ଉଇକିପିଡ଼ିଆ orwiki https://or.wikipedia.org/wiki/%E0%AC%AA%E0%AD%8D%E0%AC%B0%E0%AC%A7%E0%AC%BE%E0%AC%A8_%E0%AC%AA%E0%AD%83%E0%AC%B7%E0%AD%8D%E0%AC%A0%E0%AC%BE MediaWiki 1.47.0-wmf.18 first-letter ମାଧ୍ୟମ ବିଶେଷ ଆଲୋଚନା ବ୍ୟବହାରକାରୀ ବ୍ୟବହାରକାରୀଙ୍କ ଆଲୋଚନା ଉଇକିପିଡ଼ିଆ ଉଇକିପିଡ଼ିଆ ଆଲୋଚନା ଫାଇଲ ଫାଇଲ ଆଲୋଚନା ମିଡ଼ିଆଉଇକି ମିଡ଼ିଆଉଇକି ଆଲୋଚନା ଛାଞ୍ଚ ଛାଞ୍ଚ ଆଲୋଚନା ସହଯୋଗ ସହଯୋଗ ଆଲୋଚନା ଶ୍ରେଣୀ ଶ୍ରେଣୀ ଆଲୋଚନା ପୋର୍ଟାଲ ପୋର୍ଟାଲ ଆଲୋଚନା TimedText TimedText talk ମଡ୍ୟୁଲ ମଡ୍ୟୁଲ ଆଲୋଚନା Event Event talk ବିଷୟ 0 5843 601688 595121 2026-09-02T23:24:03Z InternetArchiveBot 28148 Rescuing 1 sources and tagging 0 as dead.) #IABot (v2.0.9.5 601688 wikitext text/x-wiki {{ଛୋଟ|Internet}} {{Infobox general |name =ଇଣ୍ଟରନେଟ‎ |image =Internet map 1024.jpg |caption =ଇଣ୍ଟରନେଟ‎ }} '''ଇଣ୍ଟରନେଟ''' (Internet) ହେଉଛି ଏକ ଆନ୍ତର୍ଜାତିକ ମେଳଣ ଯେଉଁଠି ନିଜନିଜ ଭିତରେ ଅନେକ [[କମ୍ପ୍ୟୁଟର]] ଯୋଡି ହୋଇ ରହିଥାନ୍ତି, ଯାହାକି କମ୍ପ୍ୟୁଟର ବ୍ୟବହାର କରୁଥିବା ଓ ଅଲଗା ଅଲଗା ଜାଗାରେ ଥିବା ଲୋକମାନଙ୍କୁ ଜ୍ଞାନ, ଭାବ ଆଦିର ଦେବା ନେବା କରିବାରେ ସାହାଯ୍ୟ କରେ । ପ୍ରଥମେ ଇଣ୍ଟରନେଟର ବ୍ୟବହାର ଏକ ବୈଜ୍ଞାନିକ କର୍ମଶାଳାରେ ପରସ୍ପର ସହ ସଂପର୍କ ରଖିବା ପାଇଁ କରାଯାଇଥିଲା । ହେଲେ ପରେ ପରେ ଏହାକୁ ବିଶ୍ୱବ୍ୟାପୀ ଇଣ୍ଟରନେଟରେ ପରିଣତ କରି ଦିଆଗଲା ।<ref name="britannica.com">{{cite web |title=Internet {{!}} Description, History, Uses, & Facts {{!}} Britannica |url=https://www.britannica.com/technology/Internet |website=www.britannica.com |accessdate=6 February 2022 |language=en}}</ref> ବର୍ତ୍ତମାନ ଇଣ୍ଟରନେଟ ମାଧ୍ୟମରେ [[ଇମେଲ]] ପାଇବା/ପଠାଇବା, [[ଚାଟିଙ୍ଗ]] କରିବା, ଆଦି କାମ ସହଜରେ ହୋଇ ପାରୁଥିବା ବେଳେ ସୂଚନା ଆଦାନ ପ୍ରଦାନ ମଧ୍ୟ ହୋଇ ପାରୁଛି । ଇଣ୍ଟରନେଟ ପରିବର୍ତ୍ତନଶୀଳ, ତେଣୁ ଦିନକୁ ଦିନ ଏଥିରେ ନୂଆ ନୁଆ ଜ୍ଞାନ କୌଶଳର ବ୍ୟବହାର ହେଉଛି । ଏବେ ଆମେ ନିଜ ଘରେ ବସି ଇଣ୍ଟରନେଟ ମାଧ୍ୟମରେ ବିଶ୍ୱରେ ଘଟୁଥିବା ଅଗଣିତ ଘଟଣା ବିଷୟରେ ଜାଣିପାରୁଛେ ଏବଂ ଦେଖିପାରୁଛେ । == ଜ୍ଞାନକୌଶଳ == ଇଣ୍ଟରନେଟରେ କିଛି ମୁଖ୍ୟ କମ୍ପ୍ୟୁଟର ରହିଥାଏ, ଯାହାକୁ ସର୍ଭର କୁହାଯାଏ । ସର୍ଭରଗୁଡ଼ିକ ପରସ୍ପର ମଧ୍ୟରେ ସଂଯୁକ୍ତ ହୋଇଥାନ୍ତି । ସର୍ଭର ବା ମୁଖ୍ୟ କମ୍ପ୍ୟୁଟରରେ ଡାଟା ସବୁ ସାଇତି ରଖା ଯାଇଥାଏ । ପ୍ରତ୍ୟେକ ସର୍ଭରର ସ୍ୱତନ୍ତ୍ର ନାମ ଏବଂ ଆଡ୍ରେସ ରହିଥାଏ । ଆମେ ଯେତେବେଳେ ଆମ କମ୍ପ୍ୟୁଟରରେ ୱେବସାଇଟ ଖୋଳୁଛୁ, ସେ ପ୍ରଥମେ ନିଜର ସର୍ଭର ସହିତ ସମ୍ପର୍କ କରେ ଏବଂ ସର୍ଭରରୁ ସମ୍ପୃକ୍ତ ପ୍ରୁଷ୍ଠାକୁ ଆମ କମ୍ପ୍ୟୁଟରରେ ଦେଖେଇ ଥାଏ ଏବଂ ଆମେ ଆମ କାମ କରିଥାଉ । === <big>ଶିଷ୍ଟ୍ୟଗୁଡିକ:</big> === '''ସୂଚନା ପ୍ରଦାନ କରେ:''' [[ଇଣ୍ଟରନେଟ]] ହେଉଛି ସୂଚନାର ସବୁଠାରୁ ବଡ଼ [[ଜ୍ଞାନକୋଷ|ଏନସାଇକ୍ଲୋପିଡିଆ]]। ଏଠାରେ ୱେବସାଇଟ, [[ଡିଜିଟାଲ ଲାଇବ୍ରେରୀ]], ବୈଜ୍ଞାନିକ ଗବେଷଣା ପତ୍ର ଏବଂ ପ୍ରବନ୍ଧ ମାଧ୍ୟମରେ ଏକ ବିଶାଳ ସୂଚନା ସମୃଦ୍ଧି ରହେ। '''ସୂଚନା ବିନିମୟ:''' ଏହା ଏକ ମଞ୍ଚ ଭାବେ କାମ କରେ ଯେଉଁଠାରେ ଜଗତର ଯେକୌଣସି ସ୍ଥାନର ଲୋକମାନେ ସୂଚନା ବିନିମୟ କରିପାରନ୍ତି। '''ନେଟୱାର୍କିଂରେ ସାହାଯ୍ୟ କରେ:''' [[ଇଣ୍ଟରନେଟ]] ଏମିତିକି ଏକ ପ୍ଲାଟଫର୍ମ ଦିଏ ଯେଉଁଠାରେ ଲୋକମାନେ ଅନ୍ୟ ଲୋକଙ୍କ ସହିତ ଯୋଗାଯୋଗ ଏବଂ ନେଟୱାର୍କିଂ କରିପାରନ୍ତି। ଏହା ଫଳରେ ନେଟୱାର୍କ ତିଆରି ହେବ ଏବଂ ସାମାଜିକ ଭାବେ ମିଶିପାରିବାରେ ସାହାଯ୍ୟ ମିଳେ। '''ଶିକ୍ଷା ଏବଂ ଶିକ୍ଷାର ସୁବିଧା:''' ଇଣ୍ଟରନେଟ ଜଗତର ଭିନ୍ନ ଭିନ୍ନ ଶିକ୍ଷା ସମ୍ପଦ ଏବଂ ଅନଲାଇନ୍ କୋର୍ସ ପ୍ରଦାନ କରେ। ଏଥିପାଇଁ ଏହା ଅନଲାଇନ୍ କ୍ଲାସ, ଇ-ଲେର୍ନିଂ ପ୍ଲାଟଫର୍ମ ମାଧ୍ୟମରେ ଶିକ୍ଷାକୁ ଉପଲବ୍ଧ କରେ। '''ବ୍ୟବସାୟ ଏବଂ ବ୍ୟବସାୟ ଉନ୍ନତି:''' ଇଣ୍ଟରନେଟ ବ୍ୟବସାୟକୁ ଗୋଲକିୟ ବଜାର ସହିତ ପ୍ରତିସ୍ପର୍ଦ୍ଧା କରିବାକୁ ସାହାଯ୍ୟ କରେ। ଇ-କମର୍ସ ୱେବସାଇଟ, ଡିଜିଟାଲ ମାର୍କେଟିଂ, ଏବଂ ଅନଲାଇନ୍ ବିଜ୍ଞାପନ ମାଧ୍ୟମରେ ବ୍ୟବସାୟ ଅଧିକ ଗ୍ରାହକଙ୍କୁ ପହଞ୍ଚିପାରେ। '''ମନୋରଞ୍ଜନ ଏବଂ ସୃଜନଶୀଳତା:''' ଇଣ୍ଟରନେଟ ଏକ ବଡ଼ ମାଧ୍ୟମ ମନୋରଞ୍ଜନ ଏବଂ ସୃଜନଶୀଳତା ପାଇଁ। ଲୋକମାନେ ଅନଲାଇନ୍ ଗେମିଂ, ଷ୍ଟ୍ରିମିଂ ସେବାଗୁଡ଼ିକ, ଏବଂ ସୋସିଆଲ ମିଡିଆ ପ୍ଲାଟଫର୍ମ ମାଧ୍ୟମରେ ନିଜର ସୃଜନଶୀଳତା ପ୍ରକାଶ କରିପାରନ୍ତି। '''ସମାଚାର ଏବଂ ଯୋଗାଯୋଗ:''' ଇଣ୍ଟରନେଟ ଲୋକମାନେ ସମାଚାର ସହିତ ଅପଡେଟ୍ ରହିବାକୁ ଏବଂ ଅନ୍ୟମାନଙ୍କ ସହିତ ଯୋଗାଯୋଗ କରିବାକୁ ସାହାଯ୍ୟ କରେ। ବ୍ଲଗ, ସମାଚାର ୱେବସାଇଟ, ଏବଂ ସୋସିଆଲ ମିଡିଆ ଭିନ୍ନ ଖବର ଏବଂ ମତାମତ ପ୍ରଦାନ କରେ। == ଆଧାର == {{ଆଧାର}} * [https://www.manojkoch.in/advantages-and-disadvantages-of-internet Advantages and Disadvantages of Internet]{{Dead link|date=May 2026 |bot=InternetArchiveBot |fix-attempted=yes }} | [https://www.manojkoch.in/ Manojkoch.in] {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20240726230852/https://www.manojkoch.in/ |date=2024-07-26 }}.www.manojkoch.in [[ଶ୍ରେଣୀ:ଇଣ୍ଟରନେଟ]] [[ଶ୍ରେଣୀ:କମ୍ପ୍ୟୁଟର ବିଜ୍ଞାନ]] ccii0m2rg8ef6gm634hdkk52yhxihqe 0 23184 601669 600010 2026-09-02T16:30:48Z InternetArchiveBot 28148 Add 1 book for [[ଉଇକିପିଡ଼ିଆ:ପରଖଯୋଗ୍ୟତା]] (20260902sim)) #IABot (v2.0.9.5) ([[User:GreenC bot|GreenC bot]] 601669 wikitext text/x-wiki {{ଛୋଟ|Poliomyelitis}} {{Redirect3|ପୋଲିଓ|ଭୁତାଣୁ ନିମନ୍ତେ, ଦେଖନ୍ତୁ [[ପୋଲିଓ ଭୁତାଣୁ]]}} {{Distinguish2|[[ପୋଲିଓସିସ]], କେଶ ଧଳା ବା ଧୂଷର ହୋଇ ଯାଉଥିବା ରୋଗର ନାମ}} {{Infobox disease |Name = ପୋଲିଓମାୟେଲାଇଟିସ |Image = Polio lores134.jpg |Caption = ପୋଲିଓ ରୋଗଦ୍ୱାରା ଗୋଟିଏ ଲୋକର ଶୁଖି ଯାଇଥିବା ଗୋଡ । |ICD10 = {{ICD10|A|80||a|80}}, {{ICD10|B|91||b|90}} |ICD9 = {{ICD9|045}}, {{ICD9|138}} |DiseasesDB = 10209 |MedlinePlus = 001402 |eMedicineSubj = ped |eMedicineTopic = 1843 |eMedicine_mult = {{eMedicine2|pmr|6}} |MeshName = Poliomyelitis |MeshNumber = C02.182.600.700 }} [[File:Or.ଉଇକିପିଡ଼ିଆ-ଭିଡିଓୱିକି-ପୋଲିଓ.webm|thumb|ପୋଲିଓମାୟେଲାଇଟିସ ଭିଡିଓ]] <!-- ସଂଜ୍ଞା ଓ ଲକ୍ଷଣ --> ପୋଲିଓମାୟେଲାଇଟିସ ([[lan:en|ଇଂରାଜୀରେ]] '''Poliomyelitis''', ଅନେକ ସମୟରେ କୁହାଯାଏ ପୋଲିଓ ('''polio''') ବା ଇନ୍‌ଫାଣ୍ଟାଇଲ୍ ପାରାଲିସିସ୍ ( '''infantile paralysis'''), ଏକ [[ସଂକ୍ରାମକ ରୋଗ]] ଯାହା [[ପୋଲିଓଭୁତାଣୁ]]ଦ୍ୱାରା ହୁଏ । <!-- <ref name = PinkBook2009/> --> ଉଲ୍ଲେଖନୀୟ ଏହି ଯେ ପ୍ରାୟ ୯୦ %ରୁ ୯୫ % କେଶ୍‌ରେ ସଂକ୍ରମଣ ଥାଇ ମଧ୍ୟ [[ଲକ୍ଷଣ ବିହୀନ|ଲକ୍ଷଣ ପ୍ରକାଶ ପାଏନାହିଁ]] ।<ref name = PinkBook2009/> ବାକି ୫ରୁ ୧୦% ଲୋକ ସମାନ୍ୟ ଲକ୍ଷଣ ଦେଖାନ୍ତି ଯେପରିକି ଜ୍ୱର, [[ମୁଣ୍ଡବଥା]], ବାନ୍ତି, ତରଳ ଝାଡ଼ା, ଦୃଢ଼଼ ବେକ ଓ ହାତ ଗୋଡ଼ରେ ଯନ୍ତ୍ରଣା ।<ref name = PinkBook2009/><ref name=WHO2014/> ସପ୍ତାହେ ଦୁଇ ସପ୍ତାହ ମଧ୍ୟରେ ଏମାନେ ଠିକ୍ ହୋଇଯାଆନ୍ତି । <!-- <ref name = PinkBook2009> --> କେବଳ ୦.୫ % ଲୋକଙ୍କର ମାଂସପେଶୀ ଦୁର୍ବଳତା ହୋଇ [[ଶିଥିଳ ପକ୍ଷାଘାତ|ଚଳନ ଅକ୍ଷମ]] ହୁଅନ୍ତି ।<ref name = PinkBook2009/> ଏହା କିଛି ଘଣ୍ଟାରୁ କିଛି ଦିନ ମଧ୍ୟରେ ହୁଏ ।<ref name = PinkBook2009/><ref name=WHO2014/> ପେଶୀ ଦୁର୍ବଳତା ଅଧିକାଂଶ ସମୟରେ ଗୋଡ଼ରେ ଦେଖାଯାଏ କିନ୍ତୁ ମୁଣ୍ଡ, ବେକ ଓ [[ଛାତି ମଧ୍ୟଚ୍ଛଦା|ମଧ୍ୟଚ୍ଛଦା]] ମାଂସପେଶୀ ଏହା ଅପେକ୍ଷା କମ୍ ଦେଖାଯାଏ । <!-- <ref name = PinkBook2009/> --> ଅନେକ, କିନ୍ତୁ ସମସ୍ତେ ନୁହେଁ, ଆରୋଗ୍ୟ ଲାଭ କରନ୍ତି । <!-- <ref name = PinkBook2009/> --> ପେଶୀ ଦୁର୍ବଳତା ଥିବା ୨ରୁ ୫ % ପିଲା ଓ ୧୫ରୁ ୩୦ % ବଡ଼ ମଣିଷ ମୃତ୍ୟୁ ବରଣ କରନ୍ତି ।<ref name = PinkBook2009>{{cite book | author = Atkinson W, Hamborsky J, McIntyre L, Wolfe S (eds.) | chapter = Poliomyelitis | title = Epidemiology and Prevention of Vaccine-Preventable Diseases (The Pink Book) | edition = 11th | pages = 231–44 | publisher = Public Health Foundation | location =Washington DC |year = 2009 | url = http://www.cdc.gov/vaccines/pubs/pinkbook/downloads/polio.pdf | format = PDF}}</ref> ପୁନରୁଦ୍ଧାର ହେବାର ଅନେକ ବର୍ଷ ପରେ [[ପୋଷ୍ଟ ପୋଲିଓ ସିଣ୍ଡ୍ରୋମ୍]] ହୋଇପାରେ ଯାହା ଆରମ୍ଭ ସମୟ ଭଳି ଧୀରେ ଧୀରେ ପରିସ୍ଫୁଟ ହୁଏ ।<ref>{{cite web|title=Post-Polio Syndrome Fact Sheet|url=http://www.ninds.nih.gov/disorders/post_polio/detail_post_polio.htm|website=www.ninds.nih.gov/|accessdate=4 November 2014|date=April 16, 2014|archive-date=29 July 2011|archive-url=https://web.archive.org/web/20110729090555/http://www.ninds.nih.gov/disorders/post_polio/detail_post_polio.htm|url-status=dead}}</ref> <!-- କାରଣ ଓ ରୋଗ ନିର୍ଣ୍ଣୟ --> ପୋଲିଓଭୁତାଣୁ ସାଧାରଣତଃ ସଂକ୍ରମିତ ମଳ ପାଟିକୁ ଗଲେ ରୋଗ ବ୍ୟାପେ ।<ref name = PinkBook2009/> ଖାଦ୍ୟ ଓ ଜଳ ମାଧ୍ୟମରେ ଏହା ବ୍ୟାପିପାରେ; [[ଲାଳ]] ମାଧ୍ୟମରେ ମଧ୍ୟ ସ୍ୱଳ୍ପ ଭାବରେ ବ୍ୟାପିପାଏ ।<ref name = PinkBook2009/><ref name=WHO2014/> କୌଣସି ଲକ୍ଷଣ ନ ଥିଲେ ମଧ୍ୟ ସଂକ୍ରମିତ ବ୍ୟକ୍ତି ସୁସ୍ଥ ଲୋକ‌କୁ ସଂକ୍ରମିତ କରିପାରିବେ । <!-- <ref name = PinkBook2009/> --> [[ମଳ]]ରେ ହୁତାଣୁ ମିଳିଲେ ଓ ରକ୍ତରେ [[ଆଣ୍ଟିବଡି]] ଚିହ୍ନଟ ହେଲେ ରୋଗ ନିର୍ଣ୍ଣୟ ହୁଏ ।<ref name = PinkBook2009/> <!-- ପ୍ରତିଷେଧ, ଚିକିତ୍ସା ଓ ରୋଗାନୁଶୀଳନ --> ପୋଲିଓ ରୋଗ ନିମନ୍ତେ [[ପୋଲିଓ ଟିକା]] ଦିଆଯାଉଛି, କିନ୍ତୁ କାର୍ଯ୍ୟକାରୀ ହେବା ନିମନ୍ତେ ଅନେକ ଥର ଦେବାକୁ ପଡ଼ୁଛି ।<ref name=WHO2014/> [[ୟୁନାଇଟେଡ୍ ସ୍ଟେଟ୍‌ସ୍ ସେନ୍ଟର୍ ଫର୍ ଡିଜିଜ୍ କଣ୍ଟ୍ରୋଲ]] ([[ଇଂରାଜୀ]] ଭାଷାରେ [[:en:United States Center for Disease Control|United States Center for Disease Control]]) ସଂସ୍ଥା ଭ୍ରମଣକାରୀ ଓ ଏହି ରୋଗପ୍ରବଣ ଇଲାକାର ଲୋକଙ୍କୁ ପୋଲିଓ ଟିକା ବୁଷ୍ଟର ଡୋଜ ଦେବାକୁ ସୁପାରିସ୍ କରୁଛନ୍ତି ।<ref>{{cite web|title=Guidance to US Clinicians Regarding New WHO Polio Vaccination Requirements for Travel by Residents of and Long-term Visitors to Countries with Active Polio Transmission|url=http://emergency.cdc.gov/han/han00362.asp|website=CDC|accessdate=4 June 2014|date=June 2, 2014|archive-date=4 June 2014|archive-url=https://web.archive.org/web/20140604000158/http://emergency.cdc.gov/han/han00362.asp|url-status=dead}}</ref> ସଂକରମଣ ଆରମ୍ଭ ହୋଇଗଲା ପରେ କୌଣସି ନିର୍ଦ୍ଦିଷ୍ଟ ଚିକିତ୍ସା ନାହିଁ ।<ref name=WHO2014/> ୧୯୮୮ ମସିହାରା ୩୫୦,୦୦୦ ରୋଗୀ ଥିଲାବେଳେ ୨୦୧୩ରେ କମିଯାଇ ୪୧୬ ଜଣଙ୍କୁ ମାତ୍ର ଏହି ରୋଗ ହୋଇଥିଲା ।<ref name=WHO2014>{{cite web|title=Poliomyelitis Fact sheet N°114|url=http://www.who.int/mediacentre/factsheets/fs114/en/|website=who.int|accessdate=3 November 2014|date=October 2014}}</ref> ସନ ୨୦୧୪ରେ ଏହି ରୋଗ କେବଳ [[ଆଫ୍‌ଗାନିସ୍ଥାନ୍]], [[ନାଇଜେରିଆ]] ଓ [[ପାକିସ୍ଥାନ]]ର ଲୋକଙ୍କ ମଧ୍ୟରେ ବ୍ୟାପୁଥିଲା ।<ref name=WHO2014/> <!-- ଇତିହାସ, ସମାଜ ଓ ସଂସ୍କୃତି --> ପୁରାତନ କଳାକୃତିରେ ପୋଲିଓ ରୋଗ ହଜାର ହଜାର ବର୍ଷ ହେଲା ଥିବାର ଚିତ୍ର ଦର୍ଶାଯାଇଛି ।<ref name = PinkBook2009/> ସନ ୧୭୮୯ରେ [[ମାଇକେଲ ଅଣ୍ଡରଉଡ୍ (ଚିକିତ୍ସକ)|ମାଇକେଲ ଅଣ୍ଡରଉଡ୍]] ଏହି ରୋଗକୁ ସର୍ବ ପ୍ରଥମେ ସ୍ୱତନ୍ତ୍ର ରୋଗ ରୂପେ ଚିହ୍ନଟ କରିଥିଲେ <ref name = PinkBook2009/> ଓ ଏହି ରୋଗ ଜନ୍ମାଉଥିବା ଭୁତାଣୁ ୧୯୦୮ ମସିହାର ପ୍ରଥମେ [[କାର୍ଲ ଲ୍ୟାଣ୍ଡସ୍ଟିନର]] ଚିହ୍ନଟ କରିଥିଲେ ।<ref>{{cite book|last1=Daniel|first1=edited by Thomas M.|last2=Robbins|first2=Frederick C.|title=Polio|date=1999|publisher=University of Rochester Press|location=Rochester, N.Y.|isbn=9781580460668|page=11|edition=1st ed.|url=http://books.google.ca/books?id=BTQKnkpN6qQC&pg=PA11}}</ref> ୟୁରୋପ ଓ ଆମେରିକାରେ ଉନବିଂଶ ଶତାବ୍ଦୀର ଶେଷ ଭାଗରେ ଏହି ରୋଗ [[ମହାମାରୀ]] ରୁପ ଧାରଣ କରିଥିଲା ।<ref name = PinkBook2009/> ସେହି ସ୍ଥାନମାନଙ୍କରେ ବିଂଶ ଶତାବ୍ଦୀରେ ଏହି ରୋଗ ଶିଶୁ ରୋଗ ହିସାବରେ ଚିନ୍ତାର ବିଷୟ ହୋଇଥିଲା ।<ref>{{cite book|last1=Wheeler|first1=Derek S.|last2=Wong,|first2=Hector R.|last3=(eds.)|first3=Thomas P. Shanley,|title=Science and practice of pediatric critical care medicine|date=2009|publisher=Springer|location=London|isbn=9781848009219|pages=10–11|url=http://books.google.ca/books?id=3p7jezlQ0zgC&pg=PA11}}</ref> ସନ ୧୯୫୦ରେ [[ଜୋନାସ୍ ସଲ୍‌କ୍]] ପ୍ରଥମେ [[ପୋଲିଓ ଟିକା]] ପ୍ରସ୍ତୁତ କରିଥିଲେ ।<ref name=Aylward_2006>{{cite journal |author=Aylward R |title=Eradicating polio: today's challenges and tomorrow's legacy |journal=Ann Trop Med Parasitol |volume=100 |issue=5–6 |pages=401–13 |year=2006 |pmid=16899145 | doi = 10.1179/136485906X97354}}</ref> ସନ ୨୦୧୮ ସୁଦ୍ଧା [[ଟିକାକରଣ]]ଦ୍ୱାରା ଏହି ରୋଗ ସାରା ପୃଥିବୀରୁ ନିର୍ମୁଳ କରାଯିବା ଆଶା କରାଯାଉଛି ।<ref>{{cite web|title=Global leaders support new six-year plan to deliver a polio-free world by 2018|url=http://www.who.int/mediacentre/news/releases/2013/polio_six_year_plan_20130425/en/|website=who.int|accessdate=4 November 2014|date=25 April 2013}}</ref> ସନ ୨୦୧୩ରେ କିନ୍ତୁ [[ସିରିଆ]]ରେ ନୂଆ କେଶ୍ ଚିହ୍ନଟ କରାଯିବ ରୋପୋର୍ଟ ମିଳିଛି ।<ref>{{cite web|title=Polio in the Syrian Arab Republic - update|url=http://www.who.int/csr/don/2013_11_26polio/en/|website=who.int|accessdate=4 November 2014|date=26 November 2013}}</ref> ସନ ୨୦୧୪ ମଇ ମାସରେ ଏସିଆ, ଆଫ୍ରିକା ଓ ମଧ୍ୟ ପୂର୍ବ ଇଲାକାରେ ରୋଗ ଦେଖାଯିବା କାରଣରୁ ବିଶ୍ୱ ସ୍ୱାସ୍ଥ୍ୟ ସଂଗଠନ ଏକ ଜନ ସ୍ୱାସ୍ଥ୍ୟ ଏମର୍‌ଜେନ୍‌ସି ଘୋଷଣା ଘୋଷଣା କରିଛନ୍ତି ।<ref>{{cite web|title=WHO statement on the meeting of the International Health Regulations Emergency Committee concerning the international spread of wild poliovirus|url=http://www.who.int/mediacentre/news/statements/2014/polio-20140505/en/|website=who.int|accessdate=4 November 2014|date=5 May 2014}}</ref> ଅନ୍ୟ କୌଣସ ପଶୁଙ୍କୁ ଏହି ରୋଗ ଆକ୍ରମଣ କରେନାହିଁ ।<ref name = PinkBook2009/> <!-- ପୋଲିଓମାୟେଲାଇଟିସ ରୋଗ ଗୋଟିଏ ଭୁତାଣୁ ଜନିତ ସଂକ୍ରାମକ ରୋଗ ଯାହାର ଅନ୍ୟ ନାମ ଶୈଶବ ପକ୍ଷାଘାତ([[:en:Infantile paralysis|]])। ସ୍ୱଳ୍ପରେ ଏହାକୁ ପୋଲିଓ କହନ୍ତି । ଏହି ରୋଗ ମୂଖ୍ୟତଃ ମଳ-ମୂଖ ପଥ ମାଧ୍ୟମରେ ବ୍ୟାପେ<ref name=Harrison>{{cite book| author = Cohen JI| chapter = Chapter 175: Enteroviruses and Reoviruses| title = [[Harrison's Principles of Internal Medicine]]| editor = Kasper DL, Braunwald E, Fauci AS, |display-authors=etal (eds.)| edition = 16th | publisher = McGraw-Hill Professional| year = 2004| page = 1144| isbn = 0-07-140235-7 }}</ref> ଅର୍ଥାତ ଜୀବାଣୁ ଥିବା ମଳରେ ମାଛି ବସି ତା ପରେ ଖାଦ୍ୟରେ ବସିବାଦ୍ୱାରା ଖାଦ୍ୟ ବା ପାନିୟ ମାଧ୍ୟମରେ ଜୀବାଣୁ ଦେହକୁ ଯାଏ । ଗ୍ରୀକ ଭାଷାରେ ପୋଲିଓ ଶବ୍ଦର ଅର୍ଥ ଧୁଷର । ଏହା ମେରୁଦଣ୍ଡର ଗ୍ରେ ମ୍ୟାଟରକୁ ନିର୍ଦ୍ଦେଶ କରେ । ମାୟେଲୋ ଅର୍ଥ ମଜ୍ଜା ଓ ଆଇଟିସ୍ ଅର୍ଥ ପ୍ରଦାହ ।<ref name=Chamberlin_2005>{{cite book | author = Chamberlin SL, Narins B (eds.) | title = The Gale Encyclopedia of Neurological Disorders | publisher = Thomson Gale | location = Detroit | year = 2005 | pages = 1859–70| isbn = 0-7876-9150-X}}</ref> ଏହା ମୂଖ୍ୟତଃ ଗ୍ରେ ମ୍ୟାଟରକୁ ଆକ୍ରମଣ କରେ, କିନ୍ତୁ ଏହା ମସ୍ତିଷ୍କକୁ ବ୍ୟାପି ଶ୍ୱାସ କ୍ରିୟା ବନ୍ଦ କରି ଦେଇପାରେ । <br /> ପୋଲିଓ ଭୁତାଣୁ ଖାଦ୍ୟ ମାଧ୍ୟମରେ ଦେହକୁ ଗଲେ ମଧ୍ୟ ୯୦% ଲୋକଙ୍କ ଦେହରେ କୌଣସି ଲକ୍ଷଣ ପ୍ରକାଶ ପାଏନାହିଁ । ଭୁତାଣୁ ରକ୍ତରେ ପ୍ରବେଶ କଲେ ବହୁତ ପ୍ରକାର ଲକ୍ଷଣ ଦେଖାଯାଏ ।<ref name=Sherris>{{cite book | author = Ryan KJ, Ray CG (eds.) | chapter = Enteroviruses | title = Sherris Medical Microbiology | url = https://archive.org/details/sherrismedicalmi0000unse_q1i3 | edition = 4th | pages = [https://archive.org/details/sherrismedicalmi0000unse_q1i3/page/535 535]–7 | publisher = McGraw Hill | year = 2004 | isbn = 0-8385-8529-9 }}</ref> ମାତ୍ର ୧% ଲୋକଙ୍କର କେନ୍ଦ୍ରୀୟ ସ୍ନାୟୁ ମଣ୍ଡଳରେ ପ୍ରବେଶ କରେ । ଏହା ମୋଟର ନିୟୁରନର କୋଷକୁ ନଷ୍ଟ କରିଦିଏ, ଫଳତଃ ଶିଥିଳ ପକ୍ଷାଘାତ([[:en:Flaccid paralysis|]]) ହୁଏ । ନଷ୍ଟ ହୋଇଥିବା ସ୍ନାୟୁ ଅନୁସାରେ ପଙ୍ଗୁତ୍ୱ ହୁଏ । ସାଧାରଣତଃ ଅଣାଆନୁପାତିକ ପକ୍ଷାଘାତ ହୁଏ ଓ ନିମ୍ନ ଅବୟବ ଅଧିକ ଆକ୍ରମିତ ହୁଏ । ମସ୍ତିଷ୍କର ନିମ୍ନ ଭାଗ ନଷ୍ଟ ହେଲେ ମସ୍ତିଷ୍କ କୋଟର ସ୍ନାୟୁ ନଷ୍ଟ ହୁଏ । ଉଭୟ ଅବୟବ ଓ କୋଟର ସ୍ନାୟୁ ନଷ୍ଟ ହୋଇପାରେ ।<ref name = PinkBook>{{cite book | author = Atkinson W, Hamborsky J, McIntyre L, Wolfe S (eds.) | chapter = Poliomyelitis | title = Epidemiology and Prevention of Vaccine-Preventable Diseases (The Pink Book) | edition = 11th | pages = 231–44 | publisher = Public Health Foundation | location =Washington DC |year = 2009 | url = http://www.cdc.gov/vaccines/pubs/pinkbook/downloads/polio.pdf | format = PDF}}</ref> <br /> ପୋଲିଓ ବେମାରୀ ହଜାର ହଜାର ବର୍ଷ ଧରି ଥିଲେ ମଧ୍ୟ ୧୮୮୦ ମସିହାରେ ମହାମାରୀ ରୁପ ଧାରଣ କଲା । ୧୯୧୦ ମସିହା ବେଳକୁ ଏହା ସହରମାନଙ୍କରେ ଖରା ଦିନେ ମହାମାରୀ ରୁପରେ ଦେଖା ଦେଲା । ଏହାଦ୍ୱାରା ହଜାର ସଂଖ୍ୟକ ଶିଶୁ ଓ ବୟସ୍କ ଲୋକ ପଙ୍ଗୁ ହୋଇଗଲେ । ତେଣୁ ଏହାର ଟିକା ଉଦ୍ଭାବନ ନିମନ୍ତେ ପ୍ରତିଯୋଗିତା ଚାଲିଲା । ୧୯୫୦ ମସିହାରେ ଟିକା ବାହାରିବା ପରେ ବାର୍ଷିକ ହଜାର ହଜାର ରୋଗ ବଦଳରେ ଆଜି କେବଳ ହଜାର ରୋଗୀ ଦେଖା ଯାଉଛନ୍ତି ।<ref name=Aylward_2006>{{cite journal |author=Aylward R |title=Eradicating polio: today's challenges and tomorrow's legacy |journal=Ann Trop Med Parasitol |volume=100 |issue=5–6 |pages=401–13 |year=2006 |pmid=16899145 | doi = 10.1179/136485906X97354}}</ref> ରୋଟାରୀ, ଡବ୍ଲ୍ୟୁ.ଏଚ୍.ଓ.ଓ ୟୁନିସେଫ ସହଯୋଗରେ ଅଧୁନା ଏହି ରୋଗର ମୂଳୋତ୍ପାଟନ ସମ୍ଭବ ହୋଇଛି ।<ref>{{cite journal |author=Heymann D |title=Global polio eradication initiative | url=http://web.archive.org/web/20080530084106/http://www.scielosp.org/scielo.php?script=sci_arttext&pid=S0042-96862003000900020 |journal=Bull. World Health Organ. |volume=84 |issue=8 |page=595 |year=2006 |pmid=16917643 |doi=10.2471/BLT.05.029512 |pmc=2627439}}</ref><ref>{{cite news |author=McNeil, Donald |title=In Battle Against Polio, a Call for a Final Salvo | url=http://www.nytimes.com/2011/02/01/health/01polio.html?ref=science |work= |publisher=New York Times |date=February 1, 2011|accessdate=1 Feb 2011}}; excerpt, "... getting rid of the last 1 percent has been like trying to squeeze Jell-O to death. As the vaccination fist closes in one country, the virus bursts out in another .... The [eradication] effort has now cost $9 billion, and each year consumes another $1 billion."</ref> --> == ବର୍ଗୀକରଣ == {| class = "wikitable" style = "float:right; font-size:90%; margin-left:15px" |+'''ପୋଲିଓ ଭୁତାଣୁ ସଂକ୍ରମଣର ଫଳାଫଳ''' |- ! style="background:#efefef;" | ଫଳାଫଳ ! style="background:#efefef" | ଆନୁପାତିକ ହାର<ref name = PinkBook/> |- | ଲକ୍ଷଣ ବିହୀନ | style="text-align:center;"|୯୦–୯୫% |- | ସ୍ୱଳ୍ପ ଅସୁସ୍ଥତା | style="text-align:center;"|୪–୮% |- |ପଙ୍ଗୁ ବିହୀନ ଅପୂତିକ ମେନିଞ୍ଜାଇଟିସ୍<br />(Nonparalytic aseptic) | style="text-align:center;"|୧–୨% |- |ପଙ୍ଗୁତ୍ୱ ପୋଲିଓ | style="text-align:center;"|0.୧–0.୫% |- |— ମେରୁଦଣ୍ଡୀୟ ପୋଲିଓ | style="text-align:center;"|ପଙ୍ଗୁ ରୋଗୀଙ୍କର ୭୯% |- |— ବଲ୍‌ବୋସ୍ପାଇନାଲ୍ ପୋଲିଓ | style="text-align:center;"|ପଙ୍ଗୁ ରୋଗୀଙ୍କର ୧୯% |- |— ବଲ୍‌‌ବାର ପୋଲିଓ | style="text-align:center;"|ପଙ୍ଗୁ ରୋଗୀଙ୍କର ୨% |} ତିନି ପ୍ରଜାତିର ଭୁତାଣୁଦ୍ୱାରା ପୋଲିଓ ବେମାରୀ ହୁଏ । ପୋଲିଓ ଦୁଇ ପ୍ରକାର ଦେଖାଯାଏ । କେନ୍ଦ୍ରୀୟ ସ୍ନାୟୁ ମଣ୍ଡଳ ଆକ୍ରମିତ ନ ହୋଇ ଅଳ୍ପ ଅସୁସ୍ଥତା ଓ ମୂଖ୍ୟ ପୋଲିଓ । ମୂଖ୍ୟ ପୋଲିଓ ପଙ୍ଗୁତ୍ୱସହ ଓ ପଙ୍ଗୁତ୍ୱବିହୀନ; ଏହି ଦୁଇ ପ୍ରକାର ହୁଏ । ଅଧିକାଂଶ ଲୋକ ଯାହାଙ୍କର ପ୍ରତିରୋଧ ଶକ୍ତି ଯଥେଷ୍ଟ ଅଛି, ସେମାନେ ଲକ୍ଷଣ ବିହୀନ ହୁଅନ୍ତି<ref>{{cite journal |author=Falconer M, Bollenbach E |title=Late functional loss in nonparalytic polio |journal=American journal of physical medicine & rehabilitation / Association of Academic Physiatrists |volume=79 |issue=1 |pages=19–23 |year=2000 |pmid=10678598 |doi=10.1097/00002060-200001000-00006}}</ref> । କ୍ୱଚିତ ସ୍ୱଳ୍ପ ଲକ୍ଷଣଯୁକ୍ତ ପୋଲିଓ ଦେଖାଯାଏ ଯେଉଁଥିରେ ତଣ୍ଟି ପୀଡ଼ା, ବାନ୍ତି ଲାଗିବା, ପେଟରେ କଷ୍ଟ ହେବା, କୋଷ୍ଠ କାଠିନ୍ୟ, ବେଳେବେଳେ ତରଳ ଝାଡା ଓ ଇନ୍ଫ୍ଲୁଏଞ୍ଜା ଭଳି ଲକ୍ଷଣ ପ୍ରକାଶ ପାଏ । <br /> ପ୍ରାୟ ୩ % ପୋଲିଓ ରୋଗୀଙ୍କର ଦେହରେ ସ୍ନାୟୁ ମଣ୍ଡଳରେ ଭୁତାଣୁ ପ୍ରବେଶ କରନ୍ତି । ସେଥିରୁ ଅଧିକାଂଶ ଲୋକଙ୍କର ଆସେପ୍ଟିକ୍ ମେନିଞ୍ଜାଇଟିସ୍ ହୋଇ ମୁଣ୍ଡ ବଥା, ବେକ, ପିଠି, ପେଟ ଓ ଅବୟବରେ ଯନ୍ତ୍ରଣା, ଜର, ବାନ୍ତି, ଅଳସୁଆମି ଓ ବିରକ୍ତିଭାବ ପ୍ରକାଶ ପାଏ ।<ref name=Chamberlin_2005 /><ref name=Late>{{cite book | author=Leboeuf C | title=The late effects of Polio: Information For Health Care Providers. | url=http://www.health.qld.gov.au/polio/gp/GP_Manual.pdf | format=PDF | publisher=Commonwealth Department of Community Services and Health | year=1992 | isbn=1-875412-05-0 | accessdate=2008-08-23 | archiveurl=https://web.archive.org/web/20080625212726/http://www.health.qld.gov.au/polio/gp/GP_Manual.pdf | archivedate=2008-06-25 | url-status=dead }}</ref> ଏମାନଙ୍କ ମଧ୍ୟରୁ ପ୍ରତି ଏକ ହଜାରରେ ୧ରୁ ୫ ଜଣଙ୍କର ପାରାଲିସିସ୍ ବା ପଙ୍ଗୁତ୍ୱହୁଏ । ମାଂସପେଶୀ ଦୁର୍ବଳ ହୁଏ, ନିୟନ୍ତ୍ରଣ ରହେ ନାହିଁ ଓ ସମ୍ପୁର୍ଣ୍ଣ ପାରାଲିସିସ୍ ହୋଇଯାଏ । ଏହାକୁ ତୀବ୍ର ଶିଥିଳ ପଙ୍ଗୁତ୍ୱ ([[:en:acute flaccid paralysis|acute flaccid paralysis]]) କହନ୍ତି । ମେରୁଦଣ୍ଡ ଓ ମସ୍ତିଷ୍କର ସଂକ୍ରମିତ ସ୍ଥାନ ଅନୁସାରେ ପାରାଲିସିସର ସ୍ଥାନ ନିରୁପିତ ହୁଏ । ପୋଲିଓ ମସ୍ତିଷ୍କ ପ୍ରଦାହ କ୍ୱଚିତ ହୁଏ ଓ ଶିଶୁମାନଙ୍କୁ ଆକ୍ରମଣ କରେ । ଏଥିରେ ମାନସିକ ସ୍ଥିତିର ପରିବର୍ତ୍ତନ, ଜର, ମୁଣ୍ଡ ବଥା, ବାତ ଓ ସଙ୍କୁଚିତ ପାରାଲିସିସ୍ ହୁଏ ([[:en:spastic paralysis|spastic paralysis]]) ।<ref name= Encephalitis>{{cite book |author=Wood, Lawrence D. H.; Hall, Jesse B.; Schmidt, Gregory D. |title=Principles of Critical Care |url=https://archive.org/details/principlesofcrit03edunse |edition=3rd |publisher=McGraw-Hill Professional |location= |year=2005 |page=[https://archive.org/details/principlesofcrit03edunse/page/n905 870] |isbn=0-07-141640-4 }}</ref> == କାରଣ == {{main|Poliovirus}} [[ଫାଇଲ:Polio EM PHIL 1875 lores.PNG|thumb|right| [[Transmission electron microscopy|ଇଲେକ୍‌ଟ୍ରନ୍ ମାଇକ୍ରୋସ୍କୋପରେ]] ପୋଲିଓ ଭୁତାଣୁ]]<br /> ପୋଲିଓମାୟେଲାଇଟିସ ରୋଗ ଏକ ପ୍ରକାର ଭୁତାଣୁ ଯୋଗୁ ହୁଏ ଯାହାର ନାମ ପୋଲିଓ ଭୁତାଣୁ ।ଏହା ଏକ ପ୍ରକାର ଆର୍.ଏନ୍.ଏ. ଭୁତାଣୁ; ଖାଦ୍ୟ ନଳୀରେ କଲୋନି କରି ରହନ୍ତି । ଏହାର ରୋଗ ପୁଷ୍ଟି ସମୟ (incubation time) ୩ରୁ ୩୫ ଦିନ, ସାଧାରଣତଃ ୬ରୁ ୨୦ ଦିନ । ଏହାର ଗଠନ ସରଳ ଓ କାପ୍ସିନ୍ ନାମକ ପ୍ରୋଟିନ୍ ଘୋଡଣି ମଧ୍ୟରେ ଥାଏ । ଏହି କାପ୍ସିଡ କେତେକ ନିର୍ଦ୍ଦିଷ୍ଟ କୋଷମାନଙ୍କୁ ଆକ୍ରମଣ କରେ । ଟାଇପ ୧, ୨ ଓ ୩ ଏହି ତିନି ପ୍ରକାର ଭୁତାଣୁ ଅଛନ୍ତି । ଏମାନେ ଅତ୍ୟନ୍ତ ଆକ୍ରମଣକାରୀ ଓ ଏକା ପ୍ରକାର ଲକ୍ଷଣ ଦେଖାନ୍ତି । ଟାଇପ୍ ୧ ଭୁତାଣି ଅତି ସାଧାରଣ ଓ ପାରାଲିସିସ୍ କରେଇବାରେ ଅଗ୍ରଣୀ । <br /> ଭୁତାଣୁ ଦେହକୁ ଗଲେ ବା ଟିକା ନେଲେ ଦେହରେ ପ୍ରତିରୋଧ ଶକ୍ତି ସୃଷ୍ଟି ହୁଏ । ଖାଦ୍ୟନଳୀରେ ଓ ଟନସିଲରେ ଆଇ.ଜି.ଏ. ଆଣ୍ଟିବଡି ରହି ଭୁତାଣୁ ବିଭାଜନ ରୋକନ୍ତି । ଆଇ.ଜି.ଜି. ଓ ଆଇ.ଜି.ଏମ୍ ଆଣ୍ଟିବଡି ସ୍ନାୟୁମଣ୍ଡଳକୁ ଯିବାକୁ ରୋକନ୍ତି । ଗୋଟିଏ ପ୍ରଜାତିର ଟିକା ଅନ୍ୟ ପ୍ରଜାତିର ଭୁତାଣୁକୁ ରୋକି ପାରେନାହିଁ । ଏଣୁ ତିନୋଟି ପ୍ରକାର ପ୍ରଜାତି ନିମନ୍ତେ ଟିକା ଆବଶ୍ୟକ ହୁଏ । <br /> === ସଂକ୍ରମଣ === ପୋଲିଓ ଖାଦ୍ୟ ମାଧ୍ୟମରେ ବ୍ୟାପେ । ଏହା ଏକ ଡିଆଁ ରୋଗ । ରୋଗ ପ୍ରବଣ ଇଲାକାରେ ସର୍ବଦା ରୋଗ ଥାଏ, କିନ୍ତୁ ଗ୍ରୀଷ୍ମ ଋତୁରେ ଅଧିକ ସଂଖ୍ୟକ ରୋଗ ଦେଖାଯାଏ । ଗ୍ରୀଷ୍ମ ମଣ୍ଡଳୀୟ ଜାଗାରେ ଋତୁର ବିଶେଷ ପ୍ରଭାବ ପଡେ ନାହିଁ । ମଳରେ ଥିବା ଭୁତାଣୁ ସଂକ୍ରମିତ ହୁଏ । ଭୁତାଣୁ ଦେହରେ ପ୍ରବେଶ କରିବା ପରଠାରୁ ଲକ୍ଷଣ ପ୍ରକାଶ ପାଇବା ପର୍ଯ୍ୟନ୍ତ ସମୟକୁ ଇନ୍‌କ୍ୟୁବେସନ ସମୟ କୁହାଯାଏ । ଭୁତାଣୁ ଅଣୁ ଅନେକ ସପ୍ତାହ ପର୍ଯ୍ୟନ୍ତ ମଳ ମାଧ୍ୟମରେ ନିସ୍କାସିତ ହୁଏ । ପୋଲିଓ ରୋଗର ୧୦ ଦିନ ପୂର୍ବରୁ ଓ ୧୦ଦିନ ପରେ ସଂକ୍ରମଣ ହୋଇପାରେ । ଲାଳ ଓ ମଳ ମାଧ୍ୟମରେ ଏହା ବିସ୍ତାର ହୁଏ ଯେ ପର୍ଯ୍ୟନ୍ତ ଭୁତାଣୁ ସେଠାରେ ବଞ୍ଚି ରହିଥାଆନ୍ତି । <br /> ପ୍ରତିରୋଧ ଅକ୍ଷମତା, ପୋଷକ ଅଭାବ ଓ ଟନସିଲ ଅପରେଶନ ପରେ, ଗର୍ଭାବସ୍ଥରେ ରୋଗ ବ୍ୟାପିବା ସମ୍ଭାବନା ଅଧିକ ରହେ । ଭୁତାଣୁ ପ୍ଲାସେଣ୍ଟା ଭିତରକୁ ଯାଇପାରେ କିନ୍ତୁ ମାଆ ପାଖାରୁ ସଂକ୍ରମିତ ହୋଇ ପାରେ ନାହିଁ । ମାଆ ଦେହରେ ଥିବା ଆଣ୍ଟିବଡି ପ୍ଲାସେଣ୍ଟା ଭିତରକୁ ଯାଇ ଗର୍ଭସ୍ଥ ଶିଶୁର ପ୍ରତିରୋଧ ଶକ୍ତି ବଢାଏ । == ନିଦାନ-ଶରୀରତତ୍ତ୍ୱ == [[ଫାଇଲ:Polio spine.png|thumb|left|ମେରୁଦଣ୍ଡକୁ ରକ୍ତ ବାହୀ ନଳୀ ଭୁତାଣୁଦ୍ୱାରା ବନ୍ଦ ହୋଇଯାଇଛି ।]] ପୋଲିଓ ଭୁତାଣୁ ଖାଦ୍ୟ ସହ ପାଟିରେ ପ୍ରବେଶ କରି ଗଳା ଓ ଅନ୍ତନଳୀରେ ଥିବା ଜୀବକୋଷମାନଙ୍କୁ ଆକ୍ରମଣ କରେ । ଏହି କୋଷମାନଙ୍କର କୋଷ ପରଦାରେ ସି.ଡି.୧୫୫ ନାମକ ରେସେପ୍ଟର ସାଥୀରେ ଭୁତାଣୁ ଲାଗି ରହି ସଂଖ୍ୟା ବୃଦ୍ଧି କରନ୍ତି । ପାକ-ଅନ୍ତନଳୀରେ ଦୁଇ ସପ୍ତାହ ପର୍ଯ୍ୟନ୍ତ ବିଭକ୍ତ ହେଲା ପରେ ଟନସିଲକୁ ଯାଆନ୍ତି । ଲସିକା ଗ୍ରନ୍ଥିମାନଙ୍କରେ ବହୁଧା ବିଭକ୍ତ ହେବାପରେ ଭୁତାଣୁ ରକ୍ତରେ ପ୍ରବେଶ କରନ୍ତି । <br /> ଲସିକା ନଳୀ ଓ ରକ୍ତରେ ଭୁତାଣୁ ୧୭ ସପ୍ତାହ ପର୍ଯ୍ୟନ୍ତ ବଞ୍ଚି ପାରନ୍ତି ।<ref>{{cite web | author = Todar K | title = Polio | work = Ken Todar's Microbial World | publisher = University of Wisconsin - Madison | year = 2006 | url = http://textbookofbacteriology.net/themicrobialworld/Polio.html | accessdate = 2007-04-23 | archive-date = 2010-04-27 | archive-url = https://web.archive.org/web/20100427041918/http://textbookofbacteriology.net/themicrobialworld/Polio.html | url-status = dead }}</ref> ମାଂସପେଶୀ ଓ ଆର୍.ଇ. ତନ୍ତୁରେ ମଧ୍ୟ କିଛି ଭୁତାଣୁ ରହି ପାରନ୍ତି ।<ref>{{cite journal |author=Sabin A |title=Pathogenesis of poliomyelitis; reappraisal in the light of new data |url=https://archive.org/details/sim_science_1956-06-29_123_3209/page/1151 |journal=[[Science (journal)|Science]] |volume=123 |issue=3209 |pages=1151–7 |year=1956 |pmid=13337331 |doi=10.1126/science.123.3209.1151}}</ref> ଏହା କେନ୍ଦ୍ରୀୟ ସ୍ନାୟୁ ମଣ୍ଡଳରେ କ୍ୱଚିତ ପ୍ରବେଶ କରନ୍ତି । ମେନିଞ୍ଜେସକୁ ସଂକ୍ରମିତ କରନ୍ତି କିନ୍ତୁ ପାରାଲିସିସ୍ ହୁଏ ନାହିଁ । <br /> === ପାରାଲିସିସ ସୃଷ୍ଟିକାରୀ ପୋଲିଓ === ସମୁଦାୟ ପୋଲିଓ ସଂକ୍ରମଣର ମାତ୍ର ୧%ରେ ଭୁତାଣୁ ସ୍ନାୟୁକୁ ଆକ୍ରମଣ କରେ । ଏହା କେବଳ ମୋଟର ସ୍ନାୟୁକୁ ଆକ୍ରମଣ କରି ତା ଭିତରେ ବଂଶ ବିସ୍ତାର କରି ସ୍ନାୟୁକୁ ନଷ୍ଟ କରିଦିଏ । ଏହା ସ୍ନାୟୁ ପ୍ରଦାହ ମଧ୍ୟ ସୃଷ୍ଟି କରେ । କେଉଁ ସ୍ନାୟୁ ନଷ୍ଟ ହେବ ତାହାର କୌଣସି ସ୍ଥିରତା ନ ଥାଏ । ମେରୁଦଣ୍ଡର ସ୍ନାୟୁ, ବଲ୍‌ବାର ସ୍ନାୟୁ ଓ ବଲ୍‌ବୋସ୍ପାଇନାଲ୍ ସ୍ନାୟୁମାନଙ୍କୁ ଆକ୍ରମଣ କରେ । ବିଭିନ୍ନ ପରିମାଣରେ ସ୍ନାୟୁ ନଷ୍ଟ ହୁଏ ଓ ତାହା ଉପରେ ପାରାଲିସିସ୍ ନିର୍ଭର କରେ । <br /> ମସ୍ତିଷ୍କର ବିଭିନ୍ନ ଅଂଶ ଯଥା ରେଟିକୁଲାର ଫରମେସନ, ଭେସ୍ଟିବୁଲାର ନ୍ୟୁକ୍ଲିଆଇ, ସେରେବେଲାର ନ୍ୟୁକ୍ଲିଆଇ ଇତ୍ୟାଦି ନଷ୍ଟ ହୁଏ । ପ୍ରଦାହ ଓ ସ୍ନାୟୁ ନଷ୍ଟ ହେବା ଯୋଗୁ ଗ୍ରେ ମ୍ୟାଟରର ରଙ୍ଗ ରୁପ ବଦଳି ଯାଉ ନାଲିଚିଆ ଦେଖାଯାଏ ଓ ଫୁଲିଯାଏ । ହାଇପୋଥାଲାମସ୍ ଓ ଥାଲାମସ୍ ମଧ୍ୟ ନଷ୍ଟ ହୁଏ । <br /> ଏହି ପୋଲିଓରେ ପ୍ରଥମାବସ୍ଥାରେ ଜର, ମୁଣ୍ଡ ବଥା, ବେକ ଓ ପିଠି ମାଂସପେଶୀ ଦୃଢ଼ ହୋଇଯାଏ । ଢୋକିବାକୁ କଷ୍ଟ ହୁଏ, ପେଶିମାନଙ୍କରେ ଯନ୍ତ୍ରଣା ହୁଏ, ରିଫ୍ଲେକ୍ସ କମିଯାଏ ବା ମୋଟେ ହୁଏ ନାହିଁ, ବିରକ୍ତି ଭାବ ହୁଏ, କୋଷ୍ଠ କାଠିନ୍ୟ ହୁଏ, ପରିସ୍ରା କରିବା ବେଳେ କଷ୍ଟ ହୁଏ ଓ ଛୁଇଁଲେ ମଧ୍ୟ କଷ୍ଟ ହୁଏ । ପାରାଲିସିସ୍ ସାଧାରଣତଃ ଏକରୁ ଦଶ ଦିନ ମଧ୍ୟରେ ଆରମ୍ଭ ହୁଏ, ଦୁଇ ବା ତିନି ଦିନ ଧରି ବଢେ ଓ ଜର ଛାଡିଲା ବେଳକୁ ପାରାଲିସିସ୍ ପ୍ରକ୍ରିୟା ବନ୍ଦ ହୋଇଯାଏ ।<ref name= Silverstein>{{cite book |author = Silverstein A, Silverstein V, Nunn LS |title=Polio |url = https://archive.org/details/poliodiseasespeo00alvi | series = Diseases and People | publisher=Enslow Publishers |location=Berkeley Heights, NJ |year=2001| isbn=0-7660-1592-0 |page= [https://archive.org/details/poliodiseasespeo00alvi/page/12 12] }}</ref> <br /> ପିଲାମାନଙ୍କଠାରେ ପାରାଲିସିସ୍ ବିହୀନ ମେନିଞ୍ଜାଇଟିସ୍ ହୁଏ ଓ ମାତ୍ର ୧୦୦୦ରେ ଜଣଙ୍କଠାରେ ପାରାଲିସିସ୍ ହୁଏ । ବୟଷ୍କ ଲୋକଙ୍କ ମଧ୍ୟରୁ ପ୍ରତି ୭୫ ଜଣଙ୍କ ମଧ୍ୟରୁ ଜଣେ ପାରାଲିସିସ୍ ଭୋଗେ ।<ref name=Gawne_1995>{{cite journal | author = Gawne AC, Halstead LS | title = Post-polio syndrome: pathophysiology and clinical management | journal = Critical Review in Physical Medicine and Rehabilitation | year = 1995 | volume = 7 | pages = 147–88 | url = http://www.ott.zynet.co.uk/polio/lincolnshire/library/gawne/ppspandcm-s00.html | access-date = 2013-01-16 | archive-date = 2010-11-21 | archive-url = https://web.archive.org/web/20101121102745/http://www.ott.zynet.co.uk/polio/lincolnshire/library/gawne/ppspandcm-s00.html | url-status = dead }} Reproduced online with permission by Lincolnshire Post-Polio Library; retrieved on 2007-11-10.</ref> ୫ ବର୍ଷ ବୟଷ ମଧ୍ୟରେ ପିଲାଙ୍କର ଗୋଟିଏ ଗୋଡରେ ସାଧାରଣତଃ ପାରାଲିସିସ୍ ହୁଏ । ବଡମାନଙ୍କର ବିସ୍ତାରିତ ପାରାଲିସିସ୍ ହୁଏ, ଛାତି, ପେଟ ଓ ଚାରି ଅବୟବରେ ପାରାଲିସିସ୍ ହୁଏ ।<ref name= Young>{{cite journal |author=Young GR |title=Occupational therapy and the postpolio syndrome |url=http://www.ott.zynet.co.uk/polio/lincolnshire/library/gryoung/otapps.html |journal=The American Journal of Occupational Therapy |volume=43 |issue=2 |pages=97–103 |year=1989 |pmid=2522741 |access-date=2013-01-16 |archive-date=2007-08-11 |archive-url=https://web.archive.org/web/20070811122404/http://www.ott.zynet.co.uk/polio/lincolnshire/library/gryoung/otapps.html |url-status=dead }}</ref> ପୋଲିଓ ଭାଇରସ ଟାଇପ ୧ରେ ସର୍ବାଧିକ ଓ ଟାଇପ୍ ୨ରେ ସର୍ବ ନିମ୍ନ ପାରାଲିସିସ୍ ହୁଏ ।<ref name=Nathanson>{{cite journal |author=Nathanson N, Martin J |title=The epidemiology of poliomyelitis: enigmas surrounding its appearance, epidemicity, and disappearance |journal=Am J Epidemiol |volume=110 |issue=6 |pages=672–92 |year=1979 |pmid=400274}}</ref> <br /> === ମେରୁଦଣ୍ଡୀୟ ପୋଲିଓ === [[ଫାଇଲ:Polio spinal diagram-en.svg|thumb|left|ମେରୁଦଣ୍ଡରେ ଥିବା ସମ୍ମୁଖ ହର୍ନ୍ କୋଷ ଓ ମୋଟର ସ୍ନାୟୁ ଚିତ୍ରରେ ଦର୍ଶାଯାଇଛି]] ପୋଲିଓ ଭୁତାଣୁ ମେରୁଦଣ୍ଡ ମଧ୍ୟସ୍ଥ ଗ୍ରେ ମ୍ୟାଟର, ମୋଟର ସ୍ନାୟୁ ଓ କୋଷମାନଙ୍କୁ ନଷ୍ଟ କରିଦିଏ । ଫଳରେ ଗଣ୍ଡି, ଛାତି ଓ ଅବୟବ ମାଂସପେଶୀଗୁଡ଼ିକ କାମ କରିବାରେ ସମ୍ପୁର୍ଣ୍ଣ ବା ଆଶିଂକ ଅକ୍ଷମ ହୋଇଯାଆନ୍ତି ।<ref name= Henry1>{{cite book | author = Frauenthal HWA, Manning JVV | title = Manual of infantile paralysis, with modern methods of treatment.| publisher = Philadelphia Davis | year = 1914| pages= 79–101 |url= http://books.google.com/?id=piyLQnuT-1YC&printsec=titlepage | oclc= 2078290}}</ref> ସ୍ନୟୁକୋଷ ପ୍ରଦାହ ଯୋଗୁ ମୋଟର ସ୍ନାୟୁ ଗ୍ୟାଙ୍ଗ୍ଲିଅନ ନଷ୍ଟ ହୋଇଯାଆନ୍ତି । ମେରୁଦଣ୍ଡିୟ ସ୍ନାୟୁରେ ବାଲେରିଆନ ଡିଜେନେରେସନ୍ ହୁଏ । ସ୍ନାୟୁଦ୍ୱାରା ଉତ୍ତେଜିତ ନ ହେଉ ଥିବାରୁ ମାଂସପେଶୀ ଶୀର୍ଣ୍ଣ ହୋଇ ଯାଆନ୍ତି । ଦୁଇରୁ ଚାରି ଦିନ ମଧ୍ୟରେ ଜର ଓ ପେଶୀ ଯନ୍ତଣା ସହ ସମ୍ପୁର୍ଣ୍ଣ ପାରାଲିସିସ୍ ହୋଇଯାଏ ।<ref name= ConoJ>{{cite book | author = Cono J, Alexander LN | chapter = Chapter 10, Poliomyelitis. | title = Vaccine Preventable Disease Surveillance Manual | edition = 3rd | pages = 10–1 | publisher = Centers for Disease Control and Prevention | year = 2002 | url = http://www.cdc.gov/vaccines/pubs/surv-manual/3rd-edition-chpt10_polio.pdf | format = PDF | archiveurl = https://web.archive.org/web/20081010111421/http://www.cdc.gov/vaccines/pubs/surv-manual/3rd-edition-chpt10_polio.pdf | archivedate = 2008-10-10 | access-date = 2013-01-17 | url-status = live }}</ref> ସମ୍ବେଦନ ଶୀଳତା ରହେ ନାହିଁ । ପେଶୀରଜ୍ଜୁର ରିଫ୍ଲେକ୍ସ୍ କମିଯାଏ । <br /> ମେରୁଦଣ୍ଡର ସ୍ଥାନ ଯଥା ବେକ, ଛାତି ଓ କଟି ଉପରେ ପାରାଲିସିସ୍ ନିର୍ଭର କରେ ।<ref name=Guide>{{cite book |author= |title=Professional Guide to Diseases (Professional Guide Series) |url=https://archive.org/details/professionalguid0000unse_o7n1|publisher=Lippincott Williams & Wilkins |location=Hagerstown, MD |year= 2005|pages=[https://archive.org/details/professionalguid0000unse_o7n1/page/243 243]–5 |isbn=1-58255-370-X }}</ref> ଶରୀରର ଉଭୟ ପାର୍ଶ୍ୱର ମାଂସପେଶୀ ଆକ୍ରାନ୍ତ ହୋଇ ପାରେ ବା ଗୋଟିଏ ପାଖ ବା ହୋଇପାରେ । ଗୋଟିଏ ଗୋଡ ବା ହାତ ମଧ୍ୟ ଆକ୍ରାନ୍ତ ହୋଇପାରେ । ଗଣ୍ଡିର ସନ୍ନିକଟ ଅଂଶ ଅଧିକ ପ୍ରଭାବିତ ହୁଏ । === ବଲ୍‌ବାର୍ ପୋଲିଓ === [[ଫାଇଲ:Brain bulbar region.svg|thumb|right|ମସ୍ତିଷ୍କରେ କମଳା ରଙ୍ଗ ଚିହ୍ନିତ ବଲ୍‌ବାର୍ ସ୍ଥାନ)]] ସମୁଦାୟ ପୋଲିଓ ପାରାଲିସିସର ୨ % ବଲ୍‌ବାର ପାରାଲିସିସ୍ ହୁଏ । ମସ୍ତିଷ୍କର ସ୍ଟେମ୍‌ରେ (Brain Stem) ବଲ୍‌ବାର୍ ସ୍ଥାନ ଏକ ଶ୍ୱେତ ମ୍ୟାଟର() ସ୍ଥାନ ଯାହା ମସ୍ତିଷ୍କ କର୍ଟେକ୍ସକୁ ମସ୍ତିଷ୍କ ସ୍ଟେମ ସହ ସଂଯୋଗ କରେ । ଏହି ସ୍ଥାନ ସଂକ୍ରମିତ ହୋଇଗଲେ କ୍ରାନିଆଲ୍ ସ୍ନାୟୁ ଦୁର୍ବଳ ହୋଇଯାଏ, ମସ୍ତିଷ୍କ ପ୍ରଦାହ ଲକ୍ଷଣ ପ୍ରକାଶ ପାଏ, ଶ୍ୱାସ କ୍ରିୟା ଓ ଗିଳିବାରେ ଅସୁବିଧା ହୁଏ । ଗ୍ଲସୋଫାରିଞ୍ଜିଆଲ୍ ସ୍ନାୟୁ(ଗିଳିବା କାମ), ଆକ୍ସେସରି ସ୍ନାୟୁ(ବେକର ଅପରାର୍ଦ୍ଧର ପ୍ରଚଳନ କ୍ରିୟା) ଓ ଭେଗସ୍ ସ୍ନାୟୁ(ହୃତ୍‌ପିଣ୍ଡ, ଅନ୍ତନଳୀ ଓ ଫୁସ୍‌ଫୁସ୍‌କୁ ସଂକେତ ପଠେଇବା କାମ) ଦୁର୍ବଳ ବା ନଷ୍ଟ ହୁଏ । ଗିଳି ନ ପାରିଲେ ଲାଳ ତଣ୍ଟିରେ ଜମା ହୋଇ ବାୟୁ ପଥ ବନ୍ଦ କରିଦିଏ । ଫେସିଆଲ୍ ଓ ଟ୍ରାଇଜେମିନାଲ୍ ସ୍ନାୟୁଗୁଡ଼ିକ ମୂଖମଣ୍ଡଳ ପେଶୀମାନଙ୍କୁ ଚଳାନ୍ତି, ଗାଲ ଓ ଲୁହ ନଳୀଙ୍କର କର୍ମ ସମ୍ପାଦନ କରନ୍ତି । ଏହି ସ୍ନାୟୁ ଦୁର୍ବଳ ହେଲେ ଦ୍ୱିଗୁଣ ଦୃଷ୍ଟି ହୁଏ, ଚୋବେଇବାରେ ଅସୁବିଧା ହୁଏ, ଶ୍ୱସକ୍ରିୟା ହାର, ଗଭୀରତା ଓ ତାଳରେ ବିଘ୍ନ ହୋଇ ବନ୍ଦ ହୋଇ ଯାଇପାରେ । ଫୁସ୍‌ଫୁସୀୟ ଜଳାର୍ଣ୍ଣବ ଓ ସକ୍ ହୋଇ ପ୍ରାଣ ଘାତକ ହୋଇପାରେ । === ବଲ୍‌ବୋସ୍ପାଇନାଲ୍ ପୋଲିଓ === ପାରାଲିସିସ୍ ହେଉଥିବା ପୋଲିଓ ରୋଗୀଙ୍କ ମଧ୍ୟରୁ ୧୯ % ରୋଗୀ ବଲ୍‌ବୋସ୍ପାଇନାଲ୍ ବା ଶ୍ୱାସକୀୟ ପୋଲିଓଦ୍ୱାରା ଆକ୍ରାନ୍ତ ହୁଅନ୍ତି । ଭୁତାଣୁ ଉପର ବେକର ମେରୁଦଣ୍ଡକୁ ଆକ୍ରମଣ କରି ଫ୍ରେନିକ ସ୍ନାୟୁକୁ ଅକ୍ଷମ କରିଦିଏ । ଏହା ଫଳରେ ମଧ୍ୟଚ୍ଛଦା(Diaphragm) ଅଚଳ ହୋଇଯାଏ । ବିନା ଭେଣ୍ଟିଲେଟର ସାହାଯ୍ୟରେ ରୋଗୀର ଶ୍ୱାସ କ୍ରିୟା ସମ୍ପାଦନ ହୋଇ ପାରେନାହିଁ । ଦୁର୍ବଳ ଅବୟବ, ଗିଳିବାରେ ଅସୁବିଧା ଓ ହୃତ୍‌ପିଣ୍ଡ କ୍ରିୟାରେ ମଧ୍ୟ ଅସୁବିଧା ହୁଏ । == ରୋଗ ନିର୍ଣ୍ଣୟ == କୌଣସି ରୋଗୀର ହଠାତ୍ ଶିଥିଳ ପାରାଲିସିସ୍ ହେଲେ, ପେଶୀ ରଜ୍ଜୁ ରିଫ୍ଲେକ୍ସ କମିଗଲେ ବା ଅନୁପସ୍ଥିତ ରହିଲେ ଓ ସମ୍ବେଦନଶୀଳତା(Sensory loss) ନ ଥିଲେ ପୋଲିଓ ହୋଇଛି ବୋଲି ସନ୍ଦେହ କରାଯାଏ ।<ref>{{cite journal |title=Case definitions for infectious conditions under public health surveillance. Centers for Disease Control and Prevention |url= ftp://ftp.cdc.gov/pub/Publications/mmwr/rr/rr4610.pdf |format=PDF|journal= Morbidity and mortality weekly report |volume=46 |issue=RR–10 |pages=26–7 |year=1997 |pmid=9148133 }}</ref><br /> ମଳ ଓ ତଣ୍ଟିରୁ ନିଆ ଯାଇଥିବା ସ୍ୱାବରେ ଭୁତାଣୁ ଉପସ୍ଥିତି ପରୀକ୍ଷା କରି ଦେଖାଯାଏ । ରକ୍ତରେ ଆଣ୍ଟିବଡି ଉପସ୍ଥିତି ମଧ୍ୟ ରୋଗ ନିର୍ଣ୍ଣୟ କରେ । କଟି ରନ୍ଧ୍ରଦ୍ୱାରା ସି.ଏସ୍.ଏଫ୍.([[C.S.F.]]) ବାହାର କରି ପରୀକ୍ଷା କଲେ ଶ୍ୱେତ ରକ୍ତ କଣିକା, ବିଶେଷତଃ ଲିମ୍ଫୋସାଇଟ୍ ଅଧିକ ଦେଖାଯାଅନ୍ତି ଓ ପ୍ରୋଟିନ୍ ମାତ୍ରା ସାମାନ୍ୟ ଅଧିକ ରହେ । ଭୁତାଣୁ ଉପସ୍ଥିତି ନିର୍ଣ୍ଣୟାତ୍ମକ, କିନ୍ତୁ କ୍ୱଚିତ ଦେଖାଯାଏ । <br /> ଭୁତାଣୁ ଅଲଗା କଲା ପରେ ତାହାର ପ୍ରକାର ଜାଣିବା ନିମନ୍ତେ ଓଲିଗୋନ୍ୟୁକ୍ଲିଓଟାଇଡ୍ ମ୍ୟାପିଙ୍ଗ ବା ପି.ସି.ଆର୍. ଆମ୍ପ୍ଲିଫିକେସନ୍ ପରୀକ୍ଷା କରାଯାଏ । ଏହାଦ୍ୱାରା ଭୁତଣୁ ଟିକା ଶ୍ରେଣୀର ବା ବଣୁଆ(Wild) ଶ୍ରେଣୀର ତାହା ଜଣାଯାଏ ।<ref>{{cite journal |author=Chezzi C |title=Rapid diagnosis of poliovirus infection by PCR amplification |pmc=229102 | journal=[[Journal of Clinical Microbiology|J Clin Microbiol]] |volume=34 |issue=7 |pages=1722–5 |pmid=8784577 |year=1996 | month=July}}</ref> ବଣୁଆ ଜଣା ପଡ଼ିଲେ ସନ୍ଦେହ ହୁଏ ଏହି ଭୁତାଣୁ ଯେଉଁଠୁ ଆସିଛି ସେଠାରେ ୨୦୦ରୁ ୩୦୦୦ ପର୍ଯ୍ୟନ୍ତ ଭୁତାଣୁବାହୀ ଲୋକ(Carrier) ଅଛନ୍ତି ।<ref>{{cite journal |authorlink = Atul Gawande |author= Gawande A |title = The mop-up: eradicating polio from the planet, one child at a time |url = https://archive.org/details/sim_the-new-yorker_2004-01-12_79_42/page/34 | work = [[The New Yorker]] | issn = 0028-792X | pages = 34–40 | date = 2004-01-12}}</ref> == ପ୍ରତିଷେଧ == === ନିଷ୍କ୍ରିୟ ପ୍ରତିରୋଧ(Passive immunization) === ଉଇଲିଅମ୍ ହାମୋନ୍ ୧୯୫୦ ମସିହାରେ ପିଟ୍ସଗର୍ଗରେ ପ୍ରଥମେ ବଞ୍ଚି ଯାଇଥିବା ପୋଲିଓ ରୋଗୀଙ୍କର ରକ୍ତରେ ଥିବା ଗାମା ଗ୍ଲୋବ୍ୟୁଲିନରେ ଥିବା ଆଣ୍ଟିବଡିକୁ ପୋଲିଓ ରୋଗର ପ୍ରତିଷେଧକ ରୂପେ ଓ ଭୟାବହତା ରୋକିବା ନିମନ୍ତେ ବ୍ୟବହାର କରିବାକୁ ପ୍ରସ୍ତାବ ଦେଲେ । ଡାକ୍ତରୀ ନିରୀକ୍ଷାରେ ଏହା ୮୦ % ଫଳପ୍ରଦ ବୋଲି ଜଣା ପଡ଼ିଲା ।<ref>{{cite journal |author=Hammon W, Coriell L, Ludwig E, |display-authors=etal |title=Evaluation of Red Cross gamma globulin as a prophylactic agent for poliomyelitis. 5. Reanalysis of results based on laboratory-confirmed cases |journal=J Am Med Assoc |volume=156 |issue=1 |pages=21–7 |year=1954 |pmid=13183798}}</ref> ଗାମା ଗ୍ଲୋବ୍ୟୁଲିନ ବ୍ୟବହାର ବହୁଳ ବ୍ୟବହାର ନିମନ୍ତେ ସୁବିଧା ଜନକ ନୁହେଁ କାରଣ ଏତେ ପରିମାଣ ରକ୍ତ ମିଳିବା ଅସମ୍ଭବ । ଏଣୁ ଡାକ୍ତର ଗୋଷ୍ଠୀ ଟିକା ଉଦ୍ଭାବନ ନିମନ୍ତେ ଲାଗିପଡ଼ିଲେ ।<ref name=Rinaldo>{{cite journal |author=Rinaldo C |title=Passive Immunization Against Poliomyelitis: The Hammon Gamma Globulin Field Trials, 1951–1953 |journal=[[American Journal of Public Health|Am J Public Health]] |volume=95 |issue=5 |pages=790–9 |year=2005 |pmid=15855454 |doi=10.2105/AJPH.2004.040790 |pmc=1449257}}</ref> === ଟିକା === {{main|Polio vaccine}} [[ଫାଇଲ:Poliodrops.jpg|thumb|right|ପାଟିରେ ପୋଲିଓ ଟିକା ଗ୍ରହଣ କରୁଥିବା ଗୋଟିଏ ଶିଶୁର ଚିତ୍ର ।]] ସଲ୍କ ଓ ସାବିନ ନାମରେ ଦୁଇ ପ୍ରକାର ଟିକା ଦିଆଯାଉଛି । ଉଭୟ ଉପଯୁକ୍ତ ପ୍ରତିରୋଧ ସୃଷ୍ଟି କରିବାରେ ସକ୍ଷମ ହେଉଛନ୍ତି । ଏହି ଟିକାଦ୍ୱାରା ନେଉଥିବା ଲୋକର ପ୍ରତିରୋଧ ଶକ୍ତି ଉତ୍ପନ୍ନ ହେବା ସଙ୍ଗେ ସଙ୍ଗେ ଗୋଷ୍ଠୀ ପ୍ରତିରୋଧ ମଧ୍ୟ ଉତ୍ପନ୍ନ ହେଉଛି । <br /> ୧୯୫୦ ମସିହାରେ ହିଲାରୀ କପ୍ରୋବିସ୍କି ପ୍ରଥମେ ଦୁର୍ବଳିକୃତ ଭୁତାଣୁ ନେଇ ଟିକା ତିଆରି କଲେ । ୧୯୫୨ ମସିହାରେ ନିଷ୍କ୍ରିୟ ଭୁତାଣୁ ନେଇ ଜୋନାସ୍ ସଲ୍କ୍ ଟିକା ତିଆରି କଲେ । ପୋଲିଓ ଭୁତାଣୁକୁ ମାଙ୍କଡ କଲିଜାରେ କଲ୍‌ଚର କରି ଫର୍ମାଲିନ୍ଦ୍ୱାରା ନିଷ୍କ୍ରିୟ କଲେ । ଏହାକୁ ଦୁଇ ଡୋଜ୍ ଇଞ୍ଜେକସନ୍ଦ୍ୱାରା ଲୋକଙ୍କୁ ଦିଆଗଲା । <br /> ୧୯୫୭ ମସିହାରେ ଆଲ୍‌ବର୍ଟ ସାବିନ୍ ଖାଇବା ଟିକା(OPV ବା Oral polio vaccine) ପ୍ରସ୍ତୁତ କଲେ । ଏହି ନିଷ୍କ୍ରିୟ ଭୁତାଣୁ ଖାଦ୍ୟ ନଳିରେ ବଂଶ ବିସ୍ତାର କରନ୍ତି କିନ୍ତୁ ସ୍ନାୟୁରେ ପ୍ରଭାବହୀନ ରହନ୍ତି । ଫଳରେ ଏହି ନିଷ୍କ୍ରିୟ ଭୁତାଣୁ ଯେତେ ବ୍ୟାପିଲେ ମଧ୍ୟ କେବଳ ପ୍ରତିରୋଧ ସୃଷ୍ଟି କରିବାରେ ସହାୟକ ହୁଏ । <br /> ସାବିନ ଟିକା ପାଟିରେ ଦିଆ ଯାଉଥିବାରୁ ପିଲାମାନେ ସହଜରେ ଗ୍ରହଣ କରନ୍ତି ଓ ଏହା ଶସ୍ତାରେ ଉପଲବ୍ଧ ହୁଏ । == ଚିକିତ୍ସା == ପୋଲିଓ ରୋଗରୁ ନିଷ୍କୃତି(Cure) ନାହିଁ । ଆଧୁନିକ ଚିକିତ୍ସା ପଦ୍ଧତିରେ ଏହାର ଲକ୍ଷଣ ଉପଶମ, ଜଟୀଳତା ପ୍ରତିରୋଧ ଓ ଯଥା ଶୀଘ୍ର ଆରୋଗ୍ୟ ନିମନ୍ତେ ଚେଷ୍ଟା କରାଯାଏ । ସାହାଯ୍ୟକାରୀ ବ୍ୟବସ୍ଥା ଅନୁସାରେ ଦୁର୍ବଳ ପେଶୀରେ ସଂକ୍ରମଣ ନିରୋଧ ନିମନ୍ତେ ଆଣ୍ଟିବାୟୋଟିକ ଦିଆଯାଏ, ଯନ୍ତ୍ରଣା ଉପଶମକାରୀ ଔଷଧ ଦିଆଯାଏ, ବ୍ୟାୟାମ କରାଯାଏ ଓ ପୁଷ୍ଟିଯୁକ୍ତ ଖାଦ୍ୟ ଦିଆଯାଏ ।<ref name=Daniel>{{cite book |author=Daniel, Thomas M.; Robbins, Frederick C. |title=Polio |publisher=University of Rochester Press |location=Rochester, N.Y., USA |year= 1997 |pages= 8–10 |isbn=1-58046-066-6 }}</ref> ଦୀର୍ଘକାଳୀନ ପୁନର୍ବାସନ ନିମନ୍ତେ ଧନ୍ଦାଗତ ଚିକିତ୍ସା, ଅର୍ଥୋଟିକ୍ ବ୍ୟବହାର, ଫିଜିକାଲ ଥେରାପି ଓ ଅନେକ କ୍ଷେତ୍ରରେ ଶଲ୍ୟ ଚିକିତ୍ସା ଆବଶ୍ୟକ ହୁଏ । <br /> ଅର୍ଥୋଟିକ ଉପଚାରରେ ବିଶେଷ ଧରଣର ଯୋତା, ଏ.ଏଫ୍.ଓ., କେ.ଏ.ଏଫ୍.ଓ., ଭଳି ଉପକରଣ ବ୍ୟବହାର ନିମନ୍ତେ ଉପଦେଶ ଦିଆଯାଏ । ଉପଯୁକ୍ତ ଅର୍ଥୋଟିକ ବ୍ୟବହାର କଲେ ଚାଲି ଉତ୍ତମ ହୁଏ, ଯନ୍ତ୍ରଣା ଶୂନ୍ୟ ହୁଏ ଓ ବିପଦମୁକ୍ତ ହୁଏ ।<ref>http://europepmc.org/abstract/MED/2719540</ref> <br /> ଛାତି ମାଂସପେଶୀ ପାରାଲିସିସ ଭୋଗୁଥିବା ରୋଗୀଙ୍କ ନିମନ୍ତେ ଅଧୁନା ଜ୍ୟାକେଟ ଭଳି ଦେଖାଯାଉଥିବା ବିଯୁକ୍ତାତ୍ମକ ଭେଣ୍ଟିଲେଟର ପିନ୍ଧି ଚଳ ପ୍ରଚଳ ହେଉଛନ୍ତି । <br /> == ପୂର୍ବାନୁମାନ == [[ଫାଇଲ:Polio sequelle.jpg|thumb|ପୋଲିଓ ଯୋଗୁ ଗୋଟିଏ ଶିଶୁର ଡାହାଣ ଗୋଡ ବିକଳାଙ୍ଗ ହୋଇଛି ।]] ଫଳହୀନ(Abortive) ପୋଲିଓ ସମ୍ପୁର୍ଣ୍ଣ ଆରୋଗ୍ୟ ହୁଏ । ଆସେପ୍ଟିକ ମେନିଞ୍ଜାଇଟିସ୍ ଦୁଇରୁ ଦଶ ଦିନ ରହି ଆରୋଗ୍ୟ ଲାଭ କରେ । ମେରୁଦଣ୍ଡୀୟ ପୋଲିଓରେ ସ୍ନାୟୁ କୋଷ ସମ୍ପୁର୍ଣ୍ଣ ନଷ୍ଟ ହୋଇ ଯାଇଥିଲେ ପାରାଲିସିସ ଚିରଦିନ ରହେ । କୋଷ ସମ୍ପୁର୍ଣ୍ଣ ନଷ୍ଟ ନ ହୋଇଥିଲେ ୪ରୁ ୬ ସପ୍ତାହ ମଧ୍ୟରେ ଭଲ ହୋଇଯାଏ ।<ref name=Neumann>{{cite journal |author=Neumann D |title=Polio: its impact on the people of the United States and the emerging profession of physical therapy |url=http://www.post-polio.org/edu/hpros/Aug04HistPersNeumann.pdf |format=PDF |journal=The Journal of orthopaedic and sports physical therapy |volume=34 |issue=8 |pages=479–92 |year=2004 |pmid=15373011 |access-date=2013-01-21 |archive-date=2008-09-10 |archive-url=https://web.archive.org/web/20080910165631/http://www.post-polio.org/edu/hpros/Aug04HistPersNeumann.pdf |url-status=dead }} Reproduced online with permission by Post-Polio Health International; retrieved on 2007-11-10.</ref> ଅର୍ଦ୍ଧେକ ରୋଗୀ ସମ୍ପୁର୍ଣ୍ଣ ଭଲ ହୁଅନ୍ତି, ଏକ ଚତୁର୍ଥାଂଶ ରୋଗୀଙ୍କର ସାମାନ୍ୟ ଅସୁବିଧା ରହେ ଓ ବାକି ରୋଗୀମାନଙ୍କର ବହୁତ ଅକର୍ମନ୍ୟତା ରହେ ।<ref>{{cite book |author=Cuccurullo SJ |title=Physical Medicine and Rehabilitation Board Review |url= http://www.ncbi.nlm.nih.gov/books/bv.fcgi?&rid=physmedrehab.table.8357 | publisher=Demos Medical Publishing | year = 2004 |isbn=1-888799-45-5}}</ref> ପ୍ରତିରୋଧ ଶକ୍ତି ବେଶୀ ଥିଲେ କମ ପାରାଲିସିସ୍ ହୁଏ ଓ ଭୁତାଣୁ ରକ୍ତରେ ଅଧିକ ଥିଲେ ଅଧିକ ପାରାଲିସିସ୍ ହୁଏ । <br /> ଶ୍ୱାସକୀୟ ସାହାଯ୍ୟ ନ ମିଳିଲେ ଶ୍ୱାସରୁଦ୍ଧ ହୁଏ ବା ତରଳ ପଦାର୍ଥ ଶ୍ୱାସ ନଳୀରେ ଜମା ହୋଇ ନିମୋନିଆ ହୁଏ । ୫ରୁ ୧୦ % ରୋଗୀ ଛାତି ପେଶୀ ପାରାଲିସିସ୍ ଯୋଗୁ ମୃତ୍ୟୁ ବରଣ କରନ୍ତି । === ପୁନର୍ଲାଭ(Recovery) === ଅଧିକାଂଶ ପୋଲିଓ ପାରାଲିସିସ୍ ଅଳ୍ପ ଦିନ ରହେ । ପେଶୀ ଶକ୍ତି ୬ରୁ ୮ ମାସ ମଧ୍ୟରେ ଫେରି ଆସେ । ସ୍ନାୟୁ ଅଧା ନଷ୍ଟ ହୋଇଗଲେ ମଧ୍ୟ ପୂର୍ଣ୍ଣ ଶକ୍ତି ମିଳିଯାଏ ।<ref>{{cite journal |author=Sandberg A, Hansson B, Stålberg E |title=Comparison between concentric needle EMG and macro EMG in patients with a history of polio |url=https://archive.org/details/sim_clinical-neurophysiology_1999-11_110_11/page/1900 |journal=Clinical Neurophysiology |volume=110 |issue=11 |pages=1900–8 |year=1999 |pmid=10576485 |doi=10.1016/S1388-2457(99)00150-9}}</ref> ଯଦି ପାରାଲିସିସ୍ ଏକ ବର୍ଷରୁ ଅଧିକ କାଳ ରହେ, ତାହା ହେଲେ ପ୍ରାୟ ସବୁ ଦିନ ନିମନ୍ତେ ରହିଯାଏ ଯଦିଓ ସ୍ୱଳ୍ପ କେତେକ ଆଂଶିକ ଭଲ ହୁଏ । <br /> ସ୍ନାୟୁ ନଷ୍ଟ ହେବା ପରେ ଅଗ୍ରଭାଗରୁ କିଛି ନୂଆ ଶାଖା ବା ଆକ୍ସନ ସ୍ପ୍ରାଉଟ ବାହାରେ ।<ref>{{cite journal |author=Cashman NR, Covault J, Wollman RL, Sanes JR |title=Neural cell adhesion molecule in normal, denervated, and myopathic human muscle |url=https://archive.org/details/sim_annals-of-neurology_1987-05_21_5/page/481 |journal=Ann. Neurol. |volume=21 |issue=5 |pages=481–9 |year=1987 |pmid=3296947 |doi=10.1002/ana.410210512}}</ref> ଏହି ଶାଖାଗୁଡିକ ପାରାଲିସିସ୍ ହୋଇ ଯାଇଥିବା ପେଶୀମାନଙ୍କ ସାଥୀରେ ପୁନର୍ବାର ସଂଯୁକ୍ତ ହୋଇ ଯାଏ<ref name=Agre>{{cite journal |author=Agre JC, Rodríquez AA, Tafel JA |title=Late effects of polio: critical review of the literature on neuromuscular function |url=https://archive.org/details/sim_archives-of-physical-medicine-and-rehabilitation_1991-10_72_11/page/923 |journal=Archives of physical medicine and rehabilitation |volume=72 |issue=11 |pages=923–31 |year=1991 |pmid=1929813 |doi=10.1016/0003-9993(91)90013-9}}</ref> ଓ ସେମାନଙ୍କୁ କାର୍ଯ୍ୟକ୍ଷମ କରାଏ ।<ref>{{cite journal |author=Trojan DA, Cashman NR |title=Post-poliomyelitis syndrome |url=https://archive.org/details/sim_muscle-nerve_2005-01_31_1/page/6 |journal=Muscle Nerve |volume=31 |issue=1 |pages=6–19 |year=2005 |pmid=15599928 |doi=10.1002/mus.20259}}</ref> ଏହି ସ୍ପ୍ରାଉଟିଙ୍ଗଦ୍ୱାରା ୨୦୦ ପେଶୀ କୋଷ ସଂଯୋଗ କରୁଥିବା ସ୍ନାୟୁ ୮୦୦ ରୁ୧୦୦୦ ପେଶୀକୋଷ ସହ ସଂଯୁକ୍ତ ହୋଇ ପାରେ । ବ୍ୟାୟାମଦ୍ୱାରା ଟାଇପ ୨ ପେଶୀ ସୂତ୍ର ଟାଇପ ୧ରେ ପରିଣତ ହୋଇଯାଏ ଓ ପେଶୀ ଶକ୍ତ ହୁଏ ।<ref name = Grimby_1989>{{cite journal |author=Grimby G, Einarsson G, Hedberg M, Aniansson A |title=Muscle adaptive changes in post-polio subjects |journal=Scandinavian journal of rehabilitation medicine |volume=21 |issue=1 |pages=19–26 |year=1989 |pmid=2711135}}</ref> <br /> ସ୍ୱଳ୍ପ କାମ କରୁଥିବା ସୁସ୍ଥ କିନ୍ତୁ ଦୁର୍ବଳ ମାଂସପେଶୀଗୁଡ଼ିକ ଅଭାବ ଭରଣ କରିବା ନିମନ୍ତେ ନିଜର ସମସ୍ତ ଶକ୍ତିର ବିକାଶ କରନ୍ତି ଓ ଲିଗାମେଣ୍ଟ ଗୁଡିକୁ ବ୍ୟବହାର କରି ଅଙ୍ଗମାନଙ୍କୁ ସ୍ଥିର ରଖନ୍ତି । <br /> === ଜଟୀଳତା === ପାରାଲିସିସର ପ୍ରାଥମିକ ଅବସ୍ଥାରେ କେତେକ ଜଟୀଳତା ଲକ୍ଷ କରାଯାଏ । ଅସ୍ଥି ବକ୍ର ହୁଏ, ଗଣ୍ଠି ଦୃଢ଼ ହୋଇଯାଏ ଓ ଚଳପ୍ରଚଳ ସମ୍ଭବ ହୋଇ ପାରେ ନାହିଁ । କିଛି ପେଶୀ ଶିଥିଳ ହୋଇଗଲେ ଅନ୍ୟ ପେଶୀମାନେ ମଧ୍ୟ ପ୍ରଭାବିତ ହୁଅନ୍ତି । ଏହାର ଗୋଟିଏ ଉଦାହରଣ ହେଲା ଇକ୍ୱିନସ ପାଦ । ପାଦକୁ ଉପରକୁ ଟେକିବା ପେଶୀ ଦୁର୍ବଳ ହେଲେ ଏହିଭଳି ବିକଳାଙ୍ଗ ହୁଏ । ଏହା ତୁରନ୍ତ ଚିକିତ୍ସା ନ ପାଇଲେ ଗୋଛି ରଜ୍ଜୁ ସଙ୍କୁଚିତ ହୋଇଯାଏ ଓ ଏହି ବିକଳାଙ୍ଗ ଚିରଦିନ ପାଇଁ ରହିଯାଏ । ଇକ୍ୱିନସ ପାଦରେ ଚାଲିବା ଅସୁବିଧା ହୁଏ, କାରଣ ଗୋଇଠି ତଳେ ଲାଗେ ନାହିଁ । ସେହି ଭଳି ଉପର ଅବୟବ ପେଶୀ ଦୁର୍ବଳ ହେଲେ ବିକଳାଙ୍ଗ ସୃଷ୍ଟି ହୁଏ ।<ref name= Aftereffects>{{cite web | author = Sanofi Pasteur | title = Poliomyelitis virus (picornavirus, enterovirus), after-effects of the polio, paralysis, deformations | work = Polio Eradication | url = http://www.polio.info/polio-eradication/front/index.jsp?siteCode=POLIO&lang=EN&codeRubrique=14 | accessdate = 2008-08-23 | archiveurl = https://web.archive.org/web/20071007100336/http://www.polio.info/polio-eradication/front/index.jsp?siteCode=POLIO&lang=EN&codeRubrique=14 | archivedate = 2007-10-07 | url-status = dead }}</ref> ପୋଲିଓରେ ଗୋଟିଏ ଗୋଡ଼ ବେଳେ ବେଳେ ବଢେ ନାହିଁ । ଅନ୍ୟ ଗୋଡ଼ ଅପେକ୍ଷା ଛୋଟ ହେବା ଯୋଗୁ ରୋଗୀ ଛୋଟେଇ ଛୋଟେଇ ଚାଲେ । ଏହି କାରଣରୁ ମେରୁ ଅସ୍ଥି ବଙ୍କା(Scoliosis) ହୋଇଯାଏ । ଅସ୍ଥି ଦୁର୍ବଳ ହେବା ଯୋଗୁ ଭାଙ୍ଗିଯାଏ । ଏପିଫିସିଓଡେସିସ ଅପରେଶନ କରି ଦୁଇ ଗୋଡ଼ର ଲମ୍ବା ସମାନ ରଖାଯାଏ । ପେଶୀ ଶକ୍ତି ସମାନତା ନ ଥିଲେ ପେଶୀ ରଜ୍ଜୁ ସ୍ଥାନାନ୍ତର କରି ପେଶୀ ଶକ୍ତି ସମତୁଲ କରାଯାଏ । ଅଧିକ ବ୍ରେସ୍ ଓ ହୁଇଲଚେୟାର ବ୍ୟବହାର କଲେ ସ୍ନାୟୁ ଚିପି ହୋଇ ଦୁର୍ବଳ ହୋଇଯାଏ । ଗୋଡ଼ ଶୀରାରେ ରକ୍ତ ସଞ୍ଚାଳନ ହୋଇ ନ ପାରି ରକ୍ତ ଜମା ହୋଇଯାଏ ।<ref name= Hoyt>{{cite book |author=Hoyt, William Graves; Miller, Neil; Walsh, Frank |title=Walsh and Hoyt's clinical neuro-ophthalmology |publisher=Lippincott Williams & Wilkins |location=Hagerstown, MD |year=2005 |pages=3264–65 |isbn=0-7817-4814-3 }}</ref><ref name=MayoComps>{{cite web |author = Mayo Clinic Staff | date=2005-05-19 | url = http://www.mayoclinic.com/health/polio/DS00572/DSECTION=complications | title = Polio: Complications| publisher = Mayo Foundation for Medical Education and Research (MFMER)| accessdate=2007-02-26}}</ref> ବହୁତ ଦିନ ଧରି ଚଳତ୍ ଶକ୍ତି ହୀନ ହୋଇ ରହିଲେ ପଲ୍‌ମୋନାରି ଇଡିମା, ଆସ୍ପିରେସନ ନିମୋନିଆ, ମୂତ୍ରାଙ୍ଗ ସଂକ୍ରମଣ, ବୃକ୍‌କ ପଥର, ପାରାଲିଟିକ୍ ଇଲିଅସ୍, ମାୟୋକାର୍ଡାଇଟିସ୍ ଓ କର୍ ପଲ୍‌ମୋନେଲ୍ ଭଳି ଜଟିଳତାମାନ ଉତ୍ପନ୍ନ ହୁଏ । === ପୋଷ୍ଟ ପୋଲିଓ ସିନ୍‌ଡ୍ରୋମ୍ === ପିଲା ଦିନର ପୋଲିଓ ପାରାଲିସିସ ତୀବ୍ର ସଂକ୍ରମଣରୁ ରକ୍ଷା ପାଇଥିବା କେତେକ ଲୋକଙ୍କର ଦଶ ବର୍ଷ ପରେ ମଧ୍ୟ ଅଧିକ ଲକ୍ଷଣ ପ୍ରକାଶ ପାଏ<ref name="NINDS Post-Polio Syndrome Fact Sheet">{{cite web |url=http://www.ninds.nih.gov/disorders/post_polio/detail_post_polio.htm |title=Post-Polio Syndrome Fact Sheet: National Institute of Neurological Disorders and Stroke (NINDS) |work= |accessdate=2011-08-02 |archive-date=2011-07-29 |archive-url=https://web.archive.org/web/20110729090555/http://www.ninds.nih.gov/disorders/post_polio/detail_post_polio.htm |url-status=dead }}</ref>, ମାଂସପେଶୀ ଅଧିକ ଦୁର୍ବଳ ହୁଏ ବହୁତ ଥକ୍କା ଲଗେ । ଏହାକୁ ପୋଷ୍ଟ ପୋଲିଓ ସିନ୍‌ଡ୍ରୋମ୍ କୁହାଯାଏ ।<ref name=Cashman>{{cite journal |author=Trojan D, Cashman N |title=Post-poliomyelitis syndrome |url=https://archive.org/details/sim_muscle-nerve_2005-01_31_1/page/6 |journal=Muscle Nerve |volume=31 |issue=1 |pages=6–19 |year=2005 |pmid=15599928 |doi=10.1002/mus.20259}}</ref> ଭଲ ହୋଇ ଆସିବା ପରେ ବଡ଼ ଆକାରର ମଟର ଏକକ କୌଣସି କାରଣରୁ କାର୍ଯ୍ୟକ୍ଷମ ହୋଇ ପାରେ ନାହିଁ ।<ref name=Ramlow_1992>{{cite journal |author=Ramlow J, Alexander M, LaPorte R, Kaufmann C, Kuller L |title=Epidemiology of the post-polio syndrome |url=https://archive.org/details/american-journal-of-epidemiology_1992-10-01_136_7/page/769 |journal=Am. J. Epidemiol. |volume=136 |issue=7 |pages=769–86 |year=1992 |pmid=1442743 |doi=10.1093/aje/136.7.769}}</ref><ref name= Annals>{{cite journal |author=Lin K, Lim Y |title=Post-poliomyelitis syndrome: case report and review of the literature| url= http://www.annals.edu.sg/pdf/34VolNo7200508/V34N7p447.pdf | format = PDF |journal=Ann Acad Med Singapore |volume=34 |issue=7 |pages=447–9 |year=2005 |pmid = 16123820}}</ref> ଏହି ସଂକଟ ଆସିବାରେ ସାହାଯ୍ୟ କରେ: ଅଧିକ କାର୍ଯ୍ୟ, କମ କାର୍ଯ୍ୟ ଓ ଅତିବାହିତ ସମୟ । ଏହି ଅବସ୍ଥା ସଂକ୍ରମଣ କରେ ନାହିଁ ବା ପୋଲିଓ ଭୁତାଣୁ ବିତରଣ କରେ ନାହିଁ । == ସଂକ୍ରମଣ ଅନୁଶୀଳନ == [[ଫାଇଲ:Poliomyelitis world map - DALY - WHO2004.svg|thumb|[[Disability-adjusted life year]] for poliomyelitis per 100,000&nbsp;inhabitants in 2004. {{Multicol}} {{legend|#b3b3b3|no data}} {{legend|#ffff65|<0.3}} {{legend|#fff200|0.3-0.75}} {{legend|#ffdc00|0.75-1.2}} {{legend|#ffc600|1.2-1.65}} {{legend|#ffb000|1.65-2.1}} {{legend|#ff9a00|2.1-2.55}} {{Multicol-break}} {{legend|#ff8400|2.55-3}} {{legend|#ff6e00|3-4}} {{legend|#ff5800|4-5}} {{legend|#ff4200|5-7.5}} {{legend|#ff2c00|7.5-10}} {{legend|#cb0000|>10}} {{Multicol-end}}]] {{See also|Poliomyelitis eradication}} ପଶ୍ଚିମ ପୃଥିବୀରେ ପୋଲିଓ କ୍ୱଚିତ ଥିଲେ ମଧ୍ୟ ଦକ୍ଷିଣ ଏସିଆର ପାକିସ୍ଥାନ, ଆଫ୍ରିକାର ନାଇଜେରିଆ ଦେଶମାନଙ୍କରେ ଏ ପର୍ଯ୍ୟନ୍ତ ଏହାର ପ୍ରାଦୁର୍ଭାବ ରହିଛି । ଡବ୍ଲ୍ୟୁ.ଏଚ୍.ଓ., ୟୁନିସେଫ୍ ଓ ରୋଟାରି ଫାଉଣ୍ଡେସନ୍ ମଳିତ ଭାବେ ୧୯୮୮ ମସିହାଠାରୁ ପୃଥିବୀକୁ ପୋଲିଓ ମୁକ୍ତ କରିବା କାର୍ଯ୍ୟ ଆରମ୍ଭ କଲେ ।<ref name=Watch>{{cite web | last = Mastny | first = Lisa | title = Eradicating Polio: A Model for International Cooperation | publisher = Worldwatch Institute | date = January 25, 1999 | url = http://www.worldwatch.org/node/1644 | accessdate = 2008-08-23 | archive-date = 2006-12-03 | archive-url = https://web.archive.org/web/20061203222228/https://www.worldwatch.org/node/1644 | url-status = dead }}</ref> ୧୯୮୮ ମସିହାରେ ୩୫୦୦୦୦ ରୋଗୀ ଚିହ୍ନଟ ହୋଇ ଥିବା ବେଳେ ୨୦୦୧ ମସିହାରେ ବର୍ଷକୁ ପ୍ରାୟ ୧୦୦୦ ରୋଗୀ ମାତ୍ର ଚିହ୍ନଟ ହୋଇଛନ୍ତି ।<ref name=eradication>{{cite journal |author= |title=Update on vaccine-derived polioviruses |url=https://archive.org/details/sim_mmwr-morbidity-mortality-weekly-report_2006-10-13_55_40/page/1093|journal=[[Morbidity and Mortality Weekly Report|MMWR Morb Mortal Wkly Rep]] |volume=55 |issue=40 |pages=1093–7 |year=2006 |pmid=17035927 |author1= Centers for Disease Control and Prevention (CDC)}}</ref><ref name=morbidity>{{cite journal |title=Progress toward interruption of wild poliovirus transmission—worldwide, January 2007–April 2008 |journal=MMWR Morb. Mortal. Wkly. Rep. |volume=57 |issue=18 |pages=489–94 |year=2008 |month=May |pmid=18463607 |doi= |url=http://www.cdc.gov/mmwr/preview/mmwrhtml/mm5718a4.htm |author=Centers for Disease Control and Prevention (CDC)}}</ref><ref name=CaseCount>https://web.archive.org/web/20051003142138/http://www.polioeradication.org/content/general/casecount.pdf 2010-05-05</ref> ନିର୍ମୂଳ ତାଲିକାରେ ମାତ୍ର ଦୁଇଟି ରୋଗ ଅଛି: ପୋଲିଓ ଓ ଗିନିବର୍ମ । ବସନ୍ତ ରୋଗ ୧୯୭୯ ମସିହାରୁ ଧରା ପୃଷ୍ଠରୁ ନିଶ୍ଚିହ୍ନ ହୋଇ ଯାଇଛି ।<ref name=WHO_smallpox>{{cite web | title=Smallpox | work=WHO Factsheet | url=http://www.who.int/mediacentre/factsheets/smallpox/en/ | accessdate = 2008-08-23}}</ref> ୧୯୯୪ ମସିହାରେ ଆମେରିକା ପୋଲିଓ ମୁକ୍ତ ହେବା ଘୋଷଣା କରଗଲା ।<ref name=MMWR_1994>{{cite journal | title = International Notes Certification of Poliomyelitis Eradication—the Americas, 1994 | journal = MMWR Morb Mortal Wkly Rep | publisher = Centers for Disease Control and Prevention | volume= 43 | issue= 39 | pages = 720–2 | year=1994 | url = http://www.cdc.gov/mmwr/preview/mmwrhtml/00032760.htm | pmid = 7522302 | author1 = Centers for Disease Control and Prevention (CDC) }}</ref> ୨୦୦୦ ମସିହାରେ ଚୀନ ଓ ଅଷ୍ଟ୍ରେଲିଆ ସହ ୩୬ଟି ଦେଶଙ୍କୁ ପୋଲିଓ ମୁକ୍ତ ଘୋଷଣା କରାଗଲା ।<ref name= Pacific>{{cite journal | author =,| title = General News. Major Milestone reached in Global Polio Eradication: Western Pacific Region is certified Polio-Free | journal = Health Educ Res | year = 2001 | volume = 16 | issue = 1 | page = 109 | url= http://her.oxfordjournals.org/cgi/reprint/16/1/109.pdf | format = PDF |doi=10.1093/her/16.1.109}}</ref><ref name="D'Souza_2002">{{cite journal |author=D'Souza R, Kennett M, Watson C |title=Australia declared polio free |journal=Commun Dis Intell |volume=26 |issue=2 |pages=253–60 |year=2002 |pmid=12206379}}</ref> ୟୁରୋପକୁ ୨୦୦୦ ମସିହାରେ ପୋଲିଓ ମୁକ୍ତ ଘୋଷଣା କରାଗଲା ।<ref name=WHO_Europe_2002>{{cite press release | title = Europe achieves historic milestone as Region is declared polio-free | publisher = European Region of the World Health Organization | date = 2002-06-21 | url = http://www.who.int/mediacentre/news/releases/releaseeuro02/en/index.html | accessdate = 2008-08-23 }}</ref> ୨୦୧୨ ସୁଦ୍ଧା ନାଇଜେରିଆ, ଆଫ୍‌ଗାନିସ୍ଥାନ ଓ ପାକିସ୍ଥାନ<ref name=eradication/><ref>{{cite journal|author=Fine PEM|title=Polio: Measuring the protection that matters most|url=https://archive.org/details/sim_journal-of-infectious-diseases_2009-09-01_200_5/page/n24|journal=J Infect Dis|year=2009|volume=200|issue=5|pmid=19624277|pages=673–675|doi=10.1086/605331}}</ref> ଦେଶମାନଙ୍କରେ ପୋଲିଓ ସୀମିତ ରୋଗ ଭାବେ ରହିଛି ଓ ନିକଟବର୍ତ୍ତୀ ଦେଶମାନଙ୍କୁ ବ୍ୟାପୁଛି ।<ref>Wild Poliovirus case list 2000-2010; data in WHO/HQ as of 09 Nov 2010 http://www.polioeradication.org/tabid/167/iid/80/Default.aspx {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20101222075237/http://www.polioeradication.org/tabid/167/iid/80/Default.aspx |date=2010-12-22 }}</ref> ଚୀନ ଦେଶ ଦଶ ବର୍ଷ ଧରି ପୋଲିଓ ମୁକ୍ତ ଥିଲେ ମଧ୍ୟ ୨୦୧୧ରେ ପାକିସ୍ଥାନରୁ ଭୁତାଣୁ ଆସି ମହାମାରୀ ହୋଇଥିଲା ।<ref>{{cite news| url=http://www.cnn.com/2011/09/21/health/china-polio-outbreak/index.html | work=CNN | title=New polio outbreak hits China - CNN.com | date=2011-09-21}}</ref> ୨୦୧୧ ମସିହାରେ ଭାରତରେ ପୋଲିଓ ହେବା ଖବର ନ ଥିବାରୁ ୨୦୧୨ ମସିହାରେ ସୀମିତ ରୋଗଗ୍ରସ୍ତ ଦେଶ ତାଲିକାରୁ ଏହାର ନାମ ଉଠାଇ ଦିଆଗଲା । ଆଉ ଦୁଇ ବର୍ଷ ପୋଲିଓ ରିପୋର୍ଟ ନ ମିଳିଲେ ଭାରତ ପୋଲିଓ ମୁକ୍ତ ବୋଲି ଘୋଷଣା କରାଯିବ ।<ref>{{cite news|last=Ray|first=Kalyan|title=India wins battle against dreaded polio|accessdate=26 February 2012|newspaper=Deccan Herald|date=26 February 2012}}</ref><ref>{{cite news|title=India polio-free for a year: ‘First time in history we’re able to put up such a map’|url=http://www.telegraphindia.com/1120226/jsp/frontpage/story_15181357.jsp|accessdate=26 February 2012|newspaper=The Telegraph|date=26 February 2012}}</ref> <br /> ଉତ୍ତର ନାଇଜେରିଆ ଏକ ସମୟରେ ପୋଲିଓ ମୁକ୍ତ ବୋଲି ଧରା ଯାଉଥିବା ବେଳେ ସେଠାରେ ଏକ ମୁସ୍‌ଲିମ ଫତବା ଜରି କୁହାଗଲା ଯେ ପୋଲିଓ ବୁନ୍ଦା ଦେଇ ଆମେରିକା ଓ ୟୁ.ଏନ୍.ଓ. ଲୋକମାନଙ୍କୁ ବନ୍ଧ୍ୟା କରୁଛନ୍ତି । ଫଳତଃ ଏହି ଦେଶରେ ପୁନର୍ବାର ପୋଲିଓ ମହାମାରୀ ହୋଇ ନିକଟବର୍ତ୍ତୀ ଦେଶମାନଙ୍କୁ ବ୍ୟାପିବାକୁ ଲାଗିଲା ।<ref>{{cite book|author=Christopher Hitchens|title=God Is Not Great: How Religion Poisons Everything|url=http://books.google.com/books?id=cZ1dgxQx8tMC|year=2008|publisher=Allen & Unwin|isbn=978-1-74175-572-5|page=51}}</ref> == ଇତିହାସ == {{main|History of poliomyelitis}} [[ଫାଇଲ:Polio Egyptian Stele.jpg|thumb|right|ମିଶର ଦେଶରେ ତିଆରି ପ୍ରସ୍ତର ଖଣ୍ଡ ଉପରେ ପୋଲିଓ ରୋଗୀର ଚିତ୍ର । [[୧୮ତମ ଫାରାଓ ରାଜବଂଶ]] (ଖ୍ରୀ.ପୂ. ୧୪୦୩ରୁ ୧୩୬୫)]] ପ୍ରାଗ୍ଐତିହାସିକ ଯୁଗରେ ପୋଲିଓ ରୋଗର ପରିଣାମ ବିଷୟରେ ଜଣାଥିଲା । ମିଶାରୀୟ ଚିତ୍ରକଳା ଓ ଶିଳାଲେଖରେ ସରୁ ଅବୟବ ଥିବା ମଣିଷ ଓ ବାଡି ଧରିଥିବା ପିଲାର ଚିତ୍ର ଦେଖିବାକୁ ମିଳେ । ଏହି ରୋଗ ବିଷୟରେ ପ୍ରଥମ ଲେଖା ମାଇକେଲ୍ ଅଣ୍ଡରଉଡ୍ ୧୭୮୯ ମସିହାରେ ପ୍ରଥମେ ପୋଲିଓକୁ "ନିମ୍ନ ଅବୟବର ଦୁର୍ବଳତା" ଆକାରରେ ଲେଖିଥିଲେ । ଜାକୋବ ହେଇନ୍‌ଙ୍କଦ୍ୱାରା ୧୮୪୦ ଓ କାର୍ଲ ଓସ୍କାରଙ୍କଦ୍ୱାରା ୧୮୯୦ ମସିହାରେ ହେନିମେଡିନ(Heine-Medin disease.) ନାମ ଦିଆଯାଇଥିଲା । ପରେ ଏହାର ନାମ ଇନ୍‌ଫାଣ୍ଟାଇଲ୍ ପାରାଲିସିସ୍ ରଖାଗଲା । <br /> ଶିଶୁମାନଙ୍କୁ ୬ ମାସ ହେବା ପୂର୍ବରୁ ପୋଲିଓ ହେବା ବିଂଶ ଶତାବ୍ଦୀ ପର୍ଯ୍ୟନ୍ତ ଜଣା ନ ଥିଲା । ଏହା ୬ ମାସରୁ ୪ ବର୍ଷ ବୟଷ୍କ ପିଲାମାନଙ୍କୁ ହେଉଥିଲା । ସେ କାଳର ଦରିଦ୍ର ସ୍ୱାସ୍ଥ୍ୟ ପରିବେଶ ଯୋଗୁ ଭୁତାଣୁ ସଂସ୍ପର୍ଶରେ ଆସିବାଦ୍ୱାରା ପ୍ରାକୃତିକ ପ୍ରତିରୋଧ ସୃଷ୍ଟି ହେଉଥିଲା । ଉନବିଂଶ ଓ ବିଂଶ ଶତାବ୍ଦୀ ବେଳକୁ ଗୋଷ୍ଠି ସ୍ୱାସ୍ଥ୍ୟରକ୍ଷା, ଶୌଚ ବ୍ୟବସ୍ଥା ଓ ଉନ୍ନତ ପରିବେଶ ସୃଷ୍ଟି କରାଗଲା, ପରିଷ୍କାର ଜଳ ଯୋଗାଣ ହେଲା ଓ ଦୂଷିତ ପଦାର୍ଥ ନିଷ୍କାସନ ବନ୍ଦବୋସ୍ତ କରାଗଲା । କିନ୍ତୁ ଏହା ଫଳରେ ପ୍ରତିରୋଧ ଶକ୍ତି କମିଯାଇ ରୋଗ ସଙ୍କଟ ବୃଦ୍ଧି ପାଇଲା । <br /> ୧୯୦୦ ମସିହା ଆଡ଼କୁ ଛୋଟ ଛୋଟ ମହାମାରୀ ଦେଖାଗଲା ।<ref name = Trevelyan>{{cite journal |author=Trevelyan B, Smallman-Raynor M, Cliff A |title=The Spatial Dynamics of Poliomyelitis in the United States: From Epidemic Emergence to Vaccine-Induced Retreat, 1910–1971 |pmc=1473032 |journal=Ann Assoc Am Geogr |volume=95 |issue=2 |pages=269–93 |year=2005 |pmid=16741562 |doi=10.1111/j.1467-8306.2005.00460.x}}</ref> ୧୯୫୦ ମସିହାରେ ଆମେରିକାରେ ୫ରୁ ୯ ବର୍ଷ ବୟସ୍କ ପିଲାଙ୍କୁ ପୋଲିଓ ହେଲା ଓ ୧୫ ବର୍ଷ ବୟଷ ଉପର ଲୋକଙ୍କ ସଂଖ୍ୟା ଏକ ତୃତୀୟାଂଶ ହେବା କେଖାଗଲା ।<ref name=Melnick_1990>{{cite book | author = Melnick JL | title = Poliomyelitis. In: Tropical and Geographical Medicine | edition = 2nd | publisher = McGraw-Hill | year =1990 | pages = 558–76 | isbn = 0-07-068328-X }}</ref> ସେଠାରେ ୧୯୫୨ ମସିହାରେ ୫୮୦୦୦ ଲୋକଙ୍କୁ ପୋଲିଓ ହୋଇଥିଲା, ୩୧୪୫ ଲୋକ ମୃତ୍ୟୁ ବରଣ କରିଥିଲେ ଓ ୨୧୨୬୯ ଲୋକ ପାରାଲିସିସର ଶିକାର ହୋଇଥିଲେ । ଏତିକି ବେଳେ ଇଣ୍ଟେନସିଭ କେୟାର ମେଡିସିନ ସୃଷ୍ଟି ହୋଇଥିଲା ।<ref>{{cite web|url=https://docs.google.com/viewer?a=v&pid=explorer&chrome=true&srcid=0B7CdB217pf6yN2QxOGI5NTUtZWIzYS00N2NhLWFhODQtOGZjMjdhZTlkZGE5&hl=de |title= Louise Reisner-Sénélar (2009) The Danish anaesthesiologist Björn Ibsen a pioneer of long-term ventilation on the upper airways}}</ref> {{-}} == ଆଧାର == {{ଆଧାର|30em}} == ଆହୁରି ପଢନ୍ତୁ == * {{cite book |author=Daniel, Thomas M.; Robbins, Frederick C. |title=Polio |publisher=University of Rochester Press |location=Rochester, N.Y., USA |year=1999 |pages= |isbn=1-58046-066-6 |url= http://books.google.com/?id=BTQKnkpN6qQC&printsec=frontcover&dq=polio&cd=1#v=onepage&q |oclc= |doi= |accessdate=}} * {{cite book | author = Frauenthal HWA, Manning JVV | title = Manual of infantile paralysis, with modern methods of treatment: Pathology. | publisher = Davis | location = Philadelphia| year = 1914| url= http://books.google.com/?id=piyLQnuT-1YC&printsec=titlepage | pages = 79–101 | oclc = 2078290}} * {{cite book |author=Gould, Tony |title=A summer plague: polio and its survivors |publisher=Yale University Press |location=New Haven, Conn |year=1997 |pages= |isbn=0-300-07276-7 |url= http://books.google.com/?id=ZpYmuhzGxq4C&dq=%27%27A+Summer+Plague:+Polio+and+its+Survivors%27%27&printsec=frontcover&q|oclc= |doi= |accessdate=}} * {{cite book |author=Huckstep RL |title=Poliomyelitis — a guide for developing countries including appliances and rehabilitation for the disabled |url=http://www.worldortho.com/index.php?option=com_content&task=view&id=522&Itemid=267 |publisher=Churchill Livingstone |location=Edinburgh |year=1975 |pages= |isbn=0-443-01312-8 |access-date=2013-03-27 |archive-date=2008-09-29 |archive-url=https://web.archive.org/web/20080929040732/http://www.worldortho.com/index.php?option=com_content&task=view&id=522&Itemid=267 |url-status=dead }} * {{cite book|author = Kluger Jefferey|title=Splendid Solution - Jonas Salk and the Conquest of Polio |url= http://books.google.com/?id=PE6rXNMlwmkC&printsec=frontcover&dq=Splendid+Solution+-+Jonas+Salk+and+the+Conquest+of+Polio&cd=1#v=onepage&q |publisher=G. P. Putnam's Sons|location=New York |year=2004 |pages= |isbn=0-399-15216-4 }} * {{cite book |author=Oshinsky, David M. |title=Polio: an American story |publisher=Oxford University Press |location=Oxford [Oxfordshire] |year=2005 |pages= |isbn=0-19-515294-8 |url= http://books.google.com/?id=cTliwSU62KIC&printsec=frontcover&dq=polio&cd=2#v=onepage&q |oclc= |doi= |accessdate=}} * {{cite book |author=Shaffer, Mary M.; Bernard Seytre |title=The death of a disease: a history of the eradication of poliomyelitis |publisher=Rutgers University Press |location=New Brunswick, N.J |year=2005 |pages= |isbn=0-8135-3677-4 |url= http://books.google.com/?id=iKidtL80imMC&printsec=frontcover&dq=polio&q=polio |oclc= |doi= |accessdate=}} * {{cite book |author=Shell, Marc |title=Polio and its aftermath: the paralysis of culture |publisher=Harvard University Press |location=Cambridge |year=2005 |pages= |isbn=0-674-01315-8 |url= http://books.google.com/?id=yk40sRCHF7IC&printsec=frontcover&dq=polio&cd=50#v=onepage&q |oclc= |doi= |accessdate=}} * {{cite book |author=Wilson, Daniel J. |title=Living with polio: the epidemic and its survivors |publisher=University of Chicago Press |location=Chicago |year=2005 |pages= |isbn=0-226-90103-3 |url= http://books.google.com/?id=Ejvjfo_K-IQC&printsec=frontcover&dq=polio&cd=3#v=onepage&q |oclc= |doi= |accessdate=}} * {{cite book |author=Wilson, Daniel J.; Julie Silver |title=Polio voices: an oral history from the American polio epidemics and worldwide eradication efforts |publisher=Praeger |location=New York |year=2007 |pages= |isbn=0-275-99492-9 |url= http://books.google.com/?id=RomvGee67tUC&printsec=frontcover&dq=polio&cd=13&q |oclc= |doi= |accessdate=}} == ବାହାର ଲିଙ୍କ == {{commons category|Polio}} {{wiktionary}} * {{dmoz|Health/Conditions_and_Diseases/Infectious_Diseases/Viral/Poliomyelitis/}} [[ଶ୍ରେଣୀ:ଚିକିତ୍ସା ବିଜ୍ଞାନ]] [[ଶ୍ରେଣୀ:ଭୂତାଣୁ ଜନିତ ରୋଗ]] ps70n0r5i0h2sp5zij3aerp3klssa4b 0 31002 601700 576686 2026-09-03T09:11:58Z InternetArchiveBot 28148 Rescuing 1 sources and tagging 0 as dead.) #IABot (v2.0.9.5 601700 wikitext text/x-wiki [[File:Live Tetragnatha montana (RMNH.ARA.14127) parasitized by Acrodactyla quadrisculpta larva (RMNH.INS.593867) - BDJ.1.e992.jpg|thumb|A ''[[Tetragnatha|Tetragnatha montana]]'' spider parasitized by an ''[[Pimplinae|Acrodactyla quadrisculpta]]'' larva.]] ପର ଜୀବ ଉପରେ ନିର୍ଭର କରି ବଂଚୁଥିବା [[ଜୀବ]]କୁ '''ପରଜୀବୀ''' (parasite) କୁହାଯାଏ | == ଆଧାର == {{ଆଧାର}} == ବାହାର ଲିଙ୍କ == {{Commons category|Parasites}} * [http://knol.google.com/k/klaus-rohde/parasitism-an-introduction-to/xk923bc3gp4/51# Parasitism] {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20120118044712/http://knol.google.com/k/klaus-rohde/parasitism-an-introduction-to/xk923bc3gp4/51 |date=2012-01-18 }}—[[Knol]] * [http://www.cdc.gov/toxoplasmosis/ Toxoplasmosis] * [http://www.parazytologia.pl Parasitology Parasites Zoonoses] {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20170828155608/http://www.parazytologia.pl/ |date=2017-08-28 }}—(Polish/English) over 50 movies (Filmoteka) and over 250 photos (Fotogaleria/Photogallery) with human and animal parasites. * [http://www.aber.ac.uk/~mpgwww/Edu/EduIndex.html Aberystwyth University: Parasitology] {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20110801045926/http://www.aber.ac.uk/~mpgwww/Edu/EduIndex.html |date=2011-08-01 }}—class outline with links to full text articles on parasitism and parasitology. * [http://www.k-state.edu/parasitology KSU: Parasitology Research]—parasitology articles and links. * [http://pathmicro.med.sc.edu/book/parasit-sta.htm Medical Parasitology]—online textbook. * [http://www.cdc.gov/ncidod/dpd/ Division of Parasitic Diseases], [[Centers for Disease Control and Prevention]] * [http://www.vcu.edu/csbc/vpp/ VCU Virtual Parasite Project]—Virtual Parasite Project at Virginia Commonwealth University's Center for the Study of Biological Complexity * [http://www.parasites-world.com/ Parasites World] {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20190803234357/http://www.parasites-world.com/ |date=2019-08-03 }}—Parasites articles and links. * [http://www.explore-science-fiction-movies.com/parasiticparasitoidalienswikipedia Parasitic and Parasitoid Alien Species in Science Fiction Movies] {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20241210091212/http://www.explore-science-fiction-movies.com/parasiticparasitoidalienswikipedia |date=2024-12-10 }} * [http://www.actavetscand.com/content/pdf/1751-0147-52-S1-S7.pdf Toxoplasma gondii in the Subarctic and Arctic] {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20150718024416/http://www.actavetscand.com/content/pdf/1751-0147-52-S1-S7.pdf |date=2015-07-18 }} {{ମୁଣ୍ଡିଆ}} [[ଶ୍ରେଣୀ:ପରଜୀବୀ]] a9x2r5am3jcaukhv2a0cevbulf34h1x 0 37448 601689 599938 2026-09-03T00:14:34Z InternetArchiveBot 28148 Rescuing 1 sources and tagging 0 as dead.) #IABot (v2.0.9.5 601689 wikitext text/x-wiki {{ଛୋଟ|HIV/AIDS}} {{Infobox disease | Name = ଏଚଆଇଭି/ଏଡସ | Image = Red_Ribbon.svg | Caption = ଏଚଆଇଭି ଧନାତ୍ମକ ଲୋକ ଓ ଏଡ୍‌ସ ଥିବା ଲୋକଙ୍କର ସଂହତିର ଚିହ୍ନ [[ଲାଲ ରିବନ(HIV/AIDS)|ଲାଲ ରିବନ]] । | Alt = A red ribbon in the shape of a bow | Width = 120 | DiseasesDB = 5938 | ICD10 = {{ICD10|B|20 || b|20}} – {{ICD10|B|24 || b|20}} | ICD9 = {{ICD9|042}}-{{ICD9|044}} | ICDO = | OMIM = 609423 | MedlinePlus = 000594 | eMedicineSubj = emerg | eMedicineTopic = 253 | MeshID = D000163 }} [[File:Or.ଉଇକିପିଡ଼ିଆ-ଭିଡିଓୱିକି-ଏଚଆଇଭି-ଏଡସ.webm|thumb|ଏଚଆଇଭି-ଏଡସ ଭିଡିଓ]] <!-- ଚିହ୍ନ ଓ ଲକ୍ଷଣ --> '''ମାନବ ଇମ୍ମ୍ୟୁନାଭାବ ଭୁତାଣୁ ସଂକ୍ରମଣ ଓ ଅର୍ଜିତ ଇମ୍ମ୍ୟୁନାଭାବ ସିଣ୍ଡ୍ରୋମ''' (HIV and AIDS) ଏକ ବିସ୍ତୃତ ଶ୍ରେଣୀର ଭୁତାଣୁ ଜନିତ [[ସଂକ୍ରମଣ]] ଯାହା [[ମାନବ ଇମ୍ମ୍ୟୁନାଭାବ ଭୁତାଣୁ]]ଦ୍ୱାରା ହୁଏ<ref name="pmid11396444">{{Cite journal|author=Sepkowitz KA|title=AIDS—the first 20 years|journal=N. Engl. J. Med.|volume=344|issue=23|pages=1764–72|date=June 2001|pmid=11396444|doi=10.1056/NEJM200106073442306}}</ref><ref>{{cite book|last1=editors|first1=Alexander Krämer, Mirjam Kretzschmar, Klaus Krickeberg,|title=Modern infectious disease epidemiology concepts, methods, mathematical models, and public health|date=2010|publisher=Springer|location=New York|isbn=9780387938356|page=88|edition=Online-Ausg.|url=https://books.google.com/books?id=Di0_5x82HykC&pg=PA88}}</ref><ref>{{cite book|author1=Wilhelm Kirch|title=Encyclopedia of public health|date=2008|publisher=Springer|location=New York|isbn=9781402056130|pages=676–677|url=https://books.google.com/books?id=eSPK7-CHw7oC&pg=PA676}}</ref> । ରୋଗ ଆରମ୍ଭ ସମୟରେ ଲକ୍ଷଣ ଜଣାଯାଇ ନ ପାରେ ବା ସାମାନ୍ୟ [[ଇନ୍‌ଫ୍ଲୁଏଞ୍ଜା]] ରୋଗ ଭଳି ଲକ୍ଷଣ ପ୍ରକାଶ ପାଏ ।<ref name=WHO2015Fact/> ଏହା ପଶ୍ଚାତ ବହୁତ ଦିନ ଧରି କୌଣସି ଲକ୍ଷଣ ଦେଖାଯାଏ ନାହିଁ ।<ref name=CDC21015Bas>{{cite web|title=About HIV/AIDS|url=http://www.cdc.gov/hiv/basics/whatishiv.html|website=CDC|accessdate=11 February 2016|date=December 6, 2015}}</ref> ସମୟକ୍ରମେ [[ଇମ୍ମ୍ୟୁନିଟି ବିଭାଗ]]କୁ ଦୁର୍ବଳ କରିଦେବା ଫଳରେ [[ଯକ୍ଷ୍ମା]] ତ‌ଥା ଅନ୍ୟାନ୍ୟ ସଂକ୍ରମଣ ଓ ଅର୍ବୁଦ ଦେଖାଯାଏ ଯାହା ଇମ୍ମ୍ୟୁନିଟି ଥିବା ଲୋକଙ୍କଠାରେ ଦେଖାଯାଏ ନାହିଁ ।<ref name=WHO2015Fact/> ବିଳମ୍ବିତ ଲକ୍ଷଣ ବାହାରିଲେ ଏଡସ୍ କୁହାଯାଏ ।<ref name=CDC21015Bas/> ଏହି ସମୟରେ [[ଓଜନ ହ୍ରାସ]] ହୁଏ ।<ref name=CDC21015Bas/> <!-- ସଂଚାର, ପ୍ରତିଷେଧ ଓ ଚିକିତ୍ସା --> ଏଚ୍.ଆଇ.ଭି ମୁଖ୍ୟତଃ [[ଅସୁରକ୍ଷିତ ଯୌନ କ୍ରିୟା]] (ସ୍ୱାଭାବିକ ବା ଅସ୍ୱାଭାବିକ ଯୌନ ସମ୍ଭୋଗ), ରକ୍ତ ଟ୍ରାନ୍ସଫ୍ୟୁଜନ, ଇଞ୍ଜେକସନ ଛୁଞ୍ଚି, ଗର୍ଭାବସ୍ଥାରେ, ପ୍ରସବ କାଳରେ ଓ ସ୍ତନ୍ୟପାନଦ୍ୱାରା ଏହା ସଂକ୍ରମିତ ହୁଏ ।<ref name=TransmissionM2007>{{cite book|last=Markowitz|first=edited by William N. Rom ; associate editor, Steven B.|title=Environmental and occupational medicine|year=2007|publisher=Wolters Kluwer/Lippincott Williams & Wilkins|location=Philadelphia|isbn=978-0-7817-6299-1|page=745|url=https://books.google.com/books?id=H4Sv9XY296oC&pg=PA745|edition=4th}}</ref> ଶରୀର ନିର୍ଗତ ଲୁହ ଓ ଲାଳଦ୍ୱାରା ସଂକ୍ରମଣ ହୁଏ ନାହିଁ ।<ref name=CDCtransmission>{{cite web|publisher=[[Centers for Disease Control and Prevention]]|year=2003|url=http://www.cdc.gov/HIV/pubs/facts/transmission.htm|title=HIV and Its Transmission|accessdate=May 23, 2006|archiveurl=https://web.archive.org/web/20050204141148/http://www.cdc.gov/HIV/pubs/facts/transmission.htm|archivedate=February 4, 2005|url-status=live}}</ref> । ଏହି ରୋଗ ଆରୋଗ୍ୟସାଧ୍ୟ ନୁହେଁ କିନ୍ତୁ ମାତା ଓ ଶିଶୁର [[ଆଣ୍ଟିରେଟ୍ରୋଭାଇରାଲ୍]] ଚିକିତ୍ସା କଲେ ରୋଗର ଗତି ଧୀର ହୋଇଯାଏ ମୃତ୍ୟୁ ସଙ୍କଟ ଓ ଜଟିଳତା କମିଯାଏ ।<ref name=CDC21015Bas/><ref name=UN2012Vac>{{cite news|title=The quest for an HIV vaccine|url=http://www.unaids.org/en/resources/presscentre/featurestories/2012/may/20120518vaccinesday/|date=May 18, 2012|author=UNAIDS}}</ref> ରୋଗ ନିର୍ଣ୍ଣୟ କରିବା ସଙ୍ଗେ ସଙ୍ଗେ ଚିକିତ୍ସା ଆରମ୍ଭ କରାଯାଏ । <ref name=WHO2015Tx>{{cite book|title=Guideline on when to start antiretroviral therapy and on pre-exposure prophylaxis for HIV.|date=2015|publisher=WHO|isbn=9789241509565|page=13|url=http://apps.who.int/iris/bitstream/10665/186275/1/9789241509565_eng.pdf?ua=1}}</ref> ଚିକିତ୍ସା ବିହୁନେ ହାରାହାରି ବଞ୍ଚିବା ସମୟ ପ୍ରାୟ ୧୧ ବର୍ଷ ।<ref name=UNAIDS2007>{{cite web| author =[[Joint United Nations Programme on HIV/AIDS|UNAIDS]], [[World Health Organization|WHO]]|date=December 2007| title = 2007 AIDS epidemic update| url= http://data.unaids.org/pub/EPISlides/2007/2007_epiupdate_en.pdf| accessdate = March 12, 2008| format= PDF}}</ref> <!-- ଇତିହାସ ଓ ରୋଗାନୁଶୀଳନ --> ସନ ୨୦୧୪ରେ ପ୍ରାୟ ୩୬.୯ ନିୟୁତ ଲୋକଙ୍କର ଏଚଆଇଭି ଥିଲା ଓ ଏହା ଫଳରେ ୧.୨ ମୃତ୍ୟୁ ହୋଇଥିଲା ।<ref name=WHO2015Fact>{{cite web|title=HIV/AIDS Fact sheet N°360|url=http://www.who.int/mediacentre/factsheets/fs360/en/|website=WHO|accessdate=11 February 2016|date=November 2015}}</ref>ଏମାନଙ୍କ ମଧ୍ୟରୁ ଅଧିକାଂଶ ଲୋକ [[ସବ୍‌-ସାହାରା ଆଫ୍ରିକା]]ରେ ରହୁଥିଲେ । <ref name=WHO2015Fact/> ଏହି ରୋଗର ଆବିଷ୍କାର ହେବା ଦିନଠାରୁ ସନ ୨୦୧୪ ପର୍ଯ୍ୟନ୍ତ ପୃଥିବୀରେ ୩୯&nbsp;ନିୟୁତ ମୃତ୍ୟୁ ହୋଇସାରିଛି ।<ref>{{cite web|title=Basic Statistics|url=http://www.cdc.gov/hiv/basics/statistics.html|website=CDC|accessdate=11 February 2016|date=November 3, 2015}}</ref> ଏହି ରୋଗକୁ ଅଧୁନା ପାଣ୍ଡେମିକ ଶ୍ରେଣୀରେ ନିଆଯାଉଛି ଯାହାର ଅର୍ଥ ଏହା ଏକ ବିରାଟ କ୍ଷେତ୍ରରେ ଥାଏ ଓ ସକ୍ରିୟ ଭାବରେ ବାପେ ।<ref name=Kallings>{{Cite journal|journal=Journal of Internal Medicine|year=2008|volume=263|issue=3|pages=218–43|title=The first postmodern pandemic: 25 years of HIV/AIDS|author=Kallings LO|doi=10.1111/j.1365-2796.2007.01910.x|pmid=18205765|url=http://www.blackwell-synergy.com/doi/full/10.1111/j.1365-2796.2007.01910.x|access-date=2016-04-13|archive-date=2018-12-08|archive-url=https://web.archive.org/web/20181208131122/http://www.blackwell-synergy.com/doi/full/10.1111/j.1365-2796.2007.01910.x|url-status=dead}}(subscription required)</ref> ଶେଷ ଊନବିଂଶ ଓ ବିଂଶ ଶତାବ୍ଦୀରେ ଏହି ରୋଗ ପଶ୍ଚିମ-ମଧ୍ୟ ଆଫ୍ରିକାରେ ସୃଷ୍ଟି ହୋଇଥିବା ବିଶ୍ୱାସ କରାଯାଏ ।<ref name=Orgin2011>{{cite journal|last=Sharp|first=PM|author2=Hahn, BH|title=Origins of HIV and the AIDS Pandemic|journal=Cold Spring Harbor perspectives in medicine|date=September 2011|volume=1|issue=1|pages=a006841|pmid=22229120|doi=10.1101/cshperspect.a006841|pmc=3234451}}</ref> ଯୁକ୍ତରାଷ୍ଟ୍ର ଆମେରିକାର [[ସେଣ୍ଟର ଫର ଡିଜିଜ କଣ୍ଟ୍ରୋଲ ଆଣ୍ଡ ପ୍ରିଭେନସନ]]ଦ୍ୱାରା ସନ ୧୯୮୧ରେ ଏହି ଚିହ୍ନଟ କରାଯାଇଥିଲା ଓ ପରବର୍ତ୍ତୀ ଶତାବ୍ଦୀର ପ୍ରାରମ୍ଭରେ ଏହାର କାରଣ ଚିହ୍ନଟ ହୋଇଥିଲା ।<ref>{{Cite journal|author=Gallo RC|title=A reflection on HIV/AIDS research after 25 years|journal=Retrovirology|volume=3|page=72|year=2006|pmid=17054781|doi=10.1186/1742-4690-3-72|url=http://www.retrovirology.com/content/3//72|pmc=1629027|issue=1|access-date=2016-04-13|archive-date=2020-05-02|archive-url=https://web.archive.org/web/20200502072301/https://retrovirology.biomedcentral.com/articles/10.1186/1742-4690-3-72|url-status=dead}}</ref> <!-- ସମାଜ ଓ ସଂସ୍କୃତି --> ଏଚଆଇଭି/ଏଡ୍‌ସ୍‌ର ସମାଜ ଉପରେ ରୋଗ ହିସାବରେ ଓ ବାଛ ବିଚାର ମୂଳକ ପ୍ରଭାବ ଅଛି ।<ref name="UNAIDS2006Ch4">{{cite book |publisher=[[Joint United Nations Programme on HIV/AIDS|UNAIDS]] |year=2006 |title=2006 Report on the global AIDS epidemic |chapter=The impact of AIDS on people and societies |chapterurl=http://data.unaids.org/pub/GlobalReport/2006/2006_GR_CH04_en.pdf |accessdate=June 14, 2006 |chapter-format=PDF |isbn=92-9173-479-9}}</ref> ଏହାର ମଧ୍ୟ ବିରାଟ ଅର୍ଥନୈତିକ ସଂଘାତ ଅଛି ।<ref name="UNAIDS2006Ch4"/> ଏହା ସାଧାରଣ ସ୍ପର୍ଶଦ୍ୱାରା ସଞ୍ଚାରିତ ହେବାର ମିଥ୍ୟା ଧାରଣା ଲୋକଙ୍କ ମନରେ ଥାଏ ।<ref>{{cite web|title=Myth Busters|url=http://austintexas.gov/page/myth-busters|accessdate=14 February 2016}}</ref> ଏହାର ଅନେକ ଧାର୍ମିକ ବିବାଦ ମଧ୍ୟ ଅଛି ଯାହା ମଧରେ [[କ୍ୟାଥୋଲିକ ଚର୍ଚ୍ଚ]] [[କଣ୍ଡୋମ]] ବ୍ୟବ‌ହାର ବିପକ୍ଷରେ ମତ ଦେଇଥିଲା ।<ref>{{cite web|last1=McCullom|first1=Rob|title=An African Pope Won't Change the Vatican's Views on Condoms and AIDS previousnext An African Pope Won't Change the Vatican's Views on Condoms and AIDS|url=http://www.theatlantic.com/sexes/archive/2013/02/an-african-pope-wont-change-the-vaticans-views-on-condoms-and-aids/273535/|website=The Atlantic|accessdate=14 February 2016|date=26 Feb 2013}}</ref> ଏହା ଆନ୍ତର୍ଜାତୀୟ ଡାକ୍ତରୀ ଓ ରାଜନୈତିକ ଧ୍ୟାନ ଆକର୍ଷଣ କରିଥିଲା ଓ ସନ ୧୯୮୦ ପରଠାରୁ ଏହା ନିମନ୍ତେ ବିଶାଳ ଧରଣର ଧନ ଜମା କରାଯାଇଥିଲା ।