟିକ ତଥା ଶିକ୍ଷାନୁଷ୍ଠାନ କେନ୍ଦ୍ରକୁ କୋରାପୁଟର ପାର୍ବତ୍ୟାଞ୍ଚଳଠାରୁ ପୃଥକ୍ କରି ପୌର ପ୍ରଶାସନକୁ ଅଧିକ ତ୍ୱରାନ୍ୱିତ କରିବା ପାଇଁ। |- ! colspan="3" style="background-color:#D5E8F5; text-align:center; font-size:110%;" | [[କେନ୍ଦୁଝର ଜିଲ୍ଲା|କେନ୍ଦୁଝର]] ଜିଲ୍ଲାରୁ ପ୍ରସ୍ତାବିତ |- | '''[[ଆନନ୍ଦପୁର]]''' | ଜିଲ୍ଲାର ପୂର୍ବାଞ୍ଚଳକୁ ନେଇ ଗଠିତ ଆନନ୍ଦପୁର ଉପଖଣ୍ଡ (ଆନନ୍ଦପୁର ପୌରାଞ୍ଚଳ), ଘସିପୁରା ଏବଂ ହାଟଡିହି ବ୍ଲକ। | ଉତ୍ତର କେନ୍ଦୁଝରର ଖଣିଜ ସମ୍ପଦ ଭରା ପାର୍ବତ୍ୟାଞ୍ଚଳଠାରୁ ଏହି ସମତଳ କୃଷି ଅଞ୍ଚଳ ଭୌଗୋଳିକ ଭାବେ ବିଚ୍ଛିନ୍ନ ଥିବାରୁ ଏକ ସ୍ୱତନ୍ତ୍ର ଶାସନ ବ୍ୟବସ୍ଥାର ଦାବି କରାଯାଇଛି। |- ! colspan="3" style="background-color:#D5E8F5; text-align:center; font-size:110%;" | [[ଖୋର୍ଦ୍ଧା ଜିଲ୍ଲା|ଖୋର୍ଦ୍ଧା]] ଜିଲ୍ଲାରୁ ପ୍ରସ୍ତାବିତ |- | '''[[ଭୁବନେଶ୍ୱର]]''' | ଭୁବନେଶ୍ୱର ମହାନଗର ନିଗମ ଏବଂ ନିକଟସ୍ଥ ସହରାଞ୍ଚଳ ବ୍ଲକ ଯଥା ଜଟଣୀ, ବାଲିଅନ୍ତା ଓ ବାଲିପାଟଣା। | ରାଜଧାନୀର ଜଟିଳ ସହରାଞ୍ଚଳ ପ୍ରଶାସନ ଏବଂ ଆଇଟି (IT) ଭିତ୍ତିଭୂମିକୁ ଗ୍ରାମୀଣ ଖୋର୍ଦ୍ଧାରୁ ଅଲଗା କରି ପରିଚାଳନା କରିବା ଉଦ୍ଦେଶ୍ୟରେ। |- ! colspan="3" style="background-color:#D5E8F5; text-align:center; font-size:110%;" | [[ଗଞ୍ଜାମ ଜିଲ୍ଲା|ଗଞ୍ଜାମ]] ଜିଲ୍ଲାରୁ ପ୍ରସ୍ତାବିତ |- | '''[[ବ୍ରହ୍ମପୁର]]''' | ଛତ୍ରପୁର ଉପଖଣ୍ଡର ଦକ୍ଷିଣ ସହରାଞ୍ଚଳ, ବ୍ରହ୍ମପୁର ମହାନଗର ନିଗମ ଏବଂ ଗୋପାଳପୁର ଅଞ୍ଚଳ। | ଦକ୍ଷିଣ ଓଡ଼ିଶାର ଏହି ବୃହତ ସହରାଞ୍ଚଳ, ବାଣିଜ୍ୟିକ ଏବଂ ଶିକ୍ଷା ହବ୍‌କୁ ଏକକ ଧ୍ୟାନ ପ୍ରଦାନ କରିବା ପାଇଁ। |- | '''ଭଞ୍ଜନଗର''' | ଭଞ୍ଜନଗର ଉପଖଣ୍ଡ (ଭଞ୍ଜନଗର ଏନଏସି), ବେଲଗୁଣ୍ଠା ଏବଂ ଜଗନ୍ନାଥପ୍ରସାଦ ବ୍ଲକ। | ରାଜ୍ୟର ସର୍ବାଧିକ ଜନସଂଖ୍ୟା ବିଶିଷ୍ଟ ଗଞ୍ଜାମ ଜିଲ୍ଲାର ପ୍ରଶାସନିକ ଭାର କମାଇବା ପାଇଁ ଏକ ସ୍ୱତନ୍ତ୍ର ଉତ୍ତରାଞ୍ଚଳ ମହକୁମା ଭାବେ ଦାବି। |- | '''କବିସୂର୍ଯ୍ୟନଗର''' | କବିସୂର୍ଯ୍ୟନଗର ନିର୍ବାଚନ ମଣ୍ଡଳୀ କ୍ଷେତ୍ର ଏବଂ ନିକଟବର୍ତ୍ତୀ ପୋଲସରା ଓ କୋଦଳା ଭଳି ଗ୍ରାମାଞ୍ଚଳ। | ମଧ୍ୟ-ଗଞ୍ଜାମର ଅଧିକ ଜନସାନ୍ଧ୍ରତାକୁ ନିୟନ୍ତ୍ରଣ କରିବା ଏବଂ କୃଷକମାନଙ୍କୁ ସହଜ ପ୍ରଶାସନିକ ସେବା ଯୋଗାଇବା ପାଇଁ। |- | '''ଘୁମୁସର''' | ଘୁମୁସରର ଐତିହାସିକ କ୍ଷେତ୍ର, ଉତ୍ତର ଗଞ୍ଜାମର କିଛି ଅଂଶ ଏବଂ ସୀମାନ୍ତ ଜଙ୍ଗଲ। | ଆଞ୍ଚଳିକ ପରିଚୟ, ଐତିହାସିକ ଦାବି ଏବଂ ସୀମାନ୍ତ ଜଙ୍ଗଲ ସୁରକ୍ଷା ନିମନ୍ତେ ପ୍ରସ୍ତାବ। |- | '''ଋଷିକୂଲ୍ୟା''' (ଆସିକା) | ଆସିକା ଉପଖଣ୍ଡ (ଆସିକା ଏନଏସି), ଧରାକୋଟ ଏବଂ ସେରଗଡ଼ ବ୍ଲକ। | ଋଷିକୂଲ୍ୟା ନଦୀ ଅବବାହିକାର କେନ୍ଦ୍ରୀୟ ଅବସ୍ଥିତି ଏବଂ ବୃହତ କୃଷି ବାଣିଜ୍ୟିକ କେନ୍ଦ୍ର କାରଣରୁ। |- ! colspan="3" style="background-color:#D5E8F5; text-align:center; font-size:110%;" | [[ପୁରୀ ଜିଲ୍ଲା|ପୁରୀ]] ଜିଲ୍ଲାରୁ ପ୍ରସ୍ତାବିତ |- | '''ନିମାପଡ଼ା''' | ପୁରୀ ଉପଖଣ୍ଡର ଉତ୍ତର କୃଷିବହୁଳ ଏବଂ ଉପକୂଳବର୍ତ୍ତୀ ବ୍ଲକ (ନିମାପଡ଼ା ଏବଂ କୋଣାର୍କ ଏନଏସି, ଗୋପ, କାକଟପୁର, ଅସ୍ତରଙ୍ଗ)। | ବିଶେଷ ଉପକୂଳବର୍ତ୍ତୀ ପରିବେଶ, ଆଞ୍ଚଳିକ ପର୍ଯ୍ୟଟନ ପରିଚାଳନା ଏବଂ ଘୂର୍ଣ୍ଣିବଳୟ ବିପଦ ସମୟରେ ତ୍ୱରିତ ମୁକାବିଲା ନିମନ୍ତେ। |- ! colspan="3" style="background-color:#D5E8F5; text-align:center; font-size:110%;" | [[ବରଗଡ଼ ଜିଲ୍ଲା|ବରଗଡ଼]] ଜିଲ୍ଲାରୁ ପ୍ରସ୍ତାବିତ |- | '''[[ପଦ୍ମପୁର]]''' | ପଦ୍ମପୁର ଉପଖଣ୍ଡ (ପଦ୍ମପୁର ଏନଏସି, ପାଇକମାଳ, ଝାରବନ୍ଧ, ରାଜବୋଡ଼ାସମ୍ବର, ବିଜେପୁର ଏବଂ ସୋହେଲା ବ୍ଲକ)। | ବରଗଡ଼ ସଦର ମହକୁମାଠାରୁ ଅତ୍ୟଧିକ ଭୌଗୋଳିକ ଦୂରତା, ଆଦିବାସୀ ସମ୍ପ୍ରଦାୟର ସାନ୍ଧ୍ରତା ଏବଂ ପ୍ରଶାସନିକ ସୁବିଧା ପାଇଁ ଏହି ପ୍ରସ୍ତାବ କରାଯାଇଛି। |- ! colspan="3" style="background-color:#D5E8F5; text-align:center; font-size:110%;" | [[ବଲାଙ୍ଗୀର ଜିଲ୍ଲା|ବଲାଙ୍ଗୀର]] ଜିଲ୍ଲାରୁ ପ୍ରସ୍ତାବିତ |- | '''[[କଣ୍ଟାବାଞ୍ଜି]]''' | କଣ୍ଟାବାଞ୍ଜି ଉପଖଣ୍ଡୀୟ କ୍ଷେତ୍ର (କଣ୍ଟାବାଞ୍ଜି ଏନଏସି, ତୁରେକେଲା, ବଙ୍ଗୋମୁଣ୍ଡା ଏବଂ ମୁରିବାହାଲ ବ୍ଲକ)। | ବଲାଙ୍ଗୀରର ଉପାନ୍ତ ପଶ୍ଚିମାଞ୍ଚଳରେ ଋତୁକାଳୀନ ଦାଦନ ଶ୍ରମିକ ସମସ୍ୟା ରୋକିବା ଏବଂ ଅର୍ଥନୈତିକ ବିକାଶ ପାଇଁ ଏହି ପ୍ରସ୍ତାବ ଆଗତ କରାଯାଇଛି। |- | '''ପାଟଣାଗଡ଼''' | ପାଟଣାଗଡ଼ ଉପଖଣ୍ଡ (ପାଟଣାଗଡ଼ ଏନଏସି, ଖପ୍ରାଖୋଲ ଏବଂ ବେଲପଡ଼ା ବ୍ଲକ)। | ଉପାନ୍ତ ସ୍ଥାନୀୟ ଆଦିବାସୀ ସମ୍ପ୍ରଦାୟଙ୍କୁ ସହଜ ପ୍ରଶାସନିକ ସେବା ଯୋଗାଇବା ଏବଂ ଯାତାୟାତ ସମୟ ହ୍ରାସ କରିବା ପାଇଁ। |- | '''[[ଟିଟିଲାଗଡ଼]]''' | ଟିଟିଲାଗଡ଼ ଉପଖଣ୍ଡ (ଟିଟିଲାଗଡ଼ ପୌରାଞ୍ଚଳ, ଟିଟିଲାଗଡ଼, ସଇଁନ୍ତଳା ଏବଂ ଗୁଡ଼ଭେଲା ବ୍ଲକ)। | ଦକ୍ଷିଣ-ପୂର୍ବ ରେଳପଥର ଏକ ପ୍ରମୁଖ ଜଙ୍କସନ ଏବଂ ଶିଳ୍ପାଞ୍ଚଳର ବୃଦ୍ଧି ପାଉଥିବା ପ୍ରଶାସନିକ ଭାରକୁ ନିୟନ୍ତ୍ରଣ କରିବା ନିମନ୍ତେ ଦାବି ହେଉଛି। |- ! colspan="3" style="background-color:#D5E8F5; text-align:center; font-size:110%;" | [[ବାଲେଶ୍ୱର ଜିଲ୍ଲା|ବାଲେଶ୍ୱର]] ଜିଲ୍ଲାରୁ ପ୍ରସ୍ତାବିତ |- | '''ଜଳେଶ୍ୱର''' | ପଶ୍ଚିମବଙ୍ଗ ସୀମାନ୍ତବର୍ତ୍ତୀ ଉତ୍ତର ବ୍ଲକ ଯଥା ଜଳେଶ୍ୱର (ପୌ), ବାଲିଆପାଳ ଏବଂ ଭୋଗରାଇ। | ଆନ୍ତଃରାଜ୍ୟ ସୀମାନ୍ତ ପରିଚାଳନା, ବାଣିଜ୍ୟ ଏବଂ ସୁବର୍ଣ୍ଣରେଖା ନଦୀର ବନ୍ୟା ମୁକାବିଲା ପାଇଁ ଏହି ଅଞ୍ଚଳକୁ ସ୍ୱତନ୍ତ୍ର ଜିଲ୍ଲା କରିବା ପାଇଁ ଦାବି ହେଉଛି। |- | '''ନୀଳଗିରି''' | ନୀଳଗିରି ଉପଖଣ୍ଡ (ନୀଳଗିରି ଏନଏସି), ଔପଦା ଏବଂ ସଂଲଗ୍ନ ପାର୍ବତ୍ୟାଞ୍ଚଳ। | ବାଲେଶ୍ୱରର ସମତଳ ଉପକୂଳ ଅଞ୍ଚଳଠାରୁ ପୃଥକ୍ ଥିବା ଏହି ଆଦିବାସୀ ବହୁଳ ଅଞ୍ଚଳର ବିଶେଷ ବିକାଶ ଲକ୍ଷ୍ୟରେ। |- | '''ସୋର''' | ଦକ୍ଷିଣ ଉପକୂଳବର୍ତ୍ତୀ ବ୍ଲକ ଯଥା ସୋର (ପୌ), ସିମୁଳିଆ ଏବଂ ବାହାନଗା। | ବାଲେଶ୍ୱର ସହର ଏବଂ ଭଦ୍ରକ ଜିଲ୍ଲା ମଧ୍ୟରେ ଉପଯୁକ୍ତ ପ୍ରଶାସନିକ ବଫର୍ ଜୋନ୍ (Buffer zone) ପ୍ରତିଷ୍ଠା ନିମନ୍ତେ। |- ! colspan="3" style="background-color:#D5E8F5; text-align:center; font-size:110%;" | [[ମୟୂରଭଞ୍ଜ ଜିଲ୍ଲା|ମୟୂରଭଞ୍ଜ]] ଜିଲ୍ଲାରୁ ପ୍ରସ୍ତାବିତ |- | '''କରଞ୍ଜିଆ''' (ପଞ୍ଚପୀଢ଼) | ପଞ୍ଚପୀଢ଼ ଉପଖଣ୍ଡ (କରଞ୍ଜିଆ ଏନଏସି), ଯଶୀପୁର, ରରୁଆଁ, ଶୁକ୍ରୁଳି ଏବଂ ଠାକୁରମୁଣ୍ଡା ବ୍ଲକ। | ଶିମିଳିପାଳ ଜୈବମଣ୍ଡଳ ଦ୍ୱାରା ବାରିପଦା ସଦର ମହକୁମା ଠାରୁ ଭୌଗୋଳିକ ବିଚ୍ଛିନ୍ନତା କାରଣରୁ ଏହାକୁ ସ୍ୱତନ୍ତ୍ର ଜିଲ୍ଲା କରିବାକୁ ପ୍ରସ୍ତାବ ଦିଆଯାଇଛି। |- | '''ଖିଚିଂ''' | ଐତିହାସିକ ଖିଚିଂ ପୀଠ ସମେତ ଶୁକ୍ରୁଳି ଏବଂ ରରୁଆଁ ବ୍ଲକର ଆଦିବାସୀ ଅଞ୍ଚଳ। | ପ୍ରାଚୀନ ଭଞ୍ଜ ବଂଶର ରାଜଧାନୀର ଐତିହ୍ୟ ତଥା ପର୍ଯ୍ୟଟନ ବିକାଶ ଏବଂ ସ୍ଥାନୀୟ ପ୍ରଶାସନିକ ହବ୍ ସୃଷ୍ଟି ଉଦ୍ଦେଶ୍ୟରେ। |- | '''ପଶ୍ଚିମ ମୟୂରଭଞ୍ଜ''' | କେନ୍ଦୁଝର ସୀମାନ୍ତବର୍ତ୍ତୀ ପଶ୍ଚିମ ଆଦିବାସୀ ବହୁଳ ଅଞ୍ଚଳ (କରଞ୍ଜିଆ ଏବଂ ଯଶୀପୁରର କିଛି ଅଂଶ)। | ଶିମିଳିପାଳର ପାର୍ବତ୍ୟାଞ୍ଚଳ ଦ୍ୱାରା ବିଚ୍ଛିନ୍ନ ଏହି ଉଚ୍ଚଭୂମି ଅଞ୍ଚଳର ସ୍ୱାଧୀନ ପ୍ରଶାସନିକ ପରିଚାଳନା ପାଇଁ ଦାବି କରାଯାଇଛି। |- | '''[[ରାଇରଙ୍ଗପୁର]]''' | ବାମନଘାଟୀ ଉପଖଣ୍ଡ (ରାଇରଙ୍ଗପୁର ପୌ), କୁସୁମୀ, ବହଳଦା, ବାଦାମପାହାଡ଼, ବିଶୋଇ, ତିରିଂ ଏବଂ ବିଜାତଳା ବ୍ଲକ। | ସମୃଦ୍ଧ ଲୌହ-ଖଣିଜ ସମ୍ପଦ ଏବଂ ବାରିପଦା ଠାରୁ ଅତ୍ୟଧିକ ଦୂରତା ଯୋଗୁଁ ଏହି ପ୍ରମୁଖ ଶିଳ୍ପାଞ୍ଚଳକୁ ଜିଲ୍ଲା ମାନ୍ୟତା ଦେବାକୁ ଦାବି ହେଉଛି। |- ! colspan="3" style="background-color:#D5E8F5; text-align:center; font-size:110%;" | [[ରାୟଗଡ଼ା ଜିଲ୍ଲା|ରାୟଗଡ଼ା]] ଜିଲ୍ଲାରୁ ପ୍ରସ୍ତାବିତ |- | '''[[ଗୁଣୁପୁର]]''' | ଗୁଣୁପୁର ଉପଖଣ୍ଡ, ଗୁଣୁପୁର (ପୌ), ଗୁଡାରି (ଏନଏସି), ରାମନାଗୁଡ଼ା, ପଦ୍ମପୁର ଏବଂ ଚନ୍ଦ୍ରପୁର ବ୍ଲକ। | ଆନ୍ଧ୍ରପ୍ରଦେଶ ସୀମାନ୍ତବର୍ତ୍ତୀ ଏହି ସ୍ଥାନରେ ଉନ୍ନତ ସ୍ୱାସ୍ଥ୍ୟ ସେବା ଏବଂ ସୀମାନ୍ତ ଅଞ୍ଚଳର ଦକ୍ଷ ପରିଚାଳନା ପାଇଁ ଦାବି ରହିଛି। |- ! colspan="3" style="background-color:#D5E8F5; text-align:center; font-size:110%;" | [[ସମ୍ବଲପୁର ଜିଲ୍ଲା|ସମ୍ବଲପୁର]] ଜିଲ୍ଲାରୁ ପ୍ରସ୍ତାବିତ |- | '''କୁଚିଣ୍ଡା''' | ସମ୍ବଲପୁରର ଉତ୍ତରାଞ୍ଚଳକୁ ନେଇ ଗଠିତ କୁଚିଣ୍ଡା ଉପଖଣ୍ଡ (କୁଚିଣ୍ଡା ଏନଏସି), ବାମରା ଏବଂ ଜମନକିରା ବ୍ଲକ। | ସମ୍ବଲପୁର ମୁଖ୍ୟ ମହକୁମା ଠାରୁ ଦୂରତା ଏବଂ ଘଞ୍ଚ ଜଙ୍ଗଲ ଆଚ୍ଛାଦିତ ଅଞ୍ଚଳରେ ସରକାରୀ ଯୋଜନାର ସଫଳ ପହଞ୍ଚ ନିମନ୍ତେ ଏହା ଆବଶ୍ୟକ। |- ! colspan="3" style="background-color:#D5E8F5; text-align:center; font-size:110%;" | [[ସୁନ୍ଦରଗଡ଼ ଜିଲ୍ଲା|ସୁନ୍ଦରଗଡ଼]] ଜିଲ୍ଲାରୁ ପ୍ରସ୍ତାବିତ |- | '''ବଣାଇ''' | ବଣାଇ ଉପଖଣ୍ଡ (ବଣାଇଗଡ଼, ଗୁରୁଣ୍ଡିଆ, ଲହୁଣୀପଡ଼ା, କୋଇଡ଼ା ବ୍ଲକ)। | ଏକ ବିଶାଳ ପରିବେଶ-ସମ୍ବେଦନଶୀଳ ଖଣି ଅଞ୍ଚଳକୁ ସୁପରିଚାଳନା କରିବା ଏବଂ ଆଦିବାସୀ ଜନତାଙ୍କ ପାଇଁ ସିଧାସଳଖ ପୁଞ୍ଜିନିବେଶ ଲକ୍ଷ୍ୟରେ। |- | '''[[ରାଉରକେଲା]]''' (ବେଦବ୍ୟାସ) | ପାନପୋଷ ଉପଖଣ୍ଡ, ରାଉରକେଲା ମହାନଗର ନିଗମ, ରାଜଗାଙ୍ଗପୁର (ପୌ), କୁଆରମୁଣ୍ଡା, ବିଶ୍ରା ଏବଂ ଲାଠିକଟା ବ୍ଲକ। | ସୁନ୍ଦରଗଡ଼ର ଗ୍ରାମାଞ୍ଚଳଠାରୁ ପୃଥକ୍ କରି ରାଉରକେଲାର ବୃହତ ସହରୀକରଣ ଏବଂ ଶିଳ୍ପ ଭିତ୍ତିଭୂମିକୁ ସ୍ୱତନ୍ତ୍ର ପରିଚାଳନା କରିବା ଦାବିର ମୂଳ ଲକ୍ଷ୍ୟ। |} '''ଉତ୍ସ ସୂଚୀ:''' * "Received proposals for creation of 31 new dists, 66 sub-divisions: Minister", Indian Express (20 Feb 2026). * "New district demands", IndiaTimes. * "Odisha govt has received proposals for formation of 28 new districts: Minister", ThePrint (07 Feb 2024). * "Odisha government received proposals for 25 more districts in state", The New Indian Express (29 Sep 2023). == ଆଧାର == === ଆଧାର === {{reflist}} * [http://www.orissa.gov.in ଓଡ଼ିଶା ରାଜ୍ୟର ସରକାରୀ ପୃଷ୍ଠା] * ଓଡ଼ିଶା ପ୍ରଶାସନିକ ବିଭାଗ * [http://www.censusindia.gov.in/2011-prov-results/data_files/orissa/Data%20Sheet-%20Orissa-Provisional.pdf ଜନଗଣନା ୨୦୧୧: ଓଡ଼ିଶା: ଅସ୍ଥାୟୀ ଜନସଂଖ୍ୟା ସମୁଦାୟ] == ଆହୁରି ଦେଖନ୍ତୁ == * [[ଓଡ଼ିଶାର ତହସିଲ ସମୂହର ତାଲିକା]] * [[ଭାରତର ରାଜ୍ୟ ଓ କେନ୍ଦ୍ରଶାସିତ ଅଞ୍ଚଳମାନଙ୍କର ତାଲିକା]] == ଆହୁରି ଦେଖନ୍ତୁ == * [[ଓଡ଼ିଶାର ତହସିଲ ସମୂହର ତାଲିକା]] * [[ଭାରତର ରାଜ୍ୟ ଓ କେନ୍ଦ୍ରଶାସିତ ଅଞ୍ଚଳମାନଙ୍କର ତାଲିକା]] == ବାହାର ଲିଙ୍କ == * [https://odisha.gov.in/ ଓଡ଼ିଶା ସରକାରଙ୍କ ସରକାରୀ ପୋର୍ଟାଲ୍] * [https://www.censusindia.gov.in/ ଭାରତୀୟ ଜନଗଣନା ସରକାରୀ ୱେବସାଇଟ୍] {{ଓଡ଼ିଶା}} {{ଭାରତର ପ୍ରଶାସନିକ ବିଭାଜନ}} [[ଶ୍ରେଣୀ:ଓଡ଼ିଶାର ଜିଲ୍ଲା|*]] [[ଶ୍ରେଣୀ:ଓଡ଼ିଶା ସମ୍ବନ୍ଧୀୟ ତାଲିକା]] [[ଶ୍ରେଣୀ:ଭାରତର ଜିଲ୍ଲାମାନଙ୍କର ତାଲିକା]] b4zomdtrvyrnh9znf55ytx7w0itvqoe 595934 595933 2026-06-03T12:05:43Z ~2026-32953-67 42313 595934 wikitext text/x-wiki {{Short description|ଓଡ଼ିଶାର ପ୍ରଶାସନିକ ଜିଲ୍ଲାଗୁଡ଼ିକର ତାଲିକା}} {{Use Indian English|date=August 2016}} {{Use dmy dates|date=August 2016}} {{Infobox subdivision type | name = ଓଡ଼ିଶାର ଜିଲ୍ଲା ସମୂହ | map = Odisha districts map.svg | caption = ଓଡ଼ିଶାର ରାଜନୈତିକ ମାନଚିତ୍ର | category = [[ଓଡ଼ିଶାର ଜିଲ୍ଲାମାନଙ୍କର ତାଲିକା|ଜିଲ୍ଲା]] | territory = [[ଓଡ଼ିଶା]] | start_date = | current_number = ୩୦ ଗୋଟି ଜିଲ୍ଲା | number_date = | population_range = [[ଦେବଗଡ଼ ଜିଲ୍ଲା|ଦେବଗଡ଼]] – ୩,୧୨,୫୨୦ (ସର୍ବନିମ୍ନ);<br />[[ଗଞ୍ଜାମ ଜିଲ୍ଲା|ଗଞ୍ଜାମ]] – ୩୫,୨୯,୦୩୧ (ସର୍ବାଧିକ) | area_range = [[ମୟୂରଭଞ୍ଜ ଜିଲ୍ଲା|ମୟୂରଭଞ୍ଜ]] – {{Convert|10418|km2|sqmi|abbr=on}} (ବୃହତ୍ତମ);<br />[[ଜଗତସିଂହପୁର ଜିଲ୍ଲା|ଜଗତସିଂହପୁର]] – {{Convert|1759|km2|sqmi|abbr=on}} (କ୍ଷୁଦ୍ରତମ) | government = [[ଓଡ଼ିଶା ସରକାର]] | subdivision = [[ଓଡ଼ିଶାର ତହସିଲ ସମୂହର ତାଲିକା|ଉପଖଣ୍ଡ, ତହସିଲ ଏବଂ ବ୍ଲକ]] }} {{prettyurl|Districts of Odisha}} ଭାରତର ପୂର୍ବ ଉପକୂଳରେ ଅବସ୍ଥିତ [[ଓଡ଼ିଶା]] ରାଜ୍ୟକୁ ପ୍ରଶାସନିକ ସୁବିଧା ଏବଂ ସୁପରିଚାଳନା ଦୃଷ୍ଟିରୁ ସର୍ବମୋଟ '''୩୦ ଗୋଟି ଭୌଗୋଳିକ ପ୍ରଶାସନିକ ଏକକ''' ବା '''ଜିଲ୍ଲା'''ରେ ବିଭକ୍ତ କରାଯାଇଛି ।<ref name=":0">{{cite web|title=Districts of Odisha|url=http://orissa.gov.in/portal/dist.asp|work=Official Portal|publisher=Government of Odisha|access-date=4 January 2013|location=Bhubaneswar}}</ref> ପ୍ରଶାସନିକ ବିକେନ୍ଦ୍ରୀକରଣ ଏବଂ ଶୃଙ୍ଖଳିତ ଶାସନ ପାଇଁ ଏହି ୩୦ଟି ଜିଲ୍ଲାକୁ ୩ଟି ପୃଥକ ରାଜସ୍ୱ ଖଣ୍ଡ (Revenue Divisions) ଅଧୀନରେ ରଖାଯାଇଛି । ସେହି ଖଣ୍ଡଗୁଡ଼ିକ ହେଲା: କେନ୍ଦ୍ରାଞ୍ଚଳ (ସଦର ମହକୁମା: [[କଟକ]]), ଉତ୍ତରାଞ୍ଚଳ (ସଦର ମହକୁମା: [[ସମ୍ବଲପୁର]]) ଏବଂ ଦକ୍ଷିଣାଞ୍ଚଳ (ସଦର ମହକୁମା: [[ବ୍ରହ୍ମପୁର]]) । ପ୍ରତ୍ୟେକ ରାଜସ୍ୱ ଖଣ୍ଡ ଅଧୀନରେ ୧୦ଟି ଲେଖାଏଁ ଜିଲ୍ଲା ରହିଛି ଏବଂ ଏହାର ପ୍ରଶାସନିକ ମୁଖ୍ୟ ଭାବରେ ଜଣେ ରାଜସ୍ୱ ଖଣ୍ଡାଧିକାରୀ ବା ଆର.ଡି.ସି. କାର୍ଯ୍ୟ କରନ୍ତି, ଯିଏକି ଭାରତୀୟ ପ୍ରଶାସନିକ ସେବା (IAS) ର ଜଣେ ବରିଷ୍ଠ ଅଧିକାରୀ ଅଟନ୍ତି । ରାଜ୍ୟ ସଚିବାଳୟ ଏବଂ ଜିଲ୍ଲା ପ୍ରଶାସନ ମଧ୍ୟରେ ସମନ୍ୱୟ ରକ୍ଷା କରିବା ହେଉଛି ଆର.ଡି.ସି. ଙ୍କର ମୁଖ୍ୟ କାର୍ଯ୍ୟ । ପ୍ରତ୍ୟେକ ଜିଲ୍ଲାର ଶାସନଭାର ଜଣେ ଜିଲ୍ଲାପାଳ ତଥା ଜିଲ୍ଲା ଦଣ୍ଡାଧିକାରୀଙ୍କ ଉପରେ ନ୍ୟସ୍ତ ଥାଏ । ଜିଲ୍ଲାରେ ରାଜସ୍ୱ ଆଦାୟ ଏବଂ ଆଇନଶୃଙ୍ଖଳା ରକ୍ଷା କରିବା ତାଙ୍କର ପ୍ରାଥମିକ ଦାୟିତ୍ୱ । ପ୍ରତ୍ୟେକ ଜିଲ୍ଲାକୁ ପୁଣି ସ୍ଥାନୀୟ ପ୍ରଶାସନିକ ସୁବିଧା ପାଇଁ କେତେକ ଉପଖଣ୍ଡ (Sub-division) ରେ ବିଭକ୍ତ କରାଯାଇଛି, ଯାହାର ଦାୟିତ୍ୱ ଜଣେ ଉପଜିଲ୍ଲାପାଳ ତୁଲାଇଥାନ୍ତି । ଉପଖଣ୍ଡଗୁଡ଼ିକ ଅଧୀନରେ ଏକାଧିକ ତହସିଲ ଏବଂ ବ୍ଲକ ରହିଥାଏ । ତହସିଲର ଦାୟିତ୍ୱରେ ଜଣେ ତହସିଲଦାର ରହିଥାନ୍ତି । ବର୍ତ୍ତମାନ ସୁଦ୍ଧା ଓଡ଼ିଶାରେ ସମୁଦାୟ ୩ଟି ରାଜସ୍ୱ ଖଣ୍ଡ, ୩୦ଟି ଜିଲ୍ଲା, ୫୮ଟି ଉପଖଣ୍ଡ, ୩୧୭ଟି ତହସିଲ ଏବଂ ୩୧୪ଟି ପଞ୍ଚାୟତ ସମିତି ରହିଛି ।<ref>{{Cite web |url=http://orissa.gov.in/e-magazine/orissaannualreference/OR-Annual-2009/pdf/587-593.pdf |title=List of Districts |access-date=13 January 2012}}</ref> ==ଜିଲ୍ଲା ସମୂହ== ନିମ୍ନଲିଖିତ ସାରଣୀରେ ଓଡ଼ିଶାର ସମସ୍ତ ୩୦ଟି ଜିଲ୍ଲାର ମାନଚିତ୍ର, ସଦର ମହକୁମା, ଆୟତନ, ଜନସଂଖ୍ୟା (୨୦୧୧ ଜନଗଣନା), ସାକ୍ଷରତା ହାର, ପଞ୍ଚାୟତ ସମିତି ଏବଂ ଗ୍ରାମ ପଞ୍ଚାୟତର ସବିଶେଷ ବିବରଣୀ ପ୍ରଦାନ କରାଯାଇଛି: {| class="wikitable sortable" style="width:100%; border-collapse:collapse; text-align:center; font-family: sans-serif;" |- style="background-color:#2C3E50; color:white; font-size: 1.05em;" ! scope="col" | ମାନଚିତ୍ର ! scope="col" | ଜିଲ୍ଲା ! scope="col" | ସଦର ମହକୁମା ! scope="col" | ଆୟତନ (କି.ମି.^୨) ! scope="col" | ଜନସଂଖ୍ୟା ! scope="col" | ସାକ୍ଷରତା ହାର ! scope="col" | ବ୍ଲକ ସଂଖ୍ୟା ! scope="col" | ଗ୍ରାମ ପଞ୍ଚାୟତ ! scope="col" | ଆର.ଟି.ଓ |- style="background-color:#FDEEED;" | [[File:Angul in Odisha (India).svg|60px]] || '''[[ଅନୁଗୋଳ ଜିଲ୍ଲା|ଅନୁଗୋଳ]]''' || [[ଅନୁଗୁଳ|ଅନୁଗୋଳ]] || ୬,୩୭୫ || ୧୭,୯୬,୦୮୮ || ୭୭.୫୩% || ୦୮ || ୨୨୫ || OD-19 |- style="background-color:#FDF4ED;" | [[File:Cuttack in Odisha (India).svg|60px]] || '''[[କଟକ ଜିଲ୍ଲା|କଟକ]]''' || [[କଟକ]] || ୩,୯୩୨ || ୩୭,୦୦,୫୦୩ || ୮୫.୫୦% || ୧୪ || ୩୭୩ || OD-05 |- style="background-color:#FDF8ED;" | [[File:Kalahandi in Odisha (India).svg|60px]] || '''[[କଳାହାଣ୍ଡି ଜିଲ୍ଲା|କଳାହାଣ୍ଡି]]''' || [[ଭବାନିପାଟଣା]] || ୭,୯୨୦ || ୨୨,୨୩,୩୮୬ || ୫୯.୨୨% || ୧୩ || ୩୧୦ || OD-08 |- style="background-color:#FBFDED;" | [[File:Kandhamal in Odisha (India).svg|60px]] || '''[[କନ୍ଧମାଳ ଜିଲ୍ଲା|କନ୍ଧମାଳ]]''' || [[ଫୁଲବାଣୀ]] || ୮,୦୨୧ || ୧୦,୩୩,୬୮୬ || ୬୪.୧୩% || ୧୨ || ୧୫୩ || OD-12 |- style="background-color:#F4FDED;" | [[File:Kendujhar in Odisha (India).svg|60px]] || '''[[କେନ୍ଦୁଝର ଜିଲ୍ଲା|କେନ୍ଦୁଝର]]''' || [[କେନ୍ଦୁଝର]] || ୮,୩୦୩ || ୨୫,୪୦,୪୪୪ || ୬୮.୨୪% || ୧୩ || ୨୯୭ || OD-09 |- style="background-color:#EEFDED;" | [[File:Kendrapara in Odisha (India).svg|60px]] || '''[[କେନ୍ଦ୍ରାପଡ଼ା ଜିଲ୍ଲା|କେନ୍ଦ୍ରାପଡ଼ା]]''' || [[କେନ୍ଦ୍ରାପଡ଼ା]] || ୨,୬୪୪ || ୨୦,୩୦,୯୧୦ || ୮୫.୧୫% || ୦୯ || ୨୪୯ || OD-29 |- style="background-color:#EEFDF4;" | [[File:Koraput in Odisha (India).svg|60px]] || '''[[କୋରାପୁଟ ଜିଲ୍ଲା|କୋରାପୁଟ]]''' || [[କୋରାପୁଟ]] || ୮,୮୦୭ || ୧୯,୪୫,୩୦୩ || ୪୯.୨୧% || ୧୪ || ୨୪୦ || OD-10 |- style="background-color:#EEFDF9;" | [[File:Khordha in Odisha (India).svg|60px]] || '''[[ଖୋର୍ଦ୍ଧା ଜିଲ୍ଲା|ଖୋର୍ଦ୍ଧା]]''' || [[ଖୋର୍ଦ୍ଧା]] || ୨,୮୧୩ || ୩୧,୭୪,୮୫୯ || ୮୬.୮୮% || ୧୦ || ୧୯୦ || OD-02 / 33 |- style="background-color:#EEFAFD;" | [[File:Gajapati in Odisha (India).svg|60px]] || '''[[ଗଜପତି ଜିଲ୍ଲା|ଗଜପତି]]''' || [[ପାରଳାଖେମୁଣ୍ଡି]] || ୩,୮୫୦ || ୮,୧୪,୭୨୨ || ୫୩.୪୯% || ୦୭ || ୧୪୯ || OD-20 |- style="background-color:#EEF4FD;" | [[File:Ganjam in Odisha (India).svg|60px]] || '''[[ଗଞ୍ଜାମ ଜିଲ୍ଲା|ଗଞ୍ଜାମ]]''' || [[ଛତ୍ରପୁର]] || ୮,୦୭୧ || ୪୯,୭୫,୯୩୪ || ୭୧.୦୯% || ୨୨ || ୫୦୩ || OD-07 / 32 |- style="background-color:#EEEEFD;" | [[File:Jagatsinghpur in Odisha (India).svg|60px]] || '''[[ଜଗତସିଂହପୁର ଜିଲ୍ଲା|ଜଗତସିଂହପୁର]]''' || [[ଜଗତସିଂହପୁର]] || ୧,୭୫୯ || ୧୬,୦୩,୧୩୦ || ୮୬.୫୯% || ୦୮ || ୧୯୪ || OD-21 |- style="background-color:#F4EEFD;" | [[File:Jharsuguda in Odisha (India).svg|60px]] || '''[[ଝାରସୁଗୁଡ଼ା ଜିଲ୍ଲା|ଝାରସୁଗୁଡ଼ା]]''' || [[ଝାରସୁଗୁଡ଼ା]] || ୨,୦୮୧ || ୮,୧୭,୧୦୩ || ୭୮.୮୬% || ୦୫ || ୭୮ || OD-23 |- style="background-color:#F9EEFD;" | [[File:Dhenkanal in Odisha (India).svg|60px]] || '''[[ଢେଙ୍କାନାଳ ଜିଲ୍ଲା|ଢେଙ୍କାନାଳ]]''' || [[ଢେଙ୍କାନାଳ]] || ୪,୪୫୨ || ୧୬,୮୧,୮୬୪ || ୭୮.୭୬% || ୦୮ || ୨୧୨ || OD-06 |- style="background-color:#FDEEF8;" | [[File:Debagarh in Odisha (India).svg|60px]] || '''[[ଦେବଗଡ଼ ଜିଲ୍ଲା|ଦେବଗଡ଼]]''' || [[ଦେବଗଡ଼]] || ୨,୭୮୨ || ୪,୪୦,୬୫୪ || ୭୨.୫୭% || ୦୩ || ୭୦ || OD-28 |- style="background-color:#FDEEF3;" | [[File:Nabarangpur in Odisha (India).svg|60px]] || '''[[ନବରଙ୍ଗପୁର ଜିଲ୍ଲା|ନବରଙ୍ଗପୁର]]''' || [[ନବରଙ୍ଗପୁର]] || ୫,୨୯୪ || ୧୭,୨୧,୫୩୪ || ୪୬.୪୩% || ୧୦ || ୧୬୯ || OD-24 |- style="background-color:#FDF0ED;" | [[File:Nayagarh in Odisha (India).svg|60px]] || '''[[ନୟାଗଡ଼ ଜିଲ୍ଲା|ନୟାଗଡ଼]]''' || [[ନୟାଗଡ଼]] || ୩,୮୯୦ || ୧୩,୫୭,୫୩୩ || ୮୦.୪୨% || ୦୮ || ୧୯୪ || OD-25 |- style="background-color:#FDF3EC;" | [[File:Nuapada in Odisha (India).svg|60px]] || '''[[ନୂଆପଡ଼ା ଜିଲ୍ଲା|ନୂଆପଡ଼ା]]''' || [[ନୂଆପଡ଼ା]] || ୩,୮୫୨ || ୮,୬୦,୬୩୯ || ୫୭.୩୫% || ୦୫ || ୧୩୧ || OD-26 |- style="background-color:#FDF7EB;" | [[File:Puri in Odisha (India).svg|60px]] || '''[[ପୁରୀ ଜିଲ୍ଲା|ପୁରୀ]]''' || [[ପୁରୀ]] || ୩,୦୫୧ || ୨୩,୯୫,୨୧୦ || ୮୪.୬୭% || ୧୧ || ୨୬୮ || OD-13 |- style="background-color:#FAFDEB;" | [[File:Bargarh in Odisha (India).svg|60px]] || '''[[ବରଗଡ଼ ଜିଲ୍ଲା|ବରଗଡ଼]]''' || [[ବରଗଡ଼]] || ୫,୮୩୭ || ୨୦,୮୮,୬୩୨ || ୭୪.୬୨% || ୧୨ || ୨୪୮ || OD-17 |- style="background-color:#F1FDEB;" | [[File:Balangir in Odisha (India).svg|60px]] || '''[[ବଲାଙ୍ଗୀର ଜିଲ୍ଲା|ବଲାଙ୍ଗୀର]]''' || [[ବଲାଙ୍ଗୀର]] || ୬,୫୭୫ || ୨୩,୨୫,୦୮୬ || ୬୪.୭୨% || ୧୪ || ୨୮୫ || OD-03 |- style="background-color:#EBFDEE;" | [[File:Balasore in Odisha (India).svg|60px]] || '''[[ବାଲେଶ୍ୱର ଜିଲ୍ଲା|ବାଲେଶ୍ୱର]]''' || [[ବାଲେଶ୍ୱର]] || ୩,୬୩୪ || ୩୨,୭୧,୯୪୬ || ୭୯.୭୯% || ୧୨ || ୩୬୦ || OD-01 |- style="background-color:#EBFDF5;" | [[File:Boudh in Odisha (India).svg|60px]] || '''[[ବୌଦ୍ଧ ଜିଲ୍ଲା|ବୌଦ୍ଧ]]''' || [[ବୌଦ୍ଧ]] || ୩,୪୪୪ || ୬,୨୨,୦୩୯ || ୭୧.୬୧% || ୦୩ || ୬୯ || OD-27 |- style="background-color:#EBFDFB;" | [[File:Bhadrak in Odisha (India).svg|60px]] || '''[[ଭଦ୍ରକ ଜିଲ୍ଲା|ଭଦ୍ରକ]]''' || [[ଭଦ୍ରକ]] || ୨,୫୦୫ || ୨୧,୨୩,୯୩୬ || ୮୨.୭୮% || ୦୭ || ୨୧୮ || OD-22 |- style="background-color:#EBF6FD;" | [[File:Mayurbhanj in Odisha (India).svg|60px]] || '''[[ମୟୂରଭଞ୍ଜ ଜିଲ୍ଲା|ମୟୂରଭଞ୍ଜ]]''' || [[ବାରିପଦା]] || ୧୦,୪୧୮ || ୩୫,୫୨,୮୩୧ || ୬୩.୧୭% || ୨୬ || ୪୦୪ || OD-11 |- style="background-color:#EBEFFD;" | [[File:Malkangiri in Odisha (India).svg|60px]] || '''[[ମାଲକାନଗିରି ଜିଲ୍ଲା|ମାଲକାନଗିରି]]''' || [[ମାଲକାନଗିରି]] || ୫,୭୯୧ || ୮,୬୪,୬୦୧ || ୪୮.୫୪% || ୦୭ || ୧୧୧ || OD-30 |- style="background-color:#EFEBFD;" | [[File:Jajpur in Odisha (India).svg|60px]] || '''[[ଯାଜପୁର ଜିଲ୍ଲା|ଯାଜପୁର]]''' || [[ଯାଜପୁର]] || ୨,୮୮୮ || ୨୫,୭୬,୩୪୧ || ୮୦.୧୩% || ୧୦ || ୩୧୧ || OD-34 |- style="background-color:#F6EBFD;" | [[File:Rayagada in Odisha (India).svg|60px]] || '''[[ରାୟଗଡ଼ା ଜିଲ୍ଲା|ରାୟଗଡ଼ା]]''' || [[ରାୟଗଡ଼ା]] || ୭,୦୭୪ || ୧୩,୬୪,୭୫୫ || ୪୯.୭୬% || ୧୧ || ୧୮୦ || OD-18 |- style="background-color:#FDEBF8;" | [[File:Sambalpur in Odisha (India).svg|60px]] || '''[[ସମ୍ବଲପୁର ଜିଲ୍ଲା|ସମ୍ବଲପୁର]]''' || [[ସମ୍ବଲପୁର]] || ୬,୭୦୨ || ୧୪,୬୭,୯୫୦ || ୭୬.୨୨% || ୦୯ || ୧୩୮ || OD-15 |- style="background-color:#FDEBF1;" | [[File:Subarnapur in Odisha (India).svg|60px]] || '''[[ସୋନପୁର ଜିଲ୍ଲା|ସୁବର୍ଣ୍ଣପୁର]]''' || [[ସୁବର୍ଣ୍ଣପୁର]] || ୨,୨୮୫ || ୮,୬୦,୩୫୯ || ୭୪.୪୨% || ୦୬ || ୧୦୯ || OD-31 |- style="background-color:#fdebf2;" | [[File:Sundargarh in Odisha (India).svg|60px]] || '''[[ସୁନ୍ଦରଗଡ଼ ଜିଲ୍ଲା|ସୁନ୍ଦରଗଡ଼]]''' || [[ସୁନ୍ଦରଗଡ଼]] || ୯,୭୧୨ || ୨୯,୫୧,୭୪୭ || ୭୩.୩୪% || ୧୭ || ୨୬୨ || OD-14 / 16 |} == ଇତିହାସ ଓ ପୁନର୍ଗଠନ == ୧୯୩୬ ମସିହା ଅପ୍ରେଲ ୧ ତାରିଖରେ ସ୍ୱତନ୍ତ୍ର ଓଡ଼ିଶା ପ୍ରାନ୍ତ ଗଠନ ହେବାଠାରୁ ଆରମ୍ଭ କରି ଆଜି ପର୍ଯ୍ୟନ୍ତ ରାଜ୍ୟର ପ୍ରଶାସନିକ ମାନଚିତ୍ରରେ ଅନେକ ପରିବର୍ତ୍ତନ ହୋଇଛି । ପ୍ରଶାସନିକ ବିକେନ୍ଦ୍ରୀକରଣ ଏବଂ ସାଧାରଣ ଲୋକଙ୍କ ନିକଟରେ ସରକାରୀ ସେବା ଦ୍ରୁତ ଗତିରେ ପହଞ୍ଚାଇବା ଉଦ୍ଦେଶ୍ୟରେ ବିଭିନ୍ନ ସମୟରେ ଜିଲ୍ଲାଗୁଡ଼ିକର ପୁନର୍ଗଠନ କରାଯାଇଛି । === ଐତିହାସିକ ପୁନର୍ଗଠନ କ୍ରମ === ନିମ୍ନଲିଖିତ ସାରଣୀରେ ଓଡ଼ିଶାର ଜିଲ୍ଲା ଗଠନର ଐତିହାସିକ କ୍ରମବିକାଶକୁ ଦର୍ଶାଯାଇଛି: {| class="wikitable" style="width:100%; border-collapse:collapse; text-align:center; font-family: sans-serif; margin-bottom: 20px;" |- style="background-color:#4A90E2; color:white; font-size: 1.1em;" ! scope="col" style="width:20%;" | ସମୟକାଳ / ମସିହା ! scope="col" style="width:20%;" | ମୋଟ ଜିଲ୍ଲା ସଂଖ୍ୟା ! scope="col" style="width:60%;" | ସବିଶେଷ ବିବରଣୀ ଓ କାରଣ |- style="background-color:#F4F9FF;" | '''୧ ଅପ୍ରେଲ ୧୯୩୬''' | '''୬ ଗୋଟି''' | ସ୍ୱତନ୍ତ୍ର ଓଡ଼ିଶା ପ୍ରାନ୍ତ ଗଠନ ସମୟରେ କେବଳ ୬ଟି ଜିଲ୍ଲା ଥିଲା । ସେଗୁଡ଼ିକ ହେଲା: କଟକ, ପୁରୀ, ବାଲେଶ୍ୱର, ସମ୍ବଲପୁର, କୋରାପୁଟ ଏବଂ ଗଞ୍ଜାମ । |- style="background-color:#EBF3FB;" | '''୧୯୪୮ – ୧୯୪୯''' | '''୧୩ ଗୋଟି''' | ଭାରତ ସ୍ୱାଧୀନ ହେବା ପରେ ଓଡ଼ିଶା ସହିତ ଆଖପାଖର ଦେଶୀୟ ଗଡ଼ଜାତ ରାଜ୍ୟଗୁଡ଼ିକର ମିଶ୍ରଣ ଘଟିଥିଲା, ଯାହା ଫଳରେ ନୂତନ ୭ଟି ଜିଲ୍ଲା ସୃଷ୍ଟି ହୋଇଥିଲା । |- style="background-color:#F4F9FF;" | '''୧୯୯୨ – ୧୯୯୩''' | '''୩୦ ଗୋଟି''' | ତତ୍କାଳୀନ ମୁଖ୍ୟମନ୍ତ୍ରୀ [[ବିଜୁ ପଟ୍ଟନାୟକ]]ଙ୍କ ସରକାର ଅମଳରେ ପୁରୁଣା ୧୩ଟି ବୃହତ୍ ଜିଲ୍ଲାକୁ ବିଭାଜନ କରି ୩୦ ଗୋଟି ଜିଲ୍ଲାରେ ପରିଣତ କରାଯାଇଥିଲା । |} === ବର୍ତ୍ତମାନର ପ୍ରଶାସନିକ ରୂପରେଖ === ଶାସନ ବ୍ୟବସ୍ଥାକୁ ସୁଚାରୁରୂପେ ପରିଚାଳନା କରିବା ପାଇଁ ରାଜ୍ୟକୁ ବିଭିନ୍ନ ପ୍ରଶାସନିକ ଏକକରେ ବିଭକ୍ତ କରାଯାଇଛି: {| class="wikitable" style="width:80%; border-collapse:collapse; text-align:center; font-family: sans-serif; margin: 0 auto 20px auto;" |- style="background-color:#50C878; color:white; font-size: 1.1em;" ! scope="col" | ପ୍ରଶାସନିକ ଏକକ ! scope="col" | ସର୍ବମୋଟ ସଂଖ୍ୟା |- style="background-color:#F4FFF8;" | '''ରାଜସ୍ୱ ଖଣ୍ଡ''' | ୩ |- style="background-color:#E9F9EE;" | '''ଜିଲ୍ଲା''' | ୩୦ |- style="background-color:#F4FFF8;" | '''ଉପଖଣ୍ଡ''' | ୫୮ |- style="background-color:#E9F9EE;" | '''ତହସିଲ''' | ୩୧୭ |- style="background-color:#F4FFF8;" | '''ପଞ୍ଚାୟତ ସମିତି / ବ୍ଲକ''' | ୩୧୪ |} === ଭୌଗୋଳିକ ଏବଂ ଜନସାଂଖ୍ୟିକ ବିଶେଷତ୍ୱ === ଆୟତନ ଏବଂ ଜନସଂଖ୍ୟା ଦୃଷ୍ଟିରୁ ଓଡ଼ିଶାର ଜିଲ୍ଲାଗୁଡ଼ିକ ମଧ୍ୟରେ ଥିବା ତାରତମ୍ୟ ନିମ୍ନରେ ପ୍ରଦତ୍ତ କରାଗଲା: {| class="wikitable" style="width:100%; border-collapse:collapse; text-align:center; font-family: sans-serif;" |- style="background-color:#E67E22; color:white; font-size: 1.1em;" ! scope="col" style="width:25%;" | ବର୍ଗ ! scope="col" style="width:25%;" | ବୃହତ୍ତମ ଜିଲ୍ଲା ! scope="col" style="width:25%;" | କ୍ଷୁଦ୍ରତମ ଜିଲ୍ଲା ! scope="col" style="width:25%;" | ସୂଚନା |- style="background-color:#FFF8F0;" | '''ଭୌଗୋଳିକ ଆୟତନ ଦୃଷ୍ଟିରୁ''' | '''[[ମୟୂରଭଞ୍ଜ ଜିଲ୍ଲା|ମୟୂରଭଞ୍ଜ]]'''<br /><small>(୧୦,୪୧୮ ବର୍ଗ କି.ମି.)</small> | '''[[ଜଗତସିଂହପୁର ଜିଲ୍ଲା|ଜଗତସିଂହପୁର]]'''<br /><small>(୧,୭୫୯ ବର୍ଗ କି.ମି.)</small> | ଆୟତନ ଆଧାରରେ ରାଜ୍ୟର ଭୌଗୋଳିକ ବିସ୍ତାର । |- style="background-color:#FEF2E4;" | '''ଜନସଂଖ୍ୟା ଦୃଷ୍ଟିରୁ''' | '''[[ଗଞ୍ଜାମ ଜିଲ୍ଲା|ଗଞ୍ଜାମ]]'''<br /><small>(ସର୍ବାଧିକ ଜନବହୁଳ)</small> | '''[[ଦେବଗଡ଼ ଜିଲ୍ଲା|ଦେବଗଡ଼]]'''<br /><small>(ସର୍ବନିମ୍ନ ଜନସଂଖ୍ୟା)</small> | ୨୦୧୧ ଜନଗଣନା ତଥ୍ୟ ଉପରେ ଆଧାରିତ । |} ନିମ୍ନଲିଖିତ ସାରଣୀରେ ଓଡ଼ିଶାର ସମସ୍ତ ୩୦ଟି ଜିଲ୍ଲାର ଭୌଗୋଳିକ ଏବଂ ପ୍ରଶାସନିକ ତଥ୍ୟ ସବିଶେଷ ଭାବେ ପ୍ରଦାନ କରାଯାଇଛି: == ରାଜସ୍ୱ ଖଣ୍ଡ ଅନୁଯାୟୀ ଜିଲ୍ଲାଗୁଡ଼ିକର ତାଲିକା == [[File:Odisha districts map.svg|thumb|400x400px|ଓଡ଼ିଶାର ଜିଲ୍ଲା ମାନଚିତ୍ର । <br />{{Legend|darkblue|ଉତ୍ତରାଞ୍ଚଳ ରାଜସ୍ୱ ଖଣ୍ଡ}} {{Legend|gold|କେନ୍ଦ୍ରାଞ୍ଚଳ ରାଜସ୍ୱ ଖଣ୍ଡ}} {{Legend|maroon|ଦକ୍ଷିଣାଞ୍ଚଳ ରାଜସ୍ୱ ଖଣ୍ଡ}}]] ପ୍ରଶାସନିକ ସୁବିଧା ତଥା ଶାସନ ବ୍ୟବସ୍ଥାକୁ ସୁଦୃଢ଼ କରିବା ପାଇଁ ଓଡ଼ିଶାର ୩୦ଟି ଜିଲ୍ଲାକୁ ୩ଟି ପୃଥକ '''ରାଜସ୍ୱ ଖଣ୍ଡ'''ରେ ବିଭକ୍ତ କରାଯାଇଛି । ସେଗୁଡ଼ିକ ହେଲା— କେନ୍ଦ୍ରାଞ୍ଚଳ, ଉତ୍ତରାଞ୍ଚଳ ଏବଂ ଦକ୍ଷିଣାଞ୍ଚଳ ରାଜସ୍ୱ ଖଣ୍ଡ, ଯାହାର ସଦର ମହକୁମା ଯଥାକ୍ରମେ [[କଟକ]], [[ସମ୍ବଲପୁର]] ଏବଂ [[ବ୍ରହ୍ମପୁର]]ଠାରେ ଅବସ୍ଥିତ । ପ୍ରତ୍ୟେକ ରାଜସ୍ୱ ଖଣ୍ଡ ଅଧୀନରେ ୧୦ଟି ଲେଖାଏଁ ଜିଲ୍ଲା ରହିଛି । ପ୍ରତି ରାଜସ୍ୱ ଖଣ୍ଡର ମୁଖ୍ୟ ଭାବରେ ଜଣେ '''ରାଜସ୍ୱ ଖଣ୍ଡାଧିକାରୀ''' ବା ଆର.ଡି.ସି. ଦାୟିତ୍ୱ ତୁଲାଇଥାନ୍ତି, ଯିଏକି [[:en:Indian_Administrative_Service|ଭାରତୀୟ ପ୍ରଶାସନିକ ସେବା]] (IAS) ର ଜଣେ ବରିଷ୍ଠ ପଦାଧିକାରୀ ଅଟନ୍ତି । ପ୍ରଶାସନିକ ଢାଞ୍ଚାରେ ଆର.ଡି.ସି.ଙ୍କ ସ୍ଥାନ ଜିଲ୍ଲା ପ୍ରଶାସନ ଏବଂ ରାଜ୍ୟ ସଚିବାଳୟ ମଧ୍ୟରେ ଏକ ସମନ୍ୱୟକାରୀ ସଂଯୋଜକ ଭାବରେ ରହିଥାଏ । ରାଜସ୍ୱ ଖଣ୍ଡ ଅନୁଯାୟୀ ଓଡ଼ିଶାର ୩୦ଟି ଜିଲ୍ଲାର ତାଲିକା ନିମ୍ନରେ ପ୍ରଦାନ କରାଗଲା: {| class="wikitable" style="width:100%; border-collapse:collapse; text-align:center; font-family: sans-serif;" |- ! scope="col" style="background-color:#2980B9; color:white; font-size: 1.1em; width:33%; padding: 12px;" | ଉତ୍ତରାଞ୍ଚଳ ରାଜସ୍ୱ ଖଣ୍ଡ<br /><small>(ମୁଖ୍ୟାଳୟ – ସମ୍ବଲପୁର)</small> ! scope="col" style="background-color:#F39C12; color:white; font-size: 1.1em; width:33%; padding: 12px;" | କେନ୍ଦ୍ରାଞ୍ଚଳ ରାଜସ୍ୱ ଖଣ୍ଡ<br /><small>(ମୁଖ୍ୟାଳୟ – କଟକ)</small> ! scope="col" style="background-color:#C0392B; color:white; font-size: 1.1em; width:33%; padding: 12px;" | ଦକ୍ଷିଣାଞ୍ଚଳ ରାଜସ୍ୱ ଖଣ୍ଡ<br /><small>(ମୁଖ୍ୟାଳୟ – ବ୍ରହ୍ମପୁର)</small> |- style="vertical-align: top; text-align:left; background-color:#FAFAFA; font-size: 1.05em;" | style="padding: 15px;" | * [[ଅନୁଗୋଳ ଜିଲ୍ଲା|ଅନୁଗୋଳ]] * [[କେନ୍ଦୁଝର ଜିଲ୍ଲା|କେନ୍ଦୁଝର]] * [[ଝାରସୁଗୁଡ଼ା ଜିଲ୍ଲା|ଝାରସୁଗୁଡ଼ା]] * [[ଢେଙ୍କାନାଳ ଜିଲ୍ଲା|ଢେଙ୍କାନାଳ]] * [[ଦେବଗଡ଼ ଜିଲ୍ଲା|ଦେବଗଡ଼]] * [[ବରଗଡ଼ ଜିଲ୍ଲା|ବରଗଡ଼]] * [[ବଲାଙ୍ଗୀର ଜିଲ୍ଲା|ବଲାଙ୍ଗୀର]] * [[ସମ୍ବଲପୁର ଜିଲ୍ଲା|ସମ୍ବଲପୁର]] * [[ସୁନ୍ଦରଗଡ଼ ଜିଲ୍ଲା|ସୁନ୍ଦରଗଡ଼]] * [[ସୋନପୁର ଜିଲ୍ଲା|ସୁବର୍ଣ୍ଣପୁର]] | style="padding: 15px;" | * [[କଟକ ଜିଲ୍ଲା|କଟକ]] * [[କେନ୍ଦ୍ରାପଡ଼ା ଜିଲ୍ଲା|କେନ୍ଦ୍ରାପଡ଼ା]] * [[ଖୋର୍ଦ୍ଧା ଜିଲ୍ଲା|ଖୋର୍ଦ୍ଧା]] * [[ଜଗତସିଂହପୁର ଜିଲ୍ଲା|ଜଗତସିଂହପୁର]] * [[ନୟାଗଡ଼ ଜିଲ୍ଲା|ନୟାଗଡ଼]] * [[ପୁରୀ ଜିଲ୍ଲା|ପୁରୀ]] * [[ବାଲେଶ୍ୱର ଜିଲ୍ଲା|ବାଲେଶ୍ୱର]] * [[ଭଦ୍ରକ ଜିଲ୍ଲା|ଭଦ୍ରକ]] * [[ମୟୂରଭଞ୍ଜ ଜିଲ୍ଲା|ମୟୂରଭଞ୍ଜ]] * [[ଯାଜପୁର ଜିଲ୍ଲା|ଯାଜପୁର]] | style="padding: 15px;" | * [[କନ୍ଧମାଳ ଜିଲ୍ଲା|କନ୍ଧମାଳ]] * [[କଳାହାଣ୍ଡି ଜିଲ୍ଲା|କଳାହାଣ୍ଡି]] * [[କୋରାପୁଟ ଜିଲ୍ଲା|କୋରାପୁଟ]] * [[ଗଜପତି ଜିଲ୍ଲା|ଗଜପତି]] * [[ଗଞ୍ଜାମ ଜିଲ୍ଲା|ଗଞ୍ଜାମ]] * [[ନବରଙ୍ଗପୁର ଜିଲ୍ଲା|ନବରଙ୍ଗପୁର]] * [[ନୂଆପଡ଼ା ଜିଲ୍ଲା|ନୂଆପଡ଼ା]] * [[ବୌଦ୍ଧ ଜିଲ୍ଲା|ବୌଦ୍ଧ]] * [[ମାଲକାନଗିରି ଜିଲ୍ଲା|ମାଲକାନଗିରି]] * [[ରାୟଗଡ଼ା ଜିଲ୍ଲା|ରାୟଗଡ଼ା]] |} == ପ୍ରଶାସନ ଓ ପରିଚାଳନା == ଜିଲ୍ଲାର ସର୍ବୋଚ୍ଚ ପ୍ରଶାସନିକ ଅଧିକାରୀ ଭାବରେ ଜଣେ '''ଭାରତୀୟ ପ୍ରଶାସନିକ ସେବା''' '''(ଭାପ୍ରସେ)''' ଅଧିକାରୀ 'ଜିଲ୍ଲାପାଳ ତଥା ଜିଲ୍ଲା ଦଣ୍ଡାଧିକାରୀ ରୂପେ ନିଯୁକ୍ତ ହୋଇଥାନ୍ତି । ରାଜସ୍ୱ ଆଦାୟ ଏବଂ ଜିଲ୍ଲାର ସାମଗ୍ରିକ ବିକାଶ ଓ ପରିଚାଳନା ତାଙ୍କର ପ୍ରାଥମିକ ଦାୟିତ୍ୱ । ସେହିପରି ଜିଲ୍ଲାରେ ଆଇନଶୃଙ୍ଖଳା ରକ୍ଷା କରିବା ନିମନ୍ତେ ଭାରତୀୟ '''ପୋଲିସ ସେବା (ଭାପୋସେ)''' ର ଜଣେ ଅଧିକାରୀ '''''<nowiki/>'ଆରକ୍ଷୀ ଅଧୀକ୍ଷକ'<nowiki/>''''' ଭାବରେ ଦାୟିତ୍ୱ ତୁଲାଇଥାନ୍ତି । ଓଡ଼ିଶାର ୩୦ଟି ଜିଲ୍ଲାକୁ ଶାସନଗତ ସୁବିଧା ପାଇଁ '''୫୮ ଗୋଟି ଉପଖଣ୍ଡ''' ରେ ବିଭକ୍ତ କରାଯାଇଛି । ପ୍ରତ୍ୟେକ ଉପଖଣ୍ଡର ଦାୟିତ୍ୱ ''''ଉପଜିଲ୍ଲାପାଳ'''<nowiki/>' ଙ୍କ ହାତରେ ନ୍ୟସ୍ତ ଥାଏ । ଏହି ଉପଖଣ୍ଡଗୁଡ଼ିକ ପୁଣି ବ୍ଲକ (ପଞ୍ଚାୟତ ସମିତି) ଏବଂ ପୌରାଞ୍ଚଳ (ମହାନଗର ନିଗମ, ପୌରପାଳିକା ଏବଂ ଏନ.ଏ.ସି) ରେ ବିଭକ୍ତ ହୋଇଥାଏ । ନିମ୍ନଲିଖିତ ସାରଣୀରେ ଓଡ଼ିଶାର ସମସ୍ତ ୩୦ଟି ଜିଲ୍ଲାର ଉପଖଣ୍ଡ, ପୌରାଞ୍ଚଳ ଏବଂ ବ୍ଲକଗୁଡ଼ିକର ସବିଶେଷ ନାମାବଳୀ ପ୍ରଦାନ କରାଯାଇଛି: {| class="wikitable sortable" style="width:100%; border-collapse:collapse; text-align:left; font-family: sans-serif;" |- style="background-color:#2C3E50; color:white; font-size: 1.05em; text-align:center;" ! scope="col" style="width:15%;" | ଜିଲ୍ଲା ! scope="col" style="width:20%;" | ଉପଖଣ୍ଡ ! scope="col" style="width:30%;" | ପୌରାଞ୍ଚଳ ! scope="col" style="width:35%;" | ବ୍ଲକ ସମୂହ |- style="background-color:#FDEEED;" | '''[[ଅନୁଗୋଳ ଜିଲ୍ଲା|ଅନୁଗୋଳ]]''' | • ଅନୁଗୋଳ<br />• ଆଠମଲ୍ଲିକ<br />• ପାଲଲହଡ଼ା<br />• ତାଳଚେର | ଅନୁଗୋଳ (ପୌ), ତାଳଚେର (ପୌ), ଆଠମଲ୍ଲିକ (ଏନଏସି) | ଅନୁଗୋଳ, ଆଠମଲ୍ଲିକ, ଛେଣ୍ଡିପଦା, କିଶୋରନଗର, ପାଲଲହଡ଼ା, ବନ୍ତଳା, କଣିହାଁ, ତାଳଚେର (ମୋଟ ୮) |- style="background-color:#FDF4ED;" | '''[[କଟକ ଜିଲ୍ଲା|କଟକ]]''' | • ଆଠଗଡ଼<br />• ବାଙ୍କୀ<br />• କଟକ | କଟକ (ମ.ନି), ଚୌଦ୍ୱାର (ପୌ), ବାଙ୍କୀ (ଏନଏସି), ଆଠଗଡ଼ (ଏନଏସି) | ଆଠଗଡ଼, ବାଙ୍କୀ, ବାଙ୍କୀ-ଡମପଡ଼ା, ବାରଙ୍ଗ, କଟକ ସଦର, କଣ୍ଟାପଡ଼ା, ମାହାଙ୍ଗା, ନିଶ୍ଚିନ୍ତକୋଇଲି, ନରସିଂହପୁର, ନିଆଳି, ସାଲେପୁର, ଟାଙ୍ଗୀ-ଚୌଦ୍ୱାର, ତିଗିରିଆ, ବଡ଼ମ୍ବା (ମୋଟ ୧୪) |- style="background-color:#FDF8ED;" | '''[[କଳାହାଣ୍ଡି ଜିଲ୍ଲା|କଳାହାଣ୍ଡି]]''' | • ଭବାନିପାଟଣା<br />• ଧର୍ମଗଡ଼ | ଭବାନିପାଟଣା (ପୌ), କେସିଙ୍ଗା (ଏନଏସି), ଧର୍ମଗଡ଼ (ଏନଏସି), ଜୁନାଗଡ଼ (ଏନଏସି) | ଭବାନିପାଟଣା, ଧର୍ମଗଡ଼, ଗୋଲାମୁଣ୍ଡା, ଜୁନାଗଡ଼, କଲମପୁର, କର୍ଲାମୁଣ୍ଡା, କୋକସରା, ଲାଞ୍ଜିଗଡ଼, କେସିଙ୍ଗା, ମଦନପୁର-ରାମପୁର, ନର୍ଲା, ଥୁଆମୂଳ ରାମପୁର, ଜୟପାଟଣା (ମୋଟ ୧୩) |- style="background-color:#FBFDED;" | '''[[କନ୍ଧମାଳ ଜିଲ୍ଲା|କନ୍ଧମାଳ]]''' | • ବାଲିଗୁଡ଼ା<br />• ଫୁଲବାଣୀ | ଫୁଲବାଣୀ (ପୌ), ଜି. ଉଦୟଗିରି (ଏନଏସି), ବାଲିଗୁଡ଼ା (ଏନଏସି) | ଫୁଲବାଣୀ, ବାଲିଗୁଡ଼ା, ଚକାପାଦ, ଦାରିଙ୍ଗବାଡ଼ି, ଜି. ଉଦୟଗିରି, ଖଜୁରିପଡ଼ା, କୋଟଗଡ଼, କେ. ନୂଆଗାଁ, ଫିରିଙ୍ଗିଆ, ରାଇକିଆ, ଟିକାବାଲି, ତୁମୁଡ଼ିବନ୍ଧ (ମୋଟ ୧୨) |- style="background-color:#F4FDED;" | '''[[କେନ୍ଦୁଝର ଜିଲ୍ଲା|କେନ୍ଦୁଝର]]''' | • ଆନନ୍ଦପୁର<br />• ଚମ୍ପୁଆ<br />• କେନ୍ଦୁଝର | କେନ୍ଦୁଝରଗଡ଼ (ପୌ), ଯୋଡ଼ା (ପୌ), ଆନନ୍ଦପୁର (ପୌ), ବଡ଼ବିଲ (ପୌ), ଚମ୍ପୁଆ (ଏନଏସି) | କେନ୍ଦୁଝର ସଦର, ଆନନ୍ଦପୁର, ବାଂଶପାଳ, ଚମ୍ପୁଆ, ଘସିପୁରା, ଘଟଗାଁ, ହାଟଡିହି, ଝୁମ୍ପୁରା, ଯୋଡ଼ା, ପାଟଣା, ସାହାରପଡ଼ା, ତେଲକୋଇ, ହରିଚନ୍ଦନପୁର (ମୋଟ ୧୩) |- style="background-color:#EEFDED;" | '''[[କେନ୍ଦ୍ରାପଡ଼ା ଜିଲ୍ଲା|କେନ୍ଦ୍ରାପଡ଼ା]]''' | • କେନ୍ଦ୍ରାପଡ଼ା | କେନ୍ଦ୍ରାପଡ଼ା (ପୌ), ପଟ୍ଟାମୁଣ୍ଡାଇ (ପୌ) | ଆଳି, ଡେରାବିଶ, ଗରଦପୁର, କେନ୍ଦ୍ରାପଡ଼ା, ମହାକାଳପଡ଼ା, ମାର୍ଶାଘାଇ, ପଟ୍ଟାମୁଣ୍ଡାଇ, ରାଜକନିକା, ରାଜନଗର (ମୋଟ ୯) |- style="background-color:#EEFDF4;" | '''[[କୋରାପୁଟ ଜିଲ୍ଲା|କୋରାପୁଟ]]''' | • ଜୟପୁର<br />• କୋରାପୁଟ | ଜୟପୁର (ପୌ), କୋରାପୁଟ (ପୌ), ସୁନାବେଡ଼ା (ପୌ), କୋଟପାଡ଼ (ଏନଏସି) | କୋରାପୁଟ, ବନ୍ଧୁଗାଁ, ଭୈରବସିଂହପୁର, ବୋରିଗୁମ୍ମା, ଦଶମନ୍ତପୁର, ଜୟପୁର, କୋଟପାଡ଼, କୁନ୍ଦ୍ରା, ଲମତାପୁଟ, ଲକ୍ଷ୍ମୀପୁର, ନନ୍ଦପୁର, ନାରାୟଣପାଟଣା, ପଟ୍ଟାଙ୍ଗି, ସେମିଳିଗୁଡ଼ା (ମୋଟ ୧୪) |- style="background-color:#EEFDF9;" | '''[[ଖୋର୍ଦ୍ଧା ଜିଲ୍ଲା|ଖୋର୍ଦ୍ଧା]]''' | • ଭୁବନେଶ୍ୱର<br />• ଖୋର୍ଦ୍ଧା | ଭୁବନେଶ୍ୱର (ମ.ନି), ଖୋର୍ଦ୍ଧା (ପୌ), ଜଟଣୀ (ପୌ), ବାଣପୁର (ଏନଏସି), ବାଲୁଗାଁ (ଏନଏସି) | ଭୁବନେଶ୍ୱର, ବାଲିଅନ୍ତା, ବାଲିପାଟଣା, ଜଟଣୀ, ଖୋର୍ଦ୍ଧା ସଦର, ବାଣପୁର, ବେଗୁନିଆ, ବୋଲଗଡ଼, ଚିଲିକା, ଟାଙ୍ଗୀ (ମୋଟ ୧୦) |- style="background-color:#EEFAFD;" | '''[[ଗଜପତି ଜିଲ୍ଲା|ଗଜପତି]]''' | • ପାରଳାଖେମୁଣ୍ଡି | ପାରଳାଖେମୁଣ୍ଡି (ପୌ), କାଶୀନଗର (ଏନଏସି) | ଗୋଷାଣୀ, ଗୁମ୍ମା, କାଶୀନଗର, ମୋହନା, ନୂଆଗଡ଼, ଆର. ଉଦୟଗିରି, ରାୟଗଡ଼ (ମୋଟ ୭) |- style="background-color:#EEF4FD;" | '''[[ଗଞ୍ଜାମ ଜିଲ୍ଲା|ଗଞ୍ଜାମ]]''' | • ବ୍ରହ୍ମପୁର<br />• ଭଞ୍ଜନଗର<br />• ଛତ୍ରପୁର | ବ୍ରହ୍ମପୁର (ମ.ନି), ହିଞ୍ଜିଳିକାଟୁ (ପୌ), ଛତ୍ରପୁର (ଏନଏସି), ଭଞ୍ଜନଗର (ଏନଏସି), ଆସିକା, ଗୋପାଳପୁର ଇତ୍ୟାଦି ୧୮ଟି ଏନଏସି | ଛତ୍ରପୁର, ଗଞ୍ଜାମ, ଖଲ୍ଲିକୋଟ, ପୁରୁଷୋତ୍ତମପୁର, ପୋଲସରା, ହିଞ୍ଜିଳିକାଟୁ, ଆସିକା, ବେଲଗୁଣ୍ଠା, ଭଞ୍ଜନଗର, ବୁଗୁଡ଼ା, ଜଗନ୍ନାଥପ୍ରସାଦ, ସୋରଡ଼ା ଇତ୍ୟାଦି (ମୋଟ ୨୨) |- style="background-color:#EEEEFD;" | '''[[ଜଗତସିଂହପୁର ଜିଲ୍ଲା|ଜଗତସିଂହପୁର]]''' | • ଜଗତସିଂହପୁର | ଜଗତସିଂହପୁର (ପୌ), ପାରାଦୀପ (ପୌ) | ବାଲିକୁଦା, ବିରିଡ଼ି, ଏରସମା, ଜଗତସିଂହପୁର, କୁଜଙ୍ଗ, ନାଉଗାଁ, ରଘୁନାଥପୁର, ତିର୍ତ୍ତୋଲ (ମୋଟ ୮) |- style="background-color:#F4EEFD;" | '''[[ଝାରସୁଗୁଡ଼ା ଜିଲ୍ଲା|ଝାରସୁଗୁଡ଼ା]]''' | • ଝାରସୁଗୁଡ଼ା | ଝାରସୁଗୁଡ଼ା (ପୌ), ବ୍ରଜରାଜନଗର (ପୌ), ବେଲପାହାଡ଼ (ପୌ) | ଝାରସୁଗୁଡ଼ା, କିର୍ମିରା, କୋଲାବିରା, ଲଇକେରା, ଲଖନପୁର (ମୋଟ ୫) |- style="background-color:#F9EEFD;" | '''[[ଢେଙ୍କାନାଳ ଜିଲ୍ଲା|ଢେଙ୍କାନାଳ]]''' | • ଢେଙ୍କାନାଳ<br />• ହିନ୍ଦୋଳ<br />• କାମାକ୍ଷାନଗର | ଢେଙ୍କାନାଳ (ପୌ), କାମାକ୍ଷାନଗର (ଏନଏସି), ହିନ୍ଦୋଳ (ଏନଏସି), ଭୁବନ (ଏନଏସି) | ଢେଙ୍କାନାଳ ସଦର, ଗଁଦିଆ, ଓଡ଼ାପଡ଼ା, ହିନ୍ଦୋଳ, କାମାକ୍ଷାନଗର, ଭୁବନ, ପରଜଙ୍ଗ, କଙ୍କଡ଼ାହାଡ଼ (ମୋଟ ୮) |- style="background-color:#FDEEF8;" | '''[[ଦେବଗଡ଼ ଜିଲ୍ଲା|ଦେବଗଡ଼]]''' | • ଦେବଗଡ଼ | ଦେବଗଡ଼ (ପୌ) | ବାରକୋଟ, ରିଆମାଳ, ତିଳେଇବଣି (ମୋଟ ୩) |- style="background-color:#FDEEF3;" | '''[[ନବରଙ୍ଗପୁର ଜିଲ୍ଲା|ନବରଙ୍ଗପୁର]]''' | • ନବରଙ୍ଗପୁର | ନବରଙ୍ଗପୁର (ପୌ), ଉମରକୋଟ (ପୌ) | ଚନ୍ଦାହାଣ୍ଡି, ଡାବୁଗାଁ, ଝରିଗାଁ, କୋଷାଗୁମୁଡ଼ା, ନବରଙ୍ଗପୁର, ନନ୍ଦାହାଣ୍ଡି, ପାପଡ଼ାହାଣ୍ଡି, ରାଇଘର, ତେନ୍ତୁଳିଖୁଣ୍ଟି, ଉମରକୋଟ (ମୋଟ ୧୦) |- style="background-color:#FDF0ED;" | '''[[ନୟାଗଡ଼ ଜିଲ୍ଲା|ନୟାଗଡ଼]]''' | • ନୟାଗଡ଼ | ନୟାଗଡ଼ (ପୌ), ଖଣ୍ଡପଡ଼ା (ଏନଏସି), ଦଶପଲ୍ଲା (ଏନଏସି), ରଣପୁର (ଏନଏସି) | ଭାପୁର, ଦଶପଲ୍ଲା, ଗଣିଆ, ଖଣ୍ଡପଡ଼ା, ନୟାଗଡ଼ ସଦର, ନୂଆଗାଁ, ଓଡ଼ଗାଁ, ରଣପୁର (ମୋଟ ୮) |- style="background-color:#FDF3EC;" | '''[[ନୂଆପଡ଼ା ଜିଲ୍ଲା|ନୂଆପଡ଼ା]]''' | • ନୂଆପଡ଼ା | ଖରିଆର ରୋଡ୍ (ଏନଏସି), ଖରିଆର (ଏନଏସି), ନୂଆପଡ଼ା (ଏନଏସି) | ବୋଡ଼େନ, ଖରିଆର, କୋମନା, ନୂଆପଡ଼ା, ସିନାପାଲି (ମୋଟ ୫) |- style="background-color:#FDF7EB;" | '''[[ପୁରୀ ଜିଲ୍ଲା|ପୁରୀ]]''' | • ପୁରୀ | ପୁରୀ (ପୌ), କୋଣାର୍କ (ଏନଏସି), ନିମାପଡ଼ା (ଏନଏସି), ପିପିଲି (ଏନଏସି) | ଅସ୍ତରଙ୍ଗ, ବ୍ରହ୍ମଗିରି, ଡେଲାଙ୍ଗ, ଗୋପ, କାକଟପୁର, କଣାସ, କୃଷ୍ଣପ୍ରସାଦ, ନିମାପଡ଼ା, ପିପିଲି, ପୁରୀ ସଦର, ସତ୍ୟବାଦୀ (ମୋଟ ୧୧) |- style="background-color:#FAFDEB;" | '''[[ବରଗଡ଼ ଜିଲ୍ଲା|ବରଗଡ଼]]''' | • ବରଗଡ଼<br />• ପଦ୍ମପୁର | ବରଗଡ଼ (ପୌ), ବରପାଲି (ଏନଏସି), ପଦ୍ମପୁର (ଏନଏସି), ଅତାବିରା (ଏନଏସି), ବିଜେପୁର (ଏନଏସି) | ଅମ୍ବାଭୋନା, ଅତାବିରା, ବରଗଡ଼, ବରପାଲି, ଭଟଲି, ଭେଡେନ, ବିଜେପୁର, ଗାଇସିଲାଟ, ଝାରବନ୍ଧ, ପାଇକମାଳ, ପଦ୍ମପୁର, ସୋହେଲା (ମୋଟ ୧୨) |- style="background-color:#F1FDEB;" | '''[[ବଲାଙ୍ଗୀର ଜିଲ୍ଲା|ବଲାଙ୍ଗୀର]]''' | • ବଲାଙ୍ଗୀର<br />• ପାଟଣାଗଡ଼<br />• ଟିଟିଲାଗଡ଼ | ବଲାଙ୍ଗୀର (ପୌ), ଟିଟିଲାଗଡ଼ (ପୌ), ପାଟଣାଗଡ଼ (ଏନଏସି), କଣ୍ଟାବାଞ୍ଜି (ଏନଏସି) | ଆଗଲପୁର, ବଲାଙ୍ଗୀର, ଦେଓଗାଁ, ପୁଇଁତଳା, ଲୋଇସିଂହା, ଖପ୍ରାଖୋଲ, ବେଲପଡ଼ା, ପାଟଣାଗଡ଼, ଗୁଡଭେଲା, ସଇଁତଳା, ଟିଟିଲାଗଡ଼, ବଙ୍ଗୋମୁଣ୍ଡା, ମୁରିବାହାଲ, ତୁରେକେଲା (ମୋଟ ୧୪) |- style="background-color:#EBFDEE;" | '''[[ବାଲେଶ୍ୱର ଜିଲ୍ଲା|ବାଲେଶ୍ୱର]]''' | • ବାଲେଶ୍ୱର<br />• ନୀଳଗିରି | ବାଲେଶ୍ୱର (ପୌ), ସୋର (ପୌ), ଜଳେଶ୍ୱର (ପୌ), ନୀଳଗିରି (ଏନଏସି) | ବାହାନଗା, ବାଲେଶ୍ୱର ସଦର, ବାଲିଆପାଳ, ବସ୍ତା, ଭୋଗରାଇ, ଜଳେଶ୍ୱର, ଖଇରା, ନୀଳଗିରି, ଔପଦା, ରେମୁଣା, ସିମୁଳିଆ, ସୋର (ମୋଟ ୧୨) |- style="background-color:#EBFDF5;" | '''[[ବୌଦ୍ଧ ଜିଲ୍ଲା|ବୌଦ୍ଧ]]''' | • ବୌଦ୍ଧ | ବୌଦ୍ଧଗଡ଼ (ଏନଏସି) | ବୌଦ୍ଧ, ହରଭଙ୍ଗା, କଣ୍ଟାମାଳ (ମୋଟ ୩) |- style="background-color:#EBFDFB;" | '''[[ଭଦ୍ରକ ଜିଲ୍ଲା|ଭଦ୍ରକ]]''' | • ଭଦ୍ରକ | ଭଦ୍ରକ (ପୌ), ବାସୁଦେବପୁର (ପୌ), ଚାନ୍ଦବାଲି (ଏନଏସି), ଧାମନଗର (ଏନଏସି) | ଭଦ୍ରକ, ବାସୁଦେବପୁର, ବନ୍ତ, ଭଣ୍ଡାରିପୋଖରୀ, ଚାନ୍ଦବାଲି, ଧାମନଗର, ତିହିଡ଼ି (ମୋଟ ୭) |- style="background-color:#EBF6FD;" | '''[[ମୟୂରଭଞ୍ଜ ଜିଲ୍ଲା|ମୟୂରଭଞ୍ଜ]]''' | • ବାମନଘାଟୀ (ରାଇରଙ୍ଗପୁର)<br />• ବାରିପଦା<br />• କପ୍ତିପଦା (ଉଦଳା)<br />• ପଞ୍ଚପୀଢ଼ (କରଞ୍ଜିଆ) | ବାରିପଦା (ପୌ), ରାଇରଙ୍ଗପୁର (ପୌ), ଉଦଳା (ଏନଏସି), କରଞ୍ଜିଆ (ଏନଏସି) | ବାରିପଦା, ଶ୍ୟାମାଖୁଣ୍ଟା, ବଡ଼ସାହି, ବେତନଟୀ, ମୋରଡ଼ା, ରାସଗୋବିନ୍ଦପୁର, ସୁଳିଆପଦା ଇତ୍ୟାଦି (ମୋଟ ୨୬) |- style="background-color:#EBEFFD;" | '''[[ମାଲକାନଗିରି ଜିଲ୍ଲା|ମାଲକାନଗିରି]]''' | • ମାଲକାନଗିରି | ମାଲକାନଗିରି (ପୌ), ବାଲିମେଳା (ଏନଏସି) | ମାଲକାନଗିରି, କାଲିମେଳା, ଖଇରପୁଟ, କୋରୁକୁଣ୍ଡା, କୁଡୁମୁଲୁଗୁମ୍ମା, ମାଥିଲି, ପଡ଼ିଆ (ମୋଟ ୭) |- style="background-color:#EFEBFD;" | '''[[ଯାଜପୁର ଜିଲ୍ଲା|ଯାଜପୁର]]''' | • ଯାଜପୁର | ଯାଜପୁର (ପୌ), ବ୍ୟାସନଗର (ପୌ) | ବଡ଼ଚଣା, ବରୀ, ବିଞ୍ଝାରପୁର, ଦାନଗଦି, ଦଶରଥପୁର, ଧର୍ମଶାଳା, ଯାଜପୁର ସଦର, କୋରାଇ, ରସୁଲପୁର, ସୁକିନ୍ଦା (ମୋଟ ୧୦) |- style="background-color:#F6EBFD;" | '''[[ରାୟଗଡ଼ା ଜିଲ୍ଲା|ରାୟଗଡ଼ା]]''' | • ଗୁଣୁପୁର<br />• ରାୟଗଡ଼ା | ରାୟଗଡ଼ା (ପୌ), ଗୁଣୁପୁର (ପୌ), ଗୁଡାରି (ଏନଏସି) | ରାୟଗଡ଼ା, କଲ୍ୟାଣସିଂହପୁର, କାଶୀପୁର, କୋଲନରା, ବିଷମକଟକ, ମୁନିଗୁଡ଼ା, ଚନ୍ଦ୍ରପୁର, ଗୁଡାରି, ଗୁଣୁପୁର, ପଦ୍ମପୁର, ରାମନାଗୁଡ଼ା (ମୋଟ ୧୧) |- style="background-color:#FDEBF8;" | '''[[ସମ୍ବଲପୁର ଜିଲ୍ଲା|ସମ୍ବଲପୁର]]''' | • କୁଚିଣ୍ଡା<br />• ରେଢ଼ାଖୋଲ<br />• ସମ୍ବଲପୁର | ସମ୍ବଲପୁର (ମ.ନି), କୁଚିଣ୍ଡା (ଏନଏସି), ରେଢ଼ାଖୋଲ (ଏନଏସି) | ଧନକଉଡ଼ା, ଯୁଜୁମୁରା, ମାନେଶ୍ୱର, ରେଙ୍ଗାଲି, ବାମରା, ଜମନକିରା, କୁଚିଣ୍ଡା, ନାକଟିଦେଉଳ, ରେଢ଼ାଖୋଲ (ମୋଟ ୯) |- style="background-color:#FDEBF1;" | '''[[ସୋନପୁର ଜିଲ୍ଲା|ସୁବର୍ଣ୍ଣପୁର]]''' | • ବୀରମହାରାଜପୁର<br />• ସୁବର୍ଣ୍ଣପୁର | ସୋନପୁର (ପୌ), ତରଭା (ଏନଏସି), ବିନିକା (ଏନଏସି) | ସୋନପୁର, ଡୁଙ୍ଗୁରିପାଲି, ତରଭା, ବିନିକା, ବୀରମହାରାଜପୁର, ଉଲୁଣ୍ଡା (ମୋଟ ୬) |- style="background-color:#F5F5F5;" | '''[[ସୁନ୍ଦରଗଡ଼ ଜିଲ୍ଲା|ସୁନ୍ଦରଗଡ଼]]''' | • ବଣାଇ<br />• ପାନପୋଷ<br />• ସୁନ୍ଦରଗଡ଼ | ରାଉରକେଲା (ମ.ନି), ସୁନ୍ଦରଗଡ଼ (ପୌ), ବୀରମିତ୍ରପୁର (ପୌ), ରାଜଗାଙ୍ଗପୁର (ପୌ) | ସୁନ୍ଦରଗଡ଼, ଟାଙ୍ଗରପାଲି, ହେମଗିରି, ଲେଫ୍ରିପଡ଼ା, ବଡ଼ଗାଁ, ସବଡେଗା, ବାଲିଶଙ୍କରା, କୁଆରମୁଣ୍ଡା, ନୂଆଗାଁ, ବିଶ୍ରା, ଲାଠିକଟା, ରାଜଗାଙ୍ଗପୁର, କୁତ୍ରା, ବଣାଇଗଡ଼, ଲହୁଣୀପଡ଼ା, ଗୁରୁଣ୍ଡିଆ, କୋଇଡ଼ା (ମୋଟ ୧୭) |} <small>*ସଙ୍କେତ: ମ.