<ref name="isbn1-59797-294-0">{{cite book |author=Harden, Victoria Angela |title=AIDS at 30: A History |url=https://archive.org/details/aidsat30history0000hard |publisher=Potomac Books Inc |location= |year=2012 |pages=[https://archive.org/details/aidsat30history0000hard/page/324 324] |isbn=1-59797-294-0 |oclc= |doi= |accessdate=}}</ref> == ଆଧାର == {{ଆଧାର}} [[ଶ୍ରେଣୀ:ଚିକିତ୍ସା ବିଜ୍ଞାନ]] [[ଶ୍ରେଣୀ:ରୋଗ]] [[ଶ୍ରେଣୀ:ଓଡ଼ିଆ ଉଇକିମିଡ଼ିଆ HIV/AIDS ଜ୍ଞାନ ସୁଧାର ପ୍ରକଳ୍ପ]] kes0ntvk6v6hjqz7yog3l35vq0r2nbq 0 42065 601692 573064 2026-09-03T03:29:00Z InternetArchiveBot 28148 Rescuing 1 sources and tagging 0 as dead.) #IABot (v2.0.9.5 601692 wikitext text/x-wiki {{ଛୋଟ|Christian Hospital, Bissam Cuttack}} {{refimprove|date=October 2014}} [[File:Christian Hospital, Bissam Cuttack.JPEG|thumb|upright=0.65|ଖ୍ରୀଷ୍ଟିୟାନ ହସପିଟାଲ, ପ୍ରସବ ବିଭାଗ ବିଷମ କଟକ]] ଖ୍ରୀଷ୍ଟିୟାନ ହସପିଟାଲ, [[ବିଷମ କଟକ]] ହେଉଛି ରାୟଗଡା ଜିଲ୍ଲାର ଏକ ମୁଖ୍ୟ ମିଶନାରୀ ହାସପାତାଳ । ଏଥି ସହ ଏହା ଓଡ଼ିଶା ଭଳି ପଛୁଆ ରାଜ୍ୟରେ ଥିବା ଭାରତୀୟ ରେଳଦ୍ୱାରା ସ୍ୱିକୃତି ପ୍ରାପ୍ତ ଏକମାତ୍ର ବେସରକାରୀ ହାସପାତାଳ ମଧ୍ୟ<ref>[http://www.indianrailways.gov.in/railwayboard/uploads/directorate/health/downloads/RECG-PVT-HOSPITAL-jul07.pdf List of private recognized hospitals by Indian railways as on 2007"]</ref> । ବର୍ତ୍ତମାନ ଏହି ହାସପାତାଳଟି ସାଧାରଣ, ଅସ୍ଥିଶଲ୍ୟ, ଔଷଧ, ଚକ୍ଷୁ, ଦନ୍ତ, ସାଙ୍ଗକୁ ନର୍ସିଂ ଶିକ୍ଷା କ୍ଷେତ୍ରରେ ମଧ୍ୟ ସେବା ପ୍ରଦାନ କରୁଅଛି । ମିତ୍ରା ''MITRA'' (Madsen's Institute for Tribal and Rural Advancement) ନାମରେ ଏକ ଗୋଷ୍ଠୀ ସ୍ୱାସ୍ଥ୍ୟ ସେବା ଯୋଜନା ଜରିଆରେ ଏହା ଆଖପାଖ ଅଞ୍ଚଳର ଗରୀବ ଲୋକଙ୍କ ସ୍ୱାସ୍ଥ୍ୟର ଯତ୍ନ ନେଉଅଛି<ref>{{Cite web |url=http://www.difaem.de/fileadmin/dev-difaem/files/Projektinformationen/Bissamcuttack_Mitra.pdf |title=" Mitra-Community Health Deptt. of CHB" |access-date=2014-10-07 |archive-date=2014-04-13 |archive-url=https://web.archive.org/web/20140413142410/http://www.difaem.de/fileadmin/dev-difaem/files/Projektinformationen/Bissamcuttack_Mitra.pdf |url-status=dead }}</ref> । ହାସପାତାଳ ପରିସରରେ ଏକ ସ୍ୱୀକୃତିପ୍ରାପ୍ତ ନର୍ସିଂ ବିଦ୍ୟାଳୟ ମଧ୍ୟ ରହିଛି<ref>{{Cite web |url=http://www.punjabcolleges.com/OR/Nursing/Bissamcuttack/Christian-73329/ |title="School of Nursing at CHB" |access-date=2014-10-07 |archive-date=2021-02-16 |archive-url=https://web.archive.org/web/20210216051526/http://www.punjabcolleges.com/OR/Nursing/Bissamcuttack/Christian-73329/ |url-status=dead }}</ref> । == ଇତିହାସ == ଖ୍ରୀଷ୍ଟିୟାନ ହାସପାତାଳ, ବିଷମ କଟକ ('''CHB''' ଭାବେ ଜଣାଶୁଣା) ୧୯୫୪ ମସିହାରେ ଏଠାକାର ଏକ ଚର୍ଚ୍ଚର ବାରଣ୍ଡାରେ ଡେନିସ ମିଶନାରୀ ଡଃ ଲିଜ ମେଡସେନଙ୍କ୍( ୧୯୧୩-୧୯୯୧)ଦ୍ୱାରା ଆରମ୍ଭ ହୋଇଥିଲା । ଦୀର୍ଘ ୧୧ ବର୍ଷକାଳ ସେ ଏହାକୁ ଚଳାଇବାପରେ ଏକ ଉପଯୁକ୍ତ ଉତ୍ତରାଧିକାରୀଙ୍କ ସନ୍ଧାନ କରୁ କରୁ ସେ ଶ୍ରୀ ଓ ଶ୍ରୀମତୀ ହେନେରୀଙ୍କୁ ପାଇଲେ । ନାନସି ଲଟ ଭାରତରେ କାମ କରୁଥିବା ବେଳେ ତାଙ୍କର ଦେଖା ହୁଏ ବିରେନ୍ଦ୍ର କୁମାର ହେନେରୀଙ୍କ ସହ ଓ ଉଭୟେ ବିବାହ କରନ୍ତି । ଡଃ ମାଡସେନଙ୍କ ଅନୁରୋଧ କ୍ରମେ ଉଭୟେ ଏହି ହାସପାତାଳର ଦାଯୀତ୍ୱ ନେଲେ । ଅନେକ ଦିନ ଏଠାରେ କାର୍ଯ୍ୟ କରିବା ପରେ ହେନେରୀ ଦମ୍ପତି ମୁଙ୍ଗେଲିରେ ଥିବା ମିଶନାରୀ ହାସପାତାଳରେ ଏବେ କାର୍ଯ୍ୟରତ<ref>[http://nonsensegirl.wordpress.com/tag/christian-hospital-mungeli "Mungeli Christian Hospital"]</ref> । ବର୍ତ୍ତମାନ ଏହି ହାସପତାଳର ନିଜସ୍ୱ ଗୃହ ସହିତ ବହିର୍ବିଭାଗର ମଧ୍ୟ ସଂପ୍ରସାରଣ ହୋଇଛି । ଏହି ହାସପାତାଳଟି ଏକ ବିନାଲାଭକାରୀ ସଂସ୍ଥା ଭାବେ ପରିଗଣିତ । ନିକଟରେ (୨୦୦୪ ମସିହାରେ) ଏହାର ହୀରକ ଜୟନ୍ତି ପାଳିତ ହୋଇଯାଇଛି<ref>{{Cite web |url=http://wikiedit.org/India/Bissam-Cuttack/121521/ |title="Christian Hospital, Bissam Cuttack at 50 years vide" |access-date=2014-10-07 |archive-date=2015-03-29 |archive-url=https://web.archive.org/web/20150329235450/http://wikiedit.org/India/Bissam-Cuttack/121521 |url-status=dead }}</ref> । ଉକ୍ତ ହାସପାତାଳର ବିଶେଷତ୍ୱଗୁଡ଼ିକ ହେଲା: * ଏହା ଓଡ଼ିଶାର ଏକମାତ୍ର ହାସପାତାଳ ଯେଉଁଠି ୧୯୯୨ ମସିହାରେ ରକ୍ତଦାନକାରିଙ୍କର HIV ଯାଞ୍ଚ କରିବା ଆରମ୍ଭ ହୋଇଥିଲା । * ଓଡ଼ିଶାର ଏହା ଏକମାତ୍ର ହାସପାତାଳ ଯେଉଁଠି Neonatal care ନିମନ୍ତେ ଇନ୍‌କ୍ୟୁବେଟର୍‌ର୍ ପ୍ରଚଳନ ଆରମ୍ଭ କରାଯାଇଥିଲା । * ଓଡ଼ିଶାର ଏହା ଏକମାତ୍ର ହାସପାତାଳ ଯେଉଁଠି ନିଜ ସହଯୋଗରେ ଏକ ଗୋଷ୍ଠିଗତ ମାଲେରିଆ ନିରାକରଣ ଯୋଜନାର ଚାଲୁ କରାଯାଇଥିଲା । == ଆଧାର == {{ଆଧାର}} == ଅଧିକ ତଥ୍ୟ == * [http://chbmck.org/ www.chbmck.org] {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20141014233645/http://chbmck.org/ |date=2014-10-14 }} == ବାହାର ଲିଂକ == *[http://nonsensegirl.wordpress.com/tag/christian-mission-hospital/ "Christian Mission Hospital"] *[http://revgregg.wordpress.com/2011/02/10/bissamcuttack "Experiences of Bissam Cuttack Christian Hospital"] [[ଶ୍ରେଣୀ:ରାୟଗଡ଼ା ଜିଲ୍ଲା]] osiv26yawou4zpax4abmnsq6uozeier 0 44365 601684 599278 2026-09-02T18:22:11Z InternetArchiveBot 28148 Add 1 book for [[ଉଇକିପିଡ଼ିଆ:ପରଖଯୋଗ୍ୟତା]] (20260902sim)) #IABot (v2.0.9.5) ([[User:GreenC bot|GreenC bot]] 601684 wikitext text/x-wiki {{Infobox disease | Name = ଚାଗାସ୍ ରୋଗ | Image = Trypanosomacruzi crithidia.jpeg | Caption = Photomicrograph of [[Giemsa]]-stained ''Trypanosomacruzi'' | DiseasesDB = 13415 | ICD10 = {{ICD10|B|57||b|50}} | ICD9 = {{ICD9|086}} | ICDO = | OMIM = | MedlinePlus = 001372 | eMedicineSubj = med | eMedicineTopic = 327 | MeshID = D014355 }} '''ଚାଗାସ୍ ରୋଗ''', ଇଂରାଜୀରେ '''Chagas disease''' {{IPAc-en|ˈ|tʃ|ɑː|ɡ|ə|s}}, ବା ଆମେରିକାନ୍ '''ଟ୍ରିପାନୋସୋମିଆସିସ୍''' ('''American trypanosomiasis'''), ଏକ [[ଗ୍ରୀଷ୍ମ ମଣ୍ଡଳୀୟ]] ଓ [[ପରଜୀବୀ ରୋଗ]] ଯାହା [[ଟ୍ରିପାନୋସୋମାକୃଜି]] ନାମକ ଏକ [[ପ୍ରୋଟୋଜୋଆ]]ଦ୍ୱାରା ହୁଏ । <ref name=WHO2013/> [[କିସିଙ୍ଗ ବଗ୍]] ନାମକ ଏକ ପ୍ରକାର କୀଟଦ୍ୱାରା ଏହା ବ୍ୟାପେ । <ref name=WHO2013/> ଏ ରୋଗରେ ସମୟାନୁକ୍ରମେ ଲକ୍ଷଣ ପରିବର୍ତ୍ତୀତ ହୁଏ । ଆରମ୍ଭରେ କିଛି ଲକ୍ଷଣ ନ ଥାଏ ବା ସାମାନ୍ୟ ରହେ, ସେଗୁଡ଼ିକ; ଜ୍ୱର, ଲସିକା ଗ୍ରନ୍ଥି ଫୁଲା, ମୁଣ୍ଡବଥା ଓ କାମୁଡ଼ା ସ୍ଥାନରେ ଫୁଲିବା ।<ref name=WHO2013/> ୮ରୁ ୧୨ ସପ୍ତାହ ପରେ ରୋଗ କ୍ରନିକ ସ୍ତରକୁ ଯାଏ ଓ ଏମାନଙ୍କ ମଧ୍ୟରୁ ୬୦-୭୦% କୌଣସି ଲକ୍ଷଣ ଦେଖାନ୍ତି ନାହିଁ ।<ref name=Rassi2010>{{cite journal |author=Rassi A, Rassi A, Marin-Neto JA |title=Chagas disease |url=https://archive.org/details/sim_the-lancet_april-17-23-2010_375_9723/page/1388 |journal=Lancet |volume=375 |issue=9723 |pages=1388–402 |date=April 2010 |pmid=20399979 |doi=10.1016/S0140-6736(10)60061-X}}</ref><ref name=Rassi2012>{{cite journal|last=RassiA|first=Jr|author2=Rassi, A|author3=Marcondes de Rezende, J|title=American trypanosomiasis (Chagas disease).|url=https://archive.org/details/sim_infectious-disease-clinics-of-north-america_2012-06_26_2/page/275|journal=Infectious disease clinics of North America|date=June 2012|volume=26|issue=2|pages=275–91|pmid=22632639|doi=10.1016/j.idc.2012.03.002}}</ref> ବଳକା ୩୦-୪୦% ରୋଗୀ ପ୍ରଥମ ସଂକ୍ରମଣର ୧୦ରୁ ୩୦ ବର୍ଷ ପରେ ପରବର୍ତ୍ତୀ ଲକ୍ଷଣ ଦେଖାନ୍ତି ।<ref name=Rassi2012/> ଏମାନଙ୍କର [[ହୃତ୍‌ପିଣ୍ଡ ନିଳ‌ୟ]] ବଡ଼ ହୋଇଯାଇ ୨୦ରୁ ୩୦% ରୋଗୀଙ୍କର ହୃତ୍‌ପିଣ୍ଡ ଫେଲ ହୁଏ ।<ref name=WHO2013/> ପ୍ରାୟ ୧୦ % ରୋଗୀଙ୍କର ଏସୋଫେଗସ୍ ବଡ଼ ହୋଇଯାଏ କିମ୍ବା କୋଲୋନ ବଡ଼ ହୋଇଯାଏ ।<ref name=WHO2013/> <!-- କାରଣ ଓ ରୋଗ ନିର୍ଣ୍ଣୟ--> ଟି.କ୍ରୁଜି (ଇଂରାଜୀରେ''T. cruzi'') ମଣିଷ ଓ ଅନ୍ୟ ସ୍ତନ୍ୟପାୟୀ ଜୀବଙ୍କ ପାଖକୁ [[ଟ୍ରାଏଟୋମିନି]] ସବ୍‌ଫ୍ୟାମିଲିର ରକ୍ତଶୋଷୀ କିସିଙ୍ଗ ବଗଦ୍ୱାରା ବ୍ୟାପେ । <ref name=CDC>{{cite web|publisher=Centers for Disease Control (CDC) |url= http://www.cdc.gov/dpdx/trypanosomiasisAmerican/ |title=DPDx&nbsp;– Trypanosomiasis, American. Fact Sheet |accessdate=12 May 2010}}</ref> ଏହି କୀଟଗୁଡ଼ିକର ଆନେକ ସ୍ଥାନୀୟ ନାମ ଥାଏ ଯେପରିକି ଭିଞ୍ଛୁଆ ନାମ ଆର୍ଜେଣ୍ଟିନା, ବୋଲିଭିଆ, ଚିଲି ଓ ପାରାଗୁଏ; ବ୍ରାଜିଲରେ ବାର୍ବିରୋ, କୋଲୋମ୍ବିଆରେ ପିଟୋ, ମଧ୍ୟ ଆମେରିକାରେ ଚିଞ୍ଚେ ଓ ଭେନେଜୁଏଲାରେ ଚିପୋ । [[ରକ୍ତ ଟ୍ରାନ୍‌ସଫ୍ୟୁଜନ]], [[ଅଙ୍ଗ ପ୍ରତିରୋପଣ]], ପରଜୀବୀ ଅପମିଶ୍ରିତ ଖାଦ୍ୟ, ମାଆଠାରୁ ଶିଶୁକୁ ଏ ରୋଗ ବ୍ୟାପେ । <ref name=WHO2013/> ଅଣୁବୀକ୍ଷଣ ଯନ୍ତ୍ରରେ ରକ୍ତ ପରୀକ୍ଷା କରି ପରଜୀବୀ ଦେଖିଲେ ରୋଗ ନିର୍ଣ୍ଣୟ କରିହୁଏ ।<ref name=Rassi2012/> ରକ୍ତରେଟି କ୍ରୁଜି ନିମନ୍ତେ ଆଣ୍ଟିବଡି ମିଳିଲେ କ୍ରନିକ ରୋଗ ନିର୍ଣ୍ଣୟ କରାଯାଏ । <ref name=Rassi2012/> <!-- ପ୍ରତିଷେଧ ଓ ଚିକିତ୍ସା --> କିସିଙ୍ଗ ବଗ ମାରିବା ଓ ତାଙ୍କ କାମୁଡ଼ାରୁ ରକ୍ଷା ପାଇବା ଚେଷ୍ଟା କଲେ ରୋଗ ପ୍ରତିରୋଧ କରିହୁଏ । <ref name=WHO2013/> ଟ୍ରାନ୍‌ସଫ୍ୟୁଜନ ନିମିତ୍ତ ଥିବା ରକ୍ତ ସ୍କ୍ରିନିଙ୍ଗ କରି ପ୍ରତିରୋଧ କରିହୁଏ । <ref name=WHO2013/> ୨୯୧୩ ମସିହା ପର୍ଯ୍ୟନ୍ତ କୌଣସି ଟିକା ଏହା ନିମନ୍ତେ ବାହାରି ନାହିଁ । <ref name=WHO2013/> ବେଞ୍ଜିନିଡାଜୋଲ ([[benznidazole]]) କିମ୍ବା or ନିଫୁର୍ଟିମୋକ୍‌ସ ([[nifurtimox]]) ଔଷଧ ସାହାଯ୍ୟରେ ଏହି ରୋଗ ଆରମ୍ଭରେ ଚିକିତ୍ସା କରାଯାଏ ।<ref name=WHO2013/> ରୋଗ ଆରମ୍ଭରେ ଔଷଧ ଦେଲେ ରୋଗ ଆରୋଗ୍ୟ ହୁଏ କିନ୍ତୁ ସମୟ ବିତିଗଲେ କମ ଫଳପ୍ରଦ ହୁଏ ।<ref name=WHO2013/> କ୍ରନିକ ରୋଗରେ ଦେଲେ ପ୍ରାନ୍ତୀୟ ଲକ୍ଷଣ ସମୂହ ହେବାକୁ ଡେରି ଲାଗେ । <ref name=WHO2013/> ବେଞ୍ଜିନିଡାଜୋଲ ଓ ନିଫୁର୍ଟିମୋକ୍‌ସ ଔଷଧ ଦେଲେ ୪୦ % ରୋଗୀଙ୍କର ପାର୍ଶ୍ୱପ୍ରତିକ୍ରିୟା ଦେଖାଯାଏ ।<ref name=WHO2013/> ଏଥିରେ ଚର୍ମ ରୋଗ, ମସ୍ତିଷ୍କ ଅବ୍ୟବସ୍ଥା, ଓ ହଜମ ସିସ୍ଟମ ପ୍ରତିକ୍ରିୟା ଦେଖାଯାଏ ।<ref name="Rassi2010"/><ref name=Bern>{{cite journal |author=Bern C, Montgomery SP, Herwaldt BL, |display-authors=etal|title=Evaluation and treatment of chagas disease in the United States: a systematic review |url=https://archive.org/details/jama_2007-11-14_298_18/page/2171 |journal=JAMA |volume=298 |issue=18 |pages=2171–81 |date=November 2007|pmid=18000201 |doi=10.1001/jama.298.18.2171}}</ref><ref name=Rassi2>{{cite journal|author=Rassi A, Dias JC, Marin-Neto JA, Rassi A |title=Challenges and opportunities for primary, secondary, and tertiary prevention of Chagas' disease |journal=Heart |volume=95|issue=7 |pages=524–34 |date=April 2009 |pmid=19131444 |doi=10.1136/hrt.2008.159624|url=http://heart.bmj.com/cgi/pmidlookup?view=long&pmid=19131444}}</ref> <!-- ରୋଗାନୁଶୀଳନ --> ହିସାବ କରି ଦେଖାଯାଇଛି, ୭ରୁ ୮ ନିୟୁତ ଲୋକ ମଧ୍ୟରୁ [[ମେକ୍ସିକୋ]], [[ମଧ୍ୟ ଆମେରିକା]] ଓ [[ଦକ୍ଷିଣ ଆମେରିକା]]ରେ ଅଧିକାଂଶ ଲୋକଙ୍କର ଚାଗାସ୍ ରୋଗ ଅଛି । <ref name=WHO2013>{{cite web|title=Chagas disease (American trypanosomiasis) Fact sheet N°340|url=http://www.who.int/mediacentre/factsheets/fs340/en/|work=World Health Organization|accessdate=23 February 2014|date=March 2013}}</ref> ଏହା ଯୋଗୁ ୨୦୦୬ ମସିହାରେ ୧୨,୫୦୦ ମୃତ୍ୟୁ ହୋଇଥିଲା ।<ref name=Rassi2010/> ରୋଗ ଭୋଗୁଥିବା ଅଧିକାଂଶ ଲୋକ ଦରିଦ୍ର <ref name=Rassi2010/> ଓ ଅଧିକାଂଶ ଲୋକ ଅନୁଭବ କରିପାରନ୍ତିନି ଯେ ସେମାନଙ୍କର ଏହି ରୋଗ ଅଛି । <ref>{{cite book|editor-last=Capinera|editor-first=John L.|title=Encyclopedia of entomology|year=2008|publisher=Springer|location=Dordrecht|isbn=9781402062421|page=824|url=http://books.google.ca/books?id=i9ITMiiohVQC&pg=PA824|edition=2nd ed.}}</ref> ଘନ ଜନବସତି ବୃଦ୍ଧି ପାଉଥିବା ଅଞ୍ଚଳରେ ଚାଗାସ୍ ରୋଗ ହେଉଥିବାରୁ ଅଧୁନା ୟୁରୋପ ଓ ଯୁକ୍ତରାଷ୍ଟ୍ର ଆମେରିକାର ଅନେକ ଦେଶମାନଙ୍କରେ ଏହା ଦେଖାଯାଉଛି । <ref name=WHO2013/> ଏହି ଅଞ୍ଚଳମାନଙ୍କରେ ରୋଗୀ ସଂଖ୍ୟା ୨୦୧୪ ସୁଦ୍ଧା ବଢ଼ୁଛି । <ref>{{cite journal|last=Bonney|first=KM|title=Chagas disease in the 21st Century: a public health success or an emerging threat?|journal=Parasite |date=2014|volume=21|pages=11|pmid=24626257|doi=10.1051/parasite/2014012|pmc=3952655}} {{open access}}</ref> [[କାର୍ଲୋସ ଚାଗାସ୍]] ପ୍ରଥମେ ୧୯୦୯ ମସିହାରେ ଏହି ରୋଗର ବର୍ଣ୍ଣନା କରିଥିଲେ ଯାହାଙ୍କ ନାମ ଅନୁସାରେ ଏହି ରୋଗ ନାମିତ ହୋଇଛି ।<ref name=WHO2013/> ଏହି ରୋଗ ୧୫୦ରୁ ଉରଦ୍ଧ୍ୱ ପଶୁମାନଙ୍କୁ ଆକ୍ରମଣ କରେ ।<ref name=Rassi2010/> ==ଆଧାର== {{ଆଧାର}} [[ଶ୍ରେଣୀ:ଚିକିତ୍ସା ବିଜ୍ଞାନ]] rszcevqqe5024g1p3e4257fcvobggev 0 44434 601679 598974 2026-09-02T17:12:46Z InternetArchiveBot 28148 Add 1 book for [[ଉଇକିପିଡ଼ିଆ:ପରଖଯୋଗ୍ୟତା]] (20260902sim)) #IABot (v2.0.9.5) ([[User:GreenC bot|GreenC bot]] 601679 wikitext text/x-wiki {{ଛୋଟ|Chagas disease}} {{Infobox disease | Name = ଚାଗାସ୍ ରୋଗ | Image = Trypanosoma cruzi crithidia.jpeg | Caption = Photomicrograph of [[Giemsa]]-stained ''Trypanosomacruzi'' | DiseasesDB = 13415 | ICD10 = {{ICD10|B|57||b|50}} | ICD9 = {{ICD9|086}} | ICDO = | OMIM = | MedlinePlus = 001372 | eMedicineSubj = med | eMedicineTopic = 327 | MeshID = D014355 }} '''ଚାଗାସ୍ ରୋଗ''', ଇଂରାଜୀରେ '''Chagas disease''' {{IPAc-en|ˈ|tʃ|ɑː|ɡ|ə|s}}, ବା ଆମେରିକାନ୍ '''ଟ୍ରିପାନୋସୋମିଆସିସ୍''' ('''American trypanosomiasis'''), ଏକ [[ଗ୍ରୀଷ୍ମ ମଣ୍ଡଳୀୟ]] ଓ [[ପରଜୀବୀ ରୋଗ]] ଯାହା [[ଟ୍ରିପାନୋସୋମାକୃଜି]] ନାମକ ଏକ [[ପ୍ରୋଟୋଜୋଆ]]ଦ୍ୱାରା ହୁଏ । <ref name=WHO2013/> [[କିସିଙ୍ଗ ବଗ୍]] ନାମକ ଏକ ପ୍ରକାର କୀଟଦ୍ୱାରା ଏହା ବ୍ୟାପେ । <ref name=WHO2013/> ଏ ରୋଗରେ ସମୟାନୁକ୍ରମେ ଲକ୍ଷଣ ପରିବର୍ତ୍ତୀତ ହୁଏ । ଆରମ୍ଭରେ କିଛି ଲକ୍ଷଣ ନ ଥାଏ ବା ସାମାନ୍ୟ ରହେ, ସେଗୁଡ଼ିକ; ଜ୍ୱର, ଲସିକା ଗ୍ରନ୍ଥି ଫୁଲା, ମୁଣ୍ଡବଥା ଓ କାମୁଡ଼ା ସ୍ଥାନରେ ଫୁଲିବା ।<ref name=WHO2013/> ୮ରୁ ୧୨ ସପ୍ତାହ ପରେ ରୋଗ କ୍ରନିକ ସ୍ତରକୁ ଯାଏ ଓ ଏମାନଙ୍କ ମଧ୍ୟରୁ ୬୦-୭୦% କୌଣସି ଲକ୍ଷଣ ଦେଖାନ୍ତି ନାହିଁ ।<ref name=Rassi2010>{{cite journal |author=Rassi A, Rassi A, Marin-Neto JA |title=Chagas disease |url=https://archive.org/details/sim_the-lancet_april-17-23-2010_375_9723/page/1388 |journal=Lancet |volume=375 |issue=9723 |pages=1388–402 |date=April 2010 |pmid=20399979 |doi=10.1016/S0140-6736(10)60061-X}}</ref><ref name=Rassi2012>{{cite journal|last=RassiA|first=Jr|author2=Rassi, A|author3=Marcondes de Rezende, J|title=American trypanosomiasis (Chagas disease).|url=https://archive.org/details/sim_infectious-disease-clinics-of-north-america_2012-06_26_2/page/275|journal=Infectious disease clinics of North America|date=June 2012|volume=26|issue=2|pages=275–91|pmid=22632639|doi=10.1016/j.idc.2012.03.002}}</ref> ବଳକା ୩୦-୪୦% ରୋଗୀ ପ୍ରଥମ ସଂକ୍ରମଣର ୧୦ରୁ ୩୦ ବର୍ଷ ପରେ ପରବର୍ତ୍ତୀ ଲକ୍ଷଣ ଦେଖାନ୍ତି ।<ref name=Rassi2012/> ଏମାନଙ୍କର [[ହୃତ୍‌ପିଣ୍ଡ ନିଳ‌ୟ]] ବଡ଼ ହୋଇଯାଇ ୨୦ରୁ ୩୦% ରୋଗୀଙ୍କର ହୃତ୍‌ପିଣ୍ଡ ଫେଲ ହୁଏ ।<ref name=WHO2013/> ପ୍ରାୟ ୧୦ % ରୋଗୀଙ୍କର ଏସୋଫେଗସ୍ ବଡ଼ ହୋଇଯାଏ କିମ୍ବା କୋଲୋନ ବଡ଼ ହୋଇଯାଏ ।<ref name=WHO2013/> <!-- କାରଣ ଓ ରୋଗ ନିର୍ଣ୍ଣୟ--> ଟି.କ୍ରୁଜି (ଇଂରାଜୀରେ''T. cruzi'') ମଣିଷ ଓ ଅନ୍ୟ ସ୍ତନ୍ୟପାୟୀ ଜୀବଙ୍କ ପାଖକୁ [[ଟ୍ରାଏଟୋମିନି]] ସବ୍‌ଫ୍ୟାମିଲିର ରକ୍ତଶୋଷୀ କିସିଙ୍ଗ ବଗଦ୍ୱାରା ବ୍ୟାପେ । <ref name=CDC>{{cite web|publisher=Centers for Disease Control (CDC) |url= http://www.cdc.gov/dpdx/trypanosomiasisAmerican/ |title=DPDx&nbsp;– Trypanosomiasis, American. Fact Sheet |accessdate=12 May 2010}}</ref> ଏହି କୀଟଗୁଡ଼ିକର ଆନେକ ସ୍ଥାନୀୟ ନାମ ଥାଏ ଯେପରିକି ଭିଞ୍ଛୁଆ ନାମ ଆର୍ଜେଣ୍ଟିନା, ବୋଲିଭିଆ, ଚିଲି ଓ ପାରାଗୁଏ; ବ୍ରାଜିଲରେ ବାର୍ବିରୋ, କୋଲୋମ୍ବିଆରେ ପିଟୋ, ମଧ୍ୟ ଆମେରିକାରେ ଚିଞ୍ଚେ ଓ ଭେନେଜୁଏଲାରେ ଚିପୋ । [[ରକ୍ତ ଟ୍ରାନ୍‌ସଫ୍ୟୁଜନ]], [[ଅଙ୍ଗ ପ୍ରତିରୋପଣ]], ପରଜୀବୀ ଅପମିଶ୍ରିତ ଖାଦ୍ୟ, ମାଆଠାରୁ ଶିଶୁକୁ ଏ ରୋଗ ବ୍ୟାପେ । <ref name=WHO2013/> ଅଣୁବୀକ୍ଷଣ ଯନ୍ତ୍ରରେ ରକ୍ତ ପରୀକ୍ଷା କରି ପରଜୀବୀ ଦେଖିଲେ ରୋଗ ନିର୍ଣ୍ଣୟ କରିହୁଏ ।<ref name=Rassi2012/> ରକ୍ତରେଟି କ୍ରୁଜି ନିମନ୍ତେ ଆଣ୍ଟିବଡି ମିଳିଲେ କ୍ରନିକ ରୋଗ ନିର୍ଣ୍ଣୟ କରାଯାଏ । <ref name=Rassi2012/> <!-- ପ୍ରତିଷେଧ ଓ ଚିକିତ୍ସା --> କିସିଙ୍ଗ ବଗ ମାରିବା ଓ ତାଙ୍କ କାମୁଡ଼ାରୁ ରକ୍ଷା ପାଇବା ଚେଷ୍ଟା କଲେ ରୋଗ ପ୍ରତିରୋଧ କରିହୁଏ । <ref name=WHO2013/> ଟ୍ରାନ୍‌ସଫ୍ୟୁଜନ ନିମିତ୍ତ ଥିବା ରକ୍ତ ସ୍କ୍ରିନିଙ୍ଗ କରି ପ୍ରତିରୋଧ କରିହୁଏ । <ref name=WHO2013/> ୨୯୧୩ ମସିହା ପର୍ଯ୍ୟନ୍ତ କୌଣସି ଟିକା ଏହା ନିମନ୍ତେ ବାହାରି ନାହିଁ । <ref name=WHO2013/> ବେଞ୍ଜିନିଡାଜୋଲ ([[benznidazole]]) କିମ୍ବା or ନିଫୁର୍ଟିମୋକ୍‌ସ ([[nifurtimox]]) ଔଷଧ ସାହାଯ୍ୟରେ ଏହି ରୋଗ ଆରମ୍ଭରେ ଚିକିତ୍ସା କରାଯାଏ ।<ref name=WHO2013/> ରୋଗ ଆରମ୍ଭରେ ଔଷଧ ଦେଲେ ରୋଗ ଆରୋଗ୍ୟ ହୁଏ କିନ୍ତୁ ସମୟ ବିତିଗଲେ କମ ଫଳପ୍ରଦ ହୁଏ ।<ref name=WHO2013/> କ୍ରନିକ ରୋଗରେ ଦେଲେ ପ୍ରାନ୍ତୀୟ ଲକ୍ଷଣ ସମୂହ ହେବାକୁ ଡେରି ଲାଗେ । <ref name=WHO2013/> ବେଞ୍ଜିନିଡାଜୋଲ ଓ ନିଫୁର୍ଟିମୋକ୍‌ସ ଔଷଧ ଦେଲେ ୪୦ % ରୋଗୀଙ୍କର ପାର୍ଶ୍ୱପ୍ରତିକ୍ରିୟା ଦେଖାଯାଏ ।<ref name=WHO2013/> ଏଥିରେ ଚର୍ମ ରୋଗ, ମସ୍ତିଷ୍କ ଅବ୍ୟବସ୍ଥା, ଓ ହଜମ ସିସ୍ଟମ ପ୍ରତିକ୍ରିୟା ଦେଖାଯାଏ ।<ref name="Rassi2010"/><ref name=Bern>{{cite journal |author=Bern C, Montgomery SP, Herwaldt BL, |display-authors=etal|title=Evaluation and treatment of chagas disease in the United States: a systematic review |url=https://archive.org/details/jama_2007-11-14_298_18/page/2171 |journal=JAMA |volume=298 |issue=18 |pages=2171–81 |date=November 2007|pmid=18000201 |doi=10.1001/jama.298.18.2171}}</ref><ref name=Rassi2>{{cite journal|author=Rassi A, Dias JC, Marin-Neto JA, Rassi A |title=Challenges and opportunities for primary, secondary, and tertiary prevention of Chagas' disease |journal=Heart |volume=95|issue=7 |pages=524–34 |date=April 2009 |pmid=19131444 |doi=10.1136/hrt.2008.159624|url=http://heart.bmj.com/cgi/pmidlookup?view=long&pmid=19131444}}</ref> <!-- ରୋଗାନୁଶୀଳନ --> ହିସାବ କରି ଦେଖାଯାଇଛି, ୭ରୁ ୮ ନିୟୁତ ଲୋକ ମଧ୍ୟରୁ [[ମେକ୍ସିକୋ]], [[ମଧ୍ୟ ଆମେରିକା]] ଓ [[ଦକ୍ଷିଣ ଆମେରିକା]]ରେ ଅଧିକାଂଶ ଲୋକଙ୍କର ଚାଗାସ୍ ରୋଗ ଅଛି । <ref name=WHO2013>{{cite web|title=Chagas disease (American trypanosomiasis) Fact sheet N°340|url=http://www.who.int/mediacentre/factsheets/fs340/en/|work=World Health Organization|accessdate=23 February 2014|date=March 2013}}</ref> ଏହା ଯୋଗୁ ୨୦୦୬ ମସିହାରେ ୧୨,୫୦୦ ମୃତ୍ୟୁ ହୋଇଥିଲା ।<ref name=Rassi2010/> ରୋଗ ଭୋଗୁଥିବା ଅଧିକାଂଶ ଲୋକ ଦରିଦ୍ର <ref name=Rassi2010/> ଓ ଅଧିକାଂଶ ଲୋକ ଅନୁଭବ କରିପାରନ୍ତିନି ଯେ ସେମାନଙ୍କର ଏହି ରୋଗ ଅଛି । <ref>{{cite book|editor-last=Capinera|editor-first=John L.|title=Encyclopedia of entomology|year=2008|publisher=Springer|location=Dordrecht|isbn=9781402062421|page=824|url=http://books.google.ca/books?id=i9ITMiiohVQC&pg=PA824|edition=2nd ed.}}</ref> ଘନ ଜନବସତି ବୃଦ୍ଧି ପାଉଥିବା ଅଞ୍ଚଳରେ ଚାଗାସ୍ ରୋଗ ହେଉଥିବାରୁ ଅଧୁନା ୟୁରୋପ ଓ ଯୁକ୍ତରାଷ୍ଟ୍ର ଆମେରିକାର ଅନେକ ଦେଶମାନଙ୍କରେ ଏହା ଦେଖାଯାଉଛି । <ref name=WHO2013/> ଏହି ଅଞ୍ଚଳମାନଙ୍କରେ ରୋଗୀ ସଂଖ୍ୟା ୨୦୧୪ ସୁଦ୍ଧା ବଢ଼ୁଛି । <ref>{{cite journal|last=Bonney|first=KM|title=Chagas disease in the 21st Century: a public health success or an emerging threat?|journal=Parasite |date=2014|volume=21|pages=11|pmid=24626257|doi=10.1051/parasite/2014012|pmc=3952655}} {{open access}}</ref> [[କାର୍ଲୋସ ଚାଗାସ୍]] ପ୍ରଥମେ ୧୯୦୯ ମସିହାରେ ଏହି ରୋଗର ବର୍ଣ୍ଣନା କରିଥିଲେ ଯାହାଙ୍କ ନାମ ଅନୁସାରେ ଏହି ରୋଗ ନାମିତ ହୋଇଛି ।<ref name=WHO2013/> ଏହି ରୋଗ ୧୫୦ରୁ ଉରଦ୍ଧ୍ୱ ପଶୁମାନଙ୍କୁ ଆକ୍ରମଣ କରେ ।<ref name=Rassi2010/> ==ଆଧାର== {{ଆଧାର}} [[ଶ୍ରେଣୀ:ରୋଗ]] [[ଶ୍ରେଣୀ:ଚିକିତ୍ସା ବିଜ୍ଞାନ]] 48e0mou0ivg5svtfphkrtb8stisdnyb 0 57700 601698 508178 2026-09-03T06:44:06Z Harshitasingh98 42954 /* ଟ୍ରେକିଙ୍ଗ ଓ ଗମନାଗମନ  */ ସଠିକ୍ ଦୂରତା ଯୋଡ଼ାଗଲା 601698 wikitext text/x-wiki {{Infobox Hindu temple|name=Tungnath|image=Tungnath temple.jpg|pushpin_map=India Uttarakhand|latm=29|latNS=N|latd=30|longm=12|longEW=E|longd=79|lats=22|longs=55|map_caption=Location in Uttarakhand|proper_name=Tungnath Temple|country=[[India]]|state=[[Uttarakhand]]|elevation_m=3680|coordinates_region=IN|coordinates_display=title|coordinates_footnotes=<ref>http://wikimapia.org/12378979/Tungnath-temple</ref>|architecture=North Indian architecture|date_built=Unknown|creator=Pandavas}}'''ତୁଙ୍ଗନାଥ , '''  ପୃଥିବୀର ଉଛତମ ଶିବ ମନ୍ଦିର । ଏହା ଭାରତୀୟ ରାଜ୍ୟ ଉତ୍ତରଖଣ୍ଡର ରୁଦ୍ରପ୍ରୟାଗ ଜିଲ୍ଲାରେ ଥିବା ରଙ୍ଗନାଥ ପର୍ବତମାଳାର  ପାଞ୍ଚ କେଦାର ମନ୍ଦିର ଭିତରୁ ଅନ୍ୟତମ ।ତୁଙ୍ଗନାଥ ପର୍ବତମାଳା ମନ୍ଦାକିନୀ ନଦୀ ଓ ଅଳକାନନ୍ଦା ନଦୀର ଉପତ୍ୟକା ଅଞ୍ଚଳ ସୃଷ୍ଟି କରିଥାଏ । ତୁଙ୍ଗନାଥ ମନ୍ଦିର ସମୁଦ୍ରପତ୍ତାନଠାରୁ 12,073 ଫୁଟ ଉପରେ ଚନ୍ଦ୍ରଶିଳାର ଶିଖରର ନିକଟରେ ରହିଛି । ଏହା ହିନ୍ଦୁ ଦେବତା ଶିବଙ୍କ ଉପାସନା ପିଠ । ମଦିର 1000 ବର୍ଷ ଆଗରୁ ନିର୍ମିତ ହେଇଥିବାର କୁହାଯାଇଥାଏ ଓ ଏହା ପାଞ୍ଚ କେଦାର ମନ୍ଦିର ମାଳରେ ତୃତୀୟ ମନ୍ଦିର । ଏହାକୁ ତୃତୀୟ କେଦାର ମଧ୍ୟ କୁହାଯାଏ । କିମ୍ବଦନ୍ତୀ ଅନୁସାରେ ଏହା ମହାଭାରତର ପାଣ୍ଡବମାନଙ୍କ ସହ ସଂଶ୍ଳିଷ୍ଟ । <ref name="tung">{{Cite web}}</ref><ref name="baba"/> == କିମ୍ବଦନ୍ତୀ == ହିନ୍ଦୁ ପୁରାଣ ଅନୁସାରେ ଭଗବାନ ଶିବ ଓ ତାଙ୍କ ପତ୍ନୀ ପାର୍ବତୀ ହିମାଳୟରେ ରହୁଥିଲେ । ଭଗବାନ ଶିବ କୈଲାଶ ପର୍ବତରେ ଅବସ୍ଥାନ କରୁଥିଲେ ଓ ପାର୍ବତୀଙ୍କୁ ଶୈଳ ପୁତ୍ରୀ କୁହାଯାଇଥାଏ ।  <ref name="tung">{{Cite web}}</ref>  କିମ୍ବଦନ୍ତୀ ଅନୁସାରେ ପାଞ୍ଚ ପାଣ୍ଡବ ଏଠାରେ ପାଞ୍ଚଟି କେଦାର ମନ୍ଦିର ନିର୍ମାଣ କରିଥିଲେ ।ବ୍ଯାସ ଋଷି ପାଣ୍ଡବମାନଙ୍କୁ ଉପଦେଶ ଦେଇଥିଲେ ଯେ ଯେହେତୁ ସେମାନେ ତାଙ୍କର ସମ୍ପର୍କିତ କୌରବ ମାନଙ୍କୁ ଯୁଦ୍ଧ କରି ନିପାତ କରି ଥିଲେ  ସେଇଥିପାଇଁ ଆଗରୁ ଭଗବାନ ଶିବଙ୍କ ସନ୍ତୁଷ୍ଟି ପାଇଁ ଆଗରୁ ସେମାନେ ପାଞ୍ଚ କେଦାର ମନ୍ଦିର ସ୍ଥାପନା ପୂର୍ବକ ଶିବଙ୍କୁ ସନ୍ତୁଷ୍ଟ କରିବା ଊପାସନାର ବ୍ୟବସ୍ଥା କରିବା ଭଲ ହେବ । ସେହି ଅନୁସାରେ ପାଣ୍ଡବମାନେ ଭଗବାନ ଶିବଙ୍କ ଆବାସ ହିମାଲୟ ପର୍ବତମାଳାରେ ପାଞ୍ଚ କେଦାର ମନ୍ଦିର ନିର୍ମାଣ କରିଥିଲେ ।ଯେତେବେଳେ ପାଣ୍ଡବମାନେ ଶିବଙ୍କୁ ଖୋଜିଲେ ଭଗବାନ ଶିବ ତାଙ୍କୁ  ସେମାନେ ନିଜ ବଂଶଜଙ୍କୁ ହଟା ଅପରାଧ କରିଥିବାରୁ ଦେଖା ନ ଦେଇ ଶଣ୍ଢରୂପ ଧାରଣ କରି ଗୁପ୍ତକାଶୀ ସ୍ଥାନରେ ଆତ୍ମଗୋପନ କରିଥିଲେ ।ପାଣ୍ଡବମାନେ ଶଣ୍ଢର ପାଞ୍ଚଟି ଅଙ୍ଗକୁ ବୁଝାଉଥିବା ଅପଞ୍ଚତି କେଦାର ମନ୍ଦିର ନିର୍ମାଣ କରିଥିଲେ ।ସେହି ଅନୁସାରେ ତୁଙ୍ଗନାଥ ମନ୍ଦିର ବାହୁକୁ ପ୍ରତିନିଧିତ୍ୱ କରିଥାଏ ।ମସ୍ତକ ରୂପେ ରୁଦ୍ରନାଥ , କୁଜ ର୍ଯପେ କେଦାରନାଥ ଜଟା ରୂପେ କଳ୍ପେଶ୍ୱର ରହିଥିଲା । ମଧ୍ୟ ଅଂଶକୁ ମାଧ୍ୟମେଶ୍ୱର ମନ୍ଦିର ବୋଲି କୁହାଯାଇଥାଏ । <ref name="baba"/><ref name="rudra">{{Cite web}}</ref><ref name="travel">{{Cite web}}</ref><ref name="ecology">{{Cite book|title=Ecology and man in the Himalayas|last=Kapoor. A. K.|last2=Satwanti Kapoor|publisher=M.D. Publications Pvt. Ltd.|isbn=9788185880167|pages=250}}</ref> ପ୍ରବାଦ ଅନୁସାରେ ରାମାୟଣ ସମୟରେ ଭଗବାନ ରାମ ଚନ୍ଦ୍ରଶିଳାଠାରେ ତପସ୍ୟା କରିବାକୁ ଯାଇଥିଲେ । ଏହି ଚନ୍ଦ୍ରଶିଳା ତୁଙ୍ଗନାଥର ନିକଟରେ ରହିଛି । କଥିତ ଅଛି ରବଣ ମଧ୍ୟ ଶିବଙ୍କୁ ଉପାସନା କରିବାକୁ ଏଠାକୁ ଆସିଥିଲେ । .<ref name="baba">{{Cite book|url=https://books.google.com/books?id=7zjavfN2XukC&pg=PA93&dq=Tungnath|title=At the Eleventh Hour|last=Rajmani Tigunai|work=Shrine of Tungnath|publisher=Himalayan Institute Press|year=2002|isbn=9780893892128|pages=93–94|access-date=2009-07-15}}</ref> == ଆରାଧନା == ଅଷ୍ଟମ ଶତାବ୍ଦୀଠାରୁ ହିନ୍ଦୁ ମୁଖ୍ୟ ଗୁରୁ ଶଙ୍କାରାଚାର୍ଜ୍ୟଙ୍କ ଆଦେଶ ଅନୁସାରେ ସମସ୍ତ ମନ୍ଦିରକୁ ମାଇଠାଣି ବ୍ରାହ୍ମଣ ପୂଜକ ଦକ୍ଷିଣ ଭାରତରୁ ଆସି ରହିଥାନ୍ତି । କେବଳ ତୁଙ୍ଗନାଥ ମନ୍ଦିର ପାଇଁ ସ୍ଥାନୀୟ ମକୁମମଠ ଗ୍ରାମରୁ ବ୍ରାହ୍ମଣ ପୂଜକ ରହନ୍ତି ।ମନ୍ଦିରର ଦୈନିକ ରୀତି ସକାଳୁ ଆରଭ ହେଇ ଥାଏ । ଶୀତ କାଳରେ ମନ୍ଦିର ବନ୍ଧ ରହେ ଓ ଏଠାରୁ 19 କିଲୋମିଟର ଦୂର ମକୁମମଠକୁ ଅସ୍ଥାୟୀ ଭାବରେ ମୂର୍ତି ରଖି ପୂଜା କରାଯାଇଥାଏ ।  <ref name="title">{{Cite web}}</ref><ref name="capil">{{Cite book|title=India and Nepal|last=Jha|first=Makhan|work=Sacred Complex in Garhwal Himalayas|publisher=M.D. Publications Pvt. Ltd|year=1998|isbn=9788175330818|page=143}}</ref> == ଭୌଗୋଳିକ ଅବସ୍ଥିତି == [[ଫାଇଲ:Himalaya,_view_from_Tungnath,_Uttarakhand.jpg|ବାଆଁ|thumb|200x200_ପିକସେଲ|View of Himalayas from Tungnath]] ମନ୍ଦାକିନୀ ନଦୀ ଓ ଅଳକାନନ୍ଦା ନଦୀର ଜଳକୁ ବିଭାଜନ କରୁଥିବା ପର୍ବତର ଶିଖରରେ ତୁଙ୍ଗନାଥ ମନ୍ଦିର ଅବସ୍ଥିତ । ତୁଙ୍ଗ ନାଥର ତୁଙ୍ଗଠାରୁ 3ଟି ଝରଣା ବାହାରି ସେଥିରୁ ଆକାଶକାମିନୀ ନଦୀ  ସୃଷ୍ଟି ହେଇଥାଏ । ଏହି ଶ୍ରୁଙ୍ଗ ଚନ୍ଦ୍ରଶିଳା ଶ୍ରୁଙ୍ଗଠାରୁ 2 କିଲୋମିଟର ଦୂର । ଏଠାରେ ଟ୍ରେକିଙ୍ଗ ସ୍ଥଳ ଥିବା ବେଳେ ନିକଟରେ କେଦାରନାଥ ବନ୍ୟ ପ୍ରାଣୀ ଅଭୟାରଣ୍ୟ ରହିଛି । ଏଠାରୁ ନନ୍ଦା ଦେବୀ , କେଦାରନାଥ ଆଦି ନରଫାବୃତ ଶ୍ରୁଙ୍ଗ ସବୁ ଦୃଷ୍ଟି ଗୋଚର ହେଇ ସନ୍ଧ୍ଯା ସମୟରେ ସୂର୍ଯ୍ୟର ଆଲୋକ ପଡି ଚମତ୍କାର ରାଗ ଦେଖାଯାଇଥାଏ । <ref name="roma">{{Cite book|url=https://books.google.com/books?id=TyZGp_YVzb8C&pg=PA114&dq=Tungnath&lr=|title=Indian Himalaya handbook|last=Roma Bradnock|work=The Panch Kedars|publisher=Footprint Travel Guides|year=2000|isbn=9781900949798|pages=114–115}}</ref><ref name="kumar">{{Cite book|url=https://books.google.com/books?id=ct6YMRvYJQ4C&pg=PA203&dq=Tungnath&lr=|title=Uttaranchal: Dilemma Of Plenties And Scarcities|last=Vishwambhar Prasad Sati|last2=Kamlesh Kumar|work=Kedarnath|publisher=Mittal Publications|year=2004|isbn=9788170998983|pages=202–204|access-date=2009-07-15}}</ref><ref name="bill">{{Cite book|url=https://books.google.com/books?id=XlxyJYAfz4gC&pg=PA140&dq=Panch+Kedar&ei=8OUcSvr0DYSmkAS-iqmKDg|title=Footloose in the Himalaya|last=Bill Aitken|work=Chapter 15:The best little Trek|publisher=Orient Blackswan|year=2003|isbn=9788178240527|pages=134–137}}</ref> == ଟ୍ରେକିଙ୍ଗ ଓ ଗମନାଗମନ == {{Panch Kedar}} [[ଫାଇଲ:(A)_view_of_Himalayas,_Tungnath_Trail,_Uttarakhand_India_November_2013.jpg|thumb|265x265_ପିକସେଲ|Tungnath Trail in Uttarakhand]] ହିନ୍ଦୁ ଧର୍ମ ପାଇଁ ଏହା ଏକ ଅତୀବ ମହତ୍ୱପୂର୍ଣ ସ୍ଥଳୀ ହେବା ସହ ପର୍ଯ୍ୟଟକ ମାନଙ୍କ ପାଇଁ ଏହା ଖୁବ ଆକର୍ଷକ । ପ୍ରକୃତି ଏଠାରେ ତାର ସମସ୍ତ ସଂଭର ଅଜାଡି ଦେଇଥିବା ବେଳେ ଦେଶ ଓ ବିଦେଶରୁ ଅନେକ  ପର୍ଯ୍ୟଟକମାନେ ଏଠାରେ ଖୁସିରେ ଟ୍ରେକିଂ କରିବାକୁ ଆସିଥାନ୍ତି । ରୁଦ୍ରପ୍ରୟାଗରୁ 63 କିଲୋମିଟର ରାସ୍ତା ଜାତୀୟ ରାଜପଥ 58ରେ ଆସି ଚୋପତାରେ ପହଞ୍ଚିଲେ ସେଠାରୁ ଏହି ସ୍ଥାନ 3.5 କିଲୋମିଟର ।   ଶୀତ କାଳ  ଛଡା ଅନ୍ୟ ଦିନ ଏଠାକୁ ଆସି 1.5 କିଲୋମିଟର ଟ୍ରେକିଙ୍ଗ କରି ଚନ୍ଦ୍ର ଶିଳା ବା ନୀଳକଣ୍ଠ ଓ କେଦାରନାଥ ଶ୍ରୁଗକୁ ଯାଇ ହୁଏ । <ref name="tung">{{Cite web}}</ref><ref name="baba"/><ref name="roma"/> ଚୋପ୍ଟା ହେଉଛି ତୁଙ୍ଗନାଥ ମନ୍ଦିର ଟ୍ରେକ୍ (ପଦଯାତ୍ରା) ପାଇଁ ମୂଳ କେନ୍ଦ୍ର ବା 'ବେସ୍ କ୍ୟାମ୍ପ୍'। ଏହା ଏଠାକାର ଅକ୍ଷୁର୍ଣ୍ଣ ଆଲ୍ପାଇନ୍ ତୃଣଭୂମିର ସୌନ୍ଦର୍ଯ୍ୟ ଏବଂ ଶାନ୍ତ ପରିବେଶ ପାଇଁ ପ୍ରସିଦ୍ଧ। ଚୋପ୍ଟା ଉପତ୍ୟକା ଏହାର ସବୁଜିମା ଏବଂ ଚିରସ୍ଥାୟୀ ପ୍ରାକୃତିକ ସୌନ୍ଦର୍ଯ୍ୟ ଯୋଗୁଁ ଉତ୍ତରାଖଣ୍ଡର 'ମିନି ସ୍ୱିଜରଲ୍ୟାଣ୍ଡ' ଭାବରେ ଖ୍ୟାତି ଅର୍ଜନ କରିଛି।<ref>[https://www.manchalamushafir.com/chopta-uttarakhand/ ଉତ୍ତରାଖଣ୍ଡର 'ମିନି ସ୍ୱିଜରଲ୍ୟାଣ୍ଡ' - ଚୋପ୍ତା]</ref> ଚୋପ୍ଟାରୁ ତୁଙ୍ଗନାଥ ମନ୍ଦିରର ଦୂରତା ପଦଯାତ୍ରା ମାଧ୍ୟମରେ ୩.୫ କିଲୋମିଟର ଅଟେ ଏବଂ ଏହା ପରେ ଆଉ ୧.୫ କିଲୋମିଟର ପଦଯାତ୍ରା କଲେ ୧୩,୧୨୩ ଫୁଟ ଉଚ୍ଚତାରେ ଥିବା ଚନ୍ଦ୍ରଶିଳା ଶିଖରରେ ପହଞ୍ଚିହୁଏ। ଟୁଙ୍ଗନାଥ ମନ୍ଦିର ଭକ୍ତ ଏବଂ ଟ୍ରେକର୍ (ପଦଯାତ୍ରୀ) ଉଭୟଙ୍କ ପାଇଁ ଉପଯୁକ୍ତ, କାରଣ ଏହା ବିଭିନ୍ନ ପ୍ରକାରର ଅନୁଭୂତି ପ୍ରଦାନ କରିଥାଏ।<ref>[https://www.manchalamushafir.com/tungnath-temple-twelve-fascinating-facts/ ତୁଙ୍ଗନାଥ, ସର୍ବୋଚ୍ଚ ଶିବ ମନ୍ଦିର]</ref> == ଗ୍ୟାଲେରି == <gallery widths="160px" heights="120px" perrow="4"> File:Tungnath idol being taken up to the temple, Uttarakhand.jpg|Tungnath idol being taken up to the temple. File:View downhill from Tungnath, Uttarakhand.jpg|Downhill view from Tungnath File:Cairns on Chandrashila Peak, Tungnath, Uttarakhand.jpg|Cairn on Chandrashila Peak, above Tungnath File:Rhododendrons enroute Tungnath temple, Uttarakhand.jpg|Rhododendrons en route Tungnath temple File: Chandrashila.jpg|Temple At Chandrashila Submit File: Chandrashila_tungnath.jpg |View of Tungnath & Chandrashila Submit from cemented Walkway File: Tungnath in winter.JPG |Tungnath in winter File: Chandra (Moon) shining over Chandrashila and Tungnath.JPG|Chandra (Moon) shining over Chandrashila and Tungnath File: Trek to Tungnath.jpg |The beautiful trek to Tungnath during winter File: Snow covered path to Tungnath .JPG |Enjoying the heavenly beauty of Himalayas while trekking down from Tungnath File: Slopes below Tungnath.JPG |Slopes below Tungnath File: Monal on the way to Tungnath.JPG|Himalayan monal on the way to Tungnath File: Bugyals enroute Tungnath.jpg|Bugyals (pastures) en route Tungnath from Chopta in evening light File: Approaching Tungnath on a winter morning.JPG|Approaching Tungnath on a winter morning File:Chaukhamba from Tungnath Early Morning vvnataraj.JPG|Chaukhamba from Tungnath shortly after sunrise File:Kedar from Tungnath vvnataraj.jpg|Kedar and Kedar Dome peaks from Tungnath File:Bugyal.jpg|Bugyal on the way to Tungnath </gallery> == ଆଧାର == {{reflist}} == ବାହାର ଲିଙ୍କ == * [http://www.naturelovers.co.in/uttrakhand/panch-kedar/tungnath/ Tungnath temple] {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20161116132011/http://naturelovers.co.in/uttrakhand/panch-kedar/tungnath/ |date=2016-11-16 }} * [http://www.flickr.com/photos/nbg90455/sets/72157615623829424/detail/ Photos of Tungnath] iuag74il89vahpndi9dygf2g80cgyy1 2 58501 601671 601648 2026-09-02T16:45:06Z Ssgapu22 7676 /* ଓଡ଼ିଆ କଥାଚିତ୍ର */ 601671 wikitext text/x-wiki [[File:Sangram Kesari Senapati at Odia Wikipedia 16 anniversary, Bhubaneswar, Odisha, India.jpg|thumb|Sangram Kesari Senapati at Odia Wikipedia 16 anniversary, Bhubaneswar, Odisha, India]] ମୋର ଅବଦାନ ସମୂହ: ==ସ୍ମରଣୀୟ== {{Div col|colwidth=15em}} # [[ସର୍ବସାଧାରଣ]] # [[ଗୁଣ୍ଡୁଚି ମୂଷା]] # [[ସୋନପରୀ]] # [[ସନ୍ଦୀପ ମାହେଶ୍ୱରୀ]] # [[ରଶ୍ମି ବଂଶଲ]] # [[ଗମେଇ ନଦୀ]] # [[ବାବା ହରଭଜନ ସିଂହ]] # [[ସ୍ୱାତୀ କୁମାରୀ]] # [[ଜାହ୍ନବୀ ଆଚରେକର]] # [[ଅର୍ଣ୍ଣବ ଗୋସ୍ୱାମୀ]] # [[ଭି. ଅନ୍‌ବିଟେବୁଲ୍]] # [[ବୀନିତା ବଳ]] # [[ତେଲେଙ୍ଗାନା ଦିବସ]] # [[ଆନ୍ତର୍ଜାତିକ ଜନସେବା ଦିବସ]] # [[ରମେଶବାବୁ ପ୍ରଜ୍ଞାନନନ୍ଦ]] {{Div col end}} === ଗାନ୍ଧୀ ପରିବାର === {{Div col|colwidth=15em}} # [[ରାମଦାସ ଗାନ୍ଧୀ]] # [[କାନୁ ଗାନ୍ଧୀ (ବୈଜ୍ଞାନିକ)]] # [[ଦେବଦାସ ଗାନ୍ଧୀ]] # [[ରାମଚନ୍ଦ୍ର ଗାନ୍ଧୀ]] # [[ମଗନଲାଲ ଗାନ୍ଧୀ]] # [[ମହାତ୍ମା ଗାନ୍ଧୀଙ୍କ ପରିବାର]] # [[ଶାମଲଦାସ ଗାନ୍ଧୀ]] # [[ପୁତଲିବାଈ ଗାନ୍ଧୀ]] # [[ହରିଲାଲ ଗାନ୍ଧୀ]] {{Div col end}} === ବୈଜ୍ଞାନିକ === # [[କେ. ଶିବନ]] # [[ଏସ୍. ସୋମନାଥ]] === ବିଜ୍ଞାନ କେନ୍ଦ୍ର === # [[ବିକ୍ରମ ସାରାଭାଇ ସ୍ପେସ୍ ସେଣ୍ଟର]] === ଭାରତୀୟ ସୈନିକ === # [[ବିକ୍ରମ ବାତ୍ରା]] == ପରିବେଶବିତ == {{Div col|colwidth=15em}} # [[ବିଜୟପାଲ ବଘେଲ]] # [[ଅନିଲ ଅଗ୍ର‌ୱାଲ]] # [[ରମେଶ ଅଗ୍ରୱାଲ]] # [[ଅନନ୍ତ ହେଗଡ଼େ ଅଶିସରା]] # [[ବରୁଣ ଆଦିତ୍ୟ]] # [[ପୀପଲ ବାବା]] # [[ଖମୁ ରାମ ବିଷ୍ଣୋଇ]] # [[ରଣରାମ ବିଷ୍ଣୋଇ]] # [[ଦିଲ୍ଲୀପ କେ. ବିଶ୍ୱାସ]] # [[ନିଖିଲ ଚୌଧୁରୀ]] # [[ଫ୍ରାନ୍ସିସ ଡି'ବ୍ରିଟୋ]] # [[ବନ୍ଧୁ ଧୋତ୍ରେ]] # [[ଶଙ୍କର କୁମ୍ବି]] # [[ଟି.ଜି.କେ. ମେନନ]] # [[ଏନ୍.କେ. ସୁକୁମାରନ ନାୟାର]] # [[ନରପତ ସିଂହ ରୋଜପୁରୋହିତ]] # [[ଫ୍ରାଉକ କାଦର]] # [[ଦୀପକ ସାରସ୍ୱତ]] # [[ଆଫ୍ରୋଜ ଶାହା]] # [[ବିନୋଦ କୁମାର ଶର୍ମା]] # [[ପ୍ରସିଦ୍ଧି ସିଂହ]] # [[ଏସ୍.ପି. ଉଦୟକୁମାର]] # [[ସୁନ୍ଦରମ ବର୍ମା]] # [[ମରିମୁତୁ ଯୋଗନାଥନ]] {{Div col end}} ===ସମୃଦ୍ଧକରଣ=== # [[ପଣସ]] (ସମୃଦ୍ଧିକରଣ){{tick}} == ପୁରସ୍କାର ଓ ସମ୍ମାନ == # [[ଗଙ୍ଗାଧର ଜାତୀୟ ସମ୍ମାନ]] # [[ବସନ୍ତ ମୁଦୁଲି କବିତା ପୁରସ୍କାର]] # [[ରାଜଧାନୀ ପୁସ୍ତକମେଳା ପୁରସ୍କାର]] # [[କେନ୍ଦ୍ର ସାହିତ୍ୟ ଏକାଡେମୀ ଯୁବ ପୁରସ୍କାର]] ==ସୌର ମଣ୍ଡଳ== # [[ଜୁଲାଇ ୨୦୧୮ ଚନ୍ଦ୍ରଗ୍ରହଣ]] ==ଟେକ୍ନୋଲୋଜି== {{Div col|colwidth=15em}} # [[୨ଜି]] # [[ହ୍ୟାକିଂ]] # [[ଲିମ୍ବୋ (ଭିଡ଼ିଓ ଗେମ୍)]] # [[ଥ୍ରେଡ଼ସ୍]] {{Div col end}} ==ଇତିହାସ== # [[ରୁଦ୍ରମା ଦେବୀ]] # [[ସୂର୍ଯ୍ୟବର୍ମନ ୨]] ===ଓଡ଼ିଶା ଇତିହାସ=== # [[ସୋମ ବଂଶ]]{{tick}} ==ଦେବଦେବୀ== # [[ଅରୁଣ]] {{Div col|colwidth=15em}} ===ମନ୍ଦିର=== {{Div col|colwidth=15em}} # [[ବଉଳାଶୁଣୀ]]{{tick}} # [[ଅନନ୍ତ ବଳଦେବଜୀଉ ମନ୍ଦିର]] # [[ଦୁର୍ଗା ମନ୍ଦିର, ମୋଟିଆ]] # [[ଆଡ଼ପ ମଣ୍ଡପ]] # [[ଶ୍ରୀମନ୍ଦିର ପରିକ୍ରମା ପ୍ରକଳ୍ପ]] {{Div col end}} ===ପାଳିତ ଯାତ୍ର ବିଶେଷ=== # [[ଛତର ଯାତ୍ରା]] ===ଜଗନ୍ନାଥଙ୍କ ସ‌ହ ଜଡ଼ିତ=== {{Div col|colwidth=15em}} # [[ବାଟମଙ୍ଗଳା]]{{tick}} # [[ଦାରୁ ଶଗଡ଼ି]]{{tick}} # [[ଦାରୁ]]{{tick}} # [[ଜଗନ୍ନାଥବଲ୍ଲଭ ମଠ]]{{tick}} # [[ମାଣିକପାଟଣା]]{{tick}} # [[ସ୍ଵର୍ଗଦ୍ଵାର]]{{tick}} # [[ରଥଖଳା]]{{tick}} # [[ଶବରପଲ୍ଲୀ]]{{tick}} # [[ନରେନ୍ଦ୍ର ପୁଷ୍କରିଣୀ]]{{tick}} # [[ସାହାଣମେଲା]]{{tick}} # [[ଝାଞ୍ଜପିଟା ମଠ]] # [[ରୋଷଶାଳା]]{{tick}} {{Div col end}} ===ପୁରାଣ=== # [[କପିଳ ପୁରାଣ]] ===ଭୋଗ ଦ୍ରବ୍ୟ=== {{Div col|colwidth=15em}} # [[ନଡ଼ିଆ]] (ସମୃଦ୍ଧିକରଣ){{tick}} # [[ଚନ୍ଦନ]]{{tick}} # [[ଅଗର]]{{tick}} # [[କାନିକା]] # [[ଚିତଉ]] # [[ସୋରିଷ]]{{tick}} # [[ଅଟକାଳି]] # [[ଛେନା ମାଣ୍ଡୁଆ]] # [[ଜେନାମଣି]] # [[ଖୁରୁମା]] # [[ରାଧାବଲ୍ଲଭ]] # [[ହଂସକେଳି]] {{Div col end}} ===ଗୀତ/ବାଦ୍ୟଯନ୍ତ୍ର=== # [[ମୃଦଙ୍ଗ]]{{tick}} # [[କେନ୍ଦରା ଗୀତ]]{{tick}} # [[ଘୁଙ୍ଗୁର]] # [[ଗିନି (ବାଦ୍ୟଯନ୍ତ୍ର)]] # [[ଚାମର]] {{Div col end}} === ସାଧୁ/ସନ୍ୟାସୀ === # [[ସ୍ୱରୂପାନନ୍ଦ ସ୍ୱରସ୍ୱତୀ]] # [[ନିଶ୍ଚଳାନନ୍ଦ ସରସ୍ୱତୀ]] # [[ଗୋବର୍ଦ୍ଧନ ପୀଠର ଶଙ୍କରାଚାର୍ଯ୍ୟଙ୍କ ତାଲିକା]] # [[ଶଙ୍କରାଚାର୍ଯ୍ୟ]] === ପୌରାଣିକ ଚରିତ୍ର === # [[ପୁଷ୍କର]] ===ସମୃଦ୍ଧକରଣ=== # [[ବିରି]] (ସମୃଦ୍ଧକରଣ){{tick}} # [[ଅଙ୍ଗିରା ଆଶ୍ରମ, ପୁରୀ]] (ସମୃଦ୍ଧିକରଣ){{tick}} # [[ହରିଶଙ୍କର ମନ୍ଦିର]] (ସମୃଦ୍ଧିକରଣ){{tick}} # [[ଭଦ୍ରକାଳୀ ମନ୍ଦିର]] (ସମୃଦ୍ଧି କରଣ){{tick}} # [[ଆଖଣ୍ଡଳମଣି ମନ୍ଦିର]] (ସମୃଦ୍ଧିକରଣ){{tick}} # [[ବିରଞ୍ଚିନାରାୟଣ ମନ୍ଦିର, ପାଳିଆ]] (ସମୃଦ୍ଧିକରଣ){{tick}} ==ଗ୍ରାମ/ସ‌ହର/ଅନୁଷ୍ଠାନ== # [[ଫୁରଲିଝରଣ]] ‎(ସମୃଦ୍ଧିକରଣ) # [[ସରକାରୀ ବୈଷୟିକ ମହାବିଦ୍ୟାଳୟ, କଳାହାଣ୍ଡି]] # [[ନିଳୋକ ଉଚ୍ଚ ବିଦ୍ୟାଳୟ ‎]] # [[ମାଛକାନ୍ଦଣା ଜଳପ୍ରପାତ]] # [[ନିଳୋକ]] # [[ଓଡ଼ିଆ ବିଶ୍ୱବିଦ୍ୟାଳୟ]] # [[ସରକାରୀ ଉଚ୍ଚ ବିଦ୍ୟାଳୟ, ଅଙ୍ଗେଶ୍ୱରପଡ଼ା]] # [[ଓଡ଼ିଶା ଆଦର୍ଶ ବିଦ୍ୟାଳୟ, ପଳାସଗଡ଼ିଆ]] # [[ପ୍ରଧାନପାଟ ଜଳପ୍ରପାତ]] # [[ଜନତା ରଙ୍ଗମଞ୍ଚ]] ==ଆମ ସଂସ୍କୃତି/ପରମ୍ପରା== # [[ଝୋଟି ଚିତା]] (ସମୃଦ୍ଧିକରଣ) # [[ହଳଦୀ କୁମକୁମ]] # [[ଜୀବିତପୁତ୍ରିକା]] #[[ମହାରାଷ୍ଟ୍ର ଦିବସ]] ==ସ୍ମରଣୀୟ ଓଡ଼ିଆ== ===ସାହିତ୍ୟିକ=== {{Div col|colwidth=15em}} # [[ଶାରଦା ରଥ]] # [[ପ୍ରବୋଧ କୁମାର ମିଶ୍ର]] # [[ପ୍ରଶାନ୍ତ କୁମାର ମହାନ୍ତି]] # [[ନୀଳମଣି ମିଶ୍ର]] # [[ଭି. ପି. ଜୋଗଲେକର]] # [[ବିଜୟ କୁମାର ମହାନ୍ତି (ଅନୁବାଦକ)]] # [[ଦେବେନ୍ଦ୍ର ଚୌଧୁରୀ]] # [[ପ୍ରସନ୍ନ କୁମାର ସ୍ୱାଇଁ]] # [[ସୁରେନ୍ଦ୍ର କୁମାର ମହାରଣା]] # [[ପ୍ରଦୋଷ କୁମାର ପଟ୍ଟନାୟକ]] # [[ମନୋଜ ମହାନ୍ତି]] # [[ସୂର୍ଯ୍ୟ ଦେଓ]] # [[ମିଶ୍ର ସତ୍ୟନାରାୟଣ]] # [[ଗୋଲୋକ ଚନ୍ଦ୍ର ପ୍ରଧାନ]] # [[ବେଣୁଧର ରାଉତ]] # [[ନୃସିଂହ କୁମାର ରଥ]] # [[ଦେବେନ୍ଦ୍ର ଦାସ]] # [[ସତ୍ୟ ପଟ୍ଟନାୟକ]] # [[ମନୋଜ ପଟ୍ଟନାୟକ (ଗୀତିକାର)]] # [[ଗୌରହରି ଦଳାଇ]] # [[ଅଲେଖଚନ୍ଦ୍ର ପଢ଼ିଆରୀ]] # [[ବନବିହାରୀ ପଣ୍ଡା]] # [[ସଚ୍ଚିଦାନନ୍ଦ ମିଶ୍ର]] # [[ବଂଶୀଧର ମହାନ୍ତି]] # [[ଜୟନ୍ତ କୁମାର ବିଶ୍ଵାଳ]] # [[ପ୍ରିୟବ୍ରତ ପାତ୍ର]] # [[ଆନନ୍ଦଚନ୍ଦ୍ର ପହୀ]] # [[ବାସୁଦେବ ସାହୁ]] # [[ମହେଶ୍ୱର ମହାନ୍ତି (ସାହିତ୍ୟିକ)]] # [[ନବୀନ କୁମାର ପରିଡ଼ା]] # [[ଚନ୍ଦ୍ରଶେଖର ନନ୍ଦ (ନାଟ୍ୟକାର)]] # [[ଦୟାନିଧି ଦାସ]] # [[କିଶୋର ପାଣିଗ୍ରାହୀ]] # [[କମଳା ଶତପଥୀ]] # [[ବୀରେନ୍ଦ୍ର କୁମାର ଭୂୟାଁ]] # [[ନିର୍ମଳ ଚନ୍ଦ୍ର ରାଉତ]] # [[ଚିତ୍ତରଞ୍ଜନ ନାୟକ]] # [[କୃଷ୍ଣ କୁମାର ମହାନ୍ତି]] # [[ବାଦଲ ମହାନ୍ତି]] # [[ଉଦ୍ଧବ ଚରଣ ନାୟକ]] # [[ଡିଲେଶ୍ୱର ରଣା]] # [[ସୁଲଗ୍ନା ମହାନ୍ତି]] # [[ପ୍ରବୀଣ କୁମାର କବି]] # [[ମୌସୁମୀ ଦାସ]] # [[ରାଧାମୋହନ ମହାପାତ୍ର]] # [[ମନୋଜ କୁମାର ମହାପାତ୍ର]] # [[ଦେବକାନ୍ତ ମିଶ୍ର]] # [[ବିଶ୍ୱନାଥ ସାହୁ (ବୈଜ୍ଞାନିକ)]] # [[ବିନୋଦ ରାଉତରାୟ]] # [[ଆନନ୍ଦ ଶଙ୍କର ଦାସ]] # [[କମଳ ଲୋଚନ ମହାନ୍ତି]] # [[ଦାଶରଥି ମୁଣ୍ଡ]] # [[ପ୍ରମୋଦ କୁମାର ତ୍ରିପାଠୀ]] # [[ହେମେନ୍ଦ୍ର ମହାପାତ୍ର]] # [[ମିହିର କୁମାର ମେହେର]] # [[ଦିଲ୍ଲୀଶ୍ୱର ମହାରଣା]] # [[ଭାସ୍କର ଚନ୍ଦ୍ର ମହାପାତ୍ର]] # [[ସୁଧାକର ନନ୍ଦ]] # [[ପ୍ରସନ୍ନ ଦାସ]] # [[ସୀମନ୍ତ ମହାନ୍ତି]] # [[ରମେଶ ଚନ୍ଦ୍ର ଦାସ]] # [[ବିଜୟ କୁମାର ନନ୍ଦ]] # [[ସୁଭାଷ ଶତପଥୀ]] # [[ବିଜୟ କୁମାର ପ୍ରଧାନ]] # [[ପ୍ରହ୍ଲାଦ ପାଣି]] # [[କ୍ଷୀରୋଦ ବିହାରୀ ବିଶ୍ୱାଳ]] # [[ଅବିନାଶ ସାହୁ]] # [[ରମେଶ ଚନ୍ଦ୍ର ସାହୁ]] # [[ଉର୍ମିମାଳା ଆଚାର୍ଯ୍ୟ]] # [[ଅଭୟ କୁମାର ନାୟକ]] # [[ଅଶ୍ୱିନୀ ସୁତାର]] # [[ଗୋପୀନାଥ ମଲ୍ଲିକ]] # [[ଚିତ୍ତରଞ୍ଜନ ମହାନ୍ତି]] # [[ହରିହର ଶୁକ୍ଳା]] # [[ରବୀନ୍ଦ୍ରନାଥ ସାହୁ]] # [[ନଟବର ଖୁଣ୍ଟିଆ]] # [[ରମାକାନ୍ତ ନାୟକ]] # [[ସୋମନାଥ ଓଝା]] # [[ନୃସିଂହାନନ୍ଦ ମହାପାତ୍ର]] # [[ଅଭୟ ଦ୍ୱିବେଦୀ]] # [[ପ୍ରଶାନ୍ତ କୁମାର ବିଶ୍ୱାଳ]] # [[କାର୍ତ୍ତିକ ଚନ୍ଦ୍ର ବିଶ୍ୱାଳ]] # [[ବିଦ୍ୟୁତପ୍ରଭା ବିଶ୍ୱାଳ]] # [[ଶିବପ୍ରସାଦ ମିଶ୍ର]] # [[ବ୍ରଜକିଶୋର ପରିଡ଼ା]] # [[ମଣିରାମ ଜେନା]] # [[ଆରତିବାଳା ପୃଷ୍ଟି]] # [[ବେଣୁଧର ସେନାପତି]] # [[ନିରୁପମା କର]] # [[ଶରତ କୁମାର ଦାଶ]] # [[ସୁବ୍ରତ କୁମାର ସେନାପତି]] # [[ନଗେନ ମହାନ୍ତି]] # [[ଶର୍ମିଷ୍ଠା ସାହୁ]] # [[ଦୁର୍ଗା ପ୍ରସାଦ ପଣ୍ଡା]] # [[ଅଜୟ ପ୍ରଧାନ]] # [[ନିରାକାର ଦାସ]] # [[ମନୋଜ କୁମାର ମେହେର]] # [[ଅକ୍ଷୟ ବେହେରା]] # [[ରାମକୃଷ୍ଣ ସାହୁ]] # [[ଅରୂପାନନ୍ଦ ପାଣିଗ୍ରାହୀ]] # [[ସାବିତ୍ରୀ କବି]] # [[ବିରଜା ବଳ]] # [[ଅଖିଳ କୁମାର ମିଶ୍ର]] # [[ଅଭୟ ନାୟକ]] # [[ବିଜୟ କୁମାର ରଣା]] # [[ବିଶ୍ଵକେଶ ତ୍ରିପାଠୀ]] # [[ଅମିତାଭ ଖିଲାର]] # [[ମନୁ ଦାଶ]] {{Div col end}} === ବହି === # [[ପ୍ରଥମ ପୁରୁଷ]] # [[ସ୍ୱର୍ଣ୍ଣ ଯୁଗର ସନ୍ଧ୍ୟା]] # [[ଧୂଳିଘର]] === ଫକୀର ମୋହନଙ୍କ ଗଳ୍ପ === # [[ରାଣ୍ଡିପୁଅ ଅନନ୍ତା]] ===ପୁରାତନ=== {{Div col|colwidth=15em}} # [[ଲକ୍ଷ୍ମୀକାନ୍ତ ମହାପାତ୍ର]] (ସମୃଦ୍ଧିକରଣ){{tick}} # [[ଗୋପାଳ ଚନ୍ଦ୍ର ପ୍ରହରାଜ]] (ସମୃଦ୍ଧିକରଣ){{tick}} # [[ଫକୀର ମୋହନ ସେନାପତି]] (ସମୃଦ୍ଧିକରଣ){{tick}} # [[ହୃଷୀକେଶ ପଣ୍ଡା (ଗୀତିକାର)]] # [[ପ୍ରତିଜ୍ଞା ଦେବୀ]] # [[ସୁରେନ୍ଦ୍ର ନାୟକ]] # [[ବଳରାମ ପଟ୍ଟନାୟକ]] # [[ନୃସିଂହ ତ୍ରିପାଠୀ]] # [[ବୀରେନ୍ଦ୍ରନାଥ ମହାନ୍ତି]] # [[ରାମ ପ୍ରସାଦ ମହାନ୍ତି]] # [[ରଶ୍ମି ରାଉଳ]] # [[ନିର୍ମଳା ଦେବୀ]] # [[ରଞ୍ଜିତା ନାୟକ]] # [[ସୌଦାମିନୀ ଉଦ୍‌ଗାତା]] # [[ସୁଲୋଚନା ଦାସ]] # [[ପ୍ରଭାତୀ ମିଶ୍ର]] # [[ରଜତ କୁମାର କର]] # [[ସୁଚାରୁ ଦେବୀ]] # [[ପଦ୍ମାବତୀ]] {{Div col end}} ===ନୂତନ=== {{Div col|colwidth=15em}} # [[ବିସ୍ମୟ ମହାନ୍ତି]]{{tick}} # [[ସୁଶାନ୍ତ ପଟ୍ଟନାୟକ]]{{tick}} # [[ଆରତି ଭୂୟାଁ]] # [[ମନସ୍ୱିନୀ ଦାଶ]] # [[ମନୋଜ କୁମାର ମିଶ୍ର]] # [[ତ୍ରିଲୋଚନ ସାହୁ]] # [[ରଶ୍ମି ରଞ୍ଜନ ପରିଡ଼ା]] {{Div col end}} ===ସ୍ୱାଧୀନତା ସଂଗ୍ରାମୀ=== {{Div col|colwidth=15em}} # [[ବୈଷ୍ଣବଚରଣ ନାୟକ]] # [[ବିଶ୍ୱମ୍ବର ପରିଡ଼ା]] # [[ଭୂବନାନନ୍ଦ ଦାସ]] # [[ଅଲେଖ ପାତ୍ର]] # [[ଜି. ଏସ. ମେଲକୋଟେ]] # [[କିଶନ ପଟ୍ଟନାୟକ]] # [[ଜଗନ୍ନାଥ ସରକାର]] # [[ଦୋଳଗୋବିନ୍ଦ ପ୍ରଧାନ]] # [[କିରଣ ଲେଖା ମହାନ୍ତି]] # [[ଗୋପାଳ ଚନ୍ଦ୍ର ଦାସ (ସ୍ୱାଧୀନତା ସଂଗ୍ରାମୀ)]] # [[ଜଗବନ୍ଧୁ ସିଂହ]] # [[ଦୋହରା ବିଷୋୟୀ]] (ସମୃଦ୍ଧିକରଣ) # [[ଚକରା ବିଷୋୟୀ]] (ସମୃଦ୍ଧିକରଣ) # [[ରେଣ୍ଡୋ ମାଝି]] (ସମୃଦ୍ଧିକରଣ) # [[ଗୌରାଙ୍ଗ ଚରଣ ଦାସ]] (ସମୃଦ୍ଧିକରଣ) # [[ବାଞ୍ଛାନିଧି ମହାନ୍ତି]] (ସମୃଦ୍ଧିକରଣ) {{Div col end}} === ଚିତ୍ରକର === {{Div col|colwidth=15em}} # [[ବିଜୟ ବିଶ୍ୱାଳ]] {{Div col end}} === ସ୍ଥାନ/ଘଟଣା === # [[ସ୍ୱାଧୀନ ବାଞ୍ଛାନିଧି ଚକଲା]] == ଓଡ଼ିଆ ଭାଷା == # [[ବିଶ୍ୱ ଓଡ଼ିଆ ଭାଷା ସମ୍ମିଳନୀ]] # [[ଫୁଲବାଣୀ ଓଡ଼ିଆ]] # [[ଗଞ୍ଜାମୀ ଓଡ଼ିଆ]] # [[କରଣୀ ଅକ୍ଷର]] # [[ଓଡ଼ିଆ ସଂଖ୍ୟା]] # [[ରେଲି ଭାଷା]] == ଅନ୍ୟାନ୍ୟ ଭାଷା == {{Div col|colwidth=15em}} # [[ଆଶିଙ୍ଗ ଭାଷା]] # [[ମହାରାଷ୍ଟ୍ରୀ କୋଙ୍କଣୀ]] # [[ସର୍ବଙ୍ଗ ଭାଷା]] # [[ହୁଇଷୁ ଭାଷା]] # [[ବରପେଇଟା]] # [[ତୁସୋମ ଭାଷା]] # [[ଶେଇଖଗାଲ]] # [[ଚମ୍ଫୁଙ୍ଗ ଭାଷା]] # [[କଲାକତଙ୍ଗ ମୋନ୍‌ପା]] # [[ଟିଖିର ଭାଷା]] # [[ସୁଆଁସୁ ଭାଷା]] # [[ରାଠୱାଲି ବୋଲି]] # [[ଶ୍ରୀନଗରିଆ ବୋଲି]] # [[ଗଙ୍ଗାଡ଼ି ବୋଲି]] # [[ଟିହରୀୟାଲି ବୋଲି]] # [[କୁଇ ଭାଷା]] # [[କଚାଇ-ପଦାଙ୍ଗ ଭଷା]] # [[ଖାଙ୍ଗୋଇ ଭାଷା]] # [[ବେରାର-ଡେକାନ ମରାଠୀ]] # [[ଉଇ ଭାଷା]] # [[ମୌଣ୍ଡାଦାନ ଚେଟ୍ଟି ଭାଷା]] # [[ଭୋୟାରି ଭାଷା]] # [[ମାଲାମୁଥାନ ଭାଷା]] # [[ଗୌଡ଼ୀ ପ୍ରାକୃତ]] # [[କାତକରି ଭାଷା]] # [[କର୍ମକାର ଭାଷା]] # [[ପଥିୟା ଭାଷା]] # [[ଲାହୁଲ ଲୋହାର ଭାଷା]] # [[ଖରମ ନାଗା ଭାଷା]] # [[ଖମ୍ବା ଭାଷା]] # [[ନାଃ ବୋଲି]] # [[ବାଙ୍ଗନି-ତଗିନ ଭାଷା]] # [[ଜଙ୍ଗସଙ୍ଗ ଭାଷା]] # [[ମାରିଙ୍ଗ ନାଗା ଭାଷା]] # [[ପୌଲା ଭାଷା]] # [[ଟୁକପା ଭାଷା]] # [[ବିଳାସପୁରୀ ଭାଷା]] # [[ବେଟ୍ଟା କୁରୁମ୍ବା ଭାଷା]] # [[ଦେଓରୀ ଭାଷା]] # [[ବମ ଭାଷା]] # [[ମେୱାତି ଭାଷା]] # [[ବିସ୍ସା ଭାଷା]] {{Div col end}} == ଅଣ-ଓଡ଼ିଆ ସାହିତ୍ୟିକ == # [[ସୋହିନୀ ଘୋଷ]] # [[ପଦ୍ମା ଗୋଲେ]] # [[ଅନାମିକା (କବି)]] # [[ପ୍ରତୀକ୍ଷା ବକ୍ସି]] # [[ଉମା ଭଟ୍ଟ]] # [[କେ.ଏସ୍. ଚନ୍ଦ୍ରିକା]] # [[ବିଶାଖା ଦତ୍ତ]] ==ପୁସ୍ତକ== # [[ନିର୍ମଳା (ଉପନ୍ୟାସ)]] == ସମ୍ବାଦପତ୍ର == # [[ଦି ନ୍ୟୁ ଇଣ୍ଡିଆନ ଏକ୍ସପ୍ରେସ]] # [[ଦି ଇଣ୍ଡିଆନ ଏକ୍ସପ୍ରେସ]] ==କଥାଚିତ୍ର/ଅଭିନେତା== ===ଓଡ଼ିଆ ନାଟକ=== * [[ବୟସର ଅନ୍ତେ]] * [[ନବକଳେବର (ଓଡ଼ିଆ ନାଟକ)]] * [[ଦେବଦାସ (ଓଡ଼ିଆ ନାଟକ)]] ===ପ୍ରଯୋଜନା ସଂସ୍ଥା=== * [[ଏସ୍୩ ମୁଭିଜ୍]] === ଟେଲିଭିଜନ === * [[ରଜ କୁଇନ୍]] ===ଓଡ଼ିଆ କଥାଚିତ୍ର=== {{Div col|colwidth=15em}} # [[ସୀତା ଲବକୁଶ]] # [[ବ୍ୟାଡ଼୍ ଗାର୍ଲ]] # [[ଚାନ୍ଦ ନା ତମେ ତାରା]]{{tick}} # [[ଲଭ୍ ମାଷ୍ଟର]] # [[ନଈ ସେପାରୀ କନକ ଗୋରୀ]] # [[ଟାର୍ଗେଟ୍]] # [[ପ୍ରେମ ସବୁଠୁ ବଳବାନ]] # [[ଡାହା ବାଳୁଙ୍ଗା]] # [[ତୁ ଆଉ ମୁଁ]] # [[ଡାଡି]] # [[ଗୋଲାପି ଗୋଲାପି]] # [[ଲେଖୁଲେଖୁ ଲେଖିଦେଲି]] # [[ଇସ୍କ ତୁ ହି ତୁ]] # [[ନୂଆ ନୂଆ ପ୍ରେମରେ]] # [[କିଏ ଦବ ଟକ୍କର]] # [[ସୁପର ମିଛୁଆ]]{{tick}} # [[ଆଖି ପଲକରେ ତୁ]] # [[ଆଇନ କାନୁନ]] # [[କେଉଁ ଦୁନିଆରୁ ଆସିଲ ବନ୍ଧୁ]] # [[ଅ ଆ ହର୍ଷେଇ]] # [[ଅଗସ୍ତ୍ୟ]] # [[ଝିଅଟା ବିଗିଡ଼ିଗଲା]] # [[ପିଲାଟା ବିଗିଡ଼ିଗଲା]] # [[କେହି ନୁହେଁ କାହାର]] # [[ଯୁବରାଜ(ଓଡ଼ିଆ ଚଳଚ୍ଚିତ୍ର)]] # [[ରିଭେଞ୍ଜ]] # [[ବାଏ ବାଏ ଦୁବାଇ]] # [[ଚିନି (ଓଡ଼ିଆ କଥାଚିତ୍ର)]] # [[ଲଭ୍ ପାଇଁ କୁଛ୍ ଭି କରେଗା]] # [[ଲଭ୍ ୟୁ ହମେଶା]] # [[ଜଗା ହାତରେ ପଘା (୨୦୧୫)]] # [[ଗପ ହେଲେ ବି ସତ (୨୦୧୫)]]{{tick}} # [[ଭାଇନା, କ'ଣ କଲା ସେ]] # [[ସୁଇଟ୍ ହାର୍ଟ]] # [[ତୋର ଦିନେ କୁ ମୋର ଦିନେ]] # [[ଲଭ୍ ଷ୍ଟେସନ୍]]{{tick}} # [[ଗଳ୍ପ ନୁହେଁ ଅଳ୍ପ ଦିନର]] # [[ବେବି]] # [[ଛାତି ତଳେ ଡିଂ ଡଂ]] # [[ସ୍ମାଇଲ୍ ପ୍ଲିଜ୍]]{{tick}} # [[କଥାଦେଲି ମଥା ଛୁଇଁ]] # [[ସୁନାପିଲା- ଟିକେ ସ୍କୃ ଢିଲା]] # [[ଛାଇ ପରି ରହିଥିବି]] # [[ଦିୱାନା ହେଲି ତୋ ପାଇଁ]] # [[ଦିଲ୍ କା ରାଜା]] # [[ମୀମାଂସା]] # [[କ୍ରାନ୍ତିଧାରା]] # [[ଦିଲ୍ ଦିୱାନା ହେଇଗଲା]] # [[ତୁ ମୋ ଲଭ୍ ଷ୍ଟୋରୀ]] # [[ଗଡ୍‌ଫାଦର୍]] # [[ଦି ଏଣ୍ଡ୍]] # [[ଆଖି ଖୋଲିଲେ ତୁ ତୁ ହି ତୁ]] # [[ସୀତାରାମଙ୍କ ବାହାଘର କଳିଯୁଗରେ]] # [[ଟପୋରି]] # [[ଅଭୟ]] # [[ରୋମିଓ ଜୁଲିଏଟ]] # [[ସିଷ୍ଟର ଶ୍ରୀଦେବୀ]] # [[ଭକ୍ତ ଓ ଭଗବାନ]] # [[ମିଠା ମିଠା]] # [[ଟିକେ ଖରା ଟିକେ ଛାଇ]] # [[ନିଝୁମ ରାତିର ସାଥୀ (୨୦୧୭)]] # [[ତମକୁ ଦେଖିଲା ପରେ]] # [[ପ୍ରେମର ନିଶା ନିଆରା ନିଆରା]] # [[ଆସିଲୁ ଯେବେ ତୁ ଯାଆନା ଫେରି]] # [[ପ୍ରେମରେ ପ୍ରେମରେ]] # [[ମୁଁ ଗାନ୍ଧୀ ନୁହେଁ]] # [[ହେ ପ୍ରଭୁ ଦେଖା ଦେ]] # [[ଦେଲେ ଧରା କଥା ସରେ]] # [[ଗୁଣ୍ଡା]] # [[ଗୋଟେ ଶୁଆ ଗୋଟେ ଶାରୀ]] # [[ତୁ କହିବୁ ନା ମୁଁ]] # [[ତୁ ଯେ ସେଇ]] # [[ଯୋଉଠି ତୁ ସେଇଠି ମୁଁ]] # [[ସମୟ ବଡ଼ ବଳବାନ (୨୦୧୬ କଥାଚିତ୍ର)]] # [[ହେଲା ମତେ ପ୍ରେମ ଜର]] # [[ଚୁପ୍ ଚୁପ୍ ଚୋରି ଚୋରି]] # [[ଜବରଦସ୍ତ ପ୍ରେମିକ]] # [[ଟାଇଗର (ଓଡ଼ିଆ ଚଳଚ୍ଚିତ୍ର)]] # [[ତୁ ମୋର ସପନ ରାଣୀ]] # [[ଭଉଁରୀ- ଦ ସିଙ୍କିଙ୍ଗ୍ ରିଆଲିଟି]] # [[ସପନର ପଥେ ପଥେ]] # [[କଲେଜ ଟାଇମ]] # [[ହେଲୋ- ଇନ୍ ଲଭ୍]] # [[ଜହ୍ନର ପାହାଡ଼]] # [[ମାୟା]] # [[ମାଇଁ ଫାର୍ଷ୍ଟ ଲଭ୍]] # [[କଳ୍କୀ (ଓଡ଼ିଆ କଥାଚିତ୍ର)]] # [[ଫ୍ଲାସ୍‌ବ୍ୟାକ]] # [[ଏଇ ଜନମର ସାଥିଟିଏ]] # [[ଜଷ୍ଟ ମୋହବତ୍]] # [[କଥା ନୁହେଁ ଏ କଥା]] # [[ଗଡ୍‌ସ୍ ଓନ୍ ପିପୁଲ୍]] # [[ଲେଖିଚି ନାଁ ତୋର]] # [[ରକ୍‌ଷ୍ଟାର୍]] # [[ଭଲପାଏ ତତେ ୧୦୦ ରୁ ୧୦୦]] # [[ରଙ୍ଗିଲା ବାବା]] # [[ରଘୁପତି ରାଘବ ରାଜାରାମ (ଓଡ଼ିଆ କଥାଚିତ୍ର)]] # [[ଆଶିକ୍]] # [[ଲଟେରୀ- ଲାଇଫ୍ ଏଗ୍ନେଷ୍ଟ ଫେଟ୍]] # [[ମୁଁ ଖାଣ୍ଟି ଓଡ଼ିଆ ଝିଅ]] # [[ଅଜାତଶତ୍ରୁ (ଓଡ଼ିଆ କଥାଚିତ୍ର)]] # [[ବିନ୍ଦାସ ରୋମିଓ]] # [[ବଦମାସ୍‌ ଟୋକା]] # [[ମୋ ଦିଲ୍ କହେ ଇଲୁ ଇଲୁ]] # [[ଆପନା ହାତ ଜଗନ୍ନାଥ]] # [[ତୋ ବାଟ ଚାହିଁଚି ରାତି ସାରା]] # [[ପୁଣି ଦେଖା ହବ ଆର ଜନମରେ]] # [[ଖାସ୍ ତୁମରି ପାଇଁ]] # [[ଜୟ ହିନ୍ଦ୍]] # [[ହିରୋ ନଂ ୱାନ୍]] # [[ହରି ବୋଲ ନୁହେଁ ଟଙ୍କା ବୋଲ]] # [[ସାହିତ୍ୟ ଦିଦି]] # [[ସମଥିଙ୍ଗ୍ ସମଥିଙ୍ଗ୍ ୨]] # [[ଭୈରବ (ଓଡ଼ିଆ କଥାଚିତ୍ର)]] # [[ସଙ୍ଗମ]] # [[୨୦୧୪ ଫିଅର ଅଫ ଦ ଇଅର]] # [[ଏମିତି ବି ହେଇପାରେ]] # [[କିଡ୍‌ନାପ୍]] # [[କ୍ରିଷ୍ଣା ଗୋବିନ୍ଦା]] # [[ଆମେ ତ ଟୋକା ଷଣ୍ଢ ମାର୍କା]] # [[କାବୁଲା ବାରବୁଲା]] # [[ଶିବା- ନଟ୍‌ ଆଉଟ୍‌]] # [[ପାଗଳ କରିଚୁ ତୁ]] # [[ମେଣ୍ଟାଲ]] # [[ମୁଁ ତା'ର କିଏ]] # [[ତମେ ଥିଲେ ସାଥିରେ]] # [[ଗଞ୍ଜା ଲଢ଼େଇ (ଓଡ଼ିଆ କଥାଚିତ୍ର)]] # [[ୱାନ୍ ୱେ ଟ୍ରାଫିକ୍]] # [[ରାସ୍ତା (ଓଡ଼ିଆ କଥାଚିତ୍ର)]] # [[ଓମ୍ (ଓଡ଼ିଆ କଥାଚିତ୍ର)]] # [[ଦୀପାଞ୍ଜଳି]] # [[ସିନ୍ଦୂର (ଓଡ଼ିଆ କଥାଚିତ୍ର)]] # [[ତୁ ମୋ ହିରୋ]] # [[ଗଡ଼ବଡ଼]] # [[ବଧୂ ନୁହେଁ ମୁଁ ବନ୍ଧୁ]] # [[ମୋ ଦିଲ୍ ତୋ ଦିୱାନା]] # [[ତୁ ମୋ ସୁନା ତୁ ମୋ ହୀରା]] # [[ଲଭ୍ ହେଲା ଏମିତି]] # [[ମୁଁ ଆଶିକ୍ ମୁଁ ଆୱାରା]] # [[ମାଇଁ ଲଭ୍ ଷ୍ଟୋରୀ]] # [[ଏସିପି ସାଗରିକା]] # [[ଜଗନ୍ନାଥ ଧାମ ପୁରୀ (ଓଡ଼ିଆ କଥାଚିତ୍ର)]] # [[ଦିୱାନା ଦିୱାନୀ]] # [[ଚଉକା ଛକା]] # [[ରୁମ୍‌କୁ ଝୁମାନା]] # [[ସୁପରଷ୍ଟାର (ଓଡ଼ିଆ କଥାଚିତ୍ର)]] # [[ମୁଁ ଗୋଟେ ଦୁଷ୍ଟ ପିଲା]] # [[ସଲାମ ସିନେମା]] # [[ରୁଦ୍ର (ଓଡ଼ିଆ କଥାଚିତ୍ର)]] # [[ସପନର ନାୟିକା]] # [[ସନ୍ଦେହୀ ପ୍ରିୟତମା]] # [[ଅଶୋକ ସମ୍ରାଟ]] # [[ହରି ଓମ ହରି]] # [[ମୁଁ ଦିୱାନା ତୋ' ପାଇଁ]] # [[ଓମ ସାଇ ତୁଝେ ସଲାମ]] # [[ଦୀପୁ ଦ ଡ୍ୟାନ୍ସବୟ]] # [[ବଜରଙ୍ଗୀ (ଓଡ଼ିଆ କଥାଚିତ୍ର)]] # [[ପ୍ରେମିକା]] # [[କାଉଁରୀ କନ୍ୟା]] # [[ଯୋଗୀ (ଓଡ଼ିଆ କଥାଚିତ୍ର)]] # [[ବ୍ୟାଚେଲର]] # [[ମିତ ବସିଛି ମୁଁ ଭୂତ ସାଥିରେ]] # [[ଟଙ୍କା ତତେ ସଲାମ]] # [[ମୁଁ ରାଜା ତୁ ରାଣୀ]] # [[ତୁ ମୋ ଦେହର ଛାଇ]] # [[କେହି ଜଣେ ଭଲ ଲାଗେରେ]] # [[ବ୍ଲାକ୍‌ମେଲ୍]] # [[ଗୁଡ୍ ବୟ]] # [[ତୋ ପ୍ରେମରେ ପଡ଼ିଲା ପରେ]] # [[ପର୍ଶୁରାମ (ଓଡ଼ିଆ କଥାଚିତ୍ର)]] # [[ରଙ୍ଗିଲା ଟୋକା]] # [[ଜଗୁ ଅଟୋବାଲା]] # [[କ୍ରିଷ୍ଣା- ଷ୍ଟୋରୀ ଅଫ୍ ଏ ଡ୍ୟାନ୍ସର୍]] # [[ମୁଁ]] # [[ଫ୍ୟାମିଲି ନମ୍ବର୍ ୱାନ୍]] # [[ମୁଁ ପ୍ରେମୀ ମୁଁ ପାଗଳ]] # [[କେମିତି ଏ ବନ୍ଧନ]] # [[ମା' ଖୋଜେ ମମତା]] # [[ଡନ୍ (ଓଡ଼ିଆ କଥାଚିତ୍ର)]] # [[ଓନ୍‌ଲି ପ୍ୟାର୍]] # [[ଶୁଭ ବିବାହ]] # [[ତୋ' ଆଖିରେ ମୁଁ]] # [[ମୁଁ କ'ଣ ଏତେ ଖରାପ]] # [[ଦିଲ୍ ତ‌ତେ ଦେଇଚି]] # [[ଆ'ଲୋ ମୋର କଣ୍ଢେଇ]] # [[ପହିଲି ରଜ]] # [[ଭୁଲ୍ ବୁଝିବନି ମତେ]] # [[ଶଶୁରଘର ଜିନ୍ଦାବାଦ]] # [[ତୋ'ର ମୋ'ର ଯୋଡ଼ି ସୁନ୍ଦର]] # [[ଏଇ ମିଳନ ଯୁଗ ଯୁଗର]] # [[ଶକ୍ତି (ଓଡ଼ିଆ କଥାଚିତ୍ର)]] # [[ଟିକେ ଅନାଡ଼ି ପୂରା ଖିଲାଡ଼ି]] # [[ତତେ ଭଲ ପାଉଛି ବୋଲି]] # [[ମେଘ ସବାରୀରେ ଆସିବ ଫେରି]] # [[ପ୍ରେମ ଅଢ଼େଇ ଅକ୍ଷର]] # [[ଦିୱାନା]] # [[ଓଁ ନମଃ ଶିବାୟ (୨୦୧୦ର କଥାଚିତ୍ର)]] # [[ଲୈଲା ଓ ଲୈଲା]] # [[ହାପି ଲକି]] # [[ତୁ ଥାଆ ମୁଁ ଯାଉଚି ରୁଷି]] # [[ଧୀରେ ଧୀରେ ପ୍ରେମ ହେଲା]] # [[ସୁନା ଚଢ଼େଇ ମୋ ରୂପା ଚଢ଼େଇ]] # [[ମୁଖ୍ୟମନ୍ତ୍ରୀ (ଓଡ଼ିଆ କଥାଚିତ୍ର)]] # [[ଆଇଲାରେ ଓଡ଼ିଆ ପୁଅ]] # [[ଚୁପ୍ କିଏ ଆସୁଛି]] # [[ଆକାଶେ କି ରଙ୍ଗ ଲାଗିଲା]] # [[ରୋମିଓ- ଦ ଲଭର୍ ବୟ]] # [[ଲଭ୍ ଡଟ୍ କମ୍]] # [[ମିତରେ ମିତ]] # [[ତୁମେ ହିଁ ସାଥୀ ମୋର]] # [[ତୁ ମୋରି ପାଇଁ]] # [[ପ୍ରେମ ରୋଗୀ]] # [[ଆ'ରେ ସାଥି ଆ]] # [[ଆ' ଜ‌ହ୍ନରେ ଲେଖିବା ନାଁ]] # [[ପାଗଳ କରିଚି ପାଉଁଜି ତୋର]] # [[ଧନରେ ରଖିବୁ ଶପଥ ମୋର]] # [[ମତେ ତ ଲଭ ହେଲାରେ]] # [[ହସିବ ପୁଣି ମୋ ସୁନା ସଂସାର]] # [[ନନ୍ଦିନୀ ଆଇ ଲଭ୍ ୟୁ]] # [[ମୁନ୍ନା- ଏ ଲଭ୍ ଷ୍ଟୋରୀ]] # [[ତୋ ବିନା ଭଲ ଲାଗେନା]] # [[ବନ୍ଦେ ଉତ୍କଳ ଜନନୀ (ଓଡ଼ିଆ କଥାଚିତ୍ର)]] # [[ମତେ ଆଣିଦେଲ ଲକ୍ଷେ ଫଗୁଣ]] # [[ତୋ ପାଇଁ ନେବି ମୁଁ ଶହେ ଜନମ]] # [[କାଳୀଶଙ୍କର]] # [[ଲାଲ ଟୁକୁ ଟୁକୁ ସାଧବ ବୋହୂ]] # [[ସମୟ ହାତରେ ଡୋରି]] # [[ତୁମକୁ ପାରୁନି ତ ଭୁଲି]] # [[ଅଗ୍ନିଶିଖା]] # [[ମୋ ସୁନା ପୁଅ]] # [[ଏ ମନ ମାନେନା]] # [[ବନ୍ଧୁ (କଥାଚିତ୍ର)]] # [[ମୋନିକା ମାଇଁ ଡାର୍ଲିଙ୍ଗ]] # [[ଫେରିଆ ମୋ ସୁନା ଭଉଣୀ]] # [[ମହାନାୟକ]] # [[ମୁଁ ତତେ ଲଭ୍ କରୁଚି]] # [[ପ୍ରିୟା ମୋ ଆସିବ ଫେରି]] # [[ଗୁଡ୍ଡୁ ଆଣ୍ଡ ଗୁଡ୍ଡି]] # [[ଆମାଜନ୍ ଆଡ୍‌ଭେଞ୍ଚର୍]] # [[ଆଇ ଲଭ୍ ମାଇଁ ଇଣ୍ଡିଆ]] # [[ତୁ ଏକା ଆମ ସାହା ଭରସା]] # [[ରାକ୍ଷୀ ବାନ୍ଧିଲି ମୋ ରଖିବ ମାନ]] # [[ହସିଲା ସଂସାର ଭାଙ୍ଗିଲା କିଏ]] # [[ରକତେ ଲେଖିଚି ନାଁ]] # [[ଦେ ମା ଶକ୍ତି ଦେ]] # [[ତୁ ମୋ ମନର ମିତ]] # [[ପ୍ରିୟା ମୋ ପ୍ରିୟା]] # [[ବାଜି]] # [[ତତେ ମୋ ରାଣ]] # [[ମନର ମାନସୀ]] # [[ଅର୍ଜୁନ (ଓଡ଼ିଆ କଥାଚିତ୍ର)]] # [[ନାରୀ ଆଖିରେ ନିଆଁ]] # [[ତୋ' ପାଇଁ]] # [[ଓମ୍ ଶାନ୍ତି ଓମ୍]] # [[ନାୟକ ନୁହେଁ ଖଳନାୟକ]] # [[ହତ୍ୟା (ଓଡ଼ିଆ କଥାଚିତ୍ର)]] # [[ଟୋପାଏ ସିନ୍ଦୂର ଦି ଟୋପା ଲୁହ]] # [[ମଥାରେ ଦେଇ ପାଟ ଓଢ଼ଣୀ]] # [[ଓ ମାଇଁ ଲଭ୍]] # [[କଟି ପତଙ୍ଗ]] # [[ପ୍ରେମ୍ କୁମାର]] # [[ସୁନ୍ଦରଗଡ଼ର ସଲମାନ୍ ଖାନ୍]] # [[ଅଗ୍ନି ପରୀକ୍ଷା]] # [[ଓଲେ ଓଲେ ଦିଲ୍ ବୋଲେ]] # [[ନାୟକର ନାଁ ଦେବଦାସ]] # [[ଜୀବନ ମୃତ୍ୟୁ]] # [[ରହିଚି ରହିବି ତୋରି ପାଇଁ]] # [[ଆଇ ଲଭ୍ ୟୁ]] # [[ସୁନା ସଙ୍ଖାଳୀ]] # [[ରଖିବ ଯଦି ସେ ମାରିବ କିଏ]] # [[ହରିଭାଇ ହାରେନା]] # [[ମା ମଙ୍ଗଳା (ଓଡ଼ିଆ କଥାଚିତ୍ର)]] # [[ଏଇଠି ସ୍ୱର୍ଗ ଏଇଠି ନର୍କ]] # [[ସାବତ ମାଆ (ଓଡ଼ିଆ କଥାଚିତ୍ର)‌]] # [[ନାରୀ ବି ପିନ୍ଧିପାରେ ରକ୍ତ ସିନ୍ଦୂର]] # [[ପୁଅ ଭାଙ୍ଗିଦେଲା ସୁନା ସଂସାର]] # [[ସମୟ ଚକରେ ସଂସାର ରଥ]] # [[ପୁଅ ମୋର ଜଗତ ଜିତା]] # [[ତୋ ଆଖି ମୋ ଆଇନା]] # [[ଧର୍ମ ଦେବତା]] # [[ସମୟ ଖେଳୁଛି ଚକା ଭଉଁରୀ]] # [[ଧର୍ମ ସ‌ହିଲେ ହେଲା]] # [[ସହର ଜଳୁଚି]] # [[ମା ପରି କିଏ ହେବ]] # [[ମା କାନ୍ଦେ ଆଜି ପୁଅଟେ ପାଇଁ]] # [[ରଙ୍ଗ୍ ନମ୍ବର]] # [[ଧରଣୀ (ଓଡ଼ିଆ କଥାଚିତ୍ର)]] # [[କଳା ମାଣିକ]] # [[ବାବୁ ପର୍ଶୁରାମ]] # [[ତୁଳସୀ (ଓଡ଼ିଆ କଥାଚିତ୍ର)]] # [[ଧର୍ମ ନିକିତି]] # [[ରାକ୍ଷୀ ଭିଜିଗଲା ଆଖି ଲୁହରେ]] # [[ଏଇ ଆଖି ଆମ ସାକ୍ଷୀ]] # [[କାଳ ଚକ୍ର]] # [[ପରଦେଶୀ ବାବୁ]] # [[ଜୟ ଶ୍ରୀରାମ]] # [[କଥା କହିବ ମୋ ମଥା ସିନ୍ଦୂର]] # [[କଥା ରହିଗଲା କାଳ କାଳକୁ]] # [[ଶାଶୁ ହାତକଡ଼ି ଭାଉଜ ବେଡ଼ି]] # [[ଲଭ୍ ପ୍ରମିଜ୍]] # [[ଯୋଉଠି ଥିଲେ ବି ତୁ ମୋର]] # [[ସରପଞ୍ଚ ବାବୁ]] # [[ଲାଟ୍ ସାହେବ]] # [[ସ୍ତ୍ରୀ (୧୯୯୮ର କଥାଚିତ୍ର)]] # [[ସୁନା ପାଲିଙ୍କି]] # [[ସୌଭାଗ୍ୟବତୀ]] # [[ଲକ୍ଷ୍ମୀର ଅଭିସାର]] # [[ଅହଲ୍ୟା (ଓଡ଼ିଆ କଥାଚିତ୍ର)]] # [[ଏଇ ସଂଘର୍ଷ]] # [[ଜୀବନସାଥୀ (୧୯୯୭ କଥାଚିତ୍ର)]] # [[ରାମ ଲକ୍ଷ୍ମଣ]] # [[ବାପା (ଓଡ଼ିଆ କଥାଚିତ୍ର)]] # [[ଶେଷ ଦୃଷ୍ଟି]] # [[ନୀଳ ମାଷ୍ଟରାଣୀ]] # [[ମୋକ୍ଷ (ଓଡ଼ିଆ କଥାଚିତ୍ର)]] # [[ବସୁଧା (ଓଡ଼ିଆ କଥାଚିତ୍ର)]] # [[ସୁନା ପୁଅ]] # [[କ୍ଷଣିକା- ଦ ଲସ୍ଟ ଆଇଡିଆ]] # [[ମଣି ନାଗେଶ୍ୱରୀ]] # [[ସୁଭଦ୍ରା (ଓଡ଼ିଆ କଥାଚିତ୍ର)]] # [[୪ ଇଡିଅଟସ୍]] # [[ଚମ୍ପିଆନ]] # [[ମୋ ଭାଇ ଜଗା]] # [[ସାଗର ଗଙ୍ଗା]] # [[ପାଚେରୀ ଉଠିଲା ମଝି ଦୁଆରୁ]] # [[ଅକୁହା କଥା]] # [[ନିର୍ବାଚନ (ଓଡ଼ିଆ କଥାଚିତ୍ର)]] # [[ମୁକ୍ତି ମଶାଲ]] # [[ନାଗ ଜ୍ୟୋତି]] # [[ଲୁବେଇଡାକ]] # [[ରଖିଲେ ଶିବ ମାରିବ କିଏ]] # [[ମହୁଆ (ଓଡ଼ିଆ କଥାଚିତ୍ର)]] # [[ଗୋପରେ ବଢ଼ୁଛି କଳା କହ୍ନେଇ]] # [[ଏମିତି ଭାଇ ଜଗତେ ନାହିଁ]] # [[ଗଢ଼ି ଜାଣିଲେ ଘର ସୁନ୍ଦର]] # [[ଦାଦାଗିରି]] # [[ପଥର ଖସୁଚି ବଡ଼ ଦେଉଳୁ]] # [[ଅନୁପମା (ଓଡ଼ିଆ କଥାଚିତ୍ର)]] # [[ସାଡୋଜ୍ ଅଫ୍ ଦ ରେନ୍‌ବୋ]] # [[ଆଶା (ଓଡ଼ିଆ କଥାଚିତ୍ର)]] # [[ମା (୧୯୯୨ର ଓଡ଼ିଆ କଥାଚିତ୍ର)]] # [[ନାଗ ପଞ୍ଚମୀ (ଓଡ଼ିଆ କଥାଚିତ୍ର)]] # [[ଉଦଣ୍ଡୀ ସୀତା]] # [[ମା' ଯାହାର ସାହା]] # [[ଘର ମୋର ସ୍ୱର୍ଗ]] # [[ଅଣ୍ଟି ଛୁରୀ ତଣ୍ଟି କାଟେ]] # [[ପ୍ରୀତିର ଇତି]] # [[ଅରଣ୍ଯ ରୋଦନ]] # [[ସୁଖ ସଂସାର]] # [[ମୁକ୍ତି ତୀର୍ଥ]] # [[ଦୂର ଦିଗନ୍ତ]] # [[କି ହେବ ଶୁଆ ପୋଷିଲେ]] # [[ତୋ ବିନୁ ଅନ୍ୟ ଗତି ନାହିଁ]] # [[ଆମ ଘର ଆମ ସଂସାର]] # [[ବସ୍ତ୍ର ହରଣ]] # [[ପରଦେଶୀ ଚଢ଼େଇ]] # [[ଚକାଡୋଳା କରୁଚି ଲୀଳା]] # [[ହିସାବ କରିବ କାଳିଆ]] # [[କଣ୍ଢେଇ (ଓଡ଼ିଆ କଥାଚିତ୍ର)]] # [[କାଳିଆ ଭରସା]] # [[ଅଗ୍ନି ବୀଣା]] # [[ଠାକୁର ଅଛନ୍ତି ଚଉ ବାହାକୁ]] # [[ହସ ଲୁହ ଭରା ଦୁନିଆ]] # [[ଦଇବ ଦଉଡ଼ି]] # [[ଲୁଟ ତରାଜ]] # [[ବିଧିର ବିଧାନ]] # [[ଶାସ୍ତି (ଓଡ଼ିଆ କଥାଚିତ୍ର)]] # [[ପ୍ରତିଶୋଧ ଅପରାଧ ନୁହେଁ]] # [[ଲୋକାଲ ଟୋକା ଲଭ୍ ଚୋଖା]] # [[ମାଇଣ୍ଡ୍‌ଗେମ୍]] # [[ପୁଅ ମୋର କଳା ଠାକୁର]] # [[ଥିଲି ଝିଅ ହେଲି ବୋହୂ]] # [[ପାପ ପୁଣ୍ୟ]] # [[କୁରୁକ୍ଷେତ୍ର (ଓଡ଼ିଆ କଥାଚିତ୍ର)]] # [[ସୁନା ଚଢ଼େଇ]] # [[ମା ମତେ ଶକ୍ତି ଦେ]] # [[ଲାଲ ପାନ ବିବି]] # [[ଗୋଲାମଗିରି]] # [[ଚକା ଆଖି ସବୁ ଦେଖୁଛି]] # [[ଅନ୍ୟାୟ ସହିବି ନାହିଁ]] # [[ମାଣିକ (ଓଡ଼ିଆ କଥାଚିତ୍ର)]] # [[ପକା କମ୍ବଳ ପୋତ ଛତା]] # [[ପଳାତକ]] # [[କଣ୍ଢେଇ ଆଖିରେ ଲୁହ]] # [[ସତ ମିଛ]] # [[ତାରା (ଓଡ଼ିଆ କଥାଚିତ୍ର)]] # [[ଆରଣ୍ୟକ (ଓଡ଼ିଆ କଥାଚିତ୍ର)]] # [[ଶେଷ ପ୍ରତୀକ୍ଷା]] # [[ଏକ୍ସକ୍ୟୁଜ ମି]] # [[ମା ଗୋଜବାୟାଣୀ (ଓଡ଼ିଆ କଥାଚିତ୍ର)]] # [[ପ୍ରେମ ପାଇଁ ମହାଭାରତ]] # [[ସପନ ବଣିକ]] # [[ଗୃହଲକ୍ଷ୍ମୀ]] # [[ଇସ୍କ ପୁଣିଥରେ]] # [[ରାଧା (ଓଡ଼ିଆ କଥାଚିତ୍ର)]] # [[ବସନ୍ତ ରାସ]] # [[ଲଭ୍ ଏକ୍ସପ୍ରେସ୍]] # [[ପ୍ରତିଧ୍ୱନି (ଓଡ଼ିଆ କଥାଚିତ୍ର)]] # [[ଜୀବନ ସଙ୍ଗମ]] # [[ରାଜା ହରିଶ୍ଚନ୍ଦ୍ର]] # [[ରାମ ରହିମ]] # [[ଉଦୟ ଭାନୁ (ଓଡ଼ିଆ କଥାଚିତ୍ର)]] # [[ସୁବର୍ଣ୍ଣ ସୀତା]] # [[ଭାଇଜାନ୍]] # [[ଅଭିଳାଷ]] # [[ଭକ୍ତ ସାଲବେଗ (ଓଡ଼ିଆ କଥାଚିତ୍ର)]] # [[କଲ୍ୟାଣୀ]] # [[ଦେଖ ଖବର ରଖ ନଜର]] # [[ଜ୍ୱାଇଁ ପୁଅ]] # [[ବିଲ୍ୱ ମଙ୍ଗଳ]] # [[ମାନସୀ (ଓଡ଼ିଆ କଥାଚିତ୍ର)]] # [[ଦେବଯାନୀ (ଓଡ଼ିଆ କଥାଚିତ୍ର)]] # [[ସତ୍ୟମେବ ଜୟତେ (ଓଡ଼ିଆ କଥାଚିତ୍ର)]] # [[ପଗ୍‌ଲୁ]] # [[ବାଟ ଅବାଟ]] # [[ମନ ଖାଲି ତତେ ଚାହେଁ]] # [[ଅଗ୍ନି ପରୀକ୍ଷା (୧୯୮୦ କଥାଚିତ୍ର)]] # [[ଜୟ ମା ମଙ୍ଗଳା]] # [[ଅନୁରାଧା (ଓଡ଼ିଆ କଥାଚିତ୍ର)]] # [[ରାମ ବଳରାମ]] # [[ଶ୍ରୀ ଜଗନ୍ନାଥ (୧୯୭୯ର ଓଡ଼ିଆ କଥାଚିତ୍ର)]] # [[ସାକ୍ଷୀ ଗୋପୀନାଥ]] # [[ସୁଜାତା (ଓଡ଼ିଆ କଥାଚିତ୍ର)]] # [[ସତୀ ଅନୁସୂୟା]] # [[ପରିବାର (ଓଡ଼ିଆ କଥାଚିତ୍ର)]] # [[ପତି ପତ୍ନୀ]] # [[କବି ସମ୍ରାଟ ଉପେନ୍ଦ୍ର ଭଞ୍ଜ]] # [[ଶ୍ରୀମାନ୍ ସୁର୍‌ଦାସ]] # [[ସନ୍ଧ୍ୟା ତାରା]] # [[ପୁନର୍ମିଳନ]] # [[ସାଥୀ ତୁ ଫେରିଆ]] # [[ତୁ ମୋ ସୁନା ଚଢ଼େଇ]] # [[ମା (୨୦୧୮ ଓଡ଼ିଆ କଥାଚିତ୍ର)]] # [[ପ୍ରେମୀ ଦିୱାନା]] # [[ପ୍ୟାର ଅଲଗା ପ୍ରକାର]] # [[ତୁ ମୋ ସୁଇଟ୍ ୧୬]] # [[ଜୀବନର ଚଲାପଥେ]] # [[ରହସ୍ୟ]] # [[କୁଳାଙ୍ଗାର]] # [[ମୁଇଁ ଦିୱାନା ତୁଇ ଦିୱାନୀ]] # [[ଏ ଦିଲ୍ ତତେ ଦେଲି]] # [[ବାପା ତମେ ଭାରି ଦୁଷ୍ଟ]] # [[ଚାଲ୍ ଟିକେ ଦୁଷ୍ଟ ହବା]] # [[ଅଜବ ସଞ୍ଜୁର ଗଜବ ଲଭ୍]] # [[ପଞ୍ଜୁରୀ ଭିତରେ ଶାରୀ]] # [[ନିମ୍‌କି]] # [[ପ୍ରେମରେ ରଖିଚି ୧୦୦ରୁ ୧୦୦]] # [[ଗୋଲ୍ ମାଲ୍ ଲଭ୍]] # [[ବୋବାଲ ଟୋକା]] # [[ସେଲଫିସ୍ ଦିଲ୍]] # [[ତୁ ମୋ ଲଭ୍ ଷ୍ଟୋରୀ ୨]] # [[ଅଭିମାନ (୨୦୧୯ର କଥାଚିତ୍ର)]] # [[ବୈଶାଳୀ (ଓଡ଼ିଆ କଥାଚିତ୍ର)]] # [[ରଙ୍ଗ ବରଷିବ ଟୁପୁରୁ ଟୁପୁରୁ]] # [[ପ୍ରେମ ତୋର ନଟି ନଟି]] # [[ଖୁସି (ଓଡ଼ିଆ କଥାଚିତ୍ର)]] # [[ତୁ କହିଦେ ଆଇ ଲଭ୍ ୟୁ]] # [[ଛବିରାଣୀ‎]] # [[ଲଭ୍ ଟୁଇଷ୍ଟ]] # [[ଦେଖା ହେଲା ପ୍ରେମ ହେଲା]] # [[ମିଷ୍ଟର ମଜନୁ]] # [[ବାଳ- ଦ ରିଦମ୍ ଅଫ୍ ଲାଇଫ୍]] # [[ଫ୍ରମ୍ ମି ଟୁ ୟୁ]] # [[ମାଲ୍ ମହୁ ଜୀବନ ମାଟି]] # [[ବିଶ୍ୱରୂପ]] # [[ଶଙ୍ଖା ସିନ୍ଦୂର]] # [[କିଏ କାହାର (୧୯୯୭ର ଓଡ଼ିଆ କଥାଚିତ୍ର)]] # [[ମୁଁ ପରଦେଶୀ ଚଢ଼େଇ]] # [[ବାବୁ ଭାଇଜାନ୍]] # [[କୁଇନ୍ (ଓଡ଼ିଆ କଥାଚିତ୍ର)]] # [[ପାଇକ ବିଦ୍ରୋହ (କ୍ଷୁଦ୍ର ଚଳଚ୍ଚିତ୍ର)]] # [[ଆହୁତି]] # [[କାହ୍ନା (ଓଡ଼ିଆ କଥାଚିତ୍ର)]] # [[ସୁନା ସଂସାର (୧୯୯୭ର କଥାଚିତ୍ର)]] # [[ସହିଦ ରଘୁ ସର୍ଦ୍ଦାର]] # [[ଗାଁର ନାଁ ଗାଲୁଆପୁର]] # [[ଚାଲ ଟିକେ ପ୍ରେମ କରିବା]] # [[ମନେ ମନେ ମନ ଖୋଜୁଥିଲା]] # [[ଚକ୍ଷୁବନ୍ଧନ]] # [[ଜଙ୍ଗଲ (ଓଡ଼ିଆ କଥାଚିତ୍ର)]] # [[ଅରୁନ୍ଧତୀ (୨୦୨୧ର ଓଡ଼ିଆ କଥାଚିତ୍ର)]] # [[ମନ ମୋ ନେଇଗଲୁ ରେ]] # [[ପିହୁ]] # [[ବିଜୟିନୀ]] # [[ମିଷ୍ଟର ରୋମିଓ]] # [[୨ ଚକ୍‌ଲେଟ୍]] # [[ଲାଲି ହବ କାହାର]] # [[କଟକ ୱେଡ୍ସ୍ ସମ୍ବଲପୁର]] # [[ବାପା ଆଇସିୟୁରେ ଅଛନ୍ତି]] # [[ଲୁଚେଇ ଦେ ମତେ ଛାତି ଭିତରେ]] # [[ଦୁର୍ଗତିନାସିନୀ ୨]] # [[ଷଷ୍ଠରୁ ନଷ୍ଟ]] # [[ଅର୍ଦ୍ଧ ସତ୍ୟ]] # [[ଚୋରଣୀ (ଓଡ଼ିଆ କଥାଚିତ୍ର)]] # [[ପାରୋ ହେଟ୍‌ସ୍ ଦେବଦାସ]] # [[ପ୍ରେମିକାୟ ନମ]] # [[ରଙ୍ଗିଲା ବୋହୂ ୨]] # [[ତୋ' ପାଇଁ ଫେରିବି ବସୁଧା ଚିରି]] # [[ତୁ ମୋର ସାଥୀରେ ୨]] # [[ମା'ର ମମତା]] # [[ରାତି ସରି ସରି ଯାଉଛି]] # [[ଇଏ ବି ଗୋଟେ ଲଭ୍ ଷ୍ଟୋରୀ]] # [[କୋକୋଲି: ଫିସ୍ ଆଉଟ୍ ଅଫ୍ ୱାଟର୍]] # [[ଭୋକ (ଓଡ଼ିଆ କଥାଚିତ୍ର)]] # [[ଚରିତ୍ର (ଓଡ଼ିଆ କଥାଚିତ୍ର)]] # [[ସିନ୍ଥିରୁ ସିନ୍ଦୂର ଅଳପ ଦୂର]] # [[ବିଶ୍ୱାସ (ଓଡ଼ିଆ କଥାଚିତ୍ର)]] # [[ଇନ୍ଦ୍ରଜାଲ]] # [[ଓଏ ଗୀଟାର]] # [[ପ୍ରତ୍ୟାଘାତ]] # [[ଅର୍ଦ୍ଧାଙ୍ଗିନୀ]] # [[ତୁମେ ମୋ ଶଙ୍ଖା ତୁମେ ମୋ ସିନ୍ଦୂର]] # [[ଚୁମକି ମାଇଁ ଡାର୍ଲିଂ]] # [[ତାଣ୍ଡବ]] # [[ବିସର୍ଜନ]] # [[ରୋଲ୍ ନଂ-୨୭ ସୁଜାତା ସେନାପତି]] # [[ସୁପର୍ ବୟ୍]] # [[ପଲ୍ ପଲ୍ ତତେ ଚାହେଁ]] # [[ତୁ ଭାରି ବିୟୁଟିଫୁଲ୍]] # [[ଶ୍ରୀକ୍ଷେତ୍ର (ଓଡ଼ିଆ କଥାଚିତ୍ର)]] # [[ରୋମିଓ ରାଜା]] # [[ପାପ]] # [[ହିରୋଗିରି]] # [[ଆଖି ବୁଜିଦେଲେ ତୁ]] # [[ହେଲୋ ରାବଣ]] # [[ସାହାଣୀ ଘର କାହାଣୀ]] # [[ଲଭ୍ ୟୁ ପ୍ରିୟା]] # [[ଶଲା ବୁଢ଼ାର ବଦ୍‌ଲା]] # [[ଟିକେ ଲଭ୍ ଟିକେ ଟ୍ୱିଷ୍ଟ୍]] # [[ତୁ ମୋର ସାଥିରେ]] # [[ଦୁର୍ଗତିନାଶିନୀ]] # [[ପ୍ରେମ ନା' ପାଗଳପଣ]] # [[ଲକିର ଲକ୍‌ଡାଉନ୍ ଲଭ୍ ଷ୍ଟୋରୀ]] # [[ମୋ ମମି ପାପାଙ୍କ ବାହାଘର]] # [[ଫେରିଆ]] # [[ମୁଁ ତୁମେ ଲକ୍‌ଡାଉନ୍]] # [[ଭିଜା ମାଟିର ସ୍ୱର୍ଗ]] # [[ମୂଷା ମୋର ରଜନୀକାନ୍ତ]] # [[ଅନାମିକା ନାୟିକା]] # [[ଅନୁ ଦିଦି ନଟ୍ ଆଉଟ୍]] # [[ଗୋଲ୍‌ମାଲ୍]] # [[ଡହରା ଟୋକା]] # [[ଅଙ୍ଗୁରୁ ନମିଳିଲେ ଖଟା]] # [[ଲାଲ୍‌ପାନ ବିବିର ସ୍ମାର୍ଟ୍ ଫ୍ୟାମିଲି]] # [[ହଉ ହଉ ହେଇଗଲାରେ]] # [[ଟ୍ୱିଷ୍ଟବାଲା ଲଭ୍ ଷ୍ଟୋରୀ]] # [[ଚିରକୁଟ୍]] # [[ତୋ ବିନା କିଛି ମୁଁ ଚାହେଁନା]] # [[ରଙ୍ଗିଲା ବୋହୂ]] # [[ଝିଅଟା ଅଲଗା ପ୍ରକାର]] # [[କାଳିଆ କରୁଛି ଲୀଳା]] # [[ଫୋର୍]] # [[ସମାପାଜୁର ରଘୁ]] # [[ବନ୍ଧନ (ଟେଲି ଫିଲ୍ମ)]] # [[ଦୃଷ୍ଟିକୋଣ]] # [[କୁକୁଡ଼ା ଚୋର]] # [[ପ୍ରେମ ଏଟିଏମ୍]] # [[ଆଉ ଗୋଟେ ଲଭ୍ ଷ୍ଟୋରୀ]] # [[ଭାବେ ସିନା କହିପାରେନା]] # [[କୋଉ ଆକାଶର ଜହ୍ନ ତୁ]] # [[ପ୍ରେମମ୍]] # [[ଡିଟେକ୍ଟିଭ୍ କରନ୍ ଅର୍ଜୁନ]] # [[ଯଥା ରାବଣସ୍ୟ ମନ୍ଦୋଦରୀ]] # [[ଦିଦି ନମସ୍କାର]] # [[ସୁନୟନା]] # [[ପାଣିଗ୍ରହଣ]] # [[ଲଗାମ୍]] # [[ମନ ମୋର କାଗଜ ଗୁଡ଼ି]] # [[ଦିଲ୍ ମୋର ମାନେନା]] # [[ଗୁପ୍‌ଚୁପ୍ (ଓଡ଼ିଆ କଥାଚିତ୍ର)]] # [[ବିଶ୍ୱନାଥ (ଓଡ଼ିଆ କଥାଚିତ୍ର)]] # [[ମୋ ପଣତକାନୀରେ ତୁ]] # [[ଚୋରଣୀ ୨]] # [[ଏକା ତୁ ଏକା ମୁଁ]] # [[କୁରୁକ୍ଷେତ୍ର (ଟେଲି ଫିଲ୍ମ)]] # [[ମିଷ୍ଟର କହ୍ନେୟା]] # [[ଅଧାଲେଖା ଗପ]] # [[କ୍ରେଜି-୪]] # [[ବିଦ୍ୟାରାଣ]] # [[ଲାଗେ ପ୍ରେମ ନଜର]] # [[ପ୍ରତିଜ୍ଞା]] # [[ଆସ୍ତିକ ନାସ୍ତିକ]] # [[ଦିଲ୍‌ରେ ଅଛି ତୋ'ରି ନାଁ]] # [[କହିବିନି ତତେ ଆଇ ଲଭ୍ ୟୁ]] # [[ବାଏ ବାଏ ଦିଲ୍]] # [[ଶେଷ ରାତି]] # [[ବୋଉର ହାତବାକ୍ସ]] # [[ପ୍ରତୀକ୍ଷା]] # [[ହାଏ କୃଷ୍ଣ]] # [[କିଛି କହିବାର ଅଛି]] # [[ଏଇ ରାକ୍ଷୀ ତୋ' ରକ୍ଷା କବଚ]] # [[ମାୟାବୀ (ଓଡ଼ିଆ କଥାଚିତ୍ର)]] # [[କିସ୍ ମିସ୍]] # [[ମହାବାହୁ (ଓଡ଼ିଆ କଥାଚିତ୍ର)]] # [[ଏଡିୟୁ ଗୋଦାର]] # [[ଚୁମ୍‌କି ସେ' ତ ପାଣିରେ ବୁଡ଼ିବ ନାହିଁକି]] # [[ଫେରି ଆସୁଥିବି କୋଳକୁ ତୋ'ର]] # [[ଫେରି ଆସୁଥିବି କୋଳକୁ ତୋ'ର]] # [[ବାଳୀ - ଦ ସେଭିଅର୍]] # [[ତିତ୍‌ଲି]] # [[ମହିଷାସୁର (ଓଡ଼ିଆ କଥାଚିତ୍ର)]] # [[ପ୍ରେମରେ ରିସ୍କ ହେଲା ମୋତେ ଇସ୍କ]] # [[ପ୍ରସ୍ଥାନମ୍]] # [[ଓଏ ଅଞ୍ଜଲି]] # [[ତୃଷ୍ଣା (ଓଡ଼ିଆ କଥାଚିତ୍ର)]] # [[ଅଳ୍ପ ଦିନର ଗଳ୍ପ]] # [[ରୁଦ୍ରାଣୀ]] # [[ପାରିକରିବେ ଭୋଳାଶଙ୍କର]] # [[ତୁ ମୋର ଓକେ]] # [[ଆମେ ତ ମିଡିଲ୍ କ୍ଲାସ୍]] # [[ସହରୀ ବାଘ (୨୦୨୨ର ଓଡ଼ିଆ କଥାଚିତ୍ର)]] # [[ବିଛାଗ୍ୟାଙ୍ଗ୍]] # [[ପୋଲିସ୍ ବାବୁ]] # [[ଲାଇଫ୍‌ରେ କିଛି ବି ହେଇପାରେ]] # [[ମୁଖା (୨୦୨୨ର ଓଡ଼ିଆ କଥାଚିତ୍ର)]] # [[ଲାଲ ଓଢ଼ଣି]] # [[ତୋ ନା'ର ମାନେ ହଁ]] # [[ଡିଅର୍ ଲଭ୍]] # [[ନଟରାଜ ୦୦୯]] # [[ତୋ'ର ମୋର କଟି]] # [[ଉଡ଼ନ୍ତା ଥାଳିରେ ଆସିଛି ପ୍ରିୟା]] # [[ନିୟତି]] # [[ମାମା ୱେଡ୍‍ସ୍ ପାପା]] # [[ବନ୍ଦିନୀ]] # [[ବ୍ରେକ୍‍ଅପ୍ ବାଲା ଲଭ୍‌ଷ୍ଟୋରୀ]] # [[ଫାଲଗୁନ ଚୈତ୍ର]] # [[ବାପା ସୁପର୍‌ମ୍ୟାନ୍]] # [[ବାଜିବଲୋ ସାହାନାଇ]] # [[ବୋହୂ ଆମର ବିଛୁଆତି]] # [[ବିଭ୍ରାନ୍ତ]] # [[କନ୍ୟାଦାନ (୨୦୨୩ ଓଡ଼ିଆ କଥାଚିତ୍ର)]] # [[ମନ ମ୍ୟୁଜିଅମ୍]] # [[ମନସ୍କ]] # [[ନାରୀ ନୁହେଁ ତୁ ଅର୍ଦ୍ଧନାରୀ]] # [[ସରଗ ପୁରରୁ ଆସିଚି ପ୍ରିୟା]] # [[ବାହାଘର ଡଟ୍ କମ୍]] # [[ଟିଙ୍ଗା ରାଜୁ]] # [[ପ୍ରେମ୍ ଫର୍ ସେଲ୍]] # [[ଡେଲିଭରି ବୟ]] # [[ପାରିକରିବେ ଭୋଳାଶଙ୍କର ୨]] # [[ଉଷା (ଟେଲି ଫିଲ୍ମ)]] # [[ଛବିର ମଣିଷ]] # [[ଧୀର ପାଣି ପଥର କାଟେ]] # [[ଶତ୍ରୁ ସଂହାର (ଟେଲି ଫିଲ୍ମ)]] # [[ତଦନ୍ତ (ଟେଲି ଫିଲ୍ମ)]] # [[କବିତା (ଟେଲି ଫିଲ୍ମ)]] # [[ଫଟା କପାଳ]] # [[ତମସା ତୀରେ]] # [[ଭାଗ୍ୟ]] # [[ପୂଜାରିଣୀ]] # [[ଭୁଲ କାହାର]] # [[ମୁଖାଗ୍ନି]] # [[ଧୋ'ରେ ବାବୁ ଧୋ']] # [[ପ୍ରିୟେ ତୁ ମୋ ସିଏ]] # [[ମହାସଂଗ୍ରାମ]] # [[ଶାୟରୀ ଶାୟରୀ]] # [[ପ୍ରେମୀ ନମ୍ବର ୱାନ୍]] # [[ହାପି ଏଣ୍ଡିଂ]] # [[କର୍ତ୍ତବ୍ୟ]] # [[ଆଇପିଏସ୍ ଦୁର୍ଗା]] # [[ପ୍ରିୟାର ପ୍ରି-ୱେଡିଂ ଲଭ୍‌ଷ୍ଟୋରୀ]] # [[ଧୋକା - ଦି ଗେମ୍ ଅଫ୍ ଲଭ୍]] # [[ପ୍ରତିଶୋଧ]] # [[ପୁଷ୍କରା (୨୦୨୩ର ଓଡ଼ିଆ କଥାଚିତ୍ର)]] # [[ଶଙ୍କର (୨୦୨୩ର ଓଡ଼ିଆ କଥାଚିତ୍ର)]] # [[ବୋଉ (ଟେଲି ଫିଲ୍ମ)]] # [[ପଡ଼ିଗଲି ତୋ ପ୍ରେମରେ]] # [[ପ୍ରୀତି ବନ୍ଧନ]] # [[ଟି]] # [[କସ୍ତୁରୀ (୨୦୨୩ ଟେଲି ଫିଲ୍ମ)]] # [[ସିନ୍ଦୂର (୨୦୨୩ର ଓଡ଼ିଆ କଥାଚିତ୍ର)]] # [[ଟୁ ଲେଟ୍]] # [[ଟୁଇନ୍ସ]] # [[ଲାଗିଲା ରଙ୍ଗ ଗୋଲାପି ଗୋଲାପି]] # [[ସୁକ ଭାଇର ସୋଲେ]] # [[ଲଭ୍ ଇନ୍ ଲଣ୍ଡନ]] # [[ଗୁଡ୍ଡୁ ଗ୍ୟାଙ୍ଗଷ୍ଟାର୍]] # [[କାଇଁଚ ମାଳି]] # [[ମିଛେଇ ଝିଅ]] # [[ପାଖେ ପାଖେ ଥିବି ହର୍‌ପଲ୍]] # [[ତୋ' ପାଇଁ ଫେରିବି ରହିଲା ରାଣ]] # [[ବ୍ୟାସେ ଶୁଣୁଛ]] # [[କର୍ମ (ଓଡ଼ିଆ କଥାଚିତ୍ର)]] # [[ଭାଇ: ଦି ଓପନିଂ ପାର୍ଟ]] # [[ଅପରାହ୍ନର ସୂର୍ଯ୍ୟ]] # [[ଅନନ୍ତା]] # [[ବୋଉ ବୁଟୁ ଭୂତ]] # [[ଇନ୍ଦ୍ରଧନୁ (ଓଡ଼ିଆ କଥାଚିତ୍ର)]] # [[ବିନ୍ଦୁସାଗର (ଓଡ଼ିଆ କଥାଚିତ୍ର)]] # [[ମୁରବି]] # [[ପଙ୍ଗା ନେଇଛି ମୁଁ ଯମ ସାଥୀରେ]] # [[କବିତା ବନିତା ଲତା ୩]] # [[ପୂୟୋଦକମ୍]] # [[ଆଫା]] # [[ମିସ୍ ରଙ୍ଗବତୀ]] # [[କାନ୍ଦ ମାଷ୍ଟ୍ରେ]] # [[ନଈ ସେପାରି କନକ ଗୋରୀ (୨୦୨୬ର ଓଡ଼ିଆ କଥାଚିତ୍ର)]] # [[ସଖା ମୋର ଭୋଳାଶଙ୍କର]] # [[ବର ବଧୂ]] # [[ରକ୍ତ ଗୋଲାପ (୨୦୨୬ର ଓଡ଼ିଆ କଥାଚିତ୍ର)]] # [[ସାଥୀ ତୁ ମୋର ସାତ ଜନ୍ମର]] # [[ଅପେକ୍ଷା]] # [[ମିଡ୍‌ନାଇଟ୍]] # [[ଜୀବନଦାନ]] # [[ପବିତ୍ର ବନ୍ଧନ (୨୦୨୬ର ଓଡ଼ିଆ କଥାଚିତ୍ର)]] # [[ପରୀ (ଓଡ଼ିଆ କଥାଚିତ୍ର)]] # [[ଦାସ ବାବୁଙ୍କ ସ୍ମାର୍ଟ ଝିଅ]] # [[ବୋହୂ ଆମର ରଜନୀକାନ୍ତ]] # [[କାଙ୍ଗୁଲା: ମା କାଳୀର ଦଣ୍ଡ ନାଚ]] # [[ସ୍ୱପ୍ନ ସୁନ୍ଦରୀ]] # [[ମନ୍ତ୍ରମୁଗ୍ଧ]] # [[ତତେ ଲାଗିଲା ମୋ ଶଙ୍ଖା ସିନ୍ଦୂର]] # [[ବିଦେହ]] # [[ମେହେରମୁଣ୍ଡା]] # [[ମୁଁ ତୁମ ସାବିତ୍ରୀ]] # [[ଲଢ଼େଇ (ଓଡ଼ିଆ କଥାଚିତ୍ର)]] # [[ବନ୍ଧୁ ନୁହେଁ ତୁ ବଧୂ]] # [[ପରିଚୟ (ଓଡ଼ିଆ କଥାଚିତ୍ର)]] # [[ମେମ୍‌ସାହାବ୍]] # [[ମିଷ୍ଟିର ଦୁଷ୍ଟାମୀ]] # [[ମାୟା ମରୀଚିକା]] # [[ମହାକାଳ (ଓଡ଼ିଆ କଥାଚିତ୍ର)]] # [[ମଟରସାଇକେଲ୍]] # [[ଏଇ ବୋଧେ ପ୍ରେମ]] # [[ସାହା ହେବେ ମୋତେ ମା' ମଙ୍ଗଳା]] # [[ମିସ୍ କଲ୍ ଫ୍ରେଣ୍ଡ୍]] # [[ନନ୍ଦ ମାଷ୍ଟରଙ୍କ ଚାଟଶାଳୀ]] # [[ବୋହୂ ୪୨୦]] # [[ନମସ୍ତେ କମଳା ମା' ଗୋ ୩]] # [[ଦର୍ପଣ (ଓଡ଼ିଆ କଥାଚିତ୍ର)]] # [[ଗଙ୍ଗା ଯମୁନା ସରସ୍ୱତୀ]] # [[ସାର୍ (ଓଡ଼ିଆ କଥାଚିତ୍ର)]] # [[ଶମ୍ଭୁ (ଓଡ଼ିଆ କଥାଚିତ୍ର)]] # [[ବାସ୍ତବ (ଓଡ଼ିଆ କଥାଚିତ୍ର)]] # [[ଉଧାର କରିବୁ ସାତପୁରୁଷ]] # [[କବିତା ବନିତା ଲତା ୨]] # [[ତୋର ମୋର ପ୍ରେମ]] # [[ଚ୍ୟାଲେଞ୍ଜ୍]] # [[ଚାରିଧାମ (ଓଡ଼ିଆ କଥାଚିତ୍ର)]] # [[ଛକି ଶୂନ]] # [[ଡାଏରୀ (ଓଡ଼ିଆ କଥାଚିତ୍ର)]] # [[ଶିକାର (ଓଡ଼ିଆ କଥାଚିତ୍ର)]] # [[ମା' ମୋର ସାହାଭରସା]] # [[ସାତ ଭାଇଙ୍କ ମଙ୍ଗଳା]] # [[ଲହରୀ (ଓଡ଼ିଆ କଥାଚିତ୍ର)]] # [[ବିଘ୍ନ ବିନାଶିବେ ବିନାୟକ]] # [[କେରେକ୍]] # [[ଡେଲିଭରି ବୟ ୨]] # [[ଅଲିଅଳି ରାଜଜେମା]] # [[ମୋ ସୁନା ଭଉଣୀ]] # [[ପାରିକରିବେ ଭୋଳାଶଙ୍କର ୪]] # [[ଓମ୍ ନମଃ ଶିବାୟ ଭକ୍ତିରେ ଶକ୍ତି]] # [[ଛି ରେ ନନୀ]] # [[ୱାଇଫ୍ ନୁହେଁ ସେ ୱାଇଫାଇ]] # [[ଆଇ ଏମ୍ କାଳିଆ]] # [[ଶ୍ରୀଜଗନ୍ନାଥଙ୍କ ନବକଳେକବର]] # [[ମୋ ଭାଇ ଜଗା (୨୦୨୫ର ଓଡ଼ିଆ କଥାଚିତ୍ର)]] # [[ପାର୍ବତୀପୁରର ପବନସୁତ]] # [[ଜ୍ୱାଇଁ ପୁଅର ଜୀବନ ବୀମା]] # [[ଫାର୍ଷ୍ଟ ଲଭ୍]] # [[ଭାବାନ୍ତର]] # [[ସତ୍ୟବାନର ସ୍ୱର୍ଗଯାତ୍ରା]] # [[ତୁମେ ନଥିଲେ]] # [[ସଉତୁଣୀ ନମ୍ବର ୧]] # [[ସୁନାନାକୀ ବୋହୂ]] # [[ରାକେଟ୍ (ଓଡ଼ିଆ କଥାଚିତ୍ର)]] # [[୧୯୯୯ - ଏକ ସଂଗୁପ୍ତ କାହାଣୀ]] # [[ଡଷ୍ଟବିନ୍]] # [[ପାଦେ ଆକାଶ]] # [[ଆଜିର ରେବତୀ]] # [[ସ୍ୱୟମ୍ବର]] # [[ଅଜବ ଏଇ ପ୍ରେମ କାହାଣୀ]] # [[ଶିମ୍‌ଲୀ]] # [[ଘମାଘୋଟ]] # [[ଶାଶୁ ନୁହେଁ ସେ ସୁନାମୀ ଝଡ଼]] # [[ମୋ ମମି ପାପାଙ୍କ ବାହାଘର ୨]] # [[ଭାଲେଣ୍ଟାଇନ୍ - ଦି ମେମୋରେବଲ୍ ଡେ]] # [[ବାଜି ଲାଗିଛି ମୋ ଶଙ୍ଖା ସିନ୍ଦୂର]] # [[ବେସାହାରା]] # [[ମିଶିରି (ଓଡ଼ିଆ କଥାଚିତ୍ର)]] # [[ସନାତନୀ - କର୍ମ ହିଁ ଧର୍ମ]] # [[କବାଡ଼ି (ଓଡ଼ିଆ କଥାଚିତ୍ର)]] # [[ଆଞ୍ଜେଲ୍]] # [[ଭାଇ - ଦି ଓପନିଂ ପାର୍ଟ]] # [[ଅଦୃଶ୍ୟ]] # [[ରଂଗଶୁର]] # [[ବଇଦ]] # [[ୱାଇଫ୍]] # [[ଡୋରି ଲାଗିଛି କାଳିଆ ପାଖେ]] # [[ଚିଠି ଲେଖିଛି ମୋ ଚକା ଆଖିକୁ]] # [[ଗଣ୍ଡ ଭୈରବ]] # [[ଦି ମିଲେଟ୍ ଡାଏରୀ]] # [[ଗୁରୁଜୀ ନମସ୍କାର]] # [[ଲାଇନ୍ ବାଲା]] # [[କେମିତି ଭୁଲିବି ମୁଁ]] # [[ସମୟ କହିବ କିଏ କାହାର]] # [[ଡିଅର୍ ପୁରୁଷ]] # [[ଦଶମ (ଓଡ଼ିଆ କଥାଚିତ୍ର)]] # [[ଏଇ ଆମ ପ୍ରେମ କାହାଣୀ]] # [[ଖରା - ଦି ହିଟ୍]] # [[ଯୋଗିନୀ]] # [[ଲଭ୍ ଟିଉସନ୍]] # [[ସିନ୍ଦୂର ଖେଳ]] # [[ଶାନ୍ତି ଆପାର୍ଟମେଣ୍ଟ - ଫ୍ଲାଟ୍ ନମ୍ବର ୨୦୩]] # [[ଆଶିକ୍ ସରେଣ୍ଡର ହେଲା]] # [[କେମିତି ଏ ସମ୍ପର୍କ]] # [[ମୋ କାହାଣୀରେ ତୋରି ନାଁ]] # [[ଶ୍ରୀମାନ୍ ଶ୍ରୀମତୀ]] # [[ଆକାଶବାଣୀ (ଓଡ଼ିଆ କଥାଚିତ୍ର)]] # [[ମୋ ଜେଜେଙ୍କ ଲଭ୍ ଷ୍ଟୋରୀ]] # [[ଭୋଟ୍ (ଓଡ଼ିଆ କଥାଚିତ୍ର)]] # [[ଲଭ୍ ୪୨୦]] # [[ଦୁଇ ଦୁଣେ ପାଞ୍ଚ]] # [[ବସ୍ (ଓଡ଼ିଆ କଥାଚିତ୍ର)]] # [[ଜୟବୀର]] {{Div col end}} ===ସମୃଦ୍ଧିକରଣ=== {{Div col|colwidth=15em}} # [[ରାଜୁ ଆୱାରା]] # [[ରୂପା ଗାଁ ର ସୁନାକନିଆଁ]] # [[ଇସ୍କ ତୁ ହି ତୁ]] # [[ନାରୀ ନୁହେଁ ତୁ ନାରାୟଣୀ]] # [[ବିଧାତା (୨୦୦୩ର ଚଳଚ୍ଚିତ୍ର)]] # [[କଥାନ୍ତର]] # [[ମାୟା ମିରିଗ]] # [[ମାଟିର ମଣିଷ]] # [[ଇନ୍ଦ୍ରଧନୁର ଛାଇ]] # [[ଯାହାକୁ ରଖିବେ ଅନନ୍ତ]] # [[ଚୋରି ଚୋରି ମନ ଚୋରି]] # [[ବୋଉ (୧୯୯୮ର କଥାଚିତ୍ର)]] # [[ଧର୍ମର ହେବ ଜୟ]] # [[ସାକ୍ଷୀ ରହିଲା ଏ ସିଂହଦୁଆର]] # [[ଗୋଲାପି ଗୋଲାପି]] # [[ରକତ ଚିହ୍ନିଛି ନିଜର କିଏ]] # [[ଥ୍ୟାଙ୍କ ୟୁ ଭଗବାନ]] # [[ଦୋସ୍ତି]] # [[ଆସୁଛି ମୋ କାଳିଆସୁନା]] # [[ଯଶୋଦା (୧୯୯୬ର ସିନେମା)]] # [[ପିପାସା]] # [[ଅକ୍ଷି ତୃତୀୟା]] # [[ରାମାୟଣ (ଓଡ଼ିଆ କଥାଚିତ୍ର)]] # [[ସାବିତ୍ରୀ (୧୯୯୫ର ଚଳଚ୍ଚିତ୍ର)]] # [[ବତାସୀ ଝଡ଼]] # [[ଗଙ୍ଗ ଶିଉଳି (ଓଡ଼ିଆ କଥାଚିତ୍ର)]] # [[ହାକିମ ବାବୁ]] # [[ଟୋପାଏ ସିନ୍ଦୂର ଦି ପଟ ଶଙ୍ଖା]] # [[ପରିଣାମ]] # [[ମଥୁରା ବିଜୟ]] # [[ଭଙ୍ଗା ସିଲଟ]] {{Div col end}} # [[ରାଇମୋହନ ପରିଡ଼ା]] # [[ଜାଗୃତି ରଥ]] ===ଓଡ଼ିଆ କଥାଚିତ୍ର/ଦୂରଦର୍ଶନ ଅଭିନେତା/ଅଭିନେତ୍ରୀ/ନିର୍ଦ୍ଦେଶକ=== {{Div col|colwidth=10em}} # [[ବବ୍‌ଲି]] # [[ଏଲିନା ସାମନ୍ତରାୟ]] # [[ମୀନକେତନ]] # [[ତମସା ମିଶ୍ର]] # [[ବାଳକୃଷ୍ଣ ନାୟକ]] # [[ସୁସ୍ମିତା ଦାସ]] # [[ଶୀତଲ ପାତ୍ର]] # [[ଲିପି (ଅଭିନେତ୍ରୀ)]] # [[ଗାର୍ଗୀ ମହାନ୍ତି]] # [[ଗୁନ୍‌ଗୁନ୍‌]] # [[ଦୀପ୍ତିରେଖା ପାଢ଼ୀ]] # [[ଲିପ୍ସା ମିଶ୍ର]] # [[ଜାଙ୍କଲିନ ପରିଡ଼ା]] # [[ନମ୍ରତା ଦାସ]] # [[ନୈନା ଦାସ]] # [[ଜିନା ସାମଲ]] # [[ତ୍ରିପୁରା ମିଶ୍ର]] # [[ନମ୍ରତା ଥାପା]] # [[ଅନୁଭା ସୌର୍ଯ୍ୟା]] # [[ଗୀତା ରାଓ]] # [[ଭୂମିକା ଦାଶ]] # [[ଝିଲିକ୍ ଭଟ୍ଟାଚାର୍ଯ୍ୟ]] # [[ଦେବଯାନୀ]] # [[ନୀତୁ ସିଂହ (ଓଡ଼ିଆ ଅଭିନେତ୍ରୀ)]] # [[ଅରୁଣ ମହାନ୍ତି]] # [[ଦେବୀକା ଅରୁନ୍ଧତୀ ସାମଲ]] # [[ଆମେଲି ପଣ୍ଡା]] # [[ସ୍ମରଣୀକା ପ୍ରିୟଦର୍ଶିନୀ]] # [[ଜ୍ୟୋତି ରଞ୍ଜନ ନାୟକ]] # [[ସୋନିକା ରାୟ]] # [[ଆର୍ଯ୍ୟନ ଦାଶ]] # [[ସମୀର ରିଷୁ ମହାନ୍ତି]] # [[ବିଦୁସ୍ମିତା]] # [[ସୁବ୍ରତ ସ୍ୱାଇଁ]] # [[ମେଘା ଘୋଷ]] # [[ପିଣ୍ଟୁ ନନ୍ଦ]] # [[କୁନା ତ୍ରିପାଠୀ]] # [[କାଜଲ ମିଶ୍ର]] # [[ବବି ମିଶ୍ର]] # [[ମେଘ୍ନା ମିଶ୍ର]] # [[ସୁନୀଲ କୁମାର]] # [[ରାଲି ନନ୍ଦ]] # [[ସନ୍‌ମିରା ନାଗେଶ]] # [[ବିଶ୍ୱଭୂଷଣ ପଣ୍ଡା]] # [[ତମନ୍ନା ବ୍ୟାସ]] # [[ନିହାରୀକା ଦାଶ]] # [[ସାଜନ୍ ବିଶ୍ୱାଳ]] # [[ସମ୍ଭାବନା ମହାନ୍ତି]] # [[ଉତ୍କଣ୍ଠା ପାଢ଼ୀ]] # [[ପୁନମ ମିଶ୍ର]] # [[ସ୍ୱରାଜ ବାରିକ]] # [[ସମ୍ବିତ ଆଚାର୍ଯ୍ୟ]] # [[ନିକିତା ମିଶ୍ର]] # [[ଶଶାଙ୍କ ଶେଖର]] # [[ଅକ୍ଷୟ ବସ୍ତିଆ]] # [[ଦୀପକ ବାରିକ]] # [[ଅମ୍ଳାନ ଦାସ]] # [[ହର ରଥ]] # [[ସସ୍ମିତା ପିୟାଲି ସାହୁ]] # [[ନିକିତା]] # [[ପୁପୁଲ ଭୂୟାଁ]] # [[ସୁଶ୍ରୀ ରଥ]] # [[ଝାନ୍‌ସୀ ରାଣୀ (ଓଡ଼ିଆ ଅଭିନେତ୍ରୀ)]] # [[ଦୀପକ କୁମାର]] # [[ଶିବାନୀ ସଙ୍ଗୀତା]] # [[ରୁଦ୍ର ପାଣିଗ୍ରାହୀ]] # [[ପ୍ରଜ୍ଞା ହୋତା]] # [[ରଜନୀ ରଞ୍ଜନ]] # [[ପ୍ରିୟଙ୍କା ମହାପାତ୍ର]] # [[କୋଏଲ ମିଶ୍ର]] # [[ପିଙ୍କି ପ୍ରିୟଦର୍ଶିନୀ]] # [[ସଂଗ୍ରାମ ବିଶ୍ୱାଳ]] # [[ବିଜୁ ବଡ଼ଜେନା]] # [[ଅର୍ଦ୍ଧେନ୍ଦୁ ସାହୁ]] # [[ସନ୍ତୋଷ ନାରାୟଣ ଦାସ]] # [[ପୁପିନ୍ଦର ସିଂହ]] # [[ଦେବାଶିଷ ପାତ୍ର]] # [[ଆଶୁତୋଷ ମହାପାତ୍ର]] # [[ସୁମନ ମହାରଣା]] # [[ସୂର୍ଯ୍ୟକାନ୍ତ ସାମଲ]] # [[ବ୍ରଜ ସିଂହ]] # [[ପଞ୍ଚାନନ ନାୟକ]] # [[ବୈଶାଳୀ ପରିଡ଼ା]] # [[ପୂର୍ଣ୍ଣଚନ୍ଦ୍ର ପ୍ରତିହାରୀ]] # [[ଅସୀତ ପତି]] # [[ଲଭ୍‌ଲି]] # [[ସୁଧାକର ବସନ୍ତ]] # [[ସୁବାସ ରାଉତ]] # [[ସଲିଲ ମିତ୍ର]] # [[ରାଧାକାନ୍ତ ନନ୍ଦ]] # [[ତୃପ୍ତି ସିହ୍ନା]] # [[ସୋଫିଆ ଆଲାମ]] # [[ନାଜିଆ ଆଲାମ]] # [[ଅସୀମା ପଣ୍ଡା]] # [[ସ୍ମିତା ମହାନ୍ତି]] # [[ସୋମେଶ ମହାନ୍ତି]] # [[ମୁନ୍ନା ଖାଁ]] # [[ଜ୍ୟୋତ୍ସ୍ନା ଦାସ]] # [[ଦୀପା ସାହୁ (୧୯୮୫ ଜନ୍ମ)]] # [[ଦେବେନ ମିଶ୍ର]] # [[ଗାଗାରିନ ମିଶ୍ର]] # [[ଅଭିଜିତ ମଜୁମଦାର]] # [[ଶିଶିର ମୋହନ ପତି]] # [[ସୁରେଶ ବଳ]] # [[ମାମା ମିଶ୍ର]] # [[ମାମୁନି ମିଶ୍ର]] # [[ହାଡ଼ୁ]] # [[ଅଶ୍ୱିନୀ ବ୍ରହ୍ମା]] # [[ରବି ମିଶ୍ର]] # [[ଶୁଭକାନ୍ତ ସାହୁ]] # [[ଶ୍ରଦ୍ଧା ପାଣିଗ୍ରାହୀ]] # [[ମନିଷା ମିଶ୍ର]] # [[ଏଲି ପାଢ଼ୀ]] # [[ଶ୍ୱେତା ମଲ୍ଲିକ]] # [[କିର୍ତ୍ତୀ ମହାନ୍ତି]] # [[କାବ୍ୟା କିରଣ]] # [[ଦିବ୍ୟା ମହାନ୍ତି]] # [[ବିରାଜ ଦାଶ]] # [[ମୀରା ମହାନ୍ତି]] # [[ରାଜେଶ୍ୱରୀ ରାୟ]] # [[ପ୍ରତିଭା ପଣ୍ଡା]] # [[ତିଳୋତ୍ତମା ଖୁଣ୍ଟିଆ]] # [[ସ୍ୱୟମ ପାଢ଼ୀ]] # [[ପ୍ରଦୀପ ଭୋଳ]] # [[ପାର୍ଥ ସାରଥୀ ରାୟ]] # [[ଶ୍ରୀୟା ଝା]] # [[ସୁବୋଧ ପଟ୍ଟନାୟକ (୧୯୪୭ ଜନ୍ମ)]] # [[ସୁଧାରାଣୀ ଜେନା]] # [[ବର୍ଷା ନାୟକ]] # [[ବିରେନ ଜ୍ୟୋତି ମହାନ୍ତି]] # [[ଶୁଭ୍ରାଂଶୁ ନାୟକ]] # [[ଅସିତ ରଞ୍ଜନ ଦାସ]] # [[ଚନ୍ଦ୍ରମଣି ଲେଙ୍କା]] # [[ସୁଭାଶିଷ ଶର୍ମା]] # [[ତାପସ ସରଘରିଆ]] # [[ମଞ୍ଜୁଳା କୁଅଁର]] # [[ସାତ୍ୟକି ମିଶ୍ର]] # [[ଇନ୍ଦ୍ରମଣି ବେହେରା]] # [[ଶାନ୍ତିଲତା ବାରିକ]] # [[ବିଜୟ ପଟ୍ଟନାୟକ]] # [[ସୁମିତ ପଣ୍ଡା]] # [[ସମାଜ ପତି]] # [[ଶିଶିର କୁମାର ସାହୁ]] # [[ନଗେନ ସାହୁ]] # [[କୁନି ଛତ୍ରିଆ]] # [[ସରସ୍ୱତୀ ଦେବୀ (ଅଭିନେତ୍ରୀ)]] # [[ଲିପନ ସାହୁ]] # [[ଦିଲ୍ଲୀପ ରାୟ]] # [[ରମେଶ ମହାନ୍ତି]] # [[ଜ୍ୟୋତିର୍ମୟୀ ନାୟକ]] {{Div col end}} ===କଥାଚିତ୍ର ହଲ୍=== # [[ମିଶ୍ର ଟକିଜ୍]] # [[ମାଧବ ହଲ୍‌]] ===ଦକ୍ଷିଣ ଭାରତୀୟ ଅଭିନେତା/ଅଭିନେତ୍ରୀ=== {{Div col|colwidth=15em}} # [[ମହେଶ ବାବୁ]] # [[ଜୟଲଳିତାଙ୍କ ଅଭିନୀତ କଥାଚିତ୍ର]]{{tick}} # [[ଅକ୍କିନେନି ନାଗାର୍ଜୁନ]] # [[ଅକ୍କିନେନି ନାଗା ଚୈତନ୍ୟ]] # [[ପ୍ରଣୀତା ସୁବାଷ]] # [[ବେଦୀକା]] # [[ଜାନ‌କୀ ସବେଶ]] # [[ହେମା ସେୟାଦ]] # [[ରାଇ ଲକ୍ଷ୍ମୀ]] # [[ଅମଲା ଅକ୍କିନେନି]] # [[ରକୁଲ ପ୍ରୀତ ସିଂ]] # [[ଶ୍ରୀୟା ରେଡ୍ଡି]] # [[ଉଦୟ ଭାନୁ]] # [[ରାଧିକା ଚୌଧୁରୀ]] # [[ନିଶା ଅଗ୍ରୱାଲ]] # [[ଲେସ୍‌ଲି ତ୍ରିପାଠୀ]] (ଓଡ଼ିଆ) # [[ଲାବନ୍ୟା ତ୍ରିପାଠୀ]] # [[ଦୀକ୍ଷା ସେଠ]] # [[ପ୍ରୀତିକା ରାଓ]] # [[ଶ୍ରୀୟା ଶରଣ]] # [[ଜେନେଲିଆ ଡିସୋଜା]] # [[ବିକ୍ରମ (ତାମିଲ କଥାଚିତ୍ର ଅଭିନେତା)]] # [[କାର୍ତ୍ତିକ ଶିବକୁମାର]] # [[ମଣି ରତ୍ନମ୍]] # [[ବେଣୁ ମାଧବ]] # [[ଏସ. ପି. ବାଲସୁବ୍ରମଣ୍ୟମ]] # [[ପୂନମ କୌର]] # [[ଚାର୍ମି କୌର]] # [[ନିରଞ୍ଜନା ଅନୁପ]] # [[ସିଦ୍ଧାର୍ଥ ଭରତନ]] # [[ଆନନ୍ଦ ବାବୁ]] # [[ଅମିତ ଭାର୍ଗଭ]] # [[ରମେଶ ଭଟ]] # [[ସାଇପ୍ରିୟା ଦେବା]] # [[ଅଶ୍ୱିନ ବାବୁ]] # [[ମାଧୁରୀ ବ୍ରଗାଞ୍ଜା]] # [[ମେଘା ବର୍ମନ]] # [[ମଞ୍ଜୁ ଭାଷିଣୀ]] # [[ଅଶକର ସୌଦାନ]] # [[ଅରୁଣ ଆଲେକ୍‌ଜାଣ୍ଡର୍]] # [[ଅର୍ଚ୍ଚନା (କନ୍ନଡ଼ ଅଭିନେତ୍ରୀ)]] # [[ବି. ଧନଞ୍ଜୟ]] # [[ପୁନର୍ନବୀ ଭୂପଲାମ]] # [[ଡିଂଗ୍ରୀ ନାଗରାଜ]] # [[ଗଣେଶକର]] # [[କୁମାର ଗୋବିନ୍ଦ]] # [[ବମ୍ବେ ଜ୍ଞାନମ]] # [[ଅଭିନବ ଗୋମତାମ]] # [[ଗୋକୁଳନାଥ]] # [[ଐଶ୍ୱର୍ଯ୍ୟା ଦେୱାନ]] # [[ବାଭା ଚେଲ୍ଲାଦୁରାଇ]] # [[କ୍ରିଷ୍ଣେ ଗାୱଡ଼େ]] # [[ଲଳିତା କୁମାରୀ]] # [[ଗୁରୁପ୍ରସାଦ]] # [[ମମିତା ବାଇଜୁ]] # [[ବଳରାଜ]] # [[ଡି. ବାଲଶୁଭ୍ରମଣ୍ୟମ]] # [[ଅରବିନ୍ଦ ବୋଳାର]] # [[ବାସୁ ଇନ୍ତୁରୀ]] # [[ରାଜଲକ୍ଷ୍ମୀ ଜୟରାମ]] # [[ଜେନି (ଅଭିନେତା)]] # [[ଅଶ୍ୱିନୀ ଜୋସ]] # [[ନିବେଦିତା ଭଟ୍ଟାଚାର୍ଯ୍ୟ]] # [[ଆତ୍ମିକା]] # [[ଦେବଦାସ କନକଲା]] # [[ଟି. କନକମ]] # [[ଦେବୀ ଅଜିତ]] # [[ଅରବିନ୍ଦ ଆକାଶ]] # [[ସାଣ୍ଡ୍ରା ଆମି]] # [[ଜେନିଫର ଆଣ୍ଟୋନି]] # [[ଅର୍ଜୁନ ଅଶୋକନ]] # [[ଚିଟ୍ଟି ବାବୁ]] # [[ପ୍ରସାଦ ବାବୁ]] # [[ରାମାନି ଆମ୍ମାଲ]] # [[ଇରା ଅଗ୍ରୱାଲ]] # [[ଐଶ୍ୱର୍ଯ୍ୟା ଭାସ୍କରନ୍]] # [[ବେବି ଆମେୟା]] # [[ସବିତା ଆନନ୍ଦ]] # [[ଗୋପିକା ଅନିଲ]] # [[ଅଞ୍ଜୁ (ଅଭିନେତ୍ରୀ)]] # [[ବୀଣା ଆଣ୍ଟୋନି]] # [[ଅନୁମୋଲ]] # [[ଅନୁଶ୍ରୀ (କନ୍ନଡ଼ ଅଭିନେତ୍ରୀ)]] # [[ଅନୁଶ୍ରୀ (ମାଲାୟାଲମ ଅଭିନେତ୍ରୀ)]] # [[ଅପର୍ଣ୍ଣା ବାସ୍ତାରେ]] # [[ଅଞ୍ଜୁ ଅରବିନ୍ଦ]] # [[ନୀତା ଅଶୋକ]] # [[ଋତୁ ବର୍ମେଚା]] # [[ମୁସ୍କାନ ସେଠୀ]] # [[କାଇରା ଦତ୍ତ]] # [[ବାଭିତ୍ରା]] # [[ଶିବାନୀ ଭାଇ]] # [[ଭାରତୀ (ତାମିଲ ଅଭିନେତ୍ରୀ)]] # [[କୀର୍ତ୍ତି ଭଟ]] # [[ଭବାନୀ (ଅଭିନେତ୍ରୀ)]] # [[ଭୁବନେଶ୍ୱରୀ (ଅଭିନେତ୍ରୀ)]] # [[ହିମା ବିନ୍ଦୁ]] # [[ରେଶ୍ମି ବୋବାନ]] # [[ତିରୁବୀର]] # [[ମାହେଶ୍ୱରୀ ଚାଣକ୍ୟନ]] # [[ସ୍ନିଶା ଚନ୍ଦ୍ରନ]] # [[ଶ୍ରୀଜା ଚନ୍ଦ୍ରନ]] # [[ରବିନା ଦାହା]] # [[ବି. ଜୟମ୍ମା]] # [[ଶ୍ରୀକାନ୍ତ ଅୟଙ୍ଗର]] # [[ଜୀବିତ ରାଜଶେଖର]] # [[ଗିଜୁ ଜନ]] # [[ଜୋମୋଲ]] # [[ପ୍ରମିଳା ଜୋଶାଇ]] # [[କେ. କେ. ସୌନ୍ଦର]] # [[ସିତାରା କୃଷ୍ଣକୁମାର]] # [[ଶ୍ରୀତୁ କୃଷ୍ଣନ]] # [[ଇଲାବାରାସି]] # [[ଆୟେଶା ଜୀନତ]] # [[ବୀନିତା]] # [[ଶ୍ରୀଦେବୀ ବିଜୟକୁମାର]] # [[ବିଜୟାକୁମାରୀ]] # [[ସ୍ମୃତି ଭେଙ୍କଟ]] # [[ବନିତା ବସୁ]] # [[ପଦ୍ମା ବାସନ୍ତି]] # [[ବାଣୀଶ୍ରୀ]] # [[ବୈଷ୍ଣବୀ (ତାମିଲ ଅଭିନେତ୍ରୀ)]] # [[ଅକ୍ଷୟ ଉଦୟକୁମାର]] # [[ରିତିକା ତାମିଲ ସେଲ୍‌ଭି]] # [[ସ୍ୱାତିସ୍ତ କ୍ରିଷ୍ଣନ]] # [[ରେମ୍ୟା ସୁରେଶ]] # [[ସୁନେତ୍ରା]] # [[ବିଚିତ୍ରା]] # [[ତଲ୍ଲାବଜ୍ଜୁଲ ସୁନ୍ଦରମ୍]] # [[ସୁନ୍ଦର କୃଷ୍ଣ ଉର୍ସ]] # [[ସୁଜିତା]] # [[ମଙ୍ଗଳଗିରି ଶ୍ରୀରଞ୍ଜନୀ]] # [[ଶ୍ରୀନାଥ ବଶିଷ୍ଠ]] # [[ଅନୀଲା ଶ୍ରୀକୁମାର]] # [[ଆଲେକଜାଣ୍ଡାର ସୁନ୍ଦରରାଜନ]] # [[ଶନ୍‌ମୁଖ ଶ୍ରୀନିବାସ]] # [[ଏମ୍. ରାମକୃଷ୍ଣ]] # [[ବ୍ରିଗିଡ଼ା ସାଗା]] # [[ନିଗ୍ରୋ ଜନି]] # [[ଅସ୍ମିତା ନୀଲମେଗମ]] # [[ରିୟା ବିଶ୍ୱନାଥନ]] # [[ଭେଙ୍କଟ ରଙ୍ଗନାଥନ]] # [[ପଲ୍ଲବୀ ରମିଶେଟ୍ଟି]] # [[ଅକ୍ଷତା ଦେଶପାଣ୍ଡେ]] # [[ସାଲୁ ମେନନ]] # [[ବ୍ଲେସି କୁରିଏନ]] # [[ରିତିକା ନାୟକ]] # [[ବିପିନ ଜୋସ]] # [[ମଦନ ଜୈନ]] # [[ସୁସାନ ଜର୍ଜ]] # [[ଦର୍ଶାନା ଦାସ]] {{Div col end}} ===ହିନ୍ଦୀ ଅଭିନେତା/ଅଭିନେତ୍ରୀ/କଣ୍ଠଶିଳ୍ପୀ=== {{Div col|colwidth=10em}} # [[ଦିବ୍ୟା ଭାରତୀ]] # [[ସାରିକା ଠାକୁର]] # [[ଅକ୍ଷରା ହାସନ]] # [[ପୂଜା ବେଦୀ]] # [[ଗୌହର ଖାନ]] # [[ନିଗାର ଖାନ]] # [[ପ୍ରିୟଙ୍କା ଚୋପ୍ରା]] # [[ପରିଣୀତି ଚୋପ୍ରା]] # [[ମୀରା ଚୋପ୍ରା]] # [[ମୌନୀ ରାୟ]] # [[ମନ୍ନାରା ଚୋପ୍ରା]] # [[କ୍ରୀତି ସନନ]] # [[ବିଦ୍ୟା ବଲାନ]] # [[ଆଲିଆ ଭଟ୍ଟ]] # [[ଦୀପିକା ପାଦୁକୋନ]] # [[କଙ୍ଗନା ରାଣାବତ]] # [[ପୂଜା ଭଟ୍ଟ]] # [[ସୋନାଲୀ ବେନ୍ଦ୍ରେ]] # [[ସୋନମ କପୁର]] # [[ଶ୍ରଦ୍ଧା କପୁର]] # [[ତବୁ]] # [[ଟ୍ୱିଙ୍କଲ ଖାନ୍ନା]] # [[ତାପସୀ ପନ୍ନୁ]] # [[ୟାମି ଗୌତମ]] # [[ଭୂମିକା ଚାୱଲା]] # [[ରିମି ସେନ]] # [[ପୂଜା ହେଗଡ଼େ]] # [[ଆତିୟା ସେଟ୍ଟି]] # [[ରିତିକା ସିଂହ]] # [[ଭୂମି ପେଦନେକର]] # [[ବାଣୀ କପୁର]] # [[ଆୟେଶା ଟକିଆ]] # [[ଅସିନ]] # [[ଦିଶା ପଟାନୀ]] # [[ସାୟେଶା ସୈଗଲ]] # [[ସୈୟାମି ଖେର]] # [[ହୁମା କୁରୈଶୀ]] # [[ହଂସିକା ମୋଟୱାନୀ]] # [[ଜରୀନ ଖାନ]] # [[ଶମିତା ସେଟ୍ଟି]] # [[ମଲାଇକା ଆରୋରା]] # [[ଅମ୍ରିତା ରାଓ]] # [[ଇଶା ଗୁପ୍ତା]] # [[ଚିତ୍ରଙ୍ଗଦା ସିଂହ]] # [[ଡାଏନା ପେଣ୍ଟୀ]] # [[ଡେଜି ଶାହା]] # [[ସାନା ଖାନ]] # [[ହୁମାଇମା ମଲିକ]] # [[ରୀମା ଲାଗୁ]] # [[ନେହା ଶର୍ମା]] # [[ଦିଶା ବକାନୀ]] # [[କ୍ରିଷ୍ଟୀନା ଅଖିବା]] # [[ସୋନାଲ ଚୌହାନ]] # [[ଅଦା ଶର୍ମା]] # [[ଏବଲିନ ଶର୍ମା]] # [[କିଆରା ଆଡଭାନୀ]] # [[ଶାଜାନ ପଦ୍ମସୀ]] # [[ନିଧି ଅଗ୍ରୱାଲ]] # [[ମଧୁରିମା ତୁଲୀ]] # [[ଅଦିତି ରାଓ ହୈଦରୀ]] # [[ସୌମ୍ୟା ଟଣ୍ଡନ]] # [[ନିହାରିକା ସିଂହ]] # [[ରିଆ ଚକ୍ରବର୍ତ୍ତୀ]] # [[କରୀନା କପୁର]] # [[ଅନୁଷ୍କା ଶର୍ମା]] # [[ରାଣୀ ମୁଖାର୍ଜୀ]] # [[କାଜଲ]] # [[ରଣବୀର କପୁର]] # [[ଶାହିଦ କପୁର]] # [[ରିୟା ସେନ]] # [[ରଣଦୀପ ହୁଡ୍ଡା]] # [[ଅନୁରାଗ କଶ୍ୟପ]] # [[ସତ୍ୟଜିତ ରାୟ]] # [[ଇମ୍ରାନ ଖାଁ]] # [[ଆର୍. ମାଧବନ୍]] # [[ପ୍ରୀତି ଜିଣ୍ଟା]] # [[ଫରହାନ ଅଖତାର]] # [[ଆୟେଶା ଝୁଲ୍କା]] # [[ସାରା ଅଲ୍ଲୀ ଖାନ୍]] # [[ଦିବ୍ୟଙ୍କା ତ୍ରିପାଠୀ]] # [[ଲାରା ଦତ୍ତ]] # [[ମାନୁଷି ଛିଲ୍ଲର]] # [[ଉର୍ବଶୀ ରାଉତେଲା]] # [[ସୁମନ ରାଓ]] # [[ସୁଶାନ୍ତ ସିଂହ ରାଜପୁତ]] (ଉନ୍ନତ) # [[ନୀତିଶ ଭରଦ୍ୱାଜ]] # [[ଘନଶ୍ୟାମ ନାୟକ]] # [[ଅରବିନ୍ଦ ତ୍ରିବେଦୀ]] # [[ରାଜୁ ଶ୍ରୀବାସ୍ତବ]] # [[ମନପ୍ରୀତ ଅଖତାର]] # [[ମୁକ୍ତିୟାର୍ ଅଲ୍ଲୀ]] # [[ସଞ୍ଚିତା ଭଟ୍ଟାଚାର୍ଯ୍ୟ]] # [[ଅନୁପମା ଦେଶପାଣ୍ଡେ]] # [[ସତିଶ କୌଶିକ]] # [[ସୁନୀଲ ପାଲ୍]] # [[ନାଜିଆ ହାସନ]] # [[ତରୁଣ ବୋଷ]] # [[ରାମଜି ଗୁଲାଟି]] # [[ମାୟା ଅଲଗ]] # [[ଦିତ୍ୟା ଭାନ୍ଦେ]] # [[ଅଲ୍ଲୀ ଅସଗର]] # [[ଗୌରବ ବଜାଜ]] # [[ଅକ୍ଷୟ ଆନନ୍ଦ]] # [[ରାଜେଶ୍ୱରୀ ଦତ୍ତ]] # [[ସୋନୁ ଚନ୍ଦ୍ରପାଲ]] # [[ଶ୍ୱେତା ଭରଦ୍ୱାଜ]] # [[ସାଇ ଲୋକୁର]] # [[ରାକେଶ ଦିୱାନ]] # [[ଅନିରୁଦ୍ଧ ଅଗ୍ରୱାଲ]] # [[ଜୋୟା ହୁସେନ]] # [[ଅନୀଲ ଚରଣଜିତ]] # [[ସ୍ନିଗ୍ଧା ଆକୋଲକର]] # [[ଆଣ୍ଡ୍ରିଆ ଡି'ସୋଜା]] # [[ସୁରଭି ଚୋକସି]] # [[ରେଶମୀ ଘୋଷ]] # [[ଦତ୍ତାତ୍ରେୟ ଦାମୋଦର ଦବକେ]] # [[ଗୋପାଳ ଦତ୍ତ]] # [[ବାଲ ଧୁରୀ]] # [[ଦିନିୟାର କଣ୍ଟ୍ରାକ୍ଟର]] # [[ଆକାଶ ଦାଭାଡ଼େ]] # [[ଇହାନ ଭଟ୍ଟ]] # [[ବୈଷ୍ଣବୀ ଗନାତ୍ରା]] # [[ସୁରୀଲୀ ଗୌତମ]] # [[କେଶବରାଓ ଦାତେ]] # [[ନୟନତାରା (ମରାଠୀ ଅଭିନେତ୍ରୀ)]] # [[ମେହେକ ମନୱାନୀ]] # [[ସୁହାନି ଧାଙ୍କି]] # [[ସୌରଭ ଦୁବେ]] # [[ଅମିନ ଗାଜି]] # [[ବେଞ୍ଜାମିନ ଗିଲାନି]] # [[ରବି ଗୋସାଇଁ]] # [[ଅର୍ଚ୍ଚନା ଗୁପ୍ତା]] # [[ପୋନୀ ବର୍ମା]] # [[ଗୌତମ ଗୁପ୍ତା]] # [[ପୂଜା ଗୁପ୍ତା]] # [[ପୂଜା ଗୁପ୍ତା (୧୯୮୭ ଜନ୍ମ)]] # [[ରମଣ ଗୁପ୍ତା]] # [[ଅଶ୍ୱିନ ଚିତଳେ]] # [[ଉଜ୍ୱଳ ଚୋପ୍ରା]] # [[ରୁଚା ଇନାମଦାର]] # [[ଅନୱର ହୁସେନ]] # [[ଇକବାଲ ଆଜାଦ]] # [[ବିକ୍ରାନ୍ତ ଚତୁର୍ବେଦୀ]] # [[ନିକୋଲେଟ ବାର୍ଡ଼]] # [[କନ୍ନନ ଅୟର]] # [[ଆରଧନା ଜଗୋଟା]] # [[ଚିରାଗ ଜାନି]] # [[କିରଣ ଜନଜାନି]] # [[ଦୀପକ ଜେଠୀ]] # [[ଜିଲ୍ଲୂ]] # [[ରାଜେଶ ଯୋଶୀ]] # [[ୱହୀଦା ରହମାନ]] # [[ସନୋବର କବୀର]] # [[କାମିନୀ କଦମ]] # [[ମେହୁଲ କାଜାରିଆ]] # [[ମୁସ୍ତାକ କାକ]] # [[ଶୀତଲ କାଲେ]] # [[କମଲ ରାୟ]] # [[ଦୁର୍ଗାବାଇ କାମତ]] # [[ଅକ୍ଷୟ କପୁର]] # [[ନମିତା ଦୁବେ]] # [[ଅଞ୍ଜଳି ଆନନ୍ଦ]] # [[ନୂପୁର ସନନ]] # [[ଗାୟତ୍ରୀ ଭରଦ୍ୱାଜ]] # [[ଲିନ ଲୈଶରାମ]] # [[ଦିନେଶ ଫଡନିସ୍]] # [[ଐଶର୍ଯ୍ୟା ଅର୍ଜୁନ]] # [[ଜାଫର କରାଚିୱାଲା]] # [[ନିମ୍ରତ କୌର ଆଲୁୱାଲିଆ]] # [[ଶାଗୁଫ୍ତା ଅଲ୍ଲୀ]] # [[ଚନ୍ଦନ ଆନନ୍ଦ]] # [[ସାହିଲ ଆନନ୍ଦ]] # [[ଆଶିଷ କୁମାର]] # [[ରାମ ଆୱାନା]] # [[କବିତା ଚୌଧୁରୀ]] # [[ରାଣୀ ହଜାରିକା]] # [[ଆସମା ବଦର]] # [[ଅଞ୍ଜଳି ଆବ୍ରୋଲ]] # [[ଅଦିତି ଗୌତମ]] # [[ଅନନ୍ୟା ଅଗ୍ରୱାଲ]] # [[ରୀନା ଅଗ୍ରୱାଲ]] # [[ରତି ଅଗ୍ନିହୋତ୍ରୀ]] # [[ଡଲି ଆହଲୁୱାଲିଆ]] # [[ୱାସନା ଅହମ୍ମଦ]] # [[ରିଚା ଆହୁଜା]] # [[ଶୁଭି ଆହୁଜା]] # [[କ୍ରିସେଲ୍ଲେ ଆଲମେଇଦା]] # [[ଅଞ୍ଜୋରି ଅଲଗ]] # [[ମୋନା ଅମ୍ବେଗାଓଁକର]] # [[ଅଲକା ଅମିନ]] # [[ଦୀପିକା ଅମିନ]] # [[ପ୍ରୀତି ଅମିନ]] # [[ଶମତା ଆଞ୍ଚନ]] # [[ଅପୂର୍ବା ଅରୋଡ଼ା]] # [[ଜୟଶ୍ରୀ ଅରୋଡ଼ା]] # [[ରୋମା ଅରୋଡ଼ା]] # [[ଶାଲିନୀ ଅରୋଡ଼ା]] # [[ବିନି ଅରୋଡ଼ା]] # [[ଓଜସ୍ୱୀ ଅରୋଡ଼ା]] # [[ଚାରୁ ଅସୋପା]] # [[ଅବନ୍ତିକା ହୁଣ୍ଡାଲ]] # [[କାଞ୍ଚନ ଅବସ୍ତି]] # [[ଅୟେନ୍ଦ୍ରୀ ଲୱନିୟା ରାୟ]] # [[ଫରିନା ଆଜାଦ]] # [[ନୀଳିମା ଆଜୀମ]] # [[ତନବୀ ଆଜମୀ]] # [[ପୋନାମ୍ମା ବାବୁ]] # [[ପ୍ରିୟା ବଦଲାନି]] # [[ଶୀନା ବଜାଜ]] # [[ସ୍ୱାତୀ ବାଜପେୟୀ]] # [[ସୋନିଆ ବଲାନୀ]] # [[ନେହା ବାମ୍]] # [[ନେହା ବମ୍ବ]] # [[ଶ୍ୱେତା ବାନ୍ଦେକର]] # [[ସୁଚିତ୍ରା ବାନ୍ଦେକର]] # [[ବୀଣା ବାନାର୍ଜୀ]] # [[ପୂଜା ବାନାର୍ଜୀ]] # [[ପ୍ରତ୍ୟୁଷା ବାନାର୍ଜୀ]] # [[ପୂଜା ବାନାର୍ଜୀ (୧୯୮୭ ଜନ୍ମ)]] # [[ପ୍ରାଚୀ ବଂଶଲ]] # [[ସ୍ମିତା ବଂଶଲ]] # [[ଉତ୍ତରା ବାଓକର]] # [[ଶୃତି ବାପନା]] # [[କ୍ରିଷ୍ଣାନ୍ନ ବାରେଟ୍ଟୋ]] # [[ଭକ୍ତି ବାରଭେ]] # [[ପ୍ରିୟଙ୍କା ବସ୍ସି]] # [[ପ୍ରିୟା ବାଥିଜା]] # [[ସମୀକ୍ଷା ଭଟନାଗର]] # [[ପଲ୍ଲବୀ ବାତ୍ରା]] # [[ସୁପ୍ରିୟା କୁମାରୀ]] # [[ଏକରୂପା ବେଦି]] # [[ରିଚା ଭଦ୍ରା]] # [[ସୋନାରିକା ଭଦୋରିଆ]] # [[ଚାନ୍ଦନୀ ଭଗୱାନନି]] # [[ନତାଶା ଭରଦ୍ୱାଜ]] # [[କିରଣ ଭାର୍ଗବ]] # [[ଅଦିତି ଭାଟିଆ]] # [[ତନ୍ୱୀ ଭାଟିଆ]] # [[ଦିବ୍ୟା ଭଟନାଗର]] # [[ଧରତୀ ଭଟ୍ଟ]] # [[ବିମି ଭଟ୍ଟ]] # [[ଜୟା ଭଟ୍ଟାଚାର୍ଯ୍ୟ]] # [[ଯୋଗିତା ବିହାନୀ]] # [[ଡଲି ବିନ୍ଦ୍ରା]] # [[ଶୃତି ବିଷ୍ଟ]] # [[ସୋନମ ବିଷ୍ଟ]] # [[ଅନଂଶା ବିଶ୍ୱାସ]] # [[ନବିନା ବୋଲେ]] # [[ଦେବିନା ବାନାର୍ଜୀ]] # [[ରିବା ବବର୍]] # [[ପ୍ଲବିତା ବଡ଼ଠାକୁର]] # [[ଗୌରବ ଶର୍ମା]] # [[ରୋଞ୍ଜିନୀ ଚକ୍ରବର୍ତ୍ତୀ]] # [[ଡୋନାଲ ବିଷ୍ଟ]] # [[ସୁମୋନା ଚକ୍ରବର୍ତ୍ତୀ]] # [[ରିଷିକା ସିଂହ ଚନ୍ଦେଲ]] # [[ସୁରଭି ଚନ୍ଦନା]] # [[ଜ୍ୟୋତ୍ସ୍ନା ଚନ୍ଦୋଲା]] # [[ଶାଲିନୀ ଚନ୍ଦ୍ରନ]] # [[ରୁହି ଚତୁର୍ବେଦୀ]] # [[ପାରୁଲ ଚୌଧୁରୀ]] # [[ଚାର୍ଲି ଚୌହାନ]] # [[ନେହା ଚୌହାନ]] # [[ପାର୍ନିଟ ଚୌହାନ]] # [[ସଙ୍ଗୀତା ଚୌହାନ]] # [[ହେମାନୀ ଚାୱଲା]] # [[ପ୍ରୀତିକା ଚାୱାଲା]] # [[ନୀନା ଚୀମା]] # [[ବିଭା ଚିବ୍ବେର]] # [[ଦିୟା ଚୋପ୍ରା]] # [[ରୋଷଣୀ ଚୋପ୍ରା]] # [[ତ୍ରିଧା ଚୌଧୁରୀ]] # [[ମନୁଲ ଚୁଡ଼ସାମା]] # [[ନୌହୀଦ ସେରୁସୀ]] # [[ବେନାଫ ଦାଦାଚାନ୍ଦଜି]] # [[ଫିରଦୌସ ଦାଦି]] # [[ସୁମନା ଦାସ]] # [[ରିୟା ଦୀପ୍ସି]] # [[ଶାଳ୍ମଳୀ‌ ଦେଶାଇ]] # [[ଟିନା ଦେଶାଇ]] # [[ଜାଲାକ ଦେଶାଇ]] # [[ଅଶୀତା ଧବନ]] # [[ଦିବ୍ୟା ସେଠ]] # [[ଶାଇନି ଦୀକ୍ଷିତ]] # [[ଅପର୍ଣ୍ଣା ଦୀକ୍ଷିତ]] # [[ତନ୍ୱୀ ଡୋଗରା]] # [[ବାହବିଜ ଦୋରାବଜୀ]] # [[କିରଣ ଦୁବେ]] # [[ରଶ୍ମି ଅଗଡ଼େକର]] # [[ଐଶ୍ୱର୍ଯ୍ୟା ସୁସ୍ମିତା]] # [[ସ୍ମିତା ଜୟକର]] # [[ଆସୱାରି ଯୋଶୀ]] # [[ସୁଧୀର ଯୋଶୀ]] # [[ବ୍ରଜେନ୍ଦ୍ର କାଲା]] # [[ସୋନିଆ କପୁର]] # [[ଶାମା ଦୁଲାରୀ]] # [[ଅନୀତା କନ୍ୱଲ]] # [[ସୁରଭି ଜାଭେରୀ ବ୍ୟାସ]] # [[ବନ୍ଦନା ବିଠଲାନୀ]] # [[ବନମାଳା ପାୱାର]] # [[ନିମିଶା ବଖାରିଆ]] # [[ପ୍ରାଚୀ ବୈଷ୍ଣବ]] # [[ନୀଲୁ ବଘେଲା]] # [[ଶୃତି ଉଲଫତ]] # [[କନିକା ତିୱାରୀ]] # [[ଡଲି ଠାକୁର]] # [[ଶିବାନୀ ଟଙ୍କଶାଳେ]] # [[ରୁକ୍ସାନା ତବସୁମ]] # [[ରାଜୁ ତାଲିକୋଟେ]] # [[ସୁନ୍ଦର ସିଂହ]] # [[ଏକତା ସୋହିନୀ]] # [[ରିଶବ ସିହ୍ନା]] # [[ପ୍ରତିଭା ସିହ୍ନା]] # [[ପ୍ରାଚୀ ସିହ୍ନା]] # [[ପୁନମ ସିହ୍ନା]] # [[ଲଭ୍ ସିହ୍ନା]] # [[ଯାମିନୀ ସିଂହ]] # [[ସିମୋନ ସିଂହ]] # [[ବିଶାଲ ଓମ ପ୍ରକାଶ]] # [[ବିନୋଦ କୁମାର ଶର୍ମା (ଅଭିନେତା)]] # [[ନେୟହା ଶର୍ମା]] # [[ମୃଣାଳିନୀ ଶର୍ମା]] # [[ଦାନିଶ ଅଖତାର ସୈଫି]] # [[ଆରତୀ ପୁରି]] # [[କୋଏଲ ପୁରି]] # [[ବିନୟ ନାଦକର୍ଣ୍ଣି]] # [[ଗିନ୍ନି ବିରଦୀ]] # [[ହର୍ଷ ଖୁରାନା]] # [[ବିକି ବାତ୍ରା]] # [[ଲାବଣ୍ୟ ଭରଦ୍ୱାଜ]] # [[ସୁମିତ ଭରଦ୍ୱାଜ]] # [[ଆଦେଶ ଚୌଧୁରୀ]] # [[ରାଜେନ୍ଦ୍ର ଚାୱଲା]] # [[ସୋଲୋନି ଡାଇନି]] # [[ଯୀଶୁ ଦାଶଗୁପ୍ତା]] # [[ଗୌରବ ୱଧ୍ୱା]] # [[ଗୁଞ୍ଜନ ବିଜୟା]] # [[ବିଜୟ ବିକ୍ରମ ସିଂହ]] # [[ଅଳକା ବର୍ମା]] # [[ସଚଳ ତ୍ୟାଗୀ]] # [[ସୁରଭି ତିୱାରୀ]] # [[କମଲିକା ଗୁହା ଠାକୁରତା]] # [[ରାଖି ବିଜନ]] # [[ଅର୍ଚ୍ଚନା ତାଇଡେ]] # [[ରିଚା ସୋନି]] # [[ଇରା ସୋନି]] # [[ହେମା ସିଂହ]] # [[ଗରିମା ବିକ୍ରାନ୍ତ ସିଂହ]] # [[ଅନୁଷ୍କା ସିଂହ]] # [[ଅଲିଶା ସିଂହ]] # [[ଶିପସି ରଣା]] # [[ଶିବ କୁମାର ସୁବ୍ରମଣ୍ୟମ]] # [[ମୋନିକା ଶର୍ମା]] # [[ଇଶାନୀ ଶର୍ମା]] # [[ସମୀର ଶାହ]] # [[କରିନା ଶାହ]] # [[ପପିୟା ସେନଗୁପ୍ତା]] # [[ନାଜିଆ ହାସନ ସୟଦ]] # [[ଦିବଜୋତ ସବରୱାଲ]] # [[ରୋଷଣୀ ରସ୍ତୋଗୀ]] # [[ଭବାନୀ ପୁରୋହିତ]] # [[ଅର୍ଜୁନ ପୁଞ୍ଜ]] # [[ପ୍ରିୟଙ୍କା ବୋରା]] # [[ସନାୟା ପିଠାୱାଲା]] # [[ରାଜୀବ ପଲ]] # [[ପ୍ରତିଭା ପଲ]] # [[ଜାହିଦା ପାରବୀନ]] # [[ଆର୍ଯ୍ୟନ ପଣ୍ଡିତ]] # [[ସୋନଲ ପ୍ରତିହାର]] # [[ସଞ୍ଜୀବ ପାଣ୍ଡେ]] # [[ମେଲିସା ପାଇସ]] # [[ସୁହାସ ପଳଶୀକର]] # [[ନଳିନୀ ନେଗି]] # [[ପୂନମ ନାରୁଲା]] # [[ୱସିମ ମୁସ୍ତାକ]] # [[ଶ୍ରୀତମା ମୁଖାର୍ଜୀ]] # [[ଅମୃତା ମୁଖାର୍ଜୀ]] # [[ନୀଲ ମୋଟୱାନୀ]] # [[ତପସ୍ୱୀ ମେହଟା]] # [[ଅମିତ ମେହରା]] # [[ମେହେରଜାନ ମାଜଦା]] # [[ଶୀତଲ ମୌଲିକ]] # [[ଅଭିଶେକ ମହେନ୍ଦ୍ରୁ]] # [[ପାରସ ମଦାନ]] # [[କପିଲ ସିଂହ ଲାବଣୀ]] # [[ସୁନିଲ ଲହରୀ]] # [[ବିଜୟେନ୍ଦ୍ର କୁମେରିୟା]] # [[ଭାବନା ଖତ୍ରି]] # [[ଶାଲିନୀ ଖାନ୍ନା]] # [[ତନୁ ଖାନ]] # [[ସାରା ଆଫ୍ରୀନ ଖାନ]] # [[ଅଲିଜା ଖାନ୍]] # [[ଆଲମ ଖାନ୍]] # [[ଆଫାନ ଖାନ୍]] # [[ପରବୀନ କୌର]] # [[ପ୍ରୀତ କୌର ନାୟକ]] # [[ପ୍ରତିମା କାଜମି]] # [[ନେହା କଉଲ]] # [[କେତନ କରାଣ୍ଡେ]] # [[ଅନୁପ୍ରିୟା କପୁର]] # [[ଅକ୍ଷିତା କପୁର]] # [[ବୀନିତ କକ୍କଡ଼]] # [[ସୋନାଲିକା ଜୋଶୀ]] # [[ମଦନ ଜୈନ]] # [[ଅଞ୍ଜୁ ଯାଦବ]] # [[ବୀନତି ଇଦନାନୀ]] # [[ବିପୁଳ ଗୁପ୍ତା]] # [[ମେଘା ଗୁପ୍ତା]] # [[କୃଷ୍ଣକାନ୍ତ ଗୋସ୍ୱାମୀ]] # [[ପ୍ରାଜକ୍ତା ଦୁସାନେ]] # [[ପୌଲମି ଦାସ]] # [[ବିବେକ ଦହିୟା]] # [[ଅଜୟ ଚୌଧୁରୀ]] # [[ଶୈଳ ଚତୁର୍ବେଦୀ]] # [[ମନୋଜ ଚନ୍ଦିଲା]] # [[ରୋହିତ ଭରଦ୍ୱାଜ]] # [[ସମୃଦ୍ଧ ବାୱା]] # [[ସଞ୍ଜୟ ବାତ୍ରା]] # [[ସନ୍ଦୀପ ବସ୍ୱନା]] # [[ଗୌରବ ଏସ୍ ବଜାଜ]] # [[ଅଭିଶେକ ଅବସ୍ଥି]] # [[ଜୁହି ଅସଲମ]] # [[ରିତ୍ୱିକ ଅରୋରା]] # [[ପାରସ ଅରୋରା]] # [[ଆୟୂଷ ଆନନ୍ଦ]] # [[ଫାହାଦ ଅଲ୍ଲୀ]] # [[ନିକି ଅନେଜା ୱାଲିଆ]] # [[ଅଜୟ ୱଢାବକର]] # [[ସଲମାନ ଅଲୀ]] # [[ଛାୟା ବୋରା]] # [[ଆହିଲ ଖାନ]] {{Div col end}} === ବଙ୍ଗାଳୀ ଅଭିନେତା/ଅଭିନେତ୍ରୀ === {{Div col|colwidth=10em}} # [[ସୋନାଲୀ ଚକ୍ରବର୍ତ୍ତୀ]] # [[ସମିତ ଭଞ୍ଜ]] # [[ଅନୁବ୍ରତ ବସୁ]] # [[ସବ୍ୟସାଚୀ ଚୌଧୁରୀ]] # [[ଜନ୍ ଭଟ୍ଟାଚାର୍ଯ୍ୟ]] # [[ତୁହିନା ଦାସ]] # [[କଲ୍ୟାଣ ଚାଟାର୍ଜୀ]] # [[କାବେରୀ ବୋଷ]] # [[ତିତାସ ଭୌମିକ]] # [[ତୁଳସୀ ଲାହିରି]] # [[ବିପ୍ଳବ ଚାଟାର୍ଜୀ]] # [[ତପେନ ଚାଟାର୍ଜୀ]] # [[ସାହେବ ଭଟ୍ଟାଚାର୍ଯ୍ୟ]] # [[ପଲ୍ଲବୀ ଦେ]] # [[ନିମୁ ଭୌମିକ]] # [[ପପିୟା ଅଧିକାରୀ]] # [[ଜୟଶ୍ରୀ ଅରୋଡ଼ା]] # [[କମଲିକା ବାନାର୍ଜୀ]] # [[ମୁନମୁନ ବାନାର୍ଜୀ]] # [[ରୋହିଣୀ ବାନାର୍ଜୀ]] # [[ସାୟନ୍ତିକା ବାନାର୍ଜୀ]] # [[ସୋମା ବାନାର୍ଜୀ]] # [[ପାରମା ବାନାର୍ଜୀ]] # [[ସୌମିଲି ବିଶ୍ୱାସ]] # [[ଅନିନ୍ଦିତା ବୋଷ]] # [[ମିଠୁ ଚକ୍ରବର୍ତ୍ତୀ]] # [[ଅନାମିକା ଚକ୍ରବର୍ତ୍ତୀ]] # [[ବିଦିପ୍ତା ଚକ୍ରବର୍ତ୍ତୀ]] # [[ମେଘା ଚକ୍ରବର୍ତ୍ତୀ]] # [[ରୀତା ଦତ୍ତ ଚକ୍ରବର୍ତ୍ତୀ]] # [[ସୁଦୀପ୍ତା ଚକ୍ରବର୍ତ୍ତୀ]] # [[ଦେବଲୀନା ଚାଟାର୍ଜୀ]] # [[ଲକେଟ ଚାଟାର୍ଜୀ]] # [[ସୋନାଲି ଚୋଧୁରୀ]] # [[ମିଶ୍ମୀ ଦାସ]] # [[ସମତା ଦାସ]] # [[ଶୃତି ଦାସ]] # [[ସମାପିକା ଦେବନାଥ]] # [[ଲିଲି ଚକ୍ରବର୍ତ୍ତୀ]] # [[ଶ୍ରେୟାଶ୍ରୀ ରାୟ]] # [[ସଂଘମିତ୍ରା ତାଲୁକଦାର]] # [[ଆୟୂଷୀ ତାଲୁକଦାର]] # [[ଭୋଲା ତମାଙ୍ଗ]] # [[ମିସ୍ ଶେଫାଳି]] # [[ରିତ୍ତିକା ସେନ]] # [[ଅନାମିକା ଶାହା]] # [[ନବନୀତା ମାଲାକାର]] # [[ତିୟାଶା ଲେପ୍ଚା]] # [[ଟୁମ୍ପା ଘୋଷ]] {{Div col end}} === ମରଠୀ କଳାକାର === {{Div col|colwidth=10em}} # [[ସଂସ୍କୃତି ବାଲଗୁଡେ]] # [[ଉମା ଭେଣ୍ଡେ]] # [[ଦେବିକା ଦଫ୍ତରଦାର]] # [[ପ୍ରସାଦ ଜୱାଦେ]] # [[ଅଂଶୁମାନ ଜୋଶୀ]] # [[ରସିକା ଯୋଶୀ]] # [[ଅନନ୍ତ ପୁରୁଷୋତ୍ତମ ମରାଠେ]] # [[ଚିତ୍ତରଞ୍ଜନ କୋହ୍ଲଟକର]] # [[ଭାରତୀ ଆଚରେକର]] # [[ସୁରୁଚି ଅଦରକର]] # [[ଶିବାନୀ ବାଓକର]] # [[ଅଦିତି ଭାଗବତ]] # [[ଅଭିଜ୍ଞା ଭାବେ]] # [[ତୃପ୍ତି ଭୋୟାର]] # [[ରୂପାଲି ଭୋସଲେ]] # [[ଅମୃତା ଦେଶମୁଖ]] # [[ଗୌତମୀ ଦେଶପାଣ୍ଡେ]] # [[ଇଶା ଦେ]] # [[ମେଘା ଧାଡ଼େ]] # [[ମିତାଲୀ ଜଗତାପ ବରାଡ଼କର]] # [[ସ୍ୱାନନ୍ଦୀ ଟିକେକର]] # [[ପ୍ରଦୀପ ପଟବର୍ଦ୍ଧନ]] # [[ମାନସୀ ନାଏକ]] # [[ବାଳ କର୍ବେ]] {{Div col end}} ===ଓଡ଼ିଆ ଯାତ୍ରା କଳାକାର=== {{Div col|colwidth=10em}} # [[ଅନିରୁଦ୍ଧ ପାଢ଼ୀ]] # [[ଦୀପକ ଜେନା]] # [[ଗୁରୁପ୍ରସାଦ ମିଶ୍ର]] # [[ଭିକୁ ସେଠ୍]] # [[କିଶୋର ମହାପାତ୍ର]] # [[ରବି ଶତପଥୀ]] # [[ଶ୍ୟାମସୁନ୍ଦର ମହାପାତ୍ର (ଯାତ୍ରା କଳାକାର)]] # [[ପୀୟୂଷ ତ୍ରିପାଠୀ]] # [[ଦେବୀ ପ୍ରସାଦ ରଥ]] {{Div col end}} === ଅନ୍ୟାନ୍ୟ === {{Div col|colwidth=10em}} # [[ଆଶା ବରଦଳାଇ]] # [[ପୁଷ୍କର ଭାନ]] # [[ରାଜ୍ ବ୍ରାର୍]] # [[ଅଳଙ୍କୃତା ବୋରା]] # [[ଅମୃତା ଗୋଗୋଇ]] # [[ମଳୟା ଗୋସ୍ୱାମୀ]] # [[ଜିନାଲ ବେଲାନି]] # [[ବର୍ଷାରାଣୀ ବିଷୟା]] # [[ଉର୍ବଶୀ ଚୌଧୁରୀ]] # [[ଦୀପିକା ଯୋଶୀ-ଶାହ]] # [[ନିହାରିକା କାରିର]] # [[ପୂଜା ବର୍ମା]] # [[ରାଧିକା ବାଜ]] # [[ଆୟୁଷୀ ତିୱାରୀ]] # [[ମୋନା ଥିବା]] # [[ତାରା (ଆସାମର ଅଭିନେତ୍ରୀ)]] # [[କୌସର ପାଦାମସି]] # [[ରାମାୟାନାମ ସର୍ବେଶ୍ୱର ଶାସ୍ତ୍ରୀ]] # [[ଖାନ ମସ୍ତାନା]] # [[ମନୀଷ କୌଶିକ]] # [[ଅଦନାନ ସାଜିଦ ଖାନ୍]] # [[ଶୁଭି ଶର୍ମା]] # [[ସ୍ୱାତି ନନ୍ଦ]] # [[ଶିଶିର କଶ୍ୟପ]] # [[ପୂଜା ଜୋଶୀ]] # [[ପ୍ରାଞ୍ଜଳ ସାଇକିଆ]] {{Div col end}} == ଲୋକ କଥା/ଗୀତ/ସଙ୍ଗୀତ ଶିଳ୍ପୀ == {{Div col|colwidth=10em}} # [[ଅଲ୍ଲାଃ ଜିଲାଇ ବାଇ]] # [[ଅମର ଆର୍ଷୀ]] # [[ବାମ୍ବା ବାକ୍ୟା]] # [[ସର୍ବେଶ୍ୱର ଭୋଇ]] # [[ହେମାଙ୍ଗ ବିଶ୍ୱାସ]] # [[ବିନ୍ଧ୍ୟବାସିନୀ ଦେବୀ]] # [[ବିଞ୍ଜମୁରି ସୀତାଦେବୀ]] # [[ଗୌରୀ ଦେବୀ]] # [[ହେମୁ ଗଦାଭି]] # [[ଡଲି ଗୁଲେରିଆ]] # [[ମଧୁ ମଂସୁରୀ ହସମୁଖ]] # [[ଅଭ୍ୟା ହିରଣମୟୀ]] # [[ଜଗଜିତ କୌର]] # [[ଜଗମୋହନ କୌର]] # [[ରଞ୍ଜିତ କୌର]] # [[ଡପୁ ଖାଁ]] # [[ବେଲ୍ଲି ଲଳିତା]] # [[ସ୍ୱର୍ଣ୍ଣ ଲତା (ଗାୟିକା)]] # [[ହିଲଦାମିତ ଲେପଚା]] # [[ମାଳବଲ୍ଲୀ ମହାଦେବସ୍ୱାମୀ]] # [[ଲୋପାମୁଦ୍ରା ମିତ୍ର]] # [[ନିଜାମୀ ବନ୍ଧୁ]] # [[ଦେଶରାଜ ପଟେରିୟା]] # [[ପିଙ୍ଗଳଶୀ ବ୍ରହ୍ମାନନ୍ଦ ଗଢ଼ବୀ]] # [[ମୀନା ରଣା]] # [[ବି. କେ. ସାମନ୍ତ]] # [[ତଞ୍ଜାଇ ସେଲଭି]] # [[ପ୍ରହଲ୍ଲାଦ ସିନ୍ଧେ]] # [[ପ୍ରିୟଙ୍କା ସିଂହ]] # [[ବଙ୍ଗପାଣ୍ଡୁ ଉଷା]] # [[ବିଞ୍ଜମୁରି ଅନସୂୟା ଦେବୀ]] # [[ବିମଳାକ୍କା]] # [[କାଶୀନାଥ ଯାଦବ]] # [[ପୂଙ୍ଗାନି]] # [[ବରୁଣ ଆହୁଜା]] # [[ଦିପାଳୀ ବଡ଼ଠାକୁର]] # [[ମାଧୁରୀ ବଡ଼ଥୱାଲ]] # [[ବତୂଲ ବେଗମ]] # [[କଳିକା ପ୍ରସାଦ ଭଟ୍ଟାଚାର୍ଯ୍ୟ]] # [[ଦିୱାଲିବେନ ଭିଲ]] # [[ଆଦିତ୍ୟ ଗାଦଭି]] # [[ଦାଦୁଦାନ ଗାଦଭି]] # [[ଟରାସ କୋମ୍ପାନିଚେଙ୍କୋ]] # [[ଦିଲ୍‌ଶାଦ ଅଖତାର]] # [[ସେନ୍ଥିଲ ଗଣେଶ]] # [[ରତନ କାହାର]] # [[ମଧୁ କମ୍ବିକାର]] # [[କୁଟଲେ ଖାନ]] # [[ଅରବିନ୍ଦ ବେଗଦା]] # [[ବାଦ୍ଦେପାଲ୍ଲି ଶ୍ରୀନିବାସ]] # [[ନବନୀତ ଆଦିତ୍ୟ ୱାଇବା]] # [[ଭିକାରୀ ଠାକୁର]] # [[କବୀର କଳା ମଞ୍ଚ]] # [[ସକିନୀ ରାମଚନ୍ଦ୍ରୈଃ]] # [[ଚନ୍ଦର ସିଂହ ରାହି]] # [[ରଜନୀଗନ୍ଧା ଶେଖାୱତ]] # [[ପୁଷ୍ପବତୀ ପୋୟପାଦଠୁ]] # [[କୁତବି ବ୍ରଦର୍ସ]] # [[ପେଞ୍ଚାଲ ଦାସ]] {{Div col end}} ==କ୍ରୀଡ଼ାବିତ୍== {{Div col|colwidth=15em}} # [[କୁମାର ସାଙ୍ଗାକାରା]] # [[ଏକତା ବିଷ୍ଟ]] # [[ମିନତି ଦାଶ]] # [[ଅଂଶୁମାନ ରଥ]] # [[ପ୍ରଶାନ୍ତ ମହାପାତ୍ର]] # [[ହାମିଦା ବାନୁ]] {{Div col end}} === ଷ୍ଟାଡିଅମ === # [[ମେଜର ଧ୍ୟାନ ଚାନ୍ଦ ଜାତୀୟ ଷ୍ଟାଡିଅମ]] ==ଏସିଆ ମାସ ଗଣ ସମ୍ପାଦନା== ===ଅନ୍ୟାନ୍ୟ ସ୍ଥାନ=== {{Div col|colwidth=15em}} # [[ଆରବ ଘାଟି]]{{tick}} # [[ଆରବ ସାଗର]]{{tick}} # [[ବାଗାକଇଁ ହ୍ରଦ]]{{tick}} # [[ଦୁର୍ଗା ସାଗର]]{{tick}} # [[ଧାନମୋଣ୍ଡି ହ୍ରଦ]]{{tick}} # [[ବୁଦ୍ଧ ଧାତୁ ଯାଦି]]{{tick}} # [[ଭବାନୀପୁର ଶକ୍ତିପୀଠ]]{{tick}} # [[ପଞ୍ଚରତ୍ନ ଗୋବିନ୍ଦ ମନ୍ଦିର]]{{tick}} # [[ପଞ୍ଚରତ୍ନ ଶିବ ମନ୍ଦିର]]{{tick}} # [[ମାଧବପୁର ହ୍ରଦ]] # [[ଇମ୍‌ଜା ହ୍ରଦ]] # [[ଗଜେଡ଼ି ତାଳ]] # [[ଛୋଟ ଶିବ ମନ୍ଦିର, ବଙ୍ଗଳାଦେଶ]] {{Div col end}} ===ବଙ୍ଗଳାଦେଶର ଅଭିନେତ୍ରୀ=== {{Div col|colwidth=15em}} # [[ତାନିଆ ଅହମଦ]] # [[ସାଇନା ଅମିନ]] # [[ଦିଲରୁବା ଯସ୍ମିନ ରୁହୀ]] # [[ସାରିକା ସବ୍ରିନ]] # [[ବିପାଶା ହାୟାତ]] # [[ଅଲିଶା ପ୍ରଧାନ]] # [[ଡଲି ଅନବର]] # [[କବୋରୀ ସରୱର]] # [[ସାହାରା (ବଙ୍ଗଳାଦେଶୀ ଅଭିନେତ୍ରୀ)]] # [[ବିଦ୍ୟା ସିହ୍ନା ସାହା ମିମ୍]] # [[ସୋମି କୈସର]] # [[ଜୟା ଆହସାନ]] # [[ଆଫିଆ ନୁସରାତ ବର୍ଷା]] # [[ଆଉପୀ କରିମ୍]] # [[ଶାବନୁର୍‎]] # [[ମୋଜେଜା ଅଶରଫ୍ ମୋନାଲିସା]] # [[ଜନ୍ନାତୁଲ ଫିରଦୋସ୍ ପେୟା]] # [[ବନ୍ନା ମିର୍ଜା]] # [[ପରି ମଣି]] # [[ସୁବର୍ଣ୍ଣା ମୁସ୍ତଫା]] # [[ନୱସୀନ ନହରୀନ ମୋଉ]] # [[ନାଇଲା ନାୟେମ]] # [[ଦିଲାରା ହନିଫ ପୂର୍ଣ୍ଣିମା]] # [[ପୂଜା ଚେରୀ ରାୟ]] # [[ଶବନମ]] # [[ଅନିକା କବୀର ଶୋକ]] # [[ମେହେର ଅଫରୋଜ ଶାଓନ]] # [[ସୁଚନ୍ଦା]] # [[ସୁଲତାନା ଜମାନ]] # [[ନୁସରତ ଇମରୋଜ ଟିଶା]] # [[ତାଂଜିନ ଟିଶା]] # [[ପ୍ରସୂନ ଆଜାଦ]] # [[ଅଫସାନା ଆରା ବିନ୍ଦୁ]] # [[ଅପୁ ବିଶ୍ୱାସ]] # [[ଫରିଦା ଅଖତାର]] # [[ଗୁଲଶାନ ଆରା ଅଖତାର]] # [[ସୁମିତା ଦେବୀ]] # [[ପାରବୀନ ସୁଲତାନା ଦିତି]] # [[ତାରାନା ହାଲିମ]] # [[ମୌସୁମୀ ହମିଦ]] # [[ତମାଳିକା କର୍ମାକର]] # [[ମାହିୟା ମାହି]] # [[ନୁସରତ ଫରିୟା ମଜହାର]] # [[ରୋକେୟା ପ୍ରାଚୀ]] # [[ହୋସନେ ଆରା ପୁତୁଲ]] # [[କାଜି ନସ୍ୱାବ ଅହମ୍ମଦ]] # [[ସୋହାନା ସାବା]] # [[ରୋଜୀ ଆଫସାରୀ]] # [[ନିପୁନ୍ ଅକ୍ତର]] # [[ଆଖି ଆଲମଗିର]] # [[ଆଜମେରୀ ହକ୍ ବଧନ]] # [[ଅନ୍ୱରା ବେଗମ]] # [[ଇଆମିନ୍ ହକ୍ ବବି]] # [[ଇଶ୍ରାତ୍ ଜାହାଁ ଚୈତି]] # [[ପ୍ରାର୍ଥନା ଫରଦିନ ଦିଘି]] # [[ତାରୀନ ଜାହାଁ]] # [[ରୱଶନ ଜାମିଲ]] # [[ଜାକିୟା ବାରୀ ମମ]] # [[କୁସୁମ ଶିକଦାର]] # [[ଶମ୍ପା ରେଜା]] # [[ତାନଭିନ ସୁଇଟି]] # [[ଆଇରିନ ସୁଲତାନା]] # [[ସଲମା ବେଗମ ସୁଜାତା]] # [[ରାଫାଃ ନାନଜେବା ତୋରସା]] # [[ବିଜରୀ ବର୍କତୁଲ୍ଲାଃ]] # [[ସବନମ ବବ୍‌ଲି]] # [[ଅଞ୍ଜୁ ଘୋଷ]] # [[ମୁନିଆ ଇସଲାମ]] # [[ରୁନା ଖାନ୍]] # [[ଆଫସାନା ମିମି]] # [[ସାଦିୟା ଇସଲାମ ମୌ]] # [[ସାଦିକା ପାରଭିନ ପପି]] # [[ଅହନା ରହମାନ ଲାକି]] # [[ଫାରଜାନା ରିକ୍ତା]] # [[ନଫିସା ଜାହାଁ ଆଞ୍ଚଲ]] # [[ମୁନମୁନ ଅହମଦ]] # [[ଶର୍ମିଲି ଅହମଦ]] # [[ଶିଲା ଅହମଦ]] # [[ନର୍ଗିସ ଅଖତାର]] # [[ଖଲିଦା ଅକ୍ତର କଳ୍ପନା]] # [[ଆୟେଶା ଆଖତାର]] # [[ସାବେରି ଆଲମ]] # [[ଅନ୍ତରା (ବଙ୍ଗଳାଦେଶୀ ଅଭିନେତ୍ରୀ)]] # [[ନାଜମା ଅନୱର]] # [[ରଓଶନ ଆରା]] # [[ବେବୀ ବିନ୍ଦୀ]] # [[ବିନ୍ଦିୟା କବିର]] # [[ଶାକିବା ବିଣ୍ଟେ ଅଲୀ]] # [[ଅରୁଣା ବିଶ୍ୱାସ]] # [[ମୌଟୁସୀ ବିଶ୍ୱାସ]] # [[ତାନିଆ ବୃଷ୍ଟି]] # [[ମେହବୁବା ମାହନୂର ଚାନ୍ଦନୀ]] # [[ଫରଜାନା ଛବି]] # [[ନାଜନୀନ ହାସନ ଚୁମକି]] # [[ଆଶନା ହବିବ ଭାବନା]] # [[ଏକା (ବଙ୍ଗଳାଦେଶୀ ଅଭିନେତ୍ରୀ)]] # [[ମାୟା ଘୋଷ]] # [[ଇଲୋରା ଗହର]] # [[ଲୁସି ତୃପ୍ତି ଗୋମେଜ]] # [[ଚିତ୍ରଲେଖା ଗୁହ]] # [[ଲୈଲା ହାସନ]] # [[ଲିସା ଗାଜୀ]] # [[ଅଲିଭିୟା ଗୋମେଜ]] # [[ଅପର୍ଣ୍ଣା ଘୋଷ]] # [[ହୁମାଇରା ହିମୁ]] # [[ଶାନ୍ତା ଇସଲାମ]] # [[ଜିନାତ]] # [[ମିଷ୍ଟି ଜାନ୍ନାତ]] # [[ସାଦିୟା ଆୟମାନ]] # [[ଫେରଦୌସୀ ମଜୁମଦାର]] # [[ଜ୍ୟୋତିକା ଜ୍ୟୋତି]] # [[ରିଚି ସୋଲାୟମାନ]] # [[ମନିରା ମିଠୁ]] # [[ଫାଲ୍ଗୁନି ରହମାନ ଜଲି]] # [[ନିଝୁମ ରୁବିନା]] # [[ନୁସରତ ଜାହାଁ ଡାୟନା]] # [[ସୁବର୍ଣ୍ଣା ଶିରୀନ]] # [[ମିତା ନୂର]] # [[ନାଜିଫା ତୁଶି]] # [[ମୌସୁମୀ ନାଗ]] # [[ଜ୍ୟୋତ୍ସ୍ନା ବିଶ୍ୱାସ]] # [[ରେହାନା ଜଲି]] # [[ଅଧରା ଖାନ୍]] # [[ସାମସୁନ ନାହାର ସିମଲା]] # [[ସବ୍ରିନା ସୁଲତାନା କେୟା]] # [[ନାଦିୟା ଆଫରିନ ମିମ]] # [[ଜାହାନାରା ଅହମ୍ମଦ]] # [[ସାମରୋଜ ଆଜମି ଆଲଭୀ]] # [[ରୁମାନା ଖାନ୍]] # [[ଜିନାତ ସାନୁ ସ୍ୱାଗତା]] # [[ସାନଜିଦା ପ୍ରୀତି]] # [[କାଜି ମିସବାହୁନ ନାହାର]] # [[ରୁମାନା ରଶୀଦ ଈଶିତା]] # [[ସାବରିନ ଶାକା ମୀମ]] # [[ଶର୍ମିମାଳା]] {{Div col end}} ==ବିଦେଶୀ ଲୋକ== {{Div col|colwidth=15em}} # [[ଟୋରୀ ବର୍ଚ]] # [[ମିଆ ଖଲିଫା]] # [[ନୀନା ଦାବୁଲୁରୀ]] # [[ମାୟା ଏଞ୍ଜେଲୋ]] # [[ମେରୀ ସେଲୀ]] # [[ଲେଡି ଗାଗା]] # [[କେଶା]] # [[ଆଞ୍ଜେଲିନା ଜୋଲି]] # [[ନିକୋଲାଇ ବଇକଭ]] # [[ଅରୂପ ଚକ୍ରବର୍ତ୍ତୀ]] {{Div col end}} ==ଅନ୍ୟାନ୍ୟ== {{Div col|colwidth=15em}} # [[ଫେସନ (୨୦୦୮ କଥାଚିତ୍ର)]] # [[ଶିବାଜୀ (କଥାଚିତ୍ର)]] # [[ବର୍ଫି]] # [[ଦୁକୁଡ଼ୁ]] # [[୧: ନେନ୍ଓକ୍କାଡ଼ିନେ]] # [[ବିଜିନେସମ୍ୟାନ]] # [[ଆଗାଡ଼ୁ]] # [[ଡିମ୍ବାଣୁ]] # [[ଗୌରହରି ଦସ୍ତାନ]] # [[ମନମ୍ (ତେଲୁଗୁ କଥାଚିତ୍ର)]] # [[ଜୟ ହୋ (ଗୀତ)]] # [[ସନ୍ ଅଫ୍ ସତ୍ୟମୂର୍ତ୍ତି]] # [[ଧୁମ୍ ୨]] # [[ଶ୍ରୀମନ୍ଥୁଡ଼ୁ]] # [[ଅର୍ଜୁନ ରେଡ୍ଡି]] # [[ଭୁବନ ବାମ୍]] # [[ଅବଳା ବୋଷ]] # [[ସରୋଜ ନଳିନୀ ଦତ୍ତ]] # [[ନିଲ୍ ମୋହନ]] # [[ନେପାଳର ରାଜା]] # [[ବଦନାମ ଗଳି]] # [[ରଜନୀ ବକ୍ସି]] # [[ଆର୍କ ସମ୍ପ୍ରଦାୟ]] # [[ପି. ଚନ୍ଦ୍ର ରେଡ୍ଡୀ]] # [[ରକ୍ଷା ବନ୍ଧନ (ହିନ୍ଦୀ କଥାଚିତ୍ର)|ରକ୍ଷା ବନ୍ଧନ (ହିନ୍ଦୀ କଥାଚିତ୍ର)]] # [[ଲାଷ୍ଟ୍ ଡ୍ରପ୍]] # [[ମନୋଜ ମିଶ୍ର (ବିଚାରପତି)]] {{Div col end}} == ଭାରତୀୟ ସ୍ୱାଧୀନତା ସଂଗ୍ରାମୀ == {{Div col|colwidth=15em}} # [[ଅପ୍ପାନ୍ନଗୌଡ଼ା ପାଟିଲ]] # [[ବୁଧୁ ଭଗତ]] # [[ଗୌରୀରାମ ଗୁପ୍ତା]] # [[ବିଠଲଭାଇ ଜାଭେରୀ]] # [[ଅଶୋକା ଗୁପ୍ତା]] # [[ରଘୁନାଥ ମାହାତୋ]] # [[ଦୀନଦୟାଲ ଗୁପ୍ତା]] # [[ରାମ ଚରଣ ଅଗ୍ରୱାଲ]] # [[ପ୍ୟାରୀ ଦେବୀ ଅଗ୍ରହାରୀ]] # [[ଧନ୍ୱନ୍ତରୀ]] # [[ସୁରେଶ ଚନ୍ଦ୍ର ମିଶ୍ର]] # [[କାମଦା କିଙ୍କର ମୁଖାର୍ଜୀ]] # [[ପ୍ୟାରେଲାଲ ନାୟାର]] # [[ଏଡ଼ତାତା ନାରାୟଣନ]] # [[ଦେଓ ନାରାୟଣନ ଯାଦବ]] # [[ମୁକୁନ୍ଦରାଓ ପେଡଗାଓଁକର]] # [[ଆନ୍ନେ ଅଞ୍ଜାଇଆଃ]] # [[ବତକ ମିଆଁ]] # [[ଚୱାରା ପରମେଶ୍ୱରନ]] # [[ଶଙ୍କରରାଓ ଦେଓ]] # [[ଦାଦା ଧର୍ମାଧିକାରୀ]] # [[ନାଥୁ ଧୋବି]] # [[ଅସଲମବିକାଇ]] # [[ଆଶା ଦେବୀ ଆର୍ଯ୍ୟନାୟକମ]] # [[ମୋତିଲାଲ ବର୍ମା]] # [[ଚୁନିଲାଲ ବୈଦ୍ୟ]] {{Div col end}} ==ରାଜନୀତିଜ୍ଞ== # [[ଭାରତର ସଂସଦ]] === ଅଣ ଓଡ଼ିଆ === {{Div col|colwidth=15em}} # [[ସୁଭାସିନୀ ଅଲୀ]]{{tick}} # [[ଏମ୍. କରୁଣାନିଧି]] # [[ସନ୍ତୋଷ ଚୌଧୁରୀ]] # [[ଭି. ମୋହିନୀ ଗିରି]] # [[ଗୁଲାବ କୌର]] # [[ବିଶାର ଆଲ-ଖାସାଓନେହ]] # [[ଅଶ୍ୱିନୀ ବୈଷ୍ଣବ]] # [[ଡେଲା ଗଡଫ୍ରେ]] # [[ମୁଲାୟମ ସିଂହ ଯାଦବ]] # [[ଚିନ୍ତା ଅନୁରାଧା]] # [[ଜାମିଦା ବିବି]] # [[ଶ୍ରୀରୂପା ମିତ୍ର ଚୌଧୁରୀ]] # [[ଲୀଳା ରାମକୁମାର ଭାର୍ଗବ]] # [[ବ୍ରଜଲାଲ ବିୟାନୀ]] # [[ରଘୁବର ଦାସ]] # [[ଭି. କାର୍ତ୍ତିକେୟ ପାଣ୍ଡିଆନ]] # [[ସୁରେଖା କଦମ]] # [[ହରିଶ ବୀରାନ]] # [[ବେବି ଦେବୀ]] # [[ସୁଦର୍ଶନ ଦାସ]] # [[ସୁକୁମାର ଦେ]] # [[ଦାମୋଦର ଅଗ୍ରୱାଲ]] # [[ବ୍ରଜମୋହନ ଅଗ୍ରୱାଲ]] # [[ସଜଦା ଅହମ୍ମଦ]] # [[ଅଜେନ୍ଦ୍ର ସିଂହ ଲୋଧି]] # [[ଆନନ୍ଦ କୁମାର ଗଣ୍ଡ]] # [[କାଥିର ଆନନ୍ଦ]] # [[ଲଭ୍‌ଲି ଆନନ୍ଦ]] # [[ଆନ୍ନାଦୁରାଇ ସି ଏନ୍]] # [[ଅପ୍ପଲନାଇଡ଼ୁ କାଲିସେଟ୍ଟି]] # [[ରମେଶ ଅବସ୍ଥି]] # [[ଏମ୍. ମଲ୍ଲେଶ ବାବୁ]] # [[ବଜରଙ୍ଗ ମନୋହର ସୋନୱାନେ]] # [[ଅନିଲ ବଲୁନି]] # [[ନିମୁବେନ ବମ୍ଭାନିୟା]] # [[ଅରୂପ ଚକ୍ରବର୍ତ୍ତୀ (ଭାରତୀୟ ରାଜନେତା)]] # [[ଯୋଗେନ୍ଦ୍ର ଚନ୍ଦୋଲିୟା]] # [[ଶୋଭାବେନ ବରୈୟା]] # [[ରାହୁଲ ଲୋଧି]] # [[କଳାନିଧି ବୀରସ୍ୱାମୀ]] # [[ଗଜେନ୍ଦ୍ର ପଟେଲ]] # [[ହରିଭାଇ ପଟେଲ]] # [[ମନୋଜ କୁମାର (ରାଜନେତା)]] # [[କୁନ୍ଦୁରୁ ରଘୁବୀର]] # [[ଡିନ୍ କୁରିଆକୋସ]] # [[ଜି. ଲକ୍ଷ୍ମୀନାରାୟଣ]] # [[ଜ୍ୟୋତ୍ସ୍ନା ମହାନ୍ତ]] # [[ପୁନମବେନ୍ ମାଡାମ୍]] # [[ଜ୍ୟୋତିର୍ମୟ ସିଂହ ମହତୋ]] # [[ସୁକାନ୍ତ ମଜୁମଦାର]] # [[ଦିନେଶ ମକୱାନା]] # [[ଅସିତ କୁମାର ମଲ]] # [[ହର୍ଷ ମାଲହୋତ୍ରା]] # [[ଅଜୟ କୁମାର ମଣ୍ଡଳ]] # [[ଧୈର୍ଯ୍ୟଶୀଳ ମାନେ]] # [[ଭି. ଏସ୍. ମାଥେସ୍ୱରନ]] # [[ବିଜୁଳି କଲିତା ମେଧି]] # [[ମୁରାରି ଲାଲ ମୀନା]] # [[ମହିମା କୁମାରୀ ମେୱାର]] # [[ନରେଶ ମହାସ୍କେ]] # [[ଜନାର୍ଦ୍ଦନ ମିଶ୍ର]] # [[ରାଜେଶ ମିଶ୍ର]] # [[ମିତାଲି ବାଗ]] # [[ଭାସ୍କର ଭାଗାରେ]] # [[ପ୍ରତିମା ମଣ୍ଡଳ]] # [[ଭୋଜରାଜ ନାଗ]] # [[ରୋଦମାଳ ନାଗର]] # [[ଜି କୁମାର ନାଏକ]] # [[ନାମଦେଓ କିର୍ସାନ]] # [[ରାମଭୁଆଲ ନିଶାଦ]] # [[ପ୍ରଶାନ୍ତ ୟାଦାଓରାଓ ପାଡୋଲେ]] # [[ସନାତନ ପାଣ୍ଡେ]] # [[ସନ୍ତୋଷ ପାଣ୍ଡେ]] # [[ସାନ୍ତୋକବେନ ଆରେଥିୟା]] # [[ଚାକାତ ଆବୋହ]] # [[ପୁସପତି ଅଦିତୀ ବିଜୟଲକ୍ଷ୍ମୀ]] # [[ଅପରୂପା ପୋଦାର]] # [[ସରୋଜିନୀ ଅଗ୍ରୱାଲ]] # [[ଚନ୍ଦ୍ରମା ଦେବୀ ଅଗ୍ରହରି]] # [[ମଞ୍ଜୁ ଅଗ୍ରୱାଲ]] # [[ସନ୍ତୋଷ ଆଃଲାବତ]] # [[ଉପେନ୍ଦ୍ର କୌର ଆଃଲୁୱାଲିଆ]] # [[ଆଲିଫା ଅହମ୍ମଦ]] # [[କେ. ଅଲଗୁବେଲୁ]] # [[ନୀସତ ଆଲମ]] # [[ବୀଣା ଆନନ୍ଦ]] # [[ଅଲେଟି ଅନ୍ନପୂର୍ଣ୍ଣା ଦେବୀ]] # [[ମନୀଷା ଅନୁରାଗୀ]] # [[ଅଳକା ସିଂହ ଅର୍କବଂଶୀ]] # [[ଲତା ଅତିୟାମାନ]] # [[ସଙ୍ଗୀତା ଆଜାଦ୍]] # [[ତାଜଦାର ବାବର]] # [[ହର୍ଷିତା ସ୍ୱାମୀ ବଘେଲ]] # [[ରଞ୍ଜନା ବଘେଲ]] # [[ସାରିକା ଦେବେନ୍ଦ୍ର ସିଂହ ବଘେଲ]] # [[ଚିରଣଜିତ କୌର ବାଜୱା]] # [[ସ୍ମିତା ବକ୍ସି]] # [[କେ. ବାଳଭାରତୀ]] # [[ସଙ୍ଗୀତା ବଳବନ୍ତ]] # [[ଜୟଶ୍ରୀ ବାନାର୍ଜୀ]] # [[ବୈଶାଳୀ ବାଙ୍କର]] # [[ତସନୀମ ବାନୋ]] # [[ସୁରଜିତ କୌର ବରନାଲ]] # [[ଲକ୍ଷ୍ମୀ ବାରୁପାଲ]] # [[କମଳି ବସୁମାତାରି]] # [[ଚନ୍ଦନା ବାଉରି]] # [[ସନ୍ଧ୍ୟା ବାଉରି]] # [[ସୁସ୍ମିତା ବାଉରି]] # [[ଉମାପଦ ବାଉରି]] # [[ଶିମଲା ବାୱରି]] # [[ଫିରୋଜା ବେଗମ]] # [[ଫିରଦୌସୀ ବେଗମ]] # [[ଗୁଲ ଅଖତରା ବେଗମ]] # [[ମହମୁଦା ବେଗମ]] # [[ମମତାଜ ବେଗମ]] # [[ନର୍ଗିସ ବେଗମ]] # [[ସାହିନା ମମତାଜ ବେଗମ]] # [[ରାୟମୁନି ଭଗତ]] # [[ସୁମନ ଲତା ଭଗତ]] # [[କେ. ପ୍ରତିଭା ଭାରତୀ]] # [[ବୀଣା ଭରଦ୍ୱାଜ]] # [[ସଂଯୁକ୍ତା ଭାଟିଆ]] # [[ଏମ୍. ଏସ୍. କେ. ଭାବାନୀ ରାଜେନ୍ତିରାନ]] # [[ମମତା ଭୁନିଆ]] # [[ନିର୍ମଳା ଭୁରିଆ]] # [[ଫିରୋଜା ବିବି]] # [[ବିନ୍ଦୁ କୃଷ୍ଣା]] # [[ରେଣୁକା ବିଷ୍ଣୋଇ]] # [[ଭାବନା ବୋହରା]] # [[ପ୍ରଶାନ୍ତ ଜଗତାପ]] # [[ପ୍ରୋବା ଚକମା]] {{Div col end}} === ସମୃଦ୍ଧକରଣ === * [[ଜୟଶ୍ରୀ ରାଇଜି]] ===ଓଡ଼ିଆ=== {{Div col|colwidth=10em}} # [[ଅର୍ଜୁନ ଚରଣ ସେଠୀ]] # [[ପ୍ରଫୁଲ୍ଲ ସାମଲ]] # [[ପିନାକୀ ମିଶ୍ର]] # [[କାମାକ୍ଷା ପ୍ରସାଦ ସିଂହଦେଓ]] # [[ଇଲା ପଣ୍ଡା]] # [[ରବିନାରାୟଣ ମହାପାତ୍ର]] # [[ବିଷ୍ଣୁ ଚରଣ ଦାସ]] # [[ପ୍ରସନ୍ନ ଆଚାର୍ଯ୍ୟ]] # [[ବୀର କେଶରୀ ଦେଓ]] # [[ବଲବୀର ପୁଞ୍ଜ]] # [[ସନ୍ତୋଷ କୁମାର ସାହୁ]] # [[କାହ୍ନୁ ଚରଣ ଲେଙ୍କା]] # [[ନରେନ୍ଦ୍ର କୁମାର ସ୍ୱାଇଁ]] # [[କଳ୍ପତରୁ ଦାସ]] # [[ଛତ୍ରପାଳ ସିଂହ ଲୋଧା]] # [[ଏ ଭି ସ୍ୱାମୀ]] # [[ପ୍ରତାପ କେଶରୀ ଦେବ]] # [[ପ୍ରତାପ କେଶରୀ ଦେଓ]] # [[ଭାଗିରଥୀ ମହାପାତ୍ର]] # [[ମଙ୍ଗଳା କିଶାନ]] # [[ସୁରେନ୍ଦ୍ର ଲାଠ]] # [[ଜୟରାମ ପାଙ୍ଗୀ]] # [[ହରିହର ସୋରେନ]] # [[ଉପେନ୍ଦ୍ରନାଥ ନାୟକ]] # [[ଅନାଦି ଚରଣ ଦାସ]] # [[ବନମାଳୀ ବାବୁ]] # [[ବ୍ରହ୍ମାନନ୍ଦ ପଣ୍ଡା]] # [[ଭଜମନ ବେହେରା]] # [[କୃପାସିନ୍ଧୁ ଭୋଇ]] # [[ଅର୍କ କେଶରୀ ଦେଓ]] # [[ବିକ୍ରମ କେଶରୀ ଦେଓ]] # [[କଳିକେଶ ନାରାୟଣ ସିଂହଦେଓ]] # [[ଧରଣୀଧର ଜେନା]] # [[ଗୋପୀନାଥ ଗଜପତି]] # [[ଗୁରୁଚରଣ ନାଏକ]] # [[ରାମଚନ୍ଦ୍ର ହାଁସଦା]] # [[ଝିନ୍ନ ହିକ୍‌କା]] # [[ମୋହନ ଜେନା]] # [[ରବିନ୍ଦ୍ର କୁମାର ଜେନା]] # [[ଚୈତନ୍ୟ ପ୍ରସାଦ ମାଝୀ]] # [[ଶ୍ରୀକାନ୍ତ କୁମାର ଜେନା]] # [[କାହ୍ନୁ ଚରଣ ଜେନା]] # [[ସମରେନ୍ଦ୍ର କୁଣ୍ଡୁ]] # [[କାର୍ତ୍ତିକେଶ୍ୱର ପାତ୍ର]] # [[ପର୍ଶୁରାମ ମାଝୀ]] # [[ଭର୍ତ୍ତୃହରି ମହତାବ]] # [[ବଳଭଦ୍ର ମାଝୀ]] # [[ଲଡ଼ୁ କିଶୋର ସ୍ୱାଇଁ]] # [[ମଙ୍ଗରାଜ ମଲ୍ଲିକ]] # [[ସୁଦାମ ମାରାଣ୍ଡି]] # [[ବାଲଗୋପାଲ ମିଶ୍ର]] # [[କିରଣ ଲେଖା ମହାନ୍ତି]] # [[ଇନ୍ଦୁରାଣୀ ମହାପାତ୍ର]] # [[ପ୍ରମିଳା ମଲ୍ଲିକ]] # [[ମମତା ମାଢ଼ୀ]] # [[ରାଧାରାଣୀ ପଣ୍ଡା]] # [[ସ୍ନେହାଙ୍ଗିନୀ ଛୁରିଆ]] # [[ସୁଷମା ପଟେଲ]] # [[ବିଷ୍ଣୁପ୍ରିୟା ବେହେରା]] # [[ରୀତା ସାହୁ]] # [[ମନ୍ଦାକିନୀ ବେହେରା]] # [[ରୋଷନୀ ସିଂହ ଦେଓ]] # [[ରାସେଶ୍ୱରୀ ପାଣିଗ୍ରାହୀ]] # [[ପରମା ପୂଜାରୀ]] # [[ବିଜୟଲକ୍ଷ୍ମୀ ପଟ୍ଟନାୟକ]] # [[ସିପ୍ରା ମଲ୍ଲିକ]] # [[ସଞ୍ଚିତା ମହାନ୍ତି]] # [[ଅଜୟନ୍ତୀ ପ୍ରଧାନ]] # [[ଉଷା ଦେବୀ]] # [[ଅଞ୍ଜଳି ବେହେରା]] # [[ଚନ୍ଦ୍ରମା ଶାନ୍ତା]] # [[ଶୈରିନ୍ଦ୍ରୀ ନାୟକ]] # [[ସୁରମା ପାଢ଼ୀ]] # [[କିଶୋରୀମଣି ସିଂହ]] # [[ପ୍ରମିଳା ଗିରି]] # [[ବିଜୟଲକ୍ଷ୍ମୀ ସାହୁ]] # [[ଫୁଲମଣି ଶାନ୍ତା]] # [[ଭଗବତୀ ପୂଜାରୀ]] # [[ଉମାରାଣୀ ପାତ୍ର]] # [[କମଳା ଦାସ]] # [[ସୁଧାଂଶୁମାଳିନୀ ରାୟ]] # [[ଆନନ୍ଦ ମଞ୍ଜରୀ ଦେବୀ]] # [[ରାସମଞ୍ଜରୀ ଦେବୀ]] # [[ରତ୍ନା ମଞ୍ଜରୀ ଦେବୀ]] # [[ପଟ୍ଟ ନାୟକ]] # [[ରାଜଶ୍ରୀ ମଲ୍ଲିକ]] # [[ନନ୍ଦିନୀ ଦେବୀ]] # [[ଶାନ୍ତି ଦେବୀ (ଓଡ଼ିଆ ରାଜନୀତିଜ୍ଞ)]] # [[ବାସନ୍ତୀ ମଲ୍ଲିକ]] # [[ସୀମାରାଣୀ ନାୟକ]] # [[ଟୁକୁନି ସାହୁ]] # [[ପ୍ରିୟମ୍ବଦା ଦେବୀ]] # [[ରଥ ଦାସ]] # [[ଅନନ୍ତ ସେଠୀ]] # [[ମୂରଲୀଧର ଜେନା]] # [[କୁମାର ଶ୍ରୀ ଚିରଞ୍ଜୀବି]] # [[ପ୍ରଫୁଲ୍ଲ କୁମାର ଜେନା (ରାଜନେତା)]] # [[ପଞ୍ଚାନନ ମଣ୍ଡଳ]] # [[ପୁରୁଷୋତ୍ତମ ସେଠୀ]] # [[କପିଳ ଚରଣ ସେଠୀ]] # [[ବୈରାଗୀ ଜେନା]] # [[ବିଜୟ ନାୟକ]] # [[ନେତ୍ରାନନ୍ଦ ମଲ୍ଲିକ]] # [[ବିଷ୍ଣୁ ଚରଣ ସେଠୀ]] # [[ଗଙ୍ଗାଧର ଦାସ]] # [[ମନମୋହନ ଦାସ]] # [[ନନ୍ଦକିଶୋର ଜେନା]] # [[ଚକ୍ରଧର ବେହେରା]] # [[ସତ୍ୟଭାମା ଦେଇ]] # [[ହୃଦାନନ୍ଦ ମଲ୍ଲିକ]] # [[ବେଦ ପ୍ରକାଶ ଅଗ୍ରୱାଲ]] # [[ଜଗନ୍ନାଥ ରାଉତ]] # [[ମାନସ ରଞ୍ଜନ ମଲ୍ଲିକ]] # [[ରାଜେନ୍ଦ୍ର କୁମାର ଦାସ]] (chk) # [[ମନମୋହନ ସାମଲ]] # [[ଶୈଳେନ ମହାପାତ୍ର]] # [[ଭଗୀରଥ ଦାସ]] # [[ଉତ୍ସବ ଚରଣ ଜେନା]] # [[ଗୋପୀନାଥ ଦାସ]] # [[ପର୍ଶୁରାମ ପାଣିଗ୍ରାହୀ]] # [[ପଦ୍ମ ଲୋଚନ ପଣ୍ଡା]] # [[ଜ୍ୟୋତି ପ୍ରକାଶ ପାଣିଗ୍ରାହୀ]] # [[ମହମ୍ମଦ ହନିଫ]] # [[ବଳରାମ ସାହୁ]] # [[ଯୁଗଳ କିଶୋର ପଟ୍ଟନାୟକ]] # [[ବିରେନ ପଲେଇ]] # [[ନରେନ ପଲେଇ]] # [[ରତ୍ନାକର ମହାନ୍ତି]] # [[ଚୈତନ୍ୟ ପ୍ରସାଦ ସେଠୀ]] # [[କରୁଣାକର ପାଣିଗ୍ରାହୀ]] # [[ହରପ୍ରସାଦ ମହାପାତ୍ର]] # [[ପୀତାମ୍ବର ପଣ୍ଡା]] # [[ପର୍ଶୁରାମ ଧଡ଼ା]] # [[ସୁରେନ୍ଦ୍ର ପ୍ରସାଦ ପରମାଣିକ]] # [[କାର୍ତ୍ତିକ ମହାପାତ୍ର]] # [[ଭାଗବତ ସାହୁ]] # [[ଗୋକୁଳାନନ୍ଦ ମହାନ୍ତି]] # [[ଶ୍ୟାମସୁନ୍ଦର ମହାପାତ୍ର]] # [[ଖାରବେଳ ସ୍ୱାଇଁ]] # [[ସୁରେନ୍ଦ୍ରନାଥ ଦାସ]] # [[ବିଜୟ କୃଷ୍ଣ ଦେ]] # [[ରବୀନ୍ଦ୍ର ମୋହନ ଦାସ]] # [[ପ୍ରିୟନାଥ ନନ୍ଦି]] # [[କାର୍ତ୍ତିକ ଚନ୍ଦ୍ର ରାଉତ]] # [[ପ୍ରତାପ ଚନ୍ଦ୍ର ଷଡ଼ଙ୍ଗୀ]] # [[ଗୋପନାରାୟଣ ଦାସ]] # [[ଜୀବନ ପ୍ରଦୀପ ଦାଶ]] # [[ଅରୁଣ ଦେ]] # [[ନୀଳାମ୍ବର ଦାସ]] # [[ବନମାଳି ଦାସ]] # [[ସୁକୁମାର ନାୟକ]] # [[ରାଜେନ୍ଦ୍ର ଚନ୍ଦ୍ର ମର୍ଦ୍ଦରାଜ ହରିଚନ୍ଦନ]] # [[ଚିତ୍ତରଞ୍ଜନ ଷଡ଼ଙ୍ଗୀ]] # [[ପ୍ରଦିପ୍ତ ପଣ୍ଡା]] # [[ଅକ୍ଷୟ କୁମାର ଆଚାର୍ଯ୍ୟ]] # [[ସୁକାନ୍ତ କୁମାର ନାୟକ]] # [[ଗୋବିନ୍ଦ ଚନ୍ଦ୍ର ଦାସ (ରାଜନୀତିଜ୍ଞ)]] # [[ସୁଦର୍ଶନ ଜେନା]] # [[ପ୍ରସନ୍ନ କୁମାର ପାଳ]] # [[ଗଦାଧର ଗିରି]] # [[ଯୁଧିଷ୍ଠିର ଜେନା]] # [[ଜୟନାରାୟଣ ମହାନ୍ତି]] # [[ଦେବୀ ପ୍ରସନ୍ନ ଚଣ୍ଡ]] # [[ଅଶ୍ୱିନୀ କୁମାର ପାତ୍ର]] # [[ତ୍ରିଲୋଚନ ସେନାପତି]] # [[ଅକ୍ଷୟ ନାରାୟଣ ପ୍ରହରାଜ]] # [[ଚିନ୍ତାମଣି ଜେନା (ରାଜନୀତିଜ୍ଞ)]] # [[ମହେଶ୍ୱର ବାଗ]] # [[ଭୂପାଳ ଚନ୍ଦ୍ର ମହାପାତ୍ର]] # [[ନିତ୍ୟ‍ାନନ୍ଦ ସାହୁ]] # [[ପ୍ରେମଲତା ମହାପାତ୍ର]] # [[ରଘୁନାଥ ମହାନ୍ତି (ରାଜନୀତିଜ୍ଞ)]] # [[ଶଶିକାନ୍ତ ଭଞ୍ଜ]] # [[ପ୍ୟାରୀମୋହନ ଦାସ]] # [[ସୁଶାନ୍ତ ଚାନ୍ଦ]] # [[ଅନନ୍ତ ଦାସ (ରାଜନେତା)]] # [[ଭାଇଗା ସେଠୀ]] # [[ଜନାର୍ଦନ ଭଞ୍ଜ ଦେଓ]] # [[ବୀରକିଶୋର ଜେନା]] # [[ଉପେନ୍ଦ୍ର ଜେନା]] # [[ମକର ସେଠୀ]] # [[ଭୁବନାନନ୍ଦ ଜେନା]] # [[ଦାଶରଥୀ ଜେନା]] # [[ମାୟାଧର ଜେନା]] # [[ଭାଗିରଥୀ ସେଠୀ]] # [[ଜୟଦେବ ଜେନା]] # [[କୃଷ୍ଣ ଚନ୍ଦ୍ର ମହାପାତ୍ର]] # [[ସୁବର୍ଣ୍ଣ ନାଏକ]] # [[ଗୋବିନ୍ଦ ମୁଣ୍ଡା]] # [[ଲକ୍ଷ୍ମୀ ନାରାୟଣ ଭଞ୍ଜ ଦେଓ]] # [[କୁମାର ମାଝୀ]] # [[ଛୋଟରାୟ ମାଝୀ]] # [[ଯୋଗେନ୍ଦ୍ର ନାଏକ]] # [[ମୋହନ ଚରଣ ମାଝୀ]] # [[ଅଭିରାମ ନାଏକ]] # [[ବେଦବ୍ୟାସ ନାୟକ]] # [[ପ୍ରେମାନନ୍ଦ ନାୟକ]] # [[ପ୍ରାଣ ବଲ୍ଲଭ ନାଏକ]] # [[ଚନ୍ଦ୍ରସେନ ନାଏକ]] # [[ନୀଳାଦ୍ରି ନାୟକ]] # [[ରାଜ ବଲ୍ଲଭ ମିଶ୍ର]] # [[ରାମରାୟ ମୁଣ୍ଡା]] # [[ମହେଶ୍ୱର ମାଝି]] # [[କାହ୍ନୁ ଚରଣ ନାଏକ]] # [[ଗୌରହରି ନାଏକ]] # [[ହୃଷିକେଶ ନାଏକ]] # [[କ୍ଷେତ୍ର ମୋହନ ନାୟକ]] # [[ଧନୁର୍ଜୟ ଲାଗୁରୀ]] # [[ଜିତୁ ପଟ୍ଟନାୟକ]] # [[ଧନୁର୍ଜୟ ସିଦୁ]] # [[ଗୁରୁ ଚରଣ ନାଏକ]] # [[ସନାତନ ମହାକୁଡ଼]] # [[ସହରାଇ ଓରାମ]] # [[ବଦ୍ରିନାରାୟଣ ପାତ୍ର]] # [[କ୍ଷୀରୋଦ ପ୍ରସାଦ ସ୍ୱାଇଁ]] # [[ମୂରଲୀଧର କୁଅଁର]] # [[ନିରଞ୍ଜନ ପଟ୍ଟନାୟକ]] # [[ଲକ୍ଷ୍ମଣ ଟୁଡୁ]] # [[ସାଲଖାନ ମୁର୍ମୁ]] # [[ଅଜେନ ମୁର୍ମୁ]] # [[ପୁରୁଷୋତ୍ତମ ନାଏକ]] # [[କାଙ୍ଗୋଇ ସିଂହ]] # [[ରୁଦ୍ର ମୋହନ ଦାସ]] # [[ରାଧାମୋହନ ନାୟକ]] # [[ଇଶ୍ୱର ନାଏକ]] # [[ଇଶ୍ୱର ଚନ୍ଦ୍ର ନାୟକ]] # [[ଯାଦବ ମାଝୀ]] # [[ମନମୋହନ ଟୁଡୁ]] # [[ରାବଣେଶ୍ୱର ମଢ଼େଇ]] # [[ବୀରଭଦ୍ର ସିଂହ]] # [[ରୋହିଦାସ ସୋରେନ]] # [[ଶ୍ରୀନାଥ ସୋରେନ]] # [[ଗୋଲକ ବିହାରୀ ନାଏକ]] # [[ଭାସ୍କର ମଢ଼େଇ]] # [[ନଳିନୀ ଚନ୍ଦ୍ର ଭଞ୍ଜ ଦେଓ]] # [[ପ୍ରଭାକର ବେହେରା]] # [[ପ୍ରଫୁଲ୍ଲ କୁମାର ଦାସ]] # [[କରୁଣାକର ନାଏକ]] # [[ଅଜିତ ହେମ୍ବ୍ରମ]] # [[ପଦ୍ମ ଚରଣ ହଇବୁରୁ]] # [[ରଘୁନାଥ ହେମ୍ବ୍ରମ]] # [[ବିଜୟ କୁମାର ନାୟକ]] # [[ବାସନ୍ତି ହେମ୍ବ୍ରମ]] # [[ସୁରେନ୍ଦ୍ର ସିଂହ]] # [[ଗିରିଶ ଚନ୍ଦ୍ର ରାୟ]] # [[ହରିହର ମହାନ୍ତି]] # [[ସମଲ ମାଝି]] # [[ପ୍ରମୋଦ ଚନ୍ଦ୍ର ଭଞ୍ଜ ଦେଓ]] # [[ଛତିଶ ଚନ୍ଦ୍ର ଧଳ]] # [[କିଶୋର ଦାଶ]] # [[ବିମଳ ଲୋଚନ ଦାସ]] # [[ସାନନ୍ଦ ମାରାଣ୍ଡି]] # [[ପ୍ରସନ୍ନ କୁମାର ଦାଶ]] # [[ରାମ ଚନ୍ଦ୍ର ହାଁସଦା]] # [[ଭାଦବ ହାଁସଦା]] # [[ବୁଧନ ମୁର୍ମୁ]] # [[ଦୁର୍ଗା ଚରଣ ନାୟକ]] # [[ଲାଲ ମୋହନ ନାୟକ]] # [[ମୋଚିରାମ ତିରିୟା]] # [[ଘନଶ୍ୟାମ ହେମ୍ବ୍ରମ]] # [[କାହ୍ନୁରାମ ହେମ୍ବ୍ରମ]] # [[ସୁନ୍ଦର ମୋହନ ମାଝି]] # [[କମଳାକାନ୍ତ ନାୟକ]] # [[ଭାନୁଚରଣ ନାଏକ]] # [[ଶମ୍ଭୁନାଥ ନାଏକ]] # [[ମଙ୍ଗଳ ସିଂ ମୁଦି]] # [[ଗଣେଶ ରାମ ସିଂ ଖୁଣ୍ଟିଆ]] # [[ହରଦେବ ତିରିୟା]] # [[ଚନ୍ଦ୍ର ମୋହନ ସିଂହ]] # [[କାର୍ତ୍ତିକ ଚନ୍ଦ୍ର ମାଝି]] # [[ସିଦ୍ଧଲାଲ ମୁର୍ମୁ]] # [[ଅର୍ଜୁନ ମାଝି]] # [[ଲକ୍ଷ୍ମଣ ମାଝି]] # [[ଶ୍ୟାମ ଚରଣ ହାଁସଦା]] # [[ଶଇବ ସୁଶୀଳ କୁମାର ହାଁସଦା]] # [[ନବ ଚରଣ ମାଝି]] # [[ରାଜକିଶୋର ଦାସ]] # [[ପ୍ରବୀଣ ଚନ୍ଦ୍ର ଭଞ୍ଜଦେଓ]] # [[ସକିଲା ସୋରେନ]] # [[ପ୍ରୀତିରଞ୍ଜନ ଘଡ଼ାଇ]] # [[ପ୍ରଫୁଲ୍ଲ ଚନ୍ଦ୍ର ଘଡ଼ାଇ]] # [[ଶରତ ରାଉତ]] # [[ସନାତନ ଦେଓ]] # [[ବାଇଧର ସିଂହ]] # [[ନାରାୟଣ ଚନ୍ଦ୍ର ପତି]] # [[ପୀତାମ୍ବର ଭୂପତି ହରିଚନ୍ଦନ ମହାପାତ୍ର]] # [[ରାମଚନ୍ଦ୍ର ଖୁଣ୍ଟିଆ]] # [[ଅଶୋକ କୁମାର ଦାସ]] # [[ନିରଞ୍ଜନ ଜେନା]] # [[ପରମେଶ୍ୱର ସେଠୀ]] # [[ପ୍ରଣବ ପ୍ରକାଶ ଦାସ]] # [[ସୂର୍ଯ୍ୟମଣୀ ଜେନା]] # [[ମଦନ ମୋହନ ପଟ୍ଟନାୟକ]] # [[ଶାନ୍ତନୁ କୁମାର ଦାସ]] # [[ଜଗନ୍ନାଥ ମଲ୍ଲିକ]] # [[ରାମଚନ୍ଦ୍ର ମଲ୍ଲିକ]] # [[ଅନାଦୀ ଚରଣ ଦାସ]] # [[ଅଞ୍ଚଳ ଦାସ]] # [[ବାଇଧର ବେହେରା]] # [[ଲକ୍ଷ୍ମୀଧର ଜେନା]] # [[ପରମାନନ୍ଦ ମହାନ୍ତି]] # [[ମାୟାଧର ସିଂହ]] # [[ଗଦାଧର ଦତ୍ତ]] # [[ପ୍ରଣବ ବଳବନ୍ତରାୟ]] # [[ରବି ଦାଶ]] # [[କାଙ୍ଗାଳି ଚରଣ ପଣ୍ଡା]] # [[ଗୁରୁଚରଣ ଟିକାୟତ]] # [[ଯଦୁମଣି ମଙ୍ଗରାଜ]] # [[ଧନଞ୍ଜୟ ଲେଙ୍କା]] # [[ଦୁଃଶାସନ ଜେନା]] # [[ଅମର ପ୍ରସାଦ ଶତପଥୀ]] # [[ପ୍ରହଲ୍ଲାଦ ମଲ୍ଲିକ]] # [[କୁଳମଣି ରାଉତ]] # [[ଚିନ୍ମୟ ପ୍ରସାଦ ବେହୁରା]] # [[ଦେବାଶିଷ ନାୟକ]] # [[ସୁନନ୍ଦା ଦାସ]] # [[ପଦ୍ମନାଭ ରାୟ]] # [[ନବକିଶୋର ମଲ୍ଲିକ]] # [[ଚିତ୍ତରଞ୍ଜନ ନାଏକ]] # [[ବୈଷ୍ଣବ ଚରଣ ମଲ୍ଲିକ]] # [[ପବିତ୍ର ମୋହନ ଜେନା]] # [[ପ୍ରଭାତ କୁମାର ସାମନ୍ତରାୟ]] # [[ଦୀନବନ୍ଧୁ ସାହୁ]] # [[ଧୃବ ଚରଣ ସାହୁ]] # [[ସରୋଜକାନ୍ତ କାନୁନଗୋ]] # [[ଇନ୍ଦ୍ରମଣି ରାଉତ]] # [[ଉତ୍କଳ କେଶରୀ ପରିଡ଼ା]] # [[କିଶୋର ଚନ୍ଦ୍ର ତରାଇ]] # [[ଶଶି ଭୂଷଣ ବେହେରା]] # [[ଭାଗବତ ପ୍ରସାଦ ମହାନ୍ତି]] # [[ପୂର୍ଣ୍ଣାନନ୍ଦ ସାମଲ]] # [[ଦୈତାରୀ ବେହେରା]] # [[ସୁରେନ୍ଦ୍ରନାଥ ପଟ୍ଟନାୟକ]] # [[ପ୍ରଦୀପ୍ତ କିଶୋର ଦାସ]] # [[ବଟକୃଷ୍ଣ ଜେନା]] # [[ମାୟାଧର ସେଠୀ]] # [[ରବିନ୍ଦ୍ର କୁମାର ବେହେରା]] # [[କାଳନ୍ଦୀ ଚରଣ ବେହେରା]] # [[ଜଗବନ୍ଧୁ ଦାସ]] # [[ମଧୁସୂଦନ ପାଣିଗ୍ରାହୀ]] # [[ବିଜୟଶ୍ରୀ ରାଉତରାୟ]] # [[ବିଷ୍ଣୁବ୍ରତ ରାଉତରାୟ]] # [[ଚନ୍ଦ୍ର ସାରଥୀ ବେହେରା]] # [[ପ୍ରକାଶ ଚନ୍ଦ୍ର ବେହେରା]] # [[ପ୍ରଶାନ୍ତ ବେହେରା]] # [[ପ୍ରଭାତ ରଞ୍ଜନ ବିଶ୍ୱାଳ]] # [[ରାଜେନ୍ଦ୍ର ସିଂହ]] # [[ସଂଗ୍ରାମ କେଶରୀ ମହାପାତ୍ର]] # [[ତ୍ରିଲୋଚନ କାନୁନଗୋ]] # [[ସୁର ସେଠୀ]] # [[ଶୁକଦେବ ଜେନା]] # [[ଲକ୍ଷ୍ମଣ ମଲ୍ଲିକ]] # [[ରାଜକୃଷ୍ଣ ବୋଷ]] # [[ଆକୁଳାନନ୍ଦ ବେହେରା]] # [[ମିନାକ୍ଷୀ ମହନ୍ତ]] # [[ପଦ୍ମିନୀ ଦିଆନ]] # [[ଲତିକା ପ୍ରଧାନ]] # [[ସୂର୍ଯ୍ୟମଣି ବୈଦ୍ୟ]] # [[ଧର୍ମାନନ୍ଦ ବେହେରା]] # [[ବିଧୁ ଭୂଷଣ ପ୍ରହରାଜ]] # [[ରାଜ କିଶୋର ରାମ]] # [[ରସାନନ୍ଦ ସାହୁ]] # [[ରସମଞ୍ଜରୀ ଦେବୀ]] # [[ପବିତ୍ର ମୋହନ ପ୍ରଧାନ]] # [[ରମେଶ ରାଉତ]] # [[ଘନଶ୍ୟାମ ସାହୁ]] # [[ଗୋକୁଳାନନ୍ଦ ପ୍ରହରାଜ]] # [[ଯୋଗେଶ ଚନ୍ଦ୍ର ରାଉତ]] # [[ଅକ୍ଷୟ କୁମାର ପଟ୍ଟନାୟକ]] # [[ପ୍ରଭାତ କୁମାର ତ୍ରିପାଠୀ]] # [[ଦେବୀ ରଞ୍ଜନ ତ୍ରିପାଠୀ]] # [[ଦେବାଶିଷ ପଟ୍ଟନାୟକ]] # [[ବୀର ସିପ୍‌କା]] # [[ପ୍ରମୋଦ କୁମାର ମଲ୍ଲିକ]] # [[ଦେବୀ ପ୍ରସାଦ ମିଶ୍ର]] # [[ତ୍ରିଲୋଚନ ମାନସିଂହ ହରିଚନ୍ଦନ]] # [[କନକଲତା ଦେବୀ]] # [[ବିଦ୍ୟାଧର ନାଏକ]] # [[ପ୍ରତାପ ଚନ୍ଦ୍ର ପଟ୍ଟନାୟକ]] # [[ସମୀର କୁମାର ରାଉତରାୟ]] # [[ଲଳିତ ମୋହନ ମହାନ୍ତି]] # [[ଦେବାଶିଷ ସାମନ୍ତରାୟ (ରାଜନୀତିଜ୍ଞ)]] # [[ମହମ୍ମଦ ମୋକିମ୍]] # [[ବିଶ୍ୱନାଥ ପଣ୍ଡିତ]] # [[ଶ୍ରୀକାନ୍ତ ପଣ୍ଡା]] # [[ସୟଦ ମୁସ୍ତାଫିଜ ଅହମଦ]] # [[ସମୀର ଦେ]] # [[ପ୍ରତାପ ଜେନା]] # [[ବିକ୍ରମ କେଶରୀ ବର୍ମା]] # [[ମହମ୍ମଦ ଅତାହାର]] # [[ବିରଜା ପ୍ରସାଦ ରାୟ]] # [[ଶରତ କୁମାର କର]] # [[ଶେଖ ମତଲୁବ ଅଲ୍ଲୀ]] # [[ସାବିତ୍ରୀ ଅଗ୍ରୱାଲ]] # [[ରାଜକିଶୋର ନାୟକ]] # [[ଅତନୁ ସବ୍ୟସାଚୀ ନାୟକ]] # [[ବିଜୟ ମହାପାତ୍ର]] # [[ତ୍ରିଲୋଚନ ବେହେରା]] # [[ଦେବେନ୍ଦ୍ର ଶର୍ମା]] # [[ଦିବାକରନାଥ ଶର୍ମା]] # [[ଶରତ କୁମାର ଦେବ]] # [[ଦୋଳଗୋବିନ୍ଦ ନାୟକ]] # [[ଶୈଳେନ୍ଦ୍ର ନାରାୟଣ ଭଞ୍ଜ ଦେଓ]] # [[ସରସ୍ୱତୀ ଦେବୀ]] # [[ଅନନ୍ତ ଚରଣ ତ୍ରିପାଠୀ]] # [[ପଦ୍ମ ଚରଣ ନାଏକ]] # [[ଅଲେଖ କୁମାର ଜେନା]] # [[ଅଂଶୁମାନ ମହାନ୍ତି]] # [[ଧ୍ରୁବ ଚରଣ ସାହୁ]] # [[ହରିହର ସିଂହ ମର୍ଦ୍ଦରାଜ ଭ୍ରମରବର ରାୟ]] # [[ବଂଶୀଧର ପଟ୍ଟନାୟକ]] # [[ସତ୍ୟସୁନ୍ଦର ମିଶ୍ର]] # [[ବିଭୁତି ଭୂଷଣ ସିଂହ ମର୍ଦ୍ଦରାଜ]] # [[ଅରୁଣ କୁମାର ପଟ୍ଟନାୟକ]] # [[ସିଦ୍ଧାର୍ଥ ଶେଖର ସିଂହ]] # [[ଅନୁଭବ ପଟ୍ଟନାୟକ]] # [[ଅନ୍ତର୍ଯ୍ୟାମୀ ସାହୁ]] # [[ରାମ ଚନ୍ଦ୍ର ରାମ]] # [[ବି. ଏସ. ବି. ନରେନ୍ଦ୍ର ମହାପାତ୍ର]] # [[ରମେଶ ଚନ୍ଦ୍ର ପଣ୍ଡା]] # [[ରମାକାନ୍ତ ମିଶ୍ର]] # [[ଶରତ ଚନ୍ଦ୍ର ମିଶ୍ର]] # [[ସତ୍ୟନାରାୟଣ ପ୍ରଧାନ]] # [[ପୂର୍ଣ୍ଣଚନ୍ଦ୍ର ଭଞ୍ଜଦେଓ]] # [[ସାହେବ ନାଏକ]] # [[ଭାବଗ୍ରାହୀ ନାୟକ]] # [[ଶ୍ରୀଧର ନାଏକ]] # [[କିଶୋର ଚନ୍ଦ୍ର ଦେଓ ଭଞ୍ଜ]] # [[ରମେଶ ଚନ୍ଦ୍ର ବେହେରା]] # [[ପୂର୍ଣ୍ଣଚନ୍ଦ୍ର ନାୟକ]] # [[କାଶୀନାଥ ମଲ୍ଲିକ]] # [[ରୁଦ୍ର ମାଧବ ରାୟ]] # [[ହରିହର କରଣ]] # [[ଅରୁଣ କୁମାର ସାହୁ]] # [[ବୃନ୍ଦାବନ ଚନ୍ଦ୍ର ସିଂହ]] # [[କୃଷ୍ଣ ଚନ୍ଦ୍ର ସିଂହ ମାନ୍ଧାତା]] # [[ଅଚ୍ୟୁତାନନ୍ଦ ମହାନ୍ତି]] # [[ସୀତାକାନ୍ତ ମିଶ୍ର]] # [[ବଂଶୀଧର ସାହୁ]] # [[ଭାଗବତ ବେହେରା]] # [[ଗଙ୍ଗାଧର ପାଇକରାୟ]] # [[ସତ୍ୟାନନ୍ଦ ଚମ୍ପତିରାୟ]] # [[କୈଳାଶ ଚନ୍ଦ୍ର ମହାପାତ୍ର]] # [[ହରିହର ସାହୁ]] # [[ସୁରେନ୍ଦ୍ରନାଥ ମିଶ୍ର]] # [[ପ୍ରଶାନ୍ତ କୁମାର ଜଗଦେବ]] # [[ରାଜେନ୍ଦ୍ର କୁମାର ସାହୁ]] # [[ବିଶ୍ୱ ଭୂଷଣ ହରିଚନ୍ଦନ]] # [[ଦେବେନ୍ଦ୍ର ନାଥ ମାନସିଂହ]] # [[ବିଭୂତି ଭୂଷଣ ହରିଚନ୍ଦନ]] # [[ରଘୁନାଥ ସାହୁ]] # [[ଅଶୋକ ଚନ୍ଦ୍ର ପଣ୍ଡା]] # [[ସୁଶାନ୍ତ କୁମାର ରାଉତ]] # [[ପ୍ରିୟଦର୍ଶୀ ମିଶ୍ର]] # [[ଭାଗୀରଥି ବଡ଼ଜେନା]] # [[ଶରତ ଚନ୍ଦ୍ର ପାଇକରାୟ]] # [[ବିଭୂତି ଭୂଷଣ ବଳବନ୍ତରାୟ]] # [[ସୁରେଶ କୁମାର ରାଉତରାୟ]] # [[ସତ୍ୟପ୍ରିୟ ମହାନ୍ତି]] # [[ମାଧବ ଚନ୍ଦ୍ର ରାଉତରାୟ]] # [[ଜ୍ୟୋତିନ୍ଦ୍ର ନାଥ ମିତ୍ର]] # [[ବୀରକିଶୋର ଦେବ]] # [[ଦିଲ୍ଲୀପ ଶ୍ରୀଚନ୍ଦନ]] # [[ସୁଦର୍ଶନ ମହାନ୍ତି]] # [[ବନମାଳି ପଟ୍ଟନାୟକ]] # [[ଜୟକୃଷ୍ଣ ମହାନ୍ତି]] # [[ଗୋପୀନାଥ ଭୋଇ]] # [[ରାମଚନ୍ଦ୍ର ପଟ୍ଟନାୟକ]] # [[ଅଭିମନ୍ୟୁ ରଣସିଂହ]] # [[ଯୁଧିଷ୍ଠିର ସାମନ୍ତରାୟ]] # [[ବିପିନ ବିହାରୀ ଦାଶ]] # [[ପ୍ରଦୀପ ମହାରଥୀ]] # [[ହରିହର ଭୋଇ]] # [[ହୃଷିକେଶ ନାୟକ]] # [[ରାଘବ ଚରଣ ସେଠୀ]] # [[ମଦନ ମୋହନ ଦତ୍ତ]] # [[ବସନ୍ତ ବେହେରା]] # [[ହୃଷିକେଶ ତ୍ରିପାଠୀ]] # [[ନରେନ୍ଦ୍ର କୁମାର ନାୟକ]] # [[କୁମୁଦ ଚନ୍ଦ୍ର ସିଂହ]] # [[ଦେବରାଜ ସାହୁ]] # [[ସନ୍ତୋଷ କୁମାର ପ୍ରଧାନ]] # [[ପ୍ରଫୁଲ୍ଲ ମିଶ୍ର]] # [[ରମେଶ ଜେନା]] # [[ରଜନୀ କାନ୍ତ ସିଂହ]] # [[ଅଦ୍ୱୈତ ପ୍ରସାଦ ସିଂହ]] # [[ଦୁତିଅ ରାଉଳ]] # [[କ୍ଷେତ୍ର ମୋହନ ପାଣିଗ୍ରାହୀ]] # [[ସୁରେନ୍ଦ୍ର ପ୍ରଧାନ]] # [[ରାଜକିଶୋର ପ୍ରଧାନ]] # [[ବାଳକୃଷ୍ଣ ପଟ୍ଟନାୟକ]] # [[ରମେଶ ଚନ୍ଦ୍ର ସାଇ]] # [[ସଞ୍ଜୀବ କୁମାର ସାହୁ]] # [[ଅମରନାଥ ପ୍ରଧାନ]] # [[ନଗେନ୍ଦ୍ର କୁମାର ପ୍ରଧାନ]] # [[ପଦ ନାଏକ]] # [[ନବଘନ ନାୟକ]] # [[ଖଗେଶ୍ୱର ବେହେରା]] # [[ସୁଶାନ୍ତ କୁମାର ବେହେରା]] # [[ମଦନ ମୋହନ ପ୍ରଧାନ]] # [[କୁମାର ଚନ୍ଦ୍ର ବେହେରା]] # [[ବ୍ରଜ କିଶୋର ପ୍ରଧାନ]] # [[ବୃନ୍ଦାବନ ବେହେରା]] # [[ମୁକେଶ କୁମାର ପାଳ]] # [[ଧରଣୀଧର ପ୍ରଧାନ]] # [[ମୃତ୍ୟୁଞ୍ଜୟ ପାଳ]] # [[ମହେଶ ଚନ୍ଦ୍ର ସୁବାହୁ ସିଂହ]] # [[ବାଇଧର ନାଏକ]] # [[ରବି ନାରାୟଣ ପାଣି]] # [[ନୃସିଂହ ଚରଣ ସାହୁ]] # [[ବିଭୁଧେନ୍ଦ୍ର ପ୍ରତାପ ଦାସ]] # [[ବେଣୁଧର ବଳିଆରସିଂହ]] # [[ବୃନ୍ଦାବନ ତ୍ରିପାଠୀ (ରାଜନେତା)]] # [[ପ୍ରସନ୍ନ ପଟ୍ଟନାୟକ]] # [[ବ୍ରହ୍ମାନନ୍ଦ ବିଶ୍ୱାଳ]] # [[ପ୍ରଫୁଲ୍ଲ କୁମାର ମଲ୍ଲିକ]] # [[ସୁଧୀର କୁମାର ସାମଲ]] # [[ସରୋଜ କୁମାର ସାମଲ]] # [[ନବୀନ ନନ୍ଦ]] # [[କୃଷ୍ଣ ଚନ୍ଦ୍ର ପାତ୍ର]] # [[ନବୀନ ଚନ୍ଦ୍ର ନାରାୟଣ ଦାସ]] # [[କାଳିଆ ଦେହୁରୀ]] # [[ମଦନ ଦେହୁରୀ]] # [[ଶଙ୍କର ପ୍ରତାପ ସିଂହ ଦେଓ]] # [[ସୁରେନ୍ଦ୍ର ମୋହନ ପଟ୍ଟନାୟକ]] # [[ରତ୍ନପ୍ରଭା ଦେବୀ]] # [[ମହେଶ୍ୱର ନାଏକ]] # [[ଭାଗିରଥୀ ନାଏକ]] # [[ଅରକ୍ଷିତ ନାଏକ]] # [[ରବିନାରାୟଣ ନାଏକ]] # [[ତ୍ରିନାଥ ନାଏକ]] # [[କିଶୋର ଚନ୍ଦ୍ର ନାଏକ]] # [[କହ୍ନେଇ ସିଂହ]] # [[ଜଗତେଶ୍ୱର ମିର୍ଦ୍ଧା]] # [[ପାଣୁ ଚନ୍ଦ୍ର ନାଏକ]] # [[ରାଜେନ୍ଦ୍ର କୁମାର ଛତ୍ରିଆ]] # [[ରବିନାରାୟଣ ନାଏକ (୧୯୬୯ ଜନ୍ମ)]] # [[ସଞ୍ଜୀବ କୁମାର ମଲ୍ଲିକ]] # [[ରମେଶ ପଟୁଆ]] # [[ଦୁର୍ଯ୍ୟୋଧନ ଗରଡ଼ିଆ]] # [[ନାଉରୀ ନାୟକ]] # [[ଦୁର୍ଗା ଶଙ୍କର ପଟ୍ଟନାୟକ]] # [[ଲକ୍ଷ୍ମୀପ୍ରସାଦ ମିଶ୍ର]] # [[ଭିକାରୀ ଘାସି]] # [[ଅଶ୍ୱିନୀ କୁମାର ଗୁରୁ]] # [[ଝସକେତନ ସାହୁ]] # [[ଶ୍ରୀବଲ୍ଲଭ ପାଣିଗ୍ରାହୀ]] # [[ଜୟନାରାୟଣ ମିଶ୍ର]] # [[ରୋହିତ ପୂଜାରୀ]] # [[ସନାତନ ବିଶି]] # [[ଭିକାରୀ ସୁନା]] # [[ବସନ୍ତ କୁମାର ମହାନନ୍ଦ]] # [[ଅଭିମନ୍ୟୁ କୁମାର]] # [[ଭାନୁଗଙ୍ଗ ତ୍ରିଭୂବନ ଦେବ]] # [[ଜୟଦେବ ଠାକୁର]] # [[ଜ୍ୟୋତିମଞ୍ଜରୀ ଦେବୀ]] # [[ଅଶ୍ୱିନୀ କୁମାର ବେହେରା]] # [[ସଞ୍ଜିବ କୁମାର ପ୍ରଧାନ]] # [[ପ୍ରଦୀପ୍ତ ଗଙ୍ଗଦେବ]] # [[ସୁବାଷ ଚନ୍ଦ୍ର ପାଣିଗ୍ରାହୀ]] # [[ବୃନ୍ଦାବନ ମାଝି]] # [[ଅଶୋକ କୁମାର ବଳ]] # [[ପ୍ରଫୁଲ୍ଲ ମାଝୀ]] # [[ଦିଲିପ କୁମାର ରାୟ]] # [[ରଞ୍ଜିତ ଭିତ୍ରିଆ]] # [[ଗଙ୍ଗାଧର ପ୍ରଧାନ (ରାଜନେତା)]] # [[ଇଗ୍ନେସ ମାଝୀ]] # [[ଗଜଧର ମାଝୀ]] # [[ପ୍ରେମାନନ୍ଦ କାଲୋ]] # [[ଖ୍ରୀଷ୍ଟୋଦାସ ଲୁଗୁନ]] # [[ଜୁନାସ ବିଲୁଙ୍ଗ]] # [[ରେମିସ କେରକେଟା]] # [[ସତ୍ୟ ନାରାୟଣ ପ୍ରଧାନ]] # [[ନିହାର ସୁରିନ]] # [[ଶଙ୍କର ଓରାମ]] # [[ଜର୍ଜ ତିର୍କୀ]] # [[ପ୍ରେମଚାନ୍ଦ ଭଗତ]] # [[ଶାନ୍ତି ପ୍ରକାଶ ଓରାମ]] # [[ରଙ୍ଗବଲ୍ଲଭ ଅମାତ]] # [[ବ୍ରଜମୋହନ କିଷାନ]] # [[ମୁଖରମ ନାଏକ]] # [[ଗ୍ରେଗୋରୀ ମିଞ୍ଜ]] # [[ରାଜେନ ଏକ୍କା]] # [[ଖ୍ରୀଷ୍ଟୋଫର ଏକ୍କା]] # [[ଆଗାପିଲ୍‍ ଲାକ୍ରା]] # [[ନେଲସନ ସୋରେଙ୍ଗ]] # [[ମନସିଦ ଏକ୍କା]] # [[ହଳୁ ମୁଣ୍ଡାରୀ]] # [[ସୁବ୍ରତ ତରାଇ]] # [[ରବି ଦେହୁରୀ]] # [[ରାଜକିଶୋର ସାମନ୍ତରାୟ]] # [[ଧନଞ୍ଜୟ ମହାନ୍ତି]] # [[ବ୍ରଜକିଶୋର ମହାନ୍ତି]] # [[ଗୁରୁପଦ ନନ୍ଦ]] # [[ପ୍ରଭାତ ମହାପାତ୍ର]] # [[ଅଜିତ ଦାସ (ରାଜନେତା)]] # [[ଶାରଦା ପ୍ରସାଦ ନାୟକ]] # [[ଲକ୍ଷ୍ମଣ ମୁଣ୍ଡା]] # [[ନୀଳମଣି ସିଂହ ଦଣ୍ଡପାଟ]] # [[ନରହରି ଦଣ୍ଡପାଟ]] # [[ଅର୍ଜୁନ ନାଏକ]] # [[ହେମେନ୍ଦ୍ର ପ୍ରସାଦ ମହାପାତ୍ର]] # [[ବେଣୁଧର ନାଏକ]] # [[ହେମନ୍ତ କୁମାର ସିଂହ ଦଣ୍ଡପାଟ]] # [[ଦୟାନିଧି କିଷାନ]] # [[ଭୀମସେନ ଚୌଧୁରୀ]] # [[ବସନ୍ତ କୁମାର ସିଂହ ଦଣ୍ଡପାଟ]] # [[ବିଶ୍ୱନାଥ ସାହୁ]] # [[ଭି. ସୀତାରାମୟା]] # [[ଯତିରାଜ ପ୍ରହରାଜ]] # [[ପର୍ଶୁରାମ ପଣ୍ଡା]] # [[ରାମଚନ୍ଦ୍ର ପଣ୍ଡା]] # [[ନାଗି ରେଡ୍ଡୀ ନାରାୟଣ ରେଡ୍ଡୀ]] # [[ଅଶୋକ କୁମାର ଚୌଧୁରୀ]] # [[ଆଦିକନ୍ଦ ସେଠୀ]] # [[ସୁବାସ ଚନ୍ଦ୍ର ବେହେରା]] # [[ପ୍ରିୟାଂଶୁ ପ୍ରଧାନ]] # [[ଲକ୍ଷ୍ମଣ ମହାପାତ୍ର]] # [[ରାଘବ ପରିଡ଼ା]] # [[ସରୋଜ କୁମାର ପାଢ଼ୀ]] # [[ଦେବରାଜ ମହାନ୍ତି]] # [[ହରିହର ଦାସ (୧୯୧୩ ଜନ୍ମ)]] # [[ହରିହର ସ୍ୱାଇଁ]] # [[ଦ୍ୱିତିକୃଷ୍ଣ ପଣ୍ଡା]] # [[ଉଷାରାଣୀ ପଣ୍ଡା]] # [[ମୋହନ ନାଏକ]] # [[ରଘୁନାଥ ମହାପାତ୍ର (ରାଜନେତା)]] # [[ଅନଙ୍ଗ ମଞ୍ଜରୀ ଦେବୀ]] # [[ତ୍ରିନାଥ ବେହେରା]] # [[ସୂର୍ଯ୍ୟ ନାରାୟଣ ପାତ୍ର]] # [[ରାମଚନ୍ଦ୍ର ସେଠୀ]] # [[ଘନଶ୍ୟାମ ବେହେରା]] # [[ପ୍ରଦୀପ କୁମାର ପାଣିଗ୍ରାହୀ]] # [[ମୋହନ ନାୟକ]] # [[ରାମଚନ୍ଦ୍ର ମିଶ୍ର (ରାଜନେତା)]] # [[ଲିଙ୍ଗରାଜ ପାଣିଗ୍ରାହୀ]] # [[ଦଣ୍ଡପାଣି ଦାସ]] # [[ଶିଶିର କୁମାର ନରେନ୍ଦ୍ର ଦେବ]] # [[କୃଷ୍ଣ ଚନ୍ଦ୍ର ପଟ୍ଟନାୟକ]] # [[ଶିବ ଶଙ୍କର ସାହାଣୀ]] # [[ବିନାୟକ ମହାପାତ୍ର]] # [[ରମେଶ ଚନ୍ଦ୍ର ଚ୍ୟାଉ ପଟ୍ଟନାୟକ]] # [[ବିକ୍ରମ କୁମାର ପଣ୍ଡା]] # [[ଶ୍ରୀକାନ୍ତ ସାହୁ]] # [[ନିରଞ୍ଜନ ପ୍ରଧାନ]] # [[ପୂର୍ଣ୍ଣ ଚନ୍ଦ୍ର ସେଠୀ]] # [[ନାରାୟଣ ସାହୁ (୧୯୨୮ ଜନ୍ମ)]] # [[ତ୍ରିନାଥ ସାମନ୍ତରାୟ]] # [[ରାମଚନ୍ଦ୍ର ମର୍ଦ୍ଦରାଜ ଦେଓ]] # [[ଦଣ୍ଡପାଣି ସ୍ୱାଇଁ]] # [[ତାରିଣୀ ପଟ୍ଟନାୟକ]] # [[ସଦାନନ୍ଦ ମହାନ୍ତି]] # [[ରାଧାଗୋବିନ୍ଦ ସାହୁ]] # [[ନିତ୍ୟାନନ୍ଦ ପ୍ରଧାନ]] # [[ବିକ୍ରମ କେଶରୀ ଆରୁଖ]] # [[ସୁମା ନାଏକ]] # [[ମାଗୁଣି ଚରଣ ପ୍ରଧାନ]] # [[ଜାମି ସୁବାରାଓ ପୃଷ୍ଟି]] # [[ଉମାକାନ୍ତ ମିଶ୍ର]] # [[ରାମକୃଷ୍ଣ ଗୌଡ଼]] # [[ଦୀନବନ୍ଧୁ ବେହେରା]] # [[ଗୋବିନ୍ଦ ପ୍ରଧାନ]] # [[ଚିନ୍ତାମଣି ଦ୍ୟାନ ସାମନ୍ତରା]] # [[ଦିବାକର ପଟ୍ଟନାୟକ]] # [[ସଚ୍ଚିଦାନନ୍ଦ ଦେଓ]] # [[ଜଗନ୍ନାଥ ପତି]] # [[ରମେଶ ଚନ୍ଦ୍ର ଜେନା]] # [[ପୂର୍ଣ୍ଣଚନ୍ଦ୍ର ସ୍ୱାଇଁ]] # [[ଅର୍ଜୁନ ନାଏକ (୨୦୧୭ ମୃତ୍ୟୁ)]] # [[ଗନ୍ତାୟତ ସ୍ୱାଇଁ]] # [[କିଶୋର ଚନ୍ଦ୍ର ସିଂହ ଦେଓ]] # [[ଶରତ ଚନ୍ଦ୍ର ପଣ୍ଡା]] # [[ଅନନ୍ତ ନାରାୟଣ ସିଂହ ଦେଓ]] # [[ହରିହର ସାହୁ (୧୯୪୪ ଜନ୍ମ)]] # [[ଉଦୟ ନାଥ ନାୟକ]] # [[ବୃନ୍ଦାବନ ନାୟକ]] # [[ରାମଚନ୍ଦ୍ର ରଥ]] # [[ଲଳିତେନ୍ଦୁ ବିଦ୍ୟାଧର ମହାପାତ୍ର]] # [[ସଞ୍ଜୟ କୁମାର ଦାସ ବର୍ମା]] # [[ସିଦ୍ଧେଶ୍ୱର ପାଣିଗ୍ରାହୀ]] # [[ବିଶ୍ୱନାଥ ପରିଡ଼ା]] # [[ପଦ୍ମ ଚରଣ ସାମନ୍ତସିଂହାର]] # [[ଅଜୟ କୁମାର ଜେନା]] # [[ଗୋପବନ୍ଧୁ ପାତ୍ର]] # [[ଗଙ୍ଗାଧର ମହାପାତ୍ର]] # [[ବ୍ରଜ ମୋହନ ମହାନ୍ତି]] # [[ବ୍ରଜ କିଶୋର ତ୍ରିପାଠୀ]] # [[ହରିହର ବାହିନୀପତି]] # [[ଫକୀର ଚରଣ ଦାସ]] # [[ଭଗବାନ ପ୍ରତିହାରୀ]] # [[ଗଦାଧର ମିଶ୍ର (ରାଜନେତା)]] # [[ଜୟନ୍ତ କୁମାର ଷଡ଼ଙ୍ଗୀ]] # [[ତୁଷାରକାନ୍ତି ବେହେରା]] # [[ସୁରେନ୍ଦ୍ର ସେଠୀ]] # [[ରବି ମଲ୍ଲିକ]] # [[ବୃନ୍ଦାବନ ପାତ୍ର]] # [[ଗତିକୃଷ୍ଣ ସ୍ୱାଇଁ]] # [[ବୈକୁଣ୍ଠ ନାଥ ସ୍ୱାଇଁ]] # [[ଭରତ ଦାସ]] # [[ଉପେନ୍ଦ୍ର ମହାନ୍ତି]] # [[ମୋହନ ଦାସ]] # [[ସୁରେନ୍ଦ୍ର ନାଥ ନାଏକ]] # [[ରବୀନ୍ଦ୍ର କୁମାର ସେଠୀ]] # [[ନୀଳମଣି ସିଂହ]] # [[ଗୋବିନ୍ଦ ଚନ୍ଦ୍ର ସେଠୀ]] # [[ବାଇଧର ମଲ୍ଲିକ]] # [[ସମୀର ରଞ୍ଜନ ଦାଶ]] # [[ବେଣୁଧର ସେଠୀ]] # [[ଉମାକାନ୍ତ ସାମନ୍ତରାୟ]] # [[ରମାରଞ୍ଜନ ବଳିଆରସିଂହ]] # [[ରାଜରାଜ ଦେବ]] # [[ରବୀନ୍ଦ୍ର କୁମାର ଦାସ]] # [[ଚନ୍ଦ୍ର ମାଧବ ମିଶ୍ର]] # [[ଦେବେନ୍ଦ୍ର ଶତପଥୀ]] # [[ସହୁରା ମଲ୍ଲିକ]] # [[ନରେଶ ପ୍ରଧାନ]] # [[କରେନ୍ଦ୍ର ମାଝି]] # [[ରାଜୀବ ପାତ୍ର]] # [[ଚକ୍ରମଣି କହଁର]] # [[ସୁରେନ୍ଦ୍ର କହଁର]] # [[ଲକ୍ଷ୍ମୀକାନ୍ତ ମଲ୍ଲିକ]] # [[ସଦାନନ୍ଦ କହଁର]] # [[ଦୁବର ପୋଡ୍ରା]] # [[ଲୋକନାଥ ପାତ୍ର]] # [[ଯାଦବ ପାଦ୍ର]] # [[ଭଗବାନ କହଁର]] # [[ମହୀଧର ରଣା]] # [[ଅଙ୍ଗଦ କହଁର]] # [[ଡୁଗୁନି କହଁର]] # [[ଦେବେନ୍ଦ୍ର କହଁର]] # [[ଦାଶରଥୀ ବେହେରା]] # [[ଅଭିମନ୍ୟୁ ବେହେରା]] # [[ପ୍ରହଲ୍ଲାଦ ବେହେରା]] # [[ଜଗଦୀଶ ଜାନୀ]] # [[ବରଦା ପ୍ରସନ୍ନ କହଁର]] # [[ବାଳକୃଷ୍ଣ ମଲ୍ଲିକ]] # [[ସଦାନନ୍ଦ ସାହୁ]] # [[ଚନ୍ଦ୍ର ଶେଖର ବେହେରା]] # [[ହିମାଂଶୁ ଶେଖର ପାଢ଼ୀ]] # [[ପଦ୍ମନାଭ ବେହେରା]] # [[ଅନିରୁଦ୍ଧ ଦୀପ]] # [[ସାରଙ୍ଗଧର ପ୍ରଧାନ]] # [[ସାଲୁଗା ପ୍ରଧାନ]] # [[ମନୋଜ କୁମାର ପ୍ରଧାନ]] # [[ଜାକବ୍ ପ୍ରଧାନ]] # [[ରଞ୍ଜିତ କୁମାର ପ୍ରଧାନ]] # [[ଗୋପାଳ ପ୍ରଧାନ]] # [[ନାଗାର୍ଜୁନ ପ୍ରଧାନ]] # [[ପ୍ରଦୀପ କୁମାର ଅମାତ]] # [[ସଚ୍ଚିଦାନନ୍ଦ ଦଲାଲ]] # [[ନଟବର ପ୍ରଧାନ]] # [[ସୁଜିତ କୁମାର ପାଢ଼ୀ]] # [[ଅଜିତ ଦାସ (୧୯୪୪ ଜନ୍ମ)]] # [[ଦୁଷ୍ମନ୍ତ ନାଏକ]] # [[ଅନାମ ନାଏକ]] # [[ଜଗମୋହନ ନାୟକ]] # [[କରୁଣାକର ଭୋଇ]] # [[ଯୋଗେଶ ଚନ୍ଦ୍ର ସିଂହ ଦେଓ]] # [[ଚନ୍ଦ୍ର ଶେଖର ପ୍ରଧାନ]] # [[ଅଞ୍ଚଳ ମାଝି]] # [[ଦୟାନିଧି ନାଏକ]] # [[ଭକ୍ତ ଚରଣ ଦାସ (ରାଜନେତା)]] # [[ଜନାର୍ଦନ ମାଝି]] # [[ଲୋଚନ ଧାଙ୍ଗଡ଼ା ମାଝି]] # [[ଗଜାନନ ନାୟକ]] # [[ପୁଷ୍ପେନ୍ଦ୍ର ସିଂହ ଦେଓ]] # [[ମୁକୁନ୍ଦ ନାଏକ]] # [[ଯୁଗରାମ ବେହେରା]] # [[ଭାରତ ଭୂଷଣ ବେମାଲ]] # [[ମୌସଧି ବାଗ]] # [[କୁମରମଣି ଶବର]] # [[ତେଜରାଜ ମାଝି]] # [[ବଳଭଦ୍ର ମାଝି]] # [[ଧନେଶ୍ୱର ମାଝି]] # [[କିରଣ ଚନ୍ଦ୍ର ସିଂହ ଦେଓ]] # [[ନଗେନ୍ଦ୍ରନାଥ ଚୌଧୁରୀ]] # [[ଶରତ ଚନ୍ଦ୍ର ସିଂହ ଦେଓ]] # [[ଭଗବାନ ଭୋଇ]] # [[ଶିବାଜୀ ମାଝି]] # [[ପ୍ରଦୀପ କୁମାର ଦିଶାରୀ]] # [[ଦିବ୍ୟଶଙ୍କର ମିଶ୍ର]] # [[ହିମାଂଶୁ ଶେଖର ମେହେର]] # [[ମହେଶ୍ୱର ବରାଡ଼]] # [[ମହେଶ୍ୱର ନାଏକ (୧୯୧୮ ଜନ୍ମ)]] # [[ତ୍ରିନାଥ ସରାବ]] # [[ଉଦିତ ପ୍ରତାପ ଦେଓ]] # [[ଗୋବର୍ଦ୍ଧନ ଦାଶ]] # [[ହିତେଶ କୁମାର ବଗର୍ତ୍ତି]] # [[କପିଳ ନାରାୟଣ ତିୱାରୀ]] # [[ଅଧିରାଜ ମୋହନ ପାଣିଗ୍ରାହୀ]] # [[ଦୁର୍ଯ୍ୟୋଧନ ମାଝି]] # [[ଅନୁପ ସିଂହ ଦେଓ]] # [[ଘାସିରାମ ମାଝି]] # [[ରାଜେନ୍ଦ୍ର ଢୋଲକିଆ]] # [[ଭାନୁପ୍ରକାଶ ଯୋଶୀ]] # [[ଜଗନ୍ନାଥ ପଟ୍ଟନାୟକ]] # [[ଓଁକାର ସିଂହ ମାଝି]] # [[ଚୈତନ ମାଝି]] # [[କୃପାନିଧି ନାଏକ]] # [[ଉଦିତ ପ୍ରତାପ ଶେଖର ଦେଓ]] # [[ଦ୍ୱାରିକାନାଥ କୁସୁମ]] # [[ହରିହର ପଟେଲ]] # [[ଦିବ୍ୟଲୋଚନ ଶେଖର ଦେଓ]] # [[ଭରତେନ୍ଦ୍ର ଶେଖର ଦେଓ]] # [[ଶଙ୍କର୍ଷଣ ନାଏକ]] # [[ଯୋଗେଶ କୁମାର ସିଂହ]] # [[କୁସୁମ ଟେଟେ]] # [[କିଶୋର ଚନ୍ଦ୍ର ପଟେଲ]] # [[ରାମ ଚରଣ ପଟେଲ]] # [[ଶିବ ନାରାୟଣ ସିଂହ ମହାପାତ୍ର]] # [[ଏଲ.ଏମ.ଏସ. ବରିହା]] # [[ଅନିରୁଦ୍ଧ ମିଶ୍ର]] # [[ପ୍ରଦୀପ ପୁରୋହିତ]] # [[ଲାଲ ରଞ୍ଜିତ ସିଂହ ବରିହା]] # [[ବୀର ବିକ୍ରମାଦିତ୍ୟ ସିଂହ ବରିହା]] # [[ସତ୍ୟଭୂଷଣ ସାହୁ]] # [[ବିଜୟ ରଞ୍ଜନ ସିଂହ ବରିହା]] # [[ଦଳଗଞ୍ଜନ ଛୁରିଆ]] # [[ବିପିନ ବିହାରୀ ଦାସ (୨୦୦୬ ମୃତ୍ୟୁ)]] # [[ନିହାର ରଞ୍ଜନ ମହାନନ୍ଦ]] # [[ଅଶୋକ କୁମାର ପାଣିଗ୍ରାହୀ]] # [[ରିପୁନାଥ ସେଠ]] # [[ରାଜୀବ ଲୋଚନ ହୋତା]] # [[ନିତ୍ୟାନନ୍ଦ ଗଡ଼ତିଆ]] # [[ତ୍ରିବିକ୍ରମ ମଲ୍ଲିକ]] # [[ସୁବଳ ସାହୁ]] # [[ନିକୁଞ୍ଜ ବିହାରୀ ସିଂହ]] # [[ଗଣନାଥ ପ୍ରଧାନ]] # [[ମୋହନ ନାଗ]] # [[ବିମ୍ବାଧର କୁଅଁର]] # [[ସୁଶାନ୍ତ ସିଂହ]] # [[କୁମର ବେହେରା]] # [[କୁଞ୍ଜ ବିହାରୀ ନାଏକ]] # [[ନଟବର ବଞ୍ଛୋର]] # [[ଅନୁପ କୁମାର ସାଏ]] # [[ଉପେନ୍ଦ୍ର ଦୀକ୍ଷିତ]] # [[ପ୍ରସନ୍ନ କୁମାର ପଣ୍ଡା]] # [[କିଶୋର କୁମାର ମହାନ୍ତି]] # [[ବୀରେନ୍ଦ୍ର ପାଣ୍ଡେ]] # [[ବିଜୟ କୁମାର ପାଣି]] # [[ନବ କିଶୋର ଦାସ]] # [[ମୂରାରୀ ପ୍ରସାଦ ମିଶ୍ର]] # [[ବିନୋଦ ବିହାରୀ ସିଂହ ବରିହା]] # [[ମନୋହର ସିଂହ ନାଏକ]] # [[ଅଚ୍ୟୁତାନନ୍ଦ ମହାକୁଡ଼]] # [[କାର୍ତ୍ତିକ ପ୍ରସାଦ ତରିଆ]] # [[ରବିନାରାୟଣ ପାଣିଗ୍ରାହୀ]] # [[ରାମଚନ୍ଦ୍ର ପ୍ରଧାନ]] # [[ହୃଷିକେଶ ହୋତା]] # [[ଦଉଲତ ଗଣ୍ଡ]] # [[ନୀଳାମ୍ବର ରାୟଗୁରୁ]] # [[କୁନ୍ଦୁରୁ କୁଶାଳ]] # [[ଅଚ୍ୟୁତ ବିଶ୍ୱାଳ]] # [[ବିନୋଦ ପାତ୍ର]] # [[ଧନେଶ୍ୱର କୁମ୍ଭାର]] # [[ଦେବରାଜ ସେଠ]] # [[ଦୌଲତ ବାଘ]] # [[ଅନନ୍ତରାମ ନନ୍ଦ]] # [[ନିରଞ୍ଜନ ପୂଜାରୀ]] # [[ଯୋଗେନ୍ଦ୍ର ବେହେରା]] # [[ନନ୍ଦ କିଶୋର ମିଶ୍ର]] # [[ରାମ ପ୍ରସାଦ ମିଶ୍ର]] # [[ରମାକାନ୍ତ ସେଠ]] # [[ରାମ ରାଜ କୁମାରୀ]] # [[ନବକୁମାରୀ ଦେବୀ]] # [[ରତ୍ନମାଳୀ ଜେମା]] # [[ସୁଭଦ୍ରା ମହତାବ]] # [[ମମତା ମହନ୍ତ]] # [[ଏ. ଲକ୍ଷ୍ମୀ ବାଈ]] # [[ଆନେ କ୍ୟାଥରିନ ମନ୍‍ରୁ]] # [[ମୁକେଶ ମହାଲିଙ୍ଗ]] # [[ସରୋଜ କୁମାର ମେହେର]] # [[ସୁଶିଳ କୁମାର ପୃଷ୍ଟି]] # [[ବ୍ରଜମୋହନ ଠାକୁର]] # [[ଆଶାରାମ ଭୋଇ]] # [[ଅର୍ଜୁନ ଦାସ (ରାଜନେତା)]] # [[ଗଣେଶ ରାମ ବରିହା]] # [[କନକ ବର୍ଦ୍ଧନ ସିଂହ ଦେଓ]] # [[ବିବେକାନନ୍ଦ ମେହେର]] # [[ଅଇଁଠୁ ସାହୁ]] # [[ରମେଶ ଚନ୍ଦ୍ର ସିଂହ ଭୋଇ]] # [[ମୁରଲୀଧର ପଣ୍ଡା]] # [[ପୂର୍ଣ୍ଣ ଚନ୍ଦ୍ର ମହାନନ୍ଦ]] # [[ତପି ଜାଲ]] # [[ଲଳିତ ମୋହନ ଗାନ୍ଧୀ]] # [[ସୁରେନ୍ଦ୍ର ସିଂହ ଭୋଇ]] # [[ରୁଦ୍ର ପ୍ରତାପ ମହାରଥୀ]] # [[ଅଚ୍ୟୁତାନନ୍ଦ ମହାନନ୍ଦ]] # [[ପ୍ରସନ୍ନ କୁମାର ପାଳ (୧୯୪୬ ଜନ୍ମ)]] # [[ସନ୍ତୋଷ ସିଂହ ସାଲୁଜା]] # [[ହାଜି ମହମ୍ମଦ ଆୟୁବ ଖାଁ]] # [[ଲୋକନାଥ ରାୟ]] # [[ଚୈତନ୍ୟ ପ୍ରଧାନ]] # [[ମୂରଲୀଧର ଗୁରୁ]] # [[ଚନ୍ଦ୍ର ଶେଖର ସିଂହ ଭୋଇ]] # [[ମହମ୍ମଦ ମୁଜାଫର ହୁସେନ ଖାନ]] # [[ଯଜ୍ଞେଶ୍ୱର ବାବୁ]] # [[ରାଧାକାନ୍ତ ପଣ୍ଡା]] # [[କୃଷ୍ଣ ଚନ୍ଦ୍ର ପଣ୍ଡା]] # [[ସୁବାସ ଚନ୍ଦ୍ର ବାଗ]] # [[ମହାନନ୍ଦ ବାହାଦୁର]] # [[ପ୍ରଦୀପ କୁମାର ମାଝୀ]] # [[ତୀର୍ଥବାସୀ ପ୍ରଧାନ]] # [[ଭରତ ଚନ୍ଦ୍ର ହୋତା]] # [[ଚିତ୍ତରଞ୍ଜନ କର]] # [[ସାଧୁ ନେପାକ]] # [[ନବୀନ କୁମାର ପ୍ରଧାନ]] # [[ଯଦୁମଣି ପ୍ରଧାନ]] # [[ଦେବେଶ ଆଚାର୍ଯ୍ୟ]] # [[ଆନନ୍ଦ ଆଚାର୍ଯ୍ୟ]] # [[ରଘୁନାଥ ଗମାଙ୍ଗ]] # [[ତ୍ରିନାଥ ଗମାଙ୍ଗ]] # [[ଶବର ଡୁମ୍ବା]] # [[ସନ୍ୟାସୀ ଚରଣ ପିଦିକା]] # [[ଅକ୍ଷୟ କୁମାର ଗମାଙ୍ଗ]] # [[ନରସିଂହ ପାତ୍ର]] # [[ରାମମୂର୍ତ୍ତି ମୁତିକା]] # [[ରାମମୂର୍ତ୍ତି ଗମାଙ୍ଗ]] # [[ଭାଗିରଥୀ ଗମାଙ୍ଗ]] # [[ଭାଗିରଥୀ ଗମାଙ୍ଗ (୧୯୯୫ ମୃତ୍ୟୁ)]] # [[ଶ୍ୟାମଘନ ଉଲାକା]] # [[ପ୍ରସକା ଶ୍ରୀପତି]] # [[ବିଶ୍ୱନାଥ ଚୌଧୁରୀ]] # [[ସାରଙ୍ଗଧର କାଡ୍ରାକା]] # [[ଡମ୍ବରୁଧର ଉଲାକା]] # [[ମକରନ୍ଦ ମୁଦୁଲି]] # [[ହିମିରିକା ରଘୁନାଥ]] # [[କାମାୟା ମଣ୍ଡାଙ୍ଗୀ]] # [[ଅନନ୍ତରାମ ମାଝି]] # [[ପ୍ରଭୁ ଜାନି]] # [[କୈଳାଶ ଚନ୍ଦ୍ର କୁଳେଶିକା]] # [[ପୂର୍ଣ୍ଣ ଚନ୍ଦ୍ର ମାଝି]] # [[ବିଭିଷଣ ମାଝି]] # [[ଅଖିଳ ସାଉଁଣ୍ଟା]] # [[ପ୍ରଫୁଲ୍ଲ କୁମାର ପାଙ୍ଗୀ]] # [[ପିତମ ପାଢ଼ୀ]] # [[ମୁସୁରୀ ଶାନ୍ତା ପାଙ୍ଗୀ]] # [[ରାମଚନ୍ଦ୍ର କଦମ]] # [[ମୁଳୁ ଶାନ୍ତା]] # [[ଦିଶାରୀ ସାନୁ]] # [[ଚନ୍ଦ୍ରଶେଖର ମାଝି]] # [[ସଦନ ନାଏକ]] # [[ଧନସାୟୀ ରଣଧୀର]] # [[ସୂର୍ଯ୍ୟ ନାରାୟଣ ମାଝି]] # [[ମହାଦେବ ବକ୍ରିଆ]] # [[ବାସୁଦେବ ମାଝି]] # [[ଗଙ୍ଗା ମୁଦୁଲି]] # [[ଲକ୍ଷ୍ମଣ ପୂଜାରୀ]] # [[କୃଷ୍ଣଚନ୍ଦ୍ର ସଗରିଆ]] # [[ନୃସିଂହ ନନ୍ଦ ବ୍ରହ୍ମା]] # [[ରଘୁରାମ ପଦାଳ]] # [[ଗୁପ୍ତ ପ୍ରସାଦ ଦାସ]] # [[ତୋୟକ ସଙ୍ଗଣା]] # [[ତାରା ପ୍ରସାଦ ବାହିନିପତି]] # [[ରବି ନାରାୟଣ ନନ୍ଦ]] # [[ପ୍ରତାପ ନାରାୟଣ ସିଂହ ଦେଓ]] # [[ଲାଇଚନ ନାଏକ]] # [[ହରିହର ମିଶ୍ର (ରାଜନେତା)]] # [[ଏନ. ରାମଶସେୟା]] # [[ରଘୁନାଥ ପଟ୍ଟନାୟକ]] # [[ରବି ସିଂହ ମାଝି]] # [[ଗୁରୁବରୁ ମାଝି]] # [[ଧର୍ମୁ ଗଣ୍ଡ]] # [[ଜଗବନ୍ଧୁ ମାଝି]] # [[ନିତ୍ୟାନନ୍ଦ ଗଣ୍ଡ]] # [[ସୁବାସ ଗଣ୍ଡ]] # [[ପ୍ରକାଶ ଚନ୍ଦ୍ର ମାଝି]] # [[ସଦାଶିବ ପ୍ରଧାନୀ]] # [[ହରିଜନ ମୀରୁ]] # [[ମୁଡ଼ି ନାଏକୋ]] # [[ହବିବୁଲ୍ଲା ଖାଁ]] # [[ମନୋହର ରନ୍ଧାରୀ]] # [[ଭୁଜବଳ ମାଝି]] # [[ଶ୍ୟାମଘନ ମାଝି]] # [[ଯାଦବ ମାଝି]] # [[ଜଗନ୍ନାଥ ତ୍ରିପାଠୀ]] # [[ଡମ୍ବରୁ ମାଝି]] # [[ପୂର୍ଣ୍ଣଚନ୍ଦ୍ର ବାକା]] # [[ଡମ୍ବରୁ ଶିଶା]] # [[ପ୍ରହ୍ଲାଦ ଦୋରା]] # [[ଗଙ୍ଗାଧର ମାଢ଼ୀ]] # [[ଆଦିତ୍ୟ ମାଢ଼ୀ]] # [[ମାନସ ମାଡକାମୀ]] # [[ମୁକୁନ୍ଦ ସୋଡ଼ୀ]] # [[ନିମାଇ ଚନ୍ଦ୍ର ସର୍କାର]] # [[ନାକା ଲକ୍ଷ୍ମୟା]] # [[ନଦିଆବସୀ ବିଶ୍ୱାସ]] # [[ମାଡକାମୀ ଗୁରୁ]] # [[ଗୁରୁ ନାୟକ]] # [[ନାକା କାନାୟା]] # [[ଲକ୍ଷ୍ମଣ ଗୌଡ଼]] # [[ଗଣେଶ୍ୱର ମହାପାତ୍ର]] # [[ଜଗନ୍ନାଥ ନାଏକ]] # [[ସମ୍ବିତ ରାଉତରାୟ]] # [[କୃଷ୍ଣ ଚନ୍ଦ୍ର ମଲ୍ଲିକ]] # [[ପ୍ରିୟନାଥ ଦେ]] # [[କୈଳାଶ ଚନ୍ଦ୍ର ମଲ୍ଲିକ]] # [[ନୀଳମଣି ପ୍ରଧାନ]] # [[ଚିରଞ୍ଜୀବ ବିଶ୍ୱାଳ]] # [[ପ୍ରଶାନ୍ତ କୁମାର ମୁଦୁଲି]] # [[କଣ୍ଡୁରୀ ଚରଣ ମଲ୍ଲିକ]] # [[ରଘୁନନ୍ଦନ ଦାସ]] # [[ଦାମୋଦର ରାଉତ]] # [[କୃଷ୍ଣ ଚନ୍ଦ୍ର ସ୍ୱାଇଁ]] # [[ଗୌରୀଶ୍ୟାମ ନାୟକ]] # [[ବିପିନ ବିହାରୀ ଦାସ (୧୯୭୫ ମୃତ୍ୟୁ)]] # [[ଜ୍ୟୋତିଷ ଚନ୍ଦ୍ର ଦାସ]] # [[ବୈକୁଣ୍ଠ ନାଥ ମହାନ୍ତି]] # [[ବାସୁଦେବ ମହାପାତ୍ର]] # [[ଉମେଶ ଚନ୍ଦ୍ର ସ୍ୱାଇଁ]] # [[ନାରାୟଣ ବୀରବର ସାମନ୍ତ]] # [[ଲୋକନାଥ ଚୌଧୁରୀ]] # [[ରବୀନ୍ଦ୍ର ନାଥ ଭୋଇ]] # [[ନିତ୍ୟାନନ୍ଦ ସାମନ୍ତରାୟ]] # [[ବସନ୍ତ କୁମାର ବିଶ୍ୱାଳ]] # [[ନିଶାମଣି ଖୁଣ୍ଟିଆ]] # [[ସୌଭିକ ବିଶ୍ୱାଳ]] # [[ବିଜୟ ଶଙ୍କର ଦାସ]] # [[ସ୍ୱରୂପ କୁମାର ଦାସ]] # [[କେଙ୍ଗମ ସୂର୍ଯ୍ୟ ରାଓ]] # [[ବିଜୟ କୁମାର ଜେନା (ରାଜନେତା)]] # [[ଜଗନ୍ନାଥ ମିଶ୍ର]] # [[ଅପନା ଦୋରା ବିଶ୍ୱାସରାୟ]] # [[କୋଦୁରୁ ନାରାୟଣ ରାଓ]] # [[ବ୍ୟୋମକେଶ ରାୟ]] # [[ଅନନ୍ତ ନାରାୟଣ ଜେନା]] # [[ଦାଶରଥୀ ଗମାଙ୍ଗ]] # [[ପ୍ରକାଶ ସୋରେନ]] # [[ସନାତନ ବିଜୁଳି]] # [[ସୁଧାଂଶୁ ଶେଖର ପରିଡ଼ା]] # [[ଦରପୁ ଲଚନା ନାଇଡ଼ୁ]] # [[ତ୍ରିନାଥ ସାହୁ]] # [[ନାଲା କୁର୍ମୁ ନାୟକଲୁ ଦୋରା]] # [[ବିଜୟ କୁମାର ମହାନ୍ତି]] # [[ମନୋରଞ୍ଜନ ସେଠୀ]] # [[ଗଣେଶ୍ୱର ପାତ୍ର]] # [[ଉଦୟ ନାରାୟଣ ଦେବ]] # [[ଭୀମସେନ ମଣ୍ଡଳ]] # [[ତାରିଣୀ ସର୍ଦ୍ଦାର]] # [[ବିଶ୍ୱନାଥ ନାୟକ (ରାଜନେତା)]] # [[ଚକ୍ରଧର ପାଇକ]] # [[ଶରତ କୁମାର ଜେନା]] # [[ସୀତାକାନ୍ତ ମହାପାତ୍ର (ରାଜନେତା)]] # [[ସଦନ ନାୟକ]] # [[ରବିନ୍ଦ୍ର କୁମାର ମଲ୍ଲିକ]] # [[ପ୍ରହଲ୍ଲାଦ ପୂର୍ତ୍ତି]] # [[ମହମ୍ମଦ ରଫିକ୍]] # [[ଭରତ ପାଇକ]] # [[ବୈଷ୍ଣବ ପ୍ରଧାନ]] # [[ଦୂର୍ଯ୍ୟୋଧନ ସୋହେଲ]] # [[କାନ୍ଦରା ସୋରେନ]] # [[ଲକ୍ଷ୍ମଣ ସୋରେନ]] # [[ସୀମାଞ୍ଚଳ ବେହେରା]] # [[ତାପସ କୁମାର ଦାସ]] # [[ହଳଧର କାର୍ଜୀ]] # [[ପ୍ରକାଶ ଚନ୍ଦ୍ର ଦେବତା]] # [[ଗଣେଶ୍ୱର ବେହେରା]] # [[କୈଳାଶ ଚନ୍ଦ୍ର ମହାପାତ୍ର (୧୯୪୮ ଜନ୍ମ)]] # [[ଖେଲାରାମ ମହାଲିି]] # [[ପୃଥୁନାଥ କିସ୍କୁ]] # [[ଲଲାଟେନ୍ଦୁ ମହାପାତ୍ର (୧୯୬୨ ଜନ୍ମ)]] # [[ଅର୍ଜୁନ ଦାସ (୧୯୫୭ ଜନ୍ମ)]] # [[ଜନାର୍ଦ୍ଦନ ଦେହୁରୀ]] # [[କେଶବ ସାହୁ]] # [[ଅନନ୍ତ ଚରଣ ମାଝି]] # [[ସୁରେନ୍ଦ୍ର ପାଟଯୋଶୀ]] # [[କାହ୍ନୁ ସୋରେନ]] # [[ମୁରାରି ପ୍ରସାଦ ମିଶ୍ର (୧୯୩୪ ଜନ୍ମ)]] # [[ଉମା ବଲ୍ଲଭ ରଥ]] # [[ପଞ୍ଚାନନ ମିଶ୍ର (ରାଜନେତା)]] # [[ବିରାମ ମୁର୍ମୁ]] # [[ଚିତ୍ତରଞ୍ଜନ ମିଶ୍ର (ରାଜନେତା)]] # [[ଡମ୍ବରୁଧର ସେଠୀ]] # [[ପ୍ରଫୁଲ୍ଲ କୁମାର ଭଞ୍ଜ]] # [[ରାଜକିଶୋର ପ୍ରଧାନ (୧୯୫୬ ଜନ୍ମ)]] # [[ରାସ ବିହାରୀ ବେହେରା]] # [[ବିଶ୍ୱନାଥ ମଲ୍ଲିକ]] # [[କାହ୍ନୁ ଚରଣ ନାୟକ]] # [[କୁଆଁରିଆ ମାଝି]] # [[ଗୋରସାଙ୍ଗ ଶବର]] # [[ହଳଧର ମିଶ୍ର]] # [[ଶ୍ରୀବତ୍ସ ନାୟକ (୧୯୧୯ ଜନ୍ମ)]] # [[ରମେଶ ସୋରେନ]] # [[ରାମକୃଷ୍ଣ ପତି]] # [[ପ୍ରଦୀପ ହୋତା]] # [[ଅନ୍ତର୍ଯ୍ୟାମି ପ୍ରଧାନ]] # [[ନିରଞ୍ଜନ ହେମ୍ବ୍ରମ]] # [[ପରିକ୍ଷୀତ କରଣ]] # [[ରାମଚନ୍ଦ୍ର କିସ୍କୁ]] # [[ବୀରେନ୍ଦ୍ର କୁମାର ସାହୁ]] # [[ଉଦୟନାଥ ନାଏକ]] # [[ରାମେଶ୍ୱର ସିଂହ ନାଏକ]] # [[ସୋନାରାମ ସୋରେନ]] # [[ରାଧାମୋହନ ମିଶ୍ର]] # [[ଶଶୀ ଭୂଷଣ ମାରାଣ୍ଡି]] # [[ନାରାୟଣ ସାହୁ (୧୯୩୮ ଜନ୍ମ)]] # [[ଶ୍ରୀବତ୍ସ ନାୟକ (୧୯୨୪ ଜନ୍ମ)]] # [[ସୋମ୍ବରୁ ମାଝି]] # [[ଚନ୍ଦ୍ରଭାନୁ ସିଂହ ଦେଓ]] # [[ଶରତ ଚନ୍ଦ୍ର ସିଂହ]] # [[ରଘୁନାଥ ମିଶ୍ର]] # [[ନରସିଂହ ଚରଣ ମିଶ୍ର]] # [[ରଘୁନାଥ ପ୍ରହରାଜ]] # [[ଚିନ୍ତାମଣି ଜେନା (ରାଜନୀତିଜ୍ଞ, ଜନ୍ମ ୧୯୪୦)]] # [[କୁଲନ ବାଗେ]] # [[ପୂର୍ଣ୍ଣ ଚନ୍ଦ୍ର ମ୍ରିଗାନ]] # [[ରାମଚନ୍ଦ୍ର ପ୍ରହରାଜ]] # [[ତାଡ଼ିଙ୍ଗ ଯୋଗୀ]] # [[ରାମକୃଷ୍ଣ ପଟ୍ଟନାୟକ]] # [[ହରଚାନ୍ଦ ହାଁସଦା]] # [[ଅର୍ଜୁନ ସିଂହ]] # [[ବିଡିକା ମାଲନା]] # [[କୃଷ୍ଣଚନ୍ଦ୍ର ନାଏକ]] # [[ମୁରଲୀଧର କାନୁନ୍‍ଗୋ]] # [[ଜଗନ୍ନାଥ ଦାସ (୧୯୧୧ ଜନ୍ମ)]] # [[ଲାଲ ରାଜେନ୍ଦ୍ର ସିଂହ]] # [[ଝିତ୍ରୁ ନାଏକ]] # [[ବନମାଳୀ ମହାରଣା]] # [[ପ୍ରସନ୍ନ କୁମାର ଦାସ]] # [[ଲୋକନାଥ ମିଶ୍ର (ରାଜନେତା, ୧୯୦୯ ଜନ୍ମ)]] # [[ଅର୍ଜୁନ ପାତ୍ର]] # [[ବିଷ୍ଣୁ ପ୍ରସାଦ ମିଶ୍ର]] # [[କରୁଣାକର ପ୍ରଧାନ]] # [[ସଚ୍ଚିଦାନନ୍ଦ ପାଢ଼ୀ]] # [[ତ୍ରିଲୋଚନ ଜାନି]] # [[ରାମଚନ୍ଦ୍ର ଭୋୟା]] # [[ପି. ଭେଙ୍କଟ ଜଗନ୍ନାଥ ରାଓ]] # [[ଲୋକନାଥ ମିଶ୍ର (ରାଜନେତା, ୧୯୬୭ ମୃତ୍ୟୁ)]] # [[ଲୋକନାଥ ମିଶ୍ର (ରାଜନେତା, ୧୯୦୫ ଜନ୍ମ)]] # [[ଲୋକନାଥ ମିଶ୍ର (ରାଜନେତା, ୧୯୭୯ ମୃତ୍ୟୁ)]] # [[ବିଭୁ ପ୍ରସାଦ ତରାଇ]] # [[ନରସିଂହ ନାରାୟଣ ଭଞ୍ଜ ଦେଓ]] # [[ହରିହର ଦାସ (୧୯୨୨ ଜନ୍ମ)]] # [[ଅବଦୁର ରହମାନ]] # [[ଦୁର୍ଗା ଶଙ୍କର ଦାସ]] # [[ମାଣିକରାୟ ନାଏକ]] # [[ପୁରୁଷୋତ୍ତମ ପଣ୍ଡା]] # [[ସୁନ୍ଦର ମୋହନ ହେମ୍ରମ]] # [[ପଞ୍ଚାନନ ଦାସ]] # [[ବର୍ଷା ସିଂହ ବରିହା]] # [[ଅଳକା ମହାନ୍ତି]] # [[ଦୀପାଳି ଦାସ]] # [[ସୂର୍ଯ୍ୟବଂଶୀ ସୂରଜ]] # [[ଲାଲ ମୋହନ ପଟ୍ଟନାୟକ]] # [[ପ୍ରଭାସ କୁମାର ସିଂହ]] # [[ହେମେନ୍ଦ୍ର ଚନ୍ଦ୍ର ସିଂହ]] # [[ସଞ୍ଜୟ ଭୋଇ]] # [[ଲିଙ୍ଗରାଜ ମିଶ୍ର]] # [[ବିଶି ବେହେରା]] # [[ଆନନ୍ଦ ଚନ୍ଦ୍ର ରାଉତ]] # [[ଅଟଳ ବିହାରୀ ଆଚାର୍ଯ୍ୟ]] # [[ବାହାଦୁର ସୟଦ ଅହମଦ ବକ୍ସି ଖାଁ]] # [[ବିଶି ଗଣ୍ଡ]] # [[ବ୍ରଜନାଥ ମିଶ୍ର]] # [[ବ୍ରଜ ସୁନ୍ଦର ଦାସ]] # [[ଚାରୁ ଚନ୍ଦ୍ର ରାୟ]] # [[ଫକୀର ବେହେରା]] # [[ଗିରିଜା ଭୂଷଣ ଦତ୍ତ]] # [[ଗୋବିନ୍ଦ ପ୍ରସାଦ ସିଂହ]] # [[ଗୋରାଚାନ୍ଦ ପଟ୍ଟନାୟକ]] # [[ଗୋବିନ୍ଦ ଚନ୍ଦ୍ର ଥାଟ୍ଟରାଜ]] # [[ହରିପାଣି ଜେନ୍ନା]] # [[ଜଗବନ୍ଧୁ ସିହ୍ନା]] # [[ଜଗନ୍ନାଥ ଦାସ (ରାଜନେତା)]] # [[ଜଗନ୍ନାଥ ମିଶ୍ର (ରାଜନେତା)]] # [[କିଣେଇ ସାମଲ]] # [[କୃପାସିନ୍ଧୁ ଭୁକ୍ତା]] # [[ଏମ୍‍. ଆରାବଲୁ ଆପଲାସ୍ୱାମୀ ନାଇଡ଼ୁ]] # [[ଅବଦୁସ୍‍ ଶୋଭନ ଖାଁ]] # [[ନିଧି ଦାସ]] # [[ନୃପଲାଲ୍‍ ସିଂହ]] # [[ପ୍ରହ୍ଲାଦରାୟ ଲାଠ]] # [[ପ୍ରେମାନନ୍ଦ ମହାନ୍ତି]] # [[ପୁନିଆ ନାଇକ]] # [[ପ୍ୟାରୀ ଶଙ୍କର ରାୟ]] # [[ରାଧାମୋହନ ପଣ୍ଡା]] # [[କୃଷ୍ଣଚନ୍ଦ୍ର ମାନସିଂହ ହରିଚନ୍ଦନ ମର୍ଦ୍ଦରାଜ ଭ୍ରମରବର ରାୟ]] # [[ରାଜେନ୍ଦ୍ର ନାରାୟଣ ଭଞ୍ଜଦେଓ ବାହାଦୁର]] # [[ରାମଚନ୍ଦ୍ର ଦେବ]] # [[ରଙ୍ଗଲାଲ ମୋଦି]] # [[ଇ.ଏମ୍‍. ଇଭାନ୍‍ସ୍‍]] # [[ସାଧୁଚରଣ ଦାସ]] # [[ବୈଶ୍ୟରାଜ କାଶୀବିଶ୍ୱନାଥ ରାଜୁ]] # [[ଅନ୍ତର୍ଯ୍ୟାମୀ ମଲ୍ଲିକ]] # [[ବୈଦ୍ୟନାଥ ରଥ]] # [[ଦଶରଥ ପ୍ରଧାନ]] # [[ଦିବାକର ବୋହିଦାର]] # [[ଗୋଦାବରଥି ରାମଦାସ]] # [[ଗୋପୀନାଥ ନାଏକ]] # [[ହରିଶ ଚନ୍ଦ୍ର ଦାସ]] # [[ଜଗନ୍ନାଥ ମିଶ୍ର (୨୦୦୪ ମୃତ୍ୟୁ)]] # [[କୈଳାଶ ଚନ୍ଦ୍ର ମହାନ୍ତି]] # [[କାଳିପ୍ରସାଦ ବାବୁ]] # [[କାହ୍ନୁ ଚରଣ ଦାସ]] # [[କପିଳେଶ୍ୱର ପ୍ରସାଦ ନନ୍ଦ]] # [[କପୁରଚାନ୍ଦ ନାଏକ]] # [[ନିମାଇଁ ଚରଣ ପାଣିଗ୍ରାହୀ]] # [[ଲାଲ ମୋହନ ପତି]] # [[ଶରତ ଚନ୍ଦ୍ର ଦାସ]] # [[ମାନଗୋବିନ୍ଦ ପତି]] # [[ଶିରୀଶ ଚନ୍ଦ୍ର ଦାସ]] # [[ଉତ୍ସବାନନ୍ଦ ପ୍ରଧାନ]] # [[ଥଟ୍ଟରାଜ ରୁଦ୍ରପ୍ରତାପ ସିଂହଦେଓ]] # [[ଶ୍ରୀଧର ଦାସ (ରାଜନେତା)]] # [[ମାଣିକରାମ ମହାନ୍ତ]] # [[ଶରତ ଚନ୍ଦ୍ର ମହାନ୍ତି]] # [[କୀର୍ତ୍ତନ ବିହାରୀ ମହାନ୍ତି]] # [[ମୋହନ ମିଶ୍ର]] # [[ଶଶିଭୂଷଣ ପ୍ରଧାନ]] # [[ସଂତୃପ୍ତ ମିଶ୍ର]] # [[ଘନଶ୍ୟାମ ଦାସ ଥିରାନି]] # [[ଅନନ୍ତ ତ୍ରିପାଠୀ ଶର୍ମା]] # [[ଲତିଫୁର ରହମନ]] # [[ଦ୍ୱାରକାନାଥ ଦାସ]] # [[ବୋଧରାମ ଦୁବେ]] # [[ସହଦେବ ଦାସ]] # [[ସତ୍ୟବାଦୀ ନନ୍ଦ]] # [[ବୃନ୍ଦାବନ ଦାସ (ରାଜେନତା)|ବୃନ୍ଦାବନ ଦାସ]] # [[ମଧୁସୂଦନ ମହାପାତ୍ର]] # [[ସୋମନାଥ ପଣ୍ଡା]] # [[ନାରାୟଣ ମୂର୍ତ୍ତିଗାଡ଼େ]] # [[ନାରାୟଣ ପାତ୍ର]] # [[ରାଧାମୋହନ ସାହୁ]] # [[ନାରାୟଣ ପଣ୍ଡା (ରାଜେନତା)|ନାରାୟଣ ପଣ୍ଡା]] # [[ମହମ୍ମଦ ଇଉସୁଫ]] # [[ସୟଦ ଫୈଜଲ ହକ୍]] # [[ମହମ୍ମଦ ଖାଁ]] # [[ଅଭିମନ୍ୟୁ ସେଠୀ]] # [[ଅନନ୍ତ ନାୟକ]] # [[ରବୀନ୍ଦ୍ର ନାରାୟଣ ବେହେରା]] # [[ରୁଦ୍ର ନାରାୟଣ ପାଣି]] # [[ସୁକାନ୍ତ କୁମାର ପାଣିଗ୍ରାହୀ]] # [[ମାଳବିକା ଦେବୀ]] # [[ଅନୀତା ଶୁଭଦର୍ଶିନୀ]] # [[ସମ୍ବିତ ପାତ୍ର]] # [[ମାନସ କୁମାର ଦତ୍ତ]] # [[ସୀତାଂଶୁ ଶେଖର ମହାପାତ୍ର]] # [[ଉପାସନା ମହାପାତ୍ର]] # [[ସଞ୍ଜଳୀ ମୁର୍ମୁ]] # [[ଲକ୍ଷ୍ମଣ ବାଗ]] # [[ସୁବାସିନୀ ଜେନା]] # [[ମନୋରମା ମହାନ୍ତି]] # [[ସୁଜାତା ସାହୁ]] # [[ସାଗର ଚରଣ ଦାସ]] # [[ପୃଥ୍ୱୀରାଜ ହରିଚନ୍ଦନ]] # [[ଗୌତମବୁଦ୍ଧ ଦାସ]] # [[ସନତ କୁମାର ଗଡ଼ତିଆ]] # [[ଅଶ୍ୱିନୀ କୁମାର ଷଡ଼ଙ୍ଗୀ]] # [[ଟଙ୍କଧର ତ୍ରିପାଠୀ]] # [[ଦୁର୍ଗା ପ୍ରସନ ନାୟକ]] # [[ଇରାଶିଷ ଆଚାର୍ଯ୍ୟ]] # [[ବିଶ୍ୱ ରଞ୍ଜନ ମଲ୍ଲିକ]] # [[ପ୍ରଫୁଲ୍ଲ ଚନ୍ଦ୍ର ପ୍ରଧାନ]] # [[ସତ୍ୟଜୀତ ଗମାଙ୍ଗ]] # [[ନୀଳମାଧବ ହିକ୍କା]] # [[କାଡ୍ରାକ ଆପଲ ସ୍ୱାମୀ]] # [[ପବିତ୍ର ସାଉଣ୍ଟା]] # [[ମଙ୍ଗୁ ଖିଲ]] # [[ମନୋରଞ୍ଜନ ଦ୍ୟାନ ସାମନ୍ତରା]] # [[ରୁପୁ ଭତ୍ରା]] # [[ରଘୁରାମ ମାଛ]] # [[ନରସିଂହ ମାଡ଼କାମି]] # [[ବିଭୂତି ଭୂଷଣ ଜେନା]] # [[କେ. ଅନୀଲ କୁମାର]] # [[ନୀଳମଣି ବିଷୋୟୀ]] # [[କୃଷ୍ଣଚନ୍ଦ୍ର ନାୟକ]] # [[ପ୍ରତାପ ଚନ୍ଦ୍ର ନାୟକ]] # [[ଗୋକୁଳାନନ୍ଦ ମଲ୍ଲିକ]] # [[ପ୍ରଦ୍ୟୁମ୍ନ କୁମାର ନାୟକ]] # [[ଦୁଷ୍ମନ୍ତ କୁମାର ସ୍ୱାଇଁ]] # [[ବାବୁ ସିଂହ]] # [[ଆଶ୍ରିତ ପଟ୍ଟନାୟକ]] # [[ଓମ ପ୍ରକାଶ ମିଶ୍ର]] # [[ଅମରେନ୍ଦ୍ର ଦାସ]] # [[ସମ୍ପଦ ଚନ୍ଦ୍ର ସ୍ୱାଇଁ]] # [[ପ୍ରକାଶ ଚନ୍ଦ୍ର ସେଠୀ]] # [[ଛବି ମଲିକ]] # [[ସରୋଜ କୁମାର ପ୍ରଧାନ]] # [[କହ୍ନାଇ ଚରଣ ଦଙ୍ଗ]] # [[ଉମା ଚରଣ ମଲ୍ଲିକ]] # [[ସୁଧୀର ରଞ୍ଜନ ପାଟଯୋଶୀ]] # [[ଗୌରୀ ଶଙ୍କର ମାଝି]] # [[ନରସିଂହ ଭତ୍ରା]] # [[ନବୀନ କୁମାର ଜୈନ]] # [[ରଘୁନାଥ ଜଗଦଲ]] # [[ଅଗସ୍ତି ବେହେରା]] # [[ପ୍ରତାପ ଚନ୍ଦ୍ର ପ୍ରଧାନ]] # [[ଅଶୋକ ମହାନ୍ତି]] # [[ବିଭୂତି ଭୂଷଣ ପ୍ରଧାନ (ରାଜନେତା)]] # [[ଶତୃଘ୍ନ ଜେନା]] # [[ପ୍ରଦୀପ ବଳ ସାମନ୍ତ]] # [[ଅମର କୁମାର ନାୟକ]] # [[ସନ୍ତୋଷ ଖଟୁଆ]] # [[କୃଷ୍ଣଚନ୍ଦ୍ର ମହାପାତ୍ର]] # [[ଜଲେନ ନାଏକ]] # [[ଅଖିଳ ଚନ୍ଦ୍ର ନାଏକ]] # [[ଫକୀର ମୋହନ ନାଏକ]] # [[ଦୁର୍ଗା ଚରଣ ତନ୍ତୀ]] # [[ସାରଦା ପ୍ରସନ୍ନ ଜେନା]] # [[ସୁନିଲ କୁମାର ମହାନ୍ତି]] # [[ନବ କିଶୋର ମଲ୍ଲିକ (ରାଜନେତା)]] # [[ପ୍ରଦୀପ କୁମାର ସାହୁ]] # [[ରମାକାନ୍ତ ଭୋଇ]] # [[ନଳିନୀକାନ୍ତ ପ୍ରଧାନ]] # [[ରୁପେଶ କୁମାର ପାଣିଗ୍ରାହୀ]] # [[ମାଧବ ଧଡ଼ା]] # [[ଅଭିମନ୍ୟୁ ସେଠୀ (ବିଧାୟକ)]] # [[ରୋମାଞ୍ଚ ରଞ୍ଜନ ବିଶ୍ୱାଳ]] # [[ସୁଦର୍ଶନ ହରିପାଲ]] # [[ରୋହିତ ଜୋଶେଫ ତିର୍କୀ]] # [[ସାରଦା ପ୍ରସାଦ ପ୍ରଧାନ]] # [[ବିଜୟ କୁମାର ଦଳବେହେରା]] # [[ହିମାଂଶୁ ଶେଖର ସାହୁ]] # [[ଅଶୋକ କୁମାର ଦାସ (ରାଜନେତା)]] # [[ନିର୍ମଳ ମୁଣ୍ଡା]] # [[ଦିବାକର ନାୟକ]] {{Div col end}} ===ଲୋକ ସଭା=== {{Div col|colwidth=10em}} # [[୧ମ ଲୋକ ସଭା]] # [[୨ୟ ଲୋକ ସଭା]] # [[୩ୟ ଲୋକ ସଭା]] # [[୪ର୍ଥ ଲୋକ ସଭା]] # [[୫ମ ଲୋକ ସଭା]] # [[୬ଷ୍ଠ ଲୋକ ସଭା]] # [[୭ମ ଲୋକ ସଭା]] # [[୮ମ ଲୋକ ସଭା]] # [[୯ମ ଲୋକ ସଭା]] # [[୧୦ମ ଲୋକ ସଭା]] # [[୧୧ଶ ଲୋକ ସଭା]] # [[୧୨ଶ ଲୋକ ସଭା]] # [[୧୩ଶ ଲୋକ ସଭା]] # [[୧୪ଶ ଲୋକ ସଭା]] # [[୧୫ଶ ଲୋକ ସଭା]] # [[୧୬ଶ ଲୋକ ସଭା]] # [[୧୭ଶ ଲୋକ ସଭା]] # [[୧୮ଶ ଲୋକ ସଭା]] {{Div col end}} ===ବିଧାନ ସଭା=== # [[୧ମ ଓଡ଼ିଶା ବିଧାନ ସଭା]] # [[ରାମଚନ୍ଦ୍ରପୁର (ବିଧାନ ସଭା ନିର୍ବାଚନ ମଣ୍ଡଳୀ)]] # [[ବାଲିପାଟଣା (ବିଧାନ ସଭା ନିର୍ବାଚନ ମଣ୍ଡଳୀ)]] # [[ବନ୍ତ (ବିଧାନ ସଭା ନିର୍ବାଚନ ମଣ୍ଡଳୀ)]] # [[କିଶୋର ନଗର (ବିଧାନ ସଭା ନିର୍ବାଚନ ମଣ୍ଡଳୀ)]] # [[କେସିଙ୍ଗା (ବିଧାନ ସଭା ନିର୍ବାଚନ ମଣ୍ଡଳୀ)]] # [[ସଇଁତଳା (ବିଧାନ ସଭା ନିର୍ବାଚନ ମଣ୍ଡଳୀ)]] # [[ପାଡ଼ୁଆ (ବିଧାନ ସଭା ନିର୍ବାଚନ ମଣ୍ଡଳୀ)]] # [[ଓଡ଼ିଶା ବିଧାନ ସଭାର ବାଚସ୍ପତିଙ୍କ ତାଲିକା]] # [[୧୭ଶ ଓଡ଼ିଶା ବିଧାନ ସଭା]] # [[ମୋହନ ଚରଣ ମାଝୀ ମନ୍ତ୍ରୀମଣ୍ଡଳ]] == ବିମାନ ବନ୍ଦର == # [[ଓଡ଼ିଶାରେ ଥିବା ବିମାନ ବନ୍ଦରର ତାଲିକା]] == ଉଇକିପିଡ଼ିଆ == # [[ବଙ୍ଗାଳୀ ଉଇକିପିଡ଼ିଆ]] # [[ପଞ୍ଜାବୀ ଉଇକିପିଡ଼ିଆ]] # [[ଅହମିୟା ଉଇକିପିଡ଼ିଆ]] # [[ଭୋଜପୁରୀ ଉଇକିପିଡ଼ିଆ]] # [[ଗୁଜରାଟୀ ଉଇକିପିଡ଼ିଆ]] # [[କନ୍ନଡ଼ ଉଇକିପିଡ଼ିଆ]] # [[କାଶ୍ମୀରୀ ଉଇକିପିଡ଼ିଆ]] # [[ନେପାଳୀ ଉଇକିପିଡ଼ିଆ]] # [[ତାମିଲ ଉଇକିପିଡ଼ିଆ]] # [[ତାତାର ଉଇକିପିଡ଼ିଆ]] # [[ସିନ୍ଧି ଉଇକିପିଡ଼ିଆ]] # [[ବାମବାରା ଉଇକିପିଡ଼ିଆ]] # [[ଜର୍ଜୀୟ ଉଇକିପିଡ଼ିଆ]] # [[ଅଙ୍ଗିକା ଉଇକିପିଡ଼ିଆ]] # [[ଆରୋମାନୀୟ ଉଇକିପିଡ଼ିଆ]] # [[ଆମହାରୀୟ ଉଇକିପିଡ଼ିଆ]] # [[ଆମୀୟ ଉଇକିପିଡ଼ିଆ]] # [[ଅବଧି ଉଇକିପିଡ଼ିଆ]] # [[ଆୟମାରା ଉଇକିପିଡ଼ିଆ]] # [[ବଞ୍ଜାର ଉଇକିପିଡ଼ିଆ]] # [[ବନ୍ୟୁମାସାନ ଉଇକିପିଡ଼ିଆ]] # [[ଟାରାଣ୍ଟିନୋ ଉଇକିପିଡ଼ିଆ]] # [[ବିଷ୍ଣୁପ୍ରିୟା ମଣିପୁରୀ ଉଇକିପିଡ଼ିଆ]] # [[ବିସଲାମା ଉଇକିପିଡ଼ିଆ]] # [[ବୁଗୀ ଉଇକିପିଡ଼ିଆ]] # [[ବୁରିୟାତ ଉଇକିପିଡ଼ିଆ]] # [[ଚେଚେନ ଉଇକିପିଡ଼ିଆ]] # [[ଗୋରୋନ୍ତାଲୋ ଉଇକିପିଡ଼ିଆ]] # [[ଦୁସୁନ ଉଇକିପିଡ଼ିଆ]] == ପ୍ରସଙ୍ଗ ଛାଞ୍ଚ == {{Div col|colwidth=15em}} # [[ଛାଞ୍ଚ:ଓଡ଼ିଶାର ବିଧାନ ସୌଧ]] # [[ଛାଞ୍ଚ:ଭାରତୀୟ ସଂସଦ]] # [[ଛାଞ୍ଚ:ଛପନ ଭୋଗ]] # [[ଛାଞ୍ଚ:ଶଙ୍କର ମଠ]] # [[ଛାଞ୍ଚ:ଭାରତୀୟ ଗ୍ରାଣ୍ଡମାଷ୍ଟର]] # [[ଛାଞ୍ଚ:ଭାରତୀୟ ମହିଳା ଗ୍ରାଣ୍ଡମାଷ୍ଟର]] # [[ଛାଞ୍ଚ:ବସନ୍ତ ମୁଦୁଲି କବିତା ପୁରସ୍କାର]] # [[ଛାଞ୍ଚ:ଗୁରୁ କେଳୁଚରଣ ମହାପାତ୍ର ସମ୍ମାନ]] # [[ଛାଞ୍ଚ:ଓଡ଼ିଶା ବିଧାନ ସଭାର ବାଚସ୍ପତି]] # [[ଛାଞ୍ଚ:ଲୋକ ସଭାର ବାଚସ୍ପତି]] # [[ଛାଞ୍ଚ:ଲୋକ ସଭାର ଉପ-ବାଚସ୍ପତି]] # [[ଛାଞ୍ଚ:ଓଡ଼ିଶାର ୧୨ଶ ଲୋକ ସଭା ସଭ୍ୟ]] # [[ଛାଞ୍ଚ:ଓଡ଼ିଶାର ୧୧ଶ ଲୋକ ସଭା ସଭ୍ୟ]] # [[ଛାଞ୍ଚ:ଓଡ଼ିଶାର ୧୦ମ ଲୋକ ସଭା ସଭ୍ୟ]] # [[ଛାଞ୍ଚ:ଓଡ଼ିଶାର ୯ମ ଲୋକ ସଭା ସଭ୍ୟ]] # [[ଛାଞ୍ଚ:ଓଡ଼ିଶାର ୮ମ ଲୋକ ସଭା ସଭ୍ୟ]] # [[ଛାଞ୍ଚ:ଓଡ଼ିଶାର ୭ମ ଲୋକ ସଭା ସଭ୍ୟ]] # [[ଛାଞ୍ଚ:ଓଡ଼ିଶାର ୬ଷ୍ଠ ଲୋକ ସଭା ସଭ୍ୟ]] # [[ଛାଞ୍ଚ:ଓଡ଼ିଶାର ୫ମ ଲୋକ ସଭା ସଭ୍ୟ]] # [[ଛାଞ୍ଚ:ଓଡ଼ିଶାର ୪ର୍ଥ ଲୋକ ସଭା ସଭ୍ୟ]] # [[ଛାଞ୍ଚ:ଓଡ଼ିଶାର ୩ୟ ଲୋକ ସଭା ସଭ୍ୟ]] # [[ଛାଞ୍ଚ:ଓଡ଼ିଶାର ୨ୟ ଲୋକ ସଭା ସଭ୍ୟ]] # [[ଛାଞ୍ଚ:ଓଡ଼ିଶାର ୧ମ ଲୋକ ସଭା ସଭ୍ୟ]] # [[ଛାଞ୍ଚ:ଓଡ଼ିଶାର ରାଜ୍ୟପାଳ]] # [[ଛାଞ୍ଚ:ଓଡ଼ିଶାର ୧୮ଶ ଲୋକ ସଭା ସଭ୍ୟ]] # [[ଛାଞ୍ଚ:କେନ୍ଦ୍ର ସାହିତ୍ୟ ଏକାଡେମୀ ଯୁବ ପୁରସ୍କାର]] {{Div col end}} ==ପ୍ରକଳ୍ପ/ଗଣସମ୍ପାଦନା (ଛାଞ୍ଚ)== ===ପ୍ରକଳ୍ପ=== # [[ଉଇକିପିଡ଼ିଆ:ଉଇକିପ୍ରକଳ୍ପ ଓଡ଼ିଆ କଥାଚିତ୍ର]] # [[ଉଇକିପିଡ଼ିଆ:ଉଇକିପ୍ରକଳ୍ପ ଓଡ଼ିଶାର ରାଜନୀତି]] ===ଗଣ-ସମ୍ପାଦନା=== {{Div col|colwidth=20em}} # [[ଉଇକିପିଡ଼ିଆ:ଭାରତୀୟ ସ୍ୱାଧୀନତା ଦିବସ ଗଣସମ୍ପାଦନା ୨୦୧୮]] # [[ଉଇକିପିଡ଼ିଆ:ଏସିଆ ମାସ ଗଣସମ୍ପାଦନା ୨୦୧୮]] # [[ଉଇକିପିଡ଼ିଆ:ଆନ୍ତର୍ଜାତୀୟ ମାତୃଭାଷା ଦିବସ ଗଣ-ସମ୍ପାଦନା ୨୦୧୯]] # [[ଉଇକିପିଡ଼ିଆ:ପ୍ରୋଜେକ୍ଟ ଟାଇଗର ଲିଖନ ପ୍ରତିଯୋଗିତା/୨୦୧୯]] # [[ଉଇକିପିଡ଼ିଆ:ଏସିଆ ମାସ ଗଣସମ୍ପାଦନା ୨୦୧୯]] # [[ଉଇକିପିଡ଼ିଆ:ଆନ୍ତର୍ଜାତୀୟ ମାତୃଭାଷା ଦିବସ ଗଣ-ସମ୍ପାଦନା ୨୦୨୦]] # [[ଉଇକିପିଡ଼ିଆ:ଉଇକି ଲଭ୍‌ସ୍ ଓମେନ୍ ସାଉଥ୍ ଏସିଆ ୨୦୨୦ ଗଣସମ୍ପାଦନା]] # [[ଉଇକିପିଡ଼ିଆ:ଏସିଆ ମାସ ଗଣସମ୍ପାଦନା ୨୦୨୦]] # [[ଉଇକିପିଡ଼ିଆ:ନାରୀବାଦ ଓ ଲୋକକଥା ଗଣ-ସମ୍ପାଦନା ୨୦୨୧]] # [[ଉଇକିପିଡ଼ିଆ:ଉଇକି ଲଭ୍‌ସ୍ ଓମେନ୍ ସାଉଥ୍ ଏସିଆ ୨୦୨୧ ଗଣସମ୍ପାଦନା]] # [[ଉଇକିପିଡ଼ିଆ:ଏସିଆ ମାସ ଗଣସମ୍ପାଦନା ୨୦୨୧]] # [[ଉଇକିପିଡ଼ିଆ:ନାରୀବାଦ ଓ ଲୋକକଥା ଗଣ-ସମ୍ପାଦନା ୨୦୨୨]] # [[ଉଇକିପିଡ଼ିଆ:ଉଇକି ଲଭ୍‌ସ୍ ଲିଟେରେଚର୍ ୨୦୨୨]] # [[ଉଇକିପିଡ଼ିଆ:ଏସିଆ ମାସ ଗଣସମ୍ପାଦନା ୨୦୨୨]] # [[ଉଇକିପିଡ଼ିଆ:ଓଡ଼ିଶାର ପର୍ଯ୍ୟଟନସ୍ଥଳୀ ଗଣ-ସମ୍ପାଦନା ୨୦୨୨]] # [[ଉଇକିପିଡ଼ିଆ:ନାରୀବାଦ ଓ ଲୋକକଥା ଗଣ-ସମ୍ପାଦନା ୨୦୨୩]] # [[ଉଇକିପିଡ଼ିଆ:ରଥଯାତ୍ରା ଗଣସମ୍ପାଦନା ୨୦୨୩]] # [[ଉଇକିପିଡ଼ିଆ:ଏସିଆ ମାସ ଗଣସମ୍ପାଦନା]] # [[ଉଇକିପିଡ଼ିଆ:ଭାରତୀୟ ସ୍ୱାଧୀନତା ଦିବସ ଗଣସମ୍ପାଦନା ୨୦୨୩]] # [[ଉଇକିପିଡ଼ିଆ:ପରମ ବୀର ଚକ୍ର ଗଣସମ୍ପାଦନା]] # [[ଉଇକିପିଡ଼ିଆ:ମହାତ୍ମା ଗାନ୍ଧୀ ଗଣସମ୍ପାଦନା]] # [[ଉଇକିପିଡ଼ିଆ:ମହାତ୍ମା ଗାନ୍ଧୀ ଗଣସମ୍ପାଦନା ୨୦୨୦]] # [[ଉଇକିପିଡ଼ିଆ:ମହାତ୍ମା ଗାନ୍ଧୀ ଗଣସମ୍ପାଦନା ୨୦୨୧]] # [[ଉଇକିପିଡ଼ିଆ:ମହାତ୍ମା ଗାନ୍ଧୀ ଗଣସମ୍ପାଦନା ୨୦୨୩]] # [[ଉଇକିପିଡ଼ିଆ:ଏସିଆ ମାସ ଗଣସମ୍ପାଦନା ୨୦୨୩]] # [[ଉଇକିପିଡ଼ିଆ:ନାରୀବାଦ ଓ ଲୋକକଥା ଗଣ-ସମ୍ପାଦନା]] # [[ଉଇକିପିଡ଼ିଆ:ନାରୀବାଦ ଓ ଲୋକକଥା ଗଣ-ସମ୍ପାଦନା ୨୦୨୪]] # [[ଉଇକିପିଡ଼ିଆ:ଓଡ଼ିଆ ସାହିତ୍ୟ ଗଣ-ସମ୍ପାଦନା ୨୦୨୪]] # [[ଉଇକିପିଡ଼ିଆ:ଭାରତୀୟ ନିର୍ବାଚନ ଗଣ-ସମ୍ପାଦନା ୨୦୨୪]] # [[ଉଇକିପିଡ଼ିଆ:ରଥଯାତ୍ରା ଗଣସମ୍ପାଦନା ୨୦୨୪]] # [[ଉଇକିପିଡ଼ିଆ:ଏସିଆ ମାସ ଗଣସମ୍ପାଦନା ୨୦୨୪]] # [[ଉଇକିପିଡ଼ିଆ:ନାରୀବାଦ ଓ ଲୋକକଥା ଗଣ-ସମ୍ପାଦନା ୨୦୨୫]] # [[ଉଇକିପିଡ଼ିଆ:ଓଡ଼ିଆ ସାହିତ୍ୟ ଗଣ-ସମ୍ପାଦନା ୨୦୨୫]] # [[ଉଇକିପିଡ଼ିଆ:ଓଡ଼ିଆ ସାହିତ୍ୟ ଗଣ-ସମ୍ପାଦନା]] # [[ଉଇକିପିଡ଼ିଆ:ରଥଯାତ୍ରା ଗଣସମ୍ପାଦନା ୨୦୨୫]] # [[ଉଇକିପିଡ଼ିଆ:ରଥଯାତ୍ରା ଗଣସମ୍ପାଦନା]] # [[ଉଇକିପିଡ଼ିଆ:ଭାରତୀୟ ସ୍ୱାଧୀନତା ଦିବସ ଗଣସମ୍ପାଦନା ୨୦୨୫]] # [[ଉଇକିପିଡ଼ିଆ:ଭାରତୀୟ ସ୍ୱାଧୀନତା ଦିବସ ଗଣସମ୍ପାଦନା]] # [[ଉଇକିପିଡ଼ିଆ:ମହାତ୍ମା ଗାନ୍ଧୀ ଗଣସମ୍ପାଦନା ୨୦୨୫]] # [[ଉଇକିପିଡ଼ିଆ:ଏସିଆ ମାସ ଗଣସମ୍ପାଦନା ୨୦୨୫]] # [[ଉଇକିପିଡ଼ିଆ:୨୫ ତମ ଜନ୍ମତିଥି/ଗଣ-ସମ୍ପାଦନା]] # [[ଉଇକିପିଡ଼ିଆ:ନାରୀବାଦ ଓ ଲୋକକଥା ଗଣ-ସମ୍ପାଦନା ୨୦୨୬]] # [[ଉଇକିପିଡ଼ିଆ:ଉଇକି ଭାଷାକୁ ଭଲପାଏ ଗଣସମ୍ପାଦନା ୨୦୨୬]] # [[ଉଇକିପିଡ଼ିଆ:ଓଡ଼ିଆ ସାହିତ୍ୟ ଗଣ-ସମ୍ପାଦନା ୨୦୨୬]] {{Div col end}} ===ଛାଞ୍ଚ=== {{Div col|colwidth=20em}} # [[ଛାଞ୍ଚ:ଏସିଆ ମାସ ଗଣସମ୍ପାଦନା ୨୦୧୮]] # [[ଛାଞ୍ଚ:ଏସିଆ ମାସ ଗଣସମ୍ପାଦନା ନିମନ୍ତ୍ରଣ]] # [[ଛାଞ୍ଚ:ଭାରତୀୟ ସ୍ୱାଧୀନତା ଦିବସ ଗଣସମ୍ପାଦନା ୨୦୧୮]] # [[ଛାଞ୍ଚ:ଭାରତୀୟ ସ୍ୱାଧୀନତା ଦିବସ ଗଣସମ୍ପାଦନା ନିମନ୍ତ୍ରଣ]] # [[ଛାଞ୍ଚ:ଆନ୍ତର୍ଜାତୀୟ ମାତୃଭାଷା ଦିବସ ଗଣ-ସମ୍ପାଦନା ୨୦୧୯ ନିମନ୍ତ୍ରଣ]] # [[ଛାଞ୍ଚ:୨୦୧୮ ଏସିଆ ମାସ ଗଣସମ୍ପାଦନା‎]] # [[ଛାଞ୍ଚ:ଏସିଆ ମାସ ଗଣସମ୍ପାଦନା ୨୦୧୯‎]] # [[ଛାଞ୍ଚ:ଉଇକି ଲଭ୍‌ସ୍ ଓମେନ୍ ସାଉଥ୍ ଏସିଆ ୨୦୨୦]] # [[ଛାଞ୍ଚ:ଆନ୍ତର୍ଜାତୀୟ ମାତୃଭାଷା ଦିବସ ଗଣ-ସମ୍ପାଦନା ୨୦୨୦]] # [[ଛାଞ୍ଚ:ଏସିଆ ମାସ ଗଣସମ୍ପାଦନା ୨୦୨୦]] # [[ଛାଞ୍ଚ:ନାରୀବାଦ ଓ ଲୋକକଥା ଗଣ-ସମ୍ପାଦନା]] # [[ଛାଞ୍ଚ:ଉଇକି ଲଭ୍‌ସ୍ ଓମେନ୍ ସାଉଥ୍ ଏସିଆ ୨୦୨୧]] # [[ଛାଞ୍ଚ:ଏସିଆ ମାସ ଗଣସମ୍ପାଦନା ୨୦୨୧]] # [[ଛାଞ୍ଚ:Festive Season edit-a-thon]] # [[ଛାଞ୍ଚ:ମହାତ୍ମା ଗାନ୍ଧୀ ଗଣ-ସମ୍ପାଦନା ୨୦୨୧]] # [[ଛାଞ୍ଚ:ନାରୀବାଦ ଓ ଲୋକକଥା ଗଣ-ସମ୍ପାଦନା ୨୦୨୨]] # [[ଛାଞ୍ଚ:ଆନ୍ତର୍ଜାତୀୟ ମହିଳା ମାସ ୨୦୨୨ କ୍ଷୁଦ୍ର ଗଣ-ସମ୍ପାଦନା]] # [[ଛାଞ୍ଚ:ଉଇକି ଲଭ୍‌ସ୍ ଲିଟେରେଚର୍ ୨୦୨୨]] # [[ଛାଞ୍ଚ:ଜୁନ ମାସ ଉତ୍ସବ ୨୦୨୨ ଗଣ-ସମ୍ପାଦନା]] # [[ଛାଞ୍ଚ:ଏସିଆ ମାସ ଗଣସମ୍ପାଦନା ୨୦୨୨]] # [[ଛାଞ୍ଚ:ଇଣ୍ଡିକ୍ ଉଇକି ଇମ୍ପ୍ରୁଭ୍-ଏ-ଥନ୍ ୨୦୨୨]] # [[ଛାଞ୍ଚ:ନାରୀବାଦ ଓ ଲୋକକଥା ଗଣ-ସମ୍ପାଦନା ୨୦୨୩]] # [[ଛାଞ୍ଚ:ରଥଯାତ୍ରା ଗଣସମ୍ପାଦନା ୨୦୨୩]] # [[ଛାଞ୍ଚ:ନାରୀବାଦ ଓ ଲୋକକଥା ଗଣ-ସମ୍ପାଦନା ୨୦୨୩ ସାଧୁବାଦ]] # [[ଛାଞ୍ଚ:ରଥଯାତ୍ରା ଗଣସମ୍ପାଦନା ୨୦୨୩ ସାଧୁବାଦ]] # [[ଛାଞ୍ଚ:ଭାରତୀୟ ସ୍ୱାଧୀନତା ଦିବସ ଗଣସମ୍ପାଦନା ୨୦୨୩ ନିମନ୍ତ୍ରଣ]] # [[ଛାଞ୍ଚ:ଭାରତୀୟ ସ୍ୱାଧୀନତା ଦିବସ ଗଣସମ୍ପାଦନା ୨୦୨୩]] # [[ଛାଞ୍ଚ:ଏସିଆ ମାସ ଗଣ-ସମ୍ପାଦନା ହେଡର୍]] # [[ଛାଞ୍ଚ:ଭାରତୀୟ ସ୍ୱାଧୀନତା ଦିବସ ଗଣସମ୍ପାଦନା ୨୦୨୩ ସାଧୁବାଦ]] # [[ଛାଞ୍ଚ:ପରମ ବୀର ଚକ୍ର ଗଣସମ୍ପାଦନା]] # [[ଛାଞ୍ଚ:ପରମ ବୀର ଚକ୍ର ଗଣସମ୍ପାଦନା ନିମନ୍ତ୍ରଣ]] # [[ଛାଞ୍ଚ:ଏସିଆ ମାସ ଗଣସମ୍ପାଦନା ୨୦୨୩]] # [[ଛାଞ୍ଚ:ନାରୀବାଦ ଓ ଲୋକକଥା ଗଣ-ସମ୍ପାଦନା ୨୦୨୪]] # [[ଛାଞ୍ଚ:ଓଡ଼ିଆ ସାହିତ୍ୟ ଗଣ-ସମ୍ପାଦନା ୨୦୨୪]] # [[ଛାଞ୍ଚ:ଭାରତୀୟ ନିର୍ବାଚନ ଗଣ-ସମ୍ପାଦନା ୨୦୨୪]] # [[ଛାଞ୍ଚ:ରଥଯାତ୍ରା ଗଣସମ୍ପାଦନା ୨୦୨୪]] # [[ଛାଞ୍ଚ:ଏସିଆ ମାସ ଗଣସମ୍ପାଦନା ୨୦୨୪]] # [[ଛାଞ୍ଚ:ଏସିଆ ମାସ ଗଣସମ୍ପାଦନା ୨୦୨୪ ନିମନ୍ତ୍ରଣ]] # [[ଛାଞ୍ଚ:ନାରୀବାଦ ଓ ଲୋକକଥା ଗଣ-ସମ୍ପାଦନା ୨୦୨୫]] # [[ଛାଞ୍ଚ:ଓଡ଼ିଆ ସାହିତ୍ୟ ଗଣ-ସମ୍ପାଦନା ୨୦୨୫]] # [[ଛାଞ୍ଚ:ଓଡ଼ିଆ ସାହିତ୍ୟ ଗଣ-ସମ୍ପାଦନା ହେଡର୍]] # [[ଛାଞ୍ଚ:ରଥଯାତ୍ରା ଗଣସମ୍ପାଦନା ୨୦୨୫]] # [[ଛାଞ୍ଚ:ରଥଯାତ୍ରା ଗଣସମ୍ପାଦନା ହେଡର୍]] # [[ଛାଞ୍ଚ:ଭାରତୀୟ ସ୍ୱାଧୀନତା ଦିବସ ଗଣସମ୍ପାଦନା ୨୦୨୫]] # [[ଛାଞ୍ଚ:ଭାରତୀୟ ସ୍ୱାଧୀନତା ଦିବସ ଗଣସମ୍ପାଦନା ହେଡର୍‌]] # [[ଛାଞ୍ଚ:ଏସିଆ ମାସ ଗଣସମ୍ପାଦନା ୨୦୨୫]] # [[ଛାଞ୍ଚ:ଏସିଆ ମାସ ଗଣସମ୍ପାଦନା ୨୦୨୫ ନିମନ୍ତ୍ରଣ]] # [[ଛାଞ୍ଚ:ମହାତ୍ମା ଗାନ୍ଧୀ ଗଣ ସମ୍ପାଦନା ହେଡର୍]] # [[ଛାଞ୍ଚ:ମହାତ୍ମା ଗାନ୍ଧୀ ଗଣ-ସମ୍ପାଦନା ୨୦୨୩]] # [[ଛାଞ୍ଚ:ମହାତ୍ମା ଗାନ୍ଧୀ ଗଣ-ସମ୍ପାଦନା ୨୦୨୫]] # [[ଛାଞ୍ଚ:ମହାତ୍ମା ଗାନ୍ଧୀ ଗଣ-ସମ୍ପାଦନା ୨୦୨୧]] # [[ଛାଞ୍ଚ:ନାରୀବାଦ ଓ ଲୋକକଥା ଗଣ-ସମ୍ପାଦନା ୨୦୨୬]] # [[ଛାଞ୍ଚ:ଓଡ଼ିଆ ସାହିତ୍ୟ ଗଣ-ସମ୍ପାଦନା ୨୦୨୬]] {{Div col end}} == କର୍ମଶାଳା/କାର୍ଯ୍ୟକ୍ରମ == # [[ଉଇକିପିଡ଼ିଆ:ଉଇକିମାନିଆ ଭୁବନେଶ୍ୱର ୨୦୨୨]] # [[ଉଇକିପିଡ଼ିଆ:ନାରୀବାଦ ଓ ଲୋକକଥା ଗଣ-ସମ୍ପାଦନା ୨୦୨୩/କର୍ମଶାଳା]] # [[ଉଇକିପିଡ଼ିଆ:ଉଇକିଡାଟା/ଜନ୍ମତିଥି ୧୧]] # [[ଉଇକିପିଡ଼ିଆ:ଉଇକିଡାଟା/ଜନ୍ମତିଥି ୧୩]] # [[ଉଇକିପିଡ଼ିଆ:ଏସିଆ ମାସ ଗଣସମ୍ପାଦନା ୨୦୨୫/ମେଳଣ]] # [[ଉଇକିପିଡ଼ିଆ:୨୫ ତମ ଜନ୍ମତିଥି]] == ପରିଚୟ == {{Div col|colwidth=10em}} * କୃଷ୍ଣ କୁମାର ମହାନ୍ତି * ଆଶୁତୋଷ ପରିଡ଼ା * ବାସୁଦେବ ସୁନାନୀ * ଅମରେଶ ପଟ୍ଟନାୟକ * ବସନ୍ତ ମୁଦୁଲି * ନିର୍ମଳ ନାୟକ * ପ୍ରତୀକ୍ଷା ଜେନା * ସୁପ୍ରିୟା ପଣ୍ଡା * ଚିତ୍ତରଞ୍ଜନ ନାୟକ * ନରେନ୍ଦ୍ର ଭୋଇ * ଚିତ୍ତରଞ୍ଜନ ଦାସ * ଫନୀ ମହାନ୍ତି * ନିଖିଳେଶ ମିଶ୍ର * ପବିତ୍ର ପାଣିଗ୍ରାହୀ * ହୃଦାନନ୍ଦ ପାଣିଗ୍ରାହୀ * ରଜନୀକାନ୍ତ ମହାନ୍ତି * ଅପୂର୍ବ ରଞ୍ଜନ ରାୟ * ଅରୁଣ ମନ୍ତ୍ରୀ * ବାଦଲ ମହାନ୍ତି * ଶୁଭଶ୍ରୀ ଲେଙ୍କା * ବିରେନ୍ଦ୍ର ପାଣି * ବିଷ୍ଣୁ ସେଠୀ * ଚିନ୍ତାମଣି ବିଶ୍ୱାଳ * ଚୂଡ଼ାମଣି ଦାସ * ଧୀରେନ୍ଦ୍ରନାଥ ମଲ୍ଲିକ * ସୂର୍ଯ୍ୟଦେଓ * ଅନ୍ତରା ଚକ୍ରବର୍ତ୍ତୀ * କୁଳଦୀପ ପଟ୍ଟନାୟକ * ପ୍ରଭୁପାଦ ମହାନ୍ତି * ପଞ୍ଚାନନ ନାୟକ * ପ୍ରକାଶ ମହାପାତ୍ର * ସଞ୍ଜିବ କୁମାର ମଲ୍ଲିକ * ମଞ୍ଜୁଲତା ମଣ୍ଡଳ * ଶରତ ନାୟକ * ସରୋଜ ବଳ * ଓମପ୍ରକାଶ ମହାନ୍ତି * ରାମଚନ୍ଦ୍ର ବେହେରା * କଇଳାଶ ପଟ୍ଟନାୟକ * ଗିରିବାଳା ମହାନ୍ତି * ସେନାପତି ପ୍ରଦ୍ୟୁମ୍ନ କେଶରୀ * ପ୍ରବୀଣ କୁମାର କବି * ପ୍ରଜ୍ଞା ପ୍ରବର୍ତ୍ତିକା ଦାଶ * ଅମରେଶ ବିଶ୍ୱାଳ * ସୁଚିତ୍ରା ପାଣିଗ୍ରାହୀ * ସୁମିତ ପଣ୍ଡା * ଦେବବ୍ରତ ଦାସ * ସରସ୍ୱତୀ ଦେବୀ (ଅଭିନେତ୍ରୀ) * ଲାଲା ବୀରେନ ରାୟ * ତୃପ୍ତି ରଞ୍ଜନ ଦାସ * ସୁବ୍ରତ କୁମାର ସେନାପତି * ଦୀପ୍ତିରେଖା ପାଢ଼ୀ * ପ୍ରହ୍ଲାଦ ପାଣି * ପବିତ୍ର ମୋହନ ଦାଶ * ଅମିତାଭ ଖିଲାର {{Div col end}} 6ktey97xmnt9a2ulrcg36ibns97wfo5 2 60264 601699 601644 2026-09-03T08:54:57Z ListeriaBot 13866 Wikidata list updated [V2] 601699 wikitext text/x-wiki {{ବ୍ୟବହାରକାରୀ:MKar/ଉଇକିଡାଟା ତାଲିକା}} [[File:Orissa districts blank.png|thumb]] ଶେଷ ଅଦ୍ୟତନ: {{#time: d-m-Y H:i|{{REVISIONTIMESTAMP}}}} (UTC) । ଯଦି କିଛି ତଥ୍ୟ ଦୁଇଥର ଦେଖୁଛନ୍ତି ତେବେ [[d:Help:Merge|ଉଇକିଡାଟା ବିଲୟ]] ସହାୟତାରେ ସମ୍ପାଦନା କରନ୍ତୁ । ଜଣାଶୁଣା ଓଡ଼ିଆ ପରିବାର । {{Wikidata list |sparql= SELECT ?item ?statements (COUNT(distinct ?sitelink) as ?sites) ?itemLabel ?spouceLabel (GROUP_CONCAT(DISTINCT ?chld_label ;separator=', ') AS ?childs) WHERE { SERVICE wikibase:label { bd:serviceParam wikibase:language "or,en" } # for generating label BIND(xsd:integer(STRAFTER(str(?item), "Q")) AS ?qid) . ?item wikibase:statements ?statements . # for counting statements OPTIONAL { ?sitelink schema:about ?item . ?sitelink schema:inLanguage ?lang } # for counting sitelinks ?item wdt:P31 wd:Q5 . # item = humans only ?item wdt:P40 ?chld . ?chld rdfs:label ?chld_label FILTER (lang(?chld_label) = "en") . { ?item wdt:P19 wd:Q22048 } # place of birth = Odisha (Q22048) UNION { ?item wdt:P19 ?pob . ?pob wdt:P131* wd:Q22048 } # OR place of birth within Odisha. UNION {?item wdt:P103 wd:Q33810 } # native language = Odia UNION {?item wdt:P1412 wd:Q33810 } # OR language spoken/ written/ signed = Odia OPTIONAL { ?item wdt:P26 ?spouce } } GROUP BY ?item ?statements ?itemLabel ?spouceLabel ?chldLabel ORDER BY DESC(?sites) |section=21 |min_section=1 |sort=?sites |columns=number:#,item:ଉଇକିଡାଟା,?sites:ଉଇକି ସଂଖ୍ୟା,?statements:ତଥ୍ୟ,label:ନାମ, P26: ଜୀବନସାଥୀ, P40:ସନ୍ତାନ |thumb=80 |links=text |autolist=fallback |wdedit=yes |references=all |summary=itemnumber }} == ପୁରୁଷ == {| class='wikitable sortable wd_can_edit' ! # ! ଉଇକିଡାଟା ! ଉଇକି ସଂଖ୍ୟା ! ତଥ୍ୟ ! ନାମ ! ଜୀବନସାଥୀ ! ସନ୍ତାନ |- class='wd_q28769975' | style='text-align:right'| 1 | [[:d:Q28769975|Q28769975]] | 0 | 18 |class='wd_label'| ମାୟାଧର ନାୟକ |class='wd_p26'| |class='wd_p40'| [[ଆକାଶ ଦାସନାୟକ]] |- class='wd_q30327121' | style='text-align:right'| 3 | [[:d:Q30327121|Q30327121]] | 0 | 12 |class='wd_label'| ରାଧା ପଣ୍ଡା |class='wd_p26'| |class='wd_p40'| ଜୀବନ ପଣ୍ଡା |- class='wd_q41791591' | style='text-align:right'| 4 | [[:d:Q41791591|Q41791591]] | 0 | 18 |class='wd_label'| ବିଶ୍ଵନାଥ ପଶାୟତ |class='wd_p26'| |class='wd_p40'| [[ଅରିଜିତ ପଶାୟତ]] |- class='wd_q60197754' | style='text-align:right'| 5 | [[:d:Q60197754|Q60197754]] | 0 | 14 |class='wd_label'| ସୀତାରାମ ଅଗ୍ରୱାଲ |class='wd_p26'| |class='wd_p40'| ସାର୍ଥକ ଅଗ୍ରୱାଲ<br/>ସିଦ୍ଧାର୍ଥ ଅଗ୍ରୱାଲ |- class='wd_q62555227' | style='text-align:right'| 6 | [[:d:Q62555227|Q62555227]] | 0 | 10 |class='wd_label'| କିଶୋର ଚନ୍ଦ୍ର ଦେଓ |class='wd_p26'| |class='wd_p40'| ପ୍ରଦୀପ ଚନ୍ଦ୍ର ଦେଓ |- class='wd_q62555247' | style='text-align:right'| 7 | [[:d:Q62555247|Q62555247]] | 0 | 11 |class='wd_label'| ପ୍ରଦୀପ ଚନ୍ଦ୍ର ଦେଓ |class='wd_p26'| |class='wd_p40'| ପରେଶ ଦେଓ |- class='wd_q63151587' | style='text-align:right'| 8 | [[:d:Q63151587|Q63151587]] | 0 | 15 |class='wd_label'| କପିଳେଶ୍ୱର ପ୍ରସାଦ ମହାପାତ୍ର |class='wd_p26'| |class='wd_p40'| [[ସବ୍ୟସାଚୀ ମହାପାତ୍ର]]<ref name="ref_1a53ff028ce1f886e4172a51d71bd0e386e3b15f275cb1a3535e4c8d37b42f17">https://www.telegraphindia.com/states/odisha/ace-director-returns-to-reel/cid/329413</ref> |- class='wd_q98930308' | style='text-align:right'| 11 | [[:d:Q98930308|Q98930308]] | 0 | 8 |class='wd_label'| ରାମଚନ୍ଦ୍ର ଗଜପତି ନାରାୟଣ ଦେବ |class='wd_p26'| |class='wd_p40'| [[ଗୋପୀନାଥ ଗଜପତି]] |- class='wd_q106750622' | style='text-align:right'| 12 | [[:d:Q106750622|Q106750622]] | 0 | 10 |class='wd_label'| ହିମାଂଶୁ ସାମଲ |class='wd_p26'| [[ତିଳୋତ୍ତମା ଖୁଣ୍ଟିଆ]]<ref name="ref_7948914421d71f7ab2f8b0ebfef1b1210ebdd33a84be3425c6f8609e907a4918">{{#invoke:cite|web|url=https://sambad.in/entertainment/devika-odia-heroine-9368/|title=ସତର ବର୍ଷ ବୟସରେ ପରଦାରେ ‘ଜେଜେ ମା’ ବନିଥିଲେ ଏହି ନାୟିକା|website=''[[:d:Q15725286|ସମ୍ବାଦ]]''|access-date=2017-10-13}}</ref> |class='wd_p40'| ଦେବୀକା ଅରୁନ୍ଧତୀ ସାମଲ<ref name="ref_2cc73cdf2c55128eb731ae2b085dd7d03e59131dae983cbafd0e6877c11ad66f">https://www.odia360.com/2018/01/devika-arundhati-samal-odia-actress.html</ref> |- class='wd_q107159116' | style='text-align:right'| 13 | [[:d:Q107159116|Q107159116]] | 0 | 15 |class='wd_label'| ମୋହିନୀ ମୋହନ ସେନାପତି |class='wd_p26'| |class='wd_p40'| Maitri Shukla |- class='wd_q109918726' | style='text-align:right'| 15 | [[:d:Q109918726|Q109918726]] | 0 | 24 |class='wd_label'| Chandra Sekhar Giri |class='wd_p26'| |class='wd_p40'| Dibya Ranjan Giri |- class='wd_q122442358' | style='text-align:right'| 16 | [[:d:Q122442358|Q122442358]] | 0 | 10 |class='wd_label'| କାହ୍ନୁଚରଣ ନାୟକ |class='wd_p26'| |class='wd_p40'| ସୁଧାଂଶୁ ଶେଖର ନାୟକ |- class='wd_q122959260' | style='text-align:right'| 17 | [[:d:Q122959260|Q122959260]] | 0 | 10 |class='wd_label'| ଶଙ୍କର୍ଷଣ ପଣ୍ଡା |class='wd_p26'| |class='wd_p40'| ବେବିନା ପଣ୍ଡା<br/>ରୀନା ପଣ୍ଡା |- class='wd_q122973334' | style='text-align:right'| 18 | [[:d:Q122973334|Q122973334]] | 0 | 11 |class='wd_label'| ସନ୍ତୋଷ ବେହେରା |class='wd_p26'| |class='wd_p40'| ଲରେନ୍ସ ବେହେରା<ref name="ref_00db55f1fc091b1baed43d26a99f224b31111b4aa35b97044c2a10fc19b1c0ee">{{#invoke:cite|web|url=https://samajaepaper.in/epaperimages/01102023/01102023-md-sn-8/3092023215516669.jpg|title=ଯାତ୍ରାକଥା: ମଞ୍ଚରେ ପିତା-ପୁତ୍ର|website=''[[:d:Q2685557|ସମାଜ]]''|access-date=2023-10-08|archive-url=https://web.archive.org/web/20231008055502/https://samajaepaper.in/epaperimages/01102023/01102023-md-sn-8/3092023215516669.jpg|archive-date=2023-10-08}}</ref> |- class='wd_q131087265' | style='text-align:right'| 19 | [[:d:Q131087265|Q131087265]] | 0 | 22 |class='wd_label'| Mangu Kumar Sahoo |class='wd_p26'| ଜ୍ୟୋତିକା ସାହୁ |class='wd_p40'| Elesha Sahoo |- class='wd_q133287008' | style='text-align:right'| 20 | [[:d:Q133287008|Q133287008]] | 0 | 16 |class='wd_label'| ଲକ୍ଷ୍ମୀଧର ମହାପାତ୍ର |class='wd_p26'| |class='wd_p40'| ବିବୁଧ ରଞ୍ଜନ<br/>[[ଅଧ୍ୟାପକ ବିଶ୍ୱରଞ୍ଜନ]] |- class='wd_q138349074' | style='text-align:right'| 23 | [[:d:Q138349074|Q138349074]] | 0 | 10 |class='wd_label'| Madan Sundar Panda |class='wd_p26'| |class='wd_p40'| [[ରମେଶ ଚନ୍ଦ୍ର ପଣ୍ଡା]] |- class='wd_q138875423' | style='text-align:right'| 26 | [[:d:Q138875423|Q138875423]] | 0 | 14 |class='wd_label'| Dhedia Paikaray |class='wd_p26'| Bidu Paikaray |class='wd_p40'| Lata Sahoo |- class='wd_q5345714' | style='text-align:right'| 27 | [[:d:Q5345714|Q5345714]] | 1 | 26 |class='wd_label'| ଏଡ଼ୱାର୍ଡ଼ ବେରେ ଲେଭିଙ୍ଗ |class='wd_p26'| Alys Adèle Thomas |class='wd_p40'| Vera Alys Levinge<ref name="ref_47984cd472c330f9ded38c20ef895bdfa7fcf972d038158ec6f3777edbee4973">''[[:d:Q21401824|The Peerage]]''</ref> |- class='wd_q15723635' | style='text-align:right'| 28 | [[:d:Q15723635|Q15723635]] | 1 | 18 |class='wd_label'| [[ଅବନୀ କୁମାର ବରାଳ]] |class='wd_p26'| |class='wd_p40'| [[ଆଭାସ କୁମାର ବରାଳ]] |- class='wd_q15723830' | style='text-align:right'| 29 | [[:d:Q15723830|Q15723830]] | 1 | 29 |class='wd_label'| [[କମଳାକାନ୍ତ ଲେଙ୍କା]] |class='wd_p26'| |class='wd_p40'| [[ସିତାଂଶୁ ଲେଙ୍କା]]<ref name="ref_7a393e3102f203adef7f3d423fa4f6802a9fcb3e7566fa3dcf5b9878af0e6f90">{{#invoke:cite|web|url=https://www.rebatee.in/pdfdocuments/201910.pdf|title=ଯେମିତି ଜାଣେ ମୋ ବାପାଙ୍କୁ|access-date=2024-02-16}}</ref> |- class='wd_q15724026' | style='text-align:right'| 30 | [[:d:Q15724026|Q15724026]] | 1 | 23 |class='wd_label'| [[ଗୋବିନ୍ଦ ତ୍ରିପାଠୀ]] |class='wd_p26'| |class='wd_p40'| [[ବ୍ୟୋମକେଶ ତ୍ରିପାଠୀ]]<br/>[[ବିଶ୍ଵକେଶ ତ୍ରିପାଠୀ]] |- class='wd_q15724094' | style='text-align:right'| 31 | [[:d:Q15724094|Q15724094]] | 1 | 24 |class='wd_label'| [[ଚିନ୍ତାମଣି ବେହେରା]] |class='wd_p26'| |class='wd_p40'| ଜୟଶ୍ରୀ ଦାସ |- class='wd_q15724394' | style='text-align:right'| 32 | [[:d:Q15724394|Q15724394]] | 1 | 28 |class='wd_label'| [[ନଳିନୀକାନ୍ତ ମହାନ୍ତି]] |class='wd_p26'| |class='wd_p40'| [[ଅଂଶୁମାନ ମହାନ୍ତି]] |- class='wd_q15725132' | style='text-align:right'| 34 | [[:d:Q15725132|Q15725132]] | 1 | 21 |class='wd_label'| [[ରାମଚନ୍ଦ୍ର ଉଲାକା]] |class='wd_p26'| ରତ୍ନମଣି ଉଲ୍ଲାକା<br/>Janaki Ulaka |class='wd_p40'| [[ସପ୍ତଗିରି ଶଙ୍କର ଉଲ୍ଲାକା|ସପ୍ତଗିରି ଶଙ୍କର ଉଲାକା]]<br/>ଶିବ ଶଙ୍କର ଉଲାକା |- class='wd_q17147403' | style='text-align:right'| 35 | [[:d:Q17147403|Q17147403]] | 1 | 13 |class='wd_label'| [[ବଂଶୀଧର ପଣ୍ଡା]] |class='wd_p26'| [[ଇଲା ପଣ୍ଡା]] |class='wd_p40'| [[ବୈଜୟନ୍ତ ପଣ୍ଡା]] |- class='wd_q18165260' | style='text-align:right'| 36 | [[:d:Q18165260|Q18165260]] | 1 | 17 |class='wd_label'| [[ପ୍ରାଣନାଥ ପଟ୍ଟନାୟକ]] |class='wd_p26'| |class='wd_p40'| [[ପ୍ରଭାତ ପଟ୍ଟନାୟକ]]<ref name="ref_36400da5431afebe7fc1fac56702c4ba434aaa8f21ec3d11c70453633d897697">https://books.google.com/books?id=Gi1-hW3cfo4C&pg=PA487</ref> |- class='wd_q18580084' | style='text-align:right'| 37 | [[:d:Q18580084|Q18580084]] | 1 | 26 |class='wd_label'| [[ରାଜକିଶୋର ରାୟ]] |class='wd_p26'| |class='wd_p40'| [[ମହାଶ୍ୱେତା ରାୟ]]<br/>ମାଳବିକା ରାୟ |- class='wd_q18601448' | style='text-align:right'| 38 | [[:d:Q18601448|Q18601448]] | 1 | 21 |class='wd_label'| [[ମଦନମୋହନ ମିଶ୍ର]] |class='wd_p26'| |class='wd_p40'| [[ହିରଣ୍ମୟୀ ମିଶ୍ର]]<br/>ଚିନ୍ମୟୀ ଷଡ଼ଙ୍ଗୀ |- class='wd_q20795019' | style='text-align:right'| 39 | [[:d:Q20795019|Q20795019]] | 1 | 39 |class='wd_label'| [[ଗଣେଶ୍ୱର ମିଶ୍ର]] |class='wd_p26'| |class='wd_p40'| [[ସିଦ୍ଧାର୍ଥ ମିଶ୍ର]] |- class='wd_q20829520' | style='text-align:right'| 40 | [[:d:Q20829520|Q20829520]] | 1 | 16 |class='wd_label'| [[କୃତାର୍ଥ ଆଚାର୍ଯ୍ୟ]] |class='wd_p26'| |class='wd_p40'| [[ପ୍ରସନ୍ନ ଆଚାର୍ଯ୍ୟ]]<br/>[[ଆନନ୍ଦ ଆଚାର୍ଯ୍ୟ]] |- class='wd_q21503712' | style='text-align:right'| 41 | [[:d:Q21503712|Q21503712]] | 1 | 30 |class='wd_label'| [[ନିତ୍ୟାନନ୍ଦ ଶତପଥୀ]] |class='wd_p26'| [[ପ୍ରତିଭା ଶତପଥୀ]]<ref name="ref_e09e9a3109ede783f498e154789bc44112d07b3356dc0709f643a42743c102e8">https://www.indiatoday.in/magazine/living/story/20020624-more-and-more-authors-in-orissa-tie-the-knot-to-deal-with-increasing-literary-hardships-795004-2002-06-24</ref> |class='wd_p40'| [[ପାରମିତା ଶତପଥୀ]] |- class='wd_q23008523' | style='text-align:right'| 42 | [[:d:Q23008523|Q23008523]] | 1 | 15 |class='wd_label'| ପୂର୍ଣ୍ଣ ଚନ୍ଦ୍ର ହୋତା |class='wd_p26'| |class='wd_p40'| [[ରୀଲା ହୋତା]] |- class='wd_q28973111' | style='text-align:right'| 45 | [[:d:Q28973111|Q28973111]] | 1 | 26 |class='wd_label'| [[କମଳ ଲୋଚନ ମହାନ୍ତି]] |class='wd_p26'| |class='wd_p40'| [[ଅରୁଣା ମହାନ୍ତି]] |- class='wd_q30667560' | style='text-align:right'| 47 | [[:d:Q30667560|Q30667560]] | 1 | 21 |class='wd_label'| [[ନାରାୟଣ ବୀରବର ସାମନ୍ତ]] |class='wd_p26'| [[ରତ୍ନମାଳୀ ଜେମା]]<ref name="ref_a73682e643f3a84fc247eb5d798312eaddf667569afc256a8813182785c451a6">https://sambadenglish.com/former-mla-ratnamali-jema-passes-away/</ref> |class='wd_p40'| [[ପ୍ରତିଜ୍ଞା ଦେବୀ]] |- class='wd_q33934945' | style='text-align:right'| 48 | [[:d:Q33934945|Q33934945]] | 1 | 17 |class='wd_label'| [[ବେଣୁଧର ବଳିଆରସିଂହ]] |class='wd_p26'| |class='wd_p40'| [[ଶକୁନ୍ତଳା ବଳିଆରସିଂହ]] |- class='wd_q61488757' | style='text-align:right'| 51 | [[:d:Q61488757|Q61488757]] | 1 | 21 |class='wd_label'| [[ପର୍ଶୁରାମ ପାଣିଗ୍ରାହୀ]] |class='wd_p26'| |class='wd_p40'| [[ଜ୍ୟୋତି ପ୍ରକାଶ ପାଣିଗ୍ରାହୀ]] |- class='wd_q61488795' | style='text-align:right'| 52 | [[:d:Q61488795|Q61488795]] | 1 | 17 |class='wd_label'| [[ପ୍ରଭାତ ରଞ୍ଜନ ବିଶ୍ୱାଳ]] |class='wd_p26'| |class='wd_p40'| [[ସୌଭିକ ବିଶ୍ୱାଳ]] |- class='wd_q61488924' | style='text-align:right'| 53 | [[:d:Q61488924|Q61488924]] | 1 | 17 |class='wd_label'| [[ସୁବଳ ସାହୁ]] |class='wd_p26'| [[ରୀତା ସାହୁ|ରିତା ସାହୁ]]<ref name="ref_b20261cb57e54ef29fc8eaee749415576eb8dfa54a22c17abd4d2daf56680683">https://timesofindia.indiatimes.com/city/bhubaneswar/bijepur-by-election-things-to-know-about-rita-sahu/articleshow/63108690.cms</ref> |class='wd_p40'| ସୌରଭ ସାହୁ |- class='wd_q61555990' | style='text-align:right'| 54 | [[:d:Q61555990|Q61555990]] | 1 | 18 |class='wd_label'| [[ଆନନ୍ଦ ଆଚାର୍ଯ୍ୟ]] |class='wd_p26'| |class='wd_p40'| [[ଦେବେଶ ଆଚାର୍ଯ୍ୟ]]<ref name="ref_4738c7cba720c8777903fe16878e3790147f8913aa393e249a97bf10f5cfeec2">https://timesofindia.indiatimes.com/news/Odisha-royals-set-to-fight-it-out-on-home-turfs/articleshow/32407729.cms</ref> |- class='wd_q61555994' | style='text-align:right'| 55 | [[:d:Q61555994|Q61555994]] | 1 | 19 |class='wd_label'| [[ଅନନ୍ତରାମ ମାଝି]] |class='wd_p26'| |class='wd_p40'| [[ପୂର୍ଣ୍ଣ ଚନ୍ଦ୍ର ମାଝି]]<br/>ଅନସୂୟା ମାଝି |- class='wd_q61556078' | style='text-align:right'| 56 | [[:d:Q61556078|Q61556078]] | 1 | 26 |class='wd_label'| [[ନୀଳାଦ୍ରି ନାୟକ]] |class='wd_p26'| |class='wd_p40'| [[ବେଦବ୍ୟାସ ନାୟକ]]<ref name="ref_466528e91dc3abeeb990e8c12476f2bab045b26c30e7249c4562d40c391a95a3">http://odishaassembly.nic.in/memberprofile.aspx?img=145</ref> |- class='wd_q61650243' | style='text-align:right'| 58 | [[:d:Q61650243|Q61650243]] | 1 | 17 |class='wd_label'| [[ବିଭୁତି ଭୂଷଣ ସିଂହ ମର୍ଦ୍ଦରାଜ|ବିଭୂତି ଭୂଷଣ ସିଂହ ମର୍ଦ୍ଦରାଜ]] |class='wd_p26'| |class='wd_p40'| [[ସିଦ୍ଧାର୍ଥ ଶେଖର ସିଂହ]] |- class='wd_q61650274' | style='text-align:right'| 59 | [[:d:Q61650274|Q61650274]] | 1 | 15 |class='wd_label'| [[କୈଳାଶ ଚନ୍ଦ୍ର ମହାପାତ୍ର (୧୯୪୮ ଜନ୍ମ)|କୈଳାଶ ଚନ୍ଦ୍ର ମହାପାତ୍ର]] |class='wd_p26'| [[ପ୍ରେମଲତା ମହାପାତ୍ର]]<ref name="ref_c0b2e436e683d213de8a7d300f41021ea4447e4775485640d92e424f3619ca2b">http://odishanewsnitidin.com/index.php?ID=20&PubId=4&schedule=2019-04-12&PageId=56806&PageNum=2</ref> |class='wd_p40'| ଭବାନୀ ଶଙ୍କର ମହାପାତ୍ର<ref name="ref_c0b2e436e683d213de8a7d300f41021ea4447e4775485640d92e424f3619ca2b">http://odishanewsnitidin.com/index.php?ID=20&PubId=4&schedule=2019-04-12&PageId=56806&PageNum=2</ref> |- class='wd_q61650292' | style='text-align:right'| 60 | [[:d:Q61650292|Q61650292]] | 1 | 15 |class='wd_label'| [[ପ୍ରଦୀପ୍ତ ଗଙ୍ଗଦେବ]] |class='wd_p26'| |class='wd_p40'| [[ନୀତେଶ ଗଙ୍ଗଦେବ|ନିତେଶ ଗଙ୍ଗଦେବ]]<ref name="ref_3374491b44d1aa052a5a73a546560db60e9ad072ca55b1d7d9fe118a5356d1cf">https://www.hindustantimes.com/india/orissa-ex-royals-in-fray/story-bfwBnM1luuJVTZHz0HlilL.html</ref> |- class='wd_q61652306' | style='text-align:right'| 62 | [[:d:Q61652306|Q61652306]] | 1 | 20 |class='wd_label'| [[ହୃଦାନନ୍ଦ ମଲ୍ଲିକ]] |class='wd_p26'| |class='wd_p40'| [[ମାନସ ରଞ୍ଜନ ମଲ୍ଲିକ]]<br/>[[ସଞ୍ଜୀବ କୁମାର ମଲ୍ଲିକ|ସଞ୍ଜୀବ ମଲ୍ଲିକ]] |- class='wd_q61702086' | style='text-align:right'| 64 | [[:d:Q61702086|Q61702086]] | 1 | 20 |class='wd_label'| [[ହିମାଂଶୁ ଶେଖର ପାଢ଼ୀ]] |class='wd_p26'| |class='wd_p40'| [[ସୁଜିତ କୁମାର ପାଢ଼ୀ]] |- class='wd_q61715838' | style='text-align:right'| 65 | [[:d:Q61715838|Q61715838]] | 1 | 19 |class='wd_label'| [[ଭାନୁଗଙ୍ଗ ତ୍ରିଭୂବନ ଦେବ|ଭାନୁଗଙ୍ଗ ତ୍ରିଭୁବନ ଦେବ]] |class='wd_p26'| [[ଜ୍ୟୋତିମଞ୍ଜରୀ ଦେବୀ]] |class='wd_p40'| [[ପ୍ରଦୀପ୍ତ ଗଙ୍ଗଦେବ]] |- class='wd_q61715895' | style='text-align:right'| 66 | [[:d:Q61715895|Q61715895]] | 1 | 28 |class='wd_label'| [[ପ୍ରହଲ୍ଲାଦ ମଲ୍ଲିକ]] |class='wd_p26'| |class='wd_p40'| [[ସୁପ୍ରିୟା ମଲ୍ଲିକ]]<br/>[[ସିପ୍ରା ମଲ୍ଲିକ]] |- class='wd_q61715905' | style='text-align:right'| 67 | [[:d:Q61715905|Q61715905]] | 1 | 20 |class='wd_label'| [[ରାଜେନ୍ଦ୍ର ଚନ୍ଦ୍ର ମର୍ଦ୍ଦରାଜ ହରିଚନ୍ଦନ]] |class='wd_p26'| |class='wd_p40'| ଜୟନ୍ତ ଚନ୍ଦ୍ର ମର୍ଦ୍ଦରାଜ ହରିଚନ୍ଦନ |- class='wd_q61715921' | style='text-align:right'| 68 | [[:d:Q61715921|Q61715921]] | 1 | 13 |class='wd_label'| [[ସଦାନନ୍ଦ କହଁର]] |class='wd_p26'| |class='wd_p40'| [[ଭଗବାନ କହଁର]] |- class='wd_q61717558' | style='text-align:right'| 69 | [[:d:Q61717558|Q61717558]] | 1 | 17 |class='wd_label'| [[ରାଜକିଶୋର ନାୟକ]] |class='wd_p26'| ନିର୍ମଳପ୍ରଭା ନାୟକ<ref name="ref_afe7bf09e88753c00d3506c3ecbf5895e016b42b6a1d5cd87beefeb118b943d5">http://odishaassembly.nic.in/memberprofile.aspx?img=688</ref> |class='wd_p40'| [[ଅତନୁ ସବ୍ୟସାଚୀ ନାୟକ]]<ref name="ref_ed47538e12b245d28ec02a5ec0fd5ac883a450ff41f3aeaf1b1160104248cb3d">https://www.dailypioneer.com/2015/state-editions/rajkishore-nayak-was-man-of-principles.html</ref> |- class='wd_q61944557' | style='text-align:right'| 70 | [[:d:Q61944557|Q61944557]] | 1 | 14 |class='wd_label'| [[ଯୁଧିଷ୍ଠିର ମିଶ୍ର]] |class='wd_p26'| |class='wd_p40'| [[ନରସିଂହ ମିଶ୍ର]] |- class='wd_q63107888' | style='text-align:right'| 71 | [[:d:Q63107888|Q63107888]] | 1 | 23 |class='wd_label'| [[ହରିହର ସିଂହ ମର୍ଦ୍ଦରାଜ ଭ୍ରମରବର ରାୟ|ହରିହର ସିଂହ ମର୍ଦ୍ଦରାଜ]] |class='wd_p26'| |class='wd_p40'| [[ବିଭୁତି ଭୂଷଣ ସିଂହ ମର୍ଦ୍ଦରାଜ|ବିଭୂତି ଭୂଷଣ ସିଂହ ମର୍ଦ୍ଦରାଜ]] |- class='wd_q63135178' | style='text-align:right'| 72 | [[:d:Q63135178|Q63135178]] | 1 | 18 |class='wd_label'| ରାଜ ରାଜ ସିଂହଦେଓ |class='wd_p26'| |class='wd_p40'| [[କନକ ବର୍ଦ୍ଧନ ସିଂହ ଦେଓ]]<ref name="ref_705eb9073225ae1c845cce5e343804d6e6f0dc6c3905b75b9e65dc9007c57b39">https://odishatv.in/odisha/elections-2019-bjp-hopes-high-as-bolangir-votes-for-stable-centre-363346</ref> |- class='wd_q63184930' | style='text-align:right'| 73 | [[:d:Q63184930|Q63184930]] | 1 | 14 |class='wd_label'| [[ବୀରକିଶୋର ଦେବ]] |class='wd_p26'| |class='wd_p40'| [[ଦିବ୍ୟସିଂହ ଦେବ]]<br/>ନୟନଶ୍ରୀ ଦେବୀ |- class='wd_q63406775' | style='text-align:right'| 74 | [[:d:Q63406775|Q63406775]] | 1 | 19 |class='wd_label'| [[ଶଙ୍କର ପ୍ରତାପ ସିଂହ ଦେଓ|ଶଙ୍କର ପ୍ରତାପ ସିଂହଦେଓ]] |class='wd_p26'| [[ରତ୍ନପ୍ରଭା ଦେବୀ]] |class='wd_p40'| [[କାମାକ୍ଷା ପ୍ରସାଦ ସିଂହଦେଓ]] |- class='wd_q67526388' | style='text-align:right'| 75 | [[:d:Q67526388|Q67526388]] | 1 | 11 |class='wd_label'| [[ହରିହର ମହାନ୍ତି]] |class='wd_p26'| |class='wd_p40'| [[ସଂଗ୍ରାମ କେଶରୀ ମହାନ୍ତି]] |- class='wd_q76985015' | style='text-align:right'| 76 | [[:d:Q76985015|Q76985015]] | 1 | 20 |class='wd_label'| [[ରାଧାକାନ୍ତ ନନ୍ଦ]] |class='wd_p26'| |class='wd_p40'| ବିଭୁ ପ୍ରସାଦ ନନ୍ଦ<br/>ପ୍ରଭୁ ପ୍ରସାଦ ନନ୍ଦ |- class='wd_q95983056' | style='text-align:right'| 77 | [[:d:Q95983056|Q95983056]] | 1 | 21 |class='wd_label'| [[କୈଳାଶ ଲେଙ୍କା]] |class='wd_p26'| |class='wd_p40'| [[ଉପାଳୀ ଅପରାଜିତା|ଓପାଲୀ ଅପରାଜିତା]] |- class='wd_q96572437' | style='text-align:right'| 78 | [[:d:Q96572437|Q96572437]] | 1 | 11 |class='wd_label'| ଭଗବାନ ମାଝୀ |class='wd_p26'| |class='wd_p40'| [[ପ୍ରଦୀପ କୁମାର ମାଝୀ]] |- class='wd_q105693220' | style='text-align:right'| 81 | [[:d:Q105693220|Q105693220]] | 1 | 22 |class='wd_label'| [[ରଘୁନାଥ ମିଶ୍ର]] |class='wd_p26'| |class='wd_p40'| [[ଦୀପକ ମିଶ୍ର (ବିଚାରପତି)|ଦୀପକ ମିଶ୍ର]] |- class='wd_q110871867' | style='text-align:right'| 84 | [[:d:Q110871867|Q110871867]] | 1 | 10 |class='wd_label'| [[ଶ୍ୟାମଘନ ଉଲାକା]] |class='wd_p26'| |class='wd_p40'| [[ଡମ୍ବରୁଧର ଉଲାକା]] |- class='wd_q116193826' | style='text-align:right'| 85 | [[:d:Q116193826|Q116193826]] | 1 | 12 |class='wd_label'| [[ଦୁର୍ଗା ଶଙ୍କର ଦାସ]] |class='wd_p26'| |class='wd_p40'| [[ଗୌତମବୁଦ୍ଧ ଦାସ]] |- class='wd_q122382454' | style='text-align:right'| 87 | [[:d:Q122382454|Q122382454]] | 1 | 12 |class='wd_label'| ପ୍ରଭାତ କୁମାର ନନ୍ଦ |class='wd_p26'| ଅନସୂୟା ନନ୍ଦ<ref name="ref_66bf3fcb8315d931d8d77aac961c17db21f729c4e48a298808b4c0c817140e50">https://ova.gov.in/en/Author?aid=z5r5BQLyv2s=#</ref> |class='wd_p40'| [[ରାମକୃଷ୍ଣ ନନ୍ଦ]]<ref name="ref_66bf3fcb8315d931d8d77aac961c17db21f729c4e48a298808b4c0c817140e50">https://ova.gov.in/en/Author?aid=z5r5BQLyv2s=#</ref> |- class='wd_q122830806' | style='text-align:right'| 89 | [[:d:Q122830806|Q122830806]] | 1 | 11 |class='wd_label'| [[କିଶୋର ମହାପାତ୍ର]] |class='wd_p26'| |class='wd_p40'| [[ଆଶୁତୋଷ ମହାପାତ୍ର]]<ref name="ref_00a7da8501612d8107a679d229feaf36321b5168e73ce1f49d36bbc78c180336">{{#invoke:cite|web|url=https://www.sakalaepaper.com/media/2023-06/04051932-page-18.jpg|title=କିଶୋର ମହାପାତ୍ରଙ୍କୁ ଝୁରୁଛନ୍ତି ଦର୍ଶକ|access-date=2023-09-26|archive-url=https://web.archive.org/web/20230926180120/https://www.sakalaepaper.com/media/2023-06/04051932-page-18.jpg|archive-date=2023-09-26}}</ref> |- class='wd_q123479483' | style='text-align:right'| 90 | [[:d:Q123479483|Q123479483]] | 1 | 14 |class='wd_label'| [[ବିପ୍ରଚରଣ ମହାନ୍ତି]] |class='wd_p26'| |class='wd_p40'| ଏସ. କେ. ମହାନ୍ତି |- class='wd_q140635677' | style='text-align:right'| 91 | [[:d:Q140635677|Q140635677]] | 1 | 10 |class='wd_label'| عبد الرشید نقاد |class='wd_p26'| |class='wd_p40'| عبد الحق بیتاب |- class='wd_q5091883' | style='text-align:right'| 92 | [[:d:Q5091883|Q5091883]] | 10 | 31 |class='wd_label'| [[ହେମାନନ୍ଦ ବିଶ୍ୱାଳ]] |class='wd_p26'| |class='wd_p40'| ସୁନୀତା ବିଶ୍ୱାଳ<ref name="ref_e55ae2e276a27c8dbe5168cbfbcc77e02ac2b37e4f80edbef6d995f097711e6b">http://www.newindianexpress.com/states/odisha/2019/mar/09/sunita-daughter-of-congress-veteran-hemananda-biswal-joins-bjd-1948944.html</ref><br/>ଅମିତା ବିଶ୍ୱାଳ<ref name="ref_529881b4e168a4ec5b75d4e78c1235337c138286210f65db3fc360d340fe4274">http://www.newindianexpress.com/states/odisha/2019/mar/31/paternal-love-lands-former-odisha-cm-hemanand-biswal-at-the-crossroads-of-politics-1958284.html</ref> |- class='wd_q5320261' | style='text-align:right'| 93 | [[:d:Q5320261|Q5320261]] | 10 | 39 |class='wd_label'| [[କାଳିନ୍ଦୀ ଚରଣ ପାଣିଗ୍ରାହୀ]] |class='wd_p26'| |class='wd_p40'| [[ନନ୍ଦିନୀ ଶତପଥୀ]] |- class='wd_q6575090' | style='text-align:right'| 95 | [[:d:Q6575090|Q6575090]] | 10 | 28 |class='wd_label'| [[ଶରତ ପୂଜାରୀ]] |class='wd_p26'| |class='wd_p40'| ସୌମେନ ପୂଜାରୀ |- class='wd_q7684599' | style='text-align:right'| 96 | [[:d:Q7684599|Q7684599]] | 10 | 40 |class='wd_label'| ଥାପି ଧର୍ମାରାଓ |class='wd_p26'| |class='wd_p40'| Tapi Chanakya |- class='wd_q4394367' | style='text-align:right'| 97 | [[:d:Q4394367|Q4394367]] | 11 | 32 |class='wd_label'| ଚାର୍ଲସ୍ ରିଭେଟ୍-କର୍ନାକ |class='wd_p26'| Frances Rivett-Carnac<br/>Laura Margaret Marion Ogilivie |class='wd_p40'| Vernon Charles Rivett-Carnac<ref name="ref_47984cd472c330f9ded38c20ef895bdfa7fcf972d038158ec6f3777edbee4973">''[[:d:Q21401824|The Peerage]]''</ref><br/>Douglas Charles Mahisra Chula Rivett-Carnac<ref name="ref_47984cd472c330f9ded38c20ef895bdfa7fcf972d038158ec6f3777edbee4973">''[[:d:Q21401824|The Peerage]]''</ref><br/>Charles Francis Rivett-Carnac<ref name="ref_47984cd472c330f9ded38c20ef895bdfa7fcf972d038158ec6f3777edbee4973">''[[:d:Q21401824|The Peerage]]''</ref><br/>Louis Charles Wykeham Rivett-Carnac<ref name="ref_47984cd472c330f9ded38c20ef895bdfa7fcf972d038158ec6f3777edbee4973">''[[:d:Q21401824|The Peerage]]''</ref><br/>Clive Charles Rivett-Carnac<ref name="ref_47984cd472c330f9ded38c20ef895bdfa7fcf972d038158ec6f3777edbee4973">''[[:d:Q21401824|The Peerage]]''</ref> |- class='wd_q5225034' | style='text-align:right'| 98 | [[:d:Q5225034|Q5225034]] | 11 | 43 |class='wd_label'| [[ମିହିର ଦାସ]] |class='wd_p26'| ସଙ୍ଗୀତା ଦାସ |class='wd_p40'| [[ଅମ୍ଳାନ ଦାସ]] |- class='wd_q61556023' | style='text-align:right'| 99 | [[:d:Q61556023|Q61556023]] | 11 | 30 |class='wd_label'| [[ବିଶ୍ୱଭୂଷଣ ହରିଚନ୍ଦନ]] |class='wd_p26'| |class='wd_p40'| [[ପୃଥ୍ୱୀରାଜ ହରିଚନ୍ଦନ]] |- class='wd_q3751683' | style='text-align:right'| 100 | [[:d:Q3751683|Q3751683]] | 12 | 34 |class='wd_label'| [[ରଘୁନାଥ ମହାପାତ୍ର (ପଥର ଶିଳ୍ପୀ)|ରଘୁନାଥ ମହାପାତ୍ର]] |class='wd_p26'| |class='wd_p40'| [[ପ୍ରଶାନ୍ତ ମହାପାତ୍ର]] |- class='wd_q3635656' | style='text-align:right'| 101 | [[:d:Q3635656|Q3635656]] | 13 | 49 |class='wd_label'| [[ଫକୀର ମୋହନ ସେନାପତି]] |class='wd_p26'| |class='wd_p40'| ସରୋଜିନୀ ଚୌଧୁରୀ |- class='wd_q5092244' | style='text-align:right'| 103 | [[:d:Q5092244|Q5092244]] | 13 | 61 |class='wd_label'| [[ହରେକୃଷ୍ଣ ମହତାବ]] |class='wd_p26'| [[ସୁଭଦ୍ରା ମହତାବ]] |class='wd_p40'| [[ଭର୍ତ୍ତୃହରି ମହତାବ]] |- class='wd_q1391312' | style='text-align:right'| 104 | [[:d:Q1391312|Q1391312]] | 15 | 41 |class='wd_label'| ଗୋପରାଜୁ ରାମଚନ୍ଦ୍ର ରାଓ |class='wd_p26'| [[ସରସ୍ୱତୀ ଗୋରା]] |class='wd_p40'| Lavanam<br/>Chennupati Vidya<br/>Goparaju Vijayam<br/>Goparaju Samaram<br/>Goparaju Mythri |- class='wd_q3526595' | style='text-align:right'| 105 | [[:d:Q3526595|Q3526595]] | 15 | 59 |class='wd_label'| [[ବିଜୁ ପଟ୍ଟନାୟକ]] |class='wd_p26'| |class='wd_p40'| [[ନବୀନ ପଟ୍ଟନାୟକ]]<br/>[[ଗୀତା ମେହେଟ୍ଟା]] |- class='wd_q3503124' | style='text-align:right'| 106 | [[:d:Q3503124|Q3503124]] | 16 | 45 |class='wd_label'| [[କେଳୁଚରଣ ମହାପାତ୍ର]] |class='wd_p26'| [[ଲକ୍ଷ୍ମୀପ୍ରିୟା ମହାପାତ୍ର]]<ref name="ref_96ebf2605992d65541f3e7fe098e390dd1548bef4b861a708664bb9e8cfcffb4">https://www.dharitri.com/e-Paper/Bhubaneswar/070414/p10.htm</ref> |class='wd_p40'| [[ରତିକାନ୍ତ ମହାପାତ୍ର]] |- class='wd_q1896096' | style='text-align:right'| 107 | [[:d:Q1896096|Q1896096]] | 17 | 55 |class='wd_label'| [[ଜାନକୀ ବଲ୍ଲଭ ପଟ୍ଟନାୟକ]] |class='wd_p26'| [[ଜୟନ୍ତୀ ପଟ୍ଟନାୟକ]]<ref name="ref_eaf20881df5442d38ce57f27be26bb03bb0e61502ef5e78647138c1fa0d98f1f">https://odishatv.in/news/miscellaneous/jayanti-patnaik-wife-of-former-odisha-cm-janaki-ballabh-patnaik-passes-away-186609</ref> |class='wd_p40'| ପୃଥ୍ୱୀବଲ୍ଲଭ ପଟ୍ଟନାୟକ<ref name="ref_39a30faf13fce1b7cb81fe7de39cd29b0c6012fc3247ec1250a25f3e107919bc">https://www.thehindu.com/news/national/other-states/Former-Odisha-Chief-Minister-Janaki-Ballav-Patnaik-dies/article60324830.ece</ref><br/>ସୁଦତ୍ତା ପଟ୍ଟନାୟକ<ref name="ref_39a30faf13fce1b7cb81fe7de39cd29b0c6012fc3247ec1250a25f3e107919bc">https://www.thehindu.com/news/national/other-states/Former-Odisha-Chief-Minister-Janaki-Ballav-Patnaik-dies/article60324830.ece</ref> |- class='wd_q3349404' | style='text-align:right'| 109 | [[:d:Q3349404|Q3349404]] | 18 | 88 |class='wd_label'| [[ସଲୀଳ ଚୌଧୁରୀ|ସଲିଳ ଚୌଧୁରୀ]] |class='wd_p26'| Sabita Chowdhury |class='wd_p40'| Antara Chowdhury |- class='wd_q4900848' | style='text-align:right'| 110 | [[:d:Q4900848|Q4900848]] | 2 | 25 |class='wd_label'| [[ଭକ୍ତ ଚରଣ ଦାସ (ରାଜନେତା)|ଭକ୍ତ ଚରଣ ଦାସ]] |class='wd_p26'| |class='wd_p40'| [[ସାଗର ଚରଣ ଦାସ]] |- class='wd_q5885192' | style='text-align:right'| 111 | [[:d:Q5885192|Q5885192]] | 2 | 43 |class='wd_label'| [[ମାୟାଧର ମାନସିଂହ]] |class='wd_p26'| [[ହେମଲତା ମାନସିଂହ]] |class='wd_p40'| [[ଲଳିତ ମାନସିଂହ]] |- class='wd_q15723981' | style='text-align:right'| 112 | [[:d:Q15723981|Q15723981]] | 2 | 14 |class='wd_label'| [[ଗଦାଧର ପୁଟୀ]] |class='wd_p26'| |class='wd_p40'| ପୀୟୂଷ ପୁଟୀ |- class='wd_q15724410' | style='text-align:right'| 113 | [[:d:Q15724410|Q15724410]] | 2 | 20 |class='wd_label'| [[ନିଜାମ]] |class='wd_p26'| |class='wd_p40'| ଅସଦ ନିଜାମ |- class='wd_q15724759' | style='text-align:right'| 114 | [[:d:Q15724759|Q15724759]] | 2 | 33 |class='wd_label'| [[ବସନ୍ତ କୁମାର ଶତପଥୀ]] |class='wd_p26'| |class='wd_p40'| ସୁମନ୍ୟୁ ଶତପଥୀ<br/>ସଞ୍ଜୟ ଶତପଥୀ<br/>[[ଶାନ୍ତନୁ ଶତପଥୀ]] |- class='wd_q15724851' | style='text-align:right'| 115 | [[:d:Q15724851|Q15724851]] | 2 | 28 |class='wd_label'| [[ବିଶ୍ୱନାଥ କର|ବିଶ୍ଵନାଥ କର]] |class='wd_p26'| |class='wd_p40'| [[ନର୍ମଦା କର]]<br/>ସୁପ୍ରଭା କର<ref name="ref_7279e460a293361cecf4eb66ed32b50084b5c3203a09e88002be2230b231dc72">https://web.archive.org/web/20160305162158/http://www.museindia.com/viewarticle.asp?myr=2006&issid=5&id=176</ref> |- class='wd_q15725408' | style='text-align:right'| 117 | [[:d:Q15725408|Q15725408]] | 2 | 15 |class='wd_label'| [[ହରେକୃଷ୍ଣ ବେହେରା]] |class='wd_p26'| |class='wd_p40'| [[କବିତା ଦ୍ୱିବେଦୀ]] |- class='wd_q15844979' | style='text-align:right'| 118 | [[:d:Q15844979|Q15844979]] | 2 | 22 |class='wd_label'| [[କଳ୍ପତରୁ ଦାସ]] |class='wd_p26'| |class='wd_p40'| [[ପ୍ରଣବ ବଳବନ୍ତରାୟ|ପ୍ରଣବ କୁମାର ବଳବନ୍ତରାୟ]]<ref name="ref_4738c7cba720c8777903fe16878e3790147f8913aa393e249a97bf10f5cfeec2">https://timesofindia.indiatimes.com/news/Odisha-royals-set-to-fight-it-out-on-home-turfs/articleshow/32407729.cms</ref> |- class='wd_q17488978' | style='text-align:right'| 119 | [[:d:Q17488978|Q17488978]] | 2 | 23 |class='wd_label'| [[ବିଜୟ ମହାପାତ୍ର]] |class='wd_p26'| |class='wd_p40'| [[ଅରବିନ୍ଦ ମହାପାତ୍ର]] |- class='wd_q17573174' | style='text-align:right'| 120 | [[:d:Q17573174|Q17573174]] | 2 | 11 |class='wd_label'| [[ଧୀରେନ୍ଦ୍ର ନାଥ ମଲ୍ଲିକ]] |class='wd_p26'| |class='wd_p40'| [[ଆଲୋକ ଅଗ୍ନିବେଶ]] |- class='wd_q23058170' | style='text-align:right'| 121 | [[:d:Q23058170|Q23058170]] | 2 | 24 |class='wd_label'| [[ବଂଶୀଧର ଷଡ଼ଙ୍ଗୀ]] |class='wd_p26'| |class='wd_p40'| [[ପାରମିତା ଷଡ଼ଙ୍ଗୀ]]<br/>[[ଇପ୍ସିତା ଷଡ଼ଙ୍ଗୀ|ଈପ୍‌ସିତା ଷଡ଼ଙ୍ଗୀ]] |- class='wd_q28859993' | style='text-align:right'| 122 | [[:d:Q28859993|Q28859993]] | 2 | 32 |class='wd_label'| [[ହରେକୃଷ୍ଣ ଶତପଥୀ]] |class='wd_p26'| |class='wd_p40'| ଶ୍ୱେତପଦ୍ମା ଶତପଥୀ |- class='wd_q29904502' | style='text-align:right'| 123 | [[:d:Q29904502|Q29904502]] | 2 | 23 |class='wd_label'| [[ଶରତ କୁମାର ଦେବ]] |class='wd_p26'| [[ସୁଶ୍ରୀ ଦେବୀ]] |class='wd_p40'| [[ପ୍ରତାପ କେଶରୀ ଦେବ]] |- class='wd_q31320088' | style='text-align:right'| 124 | [[:d:Q31320088|Q31320088]] | 2 | 24 |class='wd_label'| [[ଶରତ କୁମାର ମହାନ୍ତି]] |class='wd_p26'| |class='wd_p40'| ମଧୁମିତା ମହାନ୍ତି |- class='wd_q35679421' | style='text-align:right'| 125 | [[:d:Q35679421|Q35679421]] | 2 | 39 |class='wd_label'| [[ପ୍ରବୋଧ କୁମାର ମିଶ୍ର]] |class='wd_p26'| |class='wd_p40'| [[ସାରଦା ପ୍ରସାଦ ମିଶ୍ର|ଶାରଦା ପ୍ରସାଦ ମିଶ୍ର]] |- class='wd_q55496298' | style='text-align:right'| 126 | [[:d:Q55496298|Q55496298]] | 2 | 9 |class='wd_label'| [[ଜନ୍ମେଜୟ ସାଇବାବୁ]] |class='wd_p26'| |class='wd_p40'| Rajesh Sai Babu |- class='wd_q60451604' | style='text-align:right'| 127 | [[:d:Q60451604|Q60451604]] | 2 | 26 |class='wd_label'| [[ଶ୍ରୀଧର ଦାସ]] |class='wd_p26'| |class='wd_p40'| [[ଜଗନ୍ନାଥ ପ୍ରସାଦ ଦାସ]]<ref name="ref_95c5e2b37ea66260f0f6d665abc071ac52a894d6af533fb141e6c744345a40ec">https://www.thisday.app/story/the-crackerjack-of-literature-1039</ref><ref name="ref_f6814552e0e093e9de131160539bdc2ad8db4e220ae03f0f6cfe73fbaf6a8da4">''[[:d:Q926175|ଦି ହିନ୍ଦୁ]]''</ref> |- class='wd_q61488768' | style='text-align:right'| 128 | [[:d:Q61488768|Q61488768]] | 2 | 25 |class='wd_label'| [[ପ୍ରଫୁଲ୍ଲ ଚନ୍ଦ୍ର ଘଡ଼ାଇ|ପ୍ରଫୁଲ୍ଲ ଚନ୍ଦ୍ର ଘଡ଼େଇ]] |class='wd_p26'| |class='wd_p40'| [[ପ୍ରୀତିରଞ୍ଜନ ଘଡ଼ାଇ]]<ref name="ref_0387dd772028322e16734ab1d306d10db2827c88c4090de6b800605450b20620">https://indianexpress.com/elections/expelled-bjd-leader-prafulla-ghadei-naveen-patnaik-5632747/</ref> |- class='wd_q61555991' | style='text-align:right'| 129 | [[:d:Q61555991|Q61555991]] | 2 | 15 |class='wd_label'| [[ଅନନ୍ତ ସେଠୀ|ଅନନ୍ତ ପ୍ରସାଦ ସେଠୀ]] |class='wd_p26'| |class='wd_p40'| ମଧୁସ୍ମିତା ସେଠୀ<br/>[[କୁମାର ଶ୍ରୀ ଚିରଞ୍ଜୀବି]] |- class='wd_q61556045' | style='text-align:right'| 130 | [[:d:Q61556045|Q61556045]] | 2 | 17 |class='wd_label'| [[ଜୟଦେବ ଜେନା]] |class='wd_p26'| |class='wd_p40'| ସଂଗ୍ରାମ ଜେନା<ref name="ref_f5bf1b8001a52577ca89ffb910c4dd70d9b315775e8d88b18fb93692fbd9138f">https://sambadenglish.com/former-opcc-chief-jayadev-jenas-son-sangram-jena-dies-of-covid-19/</ref> |- class='wd_q61686073' | style='text-align:right'| 131 | [[:d:Q61686073|Q61686073]] | 2 | 15 |class='wd_label'| [[ନିତ୍ୟାନନ୍ଦ ସାମନ୍ତରାୟ]] |class='wd_p26'| |class='wd_p40'| [[ଦେବାଶିଷ ସାମନ୍ତରାୟ (ରାଜନୀତିଜ୍ଞ)|ଦେବାଶିଷ ସାମନ୍ତରାୟ]] |- class='wd_q62597961' | style='text-align:right'| 132 | [[:d:Q62597961|Q62597961]] | 2 | 20 |class='wd_label'| [[ଲାଲ ମୋହନ ପଟ୍ଟନାୟକ]] |class='wd_p26'| |class='wd_p40'| [[ସୁଧାଂଶୁମାଳିନୀ ରାୟ]]<br/>[[ପ୍ରଣବ ପଟ୍ଟନାୟକ]]<ref name="ref_7af5fe42137d2d70d3aed850da2610d554f34d015c8a3746e2bf25239414121e">https://kalingatv.com/state/pranab-patnaik-gets-first-sikander-alam-memorial-award/</ref> |- class='wd_q76317965' | style='text-align:right'| 133 | [[:d:Q76317965|Q76317965]] | 2 | 16 |class='wd_label'| ୱାୟନାର୍ଡ଼ ବାଟ୍ୟେ |class='wd_p26'| |class='wd_p40'| Alexandra Gruinard Battye<ref name="ref_47984cd472c330f9ded38c20ef895bdfa7fcf972d038158ec6f3777edbee4973">''[[:d:Q21401824|The Peerage]]''</ref> |- class='wd_q107185690' | style='text-align:right'| 134 | [[:d:Q107185690|Q107185690]] | 2 | 14 |class='wd_label'| [[ରାଧାମୋହନ]] |class='wd_p26'| |class='wd_p40'| [[ସାବରମତୀ]] |- class='wd_q131697998' | style='text-align:right'| 135 | [[:d:Q131697998|Q131697998]] | 2 | 18 |class='wd_label'| [[ପ୍ରହ୍ଲାଦ ପାଣି]] |class='wd_p26'| |class='wd_p40'| ବୀରେନ୍ଦ୍ର ପାଣି |- class='wd_q4751386' | style='text-align:right'| 137 | [[:d:Q4751386|Q4751386]] | 3 | 33 |class='wd_label'| [[ଅନଙ୍ଗ ଉଦୟ ସିଂହ ଦେଓ]] |class='wd_p26'| |class='wd_p40'| [[କଳିକେଶ ନାରାୟଣ ସିଂହଦେଓ|କଳିକେଶ ନାରାୟଣ ସିଂହ ଦେଓ]]<ref name="ref_705eb9073225ae1c845cce5e343804d6e6f0dc6c3905b75b9e65dc9007c57b39">https://odishatv.in/odisha/elections-2019-bjp-hopes-high-as-bolangir-votes-for-stable-centre-363346</ref><br/>ଅର୍କେଶ ସିଂହଦେଓ |- class='wd_q4902086' | style='text-align:right'| 138 | [[:d:Q4902086|Q4902086]] | 3 | 28 |class='wd_label'| [[ଭୁବନେଶ୍ୱର ବେହେରା|ଭୁବନେଶ୍ଵର ବେହେରା]] |class='wd_p26'| |class='wd_p40'| [[ଯଶୋଧାରା ମିଶ୍ର]] |- class='wd_q15724014' | style='text-align:right'| 139 | [[:d:Q15724014|Q15724014]] | 3 | 20 |class='wd_label'| [[ଗୋପବନ୍ଧୁ ଚୌଧୁରୀ]] |class='wd_p26'| [[ରମାଦେବୀ ଚୌଧୁରୀ]] |class='wd_p40'| [[ଅନ୍ନପୂର୍ଣ୍ଣା ମହାରଣା]]<br/>[[ମନମୋହନ ଚୌଧୁରୀ]] |- class='wd_q15724090' | style='text-align:right'| 140 | [[:d:Q15724090|Q15724090]] | 3 | 19 |class='wd_label'| [[ଚିତ୍ତ ଜେନା]] |class='wd_p26'| |class='wd_p40'| ସଙ୍ଗୀତା ଦାସ |- class='wd_q19517706' | style='text-align:right'| 141 | [[:d:Q19517706|Q19517706]] | 3 | 19 |class='wd_label'| [[ପ୍ରଭାତ କୁମାର ତ୍ରିପାଠୀ|ପ୍ରଭାତ ତ୍ରିପାଠୀ]] |class='wd_p26'| |class='wd_p40'| [[ଦେବୀ ରଞ୍ଜନ ତ୍ରିପାଠୀ]] |- class='wd_q24255138' | style='text-align:right'| 142 | [[:d:Q24255138|Q24255138]] | 3 | 24 |class='wd_label'| [[ବିଷ୍ଣୁ ଚରଣ ଦାସ|ବିଷ୍ଣୁଚରଣ ଦାସ]] |class='wd_p26'| |class='wd_p40'| [[ବିଜୟ ଶଙ୍କର ଦାସ]] |- class='wd_q27514472' | style='text-align:right'| 143 | [[:d:Q27514472|Q27514472]] | 3 | 18 |class='wd_label'| [[ଲଲାଟେନ୍ଦୁ ମହାପାତ୍ର|ଲଲାଟେନ୍ଦୁ ବିଦ୍ୟାଧର ମହାପାତ୍ର]] |class='wd_p26'| |class='wd_p40'| [[ଉପାସନା ମହାପାତ୍ର]] |- class='wd_q30065894' | style='text-align:right'| 145 | [[:d:Q30065894|Q30065894]] | 3 | 22 |class='wd_label'| [[ପଦ୍ମ ଚରଣ ନାଏକ|ପଦ୍ମ ଚରଣ ନାୟକ]] |class='wd_p26'| |class='wd_p40'| [[ଅର୍ଚ୍ଚନା ନାୟକ]]<ref name="ref_e01662a645ab0821cbbf94d422ea6532ca6b6db819be901e2e8c8fdbd077b777">https://timesofindia.indiatimes.com/city/bhubaneswar/this-ex-mla-from-odisha-had-spent-only-rs-1550-in-assembly-election/articleshow/68453101.cms</ref> |- class='wd_q31319988' | style='text-align:right'| 147 | [[:d:Q31319988|Q31319988]] | 3 | 30 |class='wd_label'| [[ଅନନ୍ତ ପଟ୍ଟନାୟକ]] |class='wd_p26'| [[ନୀରଦପ୍ରଭା ପଟ୍ଟନାୟକ]] |class='wd_p40'| [[ଅମରେଶ ପଟ୍ଟନାୟକ]] |- class='wd_q31320055' | style='text-align:right'| 148 | [[:d:Q31320055|Q31320055]] | 3 | 32 |class='wd_label'| [[ବୈକୁଣ୍ଠନାଥ ପଟ୍ଟନାୟକ]] |class='wd_p26'| |class='wd_p40'| [[ସୁନନ୍ଦା ପଟ୍ଟନାୟକ]] |- class='wd_q47459980' | style='text-align:right'| 149 | [[:d:Q47459980|Q47459980]] | 3 | 20 |class='wd_label'| [[ଭଜମନ ବେହେରା]] |class='wd_p26'| |class='wd_p40'| ସସ୍ମିତା ବେହେରା |- class='wd_q59261538' | style='text-align:right'| 150 | [[:d:Q59261538|Q59261538]] | 3 | 22 |class='wd_label'| [[ହରିଶ୍ଚନ୍ଦ୍ର ବକ୍ସିପାତ୍ର]] |class='wd_p26'| |class='wd_p40'| ଭୃଗୁ ବକ୍ସିପାତ୍ର<br/>ଲୋପାମୁଦ୍ରା ବକ୍ସିପାତ୍ର |- class='wd_q61053332' | style='text-align:right'| 151 | [[:d:Q61053332|Q61053332]] | 3 | 24 |class='wd_label'| [[ଚୈତନ୍ୟ ପ୍ରସାଦ ମାଝୀ]] |class='wd_p26'| |class='wd_p40'| [[ସରୋଜିନୀ ହେମ୍ବ୍ରମ]]<ref name="ref_5770f4cb82164c01f4b20ed1fcc8e6c3b01a44a9d698d1f65ef9d7cadc372af6">https://www.business-standard.com/article/politics/sarojini-hembram-first-woman-mla-from-odisha-elected-to-rs-114020800639_1.html</ref> |- class='wd_q61488620' | style='text-align:right'| 152 | [[:d:Q61488620|Q61488620]] | 3 | 21 |class='wd_label'| [[ବିଜୟ ରଞ୍ଜନ ସିଂହ ବରିହା]] |class='wd_p26'| |class='wd_p40'| [[ବର୍ଷା ସିଂହ ବରିହା|ବର୍ଷା ସିଂ ବରିହା]] |- class='wd_q61575128' | style='text-align:right'| 153 | [[:d:Q61575128|Q61575128]] | 3 | 27 |class='wd_label'| [[ରାମକୃଷ୍ଣ ପଟ୍ଟନାୟକ]] |class='wd_p26'| [[କୁମୁଦିନୀ ପଟ୍ଟନାୟକ]]<ref name="ref_b9b15bca32ce484799fe784f8129aad151cc38378d52d67b6ab917f6a9a0640c">https://books.google.com/books?id=2rvTCwAAQBAJ&pg=PA163</ref> |class='wd_p40'| [[ଅନୀତା ଶୁଭଦର୍ଶିନୀ]] |- class='wd_q61575178' | style='text-align:right'| 154 | [[:d:Q61575178|Q61575178]] | 3 | 21 |class='wd_label'| [[ସୁରେଶ କୁମାର ରାଉତରାୟ]] |class='wd_p26'| |class='wd_p40'| ସ୍ନେହଶ୍ରୀ ହରିଚନ୍ଦନ |- class='wd_q61717528' | style='text-align:right'| 155 | [[:d:Q61717528|Q61717528]] | 3 | 17 |class='wd_label'| [[ବ୍ରଜ ମୋହନ ମହାନ୍ତି|ବ୍ରଜମୋହନ ମହାନ୍ତି]] |class='wd_p26'| |class='wd_p40'| ସୁଚରିତା ମହାନ୍ତି<ref name="ref_5f5d03735d3cfbc94e07604ac626e44f38a9af1c1af2ee96f7b992528fe53e1f">https://www.hindustantimes.com/india/journalist-turned-politician-mohanty-livens-up-puri-contest/story-kv6DnAlIOu0FE7dfiL2vON.html</ref> |- class='wd_q61717532' | style='text-align:right'| 156 | [[:d:Q61717532|Q61717532]] | 3 | 15 |class='wd_label'| [[ଖ୍ରୀଷ୍ଟୋଫର ଏକ୍କା]] |class='wd_p26'| |class='wd_p40'| [[ରାଜେନ ଏକ୍କା]]<ref name="ref_1eeda8b3fa8543ebcae7e649fea187047d85ba62e691f8010702dd6cb74ecd75">http://www.newindianexpress.com/states/odisha/2019/apr/11/bjd-congress-locked-in-a-close-fight-on-this-odisha-assembly-seat-1963026.html</ref> |- class='wd_q15725338' | style='text-align:right'| 157 | [[:d:Q15725338|Q15725338]] | 4 | 23 |class='wd_label'| [[ସିକନ୍ଦର ଆଲାମ]] |class='wd_p26'| ନାଇମା ଆଲାମ |class='wd_p40'| [[ସୋଫିଆ ଆଲାମ]]<br/>[[ନାଜିଆ ଆଲାମ]] |- class='wd_q17509733' | style='text-align:right'| 158 | [[:d:Q17509733|Q17509733]] | 4 | 28 |class='wd_label'| [[ବିଧୁଭୂଷଣ ଦାସ]] |class='wd_p26'| ପ୍ରଭାତ ନଳିନୀ ଦାସ |class='wd_p40'| [[ଉପାଳୀ ଅପରାଜିତା|ଓପାଲୀ ଅପରାଜିତା]] |- class='wd_q20685700' | style='text-align:right'| 159 | [[:d:Q20685700|Q20685700]] | 4 | 16 |class='wd_label'| [[ଯଦୁନାଥ ସୂପକାର]] |class='wd_p26'| |class='wd_p40'| [[ଶ୍ରୀଭାଷ ଚନ୍ଦ୍ର ସୂପକାର]] |- class='wd_q21597937' | style='text-align:right'| 160 | [[:d:Q21597937|Q21597937]] | 4 | 15 |class='wd_label'| [[କୁଞ୍ଜ ବିହାରୀ ମେହେର]] |class='wd_p26'| |class='wd_p40'| ସୁରେନ୍ଦ୍ର ମେହେର |- class='wd_q23891552' | style='text-align:right'| 161 | [[:d:Q23891552|Q23891552]] | 4 | 19 |class='wd_label'| [[ବସନ୍ତ କୁମାର ବିଶ୍ୱାଳ]] |class='wd_p26'| |class='wd_p40'| [[ରଞ୍ଜୀବ ବିଶ୍ୱାଳ|ରଞ୍ଜିବ ବିଶ୍ଵାଳ]]<br/>[[ଚିରଞ୍ଜୀବ ବିଶ୍ୱାଳ|ଚିରଞ୍ଜିବ ବିଶ୍ଵାଳ]] |- class='wd_q24228863' | style='text-align:right'| 162 | [[:d:Q24228863|Q24228863]] | 4 | 21 |class='wd_label'| [[ବିଜୟଶ୍ରୀ ରାଉତରାୟ]] |class='wd_p26'| |class='wd_p40'| [[ବିଷ୍ଣୁବ୍ରତ ରାଉତରାୟ]] |- class='wd_q42577911' | style='text-align:right'| 163 | [[:d:Q42577911|Q42577911]] | 4 | 23 |class='wd_label'| [[ଗୋପାଳବଲ୍ଲଭ ଦାସ|ଗୋପାଳ ବଲ୍ଲଭ ଦାସ]] |class='wd_p26'| |class='wd_p40'| [[ରମାଦେବୀ ଚୌଧୁରୀ]] |- class='wd_q61488636' | style='text-align:right'| 164 | [[:d:Q61488636|Q61488636]] | 4 | 28 |class='wd_label'| [[ଦାମୋଦର ରାଉତ]] |class='wd_p26'| |class='wd_p40'| [[ସମ୍ବିତ ରାଉତରାୟ]] |- class='wd_q61650236' | style='text-align:right'| 165 | [[:d:Q61650236|Q61650236]] | 4 | 22 |class='wd_label'| [[ଅନନ୍ତ ନାରାୟଣ ସିଂହ ଦେଓ]] |class='wd_p26'| [[ଶାନ୍ତି ଦେବୀ (ଓଡ଼ିଆ ରାଜନୀତିଜ୍ଞ)|ଶାନ୍ତି ଦେବୀ]] |class='wd_p40'| [[କିଶୋର ଚନ୍ଦ୍ର ସିଂହ ଦେଓ]] |- class='wd_q64590509' | style='text-align:right'| 166 | [[:d:Q64590509|Q64590509]] | 4 | 18 |class='wd_label'| [[ମଦନ ମୋହନ ଦତ୍ତ]] |class='wd_p26'| |class='wd_p40'| [[ମାନସ କୁମାର ଦତ୍ତ]] |- class='wd_q96019349' | style='text-align:right'| 167 | [[:d:Q96019349|Q96019349]] | 4 | 29 |class='wd_label'| [[ଲକ୍ଷ୍ମଣ କୁମାର ମହାପାତ୍ର]] |class='wd_p26'| |class='wd_p40'| ସୁଜିତ ମହାପାତ୍ର |- class='wd_q5084976' | style='text-align:right'| 169 | [[:d:Q5084976|Q5084976]] | 5 | 25 |class='wd_label'| [[କୈଳାଶ ଚନ୍ଦ୍ର ମେହେର|କୈଳାସ ଚନ୍ଦ୍ର ମେହେର]] |class='wd_p26'| [[ଲକ୍ଷ୍ମୀ ମେହେର]] |class='wd_p40'| ଜୟନ୍ତ ମେହେର |- class='wd_q5584168' | style='text-align:right'| 170 | [[:d:Q5584168|Q5584168]] | 5 | 37 |class='wd_label'| [[ଗୋପାଳ ଛୋଟରାୟ]] |class='wd_p26'| |class='wd_p40'| [[ଦେବଦାସ ଛୋଟରାୟ]] |- class='wd_q6439423' | style='text-align:right'| 171 | [[:d:Q6439423|Q6439423]] | 5 | 25 |class='wd_label'| [[କୃଷ୍ଣଚନ୍ଦ୍ର ଗଜପତି ନାରାୟଣ ଦେବ]] |class='wd_p26'| |class='wd_p40'| ରାମଚନ୍ଦ୍ର ଗଜପତି ନାରାୟଣ ଦେବ |- class='wd_q6965444' | style='text-align:right'| 172 | [[:d:Q6965444|Q6965444]] | 5 | 34 |class='wd_label'| [[ନରସିଂହ ମିଶ୍ର]] |class='wd_p26'| |class='wd_p40'| ସମରେନ୍ଦ୍ର ମିଶ୍ର |- class='wd_q7039898' | style='text-align:right'| 173 | [[:d:Q7039898|Q7039898]] | 5 | 22 |class='wd_label'| [[ନିରଞ୍ଜନ ପଟ୍ଟନାୟକ]] |class='wd_p26'| |class='wd_p40'| ନବଜ୍ୟୋତି ପଟ୍ଟନାୟକ<ref name="ref_4efb6ce082e20f33c11f5bef2078da7c4d6faa5606c7f4927dbe62e40f14108c">http://www.newindianexpress.com/states/odisha/2019/mar/29/odisha-congress-chiefs-son-fielded-from-balasore-lok-sabha-seat-1957557.html</ref> |- class='wd_q12452860' | style='text-align:right'| 175 | [[:d:Q12452860|Q12452860]] | 5 | 33 |class='wd_label'| [[ବିନୋଦ କାନୁନଗୋ]] |class='wd_p26'| |class='wd_p40'| [[ପାବକ କାନୁନଗୋ]] |- class='wd_q15725391' | style='text-align:right'| 177 | [[:d:Q15725391|Q15725391]] | 5 | 36 |class='wd_label'| [[ସୌମ୍ୟ ରଞ୍ଜନ ପଟ୍ଟନାୟକ]] |class='wd_p26'| ସୁଦତ୍ତା ପଟ୍ଟନାୟକ |class='wd_p40'| ତନୟା ପଟ୍ଟନାୟକ<ref name="ref_7ea8aac12265d2489de8f1838352a6fb9622122e4b16ca0d61810a9a6d6dbe9d">https://www.hindustantimes.com/cities/others/soumya-ranjan-patnaik-steps-down-as-editor-of-sambad-101696251315745.html</ref> |- class='wd_q16186825' | style='text-align:right'| 178 | [[:d:Q16186825|Q16186825]] | 5 | 24 |class='wd_label'| [[ଜୟରାମ ପାଙ୍ଗୀ]] |class='wd_p26'| |class='wd_p40'| ଅଶୋକ ପାଙ୍ଗୀ<ref name="ref_f0191c07bd2450ff2625cf149de5056fac4872dc72d0275d6322d1bf75c5ab88">https://odishatv.in/odisha/body-slider/bjd-chief-suspends-koraput-dist-president-from-party-199767</ref> |- class='wd_q18912880' | style='text-align:right'| 179 | [[:d:Q18912880|Q18912880]] | 5 | 31 |class='wd_label'| [[ଲୋକନାଥ ମିଶ୍ର]] |class='wd_p26'| |class='wd_p40'| [[ପିନାକୀ ମିଶ୍ର]] |- class='wd_q26656483' | style='text-align:right'| 180 | [[:d:Q26656483|Q26656483]] | 5 | 23 |class='wd_label'| [[ଗୋପୀନାଥ ଗଜପତି]] |class='wd_p26'| |class='wd_p40'| କଲ୍ୟାଣୀ ଗଜପତି<ref name="ref_03e5d2e9bb6a0b476a2fcded0ec57df5f4ffa629d51932e2218cbe9e5080ddb1">https://in.news.yahoo.com/odisha-members-political-families-seek-071000494.html</ref> |- class='wd_q28810799' | style='text-align:right'| 181 | [[:d:Q28810799|Q28810799]] | 5 | 39 |class='wd_label'| [[ରମେଶ ଚନ୍ଦ୍ର ପଣ୍ଡା]] |class='wd_p26'| Krishna Kumari Panda |class='wd_p40'| [[ସବ୍ୟସାଚୀ ପଣ୍ଡା]]<br/>Siddharth Panda |- class='wd_q42291820' | style='text-align:right'| 182 | [[:d:Q42291820|Q42291820]] | 5 | 23 |class='wd_label'| [[ପ୍ରତାପ କେଶରୀ ଦେଓ]] |class='wd_p26'| |class='wd_p40'| [[ବିକ୍ରମ କେଶରୀ ଦେଓ]]<ref name="ref_3374491b44d1aa052a5a73a546560db60e9ad072ca55b1d7d9fe118a5356d1cf">https://www.hindustantimes.com/india/orissa-ex-royals-in-fray/story-bfwBnM1luuJVTZHz0HlilL.html</ref><br/>କୃଷ୍ଣା ଦେବୀ<br/>[[ଉଦିତ ପ୍ରତାପ ଦେଓ|ଉଦିତ ପ୍ରଦାପ ଦେଓ]] |- class='wd_q63645189' | style='text-align:right'| 184 | [[:d:Q63645189|Q63645189]] | 5 | 43 |class='wd_label'| [[ବୈଦ୍ୟନାଥ ମିଶ୍ର]] |class='wd_p26'| |class='wd_p40'| ବସନ୍ତ କୁମାର ମିଶ୍ର |- class='wd_q94640541' | style='text-align:right'| 185 | [[:d:Q94640541|Q94640541]] | 5 | 29 |class='wd_label'| କରାମତ ଅଲ୍ଲୀ କରାମତ |class='wd_p26'| |class='wd_p40'| ରହମତ ଅଲି ରହମତ |- class='wd_q3635649' | style='text-align:right'| 186 | [[:d:Q3635649|Q3635649]] | 6 | 47 |class='wd_label'| [[ସୁରେନ୍ଦ୍ର ମହାନ୍ତି]] |class='wd_p26'| |class='wd_p40'| ପୁଷ୍ପମିତ୍ର ମହାନ୍ତି |- class='wd_q4907442' | style='text-align:right'| 187 | [[:d:Q4907442|Q4907442]] | 6 | 27 |class='wd_label'| [[ବିକ୍ରମ କେଶରୀ ଦେଓ]] |class='wd_p26'| ନୟନଶ୍ରୀ ଦେବୀ |class='wd_p40'| [[ଅର୍କ କେଶରୀ ଦେଓ]]<ref name="ref_4738c7cba720c8777903fe16878e3790147f8913aa393e249a97bf10f5cfeec2">https://timesofindia.indiatimes.com/news/Odisha-royals-set-to-fight-it-out-on-home-turfs/articleshow/32407729.cms</ref><br/>ଅରୁନ୍ଧତୀ ଦେବୀ |- class='wd_q6286033' | style='text-align:right'| 188 | [[:d:Q6286033|Q6286033]] | 6 | 37 |class='wd_label'| [[ରାଧାନାଥ ରଥ]] |class='wd_p26'| |class='wd_p40'| [[ମନୋରମା ମହାପାତ୍ର]] |- class='wd_q7238462' | style='text-align:right'| 189 | [[:d:Q7238462|Q7238462]] | 6 | 44 |class='wd_label'| [[ପ୍ରସନ୍ନ କୁମାର ପାଟ୍ଟଶାଣୀ]] |class='wd_p26'| |class='wd_p40'| ରୋଜାଲିନ ପାଟ୍ଟଶାଣୀ ମିଶ୍ର |- class='wd_q15725160' | style='text-align:right'| 190 | [[:d:Q15725160|Q15725160]] | 6 | 30 |class='wd_label'| [[ଲକ୍ଷ୍ମୀକାନ୍ତ ମହାପାତ୍ର]] |class='wd_p26'| |class='wd_p40'| [[ନିତ୍ୟାନନ୍ଦ ମହାପାତ୍ର]] |- class='wd_q61488733' | style='text-align:right'| 191 | [[:d:Q61488733|Q61488733]] | 6 | 23 |class='wd_label'| [[ନବ କିଶୋର ଦାସ]] |class='wd_p26'| |class='wd_p40'| [[ଦୀପାଳି ଦାସ]] |- class='wd_q275146' | style='text-align:right'| 192 | [[:d:Q275146|Q275146]] | 63 | 118 |class='wd_label'| [[ପି. ଭି. ନରସିଂହ ରାଓ|ପି.ଭି. ନରସିଂହ ରାଓ]] |class='wd_p26'| |class='wd_p40'| P. V. Ranga Rao<br/>Surabhi Vani Devi |- class='wd_q4170627' | style='text-align:right'| 193 | [[:d:Q4170627|Q4170627]] | 7 | 42 |class='wd_label'| [[ଗୋଦାବରୀଶ ମିଶ୍ର]] |class='wd_p26'| |class='wd_p40'| [[ଲୋକନାଥ ମିଶ୍ର]]<br/>[[ରଙ୍ଗନାଥ ମିଶ୍ର]]<br/>[[ରଘୁନାଥ ମିଶ୍ର]] |- class='wd_q7586492' | style='text-align:right'| 195 | [[:d:Q7586492|Q7586492]] | 7 | 22 |class='wd_label'| [[ଶ୍ରୀରାମ ଚନ୍ଦ୍ର ଭଞ୍ଜଦେଓ]] |class='wd_p26'| [[ସୁଚାରୁ ଦେବୀ]] |class='wd_p40'| [[ପ୍ରତାପ ଚନ୍ଦ୍ର ଭଞ୍ଜଦେଓ]] |- class='wd_q11159236' | style='text-align:right'| 196 | [[:d:Q11159236|Q11159236]] | 7 | 26 |class='wd_label'| [[ମାୟାଧର ରାଉତ]] |class='wd_p26'| |class='wd_p40'| [[ମଧୁମିତା ରାଉତ]] |- class='wd_q15724984' | style='text-align:right'| 197 | [[:d:Q15724984|Q15724984]] | 7 | 39 |class='wd_label'| [[ମହାପାତ୍ର ନୀଳମଣି ସାହୁ]] |class='wd_p26'| |class='wd_p40'| [[ଗୁରୁପ୍ରସାଦ ମହାପାତ୍ର]] |- class='wd_q21598066' | style='text-align:right'| 199 | [[:d:Q21598066|Q21598066]] | 7 | 20 |class='wd_label'| [[ଅନାଦି ଚରଣ ଦାସ]] |class='wd_p26'| |class='wd_p40'| [[ଅର୍ଜୁନ ଦାସ (୧୯୫୭ ଜନ୍ମ)|ଅର୍ଜୁନ ଦାସ]] |- class='wd_q29452463' | style='text-align:right'| 200 | [[:d:Q29452463|Q29452463]] | 7 | 32 |class='wd_label'| [[ପ୍ରଦୀପ ମହାରଥୀ]] |class='wd_p26'| |class='wd_p40'| ପଲ୍ଲବୀ ମହାରଥୀ<br/>[[ରୁଦ୍ର ପ୍ରତାପ ମହାରଥୀ]] |- class='wd_q2153' | style='text-align:right'| 201 | [[:d:Q2153|Q2153]] | 77 | 194 |class='wd_label'| [[ସୁଭାଷ ଚନ୍ଦ୍ର ବୋଷ|ସୁବାଷ ଚନ୍ଦ୍ର ବୋଷ]] |class='wd_p26'| ଏମିଲି ଶେଙ୍କଲ |class='wd_p40'| ଅନିତା ବୋଷ ଫାଫ |- class='wd_q5223859' | style='text-align:right'| 203 | [[:d:Q5223859|Q5223859]] | 8 | 21 |class='wd_label'| [[ଉତ୍ତମ ମହାନ୍ତି]] |class='wd_p26'| [[ଅପରାଜିତା ମହାନ୍ତି]] |class='wd_p40'| [[ବାବୁଶାନ୍]] |- class='wd_q5881804' | style='text-align:right'| 204 | [[:d:Q5881804|Q5881804]] | 8 | 32 |class='wd_label'| [[ପ୍ରାଣକୃଷ୍ଣ ପରିଜା]] |class='wd_p26'| |class='wd_p40'| Lalat Indu Parija |- class='wd_q6122147' | style='text-align:right'| 205 | [[:d:Q6122147|Q6122147]] | 8 | 36 |class='wd_label'| ଜଗନ୍ନାଥ ମିଶ୍ର |class='wd_p26'| |class='wd_p40'| Nitish Mishra |- class='wd_q6827915' | style='text-align:right'| 206 | [[:d:Q6827915|Q6827915]] | 8 | 66 |class='wd_label'| ମିକାଇଆ ଜନ ମୁଲର ହିଲ |class='wd_p26'| |class='wd_p40'| Geoffrey Terance Roland Hill<ref name="ref_47984cd472c330f9ded38c20ef895bdfa7fcf972d038158ec6f3777edbee4973">''[[:d:Q21401824|The Peerage]]''</ref><br/>Gwen Hilton<ref name="ref_d1a372b80eb7b82a423d6e13fae98e52b7ba7fed26a5a8aec0ba243c0d20bd12">''[[:d:Q51726418|Plarr's Lives of the Fellows]]''</ref> |- class='wd_q13560184' | style='text-align:right'| 207 | [[:d:Q13560184|Q13560184]] | 8 | 44 |class='wd_label'| [[ପ୍ରଫୁଲ୍ଲ କର]] |class='wd_p26'| |class='wd_p40'| ମହାପ୍ରସାଦ କର |- class='wd_q19663402' | style='text-align:right'| 209 | [[:d:Q19663402|Q19663402]] | 8 | 41 |class='wd_label'| [[ଅସୀମ ବସୁ]] |class='wd_p26'| |class='wd_p40'| [[ଭାସ୍ୱତୀ ବସୁ]] |- class='wd_q2652624' | style='text-align:right'| 211 | [[:d:Q2652624|Q2652624]] | 9 | 42 |class='wd_label'| [[ମଧୁସୂଦନ ଦାସ]] |class='wd_p26'| |class='wd_p40'| [[ଶୈଳବାଳା ଦାସ]] |- class='wd_q3350424' | style='text-align:right'| 212 | [[:d:Q3350424|Q3350424]] | 9 | 78 |class='wd_label'| Muhammad Shahidullah |class='wd_p26'| |class='wd_p40'| Murtoza Bashir<br/>Muhammad Takiullah |- class='wd_q3635732' | style='text-align:right'| 213 | [[:d:Q3635732|Q3635732]] | 9 | 42 |class='wd_label'| [[ଯତୀନ ଦାସ]] |class='wd_p26'| |class='wd_p40'| [[ନନ୍ଦିତା ଦାସ]] |- class='wd_q4791555' | style='text-align:right'| 214 | [[:d:Q4791555|Q4791555]] | 9 | 33 |class='wd_label'| [[ଅର୍ଜୁନ ଚରଣ ସେଠୀ]] |class='wd_p26'| |class='wd_p40'| [[ଅଭିମନ୍ୟୁ ସେଠୀ]]<ref name="ref_30357ca145756c0e0290237150635372f88ab58129382e25b45965684694b3b1">https://timesofindia.indiatimes.com/elections/lok-sabha-elections-2019/odisha/news/bjp-fields-abhimanyu-sethi-from-bhadrak/articleshow/68678115.cms?</ref> |- class='wd_q5091746' | style='text-align:right'| 215 | [[:d:Q5091746|Q5091746]] | 9 | 34 |class='wd_label'| [[ଗିରିଧର ଗମାଙ୍ଗ]] |class='wd_p26'| [[ହେମାବତୀ ଗମାଙ୍ଗ]]<ref name="ref_b9b15bca32ce484799fe784f8129aad151cc38378d52d67b6ab917f6a9a0640c">https://books.google.com/books?id=2rvTCwAAQBAJ&pg=PA163</ref> |class='wd_p40'| ଶିଶିର ଗମାଙ୍ଗ |- class='wd_q5092131' | style='text-align:right'| 216 | [[:d:Q5092131|Q5092131]] | 9 | 37 |class='wd_label'| [[ନୀଳମଣି ରାଉତରାୟ]] |class='wd_p26'| |class='wd_p40'| [[ବିଜୟଶ୍ରୀ ରାଉତରାୟ]] |- class='wd_q5092831' | style='text-align:right'| 217 | [[:d:Q5092831|Q5092831]] | 9 | 31 |class='wd_label'| [[ରାଜେନ୍ଦ୍ର ନାରାୟଣ ସିଂହଦେଓ]] |class='wd_p26'| |class='wd_p40'| [[ଅନଙ୍ଗ ଉଦୟ ସିଂହ ଦେଓ]]<br/>ରାଜ ରାଜ ସିଂହଦେଓ |- class='wd_q6572779' | style='text-align:right'| 218 | [[:d:Q6572779|Q6572779]] | 9 | 27 |class='wd_label'| [[ରାଧାନାଥ ରାୟ]] |class='wd_p26'| |class='wd_p40'| [[ଶଶିଭୂଷଣ ରାୟ]] |} == ମହିଳା == {| class='wikitable sortable wd_can_edit' ! # ! ଉଇକିଡାଟା ! ଉଇକି ସଂଖ୍ୟା ! ତଥ୍ୟ ! ନାମ ! ଜୀବନସାଥୀ ! ସନ୍ତାନ |- class='wd_q28806969' | style='text-align:right'| 2 | [[:d:Q28806969|Q28806969]] | 0 | 12 |class='wd_label'| ମାଳବିକା ରାୟ |class='wd_p26'| |class='wd_p40'| [[ବୁଦ୍ଧାଦିତ୍ୟ ମହାନ୍ତି]] |- class='wd_q63184990' | style='text-align:right'| 9 | [[:d:Q63184990|Q63184990]] | 0 | 11 |class='wd_label'| ନୟନଶ୍ରୀ ଦେବୀ |class='wd_p26'| [[ବିକ୍ରମ କେଶରୀ ଦେଓ]] |class='wd_p40'| [[ଅର୍କ କେଶରୀ ଦେଓ]] |- class='wd_q84604568' | style='text-align:right'| 10 | [[:d:Q84604568|Q84604568]] | 0 | 10 |class='wd_label'| ନାଇମା ଆଲାମ |class='wd_p26'| [[ସିକନ୍ଦର ଆଲାମ]] |class='wd_p40'| [[ନାଜିଆ ଆଲାମ]]<br/>[[ସୋଫିଆ ଆଲାମ]] |- class='wd_q107721744' | style='text-align:right'| 14 | [[:d:Q107721744|Q107721744]] | 0 | 12 |class='wd_label'| ନିର୍ମଳପ୍ରଭା ନାୟକ |class='wd_p26'| [[ରାଜକିଶୋର ନାୟକ]]<ref name="ref_afe7bf09e88753c00d3506c3ecbf5895e016b42b6a1d5cd87beefeb118b943d5">http://odishaassembly.nic.in/memberprofile.aspx?img=688</ref> |class='wd_p40'| [[ଅତନୁ ସବ୍ୟସାଚୀ ନାୟକ]] |- class='wd_q138021708' | style='text-align:right'| 21 | [[:d:Q138021708|Q138021708]] | 0 | 69 |class='wd_label'| ଜ୍ୟୋତିକା ସାହୁ |class='wd_p26'| Mangu Kumar Sahoo |class='wd_p40'| Elesha Sahoo |- class='wd_q138314041' | style='text-align:right'| 22 | [[:d:Q138314041|Q138314041]] | 0 | 14 |class='wd_label'| Manjulata Baliarsingh |class='wd_p26'| Gagan Bihari Baliarsingh |class='wd_p40'| ଜ୍ୟୋତିକା ସାହୁ<br/>Madhusmita Baliarsingh<br/>Vishwajit Baliarsingh |- class='wd_q138484822' | style='text-align:right'| 24 | [[:d:Q138484822|Q138484822]] | 0 | 9 |class='wd_label'| Lata Sahoo |class='wd_p26'| Ajay Sahoo |class='wd_p40'| Mangu Kumar Sahoo |- class='wd_q138875283' | style='text-align:right'| 25 | [[:d:Q138875283|Q138875283]] | 0 | 11 |class='wd_label'| Bidu Paikaray |class='wd_p26'| Dhedia Paikaray |class='wd_p40'| Lata Sahoo |- class='wd_q15724621' | style='text-align:right'| 33 | [[:d:Q15724621|Q15724621]] | 1 | 14 |class='wd_label'| [[ପୁଷ୍ପା ପଣ୍ଡା]] |class='wd_p26'| |class='wd_p40'| [[ଅନୁଭା ସୌର୍ଯ୍ୟା]] |- class='wd_q27074283' | style='text-align:right'| 43 | [[:d:Q27074283|Q27074283]] | 1 | 16 |class='wd_label'| [[ନୀରଦପ୍ରଭା ପଟ୍ଟନାୟକ]] |class='wd_p26'| [[ଅନନ୍ତ ପଟ୍ଟନାୟକ]] |class='wd_p40'| [[ଅମରେଶ ପଟ୍ଟନାୟକ]] |- class='wd_q28912155' | style='text-align:right'| 44 | [[:d:Q28912155|Q28912155]] | 1 | 13 |class='wd_label'| [[ଦୀପା ସାହୁ]] |class='wd_p26'| |class='wd_p40'| [[ବର୍ଷା ପ୍ରିୟଦର୍ଶିନୀ]] |- class='wd_q29110261' | style='text-align:right'| 46 | [[:d:Q29110261|Q29110261]] | 1 | 13 |class='wd_label'| [[ରୁକ୍ମଣୀ ଦେବୀ]] |class='wd_p26'| |class='wd_p40'| [[ମାମିନା]] |- class='wd_q56384342' | style='text-align:right'| 49 | [[:d:Q56384342|Q56384342]] | 1 | 14 |class='wd_label'| [[ପ୍ରିୟମ୍ବଦା ଦେବୀ]] |class='wd_p26'| |class='wd_p40'| [[ସଚ୍ଚି ଦାସ]] |- class='wd_q61023353' | style='text-align:right'| 50 | [[:d:Q61023353|Q61023353]] | 1 | 22 |class='wd_label'| [[ହେମଲତା ମାନସିଂହ]] |class='wd_p26'| [[ମାୟାଧର ମାନସିଂହ]] |class='wd_p40'| [[ଲଳିତ ମାନସିଂହ]] |- class='wd_q61575150' | style='text-align:right'| 57 | [[:d:Q61575150|Q61575150]] | 1 | 17 |class='wd_label'| [[ରୋଷନୀ ସିଂହ ଦେଓ]] |class='wd_p26'| [[ଚନ୍ଦ୍ରଭାନୁ ସିଂହ ଦେଓ]] |class='wd_p40'| [[ପୁଷ୍ପେନ୍ଦ୍ର ସିଂହ ଦେଓ]] |- class='wd_q61650298' | style='text-align:right'| 61 | [[:d:Q61650298|Q61650298]] | 1 | 15 |class='wd_label'| [[ପ୍ରେମଲତା ମହାପାତ୍ର]] |class='wd_p26'| [[କୈଳାଶ ଚନ୍ଦ୍ର ମହାପାତ୍ର (୧୯୪୮ ଜନ୍ମ)|କୈଳାଶ ଚନ୍ଦ୍ର ମହାପାତ୍ର]]<ref name="ref_c0b2e436e683d213de8a7d300f41021ea4447e4775485640d92e424f3619ca2b">http://odishanewsnitidin.com/index.php?ID=20&PubId=4&schedule=2019-04-12&PageId=56806&PageNum=2</ref> |class='wd_p40'| ଭବାନୀ ଶଙ୍କର ମହାପାତ୍ର<ref name="ref_c0b2e436e683d213de8a7d300f41021ea4447e4775485640d92e424f3619ca2b">http://odishanewsnitidin.com/index.php?ID=20&PubId=4&schedule=2019-04-12&PageId=56806&PageNum=2</ref> |- class='wd_q61652359' | style='text-align:right'| 63 | [[:d:Q61652359|Q61652359]] | 1 | 13 |class='wd_label'| [[ଶାନ୍ତି ଦେବୀ (ଓଡ଼ିଆ ରାଜନୀତିଜ୍ଞ)|ଶାନ୍ତି ଦେବୀ]] |class='wd_p26'| [[ଅନନ୍ତ ନାରାୟଣ ସିଂହ ଦେଓ]] |class='wd_p40'| [[କିଶୋର ଚନ୍ଦ୍ର ସିଂହ ଦେଓ]] |- class='wd_q103838791' | style='text-align:right'| 79 | [[:d:Q103838791|Q103838791]] | 1 | 14 |class='wd_label'| [[ଗାୟତ୍ରୀ ବସୁ ମଲ୍ଲିକ]] |class='wd_p26'| |class='wd_p40'| ଶଙ୍କର ବସୁମଲ୍ଲିକ<ref name="ref_52a2e12053a10a9f9a9255aa61e51f53b85fbc899a19d07df49d6db8dacbdfdc">https://sambadenglish.com/noted-writer-gayatri-basumallick-passes-away/</ref> |- class='wd_q105671780' | style='text-align:right'| 80 | [[:d:Q105671780|Q105671780]] | 1 | 12 |class='wd_label'| [[ମନିଷା ମିଶ୍ର]] |class='wd_p26'| |class='wd_p40'| ଅନନ୍ୟା ମିଶ୍ର |- class='wd_q106750625' | style='text-align:right'| 82 | [[:d:Q106750625|Q106750625]] | 1 | 11 |class='wd_label'| [[ତିଳୋତ୍ତମା ଖୁଣ୍ଟିଆ]] |class='wd_p26'| ହିମାଂଶୁ ସାମଲ<ref name="ref_7948914421d71f7ab2f8b0ebfef1b1210ebdd33a84be3425c6f8609e907a4918">{{#invoke:cite|web|url=https://sambad.in/entertainment/devika-odia-heroine-9368/|title=ସତର ବର୍ଷ ବୟସରେ ପରଦାରେ ‘ଜେଜେ ମା’ ବନିଥିଲେ ଏହି ନାୟିକା|website=''[[:d:Q15725286|ସମ୍ବାଦ]]''|access-date=2017-10-13}}</ref> |class='wd_p40'| ଦେବୀକା ଅରୁନ୍ଧତୀ ସାମଲ<ref name="ref_2cc73cdf2c55128eb731ae2b085dd7d03e59131dae983cbafd0e6877c11ad66f">https://www.odia360.com/2018/01/devika-arundhati-samal-odia-actress.html</ref> |- class='wd_q108395654' | style='text-align:right'| 83 | [[:d:Q108395654|Q108395654]] | 1 | 18 |class='wd_label'| [[ରତ୍ନମାଳୀ ଜେମା]] |class='wd_p26'| [[ନାରାୟଣ ବୀରବର ସାମନ୍ତ]]<ref name="ref_a73682e643f3a84fc247eb5d798312eaddf667569afc256a8813182785c451a6">https://sambadenglish.com/former-mla-ratnamali-jema-passes-away/</ref> |class='wd_p40'| [[ପ୍ରତିଜ୍ଞା ଦେବୀ]] |- class='wd_q117027186' | style='text-align:right'| 86 | [[:d:Q117027186|Q117027186]] | 1 | 27 |class='wd_label'| ଏଥେଲ ମେ ହ୍ୱାଇଟ |class='wd_p26'| William C. White |class='wd_p40'| Herbert C. White<br/>James Henry White<br/>Evelyn Grace Jacques<br/>Arthur L. White<br/>Francis E. F. White |- class='wd_q122749407' | style='text-align:right'| 88 | [[:d:Q122749407|Q122749407]] | 1 | 12 |class='wd_label'| [[କୁମୁଦିନୀ ଦେବୀ]] |class='wd_p26'| |class='wd_p40'| [[ଶିବବ୍ରତ ଦାସ]] |- class='wd_q6167612' | style='text-align:right'| 94 | [[:d:Q6167612|Q6167612]] | 10 | 30 |class='wd_label'| [[ଜୟନ୍ତୀ ପଟ୍ଟନାୟକ]] |class='wd_p26'| [[ଜାନକୀ ବଲ୍ଲଭ ପଟ୍ଟନାୟକ]] |class='wd_p40'| ପୃଥ୍ୱୀବଲ୍ଲଭ ପଟ୍ଟନାୟକ<br/>ସୁଦତ୍ତା ପଟ୍ଟନାୟକ |- class='wd_q4768001' | style='text-align:right'| 102 | [[:d:Q4768001|Q4768001]] | 13 | 29 |class='wd_label'| [[ଅନ୍ନପୂର୍ଣ୍ଣା ମହାରଣା]] |class='wd_p26'| |class='wd_p40'| ଜ୍ଞାନଦେବ ମହାରଣା<br/>[[ପ୍ରଭାକର ମହାରଣା]] |- class='wd_q7288737' | style='text-align:right'| 108 | [[:d:Q7288737|Q7288737]] | 17 | 39 |class='wd_label'| [[ରମାଦେବୀ ଚୌଧୁରୀ]] |class='wd_p26'| [[ଗୋପବନ୍ଧୁ ଚୌଧୁରୀ]] |class='wd_p40'| [[ଅନ୍ନପୂର୍ଣ୍ଣା ମହାରଣା]]<br/>[[ମନମୋହନ ଚୌଧୁରୀ]] |- class='wd_q15725394' | style='text-align:right'| 116 | [[:d:Q15725394|Q15725394]] | 2 | 14 |class='wd_label'| [[ସ୍ନିଗ୍ଧା ମହାନ୍ତି]] |class='wd_p26'| |class='wd_p40'| ସମ୍ଭାବନା ମହାନ୍ତି |- class='wd_q467189' | style='text-align:right'| 136 | [[:d:Q467189|Q467189]] | 20 | 55 |class='wd_label'| [[ନନ୍ଦିନୀ ଶତପଥୀ]] |class='wd_p26'| [[ଦେବେନ୍ଦ୍ର ଶତପଥୀ]]<ref name="ref_67bce34ed7d594e3f24360051299cc33c6411a0e9969b987a4b9d6ba42f3b54f">http://164.100.47.194/Loksabha/members/ArchiveMemberBioprofile.aspx?mpsno=3918&lastls=16</ref> |class='wd_p40'| [[ତଥାଗତ ଶତପଥୀ]]<br/>Nachiketa Satpathy |- class='wd_q28553844' | style='text-align:right'| 144 | [[:d:Q28553844|Q28553844]] | 3 | 19 |class='wd_label'| [[ଶକୁନ୍ତଳା ପଣ୍ଡା]] |class='wd_p26'| |class='wd_p40'| [[ସୁସ୍ମିତା ବାଗ୍‌ଚୀ|ସୁସ୍ମିତା ବାଗଚୀ]] |- class='wd_q30273361' | style='text-align:right'| 146 | [[:d:Q30273361|Q30273361]] | 3 | 18 |class='wd_label'| [[ଇଲା ପଣ୍ଡା]] |class='wd_p26'| [[ବଂଶୀଧର ପଣ୍ଡା]] |class='wd_p40'| [[ବୈଜୟନ୍ତ ପଣ୍ଡା]] |- class='wd_q133839455' | style='text-align:right'| 168 | [[:d:Q133839455|Q133839455]] | 4 | 20 |class='wd_label'| [[ଜୟଶ୍ରୀ ମିଶ୍ର ତ୍ରିପାଠୀ]] |class='wd_p26'| |class='wd_p40'| ଅମୃତା ତ୍ରିପାଠୀ |- class='wd_q7648981' | style='text-align:right'| 174 | [[:d:Q7648981|Q7648981]] | 5 | 18 |class='wd_label'| [[ସୁଶ୍ରୀ ଦେବୀ]] |class='wd_p26'| [[ଶରତ କୁମାର ଦେବ]] |class='wd_p40'| [[ପ୍ରତାପ କେଶରୀ ଦେବ]] |- class='wd_q15725164' | style='text-align:right'| 176 | [[:d:Q15725164|Q15725164]] | 5 | 21 |class='wd_label'| [[ଲକ୍ଷ୍ମୀପ୍ରିୟା ମହାପାତ୍ର]] |class='wd_p26'| [[କେଳୁଚରଣ ମହାପାତ୍ର]] |class='wd_p40'| [[ରତିକାନ୍ତ ମହାପାତ୍ର]] |- class='wd_q63406722' | style='text-align:right'| 183 | [[:d:Q63406722|Q63406722]] | 5 | 24 |class='wd_label'| [[ରତ୍ନପ୍ରଭା ଦେବୀ]] |class='wd_p26'| [[ଶଙ୍କର ପ୍ରତାପ ସିଂହ ଦେଓ|ଶଙ୍କର ପ୍ରତାପ ସିଂହଦେଓ]]<ref name="ref_b05fdc4b5dde3db250113895d0daa827d411934e3f7f0548eb37f6d3a92cc946">http://odishaassembly.nic.in/memberprofile.aspx?img=836</ref> |class='wd_p40'| [[କାମାକ୍ଷା ପ୍ରସାଦ ସିଂହଦେଓ]] |- class='wd_q6573929' | style='text-align:right'| 194 | [[:d:Q6573929|Q6573929]] | 7 | 33 |class='wd_label'| [[ପ୍ରତିଭା ଶତପଥୀ]] |class='wd_p26'| [[ନିତ୍ୟାନନ୍ଦ ଶତପଥୀ]]<ref name="ref_e09e9a3109ede783f498e154789bc44112d07b3356dc0709f643a42743c102e8">https://www.indiatoday.in/magazine/living/story/20020624-more-and-more-authors-in-orissa-tie-the-knot-to-deal-with-increasing-literary-hardships-795004-2002-06-24</ref> |class='wd_p40'| [[ପାରମିତା ଶତପଥୀ]] |- class='wd_q15955910' | style='text-align:right'| 198 | [[:d:Q15955910|Q15955910]] | 7 | 24 |class='wd_label'| [[ହେମାବତୀ ଗମାଙ୍ଗ]] |class='wd_p26'| [[ଗିରିଧର ଗମାଙ୍ଗ]]<ref name="ref_b9b15bca32ce484799fe784f8129aad151cc38378d52d67b6ab917f6a9a0640c">https://books.google.com/books?id=2rvTCwAAQBAJ&pg=PA163</ref> |class='wd_p40'| ଶିଶିର ଗମାଙ୍ଗ<ref name="ref_026fa7ed8fc44d624314f2e18c3c6a8bb79c2bcbab6599a5586dfe9954b762e7">https://www.indiatoday.in/magazine/states/story/19990510-orissa-cm-giridhar-gamangs-son-set-to-carry-on-tradition-of-political-dynasty-780823-1999-05-10</ref> |- class='wd_q4779123' | style='text-align:right'| 202 | [[:d:Q4779123|Q4779123]] | 8 | 26 |class='wd_label'| [[ଅପରାଜିତା ମହାନ୍ତି]] |class='wd_p26'| [[ଉତ୍ତମ ମହାନ୍ତି]] |class='wd_p40'| [[ବାବୁଶାନ୍]] |- class='wd_q15724831' | style='text-align:right'| 208 | [[:d:Q15724831|Q15724831]] | 8 | 27 |class='wd_label'| [[ବିଦ୍ୟୁତପ୍ରଭା ଦେବୀ]] |class='wd_p26'| |class='wd_p40'| [[ସଚ୍ଚିଦାନନ୍ଦ ମହାନ୍ତି]] |- class='wd_q61510170' | style='text-align:right'| 210 | [[:d:Q61510170|Q61510170]] | 8 | 20 |class='wd_label'| [[ରୀତା ସାହୁ|ରିତା ସାହୁ]] |class='wd_p26'| [[ସୁବଳ ସାହୁ]] |class='wd_p40'| ସୌରଭ ସାହୁ |} ---- &sum; 218 items. {{Wikidata list end}} ==ଆଧାର== {{Reflist|30em}} bjc16zw4w729hu69u58t4y8khuymh6a 0 64806 601678 600407 2026-09-02T17:00:04Z InternetArchiveBot 28148 Add 2 books for [[ଉଇକିପିଡ଼ିଆ:ପରଖଯୋଗ୍ୟତା]] (20260902sim)) #IABot (v2.0.9.5) ([[User:GreenC bot|GreenC bot]] 601678 wikitext text/x-wiki ଗର୍ଭବସ୍ଥାରେ ସାଧାରଣତଃ ସ୍ୱାସ୍ଥ୍ୟ ଜଡ଼ିତ ଅସୁବିଧା ହିଁ ବାଧା ସୃଷ୍ଟି କରିଥାଏ । ଗର୍ଭବସ୍ଥାର ପ୍ରଥମ ଭାଗରେ ୮୭%ରୁ ୯୪% ପର୍ଯ୍ୟନ୍ତ ମହିଳାଙ୍କର ସ୍ୱାସ୍ଥ୍ୟ ସମସ୍ୟା ଦେଖାଯିବା ରିପୋର୍ଟ କରାଯାଇଥାଏ<ref>Glazener CMA, Abdalla M, Stroud P, Naji S, Templeton A, Russell IT. Postnatal maternal morbidity: Extent, causes, prevention and treatment. Br J Obstet Gynaecol 1995; 102:282–7.{{cite journal|url=http://onlinelibrary.wiley.com/doi/10.1111/j.1471-0528.1995.tb09132.x/abstract |title=Archived copy |accessdate=2015-07-08 |url-status=live |archiveurl=https://web.archive.org/web/20160306184907/http://onlinelibrary.wiley.com/doi/10.1111/j.1471-0528.1995.tb09132.x/abstract |archivedate=2016-03-06 |doi=10.1111/j.1471-0528.1995.tb09132.x |volume=102 |year=1995 |journal=BJOG: An International Journal of Obstetrics and Gynaecology |pages=282–287 |author=Glazener Cathryn M. A., Abdalla Mona, Stroud Patricia, Templeton Allan, Russell Ian T., Naji Simon}}</ref> । ଅଧିକ ଦିନ ଧରି ସ୍ୱାସ୍ଥ୍ୟ ସମସ୍ୟା (୬ ମାସ ପରେ ସୃଷ୍ଟି ହୋଇଥିବା )୩୧% ମହିଳା ରିପୋର୍ଟ କରିଥାନ୍ତି । ଆମେରିକାରେ ଗର୍ଭବସ୍ଥା ସମୟରେ ୧.୬% ମହିଳାମାନଙ୍କର ଏବଂ କାନାଡ଼ାରେ ୧.୫ % ବାଧା ସୃଷ୍ଟି ହୋଇଥାଏ । ବର୍ତ୍ତମାନ ଗର୍ଭାବସ୍ଥା ମଧ୍ୟରେ ସୃଷ୍ଟି ହେଉଥିବା ବାଧାକୁ କମ କରିବା ପାଇଁ ଅନେକ ପ୍ରକାରର ଗବେଷଣା କରାଯାଉଛି। <ref> name="Borders 2006">Borders, N. (2006). After the afterbirth: a critical review of postpartum health relative to method of delivery. Journal of Midwifery & Women's health, 51(4), 242-248.{{cite web|url=http://www.medscape.com/viewarticle/540896_2 |title=Archived copy |accessdate=2015-07-08 |url-status=live |archiveurl=https://web.archive.org/web/20150511184953/http://www.medscape.com/viewarticle/540896_2 |archivedate=2015-05-11 }}</ref> ୧୯୯୦ ମସିହାରେ ବିଶ୍ୱସ୍ତରରେ ଗର୍ଭବସ୍ଥାରେ ସୃଷ୍ଟି ହୋଇଥିବା ଜଟିଳତା ପାଇଁ ୩୭୭୦୦୦ ମହିଳାଙ୍କ ମୃତ୍ୟୁ ହୋଇଥିବା ବେଳେ ୨୦୧୩ ମସିହାରେ ତାହା କମ ହୋଇ ୨୯୩୦୦୦ରେ ପହଞ୍ଚିଥିଲା । ଗର୍ଭାବସ୍ଥା ସମୟରେ ହୋଇଥିବା ଅସୁବିଧା ମାନଙ୍କ ମଧ୍ୟରେ ମୁଖ୍ୟତଃ ମାତୃ ରକ୍ତସ୍ରାବ, ମାତୃ ସ୍ପେସିସ୍‌ ଏବଂ ଅନ୍ୟ ସଂକ୍ରମଣ ଗଭବେସ୍ଥା ସମୟରେ ହାଇପରଟେନସିଭ୍‌ ରୋଗ , ଅଧିକ ଶ୍ରମ , ଗର୍ଭବାତ , ଅପ୍ରାକୃତିକ ଗର୍ଭପାତ ଆଦି ରହିଛି ।<ref name="GDB2013">{{cite journal|date=17 December 2014|year=|title=Global, regional, and national age-sex specific all-cause and cause-specific mortality for 240 causes of death, 1990-2013: a systematic analysis for the Global Burden of Disease Study 2013.|url=|journal=Lancet|volume=385|pages=117–71|doi=10.1016/S0140-6736(14)61682-2|pmc=4340604|pmid=25530442|quote=[https://www.ncbi.nlm.nih.gov/pmc/articles/PMC4340604/bin/NIHMS61919-supplement-Supplementary_appendix.pdf &#124;Supplementary Appendix] Page 190|via=|last1=GBD 2013 Mortality and Causes of Death|first1=Collaborators}}</ref> [[ଗର୍ଭବସ୍ଥା]] ସମୟରେ ସୃଷ୍ଟି ହୋଇଥିବା ବାଧା ଏବଂ [[ସମସ୍ୟା]] ମଧ୍ୟରେ ସେତେ କିଛି ପାର୍ଥକ୍ୟ ରହିନାହିଁ । କାରଣ ପରବର୍ତ୍ତୀ ମୁହୁର୍ତ୍ତ ଏହା ମାତା ଏବଂ ଶିଶୁ ଉପରେ କିଛି ପ୍ରଭାବ ପକାଇ ନଥାଏ ଏବଂ ଦୈନନ୍ଦିନ ଗତିବିଧି ବହୁତ ସାଧାରଣ ହୋଇଥାଏ । କିନ୍ତୁ ବେଳେବେଳେ ଗୋଟେ ସାଧାରଣ ଭୁଲ ପାଇଁ ଅନେକ ପ୍ରକାରର ସମସ୍ୟାର ସମ୍ମୁଖିନ ହେବାକୁ ପଡ଼ିଥାଏ । ଉହାହରଣ ସ୍ୱରୁପ , [[ଗର୍ଭାବସ୍ଥା]] ସମୟରେ [[ବାନ୍ତି]] ହେବା ଏକ ସାଧାରଣ କଥା କିନ୍ତୁ ଯେତେବେଳେ ତାହା ଅଧିକରୁ ଅଧିକ ହୋଇଥାଏ ଶରୀରରେ ଜଳୀୟଅଂଶର ପରିମାଣ କମ ହେବାର ସମସ୍ୟା ଉପୁଜିଥାଏ । ଏହାକୁ ଗର୍ଭାବସ୍ଥା ସମସ୍ୟ ବା ବାଧା କୁହାଯାଇଥାଏ । ==ମାତୃତ୍ୱ ସମ୍ବନ୍ଧି ସମସ୍ୟା== ନିମ୍ନରେ ଲେଖାଯାଇଥିବା ସମସ୍ୟା ସାଧାରଣତଃ [[ମାତୃତ୍ୱ]] ସମୟରେ ଦେଖାଯାଇଥାଏ । ===ଗର୍ଭବସ୍ଥା ମଧୁମେହ=== ଗର୍ଭବସ୍ଥା [[ମଧୁମେହ] ସେତେବେଳେ ହୋଇଥାଏ ଯେବେ ମହିଳା ଜଣେ ଶରିରରେ ଗର୍ଭବସ୍ଥା ସମୟରେ ଉଚ୍ଚ [[ରକ୍ତଶର୍କରା]]ର ସ୍ତର ବୃଦ୍ଧି ପାଇଥାଏ । ହାଇପରମେସିସ୍‌ ଗ୍ରାବିଡ଼ମ : ବାରମ୍ବାର ତଥା ଅଧିକ ସମୟ ଧରି ବାଣ୍ଟି ହୋଇଥିଲେ ହାଇପରମେସିସ୍‌ ଗ୍ରାବିଡ଼ମ ସମସ୍ୟା ଦେଖାଯାଇଥାଏ । ଏହାଦ୍ୱାରା ଓଜନ କମ ହେବା ସହ ଶରୀରରେ ଜଳୀୟଅଂଶ କମ ହେବାର ଦେଖାଯାଇଥାଏ । ଅନ୍ୟ ରୋଗ ଅପେକ୍ଷା ଗର୍ଭବସ୍ଥା ସମୟରେ ଏହି ରୋଗ ୦.୫-୦.୨ ମହିଳାଙ୍କ ପାଖରେ ଦେଖିବାକୁ ମିଳିଥାଏ । ===ଉଚ୍ଚ ରକ୍ତଚାପ=== [[ଉଚ୍ଚରକ୍ତଚାପ]] ହେଉଛି ଗର୍ଭାବସ୍ଥା ସମୟର ମୁଖ୍ୟ ସମସ୍ୟା । -ପ୍ରିକ୍ଲମ୍ପେସିୟା =ଗର୍ଭାସ୍ଥଳୀରେ ଉଚ୍ଚରକ୍ତଚାପ , ପ୍ରୋଟିନଟିରିୟା(>୩୦୦ ମିଲିଗ୍ରାମ ), ଏବଂ ଏଡ଼୍ରିମା । ଗମ୍ବୀର ପ୍ରିକ୍ଲମ୍ପେସିୟାରେ ୧୬୦/ ୧୧୦ ରକ୍ତଚାପ ସାମିଲ ହୋଇଥାଏ । ଏହା ୫-୮ % ଗର୍ଭଧାରଣକୁ ପ୍ରଭାବିତ କରାଇଥାଏ । --ଗର୍ଭବିଧି ଉଚ୍ଚ ରକ୍ତଚାପ<ref>Villar J, Say L, Gulmezoglu AM, Meraldi M, Lindheimer MD, Betran AP, Piaggio G; Eclampsia and pre-eclampsia: a health problem for 2000 years. In Pre-eclampsia, Critchly H, MacLean A, Poston L, Walker J, eds. London, RCOG Press, 2003, pp 189-207.</ref> -ଏଚଏଲଏଲପି ସିଣ୍ଡୋମ = ହେମୋଲିଟିକ୍‌ ଏନିମିଆ , ଏଲିବରେଟେଡ଼ ଯକୃତ ଏନଜାଇମ୍‌ ଏବଂ କମ ପ୍ୟାଲେଟ ଗଣନା । ଗର୍ଭବସ୍ଥା ସମୟରେ ପ୍ରାୟତଃ ୦.୫-୦.୯% ଏହା ଦେଖିବାକୁ ମିଳିଥାଏ । -ଗର୍ଭବସ୍ଥା ସମୟରେ ବେଳେବେଳେ ଅକ୍ୟୁଟି ଫ୍ୟାଟି ଲିଭର ଦେଖାଯାଇଥାଏ ।ଏହା ୧୫୦୦୦ ଗର୍ଭଧାରଣ ମଧ୍ୟରେ ପ୍ରାୟ ୭୦୦୦ ଜଣଙ୍କୁ ହୋଇଥାଏ । ===ଏମୋନିଆ=== ଗର୍ଭାବସ୍ଥାର ତୃତୀୟ ଭାଗରେ [[ହିମୋଗ୍ଲୋବିନ୍‌]]ର ମାତ୍ରା କମ ହୋଇଥାଏ । ସଂଯୁକ୍ତରାଷ୍ଟ୍ର ଅନୁଯାୟୀ , ଦୁନିଆରେ ପ୍ରାୟ ଗର୍ଭବତୀ ମହିଳାଙ୍କ ଅଧାରୁ ଅଧିକ ମହିଳା ଏମୋନିଆ ଗ୍ରସ୍ତ ହୋଇଥାନ୍ତି । ଗର୍ଭବସ୍ଥା ସମୟରେ ମହିଳାଙ୍କ ମଧ୍ୟରେ ଅଧିକ ଏମୋନିଆ ବର୍ଦ୍ଦିତ ରୋଗ ୧୮% ସାଉଥଏସିଆରେ ଦେଖାଯାଇଥାଏ । ଏନିମିଆର ଗମ୍ଭିର ରୋଗର ଉପଚାର ଆଇରନ ଖାଦ୍ୟ , ଓରାଲ ଆଇରନ ଔଷଧ କିମ୍ବା ପାରେଣ୍ଟେରାଲ ଆଇରନଦ୍ୱାରା ହୋଇଥାଏ ।<ref>{{cite book |vauthors=Wang S, An L, Cochran SD |chapter=Women |veditors=Detels R, McEwen J, Beaglehole R, Tanaka H |title=Oxford textbook of public health |url=https://archive.org/details/oxfordtextbookof0000unse_w0s4 |publisher=Oxford University Press |year=2002 |pages=[https://archive.org/details/oxfordtextbookof0000unse_w0s4/page/1587 1587]–601 |edition=4th}}</ref> ===ସଂକ୍ରମଣ=== ଗର୍ଭବସ୍ଥା ସମୟରେ ମହିଳାଙ୍କୁ ଅଧିକ ମାତ୍ରାର ସଂକ୍ରମଣ ହୋଇଥାଏ । [[ଗର୍ଭାବସ୍ଥା]] ସମୟରେ ଶରୀରର ରୋଗ ପ୍ରତିରୋଧକ ଶକ୍ତି କମ ଥିବା ହେତୁ ସଂକ୍ରମଣ ହେବାର ଅଧିକ ସମ୍ଭାବନା ରହିଥାଏ । ଖାସ କରି ମୃତ୍ରାଶୟ ଏବଂ ପରିସ୍ରା ସ୍ଥାନରେ ଅଧିକ ପ୍ରକାର ସଂକ୍ରମର ହେଉଥିବାର ଦେଖାଯାାଇଥାଏ । <ref> name="KourtisRead2014">{{cite journal|last1=Kourtis|first1=Athena P.|last2=Read|first2=Jennifer S.|last3=Jamieson|first3=Denise J.|title=Pregnancy and Infection|url=https://archive.org/details/sim_new-england-journal-of-medicine_2014-06-05_370_23/page/2211|journal=New England Journal of Medicine|volume=370|issue=23|year=2014|pages=2211–2218|issn=0028-4793|doi=10.1056/NEJMra1213566}}</ref>ଏହି ସମୟରେ ହୋଇଥିବା ସଂକ୍ରମଣ ମାନଙ୍କ ମଧ୍ୟରେ ଇନଫ୍ଲୁଏନଜା , ହେପାଟାଟିସ ଇ , ହରପସ ସିମପିଲ୍ସ ଏବଂ ମ୍ୟାଲେରିଆ ହୋଇଥାଏ । ଏହା ଛଡ଼ା କିଛି ଜଣଙ୍କ ପାଖରେ ମିଜିଲସ୍‌ , ସ୍ମଲପକ୍ସ, ବାରିସିଲା ଏବଂ ମସଟିଟାଇସ ଏବଂ ଇଫ୍ଲାମେସନ ଆଦି ୨୦ % ମହିଳାଙ୍କ ପାଖରେ ଦେଖାଯାଇଥାଏ । <ref>{{cite journal |author1=Kaufmann R. |author2=Foxman B. | year = 1991 | title = Mastitis among lactating women: occurrence and risk factors | url =https://archive.org/details/sim_social-science-medicine_1991_33_6/page/701| journal = Social Science & Medicine | volume = 33 | issue = 6| pages = 701–705 | pmid = 1957190 | doi=10.1016/0277-9536(91)90024-7}}</ref> ==ଭୃଣ ଏବଂ ଗର୍ଭାଶୟ ସମ୍ବନ୍ଧିୟ ସମସ୍ୟା== ଗର୍ଭାବସ୍ଥା ସମୟରେ ଏହି ସମସ୍ୟା ବହୁତ କମ ଦେଖାଯାଇଥାଏ ଏହାଦ୍ୱାରା ମାତାଙ୍କ ସ୍ୱାସ୍ଥ୍ୟ ପ୍ରତି ସଙ୍କଟ ଦେଖାଯାଇଥାଏ । -ଆକ୍ଟପିକ ଗର୍ଭାବସ୍ଥା = ଏହା ସାଧାରଣତଃ ଯେଉଁ ମହିଳାମାନେ ଅଧିକ ମାତ୍ରାରେ ଧ୍ରୂର୍ମପାନ, କମ ବୟସରେ ଯୌନ ସଂପର୍କ ସ୍ଥାପନ ଆଦି କ୍ଷେତ୍ରରେ ଦେଖାଯାଇଥାଏ । ===ଗର୍ଭପାତ=== [[ଗର୍ଭପାତ]] ସାଧାରଣତଃ ଗର୍ଭବତୀ ହେବାର ୨୦ ସପ୍ତାହ ମଧ୍ୟରେ ହୋଇଥାଏ । <ref>{{cite web|url=http://www.nhs.uk/conditions/Miscarriage/Pages/Introduction.aspx|title=Miscarriage|last=|first=|date=|website=NHS Choice|publisher=NHS|archiveurl=https://web.archive.org/web/20170215140413/http://www.nhs.uk/conditions/Miscarriage/Pages/Introduction.aspx|archivedate=2017-02-15|url-status=live|accessdate=2017-02-13}}</ref> ପ୍ରସବ ସମୟରେ ହୋଇଥିବା ସମସ୍ୟା : - [[ପ୍ରସବ]] ସମୟରେ ଅଧିକ [[ରକ୍ତସ୍ରାବ]] ହୋଇଥାଏ । ନିମ୍ନ ସ୍ତରରେ ୫୦୦ ମିଲି ହୋଇଥିବା ବେଳେ ଅଧିକ ୧୦୦୦ ମିଲି ହୋଇଥାଏ । ===ପିଲଭିକ୍‌ ଓରଗାନ ପ୍ରୋଲାପସି === [[ପ୍ରସବ]] ସମୟରେ ୟୁଟ୍ରେସ, ରେକ୍ଟମ ଏବଂ ବ୍ରାଡ଼ରକୁ ନେଇ ସୃଷ୍ଟି ହୋଇଥିବା ଅସୁବିଧା । =='''ଗର୍ଭାବସ୍ଥାର ସାଧାରଣ ସମସ୍ୟା'''== ଅଧିକ ବୟସ ହୋଇଥିବା ବେଳେ ଗର୍ଭଧାରଣ କିମ୍ବା କମ ବୟସରେ ଗର୍ଭଧାରଣ କଲେ ସମସ୍ୟା ଦେଖାଯାଏ । <ref>{{cite web|title=Health problems in pregnancy |url=https://www.nlm.nih.gov/medlineplus/healthproblemsinpregnancy.html |work=Medline Plus |publisher=US National Library of Medicine |url-status=live |archiveurl=https://web.archive.org/web/20130813100208/http://www.nlm.nih.gov/medlineplus/healthproblemsinpregnancy.html |archivedate=2013-08-13 }}</ref> କମ କିମ୍ବା ଅଧିକ ଓଜନ ରହିଥିଲେ । ଅଧିକ ଥର ଗର୍ଭପାତ କରିବା । ମାସିକ ଧର୍ମ ସମୟରେ ବାଧା ହେବ । ଶିଶୁଟି ଅପେକ୍ଷାକୃତ ଛୋଟ କିମ୍ବା ବଡ଼ ରହିବା । ==ଆଧାର== {{ଆଧାର}} 3dosp3uzov8kewwejo58ilq7ppzvzer 0 68543 601680 357878 2026-09-02T17:16:53Z InternetArchiveBot 28148 Add 1 book for [[ଉଇକିପିଡ଼ିଆ:ପରଖଯୋଗ୍ୟତା]] (20260902sim)) #IABot (v2.0.9.5) ([[User:GreenC bot|GreenC bot]] 601680 wikitext text/x-wiki {{ଛୋଟ|Altitude sickness}} {{Infobox medical condition (new) | name = ଉଚ୍ଚତା ବେମାରୀ (Altitude sickness) | image = Altitude Sickness Warning.jpg | caption = ସତର୍କ – ଭାରତୀୟ ସେନାବାହିନୀ ([[:en:Indian Army|Indian Army]]) | pronounce = | field = ଆଶୁ ଚିକିତ୍ସା ବିଜ୍ଞାନ ([[:en:Emergency medicine|Emergency medicine]]) | alt = ସାଇନବୋର୍ଡ଼ - "ସାବଧାନ! ଆପଣ ୧୭୮୬&nbsp;ଫୁଟ (5360&nbsp;m)" ଉଚ୍ଚତାରେ ଅଛନ୍ତି । | synonyms = High-altitude sickness,<ref name=Fer2016/> altitude illness,<ref name=Fer2016/> hypobaropathy, altitude bends, soroche | symptoms = [[ମୁଣ୍ଡ ବିନ୍ଧା]], ବାନ୍ତି, ଥକ୍କାଣ ଅନୁଭବ, ନିଦ୍ରା ସମସ୍ୟା ମୁଣ୍ଡ ବୁଲା ([[:en:dizziness|dizziness]])<ref name=Fer2016/> | complications = ହାଇ ଅଲ୍‌ଟିଚ୍ୟୁଡ ପଲମୋନାରୀ ଇଡିମା ([[:en:High altitude pulmonary edema|High altitude pulmonary edema]]) (HAPE),<br> ହାଇ ଅଲ୍‌ଟିଚ୍ୟୁଡ ସେରେବ୍ରାଲ ଇଡିମା ([[:en:high altitude cerebral edema|high altitude cerebral edema]]) (HACE)<ref name=Fer2016/> | onset = ୨୪ ଘଣ୍ଟା ମଧ୍ୟରେ <ref name=Fer2016/> | duration = | types = ଆକ୍ୟୁଟ ମାଉଣ୍ଟେନ ସିକନେସ (Acute mountain sickness), ହାଇ ଅଲ୍‌ଟିଚ୍ୟୁଡ ପଲମୋନାରୀ ଇଡିମା ([[:en:High altitude pulmonary edema|High altitude pulmonary edema]]), ହାଇ ଅଲ୍‌ଟିଚ୍ୟୁଡ ସେରେବ୍ରାଲ ଇଡିମା ([[:en:high altitude cerebral edema|high altitude cerebral edema]]), କ୍ରନିକ ମାଉଣ୍ଟେନ ସିକନେସ ([[:en:chronic mountain sickness|chronic mountain sickness]])<ref name=Mer2018Pro/> | causes = କମ୍ ପରିମାଣର ଅମ୍ଳଜାନ ଥିବା ଯୋଗୁ ([[:en:Breathing gas#Partial pressure of oxygen|amounts of oxygen]]) ଅତ୍ୟଚ୍ଚ ସ୍ଥାନରେ ([[:en:high altitude|high elevation]]) <ref name=Fer2016/><ref name=Mer2018Pro/> | risks = ପୂର୍ବ ରୋଗ ଇତିହାସ, ଅତିଶୟ ପରିମାଣର ସକ୍ରିୟତା, ଉଚ୍ଚତାକୁ ଦୃତ ଅଗ୍ରଗତି <ref name=Mer2018Pro/> | diagnosis = ଲକ୍ଷଣ ଅନୁସାରେ<ref name=Mer2018Pro/> | differential = [[:en:Exhaustion|Exhaustion]], ଭୁତାଣୁ ସଂକ୍ରମଣ, [[:en:hangover|hangover]], [[:en:dehydration|dehydration]], [[:en:carbon monoxide poisoning|carbon monoxide poisoning]]<ref name=Fer2016/> | prevention = କ୍ରମିକ ଉଚ୍ଚକୁ ଉଠିବା <ref name=Fer2016/> | treatment = ନିମ୍ନତର ଉଚ୍ଚତାକୁ ଖସିବା, ଯଥେଷ୍ଟ ତରଳ ପଦାର୍ଥ <ref name=Fer2016/><ref name=Mer2018Pro/> | medication = [[ଆଇବୁପ୍ରୋଫେନ୍]], [[ଆସେଟାଜୋଲାମାଇଡ]], [[ଡେକ୍ସାମେଥାଜୋନ]], ଅମ୍ଳଜାନ ଥେରାପି ([[:en:oxygen therapy|oxygen therapy]])<ref name=Mer2018Pro/> | prognosis = | frequency = {{convert|2500|m|ft|sigfig=1}} ଉଚ୍ଚତାରେ ୨୦%<br> {{convert|3000|m|ft|sigfig=1}} ଉଚ୍ଚତାରେ ୪୦%<ref name=Fer2016/><ref name=Mer2018Pro/> | deaths = }} <!-- ସଂଜ୍ଞା ଓ ଲକ୍ଷଣ --> '''ଉଚ୍ଚତା ବେମାରୀ''' ([[ଇଂରାଜୀ ଭାଷା]]ରେ '''Altitude sickness''') ଏକ ସାମାନ୍ୟ ଧରଣର ଆକ୍ୟୁଟ ମାଉଣ୍ଟେନ ସିକନେସ ('''acute mountain sickness'''/ '''AMS''') ଯାହା ଅତି ଉଚ୍ଚ ସ୍ଥାନ‌କୁ ([[:en:high altitude|high elevation]]) ଦୃତ ଗତିରେ ଗଲେ ସ୍ୱଳ୍ପ ଅମ୍ଳଜାନ ([[:en:Breathing gas#Partial pressure of oxygen|amounts of oxygen]]) ମିଳିବାରୁ ବିଯୁକ୍ତାତ୍ମକ ସ୍ୱାସ୍ଥ୍ୟ ଅବସ୍ଥା ହୁଏ । <ref name=Fer2016/><ref name=Mer2018Pro>{{cite web |title=Altitude Diseases - Injuries; Poisoning |url=https://www.merckmanuals.com/professional/injuries-poisoning/altitude-diseases/altitude-diseases |website=Merck Manuals Professional Edition |accessdate=3 August 2018 |date=May 2018}}</ref> ଏହି ବେମାରୀରେ [[ମୁଣ୍ଡ ବିନ୍ଧା]], ବାନ୍ତି, ଥକ୍କାଣ ଅନୁଭବ, ନିଦ୍ରା ସମସ୍ୟା ମୁଣ୍ଡ ବୁଲା ([[:en:dizziness|dizziness]]) ଇତ୍ୟାଦି ଲକ୍ଷଣ ପ୍ରକାଶ ପାଏ ।<ref name=Fer2016/> ଆକ୍ୟୁଟ ମାଉଣ୍ଟେନ ସିକନେସ ଅଗ୍ରଗତି କଲେ ହାଇ ଅଲ୍‌ଟିଚ୍ୟୁଡ ପଲମୋନାରୀ ଇଡିମା ([[:en:High altitude pulmonary edema|High altitude pulmonary edema]]) ଯୋଗୁ ଅଣନିଶ୍ୱାସୀ ହୁଏ ବା ହାଇ ଅଲ୍‌ଟିଚ୍ୟୁଡ ସେରେବ୍ରାଲ ଇଡିମା ([[:en:high altitude cerebral edema|high altitude cerebral edema]]) ହୁଏ ଯେଉଁଥିରେ ଦ୍ୱନ୍ଦ୍ୱାତ୍ମକ ପରିସ୍ଥିତି ଉପୁଜେ ।<ref name=Fer2016/><ref name=Mer2018Pro/> ଦୀର୍ଘକାଳ ଧରି ଉଚ୍ଚତାରେ ରହିଲେ କ୍ରନିକ ମାଉଣ୍ଟେନ ସିକନେସ ([[:en:chronic mountain sickness|chronic mountain sickness]]) ଜାତ ହୁଏ ।<ref name=Mer2018Pro/> <!-- କାରଣ ଓ ରୋଗ ନିର୍ଣ୍ଣୟ --> ସାଧାରଣତଃ ୨୫୦୦ ମିଟର/ ୮୦୦୦ଫୁଟ ଉଚ୍ଚତାରେ ଉଚ୍ଚତା ବେମାରୀ ହେଲେ ମଧ୍ୟ ଅଳ୍ପ ଉଚ୍ଚତାରେ ହୋଇପାରେ । <ref name=Mer2018Pro/><ref name=Sim2018/> ପୂର୍ବରୁ ଏପରି ହୋଇଥିବା ରୋଗ ଇତିହାସ, ଅତିଶୟ ପରିମାଣର ସକ୍ରିୟତା, ଉଚ୍ଚତାକୁ ଦୃତ ଅଗ୍ରଗତି କଲେ ଏହି ରୋଗ ସଙ୍କଟ ସୃଷ୍ଟି ହୁଏ । <ref name=Mer2018Pro/> ଲକ୍ଷଣ ଅନୁସାରେ ରୋଗ ନିର୍ଣ୍ଣୟ କରାଯାଏ ଓ ତାଙ୍କର ସକ୍ରିୟତା କମିଥିଲେ ନିର୍ଣ୍ଣୟ ସ‌ହାୟକ ହୁଏ ।<ref name=Mer2018Pro/><ref name="Clinical Examination Systematic Review 2017">{{cite journal|last1=Meier|first1=D|last2=Collet|first2=TH|last3=Locatelli|first3=I|last4=Cornuz|first4=J|last5=Kayser|first5=B|last6=Simel|first6=DL|last7=Sartori|first7=C|title=Does This Patient Have Acute Mountain Sickness?: The Rational Clinical Examination Systematic Review.|url=https://archive.org/details/jama_2017-11-14_318_18/page/1810|journal=JAMA|date=14 November 2017|volume=318|issue=18|pages=1810–1819|doi=10.1001/jama.2017.16192|pmid=29136449}}</ref> ଅତି-ଉଚ୍ଚତାରେ ମୁଣ୍ଡ ବିନ୍ଧା, ଅଇ, ଅଣନିଶ୍ୱାସୀ ବା ବାନ୍ତି ହେଲେ ତାହାକୁ ଉଚ୍ଚତା ବେମାରୀ ରୋଗ ହୋଇଥିବା ନିର୍ଣ୍ଣୟ କରାଯାଏ ।<ref> {{cite book | title=A Comprehensive Guide to Wilderness & Travel Medicine - 3rd edition | last=Weiss | first=Eric | date=2005 | isbn=0-9659768-1-5 | chapter=Altitude Illness | pages=137-141 | quote=The Golden Rules of Altitude Illness 1) Above 8,000 feet, headache, nausea, shortness of breath, and vomiting should be considered to be altitude illness until proven otherwise. 2) No one with mild symptoms of altitude illness should ascend any higher until symptoms have resolved. 3) Anyone with worsening symptoms or severe symptoms of altitude illness should descend immediately to a lower altitude. }} </ref> <!-- ପ୍ରତିଷେଧ ଓ ଚିକିତ୍ସା --> ଦିନ‌କୁ ୩୦୦ ମିଟର ବା ୧୦୦୦ଫୁଟ ଉଚ୍ଚତାରୁ ଅଧିକ ଉଠିବା ମନା ଓ ଧୀରେ ଧୀରେ ଚଢ଼ିଲେ ଏହି ବେମାରୀ ପ୍ରତିଷେଧ ହୋଇଯାଏ । <ref name=Fer2016/> ଶରୀର ସକ୍ଷମ ଥିଲେ ମଧ୍ୟ ଏହି ବେମାରୀ ସଙ୍କଟ କମିଯାଏନାହିଁ । <ref name=Mer2018Pro/> ବେମାରୀ ଆରମ୍ଭ ହେଲା ମାତ୍ରେ ତଳ ଉଚ୍ଚତାକୁ ଅଣାଯାଏ ଓ ଯଥେଷ୍ଟ ତରଳ ପଦାର୍ଥ ଦିଆଯାର । <ref name=Fer2016/><ref name=Mer2018Pro/> ସାମାନ୍ୟ ବେମାରୀ ଥିଲେ [[ଆଇବୁପ୍ରୋଫେନ୍]], [[ଆସେଟାଜୋଲାମାଇଡ]] ଓ [[ଡେକ୍ସାମେଥାଜୋନ]] ଦିଆଯାଏ ।