ନି = ମହାନଗର ନିଗମ (Municipal Corporation), ପୌ = ପୌରପାଳିକା / ମ୍ୟୁନିସିପାଲିଟି, ଏନଏସି = ବିଜ୍ଞାପିତ ଅଞ୍ଚଳ ପରିଷଦ (NAC)</small> Legend used in odia word == ପ୍ରସ୍ତାବିତ ଜିଲ୍ଲା ସମୂହ == {{anchor|Proposed|Demand}} ଓଡ଼ିଶାରେ ପ୍ରଶାସନିକ ବିକେନ୍ଦ୍ରୀକରଣ ଏବଂ ସ୍ଥାନୀୟ ବିକାଶକୁ ତ୍ୱରାନ୍ୱିତ କରିବା ପାଇଁ ବିଭିନ୍ନ ସମୟରେ ନୂତନ ଜିଲ୍ଲା ଗଠନ ନିମନ୍ତେ ବ୍ୟାପକ ଦାବି ହୋଇଆସୁଛି। ୨୦୨୬ ମସିହା ସୁଦ୍ଧା ମିଳିଥିବା ସରକାରୀ ସୂଚନା ଅନୁଯାୟୀ, ରାଜ୍ୟ ସରକାରଙ୍କ ନିକଟରେ ଅତିକମରେ ୩୧ ଗୋଟି ନୂତନ ଜିଲ୍ଲା ଏବଂ ୬୬ ଗୋଟି ନୂତନ ଉପଖଣ୍ଡ ଗଠନ ପାଇଁ ପ୍ରସ୍ତାବ ଆଗତ ହୋଇଛି। ଏହି ଦାବିଗୁଡ଼ିକ ମୁଖ୍ୟତଃ ମୂଳ ସଦର ମହକୁମାଠାରୁ ଭୌଗୋଳିକ ଦୂରତା, ସାମାଜିକ-ଅର୍ଥନୈତିକ ଆହ୍ୱାନ ଏବଂ ସ୍ଥାନୀୟ ଜନସଂଖ୍ୟାକୁ ଆଧାର କରି କରାଯାଇଛି। ନିମ୍ନଲିଖିତ ସାରଣୀରେ ଓଡ଼ିଶାର ବିଭିନ୍ନ ଅଞ୍ଚଳରୁ ହେଉଥିବା ପ୍ରସ୍ତାବିତ ଜିଲ୍ଲା ଦାବି, ସେଗୁଡ଼ିକର ସମ୍ଭାବ୍ୟ କ୍ଷେତ୍ର ଏବଂ ଯୁକ୍ତିକତା ପ୍ରଦାନ କରାଯାଇଛି: {| class="wikitable" style="width:100%; border-collapse:collapse;" |+ ଓଡ଼ିଶାର ପ୍ରସ୍ତାବିତ ନୂତନ ଜିଲ୍ଲାଗୁଡ଼ିକର ସୂଚୀ (ବର୍ତ୍ତମାନର ମୂଳ ଜିଲ୍ଲା ଅନୁଯାୟୀ ବିଭକ୍ତ) |- ! style="background-color:#E6F2FF; width:20%;" | ପ୍ରସ୍ତାବିତ ଜିଲ୍ଲା ! style="background-color:#E6F2FF; width:40%;" | ପ୍ରସ୍ତାବିତ କ୍ଷେତ୍ର (ଉପଖଣ୍ଡ, ବ୍ଲକ ଏବଂ ପୌରାଞ୍ଚଳ) ! style="background-color:#E6F2FF; width:40%;" | ଗଠନର କାରଣ ବା ଯୁକ୍ତି |- ! colspan="3" style="background-color:#D5E8F5; text-align:center; font-size:110%;" | [[ଅନୁଗୋଳ ଜିଲ୍ଲା|ଅନୁଗୋଳ]] ଜିଲ୍ଲାରୁ ପ୍ରସ୍ତାବିତ |- | '''[[ଆଠମଲ୍ଲିକ]]''' | ଆଠମଲ୍ଲିକ ଉପଖଣ୍ଡ (ଆଠମଲ୍ଲିକ ଏନଏସି) ଏବଂ କିଶୋରନଗର ବ୍ଲକ ସମେତ ଛେଣ୍ଡିପଦା ବ୍ଲକର କିଛି ଅଂଶ। | ସାତକୋଶିଆ ଅଭୟାରଣ୍ୟ ଏବଂ ମହାନଦୀ ଅବବାହିକା ଯୋଗୁଁ ସୃଷ୍ଟି ହୋଇଥିବା ଭୌଗୋଳିକ ବିଚ୍ଛିନ୍ନତାକୁ ଦୂର କରିବା ପାଇଁ ଏହି ପ୍ରସ୍ତାବ ଆଗତ ହୋଇଛି। |- | '''ପାଲଲହଡ଼ା''' | ପାଲଲହଡ଼ା ଉପଖଣ୍ଡ ଏବଂ କେନ୍ଦୁଝର ସୀମାନ୍ତବର୍ତ୍ତୀ ଉତ୍ତରାଞ୍ଚଳ ବ୍ଲକ। | ଖଣିଜ ସମ୍ପଦ ଭରା ଉପାନ୍ତ ଅଞ୍ଚଳରେ ବିକାଶର ଗତିକୁ ତ୍ୱରାନ୍ୱିତ କରିବା ଏବଂ ଗମନାଗମନ ସୁବିଧା ପାଇଁ। |- | '''[[ତାଳଚେର]]''' | ତାଳଚେର ଉପଖଣ୍ଡ (ତାଳଚେର ପୌରାଞ୍ଚଳ), କଣିହାଁ ଏବଂ ନିକଟସ୍ଥ ତାପଜ ବିଦ୍ୟୁତ୍ କେନ୍ଦ୍ର ଅଞ୍ଚଳ। | ବୃହତ୍ତମ କୋଇଲା ଖଣି କ୍ଷେତ୍ରର ପରିବେଶ ପରିଚାଳନା, ଶିଳ୍ପାୟନ ଏବଂ ବିସ୍ଥାପନ ସମସ୍ୟାର ସମାଧାନ ନିମନ୍ତେ ସ୍ୱତନ୍ତ୍ର ପ୍ରଶାସନର ଆବଶ୍ୟକତା। |- ! colspan="3" style="background-color:#D5E8F5; text-align:center; font-size:110%;" | [[କଟକ ଜିଲ୍ଲା|କଟକ]] ଜିଲ୍ଲାରୁ ପ୍ରସ୍ତାବିତ |- | '''ଆଠଗଡ଼''' | ଆଠଗଡ଼ ଉପଖଣ୍ଡ (ଆଠଗଡ଼ ଏନଏସି), ତିଗିରିଆ, ବଡ଼ମ୍ବା ଏବଂ ନରସିଂହପୁର ବ୍ଲକ। | ମହାନଦୀ ଦ୍ୱାରା କଟକ ସହରଠାରୁ ବିଚ୍ଛିନ୍ନ ହୋଇଥିବା ଏହି ବିସ୍ତୃତ ଗ୍ରାମାଞ୍ଚଳର ସୁପରିଚାଳନା ପାଇଁ ଦାବି ହେଉଛି। |- | '''ଚଣ୍ଡୀଖୋଲ''' | କଟକ ଏବଂ ଯାଜପୁର ସୀମାନ୍ତବର୍ତ୍ତୀ ବ୍ଲକ ଯଥା ଟାଙ୍ଗୀ-ଚୌଦ୍ୱାର ଏବଂ ମାହାଙ୍ଗାର କିଛି ଅଂଶ। | ପ୍ରମୁଖ ଜାତୀୟ ରାଜପଥଗୁଡ଼ିକର ମିଳନ ସ୍ଥଳରେ ଏକ ସମନ୍ୱିତ ଶିଳ୍ପ ଏବଂ ବାଣିଜ୍ୟିକ ଲଜିଷ୍ଟିକ୍ସ (Logistics) ଜିଲ୍ଲା ଗଠନ ନିମନ୍ତେ। |- ! colspan="3" style="background-color:#D5E8F5; text-align:center; font-size:110%;" | [[କନ୍ଧମାଳ ଜିଲ୍ଲା|କନ୍ଧମାଳ]] ଜିଲ୍ଲାରୁ ପ୍ରସ୍ତାବିତ |- | '''ବାଲିଗୁଡ଼ା''' | ପଶ୍ଚିମ କନ୍ଧମାଳର ବାଲିଗୁଡ଼ା ଉପଖଣ୍ଡ (ବାଲିଗୁଡ଼ା ଏନଏସି), ଦାରିଙ୍ଗବାଡ଼ି, କୋଟଗଡ଼, ତୁମୁଡ଼ିବନ୍ଧ ଏବଂ କେ. ନୂଆଗାଁ ବ୍ଲକ। | ଆଭ୍ୟନ୍ତରୀଣ ପାର୍ବତ୍ୟାଞ୍ଚଳ ତଥା ବାମପନ୍ଥୀ ଉଗ୍ରବାଦ (LWE) ପ୍ରଭାବିତ ଅଞ୍ଚଳରେ ଭିତ୍ତିଭୂମି ସମସ୍ୟାର ସମାଧାନ ଏବଂ ସରକାରୀ ଯୋଜନାର ସଫଳ ରୂପାୟନ ପାଇଁ। |- ! colspan="3" style="background-color:#D5E8F5; text-align:center; font-size:110%;" | [[କଳାହାଣ୍ଡି ଜିଲ୍ଲା|କଳାହାଣ୍ଡି]] ଜିଲ୍ଲାରୁ ପ୍ରସ୍ତାବିତ |- | '''[[ଧର୍ମଗଡ଼]]''' | ଦକ୍ଷିଣ-ପଶ୍ଚିମ ବ୍ଲକଗୁଡ଼ିକୁ ନେଇ ଗଠିତ ଧର୍ମଗଡ଼ ଉପଖଣ୍ଡ (ଧର୍ମଗଡ଼ ଓ ଜୁନାଗଡ଼ ଏନଏସି), କୋକସରା, କଲମପୁର, ଜୟପାଟଣା, ଏବଂ ଗୋଲାମୁଣ୍ଡା ବ୍ଲକ। | ଜିଲ୍ଲାର ପ୍ରମୁଖ ଜଳସେଚିତ କୃଷି ହବ୍‌ରେ ସଠିକ୍ ଜଳ ବଣ୍ଟନ, କୃଷି ବିକାଶ ଏବଂ ସାଧାରଣ ସେବା ପ୍ରଦାନ ନିମନ୍ତେ। |- ! colspan="3" style="background-color:#D5E8F5; text-align:center; font-size:110%;" | [[କୋରାପୁଟ ଜିଲ୍ଲା|କୋରାପୁଟ]] ଜିଲ୍ଲାରୁ ପ୍ରସ୍ତାବିତ |- | '''[[ଜୟପୁର]]''' | ଜୟପୁର ମ୍ୟୁନିସିପାଲିଟି, କୋଟପାଡ଼ (ଏନଏସି) ଏବଂ ନିକଟବର୍ତ୍ତୀ ଉଚ୍ଚ-ଜନସାନ୍ଧ୍ରତା ବିଶିଷ୍ଟ ବ୍ଲକ ଯଥା ଜୟପୁର, ବୋରିଗୁମ୍ମା, କୋଟପାଡ଼ ଏବଂ କୁନ୍ଦ୍ରା। | ଅବିଭକ୍ତ କୋରାପୁଟର ପ୍ରମୁଖ ବ୍ୟାବସାୟିକ ତଥା ଶିକ୍ଷାନୁଷ୍ଠାନ କେନ୍ଦ୍ରକୁ କୋରାପୁଟର ପାର୍ବତ୍ୟାଞ୍ଚଳଠାରୁ ପୃଥକ୍ କରି ପୌର ପ୍ରଶାସନକୁ ଅଧିକ ତ୍ୱରାନ୍ୱିତ କରିବା ପାଇଁ। |- ! colspan="3" style="background-color:#D5E8F5; text-align:center; font-size:110%;" | [[କେନ୍ଦୁଝର ଜିଲ୍ଲା|କେନ୍ଦୁଝର]] ଜିଲ୍ଲାରୁ ପ୍ରସ୍ତାବିତ |- | '''[[ଆନନ୍ଦପୁର]]''' | ଜିଲ୍ଲାର ପୂର୍ବାଞ୍ଚଳକୁ ନେଇ ଗଠିତ ଆନନ୍ଦପୁର ଉପଖଣ୍ଡ (ଆନନ୍ଦପୁର ପୌରାଞ୍ଚଳ), ଘସିପୁରା ଏବଂ ହାଟଡିହି ବ୍ଲକ। | ଉତ୍ତର କେନ୍ଦୁଝରର ଖଣିଜ ସମ୍ପଦ ଭରା ପାର୍ବତ୍ୟାଞ୍ଚଳଠାରୁ ଏହି ସମତଳ କୃଷି ଅଞ୍ଚଳ ଭୌଗୋଳିକ ଭାବେ ବିଚ୍ଛିନ୍ନ ଥିବାରୁ ଏକ ସ୍ୱତନ୍ତ୍ର ଶାସନ ବ୍ୟବସ୍ଥାର ଦାବି କରାଯାଇଛି। |- ! colspan="3" style="background-color:#D5E8F5; text-align:center; font-size:110%;" | [[ଖୋର୍ଦ୍ଧା ଜିଲ୍ଲା|ଖୋର୍ଦ୍ଧା]] ଜିଲ୍ଲାରୁ ପ୍ରସ୍ତାବିତ |- | '''[[ଭୁବନେଶ୍ୱର]]''' | ଭୁବନେଶ୍ୱର ମହାନଗର ନିଗମ ଏବଂ ନିକଟସ୍ଥ ସହରାଞ୍ଚଳ ବ୍ଲକ ଯଥା ଜଟଣୀ, ବାଲିଅନ୍ତା ଓ ବାଲିପାଟଣା। | ରାଜଧାନୀର ଜଟିଳ ସହରାଞ୍ଚଳ ପ୍ରଶାସନ ଏବଂ ଆଇଟି (IT) ଭିତ୍ତିଭୂମିକୁ ଗ୍ରାମୀଣ ଖୋର୍ଦ୍ଧାରୁ ଅଲଗା କରି ପରିଚାଳନା କରିବା ଉଦ୍ଦେଶ୍ୟରେ। |- ! colspan="3" style="background-color:#D5E8F5; text-align:center; font-size:110%;" | [[ଗଞ୍ଜାମ ଜିଲ୍ଲା|ଗଞ୍ଜାମ]] ଜିଲ୍ଲାରୁ ପ୍ରସ୍ତାବିତ |- | '''[[ବ୍ରହ୍ମପୁର]]''' | ଛତ୍ରପୁର ଉପଖଣ୍ଡର ଦକ୍ଷିଣ ସହରାଞ୍ଚଳ, ବ୍ରହ୍ମପୁର ମହାନଗର ନିଗମ ଏବଂ ଗୋପାଳପୁର ଅଞ୍ଚଳ। | ଦକ୍ଷିଣ ଓଡ଼ିଶାର ଏହି ବୃହତ ସହରାଞ୍ଚଳ, ବାଣିଜ୍ୟିକ ଏବଂ ଶିକ୍ଷା ହବ୍‌କୁ ଏକକ ଧ୍ୟାନ ପ୍ରଦାନ କରିବା ପାଇଁ। |- | '''ଭଞ୍ଜନଗର''' | ଭଞ୍ଜନଗର ଉପଖଣ୍ଡ (ଭଞ୍ଜନଗର ଏନଏସି), ବେଲଗୁଣ୍ଠା ଏବଂ ଜଗନ୍ନାଥପ୍ରସାଦ ବ୍ଲକ। | ରାଜ୍ୟର ସର୍ବାଧିକ ଜନସଂଖ୍ୟା ବିଶିଷ୍ଟ ଗଞ୍ଜାମ ଜିଲ୍ଲାର ପ୍ରଶାସନିକ ଭାର କମାଇବା ପାଇଁ ଏକ ସ୍ୱତନ୍ତ୍ର ଉତ୍ତରାଞ୍ଚଳ ମହକୁମା ଭାବେ ଦାବି। |- | '''କବିସୂର୍ଯ୍ୟନଗର''' | କବିସୂର୍ଯ୍ୟନଗର ନିର୍ବାଚନ ମଣ୍ଡଳୀ କ୍ଷେତ୍ର ଏବଂ ନିକଟବର୍ତ୍ତୀ ପୋଲସରା ଓ କୋଦଳା ଭଳି ଗ୍ରାମାଞ୍ଚଳ। | ମଧ୍ୟ-ଗଞ୍ଜାମର ଅଧିକ ଜନସାନ୍ଧ୍ରତାକୁ ନିୟନ୍ତ୍ରଣ କରିବା ଏବଂ କୃଷକମାନଙ୍କୁ ସହଜ ପ୍ରଶାସନିକ ସେବା ଯୋଗାଇବା ପାଇଁ। |- | '''ଘୁମୁସର''' | ଘୁମୁସରର ଐତିହାସିକ କ୍ଷେତ୍ର, ଉତ୍ତର ଗଞ୍ଜାମର କିଛି ଅଂଶ ଏବଂ ସୀମାନ୍ତ ଜଙ୍ଗଲ। | ଆଞ୍ଚଳିକ ପରିଚୟ, ଐତିହାସିକ ଦାବି ଏବଂ ସୀମାନ୍ତ ଜଙ୍ଗଲ ସୁରକ୍ଷା ନିମନ୍ତେ ପ୍ରସ୍ତାବ। |- | '''ଋଷିକୂଲ୍ୟା''' (ଆସିକା) | ଆସିକା ଉପଖଣ୍ଡ (ଆସିକା ଏନଏସି), ଧରାକୋଟ ଏବଂ ସେରଗଡ଼ ବ୍ଲକ। | ଋଷିକୂଲ୍ୟା ନଦୀ ଅବବାହିକାର କେନ୍ଦ୍ରୀୟ ଅବସ୍ଥିତି ଏବଂ ବୃହତ କୃଷି ବାଣିଜ୍ୟିକ କେନ୍ଦ୍ର କାରଣରୁ। |- ! colspan="3" style="background-color:#D5E8F5; text-align:center; font-size:110%;" | [[ପୁରୀ ଜିଲ୍ଲା|ପୁରୀ]] ଜିଲ୍ଲାରୁ ପ୍ରସ୍ତାବିତ |- | '''ନିମାପଡ଼ା''' | ପୁରୀ ଉପଖଣ୍ଡର ଉତ୍ତର କୃଷିବହୁଳ ଏବଂ ଉପକୂଳବର୍ତ୍ତୀ ବ୍ଲକ (ନିମାପଡ଼ା ଏବଂ କୋଣାର୍କ ଏନଏସି, ଗୋପ, କାକଟପୁର, ଅସ୍ତରଙ୍ଗ)। | ବିଶେଷ ଉପକୂଳବର୍ତ୍ତୀ ପରିବେଶ, ଆଞ୍ଚଳିକ ପର୍ଯ୍ୟଟନ ପରିଚାଳନା ଏବଂ ଘୂର୍ଣ୍ଣିବଳୟ ବିପଦ ସମୟରେ ତ୍ୱରିତ ମୁକାବିଲା ନିମନ୍ତେ। |- ! colspan="3" style="background-color:#D5E8F5; text-align:center; font-size:110%;" | [[ବରଗଡ଼ ଜିଲ୍ଲା|ବରଗଡ଼]] ଜିଲ୍ଲାରୁ ପ୍ରସ୍ତାବିତ |- | '''[[ପଦ୍ମପୁର]]''' | ପଦ୍ମପୁର ଉପଖଣ୍ଡ (ପଦ୍ମପୁର ଏନଏସି, ପାଇକମାଳ, ଝାରବନ୍ଧ, ରାଜବୋଡ଼ାସମ୍ବର, ବିଜେପୁର ଏବଂ ସୋହେଲା ବ୍ଲକ)। | ବରଗଡ଼ ସଦର ମହକୁମାଠାରୁ ଅତ୍ୟଧିକ ଭୌଗୋଳିକ ଦୂରତା, ଆଦିବାସୀ ସମ୍ପ୍ରଦାୟର ସାନ୍ଧ୍ରତା ଏବଂ ପ୍ରଶାସନିକ ସୁବିଧା ପାଇଁ ଏହି ପ୍ରସ୍ତାବ କରାଯାଇଛି। |- ! colspan="3" style="background-color:#D5E8F5; text-align:center; font-size:110%;" | [[ବଲାଙ୍ଗୀର ଜିଲ୍ଲା|ବଲାଙ୍ଗୀର]] ଜିଲ୍ଲାରୁ ପ୍ରସ୍ତାବିତ |- | '''[[କଣ୍ଟାବାଞ୍ଜି]]''' | କଣ୍ଟାବାଞ୍ଜି ଉପଖଣ୍ଡୀୟ କ୍ଷେତ୍ର (କଣ୍ଟାବାଞ୍ଜି ଏନଏସି, ତୁରେକେଲା, ବଙ୍ଗୋମୁଣ୍ଡା ଏବଂ ମୁରିବାହାଲ ବ୍ଲକ)। | ବଲାଙ୍ଗୀରର ଉପାନ୍ତ ପଶ୍ଚିମାଞ୍ଚଳରେ ଋତୁକାଳୀନ ଦାଦନ ଶ୍ରମିକ ସମସ୍ୟା ରୋକିବା ଏବଂ ଅର୍ଥନୈତିକ ବିକାଶ ପାଇଁ ଏହି ପ୍ରସ୍ତାବ ଆଗତ କରାଯାଇଛି। |- | '''ପାଟଣାଗଡ଼''' | ପାଟଣାଗଡ଼ ଉପଖଣ୍ଡ (ପାଟଣାଗଡ଼ ଏନଏସି, ଖପ୍ରାଖୋଲ ଏବଂ ବେଲପଡ଼ା ବ୍ଲକ)। | ଉପାନ୍ତ ସ୍ଥାନୀୟ ଆଦିବାସୀ ସମ୍ପ୍ରଦାୟଙ୍କୁ ସହଜ ପ୍ରଶାସନିକ ସେବା ଯୋଗାଇବା ଏବଂ ଯାତାୟାତ ସମୟ ହ୍ରାସ କରିବା ପାଇଁ। |- | '''[[ଟିଟିଲାଗଡ଼]]''' | ଟିଟିଲାଗଡ଼ ଉପଖଣ୍ଡ (ଟିଟିଲାଗଡ଼ ପୌରାଞ୍ଚଳ, ଟିଟିଲାଗଡ଼, ସଇଁନ୍ତଳା ଏବଂ ଗୁଡ଼ଭେଲା ବ୍ଲକ)। | ଦକ୍ଷିଣ-ପୂର୍ବ ରେଳପଥର ଏକ ପ୍ରମୁଖ ଜଙ୍କସନ ଏବଂ ଶିଳ୍ପାଞ୍ଚଳର ବୃଦ୍ଧି ପାଉଥିବା ପ୍ରଶାସନିକ ଭାରକୁ ନିୟନ୍ତ୍ରଣ କରିବା ନିମନ୍ତେ ଦାବି ହେଉଛି। |- ! colspan="3" style="background-color:#D5E8F5; text-align:center; font-size:110%;" | [[ବାଲେଶ୍ୱର ଜିଲ୍ଲା|ବାଲେଶ୍ୱର]] ଜିଲ୍ଲାରୁ ପ୍ରସ୍ତାବିତ |- | '''ଜଳେଶ୍ୱର''' | ପଶ୍ଚିମବଙ୍ଗ ସୀମାନ୍ତବର୍ତ୍ତୀ ଉତ୍ତର ବ୍ଲକ ଯଥା ଜଳେଶ୍ୱର (ପୌ), ବାଲିଆପାଳ ଏବଂ ଭୋଗରାଇ। | ଆନ୍ତଃରାଜ୍ୟ ସୀମାନ୍ତ ପରିଚାଳନା, ବାଣିଜ୍ୟ ଏବଂ ସୁବର୍ଣ୍ଣରେଖା ନଦୀର ବନ୍ୟା ମୁକାବିଲା ପାଇଁ ଏହି ଅଞ୍ଚଳକୁ ସ୍ୱତନ୍ତ୍ର ଜିଲ୍ଲା କରିବା ପାଇଁ ଦାବି ହେଉଛି। |- | '''ନୀଳଗିରି''' | ନୀଳଗିରି ଉପଖଣ୍ଡ (ନୀଳଗିରି ଏନଏସି), ଔପଦା ଏବଂ ସଂଲଗ୍ନ ପାର୍ବତ୍ୟାଞ୍ଚଳ। | ବାଲେଶ୍ୱରର ସମତଳ ଉପକୂଳ ଅଞ୍ଚଳଠାରୁ ପୃଥକ୍ ଥିବା ଏହି ଆଦିବାସୀ ବହୁଳ ଅଞ୍ଚଳର ବିଶେଷ ବିକାଶ ଲକ୍ଷ୍ୟରେ। |- | '''ସୋର''' | ଦକ୍ଷିଣ ଉପକୂଳବର୍ତ୍ତୀ ବ୍ଲକ ଯଥା ସୋର (ପୌ), ସିମୁଳିଆ ଏବଂ ବାହାନଗା। | ବାଲେଶ୍ୱର ସହର ଏବଂ ଭଦ୍ରକ ଜିଲ୍ଲା ମଧ୍ୟରେ ଉପଯୁକ୍ତ ପ୍ରଶାସନିକ ବଫର୍ ଜୋନ୍ (Buffer zone) ପ୍ରତିଷ୍ଠା ନିମନ୍ତେ। |- ! colspan="3" style="background-color:#D5E8F5; text-align:center; font-size:110%;" | [[ମୟୂରଭଞ୍ଜ ଜିଲ୍ଲା|ମୟୂରଭଞ୍ଜ]] ଜିଲ୍ଲାରୁ ପ୍ରସ୍ତାବିତ |- | '''କରଞ୍ଜିଆ''' (ପଞ୍ଚପୀଢ଼) | ପଞ୍ଚପୀଢ଼ ଉପଖଣ୍ଡ (କରଞ୍ଜିଆ ଏନଏସି), ଯଶୀପୁର, ରରୁଆଁ, ଶୁକ୍ରୁଳି ଏବଂ ଠାକୁରମୁଣ୍ଡା ବ୍ଲକ। | ଶିମିଳିପାଳ ଜୈବମଣ୍ଡଳ ଦ୍ୱାରା ବାରିପଦା ସଦର ମହକୁମା ଠାରୁ ଭୌଗୋଳିକ ବିଚ୍ଛିନ୍ନତା କାରଣରୁ ଏହାକୁ ସ୍ୱତନ୍ତ୍ର ଜିଲ୍ଲା କରିବାକୁ ପ୍ରସ୍ତାବ ଦିଆଯାଇଛି। |- | '''ଖିଚିଂ''' | ଐତିହାସିକ ଖିଚିଂ ପୀଠ ସମେତ ଶୁକ୍ରୁଳି ଏବଂ ରରୁଆଁ ବ୍ଲକର ଆଦିବାସୀ ଅଞ୍ଚଳ। | ପ୍ରାଚୀନ ଭଞ୍ଜ ବଂଶର ରାଜଧାନୀର ଐତିହ୍ୟ ତଥା ପର୍ଯ୍ୟଟନ ବିକାଶ ଏବଂ ସ୍ଥାନୀୟ ପ୍ରଶାସନିକ ହବ୍ ସୃଷ୍ଟି ଉଦ୍ଦେଶ୍ୟରେ। |- | '''ପଶ୍ଚିମ ମୟୂରଭଞ୍ଜ''' | କେନ୍ଦୁଝର ସୀମାନ୍ତବର୍ତ୍ତୀ ପଶ୍ଚିମ ଆଦିବାସୀ ବହୁଳ ଅଞ୍ଚଳ (କରଞ୍ଜିଆ ଏବଂ ଯଶୀପୁରର କିଛି ଅଂଶ)। | ଶିମିଳିପାଳର ପାର୍ବତ୍ୟାଞ୍ଚଳ ଦ୍ୱାରା ବିଚ୍ଛିନ୍ନ ଏହି ଉଚ୍ଚଭୂମି ଅଞ୍ଚଳର ସ୍ୱାଧୀନ ପ୍ରଶାସନିକ ପରିଚାଳନା ପାଇଁ ଦାବି କରାଯାଇଛି। |- | '''[[ରାଇରଙ୍ଗପୁର]]''' | ବାମନଘାଟୀ ଉପଖଣ୍ଡ (ରାଇରଙ୍ଗପୁର ପୌ), କୁସୁମୀ, ବହଳଦା, ବାଦାମପାହାଡ଼, ବିଶୋଇ, ତିରିଂ ଏବଂ ବିଜାତଳା ବ୍ଲକ। | ସମୃଦ୍ଧ ଲୌହ-ଖଣିଜ ସମ୍ପଦ ଏବଂ ବାରିପଦା ଠାରୁ ଅତ୍ୟଧିକ ଦୂରତା ଯୋଗୁଁ ଏହି ପ୍ରମୁଖ ଶିଳ୍ପାଞ୍ଚଳକୁ ଜିଲ୍ଲା ମାନ୍ୟତା ଦେବାକୁ ଦାବି ହେଉଛି। |- ! colspan="3" style="background-color:#D5E8F5; text-align:center; font-size:110%;" | [[ରାୟଗଡ଼ା ଜିଲ୍ଲା|ରାୟଗଡ଼ା]] ଜିଲ୍ଲାରୁ ପ୍ରସ୍ତାବିତ |- | '''[[ଗୁଣୁପୁର]]''' | ଗୁଣୁପୁର ଉପଖଣ୍ଡ, ଗୁଣୁପୁର (ପୌ), ଗୁଡାରି (ଏନଏସି), ରାମନାଗୁଡ଼ା, ପଦ୍ମପୁର ଏବଂ ଚନ୍ଦ୍ରପୁର ବ୍ଲକ। | ଆନ୍ଧ୍ରପ୍ରଦେଶ ସୀମାନ୍ତବର୍ତ୍ତୀ ଏହି ସ୍ଥାନରେ ଉନ୍ନତ ସ୍ୱାସ୍ଥ୍ୟ ସେବା ଏବଂ ସୀମାନ୍ତ ଅଞ୍ଚଳର ଦକ୍ଷ ପରିଚାଳନା ପାଇଁ ଦାବି ରହିଛି। |- ! colspan="3" style="background-color:#D5E8F5; text-align:center; font-size:110%;" | [[ସମ୍ବଲପୁର ଜିଲ୍ଲା|ସମ୍ବଲପୁର]] ଜିଲ୍ଲାରୁ ପ୍ରସ୍ତାବିତ |- | '''କୁଚିଣ୍ଡା''' | ସମ୍ବଲପୁରର ଉତ୍ତରାଞ୍ଚଳକୁ ନେଇ ଗଠିତ କୁଚିଣ୍ଡା ଉପଖଣ୍ଡ (କୁଚିଣ୍ଡା ଏନଏସି), ବାମରା ଏବଂ ଜମନକିରା ବ୍ଲକ। | ସମ୍ବଲପୁର ମୁଖ୍ୟ ମହକୁମା ଠାରୁ ଦୂରତା ଏବଂ ଘଞ୍ଚ ଜଙ୍ଗଲ ଆଚ୍ଛାଦିତ ଅଞ୍ଚଳରେ ସରକାରୀ ଯୋଜନାର ସଫଳ ପହଞ୍ଚ ନିମନ୍ତେ ଏହା ଆବଶ୍ୟକ। |- ! colspan="3" style="background-color:#D5E8F5; text-align:center; font-size:110%;" | [[ସୁନ୍ଦରଗଡ଼ ଜିଲ୍ଲା|ସୁନ୍ଦରଗଡ଼]] ଜିଲ୍ଲାରୁ ପ୍ରସ୍ତାବିତ |- | '''ବଣାଇ''' | ବଣାଇ ଉପଖଣ୍ଡ (ବଣାଇଗଡ଼, ଗୁରୁଣ୍ଡିଆ, ଲହୁଣୀପଡ଼ା, କୋଇଡ଼ା ବ୍ଲକ)। | ଏକ ବିଶାଳ ପରିବେଶ-ସମ୍ବେଦନଶୀଳ ଖଣି ଅଞ୍ଚଳକୁ ସୁପରିଚାଳନା କରିବା ଏବଂ ଆଦିବାସୀ ଜନତାଙ୍କ ପାଇଁ ସିଧାସଳଖ ପୁଞ୍ଜିନିବେଶ ଲକ୍ଷ୍ୟରେ। |- | '''[[ରାଉରକେଲା]]''' (ବେଦବ୍ୟାସ) | ପାନପୋଷ ଉପଖଣ୍ଡ, ରାଉରକେଲା ମହାନଗର ନିଗମ, ରାଜଗାଙ୍ଗପୁର (ପୌ), କୁଆରମୁଣ୍ଡା, ବିଶ୍ରା ଏବଂ ଲାଠିକଟା ବ୍ଲକ। | ସୁନ୍ଦରଗଡ଼ର ଗ୍ରାମାଞ୍ଚଳଠାରୁ ପୃଥକ୍ କରି ରାଉରକେଲାର ବୃହତ ସହରୀକରଣ ଏବଂ ଶିଳ୍ପ ଭିତ୍ତିଭୂମିକୁ ସ୍ୱତନ୍ତ୍ର ପରିଚାଳନା କରିବା ଦାବିର ମୂଳ ଲକ୍ଷ୍ୟ। |} '''ଉତ୍ସ ସୂଚୀ:''' * "Received proposals for creation of 31 new dists, 66 sub-divisions: Minister", Indian Express (20 Feb 2026). * "New district demands", IndiaTimes. * "Odisha govt has received proposals for formation of 28 new districts: Minister", ThePrint (07 Feb 2024). * "Odisha government received proposals for 25 more districts in state", The New Indian Express (29 Sep 2023). == ଆଧାର == === ଆଧାର === {{reflist}} * [http://www.orissa.gov.in ଓଡ଼ିଶା ରାଜ୍ୟର ସରକାରୀ ପୃଷ୍ଠା] * ଓଡ଼ିଶା ପ୍ରଶାସନିକ ବିଭାଗ * [http://www.censusindia.gov.in/2011-prov-results/data_files/orissa/Data%20Sheet-%20Orissa-Provisional.pdf ଜନଗଣନା ୨୦୧୧: ଓଡ଼ିଶା: ଅସ୍ଥାୟୀ ଜନସଂଖ୍ୟା ସମୁଦାୟ] == ଆହୁରି ଦେଖନ୍ତୁ == * [[ଓଡ଼ିଶାର ତହସିଲ ସମୂହର ତାଲିକା]] * [[ଭାରତର ରାଜ୍ୟ ଓ କେନ୍ଦ୍ରଶାସିତ ଅଞ୍ଚଳମାନଙ୍କର ତାଲିକା]] == ବାହାର ଲିଙ୍କ == * [https://odisha.gov.in/ ଓଡ଼ିଶା ସରକାରଙ୍କ ସରକାରୀ ପୋର୍ଟାଲ୍] * [https://www.censusindia.gov.in/ ଭାରତୀୟ ଜନଗଣନା ସରକାରୀ ୱେବସାଇଟ୍] {{ଓଡ଼ିଶା}} {{ଭାରତର ପ୍ରଶାସନିକ ବିଭାଜନ}} [[ଶ୍ରେଣୀ:ଓଡ଼ିଶାର ଜିଲ୍ଲା|*]] [[ଶ୍ରେଣୀ:ଓଡ଼ିଶା ସମ୍ବନ୍ଧୀୟ ତାଲିକା]] [[ଶ୍ରେଣୀ:ଭାରତର ଜିଲ୍ଲାମାନଙ୍କର ତାଲିକା]] 5aoogus884yitme4837cgyzngejubb8 595935 595934 2026-06-03T12:14:48Z ~2026-32953-67 42313 /* ପ୍ରଶାସନ ଓ ପରିଚାଳନା */ 595935 wikitext text/x-wiki {{Short description|ଓଡ଼ିଶାର ପ୍ରଶାସନିକ ଜିଲ୍ଲାଗୁଡ଼ିକର ତାଲିକା}} {{Use Indian English|date=August 2016}} {{Use dmy dates|date=August 2016}} {{Infobox subdivision type | name = ଓଡ଼ିଶାର ଜିଲ୍ଲା ସମୂହ | map = Odisha districts map.svg | caption = ଓଡ଼ିଶାର ରାଜନୈତିକ ମାନଚିତ୍ର | category = [[ଓଡ଼ିଶାର ଜିଲ୍ଲାମାନଙ୍କର ତାଲିକା|ଜିଲ୍ଲା]] | territory = [[ଓଡ଼ିଶା]] | start_date = | current_number = ୩୦ ଗୋଟି ଜିଲ୍ଲା | number_date = | population_range = [[ଦେବଗଡ଼ ଜିଲ୍ଲା|ଦେବଗଡ଼]] – ୩,୧୨,୫୨୦ (ସର୍ବନିମ୍ନ);<br />[[ଗଞ୍ଜାମ ଜିଲ୍ଲା|ଗଞ୍ଜାମ]] – ୩୫,୨୯,୦୩୧ (ସର୍ବାଧିକ) | area_range = [[ମୟୂରଭଞ୍ଜ ଜିଲ୍ଲା|ମୟୂରଭଞ୍ଜ]] – {{Convert|10418|km2|sqmi|abbr=on}} (ବୃହତ୍ତମ);<br />[[ଜଗତସିଂହପୁର ଜିଲ୍ଲା|ଜଗତସିଂହପୁର]] – {{Convert|1759|km2|sqmi|abbr=on}} (କ୍ଷୁଦ୍ରତମ) | government = [[ଓଡ଼ିଶା ସରକାର]] | subdivision = [[ଓଡ଼ିଶାର ତହସିଲ ସମୂହର ତାଲିକା|ଉପଖଣ୍ଡ, ତହସିଲ ଏବଂ ବ୍ଲକ]] }} {{prettyurl|Districts of Odisha}} ଭାରତର ପୂର୍ବ ଉପକୂଳରେ ଅବସ୍ଥିତ [[ଓଡ଼ିଶା]] ରାଜ୍ୟକୁ ପ୍ରଶାସନିକ ସୁବିଧା ଏବଂ ସୁପରିଚାଳନା ଦୃଷ୍ଟିରୁ ସର୍ବମୋଟ '''୩୦ ଗୋଟି ଭୌଗୋଳିକ ପ୍ରଶାସନିକ ଏକକ''' ବା '''ଜିଲ୍ଲା'''ରେ ବିଭକ୍ତ କରାଯାଇଛି ।<ref name=":0">{{cite web|title=Districts of Odisha|url=http://orissa.gov.in/portal/dist.asp|work=Official Portal|publisher=Government of Odisha|access-date=4 January 2013|location=Bhubaneswar}}</ref> ପ୍ରଶାସନିକ ବିକେନ୍ଦ୍ରୀକରଣ ଏବଂ ଶୃଙ୍ଖଳିତ ଶାସନ ପାଇଁ ଏହି ୩୦ଟି ଜିଲ୍ଲାକୁ ୩ଟି ପୃଥକ ରାଜସ୍ୱ ଖଣ୍ଡ (Revenue Divisions) ଅଧୀନରେ ରଖାଯାଇଛି । ସେହି ଖଣ୍ଡଗୁଡ଼ିକ ହେଲା: କେନ୍ଦ୍ରାଞ୍ଚଳ (ସଦର ମହକୁମା: [[କଟକ]]), ଉତ୍ତରାଞ୍ଚଳ (ସଦର ମହକୁମା: [[ସମ୍ବଲପୁର]]) ଏବଂ ଦକ୍ଷିଣାଞ୍ଚଳ (ସଦର ମହକୁମା: [[ବ୍ରହ୍ମପୁର]]) । ପ୍ରତ୍ୟେକ ରାଜସ୍ୱ ଖଣ୍ଡ ଅଧୀନରେ ୧୦ଟି ଲେଖାଏଁ ଜିଲ୍ଲା ରହିଛି ଏବଂ ଏହାର ପ୍ରଶାସନିକ ମୁଖ୍ୟ ଭାବରେ ଜଣେ ରାଜସ୍ୱ ଖଣ୍ଡାଧିକାରୀ ବା ଆର.ଡି.ସି. କାର୍ଯ୍ୟ କରନ୍ତି, ଯିଏକି ଭାରତୀୟ ପ୍ରଶାସନିକ ସେବା (IAS) ର ଜଣେ ବରିଷ୍ଠ ଅଧିକାରୀ ଅଟନ୍ତି । ରାଜ୍ୟ ସଚିବାଳୟ ଏବଂ ଜିଲ୍ଲା ପ୍ରଶାସନ ମଧ୍ୟରେ ସମନ୍ୱୟ ରକ୍ଷା କରିବା ହେଉଛି ଆର.ଡି.ସି. ଙ୍କର ମୁଖ୍ୟ କାର୍ଯ୍ୟ । ପ୍ରତ୍ୟେକ ଜିଲ୍ଲାର ଶାସନଭାର ଜଣେ ଜିଲ୍ଲାପାଳ ତଥା ଜିଲ୍ଲା ଦଣ୍ଡାଧିକାରୀଙ୍କ ଉପରେ ନ୍ୟସ୍ତ ଥାଏ । ଜିଲ୍ଲାରେ ରାଜସ୍ୱ ଆଦାୟ ଏବଂ ଆଇନଶୃଙ୍ଖଳା ରକ୍ଷା କରିବା ତାଙ୍କର ପ୍ରାଥମିକ ଦାୟିତ୍ୱ । ପ୍ରତ୍ୟେକ ଜିଲ୍ଲାକୁ ପୁଣି ସ୍ଥାନୀୟ ପ୍ରଶାସନିକ ସୁବିଧା ପାଇଁ କେତେକ ଉପଖଣ୍ଡ (Sub-division) ରେ ବିଭକ୍ତ କରାଯାଇଛି, ଯାହାର ଦାୟିତ୍ୱ ଜଣେ ଉପଜିଲ୍ଲାପାଳ ତୁଲାଇଥାନ୍ତି । ଉପଖଣ୍ଡଗୁଡ଼ିକ ଅଧୀନରେ ଏକାଧିକ ତହସିଲ ଏବଂ ବ୍ଲକ ରହିଥାଏ । ତହସିଲର ଦାୟିତ୍ୱରେ ଜଣେ ତହସିଲଦାର ରହିଥାନ୍ତି । ବର୍ତ୍ତମାନ ସୁଦ୍ଧା ଓଡ଼ିଶାରେ ସମୁଦାୟ ୩ଟି ରାଜସ୍ୱ ଖଣ୍ଡ, ୩୦ଟି ଜିଲ୍ଲା, ୫୮ଟି ଉପଖଣ୍ଡ, ୩୧୭ଟି ତହସିଲ ଏବଂ ୩୧୪ଟି ପଞ୍ଚାୟତ ସମିତି ରହିଛି ।<ref>{{Cite web |url=http://orissa.gov.in/e-magazine/orissaannualreference/OR-Annual-2009/pdf/587-593.pdf |title=List of Districts |access-date=13 January 2012}}</ref> ==ଜିଲ୍ଲା ସମୂହ== ନିମ୍ନଲିଖିତ ସାରଣୀରେ ଓଡ଼ିଶାର ସମସ୍ତ ୩୦ଟି ଜିଲ୍ଲାର ମାନଚିତ୍ର, ସଦର ମହକୁମା, ଆୟତନ, ଜନସଂଖ୍ୟା (୨୦୧୧ ଜନଗଣନା), ସାକ୍ଷରତା ହାର, ପଞ୍ଚାୟତ ସମିତି ଏବଂ ଗ୍ରାମ ପଞ୍ଚାୟତର ସବିଶେଷ ବିବରଣୀ ପ୍ରଦାନ କରାଯାଇଛି: {| class="wikitable sortable" style="width:100%; border-collapse:collapse; text-align:center; font-family: sans-serif;" |- style="background-color:#2C3E50; color:white; font-size: 1.05em;" ! scope="col" | ମାନଚିତ୍ର ! scope="col" | ଜିଲ୍ଲା ! scope="col" | ସଦର ମହକୁମା ! scope="col" | ଆୟତନ (କି.ମି.^୨) ! scope="col" | ଜନସଂଖ୍ୟା ! scope="col" | ସାକ୍ଷରତା ହାର ! scope="col" | ବ୍ଲକ ସଂଖ୍ୟା ! scope="col" | ଗ୍ରାମ ପଞ୍ଚାୟତ ! scope="col" | ଆର.ଟି.ଓ |- style="background-color:#FDEEED;" | [[File:Angul in Odisha (India).svg|60px]] || '''[[ଅନୁଗୋଳ ଜିଲ୍ଲା|ଅନୁଗୋଳ]]''' || [[ଅନୁଗୁଳ|ଅନୁଗୋଳ]] || ୬,୩୭୫ || ୧୭,୯୬,୦୮୮ || ୭୭.୫୩% || ୦୮ || ୨୨୫ || OD-19 |- style="background-color:#FDF4ED;" | [[File:Cuttack in Odisha (India).svg|60px]] || '''[[କଟକ ଜିଲ୍ଲା|କଟକ]]''' || [[କଟକ]] || ୩,୯୩୨ || ୩୭,୦୦,୫୦୩ || ୮୫.୫୦% || ୧୪ || ୩୭୩ || OD-05 |- style="background-color:#FDF8ED;" | [[File:Kalahandi in Odisha (India).svg|60px]] || '''[[କଳାହାଣ୍ଡି ଜିଲ୍ଲା|କଳାହାଣ୍ଡି]]''' || [[ଭବାନିପାଟଣା]] || ୭,୯୨୦ || ୨୨,୨୩,୩୮୬ || ୫୯.୨୨% || ୧୩ || ୩୧୦ || OD-08 |- style="background-color:#FBFDED;" | [[File:Kandhamal in Odisha (India).svg|60px]] || '''[[କନ୍ଧମାଳ ଜିଲ୍ଲା|କନ୍ଧମାଳ]]''' || [[ଫୁଲବାଣୀ]] || ୮,୦୨୧ || ୧୦,୩୩,୬୮୬ || ୬୪.୧୩% || ୧୨ || ୧୫୩ || OD-12 |- style="background-color:#F4FDED;" | [[File:Kendujhar in Odisha (India).svg|60px]] || '''[[କେନ୍ଦୁଝର ଜିଲ୍ଲା|କେନ୍ଦୁଝର]]''' || [[କେନ୍ଦୁଝର]] || ୮,୩୦୩ || ୨୫,୪୦,୪୪୪ || ୬୮.୨୪% || ୧୩ || ୨୯୭ || OD-09 |- style="background-color:#EEFDED;" | [[File:Kendrapara in Odisha (India).svg|60px]] || '''[[କେନ୍ଦ୍ରାପଡ଼ା ଜିଲ୍ଲା|କେନ୍ଦ୍ରାପଡ଼ା]]''' || [[କେନ୍ଦ୍ରାପଡ଼ା]] || ୨,୬୪୪ || ୨୦,୩୦,୯୧୦ || ୮୫.୧୫% || ୦୯ || ୨୪୯ || OD-29 |- style="background-color:#EEFDF4;" | [[File:Koraput in Odisha (India).svg|60px]] || '''[[କୋରାପୁଟ ଜିଲ୍ଲା|କୋରାପୁଟ]]''' || [[କୋରାପୁଟ]] || ୮,୮୦୭ || ୧୯,୪୫,୩୦୩ || ୪୯.୨୧% || ୧୪ || ୨୪୦ || OD-10 |- style="background-color:#EEFDF9;" | [[File:Khordha in Odisha (India).svg|60px]] || '''[[ଖୋର୍ଦ୍ଧା ଜିଲ୍ଲା|ଖୋର୍ଦ୍ଧା]]''' || [[ଖୋର୍ଦ୍ଧା]] || ୨,୮୧୩ || ୩୧,୭୪,୮୫୯ || ୮୬.୮୮% || ୧୦ || ୧୯୦ || OD-02 / 33 |- style="background-color:#EEFAFD;" | [[File:Gajapati in Odisha (India).svg|60px]] || '''[[ଗଜପତି ଜିଲ୍ଲା|ଗଜପତି]]''' || [[ପାରଳାଖେମୁଣ୍ଡି]] || ୩,୮୫୦ || ୮,୧୪,୭୨୨ || ୫୩.୪୯% || ୦୭ || ୧୪୯ || OD-20 |- style="background-color:#EEF4FD;" | [[File:Ganjam in Odisha (India).svg|60px]] || '''[[ଗଞ୍ଜାମ ଜିଲ୍ଲା|ଗଞ୍ଜାମ]]''' || [[ଛତ୍ରପୁର]] || ୮,୦୭୧ || ୪୯,୭୫,୯୩୪ || ୭୧.୦୯% || ୨୨ || ୫୦୩ || OD-07 / 32 |- style="background-color:#EEEEFD;" | [[File:Jagatsinghpur in Odisha (India).svg|60px]] || '''[[ଜଗତସିଂହପୁର ଜିଲ୍ଲା|ଜଗତସିଂହପୁର]]''' || [[ଜଗତସିଂହପୁର]] || ୧,୭୫୯ || ୧୬,୦୩,୧୩୦ || ୮୬.୫୯% || ୦୮ || ୧୯୪ || OD-21 |- style="background-color:#F4EEFD;" | [[File:Jharsuguda in Odisha (India).svg|60px]] || '''[[ଝାରସୁଗୁଡ଼ା ଜିଲ୍ଲା|ଝାରସୁଗୁଡ଼ା]]''' || [[ଝାରସୁଗୁଡ଼ା]] || ୨,୦୮୧ || ୮,୧୭,୧୦୩ || ୭୮.୮୬% || ୦୫ || ୭୮ || OD-23 |- style="background-color:#F9EEFD;" | [[File:Dhenkanal in Odisha (India).svg|60px]] || '''[[ଢେଙ୍କାନାଳ ଜିଲ୍ଲା|ଢେଙ୍କାନାଳ]]''' || [[ଢେଙ୍କାନାଳ]] || ୪,୪୫୨ || ୧୬,୮୧,୮୬୪ || ୭୮.୭୬% || ୦୮ || ୨୧୨ || OD-06 |- style="background-color:#FDEEF8;" | [[File:Debagarh in Odisha (India).svg|60px]] || '''[[ଦେବଗଡ଼ ଜିଲ୍ଲା|ଦେବଗଡ଼]]''' || [[ଦେବଗଡ଼]] || ୨,୭୮୨ || ୪,୪୦,୬୫୪ || ୭୨.୫୭% || ୦୩ || ୭୦ || OD-28 |- style="background-color:#FDEEF3;" | [[File:Nabarangpur in Odisha (India).svg|60px]] || '''[[ନବରଙ୍ଗପୁର ଜିଲ୍ଲା|ନବରଙ୍ଗପୁର]]''' || [[ନବରଙ୍ଗପୁର]] || ୫,୨୯୪ || ୧୭,୨୧,୫୩୪ || ୪୬.୪୩% || ୧୦ || ୧୬୯ || OD-24 |- style="background-color:#FDF0ED;" | [[File:Nayagarh in Odisha (India).svg|60px]] || '''[[ନୟାଗଡ଼ ଜିଲ୍ଲା|ନୟାଗଡ଼]]''' || [[ନୟାଗଡ଼]] || ୩,୮୯୦ || ୧୩,୫୭,୫୩୩ || ୮୦.୪୨% || ୦୮ || ୧୯୪ || OD-25 |- style="background-color:#FDF3EC;" | [[File:Nuapada in Odisha (India).svg|60px]] || '''[[ନୂଆପଡ଼ା ଜିଲ୍ଲା|ନୂଆପଡ଼ା]]''' || [[ନୂଆପଡ଼ା]] || ୩,୮୫୨ || ୮,୬୦,୬୩୯ || ୫୭.୩୫% || ୦୫ || ୧୩୧ || OD-26 |- style="background-color:#FDF7EB;" | [[File:Puri in Odisha (India).svg|60px]] || '''[[ପୁରୀ ଜିଲ୍ଲା|ପୁରୀ]]''' || [[ପୁରୀ]] || ୩,୦୫୧ || ୨୩,୯୫,୨୧୦ || ୮୪.୬୭% || ୧୧ || ୨୬୮ || OD-13 |- style="background-color:#FAFDEB;" | [[File:Bargarh in Odisha (India).svg|60px]] || '''[[ବରଗଡ଼ ଜିଲ୍ଲା|ବରଗଡ଼]]''' || [[ବରଗଡ଼]] || ୫,୮୩୭ || ୨୦,୮୮,୬୩୨ || ୭୪.୬୨% || ୧୨ || ୨୪୮ || OD-17 |- style="background-color:#F1FDEB;" | [[File:Balangir in Odisha (India).svg|60px]] || '''[[ବଲାଙ୍ଗୀର ଜିଲ୍ଲା|ବଲାଙ୍ଗୀର]]''' || [[ବଲାଙ୍ଗୀର]] || ୬,୫୭୫ || ୨୩,୨୫,୦୮୬ || ୬୪.୭୨% || ୧୪ || ୨୮୫ || OD-03 |- style="background-color:#EBFDEE;" | [[File:Balasore in Odisha (India).svg|60px]] || '''[[ବାଲେଶ୍ୱର ଜିଲ୍ଲା|ବାଲେଶ୍ୱର]]''' || [[ବାଲେଶ୍ୱର]] || ୩,୬୩୪ || ୩୨,୭୧,୯୪୬ || ୭୯.୭୯% || ୧୨ || ୩୬୦ || OD-01 |- style="background-color:#EBFDF5;" | [[File:Boudh in Odisha (India).svg|60px]] || '''[[ବୌଦ୍ଧ ଜିଲ୍ଲା|ବୌଦ୍ଧ]]''' || [[ବୌଦ୍ଧ]] || ୩,୪୪୪ || ୬,୨୨,୦୩୯ || ୭୧.୬୧% || ୦୩ || ୬୯ || OD-27 |- style="background-color:#EBFDFB;" | [[File:Bhadrak in Odisha (India).svg|60px]] || '''[[ଭଦ୍ରକ ଜିଲ୍ଲା|ଭଦ୍ରକ]]''' || [[ଭଦ୍ରକ]] || ୨,୫୦୫ || ୨୧,୨୩,୯୩୬ || ୮୨.୭୮% || ୦୭ || ୨୧୮ || OD-22 |- style="background-color:#EBF6FD;" | [[File:Mayurbhanj in Odisha (India).svg|60px]] || '''[[ମୟୂରଭଞ୍ଜ ଜିଲ୍ଲା|ମୟୂରଭଞ୍ଜ]]''' || [[ବାରିପଦା]] || ୧୦,୪୧୮ || ୩୫,୫୨,୮୩୧ || ୬୩.୧୭% || ୨୬ || ୪୦୪ || OD-11 |- style="background-color:#EBEFFD;" | [[File:Malkangiri in Odisha (India).svg|60px]] || '''[[ମାଲକାନଗିରି ଜିଲ୍ଲା|ମାଲକାନଗିରି]]''' || [[ମାଲକାନଗିରି]] || ୫,୭୯୧ || ୮,୬୪,୬୦୧ || ୪୮.୫୪% || ୦୭ || ୧୧୧ || OD-30 |- style="background-color:#EFEBFD;" | [[File:Jajpur in Odisha (India).svg|60px]] || '''[[ଯାଜପୁର ଜିଲ୍ଲା|ଯାଜପୁର]]''' || [[ଯାଜପୁର]] || ୨,୮୮୮ || ୨୫,୭୬,୩୪୧ || ୮୦.୧୩% || ୧୦ || ୩୧୧ || OD-34 |- style="background-color:#F6EBFD;" | [[File:Rayagada in Odisha (India).svg|60px]] || '''[[ରାୟଗଡ଼ା ଜିଲ୍ଲା|ରାୟଗଡ଼ା]]''' || [[ରାୟଗଡ଼ା]] || ୭,୦୭୪ || ୧୩,୬୪,୭୫୫ || ୪୯.୭୬% || ୧୧ || ୧୮୦ || OD-18 |- style="background-color:#FDEBF8;" | [[File:Sambalpur in Odisha (India).svg|60px]] || '''[[ସମ୍ବଲପୁର ଜିଲ୍ଲା|ସମ୍ବଲପୁର]]''' || [[ସମ୍ବଲପୁର]] || ୬,୭୦୨ || ୧୪,୬୭,୯୫୦ || ୭୬.୨୨% || ୦୯ || ୧୩୮ || OD-15 |- style="background-color:#FDEBF1;" | [[File:Subarnapur in Odisha (India).svg|60px]] || '''[[ସୋନପୁର ଜିଲ୍ଲା|ସୁବର୍ଣ୍ଣପୁର]]''' || [[ସୁବର୍ଣ୍ଣପୁର]] || ୨,୨୮୫ || ୮,୬୦,୩୫୯ || ୭୪.୪୨% || ୦୬ || ୧୦୯ || OD-31 |- style="background-color:#fdebf2;" | [[File:Sundargarh in Odisha (India).svg|60px]] || '''[[ସୁନ୍ଦରଗଡ଼ ଜିଲ୍ଲା|ସୁନ୍ଦରଗଡ଼]]''' || [[ସୁନ୍ଦରଗଡ଼]] || ୯,୭୧୨ || ୨୯,୫୧,୭୪୭ || ୭୩.୩୪% || ୧୭ || ୨୬୨ || OD-14 / 16 |} == ଇତିହାସ ଓ ପୁନର୍ଗଠନ == ୧୯୩୬ ମସିହା ଅପ୍ରେଲ ୧ ତାରିଖରେ ସ୍ୱତନ୍ତ୍ର ଓଡ଼ିଶା ପ୍ରାନ୍ତ ଗଠନ ହେବାଠାରୁ ଆରମ୍ଭ କରି ଆଜି ପର୍ଯ୍ୟନ୍ତ ରାଜ୍ୟର ପ୍ରଶାସନିକ ମାନଚିତ୍ରରେ ଅନେକ ପରିବର୍ତ୍ତନ ହୋଇଛି । ପ୍ରଶାସନିକ ବିକେନ୍ଦ୍ରୀକରଣ ଏବଂ ସାଧାରଣ ଲୋକଙ୍କ ନିକଟରେ ସରକାରୀ ସେବା ଦ୍ରୁତ ଗତିରେ ପହଞ୍ଚାଇବା ଉଦ୍ଦେଶ୍ୟରେ ବିଭିନ୍ନ ସମୟରେ ଜିଲ୍ଲାଗୁଡ଼ିକର ପୁନର୍ଗଠନ କରାଯାଇଛି । === ଐତିହାସିକ ପୁନର୍ଗଠନ କ୍ରମ === ନିମ୍ନଲିଖିତ ସାରଣୀରେ ଓଡ଼ିଶାର ଜିଲ୍ଲା ଗଠନର ଐତିହାସିକ କ୍ରମବିକାଶକୁ ଦର୍ଶାଯାଇଛି: {| class="wikitable" style="width:100%; border-collapse:collapse; text-align:center; font-family: sans-serif; margin-bottom: 20px;" |- style="background-color:#4A90E2; color:white; font-size: 1.1em;" ! scope="col" style="width:20%;" | ସମୟକାଳ / ମସିହା ! scope="col" style="width:20%;" | ମୋଟ ଜିଲ୍ଲା ସଂଖ୍ୟା ! scope="col" style="width:60%;" | ସବିଶେଷ ବିବରଣୀ ଓ କାରଣ |- style="background-color:#F4F9FF;" | '''୧ ଅପ୍ରେଲ ୧୯୩୬''' | '''୬ ଗୋଟି''' | ସ୍ୱତନ୍ତ୍ର ଓଡ଼ିଶା ପ୍ରାନ୍ତ ଗଠନ ସମୟରେ କେବଳ ୬ଟି ଜିଲ୍ଲା ଥିଲା । ସେଗୁଡ଼ିକ ହେଲା: କଟକ, ପୁରୀ, ବାଲେଶ୍ୱର, ସମ୍ବଲପୁର, କୋରାପୁଟ ଏବଂ ଗଞ୍ଜାମ । |- style="background-color:#EBF3FB;" | '''୧୯୪୮ – ୧୯୪୯''' | '''୧୩ ଗୋଟି''' | ଭାରତ ସ୍ୱାଧୀନ ହେବା ପରେ ଓଡ଼ିଶା ସହିତ ଆଖପାଖର ଦେଶୀୟ ଗଡ଼ଜାତ ରାଜ୍ୟଗୁଡ଼ିକର ମିଶ୍ରଣ ଘଟିଥିଲା, ଯାହା ଫଳରେ ନୂତନ ୭ଟି ଜିଲ୍ଲା ସୃଷ୍ଟି ହୋଇଥିଲା । |- style="background-color:#F4F9FF;" | '''୧୯୯୨ – ୧୯୯୩''' | '''୩୦ ଗୋଟି''' | ତତ୍କାଳୀନ ମୁଖ୍ୟମନ୍ତ୍ରୀ [[ବିଜୁ ପଟ୍ଟନାୟକ]]ଙ୍କ ସରକାର ଅମଳରେ ପୁରୁଣା ୧୩ଟି ବୃହତ୍ ଜିଲ୍ଲାକୁ ବିଭାଜନ କରି ୩୦ ଗୋଟି ଜିଲ୍ଲାରେ ପରିଣତ କରାଯାଇଥିଲା । |} === ବର୍ତ୍ତମାନର ପ୍ରଶାସନିକ ରୂପରେଖ === ଶାସନ ବ୍ୟବସ୍ଥାକୁ ସୁଚାରୁରୂପେ ପରିଚାଳନା କରିବା ପାଇଁ ରାଜ୍ୟକୁ ବିଭିନ୍ନ ପ୍ରଶାସନିକ ଏକକରେ ବିଭକ୍ତ କରାଯାଇଛି: {| class="wikitable" style="width:80%; border-collapse:collapse; text-align:center; font-family: sans-serif; margin: 0 auto 20px auto;" |- style="background-color:#50C878; color:white; font-size: 1.1em;" ! scope="col" | ପ୍ରଶାସନିକ ଏକକ ! scope="col" | ସର୍ବମୋଟ ସଂଖ୍ୟା |- style="background-color:#F4FFF8;" | '''ରାଜସ୍ୱ ଖଣ୍ଡ''' | ୩ |- style="background-color:#E9F9EE;" | '''ଜିଲ୍ଲା''' | ୩୦ |- style="background-color:#F4FFF8;" | '''ଉପଖଣ୍ଡ''' | ୫୮ |- style="background-color:#E9F9EE;" | '''ତହସିଲ''' | ୩୧୭ |- style="background-color:#F4FFF8;" | '''ପଞ୍ଚାୟତ ସମିତି / ବ୍ଲକ''' | ୩୧୪ |} === ଭୌଗୋଳିକ ଏବଂ ଜନସାଂଖ୍ୟିକ ବିଶେଷତ୍ୱ === ଆୟତନ ଏବଂ ଜନସଂଖ୍ୟା ଦୃଷ୍ଟିରୁ ଓଡ଼ିଶାର ଜିଲ୍ଲାଗୁଡ଼ିକ ମଧ୍ୟରେ ଥିବା ତାରତମ୍ୟ ନିମ୍ନରେ ପ୍ରଦତ୍ତ କରାଗଲା: {| class="wikitable" style="width:100%; border-collapse:collapse; text-align:center; font-family: sans-serif;" |- style="background-color:#E67E22; color:white; font-size: 1.1em;" ! scope="col" style="width:25%;" | ବର୍ଗ ! scope="col" style="width:25%;" | ବୃହତ୍ତମ ଜିଲ୍ଲା ! scope="col" style="width:25%;" | କ୍ଷୁଦ୍ରତମ ଜିଲ୍ଲା ! scope="col" style="width:25%;" | ସୂଚନା |- style="background-color:#FFF8F0;" | '''ଭୌଗୋଳିକ ଆୟତନ ଦୃଷ୍ଟିରୁ''' | '''[[ମୟୂରଭଞ୍ଜ ଜିଲ୍ଲା|ମୟୂରଭଞ୍ଜ]]'''<br /><small>(୧୦,୪୧୮ ବର୍ଗ କି.ମି.)</small> | '''[[ଜଗତସିଂହପୁର ଜିଲ୍ଲା|ଜଗତସିଂହପୁର]]'''<br /><small>(୧,୭୫୯ ବର୍ଗ କି.ମି.)</small> | ଆୟତନ ଆଧାରରେ ରାଜ୍ୟର ଭୌଗୋଳିକ ବିସ୍ତାର । |- style="background-color:#FEF2E4;" | '''ଜନସଂଖ୍ୟା ଦୃଷ୍ଟିରୁ''' | '''[[ଗଞ୍ଜାମ ଜିଲ୍ଲା|ଗଞ୍ଜାମ]]'''<br /><small>(ସର୍ବାଧିକ ଜନବହୁଳ)</small> | '''[[ଦେବଗଡ଼ ଜିଲ୍ଲା|ଦେବଗଡ଼]]'''<br /><small>(ସର୍ବନିମ୍ନ ଜନସଂଖ୍ୟା)</small> | ୨୦୧୧ ଜନଗଣନା ତଥ୍ୟ ଉପରେ ଆଧାରିତ । |} ନିମ୍ନଲିଖିତ ସାରଣୀରେ ଓଡ଼ିଶାର ସମସ୍ତ ୩୦ଟି ଜିଲ୍ଲାର ଭୌଗୋଳିକ ଏବଂ ପ୍ରଶାସନିକ ତଥ୍ୟ ସବିଶେଷ ଭାବେ ପ୍ରଦାନ କରାଯାଇଛି: == ରାଜସ୍ୱ ଖଣ୍ଡ ଅନୁଯାୟୀ ଜିଲ୍ଲାଗୁଡ଼ିକର ତାଲିକା == [[File:Odisha districts map.svg|thumb|400x400px|ଓଡ଼ିଶାର ଜିଲ୍ଲା ମାନଚିତ୍ର । <br />{{Legend|darkblue|ଉତ୍ତରାଞ୍ଚଳ ରାଜସ୍ୱ ଖଣ୍ଡ}} {{Legend|gold|କେନ୍ଦ୍ରାଞ୍ଚଳ ରାଜସ୍ୱ ଖଣ୍ଡ}} {{Legend|maroon|ଦକ୍ଷିଣାଞ୍ଚଳ ରାଜସ୍ୱ ଖଣ୍ଡ}}]] ପ୍ରଶାସନିକ ସୁବିଧା ତଥା ଶାସନ ବ୍ୟବସ୍ଥାକୁ ସୁଦୃଢ଼ କରିବା ପାଇଁ ଓଡ଼ିଶାର ୩୦ଟି ଜିଲ୍ଲାକୁ ୩ଟି ପୃଥକ '''ରାଜସ୍ୱ ଖଣ୍ଡ'''ରେ ବିଭକ୍ତ କରାଯାଇଛି । ସେଗୁଡ଼ିକ ହେଲା— କେନ୍ଦ୍ରାଞ୍ଚଳ, ଉତ୍ତରାଞ୍ଚଳ ଏବଂ ଦକ୍ଷିଣାଞ୍ଚଳ ରାଜସ୍ୱ ଖଣ୍ଡ, ଯାହାର ସଦର ମହକୁମା ଯଥାକ୍ରମେ [[କଟକ]], [[ସମ୍ବଲପୁର]] ଏବଂ [[ବ୍ରହ୍ମପୁର]]ଠାରେ ଅବସ୍ଥିତ । ପ୍ରତ୍ୟେକ ରାଜସ୍ୱ ଖଣ୍ଡ ଅଧୀନରେ ୧୦ଟି ଲେଖାଏଁ ଜିଲ୍ଲା ରହିଛି । ପ୍ରତି ରାଜସ୍ୱ ଖଣ୍ଡର ମୁଖ୍ୟ ଭାବରେ ଜଣେ '''ରାଜସ୍ୱ ଖଣ୍ଡାଧିକାରୀ''' ବା ଆର.ଡି.ସି. ଦାୟିତ୍ୱ ତୁଲାଇଥାନ୍ତି, ଯିଏକି [[:en:Indian_Administrative_Service|ଭାରତୀୟ ପ୍ରଶାସନିକ ସେବା]] (IAS) ର ଜଣେ ବରିଷ୍ଠ ପଦାଧିକାରୀ ଅଟନ୍ତି । ପ୍ରଶାସନିକ ଢାଞ୍ଚାରେ ଆର.ଡି.ସି.ଙ୍କ ସ୍ଥାନ ଜିଲ୍ଲା ପ୍ରଶାସନ ଏବଂ ରାଜ୍ୟ ସଚିବାଳୟ ମଧ୍ୟରେ ଏକ ସମନ୍ୱୟକାରୀ ସଂଯୋଜକ ଭାବରେ ରହିଥାଏ । ରାଜସ୍ୱ ଖଣ୍ଡ ଅନୁଯାୟୀ ଓଡ଼ିଶାର ୩୦ଟି ଜିଲ୍ଲାର ତାଲିକା ନିମ୍ନରେ ପ୍ରଦାନ କରାଗଲା: {| class="wikitable" style="width:100%; border-collapse:collapse; text-align:center; font-family: sans-serif;" |- ! scope="col" style="background-color:#2980B9; color:white; font-size: 1.1em; width:33%; padding: 12px;" | ଉତ୍ତରାଞ୍ଚଳ ରାଜସ୍ୱ ଖଣ୍ଡ<br /><small>(ମୁଖ୍ୟାଳୟ – ସମ୍ବଲପୁର)</small> ! scope="col" style="background-color:#F39C12; color:white; font-size: 1.1em; width:33%; padding: 12px;" | କେନ୍ଦ୍ରାଞ୍ଚଳ ରାଜସ୍ୱ ଖଣ୍ଡ<br /><small>(ମୁଖ୍ୟାଳୟ – କଟକ)</small> ! scope="col" style="background-color:#C0392B; color:white; font-size: 1.1em; width:33%; padding: 12px;" | ଦକ୍ଷିଣାଞ୍ଚଳ ରାଜସ୍ୱ ଖଣ୍ଡ<br /><small>(ମୁଖ୍ୟାଳୟ – ବ୍ରହ୍ମପୁର)</small> |- style="vertical-align: top; text-align:left; background-color:#FAFAFA; font-size: 1.05em;" | style="padding: 15px;" | * [[ଅନୁଗୋଳ ଜିଲ୍ଲା|ଅନୁଗୋଳ]] * [[କେନ୍ଦୁଝର ଜିଲ୍ଲା|କେନ୍ଦୁଝର]] * [[ଝାରସୁଗୁଡ଼ା ଜିଲ୍ଲା|ଝାରସୁଗୁଡ଼ା]] * [[ଢେଙ୍କାନାଳ ଜିଲ୍ଲା|ଢେଙ୍କାନାଳ]] * [[ଦେବଗଡ଼ ଜିଲ୍ଲା|ଦେବଗଡ଼]] * [[ବରଗଡ଼ ଜିଲ୍ଲା|ବରଗଡ଼]] * [[ବଲାଙ୍ଗୀର ଜିଲ୍ଲା|ବଲାଙ୍ଗୀର]] * [[ସମ୍ବଲପୁର ଜିଲ୍ଲା|ସମ୍ବଲପୁର]] * [[ସୁନ୍ଦରଗଡ଼ ଜିଲ୍ଲା|ସୁନ୍ଦରଗଡ଼]] * [[ସୋନପୁର ଜିଲ୍ଲା|ସୁବର୍ଣ୍ଣପୁର]] | style="padding: 15px;" | * [[କଟକ ଜିଲ୍ଲା|କଟକ]] * [[କେନ୍ଦ୍ରାପଡ଼ା ଜିଲ୍ଲା|କେନ୍ଦ୍ରାପଡ଼ା]] * [[ଖୋର୍ଦ୍ଧା ଜିଲ୍ଲା|ଖୋର୍ଦ୍ଧା]] * [[ଜଗତସିଂହପୁର ଜିଲ୍ଲା|ଜଗତସିଂହପୁର]] * [[ନୟାଗଡ଼ ଜିଲ୍ଲା|ନୟାଗଡ଼]] * [[ପୁରୀ ଜିଲ୍ଲା|ପୁରୀ]] * [[ବାଲେଶ୍ୱର ଜିଲ୍ଲା|ବାଲେଶ୍ୱର]] * [[ଭଦ୍ରକ ଜିଲ୍ଲା|ଭଦ୍ରକ]] * [[ମୟୂରଭଞ୍ଜ ଜିଲ୍ଲା|ମୟୂରଭଞ୍ଜ]] * [[ଯାଜପୁର ଜିଲ୍ଲା|ଯାଜପୁର]] | style="padding: 15px;" | * [[କନ୍ଧମାଳ ଜିଲ୍ଲା|କନ୍ଧମାଳ]] * [[କଳାହାଣ୍ଡି ଜିଲ୍ଲା|କଳାହାଣ୍ଡି]] * [[କୋରାପୁଟ ଜିଲ୍ଲା|କୋରାପୁଟ]] * [[ଗଜପତି ଜିଲ୍ଲା|ଗଜପତି]] * [[ଗଞ୍ଜାମ ଜିଲ୍ଲା|ଗଞ୍ଜାମ]] * [[ନବରଙ୍ଗପୁର ଜିଲ୍ଲା|ନବରଙ୍ଗପୁର]] * [[ନୂଆପଡ଼ା ଜିଲ୍ଲା|ନୂଆପଡ଼ା]] * [[ବୌଦ୍ଧ ଜିଲ୍ଲା|ବୌଦ୍ଧ]] * [[ମାଲକାନଗିରି ଜିଲ୍ଲା|ମାଲକାନଗିରି]] * [[ରାୟଗଡ଼ା ଜିଲ୍ଲା|ରାୟଗଡ଼ା]] |} == ପ୍ରଶାସନ ଓ ପରିଚାଳନା == ଜିଲ୍ଲାର ସର୍ବୋଚ୍ଚ ପ୍ରଶାସନିକ ଅଧିକାରୀ ଭାବରେ ଜଣେ 'ଭାରତୀୟ ପ୍ରଶାସନିକ ସେବା' (ଭା.ପ୍ର.ସେ./IAS) ଅଧିକାରୀ 'ଜିଲ୍ଲାପାଳ ତଥା ଜିଲ୍ଲା ଦଣ୍ଡାଧିକାରୀ' ରୂପେ ନିଯୁକ୍ତ ହୋଇଥାନ୍ତି। ଭୂ-ରାଜସ୍ୱ ଆଦାୟ, ସାମଗ୍ରିକ ବିକାଶ ଓ ପ୍ରଶାସନିକ ପରିଚାଳନା ତାଙ୍କର ପ୍ରାଥମିକ ଦାୟିତ୍ୱ। ସେହିପରି ଜିଲ୍ଲାରେ ଆଇନଶୃଙ୍ଖଳା ରକ୍ଷା କରିବା ନିମନ୍ତେ 'ଭାରତୀୟ ପୋଲିସ ସେବା' (ଭା.ପୋ.ସେ./IPS) ର ଜଣେ ଅଧିକାରୀ 'ଆରକ୍ଷୀ ଅଧୀକ୍ଷକ' (ଏସ.ପି.) ଭାବରେ ଦାୟିତ୍ୱ ତୁଲାଇଥାନ୍ତି। ଓଡ଼ିଶାର ୩୦ଟି ଜିଲ୍ଲାକୁ ପ୍ରଶାସନିକ ସୁବିଧା ନିମନ୍ତେ ୫୮ ଗୋଟି ଉପଖଣ୍ଡରେ (Sub-divisions) ବିଭକ୍ତ କରାଯାଇଛି। ପ୍ରତ୍ୟେକ ଉପଖଣ୍ଡର ଦାୟିତ୍ୱ ଜଣେ 'ଉପଜିଲ୍ଲାପାଳ' (Sub-Collector) ଙ୍କ ହାତରେ ନ୍ୟସ୍ତ ଥାଏ। ଏହି ଉପଖଣ୍ଡଗୁଡ଼ିକ ପୁଣି ସହରାଞ୍ଚଳ ଶାସନ ପାଇଁ ପୌରାଞ୍ଚଳ (ମହାନଗର ନିଗମ, ପୌରପାଳିକା ଏବଂ ବିଜ୍ଞାପିତ ଅଞ୍ଚଳ ପରିଷଦ ବା ଏନ.ଏ.[span_0](start_span)ସି.) ଏବଂ ଗ୍ରାମାଞ୍ଚଳ ପାଇଁ ପଞ୍ଚାୟତ ସମିତି (ବ୍ଲକ) ସ୍ତରରେ ବିଭକ୍ତ ହୋଇଥାଏ[span_0](end_span)। ୨୦୨୪ ତଥା ୨୦୨୫ ମସିହାରେ ଓଡ଼ିଶା ସରକାରଙ୍କ ଦ୍ୱାରା ନୂତନ ଏନ.ଏ.ସି. ଗଠନ ଏବଂ କେତେକ ପୁରୁଣା ଏନ.ଏ.ସି. [span_1](start_span)କୁ ପୌରପାଳିକାରେ ଉନ୍ନୀତ କରାଯିବା ଫଳରେ ରାଜ୍ୟରେ ସହରାଞ୍ଚଳ ସ୍ୱାୟତ୍ତ ଶାସନ ସଂସ୍ଥା (ULB) ଗୁଡ଼ିକର ସଂଖ୍ୟାରେ ଉଲ୍ଲେଖନୀୟ ପରିବର୍ତ୍ତନ ଘଟିଛି[span_1](end_span)। ନିକଟ ଅତୀତରେ ପୁରୀକୁ ଏକ ନୂତନ ମହାନଗର ନିଗମର ମାନ୍ୟତା ପ୍ରଦାନ କରାଯାଇଥିବା ବେଳେ କରଞ୍ଜିଆ, ବୌଦ୍ଧ, ଭଞ୍ଜନଗର, ଆସିକା, ଛତ୍ରପୁର, କବିସୂର୍ଯ୍ୟନଗର ଏବଂ ପୋଲସରାକୁ ଏନ.ଏ.ସି.[span_2](start_span)ରୁ ପୌରପାଳିକା ଭାବେ ଉନ୍ନୀତ କରାଯାଇଛି[span_2](end_span)। ନିମ୍ନଲିଖିତ ସାରଣୀରେ ଓଡ଼ିଶାର ସମସ୍ତ ୩୦ଟି ଜିଲ୍ଲାର ଉପଖଣ୍ଡ, ପୌରାଞ୍ଚଳ ଏବଂ ବ୍ଲକଗୁଡ଼ିକର ସଦ୍ୟତମ ସବିଶେଷ ବିବରଣୀ ପ୍ରଦାନ କରାଯାଇଛି: {| class="wikitable sortable" style="width:100%; border-collapse:collapse; text-align:left;" |- ! scope="col" style="background-color:#E6F2FF; width:12%;" | ଜିଲ୍ଲା ! scope="col" style="background-color:#E6F2FF; width:22%;" | ଉପଖଣ୍ଡ ସମୂହ ! scope="col" style="background-color:#E6F2FF; width:31%;" | ପୌରାଞ୍ଚଳ ସମୂହ (ULB) ! scope="col" style="background-color:#E6F2FF; width:35%;" | ବ୍ଲକ ସମୂହ |- | '''[[ଅନୁଗୋଳ ଜିଲ୍ଲା|ଅନୁଗୋଳ]]''' | ଅନୁଗୋଳ, ଆଠମଲ୍ଲିକ, ପାଲଲହଡ଼ା, ତାଳଚେର | ଅନୁଗୋଳ (ପୌ), ତାଳଚେର (ପୌ), ଆଠମଲ୍ଲିକ (ଏନଏସି), ପାଲଲହଡ଼ା (ଏନଏସି), ଛେଣ୍ଡିପଦା (ଏନଏସି) | ଅନୁଗୋଳ, ଆଠମଲ୍ଲିକ, ଛେଣ୍ଡିପଦା, କିଶୋରନଗର, ପାଲଲହଡ଼ା, ବନ୍ତଳା, କଣିହାଁ, ତାଳଚେର (ମୋଟ ୮) |- | '''[[କଟକ ଜିଲ୍ଲା|କଟକ]]''' | ଆଠଗଡ଼, ବାଙ୍କୀ, କଟକ | କଟକ (ମ.ନି), ଚୌଦ୍ୱାର (ପୌ), ଆଠଗଡ଼ (ଏନଏସି), ବାଙ୍କୀ (ଏନଏସି), ନିଆଳି (ଏନଏସି), ସାଲେପୁର (ଏନଏସି), ବଡ଼ମ୍ବା (ଏନଏସି), ନରସିଂହପୁର (ଏନଏସି) | ଆଠଗଡ଼, ବାଙ୍କୀ, ବାଙ୍କୀ-ଡମପଡ଼ା, ବାରଙ୍ଗ, କଟକ ସଦର, କଣ୍ଟାପଡ଼ା, ମାହାଙ୍ଗା, ନିଶ୍ଚିନ୍ତକୋଇଲି, ନରସିଂହପୁର, ନିଆଳି, ସାଲେପୁର, ଟାଙ୍ଗୀ-ଚୌଦ୍ୱାର, ତିଗିରିଆ, ବଡ଼ମ୍ବା (ମୋଟ ୧୪) |- | '''[[କଳାହାଣ୍ଡି ଜିଲ୍ଲା|କଳାହାଣ୍ଡି]]''' | ଭବାନିପାଟଣା, ଧର୍ମଗଡ଼ | ଭବାନିପାଟଣା (ପୌ), କେସିଙ୍ଗା (ଏନଏସି), ଧର୍ମଗଡ଼ (ଏନଏସି), ଜୁନାଗଡ଼ (ଏନଏସି), ଜୟପାଟଣା (ଏନଏସି), ନର୍ଲା (ଏନଏସି), ମଦନପୁର-ରାମପୁର (ଏନଏସି), କୋକସରା (ଏନଏସି) | ଭବାନିପାଟଣା, ଧର୍ମଗଡ଼, ଗୋଲାମୁଣ୍ଡା, ଜୁନାଗଡ଼, କଲମପୁର, କର୍ଲାମୁଣ୍ଡା, କୋକସରା, ଲାଞ୍ଜିଗଡ଼, କେସିଙ୍ଗା, ମଦନପୁର-ରାମପୁର, ନର୍ଲା, ଥୁଆମୂଳ ରାମପୁର, ଜୟପାଟଣା (ମୋଟ ୧୩) |- | '''[[କନ୍ଧମାଳ ଜିଲ୍ଲା|କନ୍ଧମାଳ]]''' | ବାଲିଗୁଡ଼ା, ଫୁଲବାଣୀ | ଫୁଲବାଣୀ (ପୌ), ଜି. ଉଦୟଗିରି (ଏନଏସି), ବାଲିଗୁଡ଼ା (ଏନଏସି), ରାଇକିଆ (ଏନଏସି) | ଫୁଲବାଣୀ, ବାଲିଗୁଡ଼ା, ଚକାପାଦ, ଦାରିଙ୍ଗବାଡ଼ି, ଜି. ଉଦୟଗିରି, ଖଜୁରିପଡ଼ା, କୋଟଗଡ଼, କେ. ନୂଆଗାଁ, ଫିରିଙ୍ଗିଆ, ରାଇକିଆ, ଟିକାବାଲି, ତୁମୁଡ଼ିବନ୍ଧ (ମୋଟ ୧୨) |- | '''[[କେନ୍ଦୁଝର ଜିଲ୍ଲା|କେନ୍ଦୁଝର]]''' | ଆନନ୍ଦପୁର, ଚମ୍ପୁଆ, କେନ୍ଦୁଝର | କେନ୍ଦୁଝରଗଡ଼ (ପୌ), ଯୋଡ଼ା (ପୌ), ଆନନ୍ଦପୁର (ପୌ), ବଡ଼ବିଲ (ପୌ), ଚମ୍ପୁଆ (ଏନଏସି) | କେନ୍ଦୁଝର ସଦର, ଆନନ୍ଦପୁର, ବାଂଶପାଳ, ଚମ୍ପୁଆ, ଘସିପୁରା, ଘଟଗାଁ, ହାଟଡିହି, ଝୁମ୍ପୁରା, ଯୋଡ଼ା, ପାଟଣା, ସାହାରପଡ଼ା, ତେଲକୋଇ, ହରିଚନ୍ଦନପୁର (ମୋଟ ୧୩) |- | '''[[କେନ୍ଦ୍ରାପଡ଼ା ଜିଲ୍ଲା|କେନ୍ଦ୍ରାପଡ଼ା]]''' | କେନ୍ଦ୍ରାପଡ଼ା | କେନ୍ଦ୍ରାପଡ଼ା (ପୌ), ପଟ୍ଟାମୁଣ୍ଡାଇ (ପୌ) | ଆଳି, ଡେରାବିଶ, ଗରଦପୁର, କେନ୍ଦ୍ରାପଡ଼ା, ମହାକାଳପଡ଼ା, ମାର୍ଶାଘାଇ, ପଟ୍ଟାମୁଣ୍ଡାଇ, ରାଜକନିକା, ରାଜନଗର (ମୋଟ ୯) |- | '''[[କୋରାପୁଟ ଜିଲ୍ଲା|କୋରାପୁଟ]]''' | ଜୟପୁର, କୋରାପୁଟ | ଜୟପୁର (ପୌ), କୋରାପୁଟ (ପୌ), ସୁନାବେଡ଼ା (ପୌ), କୋଟପାଡ଼ (ଏନଏସି), ବୋରିଗୁମ୍ମା (ଏନଏସି) | କୋରାପୁଟ, ବନ୍ଧୁଗାଁ, ଭୈରବସିଂହପୁର, ବୋରିଗୁମ୍ମା, ଦଶମନ୍ତପୁର, ଜୟପୁର, କୋଟପାଡ଼, କୁନ୍ଦ୍ରା, ଲମତାପୁଟ, ଲକ୍ଷ୍ମୀପୁର, ନନ୍ଦପୁର, ନାରାୟଣପାଟଣା, ପଟ୍ଟାଙ୍ଗି, ସେମିଳିଗୁଡ଼ା (ମୋଟ ୧୪) |- | '''[[ଖୋର୍ଦ୍ଧା ଜିଲ୍ଲା|ଖୋର୍ଦ୍ଧା]]''' | ଭୁବନେଶ୍ୱର, ଖୋର୍ଦ୍ଧା | ଭୁବନେଶ୍ୱର (ମ.ନି), ଖୋର୍ଦ୍ଧା (ପୌ), ଜଟଣୀ (ପୌ), ବାଣପୁର (ଏନଏସି), ବାଲୁଗାଁ (ଏନଏସି), ଟାଙ୍ଗୀ (ଏନଏସି), ବେଗୁନିଆ (ଏନଏସି) | ଭୁବନେଶ୍ୱର, ବାଲିଅନ୍ତା, ବାଲିପାଟଣା, ଜଟଣୀ, ଖୋର୍ଦ୍ଧା ସଦର, ବାଣପୁର, ବେଗୁନିଆ, ବୋଲଗଡ଼, ଚିଲିକା, ଟାଙ୍ଗୀ (ମୋଟ ୧୦) |- | '''[[ଗଜପତି ଜିଲ୍ଲା|ଗଜପତି]]''' | ପାରଳାଖେମୁଣ୍ଡି | ପାରଳାଖେମୁଣ୍ଡି (ପୌ), କାଶୀନଗର (ଏନଏସି) | ଗୋଷାଣୀ, ଗୁମ୍ମା, କାଶୀନଗର, ମୋହନା, ନୂଆଗଡ଼, ଆର. ଉଦୟଗିରି, ରାୟଗଡ଼ (ମୋଟ ୭) |- | '''[[ଗଞ୍ଜାମ ଜିଲ୍ଲା|ଗଞ୍ଜାମ]]''' | ବ୍ରହ୍ମପୁର, ଭଞ୍ଜନଗର, ଛତ୍ରପୁର | ବ୍ରହ୍ମପୁର (ମ.ନି), ହିଞ୍ଜିଳିକାଟୁ (ପୌ), ଆସିକା (ପୌ), ଭଞ୍ଜନଗର (ପୌ), ଛତ୍ରପୁର (ପୌ), କବିସୂର୍ଯ୍ୟନଗର (ପୌ), ପୋଲସରା (ପୌ), ଗୋପାଳପୁର ଇତ୍ୟାଦି (ବିଭିନ୍ନ ଏନଏସି) | ଛତ୍ରପୁର, ଗଞ୍ଜାମ, ଖଲ୍ଲିକୋଟ, ପୁରୁଷୋତ୍ତମପୁର, ପୋଲସରା, ହିଞ୍ଜିଳିକାଟୁ, ଆସିକା, ବେଲଗୁଣ୍ଠା, ଭଞ୍ଜନଗର, ବୁଗୁଡ଼ା, ଜଗନ୍ନାଥପ୍ରସାଦ, ସୋରଡ଼ା ଇତ୍ୟାଦି (ମୋଟ ୨୨) |- | '''[[ଜଗତସିଂହପୁର ଜିଲ୍ଲା|ଜଗତସିଂହପୁର]]''' | ଜଗତସିଂହପୁର | ଜଗତସିଂହପୁର (ପୌ), ପାରାଦୀପ (ପୌ) | ବାଲିକୁଦା, ବିରିଡ଼ି, ଏରସମା, ଜଗତସିଂହପୁର, କୁଜଙ୍ଗ, ନାଉଗାଁ, ରଘୁନାଥପୁର, ତିର୍ତ୍ତୋଲ (ମୋଟ ୮) |- | '''[[ଝାରସୁଗୁଡ଼ା ଜିଲ୍ଲା|ଝାରସୁଗୁଡ଼ା]]''' | ଝାରସୁଗୁଡ଼ା | ଝାରସୁଗୁଡ଼ା (ପୌ), ବ୍ରଜରାଜନଗର (ପୌ), ବେଲପାହାଡ଼ (ପୌ) | ଝାରସୁଗୁଡ଼ା, କିର୍ମିରା, କୋଲାବିରା, ଲଇକେରା, ଲଖନପୁର (ମୋଟ ୫) |- | '''[[ଢେଙ୍କାନାଳ ଜିଲ୍ଲା|ଢେଙ୍କାନାଳ]]''' | ଢେଙ୍କାନାଳ, ହିନ୍ଦୋଳ, କାମାକ୍ଷାନଗର | ଢେଙ୍କାନାଳ (ପୌ), କାମାକ୍ଷାନଗର (ଏନଏସି), ହିନ୍ଦୋଳ (ଏନଏସି), ଭୁବନ (ଏନଏସି), ପରଜଙ୍ଗ (ଏନଏସି) | ଢେଙ୍କାନାଳ ସଦର, ଗଁଦିଆ, ଓଡ଼ାପଡ଼ା, ହିନ୍ଦୋଳ, କାମାକ୍ଷାନଗର, ଭୁବନ, ପରଜଙ୍ଗ, କଙ୍କଡ଼ାହାଡ଼ (ମୋଟ ୮) |- | '''[[ଦେବଗଡ଼ ଜିଲ୍ଲା|ଦେବଗଡ଼]]''' | ଦେବଗଡ଼ | ଦେବଗଡ଼ (ପୌ) | ବାରକୋଟ, ରିଆମାଳ, ତିଳେଇବଣି (ମୋଟ ୩) |- | '''[[ନବରଙ୍ଗପୁର ଜିଲ୍ଲା|ନବରଙ୍ଗପୁର]]''' | ନବରଙ୍ଗପୁର | ନବରଙ୍ଗପୁର (ପୌ), ଉମରକୋଟ (ପୌ) | ଚନ୍ଦାହାଣ୍ଡି, ଡାବୁଗାଁ, ଝରିଗାଁ, କୋଷାଗୁମୁଡ଼ା, ନବରଙ୍ଗପୁର, ନନ୍ଦାହାଣ୍ଡି, ପାପଡ଼ାହାଣ୍ଡି, ରାଇଘର, ତେନ୍ତୁଳିଖୁଣ୍ଟି, ଉମରକୋଟ (ମୋଟ ୧୦) |- | '''[[ନୟାଗଡ଼ ଜିଲ୍ଲା|ନୟାଗଡ଼]]''' | ନୟାଗଡ଼ | ନୟାଗଡ଼ (ପୌ), ଖଣ୍ଡପଡ଼ା (ଏନଏସି), ଦଶପଲ୍ଲା (ଏନଏସି), ରଣପୁର (ଏନଏସି), କଣ୍ଟିଲୋ (ଏନଏସି), ଗଣିଆ (ଏନଏସି) | ଭାପୁର, ଦଶପଲ୍ଲା, ଗଣିଆ, ଖଣ୍ଡପଡ଼ା, ନୟାଗଡ଼ ସଦର, ନୂଆଗାଁ, ଓଡ଼ଗାଁ, ରଣପୁର (ମୋଟ ୮) |- | '''[[ନୂଆପଡ଼ା ଜିଲ୍ଲା|ନୂଆପଡ଼ା]]''' | ନୂଆପଡ଼ା | ଖରିଆର ରୋଡ୍ (ଏନଏସି), ଖରିଆର (ଏନଏସି), ନୂଆପଡ଼ା (ଏନଏସି), ସିନାପାଲି (ଏନଏସି) | ବୋଡ଼େନ, ଖରିଆର, କୋମନା, ନୂଆପଡ଼ା, ସିନାପାଲି (ମୋଟ ୫) |- | '''[[ପୁରୀ ଜିଲ୍ଲା|ପୁରୀ]]''' | ପୁରୀ | ପୁରୀ (ମ.ନି), କୋଣାର୍କ (ଏନଏସି), ନିମାପଡ଼ା (ଏନଏସି), ପିପିଲି (ଏନଏସି), କାକଟପୁର (ଏନଏସି), ବ୍ରହ୍ମଗିରି (ଏନଏସି) | ଅସ୍ତରଙ୍ଗ, ବ୍ରହ୍ମଗିରି, ଡେଲାଙ୍ଗ, ଗୋପ, କାକଟପୁର, କଣାସ, କୃଷ୍ଣପ୍ରସାଦ, ନିମାପଡ଼ା, ପିପିଲି, ପୁରୀ ସଦର, ସତ୍ୟବାଦୀ (ମୋଟ ୧୧) |- | '''[[ବରଗଡ଼ ଜିଲ୍ଲା|ବରଗଡ଼]]''' | ବରଗଡ଼, ପଦ୍ମପୁର | ବରଗଡ଼ (ପୌ), ବରପାଲି (ଏନଏସି), ପଦ୍ମପୁର (ଏନଏସି), ଅତାବିରା (ଏନଏସି), ବିଜେପୁର (ଏନଏସି), ପାଇକମାଳ (ଏନଏସି), ଭେଡେନ (ଏନଏସି), ସୋହେଲା (ଏନଏସି) | ଅମ୍ବାଭୋନା, ଅତାବିରା, ବରଗଡ଼, ବରପାଲି, ଭଟଲି, ଭେଡେନ, ବିଜେପୁର, ଗାଇସିଲାଟ, ଝାରବନ୍ଧ, ପାଇକମାଳ, ପଦ୍ମପୁର, ସୋହେଲା (ମୋଟ ୧୨) |- | '''[[ବଲାଙ୍ଗୀର ଜିଲ୍ଲା|ବଲାଙ୍ଗୀର]]''' | ବଲାଙ୍ଗୀର, ପାଟଣାଗଡ଼, ଟିଟିଲାଗଡ଼ | ବଲାଙ୍ଗୀର (ପୌ), ଟିଟିଲାଗଡ଼ (ପୌ), କଣ୍ଟାବାଞ୍ଜି (ପୌ), ପାଟଣାଗଡ଼ (ଏନଏସି), ବେଲପଡ଼ା (ଏନଏସି), ସଇଁନ୍ତଳା (ଏନଏସି), ଆଗଲପୁର (ଏନଏସି), ଲୋଇସିଂହା (ଏନଏସି) | ଆଗଲପୁର, ବଲାଙ୍ଗୀର, ଦେଓଗାଁ, ପୁଇଁତଳା, ଲୋଇସିଂହା, ଖପ୍ରାଖୋଲ, ବେଲପଡ଼ା, ପାଟଣାଗଡ଼, ଗୁଡଭେଲା, ସଇଁତଳା, ଟିଟିଲାଗଡ଼, ବଙ୍ଗୋମୁଣ୍ଡା, ମୁରିବାହାଲ, ତୁରେକେଲା (ମୋଟ ୧୪) |- | '''[[ବାଲେଶ୍ୱର ଜିଲ୍ଲା|ବାଲେଶ୍ୱର]]''' | ବାଲେଶ୍ୱର, ନୀଳଗିରି | ବାଲେଶ୍ୱର (ପୌ), ସୋର (ପୌ), ଜଳେଶ୍ୱର (ପୌ), ନୀଳଗିରି (ଏନଏସି), ବସ୍ତା (ଏନଏସି), ସିମୁଳିଆ (ଏନଏସି), ରେମୁଣା (ଏନଏସି) | ବାହାନଗା, ବାଲେଶ୍ୱର ସଦର, ବାଲିଆପାଳ, ବସ୍ତା, ଭୋଗରାଇ, ଜଳେଶ୍ୱର, ଖଇରା, ନୀଳଗିରି, ଔପଦା, ରେମୁଣା, ସିମୁଳିଆ, ସୋର (ମୋଟ ୧୨) |- | '''[[ବୌଦ୍ଧ ଜିଲ୍ଲା|ବୌଦ୍ଧ]]''' | ବୌଦ୍ଧ | ବୌଦ୍ଧଗଡ଼ (ପୌ), ପୁରୁଣାକଟକ (ଏନଏସି), ମନମୁଣ୍ଡା (ଏନଏସି), ବାଉଁଶୁଣି (ଏନଏସି), କଣ୍ଟାମାଳ (ଏନଏସି) | ବୌଦ୍ଧ, ହରଭଙ୍ଗା, କଣ୍ଟାମାଳ (ମୋଟ ୩) |- | '''[[ଭଦ୍ରକ ଜିଲ୍ଲା|ଭଦ୍ରକ]]''' | ଭଦ୍ରକ | ଭଦ୍ରକ (ପୌ), ବାସୁଦେବପୁର (ପୌ), ଚାନ୍ଦବାଲି (ଏନଏସି), ଧାମନଗର (ଏନଏସି), ଆଗରପଡ଼ା (ଏନଏସି), ତିହିଡ଼ି (ଏନଏସି) | ଭଦ୍ରକ, ବାସୁଦେବପୁର, ବନ୍ତ, ଭଣ୍ଡାରିପୋଖରୀ, ଚାନ୍ଦବାଲି, ଧାମନଗର, ତିହିଡ଼ି (ମୋଟ ୭) |- | '''[[ମୟୂରଭଞ୍ଜ ଜିଲ୍ଲା|ମୟୂରଭଞ୍ଜ]]''' | ବାମନଘାଟୀ, ବାରିପଦା, କପ୍ତିପଦା, ପଞ୍ଚପୀଢ଼ | ବାରିପଦା (ପୌ), ରାଇରଙ୍ଗପୁର (ପୌ), କରଞ୍ଜିଆ (ପୌ), ଉଦଳା (ଏନଏସି), ବେତନଟୀ (ଏନଏସି), ବାଦାମପାହାଡ଼ (ଏନଏସି), ବହଳଦା (ଏନଏସି), ବିଶୋଇ (ଏନଏସି) | ବାରିପଦା, ଶ୍ୟାମାଖୁଣ୍ଟା, ବଡ଼ସାହି, ବେତନଟୀ, ମୋରଡ଼ା, ରାସଗୋବିନ୍ଦପୁର, ସୁଳିଆପଦା ଇତ୍ୟାଦି (ମୋଟ ୨୬) |- | '''[[ମାଲକାନଗିରି ଜିଲ୍ଲା|ମାଲକାନଗିରି]]''' | ମାଲକାନଗିରି | ମାଲକାନଗିରି (ପୌ), ବାଲିମେଳା (ଏନଏସି) | ମାଲକାନଗିରି, କାଲିମେଳା, ଖଇରପୁଟ, କୋରୁକୁଣ୍ଡା, କୁଡୁମୁଲୁଗୁମ୍ମା, ମାଥିଲି, ପଡ଼ିଆ (ମୋଟ ୭) |- | '''[[ଯାଜପୁର ଜିଲ୍ଲା|ଯାଜପୁର]]''' | ଯାଜପୁର | ଯାଜପୁର (ପୌ), ବ୍ୟାସନଗର (ପୌ), ବିଞ୍ଝାରପୁର (ଏନଏସି), ପାଣିକୋଇଲି (ଏନଏସି), ଜାରକା (ଏନଏସି), ଚଣ୍ଡୀଖୋଲ (ଏନଏସି) | ବଡ଼ଚଣା, ବରୀ, ବିଞ୍ଝାରପୁର, ଦାନଗଦି, ଦଶରଥପୁର, ଧର୍ମଶାଳା, ଯାଜପୁର ସଦର, କୋରାଇ, ରସୁଲପୁର, ସୁକିନ୍ଦା (ମୋଟ ୧୦) |- | '''[[ରାୟଗଡ଼ା ଜିଲ୍ଲା|ରାୟଗଡ଼ା]]''' | ଗୁଣୁପୁର, ରାୟଗଡ଼ା | ରାୟଗଡ଼ା (ପୌ), ଗୁଣୁପୁର (ପୌ), ଗୁଡାରି (ଏନଏସି), ଚନ୍ଦିଲି (ଏନଏସି), ମୁନିଗୁଡ଼ା (ଏନଏସି), ବିଷମକଟକ (ଏନଏସି) | ରାୟଗଡ଼ା, କଲ୍ୟାଣସିଂହପୁର, କାଶୀପୁର, କୋଲନରା, ବିଷମକଟକ, ମୁନିଗୁଡ଼ା, ଚନ୍ଦ୍ରପୁର, ଗୁଡାରି, ଗୁଣୁପୁର, ପଦ୍ମପୁର, ରାମନାଗୁଡ଼ା (ମୋଟ ୧୧) |- | '''[[ସମ୍ବଲପୁର ଜିଲ୍ଲା|ସମ୍ବଲପୁର]]''' | କୁଚିଣ୍ଡା, ରେଢ଼ାଖୋଲ, ସମ୍ବଲପୁର | ସମ୍ବଲପୁର (ମ.ନି), କୁଚିଣ୍ଡା (ଏନଏସି), ରେଢ଼ାଖୋଲ (ଏନଏସି), ବାମରା (ଏନଏସି) | ଧନକଉଡ଼ା, ଯୁଜୁମୁରା, ମାନେଶ୍ୱର, ରେଙ୍ଗାଲି, ବାମରା, ଜମନକିରା, କୁଚିଣ୍ଡା, ନାକଟିଦେଉଳ, ରେଢ଼ାଖୋଲ (ମୋଟ ୯) |- | '''[[ସୋନପୁର ଜିଲ୍ଲା|ସୁବର୍ଣ୍ଣପୁର]]''' (ସୋନପୁର) | ବୀରମହାରାଜପୁର, ସୁବର୍ଣ୍ଣପୁର | ସୋନପୁର (ପୌ), ତରଭା (ଏନଏସି), ବିନିକା (ଏନଏସି), ଡୁଙ୍ଗୁରିପାଲି (ଏନଏସି) | ସୋନପୁର, ଡୁଙ୍ଗୁରିପାଲି, ତରଭା, ବିନିକା, ବୀରମହାରାଜପୁର, ଉଲୁଣ୍ଡା (ମୋଟ ୬) |- | '''[[ସୁନ୍ଦରଗଡ଼ ଜିଲ୍ଲା|ସୁନ୍ଦରଗଡ଼]]''' | ବଣାଇ, ପାନପୋଷ, ସୁନ୍ଦରଗଡ଼ | ରାଉରକେଲା (ମ.ନି), ସୁନ୍ଦରଗଡ଼ (ପୌ), ବୀରମିତ୍ରପୁର (ପୌ), ରାଜଗାଙ୍ଗପୁର (ପୌ), ବଣାଇ (ଏନଏସି) | ସୁନ୍ଦରଗଡ଼, ଟାଙ୍ଗରପାଲି, ହେମଗିରି, ଲେଫ୍ରିପଡ଼ା, ବଡ଼ଗାଁ, ସବଡେଗା, ବାଲିଶଙ୍କରା, କୁଆରମୁଣ୍ଡା, ନୂଆଗାଁ, ବିଶ୍ରା, ଲାଠିକଟା, ରାଜଗାଙ୍ଗପୁର, କୁତ୍ରା, ବଣାଇଗଡ଼, ଲହୁଣୀପଡ଼ା, ଗୁରୁଣ୍ଡିଆ, କୋଇଡ଼ା (ମୋଟ ୧୭) |} <small>*ସଂକ୍ଷିପ୍ତ ସୂଚନା: ମ.ନି = ମହାନଗର ନିଗମ, ପୌ = ପୌରପାଳିକା (ମ୍ୟୁନିସିପାଲିଟି), ଏନଏସି / NAC = ବିଜ୍ଞାପିତ ଅଞ୍ଚଳ ପରିଷଦ</small> == ପ୍ରସ୍ତାବିତ ଜିଲ୍ଲା ସମୂହ == {{anchor|Proposed|Demand}} ଓଡ଼ିଶାରେ ପ୍ରଶାସନିକ ବିକେନ୍ଦ୍ରୀକରଣ ଏବଂ ସ୍ଥାନୀୟ ବିକାଶକୁ ତ୍ୱରାନ୍ୱିତ କରିବା ପାଇଁ ବିଭିନ୍ନ ସମୟରେ ନୂତନ ଜିଲ୍ଲା ଗଠନ ନିମନ୍ତେ ବ୍ୟାପକ ଦାବି ହୋଇଆସୁଛି। ୨୦୨୬ ମସିହା ସୁଦ୍ଧା ମିଳିଥିବା ସରକାରୀ ସୂଚନା ଅନୁଯାୟୀ, ରାଜ୍ୟ ସରକାରଙ୍କ ନିକଟରେ ଅତିକମରେ ୩୧ ଗୋଟି ନୂତନ ଜିଲ୍ଲା ଏବଂ ୬୬ ଗୋଟି ନୂତନ ଉପଖଣ୍ଡ ଗଠନ ପାଇଁ ପ୍ରସ୍ତାବ ଆଗତ ହୋଇଛି। ଏହି ଦାବିଗୁଡ଼ିକ ମୁଖ୍ୟତଃ ମୂଳ ସଦର ମହକୁମାଠାରୁ ଭୌଗୋଳିକ ଦୂରତା, ସାମାଜିକ-ଅର୍ଥନୈତିକ ଆହ୍ୱାନ ଏବଂ ସ୍ଥାନୀୟ ଜନସଂଖ୍ୟାକୁ ଆଧାର କରି କରାଯାଇଛି। ନିମ୍ନଲିଖିତ ସାରଣୀରେ ଓଡ଼ିଶାର ବିଭିନ୍ନ ଅଞ୍ଚଳରୁ ହେଉଥିବା ପ୍ରସ୍ତାବିତ ଜିଲ୍ଲା ଦାବି, ସେଗୁଡ଼ିକର ସମ୍ଭାବ୍ୟ କ୍ଷେତ୍ର ଏବଂ ଯୁକ୍ତିକତା ପ୍ରଦାନ କରାଯାଇଛି: {| class="wikitable" style="width:100%; border-collapse:collapse;" |+ ଓଡ଼ିଶାର ପ୍ରସ୍ତାବିତ ନୂତନ ଜିଲ୍ଲାଗୁଡ଼ିକର ସୂଚୀ (ବର୍ତ୍ତମାନର ମୂଳ ଜିଲ୍ଲା ଅନୁଯାୟୀ ବିଭକ୍ତ) |- ! style="background-color:#E6F2FF; width:20%;" | ପ୍ରସ୍ତାବିତ ଜିଲ୍ଲା ! style="background-color:#E6F2FF; width:40%;" | ପ୍ରସ୍ତାବିତ କ୍ଷେତ୍ର (ଉପଖଣ୍ଡ, ବ୍ଲକ ଏବଂ ପୌରାଞ୍ଚଳ) ! style="background-color:#E6F2FF; width:40%;" | ଗଠନର କାରଣ ବା ଯୁକ୍ତି |- ! colspan="3" style="background-color:#D5E8F5; text-align:center; font-size:110%;" | [[ଅନୁଗୋଳ ଜିଲ୍ଲା|ଅନୁଗୋଳ]] ଜିଲ୍ଲାରୁ ପ୍ରସ୍ତାବିତ |- | '''[[ଆଠମଲ୍ଲିକ]]''' | ଆଠମଲ୍ଲିକ ଉପଖଣ୍ଡ (ଆଠମଲ୍ଲିକ ଏନଏସି) ଏବଂ କିଶୋରନଗର ବ୍ଲକ ସମେତ ଛେଣ୍ଡିପଦା ବ୍ଲକର କିଛି ଅଂଶ। | ସାତକୋଶିଆ ଅଭୟାରଣ୍ୟ ଏବଂ ମହାନଦୀ ଅବବାହିକା ଯୋଗୁଁ ସୃଷ୍ଟି ହୋଇଥିବା ଭୌଗୋଳିକ ବିଚ୍ଛିନ୍ନତାକୁ ଦୂର କରିବା ପାଇଁ ଏହି ପ୍ରସ୍ତାବ ଆଗତ ହୋଇଛି। |- | '''ପାଲଲହଡ଼ା''' | ପାଲଲହଡ଼ା ଉପଖଣ୍ଡ ଏବଂ କେନ୍ଦୁଝର ସୀମାନ୍ତବର୍ତ୍ତୀ ଉତ୍ତରାଞ୍ଚଳ ବ୍ଲକ। | ଖଣିଜ ସମ୍ପଦ ଭରା ଉପାନ୍ତ ଅଞ୍ଚଳରେ ବିକାଶର ଗତିକୁ ତ୍ୱରାନ୍ୱିତ କରିବା ଏବଂ ଗମନାଗମନ ସୁବିଧା ପାଇଁ। |- | '''[[ତାଳଚେର]]''' | ତାଳଚେର ଉପଖଣ୍ଡ (ତାଳଚେର ପୌରାଞ୍ଚଳ), କଣିହାଁ ଏବଂ ନିକଟସ୍ଥ ତାପଜ ବିଦ୍ୟୁତ୍ କେନ୍ଦ୍ର ଅଞ୍ଚଳ। | ବୃହତ୍ତମ କୋଇଲା ଖଣି କ୍ଷେତ୍ରର ପରିବେଶ ପରିଚାଳନା, ଶିଳ୍ପାୟନ ଏବଂ ବିସ୍ଥାପନ ସମସ୍ୟାର ସମାଧାନ ନିମନ୍ତେ ସ୍ୱତନ୍ତ୍ର ପ୍ରଶାସନର ଆବଶ୍ୟକତା। |- ! colspan="3" style="background-color:#D5E8F5; text-align:center; font-size:110%;" | [[କଟକ ଜିଲ୍ଲା|କଟକ]] ଜିଲ୍ଲାରୁ ପ୍ରସ୍ତାବିତ |- | '''ଆଠଗଡ଼''' | ଆଠଗଡ଼ ଉପଖଣ୍ଡ (ଆଠଗଡ଼ ଏନଏସି), ତିଗିରିଆ, ବଡ଼ମ୍ବା ଏବଂ ନରସିଂହପୁର ବ୍ଲକ। | ମହାନଦୀ ଦ୍ୱାରା କଟକ ସହରଠାରୁ ବିଚ୍ଛିନ୍ନ ହୋଇଥିବା ଏହି ବିସ୍ତୃତ ଗ୍ରାମାଞ୍ଚଳର ସୁପରିଚାଳନା ପାଇଁ ଦାବି ହେଉଛି। |- | '''ଚଣ୍ଡୀଖୋଲ''' | କଟକ ଏବଂ ଯାଜପୁର ସୀମାନ୍ତବର୍ତ୍ତୀ ବ୍ଲକ ଯଥା ଟାଙ୍ଗୀ-ଚୌଦ୍ୱାର ଏବଂ ମାହାଙ୍ଗାର କିଛି ଅଂଶ। | ପ୍ରମୁଖ ଜାତୀୟ ରାଜପଥଗୁଡ଼ିକର ମିଳନ ସ୍ଥଳରେ ଏକ ସମନ୍ୱିତ ଶିଳ୍ପ ଏବଂ ବାଣିଜ୍ୟିକ ଲଜିଷ୍ଟିକ୍ସ (Logistics) ଜିଲ୍ଲା ଗଠନ ନିମନ୍ତେ। |- ! colspan="3" style="background-color:#D5E8F5; text-align:center; font-size:110%;" | [[କନ୍ଧମାଳ ଜିଲ୍ଲା|କନ୍ଧମାଳ]] ଜିଲ୍ଲାରୁ ପ୍ରସ୍ତାବିତ |- | '''ବାଲିଗୁଡ଼ା''' | ପଶ୍ଚିମ କନ୍ଧମାଳର ବାଲିଗୁଡ଼ା ଉପଖଣ୍ଡ (ବାଲିଗୁଡ଼ା ଏନଏସି), ଦାରିଙ୍ଗବାଡ଼ି, କୋଟଗଡ଼, ତୁମୁଡ଼ିବନ୍ଧ ଏବଂ କେ. ନୂଆଗାଁ ବ୍ଲକ। | ଆଭ୍ୟନ୍ତରୀଣ ପାର୍ବତ୍ୟାଞ୍ଚଳ ତଥା ବାମପନ୍ଥୀ ଉଗ୍ରବାଦ (LWE) ପ୍ରଭାବିତ ଅଞ୍ଚଳରେ ଭିତ୍ତିଭୂମି ସମସ୍ୟାର ସମାଧାନ ଏବଂ ସରକାରୀ ଯୋଜନାର ସଫଳ ରୂପାୟନ ପାଇଁ। |- ! colspan="3" style="background-color:#D5E8F5; text-align:center; font-size:110%;" | [[କଳାହାଣ୍ଡି ଜିଲ୍ଲା|କଳାହାଣ୍ଡି]] ଜିଲ୍ଲାରୁ ପ୍ରସ୍ତାବିତ |- | '''[[ଧର୍ମଗଡ଼]]''' | ଦକ୍ଷିଣ-ପଶ୍ଚିମ ବ୍ଲକଗୁଡ଼ିକୁ ନେଇ ଗଠିତ ଧର୍ମଗଡ଼ ଉପଖଣ୍ଡ (ଧର୍ମଗଡ଼ ଓ ଜୁନାଗଡ଼ ଏନଏସି), କୋକସରା, କଲମପୁର, ଜୟପାଟଣା, ଏବଂ ଗୋଲାମୁଣ୍ଡା ବ୍ଲକ। | ଜିଲ୍ଲାର ପ୍ରମୁଖ ଜଳସେଚିତ କୃଷି ହବ୍‌ରେ ସଠିକ୍ ଜଳ ବଣ୍ଟନ, କୃଷି ବିକାଶ ଏବଂ ସାଧାରଣ ସେବା ପ୍ରଦାନ ନିମନ୍ତେ। |- ! colspan="3" style="background-color:#D5E8F5; text-align:center; font-size:110%;" | [[କୋରାପୁଟ ଜିଲ୍ଲା|କୋରାପୁଟ]] ଜିଲ୍ଲାରୁ ପ୍ରସ୍ତାବିତ |- | '''[[ଜୟପୁର]]''' | ଜୟପୁର ମ୍ୟୁନିସିପାଲିଟି, କୋଟପାଡ଼ (ଏନଏସି) ଏବଂ ନିକଟବର୍ତ୍ତୀ ଉଚ୍ଚ-ଜନସାନ୍ଧ୍ରତା ବିଶିଷ୍ଟ ବ୍ଲକ ଯଥା ଜୟପୁର, ବୋରିଗୁମ୍ମା, କୋଟପାଡ଼ ଏବଂ କୁନ୍ଦ୍ରା। | ଅବିଭକ୍ତ କୋରାପୁଟର ପ୍ରମୁଖ ବ୍ୟାବସାୟିକ ତଥା ଶିକ୍ଷାନୁଷ୍ଠାନ କେନ୍ଦ୍ରକୁ କୋରାପୁଟର ପାର୍ବତ୍ୟାଞ୍ଚଳଠାରୁ ପୃଥକ୍ କରି ପୌର ପ୍ରଶାସନକୁ ଅଧିକ ତ୍ୱରାନ୍ୱିତ କରିବା ପାଇଁ। |- ! colspan="3" style="background-color:#D5E8F5; text-align:center; font-size:110%;" | [[କେନ୍ଦୁଝର ଜିଲ୍ଲା|କେନ୍ଦୁଝର]] ଜିଲ୍ଲାରୁ ପ୍ରସ୍ତାବିତ |- | '''[[ଆନନ୍ଦପୁର]]''' | ଜିଲ୍ଲାର ପୂର୍ବାଞ୍ଚଳକୁ ନେଇ ଗଠିତ ଆନନ୍ଦପୁର ଉପଖଣ୍ଡ (ଆନନ୍ଦପୁର ପୌରାଞ୍ଚଳ), ଘସିପୁରା ଏବଂ ହାଟଡିହି ବ୍ଲକ। | ଉତ୍ତର କେନ୍ଦୁଝରର ଖଣିଜ ସମ୍ପଦ ଭରା ପାର୍ବତ୍ୟାଞ୍ଚଳଠାରୁ ଏହି ସମତଳ କୃଷି ଅଞ୍ଚଳ ଭୌଗୋଳିକ ଭାବେ ବିଚ୍ଛିନ୍ନ ଥିବାରୁ ଏକ ସ୍ୱତନ୍ତ୍ର ଶାସନ ବ୍ୟବସ୍ଥାର ଦାବି କରାଯାଇଛି। |- ! colspan="3" style="background-color:#D5E8F5; text-align:center; font-size:110%;" | [[ଖୋର୍ଦ୍ଧା ଜିଲ୍ଲା|ଖୋର୍ଦ୍ଧା]] ଜିଲ୍ଲାରୁ ପ୍ରସ୍ତାବିତ |- | '''[[ଭୁବନେଶ୍ୱର]]''' | ଭୁବନେଶ୍ୱର ମହାନଗର ନିଗମ ଏବଂ ନିକଟସ୍ଥ ସହରାଞ୍ଚଳ ବ୍ଲକ ଯଥା ଜଟଣୀ, ବାଲିଅନ୍ତା ଓ ବାଲିପାଟଣା। | ରାଜଧାନୀର ଜଟିଳ ସହରାଞ୍ଚଳ ପ୍ରଶାସନ ଏବଂ ଆଇଟି (IT) ଭିତ୍ତିଭୂମିକୁ ଗ୍ରାମୀଣ ଖୋର୍ଦ୍ଧାରୁ ଅଲଗା କରି ପରିଚାଳନା କରିବା ଉଦ୍ଦେଶ୍ୟରେ। |- ! colspan="3" style="background-color:#D5E8F5; text-align:center; font-size:110%;" | [[ଗଞ୍ଜାମ ଜିଲ୍ଲା|ଗଞ୍ଜାମ]] ଜିଲ୍ଲାରୁ ପ୍ରସ୍ତାବିତ |- | '''[[ବ୍ରହ୍ମପୁର]]''' | ଛତ୍ରପୁର ଉପଖଣ୍ଡର ଦକ୍ଷିଣ ସହରାଞ୍ଚଳ, ବ୍ରହ୍ମପୁର ମହାନଗର ନିଗମ ଏବଂ ଗୋପାଳପୁର ଅଞ୍ଚଳ। | ଦକ୍ଷିଣ ଓଡ଼ିଶାର ଏହି ବୃହତ ସହରାଞ୍ଚଳ, ବାଣିଜ୍ୟିକ ଏବଂ ଶିକ୍ଷା ହବ୍‌କୁ ଏକକ ଧ୍ୟାନ ପ୍ରଦାନ କରିବା ପାଇଁ। |- | '''ଭଞ୍ଜନଗର''' | ଭଞ୍ଜନଗର ଉପଖଣ୍ଡ (ଭଞ୍ଜନଗର ଏନଏସି), ବେଲଗୁଣ୍ଠା ଏବଂ ଜଗନ୍ନାଥପ୍ରସାଦ ବ୍ଲକ। | ରାଜ୍ୟର ସର୍ବାଧିକ ଜନସଂଖ୍ୟା ବିଶିଷ୍ଟ ଗଞ୍ଜାମ ଜିଲ୍ଲାର ପ୍ରଶାସନିକ ଭାର କମାଇବା ପାଇଁ ଏକ ସ୍ୱତନ୍ତ୍ର ଉତ୍ତରାଞ୍ଚଳ ମହକୁମା ଭାବେ ଦାବି। |- | '''କବିସୂର୍ଯ୍ୟନଗର''' | କବିସୂର୍ଯ୍ୟନଗର ନିର୍ବାଚନ ମଣ୍ଡଳୀ କ୍ଷେତ୍ର ଏବଂ ନିକଟବର୍ତ୍ତୀ ପୋଲସରା ଓ କୋଦଳା ଭଳି ଗ୍ରାମାଞ୍ଚଳ। | ମଧ୍ୟ-ଗଞ୍ଜାମର ଅଧିକ ଜନସାନ୍ଧ୍ରତାକୁ ନିୟନ୍ତ୍ରଣ କରିବା ଏବଂ କୃଷକମାନଙ୍କୁ ସହଜ ପ୍ରଶାସନିକ ସେବା ଯୋଗାଇବା ପାଇଁ। |- | '''ଘୁମୁସର''' | ଘୁମୁସରର ଐତିହାସିକ କ୍ଷେତ୍ର, ଉତ୍ତର ଗଞ୍ଜାମର କିଛି ଅଂଶ ଏବଂ ସୀମାନ୍ତ ଜଙ୍ଗଲ। | ଆଞ୍ଚଳିକ ପରିଚୟ, ଐତିହାସିକ ଦାବି ଏବଂ ସୀମାନ୍ତ ଜଙ୍ଗଲ ସୁରକ୍ଷା ନିମନ୍ତେ ପ୍ରସ୍ତାବ। |- | '''ଋଷିକୂଲ୍ୟା''' (ଆସିକା) | ଆସିକା ଉପଖଣ୍ଡ (ଆସିକା ଏନଏସି), ଧରାକୋଟ ଏବଂ ସେରଗଡ଼ ବ୍ଲକ। | ଋଷିକୂଲ୍ୟା ନଦୀ ଅବବାହିକାର କେନ୍ଦ୍ରୀୟ ଅବସ୍ଥିତି ଏବଂ ବୃହତ କୃଷି ବାଣିଜ୍ୟିକ କେନ୍ଦ୍ର କାରଣରୁ। |- ! colspan="3" style="background-color:#D5E8F5; text-align:center; font-size:110%;" | [[ପୁରୀ ଜିଲ୍ଲା|ପୁରୀ]] ଜିଲ୍ଲାରୁ ପ୍ରସ୍ତାବିତ |- | '''ନିମାପଡ଼ା''' | ପୁରୀ ଉପଖଣ୍ଡର ଉତ୍ତର କୃଷିବହୁଳ ଏବଂ ଉପକୂଳବର୍ତ୍ତୀ ବ୍ଲକ (ନିମାପଡ଼ା ଏବଂ କୋଣାର୍କ ଏନଏସି, ଗୋପ, କାକଟପୁର, ଅସ୍ତରଙ୍ଗ)। | ବିଶେଷ ଉପକୂଳବର୍ତ୍ତୀ ପରିବେଶ, ଆଞ୍ଚଳିକ ପର୍ଯ୍ୟଟନ ପରିଚାଳନା ଏବଂ ଘୂର୍ଣ୍ଣିବଳୟ ବିପଦ ସମୟରେ ତ୍ୱରିତ ମୁକାବିଲା ନିମନ୍ତେ। |- ! colspan="3" style="background-color:#D5E8F5; text-align:center; font-size:110%;" | [[ବରଗଡ଼ ଜିଲ୍ଲା|ବରଗଡ଼]] ଜିଲ୍ଲାରୁ ପ୍ରସ୍ତାବିତ |- | '''[[ପଦ୍ମପୁର]]''' | ପଦ୍ମପୁର ଉପଖଣ୍ଡ (ପଦ୍ମପୁର ଏନଏସି, ପାଇକମାଳ, ଝାରବନ୍ଧ, ରାଜବୋଡ଼ାସମ୍ବର, ବିଜେପୁର ଏବଂ ସୋହେଲା ବ୍ଲକ)। | ବରଗଡ଼ ସଦର ମହକୁମାଠାରୁ ଅତ୍ୟଧିକ ଭୌଗୋଳିକ ଦୂରତା, ଆଦିବାସୀ ସମ୍ପ୍ରଦାୟର ସାନ୍ଧ୍ରତା ଏବଂ ପ୍ରଶାସନିକ ସୁବିଧା ପାଇଁ ଏହି ପ୍ରସ୍ତାବ କରାଯାଇଛି। |- ! colspan="3" style="background-color:#D5E8F5; text-align:center; font-size:110%;" | [[ବଲାଙ୍ଗୀର ଜିଲ୍ଲା|ବଲାଙ୍ଗୀର]] ଜିଲ୍ଲାରୁ ପ୍ରସ୍ତାବିତ |- | '''[[କଣ୍ଟାବାଞ୍ଜି]]''' | କଣ୍ଟାବାଞ୍ଜି ଉପଖଣ୍ଡୀୟ କ୍ଷେତ୍ର (କଣ୍ଟାବାଞ୍ଜି ଏନଏସି, ତୁରେକେଲା, ବଙ୍ଗୋମୁଣ୍ଡା ଏବଂ ମୁରିବାହାଲ ବ୍ଲକ)। | ବଲାଙ୍ଗୀରର ଉପାନ୍ତ ପଶ୍ଚିମାଞ୍ଚଳରେ ଋତୁକାଳୀନ ଦାଦନ ଶ୍ରମିକ ସମସ୍ୟା ରୋକିବା ଏବଂ ଅର୍ଥନୈତିକ ବିକାଶ ପାଇଁ ଏହି ପ୍ରସ୍ତାବ ଆଗତ କରାଯାଇଛି। |- | '''ପାଟଣାଗଡ଼''' | ପାଟଣାଗଡ଼ ଉପଖଣ୍ଡ (ପାଟଣାଗଡ଼ ଏନଏସି, ଖପ୍ରାଖୋଲ ଏବଂ ବେଲପଡ଼ା ବ୍ଲକ)। | ଉପାନ୍ତ ସ୍ଥାନୀୟ ଆଦିବାସୀ ସମ୍ପ୍ରଦାୟଙ୍କୁ ସହଜ ପ୍ରଶାସନିକ ସେବା ଯୋଗାଇବା ଏବଂ ଯାତାୟାତ ସମୟ ହ୍ରାସ କରିବା ପାଇଁ। |- | '''[[ଟିଟିଲାଗଡ଼]]''' | ଟିଟିଲାଗଡ଼ ଉପଖଣ୍ଡ (ଟିଟିଲାଗଡ଼ ପୌରାଞ୍ଚଳ, ଟିଟିଲାଗଡ଼, ସଇଁନ୍ତଳା ଏବଂ ଗୁଡ଼ଭେଲା ବ୍ଲକ)। | ଦକ୍ଷିଣ-ପୂର୍ବ ରେଳପଥର ଏକ ପ୍ରମୁଖ ଜଙ୍କସନ ଏବଂ ଶିଳ୍ପାଞ୍ଚଳର ବୃଦ୍ଧି ପାଉଥିବା ପ୍ରଶାସନିକ ଭାରକୁ ନିୟନ୍ତ୍ରଣ କରିବା ନିମନ୍ତେ ଦାବି ହେଉଛି। |- ! colspan="3" style="background-color:#D5E8F5; text-align:center; font-size:110%;" | [[ବାଲେଶ୍ୱର ଜିଲ୍ଲା|ବାଲେଶ୍ୱର]] ଜିଲ୍ଲାରୁ ପ୍ରସ୍ତାବିତ |- | '''ଜଳେଶ୍ୱର''' | ପଶ୍ଚିମବଙ୍ଗ ସୀମାନ୍ତବର୍ତ୍ତୀ ଉତ୍ତର ବ୍ଲକ ଯଥା ଜଳେଶ୍ୱର (ପୌ), ବାଲିଆପାଳ ଏବଂ ଭୋଗରାଇ। | ଆନ୍ତଃରାଜ୍ୟ ସୀମାନ୍ତ ପରିଚାଳନା, ବାଣିଜ୍ୟ ଏବଂ ସୁବର୍ଣ୍ଣରେଖା ନଦୀର ବନ୍ୟା ମୁକାବିଲା ପାଇଁ ଏହି ଅଞ୍ଚଳକୁ ସ୍ୱତନ୍ତ୍ର ଜିଲ୍ଲା କରିବା ପାଇଁ ଦାବି ହେଉଛି। |- | '''ନୀଳଗିରି''' | ନୀଳଗିରି ଉପଖଣ୍ଡ (ନୀଳଗିରି ଏନଏସି), ଔପଦା ଏବଂ ସଂଲଗ୍ନ ପାର୍ବତ୍ୟାଞ୍ଚଳ। | ବାଲେଶ୍ୱରର ସମତଳ ଉପକୂଳ ଅଞ୍ଚଳଠାରୁ ପୃଥକ୍ ଥିବା ଏହି ଆଦିବାସୀ ବହୁଳ ଅଞ୍ଚଳର ବିଶେଷ ବିକାଶ ଲକ୍ଷ୍ୟରେ। |- | '''ସୋର''' | ଦକ୍ଷିଣ ଉପକୂଳବର୍ତ୍ତୀ ବ୍ଲକ ଯଥା ସୋର (ପୌ), ସିମୁଳିଆ ଏବଂ ବାହାନଗା। | ବାଲେଶ୍ୱର ସହର ଏବଂ ଭଦ୍ରକ ଜିଲ୍ଲା ମଧ୍ୟରେ ଉପଯୁକ୍ତ ପ୍ରଶାସନିକ ବଫର୍ ଜୋନ୍ (Buffer zone) ପ୍ରତିଷ୍ଠା ନିମନ୍ତେ। |- ! colspan="3" style="background-color:#D5E8F5; text-align:center; font-size:110%;" | [[ମୟୂରଭଞ୍ଜ ଜିଲ୍ଲା|ମୟୂରଭଞ୍ଜ]] ଜିଲ୍ଲାରୁ ପ୍ରସ୍ତାବିତ |- | '''କରଞ୍ଜିଆ''' (ପଞ୍ଚପୀଢ଼) | ପଞ୍ଚପୀଢ଼ ଉପଖଣ୍ଡ (କରଞ୍ଜିଆ ଏନଏସି), ଯଶୀପୁର, ରରୁଆଁ, ଶୁକ୍ରୁଳି ଏବଂ ଠାକୁରମୁଣ୍ଡା ବ୍ଲକ। | ଶିମିଳିପାଳ ଜୈବମଣ୍ଡଳ ଦ୍ୱାରା ବାରିପଦା ସଦର ମହକୁମା ଠାରୁ ଭୌଗୋଳିକ ବିଚ୍ଛିନ୍ନତା କାରଣରୁ ଏହାକୁ ସ୍ୱତନ୍ତ୍ର ଜିଲ୍ଲା କରିବାକୁ ପ୍ରସ୍ତାବ ଦିଆଯାଇଛି। |- | '''ଖିଚିଂ''' | ଐତିହାସିକ ଖିଚିଂ ପୀଠ ସମେତ ଶୁକ୍ରୁଳି ଏବଂ ରରୁଆଁ ବ୍ଲକର ଆଦିବାସୀ ଅଞ୍ଚଳ। | ପ୍ରାଚୀନ ଭଞ୍ଜ ବଂଶର ରାଜଧାନୀର ଐତିହ୍ୟ ତଥା ପର୍ଯ୍ୟଟନ ବିକାଶ ଏବଂ ସ୍ଥାନୀୟ ପ୍ରଶାସନିକ ହବ୍ ସୃଷ୍ଟି ଉଦ୍ଦେଶ୍ୟରେ। |- | '''ପଶ୍ଚିମ ମୟୂରଭଞ୍ଜ''' | କେନ୍ଦୁଝର ସୀମାନ୍ତବର୍ତ୍ତୀ ପଶ୍ଚିମ ଆଦିବାସୀ ବହୁଳ ଅଞ୍ଚଳ (କରଞ୍ଜିଆ ଏବଂ ଯଶୀପୁରର କିଛି ଅଂଶ)। | ଶିମିଳିପାଳର ପାର୍ବତ୍ୟାଞ୍ଚଳ ଦ୍ୱାରା ବିଚ୍ଛିନ୍ନ ଏହି ଉଚ୍ଚଭୂମି ଅଞ୍ଚଳର ସ୍ୱାଧୀନ ପ୍ରଶାସନିକ ପରିଚାଳନା ପାଇଁ ଦାବି କରାଯାଇଛି। |- | '''[[ରାଇରଙ୍ଗପୁର]]''' | ବାମନଘାଟୀ ଉପଖଣ୍ଡ (ରାଇରଙ୍ଗପୁର ପୌ), କୁସୁମୀ, ବହଳଦା, ବାଦାମପାହାଡ଼, ବିଶୋଇ, ତିରିଂ ଏବଂ ବିଜାତଳା ବ୍ଲକ। | ସମୃଦ୍ଧ ଲୌହ-ଖଣିଜ ସମ୍ପଦ ଏବଂ ବାରିପଦା ଠାରୁ ଅତ୍ୟଧିକ ଦୂରତା ଯୋଗୁଁ ଏହି ପ୍ରମୁଖ ଶିଳ୍ପାଞ୍ଚଳକୁ ଜିଲ୍ଲା ମାନ୍ୟତା ଦେବାକୁ ଦାବି ହେଉଛି। |- ! colspan="3" style="background-color:#D5E8F5; text-align:center; font-size:110%;" | [[ରାୟଗଡ଼ା ଜିଲ୍ଲା|ରାୟଗଡ଼ା]] ଜିଲ୍ଲାରୁ ପ୍ରସ୍ତାବିତ |- | '''[[ଗୁଣୁପୁର]]''' | ଗୁଣୁପୁର ଉପଖଣ୍ଡ, ଗୁଣୁପୁର (ପୌ), ଗୁଡାରି (ଏନଏସି), ରାମନାଗୁଡ଼ା, ପଦ୍ମପୁର ଏବଂ ଚନ୍ଦ୍ରପୁର ବ୍ଲକ। | ଆନ୍ଧ୍ରପ୍ରଦେଶ ସୀମାନ୍ତବର୍ତ୍ତୀ ଏହି ସ୍ଥାନରେ ଉନ୍ନତ ସ୍ୱାସ୍ଥ୍ୟ ସେବା ଏବଂ ସୀମାନ୍ତ ଅଞ୍ଚଳର ଦକ୍ଷ ପରିଚାଳନା ପାଇଁ ଦାବି ରହିଛି। |- ! colspan="3" style="background-color:#D5E8F5; text-align:center; font-size:110%;" | [[ସମ୍ବଲପୁର ଜିଲ୍ଲା|ସମ୍ବଲପୁର]] ଜିଲ୍ଲାରୁ ପ୍ରସ୍ତାବିତ |- | '''କୁଚିଣ୍ଡା''' | ସମ୍ବଲପୁରର ଉତ୍ତରାଞ୍ଚଳକୁ ନେଇ ଗଠିତ କୁଚିଣ୍ଡା ଉପଖଣ୍ଡ (କୁଚିଣ୍ଡା ଏନଏସି), ବାମରା ଏବଂ ଜମନକିରା ବ୍ଲକ। | ସମ୍ବଲପୁର ମୁଖ୍ୟ ମହକୁମା ଠାରୁ ଦୂରତା ଏବଂ ଘଞ୍ଚ ଜଙ୍ଗଲ ଆଚ୍ଛାଦିତ ଅଞ୍ଚଳରେ ସରକାରୀ ଯୋଜନାର ସଫଳ ପହଞ୍ଚ ନିମନ୍ତେ ଏହା ଆବଶ୍ୟକ। |- ! colspan="3" style="background-color:#D5E8F5; text-align:center; font-size:110%;" | [[ସୁନ୍ଦରଗଡ଼ ଜିଲ୍ଲା|ସୁନ୍ଦରଗଡ଼]] ଜିଲ୍ଲାରୁ ପ୍ରସ୍ତାବିତ |- | '''ବଣାଇ''' | ବଣାଇ ଉପଖଣ୍ଡ (ବଣାଇଗଡ଼, ଗୁରୁଣ୍ଡିଆ, ଲହୁଣୀପଡ଼ା, କୋଇଡ଼ା ବ୍ଲକ)। | ଏକ ବିଶାଳ ପରିବେଶ-ସମ୍ବେଦନଶୀଳ ଖଣି ଅଞ୍ଚଳକୁ ସୁପରିଚାଳନା କରିବା ଏବଂ ଆଦିବାସୀ ଜନତାଙ୍କ ପାଇଁ ସିଧାସଳଖ ପୁଞ୍ଜିନିବେଶ ଲକ୍ଷ୍ୟରେ। |- | '''[[ରାଉରକେଲା]]''' (ବେଦବ୍ୟାସ) | ପାନପୋଷ ଉପଖଣ୍ଡ, ରାଉରକେଲା ମହାନଗର ନିଗମ, ରାଜଗାଙ୍ଗପୁର (ପୌ), କୁଆରମୁଣ୍ଡା, ବିଶ୍ରା ଏବଂ ଲାଠିକଟା ବ୍ଲକ। | ସୁନ୍ଦରଗଡ଼ର ଗ୍ରାମାଞ୍ଚଳଠାରୁ ପୃଥକ୍ କରି ରାଉରକେଲାର ବୃହତ ସହରୀକରଣ ଏବଂ ଶିଳ୍ପ ଭିତ୍ତିଭୂମିକୁ ସ୍ୱତନ୍ତ୍ର ପରିଚାଳନା କରିବା ଦାବିର ମୂଳ ଲକ୍ଷ୍ୟ। |} '''ଉତ୍ସ ସୂଚୀ:''' * "Received proposals for creation of 31 new dists, 66 sub-divisions: Minister", Indian Express (20 Feb 2026). * "New district demands", IndiaTimes. * "Odisha govt has received proposals for formation of 28 new districts: Minister", ThePrint (07 Feb 2024). * "Odisha government received proposals for 25 more districts in state", The New Indian Express (29 Sep 2023). == ଆଧାର == === ଆଧାର === {{reflist}} * [http://www.orissa.gov.in ଓଡ଼ିଶା ରାଜ୍ୟର ସରକାରୀ ପୃଷ୍ଠା] * ଓଡ଼ିଶା ପ୍ରଶାସନିକ ବିଭାଗ * [http://www.censusindia.gov.in/2011-prov-results/data_files/orissa/Data%20Sheet-%20Orissa-Provisional.pdf ଜନଗଣନା ୨୦୧୧: ଓଡ଼ିଶା: ଅସ୍ଥାୟୀ ଜନସଂଖ୍ୟା ସମୁଦାୟ] == ଆହୁରି ଦେଖନ୍ତୁ == * [[ଓଡ଼ିଶାର ତହସିଲ ସମୂହର ତାଲିକା]] * [[ଭାରତର ରାଜ୍ୟ ଓ କେନ୍ଦ୍ରଶାସିତ ଅଞ୍ଚଳମାନଙ୍କର ତାଲିକା]] == ବାହାର ଲିଙ୍କ == * [https://odisha.gov.in/ ଓଡ଼ିଶା ସରକାରଙ୍କ ସରକାରୀ ପୋର୍ଟାଲ୍] * [https://www.censusindia.gov.in/ ଭାରତୀୟ ଜନଗଣନା ସରକାରୀ ୱେବସାଇଟ୍] {{ଓଡ଼ିଶା}} {{ଭାରତର ପ୍ରଶାସନିକ ବିଭାଜନ}} [[ଶ୍ରେଣୀ:ଓଡ଼ିଶାର ଜିଲ୍ଲା|*]] [[ଶ୍ରେଣୀ:ଓଡ଼ିଶା ସମ୍ବନ୍ଧୀୟ ତାଲିକା]] [[ଶ୍ରେଣୀ:ଭାରତର ଜିଲ୍ଲାମାନଙ୍କର ତାଲିକା]] eris2vggd69ljz5b66x9g8heu8yctvl 595936 595935 2026-06-03T12:15:29Z ~2026-32953-67 42313 [[Special:Contributions/~2026-32953-67|~2026-32953-67]] ([[User talk:~2026-32953-67|ଆଲୋଚନା]]) ଙ୍କ ଦେଇ କରାଯାଇଥିବା [[Special:Diff/595935|595935]] ସଙ୍କଳନଟି ପଛକୁ ଫେରାଇନିଆଗଲା 595936 wikitext text/x-wiki {{Short description|ଓଡ଼ିଶାର ପ୍ରଶାସନିକ ଜିଲ୍ଲାଗୁଡ଼ିକର ତାଲିକା}} {{Use Indian English|date=August 2016}} {{Use dmy dates|date=August 2016}} {{Infobox subdivision type | name = ଓଡ଼ିଶାର ଜିଲ୍ଲା ସମୂହ | map = Odisha districts map.svg | caption = ଓଡ଼ିଶାର ରାଜନୈତିକ ମାନଚିତ୍ର | category = [[ଓଡ଼ିଶାର ଜିଲ୍ଲାମାନଙ୍କର ତାଲିକା|ଜିଲ୍ଲା]] | territory = [[ଓଡ଼ିଶା]] | start_date = | current_number = ୩୦ ଗୋଟି ଜିଲ୍ଲା | number_date = | population_range = [[ଦେବଗଡ଼ ଜିଲ୍ଲା|ଦେବଗଡ଼]] – ୩,୧୨,୫୨୦ (ସର୍ବନିମ୍ନ);<br />[[ଗଞ୍ଜାମ ଜିଲ୍ଲା|ଗଞ୍ଜାମ]] – ୩୫,୨୯,୦୩୧ (ସର୍ବାଧିକ) | area_range = [[ମୟୂରଭଞ୍ଜ ଜିଲ୍ଲା|ମୟୂରଭଞ୍ଜ]] – {{Convert|10418|km2|sqmi|abbr=on}} (ବୃହତ୍ତମ);<br />[[ଜଗତସିଂହପୁର ଜିଲ୍ଲା|ଜଗତସିଂହପୁର]] – {{Convert|1759|km2|sqmi|abbr=on}} (କ୍ଷୁଦ୍ରତମ) | government = [[ଓଡ଼ିଶା ସରକାର]] | subdivision = [[ଓଡ଼ିଶାର ତହସିଲ ସମୂହର ତାଲିକା|ଉପଖଣ୍ଡ, ତହସିଲ ଏବଂ ବ୍ଲକ]] }} {{prettyurl|Districts of Odisha}} ଭାରତର ପୂର୍ବ ଉପକୂଳରେ ଅବସ୍ଥିତ [[ଓଡ଼ିଶା]] ରାଜ୍ୟକୁ ପ୍ରଶାସନିକ ସୁବିଧା ଏବଂ ସୁପରିଚାଳନା ଦୃଷ୍ଟିରୁ ସର୍ବମୋଟ '''୩୦ ଗୋଟି ଭୌଗୋଳିକ ପ୍ରଶାସନିକ ଏକକ''' ବା '''ଜିଲ୍ଲା'''ରେ ବିଭକ୍ତ କରାଯାଇଛି ।<ref name=":0">{{cite web|title=Districts of Odisha|url=http://orissa.gov.in/portal/dist.asp|work=Official Portal|publisher=Government of Odisha|access-date=4 January 2013|location=Bhubaneswar}}</ref> ପ୍ରଶାସନିକ ବିକେନ୍ଦ୍ରୀକରଣ ଏବଂ ଶୃଙ୍ଖଳିତ ଶାସନ ପାଇଁ ଏହି ୩୦ଟି ଜିଲ୍ଲାକୁ ୩ଟି ପୃଥକ ରାଜସ୍ୱ ଖଣ୍ଡ (Revenue Divisions) ଅଧୀନରେ ରଖାଯାଇଛି । ସେହି ଖଣ୍ଡଗୁଡ଼ିକ ହେଲା: କେନ୍ଦ୍ରାଞ୍ଚଳ (ସଦର ମହକୁମା: [[କଟକ]]), ଉତ୍ତରାଞ୍ଚଳ (ସଦର ମହକୁମା: [[ସମ୍ବଲପୁର]]) ଏବଂ ଦକ୍ଷିଣାଞ୍ଚଳ (ସଦର ମହକୁମା: [[ବ୍ରହ୍ମପୁର]]) । ପ୍ରତ୍ୟେକ ରାଜସ୍ୱ ଖଣ୍ଡ ଅଧୀନରେ ୧୦ଟି ଲେଖାଏଁ ଜିଲ୍ଲା ରହିଛି ଏବଂ ଏହାର ପ୍ରଶାସନିକ ମୁଖ୍ୟ ଭାବରେ ଜଣେ ରାଜସ୍ୱ ଖଣ୍ଡାଧିକାରୀ ବା ଆର.ଡି.ସି. କାର୍ଯ୍ୟ କରନ୍ତି, ଯିଏକି ଭାରତୀୟ ପ୍ରଶାସନିକ ସେବା (IAS) ର ଜଣେ ବରିଷ୍ଠ ଅଧିକାରୀ ଅଟନ୍ତି । ରାଜ୍ୟ ସଚିବାଳୟ ଏବଂ ଜିଲ୍ଲା ପ୍ରଶାସନ ମଧ୍ୟରେ ସମନ୍ୱୟ ରକ୍ଷା କରିବା ହେଉଛି ଆର.ଡି.ସି. ଙ୍କର ମୁଖ୍ୟ କାର୍ଯ୍ୟ । ପ୍ରତ୍ୟେକ ଜିଲ୍ଲାର ଶାସନଭାର ଜଣେ ଜିଲ୍ଲାପାଳ ତଥା ଜିଲ୍ଲା ଦଣ୍ଡାଧିକାରୀଙ୍କ ଉପରେ ନ୍ୟସ୍ତ ଥାଏ । ଜିଲ୍ଲାରେ ରାଜସ୍ୱ ଆଦାୟ ଏବଂ ଆଇନଶୃଙ୍ଖଳା ରକ୍ଷା କରିବା ତାଙ୍କର ପ୍ରାଥମିକ ଦାୟିତ୍ୱ । ପ୍ରତ୍ୟେକ ଜିଲ୍ଲାକୁ ପୁଣି ସ୍ଥାନୀୟ ପ୍ରଶାସନିକ ସୁବିଧା ପାଇଁ କେତେକ ଉପଖଣ୍ଡ (Sub-division) ରେ ବିଭକ୍ତ କରାଯାଇଛି, ଯାହାର ଦାୟିତ୍ୱ ଜଣେ ଉପଜିଲ୍ଲାପାଳ ତୁଲାଇଥାନ୍ତି । ଉପଖଣ୍ଡଗୁଡ଼ିକ ଅଧୀନରେ ଏକାଧିକ ତହସିଲ ଏବଂ ବ୍ଲକ ରହିଥାଏ । ତହସିଲର ଦାୟିତ୍ୱରେ ଜଣେ ତହସିଲଦାର ରହିଥାନ୍ତି । ବର୍ତ୍ତମାନ ସୁଦ୍ଧା ଓଡ଼ିଶାରେ ସମୁଦାୟ ୩ଟି ରାଜସ୍ୱ ଖଣ୍ଡ, ୩୦ଟି ଜିଲ୍ଲା, ୫୮ଟି ଉପଖଣ୍ଡ, ୩୧୭ଟି ତହସିଲ ଏବଂ ୩୧୪ଟି ପଞ୍ଚାୟତ ସମିତି ରହିଛି ।<ref>{{Cite web |url=http://orissa.gov.in/e-magazine/orissaannualreference/OR-Annual-2009/pdf/587-593.pdf |title=List of Districts |access-date=13 January 2012}}</ref> ==ଜିଲ୍ଲା ସମୂହ== ନିମ୍ନଲିଖିତ ସାରଣୀରେ ଓଡ଼ିଶାର ସମସ୍ତ ୩୦ଟି ଜିଲ୍ଲାର ମାନଚିତ୍ର, ସଦର ମହକୁମା, ଆୟତନ, ଜନସଂଖ୍ୟା (୨୦୧୧ ଜନଗଣନା), ସାକ୍ଷରତା ହାର, ପଞ୍ଚାୟତ ସମିତି ଏବଂ ଗ୍ରାମ ପଞ୍ଚାୟତର ସବିଶେଷ ବିବରଣୀ ପ୍ରଦାନ କରାଯାଇଛି: {| class="wikitable sortable" style="width:100%; border-collapse:collapse; text-align:center; font-family: sans-serif;" |- style="background-color:#2C3E50; color:white; font-size: 1.05em;" ! scope="col" | ମାନଚିତ୍ର ! scope="col" | ଜିଲ୍ଲା ! scope="col" | ସଦର ମହକୁମା ! scope="col" | ଆୟତନ (କି.ମି.^୨) ! scope="col" | ଜନସଂଖ୍ୟା ! scope="col" | ସାକ୍ଷରତା ହାର ! scope="col" | ବ୍ଲକ ସଂଖ୍ୟା ! scope="col" | ଗ୍ରାମ ପଞ୍ଚାୟତ ! scope="col" | ଆର.ଟି.ଓ |- style="background-color:#FDEEED;" | [[File:Angul in Odisha (India).svg|60px]] || '''[[ଅନୁଗୋଳ ଜିଲ୍ଲା|ଅନୁଗୋଳ]]''' || [[ଅନୁଗୁଳ|ଅନୁଗୋଳ]] || ୬,୩୭୫ || ୧୭,୯୬,୦୮୮ || ୭୭.୫୩% || ୦୮ || ୨୨୫ || OD-19 |- style="background-color:#FDF4ED;" | [[File:Cuttack in Odisha (India).svg|60px]] || '''[[କଟକ ଜିଲ୍ଲା|କଟକ]]''' || [[କଟକ]] || ୩,୯୩୨ || ୩୭,୦୦,୫୦୩ || ୮୫.୫୦% || ୧୪ || ୩୭୩ || OD-05 |- style="background-color:#FDF8ED;" | [[File:Kalahandi in Odisha (India).svg|60px]] || '''[[କଳାହାଣ୍ଡି ଜିଲ୍ଲା|କଳାହାଣ୍ଡି]]''' || [[ଭବାନିପାଟଣା]] || ୭,୯୨୦ || ୨୨,୨୩,୩୮୬ || ୫୯.୨୨% || ୧୩ || ୩୧୦ || OD-08 |- style="background-color:#FBFDED;" | [[File:Kandhamal in Odisha (India).svg|60px]] || '''[[କନ୍ଧମାଳ ଜିଲ୍ଲା|କନ୍ଧମାଳ]]''' || [[ଫୁଲବାଣୀ]] || ୮,୦୨୧ || ୧୦,୩୩,୬୮୬ || ୬୪.୧୩% || ୧୨ || ୧୫୩ || OD-12 |- style="background-color:#F4FDED;" | [[File:Kendujhar in Odisha (India).svg|60px]] || '''[[କେନ୍ଦୁଝର ଜିଲ୍ଲା|କେନ୍ଦୁଝର]]''' || [[କେନ୍ଦୁଝର]] || ୮,୩୦୩ || ୨୫,୪୦,୪୪୪ || ୬୮.୨୪% || ୧୩ || ୨୯୭ || OD-09 |- style="background-color:#EEFDED;" | [[File:Kendrapara in Odisha (India).svg|60px]] || '''[[କେନ୍ଦ୍ରାପଡ଼ା ଜିଲ୍ଲା|କେନ୍ଦ୍ରାପଡ଼ା]]''' || [[କେନ୍ଦ୍ରାପଡ଼ା]] || ୨,୬୪୪ || ୨୦,୩୦,୯୧୦ || ୮୫.୧୫% || ୦୯ || ୨୪୯ || OD-29 |- style="background-color:#EEFDF4;" | [[File:Koraput in Odisha (India).svg|60px]] || '''[[କୋରାପୁଟ ଜିଲ୍ଲା|କୋରାପୁଟ]]''' || [[କୋରାପୁଟ]] || ୮,୮୦୭ || ୧୯,୪୫,୩୦୩ || ୪୯.୨୧% || ୧୪ || ୨୪୦ || OD-10 |- style="background-color:#EEFDF9;" | [[File:Khordha in Odisha (India).svg|60px]] || '''[[ଖୋର୍ଦ୍ଧା ଜିଲ୍ଲା|ଖୋର୍ଦ୍ଧା]]''' || [[ଖୋର୍ଦ୍ଧା]] || ୨,୮୧୩ || ୩୧,୭୪,୮୫୯ || ୮୬.୮୮% || ୧୦ || ୧୯୦ || OD-02 / 33 |- style="background-color:#EEFAFD;" | [[File:Gajapati in Odisha (India).svg|60px]] || '''[[ଗଜପତି ଜିଲ୍ଲା|ଗଜପତି]]''' || [[ପାରଳାଖେମୁଣ୍ଡି]] || ୩,୮୫୦ || ୮,୧୪,୭୨୨ || ୫୩.୪୯% || ୦୭ || ୧୪୯ || OD-20 |- style="background-color:#EEF4FD;" | [[File:Ganjam in Odisha (India).svg|60px]] || '''[[ଗଞ୍ଜାମ ଜିଲ୍ଲା|ଗଞ୍ଜାମ]]''' || [[ଛତ୍ରପୁର]] || ୮,୦୭୧ || ୪୯,୭୫,୯୩୪ || ୭୧.୦୯% || ୨୨ || ୫୦୩ || OD-07 / 32 |- style="background-color:#EEEEFD;" | [[File:Jagatsinghpur in Odisha (India).svg|60px]] || '''[[ଜଗତସିଂହପୁର ଜିଲ୍ଲା|ଜଗତସିଂହପୁର]]''' || [[ଜଗତସିଂହପୁର]] || ୧,୭୫୯ || ୧୬,୦୩,୧୩୦ || ୮୬.୫୯% || ୦୮ || ୧୯୪ || OD-21 |- style="background-color:#F4EEFD;" | [[File:Jharsuguda in Odisha (India).svg|60px]] || '''[[ଝାରସୁଗୁଡ଼ା ଜିଲ୍ଲା|ଝାରସୁଗୁଡ଼ା]]''' || [[ଝାରସୁଗୁଡ଼ା]] || ୨,୦୮୧ || ୮,୧୭,୧୦୩ || ୭୮.୮୬% || ୦୫ || ୭୮ || OD-23 |- style="background-color:#F9EEFD;" | [[File:Dhenkanal in Odisha (India).svg|60px]] || '''[[ଢେଙ୍କାନାଳ ଜିଲ୍ଲା|ଢେଙ୍କାନାଳ]]''' || [[ଢେଙ୍କାନାଳ]] || ୪,୪୫୨ || ୧୬,୮୧,୮୬୪ || ୭୮.୭୬% || ୦୮ || ୨୧୨ || OD-06 |- style="background-color:#FDEEF8;" | [[File:Debagarh in Odisha (India).svg|60px]] || '''[[ଦେବଗଡ଼ ଜିଲ୍ଲା|ଦେବଗଡ଼]]''' || [[ଦେବଗଡ଼]] || ୨,୭୮୨ || ୪,୪୦,୬୫୪ || ୭୨.୫୭% || ୦୩ || ୭୦ || OD-28 |- style="background-color:#FDEEF3;" | [[File:Nabarangpur in Odisha (India).svg|60px]] || '''[[ନବରଙ୍ଗପୁର ଜିଲ୍ଲା|ନବରଙ୍ଗପୁର]]''' || [[ନବରଙ୍ଗପୁର]] || ୫,୨୯୪ || ୧୭,୨୧,୫୩୪ || ୪୬.୪୩% || ୧୦ || ୧୬୯ || OD-24 |- style="background-color:#FDF0ED;" | [[File:Nayagarh in Odisha (India).svg|60px]] || '''[[ନୟାଗଡ଼ ଜିଲ୍ଲା|ନୟାଗଡ଼]]''' || [[ନୟାଗଡ଼]] || ୩,୮୯୦ || ୧୩,୫୭,୫୩୩ || ୮୦.୪୨% || ୦୮ || ୧୯୪ || OD-25 |- style="background-color:#FDF3EC;" | [[File:Nuapada in Odisha (India).svg|60px]] || '''[[ନୂଆପଡ଼ା ଜିଲ୍ଲା|ନୂଆପଡ଼ା]]''' || [[ନୂଆପଡ଼ା]] || ୩,୮୫୨ || ୮,୬୦,୬୩୯ || ୫୭.୩୫% || ୦୫ || ୧୩୧ || OD-26 |- style="background-color:#FDF7EB;" | [[File:Puri in Odisha (India).svg|60px]] || '''[[ପୁରୀ ଜିଲ୍ଲା|ପୁରୀ]]''' || [[ପୁରୀ]] || ୩,୦୫୧ || ୨୩,୯୫,୨୧୦ || ୮୪.୬୭% || ୧୧ || ୨୬୮ || OD-13 |- style="background-color:#FAFDEB;" | [[File:Bargarh in Odisha (India).svg|60px]] || '''[[ବରଗଡ଼ ଜିଲ୍ଲା|ବରଗଡ଼]]''' || [[ବରଗଡ଼]] || ୫,୮୩୭ || ୨୦,୮୮,୬୩୨ || ୭୪.୬୨% || ୧୨ || ୨୪୮ || OD-17 |- style="background-color:#F1FDEB;" | [[File:Balangir in Odisha (India).svg|60px]] || '''[[ବଲାଙ୍ଗୀର ଜିଲ୍ଲା|ବଲାଙ୍ଗୀର]]''' || [[ବଲାଙ୍ଗୀର]] || ୬,୫୭୫ || ୨୩,୨୫,୦୮୬ || ୬୪.୭୨% || ୧୪ || ୨୮୫ || OD-03 |- style="background-color:#EBFDEE;" | [[File:Balasore in Odisha (India).svg|60px]] || '''[[ବାଲେଶ୍ୱର ଜିଲ୍ଲା|ବାଲେଶ୍ୱର]]''' || [[ବାଲେଶ୍ୱର]] || ୩,୬୩୪ || ୩୨,୭୧,୯୪୬ || ୭୯.୭୯% || ୧୨ || ୩୬୦ || OD-01 |- style="background-color:#EBFDF5;" | [[File:Boudh in Odisha (India).svg|60px]] || '''[[ବୌଦ୍ଧ ଜିଲ୍ଲା|ବୌଦ୍ଧ]]''' || [[ବୌଦ୍ଧ]] || ୩,୪୪୪ || ୬,୨୨,୦୩୯ || ୭୧.୬୧% || ୦୩ || ୬୯ || OD-27 |- style="background-color:#EBFDFB;" | [[File:Bhadrak in Odisha (India).svg|60px]] || '''[[ଭଦ୍ରକ ଜିଲ୍ଲା|ଭଦ୍ରକ]]''' || [[ଭଦ୍ରକ]] || ୨,୫୦୫ || ୨୧,୨୩,୯୩୬ || ୮୨.୭୮% || ୦୭ || ୨୧୮ || OD-22 |- style="background-color:#EBF6FD;" | [[File:Mayurbhanj in Odisha (India).svg|60px]] || '''[[ମୟୂରଭଞ୍ଜ ଜିଲ୍ଲା|ମୟୂରଭଞ୍ଜ]]''' || [[ବାରିପଦା]] || ୧୦,୪୧୮ || ୩୫,୫୨,୮୩୧ || ୬୩.୧୭% || ୨୬ || ୪୦୪ || OD-11 |- style="background-color:#EBEFFD;" | [[File:Malkangiri in Odisha (India).svg|60px]] || '''[[ମାଲକାନଗିରି ଜିଲ୍ଲା|ମାଲକାନଗିରି]]''' || [[ମାଲକାନଗିରି]] || ୫,୭୯୧ || ୮,୬୪,୬୦୧ || ୪୮.୫୪% || ୦୭ || ୧୧୧ || OD-30 |- style="background-color:#EFEBFD;" | [[File:Jajpur in Odisha (India).svg|60px]] || '''[[ଯାଜପୁର ଜିଲ୍ଲା|ଯାଜପୁର]]''' || [[ଯାଜପୁର]] || ୨,୮୮୮ || ୨୫,୭୬,୩୪୧ || ୮୦.୧୩% || ୧୦ || ୩୧୧ || OD-34 |- style="background-color:#F6EBFD;" | [[File:Rayagada in Odisha (India).svg|60px]] || '''[[ରାୟଗଡ଼ା ଜିଲ୍ଲା|ରାୟଗଡ଼ା]]''' || [[ରାୟଗଡ଼ା]] || ୭,୦୭୪ || ୧୩,୬୪,୭୫୫ || ୪୯.୭୬% || ୧୧ || ୧୮୦ || OD-18 |- style="background-color:#FDEBF8;" | [[File:Sambalpur in Odisha (India).svg|60px]] || '''[[ସମ୍ବଲପୁର ଜିଲ୍ଲା|ସମ୍ବଲପୁର]]''' || [[ସମ୍ବଲପୁର]] || ୬,୭୦୨ || ୧୪,୬୭,୯୫୦ || ୭୬.୨୨% || ୦୯ || ୧୩୮ || OD-15 |- style="background-color:#FDEBF1;" | [[File:Subarnapur in Odisha (India).svg|60px]] || '''[[ସୋନପୁର ଜିଲ୍ଲା|ସୁବର୍ଣ୍ଣପୁର]]''' || [[ସୁବର୍ଣ୍ଣପୁର]] || ୨,୨୮୫ || ୮,୬୦,୩୫୯ || ୭୪.୪୨% || ୦୬ || ୧୦୯ || OD-31 |- style="background-color:#fdebf2;" | [[File:Sundargarh in Odisha (India).svg|60px]] || '''[[ସୁନ୍ଦରଗଡ଼ ଜିଲ୍ଲା|ସୁନ୍ଦରଗଡ଼]]''' || [[ସୁନ୍ଦରଗଡ଼]] || ୯,୭୧୨ || ୨୯,୫୧,୭୪୭ || ୭୩.୩୪% || ୧୭ || ୨୬୨ || OD-14 / 16 |} == ଇତିହାସ ଓ ପୁନର୍ଗଠନ == ୧୯୩୬ ମସିହା ଅପ୍ରେଲ ୧ ତାରିଖରେ ସ୍ୱତନ୍ତ୍ର ଓଡ଼ିଶା ପ୍ରାନ୍ତ ଗଠନ ହେବାଠାରୁ ଆରମ୍ଭ କରି ଆଜି ପର୍ଯ୍ୟନ୍ତ ରାଜ୍ୟର ପ୍ରଶାସନିକ ମାନଚିତ୍ରରେ ଅନେକ ପରିବର୍ତ୍ତନ ହୋଇଛି । ପ୍ରଶାସନିକ ବିକେନ୍ଦ୍ରୀକରଣ ଏବଂ ସାଧାରଣ ଲୋକଙ୍କ ନିକଟରେ ସରକାରୀ ସେବା ଦ୍ରୁତ ଗତିରେ ପହଞ୍ଚାଇବା ଉଦ୍ଦେଶ୍ୟରେ ବିଭିନ୍ନ ସମୟରେ ଜିଲ୍ଲାଗୁଡ଼ିକର ପୁନର୍ଗଠନ କରାଯାଇଛି । === ଐତିହାସିକ ପୁନର୍ଗଠନ କ୍ରମ === ନିମ୍ନଲିଖିତ ସାରଣୀରେ ଓଡ଼ିଶାର ଜିଲ୍ଲା ଗଠନର ଐତିହାସିକ କ୍ରମବିକାଶକୁ ଦର୍ଶାଯାଇଛି: {| class="wikitable" style="width:100%; border-collapse:collapse; text-align:center; font-family: sans-serif; margin-bottom: 20px;" |- style="background-color:#4A90E2; color:white; font-size: 1.1em;" ! scope="col" style="width:20%;" | ସମୟକାଳ / ମସିହା ! scope="col" style="width:20%;" | ମୋଟ ଜିଲ୍ଲା ସଂଖ୍ୟା ! scope="col" style="width:60%;" | ସବିଶେଷ ବିବରଣୀ ଓ କାରଣ |- style="background-color:#F4F9FF;" | '''୧ ଅପ୍ରେଲ ୧୯୩୬''' | '''୬ ଗୋଟି''' | ସ୍ୱତନ୍ତ୍ର ଓଡ଼ିଶା ପ୍ରାନ୍ତ ଗଠନ ସମୟରେ କେବଳ ୬ଟି ଜିଲ୍ଲା ଥିଲା । ସେଗୁଡ଼ିକ ହେଲା: କଟକ, ପୁରୀ, ବାଲେଶ୍ୱର, ସମ୍ବଲପୁର, କୋରାପୁଟ ଏବଂ ଗଞ୍ଜାମ । |- style="background-color:#EBF3FB;" | '''୧୯୪୮ – ୧୯୪୯''' | '''୧୩ ଗୋଟି''' | ଭାରତ ସ୍ୱାଧୀନ ହେବା ପରେ ଓଡ଼ିଶା ସହିତ ଆଖପାଖର ଦେଶୀୟ ଗଡ଼ଜାତ ରାଜ୍ୟଗୁଡ଼ିକର ମିଶ୍ରଣ ଘଟିଥିଲା, ଯାହା ଫଳରେ ନୂତନ ୭ଟି ଜିଲ୍ଲା ସୃଷ୍ଟି ହୋଇଥିଲା । |- style="background-color:#F4F9FF;" | '''୧୯୯୨ – ୧୯୯୩''' | '''୩୦ ଗୋଟି''' | ତତ୍କାଳୀନ ମୁଖ୍ୟମନ୍ତ୍ରୀ [[ବିଜୁ ପଟ୍ଟନାୟକ]]ଙ୍କ ସରକାର ଅମଳରେ ପୁରୁଣା ୧୩ଟି ବୃହତ୍ ଜିଲ୍ଲାକୁ ବିଭାଜନ କରି ୩୦ ଗୋଟି ଜିଲ୍ଲାରେ ପରିଣତ କରାଯାଇଥିଲା । |} === ବର୍ତ୍ତମାନର ପ୍ରଶାସନିକ ରୂପରେଖ === ଶାସନ ବ୍ୟବସ୍ଥାକୁ ସୁଚାରୁରୂପେ ପରିଚାଳନା କରିବା ପାଇଁ ରାଜ୍ୟକୁ ବିଭିନ୍ନ ପ୍ରଶାସନିକ ଏକକରେ ବିଭକ୍ତ କରାଯାଇଛି: {| class="wikitable" style="width:80%; border-collapse:collapse; text-align:center; font-family: sans-serif; margin: 0 auto 20px auto;" |- style="background-color:#50C878; color:white; font-size: 1.1em;" ! scope="col" | ପ୍ରଶାସନିକ ଏକକ ! scope="col" | ସର୍ବମୋଟ ସଂଖ୍ୟା |- style="background-color:#F4FFF8;" | '''ରାଜସ୍ୱ ଖଣ୍ଡ''' | ୩ |- style="background-color:#E9F9EE;" | '''ଜିଲ୍ଲା''' | ୩୦ |- style="background-color:#F4FFF8;" | '''ଉପଖଣ୍ଡ''' | ୫୮ |- style="background-color:#E9F9EE;" | '''ତହସିଲ''' | ୩୧୭ |- style="background-color:#F4FFF8;" | '''ପଞ୍ଚାୟତ ସମିତି / ବ୍ଲକ''' | ୩୧୪ |} === ଭୌଗୋଳିକ ଏବଂ ଜନସାଂଖ୍ୟିକ ବିଶେଷତ୍ୱ === ଆୟତନ ଏବଂ ଜନସଂଖ୍ୟା ଦୃଷ୍ଟିରୁ ଓଡ଼ିଶାର ଜିଲ୍ଲାଗୁଡ଼ିକ ମଧ୍ୟରେ ଥିବା ତାରତମ୍ୟ ନିମ୍ନରେ ପ୍ରଦତ୍ତ କରାଗଲା: {| class="wikitable" style="width:100%; border-collapse:collapse; text-align:center; font-family: sans-serif;" |- style="background-color:#E67E22; color:white; font-size: 1.1em;" ! scope="col" style="width:25%;" | ବର୍ଗ ! scope="col" style="width:25%;" | ବୃହତ୍ତମ ଜିଲ୍ଲା ! scope="col" style="width:25%;" | କ୍ଷୁଦ୍ରତମ ଜିଲ୍ଲା ! scope="col" style="width:25%;" | ସୂଚନା |- style="background-color:#FFF8F0;" | '''ଭୌଗୋଳିକ ଆୟତନ ଦୃଷ୍ଟିରୁ''' | '''[[ମୟୂରଭଞ୍ଜ ଜିଲ୍ଲା|ମୟୂରଭଞ୍ଜ]]'''<br /><small>(୧୦,୪୧୮ ବର୍ଗ କି.ମି.)</small> | '''[[ଜଗତସିଂହପୁର ଜିଲ୍ଲା|ଜଗତସିଂହପୁର]]'''<br /><small>(୧,୭୫୯ ବର୍ଗ କି.ମି.)</small> | ଆୟତନ ଆଧାରରେ ରାଜ୍ୟର ଭୌଗୋଳିକ ବିସ୍ତାର । |- style="background-color:#FEF2E4;" | '''ଜନସଂଖ୍ୟା ଦୃଷ୍ଟିରୁ''' | '''[[ଗଞ୍ଜାମ ଜିଲ୍ଲା|ଗଞ୍ଜାମ]]'''<br /><small>(ସର୍ବାଧିକ ଜନବହୁଳ)</small> | '''[[ଦେବଗଡ଼ ଜିଲ୍ଲା|ଦେବଗଡ଼]]'''<br /><small>(ସର୍ବନିମ୍ନ ଜନସଂଖ୍ୟା)</small> | ୨୦୧୧ ଜନଗଣନା ତଥ୍ୟ ଉପରେ ଆଧାରିତ । |} ନିମ୍ନଲିଖିତ ସାରଣୀରେ ଓଡ଼ିଶାର ସମସ୍ତ ୩୦ଟି ଜିଲ୍ଲାର ଭୌଗୋଳିକ ଏବଂ ପ୍ରଶାସନିକ ତଥ୍ୟ ସବିଶେଷ ଭାବେ ପ୍ରଦାନ କରାଯାଇଛି: == ରାଜସ୍ୱ ଖଣ୍ଡ ଅନୁଯାୟୀ ଜିଲ୍ଲାଗୁଡ଼ିକର ତାଲିକା == [[File:Odisha districts map.svg|thumb|400x400px|ଓଡ଼ିଶାର ଜିଲ୍ଲା ମାନଚିତ୍ର । <br />{{Legend|darkblue|ଉତ୍ତରାଞ୍ଚଳ ରାଜସ୍ୱ ଖଣ୍ଡ}} {{Legend|gold|କେନ୍ଦ୍ରାଞ୍ଚଳ ରାଜସ୍ୱ ଖଣ୍ଡ}} {{Legend|maroon|ଦକ୍ଷିଣାଞ୍ଚଳ ରାଜସ୍ୱ ଖଣ୍ଡ}}]] ପ୍ରଶାସନିକ ସୁବିଧା ତଥା ଶାସନ ବ୍ୟବସ୍ଥାକୁ ସୁଦୃଢ଼ କରିବା ପାଇଁ ଓଡ଼ିଶାର ୩୦ଟି ଜିଲ୍ଲାକୁ ୩ଟି ପୃଥକ '''ରାଜସ୍ୱ ଖଣ୍ଡ'''ରେ ବିଭକ୍ତ କରାଯାଇଛି । ସେଗୁଡ଼ିକ ହେଲା— କେନ୍ଦ୍ରାଞ୍ଚଳ, ଉତ୍ତରାଞ୍ଚଳ ଏବଂ ଦକ୍ଷିଣାଞ୍ଚଳ ରାଜସ୍ୱ ଖଣ୍ଡ, ଯାହାର ସଦର ମହକୁମା ଯଥାକ୍ରମେ [[କଟକ]], [[ସମ୍ବଲପୁର]] ଏବଂ [[ବ୍ରହ୍ମପୁର]]ଠାରେ ଅବସ୍ଥିତ । ପ୍ରତ୍ୟେକ ରାଜସ୍ୱ ଖଣ୍ଡ ଅଧୀନରେ ୧୦ଟି ଲେଖାଏଁ ଜିଲ୍ଲା ରହିଛି । ପ୍ରତି ରାଜସ୍ୱ ଖଣ୍ଡର ମୁଖ୍ୟ ଭାବରେ ଜଣେ '''ରାଜସ୍ୱ ଖଣ୍ଡାଧିକାରୀ''' ବା ଆର.ଡି.ସି. ଦାୟିତ୍ୱ ତୁଲାଇଥାନ୍ତି, ଯିଏକି [[:en:Indian_Administrative_Service|ଭାରତୀୟ ପ୍ରଶାସନିକ ସେବା]] (IAS) ର ଜଣେ ବରିଷ୍ଠ ପଦାଧିକାରୀ ଅଟନ୍ତି । ପ୍ରଶାସନିକ ଢାଞ୍ଚାରେ ଆର.ଡି.ସି.ଙ୍କ ସ୍ଥାନ ଜିଲ୍ଲା ପ୍ରଶାସନ ଏବଂ ରାଜ୍ୟ ସଚିବାଳୟ ମଧ୍ୟରେ ଏକ ସମନ୍ୱୟକାରୀ ସଂଯୋଜକ ଭାବରେ ରହିଥାଏ । ରାଜସ୍ୱ ଖଣ୍ଡ ଅନୁଯାୟୀ ଓଡ଼ିଶାର ୩୦ଟି ଜିଲ୍ଲାର ତାଲିକା ନିମ୍ନରେ ପ୍ରଦାନ କରାଗଲା: {| class="wikitable" style="width:100%; border-collapse:collapse; text-align:center; font-family: sans-serif;" |- ! scope="col" style="background-color:#2980B9; color:white; font-size: 1.1em; width:33%; padding: 12px;" | ଉତ୍ତରାଞ୍ଚଳ ରାଜସ୍ୱ ଖଣ୍ଡ<br /><small>(ମୁଖ୍ୟାଳୟ – ସମ୍ବଲପୁର)</small> ! scope="col" style="background-color:#F39C12; color:white; font-size: 1.1em; width:33%; padding: 12px;" | କେନ୍ଦ୍ରାଞ୍ଚଳ ରାଜସ୍ୱ ଖଣ୍ଡ<br /><small>(ମୁଖ୍ୟାଳୟ – କଟକ)</small> ! scope="col" style="background-color:#C0392B; color:white; font-size: 1.1em; width:33%; padding: 12px;" | ଦକ୍ଷିଣାଞ୍ଚଳ ରାଜସ୍ୱ ଖଣ୍ଡ<br /><small>(ମୁଖ୍ୟାଳୟ – ବ୍ରହ୍ମପୁର)</small> |- style="vertical-align: top; text-align:left; background-color:#FAFAFA; font-size: 1.05em;" | style="padding: 15px;" | * [[ଅନୁଗୋଳ ଜିଲ୍ଲା|ଅନୁଗୋଳ]] * [[କେନ୍ଦୁଝର ଜିଲ୍ଲା|କେନ୍ଦୁଝର]] * [[ଝାରସୁଗୁଡ଼ା ଜିଲ୍ଲା|ଝାରସୁଗୁଡ଼ା]] * [[ଢେଙ୍କାନାଳ ଜିଲ୍ଲା|ଢେଙ୍କାନାଳ]] * [[ଦେବଗଡ଼ ଜିଲ୍ଲା|ଦେବଗଡ଼]] * [[ବରଗଡ଼ ଜିଲ୍ଲା|ବରଗଡ଼]] * [[ବଲାଙ୍ଗୀର ଜିଲ୍ଲା|ବଲାଙ୍ଗୀର]] * [[ସମ୍ବଲପୁର ଜିଲ୍ଲା|ସମ୍ବଲପୁର]] * [[ସୁନ୍ଦରଗଡ଼ ଜିଲ୍ଲା|ସୁନ୍ଦରଗଡ଼]] * [[ସୋନପୁର ଜିଲ୍ଲା|ସୁବର୍ଣ୍ଣପୁର]] | style="padding: 15px;" | * [[କଟକ ଜିଲ୍ଲା|କଟକ]] * [[କେନ୍ଦ୍ରାପଡ଼ା ଜିଲ୍ଲା|କେନ୍ଦ୍ରାପଡ଼ା]] * [[ଖୋର୍ଦ୍ଧା ଜିଲ୍ଲା|ଖୋର୍ଦ୍ଧା]] * [[ଜଗତସିଂହପୁର ଜିଲ୍ଲା|ଜଗତସିଂହପୁର]] * [[ନୟାଗଡ଼ ଜିଲ୍ଲା|ନୟାଗଡ଼]] * [[ପୁରୀ ଜିଲ୍ଲା|ପୁରୀ]] * [[ବାଲେଶ୍ୱର ଜିଲ୍ଲା|ବାଲେଶ୍ୱର]] * [[ଭଦ୍ରକ ଜିଲ୍ଲା|ଭଦ୍ରକ]] * [[ମୟୂରଭଞ୍ଜ ଜିଲ୍ଲା|ମୟୂରଭଞ୍ଜ]] * [[ଯାଜପୁର ଜିଲ୍ଲା|ଯାଜପୁର]] | style="padding: 15px;" | * [[କନ୍ଧମାଳ ଜିଲ୍ଲା|କନ୍ଧମାଳ]] * [[କଳାହାଣ୍ଡି ଜିଲ୍ଲା|କଳାହାଣ୍ଡି]] * [[କୋରାପୁଟ ଜିଲ୍ଲା|କୋରାପୁଟ]] * [[ଗଜପତି ଜିଲ୍ଲା|ଗଜପତି]] * [[ଗଞ୍ଜାମ ଜିଲ୍ଲା|ଗଞ୍ଜାମ]] * [[ନବରଙ୍ଗପୁର ଜିଲ୍ଲା|ନବରଙ୍ଗପୁର]] * [[ନୂଆପଡ଼ା ଜିଲ୍ଲା|ନୂଆପଡ଼ା]] * [[ବୌଦ୍ଧ ଜିଲ୍ଲା|ବୌଦ୍ଧ]] * [[ମାଲକାନଗିରି ଜିଲ୍ଲା|ମାଲକାନଗିରି]] * [[ରାୟଗଡ଼ା ଜିଲ୍ଲା|ରାୟଗଡ଼ା]] |} == ପ୍ରଶାସନ ଓ ପରିଚାଳନା == ଜିଲ୍ଲାର ସର୍ବୋଚ୍ଚ ପ୍ରଶାସନିକ ଅଧିକାରୀ ଭାବରେ ଜଣେ '''ଭାରତୀୟ ପ୍ରଶାସନିକ ସେବା''' '''(ଭାପ୍ରସେ)''' ଅଧିକାରୀ 'ଜିଲ୍ଲାପାଳ ତଥା ଜିଲ୍ଲା ଦଣ୍ଡାଧିକାରୀ ରୂପେ ନିଯୁକ୍ତ ହୋଇଥାନ୍ତି । ରାଜସ୍ୱ ଆଦାୟ ଏବଂ ଜିଲ୍ଲାର ସାମଗ୍ରିକ ବିକାଶ ଓ ପରିଚାଳନା ତାଙ୍କର ପ୍ରାଥମିକ ଦାୟିତ୍ୱ । ସେହିପରି ଜିଲ୍ଲାରେ ଆଇନଶୃଙ୍ଖଳା ରକ୍ଷା କରିବା ନିମନ୍ତେ ଭାରତୀୟ '''ପୋଲିସ ସେବା (ଭାପୋସେ)''' ର ଜଣେ ଅଧିକାରୀ '''''<nowiki/>'ଆରକ୍ଷୀ ଅଧୀକ୍ଷକ'<nowiki/>''''' ଭାବରେ ଦାୟିତ୍ୱ ତୁଲାଇଥାନ୍ତି । ଓଡ଼ିଶାର ୩୦ଟି ଜିଲ୍ଲାକୁ ଶାସନଗତ ସୁବିଧା ପାଇଁ '''୫୮ ଗୋଟି ଉପଖଣ୍ଡ''' ରେ ବିଭକ୍ତ କରାଯାଇଛି । ପ୍ରତ୍ୟେକ ଉପଖଣ୍ଡର ଦାୟିତ୍ୱ ''''ଉପଜିଲ୍ଲାପାଳ'''<nowiki/>' ଙ୍କ ହାତରେ ନ୍ୟସ୍ତ ଥାଏ । ଏହି ଉପଖଣ୍ଡଗୁଡ଼ିକ ପୁଣି ବ୍ଲକ (ପଞ୍ଚାୟତ ସମିତି) ଏବଂ ପୌରାଞ୍ଚଳ (ମହାନଗର ନିଗମ, ପୌରପାଳିକା ଏବଂ ଏନ.ଏ.ସି) ରେ ବିଭକ୍ତ ହୋଇଥାଏ । ନିମ୍ନଲିଖିତ ସାରଣୀରେ ଓଡ଼ିଶାର ସମସ୍ତ ୩୦ଟି ଜିଲ୍ଲାର ଉପଖଣ୍ଡ, ପୌରାଞ୍ଚଳ ଏବଂ ବ୍ଲକଗୁଡ଼ିକର ସବିଶେଷ ନାମାବଳୀ ପ୍ରଦାନ କରାଯାଇଛି: {| class="wikitable sortable" style="width:100%; border-collapse:collapse; text-align:left; font-family: sans-serif;" |- style="background-color:#2C3E50; color:white; font-size: 1.05em; text-align:center;" ! scope="col" style="width:15%;" | ଜିଲ୍ଲା ! scope="col" style="width:20%;" | ଉପଖଣ୍ଡ ! scope="col" style="width:30%;" | ପୌରାଞ୍ଚଳ ! scope="col" style="width:35%;" | ବ୍ଲକ ସମୂହ |- style="background-color:#FDEEED;" | '''[[ଅନୁଗୋଳ ଜିଲ୍ଲା|ଅନୁଗୋଳ]]''' | • ଅନୁଗୋଳ<br />• ଆଠମଲ୍ଲିକ<br />• ପାଲଲହଡ଼ା<br />• ତାଳଚେର | ଅନୁଗୋଳ (ପୌ), ତାଳଚେର (ପୌ), ଆଠମଲ୍ଲିକ (ଏନଏସି) | ଅନୁଗୋଳ, ଆଠମଲ୍ଲିକ, ଛେଣ୍ଡିପଦା, କିଶୋରନଗର, ପାଲଲହଡ଼ା, ବନ୍ତଳା, କଣିହାଁ, ତାଳଚେର (ମୋଟ ୮) |- style="background-color:#FDF4ED;" | '''[[କଟକ ଜିଲ୍ଲା|କଟକ]]''' | • ଆଠଗଡ଼<br />• ବାଙ୍କୀ<br />• କଟକ | କଟକ (ମ.ନି), ଚୌଦ୍ୱାର (ପୌ), ବାଙ୍କୀ (ଏନଏସି), ଆଠଗଡ଼ (ଏନଏସି) | ଆଠଗଡ଼, ବାଙ୍କୀ, ବାଙ୍କୀ-ଡମପଡ଼ା, ବାରଙ୍ଗ, କଟକ ସଦର, କଣ୍ଟାପଡ଼ା, ମାହାଙ୍ଗା, ନିଶ୍ଚିନ୍ତକୋଇଲି, ନରସିଂହପୁର, ନିଆଳି, ସାଲେପୁର, ଟାଙ୍ଗୀ-ଚୌଦ୍ୱାର, ତିଗିରିଆ, ବଡ଼ମ୍ବା (ମୋଟ ୧୪) |- style="background-color:#FDF8ED;" | '''[[କଳାହାଣ୍ଡି ଜିଲ୍ଲା|କଳାହାଣ୍ଡି]]''' | • ଭବାନିପାଟଣା<br />• ଧର୍ମଗଡ଼ | ଭବାନିପାଟଣା (ପୌ), କେସିଙ୍ଗା (ଏନଏସି), ଧର୍ମଗଡ଼ (ଏନଏସି), ଜୁନାଗଡ଼ (ଏନଏସି) | ଭବାନିପାଟଣା, ଧର୍ମଗଡ଼, ଗୋଲାମୁଣ୍ଡା, ଜୁନାଗଡ଼, କଲମପୁର, କର୍ଲାମୁଣ୍ଡା, କୋକସରା, ଲାଞ୍ଜିଗଡ଼, କେସିଙ୍ଗା, ମଦନପୁର-ରାମପୁର, ନର୍ଲା, ଥୁଆମୂଳ ରାମପୁର, ଜୟପାଟଣା (ମୋଟ ୧୩) |- style="background-color:#FBFDED;" | '''[[କନ୍ଧମାଳ ଜିଲ୍ଲା|କନ୍ଧମାଳ]]''' | • ବାଲିଗୁଡ଼ା<br />• ଫୁଲବାଣୀ | ଫୁଲବାଣୀ (ପୌ), ଜି. ଉଦୟଗିରି (ଏନଏସି), ବାଲିଗୁଡ଼ା (ଏନଏସି) | ଫୁଲବାଣୀ, ବାଲିଗୁଡ଼ା, ଚକାପାଦ, ଦାରିଙ୍ଗବାଡ଼ି, ଜି. ଉଦୟଗିରି, ଖଜୁରିପଡ଼ା, କୋଟଗଡ଼, କେ. ନୂଆଗାଁ, ଫିରିଙ୍ଗିଆ, ରାଇକିଆ, ଟିକାବାଲି, ତୁମୁଡ଼ିବନ୍ଧ (ମୋଟ ୧୨) |- style="background-color:#F4FDED;" | '''[[କେନ୍ଦୁଝର ଜିଲ୍ଲା|କେନ୍ଦୁଝର]]''' | • ଆନନ୍ଦପୁର<br />• ଚମ୍ପୁଆ<br />• କେନ୍ଦୁଝର | କେନ୍ଦୁଝରଗଡ଼ (ପୌ), ଯୋଡ଼ା (ପୌ), ଆନନ୍ଦପୁର (ପୌ), ବଡ଼ବିଲ (ପୌ), ଚମ୍ପୁଆ (ଏନଏସି) | କେନ୍ଦୁଝର ସଦର, ଆନନ୍ଦପୁର, ବାଂଶପାଳ, ଚମ୍ପୁଆ, ଘସିପୁରା, ଘଟଗାଁ, ହାଟଡିହି, ଝୁମ୍ପୁରା, ଯୋଡ଼ା, ପାଟଣା, ସାହାରପଡ଼ା, ତେଲକୋଇ, ହରିଚନ୍ଦନପୁର (ମୋଟ ୧୩) |- style="background-color:#EEFDED;" | '''[[କେନ୍ଦ୍ରାପଡ଼ା ଜିଲ୍ଲା|କେନ୍ଦ୍ରାପଡ଼ା]]''' | • କେନ୍ଦ୍ରାପଡ଼ା | କେନ୍ଦ୍ରାପଡ଼ା (ପୌ), ପଟ୍ଟାମୁଣ୍ଡାଇ (ପୌ) | ଆଳି, ଡେରାବିଶ, ଗରଦପୁର, କେନ୍ଦ୍ରାପଡ଼ା, ମହାକାଳପଡ଼ା, ମାର୍ଶାଘାଇ, ପଟ୍ଟାମୁଣ୍ଡାଇ, ରାଜକନିକା, ରାଜନଗର (ମୋଟ ୯) |- style="background-color:#EEFDF4;" | '''[[କୋରାପୁଟ ଜିଲ୍ଲା|କୋରାପୁଟ]]''' | • ଜୟପୁର<br />• କୋରାପୁଟ | ଜୟପୁର (ପୌ), କୋରାପୁଟ (ପୌ), ସୁନାବେଡ଼ା (ପୌ), କୋଟପାଡ଼ (ଏନଏସି) | କୋରାପୁଟ, ବନ୍ଧୁଗାଁ, ଭୈରବସିଂହପୁର, ବୋରିଗୁମ୍ମା, ଦଶମନ୍ତପୁର, ଜୟପୁର, କୋଟପାଡ଼, କୁନ୍ଦ୍ରା, ଲମତାପୁଟ, ଲକ୍ଷ୍ମୀପୁର, ନନ୍ଦପୁର, ନାରାୟଣପାଟଣା, ପଟ୍ଟାଙ୍ଗି, ସେମିଳିଗୁଡ଼ା (ମୋଟ ୧୪) |- style="background-color:#EEFDF9;" | '''[[ଖୋର୍ଦ୍ଧା ଜିଲ୍ଲା|ଖୋର୍ଦ୍ଧା]]''' | • ଭୁବନେଶ୍ୱର<br />• ଖୋର୍ଦ୍ଧା | ଭୁବନେଶ୍ୱର (ମ.ନି), ଖୋର୍ଦ୍ଧା (ପୌ), ଜଟଣୀ (ପୌ), ବାଣପୁର (ଏନଏସି), ବାଲୁଗାଁ (ଏନଏସି) | ଭୁବନେଶ୍ୱର, ବାଲିଅନ୍ତା, ବାଲିପାଟଣା, ଜଟଣୀ, ଖୋର୍ଦ୍ଧା ସଦର, ବାଣପୁର, ବେଗୁନିଆ, ବୋଲଗଡ଼, ଚିଲିକା, ଟାଙ୍ଗୀ (ମୋଟ ୧୦) |- style="background-color:#EEFAFD;" | '''[[ଗଜପତି ଜିଲ୍ଲା|ଗଜପତି]]''' | • ପାରଳାଖେମୁଣ୍ଡି | ପାରଳାଖେମୁଣ୍ଡି (ପୌ), କାଶୀନଗର (ଏନଏସି) | ଗୋଷାଣୀ, ଗୁମ୍ମା, କାଶୀନଗର, ମୋହନା, ନୂଆଗଡ଼, ଆର. ଉଦୟଗିରି, ରାୟଗଡ଼ (ମୋଟ ୭) |- style="background-color:#EEF4FD;" | '''[[ଗଞ୍ଜାମ ଜିଲ୍ଲା|ଗଞ୍ଜାମ]]''' | • ବ୍ରହ୍ମପୁର<br />• ଭଞ୍ଜନଗର<br />• ଛତ୍ରପୁର | ବ୍ରହ୍ମପୁର (ମ.ନି), ହିଞ୍ଜିଳିକାଟୁ (ପୌ), ଛତ୍ରପୁର (ଏନଏସି), ଭଞ୍ଜନଗର (ଏନଏସି), ଆସିକା, ଗୋପାଳପୁର ଇତ୍ୟାଦି ୧୮ଟି ଏନଏସି | ଛତ୍ରପୁର, ଗଞ୍ଜାମ, ଖଲ୍ଲିକୋଟ, ପୁରୁଷୋତ୍ତମପୁର, ପୋଲସରା, ହିଞ୍ଜିଳିକାଟୁ, ଆସିକା, ବେଲଗୁଣ୍ଠା, ଭଞ୍ଜନଗର, ବୁଗୁଡ଼ା, ଜଗନ୍ନାଥପ୍ରସାଦ, ସୋରଡ଼ା ଇତ୍ୟାଦି (ମୋଟ ୨୨) |- style="background-color:#EEEEFD;" | '''[[ଜଗତସିଂହପୁର ଜିଲ୍ଲା|ଜଗତସିଂହପୁର]]''' | • ଜଗତସିଂହପୁର | ଜଗତସିଂହପୁର (ପୌ), ପାରାଦୀପ (ପୌ) | ବାଲିକୁଦା, ବିରିଡ଼ି, ଏରସମା, ଜଗତସିଂହପୁର, କୁଜଙ୍ଗ, ନାଉଗାଁ, ରଘୁନାଥପୁର, ତିର୍ତ୍ତୋଲ (ମୋଟ ୮) |- style="background-color:#F4EEFD;" | '''[[ଝାରସୁଗୁଡ଼ା ଜିଲ୍ଲା|ଝାରସୁଗୁଡ଼ା]]''' | • ଝାରସୁଗୁଡ଼ା | ଝାରସୁଗୁଡ଼ା (ପୌ), ବ୍ରଜରାଜନଗର (ପୌ), ବେଲପାହାଡ଼ (ପୌ) | ଝାରସୁଗୁଡ଼ା, କିର୍ମିରା, କୋଲାବିରା, ଲଇକେରା, ଲଖନପୁର (ମୋଟ ୫) |- style="background-color:#F9EEFD;" | '''[[ଢେଙ୍କାନାଳ ଜିଲ୍ଲା|ଢେଙ୍କାନାଳ]]''' | • ଢେଙ୍କାନାଳ<br />• ହିନ୍ଦୋଳ<br />• କାମାକ୍ଷାନଗର | ଢେଙ୍କାନାଳ (ପୌ), କାମାକ୍ଷାନଗର (ଏନଏସି), ହିନ୍ଦୋଳ (ଏନଏସି), ଭୁବନ (ଏନଏସି) | ଢେଙ୍କାନାଳ ସଦର, ଗଁଦିଆ, ଓଡ଼ାପଡ଼ା, ହିନ୍ଦୋଳ, କାମାକ୍ଷାନଗର, ଭୁବନ, ପରଜଙ୍ଗ, କଙ୍କଡ଼ାହାଡ଼ (ମୋଟ ୮) |- style="background-color:#FDEEF8;" | '''[[ଦେବଗଡ଼ ଜିଲ୍ଲା|ଦେବଗଡ଼]]''' | • ଦେବଗଡ଼ | ଦେବଗଡ଼ (ପୌ) | ବାରକୋଟ, ରିଆମାଳ, ତିଳେଇବଣି (ମୋଟ ୩) |- style="background-color:#FDEEF3;" | '''[[ନବରଙ୍ଗପୁର ଜିଲ୍ଲା|ନବରଙ୍ଗପୁର]]''' | • ନବରଙ୍ଗପୁର | ନବରଙ୍ଗପୁର (ପୌ), ଉମରକୋଟ (ପୌ) | ଚନ୍ଦାହାଣ୍ଡି, ଡାବୁଗାଁ, ଝରିଗାଁ, କୋଷାଗୁମୁଡ଼ା, ନବରଙ୍ଗପୁର, ନନ୍ଦାହାଣ୍ଡି, ପାପଡ଼ାହାଣ୍ଡି, ରାଇଘର, ତେନ୍ତୁଳିଖୁଣ୍ଟି, ଉମରକୋଟ (ମୋଟ ୧୦) |- style="background-color:#FDF0ED;" | '''[[ନୟାଗଡ଼ ଜିଲ୍ଲା|ନୟାଗଡ଼]]''' | • ନୟାଗଡ଼ | ନୟାଗଡ଼ (ପୌ), ଖଣ୍ଡପଡ଼ା (ଏନଏସି), ଦଶପଲ୍ଲା (ଏନଏସି), ରଣପୁର (ଏନଏସି) | ଭାପୁର, ଦଶପଲ୍ଲା, ଗଣିଆ, ଖଣ୍ଡପଡ଼ା, ନୟାଗଡ଼ ସଦର, ନୂଆଗାଁ, ଓଡ଼ଗାଁ, ରଣପୁର (ମୋଟ ୮) |- style="background-color:#FDF3EC;" | '''[[ନୂଆପଡ଼ା ଜିଲ୍ଲା|ନୂଆପଡ଼ା]]''' | • ନୂଆପଡ଼ା | ଖରିଆର ରୋଡ୍ (ଏନଏସି), ଖରିଆର (ଏନଏସି), ନୂଆପଡ଼ା (ଏନଏସି) | ବୋଡ଼େନ, ଖରିଆର, କୋମନା, ନୂଆପଡ଼ା, ସିନାପାଲି (ମୋଟ ୫) |- style="background-color:#FDF7EB;" | '''[[ପୁରୀ ଜିଲ୍ଲା|ପୁରୀ]]''' | • ପୁରୀ | ପୁରୀ (ପୌ), କୋଣାର୍କ (ଏନଏସି), ନିମାପଡ଼ା (ଏନଏସି), ପିପିଲି (ଏନଏସି) | ଅସ୍ତରଙ୍ଗ, ବ୍ରହ୍ମଗିରି, ଡେଲାଙ୍ଗ, ଗୋପ, କାକଟପୁର, କଣାସ, କୃଷ୍ଣପ୍ରସାଦ, ନିମାପଡ଼ା, ପିପିଲି, ପୁରୀ ସଦର, ସତ୍ୟବାଦୀ (ମୋଟ ୧୧) |- style="background-color:#FAFDEB;" | '''[[ବରଗଡ଼ ଜିଲ୍ଲା|ବରଗଡ଼]]''' | • ବରଗଡ଼<br />• ପଦ୍ମପୁର | ବରଗଡ଼ (ପୌ), ବରପାଲି (ଏନଏସି), ପଦ୍ମପୁର (ଏନଏସି), ଅତାବିରା (ଏନଏସି), ବିଜେପୁର (ଏନଏସି) | ଅମ୍ବାଭୋନା, ଅତାବିରା, ବରଗଡ଼, ବରପାଲି, ଭଟଲି, ଭେଡେନ, ବିଜେପୁର, ଗାଇସିଲାଟ, ଝାରବନ୍ଧ, ପାଇକମାଳ, ପଦ୍ମପୁର, ସୋହେଲା (ମୋଟ ୧୨) |- style="background-color:#F1FDEB;" | '''[[ବଲାଙ୍ଗୀର ଜିଲ୍ଲା|ବଲାଙ୍ଗୀର]]''' | • ବଲାଙ୍ଗୀର<br />• ପାଟଣାଗଡ଼<br />• ଟିଟିଲାଗଡ଼ | ବଲାଙ୍ଗୀର (ପୌ), ଟିଟିଲାଗଡ଼ (ପୌ), ପାଟଣାଗଡ଼ (ଏନଏସି), କଣ୍ଟାବାଞ୍ଜି (ଏନଏସି) | ଆଗଲପୁର, ବଲାଙ୍ଗୀର, ଦେଓଗାଁ, ପୁଇଁତଳା, ଲୋଇସିଂହା, ଖପ୍ରାଖୋଲ, ବେଲପଡ଼ା, ପାଟଣାଗଡ଼, ଗୁଡଭେଲା, ସଇଁତଳା, ଟିଟିଲାଗଡ଼, ବଙ୍ଗୋମୁଣ୍ଡା, ମୁରିବାହାଲ, ତୁରେକେଲା (ମୋଟ ୧୪) |- style="background-color:#EBFDEE;" | '''[[ବାଲେଶ୍ୱର ଜିଲ୍ଲା|ବାଲେଶ୍ୱର]]''' | • ବାଲେଶ୍ୱର<br />• ନୀଳଗିରି | ବାଲେଶ୍ୱର (ପୌ), ସୋର (ପୌ), ଜଳେଶ୍ୱର (ପୌ), ନୀଳଗିରି (ଏନଏସି) | ବାହାନଗା, ବାଲେଶ୍ୱର ସଦର, ବାଲିଆପାଳ, ବସ୍ତା, ଭୋଗରାଇ, ଜଳେଶ୍ୱର, ଖଇରା, ନୀଳଗିରି, ଔପଦା, ରେମୁଣା, ସିମୁଳିଆ, ସୋର (ମୋଟ ୧୨) |- style="background-color:#EBFDF5;" | '''[[ବୌଦ୍ଧ ଜିଲ୍ଲା|ବୌଦ୍ଧ]]''' | • ବୌଦ୍ଧ | ବୌଦ୍ଧଗଡ଼ (ଏନଏସି) | ବୌଦ୍ଧ, ହରଭଙ୍ଗା, କଣ୍ଟାମାଳ (ମୋଟ ୩) |- style="background-color:#EBFDFB;" | '''[[ଭଦ୍ରକ ଜିଲ୍ଲା|ଭଦ୍ରକ]]''' | • ଭଦ୍ରକ | ଭଦ୍ରକ (ପୌ), ବାସୁଦେବପୁର (ପୌ), ଚାନ୍ଦବାଲି (ଏନଏସି), ଧାମନଗର (ଏନଏସି) | ଭଦ୍ରକ, ବାସୁଦେବପୁର, ବନ୍ତ, ଭଣ୍ଡାରିପୋଖରୀ, ଚାନ୍ଦବାଲି, ଧାମନଗର, ତିହିଡ଼ି (ମୋଟ ୭) |- style="background-color:#EBF6FD;" | '''[[ମୟୂରଭଞ୍ଜ ଜିଲ୍ଲା|ମୟୂରଭଞ୍ଜ]]''' | • ବାମନଘାଟୀ (ରାଇରଙ୍ଗପୁର)<br />• ବାରିପଦା<br />• କପ୍ତିପଦା (ଉଦଳା)<br />• ପଞ୍ଚପୀଢ଼ (କରଞ୍ଜିଆ) | ବାରିପଦା (ପୌ), ରାଇରଙ୍ଗପୁର (ପୌ), ଉଦଳା (ଏନଏସି), କରଞ୍ଜିଆ (ଏନଏସି) | ବାରିପଦା, ଶ୍ୟାମାଖୁଣ୍ଟା, ବଡ଼ସାହି, ବେତନଟୀ, ମୋରଡ଼ା, ରାସଗୋବିନ୍ଦପୁର, ସୁଳିଆପଦା ଇତ୍ୟାଦି (ମୋଟ ୨୬) |- style="background-color:#EBEFFD;" | '''[[ମାଲକାନଗିରି ଜିଲ୍ଲା|ମାଲକାନଗିରି]]''' | • ମାଲକାନଗିରି | ମାଲକାନଗିରି (ପୌ), ବାଲିମେଳା (ଏନଏସି) | ମାଲକାନଗିରି, କାଲିମେଳା, ଖଇରପୁଟ, କୋରୁକୁଣ୍ଡା, କୁଡୁମୁଲୁଗୁମ୍ମା, ମାଥିଲି, ପଡ଼ିଆ (ମୋଟ ୭) |- style="background-color:#EFEBFD;" | '''[[ଯାଜପୁର ଜିଲ୍ଲା|ଯାଜପୁର]]''' | • ଯାଜପୁର | ଯାଜପୁର (ପୌ), ବ୍ୟାସନଗର (ପୌ) | ବଡ଼ଚଣା, ବରୀ, ବିଞ୍ଝାରପୁର, ଦାନଗଦି, ଦଶରଥପୁର, ଧର୍ମଶାଳା, ଯାଜପୁର ସଦର, କୋରାଇ, ରସୁଲପୁର, ସୁକିନ୍ଦା (ମୋଟ ୧୦) |- style="background-color:#F6EBFD;" | '''[[ରାୟଗଡ଼ା ଜିଲ୍ଲା|ରାୟଗଡ଼ା]]''' | • ଗୁଣୁପୁର<br />• ରାୟଗଡ଼ା | ରାୟଗଡ଼ା (ପୌ), ଗୁଣୁପୁର (ପୌ), ଗୁଡାରି (ଏନଏସି) | ରାୟଗଡ଼ା, କଲ୍ୟାଣସିଂହପୁର, କାଶୀପୁର, କୋଲନରା, ବିଷମକଟକ, ମୁନିଗୁଡ଼ା, ଚନ୍ଦ୍ରପୁର, ଗୁଡାରି, ଗୁଣୁପୁର, ପଦ୍ମପୁର, ରାମନାଗୁଡ଼ା (ମୋଟ ୧୧) |- style="background-color:#FDEBF8;" | '''[[ସମ୍ବଲପୁର ଜିଲ୍ଲା|ସମ୍ବଲପୁର]]''' | • କୁଚିଣ୍ଡା<br />• ରେଢ଼ାଖୋଲ<br />• ସମ୍ବଲପୁର | ସମ୍ବଲପୁର (ମ.ନି), କୁଚିଣ୍ଡା (ଏନଏସି), ରେଢ଼ାଖୋଲ (ଏନଏସି) | ଧନକଉଡ଼ା, ଯୁଜୁମୁରା, ମାନେଶ୍ୱର, ରେଙ୍ଗାଲି, ବାମରା, ଜମନକିରା, କୁଚିଣ୍ଡା, ନାକଟିଦେଉଳ, ରେଢ଼ାଖୋଲ (ମୋଟ ୯) |- style="background-color:#FDEBF1;" | '''[[ସୋନପୁର ଜିଲ୍ଲା|ସୁବର୍ଣ୍ଣପୁର]]''' | • ବୀରମହାରାଜପୁର<br />• ସୁବର୍ଣ୍ଣପୁର | ସୋନପୁର (ପୌ), ତରଭା (ଏନଏସି), ବିନିକା (ଏନଏସି) | ସୋନପୁର, ଡୁଙ୍ଗୁରିପାଲି, ତରଭା, ବିନିକା, ବୀରମହାରାଜପୁର, ଉଲୁଣ୍ଡା (ମୋଟ ୬) |- style="background-color:#F5F5F5;" | '''[[ସୁନ୍ଦରଗଡ଼ ଜିଲ୍ଲା|ସୁନ୍ଦରଗଡ଼]]''' | • ବଣାଇ<br />• ପାନପୋଷ<br />• ସୁନ୍ଦରଗଡ଼ | ରାଉରକେଲା (ମ.ନି), ସୁନ୍ଦରଗଡ଼ (ପୌ), ବୀରମିତ୍ରପୁର (ପୌ), ରାଜଗାଙ୍ଗପୁର (ପୌ) | ସୁନ୍ଦରଗଡ଼, ଟାଙ୍ଗରପାଲି, ହେମଗିରି, ଲେଫ୍ରିପଡ଼ା, ବଡ଼ଗାଁ, ସବଡେଗା, ବାଲିଶଙ୍କରା, କୁଆରମୁଣ୍ଡା, ନୂଆଗାଁ, ବିଶ୍ରା, ଲାଠିକଟା, ରାଜଗାଙ୍ଗପୁର, କୁତ୍ରା, ବଣାଇଗଡ଼, ଲହୁଣୀପଡ଼ା, ଗୁରୁଣ୍ଡିଆ, କୋଇଡ଼ା (ମୋଟ ୧୭) |} <small>*ସଙ୍କେତ: ମ.ନି = ମହାନଗର ନିଗମ (Municipal Corporation), ପୌ = ପୌରପାଳିକା / ମ୍ୟୁନିସିପାଲିଟି, ଏନଏସି = ବିଜ୍ଞାପିତ ଅଞ୍ଚଳ ପରିଷଦ (NAC)</small> Legend used in odia word == ପ୍ରସ୍ତାବିତ ଜିଲ୍ଲା ସମୂହ == {{anchor|Proposed|Demand}} ଓଡ଼ିଶାରେ ପ୍ରଶାସନିକ ବିକେନ୍ଦ୍ରୀକରଣ ଏବଂ ସ୍ଥାନୀୟ ବିକାଶକୁ ତ୍ୱରାନ୍ୱିତ କରିବା ପାଇଁ ବିଭିନ୍ନ ସମୟରେ ନୂତନ ଜିଲ୍ଲା ଗଠନ ନିମନ୍ତେ ବ୍ୟାପକ ଦାବି ହୋଇଆସୁଛି। ୨୦୨୬ ମସିହା ସୁଦ୍ଧା ମିଳିଥିବା ସରକାରୀ ସୂଚନା ଅନୁଯାୟୀ, ରାଜ୍ୟ ସରକାରଙ୍କ ନିକଟରେ ଅତିକମରେ ୩୧ ଗୋଟି ନୂତନ ଜିଲ୍ଲା ଏବଂ ୬୬ ଗୋଟି ନୂତନ ଉପଖଣ୍ଡ ଗଠନ ପାଇଁ ପ୍ରସ୍ତାବ ଆଗତ ହୋଇଛି। ଏହି ଦାବିଗୁଡ଼ିକ ମୁଖ୍ୟତଃ ମୂଳ ସଦର ମହକୁମାଠାରୁ ଭୌଗୋଳିକ ଦୂରତା, ସାମାଜିକ-ଅର୍ଥନୈତିକ ଆହ୍ୱାନ ଏବଂ ସ୍ଥାନୀୟ ଜନସଂଖ୍ୟାକୁ ଆଧାର କରି କରାଯାଇଛି। ନିମ୍ନଲିଖିତ ସାରଣୀରେ ଓଡ଼ିଶାର ବିଭିନ୍ନ ଅଞ୍ଚଳରୁ ହେଉଥିବା ପ୍ରସ୍ତାବିତ ଜିଲ୍ଲା ଦାବି, ସେଗୁଡ଼ିକର ସମ୍ଭାବ୍ୟ କ୍ଷେତ୍ର ଏବଂ ଯୁକ୍ତିକତା ପ୍ରଦାନ କରାଯାଇଛି: {| class="wikitable" style="width:100%; border-collapse:collapse;" |+ ଓଡ଼ିଶାର ପ୍ରସ୍ତାବିତ ନୂତନ ଜିଲ୍ଲାଗୁଡ଼ିକର ସୂଚୀ (ବର୍ତ୍ତମାନର ମୂଳ ଜିଲ୍ଲା ଅନୁଯାୟୀ ବିଭକ୍ତ) |- ! style="background-color:#E6F2FF; width:20%;" | ପ୍ରସ୍ତାବିତ ଜିଲ୍ଲା ! style="background-color:#E6F2FF; width:40%;" | ପ୍ରସ୍ତାବିତ କ୍ଷେତ୍ର (ଉପଖଣ୍ଡ, ବ୍ଲକ ଏବଂ ପୌରାଞ୍ଚଳ) ! style="background-color:#E6F2FF; width:40%;" | ଗଠନର କାରଣ ବା ଯୁକ୍ତି |- ! colspan="3" style="background-color:#D5E8F5; text-align:center; font-size:110%;" | [[ଅନୁଗୋଳ ଜିଲ୍ଲା|ଅନୁଗୋଳ]] ଜିଲ୍ଲାରୁ ପ୍ରସ୍ତାବିତ |- | '''[[ଆଠମଲ୍ଲିକ]]''' | ଆଠମଲ୍ଲିକ ଉପଖଣ୍ଡ (ଆଠମଲ୍ଲିକ ଏନଏସି) ଏବଂ କିଶୋରନଗର ବ୍ଲକ ସମେତ ଛେଣ୍ଡିପଦା ବ୍ଲକର କିଛି ଅଂଶ। | ସାତକୋଶିଆ ଅଭୟାରଣ୍ୟ ଏବଂ ମହାନଦୀ ଅବବାହିକା ଯୋଗୁଁ ସୃଷ୍ଟି ହୋଇଥିବା ଭୌଗୋଳିକ ବିଚ୍ଛିନ୍ନତାକୁ ଦୂର କରିବା ପାଇଁ ଏହି ପ୍ରସ୍ତାବ ଆଗତ ହୋଇଛି। |- | '''ପାଲଲହଡ଼ା''' | ପାଲଲହଡ଼ା ଉପଖଣ୍ଡ ଏବଂ କେନ୍ଦୁଝର ସୀମାନ୍ତବର୍ତ୍ତୀ ଉତ୍ତରାଞ୍ଚଳ ବ୍ଲକ। | ଖଣିଜ ସମ୍ପଦ ଭରା ଉପାନ୍ତ ଅଞ୍ଚଳରେ ବିକାଶର ଗତିକୁ ତ୍ୱରାନ୍ୱିତ କରିବା ଏବଂ ଗମନାଗମନ ସୁବିଧା ପାଇଁ। |- | '''[[ତାଳଚେର]]''' | ତାଳଚେର ଉପଖଣ୍ଡ (ତାଳଚେର ପୌରାଞ୍ଚଳ), କଣିହାଁ ଏବଂ ନିକଟସ୍ଥ ତାପଜ ବିଦ୍ୟୁତ୍ କେନ୍ଦ୍ର ଅଞ୍ଚଳ। | ବୃହତ୍ତମ କୋଇଲା ଖଣି କ୍ଷେତ୍ରର ପରିବେଶ ପରିଚାଳନା, ଶିଳ୍ପାୟନ ଏବଂ ବିସ୍ଥାପନ ସମସ୍ୟାର ସମାଧାନ ନିମନ୍ତେ ସ୍ୱତନ୍ତ୍ର ପ୍ରଶାସନର ଆବଶ୍ୟକତା। |- ! colspan="3" style="background-color:#D5E8F5; text-align:center; font-size:110%;" | [[କଟକ ଜିଲ୍ଲା|କଟକ]] ଜିଲ୍ଲାରୁ ପ୍ରସ୍ତାବିତ |- | '''ଆଠଗଡ଼''' | ଆଠଗଡ଼ ଉପଖଣ୍ଡ (ଆଠଗଡ଼ ଏନଏସି), ତିଗିରିଆ, ବଡ଼ମ୍ବା ଏବଂ ନରସିଂହପୁର ବ୍ଲକ। | ମହାନଦୀ ଦ୍ୱାରା କଟକ ସହରଠାରୁ ବିଚ୍ଛିନ୍ନ ହୋଇଥିବା ଏହି ବିସ୍ତୃତ ଗ୍ରାମାଞ୍ଚଳର ସୁପରିଚାଳନା ପାଇଁ ଦାବି ହେଉଛି। |- | '''ଚଣ୍ଡୀଖୋଲ''' | କଟକ ଏବଂ ଯାଜପୁର ସୀମାନ୍ତବର୍ତ୍ତୀ ବ୍ଲକ ଯଥା ଟାଙ୍ଗୀ-ଚୌଦ୍ୱାର ଏବଂ ମାହାଙ୍ଗାର କିଛି ଅଂଶ। | ପ୍ରମୁଖ ଜାତୀୟ ରାଜପଥଗୁଡ଼ିକର ମିଳନ ସ୍ଥଳରେ ଏକ ସମନ୍ୱିତ ଶିଳ୍ପ ଏବଂ ବାଣିଜ୍ୟିକ ଲଜିଷ୍ଟିକ୍ସ (Logistics) ଜିଲ୍ଲା ଗଠନ ନିମନ୍ତେ। |- ! colspan="3" style="background-color:#D5E8F5; text-align:center; font-size:110%;" | [[କନ୍ଧମାଳ ଜିଲ୍ଲା|କନ୍ଧମାଳ]] ଜିଲ୍ଲାରୁ ପ୍ରସ୍ତାବିତ |- | '''ବାଲିଗୁଡ଼ା''' | ପଶ୍ଚିମ କନ୍ଧମାଳର ବାଲିଗୁଡ଼ା ଉପଖଣ୍ଡ (ବାଲିଗୁଡ଼ା ଏନଏସି), ଦାରିଙ୍ଗବାଡ଼ି, କୋଟଗଡ଼, ତୁମୁଡ଼ିବନ୍ଧ ଏବଂ କେ. ନୂଆଗାଁ ବ୍ଲକ। | ଆଭ୍ୟନ୍ତରୀଣ ପାର୍ବତ୍ୟାଞ୍ଚଳ ତଥା ବାମପନ୍ଥୀ ଉଗ୍ରବାଦ (LWE) ପ୍ରଭାବିତ ଅଞ୍ଚଳରେ ଭିତ୍ତିଭୂମି ସମସ୍ୟାର ସମାଧାନ ଏବଂ ସରକାରୀ ଯୋଜନାର ସଫଳ ରୂପାୟନ ପାଇଁ। |- ! colspan="3" style="background-color:#D5E8F5; text-align:center; font-size:110%;" | [[କଳାହାଣ୍ଡି ଜିଲ୍ଲା|କଳାହାଣ୍ଡି]] ଜିଲ୍ଲାରୁ ପ୍ରସ୍ତାବିତ |- | '''[[ଧର୍ମଗଡ଼]]''' | ଦକ୍ଷିଣ-ପଶ୍ଚିମ ବ୍ଲକଗୁଡ଼ିକୁ ନେଇ ଗଠିତ ଧର୍ମଗଡ଼ ଉପଖଣ୍ଡ (ଧର୍ମଗଡ଼ ଓ ଜୁନାଗଡ଼ ଏନଏସି), କୋକସରା, କଲମପୁର, ଜୟପାଟଣା, ଏବଂ ଗୋଲାମୁଣ୍ଡା ବ୍ଲକ। | ଜିଲ୍ଲାର ପ୍ରମୁଖ ଜଳସେଚିତ କୃଷି ହବ୍‌ରେ ସଠିକ୍ ଜଳ ବଣ୍ଟନ, କୃଷି ବିକାଶ ଏବଂ ସାଧାରଣ ସେବା ପ୍ରଦାନ ନିମନ୍ତେ। |- ! colspan="3" style="background-color:#D5E8F5; text-align:center; font-size:110%;" | [[କୋରାପୁଟ ଜିଲ୍ଲା|କୋରାପୁଟ]] ଜିଲ୍ଲାରୁ ପ୍ରସ୍ତାବିତ |- | '''[[ଜୟପୁର]]''' | ଜୟପୁର ମ୍ୟୁନିସିପାଲିଟି, କୋଟପାଡ଼ (ଏନଏସି) ଏବଂ ନିକଟବର୍ତ୍ତୀ ଉଚ୍ଚ-ଜନସାନ୍ଧ୍ରତା ବିଶିଷ୍ଟ ବ୍ଲକ ଯଥା ଜୟପୁର, ବୋରିଗୁମ୍ମା, କୋଟପାଡ଼ ଏବଂ କୁନ୍ଦ୍ରା। | ଅବିଭକ୍ତ କୋରାପୁଟର ପ୍ରମୁଖ ବ୍ୟାବସାୟିକ ତଥା ଶିକ୍ଷାନୁଷ୍ଠାନ କେନ୍ଦ୍ରକୁ କୋରାପୁଟର ପାର୍ବତ୍ୟାଞ୍ଚଳଠାରୁ ପୃଥକ୍ କରି ପୌର ପ୍ରଶାସନକୁ ଅଧିକ ତ୍ୱରାନ୍ୱିତ କରିବା ପାଇଁ। |- ! colspan="3" style="background-color:#D5E8F5; text-align:center; font-size:110%;" | [[କେନ୍ଦୁଝର ଜିଲ୍ଲା|କେନ୍ଦୁଝର]] ଜିଲ୍ଲାରୁ ପ୍ରସ୍ତାବିତ |- | '''[[ଆନନ୍ଦପୁର]]''' | ଜିଲ୍ଲାର ପୂର୍ବାଞ୍ଚଳକୁ ନେଇ ଗଠିତ ଆନନ୍ଦପୁର ଉପଖଣ୍ଡ (ଆନନ୍ଦପୁର ପୌରାଞ୍ଚଳ), ଘସିପୁରା ଏବଂ ହାଟଡିହି ବ୍ଲକ। | ଉତ୍ତର କେନ୍ଦୁଝରର ଖଣିଜ ସମ୍ପଦ ଭରା ପାର୍ବତ୍ୟାଞ୍ଚଳଠାରୁ ଏହି ସମତଳ କୃଷି ଅଞ୍ଚଳ ଭୌଗୋଳିକ ଭାବେ ବିଚ୍ଛିନ୍ନ ଥିବାରୁ ଏକ ସ୍ୱତନ୍ତ୍ର ଶାସନ ବ୍ୟବସ୍ଥାର ଦାବି କରାଯାଇଛି। |- ! colspan="3" style="background-color:#D5E8F5; text-align:center; font-size:110%;" | [[ଖୋର୍ଦ୍ଧା ଜିଲ୍ଲା|ଖୋର୍ଦ୍ଧା]] ଜିଲ୍ଲାରୁ ପ୍ରସ୍ତାବିତ |- | '''[[ଭୁବନେଶ୍ୱର]]''' | ଭୁବନେଶ୍ୱର ମହାନଗର ନିଗମ ଏବଂ ନିକଟସ୍ଥ ସହରାଞ୍ଚଳ ବ୍ଲକ ଯଥା ଜଟଣୀ, ବାଲିଅନ୍ତା ଓ ବାଲିପାଟଣା। | ରାଜଧାନୀର ଜଟିଳ ସହରାଞ୍ଚଳ ପ୍ରଶାସନ ଏବଂ ଆଇଟି (IT) ଭିତ୍ତିଭୂମିକୁ ଗ୍ରାମୀଣ ଖୋର୍ଦ୍ଧାରୁ ଅଲଗା କରି ପରିଚାଳନା କରିବା ଉଦ୍ଦେଶ୍ୟରେ। |- ! colspan="3" style="background-color:#D5E8F5; text-align:center; font-size:110%;" | [[ଗଞ୍ଜାମ ଜିଲ୍ଲା|ଗଞ୍ଜାମ]] ଜିଲ୍ଲାରୁ ପ୍ରସ୍ତାବିତ |- | '''[[ବ୍ରହ୍ମପୁର]]''' | ଛତ୍ରପୁର ଉପଖଣ୍ଡର ଦକ୍ଷିଣ ସହରାଞ୍ଚଳ, ବ୍ରହ୍ମପୁର ମହାନଗର ନିଗମ ଏବଂ ଗୋପାଳପୁର ଅଞ୍ଚଳ। | ଦକ୍ଷିଣ ଓଡ଼ିଶାର ଏହି ବୃହତ ସହରାଞ୍ଚଳ, ବାଣିଜ୍ୟିକ ଏବଂ ଶିକ୍ଷା ହବ୍‌କୁ ଏକକ ଧ୍ୟାନ ପ୍ରଦାନ କରିବା ପାଇଁ। |- | '''ଭଞ୍ଜନଗର''' | ଭଞ୍ଜନଗର ଉପଖଣ୍ଡ (ଭଞ୍ଜନଗର ଏନଏସି), ବେଲଗୁଣ୍ଠା ଏବଂ ଜଗନ୍ନାଥପ୍ରସାଦ ବ୍ଲକ। | ରାଜ୍ୟର ସର୍ବାଧିକ ଜନସଂଖ୍ୟା ବିଶିଷ୍ଟ ଗଞ୍ଜାମ ଜିଲ୍ଲାର ପ୍ରଶାସନିକ ଭାର କମାଇବା ପାଇଁ ଏକ ସ୍ୱତନ୍ତ୍ର ଉତ୍ତରାଞ୍ଚଳ ମହକୁମା ଭାବେ ଦାବି। |- | '''କବିସୂର୍ଯ୍ୟନଗର''' | କବିସୂର୍ଯ୍ୟନଗର ନିର୍ବାଚନ ମଣ୍ଡଳୀ କ୍ଷେତ୍ର ଏବଂ ନିକଟବର୍ତ୍ତୀ ପୋଲସରା ଓ କୋଦଳା ଭଳି ଗ୍ରାମାଞ୍ଚଳ। | ମଧ୍ୟ-ଗଞ୍ଜାମର ଅଧିକ ଜନସାନ୍ଧ୍ରତାକୁ ନିୟନ୍ତ୍ରଣ କରିବା ଏବଂ କୃଷକମାନଙ୍କୁ ସହଜ ପ୍ରଶାସନିକ ସେବା ଯୋଗାଇବା ପାଇଁ। |- | '''ଘୁମୁସର''' | ଘୁମୁସରର ଐତିହାସିକ କ୍ଷେତ୍ର, ଉତ୍ତର ଗଞ୍ଜାମର କିଛି ଅଂଶ ଏବଂ ସୀମାନ୍ତ ଜଙ୍ଗଲ। | ଆଞ୍ଚଳିକ ପରିଚୟ, ଐତିହାସିକ ଦାବି ଏବଂ ସୀମାନ୍ତ ଜଙ୍ଗଲ ସୁରକ୍ଷା ନିମନ୍ତେ ପ୍ରସ୍ତାବ। |- | '''ଋଷିକୂଲ୍ୟା''' (ଆସିକା) | ଆସିକା ଉପଖଣ୍ଡ (ଆସିକା ଏନଏସି), ଧରାକୋଟ ଏବଂ ସେରଗଡ଼ ବ୍ଲକ। | ଋଷିକୂଲ୍ୟା ନଦୀ ଅବବାହିକାର କେନ୍ଦ୍ରୀୟ ଅବସ୍ଥିତି ଏବଂ ବୃହତ କୃଷି ବାଣିଜ୍ୟିକ କେନ୍ଦ୍ର କାରଣରୁ। |- ! colspan="3" style="background-color:#D5E8F5; text-align:center; font-size:110%;" | [[ପୁରୀ ଜିଲ୍ଲା|ପୁରୀ]] ଜିଲ୍ଲାରୁ ପ୍ରସ୍ତାବିତ |- | '''ନିମାପଡ଼ା''' | ପୁରୀ ଉପଖଣ୍ଡର ଉତ୍ତର କୃଷିବହୁଳ ଏବଂ ଉପକୂଳବର୍ତ୍ତୀ ବ୍ଲକ (ନିମାପଡ଼ା ଏବଂ କୋଣାର୍କ ଏନଏସି, ଗୋପ, କାକଟପୁର, ଅସ୍ତରଙ୍ଗ)। | ବିଶେଷ ଉପକୂଳବର୍ତ୍ତୀ ପରିବେଶ, ଆଞ୍ଚଳିକ ପର୍ଯ୍ୟଟନ ପରିଚାଳନା ଏବଂ ଘୂର୍ଣ୍ଣିବଳୟ ବିପଦ ସମୟରେ ତ୍ୱରିତ ମୁକାବିଲା ନିମନ୍ତେ। |- ! colspan="3" style="background-color:#D5E8F5; text-align:center; font-size:110%;" | [[ବରଗଡ଼ ଜିଲ୍ଲା|ବରଗଡ଼]] ଜିଲ୍ଲାରୁ ପ୍ରସ୍ତାବିତ |- | '''[[ପଦ୍ମପୁର]]''' | ପଦ୍ମପୁର ଉପଖଣ୍ଡ (ପଦ୍ମପୁର ଏନଏସି, ପାଇକମାଳ, ଝାରବନ୍ଧ, ରାଜବୋଡ଼ାସମ୍ବର, ବିଜେପୁର ଏବଂ ସୋହେଲା ବ୍ଲକ)। | ବରଗଡ଼ ସଦର ମହକୁମାଠାରୁ ଅତ୍ୟଧିକ ଭୌଗୋଳିକ ଦୂରତା, ଆଦିବାସୀ ସମ୍ପ୍ରଦାୟର ସାନ୍ଧ୍ରତା ଏବଂ ପ୍ରଶାସନିକ ସୁବିଧା ପାଇଁ ଏହି ପ୍ରସ୍ତାବ କରାଯାଇଛି। |- ! colspan="3" style="background-color:#D5E8F5; text-align:center; font-size:110%;" | [[ବଲାଙ୍ଗୀର ଜିଲ୍ଲା|ବଲାଙ୍ଗୀର]] ଜିଲ୍ଲାରୁ ପ୍ରସ୍ତାବିତ |- | '''[[କଣ୍ଟାବାଞ୍ଜି]]''' | କଣ୍ଟାବାଞ୍ଜି ଉପଖଣ୍ଡୀୟ କ୍ଷେତ୍ର (କଣ୍ଟାବାଞ୍ଜି ଏନଏସି, ତୁରେକେଲା, ବଙ୍ଗୋମୁଣ୍ଡା ଏବଂ ମୁରିବାହାଲ ବ୍ଲକ)। | ବଲାଙ୍ଗୀରର ଉପାନ୍ତ ପଶ୍ଚିମାଞ୍ଚଳରେ ଋତୁକାଳୀନ ଦାଦନ ଶ୍ରମିକ ସମସ୍ୟା ରୋକିବା ଏବଂ ଅର୍ଥନୈତିକ ବିକାଶ ପାଇଁ ଏହି ପ୍ରସ୍ତାବ ଆଗତ କରାଯାଇଛି। |- | '''ପାଟଣାଗଡ଼''' | ପାଟଣାଗଡ଼ ଉପଖଣ୍ଡ (ପାଟଣାଗଡ଼ ଏନଏସି, ଖପ୍ରାଖୋଲ ଏବଂ ବେଲପଡ଼ା ବ୍ଲକ)। | ଉପାନ୍ତ ସ୍ଥାନୀୟ ଆଦିବାସୀ ସମ୍ପ୍ରଦାୟଙ୍କୁ ସହଜ ପ୍ରଶାସନିକ ସେବା ଯୋଗାଇବା ଏବଂ ଯାତାୟାତ ସମୟ ହ୍ରାସ କରିବା ପାଇଁ। |- | '''[[ଟିଟିଲାଗଡ଼]]''' | ଟିଟିଲାଗଡ଼ ଉପଖଣ୍ଡ (ଟିଟିଲାଗଡ଼ ପୌରାଞ୍ଚଳ, ଟିଟିଲାଗଡ଼, ସଇଁନ୍ତଳା ଏବଂ ଗୁଡ଼ଭେଲା ବ୍ଲକ)। | ଦକ୍ଷିଣ-ପୂର୍ବ ରେଳପଥର ଏକ ପ୍ରମୁଖ ଜଙ୍କସନ ଏବଂ ଶିଳ୍ପାଞ୍ଚଳର ବୃଦ୍ଧି ପାଉଥିବା ପ୍ରଶାସନିକ ଭାରକୁ ନିୟନ୍ତ୍ରଣ କରିବା ନିମନ୍ତେ ଦାବି ହେଉଛି। |- ! colspan="3" style="background-color:#D5E8F5; text-align:center; font-size:110%;" | [[ବାଲେଶ୍ୱର ଜିଲ୍ଲା|ବାଲେଶ୍ୱର]] ଜିଲ୍ଲାରୁ ପ୍ରସ୍ତାବିତ |- | '''ଜଳେଶ୍ୱର''' | ପଶ୍ଚିମବଙ୍ଗ ସୀମାନ୍ତବର୍ତ୍ତୀ ଉତ୍ତର ବ୍ଲକ ଯଥା ଜଳେଶ୍ୱର (ପୌ), ବାଲିଆପାଳ ଏବଂ ଭୋଗରାଇ। | ଆନ୍ତଃରାଜ୍ୟ ସୀମାନ୍ତ ପରିଚାଳନା, ବାଣିଜ୍ୟ ଏବଂ ସୁବର୍ଣ୍ଣରେଖା ନଦୀର ବନ୍ୟା ମୁକାବିଲା ପାଇଁ ଏହି ଅଞ୍ଚଳକୁ ସ୍ୱତନ୍ତ୍ର ଜିଲ୍ଲା କରିବା ପାଇଁ ଦାବି ହେଉଛି। |- | '''ନୀଳଗିରି''' | ନୀଳଗିରି ଉପଖଣ୍ଡ (ନୀଳଗିରି ଏନଏସି), ଔପଦା ଏବଂ ସଂଲଗ୍ନ ପାର୍ବତ୍ୟାଞ୍ଚଳ। | ବାଲେଶ୍ୱରର ସମତଳ ଉପକୂଳ ଅଞ୍ଚଳଠାରୁ ପୃଥକ୍ ଥିବା ଏହି ଆଦିବାସୀ ବହୁଳ ଅଞ୍ଚଳର ବିଶେଷ ବିକାଶ ଲକ୍ଷ୍ୟରେ। |- | '''ସୋର''' | ଦକ୍ଷିଣ ଉପକୂଳବର୍ତ୍ତୀ ବ୍ଲକ ଯଥା ସୋର (ପୌ), ସିମୁଳିଆ ଏବଂ ବାହାନଗା। | ବାଲେଶ୍ୱର ସହର ଏବଂ ଭଦ୍ରକ ଜିଲ୍ଲା ମଧ୍ୟରେ ଉପଯୁକ୍ତ ପ୍ରଶାସନିକ ବଫର୍ ଜୋନ୍ (Buffer zone) ପ୍ରତିଷ୍ଠା ନିମନ୍ତେ। |- ! colspan="3" style="background-color:#D5E8F5; text-align:center; font-size:110%;" | [[ମୟୂରଭଞ୍ଜ ଜିଲ୍ଲା|ମୟୂରଭଞ୍ଜ]] ଜିଲ୍ଲାରୁ ପ୍ରସ୍ତାବିତ |- | '''କରଞ୍ଜିଆ''' (ପଞ୍ଚପୀଢ଼) | ପଞ୍ଚପୀଢ଼ ଉପଖଣ୍ଡ (କରଞ୍ଜିଆ ଏନଏସି), ଯଶୀପୁର, ରରୁଆଁ, ଶୁକ୍ରୁଳି ଏବଂ ଠାକୁରମୁଣ୍ଡା ବ୍ଲକ। | ଶିମିଳିପାଳ ଜୈବମଣ୍ଡଳ ଦ୍ୱାରା ବାରିପଦା ସଦର ମହକୁମା ଠାରୁ ଭୌଗୋଳିକ ବିଚ୍ଛିନ୍ନତା କାରଣରୁ ଏହାକୁ ସ୍ୱତନ୍ତ୍ର ଜିଲ୍ଲା କରିବାକୁ ପ୍ରସ୍ତାବ ଦିଆଯାଇଛି। |- | '''ଖିଚିଂ''' | ଐତିହାସିକ ଖିଚିଂ ପୀଠ ସମେତ ଶୁକ୍ରୁଳି ଏବଂ ରରୁଆଁ ବ୍ଲକର ଆଦିବାସୀ ଅଞ୍ଚଳ। | ପ୍ରାଚୀନ ଭଞ୍ଜ ବଂଶର ରାଜଧାନୀର ଐତିହ୍ୟ ତଥା ପର୍ଯ୍ୟଟନ ବିକାଶ ଏବଂ ସ୍ଥାନୀୟ ପ୍ରଶାସନିକ ହବ୍ ସୃଷ୍ଟି ଉଦ୍ଦେଶ୍ୟରେ। |- | '''ପଶ୍ଚିମ ମୟୂରଭଞ୍ଜ''' | କେନ୍ଦୁଝର ସୀମାନ୍ତବର୍ତ୍ତୀ ପଶ୍ଚିମ ଆଦିବାସୀ ବହୁଳ ଅଞ୍ଚଳ (କରଞ୍ଜିଆ ଏବଂ ଯଶୀପୁରର କିଛି ଅଂଶ)। | ଶିମିଳିପାଳର ପାର୍ବତ୍ୟାଞ୍ଚଳ ଦ୍ୱାରା ବିଚ୍ଛିନ୍ନ ଏହି ଉଚ୍ଚଭୂମି ଅଞ୍ଚଳର ସ୍ୱାଧୀନ ପ୍ରଶାସନିକ ପରିଚାଳନା ପାଇଁ ଦାବି କରାଯାଇଛି। |- | '''[[ରାଇରଙ୍ଗପୁର]]''' | ବାମନଘାଟୀ ଉପଖଣ୍ଡ (ରାଇରଙ୍ଗପୁର ପୌ), କୁସୁମୀ, ବହଳଦା, ବାଦାମପାହାଡ଼, ବିଶୋଇ, ତିରିଂ ଏବଂ ବିଜାତଳା ବ୍ଲକ। | ସମୃଦ୍ଧ ଲୌହ-ଖଣିଜ ସମ୍ପଦ ଏବଂ ବାରିପଦା ଠାରୁ ଅତ୍ୟଧିକ ଦୂରତା ଯୋଗୁଁ ଏହି ପ୍ରମୁଖ ଶିଳ୍ପାଞ୍ଚଳକୁ ଜିଲ୍ଲା ମାନ୍ୟତା ଦେବାକୁ ଦାବି ହେଉଛି। |- ! colspan="3" style="background-color:#D5E8F5; text-align:center; font-size:110%;" | [[ରାୟଗଡ଼ା ଜିଲ୍ଲା|ରାୟଗଡ଼ା]] ଜିଲ୍ଲାରୁ ପ୍ରସ୍ତାବିତ |- | '''[[ଗୁଣୁପୁର]]''' | ଗୁଣୁପୁର ଉପଖଣ୍ଡ, ଗୁଣୁପୁର (ପୌ), ଗୁଡାରି (ଏନଏସି), ରାମନାଗୁଡ଼ା, ପଦ୍ମପୁର ଏବଂ ଚନ୍ଦ୍ରପୁର ବ୍ଲକ। | ଆନ୍ଧ୍ରପ୍ରଦେଶ ସୀମାନ୍ତବର୍ତ୍ତୀ ଏହି ସ୍ଥାନରେ ଉନ୍ନତ ସ୍ୱାସ୍ଥ୍ୟ ସେବା ଏବଂ ସୀମାନ୍ତ ଅଞ୍ଚଳର ଦକ୍ଷ ପରିଚାଳନା ପାଇଁ ଦାବି ରହିଛି। |- ! colspan="3" style="background-color:#D5E8F5; text-align:center; font-size:110%;" | [[ସମ୍ବଲପୁର ଜିଲ୍ଲା|ସମ୍ବଲପୁର]] ଜିଲ୍ଲାରୁ ପ୍ରସ୍ତାବିତ |- | '''କୁଚିଣ୍ଡା''' | ସମ୍ବଲପୁରର ଉତ୍ତରାଞ୍ଚଳକୁ ନେଇ ଗଠିତ କୁଚିଣ୍ଡା ଉପଖଣ୍ଡ (କୁଚିଣ୍ଡା ଏନଏସି), ବାମରା ଏବଂ ଜମନକିରା ବ୍ଲକ। | ସମ୍ବଲପୁର ମୁଖ୍ୟ ମହକୁମା ଠାରୁ ଦୂରତା ଏବଂ ଘଞ୍ଚ ଜଙ୍ଗଲ ଆଚ୍ଛାଦିତ ଅଞ୍ଚଳରେ ସରକାରୀ ଯୋଜନାର ସଫଳ ପହଞ୍ଚ ନିମନ୍ତେ ଏହା ଆବଶ୍ୟକ। |- ! colspan="3" style="background-color:#D5E8F5; text-align:center; font-size:110%;" | [[ସୁନ୍ଦରଗଡ଼ ଜିଲ୍ଲା|ସୁନ୍ଦରଗଡ଼]] ଜିଲ୍ଲାରୁ ପ୍ରସ୍ତାବିତ |- | '''ବଣାଇ''' | ବଣାଇ ଉପଖଣ୍ଡ (ବଣାଇଗଡ଼, ଗୁରୁଣ୍ଡିଆ, ଲହୁଣୀପଡ଼ା, କୋଇଡ଼ା ବ୍ଲକ)। | ଏକ ବିଶାଳ ପରିବେଶ-ସମ୍ବେଦନଶୀଳ ଖଣି ଅଞ୍ଚଳକୁ ସୁପରିଚାଳନା କରିବା ଏବଂ ଆଦିବାସୀ ଜନତାଙ୍କ ପାଇଁ ସିଧାସଳଖ ପୁଞ୍ଜିନିବେଶ ଲକ୍ଷ୍ୟରେ। |- | '''[[ରାଉରକେଲା]]''' (ବେଦବ୍ୟାସ) | ପାନପୋଷ ଉପଖଣ୍ଡ, ରାଉରକେଲା ମହାନଗର ନିଗମ, ରାଜଗାଙ୍ଗପୁର (ପୌ), କୁଆରମୁଣ୍ଡା, ବିଶ୍ରା ଏବଂ ଲାଠିକଟା ବ୍ଲକ। | ସୁନ୍ଦରଗଡ଼ର ଗ୍ରାମାଞ୍ଚଳଠାରୁ ପୃଥକ୍ କରି ରାଉରକେଲାର ବୃହତ ସହରୀକରଣ ଏବଂ ଶିଳ୍ପ ଭିତ୍ତିଭୂମିକୁ ସ୍ୱତନ୍ତ୍ର ପରିଚାଳନା କରିବା ଦାବିର ମୂଳ ଲକ୍ଷ୍ୟ। |} '''ଉତ୍ସ ସୂଚୀ:''' * "Received proposals for creation of 31 new dists, 66 sub-divisions: Minister", Indian Express (20 Feb 2026). * "New district demands", IndiaTimes. * "Odisha govt has received proposals for formation of 28 new districts: Minister", ThePrint (07 Feb 2024). * "Odisha government received proposals for 25 more districts in state", The New Indian Express (29 Sep 2023). == ଆଧାର == === ଆଧାର === {{reflist}} * [http://www.orissa.gov.in ଓଡ଼ିଶା ରାଜ୍ୟର ସରକାରୀ ପୃଷ୍ଠା] * ଓଡ଼ିଶା ପ୍ରଶାସନିକ ବିଭାଗ * [http://www.censusindia.gov.in/2011-prov-results/data_files/orissa/Data%20Sheet-%20Orissa-Provisional.pdf ଜନଗଣନା ୨୦୧୧: ଓଡ଼ିଶା: ଅସ୍ଥାୟୀ ଜନସଂଖ୍ୟା ସମୁଦାୟ] == ଆହୁରି ଦେଖନ୍ତୁ == * [[ଓଡ଼ିଶାର ତହସିଲ ସମୂହର ତାଲିକା]] * [[ଭାରତର ରାଜ୍ୟ ଓ କେନ୍ଦ୍ରଶାସିତ ଅଞ୍ଚଳମାନଙ୍କର ତାଲିକା]] == ବାହାର ଲିଙ୍କ == * [https://odisha.gov.in/ ଓଡ଼ିଶା ସରକାରଙ୍କ ସରକାରୀ ପୋର୍ଟାଲ୍] * [https://www.censusindia.gov.in/ ଭାରତୀୟ ଜନଗଣନା ସରକାରୀ ୱେବସାଇଟ୍] {{ଓଡ଼ିଶା}} {{ଭାରତର ପ୍ରଶାସନିକ ବିଭାଜନ}} [[ଶ୍ରେଣୀ:ଓଡ଼ିଶାର ଜିଲ୍ଲା|*]] [[ଶ୍ରେଣୀ:ଓଡ଼ିଶା ସମ୍ବନ୍ଧୀୟ ତାଲିକା]] [[ଶ୍ରେଣୀ:ଭାରତର ଜିଲ୍ଲାମାନଙ୍କର ତାଲିକା]] 5aoogus884yitme4837cgyzngejubb8 0 11040 595945 571219 2026-06-03T12:48:20Z ~2026-32953-67 42313 /* */ 595945 wikitext text/x-wiki <!