<ref name=Mer2018Pro/> ଅବସ୍ଥା ସାଂଘାତିକ ଥିଲେ ଅମ୍ଳଜାନ ଥେରାପି ([[:en:oxygen therapy|oxygen therapy]] ଦିଆଯାଏ ଓ ଓହ୍ଲେଇବାକୁ ସକ୍ଷମ ନଥିଲେ [[ପୋର୍ଟେବ୍ଲ ହାଇପରବାରିକ ବ୍ୟାଗ]] ([[:en:portable hyperbaric bag|portable hyperbaric bag]]) ବ୍ୟବ‌ହାର କରାଯାଏ ।<ref name=Fer2016>{{cite book |last1=Ferri |first1=Fred F. |title=Ferri's Clinical Advisor 2017 E-Book: 5 Books in 1 |date=2016 |publisher=Elsevier Health Sciences |isbn=9780323448383 |page=590 |url=https://books.google.ca/books?id=rRhCDAAAQBAJ&pg=PA590 |language=en}}</ref> ଏଇ ଚିକିତ୍ସାର ଫଳାଫଳ ଅନୁଶୀଳନ ହୋଇନାହିଁ ।<ref name=Sim2018>{{cite journal |last1=Simancas-Racines |first1=D |last2=Arevalo-Rodriguez |first2=I |last3=Osorio |first3=D |last4=Franco |first4=JV |last5=Xu |first5=Y |last6=Hidalgo |first6=R |title=Interventions for treating acute high altitude illness. |journal=The Cochrane Database of Systematic Reviews |date=30 June 2018 |volume=6 |pages=CD009567 |doi=10.1002/14651858.CD009567.pub2 |pmid=29959871}}</ref> <!-- ରୋଗାନୁଶୀଳନ ଓ ଇତିହାସ --> ଦୃତ ଗତିରେ ୨୫୦୦ ମିଟର/୮୦୦୦ ଫୁଟ ଉଚ୍ଚତାକୁ ଉଠିଲେ ୨୦% ଲୋକଙ୍କର ଓ ୩୦୦୦ମିଟର/ ଫୁଟ ଉଚ୍ଚତାକୁ ଉଠିଲେ ୪୦% ଲୋକଙ୍କର ଏହି ବେମାରି ହେବା ସମ୍ଭାବନା ରହେ ।<ref name=Fer2016/><ref name=Mer2018Pro/> ଉଚ୍ଚତା ବେମାରୀ ଓ ହାଇ ଅଲ୍‌ଟିଚ୍ୟୁଡ ପଲମୋନାରୀ ଇଡିମା ବା ଏଚଏସିଇ ରୋଗଦ୍ୱୟ ଉଭୟ ପୁରୁଷ ଓ ମହିଳାଙ୍କୁ ସମ ଭାବରେ ଆକ୍ରମଣ କରିପାରେ କିନ୍ତୁ ହାଇ ଅଲ୍‌ଟିଚ୍ୟୁଡ ସେରେବ୍ରାଲ ଇଡିମା ([[:en:High altitude pulmonary edema|High altitude pulmonary edema]]) (HAPE) ଏଚଏପିଇ ପୁରୁଷଙ୍କୁ ଅଧିକ ଆକ୍ରମଣ କରେ । <ref name=Fer2016/> ଏହି ବିଷୟର ସର୍ବପୂରାତନ ଆଲେଖ୍ୟ ଚୀନ ଭାଷାର ଖ୍ରୀ:ପୂ: ୩୦ରେ ଲେଖାଥିବା ଜଣାଯାଏ ଯେଉଁଥିରେ ବଡ଼ ମୁଣ୍ଡ ବିନ୍ଧା ପର୍ବତ ("Big Headache Mountains") ବିଷୟ ଲେଖାଅଛି ଯାହା କିଲିକ ପାସ ([[:en:Kilik Pass|Kilik Pass]]) ପାଖରେ ଥିବା [[କାରାକୋରମ ପର୍ବତମାଳା]]କୁ ([[:en:Karakoram Mountains|Karakoram Mountains]]) ସଙ୍କେତ କରୁଥିବା ଅନୁମାନ କରାଯାଏ ।<ref>{{cite book |last1=West |first1=John B. |title=High Life: A History of High-Altitude Physiology and Medicine |date=2013 |publisher=Springer |isbn=9781461475736 |pages=2–7 |url=https://books.google.ca/books?id=o0rhBwAAQBAJ&pg=PA2 |language=en}}</ref> ==ଏହା ମଧ୍ୟ ଦେଖନ୍ତୁ== {{col div|colwidth=30em}} *[[:en:Altitude training|Altitude training]] *[[:en:Cabin pressurization|Cabin pressurization]] *[[:en:Mountain climbing|Mountain climbing]] *Secondary [[:en:polycythemia|polycythemia]] *[[:en:Hypoxic ventilatory response|Hypoxic ventilatory response]] {{colend}} ==ଆଧାର== {{ଆଧାର}} == ବାହ୍ୟ ଲିଙ୍କ == {{Medical resources | DiseasesDB = 8375 | ICD10 = {{ICD10|T|70|2|t|66}} | ICD9 = {{ICD9|E902.0}} | ICDO = | OMIM = | MedlinePlus = 000133 | eMedicineSubj = med | eMedicineTopic = 3225 | MeshID = D000532 | diseasesDB_mult = {{DiseasesDB2|29615}} }} [[ଶ୍ରେଣୀ:ଚିକିତ୍ସା ବିଜ୍ଞାନ]] bbl8gunitsmz6xv1b6xqe1ukoq1t752 0 69994 601682 599793 2026-09-02T17:45:52Z InternetArchiveBot 28148 Add 1 book for [[ଉଇକିପିଡ଼ିଆ:ପରଖଯୋଗ୍ୟତା]] (20260902sim)) #IABot (v2.0.9.5) ([[User:GreenC bot|GreenC bot]] 601682 wikitext text/x-wiki {{Infobox mountain range | name = ହିମାଳୟ ପର୍ବତଶ୍ରେଣୀ | native_name = | photo = Mount Everest as seen from Drukair2 PLW edit.jpg | photo_caption = ଆକାଶ ମାର୍ଗରୁ ଏଭେରେଷ୍ଟ ଶୃଙ୍ଗ ଓ ତାହାର ଚତୁଃପାର୍ଶ୍ୱର ଦୃଶ୍ୟ | country1 = ଭାରତ | country2 = ନେପାଳ | country3 = ଭୁଟାନ | country4 = ଚୀନ | country5 = ପାକିସ୍ତାନ | region_type = | region = ଏସିଆ | border = | highest = ଏଭେରେଷ୍ଟ୍ ଶୃଙ୍ଗ | elevation = ୮୮୫୦ ମିଟର୍ | highest_location = [[ନେପାଳ]] ଏବଂ [[ଚୀନ]] | coordinates = {{coord|27|59|N|86|55|E|region:IN|format=dms|display=inline,title}} | range_coordinates = | length = ୨୪୦୦ | geology = | period = | orogeny = | map_image = Himalayas Map.png | map_caption = ହିମାଳୟର ଅବସ୍ଥିତିର ମାନଚିତ୍ର (ଏହି ମାନଚିତ୍ରରେ ହିମାଳୟ ଓ ହିନ୍ଦୁକୁଶ ପର୍ବତମାଳା ଦର୍ଶିତ, କିନ୍ତୁ ହିନ୍ଦୁକୁଶକୁ ହିମାଳୟର ଅନ୍ତର୍ଭୁକ୍ତ ନୁହେଁ ) }} '''ହିମାଳୟ ପର୍ବତଶ୍ରେଣୀ''' ବା '''ହିମାଳୟ ପର୍ବତମାଳା''' ବା କେବଳ '''ହିମାଳୟ''' (ଇଂରାଜୀରେ '''Himalayas''') [[ଏସିଆ]] ମହାଦେଶର ଏକ ପର୍ବତଶ୍ରେଣୀ ଯାହା ଭାରତୀୟ ଉପମହାଦେଶ ଓ [[ତିବ୍ବତ|ତିବ୍ବତୀ]]<nowiki/>ୟ ମାଳଭୂମି ମଧ୍ୟରେ ଅବସ୍ଥିତ । [[ପୃଥିବୀ]]<nowiki/>ର ଅନେକ ଉଚ୍ଚ ଗିରିଶୃଙ୍ଗ ଏହି ପର୍ବତମାଳାର ଅଂଶବିଶେଷ । ତନ୍ମଧ୍ୟରୁ ବିଶ୍ୱର ସର୍ବୋଚ୍ଚ ଗିରିଶୃଙ୍ଗ [[ଏଭରେଷ୍ଟ ଶୃଙ୍ଗ|ଏଭେରେଷ୍ଟ୍]] ଅନ୍ୟତମ । ହିମାଳୟ ପର୍ବତମାଳାରେ ୫୦ରୁ ଅଧିକ ପର୍ବତ ରହିଛି ଯାହାର ସମୁଦ୍ରପତନରୁ ଉଚ୍ଚତା ୭୨୦୦ ମିଟର୍ ବା ତତୋଧିକ । ୮୦୦୦ ମିଟର୍‍ରୁ ଉଚ୍ଚ ୧୪ଟି ଶୃଙ୍ଗ ମଧ୍ୟରୁ ୧୦ଟି ହିମାଳୟରେ ରହିଛି । ଏସିଆ ବାହାରେ ରହିଥିବା ସର୍ବୋଚ୍ଚ ଗିରିଶୃଙ୍ଗ ହେଉଛି [[ଆଣ୍ଡିଜ୍ ପର୍ବତମାଳା]]<nowiki/>ର ''ଆକାଙ୍କାଗୁଆ'' (୬୯୬୧ ମିଟର୍) ।<ref>{{cite book |url=https://books.google.com/books?id=4q_XoMACOxkC&pg=PA25&lpg=PA23&dq=%22South+Tibet+Valley%22 |title=Himalayan Mountain System |publisher= |accessdate=30 July 2016 |isbn=978-7-5085-0665-4 |last1=Yang |first1=Qinye |last2=Zheng |first2=Du |year=2004}}</ref> ଭାରତୀୟ ପ୍ଲେଟ୍ ସଞ୍ଚାଳିତ ହୋଇ [[ୟୁରେସିଆ ପ୍ଲେଟ୍]] ସହିତ ଧକ୍କା ହେବା ପରେ ଦୁଇଟି ପ୍ଲେଟ୍ ଯଥାକ୍ରମେ ନିମ୍ନ ଓ ଉର୍ଦ୍ଧ୍ୱଗାମୀ ହେଲେ ଓ ସେଥିରୁ ହିମାଳୟ ସୃଷ୍ଟି ହୋଇଥିଲା । ହିମାଳୟ ପର୍ବତମାଳା ପଶ୍ଚିମ-ଉତ୍ତରପଶ୍ଚିମ ଓ ପୂର୍ବ-ଦକ୍ଷିଣପୂର୍ବ ଦିଗରେ ୨୪୦୦ କିଲୋମିଟର୍ ବ୍ୟାପ୍ତ ଏକ ବିଶାଳ ତୋରଣ ପରି ।<ref>{{citation |last=Wadia |first=D. N. |year=1931 |title=The syntaxis of the northwest Himalaya: its rocks, tectonics and orogeny |work=Record Geol. Survey of India |volume=65 |issue=2 |pages=189–220}}</ref> ହିମାଳୟର ପଶ୍ଚିମସୀମା ହେଉଛି “[[ନଙ୍ଗା ପର୍ବତ]]”, ଯାହା [[ସିନ୍ଧୁ ନଦୀ]]<nowiki/>ର ଉତ୍ତରତମ ବାଙ୍କର ଠିକ୍ ଦକ୍ଷିଣପଟକୁ ଅବସ୍ଥିତ । ହିମାଳୟର ପୂର୍ବ ସୀମା “ନାମ୍‍ଚା ବରୁଆ” [[ୟାର୍‍ଲୁଂ ତ୍ସାଂଗପୋ ନଦୀ]]<nowiki/>ର (ନିଜର ଉପରମୁଣ୍ଡରେ [[ବ୍ରହ୍ମପୁତ୍ର ନଦୀ]] ଏହି ନାମରେ ଜଣାଶୁଣା) ବଡ଼ ବାଙ୍କର ଠିକ୍ ପଶ୍ଚିମ ପଟକୁ ରହିଛି । ହିମାଳୟର ଉତ୍ତର-ପୂର୍ବ ଦିଗକୁ କାରାକୋରମ୍ ଓ ହିନ୍ଦୁକୁଶ ପର୍ବତଶ୍ରେଣୀ ରହିଛନ୍ତି । ୫୦-୬୦ କିଲୋମିଟର୍ ପ୍ରସ୍ଥ ବିଶିଷ୍ଟ “ଇଣ୍ଡସ୍-ତ୍ସାଙ୍ଗପୋ ସୁଚ୍ୟର୍” ନାମକ ଟେକ୍ଟୋନିକ୍ ଉପତ୍ୟକା ହିମାଳୟର ଉତ୍ତରାଂଶକୁ ତିବ୍ବତୀୟ ମାଳଭୂମିଠାରୁ ବିଚ୍ଛିନ୍ନ କରୁଛି ।<ref>{{citation |last=Valdiya |first=K. S. |year=1998 |title=Dynamic Himalaya |location=Hyderabad |publisher=Universities Press}}</ref> ହିମାଳୟ ବଳୟର ଦକ୍ଷିଣ ପଟକୁ ଗାଙ୍ଗେୟ ସମତଳ ଭୂମି ଅବସ୍ଥିତ ।<ref>{{citation |last=Le Fort |first=P. |year=1975 |url=http://earth.geology.yale.edu/~ajs/1975/ajs_275A_1.pdf/1.pdf |title=Himalayas: The collided range. Present knowledge of the continental arc |publisher=[[American Journal of Science]] |access-date=2019-03-29 |archive-date=2018-11-23 |archive-url=https://web.archive.org/web/20181123142128/http://earth.geology.yale.edu/~ajs/1975/ajs_275A_1.pdf/1.pdf |url-status=live }} 275A: 1–44.</ref> ପଶ୍ଚିମ [[ପାକିସ୍ତାନ]]<nowiki/>ରେ ହିମାଳୟ ପର୍ବତଶ୍ରେଣୀର ପ୍ରସ୍ଥ ୩୫୦ କି.ମି. ହୋଇଥିବା ବେଳେ ପୂର୍ବରେ ([[ଅରୁଣାଚଳ ପ୍ରଦେଶ]]) ଏହାର ପ୍ରସ୍ଥ ପ୍ରାୟ ୧୫୦ କି.ମି. ।<ref name="books.google.pl"/> ଯଦିଓ ହିମାଳୟ ଏସିଆର ଅନ୍ୟାନ୍ୟ ଉଚ୍ଚ ପର୍ବତଶ୍ରେଣୀଙ୍କଠାରୁ ପୃଥକ୍, କିନ୍ତୁ ବ୍ୟବହାରିକ ଇଂରାଜୀ ଶବ୍ଦ “ଗ୍ରେଟର୍ ହିମାଲୟା (Greater Himalaya)” କାରାକୋରମ୍ ଓ ଅନ୍ୟ କିଛି ପର୍ବତଶ୍ରେଣୀକୁ ମିଳିତ ଭାବେ ବୁଝାଇଥାଏ । ହିମାଳୟରେ ପ୍ରାୟ ୫୨୭ ଲକ୍ଷ ଲୋକ ବସବାସ କରନ୍ତି<ref name="books.google.pl">Apollo, M. (2017). [https://www.researchgate.net/publication/313849476_The_population_of_Himalayan_regions_-_by_the_numbers_Past_present_and_future The population of Himalayan regions – by the numbers: Past, present and future] {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20190328173721/https://www.researchgate.net/publication/313849476_The_population_of_Himalayan_regions_-_by_the_numbers_Past_present_and_future |date=2019-03-28 }}. [In:] R. Efe, M. Öztürk (eds.), Contemporary Studies in Environment and Tourism, Chapter: 9 (pp.143–159). Publisher: Cambridge Scholars Publishing.</ref> ଯେଉଁମାନେ [[ନେପାଳ]], [[ଭାରତ]], [[ଭୁଟାନ]], [[ଚୀନ]] ଓ ପାକିସ୍ତାନ ଆଦି ଦେଶର ନାଗରିକ । ବିଶ୍ୱର କିଛି ପ୍ରମୁଖ ନଦୀ ଯଥା – ସିନ୍ଧୁ ନଦୀ, [[ଗଙ୍ଗା]] ନଦୀ, ୟାର୍‍ଲୁଂ-ତ୍ସାଂଗପୋ ନଦୀ (ବା ବ୍ରହ୍ମପୁତ୍ର ନଦୀ) ହିମାଳୟରୁ ବାହାରି ତଳକୁ ପ୍ରବାହିତ ହୁଅନ୍ତି ଓ ଏମାନଙ୍କ ଅବବାହିକାରେ ପାଖାପାଖି ୬୦୦ ଲକ୍ଷ ଲୋକ ବସବାସ କରନ୍ତି । ଭାରତର ଜଳବାୟୁ ଉପରେ ହିମାଳୟର ଖୁବ୍ ପ୍ରଭାବ ରହିଛି । ହିମାଳୟ ଯୋଗୁଁ ମୌସୁମୀ ବାୟୁ ଭାରତୀୟ ଉପମହାଦେଶରୁ ଖସି ତିବ୍ବତୀୟ ଉଚ୍ଚଭୂମିକୁ ଯାଇପାରେ ନାହିଁ । ପୁଣି ଭାରତୀୟ ଉପମହାଦେଶର ସଂସ୍କୃତିରେ ମଧ୍ୟ ହିମାଳୟର ଗଭୀର ଛାପ ରହିଛି ; [[ହିନ୍ଦୁ ଧର୍ମ]] ଓ [[ବୌଦ୍ଧ ଧର୍ମ]]ରେ ହିମାଳୟର ଶୃଙ୍ଗମାନଙ୍କୁ ପବିତ୍ର ବୋଲି କୁହାଯାଇଛି । ==ନାମକରଣ== ସଂସ୍କୃତ ଶବ୍ଦ "ହିମ" (ଅର୍ଥାତ୍ ତୁଷାର) ଓ "ଆଳୟ" (ଅର୍ଥାତ୍ ଘର)ର ସନ୍ଧି ଘଟି "ହିମାଳୟ" ଶବ୍ଦର ସୃଷ୍ଟି ।<ref name=oed>{{cite web|url=http://oxforddictionaries.com/view/entry/m_en_gb0378930#m_en_gb0378930|title=Definition of Himalayas|website=Oxford Dictionaries Online|accessdate=9 May 2011|archive-date=12 February 2011|archive-url=https://web.archive.org/web/20110212174328/http://oxforddictionaries.com/view/entry/m_en_gb0378930#m_en_gb0378930|url-status=dead}}</ref> ତେବେ “ହିମର ଆଳୟ : ହିମାଳୟ”କୁ ତତ୍‍ପୁରୁଷ ସମାସ ବୋଲି ମଧ୍ୟ କୁହାଯାଇପାରେ । ଏମିଲି ଡିକିନ୍‍ସନ୍ ନିଜ କବିତାରେ ଓ ହେନେରି ଡେଭିଡ୍ ଥୋରୁ ନିଜ ପ୍ରବନ୍ଧରେ ଏହାକୁ “ହିମାଲେଃ” ବୋଲି କହିଛନ୍ତି ।<ref>{{citation |last=Dickinson |first=Emily |authorlink=Emily Dickinson |title=''"The Himmaleh was known to stoop"'' |title-link=:s:The Himmaleh was known to stoop }}.</ref><ref>{{citation |last=Thoreau |first=Henry David |authorlink=Henry David Thoreau |title=A Week on the Concord and Merrimack Rivers |date=1849 }}.</ref> ନେପାଳୀ ଓ ତିବ୍ବତୀୟ ଭାଷାରେ ମଧ୍ୟ ଏହି ପର୍ବତମାଳାକୁ “ହିମାଲୟ” ବୋଲି କୁହାଯାଏ । ଉର୍ଦ୍ଦୁରେ ଏହାକୁ “ହିମାଲେଃ” ଓ ଚୀନୀ ଭାଷାରେ “ଜିମାଲୟା” ବୋଲି ଉଚ୍ଚାରଣ କରାଯାଏ । ==ଭୌଗୋଳିକ ବିଶେଷତା== {{multiple image |align=right |direction=vertical |image1=Himalayas landsat 7.png |caption1=ହିମାଳୟର ତୋରଣ ବା ବଳୟ ଦର୍ଶାଉଥିବା ଏକ ଉପଗ୍ରହ ଚିତ୍ର |image2=Marsyangdi valley with Annapurna II - Annapurna Circuit, Nepal - panoramio.jpg |caption2=ମର୍ସ୍ୟାଙ୍ଗଡି ଉପତ୍ୟକା ଓ ଅନ୍ନପୂର୍ଣ୍ଣା-୨ ଶୃଙ୍ଗ }} ହିମାଳୟ ବଳୟର ମଝାମଝି ନେପାଳରେ ୮୦୦୦ମି.ରୁ ଅଧିକ ଉଚ୍ଚତା ବିଶିଷ୍ଟ [[ଅନ୍ନପୂର୍ଣ୍ଣା]] ଓ [[ଧୌଲାଗିରି]] ଶୃଙ୍ଗ ରହିଛନ୍ତି ଓ ଏମାନଙ୍କୁ [[କାଳୀ ଗଣ୍ଡକୀ ଗଣ୍ଡ]] ବିଭକ୍ତ କରୁଛି । ଏହି ଗଣ୍ଡ ହିମାଳୟକୁ ଦୁଇ ଭାଗରେ (ପୂର୍ବ ଭାଗ ଓ ପଶ୍ଚିମ ଭାଗ) ବିଭକ୍ତ କରିଥାଏ । କାଳୀ ଗଣ୍ଡକୀର ଉପର ପଟକୁ ଏକ ଗିରିପଥ ରହିଛି ଯାହାର ନାମ “କୋରା ଲା” ଗିରିପଥ । ଏଭେରେଷ୍ଟ୍ ଓ [[କେ-୨]] (କେ-ଟୁ) ମଧ୍ୟବର୍ତ୍ତୀ ଉଚ୍ଚଭୂମିର ସର୍ବନିମ୍ନ ବିନ୍ଦୁଟି ହେଉଛି କୋରା-ଲା ଗିରିପଥ । ଅନ୍ନପୂର୍ଣ୍ଣାର ପୂର୍ବକୁ ୮୦୦୦ମି.ରୁ ଅଧିକ ଉଚ୍ଚତାବିଶିଷ୍ଟ ଶୃଙ୍ଗ ହେଲା “[[ମନାସ୍ଲୁ]]” ଓ ତିବ୍ବତର “[[ଶୀଶାପାଙ୍ଗମା]]” । ଏହି ଦୁଇ ଶୃଙ୍ଗର ଦକ୍ଷିଣକୁ ନେପାଳର ରାଜଧାନୀ ଓ ହିମାଳୟରେ ଥିବା ନଗରମାନଙ୍କ ମଧ୍ୟରେ ବୃହତ୍ତମ [[କାଠମାଣ୍ଡୁ]] ଅବସ୍ଥିତ । କାଠମାଣ୍ଡୁ ଉପତ୍ୟକାର ପୂର୍ବକୁ ତିବ୍ବତରୁ ବାହାରିଥିବା ଭୋତେ ବା [[ସୁନ୍ କୋଶୀ ନଦୀ]] ପ୍ରବାହିତ ହେଉଛି ଓ ଏଠାରେ ନେପାଳ-ଚୀନକୁ ସଂଯୋଗ କରୁଥିବା ଆରାନିକୋ ରାଜପଥ (ଚୀନର ଜାତୀୟ ରାଜପଥ - ୩୧୮) ଅବସ୍ଥିତ । ସେଠାରୁ ପୂର୍ବ ଦିଗକୁ ହିମାଳୟର “ମହାଲଙ୍ଗୁର ହିମାଳ” ଅଂଶ ରହିଛି ଏବଂ ବିଶ୍ୱର ସର୍ବୋଚ୍ଚ ୬ଟି ଶୃଙ୍ଗରୁ ଚାରୋଟି ପର୍ବତ [[ଚୋ ଓୟୁ]], [[ଏଭରେଷ୍ଟ]], [[ଲୋତ୍ସେ]] ଓ [[ମକାଲୁ]] ଅବସ୍ଥିତ । ଏଭେରେଷ୍ଟ୍ ଯିବାବାଟରେ ଦକ୍ଷିଣ-ପଶ୍ଚିମ ପଟକୁ ଖୁମ୍ବୁ ଅଞ୍ଚଳ ରହିଛି ଯାହା ଟ୍ରେକିଂ (ପାହାଡ଼ରେ ଭ୍ରମଣ ଓ ପଦଚାରଣ) ପାଇଁ ପ୍ରସିଦ୍ଧ । ଏଠାକାର ଉତ୍ତର ପଟର ପର୍ବତର ଢାଲୁଆ ଅଂଶରେ [[ଅରୁଣ ନଦୀ]] ପ୍ରବାହିତ ଯାହା ପରେ ଦକ୍ଷିଣକୁ ବୁଲି ମକାଲୁର ପୂର୍ବ ପଟର ପାହାଡ଼ ଉପତ୍ୟକାକୁ ଅତିକ୍ରମ କରି ବହି ଯାଇଛି । ନେପାଳର ସୁଦୂର ପୂର୍ବରେ ହିମାଳୟ ବକ୍ଷରେ ଓ ଭାରତର ସୀମାରେ ପୃଥିବୀର ତୃତୀୟ ସର୍ବୋଚ୍ଚ ଶୃଙ୍ଗ [[କାଞ୍ଚନଜଙ୍ଘା]] ଦଣ୍ଡାୟମାନ । ୮୦୦୦ ମି.ରୁ ଉଚ୍ଚତର ଏହା ହିମାଳୟର ଶେଷ ଶୃଙ୍ଗ ଓ ଭାରତରେ ରହିଥିବା ସର୍ବୋଚ୍ଚ ଗିରିଶୃଙ୍ଗ । କାଞ୍ଚନଜଙ୍ଘାର ପୂର୍ବ ପଟକୁ [[ସିକ୍କିମ]] ରାଜ୍ୟ ଅବସ୍ଥିତ । ଭାରତରୁ ତିବ୍ବତର [[ଲାସା]]<nowiki/>କୁ ଯିବା ରାସ୍ତାଟି ସିକ୍କିମ ରାଜ୍ୟ ଦେଇ ଯାଇଛି । ଏହି ରାସ୍ତାଟି ହିମାଳୟକୁ “[[ନାଥୁ ଲା]]” ଗିରିପଥଦ୍ୱାରା ଅତିକ୍ରମ କରିଛି । ସିକ୍କିମର ପୂର୍ବ ପଟକୁ ପ୍ରାଚୀନ ବୌଦ୍ଧ ରାଜ୍ୟ ଭୁଟାନ ରହିଛି । ବର୍ତ୍ତମାନ ପର୍ଯ୍ୟନ୍ତ କେହି ବି ଆରୋହଣ କରିପାରିନଥିବା ଅନ୍ୟତମ ଉଚ୍ଚ ଶୃଙ୍ଗ ଓ ଭୁଟାନର ଉଚ୍ଚତମ ପର୍ବତଟି ହେଲା [[ଗଂଗଖାର ପ୍ୟୁନ୍ସୁମ୍]] । ଏହି ପାଖରୁ ହିମାଳୟର ଉପତ୍ୟକାରେ ଘନଜଙ୍ଗଲ ତଥା ଅଧିକ ଗଭୀର ଢଳାଣି ଦେଖିବାକୁ ମିଳେ । ଉତ୍ତର-ପଶ୍ଚିମ ଦିଗରେ ଆଗକୁ ବଢ଼ିଲେ [[ଅରୁଣାଚଳ ପ୍ରଦେଶ]] ଓ ତିବ୍ବତ ଅତିକ୍ରମ କରିବା ପରେ ପୂର୍ବ ପଟର ଶେଷ ଶୃଙ୍ଗ “ନାମଚେ ବରୁଆ” ରହିଛି । ୟାରଲୁଂ ତ୍ସାଂଗପୋ ନଦୀର ବିରାଟ ବାଙ୍କରେ ଏହି ଗିରିଶୃଙ୍ଗ ଅବସ୍ଥିତ । ତ୍ସାଂଗପୋର ଅପର ପାର୍ଶ୍ୱରେ “[[କାଂଗ୍ରି ଗାର୍ପୋ]]” ପର୍ବତ ରହିଛି । ତ୍ସାଂଗପୋର ଉତ୍ତର ପଟକୁ ରହିଥିବା ସମସ୍ତ ଉଚ୍ଚ ପର୍ବତ ମଧ୍ୟରେ “[[ଗ୍ୟାଲା ପେରି]]” ଅନ୍ୟତମ ଏବଂ କେହିକେହି ଏମାନଙ୍କୁ ହିମାଳୟର ଅଂଶ ବୋଲି ଗଣନା କରିଥାନ୍ତି । ଧୌଲାଗିରି (ଧବଳଗିରି)ର ପଶ୍ଚିମକୁ ଗଲେ ପଶ୍ଚିମ-ନେପାଳରେ କୌଣସି ମହତ୍ତ୍ୱପୂର୍ଣ୍ଣ ପର୍ବତ ନାହିଁ କିନ୍ତୁ ନେପାଳର ବୃହତ୍ତମ ହ୍ରଦ [[ରାରା ହ୍ରଦ]] ଏହି ଅଞ୍ଚଳରେ ରହିଛି । ତିବ୍ବତରୁ ବାହାରିଥିବା [[କର୍ଣ୍ଣାଳୀ ନଦୀ]] ଏହି ଅଞ୍ଚଳ ଦେଇ ପ୍ରବାହିତ ହୋଇଛି । ଆଉ ପଶ୍ଚିମକୁ ଭାରତୀୟ ସୀମା ନିକଟରେ [[ସାରଦା ନଦୀ]] ପ୍ରବାହିତ ହେଉଛି । ଏଠାରେ ଚୀନକୁ ସଂଯୋଗ କରୁଥିବା ବାଣିଜ୍ୟ ପଥ ଓ ତିବ୍ବତୀୟ ଉଚ୍ଚଭୂମିର ଏକ ମୁଖ୍ୟ ଶୃଙ୍ଗ “[[ଗୁର୍ଲା ମାନ୍ଧାତା]]” ମଧ୍ୟ ରହିଛି । [[ମାନସରୋବର ହ୍ରଦ]]<nowiki/>ର ଅପର ପାର୍ଶ୍ୱରେ [[କୈଳାସ ପର୍ବତ]] ରହିଛି । କୈଳାସ ପର୍ବତ ହିମାଳୟର ଅନେକ ମୁଖ୍ୟ ନଦୀର ଉତ୍ସ । ହିନ୍ଦୁ, ବୌଦ୍ଧ, ସୁଫି, ଜୈନ ଓ ବୋନ୍ପୋ ଧର୍ମରେ କୈଳାସ ପର୍ବତକୁ ଅତି ପବିତ୍ର ବୋଲି ପୂଜା କରାଯାଏ । ଭାରତର ନୂତନ ରାଜ୍ୟ [[ଉତ୍ତରାଖଣ୍ଡ]]ରେ ଥିବା ହିମାଳୟର ଅଂଶକୁ ଗଡ଼ୱାଲ ହିମାଳୟ ବୋଲି କୁହାଯାଏ । ଏହି ଅଂଶର ସର୍ବୋଚ୍ଚ ଶୃଙ୍ଗଗୁଡ଼ିକ ହେଲେ [[ନନ୍ଦାଦେବୀ]] ଓ [[କାମେତ୍]] । [[ବଦ୍ରୀନାଥ ମନ୍ଦିର|ବଦ୍ରିନାଥ ମନ୍ଦିର]], [[କେଦାରନାଥ ମନ୍ଦିର]], [[ଗଙ୍ଗା ନଦୀ|ଗଙ୍ଗା]] ଓ [[ଯମୁନା|ଯମୁନା ନଦୀ]]<nowiki/>ର ଉତ୍ସ [[ଗଙ୍ଗୋତ୍ରୀ]] ଓ [[ଯମୁନୋତ୍ରୀ]] ରହିଥିବାରୁ ତୀର୍ଥଯାତ୍ରୀଙ୍କ ପାଇଁ ଉତ୍ତରାଖଣ୍ଡ ଏକ ମୁଖ୍ୟ ଆକର୍ଷଣ । ସେଠାରୁ ପଶ୍ଚିମକୁ [[ହିମାଚଳ ପ୍ରଦେଶ]] ରାଜ୍ୟ ଅବସ୍ଥିତ ଓ ବ୍ରିଟିଶ୍ ଶାସନ ସମୟରେ ଗ୍ରୀଷ୍ମକାଳର ରାଜଧାନୀ ବୋଲାଉଥିବା ଶୈଳନିବାସ [[ଶିମଳା]] ରହିଛି । ତିବ୍ବତରୁ ନିର୍ବାସିତ ଗୋଷ୍ଠୀଙ୍କ ମୁଖ୍ୟ ସ୍ଥଳ [[ଧର୍ମଶାଳା]] ସହର ମଧ୍ୟ ଏଠାରେ ରହିଛି । ଏଠାରୁ ପଶ୍ଚିମ ଭାଗକୁ ପଞ୍ଜାବ ହିମାଳୟ କୁହନ୍ତି ଓ ସିନ୍ଧୁ ନଦୀର ଏକ ମୁଖ୍ୟ ଉପନଦୀ [[ଶତଦ୍ରୁ]] (ଶତଲେଜ୍) ଏହି ଅଂଶକୁ ବିଖଣ୍ଡିତ କରି ପ୍ରବାହିତ ହେଉଛି । ସେଠାରୁ ପଶ୍ଚିମକୁ ହିମାଳୟ ଜମ୍ମୁ ଓ କାଶ୍ମୀର ରାଜ୍ୟର ଦକ୍ଷିଣାଂଶ ଦେଇ ଯାଇଛି । ଏହି ଅଂଶରେ ଥିବା ଯାଆଁଳା ଶୃଙ୍ଗ “[[ନୁନ୍ କୁନ୍]]” ୭୦୦୦ ମିଟର୍‍ରୁ ଅଧିକ ଉଚ୍ଚ । ତାହା ପରେ ପ୍ରସିଦ୍ଧ [[କାଶ୍ମୀର ଉପତ୍ୟକା]] ଏବଂ [[ଶ୍ରୀନଗର]]ର ହ୍ରଦମାନ ଅବସ୍ଥିତ । ଏହାପରେ ନିୟନ୍ତ୍ରଣ ରେଖା ଅତିକ୍ରମ କରି ହିମାଳୟ ପାକିସ୍ତାନରେ ପ୍ରବେଶ କରିଛି । ପଶ୍ଚିମତମ ଶୃଙ୍ଗ “ନଙ୍ଗା ପର୍ବତ” ୮୦୦୦ ମି.ରୁ ଅଧିକ ଉଚ୍ଚ ଓ ସିନ୍ଧୁ ନଦୀର ଉପତ୍ୟକାରୁ ହଠାତ୍ ୭୦୦୦ମି.ରୁ ଉଚ୍ଚ ଉଠିଛି । ==ଭୂବୈଜ୍ଞାନିକ ତଥ୍ୟ== [[File:Himalaya-formation.gif|thumb|upright|୪୦୦-୫୦୦ ଲକ୍ଷ ବର୍ଷ ପୂର୍ବେ ୟୁରେସୀୟ ପ୍ଲେଟ୍ ସହ ଧକ୍କା ହେବା ପୂର୍ବରୁ ଭାରତୀୟ ପ୍ଲେଟ୍‍ର ୬୦୦୦ କିଲେମିଟର୍ ଲମ୍ବା ଯାତ୍ରା<ref name=USGS/>]] ବୟସ ଦେଖିଲେ ହିମାଳୟ ବିଶ୍ୱର ନୂତନତମ ପର୍ବତମାଳାମାନଙ୍କ ମଧ୍ୟରେ ପରିଗଣିତ ହୋଇଥାଏ । ଆଧୁନିକ ପ୍ଲେଟ୍ ତଥ୍ୟ ଅନୁସାରେ ୟୁରେସୀୟ ଓ ଭାରତ-ଅଷ୍ଟ୍ରେଲୀୟ ପ୍ଲେଟ୍‍ର ଧକ୍କା ଫଳରେ ଉଭୟଙ୍କ ସୀମା ନିକଟରେ ଭୂପୃଷ୍ଠ ଉପରକୁ ଉଠି ହିମାଳୟ ସୃଷ୍ଟି ହୋଇଛି । [[ବ୍ରହ୍ମଦେଶ]]<nowiki/>ର [[ଆରାକାନ୍ ୟୋମା]] ଉଚ୍ଚଭୂମି ଓ [[ବଙ୍ଗୋପସାଗର]]ରେସ୍ଥିତ [[ଆଣ୍ଡମାନ ଓ ନିକୋବର ଦ୍ୱୀପପୁଞ୍ଜ|ଆଣ୍ଡାମାନ ଓ ନିକୋବର ଦ୍ୱୀପପୁଞ୍ଜ]] ମଧ୍ୟ ଏହି ମହାଦେଶୀୟ ସଞ୍ଚାଳନ ଯୋଗୁଁ ସୃଷ୍ଟି ହୋଇଛନ୍ତି । ପ୍ରାୟ ୭୦୦ ଲକ୍ଷ ବର୍ଷ ପୂର୍ବେ [[ପର-କ୍ରିଟେସିୟସ୍ କାଳ]]<nowiki/>ରେ ଉତ୍ତରକୁ ଗତି କରୁଥିବା ଭାରତ-ଅଷ୍ଟ୍ରେଲୀୟ ପ୍ଲେଟ୍ ବାର୍ଷିକ ୧୫ ସେଣ୍ଟିମିଟର୍ ଆଗକୁ ବଢ଼ୁଥିଲା ଓ ପରେ ବିଭକ୍ତ ହୋଇ ଭାରତୀୟ ପ୍ଲେଟ୍ ଓ ଅଷ୍ଟ୍ରେଲୀୟ ପ୍ଲେଟ୍ ସୃଷ୍ଟି ହେଲା ।<ref>{{Cite web |url=http://www.columbia.edu/cu/pr/95/18688.html |title=(1995) Geologists Find: An Earth Plate Is Breaking in Two |access-date=2019-03-29 |archive-date=2017-05-18 |archive-url=https://web.archive.org/web/20170518041545/http://www.columbia.edu/cu/pr/95/18688.html |url-status=live }}</ref> ୫୦୦ ଲକ୍ଷ ବର୍ଷ ପୂର୍ବେ ଏହି ଭାରତ-ଅଷ୍ଟ୍ରେଲୀୟ ପ୍ଲେଟ୍‍ର ଗତି ଯୋଗୁଁ [[ଟିଥାଇସ୍ ମହାସାଗର]]<nowiki/>ର ବିଲୋପ ଘଟିଲା । ଏହାର ପ୍ରମାଣ ମହାସାଗର ଗର୍ଭରେ ଥିବା ପ୍ରସ୍ତରରୁ ମିଳେ । ଧକ୍କା ଖାଉଥିବା ଉଭୟ ପ୍ଲେଟ୍‍ର ଧାର ନିମ୍ନ ସାନ୍ଦ୍ରତା ବିଶିଷ୍ଟ ହୋଇଥିବାରୁ ଧକ୍କା ପରେ ମହାସାଗରୀୟ ଖାଇ ସୃଷ୍ଟି ହେବା ପରିବର୍ତ୍ତେ, ସେମାନେ ସ୍ତରୀଭୂତ ହୋଇ ପର୍ବତ ଆକାର ଧାରଣ କରିଥିଲା ।<ref name=USGS/> ଏଭେରେଷ୍ଟ ଶୃଙ୍ଗର ଗଠନରେ ପ୍ରାଚୀନ ମହାସାଗରର ସାମୁଦ୍ରିକ ଚୂନପଥର ଏକ ଉପାଦାନ ହୋଇଥିବାର ଯୁକ୍ତି ଏହି ପ୍ରକ୍ରିୟା ଘଟିଥିବାର ପ୍ରମାଣ ଦିଏ ।<ref>[https://www.thoughtco.com/mount-everest-overview-1435553 Mount Everest – Overview and Information] {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20190329184923/https://www.thoughtco.com/mount-everest-overview-1435553 |date=2019-03-29 }} by Matt Rosenberg. ThoughtCo Updated 17 March 2017</ref> ବର୍ତ୍ତମାନ ସୁଦ୍ଧା ଭାରତୀୟ ପ୍ଲେଟ୍ ତିବ୍ବତୀୟ ଉଚ୍ଚଭୂମିକୁ ଧକ୍କା ଦେଉଛି ଏବଂ ଫଳରେ ତିବ୍ବତୀୟ ଉଚ୍ଚଭୂମିର ସମୁଦ୍ରପତନରୁ ଉଚ୍ଚତା ପ୍ରତିବର୍ଷ ବଢ଼ୁଛି ।<ref>{{cite web|url=https://www.geolsoc.org.uk/Plate-Tectonics/Chap3-Plate-Margins/Convergent/Continental-Collision|title=Plate Tectonics -The Himalayas|last1=|first1=|last2=|first2=|date=|website=|publisher=The Geological Society|access-date=13 September 2016|archive-date=14 September 2016|archive-url=https://web.archive.org/web/20160914171014/http://www.geolsoc.org.uk/Plate-Tectonics/Chap3-Plate-Margins/Convergent/Continental-Collision|url-status=live}}</ref> ବର୍ତ୍ତମାନ ସମୟରେ ଭାରତୀୟ ପ୍ଲେଟ୍‍ର ବେଗ ହେଲା ବର୍ଷକୁ ୬୭ ମିଲିମିଟର୍ ଓ ଏହି ବେଗରେ ବଢ଼ିଲେ ଆଗାମୀ ୧ କୋଟି ବର୍ଷରେ ଏହା ଏସିଆ ଭୂଖଣ୍ଡର ୧୫୦୦ କି.ମି. ଭିତରକୁ ପଶିଯିବ । ହିମାଳୟ ପର୍ବତଶ୍ରେଣୀ ପ୍ରତିବର୍ଷ ଏହି ସଞ୍ଚାଳନରୁ ୨୦ ମି.ମି. ଧକ୍କା ଗ୍ରହଣ କରିନେଇଥାଏ । ଏହି କାରଣରୁ ହିମାଳୟର ଉଚ୍ଚତା ପ୍ରତିବର୍ଷ ୫ ମି.ମି. ବଢ଼ୁଥାଏ ଓ ଭୂବିଜ୍ଞାନ ଦୃଷ୍ଟିକୋଣରୁ ହିମାଳୟ ଅତ୍ୟନ୍ତ ସକ୍ରିୟ । ଏହି ସଞ୍ଚାଳନ ଯୋଗୁଁ ହିମାଳୟ ଅଞ୍ଚଳରେ ପ୍ରତିବର୍ଷ ଭୂମିକମ୍ପ ମଧ୍ୟ ଅନୁଭୂତ ହୋଇଥାଏ । ହିମଯୁଗରେ କାଞ୍ଚନଜଙ୍ଘା ଓ ନଙ୍ଗା ପର୍ବତ ମଧ୍ୟରେ ଏକ ଗ୍ଲେସିଅର୍ ସଂଯୋଗ ରହିଥିଲା ।<ref name=Kuhle2011/><ref>glacier maps [http://booksite.elsevier.com/9780444534477/ downloadable] {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20130606133044/http://booksite.elsevier.com/9780444534477/ |date=2013-06-06 }}</ref> ପଶ୍ଚିମରେ ଏହି ଗ୍ଲେସିଅର୍ କାରାକୋରମ୍ ପର୍ବତଶ୍ରେଣୀ ଓ ଉତ୍ତରରେ ତିବ୍ବତୀୟ ବରଫାବୃତ ଅଞ୍ଚଳ ପର୍ଯ୍ୟନ୍ତ ସଂଯୁକ୍ତ ଥିଲା । ଦକ୍ଷିଣକୁ ୧୦୦୦-୨୦୦୦ମି. ଉଚ୍ଚତାରୁ ଉପରକୁ ଏହି ଗ୍ଲେସିଅର୍ ରହିଥିଲା ଓ ତଳ ପଟକୁ ଏହାର ସତ୍ତା କ୍ଷୀଣ ହୋଇ ଆସିଥିଲା ।<ref name=Kuhle2011/><ref name=Kuhle1987/> ଏବେ ହିମାଳୟର କିଛି ଗ୍ଲେସିଅର୍ ୨୦ରୁ ୩୨ କି.ମି. ବ୍ୟାପ୍ତ ଥିବା ବେଳେ ହିମଯୁଗରେ ଅନେକ ଗ୍ଲେସିଅର୍ ୬୦ରୁ ୧୧୨ କି.ମି. ପର୍ଯ୍ୟନ୍ତ ବ୍ୟାପ୍ତ ଥିଲେ ।<ref name=Kuhle2011/> ସେତେବେଳର ହାରାହାରି ତାପମାତ୍ରା ଏବେଠାରୁ ଅତି କମରେ ୭-୮.୩° ସେଲ୍‍ସିୟସ୍ କମ୍ ଥିଲା ।<ref name=Kuhle2005/> ==ଜଳ ସମ୍ପଦ== {{multiple image |align=left |direction=vertical |image1=13-10-08 217 CONFLUENCE OF INDUS RIVER N.jpg |caption1=ହିମାଳୟର ଉପତ୍ୟକାରେ ସିନ୍ଧୁ ଓ ଜାନ୍ସକାର୍ ନଦୀର ସଙ୍ଗମ ସ୍ଥଳ |image2=Yumthang valley, Lachung Sikkim India 2012.jpg |caption2=ସିକ୍କିମର ୟୁମତାଂଗ୍ ନଦୀ ଉପତ୍ୟକା ଓ ୟୁମସୋଂଡୋଂରେ ହିମାଳୟର ଅଂଶ }} ଅନେକ ନଦୀ ହିମାଳୟକୁ ସ୍ଥାନେ ସ୍ଥାନେ ବିଶେଷ କରି ପୂର୍ବ ପାର୍ଶ୍ୱରେ ବିଖଣ୍ଡିତ କରି ବହି ଯାଇଛନ୍ତି । ହିମାଳୟର ନଦୀଗୁଡ଼ିକୁ ମୁଖ୍ୟତଃ ଦୁଇଟି ଶ୍ରେଣୀରେ ବିଭକ୍ତ କରିହେବ । * ପଶ୍ଚିମ ପଟର ନଦୀଗୁଡ଼ିକ ମୁଖ୍ୟତଃ ସିନ୍ଧୁ ନଦୀ ଅବବାହିକାକୁ ଜଳ ନିଷ୍କାସନ କରନ୍ତି । ସିନ୍ଧୁ ନଦୀ ହିମାଳୟର ଉତ୍ତର-ପଶ୍ଚିମ ସୀମା ନିର୍ଦ୍ଧାରଣ କରିଥାଏ । ଏହା ତିବ୍ବତରେ ସୃଷ୍ଟି ହୋଇ ଭାରତ ଓ ପାକିସ୍ତାନ ମଧ୍ୟଦେଇ ପ୍ରବାହିତ ହେବା ପରେ [[ଆରବ ସାଗର]]ରେ ପ୍ରବେଶ କରେ । ହିମାଳୟର ଦକ୍ଷିଣକୁ ପଞ୍ଜାବର ପାଞ୍ଚଟି ଉପନଦୀ [[ଝେଲମ୍]], [[ଚେନାବ୍]], [[ରାବି]], [[ବେଆସ୍]] ଓ [[ଶତଲେଜ୍]] ସିନ୍ଧୁ ନଦୀକୁ ନିଷ୍କାସିତ ହୁଅନ୍ତି । * ପୂର୍ବ ପଟର ନଦୀଗୁଡ଼ିକ ଗଙ୍ଗା-ବ୍ରହ୍ମପୁତ୍ର ଅବବାହିକାକୁ ଜଳ ନିଷ୍କାସନ କରିଥାନ୍ତି । ଗଙ୍ଗା, ବ୍ରହ୍ମପୁତ୍ର, ଯମୁନା ଓ ଏମାନଙ୍କ ବହୁ ଉପନଦୀ ଏହି ଶ୍ରେଣୀର ମୁଖ୍ୟ ନଦୀ । ବ୍ରହ୍ମପୁତ୍ର ତିବ୍ବତରେ ୟାରଲୁଂ-ତ୍ସାଂଗପୋ ନାମରେ ପ୍ରବାହିତ ହୁଏ ଓ ପରେ [[ଆସାମ]] ରାଜ୍ୟ ଦେଇ ପ୍ରବାହିତ ହୁଏ । ଗଙ୍ଗା ଓ ବ୍ରହ୍ମପୁତ୍ର ନଦୀ [[ବଙ୍ଗଳାଦେଶ]]ରେ ମିଳିତ ହେବା ପରେ ବିଶ୍ୱର ସର୍ବବୃହତ୍ ତ୍ରିକୋଣଭୂମି ([[ସୁନ୍ଦରବନ]]) ସୃଷ୍ଟି କରି ବଙ୍ଗୋପସାଗରରେ ନିଷ୍କାସିତ ହୋଇଥାନ୍ତି ।<ref name=gits4u/> ଗ୍ୟାଲା ପେରି ଓ ୟାରଲୁଂ ତ୍ସାଂଗପୋର ଉତ୍ତରକୁ ରହିଥିବା ପର୍ବତମାନଙ୍କରେ ପ୍ରବାହିତ ସ୍ରୋତଗୁଡ଼ିକ [[ଈରାବତୀ ନଦୀ]]<nowiki/>ରେ ମିଳିତ ହୋଇଥାନ୍ତି । ଈରାବତୀ ନଦୀ ତିବ୍ବତରୁ ବାହାରି ବ୍ରହ୍ମଦେଶ ମଧ୍ୟ ଦେଇ ପ୍ରବାହିତ ହୁଏ ଓ ଆଣ୍ଡାମାନ ସାଗରରେ ମିଳିତ ହୁଏ । ତିବ୍ବତୀୟ ମାଳଭୂମିରୁ ବାହାରୁଥିବା [[ସାଲୱିନ୍]], [[ମେକଂ]], [[ୟାଂଗଜେ]] ଓ [[ପୀତ ନଦୀ]] ହିମାଳୟ ବ୍ୟବସ୍ଥାର ନଦୀ ରୂପେ ପରିଗଣିତ ହୁଅନ୍ତି ନାହିଁ । କିଛି ଭୂବିଜ୍ଞାନବିତ୍ ଏମାନଙ୍କୁ ପରି-ହିମାଳୟ ନଦୀ (circum-Himalayan rivers) ବୋଲି କୁହନ୍ତି ।<ref name=circum/> ===ଗ୍ଲେସିଅର୍ (ତୁଷାର ସ୍ରୋତ)=== [[File:Annapurna I, south face.jpg|thumb|ଦକ୍ଷିଣ ଅନ୍ନପୂର୍ଣ୍ଣା ଗ୍ଲେସିଅର୍]] ହିମାଳୟକୁ ମିଶାଇ କେନ୍ଦ୍ରୀୟ ଏସିଆର ପର୍ବତଶ୍ରେଣୀମାନଙ୍କରେ ପୃଥିବୀର ତୃତୀୟ ସର୍ବାଧିକ ବରଫ ଓ ତୁଷାର ଦେଖିବାକୁ ମିଳେ । ଏହି ତାଲିକାରେ ପ୍ରଥମ ଦୁଇଟି ସ୍ଥାନ [[ଆଣ୍ଟାର୍କଟିକା]] ([[କୁମେରୁ]]) ଓ [[ସୁମେରୁ]] ଅକ୍ତିଆର କରିଛନ୍ତି ।<ref name=pbs_nature/> ହିମାଳୟ ପର୍ବତମାଳାରେ ୧୫୦୦୦ଟି ଗ୍ଲେସିଅର୍ ରହିଛନ୍ତି ଓ ଏହି ଗ୍ଲେସିଅର୍‍ମାନଙ୍କର ମଧୁର ଜଳର ଘନତା ୧୨୦୦୦ ବର୍ଗ କିଲୋମିଟର୍ ।<ref name=IPPC2007/> ଉତ୍ତରାଖଣ୍ଡର ଗଙ୍ଗୋତ୍ରୀ ଓ ଯମୁନୋତ୍ରୀ, ଏଭେରେଷ୍ଟର [[ଖୁମ୍ବୁ ଗ୍ଲେସିଅର୍]], ଲାଂଗ୍‍ତାଂଗ୍‍ର [[ଲାଂଗ୍‍ତାଂଗ୍ ଗ୍ଲେସିଅର୍]] ଏବଂ ସିକ୍କିମର [[ଜେମୁ ଗ୍ଲେସିଅର୍‍]]<nowiki/>ମାନଙ୍କ ମଧ୍ୟରେ ଉଲ୍ଲେଖନୀୟ । ହିମାଳୟର [[ଅକ୍ଷାଂଶ]] [[କର୍କଟ କ୍ରାନ୍ତି]]<nowiki/>ର ନିକଟବର୍ତ୍ତୀ ହୋଇଥିବା ଯୋଗୁଁ ଏହାର ବରଫ ଓ ତୁଷାର ପରିମାଣ ସାମାନ୍ୟ ଅଧିକ ।<ref>{{cite journal|last1=Shi |first1=Yafeng |last2=Xie |first2=Zizhu |last3=Zheng |first3=Benxing |last4=Li |first4=Qichun |url=http://itia.ntua.gr/hsj/redbooks/126/iahs_126_0111.pdf |archiveurl=https://www.webcitation.org/6CwdX03t7?url=https://itia.ntua.gr/hsj/redbooks/126/iahs_126_0111.pdf |archivedate=16 December 2012 |title=Distribution, Feature and Variations of Glaciers in China |journal=World Glacier Inventory |year=1978 |url-status=dead |df=dmy-all }}</ref> [[ନିଉ ଗିନିଆ]], [[ରେଞ୍ଜୋରିସ୍]] ଓ [[କଲମ୍ବିଆ|କଲୋମ୍ବିଆ]] [[ବିଷୁବ ରେଖା]] ନିକଟବର୍ତ୍ତୀ ହୋଇଥିବାରୁ ଏଠାରେ ଅପେକ୍ଷାକୃତ କମ୍ ତୁଷାର ଗଚ୍ଛିତ ରହିପାରେ ।<ref>{{cite book|last1=Henderson-Sellers|first1=Ann|last2=McGuffie|first2=Kendal|title=The Future of the World's Climate: A Modelling Perspective|url=https://archive.org/details/futureofworldscl0000unse|pages=[https://archive.org/details/futureofworldscl0000unse/page/199 199]–201|isbn=978-0-12-386917-3|year=2012}}</ref> ହିମାଳୟର ଅତ୍ୟୁଚ୍ଚ ଶିଖରଗୁଡ଼ିକ ବର୍ଷ ତମାମ ବରଫାବୃତ ରହନ୍ତି ଓ ବିଭିନ୍ନ ଚିରସ୍ରୋତା ନଦୀର ଉତ୍ସର ଭୂମିକା ଗ୍ରହଣ କରିଥାନ୍ତି । ବିଶ୍ୱତାପନ ଯୋଗୁଁ ବର୍ତ୍ତମାନ ସମୟରେ ଗ୍ଲେସିଅର୍‍ଗୁଡ଼ିକ କମିବାରେ ଲାଗିଛି ।<ref>{{cite news|url=https://www.reuters.com/article/environment-nepal-climate-glaciers-dc/vanishing-himalayan-glaciers-threaten-a-billion-idUSDEL18761020070604|title=Vanishing Himalayan Glaciers Threaten a Billion|date=4 June 2007|newspaper=Reuters|accessdate=13 March 2018|archive-date=13 March 2018|archive-url=https://web.archive.org/web/20180313092459/https://www.reuters.com/article/environment-nepal-climate-glaciers-dc/vanishing-himalayan-glaciers-threaten-a-billion-idUSDEL18761020070604|url-status=live}}</ref> ଉଦାହରଣ ସ୍ୱରୂପ ଭୁଟାନରେ ଅନେକ ତୁଷାର ସ୍ରୋତରୁ ଉତ୍ପନ୍ନ ହ୍ରଦ ଦେଖିବାକୁ ମିଳୁଛି । ଯଦିଓ ନିକଟ ଭବିଷ୍ୟତରେ ଏହାର କୌଣସି ପ୍ରଭାବ ଦେଖାଯିବ ନାହିଁ, ପରେ ଏହା ଶୁଷ୍କ ଋତୁରେ ପାଣିର ସମସ୍ୟା ସୃଷ୍ଟି କରିବ ।<ref>{{cite web|url=http://en.people.cn/90001/90781/90879/6222327.html|title=Glaciers melting at alarming speed|date=24 July 2007|publisher=People's Daily Online|accessdate=17 April 2009|archive-date=23 September 2013|archive-url=https://web.archive.org/web/20130923011323/http://english.peopledaily.com.cn/90001/90781/90879/6222327.html|url-status=dead}}</ref> ===ହ୍ରଦ=== [[File:Gurudongmar lake North Sikkim.jpg|thumb|ସିକ୍କିମର ଗୁରୁଡୋଂଗମାର୍ ହ୍ରଦ]] ହିମାଳୟ ସାରା ବହୁତ ଗୁଡ଼ିଏ ହ୍ରଦ ରହିଛି । ଆକାରରେ ବଡ଼ ହ୍ରଦମାନଙ୍କ ମଧ୍ୟରୁ ଅଧିକାଂଶ ଉତ୍ତର ପଟକୁ ରହିଛନ୍ତି । ଏହି ହ୍ରଦମାନଙ୍କ ମଧ୍ୟରୁ ସବୁଠାରୁ ପ୍ରସିଦ୍ଧ ହେଉଛି କୈଳାସ ପର୍ବତ ନିକଟରେ ରହିଥିବା ପବିତ୍ର ମାନସରୋବର ହ୍ରଦ (କ୍ଷେତ୍ରଫଳ – ୪୧୦ ବର୍ଗ କିଲୋମିଟର୍ ଓ ସମୁଦ୍ରପତନରୁ ଉଚ୍ଚତା ୪୫୯୦ ମିଟର୍) । ନିକଟରେ ଥିବା ରାକ୍ଷସତାଲ୍ ହ୍ରଦକୁ (କ୍ଷେତ୍ରଫଳ ୨୫୦ ବର୍ଗ କିଲୋମିଟର୍, ସମୁଦ୍ରପତନରୁ ଉଚ୍ଚତା ୪୫୭୫ ମିଟର୍‍ରୁ କମ୍) ମାନସରୋବରରୁ ପାଣି ପ୍ରବାହିତ ହୁଏ । [[ପାଂଗୋଂଗ୍ ତ୍ସୋ]] ହ୍ରଦ (କ୍ଷେତ୍ରଫଳ ୭୦୦ ବର୍ଗ କିଲୋମିଟର୍) ଭାରତ ଓ ଚୀନର ଅନ୍ତର୍ଜାତୀୟ ସୀମାକୁ ବ୍ୟାପି ରହିଛି । ଦକ୍ଷିଣ ତିବ୍ବତରେ [[ୟମଦ୍ରୋକ୍ ତ୍ସୋ]] (କ୍ଷେତ୍ରଫଳ ୬୩୮ ବର୍ଗ କିଲୋମିଟର୍) ନାମକ ହ୍ରଦ ରହିଛି । [[ପୁମା ୟୁମକୋ ହ୍ରଦ]] ନାମକ ଆଉ ଏକ ବଡ଼ ହ୍ରଦ ୫୦୩୦ ମିଟର୍ ଉଚ୍ଚତାରେ ରହିଛି । ପର୍ବତଶ୍ରେଣୀର ଦକ୍ଷିଣ ପଟକୁ ରହିଥିବା ହ୍ରଦଗୁଡ଼ିକ ଆକାରରେ କ୍ଷୁଦ୍ରତର । ନେପାଳର [[ଅନ୍ନପୂର୍ଣ୍ଣା ପର୍ବତ]] ନିକଟରେ ଥିବା [[ତିଲିଚୋ ହ୍ରଦ]] ପୃଥିବୀର ଉଚ୍ଚତମ ହ୍ରଦମାନଙ୍କ ମଧ୍ୟରେ ଗଣା । ଅନ୍ୟ କିଛି ଉଲ୍ଲେଖଯୋଗ୍ୟ ହ୍ରଦ ହେଲେ – ପଶ୍ଚିମ ନେପାଳର ରାରା ହ୍ରଦ, ନେପାଳର [[ଶେ ଫୋକ୍‍ସୁଂଦୋ ଜାତୀୟ ଉଦ୍ୟାନ]]<nowiki/>ରେ ରହିଥିବା [[ଶେ ଫୋକ୍‍ସୁଂଦୋ]] ହ୍ରଦ, ଉତ୍ତର ସିକ୍କିମରେ ଥିବା [[ଗୁରୁଡୋଂଗମାର ହ୍ରଦ]], ନେପାଳର [[ସୋଲୁଖୁମ୍ବୁ ଜିଲ୍ଲା]]<nowiki/>ରେ ଥିବା [[ଗୋକ୍ୟୋ ହ୍ରଦ]], ଭାରତ-ଚୀନ ସୀମା ନିକଟରେ ରହିଥିବା ସିକ୍କିମର [[ତ୍ସୋଂଗମୋ ହ୍ରଦ]] । କିଛି ହ୍ରଦ ଗ୍ଲେସିଅର୍ ଯୋଗୁଁ ସୃଷ୍ଟ ହୋଇଥିବାରୁ ଏମାନଙ୍କଠାରୁ ବିପଦର ସମ୍ଭାବନା ରହିଛି । ନେପାଳର [[ରୋୱାଲିଂ ଉପତ୍ୟକା]]<nowiki/>ର [[ତ୍ସୋ ରୋଲ୍ପା]] ଏକ ଅତି ବିପଦପୂର୍ଣ୍ଣ ହ୍ରଦ ଯାହା ଭବିଷ୍ୟତରେ ବନ୍ୟା ସମ୍ଭାବନା ସୃଷ୍ଟି କରିପାରେ । ଗ୍ଲେସିଅର୍ ତରଳୁଥିବାରୁ ୪୫୮୦ ମିଟର୍ ଉଚ୍ଚତାରେ ଥିବା ଏହି ହ୍ରଦର କ୍ଷେତ୍ରଫଳ ଗତ ୫୦ ବର୍ଷ ହେଲା କ୍ରମାଗତ ବଢ଼ିଚାଲିଛି । <ref>{{Cite web |url=http://rolwaling.tripod.com/glof/ |title=Photograph of Tsho Rolpa |access-date=2019-03-29 |archive-date=2017-06-20 |archive-url=https://web.archive.org/web/20170620072027/http://rolwaling.tripod.com/glof/ |url-status=live }}</ref><ref>[[Glacial lake outburst flood#Monitoring|Tsho Rolpa]]</ref> ଗ୍ଲେସିଅର୍ ଯୋଗୁଁ ପାର୍ବତୀୟ ହ୍ରଦ ସୃଷ୍ଟି ହେଲେ ସେମାନଙ୍କୁ “ଟାର୍ଣ୍ଣ୍” ବୋଲି କୁହାଯାଏ । ହିମାଳୟର ଉଚ୍ଚ ଅଂଶରେ (ସମୁଦ୍ରପତନରୁ ୫୫୦୦ ମିଟର୍‍ରୁ ଅଧିକ ଉଚ୍ଚରେ) ଏହି ଟାର୍ଣ୍ଣ୍ ସବୁ ରହିଥାଏ ।<ref>{{cite web|url=http://www.highestlake.com/highest-lake-world.html|title=Highest Lake in the World|first=Carl|last=Drews|accessdate=14 November 2010|archive-date=18 August 2012|archive-url=https://web.archive.org/web/20120818141925/http://www.highestlake.com/highest-lake-world.html|url-status=live}}</ref> ==ଜଳବାୟୁ ଓ ପାଣିପାଗ== {{multiple image |align=right |direction=vertical |image1=View on Gyakar.jpg |caption1=ଉପର ମଷ୍ଟାଂଗ୍ |image2=Himalaya sud avion.JPG |caption2=ଅନ୍ନପୂର୍ଣ୍ଣା ପର୍ବତଶ୍ରେଣୀ }} ପରିବ୍ୟାପ୍ତ, ଉଚ୍ଚ ଓ ଜଟିଳ ଭୂଗଠନ ଯୋଗୁଁ ହିମାଳୟର ବିଭିନ୍ନ ଅଂଶରେ ଭିନ୍ନ ଜଳବାୟୁ ଅନୁଭୂତ ହୋଇଥାଏ । ନିମ୍ନ ଦେଶରେ ଆର୍ଦ୍ର ଉପକ୍ରାନ୍ତୀୟ ଓ ତିବ୍ବତ ପଟେ ଶୁଷ୍କ ଶୀତଳ ମରୁଭୂମି ଦେଖିବାକୁ ମିଳେ । ପଶ୍ଚିମାଂଶକୁ ଛାଡ଼ିଦେଲେ ହିମାଳୟ ପର୍ବତମାଳାର ଦକ୍ଷିଣ ପଟର ଭୂଭାଗ ମୌସୁମୀ ପ୍ରବାହର ବଳୟରେ ଆସେ । ଦକ୍ଷିଣ-ପଶ୍ଚିମ ମୌସୁମୀ ପ୍ରବାହ ଯୋଗୁଁ ଏଠାରେ ଜୁନ୍ ମାସରୁ ନେଇ ସେପ୍ଟେମ୍ବର ମାସ ପର୍ଯ୍ୟନ୍ତ ପ୍ରବଳ ବର୍ଷା ହୋଇଥାଏ । ହିମାଳୟରେ ବର୍ଷ ଯୋଗୁଁ ଗମନାଗମନ ଓ ପରିବହନ ବାଧାପ୍ରାପ୍ତ ହୋଇଥାଏ ଓ ସ୍ଥାନେ ସ୍ଥାନେ ଅତଡ଼ା ଧସିଯାଏ । ତେଣୁ ମୌସୁମୀ ସମୟରେ (ଅପ୍ରେଲ୍-ମଇରୁ ସେପ୍ଟେମ୍ବର-ଅକ୍ଟୋବର ପର୍ଯ୍ୟନ୍ତ) ପର୍ଯ୍ୟଟନ, ପର୍ବତାରୋହଣ, ଟ୍ରେକିଂ ଇତ୍ୟାଦି କାର୍ଯ୍ୟକଳାପ ବାଧାପ୍ରାପ୍ତ ହୁଏ । ନେପାଳ ଓ ସିକ୍କିମର ଲୋକେ ୫ଟି ଋତୁ ଥିବା ବିଶ୍ୱାସ କରନ୍ତି – ଗ୍ରୀଷ୍ମ, ବର୍ଷା, ଶରତ, ଶୀତ ଓ ବସନ୍ତ । [[କୋପ୍ପେନ୍ ଜଳବାୟୁ ବର୍ଗୀକରଣ]] ଅନୁସାରେ ହିମାଳୟର ନିମ୍ନ ଓ ମଧ୍ୟ ଦେଶରେ ଆର୍ଦ୍ର ଉପକ୍ରାନ୍ତୀୟ ଜଳବାୟୁ ଓ ଶୀତ ଦିନରେ ଶୁଷ୍କ ଜଳବାୟୁ ଅନୁଭୂତ ହୁଏ । ଉଚ୍ଚ ଦେଶରେ ଉପକ୍ରାନ୍ତୀୟ ଉଚ୍ଚଭୂମି ଜଳବାୟୁ ଅନୁଭୂତ ହୋଇଥାଏ । ପଶ୍ଚିମ ପାର୍ଶ୍ୱର ସିନ୍ଧୁ ଓ କାଶ୍ମୀର ଉପତ୍ୟକାରେ ମୌସୁମୀ ପ୍ରବାହ ଯୋଗୁଁ ଅଧିକ ବୃଷ୍ଟିପାତ ହୋଇନଥାଏ ବରଂ ବସନ୍ତ ସମୟରେ ଅଧିକ ବର୍ଷା ହୋଇଥାଏ । [[ଶ୍ରୀନଗର]]<nowiki/>ରେ ୭୨୩ ମି.ମି. ବୃଷ୍ଟିପାତ ହୁଏ, ଯାହା ଶିମଳା ଓ କାଠମାଣ୍ଡୁର ବୃଷ୍ଟିପାତର ପ୍ରାୟ ଅଧା ଭାଗ ମାତ୍ର ଓ ମାର୍ଚ୍ଚ୍-ଅପ୍ରେଲ୍ ମାସରେ ଶ୍ରୀନଗରରେ ସର୍ବାଧିକ ବର୍ଷା ହୋଇଥାଏ । ଉତ୍ତର ପଟର ତିବ୍ବତୀୟ ହିମାଳୟ ଶୁଷ୍କ ଶୀତଳ ମରୁ ଅଞ୍ଚଳ ଓ ଏହାର ପଶ୍ଚିମାଂଶରେ ବାୟୁ ପ୍ରବାହର ମାତ୍ରା ଅଧିକ । ଏଠାରେ ସବୁଜିମାର ଅଭାବ ଦେଖାଯାଏ ଓ ଶୀତ ଦିନେ ଅସହ୍ୟ ଥଣ୍ଡା ହୁଏ । ଶୀତ ଋତୁର ଶେଷ ଓ ବସନ୍ତ ଋତୁରେ ଏଠାରେ ତୁଷାରପାତ ରୂପେ ବର୍ଷା ହୁଏ । ଭାରତୀୟ ଉପମହାଦେଶ ଓ ତିବ୍ବତୀୟ ମାଳଭୂମିର ଜଳବାୟୁ ଉପରେ ହିମାଳୟର ଗଭୀର ପ୍ରଭାବ ରହିଛି । ହିମାଳୟ ଯୋଗୁଁ ଦକ୍ଷିଣମୁଖୀ ଶୀତଲହରି ଭାରତୀୟ ଉପମହାଦେଶରେ ପ୍ରବେଶ କରିପାରେ ନାହିଁ, ତେଣୁ ଦକ୍ଷିଣ ଏସିଆର ଜଳବାୟୁକୁ ଉଷ୍ମ ରଖିବାରେ ସହାୟକ ହୁଏ । ପୁଣି ହିମାଳୟ ଯୋଗୁଁ ଉତ୍ତରମୁଖୀ ମୌସୁମୀ ପ୍ରବାହ ଭାରତ ବାହାରକୁ ଯାଇପାରେ ନାହିଁ । ହିମାଳୟ ଯୋଗୁଁ କେନ୍ଦ୍ରୀୟ ଏସିଆରେ ତାକ୍‍ଲାମାକାନ୍ ଓ ଗୋବି ମରୁଭୂମି ସୃଷ୍ଟି ହୋଇଥିବା ବିଶ୍ୱାସ କରାଯାଏ ।<ref>{{cite news|last=Devitt|first=Terry|title=Climate shift linked to rise of Himalayas, Tibetan Plateau|newspaper=University of Wisconsin–Madison News|date=3 May 2001|url=https://news.wisc.edu/climate-shift-linked-to-rise-of-himalayas-tibetan-plateau/|accessdate=1 November 2011|archive-date=10 February 2016|archive-url=https://web.archive.org/web/20160210141009/http://news.wisc.edu/climate-shift-linked-to-rise-of-himalayas-tibetan-plateau/|url-status=live}}</ref> ==ଜୀବମଣ୍ଡଳ== <gallery mode="packed"> Snow leopard family, Spiti, Himachal Pradesh, India.webm|ହିମାଚଳ ପ୍ରଦେଶର ଏକ ହିମ କଲରାପତ୍ରିଆ ବାଘ ପରିବାର Hemitragus jemlahicus Jharal.jpg|ନେପାଳର ଏକ ଅଣ୍ଡିରା ହିମାଳୟ ଥାର୍ RedPandaFullBody.JPG|ଲାଲ୍ ପାଣ୍ଡା Bhalluk.jpg|ହିମାଳୟ କଳା ଭାଲୁ A male goral in Rajaji NP AJTJ.jpg|ଗୋରାଲ୍ ଛେଳି A foraging blue sheep.jpg|ଭରାଲ୍ ପ୍ରଜାତିର ମେଣ୍ଢା </gallery> ପରିବେଶ, ବୃଷ୍ଟିପାତ, ସମୁଦ୍ରପତନରୁ ଉଚ୍ଚତା ଓ ମୃତ୍ତିକା ଅନୁସାରେ ହିମାଳୟର ଜୀବମଣ୍ଡଳରେ ସାମାନ୍ୟ ବିଭିନ୍ନତା ଦେଖାଯାଏ । ହିମାଳୟର ପାଦଦେଶର ଜଳବାୟୁ କ୍ରାନ୍ତୀୟ ହୋଇଥିବା ବେଳେ ଉଚ୍ଚ ପର୍ବତମାନ ବର୍ଷସାରା ବରଫାବୃତ । ଦକ୍ଷିଣ-ହିମାଳୟର ପଶ୍ଚିମ ପଟ ତୁଳନାରେ ପୂର୍ବ ପଟକୁ ବୃଷ୍ଟିପାତର ମାତ୍ରା ଅଧିକ ହୋଇଥାଏ । ବୃଷ୍ଟିପାତ, ଉଚ୍ଚତା ଓ ମୃତ୍ତିକାର ପ୍ରକାରରେ ବିଭିନ୍ନତା ତଥା ତୁଷାରାଚ୍ଛନ୍ନ ପର୍ବତ ଯୋଗୁଁ ଏଠାକାର ଜୈବମଣ୍ଡଳରେ ବିଭିନ୍ନ ଜୀବଜନ୍ତୁ ବାସ କରିବା ଦେଖାଯାଏ । ସମୁଦ୍ରପତନରୁ ଅତ୍ୟଧିକ ଉଚ୍ଚତା ଓ ନିମ୍ନ ବାୟୁମଣ୍ଡଳୀୟ ଚାପ ପରି କଠୋର ଜଳବାୟୁ ସହନ କରିବାର କ୍ଷମତା ଏହି ଜୀବମାନଙ୍କଠାରେ ଦେଖିବାକୁ ମିଳେ ।<ref>{{cite web|first=C. Michael|last=Hogan|year=2010|url=https://editors.eol.org/eoearth/wiki/Extremophiles|title=Extremophile|editor1-first=E.|editor1-last=Monosson|website=[[Encyclopedia of Earth]]|publisher=National Council for Science and the Environment|location=Washington, DC|access-date=2019-03-29|archive-date=2019-03-29|archive-url=https://web.archive.org/web/20190329184923/https://editors.eol.org/eoearth/wiki/Extremophiles|url-status=live}}</ref> ଅତ୍ୟଧିକ ଉଚ୍ଚତାରେ ହିମାଳୟର ଲୁପ୍ତପ୍ରାୟ ଓ ମାୟାବୀ ଜନ୍ତୁ [[ହିମ କଲରାପତ୍ରିଆ ବାଘ (ସ୍ନୋ ଲେପର୍ଡ୍)|ହିମ କଲରାପତ୍ରିଆ ବାଘ]] ବସବାସ କରେ ଓ ସେ ଏଠାକାର ଖାଦ୍ୟ ଶୃଙ୍ଖଳର ସର୍ବୋଚ୍ଚ ଜୀବ । ତୁଷାର ଓ ପଥୁରିଆ ଶିଖରରେ ରହୁଥିବା [[ଭରାଲ୍]] (ବା [[ହିମାଳୟ ନୀଳ ମେଣ୍ଢା]]) ପରି ଜୀବ ହିମ କଲରାପତ୍ରିଆ ବାଘର ମୁଖ୍ୟ ଆହାର । ଅଧିକ ଉଚ୍ଚତାରେ ହିମାଳୟ [[କସ୍ତୁରୀ ମୃଗ]] ମଧ୍ୟ ଦେଖାଯାଏ । କସ୍ତୁରୀ ପାଇଁ ଏମାନଙ୍କୁ ବହୁମାତ୍ରାରେ ଶିକାର କରାଯାଇ ଆସୁଥିବାରୁ ବର୍ତ୍ତମାନ ଏମାନେ ବିରଳ ଓ ଲୁପ୍ତପ୍ରାୟ । ହିମାଳୟ [[ଥାର୍]], [[ତେକିନ୍]], [[ସିରୌ ଛେଳି]], [[ଗୋରାଲ୍ ଛେଳି]] ପ୍ରଭୃତି ଏହି ଅଞ୍ଚଳର ମୁଖ୍ୟ ତୃଣଭୋଜୀ ପ୍ରାଣୀ । ହିମାଳୟରେ ଅଧିକ ସଂଖ୍ୟାରେ ହିମାଳୟ କଳା [[ଭାଲୁ]] ଓ ବର୍ତ୍ତମାନ ଅତି ବିରଳ ହିମାଳୟ [[ମାଟିଆ ଭାଲୁ]] ଅଳ୍ପ କିଛି ସ୍ଥାନରେ ଦେଖାଯାନ୍ତି । ପୂର୍ବ ହିମାଳୟର ମିଶ୍ରିତ ପର୍ଣ୍ଣମୋଚୀ ଓ ଆଲପୀୟ ଜଙ୍ଗଲରେ [[ଲାଲ୍ ପାଣ୍ଡା]] ଦେଖିବାକୁ ମିଳନ୍ତି । ନିମ୍ନ ଦେଶର ଜଙ୍ଗଲମାନଙ୍କରେ [[ଗିସ୍ ସୁବର୍ଣ୍ଣ ହନୁ]], କାଶ୍ମୀର [[ପାଉଁଶିଆ ହନୁ]] ଓ ଅନ୍ୟ ବହୁ ପ୍ରଜାତିର [[ଆଦିବାନର]] ବସବାସ କରନ୍ତି । ପୃଥିବୀର ଜଳବାୟୁ ପରିବର୍ତ୍ତନ ଓ [[ବିଶ୍ୱତାପନ|ବିଶ୍ୱତାପନ]] ଯୋଗୁଁ ହିମାଳୟର ସ୍ୱତନ୍ତ୍ର ଜୈବମଣ୍ଡଳ କ୍ରମଶଃ ପରିବର୍ତ୍ତିତ ହେବାରେ ଲାଗିଛି । [[ହାଇଡ୍ରାଞ୍ଜିଆ ହିର୍ଟା]] ନାମକ ଏକ ଉଦ୍ଭିଦ ହିମାଳୟର ଜଳବାୟୁରେ ଦେଖିବାକୁ ମିଳେ । ତାପମାତ୍ରା ବୃଦ୍ଧି ଯୋଗୁଁ ବହୁ ଉଦ୍ଭିଦ ବର୍ତ୍ତମାନ କେବଳ ଉପରି ଭାଗରେ ଦେଖିବାକୁ ମିଳିବେ ଯାହା ଏକଦା ତଳ ଦେଶରେ ମଧ୍ୟ ବଢ଼ୁଥିଲେ । ଗଡ଼ୱାଲ୍-ହିମାଳୟରେ [[ପାଇନ୍ ଗଛ]] ଲଗାଯିବା ଫଳରେ [[ଓକ୍ ଗଛ]] ସଂଖ୍ୟା କମିବାକୁ ବସିଛି । ରୋଡୋଡେନ୍‍ଡ୍ରନ୍, ସେଓ ଓ ବକ୍ସ ମାର୍ଟେଲ୍ ପରି ଗଛରେ ଶୀଘ୍ର ଫୁଲ ଓ ଫଳ ଲାଗିବା ପରି ଘଟଣା ମଧ୍ୟ ଏହି ଜଳବାୟୁ ପରିବର୍ତ୍ତନର ଏକ ସଙ୍କେତ । “ଜୁନିପରସ୍ ତିବେଟିକା” ଦକ୍ଷିଣ ତିବ୍ବତର ଏକ ଉଦ୍ଭିଦ ପ୍ରଜାତି ଯାହା ୪୯୦୦ ମିଟର୍ ଉଚ୍ଚତା ପର୍ଯ୍ୟନ୍ତ ଅଞ୍ଚଳରେ ବଢ଼ିପାରେ ।<ref>{{cite journal|url=http://www.uni-marburg.de/fb19/personal/professoren/miehe/pdfs/20074.pdf|title=Highest Treeline in the Northern Hemisphere Found in Southern Tibet|first1=Georg|last1=Miehe|first2=Sabine|last2=Miehe|first3=Jonas|last3=Vogel|first4=Sonam|last4=Co|first5=La|last5=Duo|journal=Mountain Research and Development|volume=27|issue=2|date=May 2007|pages=169–173|doi=10.1659/mrd.0792|archiveurl=https://web.archive.org/web/20130606103046/http://www.uni-marburg.de/fb19/personal/professoren/miehe/pdfs/20074.pdf|archivedate=6 June 2013}}</ref> ==ସଂସ୍କୃତି== [[File:Jains at Kailash.jpg|thumb|ଜୈନ ତୀର୍ଥଯାତ୍ରୀମାନେ କୈଳାସ ପର୍ବତରେ ତୀର୍ଥଙ୍କର ଋଷଭନାଥଙ୍କୁ ପୂଜା କରୁଛନ୍ତି]] ହିମାଳୟ ନିବାସୀ ଜନ ସମୁଦାୟକୁ ୪ଟି ବିଭିନ୍ନ ସାଂସ୍କୃତିକ ଗୋଷ୍ଠୀରେ ବିଭକ୍ତ କରିହେବ । ବିଭିନ୍ନ ଦେଶରୁ ଆସିଥିବା ଓ ହିମାଳୟରେ ସ୍ଥାୟୀ ଭାବେ ରହିଯାଇଥିବା ହିନ୍ଦୁ (ଭାରତ), ବୌଦ୍ଧ (ତିବ୍ବତ), ଇସଲାମୀୟ (ଆଫଗାନିସ୍ତାନ-ଇରାନ) ଓ ପ୍ରକୃତି ଉପାସକ (ବ୍ରହ୍ମଦେଶ) ସଂସ୍କୃତିର ଛାପ ଏଠାରେ ଦେଖିବାକୁ ମିଳେ ।<ref name="books.google.pl" /> ବର୍ତ୍ତମାନ ସମୟରେ ଅଳ୍ପ ବ୍ୟତିକ୍ରମ ସହିତ ଏହି ଗୋଷ୍ଠୀମାନେ ନିଜର ସ୍ୱତନ୍ତ୍ର ଅଞ୍ଚଳରେ ରହୁଥିବାର ଦେଖିବାକୁ ମିଳେ । ହିମାଳୟରେ ଅନେକ ସାଂସ୍କୃତିକ ଦୃଷ୍ଟିକୋଣ ଦେଖିବାକୁ ମିଳେ । ଜୈନ ଧର୍ମାନୁଯାୟୀ ହିମାଳୟରେ ରହିଥିବା ଅଷ୍ଟପଦ ପର୍ବତରେ ପ୍ରଥମ ଜୈନ ତୀର୍ଥଙ୍କର [[ଋଷଭନାଥ]] ମୋକ୍ଷ ପ୍ରାପ୍ତ କରିଥିଲେ । ଋଷଭନାଥଙ୍କ ନିର୍ବାଣ ପ୍ରାପ୍ତି ପରେ ତାଙ୍କ ପୁତ୍ର [[ଚକ୍ରବର୍ତ୍ତୀ]] ଭରତ ୩ଟି ସ୍ତୁପ ଓ ୨୪ ଜଣ ତୀର୍ଥଙ୍କରଙ୍କ ଉଦ୍ଦେଶ୍ୟରେ ୨୪ଟି ପୂଜାସ୍ଥଳ ନିର୍ମାଣ କରାଇଥିଲେ । ତୀର୍ଥଙ୍କରମାନଙ୍କ ମୂର୍ତ୍ତି ବହୁ ମୂଲ୍ୟବାନ ପଥରରୁ ନିର୍ମିତ ହୋଇଥିଲା ।<ref>{{Cite book | url=https://books.google.com/?id=y4aVRLGhf-8C&pg=RA1-PA273&dq=mount+Kailash+jainism#v=onepage&q=mount%20Kailash%20jainism&f=false | title=Faith & Philosophy of Jainism| isbn=978-81-7835-723-2| last1=Jain| first1=Arun Kumar| year=2009}}</ref><ref>{{cite web |url=http://articles.timesofindia.indiatimes.com/2011-09-21/spiritual-destinations/29739255_1_manasarovar-water-moon |title=To heaven and back |publisher=Articles.timesofindia.indiatimes.com |date=2012-01-11 |accessdate=2012-03-02 |archive-date=2012-07-07 |archive-url=https://archive.today/20120707034645/http://articles.timesofindia.indiatimes.com/2011-09-21/spiritual-destinations/29739255_1_manasarovar-water-moon |url-status=dead }}</ref><ref>{{Cite book| url=https://books.google.com/?id=y4aVRLGhf-8C&pg=PA20&dq=ashtapad+jainism#v=onepage&q=ashtapad%20jainism&f=false | title=Faith & Philosophy of Jainism| isbn=978-81-7835-723-2| last1=Jain| first1=Arun Kumar| year=2009}}</ref> ହିନ୍ଦୁ ଧର୍ମାବଲମ୍ବୀମାନେ ହିମାଳୟଙ୍କୁ “ହିମାବତ” ବୋଲି ସମ୍ବୋଧିତ କରିଥାନ୍ତି ଓ ସେ ଦେବୀ [[ପାର୍ବତୀ]]<nowiki/>ଙ୍କର ପିତା ବୋଲି ଉଲ୍ଲେଖ ରହିଛି ।<ref name=":1" /> ହିମାଳୟକୁ ଗଙ୍ଗାଙ୍କ ଜନକ ବୋଲି ମଧ୍ୟ କୁହାଯାଇଥାଏ । ହିମାଳୟରେ ହିନ୍ଦୁମାନଙ୍କର ଆଉ ଦୁଇଟି ପ୍ରମୁଖ ତୀର୍ଥସ୍ଥଳୀ ହେଲା [[ପଶୁପତିନାଥ ମନ୍ଦିର|ପଶୁପତିନାଥ]] ଓ [[ମୁକ୍ତିନାଥ]] । ମୁକ୍ତିନାଥଙ୍କୁ ଶାଳିଗ୍ରାମ ବୋଲି ମଧ୍ୟ କୁହାଯାଏ କାରଣ ଏଠାରେ ବହୁମାତ୍ରାରେ “[[ଶାଳଗ୍ରାମ ଶିଳା]]” ରହିଛି ।<ref name=JEE/> ବୌଦ୍ଧ ଧର୍ମାବଲମ୍ବୀମାନେ ମଧ୍ୟ ହିମାଳୟକୁ ଖୁବ୍ ମହତ୍ତ୍ୱ ଦେଇଆସିଛନ୍ତି । [[ପାରୋ ତକତ୍ସଂଗ]] ନାମକ ସ୍ଥାନରୁ ଭୁଟାନରେ ବୌଦ୍ଧ ଧର୍ମ ପ୍ରଚାରିତ ଓ ପ୍ରସାରିତ ହୋଇଥିଲା ; ତେଣୁ ଏହାକୁ ଏକ ପବିତ୍ର ସ୍ଥଳର ମାନ୍ୟତା ଦିଆଯାଇଛି ।<ref>{{Cite web|url=https://www.huffingtonpost.com/kimberly-cantor/paro-bhutan-the-tigers-ne_b_10982104.html|title=Paro, Bhutan: The Tiger's Nest|last=Cantor|first=Kimberly|date=2016-07-14|website=Huffington Post|language=en-US|access-date=2018-06-09|archive-date=2016-07-15|archive-url=https://web.archive.org/web/20160715155110/http://www.huffingtonpost.com/kimberly-cantor/paro-bhutan-the-tigers-ne_b_10982104.html|url-status=live}}</ref> ତିବ୍ବତୀୟ ବୌଦ୍ଧମାନଙ୍କ ପାଇଁ ମୁକ୍ତିନାଥ ମଧ୍ୟ ଏକ ତୀର୍ଥସ୍ଥଳୀ । ୮୪ ଜଣ ମହାସିଦ୍ଧଙ୍କ (ପ୍ରାଚୀନ ବୌଦ୍ଧ ଜାଦୁଗର) ଆଶାବାଡ଼ିରୁ ଏଠାକାର ଏକ ଉଦ୍ୟାନର ଗଛ ସମସ୍ତ ସୃଷ୍ଟି ହୋଇଛନ୍ତି ବୋଲି ଉପାସକମାନେ ବିଶ୍ୱାସ କରନ୍ତି । ଶାଳଗ୍ରାମ ଶିଳା ତିବ୍ବତୀୟ ସର୍ପ ଦେବତା “[[ଗାୱୋ ଜାଗ୍‍ପା]]”ଙ୍କ ପ୍ରତିନିଧି ବୋଲି ମଧ୍ୟ ବିଶ୍ୱାସ ରହିଛି ।<ref name=":4">{{cite book|last1=Zurick|first1=David|last2=Julsun|first2=Pacheco|last3=Basanta|first3=Raj Shrestha|last4=Birendra|first4=Bajracharya|title=Illustrated Atlas of the Himalaya|location=Lexington|publisher=U of Kentucky|year=2006}}</ref> [[File:Shravanabelagola2007 - 23.jpg|thumb|upright|left|ଜୈନ ପୁରାଣ କଥା ଅନୁଯାୟୀ ଋଷଭନାଥଙ୍କ ପୁତ୍ର ଚକ୍ରବର୍ତ୍ତୀ ସମ୍ରାଟ ଭରତ (ଯାହାଙ୍କ ନାମରୁ “ଭାରତବର୍ଷ” ନାମର ସୃଷ୍ଟି) କୈଳାସ ପର୍ବତରେ ନିର୍ବାଣ ଲାଭ କରିଥିଲେ<ref>{{Cite book | url=https://books.google.com/?id=Kn0N0DDhTOEC&pg=PA279&dq=Bharata+Chakravartin+Kailash#v=onepage&q=Bharata%20Chakravartin%20Kailash&f=false | title=Jain Pooja-Kavya: Ek Chintan| isbn=978-81-263-0818-7}}</ref>]] ହିମାଳୟ ନିବାସୀଙ୍କ ବିବିଧତା ଅନ୍ୟ ସବୁ କ୍ଷେତ୍ରରେ ମଧ୍ୟ ପରିଲକ୍ଷିତ ହୁଏ । ସ୍ଥାପତ୍ୟ, ଭାଷା, କଥିତ ଭାଷା, ବିଶ୍ୱାସ, ବେଶଭୂଷା ଓ ଦୈନନ୍ଦିନ ବିଧିରେ ଏହା ପ୍ରସ୍ଫୁଟିତ ହୋଇଥାଏ ।<ref name=":4" /> ଗୃହ ନିର୍ମାଣରେ ବ୍ୟବହୃତ କଞ୍ଚାମାଲ ଓ ପଦାର୍ଥ ଲୋକଙ୍କ ଆବଶ୍ୟକତା ଓ ବିଶ୍ୱାସର ପ୍ରତିଫଳନ । ହାତବୁଣା ଲୁଗାରେ ଅନେକ ରଙ୍ଗର ପ୍ରୟୋଗ ଓ ସେଥିରେ ରହିଥିବା ଚିତ୍ରଶୈଳୀରେ ଏହି ବିବିଧତାର କିଛି ଝଲକ ଦେଖିବାକୁ ମିଳେ । କିଛି ସମ୍ପ୍ରଦାୟ ଅଳଙ୍କାରକୁ ବହୁତ ମହତ୍ତ୍ୱ ଦିଅନ୍ତି । ରାଏ ଓ ଲିମ୍ବୁ ମହିଳାମାନେ ସୁନାର ବଡ଼ ବଡ଼ କାନଫୁଲ ଓ ନାକଗୁଣା ପିନ୍ଧି ନିଜ ସମ୍ପତ୍ତି ବିଷୟରେ ଜଣାଇଥାନ୍ତି ।<ref name=":4" /> ===ଧାର୍ମିକ ବିଶ୍ୱାସ=== {{multiple image |align=right |direction=vertical |image1=Taktshang.jpg |caption1= ଭୁଟାନର ପାରୋ ତକତ୍ସଂଗ ବୌଦ୍ଧ ମନ୍ଦିରକୁ “ବାଘର ବସା (Tiger's Nest)” ବୋଲି ମଧ୍ୟ କୁହାଯାଏ |image2=View of the Lakir Monastery.JPG |caption2=ଲଦାଖ୍‍ର ଲିକିର୍ ବୌଦ୍ଧମଠ }} ସ୍ଥାନ ଅନୁସାରେ ହିମାଳୟରେ ହିନ୍ଦୁ, ବୌଦ୍ଧ, ଜୈନ ଓ ଶିଖ ମତବାଦର ମହତ୍ତ୍ୱ ଦେଖିବାକୁ ମିଳିଥାଏ । ଏହାର ଏକ ଉଦାହରଣ ହେଲା ପାରୋ ତକତ୍ସଙ୍ଗ, ଯେଉଁଠାରୁ [[ପଦ୍ମସମ୍ଭବ]] ଭୁଟାନରେ ବୌଦ୍ଧ ଧର୍ମର ପ୍ରଚାର ଆରମ୍ଭ କରିଥିଲେ ।<ref name="Pommaret">{{cite book|author=Pommaret, Francoise|title=Bhutan Himalayan Mountains Kingdom|url=https://archive.org/details/bhutanhimalayanm0000pomm|edition=5th|publisher=Odyssey Books and Guides|year=2006|pages=[https://archive.org/details/bhutanhimalayanm0000pomm/page/136 136]–137|isbn=978-962-217-810-6}}</ref> ସିକ୍କିମ ରାଜ୍ୟରେ ମଧ୍ୟ ପଦ୍ମସମ୍ଭବ ଜଣେ ମହାନ ସନ୍ଥ ଭାବେ ପୂଜିତ ଓ ସମ୍ମାନିତ ହୁଅନ୍ତି । କାଶ୍ମୀରରେ ହିନ୍ଦୁ ଧର୍ମର ଶୈବ ପରମ୍ପରାର ଅନୁସରଣ କରୁଥିବା କାଶ୍ମୀରୀ ପଣ୍ଡିତ ଓ ମୁସଲମାନ ଧର୍ମର ଲୋକେ ବାସ କରନ୍ତି । ପୁଣି ହିନ୍ଦୁ ଧର୍ମରେ ହିମାଳୟକୁ ଗିରିରାଜ ହିମାବତ ବୋଲି ସମ୍ବୋଧନ କରାଯାଏ । ହିମାଳୟକୁ ମାନବ ତୁଲ୍ୟ ମନେ କରାଯାଏ । ସେ ଗଙ୍ଗା ଓ ପାର୍ବତୀଙ୍କ ଜନକ ବୋଲି ହିନ୍ଦୁ ପୁରାଣ ଓ କିମ୍ବଦନ୍ତୀରେ ଉଲ୍ଲିଖିତ ଅଛି ।<ref>{{cite book|title=Dictionary of Hindu Lore and Legend|url=https://archive.org/details/dictionaryofhind0000dall|isbn=978-0-500-51088-9|first=Anna|last=Dallapiccola|year=2002}}</ref> ହିମାଳୟ ବକ୍ଷରେ ତିବ୍ବତ, ଭୁଟାନ, ଭାରତର ସିକ୍କିମ, ଲଦାଖ୍, ଅରୁଣାଚଳ ପ୍ରଦେଶ, ସ୍ପିଟି ଉପତ୍ୟକା, ଦାର୍ଜିଲିଂ ପ୍ରଭୃତି ସ୍ଥାନରେ ବହୁ ସଂଖ୍ୟକ ବଜ୍ରଯାନ ବୌଦ୍ଧ ସ୍ଥଳ ଅବସ୍ଥିତ । ତିବ୍ବତରେ ଦଲାଇ ଲାମାଙ୍କ ବିହାରକୁ ମିଶାଇ ୬୦୦୦ରୁ ଅଧିକ ମଠ ଓ ବିହାର ରହିଥିଲା ।<ref>{{cite news|url=http://news.bbc.co.uk/2/hi/asia-pacific/7307495.stm|title=Tibetan monks: A controlled life|publisher=BBC News|date=20 March 2008|access-date=29 March 2019|archive-date=18 February 2009|archive-url=https://web.archive.org/web/20090218083955/http://news.bbc.co.uk/2/hi/asia-pacific/7307495.stm|url-status=live}}</ref> ଭୁଟାନ, ସିକ୍କିମ ଓ ଲଦାଖରେ ମଧ୍ୟ ବହୁ ସଂଖ୍ୟକ ବୌଦ୍ଧ ମଠ ଓ ବିହାର ରହିଛି । ଲାସା ଓ [[ଶିଗାତ୍ସେ]]<nowiki/>ରେ ତିବ୍ବତୀୟ ମୁସଲମାନମାନଙ୍କର ମସ୍‍ଜିଦ୍ ମଧ୍ୟ ରହିଛି ।<ref>{{cite news|url=http://en.people.cn/200510/27/eng20051027_217176.html|title=Mosques in Lhasa, Tibet|newspaper=People's Daily Online|date=27 October 2005|access-date=29 March 2019|archive-date=19 March 2020|archive-url=https://web.archive.org/web/20200319142129/http://en.people.cn/200510/27/eng20051027_217176.html|url-status=dead}}</ref> ==ସମ୍ବଳ== ହିମାଳୟରେ ଅନେକ ଔଷଧୀୟ ବୃକ୍ଷଲତା ଓ ଜଡ଼ିବୁଟି ରହିଛି । ସାମାନ୍ୟ ଥଣ୍ଡା କାଶରୁ ନେଇ ସାପ କାମୁଡ଼ା ପର୍ଯ୍ୟନ୍ତ ବିଭିନ୍ନ ବ୍ୟାଧିର ଉପଚାର ପାଇଁ ହିମାଳୟର ଔଷଧି ବୃକ୍ଷ ବ୍ୟବହୃତ ହୋଇ ଆସିଛି ।<ref name = JEE>{{Cite journal |title=Ecological status and traditional knowledge of medicinal plants in Kedarnath Wildlife Sanctuary of Garhwal Himalaya, India |journal=Journal of Ethnobiology and Ethnomedicine |volume=9 |page=1 |author1=Jahangeer A. Bhat |author2=Munesh Kumar |author3=Rainer W. Bussmann |date=2 January 2013 |doi=10.1186/1746-4269-9-1 |pmid=23281594 |pmc=3560114}}</ref> ଏହି ସବୁ ଔଷଧୀୟ ଗଛର ମୂଳ, ଫୁଲ, ଡାଙ୍ଗ, ପତ୍ର, ବକ୍କଳ ବ୍ୟବହାର କରି ଔଷଧ ପ୍ରସ୍ତୁତ କରାଯାଏ । ''[[ଏବିସ୍ ପିଣ୍ଡ୍ରୋ]] (abies pindrow)'' ନାମକ ଗଛର [[ବକ୍କଳ]]<nowiki/>ରୁ [[କାଶ]] ଓ [[ଶ୍ୱାସନଳୀ ପ୍ରଦାହ]] (ବ୍ରୋଂକାଇଟିସ୍) ପରି ରୋଗର ଔଷଧ ତିଆରି ହୁଏ । ''[[ଆରାକ୍ନେ କୋର୍ଡିଓଫୋଲିଆ]] (arachne cordifolia)'' ଗଛର ପତ୍ର ଓ ନାଡ଼କୁ ବାଟି ପ୍ରସ୍ତୁତ କରାଯାଇଥିବା ରସକୁ ଘା’ରେ ପ୍ରୟୋଗ କରିବା ପାଇଁ ଓ [[ସାପକାମୁଡ଼ା|ସାପ କାମୁଡ଼ା]]<nowiki/>ର ଉପଚାର ପାଇଁ ବ୍ୟବହାର କରାଯାଏ । ''[[କେଲିକେର୍ପା ଆର୍ବୋରିଆ]] (callicarpa arborea)'' ଗଛର ବକ୍କଳ ଚର୍ମ ରୋଗର ଉପଚାର ପାଇଁ ଉପଯୋଗୀ ।<ref name=JEE /> ହିମାଳୟରେ ଦେଖାଯାଉଥିବା [[ଜିମ୍ନୋସ୍ପର୍ମ୍]], [[ଏଞ୍ଜିଓସ୍ପର୍ମ୍]] ଓ [[ଟେରିଡୋଫାଇଟ୍]] ପ୍ରଜାତିର ଏକ-ପଞ୍ଚମାଂଶ (୨୦%) ଗଛରେ ଔଷଧୀୟ ଗୁଣ ରହିଛି ଓ ଆହୁରି ଅଧିକ ପ୍ରଜାତିର ଔଷଧୀୟ ବୃକ୍ଷଲତା ଆବିଷ୍କାର ହୋଇପାରେ ବୋଲି ଆଶା କରାଯାଉଛି ।<ref name=JEE/> [[ଏସିଆ]] ଓ [[ଆଫ୍ରିକା]]ର ଜନସଂଖ୍ୟାର ଏକ ବଡ଼ ଭାଗ ଆଧୁନିକ ଔଷଧ ଅପେକ୍ଷା ପ୍ରାକୃତିକ ଜଡ଼ିବୁଟି ଔଷଧକୁ ଅଧିକ ମାନନ୍ତି ।<ref name=":1">{{cite book|last1=Gupta|first1=Pankaj|last2=Sharma|first2=Vijay Kumar|title=Healing Traditions of the Northwestern Himalayas|year=2014|publisher=Springer Briefs in Environmental Science|isbn=978-81-322-1925-5}}</ref> ହିମାଳୟର ବହୁ ଲୋକ ଏହି ଔଷଧୀ ବୃକ୍ଷ ଉପରେ ନିର୍ଭର କରୁଥିବାରୁ କିଛି ଲୋକଙ୍କ ପାଇଁ ଏହା ଆମଦାନୀର ଏକ ମାଧ୍ୟମ ହୋଇଥାଏ । ଏହି ଔଷଧୀୟ ଗଛର ବ୍ୟବସାୟ ହିମାଳୟରେ ଓ ଅନ୍ୟତ୍ର ଅର୍ଥନୈତିକ ଓ ଔଷଧୋଦ୍ୟୋଗ ବିକାଶରେ ସହାୟକ ହୁଏ ।<ref name=":1" /> କିନ୍ତୁ ଜାଳେଣୀ ଓ ବ୍ୟବହାର ପାଇଁ ସ୍ଥାନୀୟ ଲୋକେ ବେଆଇନ୍ ଭାବେ ଜଙ୍ଗଲ ସଫା କରୁଥିବାରୁ ବର୍ତ୍ତମାନ ଏହି ଔଷଧ ସମ୍ବଳ ପାଇଁ ଏକ ବିପତ୍ତି ସୃଷ୍ଟି ହୋଇଛି ।<ref>{{cite journal|title=Himalayan Forests Disappearing|url=https://archive.org/details/sim_earth-island-journal_autumn-2006_21_4/page/7|journal=Earth Island Journal|volume=21|issue=4|year=2006|pages=7–8}}</ref> ଏହାର ଅର୍ଥ ହେଲା ଔଷଧୀ ବୃକ୍ଷଲତା କ୍ରମଶଃ କମି ଆସୁଛି ଏବଂ କିଛି ଦିନ ପରେ କିଛି ପ୍ରଜାତିର ଔଷଧି ବୃକ୍ଷ ବିରଳ ବା ସମ୍ପୂର୍ଣ୍ଣ ରୂପେ ବିଲୁପ୍ତ ହୋଇଯିବେ । ସ୍ଥାନୀୟ ଲୋକେ ହିମାଳୟର କିଛି ଅଂଶର ବଣ ସଫା କରିସାରିଥିବା ସତ୍ତ୍ୱେ, ଏଠାରେ ଏବେ ବି କ୍ରାନ୍ତୀୟ ଓ ପାଇନ୍ ବଣର ଏକ ବଡ଼ ଭାଗ ଜୀବିତ ରହିଛି । ଏହି ବଣରୁ ଜାଳେଣୀ କାଠ ଓ ଶିଳ୍ପୋଦ୍ୟୋଗ ପାଇଁ କଞ୍ଚାମାଲ ମିଳିଥାଏ । ଗୋରୁ ଓ ବଣର ତୃଣଭୋଜୀଙ୍କ ଚରିବା ପାଇଁ ଅନେକ ଢାଲୁଆ ତୃଣଭୂମି ରହିଛି । ତେବେ ଜୀବମାନଙ୍କ ଚରିବା ସ୍ଥାନର ଉଚ୍ଚତା ଅଲଗା ଅଲଗା ହୋଇଥାଏ । [[ଗଣ୍ଡା]] ଓ [[ହାତୀ]] ପରି ଜୀବ ହିମାଳୟର ତଳ ଦେଶରେ (ତେରାଇ ଅଞ୍ଚଳରେ) ଚରାବୁଲା କରନ୍ତି । ଏହାଛଡ଼ା ହିମାଳୟରେ [[କାଶ୍ମୀରୀ ହରିଣ]], କଳା ଭାଲୁ, କସ୍ତୁରୀ ମୃଗ, [[ହନୁ ମାଙ୍କଡ଼]] ଓ ହିମ କଲରାପତ୍ରିଆ ପରି ଜୀବ ମଧ୍ୟ ବାସ କରନ୍ତି । ହିମାଳୟରେ [[ତିବ୍ବତୀୟ ୟାକ୍]] ମଧ୍ୟ ରହିଛନ୍ତି ଯାହାଙ୍କୁ ଲୋକେ ଦୈନନ୍ଦିନ ଜୀବନରେ ପରିବହନ ପାଇଁ ବ୍ୟବହାର କରନ୍ତି । କିନ୍ତୁ ବହୁ ଜୀବଙ୍କ ସଂଖ୍ୟା କ୍ରମାଗତ ଭାବେ କମି ଚାଲିଛି ଓ କିଛି ଜୀବ ଲୁପ୍ତ ପ୍ରାୟ ହେବା ଅବସ୍ଥାରେ ଅଛନ୍ତି । ହିମାଳୟ ବିଭିନ୍ନ [[ଖଣିଜ ପଦାର୍ଥ]] ଓ ମୂଲ୍ୟବାନ୍ ପଥରର ଉତ୍ସ । ଏହାର ପ୍ରସ୍ତର ଶଯ୍ୟା ତଳେ ପ୍ରାକୃତିକ ତୈଳ ଗଚ୍ଛିତ ଥିବାର ସମ୍ଭାବନା ମଧ୍ୟ ରହିଛି । କାଶ୍ମୀରରେ [[କୋଇଲା]] ରହିଥିବାର ଠାବ ହୋଇଛି । ୧୦୦ରୁ ଅଧିକ ସ୍ଥାନରେ [[ସୁନା]], [[ରୁପା|ରୂପା]], [[ତମ୍ବା|ତମ୍ବା]], [[ଅଭ୍ର]] ପରି ବହୁ ଧାତବ ପଦାର୍ଥ ଗଚ୍ଛିତ ଥିବାର ମଧ୍ୟ ଜଣାପଡ଼ିଛି । ==ଆହୁରି ଦେଖନ୍ତୁ== {{div col|colwidth=}} * [[ହିମ କଲରାପତ୍ରିଆ ବାଘ (ସ୍ନୋ ଲେପର୍ଡ୍)]] * [[ହେମିସ୍ ଜାତୀୟ ଉଦ୍ୟାନ]] * [[ଭାରତ-ଚୀନ ସୀମା ବିବାଦ]] * [[ଏଭରେଷ୍ଟ ଶୃଙ୍ଗ]] {{div col end}} ==ଆଧାର== {{ଆଧାର|30em|refs= <ref name=circum>{{cite journal |title=Geochemistry of the Suspended Sediments of Circum-Himalayan Rivers and Weathering Budgets over the Last 50 Myrs |journal=Geophysical Research Abstracts |year=2003 |volume=5 |page=13,617 |id=Abstract 13617 |last1=Gaillardet |first1=J. |last2=Métivier |first2=F. |last3=Lemarchand |first3=D. |last4=Dupré |first4=B. |last5=Allègre |first5=C.J. |last6=Li |first6=W. |last7=Zhao |first7=J. |url=http://www.cosis.net/abstracts/EAE03/13617/EAE03-J-13617.pdf |access-date=4 November 2006 |bibcode=2003EAEJA....13617G |archive-date=25 December 2018 |archive-url=https://web.archive.org/web/20181225162444/https://www.cosis.net/abstracts/EAE03/13617/EAE03-J-13617.pdf |url-status=live }}</ref> <ref name=gits4u>{{cite web |url=http://www.gits4u.com/wb/wb6a.htm |title=Sunderbans the world's largest delta |publisher=gits4u.com |access-date=3 January 2015 |url-status=dead |archive-url=https://web.archive.org/web/20150103191637/http://www.gits4u.com/wb/wb6a.htm |archive-date=3 January 2015 |df=dmy-all}}</ref> <ref name=IPPC2007>{{cite web |url=http://www.ipcc.ch/publications_and_data/ar4/wg2/en/ch10s10-6-2.html |title=the Himalayan Glaciers |date=2007 |website=Fourth assessment report on climate change |publisher=IPPC |access-date=22 January 2014 |archive-date=20 January 2010 |archive-url=https://web.archive.org/web/20100120081043/http://www.ipcc.ch/publications_and_data/ar4/wg2/en/ch10s10-6-2.html |url-status=live }}</ref> <ref name=Kuhle2011>{{cite book |title=Quaternary Glaciation – Extent and Chronology, A Closer Look |author=Kuhle, M. |year=2011 |chapter=The High Glacial (Last Ice Age and Last Glacial Maximum) Ice Cover of High and Central Asia, with a Critical Review of Some Recent OSL and TCN Dates |editor1-last=Ehlers |editor1-first=J. |editor2-last=Gibbard |editor2-first=P.L. |editor3-last=Hughes |editor3-first=P.D. |location=[[Amsterdam]] |publisher=[[Elsevier]] BV |pages=943–965}}</ref> <ref name=Kuhle2005>{{cite journal |last=Kuhle |first=M. |year=2005 |title=The maximum Ice Age (Würmian, Last Ice Age, LGM) glaciation of the Himalaya – a glaciogeomorphological investigation of glacier trim-lines, ice thicknesses and lowest former ice margin positions in the Mt. Everest-Makalu-Cho Oyu massifs (Khumbu- and Khumbakarna Himal) including information on late-glacial-, neoglacial-, and historical glacier stages, their snow-line depressions and ages |url=https://archive.org/details/sim_geojournal_2005_62_3-4/page/n8 |journal=GeoJournal |volume=62 |pages=193–650 |issue=3–4 |doi=10.1007/s10708-005-2338-6}}</ref> <ref name=Kuhle1987>{{cite journal |title=Subtropical mountain- and highland-glaciation as ice age triggers and the waning of the glacial periods in the Pleistocene |url=https://archive.org/details/geojournal_1987-12_14_4/page/393 |author=Kuhle, M. |year=1987 |journal=[[GeoJournal]] |volume=14 |issue=4 |pages=393–421 |doi=10.1007/BF02602717}}</ref> <ref name=pbs_nature>{{cite web |url=http://www.pbs.org/wnet/nature/the-himalayas-himalayas-facts/6341/ |title=The Himalayas – Himalayas Facts |website=Nature on PBS |access-date=21 January 2014 |date=2011-02-11 |archive-date=2014-11-30 |archive-url=https://web.archive.org/web/20141130184733/http://www.pbs.org/wnet/nature/the-himalayas-himalayas-facts/6341/ |url-status=live }}</ref> <ref name=USGS>{{cite web |url=http://pubs.usgs.gov/gip/dynamic/himalaya.html |title=The Himalayas: Two continents collide |publisher=[[United States Geological Survey|USGS]] |date=5 May 1999 |access-date=3 January 2015 |archive-date=10 May 2020 |archive-url=https://web.archive.org/web/20200510204755/https://pubs.usgs.gov/gip/dynamic/himalaya.html |url-status=live }}</ref> }} ==ଆହୁରି ପଢ଼ନ୍ତୁ== * [[William McKay Aitken|Aitken, Bill]], ''Footloose in the Himalaya'', Delhi, Permanent Black, 2003. {{ISBN|81-7824-052-1}} * Berreman, Gerald Duane, ''Hindus of the Himalayas: Ethnography and Change'', 2nd rev. ed., Delhi, Oxford University Press, 1997. * Bisht, Ramesh Chandra, ''Encyclopedia of the Himalayas'', New Delhi, Mittal Publications, c2008. * ''Everest'', the IMAX movie (1998). {{ISBN|0-7888-1493-1}} * Fisher, James F., ''Sherpas: Reflections on Change in Himalayan Nepal'', 1990. Berkeley, University of California Press, 1990. {{ISBN|0-520-06941-2}} * [[Augusto Gansser-Biaggi|Gansser, Augusto]], [[Andreas Gruschke|Gruschke, Andreas]], Olschak, Blanche C., ''Himalayas. Growing Mountains, Living Myths, Migrating Peoples'', New York, Oxford: Facts On File, 1987. {{ISBN|0-8160-1994-0}} and New Delhi: Bookwise, 1987. * Gupta, Raj Kumar, ''Bibliography of the Himalayas'', Gurgaon, Indian Documentation Service, 1981 * [[John Hunt, Baron Hunt|Hunt, John]], ''Ascent of Everest'', London, Hodder & Stoughton, 1956. {{ISBN|0-89886-361-9}} * [[Maurice Isserman|Isserman, Maurice]] and Weaver, Stewart, ''Fallen Giants: The History of Himalayan Mountaineering from the Age of Empire to the Age of Extremes''. Yale University Press, 2008. {{ISBN|978-0-300-11501-7}} * Ives, Jack D. and Messerli, Bruno, ''The Himalayan Dilemma: Reconciling Development and Conservation''. London / New York, Routledge, 1989. {{ISBN|0-415-01157-4}} * Lall, J.S. (ed.) in association with Moddie, A.D., ''The Himalaya, Aspects of Change''. Delhi, Oxford University Press, 1981. {{ISBN|0-19-561254-X}} * Nandy, S.N., Dhyani, P.P. and Samal, P.K., ''Resource Information Database of the Indian Himalaya'', Almora, GBPIHED, 2006. * [[Michael Palin|Palin, Michael]], ''Himalaya'', London, Weidenfeld & Nicolson Illustrated, 2004. {{ISBN|0-297-84371-0}} * [[Swami Sundaranand]], ''Himalaya: Through the Lens of a Sadhu''. Published by Tapovan Kuti Prakashan (2001). {{ISBN|81-901326-0-1}} * Swami [[Tapovan Maharaj]], ''Wanderings in the Himalayas'', English Edition, Madras, Chinmaya Publication Trust, 1960. Translated by T.N. Kesava Pillai. * [[Bill Tilman|Tilman, H. W.]], ''Mount Everest, 1938'', Cambridge University Press, 1948. * 'The Mighty Himalaya: A Fragile Heritage,’ [[National Geographic Magazine|National Geographic]], 174:624–631 (November 1988). * Turner, Bethan, et al. ''Seismicity of the Earth 1900–2010: Himalaya and Vicinity''. Denver, United States Geological Survey, 2013. ==ବାହ୍ୟ ଲିଂକ୍== {{Commons+cat|Himalayas}} {{Wikiquote}} * [http://www.digitalhimalaya.com/ The Digital Himalaya research project at Cambridge and Yale] * [http://oak.ucc.nau.edu/wittke/Tibet/Himalaya.html Geology of the Himalayan mountains] {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20100616162641/http://oak.ucc.nau.edu/wittke/Tibet/Himalaya.html |date=2010-06-16 }} * [https://www.pbs.org/wgbh/nova/everest/earth/birth.html Birth of the Himalaya] * [http://pulitzercenter.org/projects/asia/south-asias-troubled-waters South Asia's Troubled Waters] Journalistic project at the Pulitzer Centre for Crisis Reporting * [https://editors.eol.org/eoearth/wiki/Biological_diversity_in_the_Himalayas Biological diversity in the Himalayas] Encyclopedia of Earth [[ଶ୍ରେଣୀ:ପର୍ବତ]] sly0l1pcxw35a83ccnm5wqz28mvl3co 0 70954 601683 600357 2026-09-02T17:55:05Z InternetArchiveBot 28148 Add 1 book for [[ଉଇକିପିଡ଼ିଆ:ପରଖଯୋଗ୍ୟତା]] (20260902sim)) #IABot (v2.0.9.5) ([[User:GreenC bot|GreenC bot]] 601683 wikitext text/x-wiki {{ଛୋଟ|Food}} [[File:Good Food Display - NCI Visuals Online.jpg|thumb|ବିଭିନ୍ନ ପ୍ରକାର ଖାଦ୍ୟ ପଦାର୍ଥ]] [[File:Foods (cropped).jpg|thumb|ଉଦ୍ଭିଜ୍ଜ ଖାଦ୍ୟ]] {{wiktionary|ଖାଦ୍ୟ}} '''ଖାଦ୍ୟ''' ଏକ ପଦାର୍ଥ <ref>{{Cite news|url=https://www.britannica.com/topic/food|title=food|work=Encyclopedia Britannica|access-date=2017-05-25|language=en|url-status=live|archiveurl=https://web.archive.org/web/20170727134023/https://www.britannica.com/topic/food|archivedate=2017-07-27|df=}}</ref> ଯାହା ଜୀବର ପୋଷଣ ନିମନ୍ତେ ଗ୍ରହଣ କରାଯାଏ । ସାଧାରଣତଃ ଏହା ଉଦ୍ଭିଦ ବା ପ୍ରାଣୀ ଉତ୍ସରୁ ନିଆଯାଏ ଯେଉଁଥିରେ [[ଶ୍ୱେତସାର]], [[ପୁଷ୍ଟିସାର]], [[ଚର୍ବି]], [[ଜୀବସାର]] ଓ [[ଲବଣ]] ଜାତୀୟ ପଦାର୍ଥ ଥାଏ । ଏହି ପଦାର୍ଥ ସମୂହ ଖାଇବା ବା ପିଇବା ପରେ ଶରୀରରେ ଥିବା ଜୀବକୋଷଦ୍ୱାରା ପରିପାକ ହୋଇ ଶକ୍ତି, ବିକାଶ ଓ ବୃଦ୍ଧି ଜାତ ହୁଏ । ଇତିହାସ ଅନୁସାରେ [[ମାନବ]] ଦୁଇ ପ୍ରକାର ଉପାୟରେ ଖାଦ୍ୟ ସଂଗ୍ରହ କରୁଥିଲା: [[ଶିକାର]] ଓ [[ଚାଷ]] । ଅଧୁନା ସତ‌ତ ଜନସଂଖ୍ୟା ବୃଦ୍ଧି ହେଉଥିବା ଯୋଗୁ କାରଖାନାରୁ ଅଧିକାଂଶ ଖାଦ୍ୟ ଯୋଗାଣ ହେଉଛି । ଖାଦ୍ୟ ନିରାପତ୍ତା ଓ ଖାଦ୍ୟ ସୁରକ୍ଷା ଦ୍ୱୟକୁ ଇଣ୍ଟରନ୍ୟାସନାଲ ଆସୋସିଏସନ ଫର ଫୁଡ ପ୍ରୋଟେକସନ, ୱାର୍ଲଡ ରିସୋର୍ସେସ ଇନଷ୍ଟିଚ୍ୟୁଟ, ୱାର୍ଲଡ ଫୁଡ ପ୍ରୋଗ୍ରାମ, ଫୁଡ ଆଣ୍ଡ ଏଗ୍ରିକଲଚରାଲ ଅର୍ଗାନାଇଜେସନ ଓ ଇଣ୍ଟରନ୍ୟାସନାଲ ଫୁଡ ଇନଫର୍ମେସନ କାଉନସିଲ ସଂସ୍ଥାମାନ ନିୟନ୍ତ୍ରଣ କରନ୍ତି । ଏମାନେ ଜଳ ଯୋଗାଣ, ଜନସଂଖ୍ୟା ବୃଦ୍ଧି, ଖାଦ୍ୟ ସୁରକ୍ଷା, ଜଳବାୟୁ ପରିବର୍ତ୍ତନ, ଜୈବ ବିବିଧତା ଓ ସ୍ଥିରତା ବିଷୟମାନ ନିୟନ୍ତ୍ରଣ କରନ୍ତି । ଇଣ୍ଟରନ୍ୟାସନାଲ କୋଭେନାଣ୍ଟ ଅନ ଇକୋନୋମିକ, ସୋସିଆଲ ଓ କଲଚରାଲ ରାଇଟ ([[:en:International Covenant on Economic, Social and Cultural Rights|International Covenant on Economic]] ବା [[:en:ICESCR|ICESCR]]) ସଂସ୍ଥା ଅନୁସାରେ ପ୍ରତ୍ୟେକ ବ୍ୟକ୍ତିର ମାନ‌କ ଜୀବନର ଅଧିକାରରେ ଯଥେଷ୍ଟ ଖାଦ୍ୟ ଓ ଭୋକରୁ ମୁକ୍ତି ଏକ ମୌଳିକ ଅଧିକାର ପରିସର ଭୁକ୍ତ କରାଯାଇଛି ଖାଦ୍ୟ ଅଧିକାର ([[:en:right to food|right to food]]) ଏକ ମାନବ ଅଧିକାର ([[:en:human right|human right]]) ଭାବରେ ସ୍ୱୀକୃତ ହୋଇଛି । {{TOC limit|3}} ==ଖାଦ୍ୟ ଉତ୍ସ== ଅଧିକାଂଶ ଖାଦ୍ୟ ଉଦ୍ଭିଦରୁ ଆସିଥାଏ । କେତେକ ସିଧା ସଳଖ ଉଦ୍ଭିଦରୁ ଆସିଥାଏ ଓ ଆଉ କେତେକ ପ୍ରାଣୀମାନଙ୍କୁ ବୃକ୍ଷ ଜାତ ଖାଦ୍ୟ ଖୁଏଇ ସଂଗ୍ରହ କରାଯାଏ । ଶସ୍ୟ ଜାତ ଖାଦ୍ୟ ଏକ ପ୍ରମୁଖ ଖାଦ୍ୟ ଯାହା ଅନ୍ୟ ଖାଦ୍ୟ ଅପେକ୍ଷା ଅଧିକ ଶକ୍ତି ପ୍ରଦାନ କରିଥାଏ । <ref>{{Cite news|url=https://www.nationalgeographic.org/encyclopedia/food/|title=food|last=Society|first=National Geographic|date=2011-03-01|work=National Geographic Society|access-date=2017-05-25|language=en|url-status=live|archiveurl=https://web.archive.org/web/20170322145917/http://www.nationalgeographic.org/encyclopedia/food/|archivedate=2017-03-22|df=}}</ref> ପୃଥିବୀରେ ୮୭% ଶସ୍ୟ [[ମକା]], [[ଗ‌ହମ]] ଓ [[ଚାଉଳ]]ରୁ ମିଳେ । <ref name="prodstat">{{cite web |url=http://faostat.fao.org/site/567/DesktopDefault.aspx |title=ProdSTAT |work=FAOSTAT |accessdate= |url-status=live |archiveurl=https://web.archive.org/web/20120210214103/http://faostat.fao.org/site/567/DesktopDefault.aspx |archivedate=2012-02-10 |df= }}</ref><ref>{{Cite journal|last=Favour|first=Eboh|title=Design and Fabrication of a Mill Pulverizer|url=https://www.academia.edu/27186173|language=en|url-status=live|archiveurl=https://web.archive.org/web/20171226191619/http://www.academia.edu/27186173/DESIGN_AND_FABRICATION_OF_A_MILL_PULVERIZER|archivedate=2017-12-26|df=}}</ref><ref>{{Cite book|url=https://books.google.com/books?id=039ZCwAAQBAJ&lpg=PP1&pg=PA846#v=onepage&q&f=false|title=The Complete Book on Spices & Condiments (with Cultivation, Processing & Uses) 2nd Revised Edition: With Cultivation, Processing & Uses|last=Engineers|first=NIIR Board of Consultants &|date=2006|publisher=Asia Pacific Business Press Inc.|isbn=978-81-7833-038-9|language=en|url-status=live|archiveurl=https://web.archive.org/web/20171226191618/https://books.google.com/books?id=039ZCwAAQBAJ&lpg=PP1&pg=PA846#v=onepage&q&f=false|archivedate=2017-12-26|df=}}</ref> ଅଧିକାଂଶ ଶସ୍ୟ ପାଳିତ ପଶୁମାନଙ୍କୁ ଦିଆଯାଏ । କବକ ଓ ଛତୁ ଜାତୀୟ ଖାଦ୍ୟ ମଧ୍ୟ ଗ୍ରହଣ କରାଯାଏ । ପ୍ରାଣୀ ଓ ଉଦ୍ଭିଦ ଉତ୍ସରୁ ନ ଆଣି କେତେକ କବକ ଓ ଛତୁ ମଧ୍ୟ ଖାଦ୍ୟ ଆକାରରେ ବ୍ୟବ‌ହାର କରାଯାଏ । ବେକର ଇସ୍ଟ ବ୍ରେଡ, ଆଲକୋହୋଲ ଜାତୀୟ ପାନୀୟ, ଛେନା, ଆଚାର ଓ ଦ‌ହି ଇତ୍ୟାଦିର ଫରମେଣ୍ଟେସନ ଓ ଆଚାର କରିବା ନିମନ୍ତେ କେତେକ କବକ ଓ ଅଣୁଜୀବ ବ୍ୟବ‌ହାର କରାଯାଏ । ନୀଳ-ସବୁଜ ଶୈବାଳ ([[:en:blue-green algae|blue-green algae]]), ସ୍ପାରୁଲିନା ଏକ ଖାଦ୍ୟ ପରିପୂରକ ଭାବରେ ଦିଆଯାଏ ।<ref>McGee, 333–34.</ref> ଖାଦ୍ୟ ସାଉତି ରଖିବା ନିମନ୍ତେ ବା ରାସାୟନିକ ପରିବର୍ତ୍ତନ ନିମନ୍ତେ [[ଲୁଣ]], ବେକିଙ୍ଗ ସୋଡ଼ା ([[:en:Sodium bicarbonate|baking soda]]), ପୋଟାସିଅମ ହାଇଡ୍ରୋଜେନ ଟାର୍ଟ୍ରେଟ ([[:en:potassium hydrogen tartrate|cream of tartar]]) ବା କ୍ରିମ ଅଫ ଟାର୍ଟାର ଇତ୍ୟାଦି ବ୍ୟବ‌ହାର କରାଯାଏ । ===ଉଦ୍ଭିଦ=== ଅନେକ ପ୍ରକାରର ଉଦ୍ଭିଦ ଓ ସେମାନଙ୍କର ଅଂଶକୁ ଖାଦ୍ୟ ଭାବରେ ଗ୍ରହଣ କରାଯାଏ ଓ ଖାଦ୍ୟ ପାଇଁ ପ୍ରାୟ ୨୦୦୦ ଉଦ୍ଭିଦ ଚାଷ କରାଯାଏ । ଏହି ଉଦ୍ଭିଦମାନଙ୍କ ମଧ୍ୟରୁ ଅଧିକାଂଶ ଉଦ୍ଭିଦଙ୍କର ପୃଥକ କଲ୍ଟିଭାର ([[:en:cultivar|cultivar]]s) ଅଛି ।<ref>McGee, 253.</ref> ପ୍ରାଣୀମାନଙ୍କ ପାଇଁ ଉଦ୍ଭିଦର ମଞ୍ଜି ଏକ ଉତ୍ତମ ଖାଦ୍ୟ ଉତ୍ସ ବିବେଚିତ ହୋଇଥାଏ କାରଣ ଉଦ୍ଭିଦର ପ୍ରାଥମିକ ବୃଦ୍ଧି ନିମନ୍ତେ ଏଥିରେ ପ୍ରଚୁର ପରିମାଣର ଆବଶ୍ୟକୀୟ ଓମେଗା-୩ ଭଳି ସ୍ୱାସ୍ଥ୍ୟପ୍ରଦ ଚର୍ବି ଥାଏ । ପ୍ରକୃତ ପକ୍ଷେ ଅଧିକାଂଶ ମାନବ ଖାଦ୍ୟ ମଞ୍ଜିରୁ ମିଳିଥାଏ ଯେପରିକି ମକା, ଗ‌ହମ, ଚାଉଳ ଆଦି ଶସ୍ୟ, ଛୁଇଁ ଜାତୀୟ ଖାଦ୍ୟ ମଧ୍ୟରେ ବିନ, ମଟର, ବିଭିନ୍ନ ପ୍ରକାର ଡାଲି ଜାତୀୟ ଖାଦ୍ୟ ଓ କଠିନ ଆବରଣ ଯୁକ୍ତ ପଦାର୍ଥ । ସୂର୍ଯ୍ୟମୁଖୀ ମଞ୍ଜି, ରାପସିଡ, ଫ୍ଲାକ୍ସସିଁଡ, ସିସେମ ଇତ୍ୟାଦି ଉଦ୍ଭିଦର ମଞ୍ଜିରୁ ତୈଳ ବାହାର କରି ଖାଦ୍ୟ ଆକାରରେ ଗ୍ରହଣ କରାଯାଏ ।<ref name=McGee9>McGee, Chapter 9.</ref> ମଞ୍ଜିରେ ଅଧିକ ଅନସାଚୁରେଟେଡ ଚର୍ବି ଥାଏ ଓ ଏହି ଖାଦ୍ୟ ସଂଯମ ଯୁକ୍ତ ଭାବରେ ଖାଇଲେ ସ୍ୱାସ୍ଥ୍ୟପ୍ରଦ ହୁଏ । ସବୁ ମଞ୍ଜି ଖାଦ୍ୟ ଉପ‌ଯୋଗୀ ନୁହେଁ । ଲେମ୍ବୁ ମଞ୍ଜି ଖାଇଲେ ତଣ୍ଟିରେ ଲାଗିଯିବା ସମ୍ଭାବନା ଥାଏ; ଚେରି ଓ ଆପଲ ମଞ୍ଜିରେ ସ୍ୟାନାଇଡ ଥାଏ ଯାହା ଅତ୍ୟଧିକ ପରିମାଣରେ ଖାଇଲେ ବିଷାକ୍ତ ଗୁଣ ଦେଖାଏ ।<ref>{{cite web|url=http://www.thenakedscientists.com/HTML/questions/question/2737/|title=Are apple cores poisonous?|publisher=The Naked Scientists, University of Cambridge|date=26 Sep 2010|accessdate=12 May 2014|url-status=live|archiveurl=https://web.archive.org/web/20140506191326/http://www.thenakedscientists.com/HTML/questions/question/2737/|archivedate=6 May 2014|df=}}</ref> [[ଫଳ]]କୁ ([[:en:Fruit|Fruit]]) ବୃକ୍ଷର ପରିପକ୍ୱ ଜରାୟୁ ଭାବରେ ବିବେଚନା କରାଯାଏ । କେତେକ ବୃକ୍ଷ ଓ ପ୍ରାଣୀମାନଙ୍କର ସମ‌ବିକାଶ ଯୋଗୁ ପ୍ରାଣି ଫଳ ଖାଇବା ପରେ ଅନ୍ୟ ସ୍ଥାନରେ ମଳ ସ‌ହିତ ମଞ୍ଜି ତ୍ୟାଗ କରିବା ଫଳରେ ବୃକ୍ଷ ସୃଷ୍ଟି ହୁଏ । ଟମାଟୋ, କ‌ଖାରୁ [[ବାଇଗଣ]] ଇତ୍ୟାଦି ପରିବା ଆକାରରେ ବ୍ୟବ‌ହୃତ ହୁଏ । <ref>McGee, Chapter 7.</ref> ଅଧିକ ଜାଣିବା ପାଇଁ ଦେଖନ୍ତୁ ଫଳ ଲିସ୍ଟ ([[:en:list of fruits|list of fruits]]) ଅନ୍ୟ ପକ୍ଷରେ ଗଛର ମୂଳ ପରିବା ([[:en:root vegetable|root vegetable]]s) ମଧ୍ୟରେ ଆଳୁ, ମୁଳା, ପିଆଜ, ଗାଜର; ପତ୍ର ପରିବାରେ ([[:en:leaf vegetable|leaf vegetable]]s) ଶାଗ ଓ ପୋଇ ଆଦି ମିଳେ । ବିଭିନ୍ନ ପ୍ରକାର କୋବି, ବ୍ରକୋଲି ଇତ୍ୟାଦି ମଧ୍ୟ ଖାଦ୍ୟ ଆକାrରେ ବ୍ୟବ‌ହାର କରାଯାଏ । <ref>McGee, Chapter 6.</ref> ===ପ୍ରାଣୀ=== {{Main|Animal source foods|Food chain}} [[File:Meatfoodgroup.jpg|thumb|right|upright=1.5|ବିଭିନ୍ନ କଞ୍ଚା ମାଂସ]] ପ୍ରାଣୀମାନଙ୍କୁ ଖାଦ୍ୟ ଭାବରେ ପ୍ରତ୍ୟକ୍ଷ ବା ଅପ୍ରତ୍ୟକ୍ଷ ଭାବରେ ବ୍ୟବ‌ହାର କରାଯାଏ । ଏମାନଙ୍କର ମାଂସପେଶୀ ବା ଅଙ୍ଗମାନଙ୍କର ([[:en:organ (anatomy)|organs]]) [[ମାଂସ]]କୁ [[:en:Meat|Meat]] ଖାଦ୍ୟ ଭାବରେ ଗ୍ରହଣ କରାଯାଏ । ପ୍ରାଣୀମାନଙ୍କର ସ୍ତନ୍ୟ ଗ୍ରନ୍ଥିରୁ ଉତ୍ପନ୍ନ କ୍ଷୀର ପିଅନ୍ତି ଓ ସେଥିରୁ ପ୍ରସ୍ତୁତ ହେଉଥିବା ଛେନା, ଲହୁଣୀ ଆଦି ଦୁଗ୍ଧଜାତ ପଦାର୍ଥ ମଧ୍ୟ ଖାଆନ୍ତି । ପକ୍ଷୀ ମାଂସ ଓ ତାଙ୍କର ଅଣ୍ଡା, ମହୁମାଛିମାନେ ଫୁଲରୁ ପ୍ରସ୍ତୁତ କରୁଥିବା ମହୁ ଅନେକ ସଂସ୍କୃତିରେ ଗ୍ରହଣ କରନ୍ତି । ସସ୍‌କୁ ବ‌ହଳିଆ କରିବାକୁ, ବାୟୁମୁକ୍ତ କରି ସାଉତି ରଖିବାକୁ, ଲବଣ‌ଯୁକ୍ତ କରି ଖାଦ୍ୟାଭାବ ସମୟରେ ଖାଇବାକୁ ଓ ସ୍ଟିଉ ([[:en:jugging|jugged hare]]) କରିବା ନିମନ୍ତେ ରକ୍ତ ବ୍ୟବ‌ହାର କରାଯାଏ । <ref>Davidson, 81–82.</ref> କେତେକ ଲୋକ ସମ୍ପୁର୍ଣ୍ଣ ନିରାମିଶାଷୀ ହୋଇ କୌଣସି ପ୍ରାଣୀଜ ଖାଦ୍ୟ ବା ସେମାନଙ୍କ ଉତ୍ସରୁ ଜାତ ପଦାର୍ଥ ଖାଆନ୍ତି ନାହିଁ । {{Clear}} == ଖାଦ୍ୟର ପ୍ରକାର ଓ ବର୍ଗୀକରଣ == <!-- : ''Broad classifications are covered below. For regional types, see [[#Cuisine|Cuisine]].''--> === ଅପମିଶ୍ରିତ ଖାଦ୍ୟ === ଅପମିଶ୍ରିତ ଏକ ନ୍ୟାୟିକ ଶବ୍ଦ ଯାହା ଖାଦ୍ୟ ପଦାର୍ଥର କାନୁନି ମାନ‌କ ସଠିକ ନଥିଲେ ପ୍ରୟୋଗ କରାଯାଏ । ଏହାଦ୍ୱାରା ଖାଦ୍ୟର ପରିମାଣ ଓ ଗୁଣ ବିପର୍ଯ୍ୟସ୍ତ ହୋଇଥାଏ । ମାଂସରେ ପାଣି ବା ବରଫ ମିଶେଇ ଅପମିଶ୍ରଣ କରାଯାଏ । ଖାଦ୍ୟ ପରିମାଣ ବୃଦ୍ଧି କରିବା ପାଇଁ ଅନ୍ୟ ପଦାର୍ଥ ମିଶ୍ରିତ କରାଯାଏ । ସେହିଭଳି ଗୋଟିଏ ମାଂସରେ ଅନ୍ୟ ପ୍ରାଣୀର ମାଂଶ ମଧ୍ୟ ମିଶାଯାଏ ।<ref>{{cite web|title=Requirements For Temporary Food Service Establishments|url=http://www.farmersbranch.info/DocumentCenter/View/2586|publisher=Farmers Branch|accessdate=27 November 2015|archive-date=14 October 2017|archive-url=https://web.archive.org/web/20171014020206/http://www.farmersbranch.info/DocumentCenter/View/2586|url-status=dead}}</ref> {{clear}} === କ୍ୟାମ୍ପ ଖାଦ୍ୟ === [[File:Freeze-dried bacon bars.jpg|thumb|150px|ଫ୍ରିଜ ଶୁଷ୍କ ବ୍ୟାକନ ବାର]] [[File:MRE contents.jpg|thumb|150px|right|ପ୍ରସ୍ତୁତ ଖାଦ୍ୟ ([[:en:Meal, Ready-to-Eat|MRE]] ପ୍ୟାକେଟ]] {{Main|କ୍ୟାମ୍ପ ଖାଦ୍ୟ}} ବିଦେଶରେ ଆମ ଦେଶ ଭଳି ବଣଭୋଜୀରେ କ୍ୟାମ୍ପ ଖାଦ୍ୟ ନେଇଥାଆନ୍ତି । ସେଥିରେ ମୂଖ୍ୟତଃ ଡିହାଇଡ୍ରେଟେଡ ବା ନିର୍ଜଳିତ ଖାଦ୍ୟ, ତୁରନ୍ତ ଖାଇବା ଯୋଗ୍ୟ ଖାଦ୍ୟ ଓ ଫ୍ରିଜ ଶୁଷ୍କ ଖାଦ୍ୟ ନିଅନ୍ତି । ଜଳ ଦୂରୀକରଣ ([[:en:food dehydration|Dehydration|]]) ଯୋଗୁ ନିର୍ଜଳିତ ଖାଦ୍ୟର ଓଜନ ପ୍ରାୟ ୬୦%- ୯୦% କମିଯାଏ । ପିଆଜ, ଲଙ୍କା ଓ ଟମାଟି ଆଦି ଉତ୍ତମ ନିର୍ଜଳିତ ହୁଏ ।<ref>{{cite web |url=http://www.wildernessdining.com/campingfood.html |title=Camping Food FAQs |website= |accessdate=2009-05-17 |archive-url=https://web.archive.org/web/20180402225612/http://www.wildernessdining.com/campingfood.html |archive-date=2018-04-02}}</ref><ref name="urlCamping Food Tips: Backpacking, Hiking & Camping Meals Get Easy.">{{cite web |url=http://www.hiking-gear-and-equipment-used-for-camping.com/camping-food.html |title=Camping Food Tips: Backpacking, Hiking & Camping Meals Get Easy. |website= |accessdate=2009-05-17 |archive-url=https://web.archive.org/web/20090422213307/http://www.hiking-gear-and-equipment-used-for-camping.com/camping-food.html |archive-date=2009-04-22 |url-status=dead |df= }}</ref> ଫ୍ରିଜ ଶୁଷ୍କ ଅପେକ୍ଷା ନିର୍ଜଳିତ ଖାଦ୍ୟର ଓଜନ ସାମାନ୍ୟ ଅଧିକ ହୁଏ । ମିଲିଟାରି ବଳକା ରନ୍ଧା ଖାଦ୍ୟ ([[:en:Meal, Ready-to-Eat|Meals, Ready-to-Eat]] ବା MREs) ବେଳେବେଳେ କ୍ୟାମ୍ପ କରୁଥିବା ଲୋକ ନିଅନ୍ତି । କେତେକ ପାଉଚରେ ଏହି ଖାଦ୍ୟ ଥାଏ । {{clear}} === ଆହାର ଖାଦ୍ୟ === [[File:New KM.jpg|thumb|150px|right|ସ୍ୱଳ୍ପ ଚର୍ବି ବିଶିଷ୍ଟ ଶିଶୁ ଖାଦ୍ୟ ବର୍ଗର କିଙ୍କ ‌([[:en:Burger King|Burger King]])]] {{Main|Diet food}} ଆହାର ଖାଦ୍ୟରେ ([[:en:Diet food|Diet food]]) ଚର୍ବି, ଶ୍ୱେତସାର ଓ ଚିନି କମ ପରିମାଣରେ ଥାଏ ଯାହା ଓଜନ ହ୍ରାସ କରାଏ । ଏହା ସ‌ହିତ ସ୍ୱାସ୍ଥ୍ୟ ପରିପୂରକ ଖାଦ୍ୟ ଆବଶ୍ୟକ ସ୍ଥଳେ ଦିଆଯାଏ । କୌଣସି ଖାଦ୍ୟକୁ ଆହାର ଉପ‌ଯୋଗୀ କରିବା ନିମନ୍ତେ କେତେକ ଉଚ୍ଚ-ଖାଦ୍ୟ-ଶକ୍ତି ସମ୍ପନ୍ନ ଉପାଦାନ‌କୁ ସ୍ୱଳ୍ପ-ଖାଦ୍ୟ-ଶକ୍ତି ସମ୍ପନ୍ନ ଉପାଦାନ କରିବାକୁ ପଡ଼େ ।<ref>{{Cite web|url=https://www.cdc.gov/NCCdphp/dnpa/nutrition/pdf/r2p_energy_density.pdf|title=Low-Energy-Dense Foods|last=|first=|date=|website=|publisher=|access-date=}}</ref> ଏଥି ନିମନ୍ତେ ଖାଦ୍ୟର ଚିନି ବା ଅନ୍ୟାନ୍ୟ ଶର୍କରାର ବଦଳରେ ଚିନି ବିକଳ୍ପ ([[:en:sugar substitute|sugar substitute]]) ଦିଆଯାଏ ଯେପରି କୋକାକୋଲାରେ ବ୍ୟବ‌ହାର ହୋଇଥାଏ । କେତେକ ଜଳଖିଆକୁ ଭାଜିବା ଅପେକ୍ଷା ବେକିଙ୍ଗ କରି ଖାଦ୍ୟ ଶକ୍ତି କମ୍ କରାଯାଏ । ସ୍ୱଳ୍ପ ଚର୍ବି ଥିବା ଖାଦ୍ୟ ବଦଳ ମଧ୍ୟ କରାଯାଏ । କେତେକ ଶସ୍ୟରେ ଫାଇବର ଭାଗ ଅଧିକ ଥିବାରୁ ସ୍ଟାର୍ଚ୍ଚ ଅଂଶ କମ୍ ଥାଏ । ଫାଇବରର ଖାଦ୍ୟଶକ୍ତି ନଥାଏ । ଅଟାରେ ଥିବା ଫାଇବରକୁ କମେଇବା ପାଇଁ କେତେକ ଅବରୋଧକାରୀ ସ୍ଟାର୍ଚ୍ଚ ମିଶେଇବା ଫଳରେ ଖାଦ୍ୟଶକ୍ତି କମିଯାଏ । === ଅଙ୍ଗୁଳି ଖାଦ୍ୟ === [[File:AfternoonTea.JPG|thumb|150px|[[:en:Tea (meal)#Afternoon tea|ଉପରବେଳାର ଚାଆ ]] ଅଙ୍ଗୁଳି ଖାଦ୍ୟ]] {{Main|Finger food}} ଖାଦ୍ୟ ଖାଇବା ନିମନ୍ତେ ଛୁରୀ, ଫର୍କ, ଚାମୁଚ, ଚପସ୍ଟିକ ଇତ୍ୟାଦି ବ୍ୟବ‌ହାର ନ‌କରି ଅଙ୍ଗୁଳି ସାହାଯ୍ୟରେ ଖାଉଥିବେ ଖାଦ୍ୟକୁ ଅଙ୍ଗୁଳି ଖାଦ୍ୟ କୁହାଯାଏ । <ref>{{cite book|title=Finger Food |url=https://archive.org/details/fingerfood00hals |author=Kay Halsey|year= 1999|publisher=Tuttle Publishing|isbn=978-962-593-444-0}}</ref> ଅନେକ ସଂସ୍କୃତିରେ ହାତ ସାହାଯ୍ୟରେ ଖିଆଯାଏ । ଇଥିଓପିଆରେ ଇଞ୍ଜେରା (''[[:en:injera|injera]]'') ବ୍ରେଡ ([[:en:bread|bread]]) ଏହିଭଳି ଏକ ଖାଦ୍ୟ । <ref>J.H. Arrowsmith-Brown (trans.), ''Prutky's Travels in Ethiopia and other Countries'' with notes by Richard Pankhurst (London: Hakluyt Society, 1991)</ref> ରାସ୍ତା କଡ଼ରେ ମିଳୁଥିବା ଖାଦ୍ୟ ପ୍ରାୟ ଏହି ଧରଣର ହୋଇଥାଏ । ପଶ୍ଚିମ ଗୋଲାର୍ଦ୍ଧରେ ଅଙ୍ଗୁଳି ଖାଦ୍ୟ ମୂଖ୍ୟ ଆହାର ବା କ୍ଷୁଧା ବର୍ଦ୍ଧକ (ଆପେଟାଇଜର) ([[:en:appetizers|appetizers]]) ହୋଇପାରେ । ମିଟ ପାଇ, ସସେଜ ଅନ ସ୍ଟିକ, ଚିଜ ଆଣ୍ଡ ଓଲିଭ ଅନ ସ୍ଟିକସ, ଚିକେନ ଡ୍ରମସ୍ଟିକ ବା ବଫାଲୋ ୱିଙ୍ଗସ, ସ୍ୟାଣ୍ଡୁଇଚେସ ଇତ୍ୟାଦି ଏହି ଧରଣର ଖାଦ୍ୟ । ସୁପରିଚିତ ପିଜା, ହାମ‌ବର୍ଗର, ହଟ ଡଗ, ଫଳ ଓ ପାଉଁରୁଟି ମଧ୍ୟ ଏହିଭଳି ଖିଆଯାଏ । ପୂର୍ବ ଏସିଆରେ ପତଳା ପିଠା ବିଙ୍ଗ ଓ ଚୁଆନ ([[:en:chuanr|chuan]] (串, ଉଚ୍ଚାରଣ ''chuan'') ମଧ୍ୟ ହାତରେ ଖିଆଯାଏ । {{clear}} === ସଜ ଖାଦ୍ୟ === [[File:Culinary fruits front view.jpg|thumb|150px|ସଜ ଫଳ]] {{Main|Fresh food}} ପଚି ([[:en:food spoilage|spoiled]]) ନଥିବା ଓ ସାଉତା ([[:en:food preservation|preserved]]) ହୋଇନଥିବା ଖାଦ୍ୟକୁ ସଜ ଖାଦ୍ୟ [[:en:Fresh food|Fresh food]] କୁହାଯାଏ । ସଦ୍ୟ ତୋଳାହୋଇଥିବା ଫଳ, ସଦ୍ୟ କଟା ହୋଇଥିବା ମାଂସ ଓ ସଦ୍ୟ ଧରା ହୋଇଥିବା ମାଛ ଏହି ଶ୍ରେଣୀର ଅନ୍ତର୍ଭୁକ୍ତ । ଦୁଗ୍ଧଜାତ ([[:en:Dairy products|Dairy products]]) ପଦାର୍ଥ ଶୀଘ୍ର ନଷ୍ଟ ହୋଇଯାଏ । ତେଣୁ ଲବଣ‌ଯୁକ୍ତ ଓ ଶୁଖା ହୋଇନଥିବା ଛେନାକୁ ସଦ୍ୟ ଛେନା କୁହାଯାଏ । ଆମ୍ବିଳା ସର ([[:en:Soured cream|Soured cream]]) ବା କ୍ରିମକୁ ସଦ୍ୟ ଧରାଯାଏ । ସଂରକ୍ଷିତ ହୋଇ ନଥିବା, ଧୁମାୟିତ, ଲବଣ‌ଯୁକ୍ତ ଓ ଆଚାର କରାହୋଇନଥିବା, ଥଣ୍ଡା ସଂରକ୍ଷିତ, ଡବାରେ ନଥିବା ଖାଦ୍ୟକୁ ସଜ ଖାଦ୍ୟ କୁହାଯାଏ । <ref>''[[Oxford English Dictionary]]'' [http://www.oed.com/view/Entry/74535 ''s.v.'' 'fresh']</ref> {{clear}} === ଶୀତଳୀକୃତ ଖାଦ୍ୟ === [[File:Tsukiji.CuttingFrozenTuna.jpg|thumb|150px|ସନ ୨୦୦୨ରେ ଜାପାନର ଟୋକିଓରେ ଟୁନା ମାଛ କଟାଯାଉଥିବା ଦୃଶ୍ୟ । ]] {{Main|Frozen food}} ଖାଦ୍ୟ ପ୍ରସ୍ତୁତ ହେବା ପରଠାରୁ ଆହାର କରିବା ପର୍ଯ୍ୟନ୍ତ ଶୀତଳୀକରଣ ([[:en:Freezing|Freezing]]) କରି ରଖାଯାଏ । ପୂର୍ବରୁ ଚାଷୀ ଓ କେଉଟମାନେ ଶୀତ ଋତୁରେ ଶସ୍ୟ ଓ ଅନ୍ୟାନ୍ୟ ଜିନିଷ ସାଉତି ରଖୁଥିଲେ । <ref>Tressler, Evers. ''The Freezing Preservation of Foods'' pp. 213–17</ref> ଶୀତଳୀକରଣ ଯୋଗୁ ଅଧିକାଂଶ ଅଣୁଜୀବମାନଙ୍କର ବୃଦ୍ଧି ବନ୍ଦ ହେବା ଯୋଗୁ ଖାଦ୍ୟ ପଚି ଯାଏନି । ଖାଦ୍ୟ କାରଖାନାମାନଙ୍କରେ ଦୁଇ ପ୍ରକାର ଉପାୟରେ ଶୀତଳୀକରଣ କରାଯାଏ, ମେକାନିକାଲ ଓ କ୍ରାୟୋଜେନିକ । ଏହି ଉପାୟଦ୍ୱାରା କ୍ଷୁଦ୍ର ବରଫ କଣିକା ତିଆରି ହୋଇ ଖାଦ୍ୟର ମାନ ବଜାୟ ରଖନ୍ତି । ଅତ୍ୟଧିକ କମ୍ ତରଳୀକୃତ ଜବକ୍ଷାରଜାନ ଉତ୍ତାପରେ ({{convert|-196|C|F|-1}}) ଅତି କମ୍ ସମୟରେ ଥଣ୍ଡା ହୋଇଯାଏ ଯାହାକୁ କ୍ରାୟୋଜେନିକ ([[:en:Cryogenic freezing|Cryogenic freezing]]) ବା ଫ୍ଲାସ ଫ୍ରିଜିଙ୍ଗ ([[:en:flash freezing|flash freezing]]) କୁହାଯାଏ । <ref>Sun, Da-Wen (2001). [http://www.worldcat.org/title/advances-in-food-refrigeration/oclc/48154735 ''Advances in food refrigeration'']. Leatherhead Food Research Association Publishing. p. 318. (Cryogenic refrigeration)</ref> ଆଧୁନିକ ଯୁଗର ରୋଷେଇ ଘରେ ଫ୍ରିଜ ମାଧ୍ୟମରେ ଖାଦ୍ୟ ଶୀତଳୀକରଣ କରାଯାଉଛି । ଖାଦ୍ୟ କିଣିଆଣିବା ସଙ୍ଗେ ସଙ୍ଗେ ଫ୍ରିଜରେ ରଖିବାକୁ ଉପଦେଶ ଦିଆଯାଏ । ସଠିକ ଭାବରେ ଫ୍ରିଜ ହୋଇଥିବା ଖାଦ୍ୟ ପଦାର୍ଥକୁ ଖାଦ୍ୟ ମାନ‌କ ଏଜେନ୍ସି ସମର୍ଥନ କରେ । <ref name="guardian changes food freezing advice">{{cite news | url=https://www.theguardian.com/environment/2012/feb/10/sainsbury-food-freezing-advice-waste | title=Sainsbury's changes food freezing advice in bid to cut food waste | newspaper=[[The Guardian]] | date=February 10, 2012 | accessdate=February 10, 2012 | author=Smithers, Rebecca | quote=Long-standing advice to consumers to freeze food on the day of purchase is to be changed by a leading supermarket chain, as part of a national initiative to further reduce food waste. [...] instead advise customers to freeze food as soon as possible up to the product's 'use by' date. The initiative is backed by the government's waste advisory body, the Waste and Resources Action Programme (Wrap) [...] Bob Martin, food safety expert at the Food Standards Agency, said: "Freezing after the day of purchase shouldn't pose a food safety risk as long as food has been stored in accordance with any instructions provided. [...]"}}</ref> {{clear}} === ପ୍ରୟୋଜନମୂଳକ ଖାଦ୍ୟ === {{Main|Functional food}} ସ୍ୱାସ୍ଥ୍ୟ ସ‌ହାୟକ ଓ ରୋଗ ପ୍ରତିରୋଧକ ନିମନ୍ତେ କିଛି ଅଧିକ ପ୍ରୟୋଜନମୂଳକ ଉପାଦାନ ବା ଅଧିକ ଉପାଦାନ ଖାଦ୍ୟରେ ଯୋଗ କରାଯାଏ । <ref>[http://www4.agr.gc.ca/AAFC-AAC/display-afficher.do?id=1171305207040&lang=e What are Functional Foods and Nutraceuticals? Agriculture and Agri-Food Canada] {{webarchive |url=https://web.archive.org/web/20080607113000/http://www4.agr.gc.ca/AAFC-AAC/display-afficher.do?id=1171305207040&lang=e |date=June 7, 2008 }}</ref> କିଛି ଉଦ୍ଭିଦମାନଙ୍କୁ ପରିବର୍ତ୍ତନ କରାଯାଏ ଯେପରିକି ଅଧିକ ଉପାଦାନ ମିଳିବ; ଉଦାହରଣ ସ୍ୱରୂପ ଏପରି ପରିବର୍ତ୍ତନ କରିବା ଫଳରେ ପରପ୍ଲ ବା ସ୍ୱର୍ଣ୍ଣାଭ ଆଳୁରେ ଆନ୍ଥୋସ୍ୟାନିନ ([[:en:anthocyanin|anthocyanin]]) ବା କ୍ୟାରୋଟିନଏଡ ([[:en:carotenoid|carotenoid]]) ଉପାଦାନ ଅଧିକ ରହୁଛି ।<ref name="usda">{{cite web | url=https://agresearchmag.ars.usda.gov/2014/nov/potatoes | title=Delicious, Nutritious, and a Colorful Dish for the Holidays! | publisher=US Department of Agriculture, Agricultural Research Service, AgResearch Magazine | date=November 2014 | accessdate=11 October 2016}}</ref> ଏହିପରି ଯୋଜନାଦ୍ୱାରା ନିୟମିତ ଖାଦ୍ୟ ସ‌ହ ଏକାପରି ଦେଖାଯାଉଥିବା ଏହି ଖାଦ୍ୟରେ ଶରୀରତାତ୍ୱିକ ଉପକାର ମିଳେ ଓ/ବା କ୍ରନିକ ରୋଗ ସଙ୍କଟ ଦୂରୀଭୂତ ହୁଏ । <ref>{{cite web|title=Basics about Functional Food|publisher=US Department of Agriculture, Agricultural Research Service|url=http://www.ars.usda.gov/SP2UserFiles/Place/00000000/NPS/FinalFunctionalFoodsPDFReadVersion6-25-10.pdf|date=July 2010}}</ref> ଏହି ନାମଟି ପ୍ରଥମେ [[ଜାପାନ]]ରେ ୧୯୮୦ ବ୍ୟବ‌ହାର କରାଯାଇଥିଲା ଓ ଏହାକୁ ଫୁଡ ଫର ସ୍ପେସିଫାଏଡ ହେଲ୍‌ଥ ଯୁଜ ବା ଫୋସୁ ([[:en:Foods for Specified Health Use|Foods for Specified Health Use]] ବା (FOSHU) ନାମ ଦିଆଗଲା । <ref>{{cite web | title=FOSHU, Ministry of Health, Labor and Welfare, Japan | agency=Government of Japan | url=http://www.mhlw.go.jp/english/topics/foodsafety/fhc/02.html | access-date=2019-08-14 | archive-date=2019-07-09 | archive-url=https://web.archive.org/web/20190709115515/https://www.mhlw.go.jp/english/topics/foodsafety/fhc/02.html | url-status=dead }}</ref> {{clear}} === ସ୍ୱାସ୍ଥ୍ୟକାରୀ ଖାଦ୍ୟ === {{Main|Health food}} ସାଧାରଣ ସ୍ୱାସ୍ଥ୍ୟ ଅପେକ୍ଷା ଅଧିକ ସ୍ୱାସ୍ଥ୍ୟପ୍ରଦ ପ୍ରଭାବ ପାଇଁ ସ୍ୱାସ୍ଥ୍ୟକାରୀ ମାନବ ପୋଷକ ଖାଦ୍ୟ ([[:en:human nutrition|human nutrition]]) ମାର୍କେଟରେ ଉପଲବ୍‌ଧ କରାଯାଏ । ମାର୍କେଟରେ ଏହା ପ୍ରାକୃତିକ ଖାଦ୍ୟ ([[:en:natural foods|natural foods]]), ଅର୍ଗାନିକ ଖାଦ୍ୟ ([[:en:organic food|organic food]]), ସମ୍ପୁର୍ଣ୍ଣ ଖାଦ୍ୟ ([[:en:whole food|whole food]]), ଶାକାହାରୀ ଖାଦ୍ୟ ([[:en:vegetarian food|vegetarian food]]) ବା ପରିପୂରକ ଖାଦ୍ୟ ([[:en:dietary supplement|dietary supplement]]) ନାମରେ ବିକ୍ରୟ ହୁଏ । ଏଗୁଡ଼ିକ ଗ୍ରୋସେରି ସ୍ଟୋର ବା ସୁସ୍ଥ ଖାଦ୍ୟ ସ୍ଟୋରରେ ମିଳେ । {{clear}} === ସୁସ୍ଥ ଖାଦ୍ୟ === [[File:Marketvegetables.jpg|thumb|150px| ସ୍ୱାସ୍ଥପ୍ରଦ ଖାଦ୍ୟରେ ସବୁଜ ପରିବା ଓ ଅନ୍ୟାନ୍ୟ ପରିବା ରହେ । ]] ଶରୀରର ମୋଟାମୋଟି ସ୍ୱାସ୍ଥ୍ୟରକ୍ଷା ନିମନ୍ତେ ଆବଶ୍ୟକୀୟ ଖାଦ୍ୟକୁ ସୁସ୍ଥ ଖାଦ୍ୟ କୁହାଯାଏ । ଏଥି ନିମନ୍ତେ ଅତ୍ୟାବଶ୍ୟକୀୟ ପୋଷକ ଦରକାର ହୁଏ; ମାକ୍ରୋପୋଷକ, ମାଇକ୍ରୋପୋଷକ, ତରଳ ପଦାର୍ଥ ଓ ଯଥେଷ୍ଟ କାଲୋରି ଦେଇ ଉତ୍ତମ ସ୍ୱାସ୍ଥ୍ୟକୁ କାଏମ ରଖାଯାଏ । <ref name="lean">{{Cite journal|url = |title = Principles of Human Nutrition|last = Lean|first = Michael E.J.|date = 2015|journal = Medicine|doi = 10.1016/j.mpmed.2014.11.009|pmid = |issue = 2|pages = 61–65|volume=43}}</ref><ref name=WHO2004>{{cite book|last1=World Health Organization, Food and Agricultural Organization of the United Nations|title=Vitamin and mineral requirements in human nutrition|date=2004|publisher=World Health Organization|location=Geneva|isbn=978-92-4-154612-6|edition=2.|url=http://apps.who.int/iris/bitstream/handle/10665/42716/9241546123.pdf?ua=1}}</ref> ସୁସ୍ଥ ଲୋକର ଖାଦ୍ୟରେ ଯଥେଷ୍ଟ ଫଳ, ପରିବା, ଶସ୍ୟ ଥାଏ ଓ ସେଥିରେ ବଜାରର ପ୍ୟାକେଟ ଖାଦ୍ୟ ଓ କୋକାକୋଲା ଭଳି ମିଠା ପାନୀୟ ନଥାଏ । ସୁସ୍ଥ ଖାଦ୍ୟ ସାଧାରଣ ଉଦ୍ଭିଦ ଓ ପ୍ରାଣିଜ ଖାଦ୍ୟରୁ ମିଳିଯାଏ, କେବଲ ଶାକାହାରୀ ନିମନ୍ତେ ଜୀବସାର ଖ୧୨ ଆବଶ୍ୟକ ହୁଏ । <ref>{{cite journal|last1=Melina|first1=Vesanto|last2=Craig|first2=Winston|last3=Levin|first3=Susan|title=Position of the Academy of Nutrition and Dietetics: Vegetarian Diets|url=https://archive.org/details/journal-of-the-academy-of-nutrition-and-dietetics_2016-12_116_12/page/1970|journal=Journal of the Academy of Nutrition and Dietetics|date=December 2016|volume=116|issue=12|pages=1970–80|doi=10.1016/j.jand.2016.09.025|pmid=27886704}}</ref> ସରକାରୀ ଓ ଡାକ୍ତରୀ ସ୍ତରରେ ପୋଷକ ତାଲିକା ଛପାଯାଇ ବଣ୍ଟାଯାଇଥାଏ । କେତେକ ଦେଶମାନଙ୍କରେ ପୋଷକରେ ଲେବୁଲ ଦେବା ପାଇଁ ବାଧ୍ୟତାମୂଳକ ଥାଏ ଓ ଏହାକୁ ଦେଖି ଗ୍ରାହକମାନେ ଖାଦ୍ୟ ଦ୍ରବ୍ୟ କ୍ରୟ କରନ୍ତି । <ref name=EU1>{{cite web|url=http://eur-lex.europa.eu/legal-content/en/ALL/?uri=CELEX:32011R1169|title=Food information to consumers - legislation|work=EU|accessdate=2017-11-24}}</ref> ସୁସ୍ଥ ଜୀବନ‌ଚର୍ଯ୍ୟାରେ ସ୍ୱାସ୍ଥ୍ୟପ୍ରଦ ଖାଦ୍ୟ ସ‌ହିତ ପ୍ରତ୍ୟହ ବ୍ୟାୟାମ କରିବା ଆବଶ୍ୟକ । ଏହାଦ୍ୱାରା [[ସ୍ଥୌଲ୍ୟତା|ମୋଟାପଣ]], [[ହୃଦ୍‌ରୋଗ]], [[ମଧୁମେହ ଟାଇପ ୨]], [[ଉଚ୍ଚ ରକ୍ତଚାପ]] ଓ [[କର୍କଟ]] ରୋଗ ସଙ୍କଟ କମିଯାଏ । <ref name=lean/><ref name=WHO123>{{cite web |url=http://www.who.int/dietphysicalactivity/fruit/en/index.html |title=WHO &#124; Promoting fruit and vegetable consumption around the world |work=WHO |accessdate=}}</ref> ମେଡିକାଲ ନ୍ୟୁଟ୍ରିସନ ଥେରାପି ([[:en:medical nutrition therapy|medical nutrition therapy]]) ନାମରେ କେତେକ ବିଶେଷ ଖାଦ୍ୟ ବିଭିନ୍ନ ରୋଗ ନିମନ୍ତେ ପ୍ରସ୍ତୁତ ହୋଇଛି । ଚାଇନିଜ ଫୁଡ ଥେରାପି ([[:en:Chinese food therapy|dietary therapy in traditional Chinese medicine]]) ଏହିଭଳି ଏକ ଉପାୟ ଯେଉଁଥିରେ କିଛି ପ୍ରାକ୍‌-ବୈଜ୍ଞାନିକ ତ‌ଥ୍ୟ ଥିବା ଦାବୀ କରାଯାଏ । ଉଭୟ ଜନତା ଓ ବ୍ୟକ୍ତି ବିଶେଷଙ୍କ ପାଇଁ [[ବିଶ୍ୱ ସ୍ୱାସ୍ଥ୍ୟ ସଂଗଠନ]] ୫ଟି ସୁପାରିସ କରିଛନ୍ତି । <ref>{{cite web |url=http://www.who.int/dietphysicalactivity/diet/en/index.html |title=WHO &#124; Diet |work=WHO |accessdate=}}</ref> # ଆବଶ୍ୟକତା ଅନୁଯାୟୀ ସମ ପରିମାଣର କାଲୋରି ଗ୍ରହଣ କରି ନିଜ ଶରୀରର ଓଜନ ସ୍ଥିର ରଖନ୍ତୁ । # ଚର୍ବି ଜାତୀୟ ଖାଦ୍ୟ ଗ୍ରହଣର ସୀମା ରଖନ୍ତୁ । ମୋଟ କାଲୋରିର ୩୦%ରୁ ଅଧିକ ଚର୍ବିରୁ ଆଣିବା ଉଚିତ ନୁହେଁ । ସାଚୁରେଟେଡ ଚର୍ବି ଅପେକ୍ଷା ଅନସାଚୁରେଟେଡ ଚର୍ବି ଅଧିକ ପସନ୍ଦ କରନ୍ତୁ । [[ଟ୍ରାନ୍ସ ଚର୍ବି]]ଠାରୁ ([[:en:trans fats|trans fats]]) ଦୂରରେ ରହନ୍ତୁ । # ଦୈନିକ ଫଳ ଓ ପରିବା ମିଶେଇ ଅତି କମ୍‌ରେ ୪୦୦ଗ୍ରାମ ଗ୍ରହଣ କରନ୍ତୁ ଓ ଏଥିରୁ ଆଳୁ, କନ୍ଦମୂଳ ଭଳି ସ୍ଟାର୍ଚ୍ଚ ଖାଦ୍ୟ ବାଦ ଦିଅନ୍ତୁ । ବିନ, ଛୁଇଁ ଭଳି ଖାଦ୍ୟ, ସମ୍ପୁର୍ଣ୍ଣ ଶସ୍ୟ ଓ କଠିନ ଆବରଣ‌ଯୁକ୍ତ ଫଳ ନିଅନ୍ତୁ । # ଚିନି ଜାତୀୟ ଖାଦ୍ୟ ୫% କାଲୋରି ବା ୨୫ ଗ୍ରାନରୁ କମ୍ ହେଲେ ଉତ୍ତମ । <ref>{{cite web|title=WHO guideline : sugar consumption recommendation|url=http://www.who.int/mediacentre/news/releases/2015/sugar-guideline/en/|website=World Health Organization|accessdate=6 January 2018}}</ref> # ଲୁଣ ଓ ଆୟୋଡାଇଜ୍‌ଡ ଲୁଣ ସୀମିତ ରଖନ୍ତୁ । ଦୈନିକ ୫ଗ୍ରାମରୁ କମ୍ ଖାଇଲେ [[ହୃଦରକ୍ତନାଳୀ ରୋଗ]] ସଙ୍କଟ କମିଯାଏ ।.<ref name=":0">{{cite web|url=http://www.who.int/gho/ncd/risk_factors/unhealthy_diet_text/en/|title=WHO - Unhealthy diet|work=who.int}}</ref> === କୋସର ଖାଦ୍ୟ === [[File:Kosher BethDin.jpg|thumb|150px|150px|ଜୋହାନେସବର୍ଗର [[:en:Johannesburg|Johannesburg]] ବେଥ ଡିନ ([[:en:Beth din|Beth din]]) ସ୍ୱିକୃତ ଖାଦ୍ୟ କୋସର ମିଲ ।]] {{Main|Kosher foods}} ଜିଉ ଜାତିର କସ୍ରୁତ ଖାଦ୍ୟ ନିୟନ୍ତ୍ରଣ ନିୟମ (''[[:en:kashrut|kashrut]]'') ([[:en:dietary law|dietary law]]) ଅନୁସୃତ ଖାଦ୍ୟକୁ କୋସର ଖାଦ୍ୟ ([[:en:Kosher foods|Kosher foods]]) କୁହାଯାଏ । ଜିଉ ଖାଦ୍ୟ ଅଧିନିୟମନ ହାଲାଖା (''[[:en:halakha|halakha]]'') ନିୟମକୁ ଇଂରାଜୀ ଭାଷାରେ କୋସର (''kosher''/ {{IPAc-en|ˈ|k|oʊ|ʃ|ər}}) କୁହାଯାଏ ଯାହାର ଅର୍ଥ ଖାଦ୍ୟ ଉପ‌ଯୋଗୀ । ନିୟମ ଅନୁସାରେ ନଥିବା ଖାଦ୍ୟକୁ ଟ୍ରେଇଫ (''[[:en:treif|treif]]'' ({{IPAc-en|t|r|eɪ|f}}) କୁହାଯାଏ ଯାହାର ଅର୍ଥ ଛିଣ୍ଡା । {{clear}} === ଜୀବନ୍ତ ଖାଦ୍ୟ === [[Image:Feeder mice.jpg|thumb|150px|ପିଙ୍କି ମୂଷା ରଖାଯାଏ ସରୀସୃପ ([[:en:reptile|reptile]]) ଖାଦ୍ୟ ନିମନ୍ତେ]] {{Main|Live food}} ମାଂସାହାରୀ ଓ ସର୍ବ-ଭକ୍ଷଣକାରୀ ପ୍ରାଣୀଙ୍କ ଖାଇବା ପାଇଁ ଜୀବନ୍ତ ଖାଦ୍ୟ ଯେପରିକି ଛୋଟ ପୋକ, ମୂଷା ଇତ୍ୟାଦି ଜନ୍ତୁ ପୋଷାଯାଏ । ଅସରପା, ଛୋଟ ପକ୍ଷୀ, କୁକୁଡ଼ା ଇତ୍ୟାଦି ପ୍ରାଣୀଙ୍କୁ ଏହି ନିମନ୍ତେ ପୋଷାଯାଏ । {{clear}} === ଡାକ୍ତରୀ ଖାଦ୍ୟ === [[Image:Novartis Fibersource HN medical food on IV pole.JPG|thumb|150px|[[Novartis]] Fibersource HN medical food deployed on an IV pole]] {{Main|Medical food}} ରୋଗରେ ଆବଶ୍ୟକ ହେଉଥିବା ବିଶେଷ ପୋଷକମାନଙ୍କୁ ନେଇ ପ୍ରସ୍ତୁତ କରାଯାଇଥିବା ଖାଦ୍ୟକୁ ଡାକ୍ତରୀ ଖାଦ୍ୟ କୁହାଯାଏ । ଏଥି ନିମନ୍ତେ ଯୁକ୍ତରାଷ୍ଟ୍ର ଆମେରିକାର ଫୁଡ ଆଣ୍ଡ ଡ୍ରଗ ଆଡମିନିସ୍ଟ୍ରେସନ ଏହି ଖାଦ୍ୟର ସଂଜ୍ଞା ସନ ୧୯୮୮ରେ ନିରୁପଣ କରିଥିଲେ ଓ ଫେଡେରାଲ ଫୁଡ, ଡ୍ରଗ ଆଣ୍ଡ କସମେଟିକ ଆକ୍ଟ ଅନୁସାରେ ଲେବୁଲ କରିବାକୁ ସ୍ଥର କରାଯାଇଥିଲା । <ref name="CFR21.109">{{cite book|url=http://www.cfsan.fda.gov/~lrd/CFR101-9.HTML|title=CFR 21 Part 101 Subpart A|author=FDA|access-date=2019-08-14|archive-date=2008-12-03|archive-url=https://web.archive.org/web/20081203115251/http://www.cfsan.fda.gov/~lrd/cfr101-9.html|url-status=dead}}</ref> ୟୁରୋପରେ ମଧ୍ୟ ସେହିଭଳି ସନ ୨୦୧୬ରେ ଏହାର ସଂଜ୍ଞା ନିରୁପିତ ହୋଇଥିଲା । <ref>{{cite journal|title=Outcome of a public consultation on the Draft Scientific and Technical Guidance of the EFSA Panel on Dietetic Products, Nutrition and Allergies (NDA) on foods for special medical purposes in the context of Article 3 of Regulation (EU) No 609/2013|journal=EFSA Supporting Publications|volume=12|issue=11|doi=10.2903/sp.efsa.2015.EN-904|year=2015}}</ref> ୟୁରୋପରେ ଡାକ୍ତରୀ ଖାଦ୍ୟକୁ ଏକ ବିଶେଷ ଅଭିପ୍ରାୟ ନେଇ ତିଆରି ହୋଇଥିବା ଖାଦ୍ୟକୁ କୁହାଯାଏ,<ref>{{cite web|title=Food for special medical purposes|url=https://ec.europa.eu/food/safety/labelling_nutrition/special_groups_food/medical_en|publisher=European Commission|language=en|date=13 October 2017}}</ref> ଯାହା ଅନ୍ୟାନ୍ୟ ସ୍ୱାସ୍ଥ୍ୟପ୍ରଦ ଖାଦ୍ୟଠାରୁ ସମ୍ପର୍ଣ୍ଣ ଫରକ । ଏହି ଖାଦ୍ୟ ନିମନ୍ତେ ଅତି କମ୍‌ରେ:<ref name="FDA2">{{cite web|title=Food And Drug Administration Compliance Program Guidance Manual: Chapter 21 – Food Composition, Standards, Labeling And Economics|url=https://www.fda.gov/downloads/food/complianceenforcement/ucm073339.pdf|website=[[U.S. FDA]]|accessdate=May 16, 2017}}</ref><ref name="FDA_1116">{{cite web|title=State Statutes & Regulations on Dietary Treatment of Disorders Identified Through Newborn Screening November 2016|url=http://www.nccrcg.org/docs/NCC/ACA/Products/Dietary_Treament_Supplements_2016.pdf|website=[[U.S. FDA]]|accessdate=May 16, 2017|archive-date=June 28, 2017|archive-url=https://web.archive.org/web/20170628112519/http://www.nccrcg.org/docs/NCC/ACA/Products/Dietary_Treament_Supplements_2016.pdf|url-status=dead}}</ref> * ଏହା ପାଟିରେ ଖାଇବା ବା ନଳୀ ([[:en:nasogastric tube|nasogastric tube]]) ମାଧ୍ୟମରେ ଖାଇବା ଉପ‌ଯୋଗୀ ହେବା ଆବଶ୍ୟକ । * ନିର୍ଦ୍ଦିଷ୍ଟ ବେମାରୀ ନିମନ୍ତେ ଏଥିରେ ଦିଆଯାଇଥିବା ପୋଷକ ଲେବୁଲ ହୋଇଥିବା ଆବଶ୍ୟକ । * ଚିକିତ୍ସାକଙ୍କ ପର୍ଯ୍ୟବେକ୍ଷଣରେ ଏହା ଦିଆଯିବ । ଡାକ୍ତରୀ ଖାଦ୍ୟର ଚାରି ପ୍ରକାର ବର୍ଗୀକରଣ କରାଯାଏ: * ସମ୍ପୁର୍ଣ୍ଣ ପୋଷକ ଫର୍ମୁଲା * ଅସମ୍ପୁର୍ଣ୍ଣ ପୋଷକ ଫର୍ମୁଲା * ଚୟେପଚୟ ବା ମେଟାବୋଲିକ ରୋଗ ନିମନ୍ତେ ଫର୍ମୁଲା * ପୁନଃ ଜଳ‌ଯୋଜନ ([[:en:rehydration|rehydration]]) ଉତ୍ପାଦ {{clear}} === ପ୍ରାକୃତିକ ଖାଦ୍ୟ === [[Image:Foods.jpg|thumb|150px|right|ପ୍ରାକୃତିକ ଶବ୍ଦ ଅନେକ ଖାଦ୍ୟରେ ପ୍ରୟୋଗ କରାଗଲେ ମଧ୍ୟ କୌଣସି ସ୍ଥାୟୀ ସଂଜ୍ଞା ନାହିଁ । ]] {{Main|Natural foods}} ମାର୍କେଟରେ ପ୍ରାକୃତିକ ଖାଦ୍ୟ ନାମରେ ଅନେକ ଖାଦ୍ୟ ମିଳୁଛି ଓ ସେଥିରେ ଲେବୁଲ ମଧ୍ୟ କରାଯାଉଛି ଓ ଅନେକ ଅର୍ଥହୀନ ସଂଜ୍ଞା ମଧ୍ୟ ଦିଆଯାଉଛି । ସେଥିରୁ କେବଳ ଏହି ଅର୍ଥ ମିଳୁଛି ଯେ ତାହା ପ୍ରକୃତି କୋଳରୁ ଆସିଛି ଓ ତାହାର କୌଣସି ପ୍ରକ୍ରିୟା ବା ପ୍ରୋସେସିଙ୍ଗ ହୋଇନାହିଁ । ଅଳ୍ପ କେତେକ ଦେଶରେ ପ୍ରାକୃତିକ ଶବ୍ଦର ସଂଜ୍ଞା ନିରୁପିତ ହୋଇଛି ଓ କଡ଼ାକଡ଼ି ଅନୁଶୀଳନ ହେଉଛି । ଅନ୍ୟ କେତେକ ଦେଶରେ ଏହି ବିକ୍ରୟ ଉପରେ କୌଣସି କଟକଣା ନାହିଁ । ପ୍ରାକୃତିକ ଖାଦ୍ୟ କ‌ହିଲେ ପ୍ରକ୍ରିୟାକୃତ ହୋଇନଥିବା ଓ ହରମୋନ, ଆଣ୍ଟିବାୟୋଟିକ, ମିଠା, ରଙ୍ଗ ବା ସ୍ୱାଦ ଇତ୍ୟାଦି ମିଶ୍ରିତ ହୋଇନଥିବା ଖାଦ୍ୟକୁ ବୁଝାଏ । <ref>Ikerd, John. [http://web.missouri.edu/ikerdj/papers/SFT-New%20Food%20Movement.htm The New American Food Economy.] {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20190609000630/http://web.missouri.edu/ikerdj/papers/SFT-New%20Food%20Movement.htm |date=2019-06-09 }}</ref> ଏକ ଅନୁଶୀଳନରୁ ଦେଖାଗଲା, ପ୍ରାକୃତିକ ଲେଖାଥିବା ପଦାର୍ଥକୁ ୬୩% ଲୋକ ପସନ୍ଦ କରୁଛନ୍ତି ଓ ୮୬% ଲୋକଙ୍କ ମତରେ ସେଥିରେ କୌଣସି କୃତ୍ରମ ପଦାର୍ଥର ଅପମିଶ୍ରଣ ହୋଇନାହିଁଁ । <ref>Weaver, A. (2014). "Natural" Foods: Inherently Confusing. Journal of Corporation Law, 39(3), 657–74. http://connection.ebscohost.com/c/articles/99055404/natural-foods-inherently-confusing</ref> ଲେବୁଲ ଓ ବିଜ୍ଞାପନରେ ଏହି ବିଷୟରେ ଅନେକ ରକମର ବ୍ୟବ‌ହାର ଓ ଅପବ୍ୟବ‌ହାର ହେଉଛି । <ref>{{cite web|url=http://www.inspection.gc.ca/english/fssa/labeti/guide/ch4ae.shtml|title=Guide to Food Labeling and Advertising, Chapter 4|publisher=[[Canadian Food Inspection Agency]]|date=2015-03-18|access-date=2019-08-14|archive-date=2014-03-20|archive-url=https://web.archive.org/web/20140320190530/http://www.inspection.gc.ca/english/fssa/labeti/guide/ch4ae.shtml|url-status=dead}}</ref> ଅନ୍ତର୍ଜାତୀୟ [[ଫୁଡ ଆଣ୍ଡ ଏଗ୍ରିକଲଚର ଅର୍ଗାନାଇଜେସନ]]ର ([[:en:Food and Agriculture Organization|Food and Agriculture Organization]] କୋଡେକ୍ସ ଆଲିମଣ୍ଟାରିଅସ ନିୟମ (''[[:en:Codex Alimentarius|Codex Alimentarius]]'') 'ପ୍ରାକୃତିକ' ଶବ୍ଦକୁ ମାନ୍ୟତା ଦିଏନାହିଁ କିନ୍ତୁ ଅର୍ଗାନିକ ଖାଦ୍ୟର ଏକ ମାନ‌କ ରଖିଛି । <ref>{{cite web|url=http://www.codexalimentarius.net/web/standard_list.do?lang=en|title=List of standards|publisher=[[Food and Agriculture Organization]]}}</ref> {{clear}} === ବିୟୁକ୍ତାତ୍ମକ-କାଲୋରି ଖାଦ୍ୟ === {{Main|Negative-calorie food}} କେତେକ ଖାଦ୍ୟର ବିଯୁକ୍ରତ୍ମକ ପ୍ରଭାବ ଥିବା କୁହାଯାଏ, କିନ୍ତ ଏହାକୁ ସମର୍ଥନ କଲାଭଳି ପ୍ରମାଣ ଅଦ୍ୟାବଧି ମିଳିନାହିଁ । କେତେକ ଥଣ୍ଡା ପାନୀୟର ଏହି ପ୍ରଭାବ ଥାଏ କିନ୍ତୁ ଏହାର ପ୍ରଭାବ ଅତି କମ୍ ଥାଏ । <ref name=chow>{{cite news|last1=Webber|first1=Roxanne|title=Does Drinking Ice Water Burn Calories?|url=http://www.chowhound.com/food-news/54270/does-drinking-ice-water-burn-calories/|accessdate=18 September 2015|work=Chowhound|publisher=CBS Interactive|date=3 January 2008|archive-date=18 March 2022|archive-url=https://web.archive.org/web/20220318051538/https://www.chowhound.com/food-news/54270/does-drinking-ice-water-burn-calories/|url-status=dead}}</ref> ପ୍ରଚୁର ପରିମାଣର ପାଣି ପିଇଲେ ବିପଦ୍‌ଜନ‌କ ([[:en:water intoxication|can be dangerous]]) ହୋଇପାରେ । {{clear}} === ଅର୍ଗାନିକ ଖାଦ୍ୟ === [[File:pepperseggplants.jpg|thumb|150px|ଚାଷୀଙ୍କ ମାର୍କେଟରେ ଫଳ ଓ ପରିବା- ସ୍ଥାନ ଆର୍ଜେଣ୍ଟିନ ।]] {{Main|Organic food}} ଅର୍ଗାନିକ ଚାଷର ନିୟମାନୁସାରେ ଚାଷହୋଇଥିବା ଖାଦ୍ୟକୁ ଅର୍ଗାନିକ ଖାଦ୍ୟ ([[:en:Organic food|Organic food]]) କୁହାଯାଏ । ବିଭିନ୍ନ ସ୍ଥାନ ଅନୁସାରେ ଏହାର ମାନ‌କ ଭିନ୍ନ ଥିଲେ ମଧ୍ୟ ସବୁସ୍ଥାନରେ ଜୈବ ବିଭିଦତା ([[:en:biodiversity|biodiversity]]) ବଜାୟ ରଖିବା, ନିୟନ୍ତ୍ରିତ ପର୍ଯ୍ୟାବରଣ ଓ ଆବର୍ତ୍ତନଶୀଳ ଦ୍ରବ୍ୟ ପ୍ରାପ୍ତି ଇତ୍ୟାଦି ଲକ୍ଷ ରଖିବା ଅର୍ଗାନିକ ଚାଷର ସାଧାରଣ ବୈଶିଷ୍ଠ୍ୟ ଥାଏ । ଏହି ଖାଦ୍ୟକୁ ବିକିରଣ କରାଯାଏନି, କୌଣସି ଦ୍ରାବକ ଓ ଅନ୍ୟ କୌଣସି ଖାଦ୍ୟର ମିଶ୍ରଣ ([[:en:food additives|food additives]]) କରାଯାଏନି ।<ref>{{cite web|url=http://www.ocf.berkeley.edu/~lhom/organictext.html |title=Pesticides in Organic Farming |quote=Organic foods are not necessarily pesticide-free. Organic foods are produced using only certain pesticides with specific ingredients. Organic pesticides tend to have substances like soaps, lime sulfur and [[hydrogen peroxide]] as ingredients. Not all natural substances are allowed in organic agriculture; some chemicals like arsenic, strychnine, and tobacco dust (nicotine sulfate) are prohibited.|publisher=[[University of California, Berkeley]] |accessdate=2014-06-17}}</ref> ଅଧୁନା ୟୁରୋପିଆନ ୟୁନିଅନ, କ୍ୟାନାଡ଼ା, ମେକ୍ସିକୋ, ଜାପାନ ଓ ଅନ୍ୟାନ୍ୟ ଅନେକ ଦେଶ ତାଙ୍କ ନିଜ ରାଜ୍ୟ ମଧ୍ୟରେ ଅର୍ଗାନିକ ଖାଦ୍ୟ ବିକ୍ରୟ ପାଇଁ ଉତ୍ପାଦନ କରୁଥିବା ଲୋକ ବା ସଂସ୍ଥାଠାରୁ ଏକ ଅର୍ଗାନିକ ସାର୍ଟିଫିକେଟ ([[:en:Organic certification|special certification]]) ଆବଶ୍ୟକ କରୁଛନ୍ତି । ଏଣୁ ଏହାର ପ୍ରସ୍ତୁତକାରକମାନେ ତାଙ୍କର ସରକାର ଓ ଜାତୀୟ ବା ଅନ୍ତର୍ଜାତୀୟ ସଂସ୍ଥା ଗଠନ କରିଥିବା ନିୟମ ଅନୁସାରେ ଏହି ଖାଦ୍ୟ ପ୍ରସ୍ତୁତ କରିବା ଆବଶ୍ୟକ ହୁଏ । ରୋଷେଇ ବଗିଚାରେ ଏହା ଚାଷ କଲେ ମଧ୍ୟ ବିକ୍ରୟ କରିବା ନିମନ୍ତେ ଖାଦ୍ୟ ସୁରକ୍ଷା ପରିଷଦ ([[:en:National Organic Program|US Department of Agriculture]] (USDA) ବା [[:en:European Commission|European Commission]]/EC) ଏହି ଅର୍ଗାନିକ ଲେବୁଲ ନିୟନ୍ତ୍ରଣ କରେ ।<ref>{{cite web|url= http://ec.europa.eu/agriculture/organic/organic-farming/what-is-organic-farming/organic-certification/index_en.htm|title=Organic certification|publisher=European Commission: Agriculture and Rural Development|date=2014|accessdate=10 December 2014}}</ref> ଚାଷ କାର୍ଯ୍ୟରେ ରାସାୟନିକ ସାର ଓ କୀଟନାଶକ ପ୍ରୟୋଗ ଯୋଗୁ ପର୍ଯ୍ୟାବରଣ ([[:en:ecosystem|ecosystem]]), ଜୈବବିବିଧତା, ଭୂତଳ ଜଳରାଶି, ପାନୀୟ ଜଳ ଯୋଗାଣ, ଚାଷୀଙ୍କ ସ୍ୱାସ୍ଥ୍ୟ ତ‌ଥା ପ୍ରଜନନ ([[:en:fertility|fertility]]) କ୍ଷମତା କ୍ଷତିଗ୍ରସ୍ତ ହେଉଛି । ଅର୍ଗାନିକ ଚାଷ କରିବାଦ୍ୱାରା ଏହି ପରିବେଶ, ଅର୍ଥନୀତି ଓ ସ୍ୱାସ୍ଥ୍ୟ ସମସ୍ୟା ଗୁଡ଼ିକ କମେଇବା ଲକ୍ଷ ରହିଛି । କିନ୍ତୁ ଖାଉଟି ଦିଗରୁ ଲକ୍ଷ କଲେ ଦେଖାଯାଉଛି, ଅର୍ଗାନିକ ଖାଦ୍ୟଦ୍ୱାରା ପ୍ରଚଳିତ ଖାଦ୍ୟଠାରୁ ଅଧିକ ସ୍ୱାସ୍ଥ୍ୟପ୍ରଦ ବା ବିପଦମୁକ୍ତ ([[:en:Food safety|safer]]) ବୋଲି କୌଣସି ବୈଜ୍ଞାନିକ ବା ଡାକ୍ତରୀ ତ‌ଥ୍ୟ ([[:en:medical literature|medical literature]]) ନାହିଁ । ପୋଷକ ଓ ଅଣପୋଷକ ([[:en:antinutrient|antinutrient]] ) ତ‌ତ୍ୱରେ କିଛି ପ୍ରଭେଦ ଥିଲେ ମଧ୍ୟ ଖାଦ୍ୟ ପ୍ରସ୍ତୁତି ([[:en:food production|food production]]) ଓ ନେବାଆଣିବା ସମସ୍ୟା ଯୋଗୁ ଏହାର ଫଳାଫଳକୁ ସାର୍ବଜନୀନ ଭାବରେ ଗ୍ରହଣ କରାଯାଇ ପାରିବ ନାହିଁ । <ref name="2014meta">{{cite journal|last1=Barański|first1=M|last2=Srednicka-Tober|first2=D|last3=Volakakis|first3=N|last4=Seal|first4=C|last5=Sanderson|first5=R|last6=Stewart|first6=GB|last7=Benbrook|first7=C|last8=Biavati|first8=B|last9=Markellou|first9=E|last10=Giotis|first10=C|last11=Gromadzka-Ostrowska|first11=J|last12=Rembiałkowska|first12=E|last13=Skwarło-Sońta|first13=K|last14=Tahvonen|first14=R|last15=Janovská|first15=D|last16=Niggli|first16=U|last17=Nicot|first17=P|last18=Leifert|first18=C|title=Higher antioxidant and lower cadmium concentrations and lower incidence of pesticide residues in organically grown crops: a systematic literature review and meta-analyses|journal=The British Journal of Nutrition|year=2014|pages=1–18|pmid=24968103|doi=10.1017/S0007114514001366|volume=112|issue=5|pmc=4141693}}</ref><ref name="Blair1">Blair, Robert. (2012). Organic Production and Food Quality: A Down to Earth Analysis. Wiley-Blackwell, Oxford. pp. 72, 223. {{ISBN|978-0-8138-1217-5}}</ref><ref name=Smith-Spangler2012>{{cite journal|last=Smith-Spangler|first=C |author2=Brandeau, ML |author3=Hunter, GE |author4=Bavinger, JC |author5=Pearson, M |author6=Eschbach, PJ |author7=Sundaram, V |author8=Liu, H |author9=Schirmer, P |author10=Stave, C |author11=Olkin, I |author12=Bravata, DM|title=Are organic foods safer or healthier than conventional alternatives?: a systematic review|journal=Annals of Internal Medicine|date=September 4, 2012|volume=157|issue=5|pages=348–66|pmid=22944875 |url=http://annals.org/article.aspx?articleid=1355685|doi=10.7326/0003-4819-157-5-201209040-00007}}</ref><ref name=FSA>{{cite web|title=Organic food|archiveurl=https://web.archive.org/web/20110605025656/http://www.food.gov.uk/foodindustry/farmingfood/organicfood/|publisher=UK Food Standards Agency|archivedate=5 June 2011|url=http://www.food.gov.uk/foodindustry/farmingfood/organicfood/}}</ref><ref name="baranski2017">{{cite journal|last1=Barański|first1=M|last2=Rempelos|first2=L|last3=Iversen|first3=PO|last4=Leifert|first4=C|title=Effects of organic food consumption on human health; the jury is still out!|journal=Food & Nutrition Research|date=2017|volume=61|issue=1|pages=1287333|doi=10.1080/16546628.2017.1287333|pmid=28326003|pmc=5345585}}</ref> ଅର୍ଗାନିକ ଖାଦ୍ୟ ଅଧିକ ସ୍ୱାଦିଷ୍ଟ ଥିବା ଯୁକ୍ତି ପରୀକ୍ଷାଦ୍ୱାରା ପୁଷ୍ଟିକରଣ ହୋଇପାରୁନାହିଁ । <ref name=Blair1/><ref name=Bourn>{{cite journal |vauthors=Bourn D, Prescott J |title=A comparison of the nutritional value, sensory qualities, and food safety of organically and conventionally produced foods |url=https://archive.org/details/critical-reviews-in-food-science-and-nutrition_2002_42_1/page/1 |journal=Crit Rev Food Sci Nutr |volume=42 |issue=1 |pages=1–34 |date=January 2002 |doi= 10.1080/10408690290825439|pmid=11833635}}</ref> {{clear}} === ଚାଷୀ ଖାଦ୍ୟ === [[File:Acquacotta soup.jpg|thumb|150px| ଆକ୍ୱାକୋଟା ([[:en:Acquacotta|Acquacotta]]), ଇଟାଲି ଦେଶର ଗରମ ବ୍ରେଡ ସୁପ ।]] {{Main|Peasant foods}} ଚାଷୀମାନଙ୍କର ଖାଦ୍ୟ ([[:en:Peasant foods|Peasant foods]]) ନିଜ ସ୍ଥାନର ଚଳଣୀ ଓ ଧର୍ମ ଅନୁସାରେ ଅଲଗା ଥାଏ । ସାଧାରଣତଃ ସ‌ହଜରେ ମିଳୁଥିବା ଓ ଶସ୍ତା ଉପାଦାନ ସଂଗ୍ରହ କଲାପରେ ତାହାକୁ କିଛି ଉପାୟରେ ସ୍ୱାଦ‌ଯୁକ୍ତ କରାଯାଏ । ଦାରିଦ୍ର୍ୟ ([[:en:poverty|poverty]]) କଷାଘାତରେ ଥିବା ଲୋକମାନଙ୍କର ଖାଦ୍ୟରେ ([[:en:Diet (nutrition)|diets]]) ଉଲ୍ଲେଖନୀୟ ପୋଷକ ତ‌ତ୍ତ୍ୱ ଥାଏ । ଚାଷୀ, ଭାଗଚାଷୀ, ଗରିବ ଚାଷୀ ଓ ଚାଷୀଙ୍କ ନିମନ୍ତେ କାମ କରୁଥିବା ଶ୍ରମିକମାନଙ୍କର ଖାଦ୍ୟକୁ ଚାଷୀ ଖାଦ୍ୟ କୁହାଯାଏ । <ref>{{cite book | url=https://books.google.com/books?id=coTiVJiWS00C&pg=PA190 | title=Eating Right in the Renaissance | publisher=University of California Press | author=Albala, Ken | year=2002 | page=190 | isbn=978-0-520-92728-5}}</ref> ସେମାନେ ଅନ୍ୟମାନେ ନ‌ଖାଉଥିବା କଠିନ ମାଂସ ଖାଆନ୍ତି ଯାହା ବଜାରରେ ସଭିଙ୍କ ପାଇଁ ବିକ୍ରୟ ହୁଏନି । ଝୋଳରେ ମିଶିଥିବା ଟୁକୁରା ମାଂସ ଓ ପରିବା ସ‌ହ ରୁଟି ବା ପାଉଁରୁଟି ଖାଆନ୍ତି । ପିଆଜ, ଲଙ୍କା ଓ ଆଚାର ଲଗେଇ ତୃପ୍ତିରେ ଖାଆନ୍ତି । ଚାଷୀ ଖାଦ୍ୟ ସ୍ୱାଦିଷ୍ଟ ଭାବରେ ତିଆରି ହୋଇଥାଏ ଓ ଏହାର ସ୍ୱାଦ ବୃଦ୍ଧି ନିମନ୍ତେ ପୁରୁଷାନୁକ୍ରମେ ବିଭିନ୍ନ ଉପାୟ ଉଦ୍ଭାବନ କରି ତିଆରି ହୁଏ । ଏହି ସ୍ୱାଦ‌ଯୁକ୍ତ ଖାଦ୍ୟ ଅନେକ ସମୟରେ ପୁରସ୍କାରପ୍ରାପ୍ତ ହୁଏ । {{clear}} === ଜେଲ ଖାଦ୍ୟ === [[File:COLLECTIE TROPENMUSEUM Etenstijd in de gevangenis van Malang Java TMnr 10001527.jpg|thumb|150px|right| କଏଦୀମାନେ ଜେଲରେ ଖାଦ୍ୟ ନିମନ୍ତେ ଧାଡ଼ି ବାନ୍ଧି ଠିଆ ହୋଇଛନ୍ତି । (ମଲଙ୍ଗ ([[:en:Malang|Malang]]), ଜାଭା ([[:en:Java|Java]]),ସନ ୧୯୨୧-୧୯୩୨ ମଧ୍ୟରେ)]] {{Main|Prison food}} କଏଦୀ ସୁଧାର ଗୃହରେ ([[:en:correctional institutions|correctional institutions]]) ଜେଲ ଖାଦ୍ୟ [[:en:Prison food|Prison food]] ଦିଆଯାଏ । ଏହି ଖାଦ୍ୟ କେତେକ ଜେଲ ନିଜେ ତିଆରି କରନ୍ତି ଓ ଅନ୍ୟ କେତେକ ସ୍ଥାନରେ କାଟରିଙ୍ଗ ([[:en:catering|catering]]) କମ୍ପାନୀ ଖାଦ୍ୟ ଯୋଗାଏ । ଅଧୁନା ଜେଲଗୁଡ଼ିକ ଧର୍ମାନୁସାରେ ଖାଦ୍ୟ ଦେଉଛନ୍ତି ଓ ନିରାମିଶ ଖାଦ୍ୟ ମଧ୍ୟ ଦେଉଛନ୍ତି ।<ref>[https://www.vrg.org/journal/vj2001mar/2001marprison.htm Do Prison Inmates Have a Right to Vegetarian Meals?]. Vegetarian Journal Mar/Apr 2001. Retrieved 19 August 2015.</ref> ଅନେକଙ୍କ ମତରେ ଅନେକ ବିକଶିତ ଦେଶମାନଙ୍କରେ ଜେଲ ଖାଦ୍ୟ ଉପ‌ଯୁକ୍ତ ସ୍ୱାସ୍ଥ୍ୟ ରକ୍ଷଣ ନିମନ୍ତେ ଯଥେଷ୍ଟ ହେଉଛି ।<ref>[http://www.foodontvnetwork.com/category/recipes/ British Prison Cuisine Today] {{webarchive|url=https://web.archive.org/web/20151002011633/http://www.foodontvnetwork.com/category/recipes/ |date=2015-10-02 }}. FoodReference.com. Retrieved 10 August 2015.</ref> {{clear}} === ଋତୁ ଖାଦ୍ୟ === {{Main|ଋତୁ ଖାଦ୍ୟ}} ଭିନ୍ନ ଭିନ୍ନ ଋତୁରେ ବିଭିନ୍ନ ଖାଦ୍ୟ ପଦାର୍ଥ ଚାଷ କରାଯାଏ ଓ ଉକ୍ତ ଅମଳ ସମୟରେ ସେହି ଖାଦ୍ୟର ମହକ ଓ ସ୍ୱାଦ କିଛି ସମୟ ପାଇଁ ରହେ । କୋବି ଋତୁରେ ଅମଳ ହେଉଥିବା କୋବିର ସ୍ୱାଦ ଭଳି ଅନ୍ୟ ଋତୁରେ ସେହି ସ୍ୱାଦ ମିଳେନି । କନ୍ଦମୂଳ ଗୋଟିଏ ସେହିଭଳି ପଦାର୍ଥ । ସ୍ୱଳ୍ପ କାର୍ବନ‌ଯୁକ୍ତ ଖାଦ୍ୟ ([[:en:low carbon diet|low carbon diet]]) ଖାଇବାଦ୍ୱାରା ଗ୍ରୀନ ହାଉସ ଏମିସନ ([[:en:greenhouse gas emissions|greenhouse gas emissions]]) କମିଯାଏ । ଦୂର ସ୍ଥାନ‌କୁ ଖାଦ୍ୟ ନିଆଅଣା ([[:en:Food miles|Food miles]]) କରିବାରେ ମଧ୍ୟ ପରିବେଶ ପ୍ରଭାବ ପଡ଼େ ସ୍ୱଳ୍ପ ପରିମାଣର ଗ୍ଲୋବାଲ ୱାର୍ମିଙ୍ଗ ହୁଏ । {{clear}} === ଆଲମାରି ଖାଦ୍ୟ === [[File:Mountain house egg.jpg|thumb|150px|right|ଫ୍ରିଜରେ ରଖି ଶୁଷ୍କ କରିବା ([[:en:Freeze-drying|freeze-dried]]) ପ୍ୟାକ କରି ଅଣ୍ଡା ରଖାଯାଇଛି]] {{Main|Shelf-stable food}} କିଛି ଖାଦ୍ୟ ପ୍ରୋସେଙ୍ଗ ପରେ ସିଲ କରି ରୁମ ଉତ୍ତାପରେ ଦୀର୍ଘ ଦିନ ରଖଲେ ମଧ୍ୟ ଖରାପ ନହୋଇ ରହିପାରେ ଯାହାକୁ ସ୍ୱତଃ ସ୍ଥାୟୀ [[:en:Shelf-stable food|Shelf-stable food]] ([[:en:ambient food|ambient food]]) ଖାଦ୍ୟ ନାମ ଦିଆଯାଏ । ଖାଦ୍ୟ ଅନେକ ଦିନ ପର୍ଯ୍ୟନ୍ତ ସାଉତି ରଖିବା ନିମନ୍ତେ ଖାଦ୍ୟ ସାଉତିବା ଓ ପ୍ୟାକିଙ୍ଗ କରିବା ପ୍ରଣାଳୀ ବ୍ୟବ‌ହାର କରାଯାଉଛି । ଖାଦ୍ୟରେ ଥିବା ଜଳ କମ୍ କରି, ଅମ୍ଳ ପରିମାଣ ବୃଦ୍ଧି କରି ଓ ବିକିରଣ କରି ([[:en:Food irradiation|irradiating]])<ref>{{cite news|last=Harris |first=Gardiner|url=https://www.nytimes.com/2008/08/22/health/policy/22spinach.html|title=Irradiation: A safe measure for safer iceberg lettuce and spinach|newspaper=The New York Times|date=August 21, 2008 |accessdate=December 30, 2009}}</ref> ବା ଅନ୍ୟାନ୍ୟ ଉପାୟ ଅବଲମ୍ବଲନ କରି ତାହାକୁ ଜୀବାଣୁମୁକ୍ତ କରି ସିଲ କରିବା ଫଳରେ ଖାଦ୍ୟ ଅନେକ ଦିନ ପର୍ଯ୍ୟନ୍ତ ସୁରକ୍ଷିତ ହୋଇ ରହିପାରେ । ଏହି ପ୍ରଣାଳୀରେ ଖାଦ୍ୟର ସ୍ୱାଦ ଓ ସଂରଚନା ବଦଳେ ନାହିଁ । ଫ୍ରିଜରେ ନ ରଖିଲେ କେତେକ ତେଲ ଓ ଚର୍ବି ବ‌ହୁତ ଶୀଘ୍ର ଦୁର୍ଗନ୍ଧ‌ଯୁକ୍ତ ହୋଇଯାଏ । ଏହାକୁ ହାଇଡ୍ରୋଜେନେଟେଡ କଲେ ଅଧିକ ସମୟ ଖରାପ ନହୋଇ ରହେ । ବିଭିନ୍ନ କାରଖାନାମାନଙ୍କରେ ଏହିପରି କରି ସ୍ୱାସ୍ଥ୍ୟ ସମସ୍ୟା ଉପୁଜିବାରୁ କଠୋର ନିୟନ୍ତ୍ରଣାଧୀନ କରାଯାଉଛି । <ref>{{cite web|last=Leth|first=Torben|website=tfX: The campaign against trans fat in foods|url=http://www.tfx.org.uk/page116.html|title=Denmark's trans fat law|date=2012|accessdate=December 14, 2011|archive-date=September 17, 2012|archive-url=https://archive.today/20120917154619/http://www.tfx.org.uk/page116.html|url-status=dead}}</ref> <!-- Even where trans fats are not prohibited, in many places there are new labeling laws (or rules), which require information to be printed on packages, or to be published elsewhere, about the amount of trans fat contained in certain products.--> {{clear}} === ଅନ୍ତରୀକ୍ଷ ଖାଦ୍ୟ === [[File:ISSSpaceFoodOnATray.jpg|thumb|150px|ଅନ୍ତରୀକ୍ଷ ସଟଲରେ ଖାଦ୍ୟ ଗୋଟିଏ ଟ୍ରେ ଉପରେ ଅଛି ଯାହା ଚୁମ୍ବକ, ସ୍ପ୍ରିଙ୍ଗ ଓ ଭେଲକ୍ରୋ ([[:en:Velcro|Velcro]]) ସାହାଯ୍ୟରେ ରଖାଯାଇଛି ।]] {{Main|Space food}} ମହାକାଶଚାରୀମାନେ ମହାକାଶରେ ବିଚରଣ କଲାବେଳେ ବିଶେଷ ଧରଣର ପ୍ରସ୍ତୁତ କରାଯାଇଥିବା ଖାଦ୍ୟ ଖାଆନ୍ତି ଯାହାକୁ ଅନ୍ତରିକ୍ଷ ଖାଦ୍ୟ ([[:en:Space food|Space food]]) କ‌ହନ୍ତି । ମହାକାଶର ଓଜନହୀନ ([[:en:Weightlessness|weightless]]) ଅବସ୍ଥାରେ କାମ କରିବାକୁ ବିଶେଷ ଧରଣର ଖାଦ୍ୟ ଖାଆନ୍ତି ଯେଉଁଥିରେ ସୁସମ ପୋଷକ ଥାଏ ଯାହା ପ୍ରସ୍ତୁତ କରିବା, ରଖିବାକୁ ଓ ଖାଇବା ସ‌ହଜ ଓ ନିରାପଦ ହୁଏ । ଅନ୍ତରୀକ୍ଷ ପ୍ରୋଗ୍ରାମ କରୁଥିବା ଦେଶଗୁଡ଼ିକ ନିଜର ସାଂସ୍କୃତିକ ଚିହ୍ନଟ ([[:en:cultural identity|cultural identity]]) ବଜାୟ ରଖିବା ଓ ଅନ୍ତଃସଂସ୍କୃତି ସୂଚନା ବିନିମୟ ([[:en:intercultural communication|intercultural communication]]) କରିବା ନିମନ୍ତ ଅନ୍ତରୀକ୍ଷ ଖାଦ୍ୟ ବ୍ୟବ‌ହାର କରନ୍ତି । ସନ ୧୯୬୩ରେ ପ୍ରଥମେ ସୁଷମ ପୋଷକ ଓ ଜୀବସାର ଥିବା ଏକ ଫର୍ମୁଲା ଆହାର ପ୍ରସ୍ତୁତ କଲା ପରେ ଆଜିକାଲି ବିଭିନ୍ନ ଧରଣର ଖାଦ୍ୟ ଓ ପାନୀୟ ବ୍ୟବ‌ହାର କରୁଛନ୍ତି । <ref>{{cite book |url=https://www.nap.edu/catalog/12419/working-group-on-nutrition-and-feeding-problems |title=Working Group on Nutrition and Feeding Problems |publisher=The National Academies Press |date=1963 |doi=10.17226/12419|isbn=978-0-309-12383-9 }}</ref> {{clear}} === ପାରମ୍ପରିକ ଖାଦ୍ୟ === [[Image:HaluskyzoZiaru.JPG|right|320px|thumb|150px|[[Bryndzové halušky]] (potato dumplings with sheep's-milk cheese) is a traditional food of [[shepherd]]s in [[Slovakia]].]] {{Main|Traditional food}} ପିଢ଼ି ପରେ ପୀଢ଼ି ଭୋଜନ କରୁଥିବା ଖାଦ୍ୟକୁ ପାରମ୍ପରିକ ଖାଦ୍ୟ ([[:en:Traditional food|Traditional food]]) କ‌ହନ୍ତି<ref name="Kristbergsson Oliveira 2016">{{cite book | last=Kristbergsson | first=K. | last2=Oliveira | first2=J. | title=Traditional Foods: General and Consumer Aspects | publisher=Springer US | series=Integrating Food Science and Engineering Knowledge Into the Food Chain | year=2016 | isbn=978-1-4899-7648-2 | url=https://books.google.com/books?id=D-K9CwAAQBAJ&pg=PA85 | pages=85–86}}</ref> ବା ଅଳ୍ପ କେତେକ ପିଢ଼ିରେ ଖାଉଥିଲେ ମଧ୍ୟ ଏହି ପାରମ୍ପରିକ ଖାଦ୍ୟ କୁହାଯିବ ।<ref name="Saunders">{{cite web | url=http://agriculturesociety.com/politics-and-food/what-are-traditional-foods/ | title=What Are Traditional Foods? | publisher=Agriculture Society | date=October 28, 2010 | accessdate=8 April 2015 | author=Saunders, Raine}}</ref> ଏହା ପରମ୍ପରା ([[:en:tradition|tradition]]) ଗୁଣରେ ଚଳିଆସୁଥିବ ବା କ୍ଷେତ୍ରୀୟ ଭୋଜନ ([[:en:regional cuisine|regional cuisine]]) ହୋଇଥିବ<ref name="Kristbergsson Oliveira 2016"/> ବା ସ୍ଥାନୀୟ ଭୋଜନ ହୋଇଥିବ । ଏପରି ଖାଦ୍ୟ ଘର ତିଆରି, ହୋଟେଲ ତିଆରି ବା କାରଖାନା ତିଆରି ହୋଇପାରେ ।<ref name="WHO">{{cite book | title=Hazard Analysis and Critical Control Point Generic Models for Some Traditional Foods: A Manual for the Eastern Mediterranean Region | author=Who Regional Office for the Eastern Mediterranean|publisher=World Health Organization | year=2010 | isbn=978-92-9021-590-5 | url=https://books.google.com/books?id=QOLhwkcFTJAC&pg=PA41|pages=41–50}}</ref> କେତେକ ପାରମ୍ପରିକ ଖାଦ୍ୟର ୟୁରୋପିଆନ ୟୁନିଅନର ଭୌଗଳିକ ସଙ୍କେତ ([[:en:geographical indication|geographical indication]]) ଓ ପାରମ୍ପରିକ ବିଶଷତ୍ୱ ([[:en:geographical indications and traditional specialities in the European Union|geographical indications and traditional specialities in the European Union]]) ଥାଏ ଯେପରିକି ସଂରକ୍ଷିତ ଉତ୍ପତ୍ତି ପଦବୀ ([[:en:Protected designation of origin|Protected designation of origin]] ବା PDO), ସଂରକ୍ଷତ ଭୌଗଳିକ ସଙ୍କେତ ([[:en:Protected geographical indication|Protected geographical indication]] ବା PGI) ଓ ଭୌଗଳିକ ସଙ୍କେତ ଓ ପାରମ୍ପରିକ ବିଶେଷତ୍ୱର ଗ୍ୟାରେଣ୍ଟ ([[:en:Geographical indications and traditional specialities in the European Union#Traditional specialities guaranteed (TSG)|Traditional specialities guaranteed]] ବା TSG) ଥାଏ । ଏହି ମାନ‌କଦ୍ୱାରା କୃଷି ପଦାର୍ଥ ଓ ଖାଦ୍ୟର ଗୁଣବତ୍ତା ବଜାୟ ରହେ ।<ref>{{cite web|url=http://ec.europa.eu/agriculture/quality/schemes/index_en.htm|title=Geographical indications and traditional specialities|work=europa.eu}}</ref> {{clear}} === ସମ୍ପୁର୍ଣ୍ଣ ଖାଦ୍ୟ === [[File:Foods.jpg|thumb|150px|right|[[Refining|Unrefined]], whole foods]] {{Main|Whole food}} ପ୍ରୋସେସିଙ୍ଗ ନ କରି ([[:en:Food processing|unprocessed]]) ବା ସ୍ୱଳ୍ପ ପ୍ରସେସିଙ୍ଗ ([[:en:Food processing|unprocessed]]) କରି ଓ ଯଥା ସମ୍ଭବ କମ୍ ରିଫାଇନ ([[:en:Refining|unrefined]]) କରି ଖାଉଥିବା ବୃକ୍ଷଜାତ ପଦାର୍ଥକୁ ସମ୍ପୁର୍ଣ୍ଣ ଖାଦ୍ୟ [[:en:Whole foods|Whole foods]] କୁହାଯାଏ ।<ref name="pmid10682877">{{cite journal | last1 = Bruce | first1 = B | last2 = Spiller | first2 = GA | last3 = Klevay | first3 = LM | last4 = Gallagher | first4 = SK | title = A diet high in whole and unrefined foods favorably alters lipids, antioxidant defenses, and colon function | url = http://gethealthygethot.com/61.pdf | journal = Journal of the American College of Nutrition | volume = 19 | issue = 1 | pages = 61–67 | year = 2000 | pmid = 10682877 | doi=10.1080/07315724.2000.10718915}}</ref> କଞ୍ଚା ଶସ୍ୟ, ମୂଳା, ଫଳ, ପରିବା ଓ ଛୁଇଁ ଇତ୍ୟାଦି ଏହି ଖାଦ୍ୟର ଅନ୍ତର୍ଭୁକ୍ତ କରାଯାଏ । <ref>{{Cite news|url=https://www.forksoverknives.com/what-to-eat/|title=Forks Over Knives - What to Eat?|work=Forks Over Knives|access-date=2017-05-04|language=en-US}}</ref> ଏହି ଖାଦ୍ୟରେ ପଶୁଜାତ ପଦାର୍ଥ, ତେଲ ଓ ଲବଣକୁ ଅନ୍ତର୍ଭୁକ୍ତ କରାଯାଉ ନାହିଁ ଓ କେବଳ ବୃକ୍ଷଜାତ ପଦାର୍ଥ ([[:en:plant-based diet|plant-based diet]]) ରହୁଛି । <ref>{{Cite book|url=https://books.google.ca/books?id=S2cCyLkw2J0C&pg=PT18&dq=wfpb|title=Whole: Rethinking the Science of Nutrition (chapter 1)|last=Campbell|first=T. Colin|last2=Jacobson|first2=Howard|date=2013|publisher=BenBella Books|isbn=978-1-939529-84-8|location=Dallas, TX|language=English}}</ref> ସନ ୧୯୪୬ରେ ଦି ଫାର୍ମର ନାମକ ମାଗାଜିନରେ ପ୍ରଥମେ ଅର୍ଗାନିକ ଶବ୍ଦର ବ୍ୟବ‌ହାର ଫ୍ରାଙ୍କ ନିଉମ୍ୟାନ ଟର୍ନର ([[:en:Frank Newman Turner|F. Newman Turner]]) ଯିଏ ଅର୍ଗାନିକ ଚାଷୀମାନଙ୍କ ବିଷୟରେ ଲେଖାଲେଖି କରୁଥିଲେ । ଏହି ମାଗାଜିନ ଏକ ପ୍ରଡ୍ୟୁସର କଞ୍ଜ୍ୟୁମର ହୋଲ ଫୁଡ ସୋସାଇଟି ଲିମିଟେଡ ସଂସ୍ଥାର ପ୍ରାୟୋଜକ ଥିଲା ।<ref name="conford">Conford, P.(2011) The Development of the Organic Network, p. 417. Edinburgh, Floris Books {{ISBN|978-0-86315-803-2}}.</ref> ସମ୍ପୁର୍ଣ୍ଣ ଖାଦ୍ୟର ସେ ଏକ ସଂଜ୍ଞା ("mature produce of field, orchard, or garden without subtraction, addition, or alteration grown from seed without chemical dressing, in fertile soil manured solely with animal and vegetable wastes, and composts therefrom, and ground, raw rock and without chemical manures, sprays, or insecticides," having intent to connect suppliers and the growing public demand for such food) ନିରୁପଣ କରିଥିଲେ ।<ref name=conford/> {{clear}} ==ଆଧାର== {{ଆଧାର}} [[ଶ୍ରେଣୀ:ଖାଦ୍ୟ]] 59k0vtlg1hsdcloffo7cjp99rqg1a7u 0 72168 601691 590308 2026-09-03T03:27:14Z InternetArchiveBot 28148 Rescuing 1 sources and tagging 0 as dead.) #IABot (v2.0.9.5 601691 wikitext text/x-wiki {{ଛୋଟ|Khushwant Singh}} {{Infobox writer|name=ଖୁସୱନ୍ତ ସିଂହ|birth_name=ଖୁସୱନ୍ତ ସିଂହ|image=Khushwantsingh.jpg|image_size=200px|caption=ଖୁସୱନ୍ତ ସିଂହ ଦିଲ୍ଲୀଠାରେ ଏକ ପୁସ୍ତକ ସମ୍ମିଳନୀରେ|birth_date={{Birth date |df=yes|1915|2|2}}|birth_place=ହଦଳି, ବ୍ରିଟିଶ ଭାରତ, ପଞ୍ଜାବ, ପାକିସ୍ତାନ|death_date={{Death date and age|df=yes|2014|3|20|1915|2|2}}|death_place=[[ନୂଆ ଦିଲ୍ଲୀ]], ଭାରତ|alma_mater=ସେଣ୍ଟ ଷ୍ଟିଫେନ୍ସ କଲେଜ<br/>କିଙ୍ଗସ୍ କଲେଜ, ଲଣ୍ଡନ ମଡର୍ଣ ବିଦ୍ୟାଳୟ, ଦିଲ୍ଲୀ|occupation=ସାମ୍ବାଦିକ, ଲେଖକ|relatives=}} '''ଖୁସୱନ୍ତ ସିଂହ'''( ଜନ୍ମ ନାମ '''ଖୁସହାଲ ସିଂହ''', ୨ ଫେବୃୟାରୀ ୧୯୧୫ - ୨୦ ମାର୍ଚ୍ଚ ୨୦୧୪) ଜଣେ ଲେଖକ, ଅଇନ‌ଜୀବି, ସାମ୍ବାଦିକ, ରାଷ୍ଟ୍ରଦୂତ ଓ ରାଜନେତା ଥିଲେ । ୧୯୪୭ରେ ଭାରତ ବିଭାଜନର ସ୍ମୃତି ତାଙ୍କୁ "ଟ୍ରେନ୍ ଟୁ ପାକିସ୍ତାନ" ବ‌ହି ଲେଖିବାକୁ ଉତ୍ସାହିତ କରିଥିଲା ।<ref name="sengupta">{{Cite news|url=https://www.nytimes.com/2014/03/21/world/asia/khushwant-singh-provocative-indian-journalist-dies-at-99.html|title=Khushwant Singh, provocative Indian journalist, dies at 99|last=Sengupta|first=Somini|date=20 March 2014|work=The New York Times|access-date=25 February 2018}}</ref><ref name="dna">{{Cite news|url=http://www.dnaindia.com/india/report-india-s-very-own-literary-genius-khushwant-singh-passes-away-read-his-story-1970779|title=India's very own literary genius Khushwant Singh passes away, read his story|last=Subramonian|first=Surabhi|date=20 March 2014|work=dna|access-date=7 May 2015|publisher=Diligent Media Corporation Ltd.}}</ref> ଏହି ଉପନ୍ୟାସକୁ ନେଇ ୧୯୯୮ ମସିହାରେ ଏକ ଚଳଚ୍ଚିତ୍ର ନିର୍ମାଣ କରାଯାଇଥିଲା । ସିଂହଙ୍କ ଜନ୍ମ ପଞ୍ଜାବରେ ଓ ସେ ଶିକ୍ଷା ଦିଲ୍ଲୀରେ ଶିକ୍ଷାଲାଭ କରିଥିଲେ । ସେ ଦିଲ୍ଲୀର ସେଣ୍ଟ ଷ୍ଠିଫେନ୍ସ ମହାବିଦ୍ୟାଳୟରେ ପଢ଼ିଲା ପରେ ଲଣ୍ଡନର କିଙ୍ଗସ୍ ବିଦ୍ୟାଳୟରେ ଆଇନ ପଢ଼ିଥିଲେ । ୮ ବର୍ଷ ଲାହୋର ଅଦାଲତରେ ଆଇନ‌ଜୀବି ଭାବେ କାମ କରିବା ପରେ, ସେ ୧୯୪୭ ମସିହାରେ ଭାରତୀୟ ବିଦେଶ ସେବାରେ ଯୋଗ ଦେଇଥିଲେ । ୧୯୫୧ ମସିହାରେ [[ଆକାଶବାଣୀ (ରେଡ଼ିଓ ପ୍ରସାରଣ ସେବା)]] ସାମ୍ବାଦିକ ଭାବେ ଯୋଗଦେଇଥିଲେ, ଓ ପରେ ୧୯୫୬ ମସିହାରେ [[ୟୁନେସ୍କୋ]]<nowiki/>ର ଜନସଂଚାର ବିଭାଗରେ ଯୋଗ ଦେଇଥିଲେ । ତାଙ୍କ ଲେଖାରେ କଟୁ ଧର୍ମନିରପକ୍ଷ‌ତା, କଟାକ୍ଷ ଓ କବିତା ପ୍ରେମ ଦେଖିବାକୁ ମିଳେ ।<ref name="timesofindia">{{Cite news|url=http://timesofindia.indiatimes.com/india/Khushwant-Singh-journalist-and-writer-dies-at-99/articleshow/32352917.cms|title=Khushwant Singh, journalist and writer, dies at 99|last=TNN|date=20 March 2014|work=The Times of India|access-date=21 March 2014}}</ref>। ୧୯୭୦ରୁ ୧୯୮୦ ମଧ୍ୟରେ ସେ ବହୁ ପତ୍ରିକା ଓ ଖବରକାଗଜର ସମ୍ପାଦନା କରିଥିଲେ । ୧୯୮୦-୧୯୮୬ ଯାଏଁ ସେ ଭାରତୀୟ [[ରାଜ୍ୟ ସଭା]]<nowiki/>ର ସାଂସଦ ଥିଲେ । ଖୁସୱନ୍ତ ସିଂହଙ୍କୁ ୧୯୭୪ ମସିହାରେ ''ପଦ୍ମ ଭୂଷଣ''ରେ ପୁରସ୍କୃତ କରାଯାଇଥିଲା । ସେ ୧୯୮୪ ମସିହାରେ '''ଅପରେସନ୍ ବ୍ଲୁ ଷ୍ଟାର'''କୁ ବିରୋଧ କରି ଏହି ପୁରସ୍କାରକୁ ଫେରାଇ ଦେଇଥିଲେ । ୨୦୦୭ ମସିହାରେ ଭାରତ ସରକାର ସିଂହଙ୍କୁ ଭାରତର ଦ୍ୱିତୀୟ ସର୍ବୋଚ୍ଚ ବେସାମରିକ ପୁରସ୍କାର ''ପଦ୍ମ ବିଭୂଷଣ'' ଦିଆଯାଇଥିଲା ।<ref>{{Cite news|url=http://timesofindia.indiatimes.com/home/sunday-times/deep-focus/Those-who-said-no-to-top-awards/articleshow/2714586.cms|title=Those who said no to top awards|last=TNT|date=28 January 2008|work=The Times of India|access-date=7 May 2015}}</ref> ତାଙ୍କ ଜେଜେମା କିନ୍ତୁ ଯୁକ୍ତି କରୁଥିଲେ ଯେ, ସେ ଅଗଷ୍ଟ ମାସରେ ଜନ୍ମଗ୍ରହଣ କରିଥିଲେ, ତେଣୁ ପରବର୍ତ୍ତୀ ସମୟରେ ଖୁସୱନ୍ତ ନିଜ ଜନ୍ମଦିନକୁ ଅଗଷ୍ଟ ୧୫ ତାରିଖ କରିଦେଇଥିଲେ ।<ref name=sengupta/> ଶୋଭା ସିଂହ ଦିଲ୍ଲୀରେ ଜଣେ ସ୍ଥପତି ଥିଲେ ।<ref>{{cite book|last1=Singh|first1=Ranjit|title=Sikh Achievers|year=2008|publisher=Hemkunt Publishers|location=New Delhi|isbn=978-8-17-01036-53|page=168|url=https://books.google.com/books?id=qfuDnpVlmlcC&pg}}</ref> ତାଙ୍କ କକା ସର୍ଦାର ଉଜ୍ଜ୍ୱଳ ସିଂହ [[ପଞ୍ଜାବ, ଭାରତ|ପଞ୍ଜାବ]] ଓ [[ତାମିଲନାଡୁ|ତାମିଲନାଡୁର]] ରାଜ୍ୟପାଳ ଥିଲେ । == ପ୍ରାରମ୍ବିକ ଜୀବନ == ଖୁସୱନ୍ତ ପଞ୍ଜାବର ହଦାଲିଠାରେ ଜନ୍ମଗ୍ରହଣ କରିଥିଲେ । ଭାରତ ବିଭାଜନ ପରେ ହଦାଲି ବର୍ତ୍ତମାନ [[ପାକିସ୍ତାନ|ପାକିସ୍ତାନରେ]] । ତାଙ୍କ ପିତାଙ୍କ ନାମ ଶୋଭା ସିଂହ ଓ ମାତାଙ୍କ ନାମ ବୀରନ ବାଈ ଥିଲା । ସଠିକ ଜନ୍ମଦିନ ମନେ ନଥିଲେ ମଧ୍ୟ, ଦିଲ୍ଲୀର ମଡ଼ର୍ଣ୍ଣ ସ୍କୁଲରେ ନାମଲେଖା ସମୟରେ ତାଙ୍କ ଜନ୍ମଦିନ ୦୨ ଫେବୃଆରୀ ୧୯୧୫ ବୋଲି ଲେଖା ଯାଇଥିଲା ।<ref name=rahul>{{cite book|last1=Singh|first1=Rahul|editor1-last=Dharker|editor1-first=Anil|title=Icons: Men & Women Who Shaped Today's India|date=2008|publisher=Lotus Collection, an imprint of Roli Books|location=New Delhi|isbn=978-81-7436-612-2|url=https://books.google.com/books?id=sNFbBAAAQBAJ&pg=PT94&lpg=PT94&dq=khushwant+singh+15+august+1915&source=bl&ots=ow9sS83uuw&sig=cTXYWOIczXP4DF08-mz-XhjGU9I&hl=en&sa=X&ved=0ahUKEwjg1-rG9MDZAhVBMo8KHc6_Cec4ChDoAQhAMAU#v=onepage&q=khushwant%20singh%2015%20august%201915&f=false|chapter=The Man in the Light Bulb: Khushwant Singh}}</ref> ଖୁସୱନ୍ତ ଜନ୍ମ ହେଲାବେଳକୁ, ଜେଜେମା ତାଙ୍କ ନାଁ ରଖିଥିଲେ ଖୁସହାଲ ସିଂହ ଅର୍ଥାତ ସମୃଦ୍ଧ ସିଂହ । ତାଙ୍କ ଡାକ ନାମ ଥିଲା "ସେଲି" । ଏହି ସେଲି ନାମକୁ ନେଇ ତାଙ୍କ ସାଙ୍ଗସାଥୀମାନେ ତାଙ୍କର ମଜା ଉଡେଇବାରୁ ସେ ନିଜ ନାମ ଖୁସୱନ୍ତ ରଖିଥିଲେ, ଯାହା ତାଙ୍କ ବଡ଼ ଭାଇ ଭଗୱନ୍ତଙ୍କ ନାମ ସହିତ ମିଶୁଥିଲା ।<ref>{{cite news|last1=Singh|first1=Khushwant|title=The Kh Factor|url=http://www.outlookindia.com/article/the-kh-factor/210867|accessdate=7 May 2015|work=Outlook|date=19 February 2001}}</ref> ୧୯୨୦ ମସିହାରେ ସେ ଦିଲ୍ଲୀ ମଡ଼ର୍ଣ୍ଣ ସ୍କୁଲରେ ନାମ ଲେଖାଇ, ସେଠାରେ ୧୯୩୦ ଯାଏଁ ପଢ଼ିଥିଲେ । ସେହି ସ୍କୁଲରେ ହିଁ ସେ ନିଜର ଭବିଷ୍ୟତର ପତ୍ନୀ କନ୍ୱଲ ମଲ୍ଲିକଙ୍କୁ ପ୍ରଥମେ ଭେଟିଥିଲେ । କଣ୍ୱଲ, ଖୁସୱନ୍ତଙ୍କର ଗୋଟିଏ ବର୍ଷ ତଳ ଶ୍ରେଣୀରେ ପଢୁଥିଲେ । ପରେ ସେ ଲୋହୋରର ସରକାରୀ ମହାବିଦ୍ୟାଳୟ, ଦିଲ୍ଲୀ ସେଣ୍ଟ ଷ୍ଟିଫେନ୍ସ କଲେଜ ଓ ଲଣ୍ଡନର କିଙ୍ଗସ କଲେଜରୁ ପାଠ ପଢ଼ିଥିଲେ । ସେ ଲଣ୍ଡନର "ଇନର ଟେମ୍ପୁଲ"ରୁ ଲ' ପଢ଼ିଥିଲେ ।<ref>Vinita Rani, "[http://mjpru.ac.in/PhdDetails/PhdEnglish/PhdData/Vinita.doc Style and Structure in the Short Stories of Khushwant Singh. A Critical Study.] {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20120812023025/http://mjpru.ac.in/PhdDetails/PhdEnglish/PhdData/Vinita.doc |date=2012-08-12 }}", PhD Thesis</ref><ref>{{cite book|last1=Singh|first1=Khuswant|authorlink1=|editor1-last=Bhattacharjea|editor1-first=Aditya|editor2-last=Chatterji|editor2-first=Lola|title=The Fiction of St. Stephen's|year=2000|publisher=Ravi Dayal Publisher|location=New Delhi|isbn=978-8-17-53003-09|page=v|url=https://books.google.com/books?id=2ai6XVABXdkC&q}}</ref> == ବୃତିଗତ ଜୀବନ == ୧୦୩୯ ମସିହାରେ ଖୁସୱନ୍ତ ଓକିଲାତିରୁ ନିଜ ବୃତ୍ତିଗତ ଜୀବନ ଆରମ୍ବ କରିଥିଲେ । ଲାହୋର ଉଚ୍ଚ ନ୍ୟାୟାଳୟରେ ସେ ୮ ବର୍ଷ ଓକିଲାତି କରିଥିଲେ । ୧୯୪୭ରେ ସ୍ୱାଧୀନତା ପରେ ସେ "ଭାରତୀୟ ବିଦେଶ ସେବା"ରେ ଯୋଗ ଦେଇଥିଲେ । ପ୍ରଥମେ ସେ [[କାନାଡ଼ା|କାନାଡ଼ାରେ]] ଭାରତର ସୂଚନା ଅଧିକାରୀ ଭାବରେ ଯୋଗ ଦେଇଥିଲେ । ଭାରତୀୟ ବିଦେଶ ସେବା ଅଧିକାରୀ ଭାବରେ ସେ [[ଲଣ୍ଡନ]] ଓ ଅଟାୱାରେ ମଧ୍ୟ କାର୍ଯ୍ୟ କରିଥିଲେ । ୧୯୫୧ରେ ସେ ଆକାଶବାଣୀରେ ଜଣେ ସାମ୍ବାଦିକ ଭାବରେ ଯୋଗ ଦେଇଥିଲେ ଓ ପରେ ୧୯୫୬ ମସିହାରେ [[ୟୁନେସ୍କୋ]]<nowiki/>ର ଜନସଂଚାର ବିଭାଗରେ ଯୋଗ ଦେଇଥିଲେ ।<ref name=Indianexpress>{{cite news|last=Press Trust of India|title=Khushwant Singh could easily switch roles from author to commentator and journalist|url=http://indianexpress.com/article/india/india-others/khushwant-singh-a-prolific-writer-who-left-a-mark-on-readers/|accessdate=21 March 2014|newspaper=The Indian Express|date=20 March 2014}}</ref><ref name=indiatiday14>{{cite web|title=Life and times of Khushwant Singh l|url=http://indiatoday.intoday.in/story/khushwant-singh-timeline/1/350342.htm|publisher=India Today|accessdate=21 March 2014}}</ref> ୧୯୫୬ରେ ଭାରତ ସରକାରଙ୍କର ମୁଖପତ୍ର ଭାବରେ "ଯୋଜନା" ପତ୍ରିକା ଆରମ୍ଭ କରି ଏହାର ସମ୍ପାଦନା ଆରମ୍ଭ କରିଥିଲେ ।<ref>{{cite web | url=http://yojana.gov.in/ | title=Yojana | accessdate=18 September 2013}}</ref> ସେ "ଇଲୁଷ୍ଟ୍ରେଟେଡ଼ ଉଇକ୍ଲି", "ନେସନାଲ ହେରାଲ୍ଡ" ଓ "ହିନ୍ଦୁସ୍ତାନ ଟାଇମ୍ସ"ରେ ମଧ୍ୟ କାର୍ଯ୍ୟ କରିଥିଲେ ।<ref name="pti">{{cite news|last1=PTI|title=Khushwant Singh, renowned author and journalist, passes away|accessdate=21 March 2016|work=The Economic Times|publisher=Bennett, Coleman & Co. Ltd.|url=http://articles.economictimes.indiatimes.com/2014-03-20/news/48401954_1_khushwant-singh-hadali-rahul-singh|date=20 March 2014|archive-date=5 March 2016|archive-url=https://web.archive.org/web/20160305142843/http://articles.economictimes.indiatimes.com/2014-03-20/news/48401954_1_khushwant-singh-hadali-rahul-singh|url-status=dead}}</ref><ref name="libr">{{cite news|title=Khushwant Singh, 1915-|url=https://www.loc.gov/acq/ovop/delhi/salrp/khushwantsingh.html|accessdate=21 March 2016|work=The South Asian Literary Recording Project|publisher=The Library of Congress (New Delhi)|year=2016}}</ref> ସେ ଇଲୁଷ୍ଟ୍ରେଟେଡ଼ ଉଇକ୍ଲିରେ କାମ କରୁଥିବା ବେଳେ ଏହାର ବିକ୍ରୀ ୬୫ ହଜାରରୁ ବଢ଼ି ୪ଲକ୍ଷ ହୋଇ ପାରିଥିଲା । ସେଠାରେ ୯ ବର୍ଷ କାର୍ଯ୍ୟକଲା ପରେ, ୧୯୭୮ ଜୁଲାଇ ୨୫ ତାରିଖରେ ତାଙ୍କୁ ବହିସ୍କାର କରାଯାଇଥିଲା ।<ref name="NandiniMehta"><nowiki>{{cite book|title=Not a Nice Man To Know|chapter=Farewell to the Illustrated Weekly|editor=Nandini Mehta|author=Khushwant Singh|publisher=</nowiki>[[Penguin Books]]|year=1993|page=8|</ref> <ref name=NandiniMehta/> ଖୁସୱନ୍ତ ସିଂହଙ୍କ ବହିସ୍କାର ପରେ ଏହି ଖବରକାଗଜର ବିକ୍ରୀ ହ୍ରାସ ପାଇଥିଲା ।<ref>{{cite web |url=http://www.sepiamutiny.com/sepia/archives/003653.html |title=Khushwant Singh's Journalism: The Illustrated Weekly of India |publisher=Sepiamutiny.com |date= |accessdate=9 August 2009 |archive-date=22 June 2009 |archive-url=https://web.archive.org/web/20090622175640/http://www.sepiamutiny.com/sepia/archives/003653.html |url-status=dead }}</ref> ୨୦୧୬ରେ ଖୁସୱନ୍ତ ସିଂହ ଲିମକା ବୁକ ଅଫ ରେକର୍ଡ଼ସରେ ସ୍ଥାନ ପାଇଥିଲେ ।<ref>{{cite web|title=TRIBUTE - Khushwant Singh|url=http://www.limcabookofrecords.in/record-detail.aspx?rid=1079|publisher=Limca Book of Records|accessdate=20 June 2016|archive-date=8 August 2016|archive-url=https://web.archive.org/web/20160808171944/http://www.limcabookofrecords.in/record-detail.aspx?rid=1079|url-status=dead}}</ref> == ରାଜନୈତିକ ଜୀବନ == ୧୯୮୦ରୁ ୧୯୮୬ ପର୍ଯ୍ୟନ୍ତ ଖୁସୱନ୍ତ [[ରାଜ୍ୟ ସଭା|ରାଜ୍ୟ ସଭାର]] ସଦସ୍ୟ ଥିଲେ । ୧୯୭୪ରେ ତାଙ୍କୁ [[ପଦ୍ମଶ୍ରୀ|ପଦ୍ମଶ୍ରୀ ପୁରସ୍କାରରେ]] ସମ୍ମାନିତ କରାଯାଇଥିଲା । ୧୯୮୪ରେ "ଅପରେସନ ବ୍ଲୁ ଷ୍ଟାର"କୁ ବିରୋଧ କରି ସେ ପଦ୍ମଶ୍ରୀ ପୁରସ୍କାରେ ଫେରେଇ ଦେଇଥିଲେ ।<ref>{{cite web |url = http://timesofindia.indiatimes.com/articleshow/2714615.cms |title = Those who said no to top awards |publisher = The Times of India |date = 20 January 2008 |accessdate = 5 November 2008 }}</ref> ୨୦୦୭ରେ ତାଙ୍କୁ ପଦ୍ମ ବିଭୂଷଣରେ ସମ୍ମାନିତ କରାଯାଇଥିଲା । [[ଇନ୍ଦିରା ଗାନ୍ଧୀ|ଇନ୍ଦିରା ଗାନ୍ଧୀଙ୍କ]] ନେତୃତ୍ୱରେ ଚାଲିଥିବା କଂଗ୍ରେସ ସରକାରକୁ ଖୁସୱନ୍ତ ସମର୍ଥନ କରୁଥିଲେ ବୋଲି କୁହା ଯାଉଥିଲା । [[ଇସ୍ରାଏଲ]] ଦେଶର ସେ ସମର୍ଥକ ଥିଲେ ଓ ୧୯୭୦ରେ ସେହି ଦେଶ ଭ୍ରମଣରେ ଯାଇଥିଲେ। == ବ୍ୟକ୍ତିଗତ ଜୀବନ == ଖୁସୱନ୍ତ, ନିଜ ପିଲାଦିନର ସାଙ୍ଗ କଣ୍ୱଲ ମଲ୍ଲିକଙ୍କୁ ବିବାହ କରିଥିଲେ । ଦୁହେଁ ପ୍ରଥମେ ସ୍କୁଲରେ ଓ ପରେ ଆଇନ ଏକାଠି ପଢ଼ିଥିଲେ । ତାଙ୍କ ପୁତ୍ରଙ୍କ ନାମ ରାହୁଲ ସିଂହ ଓ କନ୍ୟାଙ୍କ ନାମ ମାଲା । କଣ୍ୱଲଙ୍କର ୨୦୦୧ ମସିହାରେ ନିଧନ ହୋଇଥିଲା । ଖୁସୱନ ଦିଲ୍ଲୀର ଖାନ ମାର୍କୈଟ ନିକଟସ୍ଥ "ସୁଜନ ସିଂହ ପାର୍କ" ଆପାର୍ଟମେଣ୍ଟରେ ରହୁଥିଲେ । ଏହି ଆପାର୍ଟମେଣ୍ଟ ତାଙ୍କ ପିତା ଶୋଭା ସିଂହ ନିର୍ମାଣ କରିଥିଲେ ଓ ଜେଜେବାପା ସୁଜନ ସିଂହଙ୍କ ନାମରେ ନାମିତ କରିଥିଲେ ।<ref>{{cite news|title=Making history with brick and mortar |url=http://www.hindustantimes.com/Making-history-with-brick-and-mortar/Article1-745801.aspx |archive-url=https://archive.today/20121205200651/http://www.hindustantimes.com/Making-history-with-brick-and-mortar/Article1-745801.aspx |url-status=dead |archive-date=5 December 2012 |publisher=[[Hindustan Times]] |date=15 September 2011 }}</ref> ହିନ୍ଦୀ ଚଳଚ୍ଚିତ୍ର ଅଭିନେତ୍ରୀ "ଅମୃତା ସିଂହ" ଓ [[ଟିସ୍କା ଚୋପ୍ରା]] ଖୁସୱନ୍ତଙ୍କର ଜ୍ଞାତି କୁଟୁମ୍ବ ।<ref>{{cite web|title=Grandniece Tisca Chopra remembers granduncle Khushwant Singh|url=http://news.biharprabha.com/2014/03/grandniece-tisca-chopra-remembers-granduncle-khushwant-singh/|work=IANS|publisher=news.biharprabha.com|accessdate=20 March 2014|archive-date=26 October 2014|archive-url=https://web.archive.org/web/20141026143248/http://news.biharprabha.com/2014/03/grandniece-tisca-chopra-remembers-granduncle-khushwant-singh/|url-status=dead}}</ref>ଖୁସୱନ୍ତ ନାସ୍ତିକ ଥିଲେ ଓ କୌଣସି ଧର୍ମ ପ୍ରତି ତାଙ୍କର ଆସକ୍ତି ନଥିଲା ।<ref>{{cite web|last=Nayar|first=Aruti|title=Staring into The Abyss: Khushwant Singh's Personal Struggles With Organized Religion|url=http://www.sikhchic.com/books/staring_into_the_abyss_khushwant_singhs_personal_struggles_with_organized_religion|work=sikhchic.com|accessdate=21 March 2014|archive-date=28 May 2014|archive-url=https://web.archive.org/web/20140528174808/http://www.sikhchic.com/books/staring_into_the_abyss_khushwant_singhs_personal_struggles_with_organized_religion|url-status=dead}}</ref> == ମୃତ୍ୟୁ == ୨୦ ମାର୍ଚ୍ଚ ୨୦୧୪ରେ ଦିଲ୍ଲୀସ୍ଥିତ ନିଜ ବାସଭବନରେ ୯୯ ବର୍ଷ ବୟସରେ ସିଂହଙ୍କ ଦେହାନ୍ତ ହେଇଥିଲା । ମୃତ୍ୟୁର ସମାଚାର ଶୁଣି ଭାରତର ରାଷ୍ଟ୍ରପତି ଓ ପ୍ରଧାନମନ୍ତ୍ରୀ ଶୋକପ୍ରକାଶ କରିଥିଲେ । ଦିଲ୍ଲୀର ଲୋଧି ସ୍ମଶାନରେ ତାଙ୍କୁ ସମାଧୀ ଦିଆଯାଇଥିଲା<ref name="timesofindia"/>। ୧୯୪୩ ମସିହାରେ ସେ ନିଜ ପାଇ ନିଜ ଖୁଦ୍ର ଗଲ୍ପ ସଂଗ୍ରହରେ ନିଜ ପାଇଁ ଏକ ମରଣୋତ୍ତର ଶୋକ ସନ୍ଦେଶ ଲେଖିଥିଲେ । ଏହି ଲେଖାର ଶିରୋନାମା ଥିଲା "Sardar Khushwant Singh Dead":{{Cquote|ଆମେ ଦୁଃଖର ସ‌ହ ଜଣେଇବାକୁ ଚାହୁଁଛୁ ଯେ ସରଦାର ଖୁସ‌ୱ‌ନ୍ତ ସିଂହଙ୍କ ଦେହାନ୍ତ କାଲି ସନ୍ଧ୍ୟା ୬ଟା ବେଳେ ହୋଇଛି । ସେ ନିଜ ପଛରେ ନିଜର ବିଧବା ସ୍ତ୍ରୀ, ଦୁଇଟି ଶିଶୁ, କିଛି ସାଙ୍ଗ ଓ ପ୍ରଶଂସକଙ୍କୁ ଛାଡିଯାଇଛନ୍ତି । ମୃତ ସରଦାରଙ୍କ ଘରକୁ ମୁଖ୍ୟ ବିଚାରପତିଙ୍କ ପିଏ, କିଛି ମନ୍ତ୍ରୀ ଓ ମୁଖ୍ୟ ନ୍ୟାୟାଳ‌ୟର ଅନ୍ୟ କିଛି ବିଚାରପତିମାନେ ଫୋନ କରିଥିଲେ ।<ref>{{cite news|last1=Singh|first1=Khushwant|title=How To Live & Die|url=http://www.outlookindia.com/article/how-to-live--die/266528|accessdate=7 May 2015|work=Outlook|date=16 October 2010}}</ref>}} ସେ ନିଜ ସମାଧୀ ସନ୍ଦେଶ ଇଂରାଜୀ ଲେଖିଥିଲେ, ଯାହାର ମର୍ମାନୁବାଦ ଥିଲା : {{quote|ଶୋଇଥିବା ଲୋକଟି ନା ମଣିଷକୁ ଛାଡିଥିଲା ନା ଭଗବାନଙ୍କୁ<br/> ତା ପାଇଁ ଲୁହା ଝରାଅନା, ସେ ମାଟି ପରି ହୀନ ଥିଲା<br/> ଖରାପ ଜିନିଷ ଲେଖିବାକୁ ତାକୁ ଭଲ ଲାଗୁଥିଲା<br/> ଧନ୍ୟବାଦ ଭଗବାନ,ସେ ବଦମାସଟା ମରିଗଲା ।<ref>{{cite news|last1=PTI|title=Here lies one who spared neither man nor God: Khushwant's epitaph for himself|url=http://www.thehindu.com/books/books-authors/here-lies-one-who-spared-neither-man-nor-god-khushwants-epitaph-for-himself/article5810085.ece|accessdate=7 May 2015|work=The Hindu|date=20 March 2014}}</ref>}} ଖୁସୱନ୍ତଙ୍କ ଶେଷକର୍ମ ପରେ, ତାଙ୍କ ପାଉଁଶକୁ ହଦାଲି ସ୍କୁଲରେ ପୋତି ଦିଆଯାଇଥିଲା । ସେଠାରେ ରଖାଯାଇଥିବା ସ୍ମୃତି ଫଳକରେ ଲେଖା ଯାଇଥିଲା : {{quote|ସର୍ଦାର ଖୁସୱନ୍ତ ସିଂହଙ୍କ ସ୍ମୃତିରେ<br/> (୧୯୧୫-୨୦୧୪)<br/> ଜଣେ ଶିଖ, ପଣ୍ଡିତ ଓ ହଦାଲି(ପଞ୍ଜାବ)ର ପୁତ୍ର<br/> ଏଇଟି ମୋର ଭିଟାମାଟି । ମୁଁ ଏହାକୁ ଲୁହ ସିଞ୍ଚି ସମୃଦ୍ଧ କରିଛି ।<ref>{{cite news|last1=Masood|first1=Tariq|title=Khushwant Singh: The final homecoming|url=http://tribune.com.pk/story/720360/khushwant-singh-the-final-homecoming/|accessdate=7 May 2015|work=Tribune|date=15 June 2014}}</ref>}} ==ରଚନାବଳୀ== *''[[The Mark of Vishnu and Other Stories]]'', (Short Story) 1950<ref name=OU>{{Cite web | url = http://www.open.ac.uk/researchprojects/makingbritain/content/khushwant-singh | title = Khushwant Singh | publisher = [[Open University]] | accessdate = 21 March 2014 | archive-date = 6 June 2014 | archive-url = https://web.archive.org/web/20140606220009/http://www.open.ac.uk/researchprojects/makingbritain/content/khushwant-singh | url-status = dead }}</ref> *''The History of Sikhs'', 1953 *''[[Train to Pakistan]]'', (Novel) 1956<ref name=OU/> *''The Voice of God and Other Stories'', (Short Story) 1957<ref name=OU/> *''I Shall Not Hear the Nightingale'', (Novel) 1959<ref name=OU/> *''The Sikhs Today'', 1959<ref name=OU/> *''The Fall of the Kingdom of the Punjab'', 1962<ref name=OU/> *''A History of the Sikhs'', 1963<ref>{{cite book|last=Singh|first=Khushwant|title=A History of the Sikhs|publisher=[[Princeton University Press]]|year=1963|url=https://books.google.com/books?id=-nsGAQAAIAAJ}}</ref> *''Ranjit Singh: The Maharaja of the Punjab'', 1963<ref name=OU/> *''Ghadar 1915: India's first armed revolution'', 1966<ref name=OU/> *''A History of the Sikhs'', 1966 (2nd edition)<ref>{{cite book|last=Singh|first=Khushwant|title=A History of the Sikhs|publisher=[[Princeton University Press]]|year=1966|edition=2|url=https://books.google.com/books?id=LHwGAQAAIAAJ}}</ref> *''A Bride for the Sahib and Other Stories'', (Short Story) 1967<ref name=OU/> *''Black Jasmine'', (Short Story) 1971<ref name=OU/> *''Tragedy of Punjab'" * ''The Collected Stories of Khushwant Singh'', N.p., Ravi Dayal Publisher, 1989 *''[[Delhi: A Novel]]'', (Novel) 1990<ref name=OU/> *''Not a Nice Man to Know: The Best of Khushwant Singh'', 1993<ref name=OU/> *''We Indians'', 1993<ref name=OU/> *''Women and Men in My Life'', 1995<ref name=OU/> *''Declaring Love in Four Languages,'' by Khushwant Singh and Sharda Kaushik, 1997 *''India: An Introduction,'' by Khushwant Singh *''[[The Company of Women (Singh novel)|The Company of Women]]'', (Novel) 1999<ref name=OU/> *''[[Truth, Love and a Little Malice]]'' (an autobiography), 2002 *''[[With Malice towards One and All]]'' *''The End of India'', 2003<ref name=OU/> *''Burial at the Sea'', 2004<ref name=OU/> *''Paradise and Other Stories'', 2004<ref name=OU/> *''A History of the Sikhs: 1469–1838'', 2004<ref>{{cite book|last=Singh|first=Khushwant|title=A History of the Sikhs: 1469–1838|publisher=[[Oxford University Press]]|year=2004|edition=2, illustrated|pages=434|isbn= 9780195673081|url=https://books.google.com/books?id=MD9uAAAAMAAJ|accessdate=7 July 2009}}</ref> *''Death at My Doorstep'', 2005<ref name=OU/> *''A History of the Sikhs: 1839–2004'', 2005<ref>{{cite book|last=Singh|first=Khushwant|title=A History of the Sikhs: 1839–2004|publisher=[[Oxford University Press]]|year=2005|edition=2, illustrated|pages=547|isbn= 9780195673098|url=https://books.google.com/books?id=lz9uAAAAMAAJ|accessdate=7 July 2009}}</ref> *''The Illustrated History of the Sikhs'', 2006<ref name=OU/> *''Why I Supported the Emergency: Essays and Profiles'', 2009<ref name=OU/> *''The Sunset Club'', (Novel) 2010 *''Gods and Godmen of India'', 2012 {{ISBN|978-9-350-29244-0}} *''Agnostic Khushwant: There is no God'', 2012 {{ISBN|978-9-381-43111-5}} *''The Good, the Bad and the Ridiculous'', 2013 (Co-authored with Humra Qureshi) *''More Malicious Gossip'' 1989 - Collection of Writings *''Sex, Scotch & Scholarship,'' 1992 Collection of Writings *''Big Book of Malice,'' 2000, Collection of Writings *''Khushwantnama, The Lessons Of My Life,'' 2013 *''The Freethinker's Prayer Book and Some Words To Live By,'' 2012 ===କ୍ଷୁଦ୍ର ଗଳ୍ପ=== * ''The Portrait of a Lady'' * ''The Strain'' * ''Success Mantra'' * ''A Love Affair In London'' * ''ना कहू से दोस्‍ती ना कहू से बैर'' * ''The Wog'' ===ନାଟକ=== Television Documentary: Third World—Free Press (also presenter; Third Eye series), 1983 (UK).<ref>{{cite web|title=Third Eye: Third World – Free Press?|url=http://explore.bfi.org.uk/4ce2b6e144baa|publisher=BFI|accessdate=21 March 2014|archive-date=22 March 2014|archive-url=https://web.archive.org/web/20140322030359/http://explore.bfi.org.uk/4ce2b6e144baa|url-status=dead}}</ref> ==ଆଧାର== {{ଆଧାର}} [[ଶ୍ରେଣୀ:ପଞ୍ଜାବୀ ଲୋକ]] [[ଶ୍ରେଣୀ:୨୦୧୪ ମୃତ୍ୟୁ]] [[ଶ୍ରେଣୀ:୧୯୧୫ ଜନ୍ମ]] [[ଶ୍ରେଣୀ:କେନ୍ଦ୍ର ସାହିତ୍ୟ ଏକାଡେମୀ ଫେଲୋସିପ ସମ୍ମାନିତ]] 5o2bls2q68zr9jnbnhp9auzyser02rh 0 72343 601685 599197 2026-09-02T18:45:44Z InternetArchiveBot 28148 Add 1 book for [[ଉଇକିପିଡ଼ିଆ:ପରଖଯୋଗ୍ୟତା]] (20260902sim)) #IABot (v2.0.9.5) ([[User:GreenC bot|GreenC bot]] 601685 wikitext text/x-wiki {{Prettyurl|Neglected tropical diseases}} {{Infobox medical condition (new) | name = ଅବ‌ହେଳିତ ଉଷ୍ଣକଟିବନ୍ଧିୟ ରୋଗ | image = Ntd-world.jpg | alt = | caption = Global overlap of six of the common NTDs. Specifically guinea worm disease, lymphatic filariasis, onchocerciasis, schistosomiasis, soil-transmitted helminths, and trachoma in 2011. | width = 250px | synonym = | pronounce = | field = [[Infectious disease (medical speciality)|Infectious disease]] }} '''ଅବ‌ହେଳିତ ଉଷ୍ଣକଟିବନ୍ଧିୟ ରୋଗ''' ([[ଇଂରାଜୀ ଭାଷା]]ରେ '''Neglected tropical diseases''' ('''NTDs''')) କ‌ହିଲେ ଭିନ୍ନ ଭିନ୍ନ ଉଷ୍ଣକଟିବନ୍ଧିୟ ସଂକ୍ରମଣ ([[:en:tropical disease|tropical infections]]) ସମୂହର ଏକ ଦଳକୁ ବୁଝାଏ ଯାହାଦ୍ୱାରା ବିକାଶଶୀଳ [[ଏସିଆ]], [[ଆଫ୍ରିକା]] ଓ ଆମେରିକୀୟ ଦେଶମାନଙ୍କରେ ([[:en:Developing country|developing regions]]) ବାସ କରୁଥିବା ନିମ୍ନ ଆୟକାରୀ ଲୋକମାନେ ଆକ୍ରାନ୍ତ ହୁଅନ୍ତି । ବିଭିନ୍ନ ଧରଣର ରୋଗ ସୃଷ୍ଟିକାରୀ [[ଭୂତାଣୁ]], [[ଜୀବାଣୁ]], ପ୍ରୋଟୋଜୋଆ ([[:en:protozoa|protozoa]]) ଓ ହେଲମିନ୍ଥମାନେ ([[:en:helminths|helminths]]) ରୋଗ ସୃଷ୍ଟି କରନ୍ତି । ଏହାର ବିପରୀତ ତିନୋଟି ରୋଗ ଯଥା:- [[ମ୍ୟାଲେରିଆ]], [[ଯକ୍ଷ୍ମା]] ଓ [[ଏଚଆଇଭି/ଏଡସ]] ରୋଗମାନଙ୍କ ନିମନ୍ତେ ଅଧିକ ଚିକିତ୍ସାର ସୁବିଧା କରାଯାଉଛି ଓ ଅଧିକ ଗବେଷଣା ନିମନ୍ତେ ଅର୍ଥ ଲବ୍‌ଧ ହେଉଛି ।<ref name=Hotez>{{cite journal | vauthors = Hotez PJ | title = NTDs V.2.0: "blue marble health"--neglected tropical disease control and elimination in a shifting health policy landscape | journal = PLoS Neglected Tropical Diseases | volume = 7 | issue = 11 | pages = e2570 | date = November 2013 | pmid = 24278496 | pmc = 3836998 | doi = 10.1371/journal.pntd.0002570 }} {{open access}}</ref> ସବ-ସାହାରା ଆଫ୍ରିକାରେ ଏହି ରୋଗମାନଙ୍କର ପ୍ରଭାବ ମ୍ୟାଲେରିଆ ଓ ଯକ୍ଷ୍ମା ସ‌ହିତ ତୁଳନୀୟ । <ref>{{cite journal | vauthors = Hotez PJ, Kamath A | title = Neglected tropical diseases in sub-saharan Africa: review of their prevalence, distribution, and disease burden | journal = PLoS Neglected Tropical Diseases | volume = 3 | issue = 8 | pages = e412 | date = August 2009 | pmid = 19707588 | pmc = 2727001 | doi = 10.1371/journal.pntd.0000412 | veditors = Cappello M }} {{open access}}</ref> ଅବ‌ହେଳିତ ଉଷ୍ଣକଟିବନ୍ଧିୟ ରୋଗ‌ ସଂକ୍ରମଣ ଯୋଗୁ ଏଚଆଇଭି/ଏଡସ ରୋଗ ଅଧିକ ସାଂଘାତିକ ହୋଇଯାଏ । <ref>{{cite web|publisher=SciDev.Net|title=Beat neglected diseases to fight HIV, TB and malaria|author=Mike Shanahan|date=31 January 2006|url=http://www.scidev.net/News/index.cfm?fuseaction=readNews&itemid=2629&language=1|url-status=live|archive-url=https://web.archive.org/web/20060519195833/http://www.scidev.net/News/index.cfm?fuseaction=readNews&itemid=2629&language=1|archive-date=19 May 2006|df=dmy-all}}</ref> କେତେକ କ୍ଷେତ୍ରରେ ଚିକିତ୍ସା ଅପେକ୍ଷାକୃତ ଖର୍ଚ୍ଚାନ୍ତ ସାବ୍ୟସ୍ତ ହୁଏ । ଉଦାହରଣ ସ୍ୱରୂପ [[ସିସ୍ଟୋସୋମିଆସିସ]] ରୋଗ ହେଲେ ଏକ ପିଲା ପିଛା ବାର୍ଷିକ ୟୁଏସ ୦.୨୦ ଡଲାର ଖର୍ଚ୍ଚ ହୁଏ ।<ref>{{cite web|url=https://www.npr.org/templates/story/story.php?storyId=7806977|title=Making the Case to Fight Schistosomiasis|publisher=[[National Public Radio]]|access-date=1 December 2008|url-status=live|archive-url=https://web.archive.org/web/20081010114420/http://www.npr.org/templates/story/story.php?storyId=7806977|archive-date=10 October 2008|df=dmy-all}}</ref> ସନ ୨୦୧୦ରେ ଦେଖାଗଲା ଯେ ଏହି ଅବ‌ହେଳିତ ରୋଗମାନଙ୍କର ନିୟନ୍ତ୍ରଣ ପାଇଁ ପରବର୍ତ୍ତୀ ୫ରୁ ୭ ବର୍ଷରେ ୨ରୁ୩ ୟୁଏସ ଡଲାର ଆବଶ୍ୟକ ହେବ ।<ref>{{cite journal | vauthors = Hotez PJ | title = A plan to defeat neglected tropical diseases | journal = Scientific American | volume = 302 | issue = 1 | pages = 90–4, 96 | date = January 2010 | pmid = 20063641 | doi = 10.1038/scientificamerican0110-90 | url = http://www.scientificamerican.com/article/a-plan-to-defeat-neglected-tropical-diseases/ | url-status = live | archive-url = https://web.archive.org/web/20140806154152/http://www.scientificamerican.com/article/a-plan-to-defeat-neglected-tropical-diseases/ | df = dmy-all | archive-date = 6 August 2014 | bibcode = 2010SciAm.302a..90H }}</ref> କେତେକ ଔଷଧ କମ୍ପାନୀ ଏଥିପାଇଁ ଆବଶ୍ୟକ ଔଷଧ ଦେବାକୁ ସମ୍ମତି ଜଣେଇଛନ୍ତି ଓ କେତେକ ଦେଶମାନଙ୍କରେ ସାମୁହିକ ଡିୱର୍ମିଙ୍ଗ ([[:en:mass drug administration|mass drug administration]] ଯେପରିକି [[:en:mass deworming|mass deworming]]) ବା କୀଟନାଶ ଔଷଧ ସେବନ ସଫଳ ହୋଇଛି । <ref>{{cite journal | vauthors = Reddy M, Gill SS, Kalkar SR, Wu W, Anderson PJ, Rochon PA | title = Oral drug therapy for multiple neglected tropical diseases: a systematic review | url = https://archive.org/details/jama_october-24-31-2007_298_16/page/1911 | journal = JAMA | volume = 298 | issue = 16 | pages = 1911–24 | date = October 2007 | pmid = 17954542 | doi = 10.1001/jama.298.16.1911 | ref = {{harvid|Reddy|Gill|2007}} }}</ref> ପ୍ରତିଷେଧକ ଉପାୟଗୁଡ଼ିକ ବିକଶିତ ରାଷ୍ଟ୍ରମାନଙ୍କରେ ଉପଲବ୍‌ଧ ହେଉଛି, ଗରିବ ରାଷ୍ଟ୍ରମାନଙ୍କରେ ମିଳୁନି । <ref name="Hotez 09"> {{cite journal | vauthors = Hotez P | title = Neglected diseases amid wealth in the United States and Europe | url = https://archive.org/details/sim_health-affairs_november-december-2009_28_6/page/1720 | journal = Health Affairs | volume = 28 | issue = 6 | pages = 1720–5 | date = 2009-11-01 | pmid = 19887412 | doi = 10.1377/hlthaff.28.6.1720 | df = dmy-all }}</ref> ବିକଶିତ ରାଷ୍ଟ୍ରମାନଙ୍କରେ ([[:en:Developed country|developed countries]]) ସମାଜର ଦରିଦ୍ର ଶ୍ରେଣୀର ଲୋକମାନଙ୍କୁ ଅବ‌ହେଳିତ ଉଷ୍ଣକଟିବନ୍ଧିୟ ରୋଗ‌ ଆକ୍ରମଣ କରେ । [[ଯୁକ୍ତରାଷ୍ଟ୍ର ଆମେରିକା]]ରେ ପ୍ରାୟ ୧.୪୬ ନିୟୁତ ପରିବାର ଓ ୨.୮ ନିୟୁତ ଶିଶୁ ଦୈନିକ ଦୁଇ ଡଲାରରୁ କମ୍ ଆମଦାନୀରେ ଚଳନ୍ତି ।<ref>{{Cite web|url=http://www.npc.umich.edu/publications/policy_briefs/brief28/|title=Research Publications {{!}} Poverty Solutions at The University of Michigan|website=www.npc.umich.edu|language=en|access-date=2018-01-16|url-status=live|archive-url=https://web.archive.org/web/20170723015935/http://npc.umich.edu/publications/policy_briefs/brief28/|archive-date=23 July 2017|df=dmy-all}}</ref> ଏହିଭଳି ଦେଶମାନଙ୍କରେ ଏହି ଅବ‌ହେଳିତ ଉଷ୍ଣକଟିବନ୍ଧିୟ ରୋଗ‌ ସମସ୍ୟା ଅପେକ୍ଷା ଅନ୍ୟାନ୍ୟ ସ୍ୱାସ୍ଥ୍ୟ ସମସ୍ୟା ଅଧିକ ଗୁରୁତ୍ୱ ବ‌ହନ କରେ । ଉଲ୍ଲେଖନୀୟ କଥା ଏହି ଯେ ଏହି ସମସ୍ୟାଗୁଡ଼ିକ ଅବଶେଷରେ ବିକଶିତ ଓ ବିକାଶଶୀଳ ଦେଶର ଜନ‌ସଂଖ୍ୟାକୁ ଅଧିକ ସଙ୍କଟରେ ରଖିଦିଏ । ଉଦାହରଣ ସ୍ୱରୂପ, ଦାରିଦ୍ର୍ୟ ଯୋଗୁ ଗୃହହୀନ ଲୋକଙ୍କୁ ରୋଗର ଭେକ୍ଟରମାନେ ଅଧିକ ସଙ୍କଟରେ ରଖନ୍ତି ।<ref name=":5">{{cite journal | vauthors = Hotez PJ | title = Fighting neglected tropical diseases in the southern United States | journal = BMJ | volume = 345 | pages = e6112 | date = September 2012 | pmid = 22977143 | doi = 10.1136/bmj.e6112 | url = http://www.bakerinstitute.org/media/files/Research/6e0a9ec2/HPF-pub-HotezBMJ-091312.pdf | url-status = live | archive-url = https://web.archive.org/web/20170510143122/http://www.bakerinstitute.org/media/files/Research/6e0a9ec2/HPF-pub-HotezBMJ-091312.pdf | df = dmy-all | archive-date = 10 May 2017 }}</ref> କୋଡ଼ିଏଟି ଉଷ୍ଣକଟିବନ୍ଧିୟ ରୋଗ‌ [[ବିଶ୍ୱ ସ୍ୱାସ୍ଥ୍ୟ ସଂଗଠନ]] ଚିହ୍ନଟ କରିଥିଲେ ମଧ୍ୟ ଅନ୍ୟାନ୍ୟ ସଂସ୍ଥାମାନଙ୍କର ଏହି ସ‌ହିତ ମତଭେଦ ଅଛି । ସନ ୨୦୧୭ରେ କ୍ରୋମୋବ୍ଲାସ୍ଟୋମାଇକୋସିସ ([[:en:Chromoblastomycosis|Chromoblastomycosis]] ଓ ଅନ୍ୟାନ୍ୟ ମାଇକୋସିସ, [[କାଛୁ]], କେତେକ ବାହ୍ୟପରଜୀବୀ ଓ [[ସାପକାମୁଡ଼ା]] ବିଷକ୍ରିୟା ଏହି ଲିସ୍ଟ ବା ଚିଠାରେ ଯୋଗ କରାଯାଇଥିଲା ।<ref>{{cite web|title=World Health Organization|url=http://www.who.int/neglected_diseases/diseases/en/|website=World Health Organization|access-date=18 June 2017|url-status=live|archive-url=https://web.archive.org/web/20140222035302/http://www.who.int/neglected_diseases/diseases/en/|archive-date=22 February 2014|df=dmy-all}}</ref> ଏହି ରୋଗ‌ଗୁଡ଼ିକ ସ୍ଥାନିୟ ରୋଗ ([[:en:Endemic (epidemiology)|common]]) ଭାବରେ ୧୪୯ଟି ଦେଶରେ ୫୦୦ ନିୟୁତ ଶିଶୁ ସ‌ହିତ ୧.୪ ବିଲିଅନ ଲୋକଙ୍କୁ ଆକ୍ରମଣ କରିବା<ref>{{cite web|url=http://www.dndi.org/|title=DNDi – Best Science for the Most Neglected|website=www.dndi.org|access-date=5 May 2018|url-status=live|archive-url=https://web.archive.org/web/20180313170505/https://www.dndi.org/|archive-date=13 March 2018|df=dmy-all}}</ref> ଯୋଗୁ ପ୍ରତି ବର୍ଷ ପ୍ରାୟ କିଛି ବିଲିଅନ ଡଲାର ଖର୍ଚ୍ଚ ହୁଏ । <ref name="who.int">{{cite web|url=http://www.who.int/neglected_diseases/about/en/|title=World Health Organization|website=World Health Organization|access-date=5 May 2018|url-status=live|archive-url=https://web.archive.org/web/20171020040312/http://www.who.int/neglected_diseases/about/en/|archive-date=20 October 2017|df=dmy-all}}</ref> ଏହି ରୋଗ ଫଳରେ ସନ ୧୯୯୦ରେ ୨୦୪,୦୦୦ ମୃତ୍ୟୁ ହୋଇଥିବା ବେଳେ ସନ ୨୦୧୩ରେ କମିଯାଇ ୧୪୨,୦୦୦ ମୃତ୍ୟୁ ହୋଇଥିଲା । <ref name=GBD204>{{cite journal | title = Global, regional, and national age-sex specific all-cause and cause-specific mortality for 240 causes of death, 1990-2013: a systematic analysis for the Global Burden of Disease Study 2013 | journal = Lancet | volume = 385 | issue = 9963 | pages = 117–71 | date = January 2015 | pmid = 25530442 | pmc = 4340604 | doi = 10.1016/S0140-6736(14)61682-2 | author1 = GBD 2013 Mortality Causes of Death Collaborators }}</ref> କୋଡ଼ିଏଟି ମୂଳୋତ୍ପାଟନ କରିବା ଲକ୍ଷରୁ ସନ ୨୦୧୬ ସୁଦ୍ଧା [[ଡ୍ରାକୁନ୍‌କୁଲିଆସିସ]], ସନ ୨୦୨୦ ସୁଦ୍ଧା [[ୟଜ]] ରୋଗ ଓ ସନ ୨୦୨୦ ସୁଦ୍ଧା [[ଟ୍ରାକୋମା]], [[ଆଫ୍ରିକୀୟ ଟ୍ରିପାନୋସୋମିଆସିସ]], [[କୁଷ୍ଠ]] ଓ [[ଗୋଦର ରୋଗ|ଗୋଦର]] ରୋଗମାନଙ୍କୁ ନିର୍ମୁଳ କରିବା ଲକ୍ଷ ରହିଛି ।<ref name="who.int"/> ==ରୋଗମାନଙ୍କ ସୂଚୀ== [[ବିଶ୍ୱ ସ୍ୱାସ୍ଥ୍ୟ ସଂଗଠନ]], ସେଣ୍ଟର ଫର ଡିଜିଜ କଣ୍ଟ୍ରୋଲ ଆଣ୍ଡ ପ୍ରିଭେନସନ ଓ ସଂକ୍ରାମକ ରୋଗ ବିଶେଷଜ୍ଞମାନଙ୍କ ମଧ୍ୟରେ ଅବ‌ହେଳିତ ରୋଗମାନଙ୍କର ବର୍ଗୀକରଣ ପ୍ରସ୍ତୁତ କରିବାରେ ମତଭେଦ ଅଛି । ଫିସେ, ଏକ ଗବେଷକ ୧୩ଟି ଅବ‌ହେଳିତ ଉଷ୍ଣକଟିବନ୍ଧିୟ ରୋଗ‌ମାନଙ୍କର ଚିଠା ପ୍ରସ୍ତୁତ କରିଛନ୍ତି:- [[ଗୋଲ କୃମି]], [[ବୁରୁଲି ଘାଆ]], [[ଚାଗାସ୍ ରୋଗ]], [[ଡ୍ରାକୁନ‌କୁଲିଆସିସ୍]] ([[:en:dracunculiasis|dracunculiasis]]), [[ଅଙ୍କୁଶକୃମି]] ସଂକ୍ରମଣ, ମାନବ [[ଆଫ୍ରିକୀୟ ଟ୍ରିପାନୋସୋମିଆସିସ]], [[ଲିସମାନିଆସିସ]], [[କୁଷ୍ଠ]], [[ଗୋଦର ରୋଗ]], [[ଅଙ୍କୋସର୍ସିଆସିସ]], [[ସିସ୍ଟୋସୋମିଆସିସ]], [[ଟ୍ରାକୋମା]] ଓ [[ଟ୍ରାଇଚୁରିଆସିସ୍]].<ref name=Feasey>{{cite journal | vauthors = Feasey N, Wansbrough-Jones M, Mabey DC, Solomon AW | title = Neglected tropical diseases | journal = British Medical Bulletin | volume = 93 | issue = 1 | pages = 179–200 | year = 2010 | pmid = 20007668 | doi = 10.1093/bmb/ldp046 | url = http://bmb.oxfordjournals.org/content/93/1/179.full | url-status = live | archive-url = https://web.archive.org/web/20160214070822/http://bmb.oxfordjournals.org/content/93/1/179.full | df = dmy-all | archive-date = 14 February 2016 }}</ref> ଫେନ‌ୱିକ ଏଥି ମଧ୍ୟରୁ ୧୨ଟି ରୋଗକୁ ଅବ‌ହେଳିତ ଚିଠାରେ ରଖିଛନ୍ତ, କେବଳ ଅଙ୍କୁଶକୃମି ବ୍ୟତୀତ । <ref name=Fenwick>{{cite journal | vauthors = Fenwick A | title = The global burden of neglected tropical diseases | journal = Public Health | volume = 126 | issue = 3 | pages = 233–236 | date = March 2012 | pmid = 22325616 | doi = 10.1016/j.puhe.2011.11.015 | df = dmy-all }}</ref> ଏହି ରୋଗ‌ଗୁଡ଼ିକ ଚାରି ଶ୍ରେଣୀରେ ରୋଗ ଜନ‌କ ଆକ୍ରମଣ ଫଳରେ ସୃଷ୍ଟି ହୁଏ ଯଥା:- (୧) ପ୍ରୋଟୋଜୋଆ ଯୋଗୁ - ([[ଚାଗାସ୍ ରୋଗ]], ମାନବ [[ଆଫ୍ରିକୀୟ ଟ୍ରିପାନୋସୋମିଆସିସ]], [[ଲିସମାନିଆସିସ]]); (୨) [[ଜୀବାଣୁ]] ଯୋଗୁ - ([[ବୁରୁଲି ଘାଆ]], [[କୁଷ୍ଠ]], [[ଟ୍ରାକୋମା]], [[ୟଜ]]) (୩) ହେଲମିନ୍ଥ ([[:en:helminths|helminths]]) ବା ମେଟାଜୋଆ ([[:en:Animal|metazoan]]) କୀଟ (worms) ଯୋଗୁ - ସିସ୍ଟିସର୍କୋସିସ/ଟୁନିଆସିସ (cysticercosis/taeniasis), [[ଡ୍ରାକୁନ‌କୁଲିଆସିସ୍]] ([[:en:dracunculiasis|dracunculiasis]]), ଏକିନୋକୋକୋସିସ [[:en:echinococcosis|echinococcosis]]), ଖାଦ୍ୟବାହିତ ଟ୍ରେମାଟୋଡାଏସେସ ([[:en:Helminthiasis|foodborne trematodiases]]), [[ଗୋଦର ରୋଗ|ଗୋଦର]] , [[ଅଙ୍କୋସର୍ସିଆସିସ]], [[ସିସ୍ଟୋସୋମିଆସିସ]], ମାଟି ସଞ୍ଚାରିତ ହେଲମିନ୍ଥ [[:en:soil-transmitted helminthiasis|soil-transmitted helminthiasis]]) ଓ (୪) [[ଭୂତାଣୁ]] ଯୋଗୁ - ([[ଡେଙ୍ଗୁ]] ଓ [[ଚିକୁନ‌ଗୁନିଆ]], [[ଜଳାତଙ୍କ]]) । ବିଶ୍ୱ ସ୍ୱାସ୍ଥ୍ୟ ସଂଗଠନ ଅବ‌ହେଳିତ ଉଷ୍ଣକଟିବନ୍ଧିୟ ରୋଗ‌ ଭାବରେ କୋଡ଼ିଏଟି ରୋଗର ଚିଠା ପ୍ରସ୍ତୁତ କରିଛି । <ref>{{cite web|title=Neglected tropical diseases|url=http://www.who.int/neglected_diseases/diseases/en/|publisher=World Health Organization|access-date=24 November 2015|url-status=live|archive-url=https://web.archive.org/web/20140222035302/http://www.who.int/neglected_diseases/diseases/en/|archive-date=22 February 2014|df=dmy-all}}</ref> <center> {| class="wikitable" !WHO<ref>{{Cite web|url=http://www.who.int/neglected_diseases/diseases/en/|title=World Health Organization|website=World Health Organization|language=en-GB|access-date=2016-10-30|url-status=live|archive-url=https://web.archive.org/web/20140222035302/http://www.who.int/neglected_diseases/diseases/en/|archive-date=22 February 2014|df=dmy-all}}</ref>/CDC<ref>{{Cite web|url=https://www.cdc.gov/globalhealth/ntd/diseases/index.html|title=CDC – Neglected Tropical Diseases – Diseases|website=www.cdc.gov|access-date=2016-10-30|url-status=live|archive-url=https://web.archive.org/web/20141204084219/http://www.cdc.gov/globalhealth/ntd/diseases/index.html|archive-date=4 December 2014|df=dmy-all}}</ref> !PLOS<br />Major NTDs<ref>{{Cite web|url=http://journals.plos.org/plosntds/s/journal-information|title=PLoS Neglected Tropical Diseases: A Peer-Reviewed Open-Access Journal|website=journals.plos.org|access-date=2016-10-30|url-status=live|archive-url=https://web.archive.org/web/20161118220349/http://journals.plos.org/plosntds/s/journal-information|archive-date=18 November 2016|df=dmy-all}}</ref> !Others |- |[[ବୁରୁଲି ଘାଆ]]<br />[[ଚାଗାସ୍ ରୋଗ]]<br />[[ଡେଙ୍ଗୁ ଜର|ଡେଙ୍ଗ]] ଓ [[ଚିକୁନ‌ଗୁନିଆ]]*<br />[[ଡ୍ରାକୁନ‌କୁଲିଆସିସ୍]]<br />ଏକିନୋକୋକସ ([[:en:Echinococcosis|Echinococcosis]])<br />[[ୟଜ]]<br />ଫାସିଓଲିଆସିସ ([[:en:Fascioliasis|Fascioliasis]]}<br />[[ଆଫ୍ରିକୀୟ ଟ୍ରିପାନୋସୋମିଆସିସ]]<br />ଲିସମାନିଆସିସ ([[Leishmaniasis|Leishmaniasis]])<br />[[କୁଷ୍ଠ]]<br />[[ଗୋଦର ରୋଗ|ଗୋଦର]]<br /> [[ଅଙ୍କୋସର୍ସିଆସିସ]]<br />[[ଜଳାତଙ୍କ]]<br />[[ସିସ୍ଟୋସୋମିଆସିସ]]<br />[[:en:Soil-transmitted helminthiasis|Soil-transmitted helminthiasis]]<br /> ସିସ୍ଟିସର୍କୋସିସ ([[:en:Cysticercosis|Cysticercosis]])<br />[[ଟ୍ରାକୋମା]]<br />[[କାଛୁ]] ଓ ଅନ୍ୟାନ୍ୟ [[:en:ectoparasites|ectoparasites]]<br />[[ସାପକାମୁଡ଼ା]] ବିଷକ୍ରିୟା<br />[[:en:Mycetoma|Mycetoma]] and deep [[:en:mycoses|mycoses]] |style="width:30em;line-height:1.5em;"|Protozoan infections: :{{hlist| ଆମିବିଆସିସ ([[:en:Amebiasis|Amebiasis]]) | ବାଲାଣ୍ଟିଡିଆସିସ ([[:en:Balantidiasis|Balantidiasis]]) | [[ଚାଗାସ୍ ରୋଗ]] | [[ଜିଆଡିଆସିସ]] | ମାନବ [[ଆଫ୍ରିକୀୟ ଟ୍ରିପାନୋସୋମିଆସିସ]] | [[ଲିସମାନିଆସିସ]] }} Helminth infections: :{{hlist | [[:en:Taeniasis|Taeniasis]]-[[:en:Cysticercosis|Cysticercosis]] | [[:en:Dracunculiasis|Dracunculiasis]] | [[:en:Echinococcosis|Echinococcosis]] | [[:en:Food-borne Trematodiases|Food-borne Trematodiases]] | [[:en:Loiasis|Loiasis]] | [[ଗୋଦର ରୋଗ|ଗୋଦର]] | [[ଅଙ୍କୋସର୍ସିଆସିସ]] | [[ସିସ୍ଟୋସୋମିଆସିସ]] | [[:en:Soil-transmitted helminthiasis|Soil-transmitted Helminthiases]] ([[ଗୋଲ କୃମି]], [[ଅଙ୍କୁଶକୃମି]]s, [[ଟ୍ରାଇଚୁରିଆସିସ୍]], [[:en:Strongyloidiasis|Strongyloidiasis]]) | [[:en:Toxocariasis|Toxocariasis]] and other [[:en:Larva migrans (disambiguation)|Larva Migrans]]<!--intentional link to DAB page--> }} Viral infections: :{{hlist | [[ଡେଙ୍ଗୁ]] | [[ଜାପାନିଜ ଏନସେଫାଲାଇଟିସ]] | [[ପୀତ ଜ୍ୱର]] | Other [[:en:arbovirus|arboviral infections]] | [[ଜଳାତଙ୍କ]] | [[ରିଫ୍‌ଟ୍ ଭାଲି ଫିଭର]] | [[:en:Viral hemorrhagic fever|Viral hemorrhagic fever]]s }} Bacterial infections: :{{hlist | [[:en:Bartonella|Bartonella]] | ମାନବଠାରେ ଗୋରୁ ଯକ୍ଷ୍ମା ([[:en:Bovine Tuberculosis|Bovine Tuberculosis]] in [[:en:Tuberculosis|Humans|]]) | [[ବୁରୁଲି ଘାଆ]] | [[କଲେରା]] | Enteric pathogens ([[:en:Shigella|Shigella]], [[:en:Salmonella|Salmonella]], [[:en:E. coli|E. coli]]) | [[କୁଷ୍ଠ]] | [[ଲେପ୍ଟୋସ୍ପାଇରୋସିସ୍]] | [[:en:Relapsing fever|Relapsing fever]] | [[ଟ୍ରାକୋମା]] | [[:en:Treponematoses|Treponematoses]] ([[:en:Bejel|Bejel]], [[:en:Pinta (disease)|Pinta]], [[ସିଫିଲିସ୍]], [[ୟଜ]]) }} Fungal infections: :{{hlist | [[:en:Eumycetoma|Eumycetoma]] | [[:en:Paracoccidioidomycosis|Paracoccidioidomycosis]] }} Ectoparasitic infections: :{{hlist | [[କାଛୁ]] | [[:en:Myiasis|Myiasis]] }} |[[:en:Podoconiosis|Podoconiosis]]<ref>{{cite journal | vauthors = Korevaar DA, Visser BJ | title = Podoconiosis, a neglected tropical disease | journal = The Netherlands Journal of Medicine | volume = 70 | issue = 5 | pages = 210–4 | date = June 2012 | pmid = 22744921 }}</ref> |- | colspan="3" |<div style="align:left;font-size:0.8em;">* ''Only WHO''</div> |- |} </center> === ବୁରୁଲି ଘାଆ === [[ବୁରୁଲି ଘାଆ]] ରୋଗ ମାଇକୋବ୍ୟାକ୍ଟେରିଅମ ଅଲସରାନ୍‌ସ (''[[:en:Mycobacterium ulcerans|Mycobacterium ulcerans]]'') ଜୀବାଣୁଦ୍ୱାରା ହୁଏ ।<ref name=":2">{{Cite web|url=http://www.who.int/buruli/en/|title=Buruli Ulcer|website=World Health Organization|language=en-GB|access-date=2016-05-02|url-status=live|archive-url=https://web.archive.org/web/20160511165230/http://www.who.int/buruli/en/|archive-date=11 May 2016|df=dmy-all}}</ref> ଏହାର [[ଯକ୍ଷ୍ମା]] ଓ [[କୁଷ୍ଠ]] ରୋଗ ସୃଷ୍ଟିକାରୀ ଜୀବାଣୁ ପରିବାର ସ‌ହ ସମ୍ପର୍କ ଥାଏ କିନ୍ତୁ ମାଇକୋବ୍ୟାକ୍ଟେରିଅମ ଅଲସରାନ୍‌ସ ଏକ ବିଷାକ୍ତ ପଦାର୍ଥ [[ମାଇକୋଲାକ୍‌ଟୋନ୍]] ([[:en:mycolactone|mycolactone]]) ପରିତ୍ୟାଗ କରେ ଯାହା ଦେହର ପ୍ରତିରୋଧ ଶକ୍ତି କମେଇଦେବା ଫଳରେ ଅସମୟ ତନ୍ତୁ [[ଆପୋପ୍‌ଟୋସିସ|ମୃତ୍ୟୁ]] ହୁଏ । <ref name=":2" /> ଏହି ରୋଗର ପ୍ରସାର ଅଜ୍ଞାତ ଅଛି ।<ref name="Feasey" /> ଏହାର ମୃତ୍ୟୁ ସଙ୍କଟ କମ୍ ଅଛି କିନ୍ତୁ ସମସାମୟିକ ସଂକ୍ରମଣ ଘାତକ ହୋଇପାରେ । <ref name="WHOburuliulcer">{{cite web|title=Buruli Ulcer|url=http://www.who.int/buruli/en/|access-date=12 March 2014|url-status=live|archive-url=https://web.archive.org/web/20140413162001/http://www.who.int/buruli/en/|archive-date=13 April 2014|df=dmy-all}}</ref> ଏହି ରୋଗ ଯୋଗୁ ପ୍ରଭାବିତ ସ୍ଥାନ ବକ୍ର ଓ ପଙ୍ଗୁ ହୋଇଯାଏ ଓ ଚର୍ମ ରୋଗ ହୁଏ ଯାହାର ପ୍ରତିଷେଧ ନିମନ୍ତେ ଆଣ୍ଟିବାୟୋଟିକ ଓ ଅପରେଶନ ଆବଶ୍ୟକ ହୁଏ । <ref name="WHOburuliulcer" /> ଏହି ରୋଗ ଆଫ୍ରିକା, ଏସିଆ ଓ ଲାଟିନ ଆମେରିକାରେ ଦେଖାଯାଏ ।<ref name="BuruliUlcerEndemicCountries">{{cite web|title=Buruli Ulcer Endemic Countries|url=http://www.who.int/buruli/country/en/|access-date=12 March 2014|url-status=live|archive-url=https://web.archive.org/web/20140312213141/http://www.who.int/buruli/country/en/|archive-date=12 March 2014|df=dmy-all}}</ref> === ଚାଗାସ୍ ରୋଗ === {{Main|ଚାଗାସ୍ ରୋଗ}} [[File:Chagoma.jpg|thumb| [[:en:Panama|ପାନାମା]]ର ଏକ ବାଳକ ଚାଗାସ୍ ରୋଗାକ୍ରାନ୍ତ ହୋଇଛି ଯାହାଏ ଗୋଟିଏ ଆଖି ଫୁଲି ଯାଇଛି ।]] ଚାଗାସ୍ ରୋଗର ଅନ୍ୟ ଏକ ନାମ ଆମେରିକାନ୍ ଟ୍ରିପାନୋସୋମିଆସିସ୍ ([[:en:American trypanosomiasis|American trypanosomiasis]]) ଅଛି ।<ref name="Feasey" /> ଇମ୍ମ୍ୟୁନିଟ ଅଭାବ ଥିବା ରୋଗୀ ସଂଖ୍ୟା ବ‌ହୁତ ଅଧିକ, କିନ୍ତୁ ଶୀଘ୍ର ଚିକିତ୍ସା କଲେ ଏହି ସଂଖ୍ୟ କମିଯାଏ ।<ref name="WHOChagasDisease">{{cite web|title=Chagas disease (American trypanosomiasis)|url=http://www.who.int/neglected_diseases/diseases/chagas/en/|access-date=12 March 2014|url-status=live|archive-url=https://web.archive.org/web/20140313181334/http://www.who.int/neglected_diseases/diseases/chagas/en/|archive-date=13 March 2014|df=dmy-all}}</ref> ଚାଗାସ୍ ରୋଗ ଶୀଘ୍ର ମାଇଦିଏନି, କିନ୍ତୁ ବର୍ଷ ବର୍ଷ ଧରି କ୍ରନିକ ଲକ୍ଷଣ ରହେ । ଏହା ଏକ ଭେକ୍ଟର ସଞ୍ଚାରିତ ରୋଗ ([[:en:Vector borne transmission|vector-borne]]) <ref name="WorldHealthDay2014">{{cite web|title=World Health Day 2014: small bite, big threat|url=http://www.who.int/neglected_diseases/en/|access-date=12 March 2014|url-status=live|archive-url=https://web.archive.org/web/20140227152033/http://www.who.int/neglected_diseases/en/|archive-date=27 February 2014|df=dmy-all}}</ref> protozoa<ref name="WHOChagasDisease" /> ଟ୍ରାୟାଟୋମିନ ଅସାସିନ ([[:en:assassin bug|assassin]]) କୀଟର ମଳରୁ ଟ୍ରିପାନୋସୋମା କୃଜି ([[:en:Trypanosoma cruzi|Trypanosoma cruzi]]) ନାମକ ଏକ ପ୍ରୋଟୋଜୋଆର ସ୍ପର୍ଶଦ୍ୱାରା ହୁଏ ବିସ୍ତାର ଲାଭ କରେ । କୀଟ କାମୁଡ଼ା ସ୍ଥାନ, କ୍ଷତ ସ୍ଥାନରେ ଓ ମ୍ୟୁକସ ଝିଲ୍ଲୀରେ ଏହି ପରଜୀବୀ ଦେହରେ ପ୍ରବେଶ କରେ । ସଂକ୍ରମିତ ଶରୀରର ତରଳ ପଦାର୍ଥ ଓ ସଂକ୍ରମିତ ଖାଦ୍ୟ ଖାଇଏଲ ସଂକ୍ରମଣ ହୁଏ ।<ref name="WHOChagasDisease" /> ଏହି ରୋଗ ଲକ୍ଷଣର ଦୁଇଟି ସୋପାନ ଥାଏ:-ପ୍ରଥମ ସୋପାନରେ କିଛି ଲକ୍ଷଣ ନଥାଇପାରେ । ପ୍ରଥମ ଲକ୍ଷଣରେ ଜ୍ୱର ସ‌ହିତ ସାମାନ୍ୟ ଲକ୍ଷଣ କାମୁଡ଼ା ସ୍ଥାନରେ ଦେଖାଯାଏ । ଚର୍ମ ସାଙ୍କର, ଏକ ପାଖିଆ ଆଖି ଫୁଲା, ଲସିକା ଗ୍ରନ୍ଥି ଫୁଲା, ମୁଣ୍ଡବଥା ଓ କାମୁଡ଼ା ସ୍ଥାନରେ ଫୁଲିଯିବା ଦେଖାଯାଏ <ref name="WHOChagasDisease" /> ମୋଟ ରୋଗୀଙ୍କ ମଧ୍ୟରୁ ୩୦% ରୋଗ କ୍ରନିକ ହୋଇଯାଏ ।<ref name="Feasey" /> କ୍ରନିକ ରୋଗରେ ହୃତ୍‌ପିଣ୍ଡ ଓ ହଜମ ଅସୁବିଧା ହୁଏ ବା ଅଧିକାଂଶ କ୍ଷେତ୍ରରେ କିଛି ଲକ୍ଷଣ ପ୍ରକାଶ ପାଏନି । <ref name="WHOChagasDisease" /> ପୋକ କାମୁଡ଼ା ଏଡ଼େଇବା ନିମନ୍ତେ କୀଟନାଶକ ସ୍ପ୍ରେ, ଗୃହ ଇନ୍ନତି, ମଶାରୀ ବ୍ୟବ‌ହାର, ସ୍ୱାସ୍ଥ୍ୟପ୍ରଦ ଖାଦ୍ୟ, ଡାକ୍ତରୀ ଯତ୍ନ, ଲାବୋରେଟୋରି ପରୀକ୍ଷା ଓ ଔଷଧ ସାହାଯ୍ୟରେ ରୋଗ ପ୍ରତିହତ କରିହୁଏ । <ref name="WHOChagasDisease" /> ଔଷଧ ଚିକିତ୍ସା କଲେ ମଧ୍ୟ ପାର୍ଶ୍ୱ ପ୍ରତିକ୍ରିୟା ହୋଇପାରେ । <ref name="WHOChagasDisease" /> ଏକ ସେରୋଲୋଜିକାଲ ପରୀକ୍ଷା ([[:en:serological|serological]]) କରି ରୋଗ ନିଶ୍ଚିତ କରାଯାଏ କିନ୍ତୁ ଏହା ଅତି ଶୁଦ୍ଧ ନୁହେଁ । <ref name="Feasey" /> == ଆଧାର == {{ଆଧାର}} [[ଶ୍ରେଣୀ:ଚିକିତ୍ସା ବିଜ୍ଞାନ]] bvvs9duvgtyw16yo52htbpmj6220kh6 0 77854 601670 598811 2026-09-02T16:38:33Z InternetArchiveBot 28148 Add 1 book for [[ଉଇକିପିଡ଼ିଆ:ପରଖଯୋଗ୍ୟତା]] (20260902sim)) #IABot (v2.0.9.5) ([[User:GreenC bot|GreenC bot]] 601670 wikitext text/x-wiki {{Infobox medical condition (new)|name=Cerebral venous sinus thrombosis|risks=|frequency=|medication=|treatment=[[Low molecular weight heparin]]<ref name=Al2018/>|prevention=|differential=|diagnosis=|causes=|image=Gray488.png|duration=|onset=|symptoms=|Synonyms=Cerebral venous ''and'' sinus thrombosis, (superior) sagittal sinus thrombosis, dural sinus thrombosis, intracranial venous thrombosis, cerebral thrombophlebitis|field=[[Neurology]]|pronounce=|caption=Dural veins|Deaths=}}'''ମସ୍ତିଷ୍କ ଭେନସ୍ ସାଇନସ୍ ଥ୍ରୋମ୍ବୋସିସ୍''' ( '''CVST''' ) ରୋଗରେ ମସ୍ତିଷ୍କରେ ଥିବା ଡୁରାଲ୍ ଭେନସ୍ ସାଇନସ୍ରେ ରକ୍ତ ଜମାଟ ହୋଇଯାଏ, ଯାହା ସାହାଯ୍ୟରେ [[ମସ୍ତିଷ୍କ|ମସ୍ତିଷ୍କରୁ]] ରକ୍ତ ନିଷ୍କାସିତ ହୁଏ । ଏହାର ଲକ୍ଷଣ ମଧ୍ୟରେ [[ମୁଣ୍ଡ ବିନ୍ଧା|ମୁଣ୍ଡବିନ୍ଧା]], ଅସ୍ୱାଭାବିକ ଦୃଷ୍ଟିଶକ୍ତି, [[ଷ୍ଟ୍ରୋକ|ଷ୍ଟ୍ରୋକର ଯେ କୌଣସି]] ଲକ୍ଷଣ ଯେପରିକି ଶରୀରର ଗୋଟିଏ ପାର୍ଶ୍ୱରେ ମୁହଁ ଏବଂ ଅଙ୍ଗର ଦୁର୍ବଳତା ହୋଇପାରେ ଏବଂ ବାତ ([[:en:seizures|seizures]]) ମାରିପାରେ । ଭେନସ୍ ସାଇନସ୍ର ଅବରୋଧକୁ ଦର୍ଶାଇବା ପାଇଁ ସାଧାରଣତ କମ୍ପ୍ୟୁଟେଡ ଟୋମୋଗ୍ରାଫି ବା ସିଟି ସ୍କାନ୍ ([[:en:computed tomography|computed tomography]]) କିମ୍ବା ମ୍ୟାଗ୍ନେଟିକ୍ ରିଜୋନାନ୍ସ ଇମେଜିଙ୍ଗ୍ ବା MRI ([[:en:magnetic resonance imaging|magnetic resonance imaging]])ଦ୍ୱାରା ନିର୍ଣ୍ଣୟ କରାଯାଏ | <ref name="Stam2005">{{Cite journal|last=Stam J|year=2005|title=Thrombosis of the cerebral veins and sinuses|url=http://dare.uva.nl/personal/pure/en/publications/thrombosis-of-the-cerebral-veins-and-sinuses(86f1380e-2fad-4435-8086-29c69dec3300).html|journal=N. Engl. J. Med.|volume=352|issue=17|pages=1791–8|doi=10.1056/NEJMra042354|pmid=15858188}}</ref> ଏହାର ମୂଳ କାରଣ ଜାଣିବାକୁ ଚେଷ୍ଟା କରିବା ନିମନ୍ତେ ପରୀକ୍ଷା କରାଯାଇପାରେ । ଚିକିତ୍ସାରେ ସାଧାରଣତଃ ସ୍ୱଳ୍ପ ମଲିକୁଲାର୍ ଓଜନ ହେପାରିନ୍ ଆଣ୍ଟିକୋଏଗୁଲାଣ୍ଟ ଔଷଧ ଦିଆଯାଏ ଯାହା ରକ୍ତ ଜମାଟକୁ ଦମନ କରିଥାଏ । <ref name="Al2018">{{Cite journal|last=Al Rawahi|first=B|last2=Almegren|first2=M|last3=Carrier|first3=M|date=September 2018|title=The efficacy and safety of anticoagulation in cerebral vein thrombosis: A systematic review and meta-analysis.|journal=Thrombosis Research|volume=169|pages=135–139|doi=10.1016/j.thromres.2018.07.023|pmid=30056293}}</ref> କ୍ୱଚିତ୍, ଥ୍ରୋମ୍ବୋଲାଇସିସ୍ (ରକ୍ତ ଜମାଟ ନଷ୍ଟ ହେବା ଏନଜାଇମାଟିକ୍ ବିନାଶକାରୀ) ଔଷଧ ବ୍ୟବହୃତ ହୁଏ । ବେଳେ ବେଳେ ଏହି ରୋଗରେ ଇଣ୍ଟ୍ରାକ୍ରାନିଆଲ୍ ଚାପ ବଢ଼ିଯାଏ ଓ ଏହି ଜଟିଳତା ଦେଖାଗଲେ ସଣ୍ଟ ([[:en:shunt|shunt]]) ଭଳି ସର୍ଜିକାଲ୍ ହସ୍ତକ୍ଷେପ ଆବଶ୍ୟକ ହୋଇପାରେ । <ref name="Stam2005">{{Cite journal|last=Stam J|year=2005|title=Thrombosis of the cerebral veins and sinuses|url=http://dare.uva.nl/personal/pure/en/publications/thrombosis-of-the-cerebral-veins-and-sinuses(86f1380e-2fad-4435-8086-29c69dec3300).html|journal=N. Engl. J. Med.|volume=352|issue=17|pages=1791–8|doi=10.1056/NEJMra042354|pmid=15858188}}</ref> == ଚିହ୍ନ ଏବଂ ଲକ୍ଷଣ == ସାଇନସ୍ ଥ୍ରୋମ୍ବୋସିସ୍ ଥିବା ଦଶ ଜଣଙ୍କ ମଧ୍ୟରୁ ନଅ ଜଣଙ୍କର ମୁଣ୍ଡବିନ୍ଧା ହୁଏ; ଏହା କ୍ରମଶଃ ଖରାପ ହେବାକୁ ଲାଗେ, କିନ୍ତୁ ହଠାତ୍ ମଧ୍ୟ ଆରମ୍ଭ ହୋଇପାରେ ଯାହାକୁ ବଜ୍ରପାତର ମୁଣ୍ଡବିନ୍ଧା ([[:en:thunderclap headache|thunderclap headache]]) କୁହାଯାଏ । <ref name="Stam2005">{{Cite journal|last=Stam J|year=2005|title=Thrombosis of the cerebral veins and sinuses|url=http://dare.uva.nl/personal/pure/en/publications/thrombosis-of-the-cerebral-veins-and-sinuses(86f1380e-2fad-4435-8086-29c69dec3300).html|journal=N. Engl. J. Med.|volume=352|issue=17|pages=1791–8|doi=10.1056/NEJMra042354|pmid=15858188}}</ref> ସାଇନସ୍ ଥ୍ରୋମ୍ବୋସିସ୍ର ଏକମାତ୍ର ଲକ୍ଷଣ [[ମୁଣ୍ଡ ବିନ୍ଧା]] ହୋଇପାରେ । <ref name="Cumurciuc2005">{{Cite journal|vauthors=Cumurciuc R, Crassard I, Sarov M, Valade D, Bousser MG|year=2005|title=Headache as the only neurological sign of cerebral venous thrombosis: a series of 17 cases|url=http://jnnp.bmj.com/cgi/content/full/76/8/1084|journal=J. Neurol. Neurosurg. Psychiatry|volume=76|issue=8|pages=1084–7|doi=10.1136/jnnp.2004.056275|pmc=1739763|pmid=16024884}}</ref> ଅନେକ ରୋଗୀଙ୍କଠାରେ ଷ୍ଟ୍ରୋକ ଲକ୍ଷଣ ଥାଏ: ଗୋଟିଏ କିମ୍ବା ଅଧିକ ଅଙ୍ଗ ଚଳାଇବାରେ ଅକ୍ଷମତା, ମୁହଁର ଗୋଟିଏ ପାର୍ଶ୍ୱରେ ଦୁର୍ବଳତା କିମ୍ବା କହିବାରେ ଅସୁବିଧା ଅନୁଭବ ହୁଏ । ଏହା ସାଧାରଣ "ଧମନୀ" ଷ୍ଟ୍ରୋକ ପରି ଶରୀରର ଗୋଟିଏ ପାର୍ଶ୍ୱକୁ ପ୍ରଭାବିତ କରେ ନାହିଁ । ୪୦% ଲୋକଙ୍କର ବାତ ([[:en:seizures|seizures]]) ଥାଏ, ଯଦିଓ ମହିଳାମାନଙ୍କଠାରେ ପେରିପାର୍ଟମ୍ (ପ୍ରସବ ପୂର୍ବରୁ ଏବଂ ପରେ) ଅବଧିରେ ଅଧିକ ସାଇନସ୍ ଥ୍ରୋମ୍ବୋସିସ୍ ଦେଖାଯାଏ ।<ref name="EFNS">{{Cite journal|displayauthors=etal|vauthors=Einhäupl K, Bousser MG, de Bruijn SF|year=2006|title=EFNS guideline on the treatment of cerebral venous and sinus thrombosis|journal=Eur. J. Neurol.|volume=13|issue=6|pages=553–9|doi=10.1111/j.1468-1331.2006.01398.x|pmid=16796579}}</ref> ଏଗୁଡ଼ିକ ମୁଖ୍ୟତଃ the ଶରୀରର କେବଳ ଗୋଟିଏ ଅଂଶକୁ ପ୍ରଭାବିତ କରିଥାଏ ଏବଂ ଏକପାଖିଆ (ଗୋଟିଏ ପାର୍ଶ୍ୱରେ) ଘଟେ, କିନ୍ତୁ ବେଳେବେଳେ ବାତ ସାଧାରଣ ହୋଇଯାଏ ଏବଂ କ୍ୱଚିତ୍ ସେମାନେ [[ସାଂଘାତିକ ଅପସ୍ମାର]] (ଦୀର୍ଘ ସମୟ ଧରି ସ୍ଥିର କିମ୍ବା ବାରମ୍ବାର ବାତ) ଅବସ୍ଥା ଉତ୍ପନ୍ନ ହୁଏ ।<ref name="Stam2005">{{Cite journal|last=Stam J|year=2005|title=Thrombosis of the cerebral veins and sinuses|url=http://dare.uva.nl/personal/pure/en/publications/thrombosis-of-the-cerebral-veins-and-sinuses(86f1380e-2fad-4435-8086-29c69dec3300).html|journal=N. Engl. J. Med.|volume=352|issue=17|pages=1791–8|doi=10.1056/NEJMra042354|pmid=15858188}}</ref> ବୟସ୍କମାନଙ୍କ କ୍ଷେତ୍ରରେ ଉପରୋକ୍ତ ଅନେକ ଲକ୍ଷଣ ଦେଖାଯାଇନପାରେ । ଏହି ଅବସ୍ଥା ଥିବା ବୃଦ୍ଧାବସ୍ଥାରେ ସାଧାରଣତଃ ମାନସିକ ସ୍ଥିତିର ଅସ୍ପଷ୍ଟ ପରିବର୍ତ୍ତନ ଏବଂ ଚେତନା ସ୍ତର କମ୍ ହେଉଥିବା ଲକ୍ଷଣଗୁଡ଼ିକ ଦେଖାଯାଏ । <ref>{{Cite journal|vauthors=Ferro JM, Canhão P, Bousser MG, Stam J, Barinagarrementeria F|year=2005|title=Cerebral vein and dural sinus thrombosis in elderly patients|journal=Stroke|volume=36|issue=9|pages=1927–32|doi=10.1161/01.STR.0000177894.05495.54|pmid=16100024|doi-access=free}}</ref> ମସ୍ତିଷ୍କର ଚାରିପାଖରେ ଚାପ ବଢ଼ିଯାଇପାରେ ଯାହାଦ୍ୱାରା ପାପିଲିଡେମା ( ଅପ୍ଟିକ୍ ଡିସ୍କର ଫୁଲା) ହୋଇପାରେ ଓ ଦେଖୁଥିବା ଦୃଶ୍ୟ ଧୁଆଁଳିଆ ଅନୁଭୂତ ହୋଇପାରେ । ଅତ୍ୟଧିକ ଚାପ ବୃଦ୍ଧି ହେଲେ ଚେତନା ସ୍ତର କମିଯାଏ, ରକ୍ତଚାପ ବୃଦ୍ଧି ହୁଏ, ହୃଦସ୍ପନ୍ଦନ ହାର କମିଯାଏ ଏବଂ ରୋଗୀ ଏକ ଅସ୍ୱାଭାବିକ ଶାରୀରିକ ସ୍ଥିତି ଗ୍ରହଣ କରେ । <ref name="Stam2005">{{Cite journal|last=Stam J|year=2005|title=Thrombosis of the cerebral veins and sinuses|url=http://dare.uva.nl/personal/pure/en/publications/thrombosis-of-the-cerebral-veins-and-sinuses(86f1380e-2fad-4435-8086-29c69dec3300).html|journal=N. Engl. J. Med.|volume=352|issue=17|pages=1791–8|doi=10.1056/NEJMra042354|pmid=15858188}}</ref> == କାରଣ == ନିର୍ଦ୍ଦିଷ୍ଟ ପରିସ୍ଥିତିରେ ସେରେବ୍ରାଲ୍ ଭେନସ୍ ସାଇନସ୍ ଥ୍ରୋମ୍ବୋସିସ୍ ଅଧିକ ଦେଖାଯାଏ । ୮୫% ଲୋକଙ୍କର ଅତି କମରେ ଏହି ସଙ୍କଟ କାରକଗୁଡ଼ିକ ମଧ୍ୟରୁ ଗୋଟିଏ ଥାଏ । <ref name="Stam2005">{{Cite journal|last=Stam J|year=2005|title=Thrombosis of the cerebral veins and sinuses|url=http://dare.uva.nl/personal/pure/en/publications/thrombosis-of-the-cerebral-veins-and-sinuses(86f1380e-2fad-4435-8086-29c69dec3300).html|journal=N. Engl. J. Med.|volume=352|issue=17|pages=1791–8|doi=10.1056/NEJMra042354|pmid=15858188}}</ref> * ଜମାଟ ବାନ୍ଧିବାରେ ଅସ୍ୱାଭାବିକତା (ଥ୍ରୋମ୍ବୋଫିଲିଆ) ହେତୁ ରକ୍ତ ଜମାଟ ବାନ୍ଧିବା ପ୍ରବୃତ୍ତି ହୁଏ ଯେପରିକି ([[:en: factor V Leiden| factor V Leiden]]), ପ୍ରୋଟିନ୍ ସି, ପ୍ରୋଟିନ୍ ଏସ୍ କିମ୍ବା ଆଣ୍ଟିଥ୍ରୋମ୍ବିନ ଅଭାବ କିମ୍ବା ଆନୁଷଙ୍ଗିକ ସମସ୍ୟା ଦେଖାଯାଏ । * [[ନେଫ୍ରୋଟିକ ସିଣ୍ଡ୍ରୋମ|ନେଫ୍ରୋଟିକ୍ ସିଣ୍ଡ୍ରୋମ]] ଭଳି କିଡନୀ ରୋଗ ହୋଇ ମୂତ୍ରରେ ପ୍ରୋଟିନ୍ କ୍ଷୟ ହୁଏ । * କ୍ରନିକ୍ ପ୍ରଦାହଜନକ ରୋଗ, ଯେପରିକି ପ୍ରଦାହଜନକ ଅନ୍ତନଳୀ ରୋଗ, ଲୁପସ୍ ଏବଂ [[ବେସେଟ ଡିଜିଜ|ବେଚେଟ୍ ରୋଗ |]] * [[ଗର୍ଭାବସ୍ଥା|ଗର୍ଭଧାରଣ]] ଏବଂ ପୁର୍ପେରିୟମ୍ (ପ୍ରସବ ପରେ ଅବଧି) * ବିଶେଷ ଭାବରେ ରକ୍ତ ବ୍ୟାଧି, ବିଶେଷତଃ ପଲିସାଇଥେମିଆ ଭେରା ଏବଂ ପାରୋକ୍ସାଇସମାଲ୍ ରାତ୍ରି ହେମୋଗ୍ଲୋବିନୁରିଆ । * ହରମୋନାଲ ଗର୍ଭନିରୋଧନର ଇଷ୍ଟ୍ରୋଜେନ୍ ଧାରଣକାରୀ ଔଷଧର ବ୍ୟବହାର । * [[ମେନିଞ୍ଜାଇଟିସ୍]] ଏବଂ କାନ, ନାକ ଏବଂ ଗଳା ଅଞ୍ଚଳର ସଂକ୍ରମଣ ଯେପରିକି ମାଷ୍ଟଏଡାଇଟିସ୍ ଏବଂ [[ସାଇନୁସାଇଟିସ|ସାଇନୁସାଇଟିସ୍ ।]] * ଶିରା ସାଇନସ୍ ଉପରେ ସିଧାସଳଖ ଆଘାତ । * ମୁଣ୍ଡ ଏବଂ ବେକ ଅଞ୍ଚଳରେ ଚିକିତ୍ସା । * [[ସିକ୍ଲ ସେଲ୍ ରୋଗ|<nowiki>ଅସୁସ୍ଥ କୋଷ ରକ୍ତହୀନତା | [[</nowiki>]][[ସିକ୍ଲ ସେଲ୍ ରୋଗ]]]] * ନିର୍ଜଳନ ମୁଖ୍ୟତଃ ଶିଶୁ ଏବଂ ପିଲାମାନଙ୍କଠାରେ । * ହୋମୋସିଷ୍ଟିନୁରିଆ । == ରୋଗ ନିର୍ଣ୍ଣୟ == ଲକ୍ଷଣ ଆଧାରରେ ଏହି ରୋଗ ନିର୍ଣ୍ଣୟ କରାଯାଇପାରେ, ଉଦାହରଣ ସ୍ୱରୂପ ମୁଣ୍ଡବିନ୍ଧା, ଇଣ୍ଟାକ୍ରାନିଆଲ୍ ଚାପ ଏବଂ ସ୍ଥାନୀୟ ସ୍ନାୟୁଗତ ଅସ୍ୱାଭାବିକ ଲକ୍ଷଣ ଆଦି ଲକ୍ଷଣମାନଙ୍କର ମିଶ୍ରଣ କିମ୍ବା ଯେତେବେଳେ ମୁଣ୍ଡବିନ୍ଧା ଏବଂ ସ୍ନାୟୁଗତ ଅସ୍ୱାଭାବିକତା, ଯେପରିକି [[ସବଆରାକନଏଡ ହେମୋରେଜ|ସାବାରାକ୍ନଏଡ୍ ରକ୍ତସ୍ରାବ]]<nowiki/>ର ବିକଳ୍ପ କାରଣମାନ ବାଦ ଦିଆଯାଇଛି । <ref name="Stam2005">{{Cite journal|last=Stam J|year=2005|title=Thrombosis of the cerebral veins and sinuses|url=http://dare.uva.nl/personal/pure/en/publications/thrombosis-of-the-cerebral-veins-and-sinuses(86f1380e-2fad-4435-8086-29c69dec3300).html|journal=N. Engl. J. Med.|volume=352|issue=17|pages=1791–8|doi=10.1056/NEJMra042354|pmid=15858188}}</ref> === ଇମେଜିଙ୍ଗ୍ === [[File:Sagital_sinus_thrombus.JPG|ଡାହାଣ|thumb| ସାଜିଟାଲ୍ ସାଇନସ୍ (କଳା ତୀର ଅଗ୍ରଭାଗରେ) ଏକ ଭରପୂର ତ୍ରୁଟି ଦେଖାଉଥିବା ସିଟି ଭେନୋଗ୍ରାମ୍ । ]] [[ଫାଇଲ:Duralvenoussinusthrombosis.png|thumb| ଟ୍ରାନ୍ସଭର୍ସ ସାଇନସ୍ର ଏକ ଡୁରାଲ୍ ଭେନସ୍ ସାଇନସ୍ ଥ୍ରୋମ୍ବୋସିସ୍ । ବାମ ଅପେକ୍ଷା ଡାହାଣ‌ଟି ବଡ଼ ଦେଖାଯାଉଛି ।]] ବିଭିନ୍ନ ନ୍ୟୁରୋମେଜିଂ ଅନୁସନ୍ଧାନ ଉପଲବ୍ଧ ଅଛି ଯାହା ମସ୍ତିଷ୍କ ସାଇନସ୍ ଥ୍ରୋମ୍ବୋସିସ୍ ଚିହ୍ନଟ କରିପାରେ । ସେରେବ୍ରାଲ ଇଡିମା ଏବଂ ଭେନସ ଇନ‌ଫାର୍କସନ‌ଦ୍ୱୟ ଯେକୌଣସି ଇମେଜିଙ୍ଗରେ ସ୍ପଷ୍ଟ ହୋଇପାରେ, କିନ୍ତୁ ଥ୍ରୋମ୍ବସ ଚିହ୍ନଟ ପାଇଁ, ସର୍ବାଧିକ ସାଧାରଣତଃ କମ୍ପ୍ୟୁଟେଡ ଟୋମୋଗ୍ରାଫି (CT) ଏବଂ ଏମଆରଆଇ (MRI) ଯେଉଁଥିରେ ବିଭିନ୍ନ ପ୍ରକାରରର radiocontrast ବ୍ୟବହାର କରି ଭେନୋଗ୍ରାମ (venogram) କାରିମସ୍ତିଷ୍କର ଶିରାକୁ ଦେଖାଯାଏ । <ref name="Stam2005">{{Cite journal|last=Stam J|year=2005|title=Thrombosis of the cerebral veins and sinuses|url=http://dare.uva.nl/personal/pure/en/publications/thrombosis-of-the-cerebral-veins-and-sinuses(86f1380e-2fad-4435-8086-29c69dec3300).html|journal=N. Engl. J. Med.|volume=352|issue=17|pages=1791–8|doi=10.1056/NEJMra042354|pmid=15858188}}</ref> ଭେନସ୍ ପର୍ଯ୍ୟାୟରେ ରେଡିଓ ରେଡିଓକଣ୍ଟ୍ରାଷ୍ଟ ସହିତ ( ସିଟି''ଭେନୋଗ୍ରାଫି'' କିମ୍ବା ସିଟିଭି) କଲେ ଏମଆରଆଇ ଅପେକ୍ଷା ଅଧିକ ଚିହ୍ନଟ ହାର ଦେଖାଯାଏ । ଏହି ପରୀକ୍ଷଣରେ ରେଡିଓ-ଓପେକ ପଦାର୍ଥ ଏକ ଶିରାରେ (ସାଧାରଣତଃ ବାହୁରେ) ଇଞ୍ଜେକ୍ସନ ଆକାରରେ ଦିଆଯାଏ ଏବଂ ରକ୍ତ ପ୍ରବାହକୁ ଏହାକୁ ମସ୍ତିଷ୍କ ଶିରାକୁ ନେଇଯିବା ପାଇଁ ସମୟ ଦିଆଯାଏ - ଯେଉଁ ସମୟରେ ସ୍କାନ୍ କରାଯାଏ । ଏହାର ୭୫–୧୦୦0% ସମ୍ବେଦନଶୀଳତା ଅଛି (ଏହା ଉପସ୍ଥିତ ଥିବା ସମସ୍ତ ଜମାଟଗୁଡିକର ୭୫–୧୦୦% ଚିହ୍ନଟ କରେ) ଏବଂ ୮୧–୧୦୦% ନିର୍ଦ୍ଦିଷ୍ଟତା ଅଛି (0–୧୯%ରେ ଭୁଲ୍ ସକାରାତ୍ମକ ହେବ) । ପ୍ରଥମ ଦୁଇ ସପ୍ତାହରେ, "ରିକ୍ତ ଡେଲଟା ଚିହ୍ନ" ଦର୍ଶନ କରାଯାଇପାରେ (ପରବର୍ତ୍ତୀ ପର୍ଯ୍ୟାୟରେ, ଏହି ଚିହ୍ନ ଅଦୃଶ୍ୟ ହୋଇପାରେ) | <ref name="Smith2007">{{Cite journal|vauthors=Smith R, Hourihan MD|year=2007|title=Investigating suspected cerebral venous thrombosis|url=http://www.bmj.com/cgi/content/full/334/7597/794|journal=BMJ|volume=334|issue=7597|pages=794–5|doi=10.1136/bmj.39154.636968.47|pmc=1852020|pmid=17431266}}</ref> ଚୁମ୍ବକୀୟ ରିଜୋନାନ୍ସ ଭେନୋଗ୍ରାଫି ସମାନ ନୀତି ବ୍ୟବହାର କରେ, କିନ୍ତୁ ସ୍କାନିଂ ମୋଡାଲିଟି ଭାବରେ ଏମଆରାଆଇ (MRI) ବ୍ୟବହାର କରେ | ବାଧାପ୍ରାପ୍ତ ଶିରା ଉପରେ ଅଧିକ ପଡ଼ୁଥିବା ଚାପ ଯୋଗୁଁ ମସ୍ତିଷ୍କର କ୍ଷତି ଚିହ୍ନଟ କରିବାରେ ଏମଆରଆଇରେ ସୁବିଧା ହୁଏ, କିନ୍ତୁ ଏହା ଅନେକ ଡାକ୍ତରଖାନାରେ ସହଜରେ ଉପଲବ୍ଧ ନୁହେଁ ଏବଂ ଏହାର ବ୍ୟାଖ୍ୟା କଷ୍ଟସାଧ୍ୟ ହୋଇପାରେ । <ref name="Smith2007">{{Cite journal|vauthors=Smith R, Hourihan MD|year=2007|title=Investigating suspected cerebral venous thrombosis|url=http://www.bmj.com/cgi/content/full/334/7597/794|journal=BMJ|volume=334|issue=7597|pages=794–5|doi=10.1136/bmj.39154.636968.47|pmc=1852020|pmid=17431266}}</ref> ଛୋଟ ଜମାଟକୁ CT କିମ୍ବା MRI ଅପେକ୍ଷା ମସ୍ତିଷ୍କ ଆଞ୍ଜିଓଗ୍ରାଫି ଅଧିକ ଦର୍ଶାଇପାରେ, ଏବଂ ବାଧାପ୍ରାପ୍ତ ଶିରା “କର୍କସ୍କ୍ରୁ ରୂପ” ଦେଇପାରେ । <ref name="Stam2005">{{Cite journal|last=Stam J|year=2005|title=Thrombosis of the cerebral veins and sinuses|url=http://dare.uva.nl/personal/pure/en/publications/thrombosis-of-the-cerebral-veins-and-sinuses(86f1380e-2fad-4435-8086-29c69dec3300).html|journal=N. Engl. J. Med.|volume=352|issue=17|pages=1791–8|doi=10.1056/NEJMra042354|pmid=15858188}}</ref> ଏହା ନିମନ୍ତେ ଫେମେରାଲ୍ ଧମନୀର ପଙ୍କଚର୍ ଆବଶ୍ୟକ ହୁଏ ଏବଂ ରକ୍ତନାଳୀ ମାଧ୍ୟମରେ ମସ୍ତିଷ୍କକୁ ଏକ ପତଳା ଟ୍ୟୁବ୍ ପଠାଯାଏ ଯେଉଁଠାରେ ଏକ୍ସ-ରେ ପ୍ରତିଛବି ପାଇବା ପୂର୍ବରୁ ରେଡିଓକଣ୍ଟ୍ରାଷ୍ଟ ଇଞ୍ଜେକ୍ସନ ଦିଆଯାଏ । ତେଣୁ ଅନ୍ୟ ସମସ୍ତ ପରୀକ୍ଷାରେ ଅସ୍ପଷ୍ଟ ଫଳାଫଳ ମିଳିଲେ କିମ୍ବା ଏହି ପ୍ରକ୍ରିୟା ସମୟରେ କୌଣସି ଚିକିତ୍ସା ଦିଆଗଲେ ଏହ କରାଯାଏ । === ଡି-ଡାଇମର୍ === ଡି-ଡାଇମର୍ ରକ୍ତ ପରୀକ୍ଷା ଏବଂ ମସ୍ତିଷ୍କ ଭେନସ୍ ସାଇନସ୍ ଥ୍ରୋମ୍ବୋସିସ୍ ମଧ୍ୟରେ ଏକ ସମ୍ବନ୍ଧ ଅଛି । ଏହି ଆସୋସିଏସନ କିନ୍ତୁ ରୋଗ ନିର୍ଣ୍ଣୟକୁ ଏଡ଼ାଇବା ପାଇଁ ଯଥେଷ୍ଟ ଶକ୍ତିଶାଳୀ ନୁହେଁ । <ref name="Smith2018">{{Cite journal|last=Smith|first=E|last2=Kumar|first2=V|date=June 2018|title=BET 1: Does a normal D-dimer rule out cerebral venous sinus thrombosis (CVST)?|journal=Emergency Medicine Journal|volume=35|issue=6|pages=396–397|doi=10.1136/emermed-2018-207777.1|pmid=29784833}}</ref> === ପରବର୍ତ୍ତୀ ପରୀକ୍ଷା === ଅଧିକାଂଶ ରୋଗୀଙ୍କ କ୍ଷେତ୍ରରେ, ମସ୍ତିଷ୍କ ସାଇନସ୍ ଥ୍ରୋମ୍ବୋସିସ୍ ପାଇଁ ପ୍ରତ୍ୟକ୍ଷ କାରଣ ସହଜରେ ସ୍ପଷ୍ଟ ହୁଏ ନାହିଁ । ସଂକ୍ରମଣର ଉତ୍ସ ଚିହ୍ନଟ କରିବା ଅତ୍ୟନ୍ତ ଗୁରୁତ୍ୱପୂର୍ଣ୍ଣ; ବିଭିନ୍ନ ପ୍ରକାରର ଥ୍ରୋମ୍ବୋଫିଲିଆ (ରକ୍ତ ଜମାଟ ବାନ୍ଧିବାର ପ୍ରବୃତ୍ତି) ପାଇଁ ସ୍କ୍ରିନ କରିବା ଏକ ସାଧାରଣ ଅଭ୍ୟାସ । <ref name="Stam2005">{{Cite journal|last=Stam J|year=2005|title=Thrombosis of the cerebral veins and sinuses|url=http://dare.uva.nl/personal/pure/en/publications/thrombosis-of-the-cerebral-veins-and-sinuses(86f1380e-2fad-4435-8086-29c69dec3300).html|journal=N. Engl. J. Med.|volume=352|issue=17|pages=1791–8|doi=10.1056/NEJMra042354|pmid=15858188}}</ref> == ପାଥୋଜେନେସିସ୍ == ମସ୍ତିଷ୍କର ଉଭୟ ବାହ୍ୟ ଶିରା ଏବଂ ଗଭୀର ଶିରା ପ୍ରଣାଳୀଦ୍ୱୟ ଡୁରାଲ୍ ଭେନୋସ୍ ସାଇନସ୍‌ରେ ରକ୍ତ ଖାଲି କରେ, ଯାହା ରକ୍ତକୁ ଜୁଗୁଲାର ଶିରାକୁ ଏବଂ ସେଠାରୁ [[ହୃତ୍‌ପିଣ୍ଡ|ହୃଦୟକୁ]] ନେଇଯାଏ । ମସ୍ତିଷ୍କ ଭେନସ୍ ସାଇନସ୍ ଥ୍ରୋମ୍ବୋସିସରେ ରକ୍ତ ଜମାଟ ବାନ୍ଧିବା ସାଧାରଣଃ ଉଭାୟ ମସ୍ତିଷ୍କର ଶିରାରେ ଏବଂ ଶିରା ସାଇନସ୍‌ରେ ସୃଷ୍ଟି ହୁଏ । ଶିରାମାନଙ୍କର ଥ୍ରୋମ୍ବୋସିସ୍ ନିଜେ ଭେନସ୍ ଇନଫାର୍କସନ୍ ସୃଷ୍ଟି କରେ - ସଂକୋଚନ ହେତୁ ମସ୍ତିଷ୍କ ତନ୍ତୁରେ କ୍ଷତି ହୁଏ ଏବଂ ରକ୍ତ ଯୋଗାଣ ପର୍ଯ୍ୟାପ୍ତ ହୁଏନି । ଏହା ମସ୍ତିଷ୍କ ଇଡିମା (ଉଭୟ ''ଭାସୋଜେନିକ୍'' ଏବଂ ''ସାଇଟୋଟକ୍ସିକ୍'' ଏଡିମା)ରେ ପରିଣତ ହୁଏ, ଏବଂ ଛୋଟ ପେଟେକିଆଲ୍ ରକ୍ତସ୍ରାବ ହୋଇଥାଏ ଯାହା ବଡ଼ ହେମାଟୋମାରେ ପରିଣତ ହୋଇପାରେ । ସେରେବ୍ରୋସ୍ପାଇନାଲ୍ ଫ୍ଲୁଇଡ୍ (CSF)ର ରିସର୍ପସନ୍ ହ୍ରାସ ହେତୁ ଇଣ୍ଟ୍ରାକ୍ରାନିଆଲ୍ ଚାପ ବୃଦ୍ଧି ପଛରେ ସାଇନସ୍ ଥ୍ରୋମ୍ବୋସିସ୍ ହେଉଛି ମୁଖ୍ୟ ଯନ୍ତ୍ର । [[ହାଇଡ୍ରୋସେଫାଲସ|ଅବସ୍ଥା ହାଇଡ୍ରୋସେଫାଲସ୍]] ଆଡକୁ ଯାଏ ନାହିଁ, କାରଣ ମସ୍ତିଷ୍କର ବିଭିନ୍ନ ଅଂଶ ମଧ୍ୟରେ ଚାପରେ କୌଣସି ପାର୍ଥକ୍ୟ ନାହିଁ ।<ref name="Stam2005">{{Cite journal|last=Stam J|year=2005|title=Thrombosis of the cerebral veins and sinuses|url=http://dare.uva.nl/personal/pure/en/publications/thrombosis-of-the-cerebral-veins-and-sinuses(86f1380e-2fad-4435-8086-29c69dec3300).html|journal=N. Engl. J. Med.|volume=352|issue=17|pages=1791–8|doi=10.1056/NEJMra042354|pmid=15858188}}</ref> ଫିବ୍ରନ ଓ ଫାଇବ୍ରିନୋଲାଇସି ମଧ୍ୟରେ ଏକ ଅସମତା ଯୋଗୁ ରକ୍ତ ଜମାଟ ବାନ୍ଧେ । ଭିରକୋ ଟ୍ରାଏଡରେ ଏହିପରି ଅସନ୍ତୁଳନ ପାଇଁ ତିନୋଟି ପ୍ରମୁଖ କ୍ରିୟାବିଧି ହୋଇପାରେ । ସାଧାରଣ ରକ୍ତ ପ୍ରବାହରେ ପରିବର୍ତ୍ତନ, ରକ୍ତଭଣ୍ଡାରର କାନ୍ଥରେ ଆଘାତ ଏବଂ ରକ୍ତ ସମ୍ବିଧାନରେ ପରିବର୍ତ୍ତନ (ହାଇପରକୋଏଗୁଲେବିଲିଟି) । ସେରେବ୍ରାଲ୍ ଭେନସ୍ ସାଇନସ୍ ଥ୍ରୋମ୍ବୋସିସ୍ର ଅଧିକାଂଶ ଘଟଣା ହାଇପରକୋଏଗୁଲେବିଲିଟି କାରଣରୁ ହୋଇଥାଏ । <ref name="Stam2005">{{Cite journal|last=Stam J|year=2005|title=Thrombosis of the cerebral veins and sinuses|url=http://dare.uva.nl/personal/pure/en/publications/thrombosis-of-the-cerebral-veins-and-sinuses(86f1380e-2fad-4435-8086-29c69dec3300).html|journal=N. Engl. J. Med.|volume=352|issue=17|pages=1791–8|doi=10.1056/NEJMra042354|pmid=15858188}}</ref> ଜମାଟ ରକ୍ତ ଭାଙ୍ଗିଯାଇ ଏମ୍ବୋଲସରେ ପରିଣତ ହୋଇପାରେ ଏବଂ ସ୍ଥାନାନ୍ତରଣ ହୋଇ (embolise) ଫୁସ୍‌ଫୁସ୍‌କୁ ଯାଇ [[ପଲ୍‌ମୋନାରି ଏମ୍ବୋଲିଜ୍ମ|ପଲ୍ମୋନାରି ଏମ୍ବୋଲିଜ୍ମ ସୃଷ୍ଟି କରେ ।]] । <ref name="Stam2005">{{Cite journal|last=Stam J|year=2005|title=Thrombosis of the cerebral veins and sinuses|url=http://dare.uva.nl/personal/pure/en/publications/thrombosis-of-the-cerebral-veins-and-sinuses(86f1380e-2fad-4435-8086-29c69dec3300).html|journal=N. Engl. J. Med.|volume=352|issue=17|pages=1791–8|doi=10.1056/NEJMra042354|pmid=15858188}}</ref> <ref name="EFNS">{{Cite journal|displayauthors=etal|vauthors=Einhäupl K, Bousser MG, de Bruijn SF|year=2006|title=EFNS guideline on the treatment of cerebral venous and sinus thrombosis|journal=Eur. J. Neurol.|volume=13|issue=6|pages=553–9|doi=10.1111/j.1468-1331.2006.01398.x|pmid=16796579}}</ref> ପୂର୍ବତନ ରିପୋର୍ଟଗୁଡିକର ବିଶ୍ଳେଷଣରେ ଏହା ସିଦ୍ଧାନ୍ତ ହୋଇଛି ଯେ ଏହା ପ୍ରାୟ ୧0% କ୍ଷେତ୍ରରେ ଏହା ଘଟିଥାଏ, କିନ୍ତୁ ଏହାର ପୂର୍ବାନୁମାନ ବହୁତ ଖରାପ ଅଟେ । <ref>{{Cite journal|vauthors=Diaz JM, Schiffman JS, Urban ES, Maccario M|year=1992|title=Superior sagittal sinus thrombosis and pulmonary embolism: a syndrome rediscovered|journal=Acta Neurol. Scand.|volume=86|issue=4|pages=390–6|doi=10.1111/j.1600-0404.1992.tb05106.x|pmid=1455986}}</ref> == ଚିକିତ୍ସା == ମସ୍ତିଷ୍କ ଭେନସ୍ ସାଇନସ୍ ଥ୍ରୋମ୍ବୋସିସରେ ରକ୍ତ ଜମାଟ ନ ବାନ୍ଧିବା ପାଇଁ ଆଣ୍ଟିକୋଏଗୁଲେସନ୍ ବ୍ୟବହାର ବିଷୟରେ ବିଭିନ୍ନ ଅଧ୍ୟୟନ ଓ ଅନୁସନ୍ଧାନ ଚାଲିଛି । ଏହି ପରୀକ୍ଷଣଗୁଡିକ କରାଯିବା ପୂର୍ବରୁ, ଏକ ଚିନ୍ତା ଥିଲା ଯେ ଚିକିତ୍ସା ହେତୁ ମସ୍ତିଷ୍କରେ ରକ୍ତସ୍ରାବର ଛୋଟ ସ୍ଥାନଗୁଡ଼ିକ ଅଧିକ ରକ୍ତସ୍ରାବ ହେବ; ଅଧ୍ୟୟନଗୁଡିକ ଦର୍ଶାଇଲା ଯେ ଏହି ଚିନ୍ତା ଭିତ୍ତିହୀନ । <ref>{{Cite journal|last=Coutinho|first=Jonathan|last2=de Bruijn|first2=Sebastiaan Ftm|last3=Deveber|first3=Gabrielle|last4=Stam|first4=Jan|date=2011-08-10|title=Anticoagulation for cerebral venous sinus thrombosis|journal=Cochrane Database of Systematic Reviews|issue=8|pages=CD002005|doi=10.1002/14651858.CD002005.pub2|issn=1469-493X|pmc=7065450|pmid=21833941}}</ref> କ୍ଲିନିକାଲ୍ ଅଭ୍ୟାସ ନିର୍ଦ୍ଦେଶାବଳୀରେ ବର୍ତ୍ତମାନ ପ୍ରାରମ୍ଭିକ ଚିକିତ୍ସାରେ [[ହେପାରିନ|ହେପାରିନ୍]] କିମ୍ବା କମ୍ ମଲିକୁଲାର୍ ଓଜନ ହେପାରିନ୍‌କୁ ସୁପାରିଶ କରେ, [[ୱାରଫାରିନ|ତା’ପରେ ୱାର୍ଫାରିନ୍]] ଦିଆଯାଇ ପାରେ ଯଦି ଅନ୍ୟ ରକ୍ତସ୍ରାବ ହେବାର ଆଶଙ୍କା ଏହି ଚିକିତ୍ସାକୁ ଅନୁପଯୁକ୍ତ କରିବା ସମ୍ଭାବନା ନ ଥାଏ । <ref name="EFNS">{{Cite journal|displayauthors=etal|vauthors=Einhäupl K, Bousser MG, de Bruijn SF|year=2006|title=EFNS guideline on the treatment of cerebral venous and sinus thrombosis|journal=Eur. J. Neurol.|volume=13|issue=6|pages=553–9|doi=10.1111/j.1468-1331.2006.01398.x|pmid=16796579}}</ref> <ref name="NICECG68">{{NICE|68|Stroke|2008}}</ref> <ref name="AHAASA">{{Cite journal|last=Kernan|first=Walter N.|last2=Ovbiagele|first2=Bruce|last3=Black|first3=Henry R.|last4=Bravata|first4=Dawn M.|last5=Chimowitz|first5=Marc I.|last6=Ezekowitz|first6=Michael D.|last7=Fang|first7=Margaret C.|last8=Fisher|first8=Marc|last9=Furie|first9=Karen L.|date=July 2014|title=Guidelines for the Prevention of Stroke in Patients With Stroke and Transient Ischemic Attack|journal=Stroke|volume=45|issue=7|pages=2160–2236|doi=10.1161/STR.0000000000000024|doi-access=free}}</ref> ଯଦି ରକ୍ତସ୍ରାବ ହୁଏ ତେବେ କିଛି ବିଶେଷଜ୍ଞ ଆଣ୍ଟିକୋଏଗୁଲେସନ୍ ବ୍ୟବହାରକୁ ନିରୁତ୍ସାହିତ କରନ୍ତି । ସେହି କ୍ଷେତ୍ରରେ, ସେମାନେ ୭-୧୦ଦିନ ପରେ ଇମେଜିଙ୍ଗ୍ ପୁନରାବୃତ୍ତି କରିବାକୁ ପରାମର୍ଶ ଦିଅନ୍ତି । ଯଦି ରକ୍ତସ୍ରାବ ଆକାରରେ ହ୍ରାସ ପାଇଛି, ତେବେ ଆଣ୍ଟିକୋଏଗୁଲାଣ୍ଟ ଆରମ୍ଭ ହୁଏ, ଯଦି କୌଣସି ହ୍ରାସ ନହୁଏ ତେବେ ଆଣ୍ଟିକୋଏଗୁଲାଣ୍ଟ ଦିଆଯାଏ ନାହିଁ ।<ref>{{Cite journal|vauthors=Martinelli I, Franchini M, Mannucci PM|date=September 2008|title=How I treat rare venous thromboses|journal=Blood|volume=112|issue=13|pages=4818–23|doi=10.1182/blood-2008-07-165969|pmid=18805965|doi-access=free}}</ref> ୱାର୍ଫାରିନ୍ ଚିକିତ୍ସାର ଅବଧି ଅବସ୍ଥା ଏବଂ ଏହାର ମୂଳ କାରଣ ଉପରେ ନିର୍ଭର କରେ । ଯଦି ଅସ୍ଥାୟୀ ପରିସ୍ଥିତିରେ (ଯଥା ଗର୍ଭଧାରଣ) ଥ୍ରୋମ୍ବୋସିସ୍ ବିକଶିତ ହୁଏ ତେବେ ତିନିମାସର ୱାର୍ଫାରିନ୍ ଚିକିତ୍ସା ଯଥେଷ୍ଟ ବୋଲି ବିବେଚନା କରାଯାଏ | ଯଦି ଅବସ୍ଥା ଅପ୍ରାକୃତିକ ହୋଇଥଲା କିନ୍ତୁ କୌଣସି ସ୍ପଷ୍ଟ କାରଣ ନ ଥାଏ କିମ୍ବା ଥ୍ରୋମ୍ବୋଫିଲିଆର ଏକ “ମୃଦୁ” ରୂପ ଥାଏ, ତେବେ ୬ରୁ ୧୨ ମାସ ପର୍ଯ୍ୟନ୍ତ ଏହା ଦେବାକୁ ପରାମର୍ଶ ଦିଆଯାଏ । ଯଦି ଏକ ଗମ୍ଭୀର ଅନ୍ତର୍ନିହିତ ଥ୍ରୋମ୍ବୋସିସ୍ ବ୍ୟାଧି ଅଛି, ତେବେ ୱାର୍ଫାରିନ୍ ଚିକିତ୍ସା ଅନିର୍ଦ୍ଦିଷ୍ଟ କାଳ ପର୍ଯ୍ୟନ୍ତ ଜାରି ରଖିବାକୁ ପଡ଼ିପାରେ । <ref name="EFNS">{{Cite journal|displayauthors=etal|vauthors=Einhäupl K, Bousser MG, de Bruijn SF|year=2006|title=EFNS guideline on the treatment of cerebral venous and sinus thrombosis|journal=Eur. J. Neurol.|volume=13|issue=6|pages=553–9|doi=10.1111/j.1468-1331.2006.01398.x|pmid=16796579}}</ref> ଥ୍ରୋମ୍ବୋଲାଇସିସ୍ (ରକ୍ତ ଜମାଟ ବାନ୍ଧିବା ଦୂର କରିବାକୁ "କ୍ଲଟ୍ ବଷ୍ଟର୍" ଔଷଧ ଦେବା ପ୍ରଣାଳୀ ) ବର୍ଣ୍ଣନା କରାଯାଇଛି । ଏଥିରେ ବ୍ୟବସ୍ଥିତ ଭାବରେ ଏକ ଶିରାରେ ଇଞ୍ଜେକ୍ସନ ଦେଇ କିମ୍ବା ଆଞ୍ଜିଓଗ୍ରାଫି ସମୟରେ ସିଧାସଳଖ ଜମାଟ ଥିବା ସ୍ଥାନରେ ଇଞ୍ଜେକସନ ଦିଆଯାଏ । ୨00୬ ୟୁରୋପୀୟ ଫେଡେରେସନ୍ ଅଫ୍ ନ୍ୟୁରୋଲୋଜିକାଲ୍ ସୋସାଇଟି ଗାଇଡଲାଇନରେ ସୁପାରିଶ କରାଯାଇଛି ଯେ ଥ୍ରୋମ୍ବୋଲାଇସିସ୍ କେବଳ ରୋଗୀମାନଙ୍କଠାରେ ବ୍ୟବହୃତ ହୁଏ, ଯେଉଁମାନେ ଉପଯୁକ୍ତ ଚିକିତ୍ସା ସତ୍ତ୍ୱେ ଖରାପ ହୋଇଯାଆନ୍ତି ଏବଂ ଯେଉଁଥିରେ ଅନ୍ୟାନ୍ୟ ଅବନତିର କାରଣଗୁଡିକ ଦୂର କରାଯାଇଥାଏ । କେଉଁ ଔଷଧ ବା କେଉଁ ବ୍ୟବସ୍ଥା ଅଧିକ ପ୍ରଭାବଶାଳୀ ତାହା ଅସ୍ପଷ୍ଟ ରହିଛି । ଥ୍ରୋମ୍ବୋଲାଇସିସ୍ ବ୍ୟବହାରରେ ମସ୍ତିଷ୍କ ଏବଂ ଶରୀରର ଅନ୍ୟାନ୍ୟ ସ୍ଥାନରେ ରକ୍ତସ୍ରାବ ଏକ ପ୍ରମୁଖ ଚିନ୍ତାର ବିଷୟ । <ref name="EFNS">{{Cite journal|displayauthors=etal|vauthors=Einhäupl K, Bousser MG, de Bruijn SF|year=2006|title=EFNS guideline on the treatment of cerebral venous and sinus thrombosis|journal=Eur. J. Neurol.|volume=13|issue=6|pages=553–9|doi=10.1111/j.1468-1331.2006.01398.x|pmid=16796579}}</ref> ଆମେରିକାର ଗାଇଡଲାଇନଗୁଡ଼ିକ ଥ୍ରୋମ୍ବୋଲାଇସିସ୍ ସମ୍ବନ୍ଧରେ କୌଣସି ସୁପାରିଶ କରନ୍ତି ନାହିଁ, ଅଧିକ ଅନୁସନ୍ଧାନ ଆବଶ୍ୟକ ବୋଲି କ‌ହନ୍ତି । <ref name="AHAASA">{{Cite journal|last=Kernan|first=Walter N.|last2=Ovbiagele|first2=Bruce|last3=Black|first3=Henry R.|last4=Bravata|first4=Dawn M.|last5=Chimowitz|first5=Marc I.|last6=Ezekowitz|first6=Michael D.|last7=Fang|first7=Margaret C.|last8=Fisher|first8=Marc|last9=Furie|first9=Karen L.|date=July 2014|title=Guidelines for the Prevention of Stroke in Patients With Stroke and Transient Ischemic Attack|journal=Stroke|volume=45|issue=7|pages=2160–2236|doi=10.1161/STR.0000000000000024|doi-access=free}}</ref> ଯେଉଁମାନଙ୍କଠାରେ ଏକ ଭେନସ୍ ଇନଫାର୍କ୍ଟ କିମ୍ବା ରକ୍ତସ୍ରାବ ଯୋଗୁ ଆଖପାଖର ମସ୍ତିଷ୍କର ବିଭିନ୍ନ ଭାଗରେ ଗୁରୁତ୍ୱପୂର୍ଣ୍ଣ ସଙ୍କୋଚନ ସୃଷ୍ଟି କଲେ ଡିକମ୍ପ୍ରସିଭ୍ କ୍ରାନାଇକ୍ଟୋମି ଆବଶ୍ୟକ ହୁଏ । <ref>{{Cite journal|last=Avanali|first=Raghunath|last2=Gopalakrishnan|first2=M. S.|last3=Devi|first3=B. Indira|last4=Bhat|first4=Dhananjaya I.|last5=Shukla|first5=Dhaval P.|last6=Shanbhag|first6=Nagesh C.|date=15 May 2019|title=Role of Decompressive Craniectomy in the Management of Cerebral Venous Sinus Thrombosis|journal=Frontiers in Neurology|volume=10|pages=511|doi=10.3389/fneur.2019.00511|pmc=6529953|pmid=31156540}}</ref> ଇଣ୍ଟାକ୍ରାନିଆଲ୍ ଚାପ ଯଦି ଅଧିକ ହୁଏ କିମ୍ବା ଦୃଷ୍ଟିଶକ୍ତି ଉପରେ ପ୍ରହାବ ପକାଉଥାଏ, ତେବେ ଥେରାପିଉଟିକ୍ ଲମ୍ବର ପଙ୍କଚର୍ (ଅତ୍ୟଧିକ [[ସେରେବ୍ରୋସ୍ପାଇନାଲ ଫ୍ଲୁଇଡ|ସେରେବ୍ରୋସ୍ପାଇନାଲ୍ ଫ୍ଲୁଇଡ୍]] ଅପସାରଣ), ଔଷଧ ( [[ଆସେଟାଜୋଲାମାଇଡ|ଆସେଟାଜୋଲାମାଇଡ୍]] ), କିମ୍ବା ନ୍ୟୁରୋ ସର୍ଜିକାଲ୍ ଚିକିତ୍ସା (ଅପ୍ଟିକ୍ ସ୍ନାୟୁ ଶୀଥ୍ ଫେନେଷ୍ଟ୍ରେସନ୍ କିମ୍ବା ଶଣ୍ଟିଂ ) ଆବଶ୍ୟକ ହୋଇପାରେ । <ref name="Stam2005">{{Cite journal|last=Stam J|year=2005|title=Thrombosis of the cerebral veins and sinuses|url=http://dare.uva.nl/personal/pure/en/publications/thrombosis-of-the-cerebral-veins-and-sinuses(86f1380e-2fad-4435-8086-29c69dec3300).html|journal=N. Engl. J. Med.|volume=352|issue=17|pages=1791–8|doi=10.1056/NEJMra042354|pmid=15858188}}</ref> ସଣ୍ଟ ପରିବର୍ତ୍ତେ ଭେନସ୍ ଷ୍ଟେଣ୍ଟିଂ ପାଇଁ ଏକ ସର୍ବନିମ୍ନ ନିରାପଦ ବିକଳ୍ପ ଭାବରେ ଉଭା ହେଉଛି । <ref>{{Cite journal|last=Li|first=Ke|last2=Ren|first2=Ming|last3=Meng|first3=Ran|last4=Ding|first4=Yuchuan|last5=Rajah|first5=Gary B.|last6=Wang|first6=Feng|last7=Ji|first7=Xunming|date=2019|title=Efficacy of stenting in patients with cerebral venous sinus thrombosis-related cerebral venous sinus stenosis|url=https://pubmed.ncbi.nlm.nih.gov/30389898/|journal=Journal of Neurointerventional Surgery|volume=11|issue=3|pages=307–312|doi=10.1136/neurintsurg-2018-014328|issn=1759-8486|pmid=30389898}}</ref> କେତେକ ପରିସ୍ଥିତିରେ ବାତ (seizure) ନିରାକରଣ ନିମନ୍ତେ, ଆଣ୍ଟିକନ୍‌ଭଲ୍‌ସାଣ୍ଟ ଦିଆଯାଇପାରେ । <ref name="EFNS">{{Cite journal|displayauthors=etal|vauthors=Einhäupl K, Bousser MG, de Bruijn SF|year=2006|title=EFNS guideline on the treatment of cerebral venous and sinus thrombosis|journal=Eur. J. Neurol.|volume=13|issue=6|pages=553–9|doi=10.1111/j.1468-1331.2006.01398.x|pmid=16796579}}</ref> ଏହି ପରିସ୍ଥିତି ଗୁଡ଼ିକ ମଧ୍ୟରେ ଫୋକାଲ ସ୍ନାୟୁଗତ ସମସ୍ୟା (ଯଥା ଏକ ଅଙ୍ଗକୁ ଚଳାଇବାରେ ଅକ୍ଷମତା) ଏବଂ ସିଟି କିମ୍ବା ଏମଆରଆଇ ସ୍କାନରେ ମସ୍ତିଷ୍କ ଟିସୁର ଫୋକାଲ୍ ପରିବର୍ତ୍ତନ ଅନ୍ତର୍ଭୁକ୍ତ । ପ୍ରତିଷେଧକ ବ୍ୟବସ୍ଥା ଭାବରେ ଆଣ୍ଟିପିଲେପ୍ଟିକ୍ ଔଷଧର ବ୍ୟବହାରକୁ ସମର୍ଥନ କିମ୍ବା ପ୍ରତ୍ୟାଖ୍ୟାନ କରିବାର ପ୍ରମାଣ ମିଳୁନି । <ref>{{Cite journal|last=Price|first=Michelle|last2=Günther|first2=Albrecht|last3=Kwan|first3=Joseph SK|date=21 April 2016|title=Antiepileptic drugs for the primary and secondary prevention of seizures after intracranial venous thrombosis|journal=Cochrane Database of Systematic Reviews|volume=4|pages=CD005501|doi=10.1002/14651858.cd005501.pub4|pmc=7265129|pmid=27098266|hdl-access=free}}</ref> == ପୂର୍ବାନୁମାନ == ସନ ୨00୪ରେ ଏହି ଅବସ୍ଥାର ପ୍ରାକୃତିକ ଇତିହାସ ଓ ଦୀର୍ଘକାଳୀନ ଅନୁଶୀଳନ ଉପରେ ପ୍ରଥମ ଥର ନିମନ୍ତେ ପର୍ଯ୍ୟାପ୍ତ ପରିମାଣର ଅଧ୍ୟୟନ ରିପୋର୍ଟ କରାଯାଇଥିଲା । ଏହା ଦର୍ଶାଇଲା ଯେ ୧୬ ମାସର ଅନୁସରଣରେ ୫୭.୧% ରୋଗୀଙ୍କର ସମ୍ପୂର୍ଣ୍ଣ ଆରୋଗ୍ୟ, ୨୯.୫% / ୨.୯% / ୨.୨% ଯଥାକ୍ରମେ ସାମାନ୍ୟ / ମଧ୍ୟମ / ଗୁରୁତର ଲକ୍ଷଣ କିମ୍ବା ଦୁର୍ବଳତା ରହିଥିଲା ଏବଂ ୮.୩% ମୃତ୍ୟୁ ବରଣ କରିଥିଲେ । 37 ବର୍ଷରୁ ଅଧିକ ବୟସ୍କ ପୁରୁଷମାନଙ୍କର କୋମା, ମାନସିକ ସ୍ଥିତିର ବ୍ୟାଧି, ଇଣ୍ଟ୍ରାସେରେବ୍ରାଲ୍ ରକ୍ତସ୍ରାବ, ଗଭୀର ମସ୍ତିଷ୍କ ଶିରା ପ୍ରଣାଳୀର ଥ୍ରୋମ୍ବୋସିସ୍, କେନ୍ଦ୍ରୀୟ ସ୍ନାୟୁ ପ୍ରଣାଳୀ ସଂକ୍ରମଣ ଏବଂ କର୍କଟ ରୋଗରେ ଗୁରୁତର ଦୁର୍ବଳତା କିମ୍ବା ମୃତ୍ୟୁ ସମ୍ଭାବନା ଅଧିକ ଥିଲା । <ref name="pmid14976332">{{Cite journal|vauthors=Ferro JM, Canhão P, Stam J, Bousser MG, Barinagarrementeria F|year=2004|title=Prognosis of cerebral vein and dural sinus thrombosis: results of the International Study on Cerebral Vein and Dural Sinus Thrombosis (ISCVT)|journal=Stroke|volume=35|issue=3|pages=664–70|doi=10.1161/01.STR.0000117571.76197.26|pmid=14976332|doi-access=free}}</ref> ୨00୬ରେ ଉଣେଇଶ ଅଧ୍ୟୟନର ପରୀକ୍ଷଣରୁ ଜଣାପଡିଛି ଯେ ଡାକ୍ତରଖାନାରେ ଭର୍ତ୍ତି ସମୟରେ ମୃତ୍ୟୁହାର ପ୍ରାୟ ୫.୬% ଏବଂ ମୋଟ ୯.୪% ଥିବାବେଳେ ବଞ୍ଚିଯାଇଥିବା ଲୋକମାନଙ୍କ ମଧ୍ୟରୁ ୮୮% ଲୋକ ପାଖାପାଖି ସୁସ୍ଥ ହୋଇଥାନ୍ତି । ଅନେକ ମାସ ପରେ, ଦୁଇ ତୃତୀୟାଂଶ ମାମଲାରେ ଜମାଟ ରିଜୋଲ୍ୟୁସନ୍ (“ପୁନଃ କେନାଲିକରଣ”) କରାଯାଇଛି । ପୁନରାବୃତ୍ତି ହାର କମ୍ ଥିଲା (୨.୮%) | <ref>{{Cite journal|vauthors=Dentali F, Gianni M, Crowther MA, Ageno W|year=2006|title=Natural history of cerebral vein thrombosis: a systematic review|journal=Blood|volume=108|issue=4|pages=1129–34|doi=10.1182/blood-2005-12-4795|pmid=16609071|doi-access=free}}</ref> ସିଭିଏସଟି (CVST) ଥିବା ପିଲାମାନଙ୍କଠାରେ ମୃତ୍ୟୁ ହେବାର ଆଶଙ୍କା ଅଧିକ ଥାଏ । <ref>{{Cite journal|last=Jackson|first=BF|last2=Porcher|first2=FK|last3=Zapton|first3=DT|last4=Losek|first4=JD|date=September 2011|title=Cerebral sinovenous thrombosis in children: diagnosis and treatment.|journal=Pediatr. Emerg. Care|volume=27|issue=9|pages=874–80; quiz 881–3|doi=10.1097/PEC.0b013e31822c9ccc|pmid=21926891}}</ref> ଯଦି ସିଭିଏସଟି ଥିବା ପିଲାଙ୍କର ଫଳାଫଳରେ ଭଲ ସମ୍ଭାବନା ନଥାଏ, କିମ୍ବା ଇମେଜିଙ୍ଗରେ ଭେନସ୍ ଇନଫାର୍କସନର ପ୍ରମାଣ ଥାଏ ତେବେ ଖରାପ ଫଳାଫଳ ଅଧିକ ସମ୍ଭାବନା ଥାଏ | <ref name="CPIS">{{Cite journal|displayauthors=etal|vauthors=deVeber G, Andrew M, Adams C|date=August 2001|title=Cerebral sinovenous thrombosis in children|url=https://archive.org/details/sim_new-england-journal-of-medicine_2001-08-09_345_6/page/417|journal=N. Engl. J. Med.|volume=345|issue=6|pages=417–23|doi=10.1056/NEJM200108093450604|pmid=11496852}}</ref> == ସଂକ୍ରମଣ ଅନୁଶୀଳନ == ସେରେବ୍ରାଲ୍ ଭେନସ୍ ସାଇନସ୍ ଥ୍ରୋମ୍ବୋସିସ୍ ଏକ ବିରଳ ରୋଗ, ଏକ ନିୟୁତ ବୟସ୍କମାନଙ୍କ ମଧ୍ୟରୁ ବାର୍ଷିକ ୩-୪ ଲୋକଙ୍କର ଏହି ରୋଗ ହୁଏ । ଯଦିଓ ଏହା ସମସ୍ତ ବୟସ ବର୍ଗରେ ହୋଇପାରେ, ତୃତୀୟ ଦଶନ୍ଧିରେ ଏହା ସାଧାରଣତଃ ଦେଖାଯେ ଓ ଏମାନଙ୍କ ମଧ୍ୟରେ ୭୫% ମହିଳା ଥାଆନ୍ତି । <ref name="EFNS">{{Cite journal|displayauthors=etal|vauthors=Einhäupl K, Bousser MG, de Bruijn SF|year=2006|title=EFNS guideline on the treatment of cerebral venous and sinus thrombosis|journal=Eur. J. Neurol.|volume=13|issue=6|pages=553–9|doi=10.1111/j.1468-1331.2006.01398.x|pmid=16796579}}</ref> ପୁରାତନ ଅଧ୍ୟୟନରେ ପୁରୁଷ ଏବଂ ମହିଳାଙ୍କ ମଧ୍ୟରେ କୌଣସି ପାର୍ଥକ୍ୟ ଦେଖାଯାଏ ନାହିଁ, ଏହା ପରାମର୍ଶ ଦିଆଯାଇଛି ଯେ ଲିଙ୍ଗମାନଙ୍କ ମଧ୍ୟରେ ପାର୍ଥକ୍ୟ ପଛରେ ମହିଳାମାନଙ୍କଠାରେ ଗର୍ଭନିରୋଧକ ଔଷଧ ବ୍ୟବହାର ଯୋଗୁ ହୋଇଥାଇ ପରେ । <ref name="Stam2005">{{Cite journal|last=Stam J|year=2005|title=Thrombosis of the cerebral veins and sinuses|url=http://dare.uva.nl/personal/pure/en/publications/thrombosis-of-the-cerebral-veins-and-sinuses(86f1380e-2fad-4435-8086-29c69dec3300).html|journal=N. Engl. J. Med.|volume=352|issue=17|pages=1791–8|doi=10.1056/NEJMra042354|pmid=15858188}}</ref> ୧୯୯୫ ମସିହାରେ ସାଉଦି ଆରବରୁ ମିଳିଥିବା ଏକ ରିପୋର୍ଟରେ ପ୍ରତି ୧00,000 ଲୋକରେ ୭ ଜଣଙ୍କର ଦ୍ୱିଗୁଣିତ ଘଟଣା ଦେଖିବାକୁ ମିଳିଥିଲା; ଏହା ମଧ୍ୟ ଦର୍ଶାଯାଇଥିଲା [[ବେସେଟ ଡିଜିଜ|ବେହେଟେଟ୍ ରୋଗ ଥିବା ଲୋକଙ୍କର ସିଭିଏସଟି (CVST) ରୋଗ ସଙ୍କଟ ଅଧିକ ଦେଖାଯାଏ।]] <ref>{{Cite journal|displayauthors=etal|vauthors=Daif A, Awada A, al-Rajeh S|date=1 July 1995|title=Cerebral venous thrombosis in adults. A study of 40 cases from Saudi Arabia|url=https://archive.org/details/sim_stroke_1995-07_26_7/page/1193|journal=Stroke|volume=26|issue=7|pages=1193–5|doi=10.1161/01.str.26.7.1193|pmid=7604412}}</ref> ୧୯୭୩ର ଏକ ରିପୋର୍ଟରୁ ଜଣାପଡିଛି ଯେ ସମସ୍ତ ଲୋକଙ୍କ ଶବ ବ୍ୟବଚ୍ଛେଦ (ମୃତ୍ୟୁ ପରେ ଶରୀରର ପରୀକ୍ଷା)ରେ ନଅ ପ୍ରତିଶତ ସିଭିଏସଟି ମିଳିପାରିବ । ଏଥିମଧ୍ୟରୁ ଅନେକ ବୃଦ୍ଧ ଥିଲେ ଏବଂ ସେମାନଙ୍କର ମୃତ୍ୟୁ ପର୍ଯ୍ୟନ୍ତ ସ୍ନାୟୁଗତ ଲକ୍ଷଣ ରହିଥିଲା ଏବଂ ଅନେକେ [[ହୃଦ୍‌ପାତ|ହୃଦଘାତରେ]] ପୀଡ଼ିତ ହୋଇଥିଲେ । <ref>{{Cite journal|last=Towbin A|date=1 May 1973|title=The syndrome of latent cerebral venous thrombosis: its frequency and relation to age and congestive heart failure|journal=Stroke|volume=4|issue=3|pages=419–30|doi=10.1161/01.str.4.3.419|pmid=4713031|doi-access=free}}</ref> କାନାଡ଼ାରେ ୨୦୦୧ରେ କରାଯାଇଥିବା ଏକ ଅନୁଶୀଳନର ରିପୋର୍ଟରେ ପିଲାମାନଙ୍କ କ୍ଷେତ୍ରରେ ଏକ ନିୟୁତରେ ସିଭିଏସଟି ରୋଗ ବାର୍ଷିକ ୬.୭ ଜଣଙ୍କର ହୁଏ । ୪୩% ନବଜାତ ଶିଶୁ (ଏକ ମାସରୁ କମ୍) ଏବଂ ଜୀବନର ପ୍ରଥମ ବର୍ଷରେ ଆହୁରି ୧୦% ଏହି ରୋଗ ହୁଏ । ନବଜାତ ଶିଶୁମାନଙ୍କ ମଧ୍ୟରୁ ୮୪% ପୂର୍ବରୁ ଅସୁସ୍ଥ ଥିଲେ, ମୁଖ୍ୟତଃ ଶିଶୁ ପ୍ରସବ ଏବଂ ନିର୍ଜଳନ ଜଟିଳତା ଯୋଗୁ ହୁଏ । <ref name="CPIS">{{Cite journal|displayauthors=etal|vauthors=deVeber G, Andrew M, Adams C|date=August 2001|title=Cerebral sinovenous thrombosis in children|url=https://archive.org/details/sim_new-england-journal-of-medicine_2001-08-09_345_6/page/417|journal=N. Engl. J. Med.|volume=345|issue=6|pages=417–23|doi=10.1056/NEJM200108093450604|pmid=11496852}}</ref> == ଇତିହାସ == ମସ୍ତିଷ୍କ ଶିରା ଏବଂ ସାଇନସ୍‌ମାନଙ୍କରର ଥ୍ରୋମ୍ବୋସିସ୍ ରୋଗର ପ୍ରଥମ ବର୍ଣ୍ଣନା ସନ ୧୮୨୫ରେ ଫରାସୀ ଚିକିତ୍ସକ ରିବେସ କରିଥିଲେ ଯିଏ ଗୋଟିଏ ରୋଗୀର ସାଜିଟାଲ ସାଇନସୋ ସେରେବ୍ରାଲ ଶିରାରେ ଥ୍ରୋମ୍ବୋସିସ ରୋଗର ଅନୁଶୀଳନ କରି ଦେଖିଥିଲେ ।<ref>{{Cite journal|last=Ribes MF|year=1825|title=Des recherches faites sur la phlebite|journal=Rev. Med. Fr. Etrang.|volume=3|pages=5–41}}</ref> ବିଂଶ ଶତାବ୍ଦୀର ଦ୍ୱିତୀୟାର୍ଦ୍ଧ ପର୍ଯ୍ୟନ୍ତ ଏହି ରୋଗର ନିର୍ଣ୍ଣୟ ସାଧାରଣତଃ ମୃତ୍ୟୁ ପରେ କରାଯାଉଥିଲା । <ref name="Bousser">{{Cite journal|vauthors=Bousser MG, Chiras J, Bories J, Castaigne P|date=1 March 1985|title=Cerebral venous thrombosis—a review of 38 cases|journal=Stroke|volume=16|issue=2|pages=199–213|doi=10.1161/01.str.16.2.199|pmid=3975957|doi-access=free}}</ref> ୧୯୪୦ ଦଶକରେ ଡ Dr ଚାର୍ଲ୍ସ ସାଇମଣ୍ଡସ୍ ଏବଂ ଅନ୍ୟମାନେ ରୋଗୀ ଲକ୍ଷଣ, ଚିହ୍ନ ଓ ପଙ୍କଚରର ଫଳାଫଳ ବ୍ୟବହାର କରି ରୋଗ ନିର୍ଣ୍ଣୟ କରୁଥିବା ରିପୋର୍ଟ କରିଥିଲେ । <ref>{{Cite journal|last=Symonds CP|date=September 1940|title=Cerebral thrombophlebitis|url=https://archive.org/details/sim_british-medical-journal_1940-09-14_2_4158/page/348|journal=Br. Med. J.|volume=2|issue=4158|pages=348–52|doi=10.1136/bmj.2.4158.348|pmc=2179068|pmid=20783290}}</ref> <ref name="Stansfield">{{Cite journal|last=Stansfield FR|date=April 1942|title=Puerperal cerebral thrombophlebitis treated by heparin|journal=Br. Med. J.|volume=1|issue=4239|pages=436–438|doi=10.1136/bmj.1.4239.436|pmc=2164893|pmid=20784169}}</ref> ଜୀବଦ୍ଦଶାରେ ମସ୍ତିଷ୍କ ଭେନସ୍ ସାଇନସ୍ ଥ୍ରୋମ୍ବୋସିସ୍ ରୋଗର ନିର୍ଣ୍ଣୟ କରିବାରେ ଉନ୍ନତି ହୋଇଥିଲା ୧୯୫୧ ମସିହାରେ ଭେନୋଗ୍ରାଫି <ref>{{Cite journal|vauthors=Ray BS, Dunbar HS, Dotter CT|date=January 1951|title=Dural sinus venography as an aid to diagnosis in intracranial disease|journal=J. Neurosurg.|volume=8|issue=1|pages=23–37|doi=10.3171/jns.1951.8.1.0023|pmid=14804146}}</ref> ସାହାଯ୍ୟରେ [[ଇଡିଓପାଥିକ ଇଣ୍ଟ୍ରାକ୍ରାନିଆଲ ହାଇପରଟେନସନ|ଯାହାକି ଇଡିଓପାଥିକ୍ ଇଣ୍ଟାକ୍ରାନିଆଲ୍ ଉଚ୍ଚ ରକ୍ତଚାପ ରୋଗଠାରୁ]] ପୃଥକ୍ ଭାବରେ ଚିହ୍ନଟ କରିବାରେ ସାହାଯ୍ୟ କରିଥିଲା, <ref>{{Cite journal|vauthors=Ray BS, Dunbar HS|date=September 1951|title=Thrombosis of the dural venous sinuses as a cause of pseudotumor cerebri|journal=Ann. Surg.|volume=134|issue=3|pages=376–86|doi=10.1097/00000658-195113430-00009|pmc=1802934|pmid=14869026}}</ref> ଯେଉଁଥିରେ ଅନେକ କ୍ଷେତ୍ରରେ ସମାନ ଚିହ୍ନ ଏବଂ ଲକ୍ଷଣ ଥାଏ । <ref name="Bousser">{{Cite journal|vauthors=Bousser MG, Chiras J, Bories J, Castaigne P|date=1 March 1985|title=Cerebral venous thrombosis—a review of 38 cases|journal=Stroke|volume=16|issue=2|pages=199–213|doi=10.1161/01.str.16.2.199|pmid=3975957|doi-access=free}}</ref> ୧୯୪୨ ମସିହାରେ ବ୍ରିଟିଶ ସ୍ତ୍ରୀ ରୋଗ ବିଶେଷଜ୍ଞ ଷ୍ଟାନ୍ସଫିଲ୍ଡଙ୍କୁ ସିଭିଏସଟି ଚିକିତ୍ସାରେ ଆଣ୍ଟିକୋଏଗୁଲାଣ୍ଟ ହେପାରିନ୍‌ ଚିକିତ୍ସା ଆରମ୍ଭ କରିଥିବାର ଗୌରବ ଦିଆଯାଇଥିଲା। <ref name="Bousser">{{Cite journal|vauthors=Bousser MG, Chiras J, Bories J, Castaigne P|date=1 March 1985|title=Cerebral venous thrombosis—a review of 38 cases|journal=Stroke|volume=16|issue=2|pages=199–213|doi=10.1161/01.str.16.2.199|pmid=3975957|doi-access=free}}</ref> <ref name="Stansfield">{{Cite journal|last=Stansfield FR|date=April 1942|title=Puerperal cerebral thrombophlebitis treated by heparin|journal=Br. Med. J.|volume=1|issue=4239|pages=436–438|doi=10.1136/bmj.1.4239.436|pmc=2164893|pmid=20784169}}</ref> 1990 ଦଶକରେ କ୍ଲିନିକାଲ୍ ପରୀକ୍ଷା ଶେଷରେ CVSTର ଅଧିକାଂଶ କ୍ଷେତ୍ରରେ ଆଣ୍ଟିକୋଏଗୁଲାଣ୍ଟ ବ୍ୟବହାର ବିଷୟରେ ଚିନ୍ତାର ସମାଧାନ କଲା । <ref name="EFNS">{{Cite journal|displayauthors=etal|vauthors=Einhäupl K, Bousser MG, de Bruijn SF|year=2006|title=EFNS guideline on the treatment of cerebral venous and sinus thrombosis|journal=Eur. J. Neurol.|volume=13|issue=6|pages=553–9|doi=10.1111/j.1468-1331.2006.01398.x|pmid=16796579}}</ref> == ଉଲ୍ଲେଖନୀୟ ମାମଲା | == ଆମେରିକାର [[ହିଲାରୀ କ୍ଲିଣ୍ଟନ|ସଚିବ ହିଲାରୀ କ୍ଲିଣ୍ଟନ]] ୩୦ ଡିସେମ୍ବର ୨୦୧୨ରେ ତାଙ୍କର ଡାହାଣ ଟ୍ରାନ୍ସଭର୍ ସାଇନସ୍ର ଭେନୋସ୍ ଥ୍ରୋମ୍ବୋସିସ୍ ରୋଗରେ ଆଣ୍ଟିକୋଏଗୁଲେସନ୍ ଚିକିତ୍ସା ପାଇଁ ଡାକ୍ତରଖାନାରେ ଭର୍ତ୍ତି ହୋଇଥିଲେ । ଏମଆରଆଇ ସ୍କାନରେ କ୍ଲିଣ୍ଟନଙ୍କ ଥ୍ରୋମାବୋଟିସ [[କନ୍‌କସନ|ଆବିଷ୍କୃତ ହୋଇଥିଲା ଯେଉଁଥିରେ ସେ ୨.୫ ସପ୍ତାହ ପୂର୍ବରୁ ମସ୍ତିଷ୍କର]] ସଂକ୍ରମଣର ଶିକାର ହୋଇଥିଲେ, ଯେତେବେଳେ ସେ [[ଗ୍ୟାସ୍ଟ୍ରୋଏଣ୍ଟେରାଇଟିସ୍|ଗ୍ୟାଷ୍ଟ୍ରୋଏଣ୍ଟେରାଇଟିସ ରୋଗରେ]] ପୀଡ଼ିତ ହୋଇଥିଲେ। <ref>{{Cite news|url=http://www.latimes.com/news/politics/la-pn-hillary-clinton-blood-clot-recovery-20121231,0,2962900.story|title=Hillary Clinton expected to make full recovery from blood clot|last=Paul Richter|work=Los Angeles Times|access-date=1 January 2013}}</ref> == ଆଧାର == &nbsp; [[ଶ୍ରେଣୀ:ଚିକିତ୍ସା ବିଜ୍ଞାନ]] ppzggyhz3r3k1b3x0tq755rtejn3oph 0 78763 601681 599283 2026-09-02T17:28:23Z InternetArchiveBot 28148 Add 1 book for [[ଉଇକିପିଡ଼ିଆ:ପରଖଯୋଗ୍ୟତା]] (20260902sim)) #IABot (v2.0.9.5) ([[User:GreenC bot|GreenC bot]] 601681 wikitext text/x-wiki {{Infobox medical condition (new) | name = Uremia | risks = | frequency = | prognosis = Poor without treatment<ref name=Stat2020>{{cite journal |last1=Zemaitis |first1=MR |last2=Foris |first2=LA |last3=Katta |first3=S |last4=Bashir |first4=K |title=Uremia |date=January 2020 |pmid=28722889}}</ref> | medication = | treatment = [[Dialysis]], [[kidney transplant]]<ref name=Stat2020 /> | prevention = | differential = | diagnosis = Based on symptoms and poor kidney function<ref name=Stat2020 /> | causes = [[acute kidney failure|Acute]] or [[chronic kidney failure]]<ref name=Stat2020 /> | image = Uremic frost on forehead and scalp of young Afro-Caribbean male.jpg | types = | duration = | onset = | symptoms = Tiredness, nausea, loss of appetite, muscle cramps, itchiness, [[restless leg syndrome]], confusion, urine-like smell to the breath<ref name=Stat2020 /><ref name =Mey2007>{{cite journal |author1=Meyer TW |author2=Hostetter, TH| title=Uremia |url=https://archive.org/details/sim_new-england-journal-of-medicine_2007-09-27_357_13/page/1316 | journal=N Engl J Med | volume=357 | issue=13 | pages=1316–25 | year=2007 | pmid=17898101 | doi=10.1056/NEJMra071313 }}</ref> | synonym = Uraemia, uremic syndrome | specialty = [[Nephrology]] | caption = [[Uremic frost]] present on the head of a young man who presented with a [[blood urea nitrogen]] of 100 mg/dL and serum [[creatinine]] of 50 mg/dL. | deaths = }} '''ୟୁରେମିଆ ('''[[ଇଂରାଜୀ ଭାଷା|ଇଂରାଜୀ ଭାଷାରେ]] '''Uremia)''' ଏକ ଲକ୍ଷଣ ପୁଞ୍ଜ ଯାହା ବୃକ୍‌କର କାର୍ଯ୍ୟକ୍ଷମତା କମ୍ ହେବାରୁ ପ୍ରକାଶ ପାଏ | <ref name=Stat2020 /> ଏହି ଲକ୍ଷଣଗୁଡ଼ିକରେ ଥକ୍କା, [[ବାନ୍ତି]], ଭୋକ ହ୍ରାସ, ମାଂସପେଶୀ କୁଞ୍ଚନତା/ କ୍ରାମ୍ପ, ଗଲୁ, [[ରେସ୍ଟଲେସ ଲେଗ୍ସ ସିଣ୍ଡ୍ରୋମ|ରେସ୍ଟଲେସ ଲେଗ୍ ସିଣ୍ଡ୍ରୋମ]], ଦ୍ୱନ୍ଦ୍ୱ କିମ୍ବା ପ୍ରଶ୍ୱାସରେ ପରିସ୍ରା ଗନ୍ଧ ମିଳେ । <ref name=Stat2020 /> <ref name="autogen1">{{cite journal |author1=Meyer TW |author2=Hostetter, TH| title=Uremia |url=https://archive.org/details/sim_new-england-journal-of-medicine_2007-09-27_357_13/page/1316 | journal=N Engl J Med | volume=357 | issue=13 | pages=1316–25 | year=2007 | pmid=17898101 | doi=10.1056/NEJMra071313 }}</ref> ରୋଗ ଜଟିଳ ହେଲେ ସବଡୁରାଲ ହେମାଟୋମା, ୟୁରେମିକ ପେରିକାର୍ଡ଼ାଇଟିସ, ବା ଫୁସଫୁସ ଇଡିମା ହୋଇପାରେ। <ref name=Stat2020 /> ତୀବ୍ର କିମ୍ବା [[କ୍ରନିକ ବୃକ୍‌କ ରୋଗ|କ୍ରନିକ୍ ବୃକକ୍ ରୋଗ]] ଯୋଗୁ ଏହି ଅବସ୍ଥା ହୋଇପାରେ | <ref name=Stat2020 /> [[ମଧୁମେହ]], [[ଉଚ୍ଚ ରକ୍ତଚାପ]], ବୃକ୍‌କ ଧମନୀ ସ୍ଟେନୋସିସ, [[ହେମୋଲିଟିକ-ୟୁରିମିକ ସିଣ୍ଡ୍ରୋମ|ହେମୋଲାଇଟିକ-ୟୁରିମିକ ସିଣ୍ଡ୍ରୋମ]], ଆଇଜିଏ ନେଫ୍ରୋପାଥି, ଫୋକାଲ ସେଗମେଣ୍ଟାଲ ଗ୍ଲୋମେରୁଲୋସ୍କ୍ଲେରୋସିସ, ମେମ୍ବ୍ରେନୋପ୍ରଲିଫରେଟିଭ ଗ୍ଲୋମେରୁଲୋନେଫ୍ରାଇଟିସ ବା ପଲିସିସ୍ଟିକ ବୃକ୍‌କ ରୋଗରେ ଏହା ହୁଏ। <ref name=Stat2020 /> ଶରୀରର ବର୍ଜ୍ୟବସ୍ତୁ ରୋଗ ବୃକ୍‌କ ଯୋଗୁ ନିଷ୍କାସିତ ହୋଇପାରେ ନାହିଁ | <ref name="autogen1" /> ଗ୍ଲୋମେରୁଲାର ଫିଲଟ୍ରେସନ ରେଟ (GFR) ୧୫ ମିଲି/ ମିନିଟରୁ କମ୍ ହେଲେ ଏହି ଅବସ୍ଥା ଉପୁଜେ | <ref name=Stat2020 /> ଜିଏଫଆର ସାଧାରଣ ପାଖାପାଖି ହେଲେ କମ୍ ଲକ୍ଷଣ ଦେଖାଯାଏ | <ref name="autogen1" /> ପ୍ରାରମ୍ଭିକ ଚିକିତ୍ସା ସାଧାରଣତଃ ଡାଏଲିସିସ ପ୍ରଣାଳୀରେ କରାଯାଏ | <ref name=Stat2020 /> ଲୋହିତ ରକ୍ତ କଣିକା କମ୍ ଥିଲେ [[ଏରିଥ୍ରୋପଏସିସ-ସ୍ଟିମୁଲେଟିଙ୍ଗ ଏଜେଣ୍ଟ|ଏରିଥ୍ରୋପଏସିସ୍-ସ୍ଟିମୁଲେଟିଙ୍ଗ ଏଜେଣ୍ଟ]] ବ୍ୟବହାର କରାଯାଇପାରେ ଏବଂ କମ୍ ପୋଟାସିୟମ୍ ଥିବା ଖାଦ୍ୟ ଖାଇବାକୁ ସୁପାରିଶ କରାଯାଏ | <ref name=Stat2020 /> ପରବର୍ତ୍ତୀ କାଳରେ ବୃକ୍‌କ ପ୍ରତିରୋପନ କରାଯାଇପାରେ | <ref name=Stat2020 /> ଚିକିତ୍ସା ନ କଲେ ଫଳାଫଳ ଖରାପ ହୁଏ | <ref name=Stat2020 /> ୟୁରେମିଆର ରୋଗୀ ସଂଖ୍ୟା ଅସ୍ପଷ୍ଟ କାରଣ ବୃକ୍‌କ କାର୍ଯ୍ୟ ହ୍ରାସ ହେବା ପୂର୍ବରୁ ଅଧିକାଂଶ ଲୋକ ଡାଏଲିସିସ୍ ଆରମ୍ଭ କରନ୍ତି | <ref name=Stat2020 /> "ୟୁରେମିଆ" ଶବ୍ଦର ଅର୍ଥ ହେଉଛି "ରକ୍ତରେ ପରିସ୍ରା"। <ref name=Stat2020 /> ଆରମ୍ଭରୁ ବୃକ୍‌କ ବିଫଳତା ହେତୁ ସମସ୍ତ ଲକ୍ଷଣ ପାଇଁ ୟୁରେମିଆ ଶବ୍ଦ ବ୍ୟବହୃତ ହୋଇଥିବାବେଳେ ୨୦୦୦ ଦଶକଠାରୁ ଏହା ଅଧିକ ତରଳ ପଦାର୍ଥ, ଅସ୍ୱାଭାବିକ ଇଲେକ୍ଟ୍ରୋଲାଇଟ କିମ୍ବା ସ୍ୱଳ୍ପ ଲାଲ ରକ୍ତ କଣିକା କାରଣ ଥିଲେ ଏହା ନିର୍ଣ୍ଣୟ କରାଯାଉ ନାହିଁ | <ref name="autogen1" /> ଏହି ଅବସ୍ଥା ପ୍ରଥମେ ୧୮୩୬ ମସିହାରେ ରିଚାର୍ଡ଼ ବ୍ରାଇଟଙ୍କଦ୍ୱାରା ବର୍ଣ୍ଣନା କରାଯାଇଥିଲା | <ref>{{Cite book|url=https://www.google.ca/books/edition/Transplant/K2XtU-b3UBwC?hl=en&gbpv=1&dq=Uremia+first+described+hippocrates&pg=PA46|title=Transplant: From Myth to Reality|last=Tilney|first=Nicholas L.|date=2003|publisher=Yale University Press|isbn=978-0-300-09963-8|page=46|language=en}}</ref> == ଆଧାର == <references /> [[ଶ୍ରେଣୀ:ଚିକିତ୍ସା ବିଜ୍ଞାନ]] [[Category:Translated from MDWiki]] lo5z11y9wki6alrljmjq9bivj2hlcys 0 79682 601686 598911 2026-09-02T18:47:08Z InternetArchiveBot 28148 Add 1 book for [[ଉଇକିପିଡ଼ିଆ:ପରଖଯୋଗ୍ୟତା]] (20260902sim)) #IABot (v2.0.9.5) ([[User:GreenC bot|GreenC bot]] 601686 wikitext text/x-wiki  {{Infobox medical condition (new) | name = Acute respiratory distress syndrome | risks = | frequency = 3 million per year<ref name=JAMA2018>{{cite journal |last1=Fan |first1=E |last2=Brodie |first2=D |last3=Slutsky |first3=AS |s2cid=3451752 |title=Acute Respiratory Distress Syndrome: Advances in Diagnosis and Treatment |url=https://archive.org/details/jama_2018-02-20_319_7/page/698 |journal=JAMA |date=20 February 2018 |volume=319 |issue=7 |pages=698–710 |doi=10.1001/jama.2017.21907 |pmid=29466596}}</ref> | prognosis = 35 to 50&nbsp;% risk of death<ref name=JAMA2018 /> | medication = | treatment = [[Mechanical ventilation]], [[ECMO]]<ref name=JAMA2018 /> | prevention = | differential = [[Heart failure]]<ref name=JAMA2018 /> | diagnosis = '''Adults''': [[PaO2/FiO2 ratio|PaO₂/FiO₂ ratio]] of less than 300 mm&nbsp;Hg<ref name=JAMA2018 /><Br>'''Children''': [[Oxygenation index]] > 4<ref>{{cite journal |last1=Cheifetz |first1=Ira M |title=Pediatric ARDS |journal=Respiratory Care |date=25 May 2017 |volume=62 |issue=6 |pages=718–731 |doi=10.4187/respcare.05591|pmid=28546374 |doi-access=free }}</ref> | causes = [[Sepsis]], [[pancreatitis]], [[Major trauma|trauma]], [[pneumonia]], [[Pulmonary aspiration|aspiration]]<ref name=JAMA2018 /> | synonym = Respiratory distress syndrome (RDS), adult respiratory distress syndrome, shock lung | types = | duration = | onset = Within a week<ref name=JAMA2018 /> | symptoms = [[Shortness of breath]], [[tachypnea|rapid breathing]], [[cyanosis|bluish skin coloration]]<ref name=JAMA2018 /> | specialty = [[Critical care medicine]] | pronounce = | caption = [[Chest x-ray]] of person with severe ARDS demonstrating widespread "ground-glass" appearing opacities in both lungs. | image = ARDSSevere.png | deaths = }} '''ତୀବ୍ର''' '''ଶ୍ୱାସକ୍ରିୟା''' ସଙ୍କଟ ସିଣ୍ଡ୍ରୋମ ([[ଇଂରାଜୀ ଭାଷା|ଇଂରାଜୀ ଭାଷାରେ]] '''Acute respiratory distress syndrome/''' ARDS) ହେଉଛି ଏକ ରୋଗ ଯେଉଁଥିରେ ଫୁସଫୁସସରେ ବ୍ୟାପକ ପ୍ରଦାହ ଦୃତ ଗତିରେ ଆରମ୍ଭ ହୋଇଥାଏ ।<ref name=JAMA2018 /> ଏହାର ଲକ୍ଷଣ ମଧ୍ୟରେ [[ଅଣନିଶ୍ୱାସ]], ଦୃତ ଶ୍ୱାସକ୍ରିୟା ଓ ଚର୍ମ ନୀଳ ରଙ୍ଗ ଧାରଣ କରିଥାଏ । <ref name=JAMA2018 /> ଯେଉଁମାନେ ବଞ୍ଚନ୍ତି ଜୀବନ ଗୁଣବତ୍ତା ହ୍ରାସ ପାଇଥାଏ । <ref name="Nature2019">{{Cite journal|last=Matthay|first=MA|last2=Zemans|first2=RL|last3=Zimmerman|first3=GA|last4=Arabi|first4=YM|last5=Beitler|first5=JR|last6=Mercat|first6=A|last7=Herridge|first7=M|last8=Randolph|first8=AG|last9=Calfee|first9=CS|date=14 March 2019|title=Acute respiratory distress syndrome.|journal=Nature Reviews. Disease Primers|volume=5|issue=1|pages=18|doi=10.1038/s41572-019-0069-0|pmc=6709677|pmid=30872586}}</ref> ଏହାର କାରଣ: [[ସେପ୍ସିସ|ସେପସିସ୍]], [[ଅଗ୍ନାଶୟ ପ୍ରଦାହ]], [[ଆଘାତ]], [[ନିମୋନିଆ]] ଏବଂ ଖଙ୍କାର ସୃଷ୍ଟି ।<ref name=JAMA2018 /> ଅନ୍ତର୍ନିହିତ କାର୍ଯ୍ୟ ପ୍ରଣାଳୀରେ ବାୟୁକୋଷ ଅବରୋଧକାରୀ ଜୀବକୋଷଗୁଡ଼ିକରେ ବିସ୍ତୃତ ଆଘାତ ଯୋଗୁ ପୃଷ୍ଠ ସକ୍ରିୟକ ଜୀବକୋଷଗୁଡ଼ିକର କ୍ରିୟାହୀନତା, ଇମ୍ମ୍ୟୁନିଟି ସକ୍ରିୟତା ଓ ରକ୍ତ ଜମାଟକାରୀ କ୍ରୀୟାହୀନତା ଦେଖାଯାଏ ।<ref>{{Cite journal|last=Fanelli|first=Vito|last2=Ranieri|first2=V. Marco|date=2015-03-01|title=Mechanisms and clinical consequences of acute lung injury|journal=Annals of the American Thoracic Society|volume=12 Suppl 1|pages=S3–8|doi=10.1513/AnnalsATS.201407-340MG|issn=2325-6621|pmid=25830831}}</ref> ଏହି ରୋଗ ଫଳରେ ଫୁସଫୁସର [[ଅମ୍ଳଜାନ]] ଏବଂ ଅଙ୍ଗାରକାମ୍ଳ ବିନିମୟ କ୍ଷମତା ଦୁର୍ବଳ ହୋଇଯାଏ | <ref name=JAMA2018 /> ବୟସ୍କଙ୍କ କ୍ଷେତ୍ରରେ ପଜିଟିଭ ଏଣ୍ଡ-ଏକ୍ସପିରେଟରୀ ପ୍ରେସର ୫ସେମମିରୁ ଅଧିକା ଥିଲେ ମଧ୍ୟ ପିଏଓ୨ / ଏଫଏଓ୨ ୩୦୦ମିମିରୁ କମିଯାଏ ।<ref name=JAMA2018 /> କାରଣ ଭାବରେ ହୃତ୍‌ପିଣ୍ଡ ସମ୍ବନ୍ଧୀୟ [[ଫୁସଫୁସ ଇଡିମା]] ଏଥିରୁ ବାଦ ଦିଆଯିବା ଆବଶ୍ୟକ ।<ref name="autogen1">{{cite journal |last1=Matthay |first1=MA |last2=Zemans |first2=RL |last3=Zimmerman |first3=GA |last4=Arabi |first4=YM |last5=Beitler |first5=JR |last6=Mercat |first6=A |last7=Herridge |first7=M |last8=Randolph |first8=AG |last9=Calfee |first9=CS |title=Acute respiratory distress syndrome. |journal=Nature Reviews. Disease Primers |date=14 March 2019 |volume=5 |issue=1 |pages=18 |doi=10.1038/s41572-019-0069-0 |pmid=30872586 |pmc=6709677 }}</ref> ପ୍ରାଥମିକ ଚିକିତ୍ସାରେ ଅନ୍ତର୍ନିହିତ କାରଣ ଅନୁଯାୟୀ ଚିକିତ୍ସା କରିବା ସହିତ ଭେଣ୍ଟିଲେସନ ଆବଶ୍ୟକ ହୁଏ ।<ref name=JAMA2018 /> ସ୍ୱଳ୍ପ ଭଲ୍ୟୁମ୍ ଏବଂ କମ୍ ଚାପ ବ୍ୟବହାର କରି ଭେଣ୍ଟିଲେସନ୍ କରାଯାଏ ।<ref name=JAMA2018 /> ଯଦି ଅମ୍ଳଜାନ ପର୍ଯ୍ୟାପ୍ତ ନୁହେଁ, ଫୁସଫୁସ ରିକ୍ରୁଟମେଣ୍ଟ ମାନୋଭର ଓ ନିଉରୋମସ୍କୁଲାର ବ୍ଲକର ବ୍ୟବହାର କରାଯାଇପାରେ |<ref name=JAMA2018 /> ଏଗୁଡ଼ିକ ପର୍ଯ୍ୟାପ୍ତ ନ‌ହେଲେ ଏକ୍ଶଟ୍ରାକର୍ପୋରିଆଲ ମେମ୍ବ୍ରେନ ଅକ୍ସିଜେନେସନ (ECMO) ଏକ ବିକଳ୍ପ ହୋଇପାରେ |<ref name=JAMA2018 /> ଏହି ରୋଗରେ ୩୫ରୁ ୫୦% ମୃତ୍ୟୁ ହାର ରହିଛି। <ref name=JAMA2018 /> ପୃଥିବୀ ସ୍ତରରେ ଏହି ରୋଗ ବାର୍ଷିକ ୩ ନିୟୁତରୁ ଅଧିକ ଲୋକଙ୍କୁ ଆକ୍ରମଣ କରିଥାଏ ।<ref name=JAMA2018 /> ଏହି ଅବସ୍ଥାର ପ୍ରଥମ ବର୍ଣ୍ଣନା ହୋଇଥିଲା ୧୯୬୭ ମସିହାରେ ।<ref name=JAMA2018 /> ଏହି ରୋଗ ନିମନ୍ତେ ଅତୀତରେ ଅନେକ ନାମ ବ୍ୟବ‌ହୃତ ହୋଇଥିଲେ ମଧ୍ୟ ଅନ୍ତଃରାଷ୍ଟ୍ରୀୟ ଏକମତ ଅନୁସାରେ '''ତୀବ୍ର''' '''ଶ୍ୱାସକ୍ରିୟା''' ସଙ୍କଟ ସିଣ୍ଡ୍ରୋମ ବା '''Acute respiratory distress syndrome/''' ARDS ହେଉଛି ସର୍ବୋତ୍ତମ ଶବ୍ଦ କାରଣ ARDS ସବୁ ବୟସର ଲୋକଙ୍କୁ ପ୍ରଭାବିତ କରିଥାଏ | <ref name="definition-ARDS">{{Cite journal|vauthors=Bernard G, Artigas A, Brigham K, Carlet J, Falke K, Hudson L, Lamy M, Legall J, Morris A, Spragg R|year=1994|title=The American-European Consensus Conference on ARDS. Definitions, mechanisms, relevant outcomes, and clinical trial coordination|url=https://archive.org/details/sim_american-journal-respiratory-critical-care-medicine_1994-03_149_3/page/818|journal=Am J Respir Crit Care Med|volume=149|issue=3 Pt 1|pages=818–24|doi=10.1164/ajrccm.149.3.7509706|pmid=7509706}}</ref> ପିଲାମାନଙ୍କ ପାଇଁ ଅଲଗା ଅଲଗା ଡାଇଗ୍ନୋଷ୍ଟିକ୍ ମାନଦଣ୍ଡ ଅଛି ବିଶେଷତଃ କମ୍ ସମ୍ବଳ ଥିବା ବିଶ୍ୱର ଅଞ୍ଚଳରେ । <ref name="autogen1" />   == ଆଧାର == <references /> [[ଶ୍ରେଣୀ:ଚିକିତ୍ସା ବିଜ୍ଞାନ]] [[Category:Translated from MDWiki]] p6tbpvxli9iexzqtdxonrzeuaiazuv7 2 87883 601687 601559 2026-09-02T22:04:07Z ListeriaBot 13866 Wikidata list updated [V2] 601687 wikitext text/x-wiki {{Wikidata list |sparql=SELECT ?item ?statements (COUNT(distinct ?sitelink) as ?sites) ?itemLabel ?birth ?pobLabel ?death ?podLabel ?img WHERE { SERVICE wikibase:label { bd:serviceParam wikibase:language "en,or" } # for generating label BIND(xsd:integer(STRAFTER(str(?item), "Q")) AS ?qid) . ?item wikibase:statements ?statements . # for counting statements OPTIONAL { ?sitelink schema:about ?item . ?sitelink schema:inLanguage ?lang } # for counting sitelinks ?item wdt:P31 wd:Q5. ?item wdt:P106 wd:Q1028181. ?item wdt:P103 wd:Q33810. OPTIONAL { ?item wdt:P569 ?birth } OPTIONAL { ?item wdt:P19 ?pob } OPTIONAL { ?item wdt:P570 ?death } OPTIONAL { ?item wdt:P20 ?pod } OPTIONAL { ?item wdt:P18 ?img } } GROUP BY ?item ?statements ?itemLabel ?birth ?pobLabel ?death ?podLabel ?img ORDER BY DESC(?sites) |section=p21 |columns=number:#,item:Wikidata,?statements:Stmnts,?sites:Wikis,label,p569,p19,p570,p20, p214, p245, ?img |thumb=80 |min_section=1 |links=text |autolist=fallback |references=all |wdedit=yes |summary=itemnumber }} == ପୁରୁଷ == {| class='wikitable sortable wd_can_edit' ! # ! Wikidata ! Stmnts ! Wikis ! label ! ଜନ୍ମ ତାରିଖ ! ଜନ୍ମ ସ୍ଥାନ ! ମୃତ୍ୟୁ ତାରିଖ ! ମୃତ୍ୟୁ ସ୍ଥାନ ! ଭି.ଆଇ.ଏ.ଏଫ. ସୂଚକ ! Union List of Artist Names ID ! ?img |- class='wd_q3751683' | style='text-align:right'| 1 | [[:d:Q3751683|Q3751683]] | 34 | 12 |class='wd_label'| [[ରଘୁନାଥ ମହାପାତ୍ର (ପଥର ଶିଳ୍ପୀ)|ରଘୁନାଥ ମହାପାତ୍ର]] |class='wd_p569' data-sort-value="1943" | 1943-03-23<ref name="ref_0c36afcfabcf40a26f5f76d53e74c4f95f93e4df216eb5120d4c16bd7c09401e">http://www.dharitri.com/epaper/230414/p11.htm</ref> |class='wd_p19'| [[ପୁରୀ]] |class='wd_p570' data-sort-value="2021" | 2021-05-09<ref name="ref_8fb46285036f8ef20202fe5da95a61a57c4ff874b1b9b0d57715c032b5306bb6">https://sambadenglish.com/rajya-sabha-mp-padma-vibhushan-raghunath-mohapatra-dies-of-covid-19/</ref> |class='wd_p20'| [[ଭୁବନେଶ୍ୱର]]<ref name="ref_8fb46285036f8ef20202fe5da95a61a57c4ff874b1b9b0d57715c032b5306bb6">https://sambadenglish.com/rajya-sabha-mp-padma-vibhushan-raghunath-mohapatra-dies-of-covid-19/</ref> |class='wd_p214'| |class='wd_p245'| [https://www.getty.edu/vow/ULANFullDisplay?find=500779565&role=&nation=&prev_page=1&subjectid=500779565 500779565] | [[ଫାଇଲ:Raghunath Mohapatra.JPG|center|80px]] |- class='wd_q7255862' | style='text-align:right'| 2 | [[:d:Q7255862|Q7255862]] | 18 | 12 |class='wd_label'| [[ସୁଦର୍ଶନ ପଟ୍ଟନାୟକ]] |class='wd_p569' data-sort-value="1977" | 1977-04-15<ref name="ref_22519abef198dbd9ba3ccfd6205654ee9321e8395ccda3dd2a72a65be8cdc83d">https://sakalaepaper.com/media/2021-02/28053231-page-08.jpg</ref> |class='wd_p19'| [[ପୁରୀ]] |class='wd_p570'| |class='wd_p20'| |class='wd_p214'| |class='wd_p245'| [https://www.getty.edu/vow/ULANFullDisplay?find=500779729&role=&nation=&prev_page=1&subjectid=500779729 500779729] | [[ଫାଇଲ:Sudarshan Patnaik Bengaluru Odia Ganesa Puja1.JPG|center|80px]] |- class='wd_q15724671' | style='text-align:right'| 4 | [[:d:Q15724671|Q15724671]] | 28 | 10 |class='wd_label'| [[ପ୍ରଦ୍ୟୁମ୍ନ କୁମାର ମହାନନ୍ଦିଆ]] |class='wd_p569' data-sort-value="1949" | 1949<ref name="ref_51a2884a7a850194f7d7e318254c10580f3a2ec7623fcd7cbcdba566b226af2e">''[[:d:Q105192847|Biblioteka Narodowa]]''</ref><br/>1951-12-25<ref name="ref_6a5675bd31ec4c49d388a344e02e1ab7b40805403e2dd9b24b17b44e2be1f435">''[[:d:Q61826317|Ratsit]]''</ref> |class='wd_p19'| [[ଆଠମଲ୍ଲିକ]] |class='wd_p570'| |class='wd_p20'| |class='wd_p214'| [https://viaf.org/en/viaf/39147423201944882577 39147423201944882577] |class='wd_p245'| [https://www.getty.edu/vow/ULANFullDisplay?find=500779465&role=&nation=&prev_page=1&subjectid=500779465 500779465] | [[ଫାଇଲ:PK Mahanandia.jpg|center|80px]] |- class='wd_q3635732' | style='text-align:right'| 5 | [[:d:Q3635732|Q3635732]] | 42 | 9 |class='wd_label'| [[ଯତୀନ ଦାସ]] |class='wd_p569' data-sort-value="1941" | 1941<ref name="ref_26e5fbb474d15885017de6518c6cb4cc2e225cf4f26fe5815754cec980eb694c">''[[:d:Q266566|Artnet]]''</ref><ref name="ref_ab41d9ec00c0a0647f71303523a1f254cdc079ece8718437c79c4fe1d867b77b">''[[:d:Q4796642|Artsy]]''</ref><ref name="ref_4ea779bb664aca10af4c801044c1706aa7ab121810c39f4b3f41e590704ec02c">''[[:d:Q99562407|ADAGP/CISAC membership list at 07/01/2019]]''</ref> |class='wd_p19'| [[ବାରିପଦା]] |class='wd_p570'| |class='wd_p20'| |class='wd_p214'| [https://viaf.org/en/viaf/73342557 73342557] |class='wd_p245'| [https://www.getty.edu/vow/ULANFullDisplay?find=500779334&role=&nation=&prev_page=1&subjectid=500779334 500779334] | |- class='wd_q19663402' | style='text-align:right'| 7 | [[:d:Q19663402|Q19663402]] | 41 | 8 |class='wd_label'| [[ଅସୀମ ବସୁ]] |class='wd_p569' data-sort-value="1935" | 1935-11-30<ref name="ref_a65b1efdf42df6f9777c11ebc42a7a15770cc9a6a039f49f425aefbabedc0db3">https://historygreatest.com/asim-basu-indian-theater-director-died-at-81</ref> |class='wd_p19'| [[ବାଲେଶ୍ୱର ଜିଲ୍ଲା|ବାଲେଶ୍ଵର ଜିଲ୍ଲା]] |class='wd_p570' data-sort-value="2017" | 2017-02-01<ref name="ref_a65b1efdf42df6f9777c11ebc42a7a15770cc9a6a039f49f425aefbabedc0db3">https://historygreatest.com/asim-basu-indian-theater-director-died-at-81</ref> |class='wd_p20'| [[ଭୁବନେଶ୍ୱର]] |class='wd_p214'| [https://viaf.org/en/viaf/3113150688329212660002 3113150688329212660002] |class='wd_p245'| [https://www.getty.edu/vow/ULANFullDisplay?find=500779259&role=&nation=&prev_page=1&subjectid=500779259 500779259] | [[ଫାଇଲ:Asim Basu.jpg|center|80px]] |- class='wd_q5084976' | style='text-align:right'| 8 | [[:d:Q5084976|Q5084976]] | 25 | 5 |class='wd_label'| [[କୈଳାଶ ଚନ୍ଦ୍ର ମେହେର|କୈଳାସ ଚନ୍ଦ୍ର ମେହେର]] |class='wd_p569' data-sort-value="1954" | 1954-01-22 |class='wd_p19'| [[ସୁବର୍ଣ୍ଣପୁର|ସୋନପୁର]] |class='wd_p570'| |class='wd_p20'| |class='wd_p214'| |class='wd_p245'| [https://www.getty.edu/vow/ULANFullDisplay?find=500779515&role=&nation=&prev_page=1&subjectid=500779515 500779515] | [[ଫାଇଲ:Kailash Meher.jpg|center|80px]] |- class='wd_q30070286' | style='text-align:right'| 10 | [[:d:Q30070286|Q30070286]] | 27 | 5 |class='wd_label'| [[ବିଜୟ ବିଶ୍ୱାଳ]] |class='wd_p569' data-sort-value="1964" | 1964-05-16<ref name="ref_e24d0c7fe66a5e8a8992207a41c2fe2d523cc4ac8531c7f1e92e266e206d068c">http://nandighoshatv.com/the-success-story-of-odia-artist-bijay-biswaal/</ref> |class='wd_p19'| ପାଲ ଲହଡ଼ା<ref name="ref_a28bdadd713c2e612ddea9ac5f3af2aa3206d44f1e38607b68cba7efb567a0de">{{#invoke:cite|web|url=http://nandighoshatv.com/the-success-story-of-odia-artist-bijay-biswaal/|title=ଓଡ଼ିଆ ଶିଳ୍ପୀଙ୍କ କାନଭାସରେ ଭାରତର ଲାଇଫଲାଇନ୍|access-date=2019-11-04|archive-url=https://web.archive.org/web/20201124124218/http://nandighoshatv.com/the-success-story-of-odia-artist-bijay-biswaal/|archive-date=2020-11-24}}</ref> |class='wd_p570'| |class='wd_p20'| |class='wd_p214'| |class='wd_p245'| [https://www.getty.edu/vow/ULANFullDisplay?find=500779298&role=&nation=&prev_page=1&subjectid=500779298 500779298] | [[ଫାଇଲ:Bijay Biswaal.jpg|center|80px]] |- class='wd_q15724293' | style='text-align:right'| 12 | [[:d:Q15724293|Q15724293]] | 41 | 4 |class='wd_label'| [[ଦୀନନାଥ ପାଠୀ|ଦିନନାଥ ପାଠୀ]] |class='wd_p569' data-sort-value="1942" | 1942-05-09<ref name="ref_4ad041622d48f6dab50808635ed36301c2ce8185122f417465769c189315a66d">http://epaper.prameyanews.com/67663-165610295-1-article.html</ref> |class='wd_p19'| |class='wd_p570' data-sort-value="2016" | 2016-08-29<ref name="ref_d70872289b84f662a6858b40a56ada326297d307fa152a847be52fc12e948fc5">https://historygreatest.com/dinanath-pathy-indian-painter-and-art-historian-died-at-74</ref> |class='wd_p20'| |class='wd_p214'| [https://viaf.org/en/viaf/94475013 94475013] |class='wd_p245'| [https://www.getty.edu/vow/ULANFullDisplay?find=500779693&role=&nation=&prev_page=1&subjectid=500779693 500779693] | [[ଫାଇଲ:Dr. Dinanath Pathy.jpg|center|80px]] |- class='wd_q20685700' | style='text-align:right'| 13 | [[:d:Q20685700|Q20685700]] | 16 | 4 |class='wd_label'| [[ଯଦୁନାଥ ସୂପକାର]] |class='wd_p569' data-sort-value="1931" | 1931 |class='wd_p19'| [[ସମ୍ବଲପୁର]] |class='wd_p570'| |class='wd_p20'| |class='wd_p214'| |class='wd_p245'| [https://www.getty.edu/vow/ULANFullDisplay?find=500779887&role=&nation=&prev_page=1&subjectid=500779887 500779887] | |- class='wd_q28154639' | style='text-align:right'| 14 | [[:d:Q28154639|Q28154639]] | 17 | 4 |class='wd_label'| [[ଅଦ୍ୱୈତ ଗଡ଼ନାୟକ|ଅଦ୍ଵୈତ ଗଡ଼ନାୟକ]] |class='wd_p569' data-sort-value="1963" | 1963-04-24<ref name="ref_77bf3831d4618bd56cb1b78b175bbaf6b95f341d7849e619d9b41ef39b16bdbd">http://odishanewsnitidin.com/index.php?ID=20&PubId=4&schedule=2016-12-17&PageId=14521&PageNum=9</ref> |class='wd_p19'| [[ଢେଙ୍କାନାଳ ଜିଲ୍ଲା]] |class='wd_p570'| |class='wd_p20'| |class='wd_p214'| [https://viaf.org/en/viaf/101152864132704821543 101152864132704821543] |class='wd_p245'| | [[ଫାଇଲ:Adwaita Charan Gadanayak - Kolkata 2017-07-10 3097.JPG|center|80px]] |- class='wd_q5004176' | style='text-align:right'| 15 | [[:d:Q5004176|Q5004176]] | 23 | 3 |class='wd_label'| [[ବ୍ୟୋମକେଶ ମହାନ୍ତି]] |class='wd_p569' data-sort-value="1957" | 1957-11-17 |class='wd_p19'| [[କଟକ]] |class='wd_p570' data-sort-value="2010" | 2010-06-14 |class='wd_p20'| [[ଭାରତ]] |class='wd_p214'| [https://viaf.org/en/viaf/9301171732622409080001 9301171732622409080001]<ref name="ref_1d71d32bdc89e040011c6dd2af9189f7f91278ce211c86f742d2288c458ad3c0">''[[:d:Q54919|ଭର୍ଚୁଆଲ ଇଣ୍ଟରନ୍ୟାସନାଲ ଅଥରିଟି ଫାଇଲ]]''</ref> |class='wd_p245'| [https://www.getty.edu/vow/ULANFullDisplay?find=500779539&role=&nation=&prev_page=1&subjectid=500779539 500779539] | [[ଫାଇଲ:Artist Byomakesh Mohanty.jpg|center|80px]] |- class='wd_q7289436' | style='text-align:right'| 16 | [[:d:Q7289436|Q7289436]] | 36 | 3 |class='wd_label'| [[ରମେଶ ପ୍ରସାଦ ମହାପାତ୍ର]] |class='wd_p569' data-sort-value="1939" | 1939-10-01 |class='wd_p19'| [[ଢେଙ୍କାନାଳ ଜିଲ୍ଲା]] |class='wd_p570' data-sort-value="1989" | 1989-01-14 |class='wd_p20'| [[ଭୁବନେଶ୍ୱର]] |class='wd_p214'| [https://viaf.org/en/viaf/94740873 94740873] |class='wd_p245'| | |- class='wd_q60772804' | style='text-align:right'| 17 | [[:d:Q60772804|Q60772804]] | 15 | 3 |class='wd_label'| [[ପ୍ରଭାକର ମହାରଣା]] |class='wd_p569'| |class='wd_p19'| |class='wd_p570'| |class='wd_p20'| |class='wd_p214'| |class='wd_p245'| [https://www.getty.edu/vow/ULANFullDisplay?find=500779485&role=&nation=&prev_page=1&subjectid=500779485 500779485] | |- class='wd_q17315554' | style='text-align:right'| 18 | [[:d:Q17315554|Q17315554]] | 15 | 2 |class='wd_label'| [[ନବକିଶୋର ମିଶ୍ର]] |class='wd_p569' data-sort-value="1960" | 1960-01-01<ref name="ref_d16d1829f7b841143c9453617f41aaffc3c3ae4f27d84e8ee17975eebbad8516">http://www.dharitri.com/epaper/030714/p11.htm</ref> |class='wd_p19'| [[ଭୁବନେଶ୍ୱର]] |class='wd_p570'| |class='wd_p20'| |class='wd_p214'| |class='wd_p245'| [https://www.getty.edu/vow/ULANFullDisplay?find=500779525&role=&nation=&prev_page=1&subjectid=500779525 500779525] | [[ଫାଇଲ:Naba Mishra, Odia Singer.jpg|center|80px]] |- class='wd_q115562852' | style='text-align:right'| 19 | [[:d:Q115562852|Q115562852]] | 25 | 2 |class='wd_label'| ସି. ଏସ. ଏନ. ପଟ୍ଟନାୟକ |class='wd_p569' data-sort-value="1925" | 1925-12-06<br/>1925<ref name="ref_1d71d32bdc89e040011c6dd2af9189f7f91278ce211c86f742d2288c458ad3c0">''[[:d:Q54919|ଭର୍ଚୁଆଲ ଇଣ୍ଟରନ୍ୟାସନାଲ ଅଥରିଟି ଫାଇଲ]]''</ref> |class='wd_p19'| |class='wd_p570' data-sort-value="2022" | 2022-08-11 |class='wd_p20'| [[ବିଶାଖାପାଟଣା|ବିଶାଖାପଟନମ]] |class='wd_p214'| [https://viaf.org/en/viaf/33428037 33428037] |class='wd_p245'| | [[ଫାଇଲ:C. S. N. Patnaik in 2011.jpg|center|80px]] |- class='wd_q131697998' | style='text-align:right'| 20 | [[:d:Q131697998|Q131697998]] | 18 | 2 |class='wd_label'| [[ପ୍ରହ୍ଲାଦ ପାଣି]] |class='wd_p569' data-sort-value="1942" | 1942-01-01 |class='wd_p19'| |class='wd_p570' data-sort-value="2025" | 2025-01-07 |class='wd_p20'| |class='wd_p214'| |class='wd_p245'| | [[ଫାଇଲ:Prahalada Pani in 2023.jpeg|center|80px]] |- class='wd_q15724753' | style='text-align:right'| 21 | [[:d:Q15724753|Q15724753]] | 13 | 1 |class='wd_label'| [[ବଳଦେବ ମହାରଥା]] |class='wd_p569' data-sort-value="1956" | 1956-05-07<ref name="ref_9c2779e5aeabd50d45d5cc5bceb95a2be085e271ee44999bbba291ac7ac3ecb3">http://odishanewsnitidin.com/index.php?ID=20&PubId=4&schedule=2017-07-29&PageId=23731&PageNum=9</ref> |class='wd_p19'| |class='wd_p570'| |class='wd_p20'| |class='wd_p214'| |class='wd_p245'| [https://www.getty.edu/vow/ULANFullDisplay?find=500779496&role=&nation=&prev_page=1&subjectid=500779496 500779496] | |- class='wd_q15724844' | style='text-align:right'| 22 | [[:d:Q15724844|Q15724844]] | 16 | 1 |class='wd_label'| [[ବିଭୂତି କାନୁନଗୋ|ବିଭୁତି କାନୁନ୍‌ଗୋ]] |class='wd_p569' data-sort-value="1921" | 1921 |class='wd_p19'| [[ଓଡ଼ିଶା]] |class='wd_p570'| |class='wd_p20'| |class='wd_p214'| |class='wd_p245'| [https://www.getty.edu/vow/ULANFullDisplay?find=500779439&role=&nation=&prev_page=1&subjectid=500779439 500779439] | |- class='wd_q15724847' | style='text-align:right'| 23 | [[:d:Q15724847|Q15724847]] | 28 | 1 |class='wd_label'| [[ବିମ୍ବାଧର ବର୍ମା]] |class='wd_p569' data-sort-value="1901" | 1901-08-21<ref name="ref_f339fb345c595bc6e4dbbfdcb04d044b35965b64c2ef8c58a8114391fa4cebcc">http://sambadepaper.com/imageview_158831_25725706_4_71_21-08-2020_12_i_1_sf.html</ref> |class='wd_p19'| [[କଟକ]]<ref name="ref_34a8d05cd161c94c3f52a81fe94b9e2e94eaa7666f12232a2bf408070bc0312c">''[[:d:Q2494649|Union List of Artist Names]]''</ref> |class='wd_p570' data-sort-value="1953" | 1953-12-23<ref name="ref_f339fb345c595bc6e4dbbfdcb04d044b35965b64c2ef8c58a8114391fa4cebcc">http://sambadepaper.com/imageview_158831_25725706_4_71_21-08-2020_12_i_1_sf.html</ref> |class='wd_p20'| |class='wd_p214'| [https://viaf.org/en/viaf/50034420 50034420]<ref name="ref_e01ec5ed0abd6a7257c605f5778aecef6ece325373292f110308e8e96c7ffc2c">''[[:d:Q3294867|Faceted Application of Subject Terminology]]''</ref> |class='wd_p245'| [https://www.getty.edu/vow/ULANFullDisplay?find=500779223&role=&nation=&prev_page=1&subjectid=500779223 500779223] | |- class='wd_q15725206' | style='text-align:right'| 24 | [[:d:Q15725206|Q15725206]] | 21 | 1 |class='wd_label'| [[ଶିବ ପାଣିଗ୍ରାହୀ]] |class='wd_p569' data-sort-value="1943" | 1943-03-01<ref name="ref_f1c8b2964fa9c373ab5f157a7a83f1803a60ac392ce06fc6f73841c0c9ffb668">https://samajaepaper.in/imageview_22_1011202025245722_4_71_10-11-2020_0_i_1_sf.html</ref> |class='wd_p19'| |class='wd_p570' data-sort-value="2020" | 2020-11-09<ref name="ref_9d356d37af7bc3752efd7f745d3b9150c5f2a5641b3641570c5a73561dc64bb4">https://www.deccanherald.com/national/east-and-northeast/eminent-painter-siba-panigrahi-passes-away-913512.html</ref> |class='wd_p20'| |class='wd_p214'| [https://viaf.org/en/viaf/287843357 287843357] |class='wd_p245'| [https://www.getty.edu/vow/ULANFullDisplay?find=500779675&role=&nation=&prev_page=1&subjectid=500779675 500779675] | |- class='wd_q113387840' | style='text-align:right'| 25 | [[:d:Q113387840|Q113387840]] | 19 | 1 |class='wd_label'| ବୀରେନ୍ଦ୍ର ପାଣି |class='wd_p569' data-sort-value="1969" | 1969-05-23 |class='wd_p19'| |class='wd_p570'| |class='wd_p20'| |class='wd_p214'| |class='wd_p245'| [https://www.getty.edu/vow/ULANFullDisplay?find=500779670&role=&nation=&prev_page=1&subjectid=500779670 500779670] | [[ଫାଇଲ:Birendra Pani.jpg|center|80px]] |- class='wd_q113387877' | style='text-align:right'| 26 | [[:d:Q113387877|Q113387877]] | 11 | 1 |class='wd_label'| ଚୂଡ଼ାମଣି ଦାସ |class='wd_p569'| |class='wd_p19'| |class='wd_p570'| |class='wd_p20'| |class='wd_p214'| |class='wd_p245'| [https://www.getty.edu/vow/ULANFullDisplay?find=500779326&role=&nation=&prev_page=1&subjectid=500779326 500779326] | [[ଫାଇଲ:Chudamani Das.jpg|center|80px]] |- class='wd_q113388071' | style='text-align:right'| 27 | [[:d:Q113388071|Q113388071]] | 13 | 1 |class='wd_label'| [[ମାନସ ରଞ୍ଜନ ଜେନା]] |class='wd_p569' data-sort-value="1968" | 1968<ref name="ref_ab41d9ec00c0a0647f71303523a1f254cdc079ece8718437c79c4fe1d867b77b">''[[:d:Q4796642|Artsy]]''</ref> |class='wd_p19'| |class='wd_p570'| |class='wd_p20'| |class='wd_p214'| |class='wd_p245'| [https://www.getty.edu/vow/ULANFullDisplay?find=500779420&role=&nation=&prev_page=1&subjectid=500779420 500779420] | |- class='wd_q113550258' | style='text-align:right'| 28 | [[:d:Q113550258|Q113550258]] | 14 | 1 |class='wd_label'| [[ଲଲାଟେନ୍ଦୁ ରଥ]] |class='wd_p569'| |class='wd_p19'| |class='wd_p570'| |class='wd_p20'| |class='wd_p214'| [https://viaf.org/en/viaf/38511070 38511070] |class='wd_p245'| [https://www.getty.edu/vow/ULANFullDisplay?find=500779753&role=&nation=&prev_page=1&subjectid=500779753 500779753] | |- class='wd_q122446542' | style='text-align:right'| 30 | [[:d:Q122446542|Q122446542]] | 9 | 1 |class='wd_label'| [[ବଂଶୀଧର ପ୍ରତିହାରୀ]] |class='wd_p569'| |class='wd_p19'| |class='wd_p570'| |class='wd_p20'| |class='wd_p214'| |class='wd_p245'| | |- class='wd_q131756046' | style='text-align:right'| 31 | [[:d:Q131756046|Q131756046]] | 8 | 1 |class='wd_label'| [[ରଘୁନାଥ ପୃଷ୍ଟି]] |class='wd_p569'| |class='wd_p19'| |class='wd_p570'| |class='wd_p20'| |class='wd_p214'| |class='wd_p245'| | |- class='wd_q24053119' | style='text-align:right'| 32 | [[:d:Q24053119|Q24053119]] | 14 | 1 |class='wd_label'| [[ବୁଢ଼ା ମହାରଣା]] |class='wd_p569' data-sort-value="1953" | 1953 |class='wd_p19'| |class='wd_p570' data-sort-value="2017" | 2017-02-07 |class='wd_p20'| |class='wd_p214'| |class='wd_p245'| [https://www.getty.edu/vow/ULANFullDisplay?find=500779572&role=&nation=&prev_page=1&subjectid=500779572 500779572] | |- class='wd_q24578455' | style='text-align:right'| 33 | [[:d:Q24578455|Q24578455]] | 13 | 1 |class='wd_label'| [[ମାନସ କୁମାର ସାହୁ]] |class='wd_p569' data-sort-value="1981" | 1981-09-20 |class='wd_p19'| [[ପୁରୀ]] |class='wd_p570'| |class='wd_p20'| |class='wd_p214'| |class='wd_p245'| [https://www.getty.edu/vow/ULANFullDisplay?find=500779806&role=&nation=&prev_page=1&subjectid=500779806 500779806] | [[ଫାଇଲ:Manash Kumar Sahoo.jpg|center|80px]] |- class='wd_q26480408' | style='text-align:right'| 34 | [[:d:Q26480408|Q26480408]] | 24 | 1 |class='wd_label'| [[ଉପେନ୍ଦ୍ର କିଶୋର ଦାସ]] |class='wd_p569' data-sort-value="1901" | 1901-02-21 |class='wd_p19'| |class='wd_p570' data-sort-value="1972" | 1972-04-20 |class='wd_p20'| |class='wd_p214'| [https://viaf.org/en/viaf/56164665 56164665] |class='wd_p245'| | |- class='wd_q28790293' | style='text-align:right'| 35 | [[:d:Q28790293|Q28790293]] | 17 | 1 |class='wd_label'| [[ଅନନ୍ତ କୁମାର ପଣ୍ଡା]] |class='wd_p569' data-sort-value="1934" | 1934-11-01 |class='wd_p19'| [[ବାଲେଶ୍ୱର ଜିଲ୍ଲା|ବାଲେଶ୍ଵର ଜିଲ୍ଲା]] |class='wd_p570' data-sort-value="2017" | 2017-02-15 |class='wd_p20'| [[ଭୁବନେଶ୍ୱର]] |class='wd_p214'| |class='wd_p245'| [https://www.getty.edu/vow/ULANFullDisplay?find=500779647&role=&nation=&prev_page=1&subjectid=500779647 500779647] | |- class='wd_q105387315' | style='text-align:right'| 37 | [[:d:Q105387315|Q105387315]] | 19 | 1 |class='wd_label'| ଶାଶ୍ୱତ ରଞ୍ଜନ ସାହୁ |class='wd_p569' data-sort-value="2003" | 2003-01-12 |class='wd_p19'| [[ପୁରୀ]]<ref