-- ଦୟାକରି [[Wikipedia:WikiProject Indian cities]] ପୃଷ୍ଠା ଦେଖନ୍ତୁ --> {{Use dmy dates|date=October 2022}} {{Use Indian English|date=October 2022}} {{coord|18.8|N|84.2|E|display=title}} {{Infobox | title = ପାରଳାଖେମୁଣ୍ଡି | subheader = ସହର ତଥା ପୌରପାଳିକା | image = <table style="width:100%; margin:0 auto; text-align:center; border:none; background:transparent; border-collapse:collapse;"><tr><td style="padding:2px; width:50%; vertical-align:top;">[[File:Jagannatha Temple Paralakhemundi Gajapati.jpg|138px]]<br/>{{small|ପ୍ରାଚୀନ ଶ୍ରୀ ଜଗନ୍ନାଥ ମନ୍ଦିର}}</td><td style="padding:2px; width:50%; vertical-align:top;">[[File:Brundavan Palace.jpeg|138px]]<br/>{{small|ବୃନ୍ଦାବନ ପ୍ରାସାଦ}}</td></tr><tr><td style="padding:2px; width:50%; vertical-align:top;">[[File:Hills in Parlakhemundi, Orissa.jpg|138px]]<br/>{{small|ପାରଳାଖେମୁଣ୍ଡିର ପର୍ବତମାଳା}}</td><td style="padding:2px; width:50%; vertical-align:top;">[[File:Gajapati Palace.jpeg|138px]]<br/>{{small|ଗଜପତି ପ୍ରାସାଦ}}</td></tr><tr><td style="padding:2px; width:50%; vertical-align:top;">[[File:Ram Sagar.jpeg|138px]]<br/>{{small|ରାମ ସାଗର}}</td><td style="padding:2px; width:50%; vertical-align:top;">[[File:Horn craft.jpg|138px]]<br/>{{small|ଶିଙ୍ଗ କାରୁକାର୍ଯ୍ୟ}}</td></tr></table> | caption = ପାରଳାଖେମୁଣ୍ଡିର ପ୍ରମୁଖ ପର୍ଯ୍ୟଟନ ଓ ଐତିହାସିକ ସ୍ଥଳସମୂହ | image2 = {{Location map | India Odisha | label=ପାରଳାଖେମୁଣ୍ଡି | lat=18.8 | long=84.2 | mark=Red pog.svg | marksize=7 | width=250 | float=center | caption=ଓଡ଼ିଶା ମାନଚିତ୍ରରେ ଅବସ୍ଥିତି}} | label1 = ଦେଶ | data1 = [[ଭାରତ]] | label2 = ରାଜ୍ୟ | data2 = [[ଓଡ଼ିଶା]] | label3 = ଜିଲ୍ଲା | data3 = [[ଗଜପତି ଜିଲ୍ଲା|ଗଜପତି]] | label4 = ପ୍ରତିଷ୍ଠା | data4 = ୧୭ ଅଗଷ୍ଟ ୧୮୮୫ | label5 = ପ୍ରତିଷ୍ଠାତା | data5 = କୋଳାହୋମୀ | label6 = ନାମକରଣ ଉତ୍ସ | data6 = ପ୍ରବାଳଖଣ୍ଡ | label7 = ସରକାରୀ ପ୍ରକାର | data7 = [[ପୌରପାଳିକା]] | label8 = ପରିଚାଳନା ସଂସ୍ଥା | data8 = ପାରଳାଖେମୁଣ୍ଡି ପୌରପାଳିକା | label9 = ସମୁଦାୟ ଆୟତନ | data9 = ୨୧.୪୦ କି.ମି.^୨ | label10 = ସମୁଦ୍ର ପତନଠାରୁ ଉଚ୍ଚତା | data10 = ୧୪୫ ମିଟର (୪୭୬ ଫୁଟ) | label11 = ମୋଟ ଜନସଂଖ୍ୟା (୨୦୧୧) | data11 = ୪୬,୨୭୨ | label12 = ଜନସଂଖ୍ୟା ଘନତା | data12 = ୨,୧୬୨/କି.ମି.^୨ | label13 = ସରକାରୀ ଭାଷା | data13 = [[ଓଡ଼ିଆ ଭାଷା|ଓଡ଼ିଆ]] | label14 = ଆଞ୍ଚଳିକ ଭାଷା | data14 = ଓଡ଼ିଆ, ତେଲୁଗୁ, ସଉରା ଏବଂ ଇଂରାଜୀ | label15 = ସମୟ ମଣ୍ଡଳ | data15 = ଆଇ.ଏସ.ଟି. (UTC+5:30) | label16 = ପିନ କୋଡ଼ | data16 = ୭୬୧୨୦୦ | label17 = ଟେଲିଫୋନ କୋଡ଼ | data17 = ୦୬୮୧୫ | label18 = ଗାଡ଼ି ପଞ୍ଜୀକରଣ ନଂ. | data18 = OD-20 | label19 = ୱେବସାଇଟ୍ | data19 = [https://www.paralakhemundimunicipality.com/ paralakhemundimunicipality.com] }} '''ପାରଳାଖେମୁଣ୍ଡି''' (ସଂକ୍ଷେପରେ '''ପାରଳା''' ନାମରେ ମଧ୍ୟ ପରିଚିତ) ଭାରତର [[ଓଡ଼ିଶା]] ରାଜ୍ୟର [[ଗଜପତି ଜିଲ୍ଲା]]ର ମୁଖ୍ୟ ସଦର ମହକୁମା ଓ ଏକ ପ୍ରମୁଖ ସହର ଅଟେ । ୧୭ ଅଗଷ୍ଟ ୧୮୮୫ ମସିହାରେ ଗଠିତ ଏହି ପୌରପାଳିକା, ଓଡ଼ିଶାର ସର୍ବପୁରାତନ ପୌରପାଳିକାମାନଙ୍କ ମଧ୍ୟରୁ ଅନ୍ୟତମ । ୨୧.୪୦ ବର୍ଗ କିଲୋମିଟର ପରିବ୍ୟାପ୍ତ ଏହି ସହରର ଜନସଂଖ୍ୟା ୨୦୧୧ ଜନଗଣନା ଅନୁଯାୟୀ ୪୬,୨୭୨ ଅଟେ । ଓଡ଼ିଆ ଏଠାକାର ମୁଖ୍ୟ ତଥା ସରକାରୀ ଭାଷା ହୋଇଥିବା ବେଳେ ତେଲୁଗୁ ଏବଂ ସଉରା ଭାଷାର ମଧ୍ୟ ବହୁଳ ବ୍ୟବହାର ଦେଖିବାକୁ ମିଳେ । ଏହି ସହର ଓଡ଼ିଶା ଏବଂ ଆନ୍ଧ୍ର ପ୍ରଦେଶ ସୀମାରେ ଅବସ୍ଥିତ । ମହେନ୍ଦ୍ରତନୟା ନଦୀ ଏହି ସହରକୁ ଆନ୍ଧ୍ରପ୍ରଦେଶର ପାତାପାଟଣା ସହରଠାରୁ ପୃଥକ୍ କରିଥାଏ । ମଧ୍ୟଯୁଗୀୟ ଇତିହାସରେ ଏହା ପୂର୍ବ ଗଙ୍ଗବଂଶୀୟ ରାଜାମାନଙ୍କର ଖେମୁଣ୍ଡି ଶାଖାର ପାରଳାଖେମୁଣ୍ଡି ଜମିଦାରୀର ରାଜଧାନୀ ଥିଲା । ଓଡ଼ିଶାର ପ୍ରାଚୀନ ସାଂସ୍କୃତିକ କେନ୍ଦ୍ର ଭାବରେ ପରିଚିତ ଏହି ସହର, ଓଡ଼ିଶାର ପ୍ରଥମ ପ୍ରଧାନମନ୍ତ୍ରୀ ତଥା ସ୍ୱତନ୍ତ୍ର ଓଡ଼ିଶା ପ୍ରଦେଶ ଗଠନର ଅନ୍ୟତମ ବିନ୍ଧାଣୀ ମହାରାଜା [[କୃଷ୍ଣଚନ୍ଦ୍ର ଗଜପତି ନାରାୟଣ ଦେବ]], କବି [[ଗୋପାଳକୃଷ୍ଣ ପଟ୍ଟନାୟକ]], ଭାଷାବିତ୍ ଗୋପୀନାଥ ନନ୍ଦ ଶର୍ମା ଏବଂ ଐତିହାସିକ [[ସତ୍ୟନାରାୟଣ ରାଜଗୁରୁ]]ଙ୍କ ଭଳି ବରପୁତ୍ରମାନଙ୍କର ଜନ୍ମସ୍ଥାନ ଅଟେ । ପାରଳାଖେମୁଣ୍ଡି ଏହାର ଶତାବ୍ଦୀ ପ୍ରାଚୀନ ମଠ, ମନ୍ଦିର, ଗଜପତି ପ୍ରାସାଦ ଏବଂ ବୃନ୍ଦାବନ ପ୍ରାସାଦ ଭଳି ଐତିହ୍ୟ ଅଟ୍ଟାଳିକା ତଥା ପାରମ୍ପରିକ ଶିଙ୍ଗ କାରୁକାର୍ଯ୍ୟ ପାଇଁ ସୁପ୍ରସିଦ୍ଧ । ==ଭୂଗୋଳ== == ଜନସଂଖ୍ୟା ଓ ସାକ୍ଷରତା == ୨୦୦୧ ମସିହାର [[ଭାରତୀୟ ଜନଗଣନା]] ଅନୁସାରେ, {{PAGENAME}} ସହରର ମୋଟ ଜନସଂଖ୍ୟା ୪୨,୯୯୧ ।<ref name=sens>{{cite web|title=way back machine - ସେନ୍‌ସସ୍ ଓଫ୍ ଇଣ୍ଡିଆ|url=http://www.censusindia.net/results/town.php?stad=A&state5=999|accessdate=24 September 2015|archive-date=16 June 2004|archive-url=https://web.archive.org/web/20040616075334/http://www.censusindia.net/results/town.php?stad=A&state5=999|url-status=dead}}</ref> ସେଥି ମଧ୍ୟରୁ ୫୦.୫୯% ଜଣ ପରୁଷ ହୋଇଥିବା ବେଳେ ୪୯.୪୧% ଜଣ ନାରୀ । {{PAGENAME}}ର ସାକ୍ଷରତା ହାର ୬୮.୭୩% । ଏହା ଜାତୀୟ ହାରଠାରୁ -୩.୮୯% ପ୍ରତିଶତ କମ । ସେଥିରୁ ୩୮.୭୬% ପ୍ରତିଶତ ପୁରୁଷ ଓ ୨୯.୯୭% ନାରୀ ଅଟନ୍ତି । ୧୦.୯୧% ପିଲାଏ ସେଠାରେ ୬ ବର୍ଷ ବୟସରୁ କମ ବୟସ୍କ ଅଟନ୍ତି ।<ref name=sens/> ==ଇତିହାସ== ==ପର୍ଯ୍ୟଟନ== == ଭାଷା == ଏଠାର ସରକାରୀ ଭାଷା ଓଡ଼ିଶାର ସରକାରୀ ଭାଷା [[ଓଡ଼ିଆ ଭାଷା|ଓଡ଼ିଆ]] । == ଆଧାର == {{ଆଧାର}} {{ଓଡ଼ିଶାର ସହର}} {{ଓଡ଼ିଶା-ମୁଣ୍ଡିଆ-ଛାଞ୍ଚ}} [[ଶ୍ରେଣୀ:ଗଜପତି ଜିଲ୍ଲା]] [[ଶ୍ରେଣୀ:ଗଜପତି ଜିଲ୍ଲାର ଗାଆଁ ଓ ସହର]] tjz1qr9ltk0gmepmozgwim2wd84ourh 595946 595945 2026-06-03T12:49:06Z ~2026-32953-67 42313 /* */ 595946 wikitext text/x-wiki <!-- ଦୟାକରି [[Wikipedia:WikiProject Indian cities]] ପୃଷ୍ଠା ଦେଖନ୍ତୁ --> {{Use dmy dates|date=October 2022}} {{Use Indian English|date=October 2022}} {{coord|18.8|N|84.2|E|display=title}} {{Infobox | title = ପାରଳାଖେମୁଣ୍ଡି | subheader = ସହର ତଥା ପୌରପାଳିକା | image = <table style="width:100%; margin:0 auto; text-align:center; border:none; background:transparent; border-collapse:collapse;"><tr><td style="padding:2px; width:50%; vertical-align:top;">[[File:Jagannatha Temple Paralakhemundi Gajapati.jpg|138px]]<br/>{{small|ପ୍ରାଚୀନ ଶ୍ରୀ ଜଗନ୍ନାଥ ମନ୍ଦିର}}</td><td style="padding:2px; width:50%; vertical-align:top;">[[File:Brundavan Palace.jpeg|138px]]<br/>{{small|ବୃନ୍ଦାବନ ପ୍ରାସାଦ}}</td></tr><tr><td style="padding:2px; width:50%; vertical-align:top;">[[File:Hills in Parlakhemundi, Orissa.jpg|138px]]<br/>{{small|ପାରଳାଖେମୁଣ୍ଡିର ପର୍ବତମାଳା}}</td><td style="padding:2px; width:50%; vertical-align:top;">[[File:Gajapati Palace.jpeg|138px]]<br/>{{small|ଗଜପତି ପ୍ରାସାଦ}}</td></tr><tr><td style="padding:2px; width:50%; vertical-align:top;">[[File:Ram Sagar.jpeg|138px]]<br/>{{small|ରାମ ସାଗର}}</td><td style="padding:2px; width:50%; vertical-align:top;">[[File:Horn craft.jpg|138px]]<br/>{{small|ଶିଙ୍ଗ କାରୁକାର୍ଯ୍ୟ}}</td></tr></table> | caption = ପାରଳାଖେମୁଣ୍ଡିର ପ୍ରମୁଖ ପର୍ଯ୍ୟଟନ ଓ ଐତିହାସିକ ସ୍ଥଳସମୂହ | image2 = {{Location map | India Odisha | label=ପାରଳାଖେମୁଣ୍ଡି | lat=18.8 | long=84.2 | mark=Red pog.svg | marksize=7 | width=250 | float=center | caption=ଓଡ଼ିଶା ମାନଚିତ୍ରରେ ଅବସ୍ଥିତି}} | label1 = ଦେଶ | data1 = [[ଭାରତ]] | label2 = ରାଜ୍ୟ | data2 = [[ଓଡ଼ିଶା]] | label3 = ଜିଲ୍ଲା | data3 = [[ଗଜପତି ଜିଲ୍ଲା|ଗଜପତି]] | label4 = ପ୍ରତିଷ୍ଠା | data4 = ୧୭ ଅଗଷ୍ଟ ୧୮୮୫ | label5 = ପ୍ରତିଷ୍ଠାତା | data5 = କୋଳାହୋମୀ | label6 = ନାମକରଣ ଉତ୍ସ | data6 = ପ୍ରବାଳଖଣ୍ଡ | label7 = ସରକାରୀ ପ୍ରକାର | data7 = [[ପୌରପାଳିକା]] | label8 = ପରିଚାଳନା ସଂସ୍ଥା | data8 = ପାରଳାଖେମୁଣ୍ଡି ପୌରପାଳିକା | label9 = ସମୁଦାୟ ଆୟତନ | data9 = ୨୧.୪୦ କି.ମି.^୨ | label10 = ସମୁଦ୍ର ପତନଠାରୁ ଉଚ୍ଚତା | data10 = ୧୪୫ ମିଟର (୪୭୬ ଫୁଟ) | label11 = ମୋଟ ଜନସଂଖ୍ୟା (୨୦୧୧) | data11 = ୪୬,୨୭୨ | label12 = ଜନସଂଖ୍ୟା ଘନତା | data12 = ୨,୧୬୨/କି.ମି.^୨ | label13 = ସରକାରୀ ଭାଷା | data13 = [[ଓଡ଼ିଆ ଭାଷା|ଓଡ଼ିଆ]] | label14 = ଆଞ୍ଚଳିକ ଭାଷା | data14 = ଓଡ଼ିଆ, ତେଲୁଗୁ, ସଉରା ଏବଂ ଇଂରାଜୀ | label15 = ସମୟ ମଣ୍ଡଳ | data15 = ଆଇ.ଏସ.ଟି. (UTC+5:30) | label16 = ପିନ କୋଡ଼ | data16 = ୭୬୧୨୦୦ | label17 = ଟେଲିଫୋନ କୋଡ଼ | data17 = ୦୬୮୧୫ | label18 = ଗାଡ଼ି ପଞ୍ଜୀକରଣ ନଂ. | data18 = OD-20 | label19 = ୱେବସାଇଟ୍ | data19 = [https://www.paralakhemundimunicipality.com/ paralakhemundimunicipality.com] }} '''ପାରଳାଖେମୁଣ୍ଡି''' (ସଂକ୍ଷେପରେ '''ପାରଳା''' ନାମରେ ମଧ୍ୟ ପରିଚିତ) ଭାରତର [[ଓଡ଼ିଶା]] ରାଜ୍ୟର [[ଗଜପତି ଜିଲ୍ଲା]]ର ମୁଖ୍ୟ ସଦର ମହକୁମା ଓ ଏକ ପ୍ରମୁଖ ସହର ଅଟେ । ୧୭ ଅଗଷ୍ଟ ୧୮୮୫ ମସିହାରେ ଗଠିତ ଏହି ପୌରପାଳିକା, ଓଡ଼ିଶାର ସର୍ବପୁରାତନ ପୌରପାଳିକାମାନଙ୍କ ମଧ୍ୟରୁ ଅନ୍ୟତମ । ୨୧.୪୦ ବର୍ଗ କିଲୋମିଟର ପରିବ୍ୟାପ୍ତ ଏହି ସହରର ଜନସଂଖ୍ୟା ୨୦୧୧ ଜନଗଣନା ଅନୁଯାୟୀ ୪୬,୨୭୨ ଅଟେ । ଓଡ଼ିଆ ଏଠାକାର ମୁଖ୍ୟ ତଥା ସରକାରୀ ଭାଷା ହୋଇଥିବା ବେଳେ ତେଲୁଗୁ ଏବଂ ସଉରା ଭାଷାର ମଧ୍ୟ ବହୁଳ ବ୍ୟବହାର ଦେଖିବାକୁ ମିଳେ । ଏହି ସହର ଓଡ଼ିଶା ଏବଂ ଆନ୍ଧ୍ର ପ୍ରଦେଶ ସୀମାରେ ଅବସ୍ଥିତ । ମହେନ୍ଦ୍ରତନୟା ନଦୀ ଏହି ସହରକୁ ଆନ୍ଧ୍ରପ୍ରଦେଶର ପୁରୁଣାପାଟଣା ସହରଠାରୁ ପୃଥକ୍ କରିଥାଏ । ମଧ୍ୟଯୁଗୀୟ ଇତିହାସରେ ଏହା ପୂର୍ବ ଗଙ୍ଗବଂଶୀୟ ରାଜାମାନଙ୍କର ଖେମୁଣ୍ଡି ଶାଖାର ପାରଳାଖେମୁଣ୍ଡି ଜମିଦାରୀର ରାଜଧାନୀ ଥିଲା । ଓଡ଼ିଶାର ପ୍ରାଚୀନ ସାଂସ୍କୃତିକ କେନ୍ଦ୍ର ଭାବରେ ପରିଚିତ ଏହି ସହର, ଓଡ଼ିଶାର ପ୍ରଥମ ପ୍ରଧାନମନ୍ତ୍ରୀ ତଥା ସ୍ୱତନ୍ତ୍ର ଓଡ଼ିଶା ପ୍ରଦେଶ ଗଠନର ଅନ୍ୟତମ ବିନ୍ଧାଣୀ ମହାରାଜା [[କୃଷ୍ଣଚନ୍ଦ୍ର ଗଜପତି ନାରାୟଣ ଦେବ]], କବି [[ଗୋପାଳକୃଷ୍ଣ ପଟ୍ଟନାୟକ]], ଭାଷାବିତ୍ ଗୋପୀନାଥ ନନ୍ଦ ଶର୍ମା ଏବଂ ଐତିହାସିକ [[ସତ୍ୟନାରାୟଣ ରାଜଗୁରୁ]]ଙ୍କ ଭଳି ବରପୁତ୍ରମାନଙ୍କର ଜନ୍ମସ୍ଥାନ ଅଟେ । ପାରଳାଖେମୁଣ୍ଡି ଏହାର ଶତାବ୍ଦୀ ପ୍ରାଚୀନ ମଠ, ମନ୍ଦିର, ଗଜପତି ପ୍ରାସାଦ ଏବଂ ବୃନ୍ଦାବନ ପ୍ରାସାଦ ଭଳି ଐତିହ୍ୟ ଅଟ୍ଟାଳିକା ତଥା ପାରମ୍ପରିକ ଶିଙ୍ଗ କାରୁକାର୍ଯ୍ୟ ପାଇଁ ସୁପ୍ରସିଦ୍ଧ । ==ଭୂଗୋଳ== == ଜନସଂଖ୍ୟା ଓ ସାକ୍ଷରତା == ୨୦୦୧ ମସିହାର [[ଭାରତୀୟ ଜନଗଣନା]] ଅନୁସାରେ, {{PAGENAME}} ସହରର ମୋଟ ଜନସଂଖ୍ୟା ୪୨,୯୯୧ ।<ref name=sens>{{cite web|title=way back machine - ସେନ୍‌ସସ୍ ଓଫ୍ ଇଣ୍ଡିଆ|url=http://www.censusindia.net/results/town.php?stad=A&state5=999|accessdate=24 September 2015|archive-date=16 June 2004|archive-url=https://web.archive.org/web/20040616075334/http://www.censusindia.net/results/town.php?stad=A&state5=999|url-status=dead}}</ref> ସେଥି ମଧ୍ୟରୁ ୫୦.୫୯% ଜଣ ପରୁଷ ହୋଇଥିବା ବେଳେ ୪୯.୪୧% ଜଣ ନାରୀ । {{PAGENAME}}ର ସାକ୍ଷରତା ହାର ୬୮.୭୩% । ଏହା ଜାତୀୟ ହାରଠାରୁ -୩.୮୯% ପ୍ରତିଶତ କମ । ସେଥିରୁ ୩୮.୭୬% ପ୍ରତିଶତ ପୁରୁଷ ଓ ୨୯.୯୭% ନାରୀ ଅଟନ୍ତି । ୧୦.୯୧% ପିଲାଏ ସେଠାରେ ୬ ବର୍ଷ ବୟସରୁ କମ ବୟସ୍କ ଅଟନ୍ତି ।<ref name=sens/> ==ଇତିହାସ== ==ପର୍ଯ୍ୟଟନ== == ଭାଷା == ଏଠାର ସରକାରୀ ଭାଷା ଓଡ଼ିଶାର ସରକାରୀ ଭାଷା [[ଓଡ଼ିଆ ଭାଷା|ଓଡ଼ିଆ]] । == ଆଧାର == {{ଆଧାର}} {{ଓଡ଼ିଶାର ସହର}} {{ଓଡ଼ିଶା-ମୁଣ୍ଡିଆ-ଛାଞ୍ଚ}} [[ଶ୍ରେଣୀ:ଗଜପତି ଜିଲ୍ଲା]] [[ଶ୍ରେଣୀ:ଗଜପତି ଜିଲ୍ଲାର ଗାଆଁ ଓ ସହର]] nmb9azl3zu134zqg32cys167xir4lxh 595947 595946 2026-06-03T12:49:16Z ~2026-32953-67 42313 /* */ 595947 wikitext text/x-wiki <!-- ଦୟାକରି [[Wikipedia:WikiProject Indian cities]] ପୃଷ୍ଠା ଦେଖନ୍ତୁ --> {{Use dmy dates|date=October 2022}} {{Use Indian English|date=October 2022}} {{coord|18.8|N|84.2|E|display=title}} {{Infobox | title = ପାରଳାଖେମୁଣ୍ଡି | subheader = ସହର ତଥା ପୌରପାଳିକା | image = <table style="width:100%; margin:0 auto; text-align:center; border:none; background:transparent; border-collapse:collapse;"><tr><td style="padding:2px; width:50%; vertical-align:top;">[[File:Jagannatha Temple Paralakhemundi Gajapati.jpg|138px]]<br/>{{small|ପ୍ରାଚୀନ ଶ୍ରୀ ଜଗନ୍ନାଥ ମନ୍ଦିର}}</td><td style="padding:2px; width:50%; vertical-align:top;">[[File:Brundavan Palace.jpeg|138px]]<br/>{{small|ବୃନ୍ଦାବନ ପ୍ରାସାଦ}}</td></tr><tr><td style="padding:2px; width:50%; vertical-align:top;">[[File:Hills in Parlakhemundi, Orissa.jpg|138px]]<br/>{{small|ପାରଳାଖେମୁଣ୍ଡିର ପର୍ବତମାଳା}}</td><td style="padding:2px; width:50%; vertical-align:top;">[[File:Gajapati Palace.jpeg|138px]]<br/>{{small|ଗଜପତି ପ୍ରାସାଦ}}</td></tr><tr><td style="padding:2px; width:50%; vertical-align:top;">[[File:Ram Sagar.jpeg|138px]]<br/>{{small|ରାମ ସାଗର}}</td><td style="padding:2px; width:50%; vertical-align:top;">[[File:Horn craft.jpg|138px]]<br/>{{small|ଶିଙ୍ଗ କାରୁକାର୍ଯ୍ୟ}}</td></tr></table> | caption = ପାରଳାଖେମୁଣ୍ଡିର ପ୍ରମୁଖ ପର୍ଯ୍ୟଟନ ଓ ଐତିହାସିକ ସ୍ଥଳସମୂହ | image2 = {{Location map | India Odisha | label=ପାରଳାଖେମୁଣ୍ଡି | lat=18.8 | long=84.2 | mark=Red pog.svg | marksize=7 | width=250 | float=center | caption=ଓଡ଼ିଶା ମାନଚିତ୍ରରେ ଅବସ୍ଥିତି}} | label1 = ଦେଶ | data1 = [[ଭାରତ]] | label2 = ରାଜ୍ୟ | data2 = [[ଓଡ଼ିଶା]] | label3 = ଜିଲ୍ଲା | data3 = [[ଗଜପତି ଜିଲ୍ଲା|ଗଜପତି]] | label4 = ପ୍ରତିଷ୍ଠା | data4 = ୧୭ ଅଗଷ୍ଟ ୧୮୮୫ | label5 = ପ୍ରତିଷ୍ଠାତା | data5 = କୋଳାହୋମୀ | label6 = ନାମକରଣ ଉତ୍ସ | data6 = ପ୍ରବାଳଖଣ୍ଡ | label7 = ସରକାରୀ ପ୍ରକାର | data7 = [[ପୌରପାଳିକା]] | label8 = ପରିଚାଳନା ସଂସ୍ଥା | data8 = ପାରଳାଖେମୁଣ୍ଡି ପୌରପାଳିକା | label9 = ସମୁଦାୟ ଆୟତନ | data9 = ୨୧.୪୦ କି.ମି.^୨ | label10 = ସମୁଦ୍ର ପତନଠାରୁ ଉଚ୍ଚତା | data10 = ୧୪୫ ମିଟର (୪୭୬ ଫୁଟ) | label11 = ମୋଟ ଜନସଂଖ୍ୟା (୨୦୧୧) | data11 = ୪୬,୨୭୨ | label12 = ଜନସଂଖ୍ୟା ଘନତା | data12 = ୨,୧୬୨/କି.ମି.^୨ | label13 = ସରକାରୀ ଭାଷା | data13 = [[ଓଡ଼ିଆ ଭାଷା|ଓଡ଼ିଆ]] | label14 = ଆଞ୍ଚଳିକ ଭାଷା | data14 = ଓଡ଼ିଆ, ତେଲୁଗୁ, ସଉରା ଏବଂ ଇଂରାଜୀ | label15 = ସମୟ ମଣ୍ଡଳ | data15 = ଆଇ.ଏସ.ଟି. (UTC+5:30) | label16 = ପିନ କୋଡ଼ | data16 = ୭୬୧୨୦୦ | label17 = ଟେଲିଫୋନ କୋଡ଼ | data17 = ୦୬୮୧୫ | label18 = ଗାଡ଼ି ପଞ୍ଜୀକରଣ ନଂ. | data18 = OD-20 | label19 = ୱେବସାଇଟ୍ | data19 = [https://www.paralakhemundimunicipality.com/ paralakhemundimunicipality.com] }} '''ପାରଳାଖେମୁଣ୍ଡି''' (ସଂକ୍ଷେପରେ '''ପାରଳା''' ନାମରେ ମଧ୍ୟ ପରିଚିତ) ଭାରତର [[ଓଡ଼ିଶା]] ରାଜ୍ୟର [[ଗଜପତି ଜିଲ୍ଲା]]ର ମୁଖ୍ୟ ସଦର ମହକୁମା ଓ ଏକ ପ୍ରମୁଖ ସହର ଅଟେ । ୧୭ ଅଗଷ୍ଟ ୧୮୮୫ ମସିହାରେ ଗଠିତ ଏହି ପୌରପାଳିକା, ଓଡ଼ିଶାର ସର୍ବପୁରାତନ ପୌରପାଳିକାମାନଙ୍କ ମଧ୍ୟରୁ ଅନ୍ୟତମ । ୨୧.୪୦ ବର୍ଗ କିଲୋମିଟର ପରିବ୍ୟାପ୍ତ ଏହି ସହରର ଜନସଂଖ୍ୟା ୨୦୧୧ ଜନଗଣନା ଅନୁଯାୟୀ ୪୬,୨୭୨ ଅଟେ । ଓଡ଼ିଆ ଏଠାକାର ମୁଖ୍ୟ ତଥା ସରକାରୀ ଭାଷା ହୋଇଥିବା ବେଳେ ତେଲୁଗୁ ଏବଂ ସଉରା ଭାଷାର ମଧ୍ୟ ବହୁଳ ବ୍ୟବହାର ଦେଖିବାକୁ ମିଳେ । ଏହି ସହର ଓଡ଼ିଶା ଏବଂ ଆନ୍ଧ୍ର ପ୍ରଦେଶ ସୀମାରେ ଅବସ୍ଥିତ । ମହେନ୍ଦ୍ରତନୟା ନଦୀ ଏହି ସହରକୁ ଆନ୍ଧ୍ରପ୍ରଦେଶର ପୁରୁଣାପାଟଣା ସହରଠାରୁ ପୃଥକ୍ କରିଥାଏ । ମଧ୍ୟଯୁଗୀୟ ଇତିହାସରେ ଏହା ପୂର୍ବ ଗଙ୍ଗବଂଶୀୟ ରାଜାମାନଙ୍କର ଖେମୁଣ୍ଡି ଶାଖାର ପାରଳାଖେମୁଣ୍ଡି ଜମିଦାରୀର ରାଜଧାନୀ ଥିଲା । ଓଡ଼ିଶାର ପ୍ରାଚୀନ ସାଂସ୍କୃତିକ କେନ୍ଦ୍ର ଭାବରେ ପରିଚିତ ଏହି ସହର, ଓଡ଼ିଶାର ପ୍ରଥମ ପ୍ରଧାନମନ୍ତ୍ରୀ ତଥା ସ୍ୱତନ୍ତ୍ର ଓଡ଼ିଶା ପ୍ରଦେଶ ଗଠନର ଅନ୍ୟତମ ବିନ୍ଧାଣୀ ମହାରାଜା [[କୃଷ୍ଣଚନ୍ଦ୍ର ଗଜପତି ନାରାୟଣ ଦେବ]], କବି [[ଗୋପାଳକୃଷ୍ଣ ପଟ୍ଟନାୟକ]], ଭାଷାବିତ୍ ଗୋପୀନାଥ ନନ୍ଦ ଶର୍ମା ଏବଂ ଐତିହାସିକ [[ସତ୍ୟନାରାୟଣ ରାଜଗୁରୁ]]ଙ୍କ ଭଳି ବରପୁତ୍ରମାନଙ୍କର ଜନ୍ମସ୍ଥାନ ଅଟେ । ପାରଳାଖେମୁଣ୍ଡି ଏହାର ଶତାବ୍ଦୀ ପ୍ରାଚୀନ ମଠ, ମନ୍ଦିର, ଗଜପତି ପ୍ରାସାଦ ଏବଂ ବୃନ୍ଦାବନ ପ୍ରାସାଦ ଭଳି ଐତିହ୍ୟ ଅଟ୍ଟାଳିକା ତଥା ପାରମ୍ପରିକ ଶିଙ୍ଗ କାରୁକାର୍ଯ୍ୟ ପାଇଁ ସୁପ୍ରସିଦ୍ଧ । ==ଭୂଗୋଳ== == ଜନସଂଖ୍ୟା ଓ ସାକ୍ଷରତା == ୨୦୦୧ ମସିହାର [[ଭାରତୀୟ ଜନଗଣନା]] ଅନୁସାରେ, {{PAGENAME}} ସହରର ମୋଟ ଜନସଂଖ୍ୟା ୪୨,୯୯୧ ।<ref name=sens>{{cite web|title=way back machine - ସେନ୍‌ସସ୍ ଓଫ୍ ଇଣ୍ଡିଆ|url=http://www.censusindia.net/results/town.php?stad=A&state5=999|accessdate=24 September 2015|archive-date=16 June 2004|archive-url=https://web.archive.org/web/20040616075334/http://www.censusindia.net/results/town.php?stad=A&state5=999|url-status=dead}}</ref> ସେଥି ମଧ୍ୟରୁ ୫୦.୫୯% ଜଣ ପରୁଷ ହୋଇଥିବା ବେଳେ ୪୯.୪୧% ଜଣ ନାରୀ । {{PAGENAME}}ର ସାକ୍ଷରତା ହାର ୬୮.୭୩% । ଏହା ଜାତୀୟ ହାରଠାରୁ -୩.୮୯% ପ୍ରତିଶତ କମ । ସେଥିରୁ ୩୮.୭୬% ପ୍ରତିଶତ ପୁରୁଷ ଓ ୨୯.୯୭% ନାରୀ ଅଟନ୍ତି । ୧୦.୯୧% ପିଲାଏ ସେଠାରେ ୬ ବର୍ଷ ବୟସରୁ କମ ବୟସ୍କ ଅଟନ୍ତି ।<ref name=sens/> ==ଇତିହାସ== ==ପର୍ଯ୍ୟଟନ== == ଭାଷା == ଏଠାର ସରକାରୀ ଭାଷା ଓଡ଼ିଶାର ସରକାରୀ ଭାଷା [[ଓଡ଼ିଆ ଭାଷା|ଓଡ଼ିଆ]] । == ଆଧାର == {{ଆଧାର}} {{ଓଡ଼ିଶାର ସହର}} {{ଓଡ଼ିଶା-ମୁଣ୍ଡିଆ-ଛାଞ୍ଚ}} [[ଶ୍ରେଣୀ:ଗଜପତି ଜିଲ୍ଲା]] [[ଶ୍ରେଣୀ:ଗଜପତି ଜିଲ୍ଲାର ଗାଆଁ ଓ ସହର]] 63mdjcjqyb2sxil743f0w3kjjpuqklu 595948 595947 2026-06-03T12:49:50Z ~2026-32953-67 42313 /* */ 595948 wikitext text/x-wiki <!-- ଦୟାକରି [[Wikipedia:WikiProject Indian cities]] ପୃଷ୍ଠା ଦେଖନ୍ତୁ --> {{Use dmy dates|date=October 2022}} {{Infobox | title = ପାରଳାଖେମୁଣ୍ଡି | subheader = ସହର ତଥା ପୌରପାଳିକା | image = <table style="width:100%; margin:0 auto; text-align:center; border:none; background:transparent; border-collapse:collapse;"><tr><td style="padding:2px; width:50%; vertical-align:top;">[[File:Jagannatha Temple Paralakhemundi Gajapati.jpg|138px]]<br/>{{small|ପ୍ରାଚୀନ ଶ୍ରୀ ଜଗନ୍ନାଥ ମନ୍ଦିର}}</td><td style="padding:2px; width:50%; vertical-align:top;">[[File:Brundavan Palace.jpeg|138px]]<br/>{{small|ବୃନ୍ଦାବନ ପ୍ରାସାଦ}}</td></tr><tr><td style="padding:2px; width:50%; vertical-align:top;">[[File:Hills in Parlakhemundi, Orissa.jpg|138px]]<br/>{{small|ପାରଳାଖେମୁଣ୍ଡିର ପର୍ବତମାଳା}}</td><td style="padding:2px; width:50%; vertical-align:top;">[[File:Gajapati Palace.jpeg|138px]]<br/>{{small|ଗଜପତି ପ୍ରାସାଦ}}</td></tr><tr><td style="padding:2px; width:50%; vertical-align:top;">[[File:Ram Sagar.jpeg|138px]]<br/>{{small|ରାମ ସାଗର}}</td><td style="padding:2px; width:50%; vertical-align:top;">[[File:Horn craft.jpg|138px]]<br/>{{small|ଶିଙ୍ଗ କାରୁକାର୍ଯ୍ୟ}}</td></tr></table> | caption = ପାରଳାଖେମୁଣ୍ଡିର ପ୍ରମୁଖ ପର୍ଯ୍ୟଟନ ଓ ଐତିହାସିକ ସ୍ଥଳସମୂହ | image2 = {{Location map | India Odisha | label=ପାରଳାଖେମୁଣ୍ଡି | lat=18.8 | long=84.2 | mark=Red pog.svg | marksize=7 | width=250 | float=center | caption=ଓଡ଼ିଶା ମାନଚିତ୍ରରେ ଅବସ୍ଥିତି}} | label1 = ଦେଶ | data1 = [[ଭାରତ]] | label2 = ରାଜ୍ୟ | data2 = [[ଓଡ଼ିଶା]] | label3 = ଜିଲ୍ଲା | data3 = [[ଗଜପତି ଜିଲ୍ଲା|ଗଜପତି]] | label4 = ପ୍ରତିଷ୍ଠା | data4 = ୧୭ ଅଗଷ୍ଟ ୧୮୮୫ | label5 = ପ୍ରତିଷ୍ଠାତା | data5 = କୋଳାହୋମୀ | label6 = ନାମକରଣ ଉତ୍ସ | data6 = ପ୍ରବାଳଖଣ୍ଡ | label7 = ସରକାରୀ ପ୍ରକାର | data7 = [[ପୌରପାଳିକା]] | label8 = ପରିଚାଳନା ସଂସ୍ଥା | data8 = ପାରଳାଖେମୁଣ୍ଡି ପୌରପାଳିକା | label9 = ସମୁଦାୟ ଆୟତନ | data9 = ୨୧.୪୦ କି.ମି.^୨ | label10 = ସମୁଦ୍ର ପତନଠାରୁ ଉଚ୍ଚତା | data10 = ୧୪୫ ମିଟର (୪୭୬ ଫୁଟ) | label11 = ମୋଟ ଜନସଂଖ୍ୟା (୨୦୧୧) | data11 = ୪୬,୨୭୨ | label12 = ଜନସଂଖ୍ୟା ଘନତା | data12 = ୨,୧୬୨/କି.ମି.^୨ | label13 = ସରକାରୀ ଭାଷା | data13 = [[ଓଡ଼ିଆ ଭାଷା|ଓଡ଼ିଆ]] | label14 = ଆଞ୍ଚଳିକ ଭାଷା | data14 = ଓଡ଼ିଆ, ତେଲୁଗୁ, ସଉରା ଏବଂ ଇଂରାଜୀ | label15 = ସମୟ ମଣ୍ଡଳ | data15 = ଆଇ.ଏସ.ଟି. (UTC+5:30) | label16 = ପିନ କୋଡ଼ | data16 = ୭୬୧୨୦୦ | label17 = ଟେଲିଫୋନ କୋଡ଼ | data17 = ୦୬୮୧୫ | label18 = ଗାଡ଼ି ପଞ୍ଜୀକରଣ ନଂ. | data18 = OD-20 | label19 = ୱେବସାଇଟ୍ | data19 = [https://www.paralakhemundimunicipality.com/ paralakhemundimunicipality.com] }} '''ପାରଳାଖେମୁଣ୍ଡି''' (ସଂକ୍ଷେପରେ '''ପାରଳା''' ନାମରେ ମଧ୍ୟ ପରିଚିତ) ଭାରତର [[ଓଡ଼ିଶା]] ରାଜ୍ୟର [[ଗଜପତି ଜିଲ୍ଲା]]ର ମୁଖ୍ୟ ସଦର ମହକୁମା ଓ ଏକ ପ୍ରମୁଖ ସହର ଅଟେ । ୧୭ ଅଗଷ୍ଟ ୧୮୮୫ ମସିହାରେ ଗଠିତ ଏହି ପୌରପାଳିକା, ଓଡ଼ିଶାର ସର୍ବପୁରାତନ ପୌରପାଳିକାମାନଙ୍କ ମଧ୍ୟରୁ ଅନ୍ୟତମ । ୨୧.୪୦ ବର୍ଗ କିଲୋମିଟର ପରିବ୍ୟାପ୍ତ ଏହି ସହରର ଜନସଂଖ୍ୟା ୨୦୧୧ ଜନଗଣନା ଅନୁଯାୟୀ ୪୬,୨୭୨ ଅଟେ । ଓଡ଼ିଆ ଏଠାକାର ମୁଖ୍ୟ ତଥା ସରକାରୀ ଭାଷା ହୋଇଥିବା ବେଳେ ତେଲୁଗୁ ଏବଂ ସଉରା ଭାଷାର ମଧ୍ୟ ବହୁଳ ବ୍ୟବହାର ଦେଖିବାକୁ ମିଳେ । ଏହି ସହର ଓଡ଼ିଶା ଏବଂ ଆନ୍ଧ୍ର ପ୍ରଦେଶ ସୀମାରେ ଅବସ୍ଥିତ । ମହେନ୍ଦ୍ରତନୟା ନଦୀ ଏହି ସହରକୁ ଆନ୍ଧ୍ରପ୍ରଦେଶର ପୁରୁଣାପାଟଣା ସହରଠାରୁ ପୃଥକ୍ କରିଥାଏ । ମଧ୍ୟଯୁଗୀୟ ଇତିହାସରେ ଏହା ପୂର୍ବ ଗଙ୍ଗବଂଶୀୟ ରାଜାମାନଙ୍କର ଖେମୁଣ୍ଡି ଶାଖାର ପାରଳାଖେମୁଣ୍ଡି ଜମିଦାରୀର ରାଜଧାନୀ ଥିଲା । ଓଡ଼ିଶାର ପ୍ରାଚୀନ ସାଂସ୍କୃତିକ କେନ୍ଦ୍ର ଭାବରେ ପରିଚିତ ଏହି ସହର, ଓଡ଼ିଶାର ପ୍ରଥମ ପ୍ରଧାନମନ୍ତ୍ରୀ ତଥା ସ୍ୱତନ୍ତ୍ର ଓଡ଼ିଶା ପ୍ରଦେଶ ଗଠନର ଅନ୍ୟତମ ବିନ୍ଧାଣୀ ମହାରାଜା [[କୃଷ୍ଣଚନ୍ଦ୍ର ଗଜପତି ନାରାୟଣ ଦେବ]], କବି [[ଗୋପାଳକୃଷ୍ଣ ପଟ୍ଟନାୟକ]], ଭାଷାବିତ୍ ଗୋପୀନାଥ ନନ୍ଦ ଶର୍ମା ଏବଂ ଐତିହାସିକ [[ସତ୍ୟନାରାୟଣ ରାଜଗୁରୁ]]ଙ୍କ ଭଳି ବରପୁତ୍ରମାନଙ୍କର ଜନ୍ମସ୍ଥାନ ଅଟେ । ପାରଳାଖେମୁଣ୍ଡି ଏହାର ଶତାବ୍ଦୀ ପ୍ରାଚୀନ ମଠ, ମନ୍ଦିର, ଗଜପତି ପ୍ରାସାଦ ଏବଂ ବୃନ୍ଦାବନ ପ୍ରାସାଦ ଭଳି ଐତିହ୍ୟ ଅଟ୍ଟାଳିକା ତଥା ପାରମ୍ପରିକ ଶିଙ୍ଗ କାରୁକାର୍ଯ୍ୟ ପାଇଁ ସୁପ୍ରସିଦ୍ଧ । ==ଭୂଗୋଳ== == ଜନସଂଖ୍ୟା ଓ ସାକ୍ଷରତା == ୨୦୦୧ ମସିହାର [[ଭାରତୀୟ ଜନଗଣନା]] ଅନୁସାରେ, {{PAGENAME}} ସହରର ମୋଟ ଜନସଂଖ୍ୟା ୪୨,୯୯୧ ।<ref name=sens>{{cite web|title=way back machine - ସେନ୍‌ସସ୍ ଓଫ୍ ଇଣ୍ଡିଆ|url=http://www.censusindia.net/results/town.php?stad=A&state5=999|accessdate=24 September 2015|archive-date=16 June 2004|archive-url=https://web.archive.org/web/20040616075334/http://www.censusindia.net/results/town.php?stad=A&state5=999|url-status=dead}}</ref> ସେଥି ମଧ୍ୟରୁ ୫୦.୫୯% ଜଣ ପରୁଷ ହୋଇଥିବା ବେଳେ ୪୯.୪୧% ଜଣ ନାରୀ । {{PAGENAME}}ର ସାକ୍ଷରତା ହାର ୬୮.୭୩% । ଏହା ଜାତୀୟ ହାରଠାରୁ -୩.୮୯% ପ୍ରତିଶତ କମ । ସେଥିରୁ ୩୮.୭୬% ପ୍ରତିଶତ ପୁରୁଷ ଓ ୨୯.୯୭% ନାରୀ ଅଟନ୍ତି । ୧୦.୯୧% ପିଲାଏ ସେଠାରେ ୬ ବର୍ଷ ବୟସରୁ କମ ବୟସ୍କ ଅଟନ୍ତି ।<ref name=sens/> ==ଇତିହାସ== ==ପର୍ଯ୍ୟଟନ== == ଭାଷା == ଏଠାର ସରକାରୀ ଭାଷା ଓଡ଼ିଶାର ସରକାରୀ ଭାଷା [[ଓଡ଼ିଆ ଭାଷା|ଓଡ଼ିଆ]] । == ଆଧାର == {{ଆଧାର}} {{ଓଡ଼ିଶାର ସହର}} {{ଓଡ଼ିଶା-ମୁଣ୍ଡିଆ-ଛାଞ୍ଚ}} [[ଶ୍ରେଣୀ:ଗଜପତି ଜିଲ୍ଲା]] [[ଶ୍ରେଣୀ:ଗଜପତି ଜିଲ୍ଲାର ଗାଆଁ ଓ ସହର]] bcuusggxdfr8p55wkzyxla2yjqdcglz 595949 595948 2026-06-03T12:50:40Z ~2026-32953-67 42313 /* */ 595949 wikitext text/x-wiki <!-- ଦୟାକରି [[Wikipedia:WikiProject Indian cities]] ପୃଷ୍ଠା ଦେଖନ୍ତୁ --> {{Use dmy dates|date=October 2022}} {{Infobox | title = ପାରଳାଖେମୁଣ୍ଡି | subheader = ସହର ତଥା ପୌରପାଳିକା | image = <table style="width:100%; margin:0 auto; text-align:center; border:none; background:transparent; border-collapse:collapse;"><tr><td style="padding:2px; width:50%; vertical-align:top;">[[File:Jagannatha Temple Paralakhemundi Gajapati.jpg|138px]]<br/>{{small|ପ୍ରାଚୀନ ଶ୍ରୀ ଜଗନ୍ନାଥ ମନ୍ଦିର}}</td><td style="padding:2px; width:50%; vertical-align:top;">[[File:Brundavan Palace.jpeg|138px]]<br/>{{small|ବୃନ୍ଦାବନ ପ୍ରାସାଦ}}</td></tr><tr><td style="padding:2px; width:50%; vertical-align:top;">[[File:Hills in Parlakhemundi, Orissa.jpg|138px]]<br/>{{small|ପାରଳାଖେମୁଣ୍ଡିର ପର୍ବତମାଳା}}</td><td style="padding:2px; width:50%; vertical-align:top;">[[File:Gajapati Palace.jpeg|138px]]<br/>{{small|ଗଜପତି ପ୍ରାସାଦ}}</td></tr><tr><td style="padding:2px; width:50%; vertical-align:top;">[[File:Ram Sagar.jpeg|138px]]<br/>{{small|ରାମ ସାଗର}}</td><td style="padding:2px; width:50%; vertical-align:top;">[[File:Horn craft.jpg|138px]]<br/>{{small|ଶିଙ୍ଗ କାରୁକାର୍ଯ୍ୟ}}</td></tr></table> | caption = ପାରଳାଖେମୁଣ୍ଡିର ପ୍ରମୁଖ ପର୍ଯ୍ୟଟନ ଓ ଐତିହାସିକ ସ୍ଥଳସମୂହ | image2 = {{Location map | India Odisha | label=ପାରଳାଖେମୁଣ୍ଡି | lat=18.8 | long=84.2 | mark=Red pog.svg | marksize=7 | width=250 | float=center | caption=ଓଡ଼ିଶା ମାନଚିତ୍ରରେ ଅବସ୍ଥିତି}} | label1 = ଦେଶ | data1 = [[ଭାରତ]] | label2 = ରାଜ୍ୟ | data2 = [[ଓଡ଼ିଶା]] | label3 = ଜିଲ୍ଲା | data3 = [[ଗଜପତି ଜିଲ୍ଲା|ଗଜପତି]] | label4 = ପ୍ରତିଷ୍ଠା | data4 = ୧୭ ଅଗଷ୍ଟ ୧୮୮୫ | label5 = ପ୍ରତିଷ୍ଠାତା | data5 = କୋଳାହୋମୀ | label6 = ନାମକରଣ ଉତ୍ସ | data6 = ପ୍ରବାଳଖଣ୍ଡ | label7 = ସରକାରୀ ପ୍ରକାର | data7 = [[ପୌରପାଳିକା]] | label8 = ପରିଚାଳନା ସଂସ୍ଥା | data8 = ପାରଳାଖେମୁଣ୍ଡି ପୌରପାଳିକା | label9 = ସମୁଦାୟ ଆୟତନ | data9 = ୨୧.୪୦ କି.ମି.^୨ | label10 = ସମୁଦ୍ର ପତନଠାରୁ ଉଚ୍ଚତା | data10 = ୧୪୫ ମିଟର (୪୭୬ ଫୁଟ) | label11 = ମୋଟ ଜନସଂଖ୍ୟା (୨୦୧୧) | data11 = ୪୬,୨୭୨ | label12 = ଜନସଂଖ୍ୟା ଘନତା | data12 = ୨,୧୬୨/କି.ମି.^୨ | label13 = ସରକାରୀ ଭାଷା | data13 = [[ଓଡ଼ିଆ ଭାଷା|ଓଡ଼ିଆ]] | label14 = ଆଞ୍ଚଳିକ ଭାଷା | data14 = ଓଡ଼ିଆ, ତେଲୁଗୁ, ସଉରା ଏବଂ ଇଂରାଜୀ | label15 = ସମୟ ମଣ୍ଡଳ | data15 = ଆଇ.ଏସ.ଟି. (UTC+5:30) | label16 = ପିନ କୋଡ଼ | data16 = ୭୬୧୨୦୦ | label17 = ଟେଲିଫୋନ କୋଡ଼ | data17 = ୦୬୮୧୫ | label18 = ଗାଡ଼ି ପଞ୍ଜୀକରଣ ନଂ. | data18 = OD-20 | label19 = ୱେବସାଇଟ୍ | data19 = [https://www.paralakhemundimunicipality.com/ paralakhemundimunicipality.com] }} '''ପାରଳାଖେମୁଣ୍ଡି''' (ସଂକ୍ଷେପରେ '''ପାରଳା''' ନାମରେ ମଧ୍ୟ ପରିଚିତ) ଭାରତର [[ଓଡ଼ିଶା]] ରାଜ୍ୟର [[ଗଜପତି ଜିଲ୍ଲା]]ର ସଦର ମହକୁମା ଓ ଏକ ପ୍ରମୁଖ ସହର ଅଟେ । ୧୭ ଅଗଷ୍ଟ ୧୮୮୫ ମସିହାରେ ଗଠିତ ଏହି ପୌରପାଳିକା, ଓଡ଼ିଶାର ସର୍ବପୁରାତନ ପୌରପାଳିକାମାନଙ୍କ ମଧ୍ୟରୁ ଅନ୍ୟତମ । ୨୧.୪୦ ବର୍ଗ କିଲୋମିଟର ପରିବ୍ୟାପ୍ତ ଏହି ସହରର ଜନସଂଖ୍ୟା ୨୦୧୧ ଜନଗଣନା ଅନୁଯାୟୀ ୪୬,୨୭୨ ଅଟେ । ଓଡ଼ିଆ ଏଠାକାର ମୁଖ୍ୟ ତଥା ସରକାରୀ ଭାଷା ହୋଇଥିବା ବେଳେ ତେଲୁଗୁ ଏବଂ ସଉରା ଭାଷାର ମଧ୍ୟ ବହୁଳ ବ୍ୟବହାର ଦେଖିବାକୁ ମିଳେ । ଏହି ସହର ଓଡ଼ିଶା ଏବଂ ଆନ୍ଧ୍ର ପ୍ରଦେଶ ସୀମାରେ ଅବସ୍ଥିତ । ମହେନ୍ଦ୍ରତନୟା ନଦୀ ଏହି ସହରକୁ ଆନ୍ଧ୍ରପ୍ରଦେଶର ପୁରୁଣାପାଟଣା ସହରଠାରୁ ପୃଥକ୍ କରିଥାଏ । ମଧ୍ୟଯୁଗୀୟ ଇତିହାସରେ ଏହା ପୂର୍ବ ଗଙ୍ଗବଂଶୀୟ ରାଜାମାନଙ୍କର ଖେମୁଣ୍ଡି ଶାଖାର ପାରଳାଖେମୁଣ୍ଡି ଜମିଦାରୀର ରାଜଧାନୀ ଥିଲା । ଓଡ଼ିଶାର ପ୍ରାଚୀନ ସାଂସ୍କୃତିକ କେନ୍ଦ୍ର ଭାବରେ ପରିଚିତ ଏହି ସହର, ଓଡ଼ିଶାର ପ୍ରଥମ ପ୍ରଧାନମନ୍ତ୍ରୀ ତଥା ସ୍ୱତନ୍ତ୍ର ଓଡ଼ିଶା ପ୍ରଦେଶ ଗଠନର ଅନ୍ୟତମ ବିନ୍ଧାଣୀ ମହାରାଜା [[କୃଷ୍ଣଚନ୍ଦ୍ର ଗଜପତି ନାରାୟଣ ଦେବ]], କବି [[ଗୋପାଳକୃଷ୍ଣ ପଟ୍ଟନାୟକ]], ଭାଷାବିତ୍ ଗୋପୀନାଥ ନନ୍ଦ ଶର୍ମା ଏବଂ ଐତିହାସିକ [[ସତ୍ୟନାରାୟଣ ରାଜଗୁରୁ]]ଙ୍କ ଭଳି ବରପୁତ୍ରମାନଙ୍କର ଜନ୍ମସ୍ଥାନ ଅଟେ । ପାରଳାଖେମୁଣ୍ଡି ଏହାର ଶତାବ୍ଦୀ ପ୍ରାଚୀନ ମଠ, ମନ୍ଦିର, ଗଜପତି ପ୍ରାସାଦ ଏବଂ ବୃନ୍ଦାବନ ପ୍ରାସାଦ ଭଳି ଐତିହ୍ୟ ଅଟ୍ଟାଳିକା ତଥା ପାରମ୍ପରିକ ଶିଙ୍ଗ କାରୁକାର୍ଯ୍ୟ ପାଇଁ ସୁପ୍ରସିଦ୍ଧ । ==ଭୂଗୋଳ== == ଜନସଂଖ୍ୟା ଓ ସାକ୍ଷରତା == ୨୦୦୧ ମସିହାର [[ଭାରତୀୟ ଜନଗଣନା]] ଅନୁସାରେ, {{PAGENAME}} ସହରର ମୋଟ ଜନସଂଖ୍ୟା ୪୨,୯୯୧ ।<ref name=sens>{{cite web|title=way back machine - ସେନ୍‌ସସ୍ ଓଫ୍ ଇଣ୍ଡିଆ|url=http://www.censusindia.net/results/town.php?stad=A&state5=999|accessdate=24 September 2015|archive-date=16 June 2004|archive-url=https://web.archive.org/web/20040616075334/http://www.censusindia.net/results/town.php?stad=A&state5=999|url-status=dead}}</ref> ସେଥି ମଧ୍ୟରୁ ୫୦.୫୯% ଜଣ ପରୁଷ ହୋଇଥିବା ବେଳେ ୪୯.୪୧% ଜଣ ନାରୀ । {{PAGENAME}}ର ସାକ୍ଷରତା ହାର ୬୮.୭୩% । ଏହା ଜାତୀୟ ହାରଠାରୁ -୩.୮୯% ପ୍ରତିଶତ କମ । ସେଥିରୁ ୩୮.୭୬% ପ୍ରତିଶତ ପୁରୁଷ ଓ ୨୯.୯୭% ନାରୀ ଅଟନ୍ତି । ୧୦.୯୧% ପିଲାଏ ସେଠାରେ ୬ ବର୍ଷ ବୟସରୁ କମ ବୟସ୍କ ଅଟନ୍ତି ।<ref name=sens/> ==ଇତିହାସ== ==ପର୍ଯ୍ୟଟନ== == ଭାଷା == ଏଠାର ସରକାରୀ ଭାଷା ଓଡ଼ିଶାର ସରକାରୀ ଭାଷା [[ଓଡ଼ିଆ ଭାଷା|ଓଡ଼ିଆ]] । == ଆଧାର == {{ଆଧାର}} {{ଓଡ଼ିଶାର ସହର}} {{ଓଡ଼ିଶା-ମୁଣ୍ଡିଆ-ଛାଞ୍ଚ}} [[ଶ୍ରେଣୀ:ଗଜପତି ଜିଲ୍ଲା]] [[ଶ୍ରେଣୀ:ଗଜପତି ଜିଲ୍ଲାର ଗାଆଁ ଓ ସହର]] iajizk20i90f9xmj47j8dt95t89v0vs 595950 595949 2026-06-03T15:07:02Z ~2026-32958-24 42314 /* */ 595950 wikitext text/x-wiki <!-- ଦୟାକରି [[Wikipedia:WikiProject Indian cities]] ପୃଷ୍ଠା ଦେଖନ୍ତୁ --> {{Use dmy dates|date=October 2022}} {{Use Indian English|date=October 2022}} {{coord|18.8|N|84.2|E|display=title}} {{Infobox | title = ପାରଳାଖେମୁଣ୍ଡି | subheader = ସହର ତଥା ପୌରପାଳିକା | image = <table style="width:100%; margin:0 auto; text-align:center; border:none; background:transparent; border-collapse:collapse;"><tr><td style="padding:2px; width:50%; vertical-align:top;">[[File:Jagannatha Temple Paralakhemundi Gajapati.jpg|138px]]<br/>{{small|ପ୍ରାଚୀନ ଶ୍ରୀ ଜଗନ୍ନାଥ ମନ୍ଦିର}}</td><td style="padding:2px; width:50%; vertical-align:top;">[[File:Brundavan Palace.jpeg|138px]]<br/>{{small|ବୃନ୍ଦାବନ ପ୍ରାସାଦ}}</td></tr><tr><td style="padding:2px; width:50%; vertical-align:top;">[[File:Hills in Parlakhemundi, Orissa.jpg|138px]]<br/>{{small|ପାରଳାଖେମୁଣ୍ଡିର ପର୍ବତମାଳା}}</td><td style="padding:2px; width:50%; vertical-align:top;">[[File:Gajapati Palace.jpeg|138px]]<br/>{{small|ଗଜପତି ପ୍ରାସାଦ}}</td></tr><tr><td style="padding:2px; width:50%; vertical-align:top;">[[File:Ram Sagar.jpeg|138px]]<br/>{{small|ରାମ ସାଗର}}</td><td style="padding:2px; width:50%; vertical-align:top;">[[File:Horn craft.jpg|138px]]<br/>{{small|ଶିଙ୍ଗ କାରୁକାର୍ଯ୍ୟ}}</td></tr></table> | caption = ପାରଳାଖେମୁଣ୍ଡିର ପ୍ରମୁଖ ପର୍ଯ୍ୟଟନ ଓ ଐତିହାସିକ ସ୍ଥଳସମୂହ | image2 = {{Location map | India Odisha | label=ପାରଳାଖେମୁଣ୍ଡି | lat=18.8 | long=84.2 | mark=Red pog.svg | marksize=7 | width=250 | float=center | caption=ଓଡ଼ିଶା ମାନଚିତ୍ରରେ ଅବସ୍ଥିତି}} | label1 = ଦେଶ | data1 = [[ଭାରତ]] | label2 = ରାଜ୍ୟ | data2 = [[ଓଡ଼ିଶା]] | label3 = ଜିଲ୍ଲା | data3 = [[ଗଜପତି ଜିଲ୍ଲା|ଗଜପତି]] | label4 = ପ୍ରତିଷ୍ଠା | data4 = ୧୭ ଅଗଷ୍ଟ ୧୮୮୫ | label5 = ପ୍ରତିଷ୍ଠାତା | data5 = କୋଳାହୋମୀ | label6 = ନାମକରଣ ଉତ୍ସ | data6 = ପ୍ରବାଳଖଣ୍ଡ | label7 = ସରକାରୀ ପ୍ରକାର | data7 = [[ପୌରପାଳିକା]] | label8 = ପରିଚାଳନା ସଂସ୍ଥା | data8 = ପାରଳାଖେମୁଣ୍ଡି ପୌରପାଳିକା | label9 = ସମୁଦାୟ ଆୟତନ | data9 = ୨୧.୪୦ କି.ମି.^୨ | label10 = ସମୁଦ୍ର ପତନଠାରୁ ଉଚ୍ଚତା | data10 = ୧୪୫ ମିଟର (୪୭୬ ଫୁଟ) | label11 = ମୋଟ ଜନସଂଖ୍ୟା (୨୦୧୧) | data11 = ୪୬,୨୭୨ | label12 = ଜନସଂଖ୍ୟା ଘନତା | data12 = ୨,୧୬୨/କି.ମି.^୨ | label13 = ସରକାରୀ ଭାଷା | data13 = [[ଓଡ଼ିଆ ଭାଷା|ଓଡ଼ିଆ]] | label14 = ଆଞ୍ଚଳିକ ଭାଷା | data14 = ଓଡ଼ିଆ, ତେଲୁଗୁ, ସଉରା ଏବଂ ଇଂରାଜୀ | label15 = ସମୟ ମଣ୍ଡଳ | data15 = ଆଇ.ଏସ.ଟି. (UTC+5:30) | label16 = ପିନ କୋଡ଼ | data16 = ୭୬୧୨୦୦ | label17 = ଟେଲିଫୋନ କୋଡ଼ | data17 = ୦୬୮୧୫ | label18 = ଗାଡ଼ି ପଞ୍ଜୀକରଣ ନଂ. | data18 = OD-20 | label19 = ୱେବସାଇଟ୍ | data19 = [https://www.paralakhemundimunicipality.com/ paralakhemundimunicipality.com] }} '''ପାରଳାଖେମୁଣ୍ଡି''' (ସଂକ୍ଷେପରେ '''ପାରଳା''' ନାମରେ ମଧ୍ୟ ପରିଚିତ) ଭାରତର [[ଓଡ଼ିଶା]] ରାଜ୍ୟର [[ଗଜପତି ଜିଲ୍ଲା]]ର ମୁଖ୍ୟ ସଦର ମହକୁମା ଓ ଏକ ପ୍ରମୁଖ ସହର ଅଟେ । ୧୭ ଅଗଷ୍ଟ ୧୮୮୫ ମସିହାରେ ଗଠିତ ଏହି ପୌରପାଳିକା, ଓଡ଼ିଶାର ସର୍ବପୁରାତନ ପୌରପାଳିକାମାନଙ୍କ ମଧ୍ୟରୁ ଅନ୍ୟତମ । ୨୧.୪୦ ବର୍ଗ କିଲୋମିଟର ପରିବ୍ୟାପ୍ତ ଏହି ସହରର ଜନସଂଖ୍ୟା ୨୦୧୧ ଜନଗଣନା ଅନୁଯାୟୀ ୪୬,୨୭୨ ଅଟେ । ଓଡ଼ିଆ ଏଠାକାର ମୁଖ୍ୟ ତଥା ସରକାରୀ ଭାଷା ହୋଇଥିବା ବେଳେ ତେଲୁଗୁ ଏବଂ ସଉରା ଭାଷାର ମଧ୍ୟ ବହୁଳ ବ୍ୟବହାର ଦେଖିବାକୁ ମିଳେ । ଏହି ସହର ଓଡ଼ିଶା ଏବଂ ଆନ୍ଧ୍ର ପ୍ରଦେଶ ସୀମାରେ ଅବସ୍ଥିତ । ମହେନ୍ଦ୍ରତନୟା ନଦୀ ଏହି ସହରକୁ ଆନ୍ଧ୍ରପ୍ରଦେଶର ପାତାପାଟଣା ସହରଠାରୁ ପୃଥକ୍ କରିଥାଏ । ମଧ୍ୟଯୁଗୀୟ ଇତିହାସରେ ଏହା ପୂର୍ବ ଗଙ୍ଗବଂଶୀୟ ରାଜାମାନଙ୍କର ଖେମୁଣ୍ଡି ଶାଖାର ପାରଳାଖେମୁଣ୍ଡି ଜମିଦାରୀର ରାଜଧାନୀ ଥିଲା । ଓଡ଼ିଶାର ପ୍ରାଚୀନ ସାଂସ୍କୃତିକ କେନ୍ଦ୍ର ଭାବରେ ପରିଚିତ ଏହି ସହର, ଓଡ଼ିଶାର ପ୍ରଥମ ପ୍ରଧାନମନ୍ତ୍ରୀ ତଥା ସ୍ୱତନ୍ତ୍ର ଓଡ଼ିଶା ପ୍ରଦେଶ ଗଠନର ଅନ୍ୟତମ ବିନ୍ଧାଣୀ ମହାରାଜା [[କୃଷ୍ଣଚନ୍ଦ୍ର ଗଜପତି ନାରାୟଣ ଦେବ]], କବି [[ଗୋପାଳକୃଷ୍ଣ ପଟ୍ଟନାୟକ]], ଭାଷାବିତ୍ ଗୋପୀନାଥ ନନ୍ଦ ଶର୍ମା ଏବଂ ଐତିହାସିକ [[ସତ୍ୟନାରାୟଣ ରାଜଗୁରୁ]]ଙ୍କ ଭଳି ବରପୁତ୍ରମାନଙ୍କର ଜନ୍ମସ୍ଥାନ ଅଟେ । ପାରଳାଖେମୁଣ୍ଡି ଏହାର ଶତାବ୍ଦୀ ପ୍ରାଚୀନ ମଠ, ମନ୍ଦିର, ଗଜପତି ପ୍ରାସାଦ ଏବଂ ବୃନ୍ଦାବନ ପ୍ରାସାଦ ଭଳି ଐତିହ୍ୟ ଅଟ୍ଟାଳିକା ତଥା ପାରମ୍ପରିକ ଶିଙ୍ଗ କାରୁକାର୍ଯ୍ୟ ପାଇଁ ସୁପ୍ରସିଦ୍ଧ । ==ଭୂଗୋଳ== == ଜନସଂଖ୍ୟା ଓ ସାକ୍ଷରତା == ୨୦୦୧ ମସିହାର [[ଭାରତୀୟ ଜନଗଣନା]] ଅନୁସାରେ, {{PAGENAME}} ସହରର ମୋଟ ଜନସଂଖ୍ୟା ୪୨,୯୯୧ ।<ref name=sens>{{cite web|title=way back machine - ସେନ୍‌ସସ୍ ଓଫ୍ ଇଣ୍ଡିଆ|url=http://www.censusindia.net/results/town.php?stad=A&state5=999|accessdate=24 September 2015|archive-date=16 June 2004|archive-url=https://web.archive.org/web/20040616075334/http://www.censusindia.net/results/town.php?stad=A&state5=999|url-status=dead}}</ref> ସେଥି ମଧ୍ୟରୁ ୫୦.୫୯% ଜଣ ପରୁଷ ହୋଇଥିବା ବେଳେ ୪୯.୪୧% ଜଣ ନାରୀ । {{PAGENAME}}ର ସାକ୍ଷରତା ହାର ୬୮.୭୩% । ଏହା ଜାତୀୟ ହାରଠାରୁ -୩.୮୯% ପ୍ରତିଶତ କମ । ସେଥିରୁ ୩୮.୭୬% ପ୍ରତିଶତ ପୁରୁଷ ଓ ୨୯.୯୭% ନାରୀ ଅଟନ୍ତି । ୧୦.୯୧% ପିଲାଏ ସେଠାରେ ୬ ବର୍ଷ ବୟସରୁ କମ ବୟସ୍କ ଅଟନ୍ତି ।<ref name=sens/> ==ଇତିହାସ== ==ପର୍ଯ୍ୟଟନ== == ଭାଷା == ଏଠାର ସରକାରୀ ଭାଷା ଓଡ଼ିଶାର ସରକାରୀ ଭାଷା [[ଓଡ଼ିଆ ଭାଷା|ଓଡ଼ିଆ]] । == ଆଧାର == {{ଆଧାର}} {{ଓଡ଼ିଶାର ସହର}} {{ଓଡ଼ିଶା-ମୁଣ୍ଡିଆ-ଛାଞ୍ଚ}} [[ଶ୍ରେଣୀ:ଗଜପତି ଜିଲ୍ଲା]] [[ଶ୍ରେଣୀ:ଗଜପତି ଜିଲ୍ଲାର ଗାଆଁ ଓ ସହର]] tjz1qr9ltk0gmepmozgwim2wd84ourh 595951 595950 2026-06-03T15:07:23Z ~2026-32958-24 42314 /* */ 595951 wikitext text/x-wiki <!-- ଦୟାକରି [[Wikipedia:WikiProject Indian cities]] ପୃଷ୍ଠା ଦେଖନ୍ତୁ --> {{Use dmy dates|date=October 2022}} {{Use Indian English|date=October 2022}} {{coord|18.8|N|84.2|E|display=title}} {{Infobox | title = ପାରଳାଖେମୁଣ୍ଡି | subheader = ସହର ତଥା ପୌରପାଳିକା | image = <table style="width:100%; margin:0 auto; text-align:center; border:none; background:transparent; border-collapse:collapse;"><tr><td style="padding:2px; width:50%; vertical-align:top;">[[File:Jagannatha Temple Paralakhemundi Gajapati.jpg|138px]]<br/>{{small|ପ୍ରାଚୀନ ଶ୍ରୀ ଜଗନ୍ନାଥ ମନ୍ଦିର}}</td><td style="padding:2px; width:50%; vertical-align:top;">[[File:Brundavan Palace.jpeg|138px]]<br/>{{small|ବୃନ୍ଦାବନ ପ୍ରାସାଦ}}</td></tr><tr><td style="padding:2px; width:50%; vertical-align:top;">[[File:Hills in Parlakhemundi, Orissa.jpg|138px]]<br/>{{small|ପାରଳାଖେମୁଣ୍ଡିର ପର୍ବତମାଳା}}</td><td style="padding:2px; width:50%; vertical-align:top;">[[File:Gajapati Palace.jpeg|138px]]<br/>{{small|ଗଜପତି ପ୍ରାସାଦ}}</td></tr><tr><td style="padding:2px; width:50%; vertical-align:top;">[[File:Ram Sagar.jpeg|138px]]<br/>{{small|ରାମ ସାଗର}}</td><td style="padding:2px; width:50%; vertical-align:top;">[[File:Horn craft.jpg|138px]]<br/>{{small|ଶିଙ୍ଗ କାରୁକାର୍ଯ୍ୟ}}</td></tr></table> | caption = ପାରଳାଖେମୁଣ୍ଡିର ପ୍ରମୁଖ ପର୍ଯ୍ୟଟନ ଓ ଐତିହାସିକ ସ୍ଥଳସମୂହ | image2 = {{Location map | India Odisha | label=ପାରଳାଖେମୁଣ୍ଡି | lat=18.8 | long=84.2 | mark=Red pog.svg | marksize=7 | width=250 | float=center | caption=ଓଡ଼ିଶା ମାନଚିତ୍ରରେ ଅବସ୍ଥିତି}} | label1 = ଦେଶ | data1 = [[ଭାରତ]] | label2 = ରାଜ୍ୟ | data2 = [[ଓଡ଼ିଶା]] | label3 = ଜିଲ୍ଲା | data3 = [[ଗଜପତି ଜିଲ୍ଲା|ଗଜପତି]] | label4 = ପ୍ରତିଷ୍ଠା | data4 = ୧୭ ଅଗଷ୍ଟ ୧୮୮୫ | label5 = ପ୍ରତିଷ୍ଠାତା | data5 = କୋଳାହୋମୀ | label6 = ନାମକରଣ ଉତ୍ସ | data6 = ପ୍ରବାଳଖଣ୍ଡ | label7 = ସରକାରୀ ପ୍ରକାର | data7 = [[ପୌରପାଳିକା]] | label8 = ପରିଚାଳନା ସଂସ୍ଥା | data8 = ପାରଳାଖେମୁଣ୍ଡି ପୌରପାଳିକା | label9 = ସମୁଦାୟ ଆୟତନ | data9 = ୨୧.୪୦ କି.ମି.^୨ | label10 = ସମୁଦ୍ର ପତନଠାରୁ ଉଚ୍ଚତା | data10 = ୧୪୫ ମିଟର (୪୭୬ ଫୁଟ) | label11 = ମୋଟ ଜନସଂଖ୍ୟା (୨୦୧୧) | data11 = ୪୬,୨୭୨ | label12 = ଜନସଂଖ୍ୟା ଘନତା | data12 = ୨,୧୬୨/କି.ମି.^୨ | label13 = ସରକାରୀ ଭାଷା | data13 = [[ଓଡ଼ିଆ ଭାଷା|ଓଡ଼ିଆ]] | label14 = ଆଞ୍ଚଳିକ ଭାଷା | data14 = ଓଡ଼ିଆ, ତେଲୁଗୁ, ସଉରା ଏବଂ ଇଂରାଜୀ | label15 = ସମୟ ମଣ୍ଡଳ | data15 = ଆଇ.ଏସ.ଟି. (UTC+5:30) | label16 = ପିନ କୋଡ଼ | data16 = ୭୬୧୨୦୦ | label17 = ଟେଲିଫୋନ କୋଡ଼ | data17 = ୦୬୮୧୫ | label18 = ଗାଡ଼ି ପଞ୍ଜୀକରଣ ନଂ. | data18 = OD-20 | label19 = ୱେବସାଇଟ୍ | data19 = [https://www.paralakhemundimunicipality.com/ paralakhemundimunicipality.com] }} '''ପାରଳାଖେମୁଣ୍ଡି''' (ସଂକ୍ଷେପରେ '''ପାରଳା''' ନାମରେ ମଧ୍ୟ ପରିଚିତ) ଭାରତର [[ଓଡ଼ିଶା]] ରାଜ୍ୟର [[ଗଜପତି ଜିଲ୍ଲା]]ର ମୁଖ୍ୟ ସଦର ମହକୁମା ଓ ଏକ ପ୍ରମୁଖ ସହର ଅଟେ । ୧୭ ଅଗଷ୍ଟ ୧୮୮୫ ମସିହାରେ ଗଠିତ ଏହି ପୌରପାଳିକା, ଓଡ଼ିଶାର ସର୍ବପୁରାତନ ପୌରପାଳିକାମାନଙ୍କ ମଧ୍ୟରୁ ଅନ୍ୟତମ । ୨୧.୪୦ ବର୍ଗ କିଲୋମିଟର ପରିବ୍ୟାପ୍ତ ଏହି ସହରର ଜନସଂଖ୍ୟା ୨୦୧୧ ଜନଗଣନା ଅନୁଯାୟୀ ୪୬,୨୭୨ ଅଟେ । ଓଡ଼ିଆ ଏଠାକାର ମୁଖ୍ୟ ତଥା ସରକାରୀ ଭାଷା ହୋଇଥିବା ବେଳେ ତେଲୁଗୁ ଏବଂ ସଉରା ଭାଷାର ମଧ୍ୟ ବହୁଳ ବ୍ୟବହାର ଦେଖିବାକୁ ମିଳେ । ଏହି ସହର ଓଡ଼ିଶା ଏବଂ ଆନ୍ଧ୍ର ପ୍ରଦେଶ ସୀମାରେ ଅବସ୍ଥିତ । ମହେନ୍ଦ୍ରତନୟା ନଦୀ ଏହି ସହରକୁ ଆନ୍ଧ୍ରପ୍ରଦେଶର ପୁରୁଣାପାଟଣା ସହରଠାରୁ ପୃଥକ୍ କରିଥାଏ । ମଧ୍ୟଯୁଗୀୟ ଇତିହାସରେ ଏହା ପୂର୍ବ ଗଙ୍ଗବଂଶୀୟ ରାଜାମାନଙ୍କର ଖେମୁଣ୍ଡି ଶାଖାର ପାରଳାଖେମୁଣ୍ଡି ଜମିଦାରୀର ରାଜଧାନୀ ଥିଲା । ଓଡ଼ିଶାର ପ୍ରାଚୀନ ସାଂସ୍କୃତିକ କେନ୍ଦ୍ର ଭାବରେ ପରିଚିତ ଏହି ସହର, ଓଡ଼ିଶାର ପ୍ରଥମ ପ୍ରଧାନମନ୍ତ୍ରୀ ତଥା ସ୍ୱତନ୍ତ୍ର ଓଡ଼ିଶା ପ୍ରଦେଶ ଗଠନର ଅନ୍ୟତମ ବିନ୍ଧାଣୀ ମହାରାଜା [[କୃଷ୍ଣଚନ୍ଦ୍ର ଗଜପତି ନାରାୟଣ ଦେବ]], କବି [[ଗୋପାଳକୃଷ୍ଣ ପଟ୍ଟନାୟକ]], ଭାଷାବିତ୍ ଗୋପୀନାଥ ନନ୍ଦ ଶର୍ମା ଏବଂ ଐତିହାସିକ [[ସତ୍ୟନାରାୟଣ ରାଜଗୁରୁ]]ଙ୍କ ଭଳି ବରପୁତ୍ରମାନଙ୍କର ଜନ୍ମସ୍ଥାନ ଅଟେ । ପାରଳାଖେମୁଣ୍ଡି ଏହାର ଶତାବ୍ଦୀ ପ୍ରାଚୀନ ମଠ, ମନ୍ଦିର, ଗଜପତି ପ୍ରାସାଦ ଏବଂ ବୃନ୍ଦାବନ ପ୍ରାସାଦ ଭଳି ଐତିହ୍ୟ ଅଟ୍ଟାଳିକା ତଥା ପାରମ୍ପରିକ ଶିଙ୍ଗ କାରୁକାର୍ଯ୍ୟ ପାଇଁ ସୁପ୍ରସିଦ୍ଧ । ==ଭୂଗୋଳ== == ଜନସଂଖ୍ୟା ଓ ସାକ୍ଷରତା == ୨୦୦୧ ମସିହାର [[ଭାରତୀୟ ଜନଗଣନା]] ଅନୁସାରେ, {{PAGENAME}} ସହରର ମୋଟ ଜନସଂଖ୍ୟା ୪୨,୯୯୧ ।<ref name=sens>{{cite web|title=way back machine - ସେନ୍‌ସସ୍ ଓଫ୍ ଇଣ୍ଡିଆ|url=http://www.censusindia.net/results/town.php?stad=A&state5=999|accessdate=24 September 2015|archive-date=16 June 2004|archive-url=https://web.archive.org/web/20040616075334/http://www.censusindia.net/results/town.php?stad=A&state5=999|url-status=dead}}</ref> ସେଥି ମଧ୍ୟରୁ ୫୦.୫୯% ଜଣ ପରୁଷ ହୋଇଥିବା ବେଳେ ୪୯.୪୧% ଜଣ ନାରୀ । {{PAGENAME}}ର ସାକ୍ଷରତା ହାର ୬୮.୭୩% । ଏହା ଜାତୀୟ ହାରଠାରୁ -୩.୮୯% ପ୍ରତିଶତ କମ । ସେଥିରୁ ୩୮.୭୬% ପ୍ରତିଶତ ପୁରୁଷ ଓ ୨୯.୯୭% ନାରୀ ଅଟନ୍ତି । ୧୦.୯୧% ପିଲାଏ ସେଠାରେ ୬ ବର୍ଷ ବୟସରୁ କମ ବୟସ୍କ ଅଟନ୍ତି ।<ref name=sens/> ==ଇତିହାସ== ==ପର୍ଯ୍ୟଟନ== == ଭାଷା == ଏଠାର ସରକାରୀ ଭାଷା ଓଡ଼ିଶାର ସରକାରୀ ଭାଷା [[ଓଡ଼ିଆ ଭାଷା|ଓଡ଼ିଆ]] । == ଆଧାର == {{ଆଧାର}} {{ଓଡ଼ିଶାର ସହର}} {{ଓଡ଼ିଶା-ମୁଣ୍ଡିଆ-ଛାଞ୍ଚ}} [[ଶ୍ରେଣୀ:ଗଜପତି ଜିଲ୍ଲା]] [[ଶ୍ରେଣୀ:ଗଜପତି ଜିଲ୍ଲାର ଗାଆଁ ଓ ସହର]] 63mdjcjqyb2sxil743f0w3kjjpuqklu 595952 595951 2026-06-03T15:07:57Z ~2026-32958-24 42314 /* */ 595952 wikitext text/x-wiki <!-- ଦୟାକରି [[Wikipedia:WikiProject Indian cities]] ପୃଷ୍ଠା ଦେଖନ୍ତୁ --> {{Use dmy dates|date=October 2022}} {{Use Indian English|date=October 2022}} {{coord|18.8|N|84.2|E|display=title}} {{Infobox | title = ପାରଳାଖେମୁଣ୍ଡି | subheader = ସହର ତଥା ପୌରପାଳିକା | image = <table style="width:100%; margin:0 auto; text-align:center; border:none; background:transparent; border-collapse:collapse;"><tr><td style="padding:2px; width:50%; vertical-align:top;">[[File:Jagannatha Temple Paralakhemundi Gajapati.jpg|138px]]<br/>{{small|ପ୍ରାଚୀନ ଶ୍ରୀ ଜଗନ୍ନାଥ ମନ୍ଦିର}}</td><td style="padding:2px; width:50%; vertical-align:top;">[[File:Brundavan Palace.jpeg|138px]]<br/>{{small|ବୃନ୍ଦାବନ ପ୍ରାସାଦ}}</td></tr><tr><td style="padding:2px; width:50%; vertical-align:top;">[[File:Hills in Parlakhemundi, Orissa.jpg|138px]]<br/>{{small|ପାରଳାଖେମୁଣ୍ଡିର ପର୍ବତମାଳା}}</td><td style="padding:2px; width:50%; vertical-align:top;">[[File:Gajapati Palace.jpeg|138px]]<br/>{{small|ଗଜପତି ପ୍ରାସାଦ}}</td></tr><tr><td style="padding:2px; width:50%; vertical-align:top;">[[File:Ram Sagar.jpeg|138px]]<br/>{{small|ରାମ ସାଗର}}</td><td style="padding:2px; width:50%; vertical-align:top;">[[File:Horn craft.jpg|138px]]<br/>{{small|ଶିଙ୍ଗ କାରୁକାର୍ଯ୍ୟ}}</td></tr></table> | caption = ପାରଳାଖେମୁଣ୍ଡିର ପ୍ରମୁଖ ପର୍ଯ୍ୟଟନ ଓ ଐତିହାସିକ ସ୍ଥଳସମୂହ | image2 = {{Location map | India Odisha | label=ପାରଳାଖେମୁଣ୍ଡି | lat=18.8 | long=84.2 | mark=Red pog.svg | marksize=7 | width=250 | float=center | caption=ଓଡ଼ିଶା ମାନଚିତ୍ରରେ ଅବସ୍ଥିତି}} | label1 = ଦେଶ | data1 = [[ଭାରତ]] | label2 = ରାଜ୍ୟ | data2 = [[ଓଡ଼ିଶା]] | label3 = ଜିଲ୍ଲା | data3 = [[ଗଜପତି ଜିଲ୍ଲା|ଗଜପତି]] | label4 = ପ୍ରତିଷ୍ଠା | data4 = ୧୭ ଅଗଷ୍ଟ ୧୮୮୫ | label5 = ପ୍ରତିଷ୍ଠାତା | data5 = କୋଳାହୋମୀ | label6 = ନାମକରଣ ଉତ୍ସ | data6 = ପ୍ରବାଳଖଣ୍ଡ | label7 = ସରକାରୀ ପ୍ରକାର | data7 = [[ପୌରପାଳିକା]] | label8 = ପରିଚାଳନା ସଂସ୍ଥା | data8 = ପାରଳାଖେମୁଣ୍ଡି ପୌରପାଳିକା | label9 = ସମୁଦାୟ ଆୟତନ | data9 = ୨୧.୪୦ କି.ମି.^୨ | label10 = ସମୁଦ୍ର ପତନଠାରୁ ଉଚ୍ଚତା | data10 = ୧୪୫ ମିଟର (୪୭୬ ଫୁଟ) | label11 = ମୋଟ ଜନସଂଖ୍ୟା (୨୦୧୧) | data11 = ୪୬,୨୭୨ | label12 = ଜନସଂଖ୍ୟା ଘନତା | data12 = ୨,୧୬୨/କି.ମି.^୨ | label13 = ସରକାରୀ ଭାଷା | data13 = [[ଓଡ଼ିଆ ଭାଷା|ଓଡ଼ିଆ]] | label14 = ଆଞ୍ଚଳିକ ଭାଷା | data14 = ଓଡ଼ିଆ, ତେଲୁଗୁ, ସଉରା ଏବଂ ଇଂରାଜୀ | label15 = ସମୟ ମଣ୍ଡଳ | data15 = ଆଇ.ଏସ.ଟି. (UTC+5:30) | label16 = ପିନ କୋଡ଼ | data16 = ୭୬୧୨୦୦ | label17 = ଟେଲିଫୋନ କୋଡ଼ | data17 = ୦୬୮୧୫ | label18 = ଗାଡ଼ି ପଞ୍ଜୀକରଣ ନଂ. | data18 = OD-20 | label19 = ୱେବସାଇଟ୍ | data19 = [https://www.paralakhemundimunicipality.com/ paralakhemundimunicipality.com] }}'''ପାରଳାଖେମୁଣ୍ଡି''' (ସଂକ୍ଷେପରେ '''ପାରଳା''' ନାମରେ ମଧ୍ୟ ପରିଚିତ) ଭାରତର [[ଓଡ଼ିଶା]] ରାଜ୍ୟର [[ଗଜପତି ଜିଲ୍ଲା]]ର ମୁଖ୍ୟ ସଦର ମହକୁମା ଓ ଏକ ପ୍ରମୁଖ ସହର ଅଟେ । ୧୭ ଅଗଷ୍ଟ ୧୮୮୫ ମସିହାରେ ଗଠିତ ଏହି ପୌରପାଳିକା, ଓଡ଼ିଶାର ସର୍ବପୁରାତନ ପୌରପାଳିକାମାନଙ୍କ ମଧ୍ୟରୁ ଅନ୍ୟତମ । ୨୧.୪୦ ବର୍ଗ କିଲୋମିଟର ପରିବ୍ୟାପ୍ତ ଏହି ସହରର ଜନସଂଖ୍ୟା ୨୦୧୧ ଜନଗଣନା ଅନୁଯାୟୀ ୪୬,୨୭୨ ଅଟେ । ଓଡ଼ିଆ ଏଠାକାର ମୁଖ୍ୟ ତଥା ସରକାରୀ ଭାଷା ହୋଇଥିବା ବେଳେ ତେଲୁଗୁ ଏବଂ ସଉରା ଭାଷାର ମଧ୍ୟ ବହୁଳ ବ୍ୟବହାର ଦେଖିବାକୁ ମିଳେ । ଏହି ସହର ଓଡ଼ିଶା ଏବଂ ଆନ୍ଧ୍ର ପ୍ରଦେଶ ସୀମାରେ ଅବସ୍ଥିତ । ମହେନ୍ଦ୍ରତନୟା ନଦୀ ଏହି ସହରକୁ ଆନ୍ଧ୍ରପ୍ରଦେଶର ପୁରୁଣାପାଟଣା ସହରଠାରୁ ପୃଥକ୍ କରିଥାଏ । ମଧ୍ୟଯୁଗୀୟ ଇତିହାସରେ ଏହା ପୂର୍ବ ଗଙ୍ଗବଂଶୀୟ ରାଜାମାନଙ୍କର ଖେମୁଣ୍ଡି ଶାଖାର ପାରଳାଖେମୁଣ୍ଡି ଜମିଦାରୀର ରାଜଧାନୀ ଥିଲା । ଓଡ଼ିଶାର ପ୍ରାଚୀନ ସାଂସ୍କୃତିକ କେନ୍ଦ୍ର ଭାବରେ ପରିଚିତ ଏହି ସହର, ଓଡ଼ିଶାର ପ୍ରଥମ ପ୍ରଧାନମନ୍ତ୍ରୀ ତଥା ସ୍ୱତନ୍ତ୍ର ଓଡ଼ିଶା ପ୍ରଦେଶ ଗଠନର ଅନ୍ୟତମ ବିନ୍ଧାଣୀ ମହାରାଜା [[କୃଷ୍ଣଚନ୍ଦ୍ର ଗଜପତି ନାରାୟଣ ଦେବ]], କବି [[ଗୋପାଳକୃଷ୍ଣ ପଟ୍ଟନାୟକ]], ଭାଷାବିତ୍ ଗୋପୀନାଥ ନନ୍ଦ ଶର୍ମା ଏବଂ ଐତିହାସିକ [[ସତ୍ୟନାରାୟଣ ରାଜଗୁରୁ]]ଙ୍କ ଭଳି ବରପୁତ୍ରମାନଙ୍କର ଜନ୍ମସ୍ଥାନ ଅଟେ । ପାରଳାଖେମୁଣ୍ଡି ଏହାର ଶତାବ୍ଦୀ ପ୍ରାଚୀନ ମଠ, ମନ୍ଦିର, ଗଜପତି ପ୍ରାସାଦ ଏବଂ ବୃନ୍ଦାବନ ପ୍ରାସାଦ ଭଳି ଐତିହ୍ୟ ଅଟ୍ଟାଳିକା ତଥା ପାରମ୍ପରିକ ଶିଙ୍ଗ କାରୁକାର୍ଯ୍ୟ ପାଇଁ ସୁପ୍ରସିଦ୍ଧ । ==ଭୂଗୋଳ== == ଜନସଂଖ୍ୟା ଓ ସାକ୍ଷରତା == ୨୦୦୧ ମସିହାର [[ଭାରତୀୟ ଜନଗଣନା]] ଅନୁସାରେ, {{PAGENAME}} ସହରର ମୋଟ ଜନସଂଖ୍ୟା ୪୨,୯୯୧ ।<ref name=sens>{{cite web|title=way back machine - ସେନ୍‌ସସ୍ ଓଫ୍ ଇଣ୍ଡିଆ|url=http://www.censusindia.net/results/town.php?stad=A&state5=999|accessdate=24 September 2015|archive-date=16 June 2004|archive-url=https://web.archive.org/web/20040616075334/http://www.censusindia.net/results/town.php?stad=A&state5=999|url-status=dead}}</ref> ସେଥି ମଧ୍ୟରୁ ୫୦.୫୯% ଜଣ ପରୁଷ ହୋଇଥିବା ବେଳେ ୪୯.୪୧% ଜଣ ନାରୀ । {{PAGENAME}}ର ସାକ୍ଷରତା ହାର ୬୮.୭୩% । ଏହା ଜାତୀୟ ହାରଠାରୁ -୩.୮୯% ପ୍ରତିଶତ କମ । ସେଥିରୁ ୩୮.୭୬% ପ୍ରତିଶତ ପୁରୁଷ ଓ ୨୯.୯୭% ନାରୀ ଅଟନ୍ତି । ୧୦.୯୧% ପିଲାଏ ସେଠାରେ ୬ ବର୍ଷ ବୟସରୁ କମ ବୟସ୍କ ଅଟନ୍ତି ।<ref name=sens/> ==ଇତିହାସ== ==ପର୍ଯ୍ୟଟନ== == ଭାଷା == ଏଠାର ସରକାରୀ ଭାଷା ଓଡ଼ିଶାର ସରକାରୀ ଭାଷା [[ଓଡ଼ିଆ ଭାଷା|ଓଡ଼ିଆ]] । == ଆଧାର == {{ଆଧାର}} {{ଓଡ଼ିଶାର ସହର}} {{ଓଡ଼ିଶା-ମୁଣ୍ଡିଆ-ଛାଞ୍ଚ}} [[ଶ୍ରେଣୀ:ଗଜପତି ଜିଲ୍ଲା]] [[ଶ୍ରେଣୀ:ଗଜପତି ଜିଲ୍ଲାର ଗାଆଁ ଓ ସହର]] ni2gjatlrno0l1muc63hdu7ix3js67q 595953 595952 2026-06-03T15:08:18Z ~2026-32958-24 42314 /* */ 595953 wikitext text/x-wiki {{Use dmy dates|date=October 2022}} {{coord|18.8|N|84.2|E|display=title}} {{Infobox | title = ପାରଳାଖେମୁଣ୍ଡି | subheader = ସହର ତଥା ପୌରପାଳିକା | image = <table style="width:100%; margin:0 auto; text-align:center; border:none; background:transparent; border-collapse:collapse;"><tr><td style="padding:2px; width:50%; vertical-align:top;">[[File:Jagannatha Temple Paralakhemundi Gajapati.jpg|138px]]<br/>{{small|ପ୍ରାଚୀନ ଶ୍ରୀ ଜଗନ୍ନାଥ ମନ୍ଦିର}}</td><td style="padding:2px; width:50%; vertical-align:top;">[[File:Brundavan Palace.jpeg|138px]]<br/>{{small|ବୃନ୍ଦାବନ ପ୍ରାସାଦ}}</td></tr><tr><td style="padding:2px; width:50%; vertical-align:top;">[[File:Hills in Parlakhemundi, Orissa.jpg|138px]]<br/>{{small|ପାରଳାଖେମୁଣ୍ଡିର ପର୍ବତମାଳା}}</td><td style="padding:2px; width:50%; vertical-align:top;">[[File:Gajapati Palace.jpeg|138px]]<br/>{{small|ଗଜପତି ପ୍ରାସାଦ}}</td></tr><tr><td style="padding:2px; width:50%; vertical-align:top;">[[File:Ram Sagar.jpeg|138px]]<br/>{{small|ରାମ ସାଗର}}</td><td style="padding:2px; width:50%; vertical-align:top;">[[File:Horn craft.jpg|138px]]<br/>{{small|ଶିଙ୍ଗ କାରୁକାର୍ଯ୍ୟ}}</td></tr></table> | caption = ପାରଳାଖେମୁଣ୍ଡିର ପ୍ରମୁଖ ପର୍ଯ୍ୟଟନ ଓ ଐତିହାସିକ ସ୍ଥଳସମୂହ | image2 = {{Location map | India Odisha | label=ପାରଳାଖେମୁଣ୍ଡି | lat=18.8 | long=84.2 | mark=Red pog.svg | marksize=7 | width=250 | float=center | caption=ଓଡ଼ିଶା ମାନଚିତ୍ରରେ ଅବସ୍ଥିତି}} | label1 = ଦେଶ | data1 = [[ଭାରତ]] | label2 = ରାଜ୍ୟ | data2 = [[ଓଡ଼ିଶା]] | label3 = ଜିଲ୍ଲା | data3 = [[ଗଜପତି ଜିଲ୍ଲା|ଗଜପତି]] | label4 = ପ୍ରତିଷ୍ଠା | data4 = ୧୭ ଅଗଷ୍ଟ ୧୮୮୫ | label5 = ପ୍ରତିଷ୍ଠାତା | data5 = କୋଳାହୋମୀ | label6 = ନାମକରଣ ଉତ୍ସ | data6 = ପ୍ରବାଳଖଣ୍ଡ | label7 = ସରକାରୀ ପ୍ରକାର | data7 = [[ପୌରପାଳିକା]] | label8 = ପରିଚାଳନା ସଂସ୍ଥା | data8 = ପାରଳାଖେମୁଣ୍ଡି ପୌରପାଳିକା | label9 = ସମୁଦାୟ ଆୟତନ | data9 = ୨୧.୪୦ କି.ମି.^୨ | label10 = ସମୁଦ୍ର ପତନଠାରୁ ଉଚ୍ଚତା | data10 = ୧୪୫ ମିଟର (୪୭୬ ଫୁଟ) | label11 = ମୋଟ ଜନସଂଖ୍ୟା (୨୦୧୧) | data11 = ୪୬,୨୭୨ | label12 = ଜନସଂଖ୍ୟା ଘନତା | data12 = ୨,୧୬୨/କି.ମି.^୨ | label13 = ସରକାରୀ ଭାଷା | data13 = [[ଓଡ଼ିଆ ଭାଷା|ଓଡ଼ିଆ]] | label14 = ଆଞ୍ଚଳିକ ଭାଷା | data14 = ଓଡ଼ିଆ, ତେଲୁଗୁ, ସଉରା ଏବଂ ଇଂରାଜୀ | label15 = ସମୟ ମଣ୍ଡଳ | data15 = ଆଇ.ଏସ.ଟି. (UTC+5:30) | label16 = ପିନ କୋଡ଼ | data16 = ୭୬୧୨୦୦ | label17 = ଟେଲିଫୋନ କୋଡ଼ | data17 = ୦୬୮୧୫ | label18 = ଗାଡ଼ି ପଞ୍ଜୀକରଣ ନଂ. | data18 = OD-20 | label19 = ୱେବସାଇଟ୍ | data19 = [https://www.paralakhemundimunicipality.com/ paralakhemundimunicipality.com] }}'''ପାରଳାଖେମୁଣ୍ଡି''' (ସଂକ୍ଷେପରେ '''ପାରଳା''' ନାମରେ ମଧ୍ୟ ପରିଚିତ) ଭାରତର [[ଓଡ଼ିଶା]] ରାଜ୍ୟର [[ଗଜପତି ଜିଲ୍ଲା]]ର ମୁଖ୍ୟ ସଦର ମହକୁମା ଓ ଏକ ପ୍ରମୁଖ ସହର ଅଟେ । ୧୭ ଅଗଷ୍ଟ ୧୮୮୫ ମସିହାରେ ଗଠିତ ଏହି ପୌରପାଳିକା, ଓଡ଼ିଶାର ସର୍ବପୁରାତନ ପୌରପାଳିକାମାନଙ୍କ ମଧ୍ୟରୁ ଅନ୍ୟତମ । ୨୧.୪୦ ବର୍ଗ କିଲୋମିଟର ପରିବ୍ୟାପ୍ତ ଏହି ସହରର ଜନସଂଖ୍ୟା ୨୦୧୧ ଜନଗଣନା ଅନୁଯାୟୀ ୪୬,୨୭୨ ଅଟେ । ଓଡ଼ିଆ ଏଠାକାର ମୁଖ୍ୟ ତଥା ସରକାରୀ ଭାଷା ହୋଇଥିବା ବେଳେ ତେଲୁଗୁ ଏବଂ ସଉରା ଭାଷାର ମଧ୍ୟ ବହୁଳ ବ୍ୟବହାର ଦେଖିବାକୁ ମିଳେ । ଏହି ସହର ଓଡ଼ିଶା ଏବଂ ଆନ୍ଧ୍ର ପ୍ରଦେଶ ସୀମାରେ ଅବସ୍ଥିତ । ମହେନ୍ଦ୍ରତନୟା ନଦୀ ଏହି ସହରକୁ ଆନ୍ଧ୍ରପ୍ରଦେଶର ପୁରୁଣାପାଟଣା ସହରଠାରୁ ପୃଥକ୍ କରିଥାଏ । ମଧ୍ୟଯୁଗୀୟ ଇତିହାସରେ ଏହା ପୂର୍ବ ଗଙ୍ଗବଂଶୀୟ ରାଜାମାନଙ୍କର ଖେମୁଣ୍ଡି ଶାଖାର ପାରଳାଖେମୁଣ୍ଡି ଜମିଦାରୀର ରାଜଧାନୀ ଥିଲା । ଓଡ଼ିଶାର ପ୍ରାଚୀନ ସାଂସ୍କୃତିକ କେନ୍ଦ୍ର ଭାବରେ ପରିଚିତ ଏହି ସହର, ଓଡ଼ିଶାର ପ୍ରଥମ ପ୍ରଧାନମନ୍ତ୍ରୀ ତଥା ସ୍ୱତନ୍ତ୍ର ଓଡ଼ିଶା ପ୍ରଦେଶ ଗଠନର ଅନ୍ୟତମ ବିନ୍ଧାଣୀ ମହାରାଜା [[କୃଷ୍ଣଚନ୍ଦ୍ର ଗଜପତି ନାରାୟଣ ଦେବ]], କବି [[ଗୋପାଳକୃଷ୍ଣ ପଟ୍ଟନାୟକ]], ଭାଷାବିତ୍ ଗୋପୀନାଥ ନନ୍ଦ ଶର୍ମା ଏବଂ ଐତିହାସିକ [[ସତ୍ୟନାରାୟଣ ରାଜଗୁରୁ]]ଙ୍କ ଭଳି ବରପୁତ୍ରମାନଙ୍କର ଜନ୍ମସ୍ଥାନ ଅଟେ । ପାରଳାଖେମୁଣ୍ଡି ଏହାର ଶତାବ୍ଦୀ ପ୍ରାଚୀନ ମଠ, ମନ୍ଦିର, ଗଜପତି ପ୍ରାସାଦ ଏବଂ ବୃନ୍ଦାବନ ପ୍ରାସାଦ ଭଳି ଐତିହ୍ୟ ଅଟ୍ଟାଳିକା ତଥା ପାରମ୍ପରିକ ଶିଙ୍ଗ କାରୁକାର୍ଯ୍ୟ ପାଇଁ ସୁପ୍ରସିଦ୍ଧ । ==ଭୂଗୋଳ== == ଜନସଂଖ୍ୟା ଓ ସାକ୍ଷରତା == ୨୦୦୧ ମସିହାର [[ଭାରତୀୟ ଜନଗଣନା]] ଅନୁସାରେ, {{PAGENAME}} ସହରର ମୋଟ ଜନସଂଖ୍ୟା ୪୨,୯୯୧ ।<ref name=sens>{{cite web|title=way back machine - ସେନ୍‌ସସ୍ ଓଫ୍ ଇଣ୍ଡିଆ|url=http://www.censusindia.net/results/town.php?stad=A&state5=999|accessdate=24 September 2015|archive-date=16 June 2004|archive-url=https://web.archive.org/web/20040616075334/http://www.censusindia.net/results/town.php?stad=A&state5=999|url-status=dead}}</ref> ସେଥି ମଧ୍ୟରୁ ୫୦.୫୯% ଜଣ ପରୁଷ ହୋଇଥିବା ବେଳେ ୪୯.୪୧% ଜଣ ନାରୀ । {{PAGENAME}}ର ସାକ୍ଷରତା ହାର ୬୮.୭୩% । ଏହା ଜାତୀୟ ହାରଠାରୁ -୩.୮୯% ପ୍ରତିଶତ କମ । ସେଥିରୁ ୩୮.୭୬% ପ୍ରତିଶତ ପୁରୁଷ ଓ ୨୯.୯୭% ନାରୀ ଅଟନ୍ତି । ୧୦.୯୧% ପିଲାଏ ସେଠାରେ ୬ ବର୍ଷ ବୟସରୁ କମ ବୟସ୍କ ଅଟନ୍ତି ।<ref name=sens/> ==ଇତିହାସ== ==ପର୍ଯ୍ୟଟନ== == ଭାଷା == ଏଠାର ସରକାରୀ ଭାଷା ଓଡ଼ିଶାର ସରକାରୀ ଭାଷା [[ଓଡ଼ିଆ ଭାଷା|ଓଡ଼ିଆ]] । == ଆଧାର == {{ଆଧାର}} {{ଓଡ଼ିଶାର ସହର}} {{ଓଡ଼ିଶା-ମୁଣ୍ଡିଆ-ଛାଞ୍ଚ}} [[ଶ୍ରେଣୀ:ଗଜପତି ଜିଲ୍ଲା]] [[ଶ୍ରେଣୀ:ଗଜପତି ଜିଲ୍ଲାର ଗାଆଁ ଓ ସହର]] k6km1vu66ygcgxysvxwkk2iobamwn6x 595954 595953 2026-06-03T15:08:30Z ~2026-32958-24 42314 /* */ 595954 wikitext text/x-wiki {{Use dmy dates|date=October 2022}} {{Infobox | title = ପାରଳାଖେମୁଣ୍ଡି | subheader = ସହର ତଥା ପୌରପାଳିକା | image = <table style="width:100%; margin:0 auto; text-align:center; border:none; background:transparent; border-collapse:collapse;"><tr><td style="padding:2px; width:50%; vertical-align:top;">[[File:Jagannatha Temple Paralakhemundi Gajapati.jpg|138px]]<br/>{{small|ପ୍ରାଚୀନ ଶ୍ରୀ ଜଗନ୍ନାଥ ମନ୍ଦିର}}</td><td style="padding:2px; width:50%; vertical-align:top;">[[File:Brundavan Palace.jpeg|138px]]<br/>{{small|ବୃନ୍ଦାବନ ପ୍ରାସାଦ}}</td></tr><tr><td style="padding:2px; width:50%; vertical-align:top;">[[File:Hills in Parlakhemundi, Orissa.jpg|138px]]<br/>{{small|ପାରଳାଖେମୁଣ୍ଡିର ପର୍ବତମାଳା}}</td><td style="padding:2px; width:50%; vertical-align:top;">[[File:Gajapati Palace.jpeg|138px]]<br/>{{small|ଗଜପତି ପ୍ରାସାଦ}}</td></tr><tr><td style="padding:2px; width:50%; vertical-align:top;">[[File:Ram Sagar.jpeg|138px]]<br/>{{small|ରାମ ସାଗର}}</td><td style="padding:2px; width:50%; vertical-align:top;">[[File:Horn craft.jpg|138px]]<br/>{{small|ଶିଙ୍ଗ କାରୁକାର୍ଯ୍ୟ}}</td></tr></table> | caption = ପାରଳାଖେମୁଣ୍ଡିର ପ୍ରମୁଖ ପର୍ଯ୍ୟଟନ ଓ ଐତିହାସିକ ସ୍ଥଳସମୂହ | image2 = {{Location map | India Odisha | label=ପାରଳାଖେମୁଣ୍ଡି | lat=18.8 | long=84.2 | mark=Red pog.svg | marksize=7 | width=250 | float=center | caption=ଓଡ଼ିଶା ମାନଚିତ୍ରରେ ଅବସ୍ଥିତି}} | label1 = ଦେଶ | data1 = [[ଭାରତ]] | label2 = ରାଜ୍ୟ | data2 = [[ଓଡ଼ିଶା]] | label3 = ଜିଲ୍ଲା | data3 = [[ଗଜପତି ଜିଲ୍ଲା|ଗଜପତି]] | label4 = ପ୍ରତିଷ୍ଠା | data4 = ୧୭ ଅଗଷ୍ଟ ୧୮୮୫ | label5 = ପ୍ରତିଷ୍ଠାତା | data5 = କୋଳାହୋମୀ | label6 = ନାମକରଣ ଉତ୍ସ | data6 = ପ୍ରବାଳଖଣ୍ଡ | label7 = ସରକାରୀ ପ୍ରକାର | data7 = [[ପୌରପାଳିକା]] | label8 = ପରିଚାଳନା ସଂସ୍ଥା | data8 = ପାରଳାଖେମୁଣ୍ଡି ପୌରପାଳିକା | label9 = ସମୁଦାୟ ଆୟତନ | data9 = ୨୧.୪୦ କି.ମି.^୨ | label10 = ସମୁଦ୍ର ପତନଠାରୁ ଉଚ୍ଚତା | data10 = ୧୪୫ ମିଟର (୪୭୬ ଫୁଟ) | label11 = ମୋଟ ଜନସଂଖ୍ୟା (୨୦୧୧) | data11 = ୪୬,୨୭୨ | label12 = ଜନସଂଖ୍ୟା ଘନତା | data12 = ୨,୧୬୨/କି.ମି.^୨ | label13 = ସରକାରୀ ଭାଷା | data13 = [[ଓଡ଼ିଆ ଭାଷା|ଓଡ଼ିଆ]] | label14 = ଆଞ୍ଚଳିକ ଭାଷା | data14 = ଓଡ଼ିଆ, ତେଲୁଗୁ, ସଉରା ଏବଂ ଇଂରାଜୀ | label15 = ସମୟ ମଣ୍ଡଳ | data15 = ଆଇ.ଏସ.ଟି. (UTC+5:30) | label16 = ପିନ କୋଡ଼ | data16 = ୭୬୧୨୦୦ | label17 = ଟେଲିଫୋନ କୋଡ଼ | data17 = ୦୬୮୧୫ | label18 = ଗାଡ଼ି ପଞ୍ଜୀକରଣ ନଂ. | data18 = OD-20 | label19 = ୱେବସାଇଟ୍ | data19 = [https://www.paralakhemundimunicipality.com/ paralakhemundimunicipality.com] }}'''ପାରଳାଖେମୁଣ୍ଡି''' (ସଂକ୍ଷେପରେ '''ପାରଳା''' ନାମରେ ମଧ୍ୟ ପରିଚିତ) ଭାରତର [[ଓଡ଼ିଶା]] ରାଜ୍ୟର [[ଗଜପତି ଜିଲ୍ଲା]]ର ମୁଖ୍ୟ ସଦର ମହକୁମା ଓ ଏକ ପ୍ରମୁଖ ସହର ଅଟେ । ୧୭ ଅଗଷ୍ଟ ୧୮୮୫ ମସିହାରେ ଗଠିତ ଏହି ପୌରପାଳିକା, ଓଡ଼ିଶାର ସର୍ବପୁରାତନ ପୌରପାଳିକାମାନଙ୍କ ମଧ୍ୟରୁ ଅନ୍ୟତମ । ୨୧.୪୦ ବର୍ଗ କିଲୋମିଟର ପରିବ୍ୟାପ୍ତ ଏହି ସହରର ଜନସଂଖ୍ୟା ୨୦୧୧ ଜନଗଣନା ଅନୁଯାୟୀ ୪୬,୨୭୨ ଅଟେ । ଓଡ଼ିଆ ଏଠାକାର ମୁଖ୍ୟ ତଥା ସରକାରୀ ଭାଷା ହୋଇଥିବା ବେଳେ ତେଲୁଗୁ ଏବଂ ସଉରା ଭାଷାର ମଧ୍ୟ ବହୁଳ ବ୍ୟବହାର ଦେଖିବାକୁ ମିଳେ । ଏହି ସହର ଓଡ଼ିଶା ଏବଂ ଆନ୍ଧ୍ର ପ୍ରଦେଶ ସୀମାରେ ଅବସ୍ଥିତ । ମହେନ୍ଦ୍ରତନୟା ନଦୀ ଏହି ସହରକୁ ଆନ୍ଧ୍ରପ୍ରଦେଶର ପୁରୁଣାପାଟଣା ସହରଠାରୁ ପୃଥକ୍ କରିଥାଏ । ମଧ୍ୟଯୁଗୀୟ ଇତିହାସରେ ଏହା ପୂର୍ବ ଗଙ୍ଗବଂଶୀୟ ରାଜାମାନଙ୍କର ଖେମୁଣ୍ଡି ଶାଖାର ପାରଳାଖେମୁଣ୍ଡି ଜମିଦାରୀର ରାଜଧାନୀ ଥିଲା । ଓଡ଼ିଶାର ପ୍ରାଚୀନ ସାଂସ୍କୃତିକ କେନ୍ଦ୍ର ଭାବରେ ପରିଚିତ ଏହି ସହର, ଓଡ଼ିଶାର ପ୍ରଥମ ପ୍ରଧାନମନ୍ତ୍ରୀ ତଥା ସ୍ୱତନ୍ତ୍ର ଓଡ଼ିଶା ପ୍ରଦେଶ ଗଠନର ଅନ୍ୟତମ ବିନ୍ଧାଣୀ ମହାରାଜା [[କୃଷ୍ଣଚନ୍ଦ୍ର ଗଜପତି ନାରାୟଣ ଦେବ]], କବି [[ଗୋପାଳକୃଷ୍ଣ ପଟ୍ଟନାୟକ]], ଭାଷାବିତ୍ ଗୋପୀନାଥ ନନ୍ଦ ଶର୍ମା ଏବଂ ଐତିହାସିକ [[ସତ୍ୟନାରାୟଣ ରାଜଗୁରୁ]]ଙ୍କ ଭଳି ବରପୁତ୍ରମାନଙ୍କର ଜନ୍ମସ୍ଥାନ ଅଟେ । ପାରଳାଖେମୁଣ୍ଡି ଏହାର ଶତାବ୍ଦୀ ପ୍ରାଚୀନ ମଠ, ମନ୍ଦିର, ଗଜପତି ପ୍ରାସାଦ ଏବଂ ବୃନ୍ଦାବନ ପ୍ରାସାଦ ଭଳି ଐତିହ୍ୟ ଅଟ୍ଟାଳିକା ତଥା ପାରମ୍ପରିକ ଶିଙ୍ଗ କାରୁକାର୍ଯ୍ୟ ପାଇଁ ସୁପ୍ରସିଦ୍ଧ । ==ଭୂଗୋଳ== == ଜନସଂଖ୍ୟା ଓ ସାକ୍ଷରତା == ୨୦୦୧ ମସିହାର [[ଭାରତୀୟ ଜନଗଣନା]] ଅନୁସାରେ, {{PAGENAME}} ସହରର ମୋଟ ଜନସଂଖ୍ୟା ୪୨,୯୯୧ ।<ref name=sens>{{cite web|title=way back machine - ସେନ୍‌ସସ୍ ଓଫ୍ ଇଣ୍ଡିଆ|url=http://www.censusindia.net/results/town.php?stad=A&state5=999|accessdate=24 September 2015|archive-date=16 June 2004|archive-url=https://web.archive.org/web/20040616075334/http://www.censusindia.net/results/town.php?stad=A&state5=999|url-status=dead}}</ref> ସେଥି ମଧ୍ୟରୁ ୫୦.୫୯% ଜଣ ପରୁଷ ହୋଇଥିବା ବେଳେ ୪୯.୪୧% ଜଣ ନାରୀ । {{PAGENAME}}ର ସାକ୍ଷରତା ହାର ୬୮.୭୩% । ଏହା ଜାତୀୟ ହାରଠାରୁ -୩.୮୯% ପ୍ରତିଶତ କମ । ସେଥିରୁ ୩୮.୭୬% ପ୍ରତିଶତ ପୁରୁଷ ଓ ୨୯.୯୭% ନାରୀ ଅଟନ୍ତି । ୧୦.୯୧% ପିଲାଏ ସେଠାରେ ୬ ବର୍ଷ ବୟସରୁ କମ ବୟସ୍କ ଅଟନ୍ତି ।<ref name=sens/> ==ଇତିହାସ== ==ପର୍ଯ୍ୟଟନ== == ଭାଷା == ଏଠାର ସରକାରୀ ଭାଷା ଓଡ଼ିଶାର ସରକାରୀ ଭାଷା [[ଓଡ଼ିଆ ଭାଷା|ଓଡ଼ିଆ]] । == ଆଧାର == {{ଆଧାର}} {{ଓଡ଼ିଶାର ସହର}} {{ଓଡ଼ିଶା-ମୁଣ୍ଡିଆ-ଛାଞ୍ଚ}} [[ଶ୍ରେଣୀ:ଗଜପତି ଜିଲ୍ଲା]] [[ଶ୍ରେଣୀ:ଗଜପତି ଜିଲ୍ଲାର ଗାଆଁ ଓ ସହର]] thukbm6y6nflgt15mmh892bx65i2mlr 0 15464 595966 595870 2026-06-04T03:57:40Z Omarius257 42120 /* */ 595966 wikitext text/x-wiki {{ଛୋଟ|Solar System}} [[ଫାଇଲ:Solar System size to scale mul.svg|thumb|upright=1.5|ସୌରଜଗତ<!--[[Planet]]s and [[dwarf planet]]s of the Solar System. Sizes are to scale, but relative distances from the Sun are not.-->]] [[ଫାଇଲ:Solar System True Color OR.png|thumb|upright=1.5|400px|ସୌର ଜଗତ ପ୍ରକୃତ ରଙ୍ଗ, ଚିତ୍ର ଏବଂ ଆକାରରେ]] [[ସୂର୍ଯ୍ୟ]] ଏବଂ ଏହା ଅନ୍ତର୍ଗତ ୮ଟି [[ଗ୍ରହ]], [[ନକ୍ଷତ୍ର]], [[ଗ୍ରହାଣୁପୁଞ୍ଜ]] ଇତ୍ୟାଦିଙ୍କୁ ନେଇ '''ସୌରଜଗତ''' ଗଠିତ । ୮ଟି ଗ୍ରହ ଯଥା ବୁଧ, ଶୁକ୍ର, ପୃଥିବୀ, ମଙ୍ଗଳ, ବୃହସ୍ପତି, ଶନି, ୟୁରେନସ୍ ଓ ନେପଚୁନ୍ ସୂର୍ଯ୍ୟକୁ ଅଣ୍ଡାକାର ପଥରେ ପରିକ୍ରମା କରନ୍ତି। ଆଗରୁ ଗ୍ରହ କୁହାଯାଉଥିବା ପ୍ଲୁଟୋକୁ ଏବେ ଗ୍ରହ ମାନ୍ୟତାରୁ ବାହାର କରି ବାମନ ଗ୍ରହ କୁହାଯାଉଛି। ସୂର୍ଯ୍ୟଙ୍କ ନିକଟତମ ୪ଟି ଗ୍ରହ ଯଥା ବୁଧ, ଶୁକ୍ର, ପୃଥିବୀ ଓ ମଙ୍ଗଳ ମୁଖ୍ୟତଃ କଠିନ ହୋଇଥିବା ସ୍ଥଳେ ଦୂରବର୍ତ୍ତୀ ୪ଟି ଗ୍ରହ ଯଥା ବୃହସ୍ପତି, ଶନି, ଦାନବ ଗାସୀୟ ପିଣ୍ଡ ଏବଂ ୟୁରେନସ୍ ଓ ନେପଚୁନ୍ ବରଫ ଗ୍ରହ ଭାବରେ ପରିଚିତ। == ଆବିଷ୍କାର == ମାନବ ଇତିହାସର ଅଧିକାଂଶ ସମୟ ପୃଥିବୀକୁ ବ୍ରହ୍ମାଣ୍ଡର କେନ୍ଦ୍ର ଭାବେ ବିବେଚିତ କରାଯାଇଛି। ପୁରାତନ ସମୟରେ ସାଧାରଣ ମଣିଷମାନେ ସୂର୍ଯ୍ୟ, ଚନ୍ଦ୍ର ଓ ତାରାମାନଙ୍କୁ ପୃଥିବୀ ଚାରିପାଖେ ଘୂରୁଥିବାର ଦେଖି ଏପରି ଅନୁମାନ କରିବା କିଛି ବିଚିତ୍ର ନଥିଲା। ମଧ୍ୟଯୁଗରେ ପ୍ରମାଣିତ ହେଲା ଯେ ପୃଥିବୀ ବ୍ରହ୍ମାଣ୍ଡର କେନ୍ଦ୍ରରେ ନାହିଁ। ଏହା ଅନ୍ୟ ୮ଟି ଗ୍ରହ (ସେତେବେଳେ ପ୍ଲୁଟୋ ଏକ ଗ୍ରହ ଧରାଯାଉଥିଲା) ପରି ସୂର୍ଯ୍ୟଙ୍କୁ ପରିକ୍ରମା କରୁଛି। ଏଥିପାଇଁ ନିକୋଲାସ୍ କୋପରନିକସ୍, ଗାଲିଲିଓ ଗାଲେଲି, ୟୋହାନସ୍ କେପ୍ଲର୍, ଆଇଜାକ୍ ନ୍ୟୁଟନ୍ ଆଦି ବୈଜ୍ଞାନିକମାନଙ୍କ ଅବଦାନ ସ୍ମରଣୀୟ। == ଉପାଦାନ == ସ୍ଔରମଣ୍ଡଳକୁ ମୁଖ୍ୟତଃ ଦୁଇ ଭାଗରେ ବିଭକ୍ତ କରାଯାଇପାରେ - ଆଭ୍ୟନ୍ତରୀଣ ମଣ୍ଡଳ ଓ ବାହ୍ୟ ସ୍ଔରମଣ୍ଡଳ। ଆଭ୍ୟନ୍ତରୀଣ ସ୍ଔରମଣ୍ଡଳର ଗ୍ରହ ଗୁଡି଼କ ସାଧାରଣତଃ କଠିନ, ଅଧିକାଂଶ ଧାତବ ଓ ବାୟୁମଣ୍ଡଳ ଧାରଣ କରନ୍ତି। ବାୟୁମଣ୍ଡଳର ଉପସ୍ଥିତି ଯୋଗୁ ପାଣିପାଗ ସୃଷ୍ଟି ହେବା ସ୍ୱାଭାବିକ। କଠିନ ଭୂତ୍ୱକ୍ ଯୋଗୁ ଭୂତ୍ୱକ୍ ଚଳନ ଓ ଆଗ୍ନେୟ ଉଦ୍ଗୀରଣ ଏହି ଗ୍ରହମାନଙ୍କରେ ଦେଖାଯାଏ। ଆଭ୍ୟନ୍ତରୀଣ ଗ୍ରହମାନଙ୍କର ବଳୟ ନାହିଁ। ===[[File:mercury symbol (planetary color).svg|frameless|upright=0.25|☿]] ବୁଧ === ବୁଧ ସୂର୍ଯ୍ୟଙ୍କ ନିକଟତମ ଓ ସ୍ଔରମଣ୍ଡଳର କ୍ଷୁଦ୍ରତମ ଗ୍ରହ ଅଟେ। ବୁଧର କ୍ଔଣସି ପ୍ରାକୃତିକ ଉପଗ୍ରହ ନାହିଁ। ଏହାର ବାୟୁମଣ୍ଡଳ ଅତି ପତଳା। ବୁଧର ବସ୍ତୁତ୍ୱ ପୃଥିବୀର ୦.୦୫୫ ଭାଗ। ===[[File:venus symbol (planetary color).svg|frameless|upright=0.25|♀]] ଶୁକ୍ର === ଏହା ସୂର୍ଯ୍ୟ ପାଖରୁ ଦ୍ୱିତୀୟ ଗ୍ରହ। ଶୁକ୍ରର ବସ୍ତୁତ୍ୱ ପୃଥିବୀର ୦.୮୧୫ ଭାଗ ଓ ବାୟୁମଣ୍ଡଳ ପୃଥିବୀର ୯୦ଗୁଣା ଅଟେ। ଏହାର କ୍ଔଣସି ପ୍ରାକୃତିକ ଉପଗ୍ରହ ନାହିଁ। ଶୁକ୍ର ସ୍ଔରମଣ୍ଡଳର ସବୁଠାରୁ ଉତ୍ତପ୍ତ ଗ୍ରହ, ଯାହାର ପୃଷ୍ଠ ତାପମାତ୍ରା ପ୍ରାୟ ୪୦୦° ସେଲସିୟସ୍ ଅଟେ। ଶୁକ୍ରର ଆଗ୍ନେୟ ଉଦ୍ଗୀରଣରୁ ବାହାରୁଥିବା ସବୁଜ କୋଠରୀ ଗ୍ୟାସମାନଙ୍କ ଯୋଗୁ ଶୁକ୍ରର ଏପରି ସ୍ଥିତି ହୋଇଥିବା ଜଣାଯାଏ। କିଛି ବୈଜ୍ଞାନିକ ଶୁକ୍ରର ସ୍ଥିତି ଦେଖି ପୃଥିବୀର ସବୁଜ କୋଠରୀ ଗ୍ୟାସକୁ ନିୟନ୍ତ୍ରଣରେ ରଖିବା ସପକ୍ଷରେ ମତ ଦିଅନ୍ତି। ===[[File:earth symbol (planetary color).svg|frameless|upright=0.25|🜨]][[File:moon symbol (planetary color).svg|frameless|upright=0.2|☾]] ପୃଥିବୀ === ଏହା ସବୁଠାରୁ ବଡ଼ ଏବଂ ସାନ୍ଦ୍ର କଠିନ ଗ୍ରହ ଅଟେ। ଆଜି ପର୍ଯ୍ୟନ୍ତ ଜଣା ଯାଇଥିବା ତଥ୍ୟ ଅନୁସାରେ କେବଳ ପୃଥିବୀରେ ଜୀବନର ଉପସ୍ଥିତି ଅଛି। ଏହାର ଜଳମଣ୍ଡଳ ସ୍ଔରଜଗତରେ ଅନନ୍ୟ ଏବଂ ଜୀବନ ଧାରଣର ସର୍ବୋତ୍କୃଷ୍ଟ ସ୍ଥାନ ବୋଲି ବିବେଚନା କରାଯାଏ। ପୃଥିବୀର ଏକମାତ୍ର ପ୍ରାକୃତିକ ଉପଗ୍ରହ, ଚନ୍ଦ୍ର ଓ ସହସ୍ରାଧିକ କୃତ୍ରିମ ଉପଗ୍ରହ ଅଛି। ଗ୍ରହ ଓ ଉପଗ୍ରହ ବସ୍ତୁତ୍ୱ ତୁଳନା କଲେ ଚନ୍ଦ୍ର ସ୍ଔରଜଗତରେ ବୃହତ୍ତମ ବୋଲି ଜଣାଯାଏ। ===[[File:mars symbol (planetary color).svg|frameless|upright=0.25|♂]] ମଙ୍ଗଳ === ମଙ୍ଗଳ ଅନ୍ୟ ସ୍ଔରଜଗତର ଗ୍ରହମାନଙ୍କ ଅପେକ୍ଷା ଅନେକାଂଶ ପୃଥିବୀ ପରି, ଯଦିଓ ଏହାର ବସ୍ତୁତ୍ୱ ପୃଥିବୀର ୦.୧୦୭ ଭାଗ ଓ ଏହାର ବାୟୁମଣ୍ଡଳ ପୃଥିବୀର ୦.୬% ଅଟେ। ମଙ୍ଗଳ ପୃଷ୍ଠରେ ଥିବା ଲ୍ଔହ ଅକ୍ସାଇଡ୍ ଯୋଗୁ ଏହା ଲାଲ୍ ଦେଖାଯାଏ। ମନ୍ଗଳର ଦୁଇଟି ଛୋଟ ପ୍ରାକୃତିକ ଉପଗ୍ରହ ଅଛି। ===[[File:ceres symbol (planetary color).svg|frameless|upright=0.2|⚳]][[File:vesta symbol (planetary color).svg|frameless|upright=0.2|⚶]] ଗ୍ରହାଣୁ ବଳୟ === ଆଭ୍ୟନ୍ତରୀଣ ସୌରମଣ୍ଡଳର ଶେଷରେ ଗ୍ରହାଣୁମାନେ ସୂର୍ଯ୍ୟଙ୍କୁ ପରିକ୍ରମା କରିଥା'ନ୍ତି। === ବାହ୍ୟ ସ୍ଔରମଣ୍ଡଳ === ସୂର୍ଯ୍ୟଠାରୁ ଦୂରରେ ଥିବା ୪ଟି ଗ୍ରହ ବୃହସ୍ପତି, ଶନି, ୟୁରେନସ୍ ଓ ନେପଚୁନ୍କୁ ଦାନବ ଗ୍ରହ ମଧ୍ୟ କୁହାଯାଏ। ବୃହସ୍ପତି ଓ ଶନି ମୁଖ୍ୟତଃ ଗ୍ୟାସୀୟ ହୋଇଥିବା ବେଳେ ୟୁରେନସ୍ ଓ ନେପଚୁନ୍ ଅତି ମାତ୍ରାରେ ଥଣ୍ଡା ଓ ବରଫାବୃତ ଅଟନ୍ତି। ଏ ସମସ୍ତ ଗ୍ରହର ବଳୟ ଅଛି, ଯଦିଓ ଶନିର ବଳୟ ସୁଦୃଶ୍ୟ ଅଟେ। ସୂର୍ଯଙ୍କୁ ପରିକ୍ରମା କରୁଥିବା ସମସ୍ତ ବସ୍ତୁତ୍ୱର ୯୯% ଏହି ଚାରିଟି ଗ୍ରହ ଧାରଣ କରନ୍ତି। === [[File:Jupiter symbol (planetary color).svg|frameless|upright=0.25|♃]] ବୃହସ୍ପତି === ଏହି ଗ୍ୟାସୀୟ ପିଣ୍ଡଟି ମୁଖ୍ୟତଃ ଉଦଜାନ ଓ ହିଲିୟମରେ ଗଠିତ। ଏହା ସ୍ଔରଜଗତର ସବୁଠାରୁ ବଡ଼ ଗ୍ରହ (ପୃଥିବୀର ୩୧୮ଗୁଣା) ଅଟେ। ବୃହସ୍ପତିର ୬୭ଟି ଜଣାଥିବା ପ୍ରାକୃତିକ ଉପଗ୍ରହ ଅଛି। ଗ୍ରହ ପୃଷ୍ଠରେ ଅନେକ ଝଡ଼ ଚାଲୁଥିବାର ଦେଖିବାକୁ ମିଳେ। ବୃହସ୍ପତିର ବିଶାଳ ଲୋହିତ ଝଡ଼ ପୃଥିବୀ ଆକାରର ପ୍ରାୟ ୩ ଗୁଣା ବଡ଼ ଅଟେ। ===[[File:saturn symbol (planetary color).svg|frameless|upright=0.25|♄]] ଶନି === ଶନି ନିଜର ବୃହତ ବଳୟ ଯୋଗୁ ପରିଚିତ। ଶନିର ୮୨ଟି ବରଫାବୃତ ପ୍ରାକୃତିକ ଉପଗ୍ରହ ଥିବାର ଜଣାଯାଏ। ତା' ଛଡା଼ ଶନି ବଳୟ ଗଠନ କରୁଥିବା ବରଫ ଓ ପଥର ଖଣ୍ଡଗୁଡି଼କୁ ଶନିର ଅତି କ୍ଷୁଦ୍ର ଉପଗ୍ରହ ବୋଲି କୁହାଯାଇପାରେ। ପୃଥିବୀ ବସ୍ତୁତ୍ୱର ୯୫ଗୁଣା ହେଲେ ସୁଦ୍ଧା ଶନି ଜଳଠାରୁ ମଧ୍ୟ କମ୍ ସାନ୍ଦ୍ର। ===[[File:uranus symbol (planetary color).svg|frameless|upright=0.25|♅]] ୟୁରେନସ୍ === ଏହା ବାହ୍ୟ ଗ୍ରହମାନଙ୍କ ମଧ୍ୟରେ ସବୁଠୁ ଛୋଟ ଓ ଏହାର ବସ୍ତୁତ୍ୱ ପୃଥିବୀର ୧୪ ଗୁଣା ଅଟେ। ଗ୍ରହ ପୃଷ୍ଠତଳ ମୁଖ୍ୟତଃ ବରଫାବୃତ। ୟୁରେନସର ୨୭ଟି ଜଣାଥିବା ଉପଗ୍ରହ ଅଛି। ===[[File:neptune symbol (planetary color).svg|frameless|upright=0.25|♆]] ନେପଚୁନ୍ === ଏହା ପୃଥିବୀ ବସ୍ତୁତ୍ୱର ୧୭ ଗୁଣା ଅଟେ। ନେପଚୁନର ୧୪ଟି ଜଣାଥିବା ଉପଗ୍ରହ ଅଛି। ===[[File:pluto symbol (planetary color).svg|frameless|upright=0.2|⯓]][[File:eris symbol (planetary color).svg|frameless|upright=0.2|⯰]] ଧୂମକେତୁ === ସ୍ଔରଜଗତର ଏହି ସଦଶ୍ୟମାନେ ଛୋଟ ଓ ବରଫାବୃତ ଅଟନ୍ତି। ଏମାନଙ୍କ ପରିକ୍ରମଣ ପଥ ବେଶୀ ଚେପଟା ଯେମିତି ସର୍ବାଧିକ ଦୂରତା ପ୍ଲୁଟୋ ବାହାରେ ଓ ସର୍ବନିମ୍ନ ଦୂରତା ଆଭ୍ୟନ୍ତରୀଣ ସ୍ଔରମଣ୍ଡଳରେ ଥାଏ। ଆଭ୍ୟନ୍ତରୀଣ ସ୍ଔରମଣ୍ଡଳରେ ପ୍ରବେଶ କଲେ ସ୍ଔର ଉତ୍ତାପ ଯୋଗୁ ଘନୀଭୂତ ବରଫ ବାଷ୍ପରେ ପରିଣତ ହୋଇ ସୁଦୃଶ୍ୟ ଲାଞ୍ଜ ତିଆରି କରେ। ସେଥିପାଇଁ ଏମାନଙ୍କୁ ଲଞ୍ଜାତାରା କୁହାଯାଏ। == ଗ୍ୟାଲେରି == {{wide image|Earth's Location in the Universe (JPEG).jpg|2000px|ଦୃଶ୍ୟମାନ ବ୍ରହ୍ମାଣ୍ଡରେ ପୃଥିବୀର ଉପସ୍ଥିତି}} {| class="wikitable" style="font-weight: bold; margin-left: auto; margin-right: auto; text-align: center;" |+Solar System |[[ଫାଇଲ:Sun_in_February_(black_version).jpg|କେନ୍ଦ୍ର|frameless|upright=0.4]] |[[ଫାଇଲ:Jupiter_and_its_shrunken_Great_Red_Spot_(cropped).jpg|କେନ୍ଦ୍ର|frameless|upright=0.4]] |[[ଫାଇଲ:Saturn closeup.jpg|କେନ୍ଦ୍ର|frameless|upright=0.4]]<!---[[File:Saturn during Equinox.jpg|center|frameless|upright=0.4]]--> <!-- [[File:Saturn (planet) large.jpg|center|frameless|upright=0.4]]--> |[[ଫାଇଲ:Uranus2_(cropped)-1.jpg|କେନ୍ଦ୍ର|frameless|upright=0.4]] |[[ଫାଇଲ:Neptune Voyager2 color calibrated.png|କେନ୍ଦ୍ର|frameless|upright=0.4]] |[[ଫାଇଲ:Africa_and_Europe_from_a_Million_Miles_Away_(cropped).png|frameless|upright=0.4]] |[[ଫାଇଲ:Venus-real_color.jpg|frameless|upright=0.4]] |- |ସୂର୍ଯ୍ୟ <small>(ତାରକା)</small> |[[Jupiter|ବୃହସ୍ପତି]]<small>(ଗ୍ରହ)</small> |ଶନି <small>(ଗ୍ରହ)</small> |ୟୁରେନସ୍ <small>(ଗ୍ରହ)</small> |ନେପଚୁନ୍ <small>(ଗ୍ରହ)</small> |ପୃଥିବୀ <small>(ଗ୍ରହ)</small> |[[Venus|ଶୁକ୍ର]]<small>(ଗ୍ରହ)</small> |- style="background: black;" |[[ଫାଇଲ:Mars_23_aug_2003_hubble_(cropped).jpg|କେନ୍ଦ୍ର|frameless|upright=0.4]] |[[ଫାଇଲ:Ganymede_g1_true-edit1.jpg|କେନ୍ଦ୍ର|frameless|upright=0.4]] |[[ଫାଇଲ:Two_Halves_of_Titan.png|କେନ୍ଦ୍ର|frameless|upright=0.4]] |[[ଫାଇଲ:Mercury_in_color_-_Prockter07-edit1.jpg|କେନ୍ଦ୍ର|frameless|upright=0.4]] |[[ଫାଇଲ:Callisto_(cropped)-1.jpg|କେନ୍ଦ୍ର|frameless|upright=0.4]] |[[ଫାଇଲ:Io_highest_resolution_true_color.jpg|କେନ୍ଦ୍ର|frameless|upright=0.4]] |[[ଫାଇଲ:FullMoon2010_(cropped)-1.jpg|କେନ୍ଦ୍ର|frameless|upright=0.4]] |- |ମଙ୍ଗଳ <small>(ଗ୍ରହ)</small> |ଗାନିମେଡ୍ <small>(ବୃହସ୍ପତିର ଉପଗ୍ରହ)</small> |ଟାଇଟନ୍ <small>(ଶନିର ଉପଗ୍ରହ)</small> |ବୁଧ <small>(ଗ୍ରହ)</small> |[[Callisto (moon)|କାଲିଷ୍ଟୋ]]<small>(ବୃହସ୍ପତିର ଉପଗ୍ରହ)</small> |[[Io (moon)|ଲୋ]]<small>(ବୃହସ୍ପତିର ଉପଗ୍ରହ)</small> |[[Moon|ଚନ୍ଦ୍ର]]<small>(ପୃଥିବୀର ଉପଗ୍ରହ)</small> |- style="background: black;" |[[ଫାଇଲ:Europa-moon.jpg|କେନ୍ଦ୍ର|frameless|upright=0.4]] |[[ଫାଇଲ:Neptune’s Moon Triton Fosters Rare Icy Union (gemini1903a) (square crop).jpg|କେନ୍ଦ୍ର|frameless|upright=0.4]] |[[ଫାଇଲ:Nh-pluto-in-true-color_2x_JPEG-edit.jpg|frameless|upright=0.4]] |[[ଫାଇଲ:Titania_(moon)_color_cropped.jpg|କେନ୍ଦ୍ର|frameless|upright=0.4]] |[[ଫାଇଲ:PIA07763_Rhea_full_globe5.jpg|କେନ୍ଦ୍ର|frameless|upright=0.4]] |[[ଫାଇଲ:Voyager_2_picture_of_Oberon.jpg|କେନ୍ଦ୍ର|frameless|upright=0.4]] |[[ଫାଇଲ:Iapetus_as_seen_by_the_Cassini_probe_-_20071008_(cropped).jpg|କେନ୍ଦ୍ର|frameless|upright=0.4]] |- |[[Europa (moon)|ୟୁରୋପା]]<small>(ବୃହସ୍ପତିର ଉପଗ୍ରହ)</small> |[[Triton (moon)|ଟ୍ରାଇଟନ୍]]<small>(ନେପଚୁନର ଉପଗ୍ରହ)</small> |ପ୍ଲୁଟୋ <small>(ବାମନ ଗ୍ରହ)</small> |ଟାଇଟାନିଆ <small>(ୟୁରେନସର ଉପଗ୍ରହ)</small> |ରିଆ <small>(ଶନିର ଉପଗ୍ରହ)</small> |[[Oberon (moon)|ଓବେରନ୍]]<small>(ୟୁରେନସର ଉପଗ୍ରହ)</small> |[[Iapetus (moon)|ଲାପେଟସ୍]]<small>(ଶନିର ଉପଗ୍ରହ)</small> |- style="background: black;" |[[ଫାଇଲ:Charon_in_Color_(HQ).jpg|କେନ୍ଦ୍ର|frameless|upright=0.4]] |[[ଫାଇଲ:PIA00040_Umbrielx2.47.jpg|କେନ୍ଦ୍ର|frameless|upright=0.4]] |[[ଫାଇଲ:Ariel_in_monochrome.jpg|କେନ୍ଦ୍ର|frameless|upright=0.4]] |[[ଫାଇଲ:Dione_color_south.jpg|କେନ୍ଦ୍ର|frameless|upright=0.4]] |[[ଫାଇଲ:PIA18317-SaturnMoon-Tethys-Cassini-20150411.jpg|କେନ୍ଦ୍ର|frameless|upright=0.4]] |[[ଫାଇଲ:PIA19562-Ceres-DwarfPlanet-Dawn-RC3-image19-20150506.jpg|କେନ୍ଦ୍ର|frameless|upright=0.4]] |[[ଫାଇଲ:Vesta_full_mosaic.jpg|କେନ୍ଦ୍ର|frameless|upright=0.4]] |- |ଚାରନ୍ <small>(ପ୍ଲୁଟୋର ଉପଗ୍ରହ)</small> |ଅମ୍ବ୍ରିଏଲ୍ <small>(ୟୁରେନସର ଉପଗ୍ରହ)</small> |ଏରିଏଲ୍ <small>(ୟୁରେନସର</small> ର |ାୟୋନ୍ <small>(ଶନିର ଉପଗ୍ରହ)</small> |ଟେଥିସ୍ <small>(ଶନିର ଉପଗ୍ରହ)</small> |[[Ceres (dwarf planet)|ସେରେସ୍]]<small>(ଗ୍ରହାଣୁ)</small> |ଭେଷ୍ଟା <small>(ଗ୍ରହାଣୁ)</small> |- style="background: black;" |[[ଫାଇଲ:PIA17202-SaturnMoon-Enceladus-ApproachingFlyby-20151028-cropped.jpg|କେନ୍ଦ୍ର|frameless|upright=0.4]] |[[ଫାଇଲ:PIA18185 Miranda's Icy Face.jpg|କେନ୍ଦ୍ର|frameless|upright=0.4]] |[[ଫାଇଲ:Proteus_Voyager_2_cropped.jpg|କେନ୍ଦ୍ର|frameless|upright=0.4]] |[[ଫାଇଲ:Mimas_PIA12568.jpg|କେନ୍ଦ୍ର|frameless|upright=0.4]] |[[ଫାଇଲ:Hyperion_in_natural_colours.jpg|କେନ୍ଦ୍ର|frameless|upright=0.4]] |[[ଫାଇଲ:Phoebe_cassini.jpg|କେନ୍ଦ୍ର|frameless|upright=0.4]] |[[ଫାଇଲ:PIA12714_Janus_crop.jpg|କେନ୍ଦ୍ର|frameless|upright=0.4]] |- |ଏନସେଲାଡସ୍ <small>(ଶନିର ଉପଗ୍ରହ)</small> |ମିରାଣ୍ଡା <small>(ୟୁରେନସର ଉପଗ୍ରହ)</small> |ପ୍ରୋଟିଉସ୍ <small>(ନେପଚୁନର ଉପଗ୍ରହ)</small> |ମିମାସ୍ <small>(ଶନିର ଉପଗ୍ରହ)</small> |ହାଇପେରିଅନ୍ <small>(ଶନିର ଉପଗ୍ରହ)</small> |ଫୋଏବ୍ <small>(ଶନିର ଉପଗ୍ରହ)</small> |ଜାନସ୍ <small>(ଶନିର ଉପଗ୍ରହ)</small> |- style="background: black;" |[[ଫାଇଲ:PIA09813_Epimetheus_S._polar_region.jpg|କେନ୍ଦ୍ର|frameless|upright=0.4]] |[[ଫାଇଲ:Rosetta_triumphs_at_asteroid_Lutetia.jpg|କେନ୍ଦ୍ର|frameless|upright=0.4]] |[[ଫାଇଲ:Prometheus_12-26-09a.jpg|କେନ୍ଦ୍ର|frameless|upright=0.4]] |[[ଫାଇଲ:Flying_By_Pandora.jpg|କେନ୍ଦ୍ର|frameless|upright=0.4]] |[[ଫାଇଲ:(253)_mathilde_crop.jpg|କେନ୍ଦ୍ର|frameless|upright=0.4]] |[[ଫାଇଲ:Leading_hemisphere_of_Helene_-_20110618.jpg|କେନ୍ଦ୍ର|frameless|upright=0.4]] |[[ଫାଇଲ:243_Ida_large.jpg|କେନ୍ଦ୍ର|frameless|upright=0.4]] |- |ଏପିମେଥିଅସ୍ <small>(ଶନିର ଉପଗ୍ରହ)</small> |ଲୁସେଟିଆ <small>(ଗ୍ରହାଣୁ)</small> |ପ୍ରୋମେଥିଅସ୍ <small>(ଶନିର ଉପଗ୍ରହ)</small> |ପାଣ୍ଡୋରା <small>(ଶନିର ଉପଗ୍ରହ)</small> |ମାଟିଲଡେ <small>(ଗ୍ରହାଣୁ)</small> |ହେଲେନ୍ <small>(ଶନିର ଉପଗ୍ରହ)</small> |ଇଡା <small>(ଗ୍ରହାଣୁ)</small> |- style="font-weight: normal" |- | colspan="7" |{{navbar|SolarSummary}} |- |} {| class="wikitable" style="margin:0.5em auto; width:600px;" !ପୃଥିବୀରୁ ୬ ଅର୍ବୁଦ କିମି ଦୂରରେ ଭୟେଜର୍ ୧ ନେଇଥିବା ଚିତ୍ର |- | style="font-size:88%" |[[ଫାଇଲ:PIA00453-SolarSystem-VenusEarthJupiterSaturnUranusNeptune-Voyager1-19960913.jpg|frameless|center|upright=2]]<center>[[Venus|ଶୁକ୍ର, ପୃଥିବୀ, ବୃହସ୍ପତି, ଶନି, ୟୁରେନସ୍ ଓ ନେପଚୁନ୍]] (୧୩ ସେପ୍ଟେମ୍ବର ୧୯୯୬).</center> |} == ଆଧାର == {{ଆଧାର}} == ଅଧିକ ତଥ୍ୟ == {{Sister project links|Solar System}} * [http://solarsystem.nasa.gov/planets/profile.cfm?Object=SolarSys&Display=Overview Solar System Profile] by [http://solarsystem.nasa.gov/index.cfm NASA's Solar System Exploration] * [http://space.jpl.nasa.gov NASA's Solar System Simulator] * [http://www.jpl.nasa.gov/solar_system NASA/JPL Solar System main page] {{ସୌର ଜଗତ}} {{ମୁଣ୍ଡିଆ}} [[ଶ୍ରେଣୀ:ସୌରଜଗତ]] kaxohak96sg6xhwqji2p75f8fpfhww5 0 57224 595955 259213 2026-06-03T16:34:30Z Amherst99 26868 /* */ 595955 wikitext text/x-wiki {{ଛୋଟ|Tricyclic anti-depressant overdose}} {{Infobox medical condition (new) | Name = ଟ୍ରାଇସାଇକ୍ଲିକ ଆଣ୍ଟଡିପ୍ରେସାଣ୍ଟ ଓଭରଡୋଜ | synonyms = ଇଂରାଜୀ ପ୍ରତିଶବ୍ଦ - TCA poisoning, TCA overdose, TCA toxicity | Image = Amitriptyline.svg | width = 275px | Caption = ଆମିଟ୍ରିପ୍ଟିଲିନର ([[:en:amitriptyline|amitriptyline]]) ରାସାୟନିକ ଗଠନ । | pronounce = | field = ଆପତକାଳୀନ ଭେଷଜ ବିଭାଗ ([[:en:emergency medicine|emergency medicine]]) | symptoms = ହାଇପରଥର୍ମିଆ ବା ଅତିରିକ୍ତ ଜ୍ୱର ([[:en:hyperthermia|elevated body temperature]]), ବିସ୍ଫାରିତ ଆଖି ପିତୁଳା, [[ଅନିୟମିତ ହୃତ୍ ସ୍ପନ୍ଦନ]], ବାତ ([[:en:seizures|seizures]])<ref name=Kerr2001/> | onset = ୬ ଘଣ୍ଟା ମଧ୍ୟରେ । <ref name=Wo2007/> | duration = | causes = ସ୍ୱେଚ୍ଛାକୃତ ବା ଦୁର୍ଘଟଣା ।<ref name=Wo2007/><ref name=Daz2015/> | risks = | diagnosis = | differential = | prevention = | treatment = ସାହାଯ୍ୟକାରୀ ଚିକିତ୍ସା ([[:en:supportive treatment|supportive]]), [[ସୋଡ଼ିଅମ ବାଇକାର୍ବୋନେଟ]] ([[:en:sodium bicarbonate|sodium bicarbonate]]), [[ଲିପିଡ ଇମଲସନ]] ([[:en:lipid emulsion|lipid emulsion]])<ref name=Wo2007/> | medication = | frequency = ସାଧାରଣ କେଶ୍ <ref name=Kerr2001/><ref name=Tha2005>{{cite journal |vauthors=Thanacoody H, Thomas S | title = Tricyclic antidepressant poisoning : cardiovascular toxicity | journal = Toxicol Rev | volume = 24 | issue = 3 | pages = 205–14 | year = 2005 | pmid = 16390222 | doi = 10.2165/00139709-200524030-00013}}</ref> | deaths = ଇଂଲଣ୍ଡରେ ବର୍ଷକୁ ପ୍ରାୟ ୨୭୦ କେଶ୍ ।<ref name=Kerr2001/> }} <!-- ସଂଜ୍ଞା ଓ ଲକ୍ଷଣ --> '''ଟ୍ରାଇସାଇକ୍ଲିକ ଆଣ୍ଟଡିପ୍ରେସାଣ୍ଟ ଓଭରଡୋଜ''' (ଇଂରାଜୀ ଭାଷାରେ '''tricyclic antidepressant overdose''') ଏକ ବିଷକ୍ରିୟା [[:en:poisoning|poisoning]] ଯାହା ଅତ୍ୟଧିକ ଟ୍ରାଇସାଇକ୍ଲିକ ଆଣ୍ଟଡିପ୍ରେସାଣ୍ଟ ([[:en:tricyclic antidepressant|tricyclic antidepressant]] ବା TCA)) ଟାଇପର ଔଷଧ ସେବନ କଲେ ଦେଖାଯାଏ । ଏହାର ଲକ୍ଷଣ: ଅତିରିକ୍ତ [[ଜ୍ୱର]], ଝାପସା ଦୃଷ୍ଟି, ବିସ୍ଫାରିତ ଆଖି ପୁତଳା ([[:en:dilated pupils|dilated pupils]]), ନିଦୁଆ ଭାବ, ଦ୍ୱନ୍ଦ, ବାତ ([[:en:seizures|seizures]]), [[ଟାକିକାର୍ଡ଼ିଆ]] ([[:en:tachycardia|rapid heart rate]]) ଓ [[ହୃଦ୍‌ରୋଧ]] । <ref name=Kerr2001/> ଔଷଧ ସେବନର ୬ଘଣ୍ଟା ମଧ୍ୟରେ କିଛି ଲକ୍ଷଣ ନ ବାହାରିଲେ ତା'ପରେ କିଛି ହେବା ସମ୍ଭାବନା କମ୍ ରହେ । <ref name=Wo2007/> <!-- କାରଣ ଓ ରୋଗ ନିର୍ଣ୍ଣୟ --> [[ଆତ୍ମହତ୍ୟା]] ବା ଦୁର୍ଘଟଣା କାରଣରୁ ଟିସିଏ ମାତ୍ରାଧିକ ହୋଇପାରେ । <!-- <ref name=Wo2007/> --> ଟକ୍ସିକ ଡୋଜ ବା ବିଷାକ୍ତ ମାତ୍ରା ନିର୍ଦ୍ଦିଷ୍ଟ ଟିସିଏ ଉପରେ ନିର୍ଭର କରେ । <ref name=Wo2007/> ଡେସିପ୍ରାମିନ ([[:en:desipramine|desipramine]]), ନରଟ୍ରିପ୍ଟିଲିନ [[:en:nortriptyline|nortriptyline]], ଓ ଟ୍ରିମିପ୍ରାମିନ [[:en:trimipramine|trimipramine]] ଔଷଧ ଗୁଡ଼ିକ ୨.୫ ମିଗ୍ରା/କେଜିରୁ କମ ଥିଲେ ବିଷସମ୍ପନ୍ନ ହୁଏ ନାହିଁ, ବାକି ଅଧିକାଂଶ ଔଷଧ ପ୍ରାୟ ୫ମିଗ୍ରା/କେଜିରେ ମଧ୍ୟ ବିଷସମ୍ପନ୍ନ ହୁଏନାହିଁ । <ref>{{cite journal|first1=Tom|last1=Bartram|title=Best BETs from the Manchester Royal Infirmary. Bet 3. Toxic levels of tricyclic drugs in accidental overdose|journal=Emergency medicine journal: EMJ|date=1 March 2008|issn=1472-0213|pages=166–167|volume=25|issue=3|pmid=18299371|doi=10.1136/emj.2007.056788}}</ref><ref name=Wo2007/> ଛୋଟ ପିଲା ଗୋଟିଏ ବା ଦୁଇଟି ବଟିକା ଖାଇଲେ ଘାତକ ହୋଇପାରେ । <ref name=Ros2005>{{cite journal |vauthors=Rosenbaum T, Kou M | title = Are one or two dangerous? Tricyclic antidepressant exposure in toddlers | journal = J Emerg Med | volume = 28 | issue = 2 | pages = 169–74 | year = 2005 | pmid = 15707813 | doi = 10.1016/j.jemermed.2004.08.018}}</ref> କେଶ ଅନୁଶୀଳନ କଲାବେଳେ ମାତ୍ରାଧିକ ହେବା ସମ୍ଭାବନା ଥିଲେ [[ଇସିଜି]] ([[:en:electrocardiogram|electrocardiogram]]) କରିବା ଆବଶ୍ୟକ ।<ref name=Wo2007/> <!-- ଚିକିତ୍ସା --> ଏହି ବିଷକ୍ରିୟାରେ [[ସକ୍ରିୟ ଚାରକୋଲ]] ([[:en:activated charcoal|activated charcoal]]) ଦେବାକୁ ସୁପାରିସ କରାଯାଏ । <ref name=Kerr2001/> ଲୋକଙ୍କୁ ବାନ୍ତି କରିବାକୁ ପ୍ରବର୍ତ୍ତେଇବା ଆବଶ୍ୟକ ନୁହେଁ । <!-- <ref name=Wo2007/> --> ଚଉଡ଼ା କ୍ୟୁଆରଏସ କମ୍ପ୍ଲେକ୍ସ (>୧୦୦ଏମଏସ) ଥିଲେ ସୋଡ଼ିଅମ ବାଇକାର୍ବୋନେଟ ଦିଆଯାଏ । <!-- <ref name=Wo2007/> --> ବାତ ମାରୁଥିଲେ [[ବେଞ୍ଜୋଡାଏଜେପିନ]] ([[:en:benzodiazepines|benzodiazepines]]) ଦିଆଯାଏ । <ref name=Wo2007/> ନିମ୍ନ ରକ୍ତଚାପ ଥିଲେ ଶିରାଭ୍ୟନ୍ତର ତରଳ ପଦାର୍ଥ ଓ [[ନରଏପିନେଫ୍ରିନ]] [[:en:norepinephrine|norepinephrine]] ଦିଆଯାଏ । <ref name=Kerr2001/> [[ଶିରାଭ୍ୟନ୍ତର ଲିପିଡ ଇମଲସନ]] ([[:en:intravenous lipid emulsion|intravenous lipid emulsion]]) ପରୀକ୍ଷା କରାଯାଇପାରେ । <ref name=Daz2015>{{cite journal|first1=Dazhe|last1=Cao|first2=Kennon|last2=Heard|first3=Mark|last3=Foran|first4=Alex|last4=Koyfman|title=Intravenous lipid emulsion in the emergency department: a systematic review of recent literature|journal=The Journal of Emergency Medicine|date=1 March 2015|issn=0736-4679|pages=387–397|volume=48|issue=3|pmid=25534900|doi=10.1016/j.jemermed.2014.10.009}}</ref> <!-- ରୋଗାନୁଶୀଳନ ଓ ଇତିହାସ --> ଶତାବ୍ଦୀ ୨୦୦୦ର ପ୍ରଥମ ଭାଗରେ ବିଷକ୍ରିୟା ସମ୍ପନ୍ନ ରୋଗୀଙ୍କ ମଧ୍ୟରେ ସର୍ବାଧିକ ସାଧାରଣ କାରଣ ଟିସିଏ ଥିଲା । <ref name=Kerr2001/> ଯୁକ୍ତରାଷ୍ଟ୍ର ଆମେରିକାରେ ୨୦୦୪ ମସିହାରେ ୧୨,୦୦୦ରୁ ଅଧିକ କେଶ ଥିଲେ । <ref name=Wo2007>{{cite journal|first1=Alan D.|last1=Woolf|first2=Andrew R.|last2=Erdman|first3=Lewis S.|last3=Nelson|first4=E. Martin|last4=Caravati|title=Tricyclic antidepressant poisoning: an evidence-based consensus guideline for out-of-hospital management|journal=Clinical Toxicology (Philadelphia, Pa.)|date=1 January 2007|issn=1556-3650|pages=203–233|volume=45|issue=3|pmid=17453872|doi=10.1080/15563650701226192|first5=Daniel J.|last5=Cobaugh|first6=Lisa L.|last6=Booze|first7=Paul M.|last7=Wax|first8=Anthony S.|last8=Manoguerra|first9=Elizabeth J.|last9=Scharman|first10=Kent R.|last10=Olson|first11=Peter A.|last11=Chyka|first12=Gwenn|last12=Christianson|first13=William G.|last13=Troutman|last14=American Association of Poison Control Centers}}</ref> ଏହା ଯୋଗୁ ଇଂଲଣ୍ଡରେ ବର୍ଷକୁ ୨୭୦ ମୃତ୍ୟୁ ହେଉଥିଲା । <!-- <ref name=Kerr2001/> --> ସନ ୧୯୫୯ରେ ପ୍ରଥମେ ଟ୍ରାଇସାଇକ୍ଲିକ ଆଣ୍ଟଡିପ୍ରେସାଣ୍ଟ ଓଭରଡୋଜ ବିଷୟ ରିପୋର୍ଟ ହୋଇଥିଲା । <ref name=Kerr2001>{{cite journal |vauthors=Kerr G, McGuffie A, Wilkie S | title = Tricyclic antidepressant overdose: a review | journal = Emerg Med J | volume = 18 | issue = 4 | pages = 236–41 | year = 2001 | pmid = 11435353 | doi = 10.1136/emj.18.4.236 | pmc = 1725608}}</ref> == ଆଧାର == {{ଆଧାର}} [[ଶ୍ରେଣୀ:ଔଷଧ]] 7j42mdb4fr2lg1v16b9lfu0lk7lo2wf 2 58501 595956 595921 2026-06-03T19:00:14Z Ssgapu22 7676 /* ଓଡ଼ିଆ କଥାଚିତ୍ର */ 595956 wikitext text/x-wiki [[File:Sangram Kesari Senapati at Odia Wikipedia 16 anniversary, Bhubaneswar, Odisha, India.jpg|thumb|Sangram Kesari Senapati at Odia Wikipedia 16 anniversary, Bhubaneswar, Odisha, India]] ମୋର ଅବଦାନ ସମୂହ: ==ସ୍ମରଣୀୟ== {{Div col|colwidth=15em}} # [[ସର୍ବସାଧାରଣ]] # [[ଗୁଣ୍ଡୁଚି ମୂଷା]] # [[ସୋନପରୀ]] # [[ସନ୍ଦୀପ ମାହେଶ୍ୱରୀ]] # [[ରଶ୍ମି ବଂଶଲ]] # [[ଗମେଇ ନଦୀ]] # [[ବାବା ହରଭଜନ ସିଂହ]] # [[ସ୍ୱାତୀ କୁମାରୀ]] # [[ଜାହ୍ନବୀ ଆଚରେକର]] # [[ଅର୍ଣ୍ଣବ ଗୋସ୍ୱାମୀ]] # [[ଭି. ଅନ୍‌ବିଟେବୁଲ୍]] # [[ବୀନିତା ବଳ]] # [[ତେଲେଙ୍ଗାନା ଦିବସ]] # [[ଆନ୍ତର୍ଜାତିକ ଜନସେବା ଦିବସ]] # [[ରମେଶବାବୁ ପ୍ରଜ୍ଞାନନନ୍ଦ]] {{Div col end}} === ଗାନ୍ଧୀ ପରିବାର === {{Div col|colwidth=15em}} # [[ରାମଦାସ ଗାନ୍ଧୀ]] # [[କାନୁ ଗାନ୍ଧୀ (ବୈଜ୍ଞାନିକ)]] # [[ଦେବଦାସ ଗାନ୍ଧୀ]] # [[ରାମଚନ୍ଦ୍ର ଗାନ୍ଧୀ]] # [[ମଗନଲାଲ ଗାନ୍ଧୀ]] # [[ମହାତ୍ମା ଗାନ୍ଧୀଙ୍କ ପରିବାର]] # [[ଶାମଲଦାସ ଗାନ୍ଧୀ]] # [[ପୁତଲିବାଈ ଗାନ୍ଧୀ]] # [[ହରିଲାଲ ଗାନ୍ଧୀ]] {{Div col end}} === ବୈଜ୍ଞାନିକ === # [[କେ. ଶିବନ]] # [[ଏସ୍. ସୋମନାଥ]] === ବିଜ୍ଞାନ କେନ୍ଦ୍ର === # [[ବିକ୍ରମ ସାରାଭାଇ ସ୍ପେସ୍ ସେଣ୍ଟର]] === ଭାରତୀୟ ସୈନିକ === # [[ବିକ୍ରମ ବାତ୍ରା]] == ପରିବେଶବିତ == {{Div col|colwidth=15em}} # [[ବିଜୟପାଲ ବଘେଲ]] # [[ଅନିଲ ଅଗ୍ର‌ୱାଲ]] # [[ରମେଶ ଅଗ୍ରୱାଲ]] # [[ଅନନ୍ତ ହେଗଡ଼େ ଅଶିସରା]] # [[ବରୁଣ ଆଦିତ୍ୟ]] # [[ପୀପଲ ବାବା]] # [[ଖମୁ ରାମ ବିଷ୍ଣୋଇ]] # [[ରଣରାମ ବିଷ୍ଣୋଇ]] # [[ଦିଲ୍ଲୀପ କେ. ବିଶ୍ୱାସ]] # [[ନିଖିଲ ଚୌଧୁରୀ]] # [[ଫ୍ରାନ୍ସିସ ଡି'ବ୍ରିଟୋ]] # [[ବନ୍ଧୁ ଧୋତ୍ରେ]] # [[ଶଙ୍କର କୁମ୍ବି]] # [[ଟି.ଜି.କେ. ମେନନ]] # [[ଏନ୍.କେ. ସୁକୁମାରନ ନାୟାର]] # [[ନରପତ ସିଂହ ରୋଜପୁରୋହିତ]] # [[ଫ୍ରାଉକ କାଦର]] # [[ଦୀପକ ସାରସ୍ୱତ]] # [[ଆଫ୍ରୋଜ ଶାହା]] # [[ବିନୋଦ କୁମାର ଶର୍ମା]] # [[ପ୍ରସିଦ୍ଧି ସିଂହ]] # [[ଏସ୍.ପି. ଉଦୟକୁମାର]] # [[ସୁନ୍ଦରମ ବର୍ମା]] # [[ମରିମୁତୁ ଯୋଗନାଥନ]] {{Div col end}} ===ସମୃଦ୍ଧକରଣ=== # [[ପଣସ]] (ସମୃଦ୍ଧିକରଣ){{tick}} == ପୁରସ୍କାର ଓ ସମ୍ମାନ == # [[ଗଙ୍ଗାଧର ଜାତୀୟ ସମ୍ମାନ]] # [[ବସନ୍ତ ମୁଦୁଲି କବିତା ପୁରସ୍କାର]] # [[ରାଜଧାନୀ ପୁସ୍ତକମେଳା ପୁରସ୍କାର]] # [[କେନ୍ଦ୍ର ସାହିତ୍ୟ ଏକାଡେମୀ ଯୁବ ପୁରସ୍କାର]] ==ସୌର ମଣ୍ଡଳ== # [[ଜୁଲାଇ ୨୦୧୮ ଚନ୍ଦ୍ରଗ୍ରହଣ]] ==ଟେକ୍ନୋଲୋଜି== {{Div col|colwidth=15em}} # [[୨ଜି]] # [[ହ୍ୟାକିଂ]] # [[ଲିମ୍ବୋ (ଭିଡ଼ିଓ ଗେମ୍)]] # [[ଥ୍ରେଡ଼ସ୍]] {{Div col end}} ==ଇତିହାସ== # [[ରୁଦ୍ରମା ଦେବୀ]] # [[ସୂର୍ଯ୍ୟବର୍ମନ ୨]] ===ଓଡ଼ିଶା ଇତିହାସ=== # [[ସୋମ ବଂଶ]]{{tick}} ==ଦେବଦେବୀ== # [[ଅରୁଣ]] {{Div col|colwidth=15em}} ===ମନ୍ଦିର=== {{Div col|colwidth=15em}} # [[ବଉଳାଶୁଣୀ]]{{tick}} # [[ଅନନ୍ତ ବଳଦେବଜୀଉ ମନ୍ଦିର]] # [[ଦୁର୍ଗା ମନ୍ଦିର, ମୋଟିଆ]] # [[ଆଡ଼ପ ମଣ୍ଡପ]] # [[ଶ୍ରୀମନ୍ଦିର ପରିକ୍ରମା ପ୍ରକଳ୍ପ]] {{Div col end}} ===ପାଳିତ ଯାତ୍ର ବିଶେଷ=== # [[ଛତର ଯାତ୍ରା]] ===ଜଗନ୍ନାଥଙ୍କ ସ‌ହ ଜଡ଼ିତ=== {{Div col|colwidth=15em}} # [[ବାଟମଙ୍ଗଳା]]{{tick}} # [[ଦାରୁ ଶଗଡ଼ି]]{{tick}} # [[ଦାରୁ]]{{tick}} # [[ଜଗନ୍ନାଥବଲ୍ଲଭ ମଠ]]{{tick}} # [[ମାଣିକପାଟଣା]]{{tick}} # [[ସ୍ଵର୍ଗଦ୍ଵାର]]{{tick}} # [[ରଥଖଳା]]{{tick}} # [[ଶବରପଲ୍ଲୀ]]{{tick}} # [[ନରେନ୍ଦ୍ର ପୁଷ୍କରିଣୀ]]{{tick}} # [[ସାହାଣମେଲା]]{{tick}} # [[ଝାଞ୍ଜପିଟା ମଠ]] # [[ରୋଷଶାଳା]]{{tick}} {{Div col end}} ===ପୁରାଣ=== # [[କପିଳ ପୁରାଣ]] ===ଭୋଗ ଦ୍ରବ୍ୟ=== {{Div col|colwidth=15em}} # [[ନଡ଼ିଆ]] (ସମୃଦ୍ଧିକରଣ){{tick}} # [[ଚନ୍ଦନ]]{{tick}} # [[ଅଗର]]{{tick}} # [[କାନିକା]] # [[ଚିତଉ]] # [[ସୋରିଷ]]{{tick}} # [[ଅଟକାଳି]] # [[ଛେନା ମାଣ୍ଡୁଆ]] # [[ଜେନାମଣି]] # [[ଖୁରୁମା]] # [[ରାଧାବଲ୍ଲଭ]] # [[ହଂସକେଳି]] {{Div col end}} ===ଗୀତ/ବାଦ୍ୟଯନ୍ତ୍ର=== # [[ମୃଦଙ୍ଗ]]{{tick}} # [[କେନ୍ଦରା ଗୀତ]]{{tick}} # [[ଘୁଙ୍ଗୁର]] # [[ଗିନି (ବାଦ୍ୟଯନ୍ତ୍ର)]] # [[ଚାମର]] {{Div col end}} === ସାଧୁ/ସନ୍ୟାସୀ === # [[ସ୍ୱରୂପାନନ୍ଦ ସ୍ୱରସ୍ୱତୀ]] # [[ନିଶ୍ଚଳାନନ୍ଦ ସରସ୍ୱତୀ]] # [[ଗୋବର୍ଦ୍ଧନ ପୀଠର ଶଙ୍କରାଚାର୍ଯ୍ୟଙ୍କ ତାଲିକା]] # [[ଶଙ୍କରାଚାର୍ଯ୍ୟ]] === ପୌରାଣିକ ଚରିତ୍ର === # [[ପୁଷ୍କର]] ===ସମୃଦ୍ଧକରଣ=== # [[ବିରି]] (ସମୃଦ୍ଧକରଣ){{tick}} # [[ଅଙ୍ଗିରା ଆଶ୍ରମ, ପୁରୀ]] (ସମୃଦ୍ଧିକରଣ){{tick}} # [[ହରିଶଙ୍କର ମନ୍ଦିର]] (ସମୃଦ୍ଧିକରଣ){{tick}} # [[ଭଦ୍ରକାଳୀ ମନ୍ଦିର]] (ସମୃଦ୍ଧି କରଣ){{tick}} # [[ଆଖଣ୍ଡଳମଣି ମନ୍ଦିର]] (ସମୃଦ୍ଧିକରଣ){{tick}} # [[ବିରଞ୍ଚିନାରାୟଣ ମନ୍ଦିର, ପାଳିଆ]] (ସମୃଦ୍ଧିକରଣ){{tick}} ==ଗ୍ରାମ/ସ‌ହର/ଅନୁଷ୍ଠାନ== # [[ଫୁରଲିଝରଣ]] ‎(ସମୃଦ୍ଧିକରଣ) # [[ସରକାରୀ ବୈଷୟିକ ମହାବିଦ୍ୟାଳୟ, କଳାହାଣ୍ଡି]] # [[ନିଳୋକ ଉଚ୍ଚ ବିଦ୍ୟାଳୟ ‎]] # [[ମାଛକାନ୍ଦଣା ଜଳପ୍ରପାତ]] # [[ନିଳୋକ]] # [[ଓଡ଼ିଆ ବିଶ୍ୱବିଦ୍ୟାଳୟ]] # [[ସରକାରୀ ଉଚ୍ଚ ବିଦ୍ୟାଳୟ, ଅଙ୍ଗେଶ୍ୱରପଡ଼ା]] # [[ଓଡ଼ିଶା ଆଦର୍ଶ ବିଦ୍ୟାଳୟ, ପଳାସଗଡ଼ିଆ]] # [[ପ୍ରଧାନପାଟ ଜଳପ୍ରପାତ]] # [[ଜନତା ରଙ୍ଗମଞ୍ଚ]] ==ଆମ ସଂସ୍କୃତି/ପରମ୍ପରା== # [[ଝୋଟି ଚିତା]] (ସମୃଦ୍ଧିକରଣ) # [[ହଳଦୀ କୁମକୁମ]] # [[ଜୀବିତପୁତ୍ରିକା]] #[[ମହାରାଷ୍ଟ୍ର ଦିବସ]] ==ସ୍ମରଣୀୟ ଓଡ଼ିଆ== ===ସାହିତ୍ୟିକ=== {{Div col|colwidth=15em}} # [[ଶାରଦା ରଥ]] # [[ପ୍ରବୋଧ କୁମାର ମିଶ୍ର]] # [[ପ୍ରଶାନ୍ତ କୁମାର ମହାନ୍ତି]] # [[ନୀଳମଣି ମିଶ୍ର]] # [[ଭି. ପି. ଜୋଗଲେକର]] # [[ବିଜୟ କୁମାର ମହାନ୍ତି (ଅନୁବାଦକ)]] # [[ଦେବେନ୍ଦ୍ର ଚୌଧୁରୀ]] # [[ପ୍ରସନ୍ନ କୁମାର ସ୍ୱାଇଁ]] # [[ସୁରେନ୍ଦ୍ର କୁମାର ମହାରଣା]] # [[ପ୍ରଦୋଷ କୁମାର ପଟ୍ଟନାୟକ]] # [[ମନୋଜ ମହାନ୍ତି]] # [[ସୂର୍ଯ୍ୟ ଦେଓ]] # [[ମିଶ୍ର ସତ୍ୟନାରାୟଣ]] # [[ଗୋଲୋକ ଚନ୍ଦ୍ର ପ୍ରଧାନ]] # [[ବେଣୁଧର ରାଉତ]] # [[ନୃସିଂହ କୁମାର ରଥ]] # [[ଦେବେନ୍ଦ୍ର ଦାସ]] # [[ସତ୍ୟ ପଟ୍ଟନାୟକ]] # [[ମନୋଜ ପଟ୍ଟନାୟକ (ଗୀତିକାର)]] # [[ଗୌରହରି ଦଳାଇ]] # [[ଅଲେଖଚନ୍ଦ୍ର ପଢ଼ିଆରୀ]] # [[ବନବିହାରୀ ପଣ୍ଡା]] # [[ସଚ୍ଚିଦାନନ୍ଦ ମିଶ୍ର]] # [[ବଂଶୀଧର ମହାନ୍ତି]] # [[ଜୟନ୍ତ କୁମାର ବିଶ୍ଵାଳ]] # [[ପ୍ରିୟବ୍ରତ ପାତ୍ର]] # [[ଆନନ୍ଦଚନ୍ଦ୍ର ପହୀ]] # [[ବାସୁଦେବ ସାହୁ]] # [[ମହେଶ୍ୱର ମହାନ୍ତି (ସାହିତ୍ୟିକ)]] # [[ନବୀନ କୁମାର ପରିଡ଼ା]] # [[ଚନ୍ଦ୍ରଶେଖର ନନ୍ଦ (ନାଟ୍ୟକାର)]] # [[ଦୟାନିଧି ଦାସ]] # [[କିଶୋର ପାଣିଗ୍ରାହୀ]] # [[କମଳା ଶତପଥୀ]] # [[ବୀରେନ୍ଦ୍ର କୁମାର ଭୂୟାଁ]] # [[ନିର୍ମଳ ଚନ୍ଦ୍ର ରାଉତ]] # [[ଚିତ୍ତରଞ୍ଜନ ନାୟକ]] # [[କୃଷ୍ଣ କୁମାର ମହାନ୍ତି]] # [[ବାଦଲ ମହାନ୍ତି]] # [[ଉଦ୍ଧବ ଚରଣ ନାୟକ]] # [[ଡିଲେଶ୍ୱର ରଣା]] # [[ସୁଲଗ୍ନା ମହାନ୍ତି]] # [[ପ୍ରବୀଣ କୁମାର କବି]] # [[ମୌସୁମୀ ଦାସ]] # [[ରାଧାମୋହନ ମହାପାତ୍ର]] # [[ମନୋଜ କୁମାର ମହାପାତ୍ର]] # [[ଦେବକାନ୍ତ ମିଶ୍ର]] # [[ବିଶ୍ୱନାଥ ସାହୁ (ବୈଜ୍ଞାନିକ)]] # [[ବିନୋଦ ରାଉତରାୟ]] # [[ଆନନ୍ଦ ଶଙ୍କର ଦାସ]] # [[କମଳ ଲୋଚନ ମହାନ୍ତି]] # [[ଦାଶରଥି ମୁଣ୍ଡ]] # [[ପ୍ରମୋଦ କୁମାର ତ୍ରିପାଠୀ]] # [[ହେମେନ୍ଦ୍ର ମହାପାତ୍ର]] # [[ମିହିର କୁମାର ମେହେର]] # [[ଦିଲ୍ଲୀଶ୍ୱର ମହାରଣା]] # [[ଭାସ୍କର ଚନ୍ଦ୍ର ମହାପାତ୍ର]] # [[ସୁଧାକର ନନ୍ଦ]] # [[ପ୍ରସନ୍ନ ଦାସ]] # [[ସୀମନ୍ତ ମହାନ୍ତି]] # [[ରମେଶ ଚନ୍ଦ୍ର ଦାସ]] # [[ବିଜୟ କୁମାର ନନ୍ଦ]] # [[ସୁଭାଷ ଶତପଥୀ]] # [[ବିଜୟ କୁମାର ପ୍ରଧାନ]] # [[ପ୍ରହ୍ଲାଦ ପାଣି]] # [[କ୍ଷୀରୋଦ ବିହାରୀ ବିଶ୍ୱାଳ]] # [[ଅବିନାଶ ସାହୁ]] # [[ରମେଶ ଚନ୍ଦ୍ର ସାହୁ]] # [[ଉର୍ମିମାଳା ଆଚାର୍ଯ୍ୟ]] # [[ଅଭୟ କୁମାର ନାୟକ]] # [[ଅଶ୍ୱିନୀ ସୁତାର]] # [[ଗୋପୀନାଥ ମଲ୍ଲିକ]] # [[ଚିତ୍ତରଞ୍ଜନ ମହାନ୍ତି]] # [[ହରିହର ଶୁକ୍ଳା]] # [[ରବୀନ୍ଦ୍ରନାଥ ସାହୁ]] # [[ନଟବର ଖୁଣ୍ଟିଆ]] # [[ରମାକାନ୍ତ ନାୟକ]] # [[ସୋମନାଥ ଓଝା]] # [[ନୃସିଂହାନନ୍ଦ ମହାପାତ୍ର]] # [[ଅଭୟ ଦ୍ୱିବେଦୀ]] # [[ପ୍ରଶାନ୍ତ କୁମାର ବିଶ୍ୱାଳ]] # [[କାର୍ତ୍ତିକ ଚନ୍ଦ୍ର ବିଶ୍ୱାଳ]] # [[ବିଦ୍ୟୁତପ୍ରଭା ବିଶ୍ୱାଳ]] # [[ଶିବପ୍ରସାଦ ମିଶ୍ର]] # [[ବ୍ରଜକିଶୋର ପରିଡ଼ା]] # [[ମଣିରାମ ଜେନା]] # [[ଆରତିବାଳା ପୃଷ୍ଟି]] # [[ବେଣୁଧର ସେନାପତି]] # [[ନିରୁପମା କର]] # [[ଶରତ କୁମାର ଦାଶ]] # [[ସୁବ୍ରତ କୁମାର ସେନାପତି]] # [[ନଗେନ ମହାନ୍ତି]] # [[ଶର୍ମିଷ୍ଠା ସାହୁ]] # [[ଦୁର୍ଗା ପ୍ରସାଦ ପଣ୍ଡା]] # [[ଅଜୟ ପ୍ରଧାନ]] # [[ନିରାକାର ଦାସ]] # [[ମନୋଜ କୁମାର ମେହେର]] # [[ଅକ୍ଷୟ ବେହେରା]] # [[ରାମକୃଷ୍ଣ ସାହୁ]] # [[ଅରୂପାନନ୍ଦ ପାଣିଗ୍ରାହୀ]] # [[ସାବିତ୍ରୀ କବି]] # [[ବିରଜା ବଳ]] # [[ଅଖିଳ କୁମାର ମିଶ୍ର]] # [[ଅଭୟ ନାୟକ]] # [[ବିଜୟ କୁମାର ରଣା]] # [[ବିଶ୍ଵକେଶ ତ୍ରିପାଠୀ]] {{Div col end}} === ବହି === # [[ପ୍ରଥମ ପୁରୁଷ]] # [[ସ୍ୱର୍ଣ୍ଣ ଯୁଗର ସନ୍ଧ୍ୟା]] # [[ଧୂଳିଘର]] === ଫକୀର ମୋହନଙ୍କ ଗଳ୍ପ === # [[ରାଣ୍ଡିପୁଅ ଅନନ୍ତା]] ===ପୁରାତନ=== {{Div col|colwidth=15em}} # [[ଲକ୍ଷ୍ମୀକାନ୍ତ ମହାପାତ୍ର]] (ସମୃଦ୍ଧିକରଣ){{tick}} # [[ଗୋପାଳ ଚନ୍ଦ୍ର ପ୍ରହରାଜ]] (ସମୃଦ୍ଧିକରଣ){{tick}} # [[ଫକୀର ମୋହନ ସେନାପତି]] (ସମୃଦ୍ଧିକରଣ){{tick}} # [[ହୃଷୀକେଶ ପଣ୍ଡା (ଗୀତିକାର)]] # [[ପ୍ରତିଜ୍ଞା ଦେବୀ]] # [[ସୁରେନ୍ଦ୍ର ନାୟକ]] # [[ବଳରାମ ପଟ୍ଟନାୟକ]] # [[ନୃସିଂହ ତ୍ରିପାଠୀ]] # [[ବୀରେନ୍ଦ୍ରନାଥ ମହାନ୍ତି]] # [[ରାମ ପ୍ରସାଦ ମହାନ୍ତି]] # [[ରଶ୍ମି ରାଉଳ]] # [[ନିର୍ମଳା ଦେବୀ]] # [[ରଞ୍ଜିତା ନାୟକ]] # [[ସୌଦାମିନୀ ଉଦ୍‌ଗାତା]] # [[ସୁଲୋଚନା ଦାସ]] # [[ପ୍ରଭାତୀ ମିଶ୍ର]] # [[ରଜତ କୁମାର କର]] # [[ସୁଚାରୁ ଦେବୀ]] # [[ପଦ୍ମାବତୀ]] {{Div col end}} ===ନୂତନ=== {{Div col|colwidth=15em}} # [[ବିସ୍ମୟ ମହାନ୍ତି]]{{tick}} # [[ସୁଶାନ୍ତ ପଟ୍ଟନାୟକ]]{{tick}} # [[ଆରତି ଭୂୟାଁ]] # [[ମନସ୍ୱିନୀ ଦାଶ]] # [[ମନୋଜ କୁମାର ମିଶ୍ର]] # [[ତ୍ରିଲୋଚନ ସାହୁ]] # [[ରଶ୍ମି ରଞ୍ଜନ ପରିଡ଼ା]] {{Div col end}} ===ସ୍ୱାଧୀନତା ସଂଗ୍ରାମୀ=== {{Div col|colwidth=15em}} # [[ବୈଷ୍ଣବଚରଣ ନାୟକ]] # [[ବିଶ୍ୱମ୍ବର ପରିଡ଼ା]] # [[ଭୂବନାନନ୍ଦ ଦାସ]] # [[ଅଲେଖ ପାତ୍ର]] # [[ଜି. ଏସ. ମେଲକୋଟେ]] # [[କିଶନ ପଟ୍ଟନାୟକ]] # [[ଜଗନ୍ନାଥ ସରକାର]] # [[ଦୋଳଗୋବିନ୍ଦ ପ୍ରଧାନ]] # [[କିରଣ ଲେଖା ମହାନ୍ତି]] # [[ଗୋପାଳ ଚନ୍ଦ୍ର ଦାସ (ସ୍ୱାଧୀନତା ସଂଗ୍ରାମୀ)]] # [[ଜଗବନ୍ଧୁ ସିଂହ]] # [[ଦୋହରା ବିଷୋୟୀ]] (ସମୃଦ୍ଧିକରଣ) # [[ଚକରା ବିଷୋୟୀ]] (ସମୃଦ୍ଧିକରଣ) # [[ରେଣ୍ଡୋ ମାଝି]] (ସମୃଦ୍ଧିକରଣ) # [[ଗୌରାଙ୍ଗ ଚରଣ ଦାସ]] (ସମୃଦ୍ଧିକରଣ) # [[ବାଞ୍ଛାନିଧି ମହାନ୍ତି]] (ସମୃଦ୍ଧିକରଣ) {{Div col end}} === ଚିତ୍ରକର === {{Div col|colwidth=15em}} # [[ବିଜୟ ବିଶ୍ୱାଳ]] {{Div col end}} === ସ୍ଥାନ/ଘଟଣା === # [[ସ୍ୱାଧୀନ ବାଞ୍ଛାନିଧି ଚକଲା]] == ଓଡ଼ିଆ ଭାଷା == # [[ବିଶ୍ୱ ଓଡ଼ିଆ ଭାଷା ସମ୍ମିଳନୀ]] # [[ଫୁଲବାଣୀ ଓଡ଼ିଆ]] # [[ଗଞ୍ଜାମୀ ଓଡ଼ିଆ]] # [[କରଣୀ ଅକ୍ଷର]] # [[ଓଡ଼ିଆ ସଂଖ୍ୟା]] # [[ରେଲି ଭାଷା]] == ଅନ୍ୟାନ୍ୟ ଭାଷା == {{Div col|colwidth=15em}} # [[ଆଶିଙ୍ଗ ଭାଷା]] # [[ମହାରାଷ୍ଟ୍ରୀ କୋଙ୍କଣୀ]] # [[ସର୍ବଙ୍ଗ ଭାଷା]] # [[ହୁଇଷୁ ଭାଷା]] # [[ବରପେଇଟା]] # [[ତୁସୋମ ଭାଷା]] # [[ଶେଇଖଗାଲ]] # [[ଚମ୍ଫୁଙ୍ଗ ଭାଷା]] # [[କଲାକତଙ୍ଗ ମୋନ୍‌ପା]] # [[ଟିଖିର ଭାଷା]] # [[ସୁଆଁସୁ ଭାଷା]] # [[ରାଠୱାଲି ବୋଲି]] # [[ଶ୍ରୀନଗରିଆ ବୋଲି]] # [[ଗଙ୍ଗାଡ଼ି ବୋଲି]] # [[ଟିହରୀୟାଲି ବୋଲି]] # [[କୁଇ ଭାଷା]] # [[କଚାଇ-ପଦାଙ୍ଗ ଭଷା]] # [[ଖାଙ୍ଗୋଇ ଭାଷା]] # [[ବେରାର-ଡେକାନ ମରାଠୀ]] # [[ଉଇ ଭାଷା]] # [[ମୌଣ୍ଡାଦାନ ଚେଟ୍ଟି ଭାଷା]] # [[ଭୋୟାରି ଭାଷା]] # [[ମାଲାମୁଥାନ ଭାଷା]] # [[ଗୌଡ଼ୀ ପ୍ରାକୃତ]] # [[କାତକରି ଭାଷା]] # [[କର୍ମକାର ଭାଷା]] # [[ପଥିୟା ଭାଷା]] # [[ଲାହୁଲ ଲୋହାର ଭାଷା]] # [[ଖରମ ନାଗା ଭାଷା]] # [[ଖମ୍ବା ଭାଷା]] # [[ନାଃ ବୋଲି]] # [[ବାଙ୍ଗନି-ତଗିନ ଭାଷା]] # [[ଜଙ୍ଗସଙ୍ଗ ଭାଷା]] # [[ମାରିଙ୍ଗ ନାଗା ଭାଷା]] # [[ପୌଲା ଭାଷା]] # [[ଟୁକପା ଭାଷା]] # [[ବିଳାସପୁରୀ ଭାଷା]] # [[ବେଟ୍ଟା କୁରୁମ୍ବା ଭାଷା]] # [[ଦେଓରୀ ଭାଷା]] # [[ବମ ଭାଷା]] # [[ମେୱାତି ଭାଷା]] # [[ବିସ୍ସା ଭାଷା]] {{Div col end}} == ଅଣ-ଓଡ଼ିଆ ସାହିତ୍ୟିକ == # [[ସୋହିନୀ ଘୋଷ]] # [[ପଦ୍ମା ଗୋଲେ]] # [[ଅନାମିକା (କବି)]] # [[ପ୍ରତୀକ୍ଷା ବକ୍ସି]] # [[ଉମା ଭଟ୍ଟ]] # [[କେ.ଏସ୍. ଚନ୍ଦ୍ରିକା]] # [[ବିଶାଖା ଦତ୍ତ]] ==ପୁସ୍ତକ== # [[ନିର୍ମଳା (ଉପନ୍ୟାସ)]] == ସମ୍ବାଦପତ୍ର == # [[ଦି ନ୍ୟୁ ଇଣ୍ଡିଆନ ଏକ୍ସପ୍ରେସ]] # [[ଦି ଇଣ୍ଡିଆନ ଏକ୍ସପ୍ରେସ]] ==କଥାଚିତ୍ର/ଅଭିନେତା== ===ଓଡ଼ିଆ ନାଟକ=== * [[ବୟସର ଅନ୍ତେ]] * [[ନବକଳେବର (ଓଡ଼ିଆ ନାଟକ)]] * [[ଦେବଦାସ (ଓଡ଼ିଆ ନାଟକ)]] ===ପ୍ରଯୋଜନା ସଂସ୍ଥା=== * [[ଏସ୍୩ ମୁଭିଜ୍]] === ଟେଲିଭିଜନ === * [[ରଜ କୁଇନ୍]] ===ଓଡ଼ିଆ କଥାଚିତ୍ର=== {{Div col|colwidth=15em}} # [[ସୀତା ଲବକୁଶ]] # [[ବ୍ୟାଡ଼୍ ଗାର୍ଲ]] # [[ଚାନ୍ଦ ନା ତମେ ତାରା]]{{tick}} # [[ଲଭ୍ ମାଷ୍ଟର]] # [[ନଈ ସେପାରୀ କନକ ଗୋରୀ]] # [[ଟାର୍ଗେଟ୍]] # [[ପ୍ରେମ ସବୁଠୁ ବଳବାନ]] # [[ଡାହା ବାଳୁଙ୍ଗା]] # [[ତୁ ଆଉ ମୁଁ]] # [[ଡାଡି]] # [[ଗୋଲାପି ଗୋଲାପି]] # [[ଲେଖୁଲେଖୁ ଲେଖିଦେଲି]] # [[ଇସ୍କ ତୁ ହି ତୁ]] # [[ନୂଆ ନୂଆ ପ୍ରେମରେ]] # [[କିଏ ଦବ ଟକ୍କର]] # [[ସୁପର ମିଛୁଆ]]{{tick}} # [[ଆଖି ପଲକରେ ତୁ]] # [[ଆଇନ କାନୁନ]] # [[କେଉଁ ଦୁନିଆରୁ ଆସିଲ ବନ୍ଧୁ]] # [[ଅ ଆ ହର୍ଷେଇ]] # [[ଅଗସ୍ତ୍ୟ]] # [[ଝିଅଟା ବିଗିଡ଼ିଗଲା]] # [[ପିଲାଟା ବିଗିଡ଼ିଗଲା]] # [[କେହି ନୁହେଁ କାହାର]] # [[ଯୁବରାଜ(ଓଡ଼ିଆ ଚଳଚ୍ଚିତ୍ର)]] # [[ରିଭେଞ୍ଜ]] # [[ବାଏ ବାଏ ଦୁବାଇ]] # [[ଚିନି (ଓଡ଼ିଆ କଥାଚିତ୍ର)]] # [[ଲଭ୍ ପାଇଁ କୁଛ୍ ଭି କରେଗା]] # [[ଲଭ୍ ୟୁ ହମେଶା]] # [[ଜଗା ହାତରେ ପଘା (୨୦୧୫)]] # [[ଗପ ହେଲେ ବି ସତ (୨୦୧୫)]]{{tick}} # [[ଭାଇନା, କ'ଣ କଲା ସେ]] # [[ସୁଇଟ୍ ହାର୍ଟ]] # [[ତୋର ଦିନେ କୁ ମୋର ଦିନେ]] # [[ଲଭ୍ ଷ୍ଟେସନ୍]]{{tick}} # [[ଗଳ୍ପ ନୁହେଁ ଅଳ୍ପ ଦିନର]] # [[ବେବି]] # [[ଛାତି ତଳେ ଡିଂ ଡଂ]] # [[ସ୍ମାଇଲ୍ ପ୍ଲିଜ୍]]{{tick}} # [[କଥାଦେଲି ମଥା ଛୁଇଁ]] # [[ସୁନାପିଲା- ଟିକେ ସ୍କୃ ଢିଲା]] # [[ଛାଇ ପରି ରହିଥିବି]] # [[ଦିୱାନା ହେଲି ତୋ ପାଇଁ]] # [[ଦିଲ୍ କା ରାଜା]] # [[ମୀମାଂସା]] # [[କ୍ରାନ୍ତିଧାରା]] # [[ଦିଲ୍ ଦିୱାନା ହେଇଗଲା]] # [[ତୁ ମୋ ଲଭ୍ ଷ୍ଟୋରୀ]] # [[ଗଡ୍‌ଫାଦର୍]] # [[ଦି ଏଣ୍ଡ୍]] # [[ଆଖି ଖୋଲିଲେ ତୁ ତୁ ହି ତୁ]] # [[ସୀତାରାମଙ୍କ ବାହାଘର କଳିଯୁଗରେ]] # [[ଟପୋରି]] # [[ଅଭୟ]] # [[ରୋମିଓ ଜୁଲିଏଟ]] # [[ସିଷ୍ଟର ଶ୍ରୀଦେବୀ]] # [[ଭକ୍ତ ଓ ଭଗବାନ]] # [[ମିଠା ମିଠା]] # [[ଟିକେ ଖରା ଟିକେ ଛାଇ]] # [[ନିଝୁମ ରାତିର ସାଥୀ (୨୦୧୭)]] # [[ତମକୁ ଦେଖିଲା ପରେ]] # [[ପ୍ରେମର ନିଶା ନିଆରା ନିଆରା]] # [[ଆସିଲୁ ଯେବେ ତୁ ଯାଆନା ଫେରି]] # [[ପ୍ରେମରେ ପ୍ରେମରେ]] # [[ମୁଁ ଗାନ୍ଧୀ ନୁହେଁ]] # [[ହେ ପ୍ରଭୁ ଦେଖା ଦେ]] # [[ଦେଲେ ଧରା କଥା ସରେ]] # [[ଗୁଣ୍ଡା]] # [[ଗୋଟେ ଶୁଆ ଗୋଟେ ଶାରୀ]] # [[ତୁ କହିବୁ ନା ମୁଁ]] # [[ତୁ ଯେ ସେଇ]] # [[ଯୋଉଠି ତୁ ସେଇଠି ମୁଁ]] # [[ସମୟ ବଡ଼ ବଳବାନ (୨୦୧୬ କଥାଚିତ୍ର)]] # [[ହେଲା ମତେ ପ୍ରେମ ଜର]] # [[ଚୁପ୍ ଚୁପ୍ ଚୋରି ଚୋରି]] # [[ଜବରଦସ୍ତ ପ୍ରେମିକ]] # [[ଟାଇଗର (ଓଡ଼ିଆ ଚଳଚ୍ଚିତ୍ର)]] # [[ତୁ ମୋର ସପନ ରାଣୀ]] # [[ଭଉଁରୀ- ଦ ସିଙ୍କିଙ୍ଗ୍ ରିଆଲିଟି]] # [[ସପନର ପଥେ ପଥେ]] # [[କଲେଜ ଟାଇମ]] # [[ହେଲୋ- ଇନ୍ ଲଭ୍]] # [[ଜହ୍ନର ପାହାଡ଼]] # [[ମାୟା]] # [[ମାଇଁ ଫାର୍ଷ୍ଟ ଲଭ୍]] # [[କଳ୍କୀ (ଓଡ଼ିଆ କଥାଚିତ୍ର)]] # [[ଫ୍ଲାସ୍‌ବ୍ୟାକ]] # [[ଏଇ ଜନମର ସାଥିଟିଏ]] # [[ଜଷ୍ଟ ମୋହବତ୍]] # [[କଥା ନୁହେଁ ଏ କଥା]] # [[ଗଡ୍‌ସ୍ ଓନ୍ ପିପୁଲ୍]] # [[ଲେଖିଚି ନାଁ ତୋର]] # [[ରକ୍‌ଷ୍ଟାର୍]] # [[ଭଲପାଏ ତତେ ୧୦୦ ରୁ ୧୦୦]] # [[ରଙ୍ଗିଲା ବାବା]] # [[ରଘୁପତି ରାଘବ ରାଜାରାମ (ଓଡ଼ିଆ କଥାଚିତ୍ର)]] # [[ଆଶିକ୍]] # [[ଲଟେରୀ- ଲାଇଫ୍ ଏଗ୍ନେଷ୍ଟ ଫେଟ୍]] # [[ମୁଁ ଖାଣ୍ଟି ଓଡ଼ିଆ ଝିଅ]] # [[ଅଜାତଶତ୍ରୁ (ଓଡ଼ିଆ କଥାଚିତ୍ର)]] # [[ବିନ୍ଦାସ ରୋମିଓ]] # [[ବଦମାସ୍‌ ଟୋକା]] # [[ମୋ ଦିଲ୍ କହେ ଇଲୁ ଇଲୁ]] # [[ଆପନା ହାତ ଜଗନ୍ନାଥ]] # [[ତୋ ବାଟ ଚାହିଁଚି ରାତି ସାରା]] # [[ପୁଣି ଦେଖା ହବ ଆର ଜନମରେ]] # [[ଖାସ୍ ତୁମରି ପାଇଁ]] # [[ଜୟ ହିନ୍ଦ୍]] # [[ହିରୋ ନଂ ୱାନ୍]] # [[ହରି ବୋଲ ନୁହେଁ ଟଙ୍କା ବୋଲ]] # [[ସାହିତ୍ୟ ଦିଦି]] # [[ସମଥିଙ୍ଗ୍ ସମଥିଙ୍ଗ୍ ୨]] # [[ଭୈରବ (ଓଡ଼ିଆ କଥାଚିତ୍ର)]] # [[ସଙ୍ଗମ]] # [[୨୦୧୪ ଫିଅର ଅଫ ଦ ଇଅର]] # [[ଏମିତି ବି ହେଇପାରେ]] # [[କିଡ୍‌ନାପ୍]] # [[କ୍ରିଷ୍ଣା ଗୋବିନ୍ଦା]] # [[ଆମେ ତ ଟୋକା ଷଣ୍ଢ ମାର୍କା]] # [[କାବୁଲା ବାରବୁଲା]] # [[ଶିବା- ନଟ୍‌ ଆଉଟ୍‌]] # [[ପାଗଳ କରିଚୁ ତୁ]] # [[ମେଣ୍ଟାଲ]] # [[ମୁଁ ତା'ର କିଏ]] # [[ତମେ ଥିଲେ ସାଥିରେ]] # [[ଗଞ୍ଜା ଲଢ଼େଇ (ଓଡ଼ିଆ କଥାଚିତ୍ର)]] # [[ୱାନ୍ ୱେ ଟ୍ରାଫିକ୍]] # [[ରାସ୍ତା (ଓଡ଼ିଆ କଥାଚିତ୍ର)]] # [[ଓମ୍ (ଓଡ଼ିଆ କଥାଚିତ୍ର)]] # [[ଦୀପାଞ୍ଜଳି]] # [[ସିନ୍ଦୂର (ଓଡ଼ିଆ କଥାଚିତ୍ର)]] # [[ତୁ ମୋ ହିରୋ]] # [[ଗଡ଼ବଡ଼]] # [[ବଧୂ ନୁହେଁ ମୁଁ ବନ୍ଧୁ]] # [[ମୋ ଦିଲ୍ ତୋ ଦିୱାନା]] # [[ତୁ ମୋ ସୁନା ତୁ ମୋ ହୀରା]] # [[ଲଭ୍ ହେଲା ଏମିତି]] # [[ମୁଁ ଆଶିକ୍ ମୁଁ ଆୱାରା]] # [[ମାଇଁ ଲଭ୍ ଷ୍ଟୋରୀ]] # [[ଏସିପି ସାଗରିକା]] # [[ଜଗନ୍ନାଥ ଧାମ ପୁରୀ (ଓଡ଼ିଆ କଥାଚିତ୍ର)]] # [[ଦିୱାନା ଦିୱାନୀ]] # [[ଚଉକା ଛକା]] # [[ରୁମ୍‌କୁ ଝୁମାନା]] # [[ସୁପରଷ୍ଟାର (ଓଡ଼ିଆ କଥାଚିତ୍ର)]] # [[ମୁଁ ଗୋଟେ ଦୁଷ୍ଟ ପିଲା]] # [[ସଲାମ ସିନେମା]] # [[ରୁଦ୍ର (ଓଡ଼ିଆ କଥାଚିତ୍ର)]] # [[ସପନର ନାୟିକା]] # [[ସନ୍ଦେହୀ ପ୍ରିୟତମା]] # [[ଅଶୋକ ସମ୍ରାଟ]] # [[ହରି ଓମ ହରି]] # [[ମୁଁ ଦିୱାନା ତୋ' ପାଇଁ]] # [[ଓମ ସାଇ ତୁଝେ ସଲାମ]] # [[ଦୀପୁ ଦ ଡ୍ୟାନ୍ସବୟ]] # [[ବଜରଙ୍ଗୀ (ଓଡ଼ିଆ କଥାଚିତ୍ର)]] # [[ପ୍ରେମିକା]] # [[କାଉଁରୀ କନ୍ୟା]] # [[ଯୋଗୀ (ଓଡ଼ିଆ କଥାଚିତ୍ର)]] # [[ବ୍ୟାଚେଲର]] # [[ମିତ ବସିଛି ମୁଁ ଭୂତ ସାଥିରେ]] # [[ଟଙ୍କା ତତେ ସଲାମ]] # [[ମୁଁ ରାଜା ତୁ ରାଣୀ]] # [[ତୁ ମୋ ଦେହର ଛାଇ]] # [[କେହି ଜଣେ ଭଲ ଲାଗେରେ]] # [[ବ୍ଲାକ୍‌ମେଲ୍]] # [[ଗୁଡ୍ ବୟ]] # [[ତୋ ପ୍ରେମରେ ପଡ଼ିଲା ପରେ]] # [[ପର୍ଶୁରାମ (ଓଡ଼ିଆ କଥାଚିତ୍ର)]] # [[ରଙ୍ଗିଲା ଟୋକା]] # [[ଜଗୁ ଅଟୋବାଲା]] # [[କ୍ରିଷ୍ଣା- ଷ୍ଟୋରୀ ଅଫ୍ ଏ ଡ୍ୟାନ୍ସର୍]] # [[ମୁଁ]] # [[ଫ୍ୟାମିଲି ନମ୍ବର୍ ୱାନ୍]] # [[ମୁଁ ପ୍ରେମୀ ମୁଁ ପାଗଳ]] # [[କେମିତି ଏ ବନ୍ଧନ]] # [[ମା' ଖୋଜେ ମମତା]] # [[ଡନ୍ (ଓଡ଼ିଆ କଥାଚିତ୍ର)]] # [[ଓନ୍‌ଲି ପ୍ୟାର୍]] # [[ଶୁଭ ବିବାହ]] # [[ତୋ' ଆଖିରେ ମୁଁ]] # [[ମୁଁ କ'ଣ ଏତେ ଖରାପ]] # [[ଦିଲ୍ ତ‌ତେ ଦେଇଚି]] # [[ଆ'ଲୋ ମୋର କଣ୍ଢେଇ]] # [[ପହିଲି ରଜ]] # [[ଭୁଲ୍ ବୁଝିବନି ମତେ]] # [[ଶଶୁରଘର ଜିନ୍ଦାବାଦ]] # [[ତୋ'ର ମୋ'ର ଯୋଡ଼ି ସୁନ୍ଦର]] # [[ଏଇ ମିଳନ ଯୁଗ ଯୁଗର]] # [[ଶକ୍ତି (ଓଡ଼ିଆ କଥାଚିତ୍ର)]] # [[ଟିକେ ଅନାଡ଼ି ପୂରା ଖିଲାଡ଼ି]] # [[ତତେ ଭଲ ପାଉଛି ବୋଲି]] # [[ମେଘ ସବାରୀରେ ଆସିବ ଫେରି]] # [[ପ୍ରେମ ଅଢ଼େଇ ଅକ୍ଷର]] # [[ଦିୱାନା]] # [[ଓଁ ନମଃ ଶିବାୟ (୨୦୧୦ର କଥାଚିତ୍ର)]] # [[ଲୈଲା ଓ ଲୈଲା]] # [[ହାପି ଲକି]] # [[ତୁ ଥାଆ ମୁଁ ଯାଉଚି ରୁଷି]] # [[ଧୀରେ ଧୀରେ ପ୍ରେମ ହେଲା]] # [[ସୁନା ଚଢ଼େଇ ମୋ ରୂପା ଚଢ଼େଇ]] # [[ମୁଖ୍ୟମନ୍ତ୍ରୀ (ଓଡ଼ିଆ କଥାଚିତ୍ର)]] # [[ଆଇଲାରେ ଓଡ଼ିଆ ପୁଅ]] # [[ଚୁପ୍ କିଏ ଆସୁଛି]] # [[ଆକାଶେ କି ରଙ୍ଗ ଲାଗିଲା]] # [[ରୋମିଓ- ଦ ଲଭର୍ ବୟ]] # [[ଲଭ୍ ଡଟ୍ କମ୍]] # [[ମିତରେ ମିତ]] # [[ତୁମେ ହିଁ ସାଥୀ ମୋର]] # [[ତୁ ମୋରି ପାଇଁ]] # [[ପ୍ରେମ ରୋଗୀ]] # [[ଆ'ରେ ସାଥି ଆ]] # [[ଆ' ଜ‌ହ୍ନରେ ଲେଖିବା ନାଁ]] # [[ପାଗଳ କରିଚି ପାଉଁଜି ତୋର]] # [[ଧନରେ ରଖିବୁ ଶପଥ ମୋର]] # [[ମତେ ତ ଲଭ ହେଲାରେ]] # [[ହସିବ ପୁଣି ମୋ ସୁନା ସଂସାର]] # [[ନନ୍ଦିନୀ ଆଇ ଲଭ୍ ୟୁ]] # [[ମୁନ୍ନା- ଏ ଲଭ୍ ଷ୍ଟୋରୀ]] # [[ତୋ ବିନା ଭଲ ଲାଗେନା]] # [[ବନ୍ଦେ ଉତ୍କଳ ଜନନୀ (ଓଡ଼ିଆ କଥାଚିତ୍ର)]] # [[ମତେ ଆଣିଦେଲ ଲକ୍ଷେ ଫଗୁଣ]] # [[ତୋ ପାଇଁ ନେବି ମୁଁ ଶହେ ଜନମ]] # [[କାଳୀଶଙ୍କର]] # [[ଲାଲ ଟୁକୁ ଟୁକୁ ସାଧବ ବୋହୂ]] # [[ସମୟ ହାତରେ ଡୋରି]] # [[ତୁମକୁ ପାରୁନି ତ ଭୁଲି]] # [[ଅଗ୍ନିଶିଖା]] # [[ମୋ ସୁନା ପୁଅ]] # [[ଏ ମନ ମାନେନା]] # [[ବନ୍ଧୁ (କଥାଚିତ୍ର)]] # [[ମୋନିକା ମାଇଁ ଡାର୍ଲିଙ୍ଗ]] # [[ଫେରିଆ ମୋ ସୁନା ଭଉଣୀ]] # [[ମହାନାୟକ]] # [[ମୁଁ ତତେ ଲଭ୍ କରୁଚି]] # [[ପ୍ରିୟା ମୋ ଆସିବ ଫେରି]] # [[ଗୁଡ୍ଡୁ ଆଣ୍ଡ ଗୁଡ୍ଡି]] # [[ଆମାଜନ୍ ଆଡ୍‌ଭେଞ୍ଚର୍]] # [[ଆଇ ଲଭ୍ ମାଇଁ ଇଣ୍ଡିଆ]] # [[ତୁ ଏକା ଆମ ସାହା ଭରସା]] # [[ରାକ୍ଷୀ ବାନ୍ଧିଲି ମୋ ରଖିବ ମାନ]] # [[ହସିଲା ସଂସାର ଭାଙ୍ଗିଲା କିଏ]] # [[ରକତେ ଲେଖିଚି ନାଁ]] # [[ଦେ ମା ଶକ୍ତି ଦେ]] # [[ତୁ ମୋ ମନର ମିତ]] # [[ପ୍ରିୟା ମୋ ପ୍ରିୟା]] # [[ବାଜି]] # [[ତତେ ମୋ ରାଣ]] # [[ମନର ମାନସୀ]] # [[ଅର୍ଜୁନ (ଓଡ଼ିଆ କଥାଚିତ୍ର)]] # [[ନାରୀ ଆଖିରେ ନିଆଁ]] # [[ତୋ' ପାଇଁ]] # [[ଓମ୍ ଶାନ୍ତି ଓମ୍]] # [[ନାୟକ ନୁହେଁ ଖଳନାୟକ]] # [[ହତ୍ୟା (ଓଡ଼ିଆ କଥାଚିତ୍ର)]] # [[ଟୋପାଏ ସିନ୍ଦୂର ଦି ଟୋପା ଲୁହ]] # [[ମଥାରେ ଦେଇ ପାଟ ଓଢ଼ଣୀ]] # [[ଓ ମାଇଁ ଲଭ୍]] # [[କଟି ପତଙ୍ଗ]] # [[ପ୍ରେମ୍ କୁମାର]] # [[ସୁନ୍ଦରଗଡ଼ର ସଲମାନ୍ ଖାନ୍]] # [[ଅଗ୍ନି ପରୀକ୍ଷା]] # [[ଓଲେ ଓଲେ ଦିଲ୍ ବୋଲେ]] # [[ନାୟକର ନାଁ ଦେବଦାସ]] # [[ଜୀବନ ମୃତ୍ୟୁ]] # [[ରହିଚି ରହିବି ତୋରି ପାଇଁ]] # [[ଆଇ ଲଭ୍ ୟୁ]] # [[ସୁନା ସଙ୍ଖାଳୀ]] # [[ରଖିବ ଯଦି ସେ ମାରିବ କିଏ]] # [[ହରିଭାଇ ହାରେନା]] # [[ମା ମଙ୍ଗଳା (ଓଡ଼ିଆ କଥାଚିତ୍ର)]] # [[ଏଇଠି ସ୍ୱର୍ଗ ଏଇଠି ନର୍କ]] # [[ସାବତ ମାଆ (ଓଡ଼ିଆ କଥାଚିତ୍ର)‌]] # [[ନାରୀ ବି ପିନ୍ଧିପାରେ ରକ୍ତ ସିନ୍ଦୂର]] # [[ପୁଅ ଭାଙ୍ଗିଦେଲା ସୁନା ସଂସାର]] # [[ସମୟ ଚକରେ ସଂସାର ରଥ]] # [[ପୁଅ ମୋର ଜଗତ ଜିତା]] # [[ତୋ ଆଖି ମୋ ଆଇନା]] # [[ଧର୍ମ ଦେବତା]] # [[ସମୟ ଖେଳୁଛି ଚକା ଭଉଁରୀ]] # [[ଧର୍ମ ସ‌ହିଲେ ହେଲା]] # [[ସହର ଜଳୁଚି]] # [[ମା ପରି କିଏ ହେବ]] # [[ମା କାନ୍ଦେ ଆଜି ପୁଅଟେ ପାଇଁ]] # [[ରଙ୍ଗ୍ ନମ୍ବର]] # [[ଧରଣୀ (ଓଡ଼ିଆ କଥାଚିତ୍ର)]] # [[କଳା ମାଣିକ]] # [[ବାବୁ ପର୍ଶୁରାମ]] # [[ତୁଳସୀ (ଓଡ଼ିଆ କଥାଚିତ୍ର)]] # [[ଧର୍ମ ନିକିତି]] # [[ରାକ୍ଷୀ ଭିଜିଗଲା ଆଖି ଲୁହରେ]] # [[ଏଇ ଆଖି ଆମ ସାକ୍ଷୀ]] # [[କାଳ ଚକ୍ର]] # [[ପରଦେଶୀ ବାବୁ]] # [[ଜୟ ଶ୍ରୀରାମ]] # [[କଥା କହିବ ମୋ ମଥା ସିନ୍ଦୂର]] # [[କଥା ରହିଗଲା କାଳ କାଳକୁ]] # [[ଶାଶୁ ହାତକଡ଼ି ଭାଉଜ ବେଡ଼ି]] # [[ଲଭ୍ ପ୍ରମିଜ୍]] # [[ଯୋଉଠି ଥିଲେ ବି ତୁ ମୋର]] # [[ସରପଞ୍ଚ ବାବୁ]] # [[ଲାଟ୍ ସାହେବ]] # [[ସ୍ତ୍ରୀ (୧୯୯୮ର କଥାଚିତ୍ର)]] # [[ସୁନା ପାଲିଙ୍କି]] # [[ସୌଭାଗ୍ୟବତୀ]] # [[ଲକ୍ଷ୍ମୀର ଅଭିସାର]] # [[ଅହଲ୍ୟା (ଓଡ଼ିଆ କଥାଚିତ୍ର)]] # [[ଏଇ ସଂଘର୍ଷ]] # [[ଜୀବନସାଥୀ (୧୯୯୭ କଥାଚିତ୍ର)]] # [[ରାମ ଲକ୍ଷ୍ମଣ]] # [[ବାପା (ଓଡ଼ିଆ କଥାଚିତ୍ର)]] # [[ଶେଷ ଦୃଷ୍ଟି]] # [[ନୀଳ ମାଷ୍ଟରାଣୀ]] # [[ମୋକ୍ଷ (ଓଡ଼ିଆ କଥାଚିତ୍ର)]] # [[ବସୁଧା (ଓଡ଼ିଆ କଥାଚିତ୍ର)]] # [[ସୁନା ପୁଅ]] # [[କ୍ଷଣିକା- ଦ ଲସ୍ଟ ଆଇଡିଆ]] # [[ମଣି ନାଗେଶ୍ୱରୀ]] # [[ସୁଭଦ୍ରା (ଓଡ଼ିଆ କଥାଚିତ୍ର)]] # [[୪ ଇଡିଅଟସ୍]] # [[ଚମ୍ପିଆନ]] # [[ମୋ ଭାଇ ଜଗା]] # [[ସାଗର ଗଙ୍ଗା]] # [[ପାଚେରୀ ଉଠିଲା ମଝି ଦୁଆରୁ]] # [[ଅକୁହା କଥା]] # [[ନିର୍ବାଚନ (ଓଡ଼ିଆ କଥାଚିତ୍ର)]] # [[ମୁକ୍ତି ମଶାଲ]] # [[ନାଗ ଜ୍ୟୋତି]] # [[ଲୁବେଇଡାକ]] # [[ରଖିଲେ ଶିବ ମାରିବ କିଏ]] # [[ମହୁଆ (ଓଡ଼ିଆ କଥାଚିତ୍ର)]] # [[ଗୋପରେ ବଢ଼ୁଛି କଳା କହ୍ନେଇ]] # [[ଏମିତି ଭାଇ ଜଗତେ ନାହିଁ]] # [[ଗଢ଼ି ଜାଣିଲେ ଘର ସୁନ୍ଦର]] # [[ଦାଦାଗିରି]] # [[ପଥର ଖସୁଚି ବଡ଼ ଦେଉଳୁ]] # [[ଅନୁପମା (ଓଡ଼ିଆ କଥାଚିତ୍ର)]] # [[ସାଡୋଜ୍ ଅଫ୍ ଦ ରେନ୍‌ବୋ]] # [[ଆଶା (ଓଡ଼ିଆ କଥାଚିତ୍ର)]] # [[ମା (୧୯୯୨ର ଓଡ଼ିଆ କଥାଚିତ୍ର)]] # [[ନାଗ ପଞ୍ଚମୀ (ଓଡ଼ିଆ କଥାଚିତ୍ର)]] # [[ଉଦଣ୍ଡୀ ସୀତା]] # [[ମା' ଯାହାର ସାହା]] # [[ଘର ମୋର ସ୍ୱର୍ଗ]] # [[ଅଣ୍ଟି ଛୁରୀ ତଣ୍ଟି କାଟେ]] # [[ପ୍ରୀତିର ଇତି]] # [[ଅରଣ୍ଯ ରୋଦନ]] # [[ସୁଖ ସଂସାର]] # [[ମୁକ୍ତି ତୀର୍ଥ]] # [[ଦୂର ଦିଗନ୍ତ]] # [[କି ହେବ ଶୁଆ ପୋଷିଲେ]] # [[ତୋ ବିନୁ ଅନ୍ୟ ଗତି ନାହିଁ]] # [[ଆମ ଘର ଆମ ସଂସାର]] # [[ବସ୍ତ୍ର ହରଣ]] # [[ପରଦେଶୀ ଚଢ଼େଇ]] # [[ଚକାଡୋଳା କରୁଚି ଲୀଳା]] # [[ହିସାବ କରିବ କାଳିଆ]] # [[କଣ୍ଢେଇ (ଓଡ଼ିଆ କଥାଚିତ୍ର)]] # [[କାଳିଆ ଭରସା]] # [[ଅଗ୍ନି ବୀଣା]] # [[ଠାକୁର ଅଛନ୍ତି ଚଉ ବାହାକୁ]] # [[ହସ ଲୁହ ଭରା ଦୁନିଆ]] # [[ଦଇବ ଦଉଡ଼ି]] # [[ଲୁଟ ତରାଜ]] # [[ବିଧିର ବିଧାନ]] # [[ଶାସ୍ତି (ଓଡ଼ିଆ କଥାଚିତ୍ର)]] # [[ପ୍ରତିଶୋଧ ଅପରାଧ ନୁହେଁ]] # [[ଲୋକାଲ ଟୋକା ଲଭ୍ ଚୋଖା]] # [[ମାଇଣ୍ଡ୍‌ଗେମ୍]] # [[ପୁଅ ମୋର କଳା ଠାକୁର]] # [[ଥିଲି ଝିଅ ହେଲି ବୋହୂ]] # [[ପାପ ପୁଣ୍ୟ]] # [[କୁରୁକ୍ଷେତ୍ର (ଓଡ଼ିଆ କଥାଚିତ୍ର)]] # [[ସୁନା ଚଢ଼େଇ]] # [[ମା ମତେ ଶକ୍ତି ଦେ]] # [[ଲାଲ ପାନ ବିବି]] # [[ଗୋଲାମଗିରି]] # [[ଚକା ଆଖି ସବୁ ଦେଖୁଛି]] # [[ଅନ୍ୟାୟ ସହିବି ନାହିଁ]] # [[ମାଣିକ (ଓଡ଼ିଆ କଥାଚିତ୍ର)]] # [[ପକା କମ୍ବଳ ପୋତ ଛତା]] # [[ପଳାତକ]] # [[କଣ୍ଢେଇ ଆଖିରେ ଲୁହ]] # [[ସତ ମିଛ]] # [[ତାରା (ଓଡ଼ିଆ କଥାଚିତ୍ର)]] # [[ଆରଣ୍ୟକ (ଓଡ଼ିଆ କଥାଚିତ୍ର)]] # [[ଶେଷ ପ୍ରତୀକ୍ଷା]] # [[ଏକ୍ସକ୍ୟୁଜ ମି]] # [[ମା ଗୋଜବାୟାଣୀ (ଓଡ଼ିଆ କଥାଚିତ୍ର)]] # [[ପ୍ରେମ ପାଇଁ ମହାଭାରତ]] # [[ସପନ ବଣିକ]] # [[ଗୃହଲକ୍ଷ୍ମୀ]] # [[ଇସ୍କ ପୁଣିଥରେ]] # [[ରାଧା (ଓଡ଼ିଆ କଥାଚିତ୍ର)]] # [[ବସନ୍ତ ରାସ]] # [[ଲଭ୍ ଏକ୍ସପ୍ରେସ୍]] # [[ପ୍ରତିଧ୍ୱନି (ଓଡ଼ିଆ କଥାଚିତ୍ର)]] # [[ଜୀବନ ସଙ୍ଗମ]] # [[ରାଜା ହରିଶ୍ଚନ୍ଦ୍ର]] # [[ରାମ ରହିମ]] # [[ଉଦୟ ଭାନୁ (ଓଡ଼ିଆ କଥାଚିତ୍ର)]] # [[ସୁବର୍ଣ୍ଣ ସୀତା]] # [[ଭାଇଜାନ୍]] # [[ଅଭିଳାଷ]] # [[ଭକ୍ତ ସାଲବେଗ (ଓଡ଼ିଆ କଥାଚିତ୍ର)]] # [[କଲ୍ୟାଣୀ]] # [[ଦେଖ ଖବର ରଖ ନଜର]] # [[ଜ୍ୱାଇଁ ପୁଅ]] # [[ବିଲ୍ୱ ମଙ୍ଗଳ]] # [[ମାନସୀ (ଓଡ଼ିଆ କଥାଚିତ୍ର)]] # [[ଦେବଯାନୀ (ଓଡ଼ିଆ କଥାଚିତ୍ର)]] # [[ସତ୍ୟମେବ ଜୟତେ (ଓଡ଼ିଆ କଥାଚିତ୍ର)]] # [[ପଗ୍‌ଲୁ]] # [[ବାଟ ଅବାଟ]] # [[ମନ ଖାଲି ତତେ ଚାହେଁ]] # [[ଅଗ୍ନି ପରୀକ୍ଷା (୧୯୮୦ କଥାଚିତ୍ର)]] # [[ଜୟ ମା ମଙ୍ଗଳା]] # [[ଅନୁରାଧା (ଓଡ଼ିଆ କଥାଚିତ୍ର)]] # [[ରାମ ବଳରାମ]] # [[ଶ୍ରୀ ଜଗନ୍ନାଥ (୧୯୭୯ର ଓଡ଼ିଆ କଥାଚିତ୍ର)]] # [[ସାକ୍ଷୀ ଗୋପୀନାଥ]] # [[ସୁଜାତା (ଓଡ଼ିଆ କଥାଚିତ୍ର)]] # [[ସତୀ ଅନୁସୂୟା]] # [[ପରିବାର (ଓଡ଼ିଆ କଥାଚିତ୍ର)]] # [[ପତି ପତ୍ନୀ]] # [[କବି ସମ୍ରାଟ ଉପେନ୍ଦ୍ର ଭଞ୍ଜ]] # [[ଶ୍ରୀମାନ୍ ସୁର୍‌ଦାସ]] # [[ସନ୍ଧ୍ୟା ତାରା]] # [[ପୁନର୍ମିଳନ]] # [[ସାଥୀ ତୁ ଫେରିଆ]] # [[ତୁ ମୋ ସୁନା ଚଢ଼େଇ]] # [[ମା (୨୦୧୮ ଓଡ଼ିଆ କଥାଚିତ୍ର)]] # [[ପ୍ରେମୀ ଦିୱାନା]] # [[ପ୍ୟାର ଅଲଗା ପ୍ରକାର]] # [[ତୁ ମୋ ସୁଇଟ୍ ୧୬]] # [[ଜୀବନର ଚଲାପଥେ]] # [[ରହସ୍ୟ]] # [[କୁଳାଙ୍ଗାର]] # [[ମୁଇଁ ଦିୱାନା ତୁଇ ଦିୱାନୀ]] # [[ଏ ଦିଲ୍ ତତେ ଦେଲି]] # [[ବାପା ତମେ ଭାରି ଦୁଷ୍ଟ]] # [[ଚାଲ୍ ଟିକେ ଦୁଷ୍ଟ ହବା]] # [[ଅଜବ ସଞ୍ଜୁର ଗଜବ ଲଭ୍]] # [[ପଞ୍ଜୁରୀ ଭିତରେ ଶାରୀ]] # [[ନିମ୍‌କି]] # [[ପ୍ରେମରେ ରଖିଚି ୧୦୦ରୁ ୧୦୦]] # [[ଗୋଲ୍ ମାଲ୍ ଲଭ୍]] # [[ବୋବାଲ ଟୋକା]] # [[ସେଲଫିସ୍ ଦିଲ୍]] # [[ତୁ ମୋ ଲଭ୍ ଷ୍ଟୋରୀ ୨]] # [[ଅଭିମାନ (୨୦୧୯ର କଥାଚିତ୍ର)]] # [[ବୈଶାଳୀ (ଓଡ଼ିଆ କଥାଚିତ୍ର)]] # [[ରଙ୍ଗ ବରଷିବ ଟୁପୁରୁ ଟୁପୁରୁ]] # [[ପ୍ରେମ ତୋର ନଟି ନଟି]] # [[ଖୁସି (ଓଡ଼ିଆ କଥାଚିତ୍ର)]] # [[ତୁ କହିଦେ ଆଇ ଲଭ୍ ୟୁ]] # [[ଛବିରାଣୀ‎]] # [[ଲଭ୍ ଟୁଇଷ୍ଟ]] # [[ଦେଖା ହେଲା ପ୍ରେମ ହେଲା]] # [[ମିଷ୍ଟର ମଜନୁ]] # [[ବାଳ- ଦ ରିଦମ୍ ଅଫ୍ ଲାଇଫ୍]] # [[ଫ୍ରମ୍ ମି ଟୁ ୟୁ]] # [[ମାଲ୍ ମହୁ ଜୀବନ ମାଟି]] # [[ବିଶ୍ୱରୂପ]] # [[ଶଙ୍ଖା ସିନ୍ଦୂର]] # [[କିଏ କାହାର (୧୯୯୭ର ଓଡ଼ିଆ କଥାଚିତ୍ର)]] # [[ମୁଁ ପରଦେଶୀ ଚଢ଼େଇ]] # [[ବାବୁ ଭାଇଜାନ୍]] # [[କୁଇନ୍ (ଓଡ଼ିଆ କଥାଚିତ୍ର)]] # [[ପାଇକ ବିଦ୍ରୋହ (କ୍ଷୁଦ୍ର ଚଳଚ୍ଚିତ୍ର)]] # [[ଆହୁତି]] # [[କାହ୍ନା (ଓଡ଼ିଆ କଥାଚିତ୍ର)]] # [[ସୁନା ସଂସାର (୧୯୯୭ର କଥାଚିତ୍ର)]] # [[ସହିଦ ରଘୁ ସର୍ଦ୍ଦାର]] # [[ଗାଁର ନାଁ ଗାଲୁଆପୁର]] # [[ଚାଲ ଟିକେ ପ୍ରେମ କରିବା]] # [[ମନେ ମନେ ମନ ଖୋଜୁଥିଲା]] # [[ଚକ୍ଷୁବନ୍ଧନ]] # [[ଜଙ୍ଗଲ (ଓଡ଼ିଆ କଥାଚିତ୍ର)]] # [[ଅରୁନ୍ଧତୀ (୨୦୨୧ର ଓଡ଼ିଆ କଥାଚିତ୍ର)]] # [[ମନ ମୋ ନେଇଗଲୁ ରେ]] # [[ପିହୁ]] # [[ବିଜୟିନୀ]] # [[ମିଷ୍ଟର ରୋମିଓ]] # [[୨ ଚକ୍‌ଲେଟ୍]] # [[ଲାଲି ହବ କାହାର]] # [[କଟକ ୱେଡ୍ସ୍ ସମ୍ବଲପୁର]] # [[ବାପା ଆଇସିୟୁରେ ଅଛନ୍ତି]] # [[ଲୁଚେଇ ଦେ ମତେ ଛାତି ଭିତରେ]] # [[ଦୁର୍ଗତିନାସିନୀ ୨]] # [[ଷଷ୍ଠରୁ ନଷ୍ଟ]] # [[ଅର୍ଦ୍ଧ ସତ୍ୟ]] # [[ଚୋରଣୀ (ଓଡ଼ିଆ କଥାଚିତ୍ର)]] # [[ପାରୋ ହେଟ୍‌ସ୍ ଦେବଦାସ]] # [[ପ୍ରେମିକାୟ ନମ]] # [[ରଙ୍ଗିଲା ବୋହୂ ୨]] # [[ତୋ' ପାଇଁ ଫେରିବି ବସୁଧା ଚିରି]] # [[ତୁ ମୋର ସାଥୀରେ ୨]] # [[ମା'ର ମମତା]] # [[ରାତି ସରି ସରି ଯାଉଛି]] # [[ଇଏ ବି ଗୋଟେ ଲଭ୍ ଷ୍ଟୋରୀ]] # [[କୋକୋଲି: ଫିସ୍ ଆଉଟ୍ ଅଫ୍ ୱାଟର୍]] # [[ଭୋକ (ଓଡ଼ିଆ କଥାଚିତ୍ର)]] # [[ଚରିତ୍ର (ଓଡ଼ିଆ କଥାଚିତ୍ର)]] # [[ସିନ୍ଥିରୁ ସିନ୍ଦୂର ଅଳପ ଦୂର]] # [[ବିଶ୍ୱାସ (ଓଡ଼ିଆ କଥାଚିତ୍ର)]] # [[ଇନ୍ଦ୍ରଜାଲ]] # [[ଓଏ ଗୀଟାର]] # [[ପ୍ରତ୍ୟାଘାତ]] # [[ଅର୍ଦ୍ଧାଙ୍ଗିନୀ]] # [[ତୁମେ ମୋ ଶଙ୍ଖା ତୁମେ ମୋ ସିନ୍ଦୂର]] # [[ଚୁମକି ମାଇଁ ଡାର୍ଲିଂ]] # [[ତାଣ୍ଡବ]] # [[ବିସର୍ଜନ]] # [[ରୋଲ୍ ନଂ-୨୭ ସୁଜାତା ସେନାପତି]] # [[ସୁପର୍ ବୟ୍]] # [[ପଲ୍ ପଲ୍ ତତେ ଚାହେଁ]] # [[ତୁ ଭାରି ବିୟୁଟିଫୁଲ୍]] # [[ଶ୍ରୀକ୍ଷେତ୍ର (ଓଡ଼ିଆ କଥାଚିତ୍ର)]] # [[ରୋମିଓ ରାଜା]] # [[ପାପ]] # [[ହିରୋଗିରି]] # [[ଆଖି ବୁଜିଦେଲେ ତୁ]] # [[ହେଲୋ ରାବଣ]] # [[ସାହାଣୀ ଘର କାହାଣୀ]] # [[ଲଭ୍ ୟୁ ପ୍ରିୟା]] # [[ଶଲା ବୁଢ଼ାର ବଦ୍‌ଲା]] # [[ଟିକେ ଲଭ୍ ଟିକେ ଟ୍ୱିଷ୍ଟ୍]] # [[ତୁ ମୋର ସାଥିରେ]] # [[ଦୁର୍ଗତିନାଶିନୀ]] # [[ପ୍ରେମ ନା' ପାଗଳପଣ]] # [[ଲକିର ଲକ୍‌ଡାଉନ୍ ଲଭ୍ ଷ୍ଟୋରୀ]] # [[ମୋ ମମି ପାପାଙ୍କ ବାହାଘର]] # [[ଫେରିଆ]] # [[ମୁଁ ତୁମେ ଲକ୍‌ଡାଉନ୍]] # [[ଭିଜା ମାଟିର ସ୍ୱର୍ଗ]] # [[ମୂଷା ମୋର ରଜନୀକାନ୍ତ]] # [[ଅନାମିକା ନାୟିକା]] # [[ଅନୁ ଦିଦି ନଟ୍ ଆଉଟ୍]] # [[ଗୋଲ୍‌ମାଲ୍]] # [[ଡହରା ଟୋକା]] # [[ଅଙ୍ଗୁରୁ ନମିଳିଲେ ଖଟା]] # [[ଲାଲ୍‌ପାନ ବିବିର ସ୍ମାର୍ଟ୍ ଫ୍ୟାମିଲି]] # [[ହଉ ହଉ ହେଇଗଲାରେ]] # [[ଟ୍ୱିଷ୍ଟବାଲା ଲଭ୍ ଷ୍ଟୋରୀ]] # [[ଚିରକୁଟ୍]] # [[ତୋ ବିନା କିଛି ମୁଁ ଚାହେଁନା]] # [[ରଙ୍ଗିଲା ବୋହୂ]] # [[ଝିଅଟା ଅଲଗା ପ୍ରକାର]] # [[କାଳିଆ କରୁଛି ଲୀଳା]] # [[ଫୋର୍]] # [[ସମାପାଜୁର ରଘୁ]] # [[ବନ୍ଧନ (ଟେଲି ଫିଲ୍ମ)]] # [[ଦୃଷ୍ଟିକୋଣ]] # [[କୁକୁଡ଼ା ଚୋର]] # [[ପ୍ରେମ ଏଟିଏମ୍]] # [[ଆଉ ଗୋଟେ ଲଭ୍ ଷ୍ଟୋରୀ]] # [[ଭାବେ ସିନା କହିପାରେନା]] # [[କୋଉ ଆକାଶର ଜହ୍ନ ତୁ]] # [[ପ୍ରେମମ୍]] # [[ଡିଟେକ୍ଟିଭ୍ କରନ୍ ଅର୍ଜୁନ]] # [[ଯଥା ରାବଣସ୍ୟ ମନ୍ଦୋଦରୀ]] # [[ଦିଦି ନମସ୍କାର]] # [[ସୁନୟନା]] # [[ପାଣିଗ୍ରହଣ]] # [[ଲଗାମ୍]] # [[ମନ ମୋର କାଗଜ ଗୁଡ଼ି]] # [[ଦିଲ୍ ମୋର ମାନେନା]] # [[ଗୁପ୍‌ଚୁପ୍ (ଓଡ଼ିଆ କଥାଚିତ୍ର)]] # [[ବିଶ୍ୱନାଥ (ଓଡ଼ିଆ କଥାଚିତ୍ର)]] # [[ମୋ ପଣତକାନୀରେ ତୁ]] # [[ଚୋରଣୀ ୨]] # [[ଏକା ତୁ ଏକା ମୁଁ]] # [[କୁରୁକ୍ଷେତ୍ର (ଟେଲି ଫିଲ୍ମ)]] # [[ମିଷ୍ଟର କହ୍ନେୟା]] # [[ଅଧାଲେଖା ଗପ]] # [[କ୍ରେଜି-୪]] # [[ବିଦ୍ୟାରାଣ]] # [[ଲାଗେ ପ୍ରେମ ନଜର]] # [[ପ୍ରତିଜ୍ଞା]] # [[ଆସ୍ତିକ ନାସ୍ତିକ]] # [[ଦିଲ୍‌ରେ ଅଛି ତୋ'ରି ନାଁ]] # [[କହିବିନି ତତେ ଆଇ ଲଭ୍ ୟୁ]] # [[ବାଏ ବାଏ ଦିଲ୍]] # [[ଶେଷ ରାତି]] # [[ବୋଉର ହାତବାକ୍ସ]] # [[ପ୍ରତୀକ୍ଷା]] # [[ହାଏ କୃଷ୍ଣ]] # [[କିଛି କହିବାର ଅଛି]] # [[ଏଇ ରାକ୍ଷୀ ତୋ' ରକ୍ଷା କବଚ]] # [[ମାୟାବୀ (ଓଡ଼ିଆ କଥାଚିତ୍ର)]] # [[କିସ୍ ମିସ୍]] # [[ମହାବାହୁ (ଓଡ଼ିଆ କଥାଚିତ୍ର)]] # [[ଏଡିୟୁ ଗୋଦାର]] # [[ଚୁମ୍‌କି ସେ' ତ ପାଣିରେ ବୁଡ଼ିବ ନାହିଁକି]] # [[ଫେରି ଆସୁଥିବି କୋଳକୁ ତୋ'ର]] # [[ଫେରି ଆସୁଥିବି କୋଳକୁ ତୋ'ର]] # [[ବାଳୀ - ଦ ସେଭିଅର୍]] # [[ତିତ୍‌ଲି]] # [[ମହିଷାସୁର (ଓଡ଼ିଆ କଥାଚିତ୍ର)]] # [[ପ୍ରେମରେ ରିସ୍କ ହେଲା ମୋତେ ଇସ୍କ]] # [[ପ୍ରସ୍ଥାନମ୍]] # [[ଓଏ ଅଞ୍ଜଲି]] # [[ତୃଷ୍ଣା (ଓଡ଼ିଆ କଥାଚିତ୍ର)]] # [[ଅଳ୍ପ ଦିନର ଗଳ୍ପ]] # [[ରୁଦ୍ରାଣୀ]] # [[ପାରିକରିବେ ଭୋଳାଶଙ୍କର]] # [[ତୁ ମୋର ଓକେ]] # [[ଆମେ ତ ମିଡିଲ୍ କ୍ଲାସ୍]] # [[ସହରୀ ବାଘ (୨୦୨୨ର ଓଡ଼ିଆ କଥାଚିତ୍ର)]] # [[ବିଛାଗ୍ୟାଙ୍ଗ୍]] # [[ପୋଲିସ୍ ବାବୁ]] # [[ଲାଇଫ୍‌ରେ କିଛି ବି ହେଇପାରେ]] # [[ମୁଖା (୨୦୨୨ର ଓଡ଼ିଆ କଥାଚିତ୍ର)]] # [[ଲାଲ ଓଢ଼ଣି]] # [[ତୋ ନା'ର ମାନେ ହଁ]] # [[ଡିଅର୍ ଲଭ୍]] # [[ନଟରାଜ ୦୦୯]] # [[ତୋ'ର ମୋର କଟି]] # [[ଉଡ଼ନ୍ତା ଥାଳିରେ ଆସିଛି ପ୍ରିୟା]] # [[ନିୟତି]] # [[ମାମା ୱେଡ୍‍ସ୍ ପାପା]] # [[ବନ୍ଦିନୀ]] # [[ବ୍ରେକ୍‍ଅପ୍ ବାଲା ଲଭ୍‌ଷ୍ଟୋରୀ]] # [[ଫାଲଗୁନ ଚୈତ୍ର]] # [[ବାପା ସୁପର୍‌ମ୍ୟାନ୍]] # [[ବାଜିବଲୋ ସାହାନାଇ]] # [[ବୋହୂ ଆମର ବିଛୁଆତି]] # [[ବିଭ୍ରାନ୍ତ]] # [[କନ୍ୟାଦାନ (୨୦୨୩ ଓଡ଼ିଆ କଥାଚିତ୍ର)]] # [[ମନ ମ୍ୟୁଜିଅମ୍]] # [[ମନସ୍କ]] # [[ନାରୀ ନୁହେଁ ତୁ ଅର୍ଦ୍ଧନାରୀ]] # [[ସରଗ ପୁରରୁ ଆସିଚି ପ୍ରିୟା]] # [[ବାହାଘର ଡଟ୍ କମ୍]] # [[ଟିଙ୍ଗା ରାଜୁ]] # [[ପ୍ରେମ୍ ଫର୍ ସେଲ୍]] # [[ଡେଲିଭରି ବୟ]] # [[ପାରିକରିବେ ଭୋଳାଶଙ୍କର ୨]] # [[ଉଷା (ଟେଲି ଫିଲ୍ମ)]] # [[ଛବିର ମଣିଷ]] # [[ଧୀର ପାଣି ପଥର କାଟେ]] # [[ଶତ୍ରୁ ସଂହାର (ଟେଲି ଫିଲ୍ମ)]] # [[ତଦନ୍ତ (ଟେଲି ଫିଲ୍ମ)]] # [[କବିତା (ଟେଲି ଫିଲ୍ମ)]] # [[ଫଟା କପାଳ]] # [[ତମସା ତୀରେ]] # [[ଭାଗ୍ୟ]] # [[ପୂଜାରିଣୀ]] # [[ଭୁଲ କାହାର]] # [[ମୁଖାଗ୍ନି]] # [[ଧୋ'ରେ ବାବୁ ଧୋ']] # [[ପ୍ରିୟେ ତୁ ମୋ ସିଏ]] # [[ମହାସଂଗ୍ରାମ]] # [[ଶାୟରୀ ଶାୟରୀ]] # [[ପ୍ରେମୀ ନମ୍ବର ୱାନ୍]] # [[ହାପି ଏଣ୍ଡିଂ]] # [[କର୍ତ୍ତବ୍ୟ]] # [[ଆଇପିଏସ୍ ଦୁର୍ଗା]] # [[ପ୍ରିୟାର ପ୍ରି-ୱେଡିଂ ଲଭ୍‌ଷ୍ଟୋରୀ]] # [[ଧୋକା - ଦି ଗେମ୍ ଅଫ୍ ଲଭ୍]] # [[ପ୍ରତିଶୋଧ]] # [[ପୁଷ୍କରା (୨୦୨୩ର ଓଡ଼ିଆ କଥାଚିତ୍ର)]] # [[ଶଙ୍କର (୨୦୨୩ର ଓଡ଼ିଆ କଥାଚିତ୍ର)]] # [[ବୋଉ (ଟେଲି ଫିଲ୍ମ)]] # [[ପଡ଼ିଗଲି ତୋ ପ୍ରେମରେ]] # [[ପ୍ରୀତି ବନ୍ଧନ]] # [[ଟି]] # [[କସ୍ତୁରୀ (୨୦୨୩ ଟେଲି ଫିଲ୍ମ)]] # [[ସିନ୍ଦୂର (୨୦୨୩ର ଓଡ଼ିଆ କଥାଚିତ୍ର)]] # [[ଟୁ ଲେଟ୍]] # [[ଟୁଇନ୍ସ]] # [[ଲାଗିଲା ରଙ୍ଗ ଗୋଲାପି ଗୋଲାପି]] # [[ସୁକ ଭାଇର ସୋଲେ]] # [[ଲଭ୍ ଇନ୍ ଲଣ୍ଡନ]] # [[ଗୁଡ୍ଡୁ ଗ୍ୟାଙ୍ଗଷ୍ଟାର୍]] # [[କାଇଁଚ ମାଳି]] # [[ମିଛେଇ ଝିଅ]] # [[ପାଖେ ପାଖେ ଥିବି ହର୍‌ପଲ୍]] # [[ତୋ' ପାଇଁ ଫେରିବି ରହିଲା ରାଣ]] # [[ବ୍ୟାସେ ଶୁଣୁଛ]] # [[କର୍ମ (ଓଡ଼ିଆ କଥାଚିତ୍ର)]] # [[ଭାଇ: ଦି ଓପନିଂ ପାର୍ଟ]] # [[ଅପରାହ୍ନର ସୂର୍ଯ୍ୟ]] # [[ଅନନ୍ତା]] # [[ବୋଉ ବୁଟୁ ଭୂତ]] # [[ଇନ୍ଦ୍ରଧନୁ (ଓଡ଼ିଆ କଥାଚିତ୍ର)]] # [[ବିନ୍ଦୁସାଗର (ଓଡ଼ିଆ କଥାଚିତ୍ର)]] # [[ମୁରବି]] # [[ପଙ୍ଗା ନେଇଛି ମୁଁ ଯମ ସାଥୀରେ]] # [[କବିତା ବନିତା ଲତା ୩]] # [[ପୂୟୋଦକମ୍]] # [[ଆଫା]] # [[ମିସ୍ ରଙ୍ଗବତୀ]] # [[କାନ୍ଦ ମାଷ୍ଟ୍ରେ]] # [[ନଈ ସେପାରି କନକ ଗୋରୀ (୨୦୨୬ର ଓଡ଼ିଆ କଥାଚିତ୍ର)]] # [[ସଖା ମୋର ଭୋଳାଶଙ୍କର]] # [[ବର ବଧୂ]] # [[ରକ୍ତ ଗୋଲାପ (୨୦୨୬ର ଓଡ଼ିଆ କଥାଚିତ୍ର)]] # [[ସାଥୀ ତୁ ମୋର ସାତ ଜନ୍ମର]] # [[ଅପେକ୍ଷା]] # [[ମିଡ୍‌ନାଇଟ୍]] # [[ଜୀବନଦାନ]] # [[ପବିତ୍ର ବନ୍ଧନ (୨୦୨୬ର ଓଡ଼ିଆ କଥାଚିତ୍ର)]] # [[ପରୀ (ଓଡ଼ିଆ କଥାଚିତ୍ର)]] # [[ଦାସ ବାବୁଙ୍କ ସ୍ମାର୍ଟ ଝିଅ]] # [[ବୋହୂ ଆମର ରଜନୀକାନ୍ତ]] # [[କାଙ୍ଗୁଲା: ମା କାଳୀର ଦଣ୍ଡ ନାଚ]] # [[ସ୍ୱପ୍ନ ସୁନ୍ଦରୀ]] # [[ମନ୍ତ୍ରମୁଗ୍ଧ]] # [[ତତେ ଲାଗିଲା ମୋ ଶଙ୍ଖା ସିନ୍ଦୂର]] # [[ବିଦେହ]] # [[ମେହେରମୁଣ୍ଡା]] # [[ମୁଁ ତୁମ ସାବିତ୍ରୀ]] # [[ଲଢ଼େଇ (ଓଡ଼ିଆ କଥାଚିତ୍ର)]] # [[ବନ୍ଧୁ ନୁହେଁ ତୁ ବଧୂ]] # [[ପରିଚୟ (ଓଡ଼ିଆ କଥାଚିତ୍ର)]] # [[ମେମ୍‌ସାହାବ୍]] # [[ମିଷ୍ଟିର ଦୁଷ୍ଟାମୀ]] # [[ମାୟା ମରୀଚିକା]] # [[ମହାକାଳ (ଓଡ଼ିଆ କଥାଚିତ୍ର)]] # [[ମଟରସାଇକେଲ୍]] # [[ଏଇ ବୋଧେ ପ୍ରେମ]] # [[ସାହା ହେବେ ମୋତେ ମା' ମଙ୍ଗଳା]] # [[ମିସ୍ କଲ୍ ଫ୍ରେଣ୍ଡ୍]] # [[ନନ୍ଦ ମାଷ୍ଟରଙ୍କ ଚାଟଶାଳୀ]] # [[ବୋହୂ ୪୨୦]] # [[ନମସ୍ତେ କମଳା ମା' ଗୋ ୩]] {{Div col end}} ===ସମୃଦ୍ଧିକରଣ=== {{Div col|colwidth=15em}} # [[ରାଜୁ ଆୱାରା]] # [[ରୂପା ଗାଁ ର ସୁନାକନିଆଁ]] # [[ଇସ୍କ ତୁ ହି ତୁ]] # [[ନାରୀ ନୁହେଁ ତୁ ନାରାୟଣୀ]] # [[ବିଧାତା (୨୦୦୩ର ଚଳଚ୍ଚିତ୍ର)]] # [[କଥାନ୍ତର]] # [[ମାୟା ମିରିଗ]] # [[ମାଟିର ମଣିଷ]] # [[ଇନ୍ଦ୍ରଧନୁର ଛାଇ]] # [[ଯାହାକୁ ରଖିବେ ଅନନ୍ତ]] # [[ଚୋରି ଚୋରି ମନ ଚୋରି]] # [[ବୋଉ (୧୯୯୮ର କଥାଚିତ୍ର)]] # [[ଧର୍ମର ହେବ ଜୟ]] # [[ସାକ୍ଷୀ ରହିଲା ଏ ସିଂହଦୁଆର]] # [[ଗୋଲାପି ଗୋଲାପି]] # [[ରକତ ଚିହ୍ନିଛି ନିଜର କିଏ]] # [[ଥ୍ୟାଙ୍କ ୟୁ ଭଗବାନ]] # [[ଦୋସ୍ତି]] # [[ଆସୁଛି ମୋ କାଳିଆସୁନା]] # [[ଯଶୋଦା (୧୯୯୬ର ସିନେମା)]] # [[ପିପାସା]] # [[ଅକ୍ଷି ତୃତୀୟା]] # [[ରାମାୟଣ (ଓଡ଼ିଆ କଥାଚିତ୍ର)]] # [[ସାବିତ୍ରୀ (୧୯୯୫ର ଚଳଚ୍ଚିତ୍ର)]] # [[ବତାସୀ ଝଡ଼]] # [[ଗଙ୍ଗ ଶିଉଳି (ଓଡ଼ିଆ କଥାଚିତ୍ର)]] # [[ହାକିମ ବାବୁ]] # [[ଟୋପାଏ ସିନ୍ଦୂର ଦି ପଟ ଶଙ୍ଖା]] # [[ପରିଣାମ]] # [[ମଥୁରା ବିଜୟ]] # [[ଭଙ୍ଗା ସିଲଟ]] {{Div col end}} # [[ରାଇମୋହନ ପରିଡ଼ା]] # [[ଜାଗୃତି ରଥ]] ===ଓଡ଼ିଆ କଥାଚିତ୍ର/ଦୂରଦର୍ଶନ ଅଭିନେତା/ଅଭିନେତ୍ରୀ/ନିର୍ଦ୍ଦେଶକ=== {{Div col|colwidth=10em}} # [[ବବ୍‌ଲି]] # [[ଏଲିନା ସାମନ୍ତରାୟ]] # [[ମୀନକେତନ]] # [[ତମସା ମିଶ୍ର]] # [[ବାଳକୃଷ୍ଣ ନାୟକ]] # [[ସୁସ୍ମିତା ଦାସ]] # [[ଶୀତଲ ପାତ୍ର]] # [[ଲିପି (ଅଭିନେତ୍ରୀ)]] # [[ଗାର୍ଗୀ ମହାନ୍ତି]] # [[ଗୁନ୍‌ଗୁନ୍‌]] # [[ଦୀପ୍ତିରେଖା ପାଢ଼ୀ]] # [[ଲିପ୍ସା ମିଶ୍ର]] # [[ଜାଙ୍କଲିନ ପରିଡ଼ା]] # [[ନମ୍ରତା ଦାସ]] # [[ନୈନା ଦାସ]] # [[ଜିନା ସାମଲ]] # [[ତ୍ରିପୁରା ମିଶ୍ର]] # [[ନମ୍ରତା ଥାପା]] # [[ଅନୁଭା ସୌର୍ଯ୍ୟା]] # [[ଗୀତା ରାଓ]] # [[ଭୂମିକା ଦାଶ]] # [[ଝିଲିକ୍ ଭଟ୍ଟାଚାର୍ଯ୍ୟ]] # [[ଦେବଯାନୀ]] # [[ନୀତୁ ସିଂହ (ଓଡ଼ିଆ ଅଭିନେତ୍ରୀ)]] # [[ଅରୁଣ ମହାନ୍ତି]] # [[ଦେବୀକା ଅରୁନ୍ଧତୀ ସାମଲ]] # [[ଆମେଲି ପଣ୍ଡା]] # [[ସ୍ମରଣୀକା ପ୍ରିୟଦର୍ଶିନୀ]] # [[ଜ୍ୟୋତି ରଞ୍ଜନ ନାୟକ]] # [[ସୋନିକା ରାୟ]] # [[ଆର୍ଯ୍ୟନ ଦାଶ]] # [[ସମୀର ରିଷୁ ମହାନ୍ତି]] # [[ବିଦୁସ୍ମିତା]] # [[ସୁବ୍ରତ ସ୍ୱାଇଁ]] # [[ମେଘା ଘୋଷ]] # [[ପିଣ୍ଟୁ ନନ୍ଦ]] # [[କୁନା ତ୍ରିପାଠୀ]] # [[କାଜଲ ମିଶ୍ର]] # [[ବବି ମିଶ୍ର]] # [[ମେଘ୍ନା ମିଶ୍ର]] # [[ସୁନୀଲ କୁମାର]] # [[ରାଲି ନନ୍ଦ]] # [[ସନ୍‌ମିରା ନାଗେଶ]] # [[ବିଶ୍ୱଭୂଷଣ ପଣ୍ଡା]] # [[ତମନ୍ନା ବ୍ୟାସ]] # [[ନିହାରୀକା ଦାଶ]] # [[ସାଜନ୍ ବିଶ୍ୱାଳ]] # [[ସମ୍ଭାବନା ମହାନ୍ତି]] # [[ଉତ୍କଣ୍ଠା ପାଢ଼ୀ]] # [[ପୁନମ ମିଶ୍ର]] # [[ସ୍ୱରାଜ ବାରିକ]] # [[ସମ୍ବିତ ଆଚାର୍ଯ୍ୟ]] # [[ନିକିତା ମିଶ୍ର]] # [[ଶଶାଙ୍କ ଶେଖର]] # [[ଅକ୍ଷୟ ବସ୍ତିଆ]] # [[ଦୀପକ ବାରିକ]] # [[ଅମ୍ଳାନ ଦାସ]] # [[ହର ରଥ]] # [[ସସ୍ମିତା ପିୟାଲି ସାହୁ]] # [[ନିକିତା]] # [[ପୁପୁଲ ଭୂୟାଁ]] # [[ସୁଶ୍ରୀ ରଥ]] # [[ଝାନ୍‌ସୀ ରାଣୀ (ଓଡ଼ିଆ ଅଭିନେତ୍ରୀ)]] # [[ଦୀପକ କୁମାର]] # [[ଶିବାନୀ ସଙ୍ଗୀତା]] # [[ରୁଦ୍ର ପାଣିଗ୍ରାହୀ]] # [[ପ୍ରଜ୍ଞା ହୋତା]] # [[ରଜନୀ ରଞ୍ଜନ]] # [[ପ୍ରିୟଙ୍କା ମହାପାତ୍ର]] # [[କୋଏଲ ମିଶ୍ର]] # [[ପିଙ୍କି ପ୍ରିୟଦର୍ଶିନୀ]] # [[ସଂଗ୍ରାମ ବିଶ୍ୱାଳ]] # [[ବିଜୁ ବଡ଼ଜେନା]] # [[ଅର୍ଦ୍ଧେନ୍ଦୁ ସାହୁ]] # [[ସନ୍ତୋଷ ନାରାୟଣ ଦାସ]] # [[ପୁପିନ୍ଦର ସିଂହ]] # [[ଦେବାଶିଷ ପାତ୍ର]] # [[ଆଶୁତୋଷ ମହାପାତ୍ର]] # [[ସୁମନ ମହାରଣା]] # [[ସୂର୍ଯ୍ୟକାନ୍ତ ସାମଲ]] # [[ବ୍ରଜ ସିଂହ]] # [[ପଞ୍ଚାନନ ନାୟକ]] # [[ବୈଶାଳୀ ପରିଡ଼ା]] # [[ପୂର୍ଣ୍ଣଚନ୍ଦ୍ର ପ୍ରତିହାରୀ]] # [[ଅସୀତ ପତି]] # [[ଲଭ୍‌ଲି]] # [[ସୁଧାକର ବସନ୍ତ]] # [[ସୁବାସ ରାଉତ]] # [[ସଲିଲ ମିତ୍ର]] # [[ରାଧାକାନ୍ତ ନନ୍ଦ]] # [[ତୃପ୍ତି ସିହ୍ନା]] # [[ସୋଫିଆ ଆଲାମ]] # [[ନାଜିଆ ଆଲାମ]] # [[ଅସୀମା ପଣ୍ଡା]] # [[ସ୍ମିତା ମହାନ୍ତି]] # [[ସୋମେଶ ମହାନ୍ତି]] # [[ମୁନ୍ନା ଖାଁ]] # [[ଜ୍ୟୋତ୍ସ୍ନା ଦାସ]] # [[ଦୀପା ସାହୁ (୧୯୮୫ ଜନ୍ମ)]] # [[ଦେବେନ ମିଶ୍ର]] # [[ଗାଗାରିନ ମିଶ୍ର]] # [[ଅଭିଜିତ ମଜୁମଦାର]] # [[ଶିଶିର ମୋହନ ପତି]] # [[ସୁରେଶ ବଳ]] # [[ମାମା ମିଶ୍ର]] # [[ମାମୁନି ମିଶ୍ର]] # [[ହାଡ଼ୁ]] # [[ଅଶ୍ୱିନୀ ବ୍ରହ୍ମା]] # [[ରବି ମିଶ୍ର]] # [[ଶୁଭକାନ୍ତ ସାହୁ]] # [[ଶ୍ରଦ୍ଧା ପାଣିଗ୍ରାହୀ]] # [[ମନିଷା ମିଶ୍ର]] # [[ଏଲି ପାଢ଼ୀ]] # [[ଶ୍ୱେତା ମଲ୍ଲିକ]] # [[କିର୍ତ୍ତୀ ମହାନ୍ତି]] # [[କାବ୍ୟା କିରଣ]] # [[ଦିବ୍ୟା ମହାନ୍ତି]] # [[ବିରାଜ ଦାଶ]] # [[ମୀରା ମହାନ୍ତି]] # [[ରାଜେଶ୍ୱରୀ ରାୟ]] # [[ପ୍ରତିଭା ପଣ୍ଡା]] # [[ତିଳୋତ୍ତମା ଖୁଣ୍ଟିଆ]] # [[ସ୍ୱୟମ ପାଢ଼ୀ]] # [[ପ୍ରଦୀପ ଭୋଳ]] # [[ପାର୍ଥ ସାରଥୀ ରାୟ]] # [[ଶ୍ରୀୟା ଝା]] # [[ସୁବୋଧ ପଟ୍ଟନାୟକ (୧୯୪୭ ଜନ୍ମ)]] # [[ସୁଧାରାଣୀ ଜେନା]] # [[ବର୍ଷା ନାୟକ]] # [[ବିରେନ ଜ୍ୟୋତି ମହାନ୍ତି]] # [[ଶୁଭ୍ରାଂଶୁ ନାୟକ]] # [[ଅସିତ ରଞ୍ଜନ ଦାସ]] # [[ଚନ୍ଦ୍ରମଣି ଲେଙ୍କା]] # [[ସୁଭାଶିଷ ଶର୍ମା]] # [[ତାପସ ସରଘରିଆ]] # [[ମଞ୍ଜୁଳା କୁଅଁର]] # [[ସାତ୍ୟକି ମିଶ୍ର]] # [[ଇନ୍ଦ୍ରମଣି ବେହେରା]] # [[ଶାନ୍ତିଲତା ବାରିକ]] # [[ବିଜୟ ପଟ୍ଟନାୟକ]] # [[ସୁମିତ ପଣ୍ଡା]] # [[ସମାଜ ପତି]] # [[ଶିଶିର କୁମାର ସାହୁ]] # [[ନଗେନ ସାହୁ]] # [[କୁନି ଛତ୍ରିଆ]] # [[ସରସ୍ୱତୀ ଦେବୀ (ଅଭିନେତ୍ରୀ)]] # [[ଲିପନ ସାହୁ]] {{Div col end}} ===କଥାଚିତ୍ର ହଲ୍=== # [[ମିଶ୍ର ଟକିଜ୍]] # [[ମାଧବ ହଲ୍‌]] ===ଦକ୍ଷିଣ ଭାରତୀୟ ଅଭିନେତା/ଅଭିନେତ୍ରୀ=== {{Div col|colwidth=15em}} # [[ମହେଶ ବାବୁ]] # [[ଜୟଲଳିତାଙ୍କ ଅଭିନୀତ କଥାଚିତ୍ର]]{{tick}} # [[ଅକ୍କିନେନି ନାଗାର୍ଜୁନ]] # [[ଅକ୍କିନେନି ନାଗା ଚୈତନ୍ୟ]] # [[ପ୍ରଣୀତା ସୁବାଷ]] # [[ବେଦୀକା]] # [[ଜାନ‌କୀ ସବେଶ]] # [[ହେମା ସେୟାଦ]] # [[ରାଇ ଲକ୍ଷ୍ମୀ]] # [[ଅମଲା ଅକ୍କିନେନି]] # [[ରକୁଲ ପ୍ରୀତ ସିଂ]] # [[ଶ୍ରୀୟା ରେଡ୍ଡି]] # [[ଉଦୟ ଭାନୁ]] # [[ରାଧିକା ଚୌଧୁରୀ]] # [[ନିଶା ଅଗ୍ରୱାଲ]] # [[ଲେସ୍‌ଲି ତ୍ରିପାଠୀ]] (ଓଡ଼ିଆ) # [[ଲାବନ୍ୟା ତ୍ରିପାଠୀ]] # [[ଦୀକ୍ଷା ସେଠ]] # [[ପ୍ରୀତିକା ରାଓ]] # [[ଶ୍ରୀୟା ଶରଣ]] # [[ଜେନେଲିଆ ଡିସୋଜା]] # [[ବିକ୍ରମ (ତାମିଲ କଥାଚିତ୍ର ଅଭିନେତା)]] # [[କାର୍ତ୍ତିକ ଶିବକୁମାର]] # [[ମଣି ରତ୍ନମ୍]] # [[ବେଣୁ ମାଧବ]] # [[ଏସ. ପି. ବାଲସୁବ୍ରମଣ୍ୟମ]] # [[ପୂନମ କୌର]] # [[ଚାର୍ମି କୌର]] # [[ନିରଞ୍ଜନା ଅନୁପ]] # [[ସିଦ୍ଧାର୍ଥ ଭରତନ]] # [[ଆନନ୍ଦ ବାବୁ]] # [[ଅମିତ ଭାର୍ଗଭ]] # [[ରମେଶ ଭଟ]] # [[ସାଇପ୍ରିୟା ଦେବା]] # [[ଅଶ୍ୱିନ ବାବୁ]] # [[ମାଧୁରୀ ବ୍ରଗାଞ୍ଜା]] # [[ମେଘା ବର୍ମନ]] # [[ମଞ୍ଜୁ ଭାଷିଣୀ]] # [[ଅଶକର ସୌଦାନ]] # [[ଅରୁଣ ଆଲେକ୍‌ଜାଣ୍ଡର୍]] # [[ଅର୍ଚ୍ଚନା (କନ୍ନଡ଼ ଅଭିନେତ୍ରୀ)]] # [[ବି. ଧନଞ୍ଜୟ]] # [[ପୁନର୍ନବୀ ଭୂପଲାମ]] # [[ଡିଂଗ୍ରୀ ନାଗରାଜ]] # [[ଗଣେଶକର]] # [[କୁମାର ଗୋବିନ୍ଦ]] # [[ବମ୍ବେ ଜ୍ଞାନମ]] # [[ଅଭିନବ ଗୋମତାମ]] # [[ଗୋକୁଳନାଥ]] # [[ଐଶ୍ୱର୍ଯ୍ୟା ଦେୱାନ]] # [[ବାଭା ଚେଲ୍ଲାଦୁରାଇ]] # [[କ୍ରିଷ୍ଣେ ଗାୱଡ଼େ]] # [[ଲଳିତା କୁମାରୀ]] # [[ଗୁରୁପ୍ରସାଦ]] # [[ମମିତା ବାଇଜୁ]] # [[ବଳରାଜ]] # [[ଡି. ବାଲଶୁଭ୍ରମଣ୍ୟମ]] # [[ଅରବିନ୍ଦ ବୋଳାର]] # [[ବାସୁ ଇନ୍ତୁରୀ]] # [[ରାଜଲକ୍ଷ୍ମୀ ଜୟରାମ]] # [[ଜେନି (ଅଭିନେତା)]] # [[ଅଶ୍ୱିନୀ ଜୋସ]] # [[ନିବେଦିତା ଭଟ୍ଟାଚାର୍ଯ୍ୟ]] # [[ଆତ୍ମିକା]] # [[ଦେବଦାସ କନକଲା]] # [[ଟି. କନକମ]] # [[ଦେବୀ ଅଜିତ]] # [[ଅରବିନ୍ଦ ଆକାଶ]] # [[ସାଣ୍ଡ୍ରା ଆମି]] # [[ଜେନିଫର ଆଣ୍ଟୋନି]] # [[ଅର୍ଜୁନ ଅଶୋକନ]] # [[ଚିଟ୍ଟି ବାବୁ]] # [[ପ୍ରସାଦ ବାବୁ]] # [[ରାମାନି ଆମ୍ମାଲ]] # [[ଇରା ଅଗ୍ରୱାଲ]] # [[ଐଶ୍ୱର୍ଯ୍ୟା ଭାସ୍କରନ୍]] # [[ବେବି ଆମେୟା]] # [[ସବିତା ଆନନ୍ଦ]] # [[ଗୋପିକା ଅନିଲ]] # [[ଅଞ୍ଜୁ (ଅଭିନେତ୍ରୀ)]] # [[ବୀଣା ଆଣ୍ଟୋନି]] # [[ଅନୁମୋଲ]] # [[ଅନୁଶ୍ରୀ (କନ୍ନଡ଼ ଅଭିନେତ୍ରୀ)]] # [[ଅନୁଶ୍ରୀ (ମାଲାୟାଲମ ଅଭିନେତ୍ରୀ)]] # [[ଅପର୍ଣ୍ଣା ବାସ୍ତାରେ]] # [[ଅଞ୍ଜୁ ଅରବିନ୍ଦ]] # [[ନୀତା ଅଶୋକ]] # [[ଋତୁ ବର୍ମେଚା]] # [[ମୁସ୍କାନ ସେଠୀ]] # [[କାଇରା ଦତ୍ତ]] # [[ବାଭିତ୍ରା]] # [[ଶିବାନୀ ଭାଇ]] # [[ଭାରତୀ (ତାମିଲ ଅଭିନେତ୍ରୀ)]] # [[କୀର୍ତ୍ତି ଭଟ]] # [[ଭବାନୀ (ଅଭିନେତ୍ରୀ)]] # [[ଭୁବନେଶ୍ୱରୀ (ଅଭିନେତ୍ରୀ)]] # [[ହିମା ବିନ୍ଦୁ]] # [[ରେଶ୍ମି ବୋବାନ]] # [[ତିରୁବୀର]] # [[ମାହେଶ୍ୱରୀ ଚାଣକ୍ୟନ]] # [[ସ୍ନିଶା ଚନ୍ଦ୍ରନ]] # [[ଶ୍ରୀଜା ଚନ୍ଦ୍ରନ]] # [[ରବିନା ଦାହା]] # [[ବି. ଜୟମ୍ମା]] # [[ଶ୍ରୀକାନ୍ତ ଅୟଙ୍ଗର]] # [[ଜୀବିତ ରାଜଶେଖର]] # [[ଗିଜୁ ଜନ]] # [[ଜୋମୋଲ]] # [[ପ୍ରମିଳା ଜୋଶାଇ]] # [[କେ. କେ. ସୌନ୍ଦର]] # [[ସିତାରା କୃଷ୍ଣକୁମାର]] # [[ଶ୍ରୀତୁ କୃଷ୍ଣନ]] # [[ଇଲାବାରାସି]] # [[ଆୟେଶା ଜୀନତ]] # [[ବୀନିତା]] # [[ଶ୍ରୀଦେବୀ ବିଜୟକୁମାର]] # [[ବିଜୟାକୁମାରୀ]] # [[ସ୍ମୃତି ଭେଙ୍କଟ]] # [[ବନିତା ବସୁ]] # [[ପଦ୍ମା ବାସନ୍ତି]] # [[ବାଣୀଶ୍ରୀ]] # [[ବୈଷ୍ଣବୀ (ତାମିଲ ଅଭିନେତ୍ରୀ)]] # [[ଅକ୍ଷୟ ଉଦୟକୁମାର]] # [[ରିତିକା ତାମିଲ ସେଲ୍‌ଭି]] # [[ସ୍ୱାତିସ୍ତ କ୍ରିଷ୍ଣନ]] # [[ରେମ୍ୟା ସୁରେଶ]] # [[ସୁନେତ୍ରା]] # [[ବିଚିତ୍ରା]] # [[ତଲ୍ଲାବଜ୍ଜୁଲ ସୁନ୍ଦରମ୍]] # [[ସୁନ୍ଦର କୃଷ୍ଣ ଉର୍ସ]] # [[ସୁଜିତା]] # [[ମଙ୍ଗଳଗିରି ଶ୍ରୀରଞ୍ଜନୀ]] # [[ଶ୍ରୀନାଥ ବଶିଷ୍ଠ]] # [[ଅନୀଲା ଶ୍ରୀକୁମାର]] # [[ଆଲେକଜାଣ୍ଡାର ସୁନ୍ଦରରାଜନ]] # [[ଶନ୍‌ମୁଖ ଶ୍ରୀନିବାସ]] # [[ଏମ୍. ରାମକୃଷ୍ଣ]] # [[ବ୍ରିଗିଡ଼ା ସାଗା]] # [[ନିଗ୍ରୋ ଜନି]] # [[ଅସ୍ମିତା ନୀଲମେଗମ]] # [[ରିୟା ବିଶ୍ୱନାଥନ]] # [[ଭେଙ୍କଟ ରଙ୍ଗନାଥନ]] # [[ପଲ୍ଲବୀ ରମିଶେଟ୍ଟି]] # [[ଅକ୍ଷତା ଦେଶପାଣ୍ଡେ]] # [[ସାଲୁ ମେନନ]] # [[ବ୍ଲେସି କୁରିଏନ]] # [[ରିତିକା ନାୟକ]] # [[ବିପିନ ଜୋସ]] # [[ମଦନ ଜୈନ]] # [[ସୁସାନ ଜର୍ଜ]] # [[ଦର୍ଶାନା ଦାସ]] {{Div col end}} ===ହିନ୍ଦୀ ଅଭିନେତା/ଅଭିନେତ୍ରୀ/କଣ୍ଠଶିଳ୍ପୀ=== {{Div col|colwidth=10em}} # [[ଦିବ୍ୟା ଭାରତୀ]] # [[ସାରିକା ଠାକୁର]] # [[ଅକ୍ଷରା ହାସନ]] # [[ପୂଜା ବେଦୀ]] # [[ଗୌହର ଖାନ]] # [[ନିଗାର ଖାନ]] # [[ପ୍ରିୟଙ୍କା ଚୋପ୍ରା]] # [[ପରିଣୀତି ଚୋପ୍ରା]] # [[ମୀରା ଚୋପ୍ରା]] # [[ମୌନୀ ରାୟ]] # [[ମନ୍ନାରା ଚୋପ୍ରା]] # [[କ୍ରୀତି ସନନ]] # [[ବିଦ୍ୟା ବଲାନ]] # [[ଆଲିଆ ଭଟ୍ଟ]] # [[ଦୀପିକା ପାଦୁକୋନ]] # [[କଙ୍ଗନା ରାଣାବତ]] # [[ପୂଜା ଭଟ୍ଟ]] # [[ସୋନାଲୀ ବେନ୍ଦ୍ରେ]] # [[ସୋନମ କପୁର]] # [[ଶ୍ରଦ୍ଧା କପୁର]] # [[ତବୁ]] # [[ଟ୍ୱିଙ୍କଲ ଖାନ୍ନା]] # [[ତାପସୀ ପନ୍ନୁ]] # [[ୟାମି ଗୌତମ]] # [[ଭୂମିକା ଚାୱଲା]] # [[ରିମି ସେନ]] # [[ପୂଜା ହେଗଡ଼େ]] # [[ଆତିୟା ସେଟ୍ଟି]] # [[ରିତିକା ସିଂହ]] # [[ଭୂମି ପେଦନେକର]] # [[ବାଣୀ କପୁର]] # [[ଆୟେଶା ଟକିଆ]] # [[ଅସିନ]] # [[ଦିଶା ପଟାନୀ]] # [[ସାୟେଶା ସୈଗଲ]] # [[ସୈୟାମି ଖେର]] # [[ହୁମା କୁରୈଶୀ]] # [[ହଂସିକା ମୋଟୱାନୀ]] # [[ଜରୀନ ଖାନ]] # [[ଶମିତା ସେଟ୍ଟି]] # [[ମଲାଇକା ଆରୋରା]] # [[ଅମ୍ରିତା ରାଓ]] # [[ଇଶା ଗୁପ୍ତା]] # [[ଚିତ୍ରଙ୍ଗଦା ସିଂହ]] # [[ଡାଏନା ପେଣ୍ଟୀ]] # [[ଡେଜି ଶାହା]] # [[ସାନା ଖାନ]] # [[ହୁମାଇମା ମଲିକ]] # [[ରୀମା ଲାଗୁ]] # [[ନେହା ଶର୍ମା]] # [[ଦିଶା ବକାନୀ]] # [[କ୍ରିଷ୍ଟୀନା ଅଖିବା]] # [[ସୋନାଲ ଚୌହାନ]] # [[ଅଦା ଶର୍ମା]] # [[ଏବଲିନ ଶର୍ମା]] # [[କିଆରା ଆଡଭାନୀ]] # [[ଶାଜାନ ପଦ୍ମସୀ]] # [[ନିଧି ଅଗ୍ରୱାଲ]] # [[ମଧୁରିମା ତୁଲୀ]] # [[ଅଦିତି ରାଓ ହୈଦରୀ]] # [[ସୌମ୍ୟା ଟଣ୍ଡନ]] # [[ନିହାରିକା ସିଂହ]] # [[ରିଆ ଚକ୍ରବର୍ତ୍ତୀ]] # [[କରୀନା କପୁର]] # [[ଅନୁଷ୍କା ଶର୍ମା]] # [[ରାଣୀ ମୁଖାର୍ଜୀ]] # [[କାଜଲ]] # [[ରଣବୀର କପୁର]] # [[ଶାହିଦ କପୁର]] # [[ରିୟା ସେନ]] # [[ରଣଦୀପ ହୁଡ୍ଡା]] # [[ଅନୁରାଗ କଶ୍ୟପ]] # [[ସତ୍ୟଜିତ ରାୟ]] # [[ଇମ୍ରାନ ଖାଁ]] # [[ଆର୍. ମାଧବନ୍]] # [[ପ୍ରୀତି ଜିଣ୍ଟା]] # [[ଫରହାନ ଅଖତାର]] # [[ଆୟେଶା ଝୁଲ୍କା]] # [[ସାରା ଅଲ୍ଲୀ ଖାନ୍]] # [[ଦିବ୍ୟଙ୍କା ତ୍ରିପାଠୀ]] # [[ଲାରା ଦତ୍ତ]] # [[ମାନୁଷି ଛିଲ୍ଲର]] # [[ଉର୍ବଶୀ ରାଉତେଲା]] # [[ସୁମନ ରାଓ]] # [[ସୁଶାନ୍ତ ସିଂହ ରାଜପୁତ]] (ଉନ୍ନତ) # [[ନୀତିଶ ଭରଦ୍ୱାଜ]] # [[ଘନଶ୍ୟାମ ନାୟକ]] # [[ଅରବିନ୍ଦ ତ୍ରିବେଦୀ]] # [[ରାଜୁ ଶ୍ରୀବାସ୍ତବ]] # [[ମନପ୍ରୀତ ଅଖତାର]] # [[ମୁକ୍ତିୟାର୍ ଅଲ୍ଲୀ]] # [[ସଞ୍ଚିତା ଭଟ୍ଟାଚାର୍ଯ୍ୟ]] # [[ଅନୁପମା ଦେଶପାଣ୍ଡେ]] # [[ସତିଶ କୌଶିକ]] # [[ସୁନୀଲ ପାଲ୍]] # [[ନାଜିଆ ହାସନ]] # [[ତରୁଣ ବୋଷ]] # [[ରାମଜି ଗୁଲାଟି]] # [[ମାୟା ଅଲଗ]] # [[ଦିତ୍ୟା ଭାନ୍ଦେ]] # [[ଅଲ୍ଲୀ ଅସଗର]] # [[ଗୌରବ ବଜାଜ]] # [[ଅକ୍ଷୟ ଆନନ୍ଦ]] # [[ରାଜେଶ୍ୱରୀ ଦତ୍ତ]] # [[ସୋନୁ ଚନ୍ଦ୍ରପାଲ]] # [[ଶ୍ୱେତା ଭରଦ୍ୱାଜ]] # [[ସାଇ ଲୋକୁର]] # [[ରାକେଶ ଦିୱାନ]] # [[ଅନିରୁଦ୍ଧ ଅଗ୍ରୱାଲ]] # [[ଜୋୟା ହୁସେନ]] # [[ଅନୀଲ ଚରଣଜିତ]] # [[ସ୍ନିଗ୍ଧା ଆକୋଲକର]] # [[ଆଣ୍ଡ୍ରିଆ ଡି'ସୋଜା]] # [[ସୁରଭି ଚୋକସି]] # [[ରେଶମୀ ଘୋଷ]] # [[ଦତ୍ତାତ୍ରେୟ ଦାମୋଦର ଦବକେ]] # [[ଗୋପାଳ ଦତ୍ତ]] # [[ବାଲ ଧୁରୀ]] # [[ଦିନିୟାର କଣ୍ଟ୍ରାକ୍ଟର]] # [[ଆକାଶ ଦାଭାଡ଼େ]] # [[ଇହାନ ଭଟ୍ଟ]] # [[ବୈଷ୍ଣବୀ ଗନାତ୍ରା]] # [[ସୁରୀଲୀ ଗୌତମ]] # [[କେଶବରାଓ ଦାତେ]] # [[ନୟନତାରା (ମରାଠୀ ଅଭିନେତ୍ରୀ)]] # [[ମେହେକ ମନୱାନୀ]] # [[ସୁହାନି ଧାଙ୍କି]] # [[ସୌରଭ ଦୁବେ]] # [[ଅମିନ ଗାଜି]] # [[ବେଞ୍ଜାମିନ ଗିଲାନି]] # [[ରବି ଗୋସାଇଁ]] # [[ଅର୍ଚ୍ଚନା ଗୁପ୍ତା]] # [[ପୋନୀ ବର୍ମା]] # [[ଗୌତମ ଗୁପ୍ତା]] # [[ପୂଜା ଗୁପ୍ତା]] # [[ପୂଜା ଗୁପ୍ତା (୧୯୮୭ ଜନ୍ମ)]] # [[ରମଣ ଗୁପ୍ତା]] # [[ଅଶ୍ୱିନ ଚିତଳେ]] # [[ଉଜ୍ୱଳ ଚୋପ୍ରା]] # [[ରୁଚା ଇନାମଦାର]] # [[ଅନୱର ହୁସେନ]] # [[ଇକବାଲ ଆଜାଦ]] # [[ବିକ୍ରାନ୍ତ ଚତୁର୍ବେଦୀ]] # [[ନିକୋଲେଟ ବାର୍ଡ଼]] # [[କନ୍ନନ ଅୟର]] # [[ଆରଧନା ଜଗୋଟା]] # [[ଚିରାଗ ଜାନି]] # [[କିରଣ ଜନଜାନି]] # [[ଦୀପକ ଜେଠୀ]] # [[ଜିଲ୍ଲୂ]] # [[ରାଜେଶ ଯୋଶୀ]] # [[ୱହୀଦା ରହମାନ]] # [[ସନୋବର କବୀର]] # [[କାମିନୀ କଦମ]] # [[ମେହୁଲ କାଜାରିଆ]] # [[ମୁସ୍ତାକ କାକ]] # [[ଶୀତଲ କାଲେ]] # [[କମଲ ରାୟ]] # [[ଦୁର୍ଗାବାଇ କାମତ]] # [[ଅକ୍ଷୟ କପୁର]] # [[ନମିତା ଦୁବେ]] # [[ଅଞ୍ଜଳି ଆନନ୍ଦ]] # [[ନୂପୁର ସନନ]] # [[ଗାୟତ୍ରୀ ଭରଦ୍ୱାଜ]] # [[ଲିନ ଲୈଶରାମ]] # [[ଦିନେଶ ଫଡନିସ୍]] # [[ଐଶର୍ଯ୍ୟା ଅର୍ଜୁନ]] # [[ଜାଫର କରାଚିୱାଲା]] # [[ନିମ୍ରତ କୌର ଆଲୁୱାଲିଆ]] # [[ଶାଗୁଫ୍ତା ଅଲ୍ଲୀ]] # [[ଚନ୍ଦନ ଆନନ୍ଦ]] # [[ସାହିଲ ଆନନ୍ଦ]] # [[ଆଶିଷ କୁମାର]] # [[ରାମ ଆୱାନା]] # [[କବିତା ଚୌଧୁରୀ]] # [[ରାଣୀ ହଜାରିକା]] # [[ଆସମା ବଦର]] # [[ଅଞ୍ଜଳି ଆବ୍ରୋଲ]] # [[ଅଦିତି ଗୌତମ]] # [[ଅନନ୍ୟା ଅଗ୍ରୱାଲ]] # [[ରୀନା ଅଗ୍ରୱାଲ]] # [[ରତି ଅଗ୍ନିହୋତ୍ରୀ]] # [[ଡଲି ଆହଲୁୱାଲିଆ]] # [[ୱାସନା ଅହମ୍ମଦ]] # [[ରିଚା ଆହୁଜା]] # [[ଶୁଭି ଆହୁଜା]] # [[କ୍ରିସେଲ୍ଲେ ଆଲମେଇଦା]] # [[ଅଞ୍ଜୋରି ଅଲଗ]] # [[ମୋନା ଅମ୍ବେଗାଓଁକର]] # [[ଅଲକା ଅମିନ]] # [[ଦୀପିକା ଅମିନ]] # [[ପ୍ରୀତି ଅମିନ]] # [[ଶମତା ଆଞ୍ଚନ]] # [[ଅପୂର୍ବା ଅରୋଡ଼ା]] # [[ଜୟଶ୍ରୀ ଅରୋଡ଼ା]] # [[ରୋମା ଅରୋଡ଼ା]] # [[ଶାଲିନୀ ଅରୋଡ଼ା]] # [[ବିନି ଅରୋଡ଼ା]] # [[ଓଜସ୍ୱୀ ଅରୋଡ଼ା]] # [[ଚାରୁ ଅସୋପା]] # [[ଅବନ୍ତିକା ହୁଣ୍ଡାଲ]] # [[କାଞ୍ଚନ ଅବସ୍ତି]] # [[ଅୟେନ୍ଦ୍ରୀ ଲୱନିୟା ରାୟ]] # [[ଫରିନା ଆଜାଦ]] # [[ନୀଳିମା ଆଜୀମ]] # [[ତନବୀ ଆଜମୀ]] # [[ପୋନାମ୍ମା ବାବୁ]] # [[ପ୍ରିୟା ବଦଲାନି]] # [[ଶୀନା ବଜାଜ]] # [[ସ୍ୱାତୀ ବାଜପେୟୀ]] # [[ସୋନିଆ ବଲାନୀ]] # [[ନେହା ବାମ୍]] # [[ନେହା ବମ୍ବ]] # [[ଶ୍ୱେତା ବାନ୍ଦେକର]] # [[ସୁଚିତ୍ରା ବାନ୍ଦେକର]] # [[ବୀଣା ବାନାର୍ଜୀ]] # [[ପୂଜା ବାନାର୍ଜୀ]] # [[ପ୍ରତ୍ୟୁଷା ବାନାର୍ଜୀ]] # [[ପୂଜା ବାନାର୍ଜୀ (୧୯୮୭ ଜନ୍ମ)]] # [[ପ୍ରାଚୀ ବଂଶଲ]] # [[ସ୍ମିତା ବଂଶଲ]] # [[ଉତ୍ତରା ବାଓକର]] # [[ଶୃତି ବାପନା]] # [[କ୍ରିଷ୍ଣାନ୍ନ ବାରେଟ୍ଟୋ]] # [[ଭକ୍ତି ବାରଭେ]] # [[ପ୍ରିୟଙ୍କା ବସ୍ସି]] # [[ପ୍ରିୟା ବାଥିଜା]] # [[ସମୀକ୍ଷା ଭଟନାଗର]] # [[ପଲ୍ଲବୀ ବାତ୍ରା]] # [[ସୁପ୍ରିୟା କୁମାରୀ]] # [[ଏକରୂପା ବେଦି]] # [[ରିଚା ଭଦ୍ରା]] # [[ସୋନାରିକା ଭଦୋରିଆ]] # [[ଚାନ୍ଦନୀ ଭଗୱାନନି]] # [[ନତାଶା ଭରଦ୍ୱାଜ]] # [[କିରଣ ଭାର୍ଗବ]] # [[ଅଦିତି ଭାଟିଆ]] # [[ତନ୍ୱୀ ଭାଟିଆ]] # [[ଦିବ୍ୟା ଭଟନାଗର]] # [[ଧରତୀ ଭଟ୍ଟ]] # [[ବିମି ଭଟ୍ଟ]] # [[ଜୟା ଭଟ୍ଟାଚାର୍ଯ୍ୟ]] # [[ଯୋଗିତା ବିହାନୀ]] # [[ଡଲି ବିନ୍ଦ୍ରା]] # [[ଶୃତି ବିଷ୍ଟ]] # [[ସୋନମ ବିଷ୍ଟ]] # [[ଅନଂଶା ବିଶ୍ୱାସ]] # [[ନବିନା ବୋଲେ]] # [[ଦେବିନା ବାନାର୍ଜୀ]] # [[ରିବା ବବର୍]] # [[ପ୍ଲବିତା ବଡ଼ଠାକୁର]] # [[ଗୌରବ ଶର୍ମା]] # [[ରୋଞ୍ଜିନୀ ଚକ୍ରବର୍ତ୍ତୀ]] # [[ଡୋନାଲ ବିଷ୍ଟ]] # [[ସୁମୋନା ଚକ୍ରବର୍ତ୍ତୀ]] # [[ରିଷିକା ସିଂହ ଚନ୍ଦେଲ]] # [[ସୁରଭି ଚନ୍ଦନା]] # [[ଜ୍ୟୋତ୍ସ୍ନା ଚନ୍ଦୋଲା]] # [[ଶାଲିନୀ ଚନ୍ଦ୍ରନ]] # [[ରୁହି ଚତୁର୍ବେଦୀ]] # [[ପାରୁଲ ଚୌଧୁରୀ]] # [[ଚାର୍ଲି ଚୌହାନ]] # [[ନେହା ଚୌହାନ]] # [[ପାର୍ନିଟ ଚୌହାନ]] # [[ସଙ୍ଗୀତା ଚୌହାନ]] # [[ହେମାନୀ ଚାୱଲା]] # [[ପ୍ରୀତିକା ଚାୱାଲା]] # [[ନୀନା ଚୀମା]] # [[ବିଭା ଚିବ୍ବେର]] # [[ଦିୟା ଚୋପ୍ରା]] # [[ରୋଷଣୀ ଚୋପ୍ରା]] # [[ତ୍ରିଧା ଚୌଧୁରୀ]] # [[ମନୁଲ ଚୁଡ଼ସାମା]] # [[ନୌହୀଦ ସେରୁସୀ]] # [[ବେନାଫ ଦାଦାଚାନ୍ଦଜି]] # [[ଫିରଦୌସ ଦାଦି]] # [[ସୁମନା ଦାସ]] # [[ରିୟା ଦୀପ୍ସି]] # [[ଶାଳ୍ମଳୀ‌ ଦେଶାଇ]] # [[ଟିନା ଦେଶାଇ]] # [[ଜାଲାକ ଦେଶାଇ]] # [[ଅଶୀତା ଧବନ]] # [[ଦିବ୍ୟା ସେଠ]] # [[ଶାଇନି ଦୀକ୍ଷିତ]] # [[ଅପର୍ଣ୍ଣା ଦୀକ୍ଷିତ]] # [[ତନ୍ୱୀ ଡୋଗରା]] # [[ବାହବିଜ ଦୋରାବଜୀ]] # [[କିରଣ ଦୁବେ]] # [[ରଶ୍ମି ଅଗଡ଼େକର]] # [[ଐଶ୍ୱର୍ଯ୍ୟା ସୁସ୍ମିତା]] # [[ସ୍ମିତା ଜୟକର]] # [[ଆସୱାରି ଯୋଶୀ]] # [[ସୁଧୀର ଯୋଶୀ]] # [[ବ୍ରଜେନ୍ଦ୍ର କାଲା]] # [[ସୋନିଆ କପୁର]] # [[ଶାମା ଦୁଲାରୀ]] # [[ଅନୀତା କନ୍ୱଲ]] # [[ସୁରଭି ଜାଭେରୀ ବ୍ୟାସ]] # [[ବନ୍ଦନା ବିଠଲାନୀ]] # [[ବନମାଳା ପାୱାର]] # [[ନିମିଶା ବଖାରିଆ]] # [[ପ୍ରାଚୀ ବୈଷ୍ଣବ]] # [[ନୀଲୁ ବଘେଲା]] # [[ଶୃତି ଉଲଫତ]] # [[କନିକା ତିୱାରୀ]] # [[ଡଲି ଠାକୁର]] # [[ଶିବାନୀ ଟଙ୍କଶାଳେ]] # [[ରୁକ୍ସାନା ତବସୁମ]] # [[ରାଜୁ ତାଲିକୋଟେ]] # [[ସୁନ୍ଦର ସିଂହ]] # [[ଏକତା ସୋହିନୀ]] # [[ରିଶବ ସିହ୍ନା]] # [[ପ୍ରତିଭା ସିହ୍ନା]] # [[ପ୍ରାଚୀ ସିହ୍ନା]] # [[ପୁନମ ସିହ୍ନା]] # [[ଲଭ୍ ସିହ୍ନା]] # [[ଯାମିନୀ ସିଂହ]] # [[ସିମୋନ ସିଂହ]] # [[ବିଶାଲ ଓମ ପ୍ରକାଶ]] # [[ବିନୋଦ କୁମାର ଶର୍ମା (ଅଭିନେତା)]] # [[ନେୟହା ଶର୍ମା]] # [[ମୃଣାଳିନୀ ଶର୍ମା]] # [[ଦାନିଶ ଅଖତାର ସୈଫି]] # [[ଆରତୀ ପୁରି]] # [[କୋଏଲ ପୁରି]] # [[ବିନୟ ନାଦକର୍ଣ୍ଣି]] # [[ଗିନ୍ନି ବିରଦୀ]] # [[ହର୍ଷ ଖୁରାନା]] # [[ବିକି ବାତ୍ରା]] # [[ଲାବଣ୍ୟ ଭରଦ୍ୱାଜ]] # [[ସୁମିତ ଭରଦ୍ୱାଜ]] # [[ଆଦେଶ ଚୌଧୁରୀ]] # [[ରାଜେନ୍ଦ୍ର ଚାୱଲା]] # [[ସୋଲୋନି ଡାଇନି]] # [[ଯୀଶୁ ଦାଶଗୁପ୍ତା]] # [[ଗୌରବ ୱଧ୍ୱା]] # [[ଗୁଞ୍ଜନ ବିଜୟା]] # [[ବିଜୟ ବିକ୍ରମ ସିଂହ]] # [[ଅଳକା ବର୍ମା]] # [[ସଚଳ ତ୍ୟାଗୀ]] # [[ସୁରଭି ତିୱାରୀ]] # [[କମଲିକା ଗୁହା ଠାକୁରତା]] # [[ରାଖି ବିଜନ]] # [[ଅର୍ଚ୍ଚନା ତାଇଡେ]] # [[ରିଚା ସୋନି]] # [[ଇରା ସୋନି]] # [[ହେମା ସିଂହ]] # [[ଗରିମା ବିକ୍ରାନ୍ତ ସିଂହ]] # [[ଅନୁଷ୍କା ସିଂହ]] # [[ଅଲିଶା ସିଂହ]] # [[ଶିପସି ରଣା]] # [[ଶିବ କୁମାର ସୁବ୍ରମଣ୍ୟମ]] # [[ମୋନିକା ଶର୍ମା]] # [[ଇଶାନୀ ଶର୍ମା]] # [[ସମୀର ଶାହ]] # [[କରିନା ଶାହ]] # [[ପପିୟା ସେନଗୁପ୍ତା]] # [[ନାଜିଆ ହାସନ ସୟଦ]] # [[ଦିବଜୋତ ସବରୱାଲ]] # [[ରୋଷଣୀ ରସ୍ତୋଗୀ]] # [[ଭବାନୀ ପୁରୋହିତ]] # [[ଅର୍ଜୁନ ପୁଞ୍ଜ]] # [[ପ୍ରିୟଙ୍କା ବୋରା]] # [[ସନାୟା ପିଠାୱାଲା]] # [[ରାଜୀବ ପଲ]] # [[ପ୍ରତିଭା ପଲ]] # [[ଜାହିଦା ପାରବୀନ]] # [[ଆର୍ଯ୍ୟନ ପଣ୍ଡିତ]] # [[ସୋନଲ ପ୍ରତିହାର]] # [[ସଞ୍ଜୀବ ପାଣ୍ଡେ]] # [[ମେଲିସା ପାଇସ]] # [[ସୁହାସ ପଳଶୀକର]] # [[ନଳିନୀ ନେଗି]] # [[ପୂନମ ନାରୁଲା]] # [[ୱସିମ ମୁସ୍ତାକ]] # [[ଶ୍ରୀତମା ମୁଖାର୍ଜୀ]] # [[ଅମୃତା ମୁଖାର୍ଜୀ]] # [[ନୀଲ ମୋଟୱାନୀ]] # [[ତପସ୍ୱୀ ମେହଟା]] # [[ଅମିତ ମେହରା]] # [[ମେହେରଜାନ ମାଜଦା]] # [[ଶୀତଲ ମୌଲିକ]] # [[ଅଭିଶେକ ମହେନ୍ଦ୍ରୁ]] # [[ପାରସ ମଦାନ]] # [[କପିଲ ସିଂହ ଲାବଣୀ]] # [[ସୁନିଲ ଲହରୀ]] # [[ବିଜୟେନ୍ଦ୍ର କୁମେରିୟା]] # [[ଭାବନା ଖତ୍ରି]] # [[ଶାଲିନୀ ଖାନ୍ନା]] # [[ତନୁ ଖାନ]] # [[ସାରା ଆଫ୍ରୀନ ଖାନ]] # [[ଅଲିଜା ଖାନ୍]] # [[ଆଲମ ଖାନ୍]] # [[ଆଫାନ ଖାନ୍]] # [[ପରବୀନ କୌର]] # [[ପ୍ରୀତ କୌର ନାୟକ]] # [[ପ୍ରତିମା କାଜମି]] # [[ନେହା କଉଲ]] # [[କେତନ କରାଣ୍ଡେ]] # [[ଅନୁପ୍ରିୟା କପୁର]] # [[ଅକ୍ଷିତା କପୁର]] # [[ବୀନିତ କକ୍କଡ଼]] # [[ସୋନାଲିକା ଜୋଶୀ]] # [[ମଦନ ଜୈନ]] # [[ଅଞ୍ଜୁ ଯାଦବ]] # [[ବୀନତି ଇଦନାନୀ]] # [[ବିପୁଳ ଗୁପ୍ତା]] # [[ମେଘା ଗୁପ୍ତା]] # [[କୃଷ୍ଣକାନ୍ତ ଗୋସ୍ୱାମୀ]] # [[ପ୍ରାଜକ୍ତା ଦୁସାନେ]] # [[ପୌଲମି ଦାସ]] # [[ବିବେକ ଦହିୟା]] # [[ଅଜୟ ଚୌଧୁରୀ]] # [[ଶୈଳ ଚତୁର୍ବେଦୀ]] # [[ମନୋଜ ଚନ୍ଦିଲା]] # [[ରୋହିତ ଭରଦ୍ୱାଜ]] # [[ସମୃଦ୍ଧ ବାୱା]] # [[ସଞ୍ଜୟ ବାତ୍ରା]] # [[ସନ୍ଦୀପ ବସ୍ୱନା]] # [[ଗୌରବ ଏସ୍ ବଜାଜ]] # [[ଅଭିଶେକ ଅବସ୍ଥି]] # [[ଜୁହି ଅସଲମ]] # [[ରିତ୍ୱିକ ଅରୋରା]] # [[ପାରସ ଅରୋରା]] # [[ଆୟୂଷ ଆନନ୍ଦ]] # [[ଫାହାଦ ଅଲ୍ଲୀ]] # [[ନିକି ଅନେଜା ୱାଲିଆ]] # [[ଅଜୟ ୱଢାବକର]] # [[ସଲମାନ ଅଲୀ]] # [[ଛାୟା ବୋରା]] # [[ଆହିଲ ଖାନ]] {{Div col end}} === ବଙ୍ଗାଳୀ ଅଭିନେତା/ଅଭିନେତ୍ରୀ === {{Div col|colwidth=10em}} # [[ସୋନାଲୀ ଚକ୍ରବର୍ତ୍ତୀ]] # [[ସମିତ ଭଞ୍ଜ]] # [[ଅନୁବ୍ରତ ବସୁ]] # [[ସବ୍ୟସାଚୀ ଚୌଧୁରୀ]] # [[ଜନ୍ ଭଟ୍ଟାଚାର୍ଯ୍ୟ]] # [[ତୁହିନା ଦାସ]] # [[କଲ୍ୟାଣ ଚାଟାର୍ଜୀ]] # [[କାବେରୀ ବୋଷ]] # [[ତିତାସ ଭୌମିକ]] # [[ତୁଳସୀ ଲାହିରି]] # [[ବିପ୍ଳବ ଚାଟାର୍ଜୀ]] # [[ତପେନ ଚାଟାର୍ଜୀ]] # [[ସାହେବ ଭଟ୍ଟାଚାର୍ଯ୍ୟ]] # [[ପଲ୍ଲବୀ ଦେ]] # [[ନିମୁ ଭୌମିକ]] # [[ପପିୟା ଅଧିକାରୀ]] # [[ଜୟଶ୍ରୀ ଅରୋଡ଼ା]] # [[କମଲିକା ବାନାର୍ଜୀ]] # [[ମୁନମୁନ ବାନାର୍ଜୀ]] # [[ରୋହିଣୀ ବାନାର୍ଜୀ]] # [[ସାୟନ୍ତିକା ବାନାର୍ଜୀ]] # [[ସୋମା ବାନାର୍ଜୀ]] # [[ପାରମା ବାନାର୍ଜୀ]] # [[ସୌମିଲି ବିଶ୍ୱାସ]] # [[ଅନିନ୍ଦିତା ବୋଷ]] # [[ମିଠୁ ଚକ୍ରବର୍ତ୍ତୀ]] # [[ଅନାମିକା ଚକ୍ରବର୍ତ୍ତୀ]] # [[ବିଦିପ୍ତା ଚକ୍ରବର୍ତ୍ତୀ]] # [[ମେଘା ଚକ୍ରବର୍ତ୍ତୀ]] # [[ରୀତା ଦତ୍ତ ଚକ୍ରବର୍ତ୍ତୀ]] # [[ସୁଦୀପ୍ତା ଚକ୍ରବର୍ତ୍ତୀ]] # [[ଦେବଲୀନା ଚାଟାର୍ଜୀ]] # [[ଲକେଟ ଚାଟାର୍ଜୀ]] # [[ସୋନାଲି ଚୋଧୁରୀ]] # [[ମିଶ୍ମୀ ଦାସ]] # [[ସମତା ଦାସ]] # [[ଶୃତି ଦାସ]] # [[ସମାପିକା ଦେବନାଥ]] # [[ଲିଲି ଚକ୍ରବର୍ତ୍ତୀ]] # [[ଶ୍ରେୟାଶ୍ରୀ ରାୟ]] # [[ସଂଘମିତ୍ରା ତାଲୁକଦାର]] # [[ଆୟୂଷୀ ତାଲୁକଦାର]] # [[ଭୋଲା ତମାଙ୍ଗ]] # [[ମିସ୍ ଶେଫାଳି]] # [[ରିତ୍ତିକା ସେନ]] # [[ଅନାମିକା ଶାହା]] # [[ନବନୀତା ମାଲାକାର]] # [[ତିୟାଶା ଲେପ୍ଚା]] # [[ଟୁମ୍ପା ଘୋଷ]] {{Div col end}} === ମରଠୀ କଳାକାର === {{Div col|colwidth=10em}} # [[ସଂସ୍କୃତି ବାଲଗୁଡେ]] # [[ଉମା ଭେଣ୍ଡେ]] # [[ଦେବିକା ଦଫ୍ତରଦାର]] # [[ପ୍ରସାଦ ଜୱାଦେ]] # [[ଅଂଶୁମାନ ଜୋଶୀ]] # [[ରସିକା ଯୋଶୀ]] # [[ଅନନ୍ତ ପୁରୁଷୋତ୍ତମ ମରାଠେ]] # [[ଚିତ୍ତରଞ୍ଜନ କୋହ୍ଲଟକର]] # [[ଭାରତୀ ଆଚରେକର]] # [[ସୁରୁଚି ଅଦରକର]] # [[ଶିବାନୀ ବାଓକର]] # [[ଅଦିତି ଭାଗବତ]] # [[ଅଭିଜ୍ଞା ଭାବେ]] # [[ତୃପ୍ତି ଭୋୟାର]] # [[ରୂପାଲି ଭୋସଲେ]] # [[ଅମୃତା ଦେଶମୁଖ]] # [[ଗୌତମୀ ଦେଶପାଣ୍ଡେ]] # [[ଇଶା ଦେ]] # [[ମେଘା ଧାଡ଼େ]] # [[ମିତାଲୀ ଜଗତାପ ବରାଡ଼କର]] # [[ସ୍ୱାନନ୍ଦୀ ଟିକେକର]] # [[ପ୍ରଦୀପ ପଟବର୍ଦ୍ଧନ]] # [[ମାନସୀ ନାଏକ]] # [[ବାଳ କର୍ବେ]] {{Div col end}} ===ଓଡ଼ିଆ ଯାତ୍ରା କଳାକାର=== {{Div col|colwidth=10em}} # [[ଅନିରୁଦ୍ଧ ପାଢ଼ୀ]] # [[ଦୀପକ ଜେନା]] # [[ଗୁରୁପ୍ରସାଦ ମିଶ୍ର]] # [[ଭିକୁ ସେଠ୍]] # [[କିଶୋର ମହାପାତ୍ର]] # [[ରବି ଶତପଥୀ]] # [[ଶ୍ୟାମସୁନ୍ଦର ମହାପାତ୍ର (ଯାତ୍ରା କଳାକାର)]] # [[ପୀୟୂଷ ତ୍ରିପାଠୀ]] # [[ଦେବୀ ପ୍ରସାଦ ରଥ]] {{Div col end}} === ଅନ୍ୟାନ୍ୟ === {{Div col|colwidth=10em}} # [[ଆଶା ବରଦଳାଇ]] # [[ପୁଷ୍କର ଭାନ]] # [[ରାଜ୍ ବ୍ରାର୍]] # [[ଅଳଙ୍କୃତା ବୋରା]] # [[ଅମୃତା ଗୋଗୋଇ]] # [[ମଳୟା ଗୋସ୍ୱାମୀ]] # [[ଜିନାଲ ବେଲାନି]] # [[ବର୍ଷାରାଣୀ ବିଷୟା]] # [[ଉର୍ବଶୀ ଚୌଧୁରୀ]] # [[ଦୀପିକା ଯୋଶୀ-ଶାହ]] # [[ନିହାରିକା କାରିର]] # [[ପୂଜା ବର୍ମା]] # [[ରାଧିକା ବାଜ]] # [[ଆୟୁଷୀ ତିୱାରୀ]] # [[ମୋନା ଥିବା]] # [[ତାରା (ଆସାମର ଅଭିନେତ୍ରୀ)]] # [[କୌସର ପାଦାମସି]] # [[ରାମାୟାନାମ ସର୍ବେଶ୍ୱର ଶାସ୍ତ୍ରୀ]] # [[ଖାନ ମସ୍ତାନା]] # [[ମନୀଷ କୌଶିକ]] # [[ଅଦନାନ ସାଜିଦ ଖାନ୍]] # [[ଶୁଭି ଶର୍ମା]] # [[ସ୍ୱାତି ନନ୍ଦ]] # [[ଶିଶିର କଶ୍ୟପ]] # [[ପୂଜା ଜୋଶୀ]] # [[ପ୍ରାଞ୍ଜଳ ସାଇକିଆ]] {{Div col end}} == ଲୋକ କଥା/ଗୀତ/ସଙ୍ଗୀତ ଶିଳ୍ପୀ == {{Div col|colwidth=10em}} # [[ଅଲ୍ଲାଃ ଜିଲାଇ ବାଇ]] # [[ଅମର ଆର୍ଷୀ]] # [[ବାମ୍ବା ବାକ୍ୟା]] # [[ସର୍ବେଶ୍ୱର ଭୋଇ]] # [[ହେମାଙ୍ଗ ବିଶ୍ୱାସ]] # [[ବିନ୍ଧ୍ୟବାସିନୀ ଦେବୀ]] # [[ବିଞ୍ଜମୁରି ସୀତାଦେବୀ]] # [[ଗୌରୀ ଦେବୀ]] # [[ହେମୁ ଗଦାଭି]] # [[ଡଲି ଗୁଲେରିଆ]] # [[ମଧୁ ମଂସୁରୀ ହସମୁଖ]] # [[ଅଭ୍ୟା ହିରଣମୟୀ]] # [[ଜଗଜିତ କୌର]] # [[ଜଗମୋହନ କୌର]] # [[ରଞ୍ଜିତ କୌର]] # [[ଡପୁ ଖାଁ]] # [[ବେଲ୍ଲି ଲଳିତା]] # [[ସ୍ୱର୍ଣ୍ଣ ଲତା (ଗାୟିକା)]] # [[ହିଲଦାମିତ ଲେପଚା]] # [[ମାଳବଲ୍ଲୀ ମହାଦେବସ୍ୱାମୀ]] # [[ଲୋପାମୁଦ୍ରା ମିତ୍ର]] # [[ନିଜାମୀ ବନ୍ଧୁ]] # [[ଦେଶରାଜ ପଟେରିୟା]] # [[ପିଙ୍ଗଳଶୀ ବ୍ରହ୍ମାନନ୍ଦ ଗଢ଼ବୀ]] # [[ମୀନା ରଣା]] # [[ବି. କେ. ସାମନ୍ତ]] # [[ତଞ୍ଜାଇ ସେଲଭି]] # [[ପ୍ରହଲ୍ଲାଦ ସିନ୍ଧେ]] # [[ପ୍ରିୟଙ୍କା ସିଂହ]] # [[ବଙ୍ଗପାଣ୍ଡୁ ଉଷା]] # [[ବିଞ୍ଜମୁରି ଅନସୂୟା ଦେବୀ]] # [[ବିମଳାକ୍କା]] # [[କାଶୀନାଥ ଯାଦବ]] # [[ପୂଙ୍ଗାନି]] # [[ବରୁଣ ଆହୁଜା]] # [[ଦିପାଳୀ ବଡ଼ଠାକୁର]] # [[ମାଧୁରୀ ବଡ଼ଥୱାଲ]] # [[ବତୂଲ ବେଗମ]] # [[କଳିକା ପ୍ରସାଦ ଭଟ୍ଟାଚାର୍ଯ୍ୟ]] # [[ଦିୱାଲିବେନ ଭିଲ]] # [[ଆଦିତ୍ୟ ଗାଦଭି]] # [[ଦାଦୁଦାନ ଗାଦଭି]] # [[ଟରାସ କୋମ୍ପାନିଚେଙ୍କୋ]] # [[ଦିଲ୍‌ଶାଦ ଅଖତାର]] # [[ସେନ୍ଥିଲ ଗଣେଶ]] # [[ରତନ କାହାର]] # [[ମଧୁ କମ୍ବିକାର]] # [[କୁଟଲେ ଖାନ]] # [[ଅରବିନ୍ଦ ବେଗଦା]] # [[ବାଦ୍ଦେପାଲ୍ଲି ଶ୍ରୀନିବାସ]] # [[ନବନୀତ ଆଦିତ୍ୟ ୱାଇବା]] # [[ଭିକାରୀ ଠାକୁର]] # [[କବୀର କଳା ମଞ୍ଚ]] # [[ସକିନୀ ରାମଚନ୍ଦ୍ରୈଃ]] # [[ଚନ୍ଦର ସିଂହ ରାହି]] # [[ରଜନୀଗନ୍ଧା ଶେଖାୱତ]] # [[ପୁଷ୍ପବତୀ ପୋୟପାଦଠୁ]] # [[କୁତବି ବ୍ରଦର୍ସ]] # [[ପେଞ୍ଚାଲ ଦାସ]] {{Div col end}} ==କ୍ରୀଡ଼ାବିତ୍== {{Div col|colwidth=15em}} # [[କୁମାର ସାଙ୍ଗାକାରା]] # [[ଏକତା ବିଷ୍ଟ]] # [[ମିନତି ଦାଶ]] # [[ଅଂଶୁମାନ ରଥ]] # [[ପ୍ରଶାନ୍ତ ମହାପାତ୍ର]] # [[ହାମିଦା ବାନୁ]] {{Div col end}} === ଷ୍ଟାଡିଅମ === # [[ମେଜର ଧ୍ୟାନ ଚାନ୍ଦ ଜାତୀୟ ଷ୍ଟାଡିଅମ]] ==ଏସିଆ ମାସ ଗଣ ସମ୍ପାଦନା== ===ଅନ୍ୟାନ୍ୟ ସ୍ଥାନ=== {{Div col|colwidth=15em}} # [[ଆରବ ଘାଟି]]{{tick}} # [[ଆରବ ସାଗର]]{{tick}} # [[ବାଗାକଇଁ ହ୍ରଦ]]{{tick}} # [[ଦୁର୍ଗା ସାଗର]]{{tick}} # [[ଧାନମୋଣ୍ଡି ହ୍ରଦ]]{{tick}} # [[ବୁଦ୍ଧ ଧାତୁ ଯାଦି]]{{tick}} # [[ଭବାନୀପୁର ଶକ୍ତିପୀଠ]]{{tick}} # [[ପଞ୍ଚରତ୍ନ ଗୋବିନ୍ଦ ମନ୍ଦିର]]{{tick}} # [[ପଞ୍ଚରତ୍ନ ଶିବ ମନ୍ଦିର]]{{tick}} # [[ମାଧବପୁର ହ୍ରଦ]] # [[ଇମ୍‌ଜା ହ୍ରଦ]] # [[ଗଜେଡ଼ି ତାଳ]] # [[ଛୋଟ ଶିବ ମନ୍ଦିର, ବଙ୍ଗଳାଦେଶ]] {{Div col end}} ===ବଙ୍ଗଳାଦେଶର ଅଭିନେତ୍ରୀ=== {{Div col|colwidth=15em}} # [[ତାନିଆ ଅହମଦ]] # [[ସାଇନା ଅମିନ]] # [[ଦିଲରୁବା ଯସ୍ମିନ ରୁହୀ]] # [[ସାରିକା ସବ୍ରିନ]] # [[ବିପାଶା ହାୟାତ]] # [[ଅଲିଶା ପ୍ରଧାନ]] # [[ଡଲି ଅନବର]] # [[କବୋରୀ ସରୱର]] # [[ସାହାରା (ବଙ୍ଗଳାଦେଶୀ ଅଭିନେତ୍ରୀ)]] # [[ବିଦ୍ୟା ସିହ୍ନା ସାହା ମିମ୍]] # [[ସୋମି କୈସର]] # [[ଜୟା ଆହସାନ]] # [[ଆଫିଆ ନୁସରାତ ବର୍ଷା]] # [[ଆଉପୀ କରିମ୍]] # [[ଶାବନୁର୍‎]] # [[ମୋଜେଜା ଅଶରଫ୍ ମୋନାଲିସା]] # [[ଜନ୍ନାତୁଲ ଫିରଦୋସ୍ ପେୟା]] # [[ବନ୍ନା ମିର୍ଜା]] # [[ପରି ମଣି]] # [[ସୁବର୍ଣ୍ଣା ମୁସ୍ତଫା]] # [[ନୱସୀନ ନହରୀନ ମୋଉ]] # [[ନାଇଲା ନାୟେମ]] # [[ଦିଲାରା ହନିଫ ପୂର୍ଣ୍ଣିମା]] # [[ପୂଜା ଚେରୀ ରାୟ]] # [[ଶବନମ]] # [[ଅନିକା କବୀର ଶୋକ]] # [[ମେହେର ଅଫରୋଜ ଶାଓନ]] # [[ସୁଚନ୍ଦା]] # [[ସୁଲତାନା ଜମାନ]] # [[ନୁସରତ ଇମରୋଜ ଟିଶା]] # [[ତାଂଜିନ ଟିଶା]] # [[ପ୍ରସୂନ ଆଜାଦ]] # [[ଅଫସାନା ଆରା ବିନ୍ଦୁ]] # [[ଅପୁ ବିଶ୍ୱାସ]] # [[ଫରିଦା ଅଖତାର]] # [[ଗୁଲଶାନ ଆରା ଅଖତାର]] # [[ସୁମିତା ଦେବୀ]] # [[ପାରବୀନ ସୁଲତାନା ଦିତି]] # [[ତାରାନା ହାଲିମ]] # [[ମୌସୁମୀ ହମିଦ]] # [[ତମାଳିକା କର୍ମାକର]] # [[ମାହିୟା ମାହି]] # [[ନୁସରତ ଫରିୟା ମଜହାର]] # [[ରୋକେୟା ପ୍ରାଚୀ]] # [[ହୋସନେ ଆରା ପୁତୁଲ]] # [[କାଜି ନସ୍ୱାବ ଅହମ୍ମଦ]] # [[ସୋହାନା ସାବା]] # [[ରୋଜୀ ଆଫସାରୀ]] # [[ନିପୁନ୍ ଅକ୍ତର]] # [[ଆଖି ଆଲମଗିର]] # [[ଆଜମେରୀ ହକ୍ ବଧନ]] # [[ଅନ୍ୱରା ବେଗମ]] # [[ଇଆମିନ୍ ହକ୍ ବବି]] # [[ଇଶ୍ରାତ୍ ଜାହାଁ ଚୈତି]] # [[ପ୍ରାର୍ଥନା ଫରଦିନ ଦିଘି]] # [[ତାରୀନ ଜାହାଁ]] # [[ରୱଶନ ଜାମିଲ]] # [[ଜାକିୟା ବାରୀ ମମ]] # [[କୁସୁମ ଶିକଦାର]] # [[ଶମ୍ପା ରେଜା]] # [[ତାନଭିନ ସୁଇଟି]] # [[ଆଇରିନ ସୁଲତାନା]] # [[ସଲମା ବେଗମ ସୁଜାତା]] # [[ରାଫାଃ ନାନଜେବା ତୋରସା]] # [[ବିଜରୀ ବର୍କତୁଲ୍ଲାଃ]] # [[ସବନମ ବବ୍‌ଲି]] # [[ଅଞ୍ଜୁ ଘୋଷ]] # [[ମୁନିଆ ଇସଲାମ]] # [[ରୁନା ଖାନ୍]] # [[ଆଫସାନା ମିମି]] # [[ସାଦିୟା ଇସଲାମ ମୌ]] # [[ସାଦିକା ପାରଭିନ ପପି]] # [[ଅହନା ରହମାନ ଲାକି]] # [[ଫାରଜାନା ରିକ୍ତା]] # [[ନଫିସା ଜାହାଁ ଆଞ୍ଚଲ]] # [[ମୁନମୁନ ଅହମଦ]] # [[ଶର୍ମିଲି ଅହମଦ]] # [[ଶିଲା ଅହମଦ]] # [[ନର୍ଗିସ ଅଖତାର]] # [[ଖଲିଦା ଅକ୍ତର କଳ୍ପନା]] # [[ଆୟେଶା ଆଖତାର]] # [[ସାବେରି ଆଲମ]] # [[ଅନ୍ତରା (ବଙ୍ଗଳାଦେଶୀ ଅଭିନେତ୍ରୀ)]] # [[ନାଜମା ଅନୱର]] # [[ରଓଶନ ଆରା]] # [[ବେବୀ ବିନ୍ଦୀ]] # [[ବିନ୍ଦିୟା କବିର]] # [[ଶାକିବା ବିଣ୍ଟେ ଅଲୀ]] # [[ଅରୁଣା ବିଶ୍ୱାସ]] # [[ମୌଟୁସୀ ବିଶ୍ୱାସ]] # [[ତାନିଆ ବୃଷ୍ଟି]] # [[ମେହବୁବା ମାହନୂର ଚାନ୍ଦନୀ]] # [[ଫରଜାନା ଛବି]] # [[ନାଜନୀନ ହାସନ ଚୁମକି]] # [[ଆଶନା ହବିବ ଭାବନା]] # [[ଏକା (ବଙ୍ଗଳାଦେଶୀ ଅଭିନେତ୍ରୀ)]] # [[ମାୟା ଘୋଷ]] # [[ଇଲୋରା ଗହର]] # [[ଲୁସି ତୃପ୍ତି ଗୋମେଜ]] # [[ଚିତ୍ରଲେଖା ଗୁହ]] # [[ଲୈଲା ହାସନ]] # [[ଲିସା ଗାଜୀ]] # [[ଅଲିଭିୟା ଗୋମେଜ]] # [[ଅପର୍ଣ୍ଣା ଘୋଷ]] # [[ହୁମାଇରା ହିମୁ]] # [[ଶାନ୍ତା ଇସଲାମ]] # [[ଜିନାତ]] # [[ମିଷ୍ଟି ଜାନ୍ନାତ]] # [[ସାଦିୟା ଆୟମାନ]] # [[ଫେରଦୌସୀ ମଜୁମଦାର]] # [[ଜ୍ୟୋତିକା ଜ୍ୟୋତି]] # [[ରିଚି ସୋଲାୟମାନ]] # [[ମନିରା ମିଠୁ]] # [[ଫାଲ୍ଗୁନି ରହମାନ ଜଲି]] # [[ନିଝୁମ ରୁବିନା]] # [[ନୁସରତ ଜାହାଁ ଡାୟନା]] # [[ସୁବର୍ଣ୍ଣା ଶିରୀନ]] # [[ମିତା ନୂର]] # [[ନାଜିଫା ତୁଶି]] # [[ମୌସୁମୀ ନାଗ]] # [[ଜ୍ୟୋତ୍ସ୍ନା ବିଶ୍ୱାସ]] # [[ରେହାନା ଜଲି]] # [[ଅଧରା ଖାନ୍]] # [[ସାମସୁନ ନାହାର ସିମଲା]] # [[ସବ୍ରିନା ସୁଲତାନା କେୟା]] # [[ନାଦିୟା ଆଫରିନ ମିମ]] # [[ଜାହାନାରା ଅହମ୍ମଦ]] # [[ସାମରୋଜ ଆଜମି ଆଲଭୀ]] # [[ରୁମାନା ଖାନ୍]] # [[ଜିନାତ ସାନୁ ସ୍ୱାଗତା]] # [[ସାନଜିଦା ପ୍ରୀତି]] # [[କାଜି ମିସବାହୁନ ନାହାର]] # [[ରୁମାନା ରଶୀଦ ଈଶିତା]] # [[ସାବରିନ ଶାକା ମୀମ]] # [[ଶର୍ମିମାଳା]] {{Div col end}} ==ବିଦେଶୀ ଲୋକ== {{Div col|colwidth=15em}} # [[ଟୋରୀ ବର୍ଚ]] # [[ମିଆ ଖଲିଫା]] # [[ନୀନା ଦାବୁଲୁରୀ]] # [[ମାୟା ଏଞ୍ଜେଲୋ]] # [[ମେରୀ ସେଲୀ]] # [[ଲେଡି ଗାଗା]] # [[କେଶା]] # [[ଆଞ୍ଜେଲିନା ଜୋଲି]] # [[ନିକୋଲାଇ ବଇକଭ]] # [[ଅରୂପ ଚକ୍ରବର୍ତ୍ତୀ]] {{Div col end}} ==ଅନ୍ୟାନ୍ୟ== {{Div col|colwidth=15em}} # [[ଫେସନ (୨୦୦୮ କଥାଚିତ୍ର)]] # [[ଶିବାଜୀ (କଥାଚିତ୍ର)]] # [[ବର୍ଫି]] # [[ଦୁକୁଡ଼ୁ]] # [[୧: ନେନ୍ଓକ୍କାଡ଼ିନେ]] # [[ବିଜିନେସମ୍ୟାନ]] # [[ଆଗାଡ଼ୁ]] # [[ଡିମ୍ବାଣୁ]] # [[ଗୌରହରି ଦସ୍ତାନ]] # [[ମନମ୍ (ତେଲୁଗୁ କଥାଚିତ୍ର)]] # [[ଜୟ ହୋ (ଗୀତ)]] # [[ସନ୍ ଅଫ୍ ସତ୍ୟମୂର୍ତ୍ତି]] # [[ଧୁମ୍ ୨]] # [[ଶ୍ରୀମନ୍ଥୁଡ଼ୁ]] # [[ଅର୍ଜୁନ ରେଡ୍ଡି]] # [[ଭୁବନ ବାମ୍]] # [[ଅବଳା ବୋଷ]] # [[ସରୋଜ ନଳିନୀ ଦତ୍ତ]] # [[ନିଲ୍ ମୋହନ]] # [[ନେପାଳର ରାଜା]] # [[ବଦନାମ ଗଳି]] # [[ରଜନୀ ବକ୍ସି]] # [[ଆର୍କ ସମ୍ପ୍ରଦାୟ]] # [[ପି. ଚନ୍ଦ୍ର ରେଡ୍ଡୀ]] # [[ରକ୍ଷା ବନ୍ଧନ (ହିନ୍ଦୀ କଥାଚିତ୍ର)|ରକ୍ଷା ବନ୍ଧନ (ହିନ୍ଦୀ କଥାଚିତ୍ର)]] # [[ଲାଷ୍ଟ୍ ଡ୍ରପ୍]] # [[ମନୋଜ ମିଶ୍ର (ବିଚାରପତି)]] {{Div col end}} == ଭାରତୀୟ ସ୍ୱାଧୀନତା ସଂଗ୍ରାମୀ == {{Div col|colwidth=15em}} # [[ଅପ୍ପାନ୍ନଗୌଡ଼ା ପାଟିଲ]] # [[ବୁଧୁ ଭଗତ]] # [[ଗୌରୀରାମ ଗୁପ୍ତା]] # [[ବିଠଲଭାଇ ଜାଭେରୀ]] # [[ଅଶୋକା ଗୁପ୍ତା]] # [[ରଘୁନାଥ ମାହାତୋ]] # [[ଦୀନଦୟାଲ ଗୁପ୍ତା]] # [[ରାମ ଚରଣ ଅଗ୍ରୱାଲ]] # [[ପ୍ୟାରୀ ଦେବୀ ଅଗ୍ରହାରୀ]] # [[ଧନ୍ୱନ୍ତରୀ]] # [[ସୁରେଶ ଚନ୍ଦ୍ର ମିଶ୍ର]] # [[କାମଦା କିଙ୍କର ମୁଖାର୍ଜୀ]] # [[ପ୍ୟାରେଲାଲ ନାୟାର]] # [[ଏଡ଼ତାତା ନାରାୟଣନ]] # [[ଦେଓ ନାରାୟଣନ ଯାଦବ]] # [[ମୁକୁନ୍ଦରାଓ ପେଡଗାଓଁକର]] # [[ଆନ୍ନେ ଅଞ୍ଜାଇଆଃ]] # [[ବତକ ମିଆଁ]] # [[ଚୱାରା ପରମେଶ୍ୱରନ]] # [[ଶଙ୍କରରାଓ ଦେଓ]] # [[ଦାଦା ଧର୍ମାଧିକାରୀ]] # [[ନାଥୁ ଧୋବି]] # [[ଅସଲମବିକାଇ]] # [[ଆଶା ଦେବୀ ଆର୍ଯ୍ୟନାୟକମ]] # [[ମୋତିଲାଲ ବର୍ମା]] # [[ଚୁନିଲାଲ ବୈଦ୍ୟ]] {{Div col end}} ==ରାଜନୀତିଜ୍ଞ== # [[ଭାରତର ସଂସଦ]] === ଅଣ ଓଡ଼ିଆ === {{Div col|colwidth=15em}} # [[ସୁଭାସିନୀ ଅଲୀ]]{{tick}} # [[ଏମ୍. କରୁଣାନିଧି]] # [[ସନ୍ତୋଷ ଚୌଧୁରୀ]] # [[ଭି. ମୋହିନୀ ଗିରି]] # [[ଗୁଲାବ କୌର]] # [[ବିଶାର ଆଲ-ଖାସାଓନେହ]] # [[ଅଶ୍ୱିନୀ ବୈଷ୍ଣବ]] # [[ଡେଲା ଗଡଫ୍ରେ]] # [[ମୁଲାୟମ ସିଂହ ଯାଦବ]] # [[ଚିନ୍ତା ଅନୁରାଧା]] # [[ଜାମିଦା ବିବି]] # [[ଶ୍ରୀରୂପା ମିତ୍ର ଚୌଧୁରୀ]] # [[ଲୀଳା ରାମକୁମାର ଭାର୍ଗବ]] # [[ବ୍ରଜଲାଲ ବିୟାନୀ]] # [[ରଘୁବର ଦାସ]] # [[ଭି. କାର୍ତ୍ତିକେୟ ପାଣ୍ଡିଆନ]] # [[ସୁରେଖା କଦମ]] # [[ହରିଶ ବୀରାନ]] # [[ବେବି ଦେବୀ]] # [[ସୁଦର୍ଶନ ଦାସ]] # [[ସୁକୁମାର ଦେ]] # [[ଦାମୋଦର ଅଗ୍ରୱାଲ]] # [[ବ୍ରଜମୋହନ ଅଗ୍ରୱାଲ]] # [[ସଜଦା ଅହମ୍ମଦ]] # [[ଅଜେନ୍ଦ୍ର ସିଂହ ଲୋଧି]] # [[ଆନନ୍ଦ କୁମାର ଗଣ୍ଡ]] # [[କାଥିର ଆନନ୍ଦ]] # [[ଲଭ୍‌ଲି ଆନନ୍ଦ]] # [[ଆନ୍ନାଦୁରାଇ ସି ଏନ୍]] # [[ଅପ୍ପଲନାଇଡ଼ୁ କାଲିସେଟ୍ଟି]] # [[ରମେଶ ଅବସ୍ଥି]] # [[ଏମ୍. ମଲ୍ଲେଶ ବାବୁ]] # [[ବଜରଙ୍ଗ ମନୋହର ସୋନୱାନେ]] # [[ଅନିଲ ବଲୁନି]] # [[ନିମୁବେନ ବମ୍ଭାନିୟା]] # [[ଅରୂପ ଚକ୍ରବର୍ତ୍ତୀ (ଭାରତୀୟ ରାଜନେତା)]] # [[ଯୋଗେନ୍ଦ୍ର ଚନ୍ଦୋଲିୟା]] # [[ଶୋଭାବେନ ବରୈୟା]] # [[ରାହୁଲ ଲୋଧି]] # [[କଳାନିଧି ବୀରସ୍ୱାମୀ]] # [[ଗଜେନ୍ଦ୍ର ପଟେଲ]] # [[ହରିଭାଇ ପଟେଲ]] # [[ମନୋଜ କୁମାର (ରାଜନେତା)]] # [[କୁନ୍ଦୁରୁ ରଘୁବୀର]] # [[ଡିନ୍ କୁରିଆକୋସ]] # [[ଜି. ଲକ୍ଷ୍ମୀନାରାୟଣ]] # [[ଜ୍ୟୋତ୍ସ୍ନା ମହାନ୍ତ]] # [[ପୁନମବେନ୍ ମାଡାମ୍]] # [[ଜ୍ୟୋତିର୍ମୟ ସିଂହ ମହତୋ]] # [[ସୁକାନ୍ତ ମଜୁମଦାର]] # [[ଦିନେଶ ମକୱାନା]] # [[ଅସିତ କୁମାର ମଲ]] # [[ହର୍ଷ ମାଲହୋତ୍ରା]] # [[ଅଜୟ କୁମାର ମଣ୍ଡଳ]] # [[ଧୈର୍ଯ୍ୟଶୀଳ ମାନେ]] # [[ଭି. ଏସ୍. ମାଥେସ୍ୱରନ]] # [[ବିଜୁଳି କଲିତା ମେଧି]] # [[ମୁରାରି ଲାଲ ମୀନା]] # [[ମହିମା କୁମାରୀ ମେୱାର]] # [[ନରେଶ ମହାସ୍କେ]] # [[ଜନାର୍ଦ୍ଦନ ମିଶ୍ର]] # [[ରାଜେଶ ମିଶ୍ର]] # [[ମିତାଲି ବାଗ]] # [[ଭାସ୍କର ଭାଗାରେ]] # [[ପ୍ରତିମା ମଣ୍ଡଳ]] # [[ଭୋଜରାଜ ନାଗ]] # [[ରୋଦମାଳ ନାଗର]] # [[ଜି କୁମାର ନାଏକ]] # [[ନାମଦେଓ କିର୍ସାନ]] # [[ରାମଭୁଆଲ ନିଶାଦ]] # [[ପ୍ରଶାନ୍ତ ୟାଦାଓରାଓ ପାଡୋଲେ]] # [[ସନାତନ ପାଣ୍ଡେ]] # [[ସନ୍ତୋଷ ପାଣ୍ଡେ]] # [[ସାନ୍ତୋକବେନ ଆରେଥିୟା]] # [[ଚାକାତ ଆବୋହ]] # [[ପୁସପତି ଅଦିତୀ ବିଜୟଲକ୍ଷ୍ମୀ]] # [[ଅପରୂପା ପୋଦାର]] # [[ସରୋଜିନୀ ଅଗ୍ରୱାଲ]] # [[ଚନ୍ଦ୍ରମା ଦେବୀ ଅଗ୍ରହରି]] # [[ମଞ୍ଜୁ ଅଗ୍ରୱାଲ]] # [[ସନ୍ତୋଷ ଆଃଲାବତ]] # [[ଉପେନ୍ଦ୍ର କୌର ଆଃଲୁୱାଲିଆ]] # [[ଆଲିଫା ଅହମ୍ମଦ]] # [[କେ. ଅଲଗୁବେଲୁ]] # [[ନୀସତ ଆଲମ]] # [[ବୀଣା ଆନନ୍ଦ]] # [[ଅଲେଟି ଅନ୍ନପୂର୍ଣ୍ଣା ଦେବୀ]] # [[ମନୀଷା ଅନୁରାଗୀ]] # [[ଅଳକା ସିଂହ ଅର୍କବଂଶୀ]] # [[ଲତା ଅତିୟାମାନ]] # [[ସଙ୍ଗୀତା ଆଜାଦ୍]] # [[ତାଜଦାର ବାବର]] # [[ହର୍ଷିତା ସ୍ୱାମୀ ବଘେଲ]] # [[ରଞ୍ଜନା ବଘେଲ]] # [[ସାରିକା ଦେବେନ୍ଦ୍ର ସିଂହ ବଘେଲ]] # [[ଚିରଣଜିତ କୌର ବାଜୱା]] # [[ସ୍ମିତା ବକ୍ସି]] # [[କେ. ବାଳଭାରତୀ]] # [[ସଙ୍ଗୀତା ବଳବନ୍ତ]] # [[ଜୟଶ୍ରୀ ବାନାର୍ଜୀ]] # [[ବୈଶାଳୀ ବାଙ୍କର]] # [[ତସନୀମ ବାନୋ]] # [[ସୁରଜିତ କୌର ବରନାଲ]] # [[ଲକ୍ଷ୍ମୀ ବାରୁପାଲ]] # [[କମଳି ବସୁମାତାରି]] # [[ଚନ୍ଦନା ବାଉରି]] # [[ସନ୍ଧ୍ୟା ବାଉରି]] # [[ସୁସ୍ମିତା ବାଉରି]] # [[ଉମାପଦ ବାଉରି]] # [[ଶିମଲା ବାୱରି]] # [[ଫିରୋଜା ବେଗମ]] # [[ଫିରଦୌସୀ ବେଗମ]] # [[ଗୁଲ ଅଖତରା ବେଗମ]] # [[ମହମୁଦା ବେଗମ]] # [[ମମତାଜ ବେଗମ]] # [[ନର୍ଗିସ ବେଗମ]] # [[ସାହିନା ମମତାଜ ବେଗମ]] # [[ରାୟମୁନି ଭଗତ]] # [[ସୁମନ ଲତା ଭଗତ]] # [[କେ. ପ୍ରତିଭା ଭାରତୀ]] # [[ବୀଣା ଭରଦ୍ୱାଜ]] # [[ସଂଯୁକ୍ତା ଭାଟିଆ]] # [[ଏମ୍. ଏସ୍. କେ. ଭାବାନୀ ରାଜେନ୍ତିରାନ]] # [[ମମତା ଭୁନିଆ]] # [[ନିର୍ମଳା ଭୁରିଆ]] # [[ଫିରୋଜା ବିବି]] # [[ବିନ୍ଦୁ କୃଷ୍ଣା]] # [[ରେଣୁକା ବିଷ୍ଣୋଇ]] # [[ଭାବନା ବୋହରା]] # [[ପ୍ରଶାନ୍ତ ଜଗତାପ]] # [[ପ୍ରୋବା ଚକମା]] {{Div col end}} === ସମୃଦ୍ଧକରଣ === * [[ଜୟଶ୍ରୀ ରାଇଜି]] ===ଓଡ଼ିଆ=== {{Div col|colwidth=10em}} # [[ଅର୍ଜୁନ ଚରଣ ସେଠୀ]] # [[ପ୍ରଫୁଲ୍ଲ ସାମଲ]] # [[ପିନାକୀ ମିଶ୍ର]] # [[କାମାକ୍ଷା ପ୍ରସାଦ ସିଂହଦେଓ]] # [[ଇଲା ପଣ୍ଡା]] # [[ରବିନାରାୟଣ ମହାପାତ୍ର]] # [[ବିଷ୍ଣୁ ଚରଣ ଦାସ]] # [[ପ୍ରସନ୍ନ ଆଚାର୍ଯ୍ୟ]] # [[ବୀର କେଶରୀ ଦେଓ]] # [[ବଲବୀର ପୁଞ୍ଜ]] # [[ସନ୍ତୋଷ କୁମାର ସାହୁ]] # [[କାହ୍ନୁ ଚରଣ ଲେଙ୍କା]] # [[ନରେନ୍ଦ୍ର କୁମାର ସ୍ୱାଇଁ]] # [[କଳ୍ପତରୁ ଦାସ]] # [[ଛତ୍ରପାଳ ସିଂହ ଲୋଧା]] # [[ଏ ଭି ସ୍ୱାମୀ]] # [[ପ୍ରତାପ କେଶରୀ ଦେବ]] # [[ପ୍ରତାପ କେଶରୀ ଦେଓ]] # [[ଭାଗିରଥୀ ମହାପାତ୍ର]] # [[ମଙ୍ଗଳା କିଶାନ]] # [[ସୁରେନ୍ଦ୍ର ଲାଠ]] # [[ଜୟରାମ ପାଙ୍ଗୀ]] # [[ହରିହର ସୋରେନ]] # [[ଉପେନ୍ଦ୍ରନାଥ ନାୟକ]] # [[ଅନାଦି ଚରଣ ଦାସ]] # [[ବନମାଳୀ ବାବୁ]] # [[ବ୍ରହ୍ମାନନ୍ଦ ପଣ୍ଡା]] # [[ଭଜମନ ବେହେରା]] # [[କୃପାସିନ୍ଧୁ ଭୋଇ]] # [[ଅର୍କ କେଶରୀ ଦେଓ]] # [[ବିକ୍ରମ କେଶରୀ ଦେଓ]] # [[କଳିକେଶ ନାରାୟଣ ସିଂହଦେଓ]] # [[ଧରଣୀଧର ଜେନା]] # [[ଗୋପୀନାଥ ଗଜପତି]] # [[ଗୁରୁଚରଣ ନାଏକ]] # [[ରାମଚନ୍ଦ୍ର ହାଁସଦା]] # [[ଝିନ୍ନ ହିକ୍‌କା]] # [[ମୋହନ ଜେନା]] # [[ରବିନ୍ଦ୍ର କୁମାର ଜେନା]] # [[ଚୈତନ୍ୟ ପ୍ରସାଦ ମାଝୀ]] # [[ଶ୍ରୀକାନ୍ତ କୁମାର ଜେନା]] # [[କାହ୍ନୁ ଚରଣ ଜେନା]] # [[ସମରେନ୍ଦ୍ର କୁଣ୍ଡୁ]] # [[କାର୍ତ୍ତିକେଶ୍ୱର ପାତ୍ର]] # [[ପର୍ଶୁରାମ ମାଝୀ]] # [[ଭର୍ତ୍ତୃହରି ମହତାବ]] # [[ବଳଭଦ୍ର ମାଝୀ]] # [[ଲଡ଼ୁ କିଶୋର ସ୍ୱାଇଁ]] # [[ମଙ୍ଗରାଜ ମଲ୍ଲିକ]] # [[ସୁଦାମ ମାରାଣ୍ଡି]] # [[ବାଲଗୋପାଲ ମିଶ୍ର]] # [[କିରଣ ଲେଖା ମହାନ୍ତି]] # [[ଇନ୍ଦୁରାଣୀ ମହାପାତ୍ର]] # [[ପ୍ରମିଳା ମଲ୍ଲିକ]] # [[ମମତା ମାଢ଼ୀ]] # [[ରାଧାରାଣୀ ପଣ୍ଡା]] # [[ସ୍ନେହାଙ୍ଗିନୀ ଛୁରିଆ]] # [[ସୁଷମା ପଟେଲ]] # [[ବିଷ୍ଣୁପ୍ରିୟା ବେହେରା]] # [[ରୀତା ସାହୁ]] # [[ମନ୍ଦାକିନୀ ବେହେରା]] # [[ରୋଷନୀ ସିଂହ ଦେଓ]] # [[ରାସେଶ୍ୱରୀ ପାଣିଗ୍ରାହୀ]] # [[ପରମା ପୂଜାରୀ]] # [[ବିଜୟଲକ୍ଷ୍ମୀ ପଟ୍ଟନାୟକ]] # [[ସିପ୍ରା ମଲ୍ଲିକ]] # [[ସଞ୍ଚିତା ମହାନ୍ତି]] # [[ଅଜୟନ୍ତୀ ପ୍ରଧାନ]] # [[ଉଷା ଦେବୀ]] # [[ଅଞ୍ଜଳି ବେହେରା]] # [[ଚନ୍ଦ୍ରମା ଶାନ୍ତା]] # [[ଶୈରିନ୍ଦ୍ରୀ ନାୟକ]] # [[ସୁରମା ପାଢ଼ୀ]] # [[କିଶୋରୀମଣି ସିଂହ]] # [[ପ୍ରମିଳା ଗିରି]] # [[ବିଜୟଲକ୍ଷ୍ମୀ ସାହୁ]] # [[ଫୁଲମଣି ଶାନ୍ତା]] # [[ଭଗବତୀ ପୂଜାରୀ]] # [[ଉମାରାଣୀ ପାତ୍ର]] # [[କମଳା ଦାସ]] # [[ସୁଧାଂଶୁମାଳିନୀ ରାୟ]] # [[ଆନନ୍ଦ ମଞ୍ଜରୀ ଦେବୀ]] # [[ରାସମଞ୍ଜରୀ ଦେବୀ]] # [[ରତ୍ନା ମଞ୍ଜରୀ ଦେବୀ]] # [[ପଟ୍ଟ ନାୟକ]] # [[ରାଜଶ୍ରୀ ମଲ୍ଲିକ]] # [[ନନ୍ଦିନୀ ଦେବୀ]] # [[ଶାନ୍ତି ଦେବୀ (ଓଡ଼ିଆ ରାଜନୀତିଜ୍ଞ)]] # [[ବାସନ୍ତୀ ମଲ୍ଲିକ]] # [[ସୀମାରାଣୀ ନାୟକ]] # [[ଟୁକୁନି ସାହୁ]] # [[ପ୍ରିୟମ୍ବଦା ଦେବୀ]] # [[ରଥ ଦାସ]] # [[ଅନନ୍ତ ସେଠୀ]] # [[ମୂରଲୀଧର ଜେନା]] # [[କୁମାର ଶ୍ରୀ ଚିରଞ୍ଜୀବି]] # [[ପ୍ରଫୁଲ୍ଲ କୁମାର ଜେନା (ରାଜନେତା)]] # [[ପଞ୍ଚାନନ ମଣ୍ଡଳ]] # [[ପୁରୁଷୋତ୍ତମ ସେଠୀ]] # [[କପିଳ ଚରଣ ସେଠୀ]] # [[ବୈରାଗୀ ଜେନା]] # [[ବିଜୟ ନାୟକ]] # [[ନେତ୍ରାନନ୍ଦ ମଲ୍ଲିକ]] # [[ବିଷ୍ଣୁ ଚରଣ ସେଠୀ]] # [[ଗଙ୍ଗାଧର ଦାସ]] # [[ମନମୋହନ ଦାସ]] # [[ନନ୍ଦକିଶୋର ଜେନା]] # [[ଚକ୍ରଧର ବେହେରା]] # [[ସତ୍ୟଭାମା ଦେଇ]] # [[ହୃଦାନନ୍ଦ ମଲ୍ଲିକ]] # [[ବେଦ ପ୍ରକାଶ ଅଗ୍ରୱାଲ]] # [[ଜଗନ୍ନାଥ ରାଉତ]] # [[ମାନସ ରଞ୍ଜନ ମଲ୍ଲିକ]] # [[ରାଜେନ୍ଦ୍ର କୁମାର ଦାସ]] (chk) # [[ମନମୋହନ ସାମଲ]] # [[ଶୈଳେନ ମହାପାତ୍ର]] # [[ଭଗୀରଥ ଦାସ]] # [[ଉତ୍ସବ ଚରଣ ଜେନା]] # [[ଗୋପୀନାଥ ଦାସ]] # [[ପର୍ଶୁରାମ ପାଣିଗ୍ରାହୀ]] # [[ପଦ୍ମ ଲୋଚନ ପଣ୍ଡା]] # [[ଜ୍ୟୋତି ପ୍ରକାଶ ପାଣିଗ୍ରାହୀ]] # [[ମହମ୍ମଦ ହନିଫ]] # [[ବଳରାମ ସାହୁ]] # [[ଯୁଗଳ କିଶୋର ପଟ୍ଟନାୟକ]] # [[ବିରେନ ପଲେଇ]] # [[ନରେନ ପଲେଇ]] # [[ରତ୍ନାକର ମହାନ୍ତି]] # [[ଚୈତନ୍ୟ ପ୍ରସାଦ ସେଠୀ]] # [[କରୁଣାକର ପାଣିଗ୍ରାହୀ]] # [[ହରପ୍ରସାଦ ମହାପାତ୍ର]] # [[ପୀତାମ୍ବର ପଣ୍ଡା]] # [[ପର୍ଶୁରାମ ଧଡ଼ା]] # [[ସୁରେନ୍ଦ୍ର ପ୍ରସାଦ ପରମାଣିକ]] # [[କାର୍ତ୍ତିକ ମହାପାତ୍ର]] # [[ଭାଗବତ ସାହୁ]] # [[ଗୋକୁଳାନନ୍ଦ ମହାନ୍ତି]] # [[ଶ୍ୟାମସୁନ୍ଦର ମହାପାତ୍ର]] # [[ଖାରବେଳ ସ୍ୱାଇଁ]] # [[ସୁରେନ୍ଦ୍ରନାଥ ଦାସ]] # [[ବିଜୟ କୃଷ୍ଣ ଦେ]] # [[ରବୀନ୍ଦ୍ର ମୋହନ ଦାସ]] # [[ପ୍ରିୟନାଥ ନନ୍ଦି]] # [[କାର୍ତ୍ତିକ ଚନ୍ଦ୍ର ରାଉତ]] # [[ପ୍ରତାପ ଚନ୍ଦ୍ର ଷଡ଼ଙ୍ଗୀ]] # [[ଗୋପନାରାୟଣ ଦାସ]] # [[ଜୀବନ ପ୍ରଦୀପ ଦାଶ]] # [[ଅରୁଣ ଦେ]] # [[ନୀଳାମ୍ବର ଦାସ]] # [[ବନମାଳି ଦାସ]] # [[ସୁକୁମାର ନାୟକ]] # [[ରାଜେନ୍ଦ୍ର ଚନ୍ଦ୍ର ମର୍ଦ୍ଦରାଜ ହରିଚନ୍ଦନ]] # [[ଚିତ୍ତରଞ୍ଜନ ଷଡ଼ଙ୍ଗୀ]] # [[ପ୍ରଦିପ୍ତ ପଣ୍ଡା]] # [[ଅକ୍ଷୟ କୁମାର ଆଚାର୍ଯ୍ୟ]] # [[ସୁକାନ୍ତ କୁମାର ନାୟକ]] # [[ଗୋବିନ୍ଦ ଚନ୍ଦ୍ର ଦାସ (ରାଜନୀତିଜ୍ଞ)]] # [[ସୁଦର୍ଶନ ଜେନା]] # [[ପ୍ରସନ୍ନ କୁମାର ପାଳ]] # [[ଗଦାଧର ଗିରି]] # [[ଯୁଧିଷ୍ଠିର ଜେନା]] # [[ଜୟନାରାୟଣ ମହାନ୍ତି]] # [[ଦେବୀ ପ୍ରସନ୍ନ ଚଣ୍ଡ]] # [[ଅଶ୍ୱିନୀ କୁମାର ପାତ୍ର]] # [[ତ୍ରିଲୋଚନ ସେନାପତି]] # [[ଅକ୍ଷୟ ନାରାୟଣ ପ୍ରହରାଜ]] # [[ଚିନ୍ତାମଣି ଜେନା (ରାଜନୀତିଜ୍ଞ)]] # [[ମହେଶ୍ୱର ବାଗ]] # [[ଭୂପାଳ ଚନ୍ଦ୍ର ମହାପାତ୍ର]] # [[ନିତ୍ୟ‍ାନନ୍ଦ ସାହୁ]] # [[ପ୍ରେମଲତା ମହାପାତ୍ର]] # [[ରଘୁନାଥ ମହାନ୍ତି (ରାଜନୀତିଜ୍ଞ)]] # [[ଶଶିକାନ୍ତ ଭଞ୍ଜ]] # [[ପ୍ୟାରୀମୋହନ ଦାସ]] # [[ସୁଶାନ୍ତ ଚାନ୍ଦ]] # [[ଅନନ୍ତ ଦାସ (ରାଜନେତା)]] # [[ଭାଇଗା ସେଠୀ]] # [[ଜନାର୍ଦନ ଭଞ୍ଜ ଦେଓ]] # [[ବୀରକିଶୋର ଜେନା]] # [[ଉପେନ୍ଦ୍ର ଜେନା]] # [[ମକର ସେଠୀ]] # [[ଭୁବନାନନ୍ଦ ଜେନା]] # [[ଦାଶରଥୀ ଜେନା]] # [[ମାୟାଧର ଜେନା]] # [[ଭାଗିରଥୀ ସେଠୀ]] # [[ଜୟଦେବ ଜେନା]] # [[କୃଷ୍ଣ ଚନ୍ଦ୍ର ମହାପାତ୍ର]] # [[ସୁବର୍ଣ୍ଣ ନାଏକ]] # [[ଗୋବିନ୍ଦ ମୁଣ୍ଡା]] # [[ଲକ୍ଷ୍ମୀ ନାରାୟଣ ଭଞ୍ଜ ଦେଓ]] # [[କୁମାର ମାଝୀ]] # [[ଛୋଟରାୟ ମାଝୀ]] # [[ଯୋଗେନ୍ଦ୍ର ନାଏକ]] # [[ମୋହନ ଚରଣ ମାଝୀ]] # [[ଅଭିରାମ ନାଏକ]] # [[ବେଦବ୍ୟାସ ନାୟକ]] # [[ପ୍ରେମାନନ୍ଦ ନାୟକ]] # [[ପ୍ରାଣ ବଲ୍ଲଭ ନାଏକ]] # [[ଚନ୍ଦ୍ରସେନ ନାଏକ]] # [[ନୀଳାଦ୍ରି ନାୟକ]] # [[ରାଜ ବଲ୍ଲଭ ମିଶ୍ର]] # [[ରାମରାୟ ମୁଣ୍ଡା]] # [[ମହେଶ୍ୱର ମାଝି]] # [[କାହ୍ନୁ ଚରଣ ନାଏକ]] # [[ଗୌରହରି ନାଏକ]] # [[ହୃଷିକେଶ ନାଏକ]] # [[କ୍ଷେତ୍ର ମୋହନ ନାୟକ]] # [[ଧନୁର୍ଜୟ ଲାଗୁରୀ]] # [[ଜିତୁ ପଟ୍ଟନାୟକ]] # [[ଧନୁର୍ଜୟ ସିଦୁ]] # [[ଗୁରୁ ଚରଣ ନାଏକ]] # [[ସନାତନ ମହାକୁଡ଼]] # [[ସହରାଇ ଓରାମ]] # [[ବଦ୍ରିନାରାୟଣ ପାତ୍ର]] # [[କ୍ଷୀରୋଦ ପ୍ରସାଦ ସ୍ୱାଇଁ]] # [[ମୂରଲୀଧର କୁଅଁର]] # [[ନିରଞ୍ଜନ ପଟ୍ଟନାୟକ]] # [[ଲକ୍ଷ୍ମଣ ଟୁଡୁ]] # [[ସାଲଖାନ ମୁର୍ମୁ]] # [[ଅଜେନ ମୁର୍ମୁ]] # [[ପୁରୁଷୋତ୍ତମ ନାଏକ]] # [[କାଙ୍ଗୋଇ ସିଂହ]] # [[ରୁଦ୍ର ମୋହନ ଦାସ]] # [[ରାଧାମୋହନ ନାୟକ]] # [[ଇଶ୍ୱର ନାଏକ]] # [[ଇଶ୍ୱର ଚନ୍ଦ୍ର ନାୟକ]] # [[ଯାଦବ ମାଝୀ]] # [[ମନମୋହନ ଟୁଡୁ]] # [[ରାବଣେଶ୍ୱର ମଢ଼େଇ]] # [[ବୀରଭଦ୍ର ସିଂହ]] # [[ରୋହିଦାସ ସୋରେନ]] # [[ଶ୍ରୀନାଥ ସୋରେନ]] # [[ଗୋଲକ ବିହାରୀ ନାଏକ]] # [[ଭାସ୍କର ମଢ଼େଇ]] # [[ନଳିନୀ ଚନ୍ଦ୍ର ଭଞ୍ଜ ଦେଓ]] # [[ପ୍ରଭାକର ବେହେରା]] # [[ପ୍ରଫୁଲ୍ଲ କୁମାର ଦାସ]] # [[କରୁଣାକର ନାଏକ]] # [[ଅଜିତ ହେମ୍ବ୍ରମ]] # [[ପଦ୍ମ ଚରଣ ହଇବୁରୁ]] # [[ରଘୁନାଥ ହେମ୍ବ୍ରମ]] # [[ବିଜୟ କୁମାର ନାୟକ]] # [[ବାସନ୍ତି ହେମ୍ବ୍ରମ]] # [[ସୁରେନ୍ଦ୍ର ସିଂହ]] # [[ଗିରିଶ ଚନ୍ଦ୍ର ରାୟ]] # [[ହରିହର ମହାନ୍ତି]] # [[ସମଲ ମାଝି]] # [[ପ୍ରମୋଦ ଚନ୍ଦ୍ର ଭଞ୍ଜ ଦେଓ]] # [[ଛତିଶ ଚନ୍ଦ୍ର ଧଳ]] # [[କିଶୋର ଦାଶ]] # [[ବିମଳ ଲୋଚନ ଦାସ]] # [[ସାନନ୍ଦ ମାରାଣ୍ଡି]] # [[ପ୍ରସନ୍ନ କୁମାର ଦାଶ]] # [[ରାମ ଚନ୍ଦ୍ର ହାଁସଦା]] # [[ଭାଦବ ହାଁସଦା]] # [[ବୁଧନ ମୁର୍ମୁ]] # [[ଦୁର୍ଗା ଚରଣ ନାୟକ]] # [[ଲାଲ ମୋହନ ନାୟକ]] # [[ମୋଚିରାମ ତିରିୟା]] # [[ଘନଶ୍ୟାମ ହେମ୍ବ୍ରମ]] # [[କାହ୍ନୁରାମ ହେମ୍ବ୍ରମ]] # [[ସୁନ୍ଦର ମୋହନ ମାଝି]] # [[କମଳାକାନ୍ତ ନାୟକ]] # [[ଭାନୁଚରଣ ନାଏକ]] # [[ଶମ୍ଭୁନାଥ ନାଏକ]] # [[ମଙ୍ଗଳ ସିଂ ମୁଦି]] # [[ଗଣେଶ ରାମ ସିଂ ଖୁଣ୍ଟିଆ]] # [[ହରଦେବ ତିରିୟା]] # [[ଚନ୍ଦ୍ର ମୋହନ ସିଂହ]] # [[କାର୍ତ୍ତିକ ଚନ୍ଦ୍ର ମାଝି]] # [[ସିଦ୍ଧଲାଲ ମୁର୍ମୁ]] # [[ଅର୍ଜୁନ ମାଝି]] # [[ଲକ୍ଷ୍ମଣ ମାଝି]] # [[ଶ୍ୟାମ ଚରଣ ହାଁସଦା]] # [[ଶଇବ ସୁଶୀଳ କୁମାର ହାଁସଦା]] # [[ନବ ଚରଣ ମାଝି]] # [[ରାଜକିଶୋର ଦାସ]] # [[ପ୍ରବୀଣ ଚନ୍ଦ୍ର ଭଞ୍ଜଦେଓ]] # [[ସକିଲା ସୋରେନ]] # [[ପ୍ରୀତିରଞ୍ଜନ ଘଡ଼ାଇ]] # [[ପ୍ରଫୁଲ୍ଲ ଚନ୍ଦ୍ର ଘଡ଼ାଇ]] # [[ଶରତ ରାଉତ]] # [[ସନାତନ ଦେଓ]] # [[ବାଇଧର ସିଂହ]] # [[ନାରାୟଣ ଚନ୍ଦ୍ର ପତି]] # [[ପୀତାମ୍ବର ଭୂପତି ହରିଚନ୍ଦନ ମହାପାତ୍ର]] # [[ରାମଚନ୍ଦ୍ର ଖୁଣ୍ଟିଆ]] # [[ଅଶୋକ କୁମାର ଦାସ]] # [[ନିରଞ୍ଜନ ଜେନା]] # [[ପରମେଶ୍ୱର ସେଠୀ]] # [[ପ୍ରଣବ ପ୍ରକାଶ ଦାସ]] # [[ସୂର୍ଯ୍ୟମଣୀ ଜେନା]] # [[ମଦନ ମୋହନ ପଟ୍ଟନାୟକ]] # [[ଶାନ୍ତନୁ କୁମାର ଦାସ]] # [[ଜଗନ୍ନାଥ ମଲ୍ଲିକ]] # [[ରାମଚନ୍ଦ୍ର ମଲ୍ଲିକ]] # [[ଅନାଦୀ ଚରଣ ଦାସ]] # [[ଅଞ୍ଚଳ ଦାସ]] # [[ବାଇଧର ବେହେରା]] # [[ଲକ୍ଷ୍ମୀଧର ଜେନା]] # [[ପରମାନନ୍ଦ ମହାନ୍ତି]] # [[ମାୟାଧର ସିଂହ]] # [[ଗଦାଧର ଦତ୍ତ]] # [[ପ୍ରଣବ ବଳବନ୍ତରାୟ]] # [[ରବି ଦାଶ]] # [[କାଙ୍ଗାଳି ଚରଣ ପଣ୍ଡା]] # [[ଗୁରୁଚରଣ ଟିକାୟତ]] # [[ଯଦୁମଣି ମଙ୍ଗରାଜ]] # [[ଧନଞ୍ଜୟ ଲେଙ୍କା]] # [[ଦୁଃଶାସନ ଜେନା]] # [[ଅମର ପ୍ରସାଦ ଶତପଥୀ]] # [[ପ୍ରହଲ୍ଲାଦ ମଲ୍ଲିକ]] # [[କୁଳମଣି ରାଉତ]] # [[ଚିନ୍ମୟ ପ୍ରସାଦ ବେହୁରା]] # [[ଦେବାଶିଷ ନାୟକ]] # [[ସୁନନ୍ଦା ଦାସ]] # [[ପଦ୍ମନାଭ ରାୟ]] # [[ନବକିଶୋର ମଲ୍ଲିକ]] # [[ଚିତ୍ତରଞ୍ଜନ ନାଏକ]] # [[ବୈଷ୍ଣବ ଚରଣ ମଲ୍ଲିକ]] # [[ପବିତ୍ର ମୋହନ ଜେନା]] # [[ପ୍ରଭାତ କୁମାର ସାମନ୍ତରାୟ]] # [[ଦୀନବନ୍ଧୁ ସାହୁ]] # [[ଧୃବ ଚରଣ ସାହୁ]] # [[ସରୋଜକାନ୍ତ କାନୁନଗୋ]] # [[ଇନ୍ଦ୍ରମଣି ରାଉତ]] # [[ଉତ୍କଳ କେଶରୀ ପରିଡ଼ା]] # [[କିଶୋର ଚନ୍ଦ୍ର ତରାଇ]] # [[ଶଶି ଭୂଷଣ ବେହେରା]] # [[ଭାଗବତ ପ୍ରସାଦ ମହାନ୍ତି]] # [[ପୂର୍ଣ୍ଣାନନ୍ଦ ସାମଲ]] # [[ଦୈତାରୀ ବେହେରା]] # [[ସୁରେନ୍ଦ୍ରନାଥ ପଟ୍ଟନାୟକ]] # [[ପ୍ରଦୀପ୍ତ କିଶୋର ଦାସ]] # [[ବଟକୃଷ୍ଣ ଜେନା]] # [[ମାୟାଧର ସେଠୀ]] # [[ରବିନ୍ଦ୍ର କୁମାର ବେହେରା]] # [[କାଳନ୍ଦୀ ଚରଣ ବେହେରା]] # [[ଜଗବନ୍ଧୁ ଦାସ]] # [[ମଧୁସୂଦନ ପାଣିଗ୍ରାହୀ]] # [[ବିଜୟଶ୍ରୀ ରାଉତରାୟ]] # [[ବିଷ୍ଣୁବ୍ରତ ରାଉତରାୟ]] # [[ଚନ୍ଦ୍ର ସାରଥୀ ବେହେରା]] # [[ପ୍ରକାଶ ଚନ୍ଦ୍ର ବେହେରା]] # [[ପ୍ରଶାନ୍ତ ବେହେରା]] # [[ପ୍ରଭାତ ରଞ୍ଜନ ବିଶ୍ୱାଳ]] # [[ରାଜେନ୍ଦ୍ର ସିଂହ]] # [[ସଂଗ୍ରାମ କେଶରୀ ମହାପାତ୍ର]] # [[ତ୍ରିଲୋଚନ କାନୁନଗୋ]] # [[ସୁର ସେଠୀ]] # [[ଶୁକଦେବ ଜେନା]] # [[ଲକ୍ଷ୍ମଣ ମଲ୍ଲିକ]] # [[ରାଜକୃଷ୍ଣ ବୋଷ]] # [[ଆକୁଳାନନ୍ଦ ବେହେରା]] # [[ମିନାକ୍ଷୀ ମହନ୍ତ]] # [[ପଦ୍ମିନୀ ଦିଆନ]] # [[ଲତିକା ପ୍ରଧାନ]] # [[ସୂର୍ଯ୍ୟମଣି ବୈଦ୍ୟ]] # [[ଧର୍ମାନନ୍ଦ ବେହେରା]] # [[ବିଧୁ ଭୂଷଣ ପ୍ରହରାଜ]] # [[ରାଜ କିଶୋର ରାମ]] # [[ରସାନନ୍ଦ ସାହୁ]] # [[ରସମଞ୍ଜରୀ ଦେବୀ]] # [[ପବିତ୍ର ମୋହନ ପ୍ରଧାନ]] # [[ରମେଶ ରାଉତ]] # [[ଘନଶ୍ୟାମ ସାହୁ]] # [[ଗୋକୁଳାନନ୍ଦ ପ୍ରହରାଜ]] # [[ଯୋଗେଶ ଚନ୍ଦ୍ର ରାଉତ]] # [[ଅକ୍ଷୟ କୁମାର ପଟ୍ଟନାୟକ]] # [[ପ୍ରଭାତ କୁମାର ତ୍ରିପାଠୀ]] # [[ଦେବୀ ରଞ୍ଜନ ତ୍ରିପାଠୀ]] # [[ଦେବାଶିଷ ପଟ୍ଟନାୟକ]] # [[ବୀର ସିପ୍‌କା]] # [[ପ୍ରମୋଦ କୁମାର ମଲ୍ଲିକ]] # [[ଦେବୀ ପ୍ରସାଦ ମିଶ୍ର]] # [[ତ୍ରିଲୋଚନ ମାନସିଂହ ହରିଚନ୍ଦନ]] # [[କନକଲତା ଦେବୀ]] # [[ବିଦ୍ୟାଧର ନାଏକ]] # [[ପ୍ରତାପ ଚନ୍ଦ୍ର ପଟ୍ଟନାୟକ]] # [[ସମୀର କୁମାର ରାଉତରାୟ]] # [[ଲଳିତ ମୋହନ ମହାନ୍ତି]] # [[ଦେବାଶିଷ ସାମନ୍ତରାୟ (ରାଜନୀତିଜ୍ଞ)]] # [[ମହମ୍ମଦ ମୋକିମ୍]] # [[ବିଶ୍ୱନାଥ ପଣ୍ଡିତ]] # [[ଶ୍ରୀକାନ୍ତ ପଣ୍ଡା]] # [[ସୟଦ ମୁସ୍ତାଫିଜ ଅହମଦ]] # [[ସମୀର ଦେ]] # [[ପ୍ରତାପ ଜେନା]] # [[ବିକ୍ରମ କେଶରୀ ବର୍ମା]] # [[ମହମ୍ମଦ ଅତାହାର]] # [[ବିରଜା ପ୍ରସାଦ ରାୟ]] # [[ଶରତ କୁମାର କର]] # [[ଶେଖ ମତଲୁବ ଅଲ୍ଲୀ]] # [[ସାବିତ୍ରୀ ଅଗ୍ରୱାଲ]] # [[ରାଜକିଶୋର ନାୟକ]] # [[ଅତନୁ ସବ୍ୟସାଚୀ ନାୟକ]] # [[ବିଜୟ ମହାପାତ୍ର]] # [[ତ୍ରିଲୋଚନ ବେହେରା]] # [[ଦେବେନ୍ଦ୍ର ଶର୍ମା]] # [[ଦିବାକରନାଥ ଶର୍ମା]] # [[ଶରତ କୁମାର ଦେବ]] # [[ଦୋଳଗୋବିନ୍ଦ ନାୟକ]] # [[ଶୈଳେନ୍ଦ୍ର ନାରାୟଣ ଭଞ୍ଜ ଦେଓ]] # [[ସରସ୍ୱତୀ ଦେବୀ]] # [[ଅନନ୍ତ ଚରଣ ତ୍ରିପାଠୀ]] # [[ପଦ୍ମ ଚରଣ ନାଏକ]] # [[ଅଲେଖ କୁମାର ଜେନା]] # [[ଅଂଶୁମାନ ମହାନ୍ତି]] # [[ଧ୍ରୁବ ଚରଣ ସାହୁ]] # [[ହରିହର ସିଂହ ମର୍ଦ୍ଦରାଜ ଭ୍ରମରବର ରାୟ]] # [[ବଂଶୀଧର ପଟ୍ଟନାୟକ]] # [[ସତ୍ୟସୁନ୍ଦର ମିଶ୍ର]] # [[ବିଭୁତି ଭୂଷଣ ସିଂହ ମର୍ଦ୍ଦରାଜ]] # [[ଅରୁଣ କୁମାର ପଟ୍ଟନାୟକ]] # [[ସିଦ୍ଧାର୍ଥ ଶେଖର ସିଂହ]] # [[ଅନୁଭବ ପଟ୍ଟନାୟକ]] # [[ଅନ୍ତର୍ଯ୍ୟାମୀ ସାହୁ]] # [[ରାମ ଚନ୍ଦ୍ର ରାମ]] # [[ବି. ଏସ. ବି. ନରେନ୍ଦ୍ର ମହାପାତ୍ର]] # [[ରମେଶ ଚନ୍ଦ୍ର ପଣ୍ଡା]] # [[ରମାକାନ୍ତ ମିଶ୍ର]] # [[ଶରତ ଚନ୍ଦ୍ର ମିଶ୍ର]] # [[ସତ୍ୟନାରାୟଣ ପ୍ରଧାନ]] # [[ପୂର୍ଣ୍ଣଚନ୍ଦ୍ର ଭଞ୍ଜଦେଓ]] # [[ସାହେବ ନାଏକ]] # [[ଭାବଗ୍ରାହୀ ନାୟକ]] # [[ଶ୍ରୀଧର ନାଏକ]] # [[କିଶୋର ଚନ୍ଦ୍ର ଦେଓ ଭଞ୍ଜ]] # [[ରମେଶ ଚନ୍ଦ୍ର ବେହେରା]] # [[ପୂର୍ଣ୍ଣଚନ୍ଦ୍ର ନାୟକ]] # [[କାଶୀନାଥ ମଲ୍ଲିକ]] # [[ରୁଦ୍ର ମାଧବ ରାୟ]] # [[ହରିହର କରଣ]] # [[ଅରୁଣ କୁମାର ସାହୁ]] # [[ବୃନ୍ଦାବନ ଚନ୍ଦ୍ର ସିଂହ]] # [[କୃଷ୍ଣ ଚନ୍ଦ୍ର ସିଂହ ମାନ୍ଧାତା]] # [[ଅଚ୍ୟୁତାନନ୍ଦ ମହାନ୍ତି]] # [[ସୀତାକାନ୍ତ ମିଶ୍ର]] # [[ବଂଶୀଧର ସାହୁ]] # [[ଭାଗବତ ବେହେରା]] # [[ଗଙ୍ଗାଧର ପାଇକରାୟ]] # [[ସତ୍ୟାନନ୍ଦ ଚମ୍ପତିରାୟ]] # [[କୈଳାଶ ଚନ୍ଦ୍ର ମହାପାତ୍ର]] # [[ହରିହର ସାହୁ]] # [[ସୁରେନ୍ଦ୍ରନାଥ ମିଶ୍ର]] # [[ପ୍ରଶାନ୍ତ କୁମାର ଜଗଦେବ]] # [[ରାଜେନ୍ଦ୍ର କୁମାର ସାହୁ]] # [[ବିଶ୍ୱ ଭୂଷଣ ହରିଚନ୍ଦନ]] # [[ଦେବେନ୍ଦ୍ର ନାଥ ମାନସିଂହ]] # [[ବିଭୂତି ଭୂଷଣ ହରିଚନ୍ଦନ]] # [[ରଘୁନାଥ ସାହୁ]] # [[ଅଶୋକ ଚନ୍ଦ୍ର ପଣ୍ଡା]] # [[ସୁଶାନ୍ତ କୁମାର ରାଉତ]] # [[ପ୍ରିୟଦର୍ଶୀ ମିଶ୍ର]] # [[ଭାଗୀରଥି ବଡ଼ଜେନା]] # [[ଶରତ ଚନ୍ଦ୍ର ପାଇକରାୟ]] # [[ବିଭୂତି ଭୂଷଣ ବଳବନ୍ତରାୟ]] # [[ସୁରେଶ କୁମାର ରାଉତରାୟ]] # [[ସତ୍ୟପ୍ରିୟ ମହାନ୍ତି]] # [[ମାଧବ ଚନ୍ଦ୍ର ରାଉତରାୟ]] # [[ଜ୍ୟୋତିନ୍ଦ୍ର ନାଥ ମିତ୍ର]] # [[ବୀରକିଶୋର ଦେବ]] # [[ଦିଲ୍ଲୀପ ଶ୍ରୀଚନ୍ଦନ]] # [[ସୁଦର୍ଶନ ମହାନ୍ତି]] # [[ବନମାଳି ପଟ୍ଟନାୟକ]] # [[ଜୟକୃଷ୍ଣ ମହାନ୍ତି]] # [[ଗୋପୀନାଥ ଭୋଇ]] # [[ରାମଚନ୍ଦ୍ର ପଟ୍ଟନାୟକ]] # [[ଅଭିମନ୍ୟୁ ରଣସିଂହ]] # [[ଯୁଧିଷ୍ଠିର ସାମନ୍ତରାୟ]] # [[ବିପିନ ବିହାରୀ ଦାଶ]] # [[ପ୍ରଦୀପ ମହାରଥୀ]] # [[ହରିହର ଭୋଇ]] # [[ହୃଷିକେଶ ନାୟକ]] # [[ରାଘବ ଚରଣ ସେଠୀ]] # [[ମଦନ ମୋହନ ଦତ୍ତ]] # [[ବସନ୍ତ ବେହେରା]] # [[ହୃଷିକେଶ ତ୍ରିପାଠୀ]] # [[ନରେନ୍ଦ୍ର କୁମାର ନାୟକ]] # [[କୁମୁଦ ଚନ୍ଦ୍ର ସିଂହ]] # [[ଦେବରାଜ ସାହୁ]] # [[ସନ୍ତୋଷ କୁମାର ପ୍ରଧାନ]] # [[ପ୍ରଫୁଲ୍ଲ ମିଶ୍ର]] # [[ରମେଶ ଜେନା]] # [[ରଜନୀ କାନ୍ତ ସିଂହ]] # [[ଅଦ୍ୱୈତ ପ୍ରସାଦ ସିଂହ]] # [[ଦୁତିଅ ରାଉଳ]] # [[କ୍ଷେତ୍ର ମୋହନ ପାଣିଗ୍ରାହୀ]] # [[ସୁରେନ୍ଦ୍ର ପ୍ରଧାନ]] # [[ରାଜକିଶୋର ପ୍ରଧାନ]] # [[ବାଳକୃଷ୍ଣ ପଟ୍ଟନାୟକ]] # [[ରମେଶ ଚନ୍ଦ୍ର ସାଇ]] # [[ସଞ୍ଜୀବ କୁମାର ସାହୁ]] # [[ଅମରନାଥ ପ୍ରଧାନ]] # [[ନଗେନ୍ଦ୍ର କୁମାର ପ୍ରଧାନ]] # [[ପଦ ନାଏକ]] # [[ନବଘନ ନାୟକ]] # [[ଖଗେଶ୍ୱର ବେହେରା]] # [[ସୁଶାନ୍ତ କୁମାର ବେହେରା]] # [[ମଦନ ମୋହନ ପ୍ରଧାନ]] # [[କୁମାର ଚନ୍ଦ୍ର ବେହେରା]] # [[ବ୍ରଜ କିଶୋର ପ୍ରଧାନ]] # [[ବୃନ୍ଦାବନ ବେହେରା]] # [[ମୁକେଶ କୁମାର ପାଳ]] # [[ଧରଣୀଧର ପ୍ରଧାନ]] # [[ମୃତ୍ୟୁଞ୍ଜୟ ପାଳ]] # [[ମହେଶ ଚନ୍ଦ୍ର ସୁବାହୁ ସିଂହ]] # [[ବାଇଧର ନାଏକ]] # [[ରବି ନାରାୟଣ ପାଣି]] # [[ନୃସିଂହ ଚରଣ ସାହୁ]] # [[ବିଭୁଧେନ୍ଦ୍ର ପ୍ରତାପ ଦାସ]] # [[ବେଣୁଧର ବଳିଆରସିଂହ]] # [[ବୃନ୍ଦାବନ ତ୍ରିପାଠୀ (ରାଜନେତା)]] # [[ପ୍ରସନ୍ନ ପଟ୍ଟନାୟକ]] # [[ବ୍ରହ୍ମାନନ୍ଦ ବିଶ୍ୱାଳ]] # [[ପ୍ରଫୁଲ୍ଲ କୁମାର ମଲ୍ଲିକ]] # [[ସୁଧୀର କୁମାର ସାମଲ]] # [[ସରୋଜ କୁମାର ସାମଲ]] # [[ନବୀନ ନନ୍ଦ]] # [[କୃଷ୍ଣ ଚନ୍ଦ୍ର ପାତ୍ର]] # [[ନବୀନ ଚନ୍ଦ୍ର ନାରାୟଣ ଦାସ]] # [[କାଳିଆ ଦେହୁରୀ]] # [[ମଦନ ଦେହୁରୀ]] # [[ଶଙ୍କର ପ୍ରତାପ ସିଂହ ଦେଓ]] # [[ସୁରେନ୍ଦ୍ର ମୋହନ ପଟ୍ଟନାୟକ]] # [[ରତ୍ନପ୍ରଭା ଦେବୀ]] # [[ମହେଶ୍ୱର ନାଏକ]] # [[ଭାଗିରଥୀ ନାଏକ]] # [[ଅରକ୍ଷିତ ନାଏକ]] # [[ରବିନାରାୟଣ ନାଏକ]] # [[ତ୍ରିନାଥ ନାଏକ]] # [[କିଶୋର ଚନ୍ଦ୍ର ନାଏକ]] # [[କହ୍ନେଇ ସିଂହ]] # [[ଜଗତେଶ୍ୱର ମିର୍ଦ୍ଧା]] # [[ପାଣୁ ଚନ୍ଦ୍ର ନାଏକ]] # [[ରାଜେନ୍ଦ୍ର କୁମାର ଛତ୍ରିଆ]] # [[ରବିନାରାୟଣ ନାଏକ (୧୯୬୯ ଜନ୍ମ)]] # [[ସଞ୍ଜୀବ କୁମାର ମଲ୍ଲିକ]] # [[ରମେଶ ପଟୁଆ]] # [[ଦୁର୍ଯ୍ୟୋଧନ ଗରଡ଼ିଆ]] # [[ନାଉରୀ ନାୟକ]] # [[ଦୁର୍ଗା ଶଙ୍କର ପଟ୍ଟନାୟକ]] # [[ଲକ୍ଷ୍ମୀପ୍ରସାଦ ମିଶ୍ର]] # [[ଭିକାରୀ ଘାସି]] # [[ଅଶ୍ୱିନୀ କୁମାର ଗୁରୁ]] # [[ଝସକେତନ ସାହୁ]] # [[ଶ୍ରୀବଲ୍ଲଭ ପାଣିଗ୍ରାହୀ]] # [[ଜୟନାରାୟଣ ମିଶ୍ର]] # [[ରୋହିତ ପୂଜାରୀ]] # [[ସନାତନ ବିଶି]] # [[ଭିକାରୀ ସୁନା]] # [[ବସନ୍ତ କୁମାର ମହାନନ୍ଦ]] # [[ଅଭିମନ୍ୟୁ କୁମାର]] # [[ଭାନୁଗଙ୍ଗ ତ୍ରିଭୂବନ ଦେବ]] # [[ଜୟଦେବ ଠାକୁର]] # [[ଜ୍ୟୋତିମଞ୍ଜରୀ ଦେବୀ]] # [[ଅଶ୍ୱିନୀ କୁମାର ବେହେରା]] # [[ସଞ୍ଜିବ କୁମାର ପ୍ରଧାନ]] # [[ପ୍ରଦୀପ୍ତ ଗଙ୍ଗଦେବ]] # [[ସୁବାଷ ଚନ୍ଦ୍ର ପାଣିଗ୍ରାହୀ]] # [[ବୃନ୍ଦାବନ ମାଝି]] # [[ଅଶୋକ କୁମାର ବଳ]] # [[ପ୍ରଫୁଲ୍ଲ ମାଝୀ]] # [[ଦିଲିପ କୁମାର ରାୟ]] # [[ରଞ୍ଜିତ ଭିତ୍ରିଆ]] # [[ଗଙ୍ଗାଧର ପ୍ରଧାନ (ରାଜନେତା)]] # [[ଇଗ୍ନେସ ମାଝୀ]] # [[ଗଜଧର ମାଝୀ]] # [[ପ୍ରେମାନନ୍ଦ କାଲୋ]] # [[ଖ୍ରୀଷ୍ଟୋଦାସ ଲୁଗୁନ]] # [[ଜୁନାସ ବିଲୁଙ୍ଗ]] # [[ରେମିସ କେରକେଟା]] # [[ସତ୍ୟ ନାରାୟଣ ପ୍ରଧାନ]] # [[ନିହାର ସୁରିନ]] # [[ଶଙ୍କର ଓରାମ]] # [[ଜର୍ଜ ତିର୍କୀ]] # [[ପ୍ରେମଚାନ୍ଦ ଭଗତ]] # [[ଶାନ୍ତି ପ୍ରକାଶ ଓରାମ]] # [[ରଙ୍ଗବଲ୍ଲଭ ଅମାତ]] # [[ବ୍ରଜମୋହନ କିଷାନ]] # [[ମୁଖରମ ନାଏକ]] # [[ଗ୍ରେଗୋରୀ ମିଞ୍ଜ]] # [[ରାଜେନ ଏକ୍କା]] # [[ଖ୍ରୀଷ୍ଟୋଫର ଏକ୍କା]] # [[ଆଗାପିଲ୍‍ ଲାକ୍ରା]] # [[ନେଲସନ ସୋରେଙ୍ଗ]] # [[ମନସିଦ ଏକ୍କା]] # [[ହଳୁ ମୁଣ୍ଡାରୀ]] # [[ସୁବ୍ରତ ତରାଇ]] # [[ରବି ଦେହୁରୀ]] # [[ରାଜକିଶୋର ସାମନ୍ତରାୟ]] # [[ଧନଞ୍ଜୟ ମହାନ୍ତି]] # [[ବ୍ରଜକିଶୋର ମହାନ୍ତି]] # [[ଗୁରୁପଦ ନନ୍ଦ]] # [[ପ୍ରଭାତ ମହାପାତ୍ର]] # [[ଅଜିତ ଦାସ (ରାଜନେତା)]] # [[ଶାରଦା ପ୍ରସାଦ ନାୟକ]] # [[ଲକ୍ଷ୍ମଣ ମୁଣ୍ଡା]] # [[ନୀଳମଣି ସିଂହ ଦଣ୍ଡପାଟ]] # [[ନରହରି ଦଣ୍ଡପାଟ]] # [[ଅର୍ଜୁନ ନାଏକ]] # [[ହେମେନ୍ଦ୍ର ପ୍ରସାଦ ମହାପାତ୍ର]] # [[ବେଣୁଧର ନାଏକ]] # [[ହେମନ୍ତ କୁମାର ସିଂହ ଦଣ୍ଡପାଟ]] # [[ଦୟାନିଧି କିଷାନ]] # [[ଭୀମସେନ ଚୌଧୁରୀ]] # [[ବସନ୍ତ କୁମାର ସିଂହ ଦଣ୍ଡପାଟ]] # [[ବିଶ୍ୱନାଥ ସାହୁ]] # [[ଭି. ସୀତାରାମୟା]] # [[ଯତିରାଜ ପ୍ରହରାଜ]] # [[ପର୍ଶୁରାମ ପଣ୍ଡା]] # [[ରାମଚନ୍ଦ୍ର ପଣ୍ଡା]] # [[ନାଗି ରେଡ୍ଡୀ ନାରାୟଣ ରେଡ୍ଡୀ]] # [[ଅଶୋକ କୁମାର ଚୌଧୁରୀ]] # [[ଆଦିକନ୍ଦ ସେଠୀ]] # [[ସୁବାସ ଚନ୍ଦ୍ର ବେହେରା]] # [[ପ୍ରିୟାଂଶୁ ପ୍ରଧାନ]] # [[ଲକ୍ଷ୍ମଣ ମହାପାତ୍ର]] # [[ରାଘବ ପରିଡ଼ା]] # [[ସରୋଜ କୁମାର ପାଢ଼ୀ]] # [[ଦେବରାଜ ମହାନ୍ତି]] # [[ହରିହର ଦାସ (୧୯୧୩ ଜନ୍ମ)]] # [[ହରିହର ସ୍ୱାଇଁ]] # [[ଦ୍ୱିତିକୃଷ୍ଣ ପଣ୍ଡା]] # [[ଉଷାରାଣୀ ପଣ୍ଡା]] # [[ମୋହନ ନାଏକ]] # [[ରଘୁନାଥ ମହାପାତ୍ର (ରାଜନେତା)]] # [[ଅନଙ୍ଗ ମଞ୍ଜରୀ ଦେବୀ]] # [[ତ୍ରିନାଥ ବେହେରା]] # [[ସୂର୍ଯ୍ୟ ନାରାୟଣ ପାତ୍ର]] # [[ରାମଚନ୍ଦ୍ର ସେଠୀ]] # [[ଘନଶ୍ୟାମ ବେହେରା]] # [[ପ୍ରଦୀପ କୁମାର ପାଣିଗ୍ରାହୀ]] # [[ମୋହନ ନାୟକ]] # [[ରାମଚନ୍ଦ୍ର ମିଶ୍ର (ରାଜନେତା)]] # [[ଲିଙ୍ଗରାଜ ପାଣିଗ୍ରାହୀ]] # [[ଦଣ୍ଡପାଣି ଦାସ]] # [[ଶିଶିର କୁମାର ନରେନ୍ଦ୍ର ଦେବ]] # [[କୃଷ୍ଣ ଚନ୍ଦ୍ର ପଟ୍ଟନାୟକ]] # [[ଶିବ ଶଙ୍କର ସାହାଣୀ]] # [[ବିନାୟକ ମହାପାତ୍ର]] # [[ରମେଶ ଚନ୍ଦ୍ର ଚ୍ୟାଉ ପଟ୍ଟନାୟକ]] # [[ବିକ୍ରମ କୁମାର ପଣ୍ଡା]] # [[ଶ୍ରୀକାନ୍ତ ସାହୁ]] # [[ନିରଞ୍ଜନ ପ୍ରଧାନ]] # [[ପୂର୍ଣ୍ଣ ଚନ୍ଦ୍ର ସେଠୀ]] # [[ନାରାୟଣ ସାହୁ (୧୯୨୮ ଜନ୍ମ)]] # [[ତ୍ରିନାଥ ସାମନ୍ତରାୟ]] # [[ରାମଚନ୍ଦ୍ର ମର୍ଦ୍ଦରାଜ ଦେଓ]] # [[ଦଣ୍ଡପାଣି ସ୍ୱାଇଁ]] # [[ତାରିଣୀ ପଟ୍ଟନାୟକ]] # [[ସଦାନନ୍ଦ ମହାନ୍ତି]] # [[ରାଧାଗୋବିନ୍ଦ ସାହୁ]] # [[ନିତ୍ୟାନନ୍ଦ ପ୍ରଧାନ]] # [[ବିକ୍ରମ କେଶରୀ ଆରୁଖ]] # [[ସୁମା ନାଏକ]] # [[ମାଗୁଣି ଚରଣ ପ୍ରଧାନ]] # [[ଜାମି ସୁବାରାଓ ପୃଷ୍ଟି]] # [[ଉମାକାନ୍ତ ମିଶ୍ର]] # [[ରାମକୃଷ୍ଣ ଗୌଡ଼]] # [[ଦୀନବନ୍ଧୁ ବେହେରା]] # [[ଗୋବିନ୍ଦ ପ୍ରଧାନ]] # [[ଚିନ୍ତାମଣି ଦ୍ୟାନ ସାମନ୍ତରା]] # [[ଦିବାକର ପଟ୍ଟନାୟକ]] # [[ସଚ୍ଚିଦାନନ୍ଦ ଦେଓ]] # [[ଜଗନ୍ନାଥ ପତି]] # [[ରମେଶ ଚନ୍ଦ୍ର ଜେନା]] # [[ପୂର୍ଣ୍ଣଚନ୍ଦ୍ର ସ୍ୱାଇଁ]] # [[ଅର୍ଜୁନ ନାଏକ (୨୦୧୭ ମୃତ୍ୟୁ)]] # [[ଗନ୍ତାୟତ ସ୍ୱାଇଁ]] # [[କିଶୋର ଚନ୍ଦ୍ର ସିଂହ ଦେଓ]] # [[ଶରତ ଚନ୍ଦ୍ର ପଣ୍ଡା]] # [[ଅନନ୍ତ ନାରାୟଣ ସିଂହ ଦେଓ]] # [[ହରିହର ସାହୁ (୧୯୪୪ ଜନ୍ମ)]] # [[ଉଦୟ ନାଥ ନାୟକ]] # [[ବୃନ୍ଦାବନ ନାୟକ]] # [[ରାମଚନ୍ଦ୍ର ରଥ]] # [[ଲଳିତେନ୍ଦୁ ବିଦ୍ୟାଧର ମହାପାତ୍ର]] # [[ସଞ୍ଜୟ କୁମାର ଦାସ ବର୍ମା]] # [[ସିଦ୍ଧେଶ୍ୱର ପାଣିଗ୍ରାହୀ]] # [[ବିଶ୍ୱନାଥ ପରିଡ଼ା]] # [[ପଦ୍ମ ଚରଣ ସାମନ୍ତସିଂହାର]] # [[ଅଜୟ କୁମାର ଜେନା]] # [[ଗୋପବନ୍ଧୁ ପାତ୍ର]] # [[ଗଙ୍ଗାଧର ମହାପାତ୍ର]] # [[ବ୍ରଜ ମୋହନ ମହାନ୍ତି]] # [[ବ୍ରଜ କିଶୋର ତ୍ରିପାଠୀ]] # [[ହରିହର ବାହିନୀପତି]] # [[ଫକୀର ଚରଣ ଦାସ]] # [[ଭଗବାନ ପ୍ରତିହାରୀ]] # [[ଗଦାଧର ମିଶ୍ର (ରାଜନେତା)]] # [[ଜୟନ୍ତ କୁମାର ଷଡ଼ଙ୍ଗୀ]] # [[ତୁଷାରକାନ୍ତି ବେହେରା]] # [[ସୁରେନ୍ଦ୍ର ସେଠୀ]] # [[ରବି ମଲ୍ଲିକ]] # [[ବୃନ୍ଦାବନ ପାତ୍ର]] # [[ଗତିକୃଷ୍ଣ ସ୍ୱାଇଁ]] # [[ବୈକୁଣ୍ଠ ନାଥ ସ୍ୱାଇଁ]] # [[ଭରତ ଦାସ]] # [[ଉପେନ୍ଦ୍ର ମହାନ୍ତି]] # [[ମୋହନ ଦାସ]] # [[ସୁରେନ୍ଦ୍ର ନାଥ ନାଏକ]] # [[ରବୀନ୍ଦ୍ର କୁମାର ସେଠୀ]] # [[ନୀଳମଣି ସିଂହ]] # [[ଗୋବିନ୍ଦ ଚନ୍ଦ୍ର ସେଠୀ]] # [[ବାଇଧର ମଲ୍ଲିକ]] # [[ସମୀର ରଞ୍ଜନ ଦାଶ]] # [[ବେଣୁଧର ସେଠୀ]] # [[ଉମାକାନ୍ତ ସାମନ୍ତରାୟ]] # [[ରମାରଞ୍ଜନ ବଳିଆରସିଂହ]] # [[ରାଜରାଜ ଦେବ]] # [[ରବୀନ୍ଦ୍ର କୁମାର ଦାସ]] # [[ଚନ୍ଦ୍ର ମାଧବ ମିଶ୍ର]] # [[ଦେବେନ୍ଦ୍ର ଶତପଥୀ]] # [[ସହୁରା ମଲ୍ଲିକ]] # [[ନରେଶ ପ୍ରଧାନ]] # [[କରେନ୍ଦ୍ର ମାଝି]] # [[ରାଜୀବ ପାତ୍ର]] # [[ଚକ୍ରମଣି କହଁର]] # [[ସୁରେନ୍ଦ୍ର କହଁର]] # [[ଲକ୍ଷ୍ମୀକାନ୍ତ ମଲ୍ଲିକ]] # [[ସଦାନନ୍ଦ କହଁର]] # [[ଦୁବର ପୋଡ୍ରା]] # [[ଲୋକନାଥ ପାତ୍ର]] # [[ଯାଦବ ପାଦ୍ର]] # [[ଭଗବାନ କହଁର]] # [[ମହୀଧର ରଣା]] # [[ଅଙ୍ଗଦ କହଁର]] # [[ଡୁଗୁନି କହଁର]] # [[ଦେବେନ୍ଦ୍ର କହଁର]] # [[ଦାଶରଥୀ ବେହେରା]] # [[ଅଭିମନ୍ୟୁ ବେହେରା]] # [[ପ୍ରହଲ୍ଲାଦ ବେହେରା]] # [[ଜଗଦୀଶ ଜାନୀ]] # [[ବରଦା ପ୍ରସନ୍ନ କହଁର]] # [[ବାଳକୃଷ୍ଣ ମଲ୍ଲିକ]] # [[ସଦାନନ୍ଦ ସାହୁ]] # [[ଚନ୍ଦ୍ର ଶେଖର ବେହେରା]] # [[ହିମାଂଶୁ ଶେଖର ପାଢ଼ୀ]] # [[ପଦ୍ମନାଭ ବେହେରା]] # [[ଅନିରୁଦ୍ଧ ଦୀପ]] # [[ସାରଙ୍ଗଧର ପ୍ରଧାନ]] # [[ସାଲୁଗା ପ୍ରଧାନ]] # [[ମନୋଜ କୁମାର ପ୍ରଧାନ]] # [[ଜାକବ୍ ପ୍ରଧାନ]] # [[ରଞ୍ଜିତ କୁମାର ପ୍ରଧାନ]] # [[ଗୋପାଳ ପ୍ରଧାନ]] # [[ନାଗାର୍ଜୁନ ପ୍ରଧାନ]] # [[ପ୍ରଦୀପ କୁମାର ଅମାତ]] # [[ସଚ୍ଚିଦାନନ୍ଦ ଦଲାଲ]] # [[ନଟବର ପ୍ରଧାନ]] # [[ସୁଜିତ କୁମାର ପାଢ଼ୀ]] # [[ଅଜିତ ଦାସ (୧୯୪୪ ଜନ୍ମ)]] # [[ଦୁଷ୍ମନ୍ତ ନାଏକ]] # [[ଅନାମ ନାଏକ]] # [[ଜଗମୋହନ ନାୟକ]] # [[କରୁଣାକର ଭୋଇ]] # [[ଯୋଗେଶ ଚନ୍ଦ୍ର ସିଂହ ଦେଓ]] # [[ଚନ୍ଦ୍ର ଶେଖର ପ୍ରଧାନ]] # [[ଅଞ୍ଚଳ ମାଝି]] # [[ଦୟାନିଧି ନାଏକ]] # [[ଭକ୍ତ ଚରଣ ଦାସ (ରାଜନେତା)]] # [[ଜନାର୍ଦନ ମାଝି]] # [[ଲୋଚନ ଧାଙ୍ଗଡ଼ା ମାଝି]] # [[ଗଜାନନ ନାୟକ]] # [[ପୁଷ୍ପେନ୍ଦ୍ର ସିଂହ ଦେଓ]] # [[ମୁକୁନ୍ଦ ନାଏକ]] # [[ଯୁଗରାମ ବେହେରା]] # [[ଭାରତ ଭୂଷଣ ବେମାଲ]] # [[ମୌସଧି ବାଗ]] # [[କୁମରମଣି ଶବର]] # [[ତେଜରାଜ ମାଝି]] # [[ବଳଭଦ୍ର ମାଝି]] # [[ଧନେଶ୍ୱର ମାଝି]] # [[କିରଣ ଚନ୍ଦ୍ର ସିଂହ ଦେଓ]] # [[ନଗେନ୍ଦ୍ରନାଥ ଚୌଧୁରୀ]] # [[ଶରତ ଚନ୍ଦ୍ର ସିଂହ ଦେଓ]] # [[ଭଗବାନ ଭୋଇ]] # [[ଶିବାଜୀ ମାଝି]] # [[ପ୍ରଦୀପ କୁମାର ଦିଶାରୀ]] # [[ଦିବ୍ୟଶଙ୍କର ମିଶ୍ର]] # [[ହିମାଂଶୁ ଶେଖର ମେହେର]] # [[ମହେଶ୍ୱର ବରାଡ଼]] # [[ମହେଶ୍ୱର ନାଏକ (୧୯୧୮ ଜନ୍ମ)]] # [[ତ୍ରିନାଥ ସରାବ]] # [[ଉଦିତ ପ୍ରତାପ ଦେଓ]] # [[ଗୋବର୍ଦ୍ଧନ ଦାଶ]] # [[ହିତେଶ କୁମାର ବଗର୍ତ୍ତି]] # [[କପିଳ ନାରାୟଣ ତିୱାରୀ]] # [[ଅଧିରାଜ ମୋହନ ପାଣିଗ୍ରାହୀ]] # [[ଦୁର୍ଯ୍ୟୋଧନ ମାଝି]] # [[ଅନୁପ ସିଂହ ଦେଓ]] # [[ଘାସିରାମ ମାଝି]] # [[ରାଜେନ୍ଦ୍ର ଢୋଲକିଆ]] # [[ଭାନୁପ୍ରକାଶ ଯୋଶୀ]] # [[ଜଗନ୍ନାଥ ପଟ୍ଟନାୟକ]] # [[ଓଁକାର ସିଂହ ମାଝି]] # [[ଚୈତନ ମାଝି]] # [[କୃପାନିଧି ନାଏକ]] # [[ଉଦିତ ପ୍ରତାପ ଶେଖର ଦେଓ]] # [[ଦ୍ୱାରିକାନାଥ କୁସୁମ]] # [[ହରିହର ପଟେଲ]] # [[ଦିବ୍ୟଲୋଚନ ଶେଖର ଦେଓ]] # [[ଭରତେନ୍ଦ୍ର ଶେଖର ଦେଓ]] # [[ଶଙ୍କର୍ଷଣ ନାଏକ]] # [[ଯୋଗେଶ କୁମାର ସିଂହ]] # [[କୁସୁମ ଟେଟେ]] # [[କିଶୋର ଚନ୍ଦ୍ର ପଟେଲ]] # [[ରାମ ଚରଣ ପଟେଲ]] # [[ଶିବ ନାରାୟଣ ସିଂହ ମହାପାତ୍ର]] # [[ଏଲ.ଏମ.ଏସ. ବରିହା]] # [[ଅନିରୁଦ୍ଧ ମିଶ୍ର]] # [[ପ୍ରଦୀପ ପୁରୋହିତ]] # [[ଲାଲ ରଞ୍ଜିତ ସିଂହ ବରିହା]] # [[ବୀର ବିକ୍ରମାଦିତ୍ୟ ସିଂହ ବରିହା]] # [[ସତ୍ୟଭୂଷଣ ସାହୁ]] # [[ବିଜୟ ରଞ୍ଜନ ସିଂହ ବରିହା]] # [[ଦଳଗଞ୍ଜନ ଛୁରିଆ]] # [[ବିପିନ ବିହାରୀ ଦାସ (୨୦୦୬ ମୃତ୍ୟୁ)]] # [[ନିହାର ରଞ୍ଜନ ମହାନନ୍ଦ]] # [[ଅଶୋକ କୁମାର ପାଣିଗ୍ରାହୀ]] # [[ରିପୁନାଥ ସେଠ]] # [[ରାଜୀବ ଲୋଚନ ହୋତା]] # [[ନିତ୍ୟାନନ୍ଦ ଗଡ଼ତିଆ]] # [[ତ୍ରିବିକ୍ରମ ମଲ୍ଲିକ]] # [[ସୁବଳ ସାହୁ]] # [[ନିକୁଞ୍ଜ ବିହାରୀ ସିଂହ]] # [[ଗଣନାଥ ପ୍ରଧାନ]] # [[ମୋହନ ନାଗ]] # [[ବିମ୍ବାଧର କୁଅଁର]] # [[ସୁଶାନ୍ତ ସିଂହ]] # [[କୁମର ବେହେରା]] # [[କୁଞ୍ଜ ବିହାରୀ ନାଏକ]] # [[ନଟବର ବଞ୍ଛୋର]] # [[ଅନୁପ କୁମାର ସାଏ]] # [[ଉପେନ୍ଦ୍ର ଦୀକ୍ଷିତ]] # [[ପ୍ରସନ୍ନ କୁମାର ପଣ୍ଡା]] # [[କିଶୋର କୁମାର ମହାନ୍ତି]] # [[ବୀରେନ୍ଦ୍ର ପାଣ୍ଡେ]] # [[ବିଜୟ କୁମାର ପାଣି]] # [[ନବ କିଶୋର ଦାସ]] # [[ମୂରାରୀ ପ୍ରସାଦ ମିଶ୍ର]] # [[ବିନୋଦ ବିହାରୀ ସିଂହ ବରିହା]] # [[ମନୋହର ସିଂହ ନାଏକ]] # [[ଅଚ୍ୟୁତାନନ୍ଦ ମହାକୁଡ଼]] # [[କାର୍ତ୍ତିକ ପ୍ରସାଦ ତରିଆ]] # [[ରବିନାରାୟଣ ପାଣିଗ୍ରାହୀ]] # [[ରାମଚନ୍ଦ୍ର ପ୍ରଧାନ]] # [[ହୃଷିକେଶ ହୋତା]] # [[ଦଉଲତ ଗଣ୍ଡ]] # [[ନୀଳାମ୍ବର ରାୟଗୁରୁ]] # [[କୁନ୍ଦୁରୁ କୁଶାଳ]] # [[ଅଚ୍ୟୁତ ବିଶ୍ୱାଳ]] # [[ବିନୋଦ ପାତ୍ର]] # [[ଧନେଶ୍ୱର କୁମ୍ଭାର]] # [[ଦେବରାଜ ସେଠ]] # [[ଦୌଲତ ବାଘ]] # [[ଅନନ୍ତରାମ ନନ୍ଦ]] # [[ନିରଞ୍ଜନ ପୂଜାରୀ]] # [[ଯୋଗେନ୍ଦ୍ର ବେହେରା]] # [[ନନ୍ଦ କିଶୋର ମିଶ୍ର]] # [[ରାମ ପ୍ରସାଦ ମିଶ୍ର]] # [[ରମାକାନ୍ତ ସେଠ]] # [[ରାମ ରାଜ କୁମାରୀ]] # [[ନବକୁମାରୀ ଦେବୀ]] # [[ରତ୍ନମାଳୀ ଜେମା]] # [[ସୁଭଦ୍ରା ମହତାବ]] # [[ମମତା ମହନ୍ତ]] # [[ଏ. ଲକ୍ଷ୍ମୀ ବାଈ]] # [[ଆନେ କ୍ୟାଥରିନ ମନ୍‍ରୁ]] # [[ମୁକେଶ ମହାଲିଙ୍ଗ]] # [[ସରୋଜ କୁମାର ମେହେର]] # [[ସୁଶିଳ କୁମାର ପୃଷ୍ଟି]] # [[ବ୍ରଜମୋହନ ଠାକୁର]] # [[ଆଶାରାମ ଭୋଇ]] # [[ଅର୍ଜୁନ ଦାସ (ରାଜନେତା)]] # [[ଗଣେଶ ରାମ ବରିହା]] # [[କନକ ବର୍ଦ୍ଧନ ସିଂହ ଦେଓ]] # [[ବିବେକାନନ୍ଦ ମେହେର]] # [[ଅଇଁଠୁ ସାହୁ]] # [[ରମେଶ ଚନ୍ଦ୍ର ସିଂହ ଭୋଇ]] # [[ମୁରଲୀଧର ପଣ୍ଡା]] # [[ପୂର୍ଣ୍ଣ ଚନ୍ଦ୍ର ମହାନନ୍ଦ]] # [[ତପି ଜାଲ]] # [[ଲଳିତ ମୋହନ ଗାନ୍ଧୀ]] # [[ସୁରେନ୍ଦ୍ର ସିଂହ ଭୋଇ]] # [[ରୁଦ୍ର ପ୍ରତାପ ମହାରଥୀ]] # [[ଅଚ୍ୟୁତାନନ୍ଦ ମହାନନ୍ଦ]] # [[ପ୍ରସନ୍ନ କୁମାର ପାଳ (୧୯୪୬ ଜନ୍ମ)]] # [[ସନ୍ତୋଷ ସିଂହ ସାଲୁଜା]] # [[ହାଜି ମହମ୍ମଦ ଆୟୁବ ଖାଁ]] # [[ଲୋକନାଥ ରାୟ]] # [[ଚୈତନ୍ୟ ପ୍ରଧାନ]] # [[ମୂରଲୀଧର ଗୁରୁ]] # [[ଚନ୍ଦ୍ର ଶେଖର ସିଂହ ଭୋଇ]] # [[ମହମ୍ମଦ ମୁଜାଫର ହୁସେନ ଖାନ]] # [[ଯଜ୍ଞେଶ୍ୱର ବାବୁ]] # [[ରାଧାକାନ୍ତ ପଣ୍ଡା]] # [[କୃଷ୍ଣ ଚନ୍ଦ୍ର ପଣ୍ଡା]] # [[ସୁବାସ ଚନ୍ଦ୍ର ବାଗ]] # [[ମହାନନ୍ଦ ବାହାଦୁର]] # [[ପ୍ରଦୀପ କୁମାର ମାଝୀ]] # [[ତୀର୍ଥବାସୀ ପ୍ରଧାନ]] # [[ଭରତ ଚନ୍ଦ୍ର ହୋତା]] # [[ଚିତ୍ତରଞ୍ଜନ କର]] # [[ସାଧୁ ନେପାକ]] # [[ନବୀନ କୁମାର ପ୍ରଧାନ]] # [[ଯଦୁମଣି ପ୍ରଧାନ]] # [[ଦେବେଶ ଆଚାର୍ଯ୍ୟ]] # [[ଆନନ୍ଦ ଆଚାର୍ଯ୍ୟ]] # [[ରଘୁନାଥ ଗମାଙ୍ଗ]] # [[ତ୍ରିନାଥ ଗମାଙ୍ଗ]] # [[ଶବର ଡୁମ୍ବା]] # [[ସନ୍ୟାସୀ ଚରଣ ପିଦିକା]] # [[ଅକ୍ଷୟ କୁମାର ଗମାଙ୍ଗ]] # [[ନରସିଂହ ପାତ୍ର]] # [[ରାମମୂର୍ତ୍ତି ମୁତିକା]] # [[ରାମମୂର୍ତ୍ତି ଗମାଙ୍ଗ]] # [[ଭାଗିରଥୀ ଗମାଙ୍ଗ]] # [[ଭାଗିରଥୀ ଗମାଙ୍ଗ (୧୯୯୫ ମୃତ୍ୟୁ)]] # [[ଶ୍ୟାମଘନ ଉଲାକା]] # [[ପ୍ରସକା ଶ୍ରୀପତି]] # [[ବିଶ୍ୱନାଥ ଚୌଧୁରୀ]] # [[ସାରଙ୍ଗଧର କାଡ୍ରାକା]] # [[ଡମ୍ବରୁଧର ଉଲାକା]] # [[ମକରନ୍ଦ ମୁଦୁଲି]] # [[ହିମିରିକା ରଘୁନାଥ]] # [[କାମାୟା ମଣ୍ଡାଙ୍ଗୀ]] # [[ଅନନ୍ତରାମ ମାଝି]] # [[ପ୍ରଭୁ ଜାନି]] # [[କୈଳାଶ ଚନ୍ଦ୍ର କୁଳେଶିକା]] # [[ପୂର୍ଣ୍ଣ ଚନ୍ଦ୍ର ମାଝି]] # [[ବିଭିଷଣ ମାଝି]] # [[ଅଖିଳ ସାଉଁଣ୍ଟା]] # [[ପ୍ରଫୁଲ୍ଲ କୁମାର ପାଙ୍ଗୀ]] # [[ପିତମ ପାଢ଼ୀ]] # [[ମୁସୁରୀ ଶାନ୍ତା ପାଙ୍ଗୀ]] # [[ରାମଚନ୍ଦ୍ର କଦମ]] # [[ମୁଳୁ ଶାନ୍ତା]] # [[ଦିଶାରୀ ସାନୁ]] # [[ଚନ୍ଦ୍ରଶେଖର ମାଝି]] # [[ସଦନ ନାଏକ]] # [[ଧନସାୟୀ ରଣଧୀର]] # [[ସୂର୍ଯ୍ୟ ନାରାୟଣ ମାଝି]] # [[ମହାଦେବ ବକ୍ରିଆ]] # [[ବାସୁଦେବ ମାଝି]] # [[ଗଙ୍ଗା ମୁଦୁଲି]] # [[ଲକ୍ଷ୍ମଣ ପୂଜାରୀ]] # [[କୃଷ୍ଣଚନ୍ଦ୍ର ସଗରିଆ]] # [[ନୃସିଂହ ନନ୍ଦ ବ୍ରହ୍ମା]] # [[ରଘୁରାମ ପଦାଳ]] # [[ଗୁପ୍ତ ପ୍ରସାଦ ଦାସ]] # [[ତୋୟକ ସଙ୍ଗଣା]] # [[ତାରା ପ୍ରସାଦ ବାହିନିପତି]] # [[ରବି ନାରାୟଣ ନନ୍ଦ]] # [[ପ୍ରତାପ ନାରାୟଣ ସିଂହ ଦେଓ]] # [[ଲାଇଚନ ନାଏକ]] # [[ହରିହର ମିଶ୍ର (ରାଜନେତା)]] # [[ଏନ. ରାମଶସେୟା]] # [[ରଘୁନାଥ ପଟ୍ଟନାୟକ]] # [[ରବି ସିଂହ ମାଝି]] # [[ଗୁରୁବରୁ ମାଝି]] # [[ଧର୍ମୁ ଗଣ୍ଡ]] # [[ଜଗବନ୍ଧୁ ମାଝି]] # [[ନିତ୍ୟାନନ୍ଦ ଗଣ୍ଡ]] # [[ସୁବାସ ଗଣ୍ଡ]] # [[ପ୍ରକାଶ ଚନ୍ଦ୍ର ମାଝି]] # [[ସଦାଶିବ ପ୍ରଧାନୀ]] # [[ହରିଜନ ମୀରୁ]] # [[ମୁଡ଼ି ନାଏକୋ]] # [[ହବିବୁଲ୍ଲା ଖାଁ]] # [[ମନୋହର ରନ୍ଧାରୀ]] # [[ଭୁଜବଳ ମାଝି]] # [[ଶ୍ୟାମଘନ ମାଝି]] # [[ଯାଦବ ମାଝି]] # [[ଜଗନ୍ନାଥ ତ୍ରିପାଠୀ]] # [[ଡମ୍ବରୁ ମାଝି]] # [[ପୂର୍ଣ୍ଣଚନ୍ଦ୍ର ବାକା]] # [[ଡମ୍ବରୁ ଶିଶା]] # [[ପ୍ରହ୍ଲାଦ ଦୋରା]] # [[ଗଙ୍ଗାଧର ମାଢ଼ୀ]] # [[ଆଦିତ୍ୟ ମାଢ଼ୀ]] # [[ମାନସ ମାଡକାମୀ]] # [[ମୁକୁନ୍ଦ ସୋଡ଼ୀ]] # [[ନିମାଇ ଚନ୍ଦ୍ର ସର୍କାର]] # [[ନାକା ଲକ୍ଷ୍ମୟା]] # [[ନଦିଆବସୀ ବିଶ୍ୱାସ]] # [[ମାଡକାମୀ ଗୁରୁ]] # [[ଗୁରୁ ନାୟକ]] # [[ନାକା କାନାୟା]] # [[ଲକ୍ଷ୍ମଣ ଗୌଡ଼]] # [[ଗଣେଶ୍ୱର ମହାପାତ୍ର]] # [[ଜଗନ୍ନାଥ ନାଏକ]] # [[ସମ୍ବିତ ରାଉତରାୟ]] # [[କୃଷ୍ଣ ଚନ୍ଦ୍ର ମଲ୍ଲିକ]] # [[ପ୍ରିୟନାଥ ଦେ]] # [[କୈଳାଶ ଚନ୍ଦ୍ର ମଲ୍ଲିକ]] # [[ନୀଳମଣି ପ୍ରଧାନ]] # [[ଚିରଞ୍ଜୀବ ବିଶ୍ୱାଳ]] # [[ପ୍ରଶାନ୍ତ କୁମାର ମୁଦୁଲି]] # [[କଣ୍ଡୁରୀ ଚରଣ ମଲ୍ଲିକ]] # [[ରଘୁନନ୍ଦନ ଦାସ]] # [[ଦାମୋଦର ରାଉତ]] # [[କୃଷ୍ଣ ଚନ୍ଦ୍ର ସ୍ୱାଇଁ]] # [[ଗୌରୀଶ୍ୟାମ ନାୟକ]] # [[ବିପିନ ବିହାରୀ ଦାସ (୧୯୭୫ ମୃତ୍ୟୁ)]] # [[ଜ୍ୟୋତିଷ ଚନ୍ଦ୍ର ଦାସ]] # [[ବୈକୁଣ୍ଠ ନାଥ ମହାନ୍ତି]] # [[ବାସୁଦେବ ମହାପାତ୍ର]] # [[ଉମେଶ ଚନ୍ଦ୍ର ସ୍ୱାଇଁ]] # [[ନାରାୟଣ ବୀରବର ସାମନ୍ତ]] # [[ଲୋକନାଥ ଚୌଧୁରୀ]] # [[ରବୀନ୍ଦ୍ର ନାଥ ଭୋଇ]] # [[ନିତ୍ୟାନନ୍ଦ ସାମନ୍ତରାୟ]] # [[ବସନ୍ତ କୁମାର ବିଶ୍ୱାଳ]] # [[ନିଶାମଣି ଖୁଣ୍ଟିଆ]] # [[ସୌଭିକ ବିଶ୍ୱାଳ]] # [[ବିଜୟ ଶଙ୍କର ଦାସ]] # [[ସ୍ୱରୂପ କୁମାର ଦାସ]] # [[କେଙ୍ଗମ ସୂର୍ଯ୍ୟ ରାଓ]] # [[ବିଜୟ କୁମାର ଜେନା (ରାଜନେତା)]] # [[ଜଗନ୍ନାଥ ମିଶ୍ର]] # [[ଅପନା ଦୋରା ବିଶ୍ୱାସରାୟ]] # [[କୋଦୁରୁ ନାରାୟଣ ରାଓ]] # [[ବ୍ୟୋମକେଶ ରାୟ]] # [[ଅନନ୍ତ ନାରାୟଣ ଜେନା]] # [[ଦାଶରଥୀ ଗମାଙ୍ଗ]] # [[ପ୍ରକାଶ ସୋରେନ]] # [[ସନାତନ ବିଜୁଳି]] # [[ସୁଧାଂଶୁ ଶେଖର ପରିଡ଼ା]] # [[ଦରପୁ ଲଚନା ନାଇଡ଼ୁ]] # [[ତ୍ରିନାଥ ସାହୁ]] # [[ନାଲା କୁର୍ମୁ ନାୟକଲୁ ଦୋରା]] # [[ବିଜୟ କୁମାର ମହାନ୍ତି]] # [[ମନୋରଞ୍ଜନ ସେଠୀ]] # [[ଗଣେଶ୍ୱର ପାତ୍ର]] # [[ଉଦୟ ନାରାୟଣ ଦେବ]] # [[ଭୀମସେନ ମଣ୍ଡଳ]] # [[ତାରିଣୀ ସର୍ଦ୍ଦାର]] # [[ବିଶ୍ୱନାଥ ନାୟକ (ରାଜନେତା)]] # [[ଚକ୍ରଧର ପାଇକ]] # [[ଶରତ କୁମାର ଜେନା]] # [[ସୀତାକାନ୍ତ ମହାପାତ୍ର (ରାଜନେତା)]] # [[ସଦନ ନାୟକ]] # [[ରବିନ୍ଦ୍ର କୁମାର ମଲ୍ଲିକ]] # [[ପ୍ରହଲ୍ଲାଦ ପୂର୍ତ୍ତି]] # [[ମହମ୍ମଦ ରଫିକ୍]] # [[ଭରତ ପାଇକ]] # [[ବୈଷ୍ଣବ ପ୍ରଧାନ]] # [[ଦୂର୍ଯ୍ୟୋଧନ ସୋହେଲ]] # [[କାନ୍ଦରା ସୋରେନ]] # [[ଲକ୍ଷ୍ମଣ ସୋରେନ]] # [[ସୀମାଞ୍ଚଳ ବେହେରା]] # [[ତାପସ କୁମାର ଦାସ]] # [[ହଳଧର କାର୍ଜୀ]] # [[ପ୍ରକାଶ ଚନ୍ଦ୍ର ଦେବତା]] # [[ଗଣେଶ୍ୱର ବେହେରା]] # [[କୈଳାଶ ଚନ୍ଦ୍ର ମହାପାତ୍ର (୧୯୪୮ ଜନ୍ମ)]] # [[ଖେଲାରାମ ମହାଲିି]] # [[ପୃଥୁନାଥ କିସ୍କୁ]] # [[ଲଲାଟେନ୍ଦୁ ମହାପାତ୍ର (୧୯୬୨ ଜନ୍ମ)]] # [[ଅର୍ଜୁନ ଦାସ (୧୯୫୭ ଜନ୍ମ)]] # [[ଜନାର୍ଦ୍ଦନ ଦେହୁରୀ]] # [[କେଶବ ସାହୁ]] # [[ଅନନ୍ତ ଚରଣ ମାଝି]] # [[ସୁରେନ୍ଦ୍ର ପାଟଯୋଶୀ]] # [[କାହ୍ନୁ ସୋରେନ]] # [[ମୁରାରି ପ୍ରସାଦ ମିଶ୍ର (୧୯୩୪ ଜନ୍ମ)]] # [[ଉମା ବଲ୍ଲଭ ରଥ]] # [[ପଞ୍ଚାନନ ମିଶ୍ର (ରାଜନେତା)]] # [[ବିରାମ ମୁର୍ମୁ]] # [[ଚିତ୍ତରଞ୍ଜନ ମିଶ୍ର (ରାଜନେତା)]] # [[ଡମ୍ବରୁଧର ସେଠୀ]] # [[ପ୍ରଫୁଲ୍ଲ କୁମାର ଭଞ୍ଜ]] # [[ରାଜକିଶୋର ପ୍ରଧାନ (୧୯୫୬ ଜନ୍ମ)]] # [[ରାସ ବିହାରୀ ବେହେରା]] # [[ବିଶ୍ୱନାଥ ମଲ୍ଲିକ]] # [[କାହ୍ନୁ ଚରଣ ନାୟକ]] # [[କୁଆଁରିଆ ମାଝି]] # [[ଗୋରସାଙ୍ଗ ଶବର]] # [[ହଳଧର ମିଶ୍ର]] # [[ଶ୍ରୀବତ୍ସ ନାୟକ (୧୯୧୯ ଜନ୍ମ)]] # [[ରମେଶ ସୋରେନ]] # [[ରାମକୃଷ୍ଣ ପତି]] # [[ପ୍ରଦୀପ ହୋତା]] # [[ଅନ୍ତର୍ଯ୍ୟାମି ପ୍ରଧାନ]] # [[ନିରଞ୍ଜନ ହେମ୍ବ୍ରମ]] # [[ପରିକ୍ଷୀତ କରଣ]] # [[ରାମଚନ୍ଦ୍ର କିସ୍କୁ]] # [[ବୀରେନ୍ଦ୍ର କୁମାର ସାହୁ]] # [[ଉଦୟନାଥ ନାଏକ]] # [[ରାମେଶ୍ୱର ସିଂହ ନାଏକ]] # [[ସୋନାରାମ ସୋରେନ]] # [[ରାଧାମୋହନ ମିଶ୍ର]] # [[ଶଶୀ ଭୂଷଣ ମାରାଣ୍ଡି]] # [[ନାରାୟଣ ସାହୁ (୧୯୩୮ ଜନ୍ମ)]] # [[ଶ୍ରୀବତ୍ସ ନାୟକ (୧୯୨୪ ଜନ୍ମ)]] # [[ସୋମ୍ବରୁ ମାଝି]] # [[ଚନ୍ଦ୍ରଭାନୁ ସିଂହ ଦେଓ]] # [[ଶରତ ଚନ୍ଦ୍ର ସିଂହ]] # [[ରଘୁନାଥ ମିଶ୍ର]] # [[ନରସିଂହ ଚରଣ ମିଶ୍ର]] # [[ରଘୁନାଥ ପ୍ରହରାଜ]] # [[ଚିନ୍ତାମଣି ଜେନା (ରାଜନୀତିଜ୍ଞ, ଜନ୍ମ ୧୯୪୦)]] # [[କୁଲନ ବାଗେ]] # [[ପୂର୍ଣ୍ଣ ଚନ୍ଦ୍ର ମ୍ରିଗାନ]] # [[ରାମଚନ୍ଦ୍ର ପ୍ରହରାଜ]] # [[ତାଡ଼ିଙ୍ଗ ଯୋଗୀ]] # [[ରାମକୃଷ୍ଣ ପଟ୍ଟନାୟକ]] # [[ହରଚାନ୍ଦ ହାଁସଦା]] # [[ଅର୍ଜୁନ ସିଂହ]] # [[ବିଡିକା ମାଲନା]] # [[କୃଷ୍ଣଚନ୍ଦ୍ର ନାଏକ]] # [[ମୁରଲୀଧର କାନୁନ୍‍ଗୋ]] # [[ଜଗନ୍ନାଥ ଦାସ (୧୯୧୧ ଜନ୍ମ)]] # [[ଲାଲ ରାଜେନ୍ଦ୍ର ସିଂହ]] # [[ଝିତ୍ରୁ ନାଏକ]] # [[ବନମାଳୀ ମହାରଣା]] # [[ପ୍ରସନ୍ନ କୁମାର ଦାସ]] # [[ଲୋକନାଥ ମିଶ୍ର (ରାଜନେତା, ୧୯୦୯ ଜନ୍ମ)]] # [[ଅର୍ଜୁନ ପାତ୍ର]] # [[ବିଷ୍ଣୁ ପ୍ରସାଦ ମିଶ୍ର]] # [[କରୁଣାକର ପ୍ରଧାନ]] # [[ସଚ୍ଚିଦାନନ୍ଦ ପାଢ଼ୀ]] # [[ତ୍ରିଲୋଚନ ଜାନି]] # [[ରାମଚନ୍ଦ୍ର ଭୋୟା]] # [[ପି. ଭେଙ୍କଟ ଜଗନ୍ନାଥ ରାଓ]] # [[ଲୋକନାଥ ମିଶ୍ର (ରାଜନେତା, ୧୯୬୭ ମୃତ୍ୟୁ)]] # [[ଲୋକନାଥ ମିଶ୍ର (ରାଜନେତା, ୧୯୦୫ ଜନ୍ମ)]] # [[ଲୋକନାଥ ମିଶ୍ର (ରାଜନେତା, ୧୯୭୯ ମୃତ୍ୟୁ)]] # [[ବିଭୁ ପ୍ରସାଦ ତରାଇ]] # [[ନରସିଂହ ନାରାୟଣ ଭଞ୍ଜ ଦେଓ]] # [[ହରିହର ଦାସ (୧୯୨୨ ଜନ୍ମ)]] # [[ଅବଦୁର ରହମାନ]] # [[ଦୁର୍ଗା ଶଙ୍କର ଦାସ]] # [[ମାଣିକରାୟ ନାଏକ]] # [[ପୁରୁଷୋତ୍ତମ ପଣ୍ଡା]] # [[ସୁନ୍ଦର ମୋହନ ହେମ୍ରମ]] # [[ପଞ୍ଚାନନ ଦାସ]] # [[ବର୍ଷା ସିଂହ ବରିହା]] # [[ଅଳକା ମହାନ୍ତି]] # [[ଦୀପାଳି ଦାସ]] # [[ସୂର୍ଯ୍ୟବଂଶୀ ସୂରଜ]] # [[ଲାଲ ମୋହନ ପଟ୍ଟନାୟକ]] # [[ପ୍ରଭାସ କୁମାର ସିଂହ]] # [[ହେମେନ୍ଦ୍ର ଚନ୍ଦ୍ର ସିଂହ]] # [[ସଞ୍ଜୟ ଭୋଇ]] # [[ଲିଙ୍ଗରାଜ ମିଶ୍ର]] # [[ବିଶି ବେହେରା]] # [[ଆନନ୍ଦ ଚନ୍ଦ୍ର ରାଉତ]] # [[ଅଟଳ ବିହାରୀ ଆଚାର୍ଯ୍ୟ]] # [[ବାହାଦୁର ସୟଦ ଅହମଦ ବକ୍ସି ଖାଁ]] # [[ବିଶି ଗଣ୍ଡ]] # [[ବ୍ରଜନାଥ ମିଶ୍ର]] # [[ବ୍ରଜ ସୁନ୍ଦର ଦାସ]] # [[ଚାରୁ ଚନ୍ଦ୍ର ରାୟ]] # [[ଫକୀର ବେହେରା]] # [[ଗିରିଜା ଭୂଷଣ ଦତ୍ତ]] # [[ଗୋବିନ୍ଦ ପ୍ରସାଦ ସିଂହ]] # [[ଗୋରାଚାନ୍ଦ ପଟ୍ଟନାୟକ]] # [[ଗୋବିନ୍ଦ ଚନ୍ଦ୍ର ଥାଟ୍ଟରାଜ]] # [[ହରିପାଣି ଜେନ୍ନା]] # [[ଜଗବନ୍ଧୁ ସିହ୍ନା]] # [[ଜଗନ୍ନାଥ ଦାସ (ରାଜନେତା)]] # [[ଜଗନ୍ନାଥ ମିଶ୍ର (ରାଜନେତା)]] # [[କିଣେଇ ସାମଲ]] # [[କୃପାସିନ୍ଧୁ ଭୁକ୍ତା]] # [[ଏମ୍‍. ଆରାବଲୁ ଆପଲାସ୍ୱାମୀ ନାଇଡ଼ୁ]] # [[ଅବଦୁସ୍‍ ଶୋଭନ ଖାଁ]] # [[ନିଧି ଦାସ]] # [[ନୃପଲାଲ୍‍ ସିଂହ]] # [[ପ୍ରହ୍ଲାଦରାୟ ଲାଠ]] # [[ପ୍ରେମାନନ୍ଦ ମହାନ୍ତି]] # [[ପୁନିଆ ନାଇକ]] # [[ପ୍ୟାରୀ ଶଙ୍କର ରାୟ]] # [[ରାଧାମୋହନ ପଣ୍ଡା]] # [[କୃଷ୍ଣଚନ୍ଦ୍ର ମାନସିଂହ ହରିଚନ୍ଦନ ମର୍ଦ୍ଦରାଜ ଭ୍ରମରବର ରାୟ]] # [[ରାଜେନ୍ଦ୍ର ନାରାୟଣ ଭଞ୍ଜଦେଓ ବାହାଦୁର]] # [[ରାମଚନ୍ଦ୍ର ଦେବ]] # [[ରଙ୍ଗଲାଲ ମୋଦି]] # [[ଇ.ଏମ୍‍. ଇଭାନ୍‍ସ୍‍]] # [[ସାଧୁଚରଣ ଦାସ]] # [[ବୈଶ୍ୟରାଜ କାଶୀବିଶ୍ୱନାଥ ରାଜୁ]] # [[ଅନ୍ତର୍ଯ୍ୟାମୀ ମଲ୍ଲିକ]] # [[ବୈଦ୍ୟନାଥ ରଥ]] # [[ଦଶରଥ ପ୍ରଧାନ]] # [[ଦିବାକର ବୋହିଦାର]] # [[ଗୋଦାବରଥି ରାମଦାସ]] # [[ଗୋପୀନାଥ ନାଏକ]] # [[ହରିଶ ଚନ୍ଦ୍ର ଦାସ]] # [[ଜଗନ୍ନାଥ ମିଶ୍ର (୨୦୦୪ ମୃତ୍ୟୁ)]] # [[କୈଳାଶ ଚନ୍ଦ୍ର ମହାନ୍ତି]] # [[କାଳିପ୍ରସାଦ ବାବୁ]] # [[କାହ୍ନୁ ଚରଣ ଦାସ]] # [[କପିଳେଶ୍ୱର ପ୍ରସାଦ ନନ୍ଦ]] # [[କପୁରଚାନ୍ଦ ନାଏକ]] # [[ନିମାଇଁ ଚରଣ ପାଣିଗ୍ରାହୀ]] # [[ଲାଲ ମୋହନ ପତି]] # [[ଶରତ ଚନ୍ଦ୍ର ଦାସ]] # [[ମାନଗୋବିନ୍ଦ ପତି]] # [[ଶିରୀଶ ଚନ୍ଦ୍ର ଦାସ]] # [[ଉତ୍ସବାନନ୍ଦ ପ୍ରଧାନ]] # [[ଥଟ୍ଟରାଜ ରୁଦ୍ରପ୍ରତାପ ସିଂହଦେଓ]] # [[ଶ୍ରୀଧର ଦାସ (ରାଜନେତା)]] # [[ମାଣିକରାମ ମହାନ୍ତ]] # [[ଶରତ ଚନ୍ଦ୍ର ମହାନ୍ତି]] # [[କୀର୍ତ୍ତନ ବିହାରୀ ମହାନ୍ତି]] # [[ମୋହନ ମିଶ୍ର]] # [[ଶଶିଭୂଷଣ ପ୍ରଧାନ]] # [[ସଂତୃପ୍ତ ମିଶ୍ର]] # [[ଘନଶ୍ୟାମ ଦାସ ଥିରାନି]] # [[ଅନନ୍ତ ତ୍ରିପାଠୀ ଶର୍ମା]] # [[ଲତିଫୁର ରହମନ]] # [[ଦ୍ୱାରକାନାଥ ଦାସ]] # [[ବୋଧରାମ ଦୁବେ]] # [[ସହଦେବ ଦାସ]] # [[ସତ୍ୟବାଦୀ ନନ୍ଦ]] # [[ବୃନ୍ଦାବନ ଦାସ (ରାଜେନତା)|ବୃନ୍ଦାବନ ଦାସ]] # [[ମଧୁସୂଦନ ମହାପାତ୍ର]] # [[ସୋମନାଥ ପଣ୍ଡା]] # [[ନାରାୟଣ ମୂର୍ତ୍ତିଗାଡ଼େ]] # [[ନାରାୟଣ ପାତ୍ର]] # [[ରାଧାମୋହନ ସାହୁ]] # [[ନାରାୟଣ ପଣ୍ଡା (ରାଜେନତା)|ନାରାୟଣ ପଣ୍ଡା]] # [[ମହମ୍ମଦ ଇଉସୁଫ]] # [[ସୟଦ ଫୈଜଲ ହକ୍]] # [[ମହମ୍ମଦ ଖାଁ]] # [[ଅଭିମନ୍ୟୁ ସେଠୀ]] # [[ଅନନ୍ତ ନାୟକ]] # [[ରବୀନ୍ଦ୍ର ନାରାୟଣ ବେହେରା]] # [[ରୁଦ୍ର ନାରାୟଣ ପାଣି]] # [[ସୁକାନ୍ତ କୁମାର ପାଣିଗ୍ରାହୀ]] # [[ମାଳବିକା ଦେବୀ]] # [[ଅନୀତା ଶୁଭଦର୍ଶିନୀ]] # [[ସମ୍ବିତ ପାତ୍ର]] # [[ମାନସ କୁମାର ଦତ୍ତ]] # [[ସୀତାଂଶୁ ଶେଖର ମହାପାତ୍ର]] # [[ଉପାସନା ମହାପାତ୍ର]] # [[ସଞ୍ଜଳୀ ମୁର୍ମୁ]] # [[ଲକ୍ଷ୍ମଣ ବାଗ]] # [[ସୁବାସିନୀ ଜେନା]] # [[ମନୋରମା ମହାନ୍ତି]] # [[ସୁଜାତା ସାହୁ]] # [[ସାଗର ଚରଣ ଦାସ]] # [[ପୃଥ୍ୱୀରାଜ ହରିଚନ୍ଦନ]] # [[ଗୌତମବୁଦ୍ଧ ଦାସ]] # [[ସନତ କୁମାର ଗଡ଼ତିଆ]] # [[ଅଶ୍ୱିନୀ କୁମାର ଷଡ଼ଙ୍ଗୀ]] # [[ଟଙ୍କଧର ତ୍ରିପାଠୀ]] # [[ଦୁର୍ଗା ପ୍ରସନ ନାୟକ]] # [[ଇରାଶିଷ ଆଚାର୍ଯ୍ୟ]] # [[ବିଶ୍ୱ ରଞ୍ଜନ ମଲ୍ଲିକ]] # [[ପ୍ରଫୁଲ୍ଲ ଚନ୍ଦ୍ର ପ୍ରଧାନ]] # [[ସତ୍ୟଜୀତ ଗମାଙ୍ଗ]] # [[ନୀଳମାଧବ ହିକ୍କା]] # [[କାଡ୍ରାକ ଆପଲ ସ୍ୱାମୀ]] # [[ପବିତ୍ର ସାଉଣ୍ଟା]] # [[ମଙ୍ଗୁ ଖିଲ]] # [[ମନୋରଞ୍ଜନ ଦ୍ୟାନ ସାମନ୍ତରା]] # [[ରୁପୁ ଭତ୍ରା]] # [[ରଘୁରାମ ମାଛ]] # [[ନରସିଂହ ମାଡ଼କାମି]] # [[ବିଭୂତି ଭୂଷଣ ଜେନା]] # [[କେ. ଅନୀଲ କୁମାର]] # [[ନୀଳମଣି ବିଷୋୟୀ]] # [[କୃଷ୍ଣଚନ୍ଦ୍ର ନାୟକ]] # [[ପ୍ରତାପ ଚନ୍ଦ୍ର ନାୟକ]] # [[ଗୋକୁଳାନନ୍ଦ ମଲ୍ଲିକ]] # [[ପ୍ରଦ୍ୟୁମ୍ନ କୁମାର ନାୟକ]] # [[ଦୁଷ୍ମନ୍ତ କୁମାର ସ୍ୱାଇଁ]] # [[ବାବୁ ସିଂହ]] # [[ଆଶ୍ରିତ ପଟ୍ଟନାୟକ]] # [[ଓମ ପ୍ରକାଶ ମିଶ୍ର]] # [[ଅମରେନ୍ଦ୍ର ଦାସ]] # [[ସମ୍ପଦ ଚନ୍ଦ୍ର ସ୍ୱାଇଁ]] # [[ପ୍ରକାଶ ଚନ୍ଦ୍ର ସେଠୀ]] # [[ଛବି ମଲିକ]] # [[ସରୋଜ କୁମାର ପ୍ରଧାନ]] # [[କହ୍ନାଇ ଚରଣ ଦଙ୍ଗ]] # [[ଉମା ଚରଣ ମଲ୍ଲିକ]] # [[ସୁଧୀର ରଞ୍ଜନ ପାଟଯୋଶୀ]] # [[ଗୌରୀ ଶଙ୍କର ମାଝି]] # [[ନରସିଂହ ଭତ୍ରା]] # [[ନବୀନ କୁମାର ଜୈନ]] # [[ରଘୁନାଥ ଜଗଦଲ]] # [[ଅଗସ୍ତି ବେହେରା]] # [[ପ୍ରତାପ ଚନ୍ଦ୍ର ପ୍ରଧାନ]] # [[ଅଶୋକ ମହାନ୍ତି]] # [[ବିଭୂତି ଭୂଷଣ ପ୍ରଧାନ (ରାଜନେତା)]] # [[ଶତୃଘ୍ନ ଜେନା]] # [[ପ୍ରଦୀପ ବଳ ସାମନ୍ତ]] # [[ଅମର କୁମାର ନାୟକ]] # [[ସନ୍ତୋଷ ଖଟୁଆ]] # [[କୃଷ୍ଣଚନ୍ଦ୍ର ମହାପାତ୍ର]] # [[ଜଲେନ ନାଏକ]] # [[ଅଖିଳ ଚନ୍ଦ୍ର ନାଏକ]] # [[ଫକୀର ମୋହନ ନାଏକ]] # [[ଦୁର୍ଗା ଚରଣ ତନ୍ତୀ]] # [[ସାରଦା ପ୍ରସନ୍ନ ଜେନା]] # [[ସୁନିଲ କୁମାର ମହାନ୍ତି]] # [[ନବ କିଶୋର ମଲ୍ଲିକ (ରାଜନେତା)]] # [[ପ୍ରଦୀପ କୁମାର ସାହୁ]] # [[ରମାକାନ୍ତ ଭୋଇ]] # [[ନଳିନୀକାନ୍ତ ପ୍ରଧାନ]] # [[ରୁପେଶ କୁମାର ପାଣିଗ୍ରାହୀ]] # [[ମାଧବ ଧଡ଼ା]] # [[ଅଭିମନ୍ୟୁ ସେଠୀ (ବିଧାୟକ)]] # [[ରୋମାଞ୍ଚ ରଞ୍ଜନ ବିଶ୍ୱାଳ]] # [[ସୁଦର୍ଶନ ହରିପାଲ]] # [[ରୋହିତ ଜୋଶେଫ ତିର୍କୀ]] # [[ସାରଦା ପ୍ରସାଦ ପ୍ରଧାନ]] # [[ବିଜୟ କୁମାର ଦଳବେହେରା]] # [[ହିମାଂଶୁ ଶେଖର ସାହୁ]] # [[ଅଶୋକ କୁମାର ଦାସ (ରାଜନେତା)]] # [[ନିର୍ମଳ ମୁଣ୍ଡା]] # [[ଦିବାକର ନାୟକ]] {{Div col end}} ===ଲୋକ ସଭା=== {{Div col|colwidth=10em}} # [[୧ମ ଲୋକ ସଭା]] # [[୨ୟ ଲୋକ ସଭା]] # [[୩ୟ ଲୋକ ସଭା]] # [[୪ର୍ଥ ଲୋକ ସଭା]] # [[୫ମ ଲୋକ ସଭା]] # [[୬ଷ୍ଠ ଲୋକ ସଭା]] # [[୭ମ ଲୋକ ସଭା]] # [[୮ମ ଲୋକ ସଭା]] # [[୯ମ ଲୋକ ସଭା]] # [[୧୦ମ ଲୋକ ସଭା]] # [[୧୧ଶ ଲୋକ ସଭା]] # [[୧୨ଶ ଲୋକ ସଭା]] # [[୧୩ଶ ଲୋକ ସଭା]] # [[୧୪ଶ ଲୋକ ସଭା]] # [[୧୫ଶ ଲୋକ ସଭା]] # [[୧୬ଶ ଲୋକ ସଭା]] # [[୧୭ଶ ଲୋକ ସଭା]] # [[୧୮ଶ ଲୋକ ସଭା]] {{Div col end}} ===ବିଧାନ ସଭା=== # [[୧ମ ଓଡ଼ିଶା ବିଧାନ ସଭା]] # [[ରାମଚନ୍ଦ୍ରପୁର (ବିଧାନ ସଭା ନିର୍ବାଚନ ମଣ୍ଡଳୀ)]] # [[ବାଲିପାଟଣା (ବିଧାନ ସଭା ନିର୍ବାଚନ ମଣ୍ଡଳୀ)]] # [[ବନ୍ତ (ବିଧାନ ସଭା ନିର୍ବାଚନ ମଣ୍ଡଳୀ)]] # [[କିଶୋର ନଗର (ବିଧାନ ସଭା ନିର୍ବାଚନ ମଣ୍ଡଳୀ)]] # [[କେସିଙ୍ଗା (ବିଧାନ ସଭା ନିର୍ବାଚନ ମଣ୍ଡଳୀ)]] # [[ସଇଁତଳା (ବିଧାନ ସଭା ନିର୍ବାଚନ ମଣ୍ଡଳୀ)]] # [[ପାଡ଼ୁଆ (ବିଧାନ ସଭା ନିର୍ବାଚନ ମଣ୍ଡଳୀ)]] # [[ଓଡ଼ିଶା ବିଧାନ ସଭାର ବାଚସ୍ପତିଙ୍କ ତାଲିକା]] # [[୧୭ଶ ଓଡ଼ିଶା ବିଧାନ ସଭା]] # [[ମୋହନ ଚରଣ ମାଝୀ ମନ୍ତ୍ରୀମଣ୍ଡଳ]] == ବିମାନ ବନ୍ଦର == # [[ଓଡ଼ିଶାରେ ଥିବା ବିମାନ ବନ୍ଦରର ତାଲିକା]] == ଉଇକିପିଡ଼ିଆ == # [[ବଙ୍ଗାଳୀ ଉଇକିପିଡ଼ିଆ]] # [[ପଞ୍ଜାବୀ ଉଇକିପିଡ଼ିଆ]] # [[ଅହମିୟା ଉଇକିପିଡ଼ିଆ]] # [[ଭୋଜପୁରୀ ଉଇକିପିଡ଼ିଆ]] # [[ଗୁଜରାଟୀ ଉଇକିପିଡ଼ିଆ]] # [[କନ୍ନଡ଼ ଉଇକିପିଡ଼ିଆ]] # [[କାଶ୍ମୀରୀ ଉଇକିପିଡ଼ିଆ]] # [[ନେପାଳୀ ଉଇକିପିଡ଼ିଆ]] # [[ତାମିଲ ଉଇକିପିଡ଼ିଆ]] # [[ତାତାର ଉଇକିପିଡ଼ିଆ]] # [[ସିନ୍ଧି ଉଇକିପିଡ଼ିଆ]] # [[ବାମବାରା ଉଇକିପିଡ଼ିଆ]] # [[ଜର୍ଜୀୟ ଉଇକିପିଡ଼ିଆ]] # [[ଅଙ୍ଗିକା ଉଇକିପିଡ଼ିଆ]] # [[ଆରୋମାନୀୟ ଉଇକିପିଡ଼ିଆ]] # [[ଆମହାରୀୟ ଉଇକିପିଡ଼ିଆ]] # [[ଆମୀୟ ଉଇକିପିଡ଼ିଆ]] # [[ଅବଧି ଉଇକିପିଡ଼ିଆ]] # [[ଆୟମାରା ଉଇକିପିଡ଼ିଆ]] # [[ବଞ୍ଜାର ଉଇକିପିଡ଼ିଆ]] # [[ବନ୍ୟୁମାସାନ ଉଇକିପିଡ଼ିଆ]] # [[ଟାରାଣ୍ଟିନୋ ଉଇକିପିଡ଼ିଆ]] # [[ବିଷ୍ଣୁପ୍ରିୟା ମଣିପୁରୀ ଉଇକିପିଡ଼ିଆ]] # [[ବିସଲାମା ଉଇକିପିଡ଼ିଆ]] # [[ବୁଗୀ ଉଇକିପିଡ଼ିଆ]] # [[ବୁରିୟାତ ଉଇକିପିଡ଼ିଆ]] # [[ଚେଚେନ ଉଇକିପିଡ଼ିଆ]] # [[ଗୋରୋନ୍ତାଲୋ ଉଇକିପିଡ଼ିଆ]] # [[ଦୁସୁନ ଉଇକିପିଡ଼ିଆ]] == ପ୍ରସଙ୍ଗ ଛାଞ୍ଚ == {{Div col|colwidth=15em}} # [[ଛାଞ୍ଚ:ଓଡ଼ିଶାର ବିଧାନ ସୌଧ]] # [[ଛାଞ୍ଚ:ଭାରତୀୟ ସଂସଦ]] # [[ଛାଞ୍ଚ:ଛପନ ଭୋଗ]] # [[ଛାଞ୍ଚ:ଶଙ୍କର ମଠ]] # [[ଛାଞ୍ଚ:ଭାରତୀୟ ଗ୍ରାଣ୍ଡମାଷ୍ଟର]] # [[ଛାଞ୍ଚ:ଭାରତୀୟ ମହିଳା ଗ୍ରାଣ୍ଡମାଷ୍ଟର]] # [[ଛାଞ୍ଚ:ବସନ୍ତ ମୁଦୁଲି କବିତା ପୁରସ୍କାର]] # [[ଛାଞ୍ଚ:ଗୁରୁ କେଳୁଚରଣ ମହାପାତ୍ର ସମ୍ମାନ]] # [[ଛାଞ୍ଚ:ଓଡ଼ିଶା ବିଧାନ ସଭାର ବାଚସ୍ପତି]] # [[ଛାଞ୍ଚ:ଲୋକ ସଭାର ବାଚସ୍ପତି]] # [[ଛାଞ୍ଚ:ଲୋକ ସଭାର ଉପ-ବାଚସ୍ପତି]] # [[ଛାଞ୍ଚ:ଓଡ଼ିଶାର ୧୨ଶ ଲୋକ ସଭା ସଭ୍ୟ]] # [[ଛାଞ୍ଚ:ଓଡ଼ିଶାର ୧୧ଶ ଲୋକ ସଭା ସଭ୍ୟ]] # [[ଛାଞ୍ଚ:ଓଡ଼ିଶାର ୧୦ମ ଲୋକ ସଭା ସଭ୍ୟ]] # [[ଛାଞ୍ଚ:ଓଡ଼ିଶାର ୯ମ ଲୋକ ସଭା ସଭ୍ୟ]] # [[ଛାଞ୍ଚ:ଓଡ଼ିଶାର ୮ମ ଲୋକ ସଭା ସଭ୍ୟ]] # [[ଛାଞ୍ଚ:ଓଡ଼ିଶାର ୭ମ ଲୋକ ସଭା ସଭ୍ୟ]] # [[ଛାଞ୍ଚ:ଓଡ଼ିଶାର ୬ଷ୍ଠ ଲୋକ ସଭା ସଭ୍ୟ]] # [[ଛାଞ୍ଚ:ଓଡ଼ିଶାର ୫ମ ଲୋକ ସଭା ସଭ୍ୟ]] # [[ଛାଞ୍ଚ:ଓଡ଼ିଶାର ୪ର୍ଥ ଲୋକ ସଭା ସଭ୍ୟ]] # [[ଛାଞ୍ଚ:ଓଡ଼ିଶାର ୩ୟ ଲୋକ ସଭା ସଭ୍ୟ]] # [[ଛାଞ୍ଚ:ଓଡ଼ିଶାର ୨ୟ ଲୋକ ସଭା ସଭ୍ୟ]] # [[ଛାଞ୍ଚ:ଓଡ଼ିଶାର ୧ମ ଲୋକ ସଭା ସଭ୍ୟ]] # [[ଛାଞ୍ଚ:ଓଡ଼ିଶାର ରାଜ୍ୟପାଳ]] # [[ଛାଞ୍ଚ:ଓଡ଼ିଶାର ୧୮ଶ ଲୋକ ସଭା ସଭ୍ୟ]] # [[ଛାଞ୍ଚ:କେନ୍ଦ୍ର ସାହିତ୍ୟ ଏକାଡେମୀ ଯୁବ ପୁରସ୍କାର]] {{Div col end}} ==ପ୍ରକଳ୍ପ/ଗଣସମ୍ପାଦନା (ଛାଞ୍ଚ)== ===ପ୍ରକଳ୍ପ=== # [[ଉଇକିପିଡ଼ିଆ:ଉଇକିପ୍ରକଳ୍ପ ଓଡ଼ିଆ କଥାଚିତ୍ର]] # [[ଉଇକିପିଡ଼ିଆ:ଉଇକିପ୍ରକଳ୍ପ ଓଡ଼ିଶାର ରାଜନୀତି]] ===ଗଣ-ସମ୍ପାଦନା=== {{Div col|colwidth=20em}} # [[ଉଇକିପିଡ଼ିଆ:ଭାରତୀୟ ସ୍ୱାଧୀନତା ଦିବସ ଗଣସମ୍ପାଦନା ୨୦୧୮]] # [[ଉଇକିପିଡ଼ିଆ:ଏସିଆ ମାସ ଗଣସମ୍ପାଦନା ୨୦୧୮]] # [[ଉଇକିପିଡ଼ିଆ:ଆନ୍ତର୍ଜାତୀୟ ମାତୃଭାଷା ଦିବସ ଗଣ-ସମ୍ପାଦନା ୨୦୧୯]] # [[ଉଇକିପିଡ଼ିଆ:ପ୍ରୋଜେକ୍ଟ ଟାଇଗର ଲିଖନ ପ୍ରତିଯୋଗିତା/୨୦୧୯]] # [[ଉଇକିପିଡ଼ିଆ:ଏସିଆ ମାସ ଗଣସମ୍ପାଦନା ୨୦୧୯]] # [[ଉଇକିପିଡ଼ିଆ:ଆନ୍ତର୍ଜାତୀୟ ମାତୃଭାଷା ଦିବସ ଗଣ-ସମ୍ପାଦନା ୨୦୨୦]] # [[ଉଇକିପିଡ଼ିଆ:ଉଇକି ଲଭ୍‌ସ୍ ଓମେନ୍ ସାଉଥ୍ ଏସିଆ ୨୦୨୦ ଗଣସମ୍ପାଦନା]] # [[ଉଇକିପିଡ଼ିଆ:ଏସିଆ ମାସ ଗଣସମ୍ପାଦନା ୨୦୨୦]] # [[ଉଇକିପିଡ଼ିଆ:ନାରୀବାଦ ଓ ଲୋକକଥା ଗଣ-ସମ୍ପାଦନା ୨୦୨୧]] # [[ଉଇକିପିଡ଼ିଆ:ଉଇକି ଲଭ୍‌ସ୍ ଓମେନ୍ ସାଉଥ୍ ଏସିଆ ୨୦୨୧ ଗଣସମ୍ପାଦନା]] # [[ଉଇକିପିଡ଼ିଆ:ଏସିଆ ମାସ ଗଣସମ୍ପାଦନା ୨୦୨୧]] # [[ଉଇକିପିଡ଼ିଆ:ନାରୀବାଦ ଓ ଲୋକକଥା ଗଣ-ସମ୍ପାଦନା ୨୦୨୨]] # [[ଉଇକିପିଡ଼ିଆ:ଉଇକି ଲଭ୍‌ସ୍ ଲିଟେରେଚର୍ ୨୦୨୨]] # [[ଉଇକିପିଡ଼ିଆ:ଏସିଆ ମାସ ଗଣସମ୍ପାଦନା ୨୦୨୨]] # [[ଉଇକିପିଡ଼ିଆ:ଓଡ଼ିଶାର ପର୍ଯ୍ୟଟନସ୍ଥଳୀ ଗଣ-ସମ୍ପାଦନା ୨୦୨୨]] # [[ଉଇକିପିଡ଼ିଆ:ନାରୀବାଦ ଓ ଲୋକକଥା ଗଣ-ସମ୍ପାଦନା ୨୦୨୩]] # [[ଉଇକିପିଡ଼ିଆ:ରଥଯାତ୍ରା ଗଣସମ୍ପାଦନା ୨୦୨୩]] # [[ଉଇକିପିଡ଼ିଆ:ଏସିଆ ମାସ ଗଣସମ୍ପାଦନା]] # [[ଉଇକିପିଡ଼ିଆ:ଭାରତୀୟ ସ୍ୱାଧୀନତା ଦିବସ ଗଣସମ୍ପାଦନା ୨୦୨୩]] # [[ଉଇକିପିଡ଼ିଆ:ପରମ ବୀର ଚକ୍ର ଗଣସମ୍ପାଦନା]] # [[ଉଇକିପିଡ଼ିଆ:ମହାତ୍ମା ଗାନ୍ଧୀ ଗଣସମ୍ପାଦନା]] # [[ଉଇକିପିଡ଼ିଆ:ମହାତ୍ମା ଗାନ୍ଧୀ ଗଣସମ୍ପାଦନା ୨୦୨୦]] # [[ଉଇକିପିଡ଼ିଆ:ମହାତ୍ମା ଗାନ୍ଧୀ ଗଣସମ୍ପାଦନା ୨୦୨୧]] # [[ଉଇକିପିଡ଼ିଆ:ମହାତ୍ମା ଗାନ୍ଧୀ ଗଣସମ୍ପାଦନା ୨୦୨୩]] # [[ଉଇକିପିଡ଼ିଆ:ଏସିଆ ମାସ ଗଣସମ୍ପାଦନା ୨୦୨୩]] # [[ଉଇକିପିଡ଼ିଆ:ନାରୀବାଦ ଓ ଲୋକକଥା ଗଣ-ସମ୍ପାଦନା]] # [[ଉଇକିପିଡ଼ିଆ:ନାରୀବାଦ ଓ ଲୋକକଥା ଗଣ-ସମ୍ପାଦନା ୨୦୨୪]] # [[ଉଇକିପିଡ଼ିଆ:ଓଡ଼ିଆ ସାହିତ୍ୟ ଗଣ-ସମ୍ପାଦନା ୨୦୨୪]] # [[ଉଇକିପିଡ଼ିଆ:ଭାରତୀୟ ନିର୍ବାଚନ ଗଣ-ସମ୍ପାଦନା ୨୦୨୪]] # [[ଉଇକିପିଡ଼ିଆ:ରଥଯାତ୍ରା ଗଣସମ୍ପାଦନା ୨୦୨୪]] # [[ଉଇକିପିଡ଼ିଆ:ଏସିଆ ମାସ ଗଣସମ୍ପାଦନା ୨୦୨୪]] # [[ଉଇକିପିଡ଼ିଆ:ନାରୀବାଦ ଓ ଲୋକକଥା ଗଣ-ସମ୍ପାଦନା ୨୦୨୫]] # [[ଉଇକିପିଡ଼ିଆ:ଓଡ଼ିଆ ସାହିତ୍ୟ ଗଣ-ସମ୍ପାଦନା ୨୦୨୫]] # [[ଉଇକିପିଡ଼ିଆ:ଓଡ଼ିଆ ସାହିତ୍ୟ ଗଣ-ସମ୍ପାଦନା]] # [[ଉଇକିପିଡ଼ିଆ:ରଥଯାତ୍ରା ଗଣସମ୍ପାଦନା ୨୦୨୫]] # [[ଉଇକିପିଡ଼ିଆ:ରଥଯାତ୍ରା ଗଣସମ୍ପାଦନା]] # [[ଉଇକିପିଡ଼ିଆ:ଭାରତୀୟ ସ୍ୱାଧୀନତା ଦିବସ ଗଣସମ୍ପାଦନା ୨୦୨୫]] # [[ଉଇକିପିଡ଼ିଆ:ଭାରତୀୟ ସ୍ୱାଧୀନତା ଦିବସ ଗଣସମ୍ପାଦନା]] # [[ଉଇକିପିଡ଼ିଆ:ମହାତ୍ମା ଗାନ୍ଧୀ ଗଣସମ୍ପାଦନା ୨୦୨୫]] # [[ଉଇକିପିଡ଼ିଆ:ଏସିଆ ମାସ ଗଣସମ୍ପାଦନା ୨୦୨୫]] # [[ଉଇକିପିଡ଼ିଆ:୨୫ ତମ ଜନ୍ମତିଥି/ଗଣ-ସମ୍ପାଦନା]] # [[ଉଇକିପିଡ଼ିଆ:ନାରୀବାଦ ଓ ଲୋକକଥା ଗଣ-ସମ୍ପାଦନା ୨୦୨୬]] # [[ଉଇକିପିଡ଼ିଆ:ଉଇକି ଭାଷାକୁ ଭଲପାଏ ଗଣସମ୍ପାଦନା ୨୦୨୬]] # [[ଉଇକିପିଡ଼ିଆ:ଓଡ଼ିଆ ସାହିତ୍ୟ ଗଣ-ସମ୍ପାଦନା ୨୦୨୬]] {{Div col end}} ===ଛାଞ୍ଚ=== {{Div col|colwidth=20em}} # [[ଛାଞ୍ଚ:ଏସିଆ ମାସ ଗଣସମ୍ପାଦନା ୨୦୧୮]] # [[ଛାଞ୍ଚ:ଏସିଆ ମାସ ଗଣସମ୍ପାଦନା ନିମନ୍ତ୍ରଣ]] # [[ଛାଞ୍ଚ:ଭାରତୀୟ ସ୍ୱାଧୀନତା ଦିବସ ଗଣସମ୍ପାଦନା ୨୦୧୮]] # [[ଛାଞ୍ଚ:ଭାରତୀୟ ସ୍ୱାଧୀନତା ଦିବସ ଗଣସମ୍ପାଦନା ନିମନ୍ତ୍ରଣ]] # [[ଛାଞ୍ଚ:ଆନ୍ତର୍ଜାତୀୟ ମାତୃଭାଷା ଦିବସ ଗଣ-ସମ୍ପାଦନା ୨୦୧୯ ନିମନ୍ତ୍ରଣ]] # [[ଛାଞ୍ଚ:୨୦୧୮ ଏସିଆ ମାସ ଗଣସମ୍ପାଦନା‎]] # [[ଛାଞ୍ଚ:ଏସିଆ ମାସ ଗଣସମ୍ପାଦନା ୨୦୧୯‎]] # [[ଛାଞ୍ଚ:ଉଇକି ଲଭ୍‌ସ୍ ଓମେନ୍ ସାଉଥ୍ ଏସିଆ ୨୦୨୦]] # [[ଛାଞ୍ଚ:ଆନ୍ତର୍ଜାତୀୟ ମାତୃଭାଷା ଦିବସ ଗଣ-ସମ୍ପାଦନା ୨୦୨୦]] # [[ଛାଞ୍ଚ:ଏସିଆ ମାସ ଗଣସମ୍ପାଦନା ୨୦୨୦]] # [[ଛାଞ୍ଚ:ନାରୀବାଦ ଓ ଲୋକକଥା ଗଣ-ସମ୍ପାଦନା]] # [[ଛାଞ୍ଚ:ଉଇକି ଲଭ୍‌ସ୍ ଓମେନ୍ ସାଉଥ୍ ଏସିଆ ୨୦୨୧]] # [[ଛାଞ୍ଚ:ଏସିଆ ମାସ ଗଣସମ୍ପାଦନା ୨୦୨୧]] # [[ଛାଞ୍ଚ:Festive Season edit-a-thon]] # [[ଛାଞ୍ଚ:ମହାତ୍ମା ଗାନ୍ଧୀ ଗଣ-ସମ୍ପାଦନା ୨୦୨୧]] # [[ଛାଞ୍ଚ:ନାରୀବାଦ ଓ ଲୋକକଥା ଗଣ-ସମ୍ପାଦନା ୨୦୨୨]] # [[ଛାଞ୍ଚ:ଆନ୍ତର୍ଜାତୀୟ ମହିଳା ମାସ ୨୦୨୨ କ୍ଷୁଦ୍ର ଗଣ-ସମ୍ପାଦନା]] # [[ଛାଞ୍ଚ:ଉଇକି ଲଭ୍‌ସ୍ ଲିଟେରେଚର୍ ୨୦୨୨]] # [[ଛାଞ୍ଚ:ଜୁନ ମାସ ଉତ୍ସବ ୨୦୨୨ ଗଣ-ସମ୍ପାଦନା]] # [[ଛାଞ୍ଚ:ଏସିଆ ମାସ ଗଣସମ୍ପାଦନା ୨୦୨୨]] # [[ଛାଞ୍ଚ:ଇଣ୍ଡିକ୍ ଉଇକି ଇମ୍ପ୍ରୁଭ୍-ଏ-ଥନ୍ ୨୦୨୨]] # [[ଛାଞ୍ଚ:ନାରୀବାଦ ଓ ଲୋକକଥା ଗଣ-ସମ୍ପାଦନା ୨୦୨୩]] # [[ଛାଞ୍ଚ:ରଥଯାତ୍ରା ଗଣସମ୍ପାଦନା ୨୦୨୩]] # [[ଛାଞ୍ଚ:ନାରୀବାଦ ଓ ଲୋକକଥା ଗଣ-ସମ୍ପାଦନା ୨୦୨୩ ସାଧୁବାଦ]] # [[ଛାଞ୍ଚ:ରଥଯାତ୍ରା ଗଣସମ୍ପାଦନା ୨୦୨୩ ସାଧୁବାଦ]] # [[ଛାଞ୍ଚ:ଭାରତୀୟ ସ୍ୱାଧୀନତା ଦିବସ ଗଣସମ୍ପାଦନା ୨୦୨୩ ନିମନ୍ତ୍ରଣ]] # [[ଛାଞ୍ଚ:ଭାରତୀୟ ସ୍ୱାଧୀନତା ଦିବସ ଗଣସମ୍ପାଦନା ୨୦୨୩]] # [[ଛାଞ୍ଚ:ଏସିଆ ମାସ ଗଣ-ସମ୍ପାଦନା ହେଡର୍]] # [[ଛାଞ୍ଚ:ଭାରତୀୟ ସ୍ୱାଧୀନତା ଦିବସ ଗଣସମ୍ପାଦନା ୨୦୨୩ ସାଧୁବାଦ]] # [[ଛାଞ୍ଚ:ପରମ ବୀର ଚକ୍ର ଗଣସମ୍ପାଦନା]] # [[ଛାଞ୍ଚ:ପରମ ବୀର ଚକ୍ର ଗଣସମ୍ପାଦନା ନିମନ୍ତ୍ରଣ]] # [[ଛାଞ୍ଚ:ଏସିଆ ମାସ ଗଣସମ୍ପାଦନା ୨୦୨୩]] # [[ଛାଞ୍ଚ:ନାରୀବାଦ ଓ ଲୋକକଥା ଗଣ-ସମ୍ପାଦନା ୨୦୨୪]] # [[ଛାଞ୍ଚ:ଓଡ଼ିଆ ସାହିତ୍ୟ ଗଣ-ସମ୍ପାଦନା ୨୦୨୪]] # [[ଛାଞ୍ଚ:ଭାରତୀୟ ନିର୍ବାଚନ ଗଣ-ସମ୍ପାଦନା ୨୦୨୪]] # [[ଛାଞ୍ଚ:ରଥଯାତ୍ରା ଗଣସମ୍ପାଦନା ୨୦୨୪]] # [[ଛାଞ୍ଚ:ଏସିଆ ମାସ ଗଣସମ୍ପାଦନା ୨୦୨୪]] # [[ଛାଞ୍ଚ:ଏସିଆ ମାସ ଗଣସମ୍ପାଦନା ୨୦୨୪ ନିମନ୍ତ୍ରଣ]] # [[ଛାଞ୍ଚ:ନାରୀବାଦ ଓ ଲୋକକଥା ଗଣ-ସମ୍ପାଦନା ୨୦୨୫]] # [[ଛାଞ୍ଚ:ଓଡ଼ିଆ ସାହିତ୍ୟ ଗଣ-ସମ୍ପାଦନା ୨୦୨୫]] # [[ଛାଞ୍ଚ:ଓଡ଼ିଆ ସାହିତ୍ୟ ଗଣ-ସମ୍ପାଦନା ହେଡର୍]] # [[ଛାଞ୍ଚ:ରଥଯାତ୍ରା ଗଣସମ୍ପାଦନା ୨୦୨୫]] # [[ଛାଞ୍ଚ:ରଥଯାତ୍ରା ଗଣସମ୍ପାଦନା ହେଡର୍]] # [[ଛାଞ୍ଚ:ଭାରତୀୟ ସ୍ୱାଧୀନତା ଦିବସ ଗଣସମ୍ପାଦନା ୨୦୨୫]] # [[ଛାଞ୍ଚ:ଭାରତୀୟ ସ୍ୱାଧୀନତା ଦିବସ ଗଣସମ୍ପାଦନା ହେଡର୍‌]] # [[ଛାଞ୍ଚ:ଏସିଆ ମାସ ଗଣସମ୍ପାଦନା ୨୦୨୫]] # [[ଛାଞ୍ଚ:ଏସିଆ ମାସ ଗଣସମ୍ପାଦନା ୨୦୨୫ ନିମନ୍ତ୍ରଣ]] # [[ଛାଞ୍ଚ:ମହାତ୍ମା ଗାନ୍ଧୀ ଗଣ ସମ୍ପାଦନା ହେଡର୍]] # [[ଛାଞ୍ଚ:ମହାତ୍ମା ଗାନ୍ଧୀ ଗଣ-ସମ୍ପାଦନା ୨୦୨୩]] # [[ଛାଞ୍ଚ:ମହାତ୍ମା ଗାନ୍ଧୀ ଗଣ-ସମ୍ପାଦନା ୨୦୨୫]] # [[ଛାଞ୍ଚ:ମହାତ୍ମା ଗାନ୍ଧୀ ଗଣ-ସମ୍ପାଦନା ୨୦୨୧]] # [[ଛାଞ୍ଚ:ନାରୀବାଦ ଓ ଲୋକକଥା ଗଣ-ସମ୍ପାଦନା ୨୦୨୬]] # [[ଛାଞ୍ଚ:ଓଡ଼ିଆ ସାହିତ୍ୟ ଗଣ-ସମ୍ପାଦନା ୨୦୨୬]] {{Div col end}} == କର୍ମଶାଳା/କାର୍ଯ୍ୟକ୍ରମ == # [[ଉଇକିପିଡ଼ିଆ:ଉଇକିମାନିଆ ଭୁବନେଶ୍ୱର ୨୦୨୨]] # [[ଉଇକିପିଡ଼ିଆ:ନାରୀବାଦ ଓ ଲୋକକଥା ଗଣ-ସମ୍ପାଦନା ୨୦୨୩/କର୍ମଶାଳା]] # [[ଉଇକିପିଡ଼ିଆ:ଉଇକିଡାଟା/ଜନ୍ମତିଥି ୧୧]] # [[ଉଇକିପିଡ଼ିଆ:ଉଇକିଡାଟା/ଜନ୍ମତିଥି ୧୩]] # [[ଉଇକିପିଡ଼ିଆ:ଏସିଆ ମାସ ଗଣସମ୍ପାଦନା ୨୦୨୫/ମେଳଣ]] # [[ଉଇକିପିଡ଼ିଆ:୨୫ ତମ ଜନ୍ମତିଥି]] == ପରିଚୟ == {{Div col|colwidth=10em}} * କୃଷ୍ଣ କୁମାର ମହାନ୍ତି * ଆଶୁତୋଷ ପରିଡ଼ା * ବାସୁଦେବ ସୁନାନୀ * ଅମରେଶ ପଟ୍ଟନାୟକ * ବସନ୍ତ ମୁଦୁଲି * ନିର୍ମଳ ନାୟକ * ପ୍ରତୀକ୍ଷା ଜେନା * ସୁପ୍ରିୟା ପଣ୍ଡା * ଚିତ୍ତରଞ୍ଜନ ନାୟକ * ନରେନ୍ଦ୍ର ଭୋଇ * ଚିତ୍ତରଞ୍ଜନ ଦାସ * ଫନୀ ମହାନ୍ତି * ନିଖିଳେଶ ମିଶ୍ର * ପବିତ୍ର ପାଣିଗ୍ରାହୀ * ହୃଦାନନ୍ଦ ପାଣିଗ୍ରାହୀ * ରଜନୀକାନ୍ତ ମହାନ୍ତି * ଅପୂର୍ବ ରଞ୍ଜନ ରାୟ * ଅରୁଣ ମନ୍ତ୍ରୀ * ବାଦଲ ମହାନ୍ତି * ଶୁଭଶ୍ରୀ ଲେଙ୍କା * ବିରେନ୍ଦ୍ର ପାଣି * ବିଷ୍ଣୁ ସେଠୀ * ଚିନ୍ତାମଣି ବିଶ୍ୱାଳ * ଚୂଡ଼ାମଣି ଦାସ * ଧୀରେନ୍ଦ୍ରନାଥ ମଲ୍ଲିକ * ସୂର୍ଯ୍ୟଦେଓ * ଅନ୍ତରା ଚକ୍ରବର୍ତ୍ତୀ * କୁଳଦୀପ ପଟ୍ଟନାୟକ * ପ୍ରଭୁପାଦ ମହାନ୍ତି * ପଞ୍ଚାନନ ନାୟକ * ପ୍ରକାଶ ମହାପାତ୍ର * ସଞ୍ଜିବ କୁମାର ମଲ୍ଲିକ * ମଞ୍ଜୁଲତା ମଣ୍ଡଳ * ଶରତ ନାୟକ * ସରୋଜ ବଳ * ଓମପ୍ରକାଶ ମହାନ୍ତି * ରାମଚନ୍ଦ୍ର ବେହେରା * କଇଳାଶ ପଟ୍ଟନାୟକ * ଗିରିବାଳା ମହାନ୍ତି * ସେନାପତି ପ୍ରଦ୍ୟୁମ୍ନ କେଶରୀ * ପ୍ରବୀଣ କୁମାର କବି * ପ୍ରଜ୍ଞା ପ୍ରବର୍ତ୍ତିକା ଦାଶ * ଅମରେଶ ବିଶ୍ୱାଳ * ସୁଚିତ୍ରା ପାଣିଗ୍ରାହୀ * ସୁମିତ ପଣ୍ଡା * ଦେବବ୍ରତ ଦାସ * ସରସ୍ୱତୀ ଦେବୀ (ଅଭିନେତ୍ରୀ) * ଲାଲା ବୀରେନ ରାୟ * ତୃପ୍ତି ରଞ୍ଜନ ଦାସ * ସୁବ୍ରତ କୁମାର ସେନାପତି * ଦୀପ୍ତିରେଖା ପାଢ଼ୀ * ପ୍ରହ୍ଲାଦ ପାଣି * ପବିତ୍ର ମୋହନ ଦାଶ {{Div col end}} rbfbj5q6igm7ijqc55397y6bhmupo89 0 100674 595957 2026-06-03T19:16:59Z Ssgapu22 7676 ଓଡ଼ିଆ କଥାଚିତ୍ର ନମସ୍ତେ କମଳା ମା' ଗୋ ୩ ଆରମ୍ଭ କରାଗଲା । 595957 wikitext text/x-wiki {{ଛୋଟ|Namaste Kamala Mago 3}} {{Infobox film | name = {{PAGENAME}} | image = | image size = | alt = | caption = | director = ଅମରେଶ ପତି | producer = ଅଜୟ କୁମାର ରାଉତ | writer = ବି. ଚନ୍ଦନ କୁମାର | screenplay = ବି. ଚନ୍ଦନ କୁମାର | story = ମୋନାଲିସା ମହାନ୍ତି | based on = | narrator = | starring = [[କୁକିଜ୍ ସ୍ୱାଇଁ]]<br>[[ସସ୍ମିତା ପିୟାଲି ସାହୁ]]<br>[[ରାଜ ରାଜେଶ]]<br>[[ପୃଥ୍ୱୀରାଜ ନାୟକ]] | music = [[ବୈଦ୍ୟନାଥ ଦାଶ]]<br>ଭୈରବ ପୃଷ୍ଟି | cinematography = ସର୍ବେଶ୍ୱର ଦାଶ | editing = ପିଣ୍ଟୁ ନାୟକ | studio = | distributor = | released = ୩୦ ନଭେମ୍ବର ୨୦୨୫ | runtime = | country = {{flag|ଭାରତ}} | language = [[ଓଡ଼ିଆ ଭାଷା|ଓଡ଼ିଆ]] | budget = | gross = }} '''''{{PAGENAME}}''''' ୨୦୨୬ ମସିହାରେ ମୁକ୍ତିଲାଭ କରିଥିବା ଏକ ଓଡ଼ିଆ କଥାଚିତ୍ର । ଏହି କଥାଚିତ୍ରଟିର ପ୍ରଯୋଜନା କରିଥିଲେ ___ । ___ ଏହି କଥାଚିତ୍ରଟିର କାହାଣୀ, ଚିତ୍ରନାଟ୍ୟ ଓ ସଂଳାପ ରଚନା କରିଥିଲେ । ଏହି କଥାଚିତ୍ରଟିର ନିର୍ଦ୍ଦେଶନା ଦେଇଥିଲେ ___ । ସଙ୍ଗୀତକାର ___ ଏହି କଥାଚିତ୍ରଟିର ସ୍ୱର ସଂଯୋଜନା କରିଥିଲେ । ଏହି କଥାଚିତ୍ରଟିର ମୁଖ୍ୟ ଭୂମିକାରେ ଅଭିନୟ କରିଥିଲେ ___ ଓ ___ । ___ ଆଦି କଳାକାରମାନେ ଏହି କଥାଚିତ୍ରଟିର ବିଭିନ୍ନ ଭୂମିକାରେ ଅଭିନୟ କରିଥିଲେ । ==ଅଭିନୟ== ==ଗୀତ ଏବଂ ସଙ୍ଗୀତ== ଏହି କଥାଚିତ୍ରଟିର ସଙ୍ଗୀତ ନିର୍ଦ୍ଦେଶନା ଦେଇଥିଲେ ___ । ଗୀତିକାର ___ ଏହି କଥାଚିତ୍ରଟିର ଗୀତଗୁଡ଼ିକ ରଚନା କରିଥିଲେ । ___ ଆଦି କଣ୍ଠଶିଳ୍ପୀମାନେ ଏହି କଥାଚିତ୍ରଟିରେ କଣ୍ଠଦାନ କରିଥିଲେ । ===ଗୀତ=== {{Track listing | all_writing = | extra_column = ଗାୟକ | title1 = | lyrics1 = | length1 = | extra1 = | title2 = | lyrics2 = | length2 = | extra2 = | title3 = | lyrics3 = | length3 = | extra3 = | title4 = | lyrics4 = | length4 = | extra4 = | title5 = | lyrics5 = | length5 = | extra5 = | title6 = | lyrics6 = | length6 = | extra6 = | title7 = | lyrics7 = | length7 = | extra7 = }} ==ଆଧାର== {{ଆଧାର}} ==ବାହାର ଆଧାର== * {{Imdb title|{{#property:P345}}}} {{ଓଡ଼ିଆ କଥାଚିତ୍ର}} 7ymqn8yzpf9u9lk49rjx55vui67wb55 595959 595957 2026-06-03T19:21:23Z Ssgapu22 7676 /* ଅଭିନୟ */ 595959 wikitext text/x-wiki {{ଛୋଟ|Namaste Kamala Mago 3}} {{Infobox film | name = {{PAGENAME}} | image = | image size = | alt = | caption = | director = ଅମରେଶ ପତି | producer = ଅଜୟ କୁମାର ରାଉତ | writer = ବି. ଚନ୍ଦନ କୁମାର | screenplay = ବି. ଚନ୍ଦନ କୁମାର | story = ମୋନାଲିସା ମହାନ୍ତି | based on = | narrator = | starring = [[କୁକିଜ୍ ସ୍ୱାଇଁ]]<br>[[ସସ୍ମିତା ପିୟାଲି ସାହୁ]]<br>[[ରାଜ ରାଜେଶ]]<br>[[ପୃଥ୍ୱୀରାଜ ନାୟକ]] | music = [[ବୈଦ୍ୟନାଥ ଦାଶ]]<br>ଭୈରବ ପୃଷ୍ଟି | cinematography = ସର୍ବେଶ୍ୱର ଦାଶ | editing = ପିଣ୍ଟୁ ନାୟକ | studio = | distributor = | released = ୩୦ ନଭେମ୍ବର ୨୦୨୫ | runtime = | country = {{flag|ଭାରତ}} | language = [[ଓଡ଼ିଆ ଭାଷା|ଓଡ଼ିଆ]] | budget = | gross = }} '''''{{PAGENAME}}''''' ୨୦୨୬ ମସିହାରେ ମୁକ୍ତିଲାଭ କରିଥିବା ଏକ ଓଡ଼ିଆ କଥାଚିତ୍ର । ଏହି କଥାଚିତ୍ରଟିର ପ୍ରଯୋଜନା କରିଥିଲେ ଅଜୟ କୁମାର ରାଉତ । ମୋନାଲିସା ମହାନ୍ତି ଏହି କଥାଚିତ୍ରଟିର କାହାଣୀ ରଚନା କରିଥିଲେ ଏବଂ ବି. ଚନ୍ଦନ କୁମାର ଏହାର ଚିତ୍ରନାଟ୍ୟ ଓ ସଂଳାପ ରଚନା କରିଥିଲେ । ଏହି କଥାଚିତ୍ରଟିର ନିର୍ଦ୍ଦେଶନା ଦେଇଥିଲେ ଅମରେଶ ପତି । ସଙ୍ଗୀତକାର ବୈଦ୍ୟନାଥ ଦାଶ ଓ ଭୈରବ ପୃଷ୍ଟି ଏହି କଥାଚିତ୍ରଟିର ସ୍ୱର ସଂଯୋଜନା କରିଥିଲେ । ଏହି କଥାଚିତ୍ରଟିର ମୁଖ୍ୟ ଭୂମିକାରେ ଅଭିନୟ କରିଥିଲେ କୁକିଜ୍ ସ୍ୱାଇଁ, ସସ୍ମିତା ପିୟାଲି ସାହୁ ଓ ରାଜ ରାଜେଶ ପଣ୍ଡା । ପୃଥ୍ୱୀରାଜ ନାୟକ, ତ୍ରିଭୁବନ ପଣ୍ଡା, ଦୀପକ ରଞ୍ଜନ ଦାସ, ପାୟଲ ଜେନା, ଡାଏନା ବେହୁରା ଆଦି କଳାକାରମାନେ ଏହି କଥାଚିତ୍ରଟିର ବିଭିନ୍ନ ଭୂମିକାରେ ଅଭିନୟ କରିଥିଲେ । ==ଅଭିନୟ== * [[କୁକିଜ୍ ସ୍ୱାଇଁ]] * [[ସସ୍ମିତା ପିୟାଲି ସାହୁ]] * [[ରାଜ ରାଜେଶ ପଣ୍ଡା]] * [[ପୃଥ୍ୱୀରାଜ ନାୟକ]] * [[ତ୍ରିଭୁବନ ପଣ୍ଡା]] * ଦୀପକ ରଞ୍ଜନ ଦାସ * ପାୟଲ ଜେନା * ଡାଏନା ବେହୁରା ==ଗୀତ ଏବଂ ସଙ୍ଗୀତ== ଏହି କଥାଚିତ୍ରଟିର ସଙ୍ଗୀତ ନିର୍ଦ୍ଦେଶନା ଦେଇଥିଲେ ବୈଦ୍ୟନାଥ ଦାଶ ଓ ଭୈରବ ପୃଷ୍ଟି । ଗୀତିକାର ___ ଏହି କଥାଚିତ୍ରଟିର ଗୀତଗୁଡ଼ିକ ରଚନା କରିଥିଲେ । ___ ଆଦି କଣ୍ଠଶିଳ୍ପୀମାନେ ଏହି କଥାଚିତ୍ରଟିରେ କଣ୍ଠଦାନ କରିଥିଲେ । ===ଗୀତ=== {{Track listing | all_writing = | extra_column = ଗାୟକ | title1 = | lyrics1 = | length1 = | extra1 = | title2 = | lyrics2 = | length2 = | extra2 = | title3 = | lyrics3 = | length3 = | extra3 = | title4 = | lyrics4 = | length4 = | extra4 = | title5 = | lyrics5 = | length5 = | extra5 = | title6 = | lyrics6 = | length6 = | extra6 = | title7 = | lyrics7 = | length7 = | extra7 = }} ==ଆଧାର== {{ଆଧାର}} ==ବାହାର ଆଧାର== * {{Imdb title|{{#property:P345}}}} {{ଓଡ଼ିଆ କଥାଚିତ୍ର}} e02arxlov05wxa8119txyct316ikhqg 595960 595959 2026-06-03T19:21:45Z Ssgapu22 7676 added [[Category:୨୦୨୫ର ଓଡ଼ିଆ କଥାଚିତ୍ର‌]] using [[Help:Gadget-HotCat|HotCat]] 595960 wikitext text/x-wiki {{ଛୋଟ|Namaste Kamala Mago 3}} {{Infobox film | name = {{PAGENAME}} | image = | image size = | alt = | caption = | director = ଅମରେଶ ପତି | producer = ଅଜୟ କୁମାର ରାଉତ | writer = ବି. ଚନ୍ଦନ କୁମାର | screenplay = ବି. ଚନ୍ଦନ କୁମାର | story = ମୋନାଲିସା ମହାନ୍ତି | based on = | narrator = | starring = [[କୁକିଜ୍ ସ୍ୱାଇଁ]]<br>[[ସସ୍ମିତା ପିୟାଲି ସାହୁ]]<br>[[ରାଜ ରାଜେଶ]]<br>[[ପୃଥ୍ୱୀରାଜ ନାୟକ]] | music = [[ବୈଦ୍ୟନାଥ ଦାଶ]]<br>ଭୈରବ ପୃଷ୍ଟି | cinematography = ସର୍ବେଶ୍ୱର ଦାଶ | editing = ପିଣ୍ଟୁ ନାୟକ | studio = | distributor = | released = ୩୦ ନଭେମ୍ବର ୨୦୨୫ | runtime = | country = {{flag|ଭାରତ}} | language = [[ଓଡ଼ିଆ ଭାଷା|ଓଡ଼ିଆ]] | budget = | gross = }} '''''{{PAGENAME}}''''' ୨୦୨୬ ମସିହାରେ ମୁକ୍ତିଲାଭ କରିଥିବା ଏକ ଓଡ଼ିଆ କଥାଚିତ୍ର । ଏହି କଥାଚିତ୍ରଟିର ପ୍ରଯୋଜନା କରିଥିଲେ ଅଜୟ କୁମାର ରାଉତ । ମୋନାଲିସା ମହାନ୍ତି ଏହି କଥାଚିତ୍ରଟିର କାହାଣୀ ରଚନା କରିଥିଲେ ଏବଂ ବି. ଚନ୍ଦନ କୁମାର ଏହାର ଚିତ୍ରନାଟ୍ୟ ଓ ସଂଳାପ ରଚନା କରିଥିଲେ । ଏହି କଥାଚିତ୍ରଟିର ନିର୍ଦ୍ଦେଶନା ଦେଇଥିଲେ ଅମରେଶ ପତି । ସଙ୍ଗୀତକାର ବୈଦ୍ୟନାଥ ଦାଶ ଓ ଭୈରବ ପୃଷ୍ଟି ଏହି କଥାଚିତ୍ରଟିର ସ୍ୱର ସଂଯୋଜନା କରିଥିଲେ । ଏହି କଥାଚିତ୍ରଟିର ମୁଖ୍ୟ ଭୂମିକାରେ ଅଭିନୟ କରିଥିଲେ କୁକିଜ୍ ସ୍ୱାଇଁ, ସସ୍ମିତା ପିୟାଲି ସାହୁ ଓ ରାଜ ରାଜେଶ ପଣ୍ଡା । ପୃଥ୍ୱୀରାଜ ନାୟକ, ତ୍ରିଭୁବନ ପଣ୍ଡା, ଦୀପକ ରଞ୍ଜନ ଦାସ, ପାୟଲ ଜେନା, ଡାଏନା ବେହୁରା ଆଦି କଳାକାରମାନେ ଏହି କଥାଚିତ୍ରଟିର ବିଭିନ୍ନ ଭୂମିକାରେ ଅଭିନୟ କରିଥିଲେ । ==ଅଭିନୟ== * [[କୁକିଜ୍ ସ୍ୱାଇଁ]] * [[ସସ୍ମିତା ପିୟାଲି ସାହୁ]] * [[ରାଜ ରାଜେଶ ପଣ୍ଡା]] * [[ପୃଥ୍ୱୀରାଜ ନାୟକ]] * [[ତ୍ରିଭୁବନ ପଣ୍ଡା]] * ଦୀପକ ରଞ୍ଜନ ଦାସ * ପାୟଲ ଜେନା * ଡାଏନା ବେହୁରା ==ଗୀତ ଏବଂ ସଙ୍ଗୀତ== ଏହି କଥାଚିତ୍ରଟିର ସଙ୍ଗୀତ ନିର୍ଦ୍ଦେଶନା ଦେଇଥିଲେ ବୈଦ୍ୟନାଥ ଦାଶ ଓ ଭୈରବ ପୃଷ୍ଟି । ଗୀତିକାର ___ ଏହି କଥାଚିତ୍ରଟିର ଗୀତଗୁଡ଼ିକ ରଚନା କରିଥିଲେ । ___ ଆଦି କଣ୍ଠଶିଳ୍ପୀମାନେ ଏହି କଥାଚିତ୍ରଟିରେ କଣ୍ଠଦାନ କରିଥିଲେ । ===ଗୀତ=== {{Track listing | all_writing = | extra_column = ଗାୟକ | title1 = | lyrics1 = | length1 = | extra1 = | title2 = | lyrics2 = | length2 = | extra2 = | title3 = | lyrics3 = | length3 = | extra3 = | title4 = | lyrics4 = | length4 = | extra4 = | title5 = | lyrics5 = | length5 = | extra5 = | title6 = | lyrics6 = | length6 = | extra6 = | title7 = | lyrics7 = | length7 = | extra7 = }} ==ଆଧାର== {{ଆଧାର}} ==ବାହାର ଆଧାର== * {{Imdb title|{{#property:P345}}}} {{ଓଡ଼ିଆ କଥାଚିତ୍ର}} [[ଶ୍ରେଣୀ:୨୦୨୫ର ଓଡ଼ିଆ କଥାଚିତ୍ର‌]] 58vr2afe6i12t4vsvf5sbqh6xbbz1cu 595961 595960 2026-06-03T19:24:12Z Ssgapu22 7676 /* ଗୀତ */ 595961 wikitext text/x-wiki {{ଛୋଟ|Namaste Kamala Mago 3}} {{Infobox film | name = {{PAGENAME}} | image = | image size = | alt = | caption = | director = ଅମରେଶ ପତି | producer = ଅଜୟ କୁମାର ରାଉତ | writer = ବି. ଚନ୍ଦନ କୁମାର | screenplay = ବି. ଚନ୍ଦନ କୁମାର | story = ମୋନାଲିସା ମହାନ୍ତି | based on = | narrator = | starring = [[କୁକିଜ୍ ସ୍ୱାଇଁ]]<br>[[ସସ୍ମିତା ପିୟାଲି ସାହୁ]]<br>[[ରାଜ ରାଜେଶ]]<br>[[ପୃଥ୍ୱୀରାଜ ନାୟକ]] | music = [[ବୈଦ୍ୟନାଥ ଦାଶ]]<br>ଭୈରବ ପୃଷ୍ଟି | cinematography = ସର୍ବେଶ୍ୱର ଦାଶ | editing = ପିଣ୍ଟୁ ନାୟକ | studio = | distributor = | released = ୩୦ ନଭେମ୍ବର ୨୦୨୫ | runtime = | country = {{flag|ଭାରତ}} | language = [[ଓଡ଼ିଆ ଭାଷା|ଓଡ଼ିଆ]] | budget = | gross = }} '''''{{PAGENAME}}''''' ୨୦୨୬ ମସିହାରେ ମୁକ୍ତିଲାଭ କରିଥିବା ଏକ ଓଡ଼ିଆ କଥାଚିତ୍ର । ଏହି କଥାଚିତ୍ରଟିର ପ୍ରଯୋଜନା କରିଥିଲେ ଅଜୟ କୁମାର ରାଉତ । ମୋନାଲିସା ମହାନ୍ତି ଏହି କଥାଚିତ୍ରଟିର କାହାଣୀ ରଚନା କରିଥିଲେ ଏବଂ ବି. ଚନ୍ଦନ କୁମାର ଏହାର ଚିତ୍ରନାଟ୍ୟ ଓ ସଂଳାପ ରଚନା କରିଥିଲେ । ଏହି କଥାଚିତ୍ରଟିର ନିର୍ଦ୍ଦେଶନା ଦେଇଥିଲେ ଅମରେଶ ପତି । ସଙ୍ଗୀତକାର ବୈଦ୍ୟନାଥ ଦାଶ ଓ ଭୈରବ ପୃଷ୍ଟି ଏହି କଥାଚିତ୍ରଟିର ସ୍ୱର ସଂଯୋଜନା କରିଥିଲେ । ଏହି କଥାଚିତ୍ରଟିର ମୁଖ୍ୟ ଭୂମିକାରେ ଅଭିନୟ କରିଥିଲେ କୁକିଜ୍ ସ୍ୱାଇଁ, ସସ୍ମିତା ପିୟାଲି ସାହୁ ଓ ରାଜ ରାଜେଶ ପଣ୍ଡା । ପୃଥ୍ୱୀରାଜ ନାୟକ, ତ୍ରିଭୁବନ ପଣ୍ଡା, ଦୀପକ ରଞ୍ଜନ ଦାସ, ପାୟଲ ଜେନା, ଡାଏନା ବେହୁରା ଆଦି କଳାକାରମାନେ ଏହି କଥାଚିତ୍ରଟିର ବିଭିନ୍ନ ଭୂମିକାରେ ଅଭିନୟ କରିଥିଲେ । ==ଅଭିନୟ== * [[କୁକିଜ୍ ସ୍ୱାଇଁ]] * [[ସସ୍ମିତା ପିୟାଲି ସାହୁ]] * [[ରାଜ ରାଜେଶ ପଣ୍ଡା]] * [[ପୃଥ୍ୱୀରାଜ ନାୟକ]] * [[ତ୍ରିଭୁବନ ପଣ୍ଡା]] * ଦୀପକ ରଞ୍ଜନ ଦାସ * ପାୟଲ ଜେନା * ଡାଏନା ବେହୁରା ==ଗୀତ ଏବଂ ସଙ୍ଗୀତ== ଏହି କଥାଚିତ୍ରଟିର ସଙ୍ଗୀତ ନିର୍ଦ୍ଦେଶନା ଦେଇଥିଲେ ବୈଦ୍ୟନାଥ ଦାଶ ଓ ଭୈରବ ପୃଷ୍ଟି । ଗୀତିକାର ___ ଏହି କଥାଚିତ୍ରଟିର ଗୀତଗୁଡ଼ିକ ରଚନା କରିଥିଲେ । ___ ଆଦି କଣ୍ଠଶିଳ୍ପୀମାନେ ଏହି କଥାଚିତ୍ରଟିରେ କଣ୍ଠଦାନ କରିଥିଲେ । ===ଗୀତ=== {{Track listing | all_writing = | extra_column = ଗାୟକ | title1 = ନମସ୍ତେ କମଳେ ମା' ଗୋ | lyrics1 = ସୂର୍ଯ୍ୟ ମିଶ୍ର | length1 = | extra1 = ସୋହିନୀ ମୀଶ୍ର | title2 = ତମେ ହିଁ ମୋର ପ୍ରଥମ ପ୍ରେମ | lyrics2 = ଦେବୀଦତ୍ତ ମହାନ୍ତି | length2 = | extra2 = ହ୍ୟୁମାନ ସାଗର | title3 = ମା' ଗୋ ତୁ ଗର୍ବ ଗଞ୍ଜନୀ | lyrics3 = ଦେବୀଦତ୍ତ ମହାନ୍ତି | length3 = | extra3 = ବିଷ୍ଣୁମୋହନ କବି | title4 = | lyrics4 = | length4 = | extra4 = | title5 = | lyrics5 = | length5 = | extra5 = | title6 = | lyrics6 = | length6 = | extra6 = | title7 = | lyrics7 = | length7 = | extra7 = }} ==ଆଧାର== {{ଆଧାର}} ==ବାହାର ଆଧାର== * {{Imdb title|{{#property:P345}}}} {{ଓଡ଼ିଆ କଥାଚିତ୍ର}} [[ଶ୍ରେଣୀ:୨୦୨୫ର ଓଡ଼ିଆ କଥାଚିତ୍ର‌]] cnrgzmm2ynamii4yvx7mo2lk67uuc8e 595962 595961 2026-06-03T19:24:52Z Ssgapu22 7676 /* ଗୀତ ଏବଂ ସଙ୍ଗୀତ */ 595962 wikitext text/x-wiki {{ଛୋଟ|Namaste Kamala Mago 3}} {{Infobox film | name = {{PAGENAME}} | image = | image size = | alt = | caption = | director = ଅମରେଶ ପତି | producer = ଅଜୟ କୁମାର ରାଉତ | writer = ବି. ଚନ୍ଦନ କୁମାର | screenplay = ବି. ଚନ୍ଦନ କୁମାର | story = ମୋନାଲିସା ମହାନ୍ତି | based on = | narrator = | starring = [[କୁକିଜ୍ ସ୍ୱାଇଁ]]<br>[[ସସ୍ମିତା ପିୟାଲି ସାହୁ]]<br>[[ରାଜ ରାଜେଶ]]<br>[[ପୃଥ୍ୱୀରାଜ ନାୟକ]] | music = [[ବୈଦ୍ୟନାଥ ଦାଶ]]<br>ଭୈରବ ପୃଷ୍ଟି | cinematography = ସର୍ବେଶ୍ୱର ଦାଶ | editing = ପିଣ୍ଟୁ ନାୟକ | studio = | distributor = | released = ୩୦ ନଭେମ୍ବର ୨୦୨୫ | runtime = | country = {{flag|ଭାରତ}} | language = [[ଓଡ଼ିଆ ଭାଷା|ଓଡ଼ିଆ]] | budget = | gross = }} '''''{{PAGENAME}}''''' ୨୦୨୬ ମସିହାରେ ମୁକ୍ତିଲାଭ କରିଥିବା ଏକ ଓଡ଼ିଆ କଥାଚିତ୍ର । ଏହି କଥାଚିତ୍ରଟିର ପ୍ରଯୋଜନା କରିଥିଲେ ଅଜୟ କୁମାର ରାଉତ । ମୋନାଲିସା ମହାନ୍ତି ଏହି କଥାଚିତ୍ରଟିର କାହାଣୀ ରଚନା କରିଥିଲେ ଏବଂ ବି. ଚନ୍ଦନ କୁମାର ଏହାର ଚିତ୍ରନାଟ୍ୟ ଓ ସଂଳାପ ରଚନା କରିଥିଲେ । ଏହି କଥାଚିତ୍ରଟିର ନିର୍ଦ୍ଦେଶନା ଦେଇଥିଲେ ଅମରେଶ ପତି । ସଙ୍ଗୀତକାର ବୈଦ୍ୟନାଥ ଦାଶ ଓ ଭୈରବ ପୃଷ୍ଟି ଏହି କଥାଚିତ୍ରଟିର ସ୍ୱର ସଂଯୋଜନା କରିଥିଲେ । ଏହି କଥାଚିତ୍ରଟିର ମୁଖ୍ୟ ଭୂମିକାରେ ଅଭିନୟ କରିଥିଲେ କୁକିଜ୍ ସ୍ୱାଇଁ, ସସ୍ମିତା ପିୟାଲି ସାହୁ ଓ ରାଜ ରାଜେଶ ପଣ୍ଡା । ପୃଥ୍ୱୀରାଜ ନାୟକ, ତ୍ରିଭୁବନ ପଣ୍ଡା, ଦୀପକ ରଞ୍ଜନ ଦାସ, ପାୟଲ ଜେନା, ଡାଏନା ବେହୁରା ଆଦି କଳାକାରମାନେ ଏହି କଥାଚିତ୍ରଟିର ବିଭିନ୍ନ ଭୂମିକାରେ ଅଭିନୟ କରିଥିଲେ । ==ଅଭିନୟ== * [[କୁକିଜ୍ ସ୍ୱାଇଁ]] * [[ସସ୍ମିତା ପିୟାଲି ସାହୁ]] * [[ରାଜ ରାଜେଶ ପଣ୍ଡା]] * [[ପୃଥ୍ୱୀରାଜ ନାୟକ]] * [[ତ୍ରିଭୁବନ ପଣ୍ଡା]] * ଦୀପକ ରଞ୍ଜନ ଦାସ * ପାୟଲ ଜେନା * ଡାଏନା ବେହୁରା ==ଗୀତ ଏବଂ ସଙ୍ଗୀତ== ଏହି କଥାଚିତ୍ରଟିର ସଙ୍ଗୀତ ନିର୍ଦ୍ଦେଶନା ଦେଇଥିଲେ ବୈଦ୍ୟନାଥ ଦାଶ ଓ ଭୈରବ ପୃଷ୍ଟି । ଗୀତିକାର ସୂର୍ଯ୍ୟ ମିଶ୍ର, ଦେବୀଦତ୍ତ ମହାନ୍ତି ଏହି କଥାଚିତ୍ରଟିର ଗୀତଗୁଡ଼ିକ ରଚନା କରିଥିଲେ । [[ସୋହିନୀ ମିଶ୍ର]], [[ହ୍ୟୁମାନ ସାଗର]], [[ବିଷ୍ଣୁମୋହନ କବି]] ଆଦି କଣ୍ଠଶିଳ୍ପୀମାନେ ଏହି କଥାଚିତ୍ରଟିରେ କଣ୍ଠଦାନ କରିଥିଲେ । ===ଗୀତ=== {{Track listing | all_writing = | extra_column = ଗାୟକ | title1 = ନମସ୍ତେ କମଳେ ମା' ଗୋ | lyrics1 = ସୂର୍ଯ୍ୟ ମିଶ୍ର | length1 = | extra1 = ସୋହିନୀ ମୀଶ୍ର | title2 = ତମେ ହିଁ ମୋର ପ୍ରଥମ ପ୍ରେମ | lyrics2 = ଦେବୀଦତ୍ତ ମହାନ୍ତି | length2 = | extra2 = ହ୍ୟୁମାନ ସାଗର | title3 = ମା' ଗୋ ତୁ ଗର୍ବ ଗଞ୍ଜନୀ | lyrics3 = ଦେବୀଦତ୍ତ ମହାନ୍ତି | length3 = | extra3 = ବିଷ୍ଣୁମୋହନ କବି | title4 = | lyrics4 = | length4 = | extra4 = | title5 = | lyrics5 = | length5 = | extra5 = | title6 = | lyrics6 = | length6 = | extra6 = | title7 = | lyrics7 = | length7 = | extra7 = }} ==ଆଧାର== {{ଆଧାର}} ==ବାହାର ଆଧାର== * {{Imdb title|{{#property:P345}}}} {{ଓଡ଼ିଆ କଥାଚିତ୍ର}} [[ଶ୍ରେଣୀ:୨୦୨୫ର ଓଡ଼ିଆ କଥାଚିତ୍ର‌]] 7ywhpkz4d5sgjltvueod7rkbfviz0id 595963 595962 2026-06-03T19:25:03Z Ssgapu22 7676 /* ଗୀତ ଏବଂ ସଙ୍ଗୀତ */ 595963 wikitext text/x-wiki {{ଛୋଟ|Namaste Kamala Mago 3}} {{Infobox film | name = {{PAGENAME}} | image = | image size = | alt = | caption = | director = ଅମରେଶ ପତି | producer = ଅଜୟ କୁମାର ରାଉତ | writer = ବି. ଚନ୍ଦନ କୁମାର | screenplay = ବି. ଚନ୍ଦନ କୁମାର | story = ମୋନାଲିସା ମହାନ୍ତି | based on = | narrator = | starring = [[କୁକିଜ୍ ସ୍ୱାଇଁ]]<br>[[ସସ୍ମିତା ପିୟାଲି ସାହୁ]]<br>[[ରାଜ ରାଜେଶ]]<br>[[ପୃଥ୍ୱୀରାଜ ନାୟକ]] | music = [[ବୈଦ୍ୟନାଥ ଦାଶ]]<br>ଭୈରବ ପୃଷ୍ଟି | cinematography = ସର୍ବେଶ୍ୱର ଦାଶ | editing = ପିଣ୍ଟୁ ନାୟକ | studio = | distributor = | released = ୩୦ ନଭେମ୍ବର ୨୦୨୫ | runtime = | country = {{flag|ଭାରତ}} | language = [[ଓଡ଼ିଆ ଭାଷା|ଓଡ଼ିଆ]] | budget = | gross = }} '''''{{PAGENAME}}''''' ୨୦୨୬ ମସିହାରେ ମୁକ୍ତିଲାଭ କରିଥିବା ଏକ ଓଡ଼ିଆ କଥାଚିତ୍ର । ଏହି କଥାଚିତ୍ରଟିର ପ୍ରଯୋଜନା କରିଥିଲେ ଅଜୟ କୁମାର ରାଉତ । ମୋନାଲିସା ମହାନ୍ତି ଏହି କଥାଚିତ୍ରଟିର କାହାଣୀ ରଚନା କରିଥିଲେ ଏବଂ ବି. ଚନ୍ଦନ କୁମାର ଏହାର ଚିତ୍ରନାଟ୍ୟ ଓ ସଂଳାପ ରଚନା କରିଥିଲେ । ଏହି କଥାଚିତ୍ରଟିର ନିର୍ଦ୍ଦେଶନା ଦେଇଥିଲେ ଅମରେଶ ପତି । ସଙ୍ଗୀତକାର ବୈଦ୍ୟନାଥ ଦାଶ ଓ ଭୈରବ ପୃଷ୍ଟି ଏହି କଥାଚିତ୍ରଟିର ସ୍ୱର ସଂଯୋଜନା କରିଥିଲେ । ଏହି କଥାଚିତ୍ରଟିର ମୁଖ୍ୟ ଭୂମିକାରେ ଅଭିନୟ କରିଥିଲେ କୁକିଜ୍ ସ୍ୱାଇଁ, ସସ୍ମିତା ପିୟାଲି ସାହୁ ଓ ରାଜ ରାଜେଶ ପଣ୍ଡା । ପୃଥ୍ୱୀରାଜ ନାୟକ, ତ୍ରିଭୁବନ ପଣ୍ଡା, ଦୀପକ ରଞ୍ଜନ ଦାସ, ପାୟଲ ଜେନା, ଡାଏନା ବେହୁରା ଆଦି କଳାକାରମାନେ ଏହି କଥାଚିତ୍ରଟିର ବିଭିନ୍ନ ଭୂମିକାରେ ଅଭିନୟ କରିଥିଲେ । ==ଅଭିନୟ== * [[କୁକିଜ୍ ସ୍ୱାଇଁ]] * [[ସସ୍ମିତା ପିୟାଲି ସାହୁ]] * [[ରାଜ ରାଜେଶ ପଣ୍ଡା]] * [[ପୃଥ୍ୱୀରାଜ ନାୟକ]] * [[ତ୍ରିଭୁବନ ପଣ୍ଡା]] * ଦୀପକ ରଞ୍ଜନ ଦାସ * ପାୟଲ ଜେନା * ଡାଏନା ବେହୁରା ==ଗୀତ ଏବଂ ସଙ୍ଗୀତ== ଏହି କଥାଚିତ୍ରଟିର ସଙ୍ଗୀତ ନିର୍ଦ୍ଦେଶନା ଦେଇଥିଲେ ବୈଦ୍ୟନାଥ ଦାଶ ଓ ଭୈରବ ପୃଷ୍ଟି । ଗୀତିକାର ସୂର୍ଯ୍ୟ ମିଶ୍ର, [[ଦେବୀଦତ୍ତ ମହାନ୍ତି]] ଏହି କଥାଚିତ୍ରଟିର ଗୀତଗୁଡ଼ିକ ରଚନା କରିଥିଲେ । [[ସୋହିନୀ ମିଶ୍ର]], [[ହ୍ୟୁମାନ ସାଗର]], [[ବିଷ୍ଣୁମୋହନ କବି]] ଆଦି କଣ୍ଠଶିଳ୍ପୀମାନେ ଏହି କଥାଚିତ୍ରଟିରେ କଣ୍ଠଦାନ କରିଥିଲେ । ===ଗୀତ=== {{Track listing | all_writing = | extra_column = ଗାୟକ | title1 = ନମସ୍ତେ କମଳେ ମା' ଗୋ | lyrics1 = ସୂର୍ଯ୍ୟ ମିଶ୍ର | length1 = | extra1 = ସୋହିନୀ ମୀଶ୍ର | title2 = ତମେ ହିଁ ମୋର ପ୍ରଥମ ପ୍ରେମ | lyrics2 = ଦେବୀଦତ୍ତ ମହାନ୍ତି | length2 = | extra2 = ହ୍ୟୁମାନ ସାଗର | title3 = ମା' ଗୋ ତୁ ଗର୍ବ ଗଞ୍ଜନୀ | lyrics3 = ଦେବୀଦତ୍ତ ମହାନ୍ତି | length3 = | extra3 = ବିଷ୍ଣୁମୋହନ କବି | title4 = | lyrics4 = | length4 = | extra4 = | title5 = | lyrics5 = | length5 = | extra5 = | title6 = | lyrics6 = | length6 = | extra6 = | title7 = | lyrics7 = | length7 = | extra7 = }} ==ଆଧାର== {{ଆଧାର}} ==ବାହାର ଆଧାର== * {{Imdb title|{{#property:P345}}}} {{ଓଡ଼ିଆ କଥାଚିତ୍ର}} [[ଶ୍ରେଣୀ:୨୦୨୫ର ଓଡ଼ିଆ କଥାଚିତ୍ର‌]] c7czvstt1d4s20xxs7cwrhc5lzi3x01 595964 595963 2026-06-03T19:27:23Z Ssgapu22 7676 /* ଗୀତ ଏବଂ ସଙ୍ଗୀତ */ 595964 wikitext text/x-wiki {{ଛୋଟ|Namaste Kamala Mago 3}} {{Infobox film | name = {{PAGENAME}} | image = | image size = | alt = | caption = | director = ଅମରେଶ ପତି | producer = ଅଜୟ କୁମାର ରାଉତ | writer = ବି. ଚନ୍ଦନ କୁମାର | screenplay = ବି. ଚନ୍ଦନ କୁମାର | story = ମୋନାଲିସା ମହାନ୍ତି | based on = | narrator = | starring = [[କୁକିଜ୍ ସ୍ୱାଇଁ]]<br>[[ସସ୍ମିତା ପିୟାଲି ସାହୁ]]<br>[[ରାଜ ରାଜେଶ]]<br>[[ପୃଥ୍ୱୀରାଜ ନାୟକ]] | music = [[ବୈଦ୍ୟନାଥ ଦାଶ]]<br>ଭୈରବ ପୃଷ୍ଟି | cinematography = ସର୍ବେଶ୍ୱର ଦାଶ | editing = ପିଣ୍ଟୁ ନାୟକ | studio = | distributor = | released = ୩୦ ନଭେମ୍ବର ୨୦୨୫ | runtime = | country = {{flag|ଭାରତ}} | language = [[ଓଡ଼ିଆ ଭାଷା|ଓଡ଼ିଆ]] | budget = | gross = }} '''''{{PAGENAME}}''''' ୨୦୨୬ ମସିହାରେ ମୁକ୍ତିଲାଭ କରିଥିବା ଏକ ଓଡ଼ିଆ କଥାଚିତ୍ର । ଏହି କଥାଚିତ୍ରଟିର ପ୍ରଯୋଜନା କରିଥିଲେ ଅଜୟ କୁମାର ରାଉତ । ମୋନାଲିସା ମହାନ୍ତି ଏହି କଥାଚିତ୍ରଟିର କାହାଣୀ ରଚନା କରିଥିଲେ ଏବଂ ବି. ଚନ୍ଦନ କୁମାର ଏହାର ଚିତ୍ରନାଟ୍ୟ ଓ ସଂଳାପ ରଚନା କରିଥିଲେ । ଏହି କଥାଚିତ୍ରଟିର ନିର୍ଦ୍ଦେଶନା ଦେଇଥିଲେ ଅମରେଶ ପତି । ସଙ୍ଗୀତକାର ବୈଦ୍ୟନାଥ ଦାଶ ଓ ଭୈରବ ପୃଷ୍ଟି ଏହି କଥାଚିତ୍ରଟିର ସ୍ୱର ସଂଯୋଜନା କରିଥିଲେ । ଏହି କଥାଚିତ୍ରଟିର ମୁଖ୍ୟ ଭୂମିକାରେ ଅଭିନୟ କରିଥିଲେ କୁକିଜ୍ ସ୍ୱାଇଁ, ସସ୍ମିତା ପିୟାଲି ସାହୁ ଓ ରାଜ ରାଜେଶ ପଣ୍ଡା । ପୃଥ୍ୱୀରାଜ ନାୟକ, ତ୍ରିଭୁବନ ପଣ୍ଡା, ଦୀପକ ରଞ୍ଜନ ଦାସ, ପାୟଲ ଜେନା, ଡାଏନା ବେହୁରା ଆଦି କଳାକାରମାନେ ଏହି କଥାଚିତ୍ରଟିର ବିଭିନ୍ନ ଭୂମିକାରେ ଅଭିନୟ କରିଥିଲେ । ==ଅଭିନୟ== * [[କୁକିଜ୍ ସ୍ୱାଇଁ]] * [[ସସ୍ମିତା ପିୟାଲି ସାହୁ]] * [[ରାଜ ରାଜେଶ ପଣ୍ଡା]] * [[ପୃଥ୍ୱୀରାଜ ନାୟକ]] * [[ତ୍ରିଭୁବନ ପଣ୍ଡା]] * ଦୀପକ ରଞ୍ଜନ ଦାସ * ପାୟଲ ଜେନା * ଡାଏନା ବେହୁରା ==ଗୀତ ଏବଂ ସଙ୍ଗୀତ== ଏହି କଥାଚିତ୍ରଟିର ସଙ୍ଗୀତ ନିର୍ଦ୍ଦେଶନା ଦେଇଥିଲେ ବୈଦ୍ୟନାଥ ଦାଶ ଓ ଭୈରବ ପୃଷ୍ଟି । ଗୀତିକାର ସୂର୍ଯ୍ୟ ମିଶ୍ର, [[ଦେବୀଦତ୍ତ ମହାନ୍ତି]] ଏହି କଥାଚିତ୍ରଟିର ଗୀତଗୁଡ଼ିକ ରଚନା କରିଥିଲେ । [[ସୋହିନୀ ମିଶ୍ର]], [[ହ୍ୟୁମାନ ସାଗର]], [[ବିଷ୍ଣୁମୋହନ କବି]] ଆଦି କଣ୍ଠଶିଳ୍ପୀମାନେ ଏହି କଥାଚିତ୍ରଟିରେ କଣ୍ଠଦାନ କରିଥିଲେ ।<ref>{{Citation|title=Namaste Kamala Maa Go 3 (Original Motion Picture Soundtrack) Songs Download: Play & Listen Namaste Kamala Maa Go 3 (Original Motion Picture Soundtrack) Odia MP3 Song by Sohini Mishra @Gaana|url=https://gaana.com/album/namaste-kamala-maa-go-3-original-motion-picture-soundtrack|language=en|access-date=2026-06-03}}</ref><ref>{{Citation|title=Namaste Kamala Maa Go 3 (Original Motion Picture Soundtrack) - - Download or Listen Free - JioSaavn|date=2025-11-24|url=https://www.jiosaavn.com/album/namaste-kamala-maa-go-3-original-motion-picture-soundtrack/YSNMSgGV5tw_|language=en-US|access-date=2026-06-03}}</ref> ===ଗୀତ=== {{Track listing | all_writing = | extra_column = ଗାୟକ | title1 = ନମସ୍ତେ କମଳେ ମା' ଗୋ | lyrics1 = ସୂର୍ଯ୍ୟ ମିଶ୍ର | length1 = | extra1 = ସୋହିନୀ ମୀଶ୍ର | title2 = ତମେ ହିଁ ମୋର ପ୍ରଥମ ପ୍ରେମ | lyrics2 = ଦେବୀଦତ୍ତ ମହାନ୍ତି | length2 = | extra2 = ହ୍ୟୁମାନ ସାଗର | title3 = ମା' ଗୋ ତୁ ଗର୍ବ ଗଞ୍ଜନୀ | lyrics3 = ଦେବୀଦତ୍ତ ମହାନ୍ତି | length3 = | extra3 = ବିଷ୍ଣୁମୋହନ କବି | title4 = | lyrics4 = | length4 = | extra4 = | title5 = | lyrics5 = | length5 = | extra5 = | title6 = | lyrics6 = | length6 = | extra6 = | title7 = | lyrics7 = | length7 = | extra7 = }} ==ଆଧାର== {{ଆଧାର}} ==ବାହାର ଆଧାର== * {{Imdb title|{{#property:P345}}}} {{ଓଡ଼ିଆ କଥାଚିତ୍ର}} [[ଶ୍ରେଣୀ:୨୦୨୫ର ଓଡ଼ିଆ କଥାଚିତ୍ର‌]] 7ktm1es1ssajgargcuhx0523s8d4ovk 595965 595964 2026-06-03T19:27:36Z Ssgapu22 7676 added [[Category:ଦୂରଦର୍ଶନରେ ମୁକ୍ତିଲାଭ କରିଥିବା ଓଡ଼ିଆ କଥାଚିତ୍ର]] using [[Help:Gadget-HotCat|HotCat]] 595965 wikitext text/x-wiki {{ଛୋଟ|Namaste Kamala Mago 3}} {{Infobox film | name = {{PAGENAME}} | image = | image size = | alt = | caption = | director = ଅମରେଶ ପତି | producer = ଅଜୟ କୁମାର ରାଉତ | writer = ବି. ଚନ୍ଦନ କୁମାର | screenplay = ବି. ଚନ୍ଦନ କୁମାର | story = ମୋନାଲିସା ମହାନ୍ତି | based on = | narrator = | starring = [[କୁକିଜ୍ ସ୍ୱାଇଁ]]<br>[[ସସ୍ମିତା ପିୟାଲି ସାହୁ]]<br>[[ରାଜ ରାଜେଶ]]<br>[[ପୃଥ୍ୱୀରାଜ ନାୟକ]] | music = [[ବୈଦ୍ୟନାଥ ଦାଶ]]<br>ଭୈରବ ପୃଷ୍ଟି | cinematography = ସର୍ବେଶ୍ୱର ଦାଶ | editing = ପିଣ୍ଟୁ ନାୟକ | studio = | distributor = | released = ୩୦ ନଭେମ୍ବର ୨୦୨୫ | runtime = | country = {{flag|ଭାରତ}} | language = [[ଓଡ଼ିଆ ଭାଷା|ଓଡ଼ିଆ]] | budget = | gross = }} '''''{{PAGENAME}}''''' ୨୦୨୬ ମସିହାରେ ମୁକ୍ତିଲାଭ କରିଥିବା ଏକ ଓଡ଼ିଆ କଥାଚିତ୍ର । ଏହି କଥାଚିତ୍ରଟିର ପ୍ରଯୋଜନା କରିଥିଲେ ଅଜୟ କୁମାର ରାଉତ । ମୋନାଲିସା ମହାନ୍ତି ଏହି କଥାଚିତ୍ରଟିର କାହାଣୀ ରଚନା କରିଥିଲେ ଏବଂ ବି. ଚନ୍ଦନ କୁମାର ଏହାର ଚିତ୍ରନାଟ୍ୟ ଓ ସଂଳାପ ରଚନା କରିଥିଲେ । ଏହି କଥାଚିତ୍ରଟିର ନିର୍ଦ୍ଦେଶନା ଦେଇଥିଲେ ଅମରେଶ ପତି । ସଙ୍ଗୀତକାର ବୈଦ୍ୟନାଥ ଦାଶ ଓ ଭୈରବ ପୃଷ୍ଟି ଏହି କଥାଚିତ୍ରଟିର ସ୍ୱର ସଂଯୋଜନା କରିଥିଲେ । ଏହି କଥାଚିତ୍ରଟିର ମୁଖ୍ୟ ଭୂମିକାରେ ଅଭିନୟ କରିଥିଲେ କୁକିଜ୍ ସ୍ୱାଇଁ, ସସ୍ମିତା ପିୟାଲି ସାହୁ ଓ ରାଜ ରାଜେଶ ପଣ୍ଡା । ପୃଥ୍ୱୀରାଜ ନାୟକ, ତ୍ରିଭୁବନ ପଣ୍ଡା, ଦୀପକ ରଞ୍ଜନ ଦାସ, ପାୟଲ ଜେନା, ଡାଏନା ବେହୁରା ଆଦି କଳାକାରମାନେ ଏହି କଥାଚିତ୍ରଟିର ବିଭିନ୍ନ ଭୂମିକାରେ ଅଭିନୟ କରିଥିଲେ । ==ଅଭିନୟ== * [[କୁକିଜ୍ ସ୍ୱାଇଁ]] * [[ସସ୍ମିତା ପିୟାଲି ସାହୁ]] * [[ରାଜ ରାଜେଶ ପଣ୍ଡା]] * [[ପୃଥ୍ୱୀରାଜ ନାୟକ]] * [[ତ୍ରିଭୁବନ ପଣ୍ଡା]] * ଦୀପକ ରଞ୍ଜନ ଦାସ * ପାୟଲ ଜେନା * ଡାଏନା ବେହୁରା ==ଗୀତ ଏବଂ ସଙ୍ଗୀତ== ଏହି କଥାଚିତ୍ରଟିର ସଙ୍ଗୀତ ନିର୍ଦ୍ଦେଶନା ଦେଇଥିଲେ ବୈଦ୍ୟନାଥ ଦାଶ ଓ ଭୈରବ ପୃଷ୍ଟି । ଗୀତିକାର ସୂର୍ଯ୍ୟ ମିଶ୍ର, [[ଦେବୀଦତ୍ତ ମହାନ୍ତି]] ଏହି କଥାଚିତ୍ରଟିର ଗୀତଗୁଡ଼ିକ ରଚନା କରିଥିଲେ । [[ସୋହିନୀ ମିଶ୍ର]], [[ହ୍ୟୁମାନ ସାଗର]], [[ବିଷ୍ଣୁମୋହନ କବି]] ଆଦି କଣ୍ଠଶିଳ୍ପୀମାନେ ଏହି କଥାଚିତ୍ରଟିରେ କଣ୍ଠଦାନ କରିଥିଲେ ।<ref>{{Citation|title=Namaste Kamala Maa Go 3 (Original Motion Picture Soundtrack) Songs Download: Play & Listen Namaste Kamala Maa Go 3 (Original Motion Picture Soundtrack) Odia MP3 Song by Sohini Mishra @Gaana|url=https://gaana.com/album/namaste-kamala-maa-go-3-original-motion-picture-soundtrack|language=en|access-date=2026-06-03}}</ref><ref>{{Citation|title=Namaste Kamala Maa Go 3 (Original Motion Picture Soundtrack) - - Download or Listen Free - JioSaavn|date=2025-11-24|url=https://www.jiosaavn.com/album/namaste-kamala-maa-go-3-original-motion-picture-soundtrack/YSNMSgGV5tw_|language=en-US|access-date=2026-06-03}}</ref> ===ଗୀତ=== {{Track listing | all_writing = | extra_column = ଗାୟକ | title1 = ନମସ୍ତେ କମଳେ ମା' ଗୋ | lyrics1 = ସୂର୍ଯ୍ୟ ମିଶ୍ର | length1 = | extra1 = ସୋହିନୀ ମୀଶ୍ର | title2 = ତମେ ହିଁ ମୋର ପ୍ରଥମ ପ୍ରେମ | lyrics2 = ଦେବୀଦତ୍ତ ମହାନ୍ତି | length2 = | extra2 = ହ୍ୟୁମାନ ସାଗର | title3 = ମା' ଗୋ ତୁ ଗର୍ବ ଗଞ୍ଜନୀ | lyrics3 = ଦେବୀଦତ୍ତ ମହାନ୍ତି | length3 = | extra3 = ବିଷ୍ଣୁମୋହନ କବି | title4 = | lyrics4 = | length4 = | extra4 = | title5 = | lyrics5 = | length5 = | extra5 = | title6 = | lyrics6 = | length6 = | extra6 = | title7 = | lyrics7 = | length7 = | extra7 = }} ==ଆଧାର== {{ଆଧାର}} ==ବାହାର ଆଧାର== * {{Imdb title|{{#property:P345}}}} {{ଓଡ଼ିଆ କଥାଚିତ୍ର}} [[ଶ୍ରେଣୀ:୨୦୨୫ର ଓଡ଼ିଆ କଥାଚିତ୍ର‌]] [[ଶ୍ରେଣୀ:ଦୂରଦର୍ଶନରେ ମୁକ୍ତିଲାଭ କରିଥିବା ଓଡ଼ିଆ କଥାଚିତ୍ର]] hw8dqlzhpt5m90dpgs7ic0u9ltk88d3 0 100675 595958 2026-06-03T19:17:31Z Ssgapu22 7676 ପୃଷ୍ଠାଟି [[ନମସ୍ତେ କମଳା ମା' ଗୋ ୩]]‌କୁ ଘୁଞ୍ଚାଇଦିଆଗଲା 595958 wikitext text/x-wiki #ଲେଉଟାଣି [[ନମସ୍ତେ କମଳା ମା' ଗୋ ୩]] 85pd6cb5vcc2ayep2ufbtye98m5hrow