name="ref_43b18764326e7d33748d0fe8b59875ea555b8d1c0a3fabba769a27aef88930ab">https://www.aninews.in/news/national/general-news/odisha-artist-creates-lord-jagannaths-idol-with-3635-matchsticks20201129143030/</ref> |class='wd_p570'| |class='wd_p20'| |class='wd_p214'| |class='wd_p245'| [https://www.getty.edu/vow/ULANFullDisplay?find=500779829&role=&nation=&prev_page=1&subjectid=500779829 500779829] | [[ଫାଇଲ:Saswat Ranjan Sahoo.jpg|center|80px]] |- class='wd_q107107413' | style='text-align:right'| 38 | [[:d:Q107107413|Q107107413]] | 18 | 1 |class='wd_label'| [[ରମାକାନ୍ତ ସାମନ୍ତରାୟ]] |class='wd_p569'| |class='wd_p19'| |class='wd_p570'| |class='wd_p20'| |class='wd_p214'| [https://viaf.org/en/viaf/78884251 78884251] |class='wd_p245'| [https://www.getty.edu/vow/ULANFullDisplay?find=500779862&role=&nation=&prev_page=1&subjectid=500779862 500779862] | |- class='wd_q111317550' | style='text-align:right'| 39 | [[:d:Q111317550|Q111317550]] | 15 | 1 |class='wd_label'| ସମ୍ବିତ ଦାସ |class='wd_p569'| |class='wd_p19'| |class='wd_p570'| |class='wd_p20'| |class='wd_p214'| |class='wd_p245'| [https://www.getty.edu/vow/ULANFullDisplay?find=500779358&role=&nation=&prev_page=1&subjectid=500779358 500779358] | [[ଫାଇଲ:Sambeet Das.jpg|center|80px]] |- class='wd_q112149381' | style='text-align:right'| 40 | [[:d:Q112149381|Q112149381]] | 12 | 1 |class='wd_label'| [[ଲଲାଟ ମୋହନ ପଟ୍ଟନାୟକ]] |class='wd_p569' data-sort-value="1948" | 1948-04-03<ref name="ref_8c9cc9e55b38f24b630fbe42900191fb5c4a6c0f64f69401dbe2ae8c963670b0">https://sambadepaper.com/epaperimages/28052022/28052022-md-hr-5/182512.jpg</ref> |class='wd_p19'| |class='wd_p570' data-sort-value="2023" | 2023-05-15<ref name="ref_833b56404418e9aa6b9676ccc8f1a958028f04ce0b4d6e7409db7dc64cac4384">https://sambadepaper.com/epaperimages/16052023/16052023-md-hr-9/186612.jpg</ref> |class='wd_p20'| |class='wd_p214'| |class='wd_p245'| [https://www.getty.edu/vow/ULANFullDisplay?find=500779723&role=&nation=&prev_page=1&subjectid=500779723 500779723] | |- class='wd_q112647317' | style='text-align:right'| 41 | [[:d:Q112647317|Q112647317]] | 15 | 1 |class='wd_label'| ଚିନ୍ତାମଣି ବିଶ୍ୱାଳ |class='wd_p569' data-sort-value="1982" | 1982-04-15 |class='wd_p19'| |class='wd_p570'| |class='wd_p20'| |class='wd_p214'| |class='wd_p245'| [https://www.getty.edu/vow/ULANFullDisplay?find=500779301&role=&nation=&prev_page=1&subjectid=500779301 500779301] | [[ଫାଇଲ:Odia actor Chintamani Biswal.jpeg|center|80px]] |- class='wd_q113387776' | style='text-align:right'| 42 | [[:d:Q113387776|Q113387776]] | 15 | 1 |class='wd_label'| [[ଅଶୋକ କୁମାର ମହାନ୍ତି]] |class='wd_p569' data-sort-value="1955" | 1955<ref name="ref_677afb3226dc999738e3361aeb9a287f024e9eec919d1e83aeb1c658f36e8b6e">https://sambadepaper.com/imageview_6204_182062_4_72_17-09-2022_14_i_1_sf.html</ref> |class='wd_p19'| |class='wd_p570' data-sort-value="2022" | 2022-09-16<ref name="ref_677afb3226dc999738e3361aeb9a287f024e9eec919d1e83aeb1c658f36e8b6e">https://sambadepaper.com/imageview_6204_182062_4_72_17-09-2022_14_i_1_sf.html</ref> |class='wd_p20'| |class='wd_p214'| |class='wd_p245'| [https://www.getty.edu/vow/ULANFullDisplay?find=500779536&role=&nation=&prev_page=1&subjectid=500779536 500779536] | |- class='wd_q20987184' | style='text-align:right'| 43 | [[:d:Q20987184|Q20987184]] | 14 | 1 |class='wd_label'| [[ଚନ୍ଦ୍ରଶେଖର ରାଓ]] |class='wd_p569' data-sort-value="1940" | 1940-09-16 |class='wd_p19'| |class='wd_p570'| |class='wd_p20'| |class='wd_p214'| [https://viaf.org/en/viaf/291711287 291711287] |class='wd_p245'| [https://www.getty.edu/vow/ULANFullDisplay?find=500779751&role=&nation=&prev_page=1&subjectid=500779751 500779751] | |- class='wd_q113388476' | style='text-align:right'| 44 | [[:d:Q113388476|Q113388476]] | 9 | 0 |class='wd_label'| ସୁବ୍ରତ କୁମାର ମହଲା |class='wd_p569'| |class='wd_p19'| |class='wd_p570'| |class='wd_p20'| |class='wd_p214'| |class='wd_p245'| [https://www.getty.edu/vow/ULANFullDisplay?find=500779530&role=&nation=&prev_page=1&subjectid=500779530 500779530] | |- class='wd_q113388482' | style='text-align:right'| 46 | [[:d:Q113388482|Q113388482]] | 9 | 0 |class='wd_label'| ସୁଦର୍ଶନ ସାହୁ |class='wd_p569'| |class='wd_p19'| |class='wd_p570'| |class='wd_p20'| |class='wd_p214'| |class='wd_p245'| [https://www.getty.edu/vow/ULANFullDisplay?find=500779836&role=&nation=&prev_page=1&subjectid=500779836 500779836] | |- class='wd_q113388483' | style='text-align:right'| 47 | [[:d:Q113388483|Q113388483]] | 9 | 0 |class='wd_label'| ସୁଦର୍ଶନା ନାୟକ |class='wd_p569'| |class='wd_p19'| |class='wd_p570'| |class='wd_p20'| |class='wd_p214'| |class='wd_p245'| [https://www.getty.edu/vow/ULANFullDisplay?find=500779628&role=&nation=&prev_page=1&subjectid=500779628 500779628] | |- class='wd_q113388484' | style='text-align:right'| 48 | [[:d:Q113388484|Q113388484]] | 10 | 0 |class='wd_label'| ସୁଦୀପ ବାରିକ |class='wd_p569'| |class='wd_p19'| |class='wd_p570'| |class='wd_p20'| |class='wd_p214'| |class='wd_p245'| [https://www.getty.edu/vow/ULANFullDisplay?find=500779257&role=&nation=&prev_page=1&subjectid=500779257 500779257] | |- class='wd_q113388485' | style='text-align:right'| 49 | [[:d:Q113388485|Q113388485]] | 10 | 0 |class='wd_label'| ସୁଧାଂଶୁ ସୂତାର |class='wd_p569'| |class='wd_p19'| |class='wd_p570'| |class='wd_p20'| |class='wd_p214'| |class='wd_p245'| [https://www.getty.edu/vow/ULANFullDisplay?find=500779896&role=&nation=&prev_page=1&subjectid=500779896 500779896] | |- class='wd_q113388486' | style='text-align:right'| 50 | [[:d:Q113388486|Q113388486]] | 9 | 0 |class='wd_label'| ସୁଧୀର କୁମାର ମହାରଣା |class='wd_p569'| |class='wd_p19'| |class='wd_p570'| |class='wd_p20'| |class='wd_p214'| |class='wd_p245'| [https://www.getty.edu/vow/ULANFullDisplay?find=500779493&role=&nation=&prev_page=1&subjectid=500779493 500779493] | |- class='wd_q113388487' | style='text-align:right'| 51 | [[:d:Q113388487|Q113388487]] | 9 | 0 |class='wd_label'| ସୁଧୀର କୁମାର ସାହୁ |class='wd_p569'| |class='wd_p19'| |class='wd_p570'| |class='wd_p20'| |class='wd_p214'| |class='wd_p245'| [https://www.getty.edu/vow/ULANFullDisplay?find=500779837&role=&nation=&prev_page=1&subjectid=500779837 500779837] | |- class='wd_q113388488' | style='text-align:right'| 52 | [[:d:Q113388488|Q113388488]] | 9 | 0 |class='wd_label'| ସୁଧୀର କୁମାର ସ୍ୱାଇଁ |class='wd_p569'| |class='wd_p19'| |class='wd_p570'| |class='wd_p20'| |class='wd_p214'| |class='wd_p245'| [https://www.getty.edu/vow/ULANFullDisplay?find=500779912&role=&nation=&prev_page=1&subjectid=500779912 500779912] | |- class='wd_q113388497' | style='text-align:right'| 58 | [[:d:Q113388497|Q113388497]] | 9 | 0 |class='wd_label'| ସୁନାରାମ ସିଂ |class='wd_p569'| |class='wd_p19'| |class='wd_p570'| |class='wd_p20'| |class='wd_p214'| |class='wd_p245'| [https://www.getty.edu/vow/ULANFullDisplay?find=500779880&role=&nation=&prev_page=1&subjectid=500779880 500779880] | |- class='wd_q113388498' | style='text-align:right'| 59 | [[:d:Q113388498|Q113388498]] | 9 | 0 |class='wd_label'| ସୁନୀଲ ବରଣ ବିଶ୍ୱାଳ |class='wd_p569'| |class='wd_p19'| |class='wd_p570'| |class='wd_p20'| |class='wd_p214'| |class='wd_p245'| [https://www.getty.edu/vow/ULANFullDisplay?find=500779307&role=&nation=&prev_page=1&subjectid=500779307 500779307] | |- class='wd_q113388500' | style='text-align:right'| 61 | [[:d:Q113388500|Q113388500]] | 9 | 0 |class='wd_label'| ସୁରଜ କୁମାର ପାଳ |class='wd_p569'| |class='wd_p19'| |class='wd_p570'| |class='wd_p20'| |class='wd_p214'| |class='wd_p245'| [https://www.getty.edu/vow/ULANFullDisplay?find=500779644&role=&nation=&prev_page=1&subjectid=500779644 500779644] | |- class='wd_q113388502' | style='text-align:right'| 62 | [[:d:Q113388502|Q113388502]] | 9 | 0 |class='wd_label'| ସୁରଥ ଚୌଧୁରୀ |class='wd_p569'| |class='wd_p19'| |class='wd_p570'| |class='wd_p20'| |class='wd_p214'| |class='wd_p245'| [https://www.getty.edu/vow/ULANFullDisplay?find=500779311&role=&nation=&prev_page=1&subjectid=500779311 500779311] | |- class='wd_q113388504' | style='text-align:right'| 63 | [[:d:Q113388504|Q113388504]] | 9 | 0 |class='wd_label'| ସୁରେନ୍ଦ୍ର କୁମାର ସେଠୀ |class='wd_p569'| |class='wd_p19'| |class='wd_p570'| |class='wd_p20'| |class='wd_p214'| |class='wd_p245'| [https://www.getty.edu/vow/ULANFullDisplay?find=500779875&role=&nation=&prev_page=1&subjectid=500779875 500779875] | |- class='wd_q113388505' | style='text-align:right'| 64 | [[:d:Q113388505|Q113388505]] | 10 | 0 |class='wd_label'| ସୁରେନ୍ଦ୍ର ସାହୁ |class='wd_p569'| |class='wd_p19'| |class='wd_p570'| |class='wd_p20'| |class='wd_p214'| |class='wd_p245'| [https://www.getty.edu/vow/ULANFullDisplay?find=500779851&role=&nation=&prev_page=1&subjectid=500779851 500779851] | |- class='wd_q113388506' | style='text-align:right'| 65 | [[:d:Q113388506|Q113388506]] | 9 | 0 |class='wd_label'| ସୂର୍ଯ୍ୟକାନ୍ତ ଦାଶ |class='wd_p569'| |class='wd_p19'| |class='wd_p570'| |class='wd_p20'| |class='wd_p214'| |class='wd_p245'| [https://www.getty.edu/vow/ULANFullDisplay?find=500779377&role=&nation=&prev_page=1&subjectid=500779377 500779377] | |- class='wd_q113388509' | style='text-align:right'| 68 | [[:d:Q113388509|Q113388509]] | 10 | 0 |class='wd_label'| ସୁଶାନ୍ତ କୁମାର ରାଉତ |class='wd_p569'| |class='wd_p19'| |class='wd_p570'| |class='wd_p20'| |class='wd_p214'| |class='wd_p245'| [https://www.getty.edu/vow/ULANFullDisplay?find=500779786&role=&nation=&prev_page=1&subjectid=500779786 500779786] | |- class='wd_q113388510' | style='text-align:right'| 69 | [[:d:Q113388510|Q113388510]] | 9 | 0 |class='wd_label'| ସୁଶାନ୍ତ କୁମାର ସିଂହସାମନ୍ତ |class='wd_p569'| |class='wd_p19'| |class='wd_p570'| |class='wd_p20'| |class='wd_p214'| |class='wd_p245'| [https://www.getty.edu/vow/ULANFullDisplay?find=500779883&role=&nation=&prev_page=1&subjectid=500779883 500779883] | |- class='wd_q113388512' | style='text-align:right'| 71 | [[:d:Q113388512|Q113388512]] | 9 | 0 |class='wd_label'| ସୁଶାନ୍ତ କୁମାର ମହାରଣା |class='wd_p569'| |class='wd_p19'| |class='wd_p570'| |class='wd_p20'| |class='wd_p214'| |class='wd_p245'| [https://www.getty.edu/vow/ULANFullDisplay?find=500779583&role=&nation=&prev_page=1&subjectid=500779583 500779583] | |- class='wd_q113388513' | style='text-align:right'| 72 | [[:d:Q113388513|Q113388513]] | 9 | 0 |class='wd_label'| ସୁଶାନ୍ତ କୁମାର ମେହେର |class='wd_p569'| |class='wd_p19'| |class='wd_p570'| |class='wd_p20'| |class='wd_p214'| |class='wd_p245'| [https://www.getty.edu/vow/ULANFullDisplay?find=500779518&role=&nation=&prev_page=1&subjectid=500779518 500779518] | |- class='wd_q113388518' | style='text-align:right'| 75 | [[:d:Q113388518|Q113388518]] | 9 | 0 |class='wd_label'| ସ୍ୱରୂପ କୁମାର ନାୟକ |class='wd_p569'| |class='wd_p19'| |class='wd_p570'| |class='wd_p20'| |class='wd_p214'| |class='wd_p245'| [https://www.getty.edu/vow/ULANFullDisplay?find=500779629&role=&nation=&prev_page=1&subjectid=500779629 500779629] | |- class='wd_q113388519' | style='text-align:right'| 76 | [[:d:Q113388519|Q113388519]] | 9 | 0 |class='wd_label'| ସ୍ୱରୂପ ପାଣିଗ୍ରାହୀ |class='wd_p569'| |class='wd_p19'| |class='wd_p570'| |class='wd_p20'| |class='wd_p214'| |class='wd_p245'| [https://www.getty.edu/vow/ULANFullDisplay?find=500779677&role=&nation=&prev_page=1&subjectid=500779677 500779677] | |- class='wd_q113388523' | style='text-align:right'| 78 | [[:d:Q113388523|Q113388523]] | 9 | 0 |class='wd_label'| ଟଙ୍କଧର ପାଣ୍ଡେ |class='wd_p569'| |class='wd_p19'| |class='wd_p570'| |class='wd_p20'| |class='wd_p214'| |class='wd_p245'| [https://www.getty.edu/vow/ULANFullDisplay?find=500779668&role=&nation=&prev_page=1&subjectid=500779668 500779668] | |- class='wd_q113388524' | style='text-align:right'| 79 | [[:d:Q113388524|Q113388524]] | 9 | 0 |class='wd_label'| ତନୁ ପ୍ରକାଶ ଖଣ୍ଡୁଆଳ |class='wd_p569'| |class='wd_p19'| |class='wd_p570'| |class='wd_p20'| |class='wd_p214'| |class='wd_p245'| [https://www.getty.edu/vow/ULANFullDisplay?find=500779447&role=&nation=&prev_page=1&subjectid=500779447 500779447] | |- class='wd_q113388525' | style='text-align:right'| 80 | [[:d:Q113388525|Q113388525]] | 11 | 0 |class='wd_label'| ତପନ ଦାଶ |class='wd_p569'| |class='wd_p19'| |class='wd_p570'| |class='wd_p20'| |class='wd_p214'| |class='wd_p245'| [https://www.getty.edu/vow/ULANFullDisplay?find=500779378&role=&nation=&prev_page=1&subjectid=500779378 500779378] | |- class='wd_q113388527' | style='text-align:right'| 81 | [[:d:Q113388527|Q113388527]] | 9 | 0 |class='wd_label'| ତପନ କୁମାର ପାଣିଗ୍ରାହୀ |class='wd_p569'| |class='wd_p19'| |class='wd_p570'| |class='wd_p20'| |class='wd_p214'| |class='wd_p245'| [https://www.getty.edu/vow/ULANFullDisplay?find=500779678&role=&nation=&prev_page=1&subjectid=500779678 500779678] | |- class='wd_q113388530' | style='text-align:right'| 84 | [[:d:Q113388530|Q113388530]] | 9 | 0 |class='wd_label'| ତାରାକାନ୍ତ ପରିଡ଼ା |class='wd_p569'| |class='wd_p19'| |class='wd_p570'| |class='wd_p20'| |class='wd_p214'| |class='wd_p245'| [https://www.getty.edu/vow/ULANFullDisplay?find=500779689&role=&nation=&prev_page=1&subjectid=500779689 500779689] | |- class='wd_q113388531' | style='text-align:right'| 85 | [[:d:Q113388531|Q113388531]] | 9 | 0 |class='wd_label'| ତାରିଣୀ ଶଙ୍କର ମଲ୍ଲିକ |class='wd_p569'| |class='wd_p19'| |class='wd_p570'| |class='wd_p20'| |class='wd_p214'| |class='wd_p245'| [https://www.getty.edu/vow/ULANFullDisplay?find=500779511&role=&nation=&prev_page=1&subjectid=500779511 500779511] | |- class='wd_q113388533' | style='text-align:right'| 86 | [[:d:Q113388533|Q113388533]] | 9 | 0 |class='wd_label'| ତରୁଣ କୁମାର ତରାଇ |class='wd_p569'| |class='wd_p19'| |class='wd_p570'| |class='wd_p20'| |class='wd_p214'| |class='wd_p245'| [https://www.getty.edu/vow/ULANFullDisplay?find=500779916&role=&nation=&prev_page=1&subjectid=500779916 500779916] | |- class='wd_q113388536' | style='text-align:right'| 88 | [[:d:Q113388536|Q113388536]] | 9 | 0 |class='wd_label'| ତ୍ରିଲୋଚନ ସାହୁ |class='wd_p569'| |class='wd_p19'| |class='wd_p570'| |class='wd_p20'| |class='wd_p214'| |class='wd_p245'| [https://www.getty.edu/vow/ULANFullDisplay?find=500779838&role=&nation=&prev_page=1&subjectid=500779838 500779838] | |- class='wd_q113388537' | style='text-align:right'| 89 | [[:d:Q113388537|Q113388537]] | 9 | 0 |class='wd_label'| ତ୍ରିନାଥ ସାହୁ |class='wd_p569'| |class='wd_p19'| |class='wd_p570'| |class='wd_p20'| |class='wd_p214'| |class='wd_p245'| [https://www.getty.edu/vow/ULANFullDisplay?find=500779852&role=&nation=&prev_page=1&subjectid=500779852 500779852] | |- class='wd_q113388538' | style='text-align:right'| 90 | [[:d:Q113388538|Q113388538]] | 9 | 0 |class='wd_label'| ତୃପ୍ତି ରଞ୍ଜନ ପରିଜା |class='wd_p569'| |class='wd_p19'| |class='wd_p570'| |class='wd_p20'| |class='wd_p214'| |class='wd_p245'| [https://www.getty.edu/vow/ULANFullDisplay?find=500779690&role=&nation=&prev_page=1&subjectid=500779690 500779690] | |- class='wd_q113388539' | style='text-align:right'| 91 | [[:d:Q113388539|Q113388539]] | 9 | 0 |class='wd_label'| ତୁହିନା ଯୋଶୀ |class='wd_p569'| |class='wd_p19'| |class='wd_p570'| |class='wd_p20'| |class='wd_p214'| |class='wd_p245'| [https://www.getty.edu/vow/ULANFullDisplay?find=500779436&role=&nation=&prev_page=1&subjectid=500779436 500779436] | |- class='wd_q113388540' | style='text-align:right'| 92 | [[:d:Q113388540|Q113388540]] | 9 | 0 |class='wd_label'| ତୁନେନ୍ଦ୍ର କୁମାର ପଟ୍ଟନାୟକ |class='wd_p569'| |class='wd_p19'| |class='wd_p570'| |class='wd_p20'| |class='wd_p214'| |class='wd_p245'| [https://www.getty.edu/vow/ULANFullDisplay?find=500779730&role=&nation=&prev_page=1&subjectid=500779730 500779730] | |- class='wd_q113388541' | style='text-align:right'| 93 | [[:d:Q113388541|Q113388541]] | 9 | 0 |class='wd_label'| ଉଦୟ ନାରାୟଣ କୁଣ୍ଡୁ |class='wd_p569'| |class='wd_p19'| |class='wd_p570'| |class='wd_p20'| |class='wd_p214'| |class='wd_p245'| [https://www.getty.edu/vow/ULANFullDisplay?find=500779458&role=&nation=&prev_page=1&subjectid=500779458 500779458] | |- class='wd_q113388543' | style='text-align:right'| 94 | [[:d:Q113388543|Q113388543]] | 9 | 0 |class='wd_label'| ୟୁନିଭର୍ସ ମହାରଣା |class='wd_p569'| |class='wd_p19'| |class='wd_p570'| |class='wd_p20'| |class='wd_p214'| |class='wd_p245'| [https://www.getty.edu/vow/ULANFullDisplay?find=500779495&role=&nation=&prev_page=1&subjectid=500779495 500779495] | |- class='wd_q113441452' | style='text-align:right'| 95 | [[:d:Q113441452|Q113441452]] | 14 | 0 |class='wd_label'| ପ୍ରସାଦ ପଟ୍ଟନାୟକ |class='wd_p569'| |class='wd_p19'| |class='wd_p570'| |class='wd_p20'| |class='wd_p214'| [https://viaf.org/en/viaf/6154620806844591415 6154620806844591415] |class='wd_p245'| [https://www.getty.edu/vow/ULANFullDisplay?find=500779701&role=&nation=&prev_page=1&subjectid=500779701 500779701] | |- class='wd_q113453929' | style='text-align:right'| 96 | [[:d:Q113453929|Q113453929]] | 15 | 0 |class='wd_label'| କେଶୁ ଦାସ |class='wd_p569'| |class='wd_p19'| [[ବାଲେଶ୍ୱର|ବାଲେଶ୍ଵର]]<ref name="ref_7746ed095024a0750dda046239ee0fa1ea7714d9e9fb097015b9dcb51064b62b">https://www.newindianexpress.com/cities/bengaluru/2018/aug/29/lacquer-artist-from-odisha-raises-funds-for-kerala-1864157.html</ref> |class='wd_p570'| |class='wd_p20'| |class='wd_p214'| |class='wd_p245'| [https://www.getty.edu/vow/ULANFullDisplay?find=500779339&role=&nation=&prev_page=1&subjectid=500779339 500779339] | |- class='wd_q117348074' | style='text-align:right'| 97 | [[:d:Q117348074|Q117348074]] | 11 | 0 |class='wd_label'| ଶିବ ପ୍ରସାଦ ପାତ୍ର |class='wd_p569'| |class='wd_p19'| [[ଭୁବନେଶ୍ୱର]] |class='wd_p570'| |class='wd_p20'| |class='wd_p214'| |class='wd_p245'| [https://www.getty.edu/vow/ULANFullDisplay?find=500779714&role=&nation=&prev_page=1&subjectid=500779714 500779714] | |- class='wd_q117351834' | style='text-align:right'| 98 | [[:d:Q117351834|Q117351834]] | 10 | 0 |class='wd_label'| ପରିବର୍ତ୍ତନ ମହାନ୍ତି |class='wd_p569'| |class='wd_p19'| |class='wd_p570'| |class='wd_p20'| |class='wd_p214'| |class='wd_p245'| [https://www.getty.edu/vow/ULANFullDisplay?find=500779545&role=&nation=&prev_page=1&subjectid=500779545 500779545] | |- class='wd_q113387828' | style='text-align:right'| 100 | [[:d:Q113387828|Q113387828]] | 9 | 0 |class='wd_label'| ବିମଳ ପଢ଼ିହାରୀ |class='wd_p569'| |class='wd_p19'| |class='wd_p570'| |class='wd_p20'| |class='wd_p214'| |class='wd_p245'| [https://www.getty.edu/vow/ULANFullDisplay?find=500779640&role=&nation=&prev_page=1&subjectid=500779640 500779640] | |- class='wd_q113387829' | style='text-align:right'| 101 | [[:d:Q113387829|Q113387829]] | 9 | 0 |class='wd_label'| ବିମ୍ବାଧର କୁଅଁର |class='wd_p569'| |class='wd_p19'| |class='wd_p570'| |class='wd_p20'| |class='wd_p214'| |class='wd_p245'| [https://www.getty.edu/vow/ULANFullDisplay?find=500779454&role=&nation=&prev_page=1&subjectid=500779454 500779454] | |- class='wd_q113387831' | style='text-align:right'| 102 | [[:d:Q113387831|Q113387831]] | 10 | 0 |class='wd_label'| ବିନୋଦ ବେହେରାୀ ପଣ୍ଡା |class='wd_p569'| |class='wd_p19'| |class='wd_p570'| |class='wd_p20'| |class='wd_p214'| |class='wd_p245'| [https://www.getty.edu/vow/ULANFullDisplay?find=500779650&role=&nation=&prev_page=1&subjectid=500779650 500779650] | |- class='wd_q113387832' | style='text-align:right'| 103 | [[:d:Q113387832|Q113387832]] | 9 | 0 |class='wd_label'| ବିନୋଦ ବେହେରାୀ ରଥା |class='wd_p569'| |class='wd_p19'| |class='wd_p570'| |class='wd_p20'| |class='wd_p214'| |class='wd_p245'| [https://www.getty.edu/vow/ULANFullDisplay?find=500779755&role=&nation=&prev_page=1&subjectid=500779755 500779755] | |- class='wd_q113387833' | style='text-align:right'| 104 | [[:d:Q113387833|Q113387833]] | 10 | 0 |class='wd_label'| ବିନୋଦ ମହାରଣା |class='wd_p569'| |class='wd_p19'| |class='wd_p570'| |class='wd_p20'| |class='wd_p214'| |class='wd_p245'| [https://www.getty.edu/vow/ULANFullDisplay?find=500779476&role=&nation=&prev_page=1&subjectid=500779476 500779476] | |- class='wd_q113387834' | style='text-align:right'| 105 | [[:d:Q113387834|Q113387834]] | 9 | 0 |class='wd_label'| ବିନୋଦ ବେହେରାୀ କର |class='wd_p569'| |class='wd_p19'| |class='wd_p570'| |class='wd_p20'| |class='wd_p214'| |class='wd_p245'| [https://www.getty.edu/vow/ULANFullDisplay?find=500779440&role=&nation=&prev_page=1&subjectid=500779440 500779440] | |- class='wd_q113387836' | style='text-align:right'| 107 | [[:d:Q113387836|Q113387836]] | 9 | 0 |class='wd_label'| ବିପିନ କୁମାର ବସନ୍ତିଆ |class='wd_p569'| |class='wd_p19'| |class='wd_p570'| |class='wd_p20'| |class='wd_p214'| |class='wd_p245'| [https://www.getty.edu/vow/ULANFullDisplay?find=500779258&role=&nation=&prev_page=1&subjectid=500779258 500779258] | |- class='wd_q113387837' | style='text-align:right'| 108 | [[:d:Q113387837|Q113387837]] | 9 | 0 |class='wd_label'| ବିପିନ ସେଠୀ |class='wd_p569'| |class='wd_p19'| |class='wd_p570'| |class='wd_p20'| |class='wd_p214'| |class='wd_p245'| [https://www.getty.edu/vow/ULANFullDisplay?find=500779873&role=&nation=&prev_page=1&subjectid=500779873 500779873] | |- class='wd_q113387838' | style='text-align:right'| 109 | [[:d:Q113387838|Q113387838]] | 9 | 0 |class='wd_label'| ବିପ୍ଲବ କେଶରୀ ପଣ୍ଡା |class='wd_p569'| |class='wd_p19'| |class='wd_p570'| |class='wd_p20'| |class='wd_p214'| |class='wd_p245'| [https://www.getty.edu/vow/ULANFullDisplay?find=500779651&role=&nation=&prev_page=1&subjectid=500779651 500779651] | |- class='wd_q113387839' | style='text-align:right'| 110 | [[:d:Q113387839|Q113387839]] | 9 | 0 |class='wd_label'| ବିରଜା ଶଙ୍କର ଷେଣ୍ଢ |class='wd_p569'| |class='wd_p19'| |class='wd_p570'| |class='wd_p20'| |class='wd_p214'| |class='wd_p245'| [https://www.getty.edu/vow/ULANFullDisplay?find=500779870&role=&nation=&prev_page=1&subjectid=500779870 500779870] | |- class='wd_q113387841' | style='text-align:right'| 111 | [[:d:Q113387841|Q113387841]] | 9 | 0 |class='wd_label'| ବିଶ୍ୱ ରଞ୍ଜନ ଦାସ |class='wd_p569'| |class='wd_p19'| |class='wd_p570'| |class='wd_p20'| |class='wd_p214'| |class='wd_p245'| [https://www.getty.edu/vow/ULANFullDisplay?find=500779322&role=&nation=&prev_page=1&subjectid=500779322 500779322] | |- class='wd_q113387843' | style='text-align:right'| 112 | [[:d:Q113387843|Q113387843]] | 9 | 0 |class='wd_label'| ବିଶ୍ୱଦର୍ଶୀ ଦାସ |class='wd_p569'| |class='wd_p19'| |class='wd_p570'| |class='wd_p20'| |class='wd_p214'| |class='wd_p245'| [https://www.getty.edu/vow/ULANFullDisplay?find=500779323&role=&nation=&prev_page=1&subjectid=500779323 500779323] | |- class='wd_q113387844' | style='text-align:right'| 113 | [[:d:Q113387844|Q113387844]] | 12 | 0 |class='wd_label'| ବିଶ୍ୱଜିତ ମହାନ୍ତି |class='wd_p569'| |class='wd_p19'| |class='wd_p570'| |class='wd_p20'| |class='wd_p214'| |class='wd_p245'| [https://www.getty.edu/vow/ULANFullDisplay?find=500779538&role=&nation=&prev_page=1&subjectid=500779538 500779538] | |- class='wd_q113387845' | style='text-align:right'| 114 | [[:d:Q113387845|Q113387845]] | 9 | 0 |class='wd_label'| ବିଶ୍ୱଜିତ ସାହୁ |class='wd_p569'| |class='wd_p19'| |class='wd_p570'| |class='wd_p20'| |class='wd_p214'| |class='wd_p245'| [https://www.getty.edu/vow/ULANFullDisplay?find=500779799&role=&nation=&prev_page=1&subjectid=500779799 500779799] | |- class='wd_q113387846' | style='text-align:right'| 115 | [[:d:Q113387846|Q113387846]] | 10 | 0 |class='wd_label'| ବିଶ୍ୱମୋହନ ରଥ |class='wd_p569'| |class='wd_p19'| |class='wd_p570'| |class='wd_p20'| |class='wd_p214'| |class='wd_p245'| [https://www.getty.edu/vow/ULANFullDisplay?find=500779752&role=&nation=&prev_page=1&subjectid=500779752 500779752] | |- class='wd_q113387847' | style='text-align:right'| 116 | [[:d:Q113387847|Q113387847]] | 10 | 0 |class='wd_label'| ବିଶ୍ୱନାଥ ବାରିକ |class='wd_p569'| |class='wd_p19'| |class='wd_p570'| |class='wd_p20'| |class='wd_p214'| |class='wd_p245'| [https://www.getty.edu/vow/ULANFullDisplay?find=500779243&role=&nation=&prev_page=1&subjectid=500779243 500779243] | |- class='wd_q113387848' | style='text-align:right'| 117 | [[:d:Q113387848|Q113387848]] | 9 | 0 |class='wd_label'| ବିଶ୍ୱରଞ୍ଜନ କର |class='wd_p569'| |class='wd_p19'| |class='wd_p570'| |class='wd_p20'| |class='wd_p214'| |class='wd_p245'| [https://www.getty.edu/vow/ULANFullDisplay?find=500779441&role=&nation=&prev_page=1&subjectid=500779441 500779441] | |- class='wd_q113387849' | style='text-align:right'| 118 | [[:d:Q113387849|Q113387849]] | 10 | 0 |class='wd_label'| ବିଶ୍ୱରଞ୍ଜନ ସ୍ୱାଇଁ |class='wd_p569'| |class='wd_p19'| |class='wd_p570'| |class='wd_p20'| |class='wd_p214'| |class='wd_p245'| [https://www.getty.edu/vow/ULANFullDisplay?find=500779901&role=&nation=&prev_page=1&subjectid=500779901 500779901] | |- class='wd_q113387850' | style='text-align:right'| 119 | [[:d:Q113387850|Q113387850]] | 9 | 0 |class='wd_label'| ବିଶ୍ୱନାଥ ମହାରଣା |class='wd_p569'| |class='wd_p19'| |class='wd_p570'| |class='wd_p20'| |class='wd_p214'| |class='wd_p245'| [https://www.getty.edu/vow/ULANFullDisplay?find=500779571&role=&nation=&prev_page=1&subjectid=500779571 500779571] | |- class='wd_q113387851' | style='text-align:right'| 120 | [[:d:Q113387851|Q113387851]] | 9 | 0 |class='wd_label'| ବ୍ରହ୍ମାନନ୍ଦ ମିଶ୍ର |class='wd_p569'| |class='wd_p19'| |class='wd_p570'| |class='wd_p20'| |class='wd_p214'| |class='wd_p245'| [https://www.getty.edu/vow/ULANFullDisplay?find=500779519&role=&nation=&prev_page=1&subjectid=500779519 500779519] | |- class='wd_q113387852' | style='text-align:right'| 121 | [[:d:Q113387852|Q113387852]] | 10 | 0 |class='wd_label'| ବ୍ରଜ ଜେନା |class='wd_p569'| |class='wd_p19'| |class='wd_p570'| |class='wd_p20'| |class='wd_p214'| |class='wd_p245'| [https://www.getty.edu/vow/ULANFullDisplay?find=500779411&role=&nation=&prev_page=1&subjectid=500779411 500779411] | |- class='wd_q113387853' | style='text-align:right'| 122 | [[:d:Q113387853|Q113387853]] | 9 | 0 |class='wd_label'| ବ୍ରଜ ନାରାୟଣ ଷଡ଼ଙ୍ଗୀ |class='wd_p569'| |class='wd_p19'| |class='wd_p570'| |class='wd_p20'| |class='wd_p214'| |class='wd_p245'| [https://www.getty.edu/vow/ULANFullDisplay?find=500779864&role=&nation=&prev_page=1&subjectid=500779864 500779864] | |- class='wd_q113387854' | style='text-align:right'| 123 | [[:d:Q113387854|Q113387854]] | 10 | 0 |class='wd_label'| ବ୍ରଜବନ୍ଧୁ ଜେନା |class='wd_p569'| |class='wd_p19'| |class='wd_p570'| |class='wd_p20'| |class='wd_p214'| |class='wd_p245'| [https://www.getty.edu/vow/ULANFullDisplay?find=500779412&role=&nation=&prev_page=1&subjectid=500779412 500779412] | |- class='wd_q113387855' | style='text-align:right'| 124 | [[:d:Q113387855|Q113387855]] | 11 | 0 |class='wd_label'| ବୃନ୍ଦାବନ ଜେନା |class='wd_p569'| |class='wd_p19'| |class='wd_p570'| |class='wd_p20'| |class='wd_p214'| |class='wd_p245'| [https://www.getty.edu/vow/ULANFullDisplay?find=500779413&role=&nation=&prev_page=1&subjectid=500779413 500779413] | |- class='wd_q113387856' | style='text-align:right'| 125 | [[:d:Q113387856|Q113387856]] | 9 | 0 |class='wd_label'| ବୃନ୍ଦାବନ ମହାରଣା |class='wd_p569'| |class='wd_p19'| |class='wd_p570'| |class='wd_p20'| |class='wd_p214'| |class='wd_p245'| [https://www.getty.edu/vow/ULANFullDisplay?find=500779477&role=&nation=&prev_page=1&subjectid=500779477 500779477] | |- class='wd_q113387857' | style='text-align:right'| 126 | [[:d:Q113387857|Q113387857]] | 10 | 0 |class='wd_label'| ଚୈତାବସୁ ଜେନା |class='wd_p569'| |class='wd_p19'| |class='wd_p570'| |class='wd_p20'| |class='wd_p214'| |class='wd_p245'| [https://www.getty.edu/vow/ULANFullDisplay?find=500779414&role=&nation=&prev_page=1&subjectid=500779414 500779414] | |- class='wd_q113387858' | style='text-align:right'| 127 | [[:d:Q113387858|Q113387858]] | 10 | 0 |class='wd_label'| ଚକ୍ରଧର ବେହେରା |class='wd_p569'| |class='wd_p19'| |class='wd_p570'| |class='wd_p20'| |class='wd_p214'| |class='wd_p245'| [https://www.getty.edu/vow/ULANFullDisplay?find=500779268&role=&nation=&prev_page=1&subjectid=500779268 500779268] | |- class='wd_q113387859' | style='text-align:right'| 128 | [[:d:Q113387859|Q113387859]] | 10 | 0 |class='wd_label'| ଚନ୍ଦନ କୁମାର ସାମଲ |class='wd_p569'| |class='wd_p19'| |class='wd_p570'| |class='wd_p20'| |class='wd_p214'| |class='wd_p245'| [https://www.getty.edu/vow/ULANFullDisplay?find=500779854&role=&nation=&prev_page=1&subjectid=500779854 500779854] | |- class='wd_q113387860' | style='text-align:right'| 129 | [[:d:Q113387860|Q113387860]] | 10 | 0 |class='wd_label'| ଚନ୍ଦନ ପ୍ରସାଦ |class='wd_p569'| |class='wd_p19'| |class='wd_p570'| |class='wd_p20'| |class='wd_p214'| |class='wd_p245'| [https://www.getty.edu/vow/ULANFullDisplay?find=500779739&role=&nation=&prev_page=1&subjectid=500779739 500779739] | |- class='wd_q113387861' | style='text-align:right'| 130 | [[:d:Q113387861|Q113387861]] | 9 | 0 |class='wd_label'| ଚନ୍ଦନା ଗାହାଣ |class='wd_p569'| |class='wd_p19'| |class='wd_p570'| |class='wd_p20'| |class='wd_p214'| |class='wd_p245'| [https://www.getty.edu/vow/ULANFullDisplay?find=500779391&role=&nation=&prev_page=1&subjectid=500779391 500779391] | |- class='wd_q113387862' | style='text-align:right'| 131 | [[:d:Q113387862|Q113387862]] | 9 | 0 |class='wd_label'| ଚନ୍ଦ୍ରକାନ୍ତ ନାୟକ |class='wd_p569'| |class='wd_p19'| |class='wd_p570'| |class='wd_p20'| |class='wd_p214'| |class='wd_p245'| [https://www.getty.edu/vow/ULANFullDisplay?find=500779600&role=&nation=&prev_page=1&subjectid=500779600 500779600] | |- class='wd_q113387863' | style='text-align:right'| 132 | [[:d:Q113387863|Q113387863]] | 9 | 0 |class='wd_label'| ଚନ୍ଦ୍ରମଣି ବିଶ୍ୱାଳ |class='wd_p569'| |class='wd_p19'| |class='wd_p570'| |class='wd_p20'| |class='wd_p214'| |class='wd_p245'| [https://www.getty.edu/vow/ULANFullDisplay?find=500779300&role=&nation=&prev_page=1&subjectid=500779300 500779300] | |- class='wd_q113387864' | style='text-align:right'| 133 | [[:d:Q113387864|Q113387864]] | 9 | 0 |class='wd_label'| ଚନ୍ଦ୍ରମଣି ପାତ୍ର |class='wd_p569'| |class='wd_p19'| |class='wd_p570'| |class='wd_p20'| |class='wd_p214'| |class='wd_p245'| [https://www.getty.edu/vow/ULANFullDisplay?find=500779706&role=&nation=&prev_page=1&subjectid=500779706 500779706] | |- class='wd_q113387865' | style='text-align:right'| 134 | [[:d:Q113387865|Q113387865]] | 9 | 0 |class='wd_label'| ଚନ୍ଦ୍ରଶେଖର ଦାସ |class='wd_p569'| |class='wd_p19'| |class='wd_p570'| |class='wd_p20'| |class='wd_p214'| |class='wd_p245'| [https://www.getty.edu/vow/ULANFullDisplay?find=500779379&role=&nation=&prev_page=1&subjectid=500779379 500779379] | |- class='wd_q113387866' | style='text-align:right'| 135 | [[:d:Q113387866|Q113387866]] | 9 | 0 |class='wd_label'| ଚନ୍ଦ୍ରଶେଖର ସେଠୀ |class='wd_p569'| |class='wd_p19'| |class='wd_p570'| |class='wd_p20'| |class='wd_p214'| |class='wd_p245'| [https://www.getty.edu/vow/ULANFullDisplay?find=500779874&role=&nation=&prev_page=1&subjectid=500779874 500779874] | |- class='wd_q113387868' | style='text-align:right'| 136 | [[:d:Q113387868|Q113387868]] | 9 | 0 |class='wd_label'| ଚନ୍ଦ୍ରିକା ନାୟକ |class='wd_p569'| |class='wd_p19'| |class='wd_p570'| |class='wd_p20'| |class='wd_p214'| |class='wd_p245'| [https://www.getty.edu/vow/ULANFullDisplay?find=500779601&role=&nation=&prev_page=1&subjectid=500779601 500779601] | |- class='wd_q113387869' | style='text-align:right'| 137 | [[:d:Q113387869|Q113387869]] | 9 | 0 |class='wd_label'| ଚପଳା ରାଉତ |class='wd_p569'| |class='wd_p19'| |class='wd_p570'| |class='wd_p20'| |class='wd_p214'| |class='wd_p245'| [https://www.getty.edu/vow/ULANFullDisplay?find=500779765&role=&nation=&prev_page=1&subjectid=500779765 500779765] | |- class='wd_q113387871' | style='text-align:right'| 139 | [[:d:Q113387871|Q113387871]] | 9 | 0 |class='wd_label'| ଛୋକେନ୍ଦ୍ର ହେମ୍ବ୍ରମ |class='wd_p569'| |class='wd_p19'| |class='wd_p570'| |class='wd_p20'| |class='wd_p214'| |class='wd_p245'| [https://www.getty.edu/vow/ULANFullDisplay?find=500779401&role=&nation=&prev_page=1&subjectid=500779401 500779401] | |- class='wd_q113387872' | style='text-align:right'| 140 | [[:d:Q113387872|Q113387872]] | 9 | 0 |class='wd_label'| ଚିନ୍ମୟ କୁମାର ଦାସ |class='wd_p569'| |class='wd_p19'| |class='wd_p570'| |class='wd_p20'| |class='wd_p214'| |class='wd_p245'| [https://www.getty.edu/vow/ULANFullDisplay?find=500779325&role=&nation=&prev_page=1&subjectid=500779325 500779325] | |- class='wd_q113387874' | style='text-align:right'| 142 | [[:d:Q113387874|Q113387874]] | 9 | 0 |class='wd_label'| ଚିଣ୍ଟୁ ପ୍ରସାଦ ନାୟକ |class='wd_p569'| |class='wd_p19'| |class='wd_p570'| |class='wd_p20'| |class='wd_p214'| |class='wd_p245'| [https://www.getty.edu/vow/ULANFullDisplay?find=500779590&role=&nation=&prev_page=1&subjectid=500779590 500779590] | |- class='wd_q113387876' | style='text-align:right'| 144 | [[:d:Q113387876|Q113387876]] | 9 | 0 |class='wd_label'| ଚିତ୍ତରଞ୍ଜନ ମହାପାତ୍ର |class='wd_p569'| |class='wd_p19'| |class='wd_p570'| |class='wd_p20'| |class='wd_p214'| |class='wd_p245'| [https://www.getty.edu/vow/ULANFullDisplay?find=500779554&role=&nation=&prev_page=1&subjectid=500779554 500779554] | |- class='wd_q113387880' | style='text-align:right'| 145 | [[:d:Q113387880|Q113387880]] | 9 | 0 |class='wd_label'| ଚୁଗୁଲି ସାହୁ |class='wd_p569'| |class='wd_p19'| |class='wd_p570'| |class='wd_p20'| |class='wd_p214'| |class='wd_p245'| [https://www.getty.edu/vow/ULANFullDisplay?find=500779800&role=&nation=&prev_page=1&subjectid=500779800 500779800] | |- class='wd_q113387881' | style='text-align:right'| 146 | [[:d:Q113387881|Q113387881]] | 10 | 0 |class='wd_label'| ଦୈତାରୀ ବେହେରା |class='wd_p569'| |class='wd_p19'| |class='wd_p570'| |class='wd_p20'| |class='wd_p214'| |class='wd_p245'| [https://www.getty.edu/vow/ULANFullDisplay?find=500779269&role=&nation=&prev_page=1&subjectid=500779269 500779269] | |- class='wd_q113387882' | style='text-align:right'| 147 | [[:d:Q113387882|Q113387882]] | 10 | 0 |class='wd_label'| ଡମ୍ବରୁଧର ଦାସ |class='wd_p569'| |class='wd_p19'| |class='wd_p570'| |class='wd_p20'| |class='wd_p214'| |class='wd_p245'| [https://www.getty.edu/vow/ULANFullDisplay?find=500779327&role=&nation=&prev_page=1&subjectid=500779327 500779327] | |- class='wd_q113387884' | style='text-align:right'| 149 | [[:d:Q113387884|Q113387884]] | 9 | 0 |class='wd_label'| ଦାସ ମୁର୍ମୁ |class='wd_p569'| |class='wd_p19'| |class='wd_p570'| |class='wd_p20'| |class='wd_p214'| |class='wd_p245'| [https://www.getty.edu/vow/ULANFullDisplay?find=500779589&role=&nation=&prev_page=1&subjectid=500779589 500779589] | |- class='wd_q113387885' | style='text-align:right'| 150 | [[:d:Q113387885|Q113387885]] | 9 | 0 |class='wd_label'| ଦାସରଥୀ ସାହୁ |class='wd_p569'| |class='wd_p19'| |class='wd_p570'| |class='wd_p20'| |class='wd_p214'| |class='wd_p245'| [https://www.getty.edu/vow/ULANFullDisplay?find=500779840&role=&nation=&prev_page=1&subjectid=500779840 500779840] | |- class='wd_q113387886' | style='text-align:right'| 151 | [[:d:Q113387886|Q113387886]] | 9 | 0 |class='wd_label'| ଦୟାନିଧି ବନ୍ଧ |class='wd_p569'| |class='wd_p19'| |class='wd_p570'| |class='wd_p20'| |class='wd_p214'| |class='wd_p245'| [https://www.getty.edu/vow/ULANFullDisplay?find=500779238&role=&nation=&prev_page=1&subjectid=500779238 500779238] | |- class='wd_q113387887' | style='text-align:right'| 152 | [[:d:Q113387887|Q113387887]] | 9 | 0 |class='wd_label'| ଦେବଦତ୍ତ ନାୟକ |class='wd_p569'| |class='wd_p19'| |class='wd_p570'| |class='wd_p20'| |class='wd_p214'| |class='wd_p245'| [https://www.getty.edu/vow/ULANFullDisplay?find=500779591&role=&nation=&prev_page=1&subjectid=500779591 500779591] | |- class='wd_q113387888' | style='text-align:right'| 153 | [[:d:Q113387888|Q113387888]] | 9 | 0 |class='wd_label'| ଦେବକୀନନ୍ଦନ ପତି |class='wd_p569'| |class='wd_p19'| |class='wd_p570'| |class='wd_p20'| |class='wd_p214'| |class='wd_p245'| [https://www.getty.edu/vow/ULANFullDisplay?find=500779694&role=&nation=&prev_page=1&subjectid=500779694 500779694] | |- class='wd_q113387889' | style='text-align:right'| 154 | [[:d:Q113387889|Q113387889]] | 9 | 0 |class='wd_label'| ବିବେକ ପତି |class='wd_p569'| |class='wd_p19'| |class='wd_p570'| |class='wd_p20'| |class='wd_p214'| |class='wd_p245'| [https://www.getty.edu/vow/ULANFullDisplay?find=500779695&role=&nation=&prev_page=1&subjectid=500779695 500779695] | |- class='wd_q113387891' | style='text-align:right'| 156 | [[:d:Q113387891|Q113387891]] | 9 | 0 |class='wd_label'| ଦିଲ୍ଲୀପ କୁମାର ମାଝି |class='wd_p569'| |class='wd_p19'| |class='wd_p570'| |class='wd_p20'| |class='wd_p214'| |class='wd_p245'| [https://www.getty.edu/vow/ULANFullDisplay?find=500779500&role=&nation=&prev_page=1&subjectid=500779500 500779500] | |- class='wd_q113387893' | style='text-align:right'| 157 | [[:d:Q113387893|Q113387893]] | 9 | 0 |class='wd_label'| ଦୀପକ କୁମାର ସାମଲ |class='wd_p569'| |class='wd_p19'| |class='wd_p570'| |class='wd_p20'| |class='wd_p214'| |class='wd_p245'| [https://www.getty.edu/vow/ULANFullDisplay?find=500779855&role=&nation=&prev_page=1&subjectid=500779855 500779855] | |- class='wd_q113387894' | style='text-align:right'| 158 | [[:d:Q113387894|Q113387894]] | 10 | 0 |class='wd_label'| ଦୀପକ ମିଶ୍ର |class='wd_p569'| |class='wd_p19'| |class='wd_p570'| |class='wd_p20'| |class='wd_p214'| |class='wd_p245'| [https://www.getty.edu/vow/ULANFullDisplay?find=500779521&role=&nation=&prev_page=1&subjectid=500779521 500779521] | |- class='wd_q113387895' | style='text-align:right'| 159 | [[:d:Q113387895|Q113387895]] | 9 | 0 |class='wd_label'| ଧର୍ମଞ୍ଜୟ ସାହୁ |class='wd_p569'| |class='wd_p19'| |class='wd_p570'| |class='wd_p20'| |class='wd_p214'| |class='wd_p245'| [https://www.getty.edu/vow/ULANFullDisplay?find=500779841&role=&nation=&prev_page=1&subjectid=500779841 500779841] | |- class='wd_q113387896' | style='text-align:right'| 160 | [[:d:Q113387896|Q113387896]] | 9 | 0 |class='wd_label'| ଦିବ୍ୟସିଂହ ସ୍ୱାଇଁ |class='wd_p569'| |class='wd_p19'| |class='wd_p570'| |class='wd_p20'| |class='wd_p214'| |class='wd_p245'| [https://www.getty.edu/vow/ULANFullDisplay?find=500779902&role=&nation=&prev_page=1&subjectid=500779902 500779902] | |- class='wd_q113387898' | style='text-align:right'| 161 | [[:d:Q113387898|Q113387898]] | 9 | 0 |class='wd_label'| ଦିଗବିଜୟ ରାୟ |class='wd_p569'| |class='wd_p19'| |class='wd_p570'| |class='wd_p20'| |class='wd_p214'| |class='wd_p245'| [https://www.getty.edu/vow/ULANFullDisplay?find=500779759&role=&nation=&prev_page=1&subjectid=500779759 500779759] | |- class='wd_q113387899' | style='text-align:right'| 162 | [[:d:Q113387899|Q113387899]] | 9 | 0 |class='wd_label'| ଦିଗବିଜୟ ଖଟୁଆ |class='wd_p569'| |class='wd_p19'| |class='wd_p570'| |class='wd_p20'| |class='wd_p214'| |class='wd_p245'| [https://www.getty.edu/vow/ULANFullDisplay?find=500779450&role=&nation=&prev_page=1&subjectid=500779450 500779450] | |- class='wd_q113387900' | style='text-align:right'| 163 | [[:d:Q113387900|Q113387900]] | 9 | 0 |class='wd_label'| ଦିଲ୍ଲୀପ କୁମାର ପାତ୍ର |class='wd_p569'| |class='wd_p19'| |class='wd_p570'| |class='wd_p20'| |class='wd_p214'| |class='wd_p245'| [https://www.getty.edu/vow/ULANFullDisplay?find=500779707&role=&nation=&prev_page=1&subjectid=500779707 500779707] | |- class='wd_q113387902' | style='text-align:right'| 164 | [[:d:Q113387902|Q113387902]] | 9 | 0 |class='wd_label'| ଦିଲ୍ଲୀପ କୁମାର ସ୍ୱାଇଁ |class='wd_p569'| |class='wd_p19'| |class='wd_p570'| |class='wd_p20'| |class='wd_p214'| |class='wd_p245'| [https://www.getty.edu/vow/ULANFullDisplay?find=500779903&role=&nation=&prev_page=1&subjectid=500779903 500779903] | |- class='wd_q113387903' | style='text-align:right'| 165 | [[:d:Q113387903|Q113387903]] | 9 | 0 |class='wd_label'| ଦିଲ୍ଲୀପ କୁମାର ନାୟକ |class='wd_p569'| |class='wd_p19'| |class='wd_p570'| |class='wd_p20'| |class='wd_p214'| |class='wd_p245'| [https://www.getty.edu/vow/ULANFullDisplay?find=500779603&role=&nation=&prev_page=1&subjectid=500779603 500779603] | |- class='wd_q113387904' | style='text-align:right'| 166 | [[:d:Q113387904|Q113387904]] | 9 | 0 |class='wd_label'| ଦିଲ୍ଲୀପ ମହାନ୍ତ |class='wd_p569'| |class='wd_p19'| |class='wd_p570'| |class='wd_p20'| |class='wd_p214'| |class='wd_p245'| [https://www.getty.edu/vow/ULANFullDisplay?find=500779466&role=&nation=&prev_page=1&subjectid=500779466 500779466] | |- class='wd_q113387906' | style='text-align:right'| 167 | [[:d:Q113387906|Q113387906]] | 9 | 0 |class='wd_label'| ଦିଲ୍ଲୀପ ତ୍ରିପାଠୀ |class='wd_p569'| |class='wd_p19'| |class='wd_p570'| |class='wd_p20'| |class='wd_p214'| |class='wd_p245'| [https://www.getty.edu/vow/ULANFullDisplay?find=500779918&role=&nation=&prev_page=1&subjectid=500779918 500779918] | |- class='wd_q113387907' | style='text-align:right'| 168 | [[:d:Q113387907|Q113387907]] | 10 | 0 |class='wd_label'| ଦିଲ୍ଲୀପ କୁମାର ବାରିକ |class='wd_p569'| |class='wd_p19'| |class='wd_p570'| |class='wd_p20'| |class='wd_p214'| |class='wd_p245'| [https://www.getty.edu/vow/ULANFullDisplay?find=500779244&role=&nation=&prev_page=1&subjectid=500779244 500779244] | |- class='wd_q113387909' | style='text-align:right'| 169 | [[:d:Q113387909|Q113387909]] | 9 | 0 |class='wd_label'| ଦୀନେଶ ନାୟକ |class='wd_p569'| |class='wd_p19'| |class='wd_p570'| |class='wd_p20'| |class='wd_p214'| |class='wd_p245'| [https://www.getty.edu/vow/ULANFullDisplay?find=500779604&role=&nation=&prev_page=1&subjectid=500779604 500779604] | |- class='wd_q113387911' | style='text-align:right'| 170 | [[:d:Q113387911|Q113387911]] | 9 | 0 |class='wd_label'| ଦୀପ୍ତି ପ୍ରକାଶ ମହାନ୍ତି |class='wd_p569'| |class='wd_p19'| |class='wd_p570'| |class='wd_p20'| |class='wd_p214'| |class='wd_p245'| [https://www.getty.edu/vow/ULANFullDisplay?find=500779540&role=&nation=&prev_page=1&subjectid=500779540 500779540] | |- class='wd_q113387917' | style='text-align:right'| 175 | [[:d:Q113387917|Q113387917]] | 12 | 0 |class='wd_label'| ଦେବାଶିଷ ମିଶ୍ର |class='wd_p569'| |class='wd_p19'| |class='wd_p570'| |class='wd_p20'| |class='wd_p214'| |class='wd_p245'| [https://www.getty.edu/vow/ULANFullDisplay?find=500779520&role=&nation=&prev_page=1&subjectid=500779520 500779520] | |- class='wd_q113387918' | style='text-align:right'| 176 | [[:d:Q113387918|Q113387918]] | 9 | 0 |class='wd_label'| ଦୁର୍ଗା ମଧବ କର |class='wd_p569'| |class='wd_p19'| |class='wd_p570'| |class='wd_p20'| |class='wd_p214'| |class='wd_p245'| [https://www.getty.edu/vow/ULANFullDisplay?find=500779442&role=&nation=&prev_page=1&subjectid=500779442 500779442] | |- class='wd_q113387919' | style='text-align:right'| 177 | [[:d:Q113387919|Q113387919]] | 15 | 0 |class='wd_label'| ଦୁର୍ଗା ପ୍ରସାଦ ଦାସ |class='wd_p569' data-sort-value="1938" | 1938-03-08<ref name="ref_acedf3c4798b42d8ae365a2e6cd20e110fb9845f9624f603dae3bfc807d0922c">https://prameyaepaper.com/viewmap/729227.jpg</ref> |class='wd_p19'| |class='wd_p570' data-sort-value="2022" | 2022-10-28<ref name="ref_c436f7f2a2ad69b47fc82f36e4a669e63815a79a8d87614e796df160ff929fcd">https://dharitriepaper.in/edition/11749/bhubaneswar/page/9</ref> |class='wd_p20'| |class='wd_p214'| |class='wd_p245'| [https://www.getty.edu/vow/ULANFullDisplay?find=500779329&role=&nation=&prev_page=1&subjectid=500779329 500779329] | |- class='wd_q113387921' | style='text-align:right'| 179 | [[:d:Q113387921|Q113387921]] | 9 | 0 |class='wd_label'| ଗଦାଧର ସୂତାର |class='wd_p569'| |class='wd_p19'| |class='wd_p570'| |class='wd_p20'| |class='wd_p214'| |class='wd_p245'| [https://www.getty.edu/vow/ULANFullDisplay?find=500779892&role=&nation=&prev_page=1&subjectid=500779892 500779892] | |- class='wd_q113387922' | style='text-align:right'| 180 | [[:d:Q113387922|Q113387922]] | 9 | 0 |class='wd_label'| ଗଜେନ୍ଦ୍ର କୁମାର ପାଢ଼ୀ |class='wd_p569'| |class='wd_p19'| |class='wd_p570'| |class='wd_p20'| |class='wd_p214'| |class='wd_p245'| [https://www.getty.edu/vow/ULANFullDisplay?find=500779636&role=&nation=&prev_page=1&subjectid=500779636 500779636] | |- class='wd_q113387923' | style='text-align:right'| 181 | [[:d:Q113387923|Q113387923]] | 9 | 0 |class='wd_label'| ଗଜେନ୍ଦ୍ର ପ୍ରସାଦ ସାହୁ |class='wd_p569'| |class='wd_p19'| |class='wd_p570'| |class='wd_p20'| |class='wd_p214'| |class='wd_p245'| [https://www.getty.edu/vow/ULANFullDisplay?find=500779842&role=&nation=&prev_page=1&subjectid=500779842 500779842] | |- class='wd_q113387926' | style='text-align:right'| 183 | [[:d:Q113387926|Q113387926]] | 9 | 0 |class='wd_label'| ଗଙ୍ଗାଧର ପାତ୍ର |class='wd_p569'| |class='wd_p19'| |class='wd_p570'| |class='wd_p20'| |class='wd_p214'| |class='wd_p245'| [https://www.getty.edu/vow/ULANFullDisplay?find=500779708&role=&nation=&prev_page=1&subjectid=500779708 500779708] | |- class='wd_q113387927' | style='text-align:right'| 184 | [[:d:Q113387927|Q113387927]] | 10 | 0 |class='wd_label'| ଗୟାଧର ନାୟକ |class='wd_p569'| |class='wd_p19'| |class='wd_p570'| |class='wd_p20'| |class='wd_p214'| |class='wd_p245'| [https://www.getty.edu/vow/ULANFullDisplay?find=500779605&role=&nation=&prev_page=1&subjectid=500779605 500779605] | |- class='wd_q113387929' | style='text-align:right'| 186 | [[:d:Q113387929|Q113387929]] | 9 | 0 |class='wd_label'| ଗିରିଧାରୀ ପୋଢ଼ା |class='wd_p569'| |class='wd_p19'| |class='wd_p570'| |class='wd_p20'| |class='wd_p214'| |class='wd_p245'| [https://www.getty.edu/vow/ULANFullDisplay?find=500779732&role=&nation=&prev_page=1&subjectid=500779732 500779732] | |- class='wd_q113387936' | style='text-align:right'| 191 | [[:d:Q113387936|Q113387936]] | 9 | 0 |class='wd_label'| ଗୋବିନ୍ଦ ରେଡ୍ଡୀ |class='wd_p569'| |class='wd_p19'| |class='wd_p570'| |class='wd_p20'| |class='wd_p214'| |class='wd_p245'| [https://www.getty.edu/vow/ULANFullDisplay?find=500779762&role=&nation=&prev_page=1&subjectid=500779762 500779762] | |- class='wd_q113387940' | style='text-align:right'| 192 | [[:d:Q113387940|Q113387940]] | 10 | 0 |class='wd_label'| ଗୋକୁଳାନନ୍ଦ ଦାସ |class='wd_p569'| |class='wd_p19'| |class='wd_p570'| |class='wd_p20'| |class='wd_p214'| |class='wd_p245'| [https://www.getty.edu/vow/ULANFullDisplay?find=500779331&role=&nation=&prev_page=1&subjectid=500779331 500779331] | |- class='wd_q113387941' | style='text-align:right'| 193 | [[:d:Q113387941|Q113387941]] | 10 | 0 |class='wd_label'| ଗୋପାଳ କୃଷ୍ଣ ଜେନା |class='wd_p569'| |class='wd_p19'| |class='wd_p570'| |class='wd_p20'| |class='wd_p214'| |class='wd_p245'| [https://www.getty.edu/vow/ULANFullDisplay?find=500779415&role=&nation=&prev_page=1&subjectid=500779415 500779415] | |- class='wd_q113387942' | style='text-align:right'| 194 | [[:d:Q113387942|Q113387942]] | 9 | 0 |class='wd_label'| ଗୋପୀନାଥ ବେହେରା |class='wd_p569'| |class='wd_p19'| |class='wd_p570'| |class='wd_p20'| |class='wd_p214'| |class='wd_p245'| [https://www.getty.edu/vow/ULANFullDisplay?find=500779270&role=&nation=&prev_page=1&subjectid=500779270 500779270] | |- class='wd_q113387943' | style='text-align:right'| 195 | [[:d:Q113387943|Q113387943]] | 9 | 0 |class='wd_label'| ଗୌରହରି ରାଉତ |class='wd_p569'| |class='wd_p19'| |class='wd_p570'| |class='wd_p20'| |class='wd_p214'| |class='wd_p245'| [https://www.getty.edu/vow/ULANFullDisplay?find=500779767&role=&nation=&prev_page=1&subjectid=500779767 500779767] | |- class='wd_q113387946' | style='text-align:right'| 197 | [[:d:Q113387946|Q113387946]] | 9 | 0 |class='wd_label'| ଗୌରୀ ପ୍ରସାଦ ରାଉତ |class='wd_p569'| |class='wd_p19'| |class='wd_p570'| |class='wd_p20'| |class='wd_p214'| |class='wd_p245'| [https://www.getty.edu/vow/ULANFullDisplay?find=500779768&role=&nation=&prev_page=1&subjectid=500779768 500779768] | |- class='wd_q113387947' | style='text-align:right'| 198 | [[:d:Q113387947|Q113387947]] | 10 | 0 |class='wd_label'| ଗୌରୀ ଶଙ୍କର ନାୟକ |class='wd_p569'| |class='wd_p19'| |class='wd_p570'| |class='wd_p20'| |class='wd_p214'| |class='wd_p245'| [https://www.getty.edu/vow/ULANFullDisplay?find=500779606&role=&nation=&prev_page=1&subjectid=500779606 500779606] | |- class='wd_q113387950' | style='text-align:right'| 199 | [[:d:Q113387950|Q113387950]] | 9 | 0 |class='wd_label'| ଜ୍ଞାନେଶ ମିଶ୍ର |class='wd_p569'| |class='wd_p19'| |class='wd_p570'| |class='wd_p20'| |class='wd_p214'| |class='wd_p245'| [https://www.getty.edu/vow/ULANFullDisplay?find=500779522&role=&nation=&prev_page=1&subjectid=500779522 500779522] | |- class='wd_q100348546' | style='text-align:right'| 200 | [[:d:Q100348546|Q100348546]] | 36 | 0 |class='wd_label'| ପ୍ରଫୁଲ୍ଲ ମହାନ୍ତି |class='wd_p569' data-sort-value="1936" | 1936<ref name="ref_ff76349b92880c7ad13fd924a97f08ae73672d815f364a7a5394adb6bdf42965">''[[:d:Q55648434|National Portal and Digital Repository for Museums of India]]''</ref> |class='wd_p19'| |class='wd_p570'| |class='wd_p20'| |class='wd_p214'| [https://viaf.org/en/viaf/1252762 1252762] |class='wd_p245'| [https://www.getty.edu/vow/ULANFullDisplay?find=500122698&role=&nation=&prev_page=1&subjectid=500122698 500122698]<ref name="ref_1d71d32bdc89e040011c6dd2af9189f7f91278ce211c86f742d2288c458ad3c0">''[[:d:Q54919|ଭର୍ଚୁଆଲ ଇଣ୍ଟରନ୍ୟାସନାଲ ଅଥରିଟି ଫାଇଲ]]''</ref> | |- class='wd_q102207701' | style='text-align:right'| 201 | [[:d:Q102207701|Q102207701]] | 15 | 0 |class='wd_label'| ଦୀନବନ୍ଧୁ ସାହୁ |class='wd_p569'| |class='wd_p19'| |class='wd_p570'| |class='wd_p20'| |class='wd_p214'| |class='wd_p245'| [https://www.getty.edu/vow/ULANFullDisplay?find=500779802&role=&nation=&prev_page=1&subjectid=500779802 500779802] | |- class='wd_q105671181' | style='text-align:right'| 202 | [[:d:Q105671181|Q105671181]] | 10 | 0 |class='wd_label'| ପି ରଞ୍ଜନ ପାତ୍ର |class='wd_p569'| |class='wd_p19'| |class='wd_p570'| |class='wd_p20'| |class='wd_p214'| |class='wd_p245'| [https://www.getty.edu/vow/ULANFullDisplay?find=500779711&role=&nation=&prev_page=1&subjectid=500779711 500779711] | |- class='wd_q105756772' | style='text-align:right'| 203 | [[:d:Q105756772|Q105756772]] | 13 | 0 |class='wd_label'| ମହେନ୍ଦ୍ର ପ୍ରସାଦ ମହାପାତ୍ର |class='wd_p569' data-sort-value="1948" | 1948-07-29<ref name="ref_d0ad7a7f420dfe99537b30c5195fef4790e852f0de61c1966b0e8afa88313c5f">https://www.dharitri.com/e-Paper/Bhubaneswar/200314/p12.htm</ref> |class='wd_p19'| |class='wd_p570'| |class='wd_p20'| |class='wd_p214'| |class='wd_p245'| [https://www.getty.edu/vow/ULANFullDisplay?find=500779470&role=&nation=&prev_page=1&subjectid=500779470 500779470] | |- class='wd_q107258165' | style='text-align:right'| 205 | [[:d:Q107258165|Q107258165]] | 15 | 0 |class='wd_label'| ସୀତାକାନ୍ତ ମହାପାତ୍ର |class='wd_p569'| |class='wd_p19'| |class='wd_p570' data-sort-value="2021" | 2021-06-15<ref name="ref_6b4ecc372c39d24b2ba64f63091b77209143006b82b54d3bf243501499650f29">https://sambadepaper.com/epaperimages/16062021/16062021-md-be-10/115819.jpg</ref> |class='wd_p20'| |class='wd_p214'| |class='wd_p245'| [https://www.getty.edu/vow/ULANFullDisplay?find=500779474&role=&nation=&prev_page=1&subjectid=500779474 500779474] | |- class='wd_q111127479' | style='text-align:right'| 206 | [[:d:Q111127479|Q111127479]] | 13 | 0 |class='wd_label'| ତନୁଜ ମଲ୍ଲିକ |class='wd_p569'| |class='wd_p19'| |class='wd_p570'| |class='wd_p20'| |class='wd_p214'| [https://viaf.org/en/viaf/165941906 165941906] |class='wd_p245'| [https://www.getty.edu/vow/ULANFullDisplay?find=500779510&role=&nation=&prev_page=1&subjectid=500779510 500779510] | |- class='wd_q113387725' | style='text-align:right'| 208 | [[:d:Q113387725|Q113387725]] | 9 | 0 |class='wd_label'| ଅବିନାଶ ଦାସ |class='wd_p569'| |class='wd_p19'| |class='wd_p570'| |class='wd_p20'| |class='wd_p214'| |class='wd_p245'| [https://www.getty.edu/vow/ULANFullDisplay?find=500779318&role=&nation=&prev_page=1&subjectid=500779318 500779318] | |- class='wd_q113387727' | style='text-align:right'| 209 | [[:d:Q113387727|Q113387727]] | 9 | 0 |class='wd_label'| ଅବିନାଶ ମହାନ୍ତି |class='wd_p569'| |class='wd_p19'| |class='wd_p570'| |class='wd_p20'| |class='wd_p214'| |class='wd_p245'| [https://www.getty.edu/vow/ULANFullDisplay?find=500779533&role=&nation=&prev_page=1&subjectid=500779533 500779533] | |- class='wd_q113387728' | style='text-align:right'| 210 | [[:d:Q113387728|Q113387728]] | 10 | 0 |class='wd_label'| ଅଦ୍ୱୈତ ବେହେରା |class='wd_p569'| |class='wd_p19'| |class='wd_p570'| |class='wd_p20'| |class='wd_p214'| |class='wd_p245'| [https://www.getty.edu/vow/ULANFullDisplay?find=500779263&role=&nation=&prev_page=1&subjectid=500779263 500779263] | |- class='wd_q113387730' | style='text-align:right'| 211 | [[:d:Q113387730|Q113387730]] | 10 | 0 |class='wd_label'| ଆଦିତ୍ୟ କୁମାର ଜେନା |class='wd_p569'| |class='wd_p19'| |class='wd_p570'| |class='wd_p20'| |class='wd_p214'| |class='wd_p245'| [https://www.getty.edu/vow/ULANFullDisplay?find=500779405&role=&nation=&prev_page=1&subjectid=500779405 500779405] | |- class='wd_q113387731' | style='text-align:right'| 212 | [[:d:Q113387731|Q113387731]] | 9 | 0 |class='wd_label'| ଆଦିତ୍ୟ କୁମାର ରାଉତ |class='wd_p569'| |class='wd_p19'| |class='wd_p570'| |class='wd_p20'| |class='wd_p214'| |class='wd_p245'| [https://www.getty.edu/vow/ULANFullDisplay?find=500779787&role=&nation=&prev_page=1&subjectid=500779787 500779787] | |- class='wd_q113387733' | style='text-align:right'| 213 | [[:d:Q113387733|Q113387733]] | 9 | 0 |class='wd_label'| ଅଦ୍ୱୈତ ପ୍ରସାଦ ବେହେରା |class='wd_p569'| |class='wd_p19'| |class='wd_p570'| |class='wd_p20'| |class='wd_p214'| |class='wd_p245'| [https://www.getty.edu/vow/ULANFullDisplay?find=500779264&role=&nation=&prev_page=1&subjectid=500779264 500779264] | |- class='wd_q113387734' | style='text-align:right'| 214 | [[:d:Q113387734|Q113387734]] | 9 | 0 |class='wd_label'| ଅଜୟ କୁମାର ଦାଶ |class='wd_p569'| |class='wd_p19'| |class='wd_p570'| |class='wd_p20'| |class='wd_p214'| |class='wd_p245'| [https://www.getty.edu/vow/ULANFullDisplay?find=500779369&role=&nation=&prev_page=1&subjectid=500779369 500779369] | |- class='wd_q113387735' | style='text-align:right'| 215 | [[:d:Q113387735|Q113387735]] | 10 | 0 |class='wd_label'| ଅଜୟ କୁମାର ଲେଙ୍କା |class='wd_p569'| |class='wd_p19'| |class='wd_p570'| |class='wd_p20'| |class='wd_p214'| |class='wd_p245'| [https://www.getty.edu/vow/ULANFullDisplay?find=500779460&role=&nation=&prev_page=1&subjectid=500779460 500779460] | |- class='wd_q113387737' | style='text-align:right'| 216 | [[:d:Q113387737|Q113387737]] | 9 | 0 |class='wd_label'| ଅଜୟ କୁମାର ମାଝି |class='wd_p569'| |class='wd_p19'| |class='wd_p570'| |class='wd_p20'| |class='wd_p214'| |class='wd_p245'| [https://www.getty.edu/vow/ULANFullDisplay?find=500779499&role=&nation=&prev_page=1&subjectid=500779499 500779499] | |- class='wd_q113387738' | style='text-align:right'| 217 | [[:d:Q113387738|Q113387738]] | 9 | 0 |class='wd_label'| ଅଜୟ କୁମାର ପଣ୍ଡା |class='wd_p569'| |class='wd_p19'| |class='wd_p570'| |class='wd_p20'| |class='wd_p214'| |class='wd_p245'| [https://www.getty.edu/vow/ULANFullDisplay?find=500779645&role=&nation=&prev_page=1&subjectid=500779645 500779645] | |- class='wd_q113387739' | style='text-align:right'| 218 | [[:d:Q113387739|Q113387739]] | 9 | 0 |class='wd_label'| ଅଜୟ କୁମାର ସେଠୀ |class='wd_p569'| |class='wd_p19'| |class='wd_p570'| |class='wd_p20'| |class='wd_p214'| |class='wd_p245'| [https://www.getty.edu/vow/ULANFullDisplay?find=500779876&role=&nation=&prev_page=1&subjectid=500779876 500779876] | |- class='wd_q113387740' | style='text-align:right'| 219 | [[:d:Q113387740|Q113387740]] | 10 | 0 |class='wd_label'| ଅଜିତ ବେହେରା |class='wd_p569'| |class='wd_p19'| |class='wd_p570'| |class='wd_p20'| |class='wd_p214'| |class='wd_p245'| [https://www.getty.edu/vow/ULANFullDisplay?find=500779265&role=&nation=&prev_page=1&subjectid=500779265 500779265] | |- class='wd_q113387742' | style='text-align:right'| 220 | [[:d:Q113387742|Q113387742]] | 10 | 0 |class='wd_label'| ଅଜିତ କୁମାର ଜେନା |class='wd_p569'| |class='wd_p19'| |class='wd_p570'| |class='wd_p20'| |class='wd_p214'| |class='wd_p245'| [https://www.getty.edu/vow/ULANFullDisplay?find=500779406&role=&nation=&prev_page=1&subjectid=500779406 500779406] | |- class='wd_q113387743' | style='text-align:right'| 221 | [[:d:Q113387743|Q113387743]] | 9 | 0 |class='wd_label'| ଅଜିତ କୁମାର ମଲ୍ଲିକ |class='wd_p569'| |class='wd_p19'| |class='wd_p570'| |class='wd_p20'| |class='wd_p214'| |class='wd_p245'| [https://www.getty.edu/vow/ULANFullDisplay?find=500779504&role=&nation=&prev_page=1&subjectid=500779504 500779504] | |- class='wd_q113387745' | style='text-align:right'| 222 | [[:d:Q113387745|Q113387745]] | 9 | 0 |class='wd_label'| ଅଜିତ କୁମାର ମୁଦୁଲି |class='wd_p569'| |class='wd_p19'| |class='wd_p570'| |class='wd_p20'| |class='wd_p214'| |class='wd_p245'| [https://www.getty.edu/vow/ULANFullDisplay?find=500779584&role=&nation=&prev_page=1&subjectid=500779584 500779584] | |- class='wd_q113387746' | style='text-align:right'| 223 | [[:d:Q113387746|Q113387746]] | 9 | 0 |class='wd_label'| ଅଜିତ କୁମାର ରାଉତ |class='wd_p569'| |class='wd_p19'| |class='wd_p570'| |class='wd_p20'| |class='wd_p214'| |class='wd_p245'| [https://www.getty.edu/vow/ULANFullDisplay?find=500779756&role=&nation=&prev_page=1&subjectid=500779756 500779756] | |- class='wd_q113387747' | style='text-align:right'| 224 | [[:d:Q113387747|Q113387747]] | 9 | 0 |class='wd_label'| ଆକାଶ କୁମାର ପାତ୍ର |class='wd_p569'| |class='wd_p19'| |class='wd_p570'| |class='wd_p20'| |class='wd_p214'| |class='wd_p245'| [https://www.getty.edu/vow/ULANFullDisplay?find=500779704&role=&nation=&prev_page=1&subjectid=500779704 500779704] | |- class='wd_q113387748' | style='text-align:right'| 225 | [[:d:Q113387748|Q113387748]] | 9 | 0 |class='wd_label'| ଆକାଶ ଶ୍ରୀଚନ୍ଦନ ରାମ |class='wd_p569'| |class='wd_p19'| |class='wd_p570'| |class='wd_p20'| |class='wd_p214'| |class='wd_p245'| [https://www.getty.edu/vow/ULANFullDisplay?find=500779747&role=&nation=&prev_page=1&subjectid=500779747 500779747] | |- class='wd_q113387749' | style='text-align:right'| 226 | [[:d:Q113387749|Q113387749]] | 9 | 0 |class='wd_label'| ଅକ୍ଷୟ କୁମାର ମହାରଣା |class='wd_p569'| |class='wd_p19'| |class='wd_p570'| |class='wd_p20'| |class='wd_p214'| |class='wd_p245'| [https://www.getty.edu/vow/ULANFullDisplay?find=500779569&role=&nation=&prev_page=1&subjectid=500779569 500779569] | |- class='wd_q113387750' | style='text-align:right'| 227 | [[:d:Q113387750|Q113387750]] | 9 | 0 |class='wd_label'| ଅଲେଖ ଚନ୍ଦ୍ର ବେହେରା |class='wd_p569'| |class='wd_p19'| |class='wd_p570'| |class='wd_p20'| |class='wd_p214'| |class='wd_p245'| [https://www.getty.edu/vow/ULANFullDisplay?find=500779266&role=&nation=&prev_page=1&subjectid=500779266 500779266] | |- class='wd_q113387751' | style='text-align:right'| 228 | [[:d:Q113387751|Q113387751]] | 8 | 0 |class='wd_label'| ଅଲେଖ ଚରଣ ସାହୁ |class='wd_p569'| |class='wd_p19'| |class='wd_p570'| |class='wd_p20'| |class='wd_p214'| |class='wd_p245'| | |- class='wd_q113387753' | style='text-align:right'| 230 | [[:d:Q113387753|Q113387753]] | 9 | 0 |class='wd_label'| ଆଲୋକ ବାଳା |class='wd_p569'| |class='wd_p19'| |class='wd_p570'| |class='wd_p20'| |class='wd_p214'| |class='wd_p245'| [https://www.getty.edu/vow/ULANFullDisplay?find=500779237&role=&nation=&prev_page=1&subjectid=500779237 500779237] | |- class='wd_q113387754' | style='text-align:right'| 231 | [[:d:Q113387754|Q113387754]] | 9 | 0 |class='wd_label'| ଆଲୋକ ଗାହାଣ |class='wd_p569'| |class='wd_p19'| |class='wd_p570'| |class='wd_p20'| |class='wd_p214'| |class='wd_p245'| [https://www.getty.edu/vow/ULANFullDisplay?find=500779390&role=&nation=&prev_page=1&subjectid=500779390 500779390] | |- class='wd_q113387755' | style='text-align:right'| 232 | [[:d:Q113387755|Q113387755]] | 9 | 0 |class='wd_label'| ଆଲୋକ ସ୍ୱାଇଁ |class='wd_p569'| |class='wd_p19'| |class='wd_p570'| |class='wd_p20'| |class='wd_p214'| |class='wd_p245'| [https://www.getty.edu/vow/ULANFullDisplay?find=500779897&role=&nation=&prev_page=1&subjectid=500779897 500779897] | |- class='wd_q113387756' | style='text-align:right'| 233 | [[:d:Q113387756|Q113387756]] | 11 | 0 |class='wd_label'| ଅମର ଜେନା |class='wd_p569'| |class='wd_p19'| |class='wd_p570'| |class='wd_p20'| |class='wd_p214'| |class='wd_p245'| [https://www.getty.edu/vow/ULANFullDisplay?find=500779407&role=&nation=&prev_page=1&subjectid=500779407 500779407] | |- class='wd_q113387758' | style='text-align:right'| 235 | [[:d:Q113387758|Q113387758]] | 9 | 0 |class='wd_label'| ଅମିତ କୁମାର ବିଶ୍ୱାଳ |class='wd_p569'| |class='wd_p19'| |class='wd_p570'| |class='wd_p20'| |class='wd_p214'| |class='wd_p245'| [https://www.getty.edu/vow/ULANFullDisplay?find=500779299&role=&nation=&prev_page=1&subjectid=500779299 500779299] | |- class='wd_q113387760' | style='text-align:right'| 236 | [[:d:Q113387760|Q113387760]] | 9 | 0 |class='wd_label'| ଅନନ୍ତ କୁମାର ମହାପାତ୍ର |class='wd_p569'| |class='wd_p19'| |class='wd_p570'| |class='wd_p20'| |class='wd_p214'| |class='wd_p245'| [https://www.getty.edu/vow/ULANFullDisplay?find=500779551&role=&nation=&prev_page=1&subjectid=500779551 500779551] | |- class='wd_q113387761' | style='text-align:right'| 237 | [[:d:Q113387761|Q113387761]] | 9 | 0 |class='wd_label'| ଅନନ୍ତ ନାରାୟଣ ପରିଡ଼ା |class='wd_p569'| |class='wd_p19'| |class='wd_p570'| |class='wd_p20'| |class='wd_p214'| |class='wd_p245'| [https://www.getty.edu/vow/ULANFullDisplay?find=500779682&role=&nation=&prev_page=1&subjectid=500779682 500779682] | |- class='wd_q113387762' | style='text-align:right'| 238 | [[:d:Q113387762|Q113387762]] | 9 | 0 |class='wd_label'| ଅନିଲ କୁମାର ମହାନ୍ତି |class='wd_p569'| |class='wd_p19'| |class='wd_p570'| |class='wd_p20'| |class='wd_p214'| |class='wd_p245'| [https://www.getty.edu/vow/ULANFullDisplay?find=500779534&role=&nation=&prev_page=1&subjectid=500779534 500779534] | |- class='wd_q113387763' | style='text-align:right'| 239 | [[:d:Q113387763|Q113387763]] | 9 | 0 |class='wd_label'| ଅନୀଲ କୁମାର ମହାରଣା |class='wd_p569'| |class='wd_p19'| |class='wd_p570'| |class='wd_p20'| |class='wd_p214'| |class='wd_p245'| [https://www.getty.edu/vow/ULANFullDisplay?find=500779570&role=&nation=&prev_page=1&subjectid=500779570 500779570] | |- class='wd_q113387764' | style='text-align:right'| 240 | [[:d:Q113387764|Q113387764]] | 10 | 0 |class='wd_label'| ଅଞ୍ଜନ ସାହୁ |class='wd_p569'| |class='wd_p19'| |class='wd_p570'| |class='wd_p20'| |class='wd_p214'| |class='wd_p245'| [https://www.getty.edu/vow/ULANFullDisplay?find=500779793&role=&nation=&prev_page=1&subjectid=500779793 500779793] | |- class='wd_q113387765' | style='text-align:right'| 241 | [[:d:Q113387765|Q113387765]] | 9 | 0 |class='wd_label'| ଅନ୍ତର୍ଯ୍ଯାମୀ ମେହେର |class='wd_p569'| |class='wd_p19'| |class='wd_p570'| |class='wd_p20'| |class='wd_p214'| |class='wd_p245'| [https://www.getty.edu/vow/ULANFullDisplay?find=500779514&role=&nation=&prev_page=1&subjectid=500779514 500779514] | |- class='wd_q113387768' | style='text-align:right'| 244 | [[:d:Q113387768|Q113387768]] | 9 | 0 |class='wd_label'| ଅପିନ୍ଦ୍ର ସ୍ୱାଇଁ |class='wd_p569'| |class='wd_p19'| |class='wd_p570'| |class='wd_p20'| |class='wd_p214'| |class='wd_p245'| [https://www.getty.edu/vow/ULANFullDisplay?find=500779898&role=&nation=&prev_page=1&subjectid=500779898 500779898] | |- class='wd_q113387770' | style='text-align:right'| 246 | [[:d:Q113387770|Q113387770]] | 9 | 0 |class='wd_label'| ଅର୍ଜିତ ପ୍ରଧାନ |class='wd_p569'| |class='wd_p19'| |class='wd_p570'| |class='wd_p20'| |class='wd_p214'| |class='wd_p245'| [https://www.getty.edu/vow/ULANFullDisplay?find=500779733&role=&nation=&prev_page=1&subjectid=500779733 500779733] | |- class='wd_q113387771' | style='text-align:right'| 247 | [[:d:Q113387771|Q113387771]] | 11 | 0 |class='wd_label'| ଅରୁଣ ଜେନା |class='wd_p569'| |class='wd_p19'| |class='wd_p570'| |class='wd_p20'| |class='wd_p214'| |class='wd_p245'| [https://www.getty.edu/vow/ULANFullDisplay?find=500779409&role=&nation=&prev_page=1&subjectid=500779409 500779409] | |- class='wd_q113387772' | style='text-align:right'| 248 | [[:d:Q113387772|Q113387772]] | 9 | 0 |class='wd_label'| ଅରୁଣ ତନୟ ସାମଲ |class='wd_p569'| |class='wd_p19'| |class='wd_p570'| |class='wd_p20'| |class='wd_p214'| |class='wd_p245'| [https://www.getty.edu/vow/ULANFullDisplay?find=500779853&role=&nation=&prev_page=1&subjectid=500779853 500779853] | |- class='wd_q113387773' | style='text-align:right'| 249 | [[:d:Q113387773|Q113387773]] | 10 | 0 |class='wd_label'| ଆଶିଷ ପାଣ୍ଡେ |class='wd_p569'| |class='wd_p19'| |class='wd_p570'| |class='wd_p20'| |class='wd_p214'| |class='wd_p245'| [https://www.getty.edu/vow/ULANFullDisplay?find=500779664&role=&nation=&prev_page=1&subjectid=500779664 500779664] | |- class='wd_q113387774' | style='text-align:right'| 250 | [[:d:Q113387774|Q113387774]] | 9 | 0 |class='wd_label'| ଅଶୋକ କୁମାର ବରାଳ |class='wd_p569'| |class='wd_p19'| |class='wd_p570'| |class='wd_p20'| |class='wd_p214'| |class='wd_p245'| [https://www.getty.edu/vow/ULANFullDisplay?find=500779240&role=&nation=&prev_page=1&subjectid=500779240 500779240] | |- class='wd_q113387775' | style='text-align:right'| 251 | [[:d:Q113387775|Q113387775]] | 12 | 0 |class='wd_label'| ଅଶୋକ କୁମାର ବାରିକ |class='wd_p569'| |class='wd_p19'| |class='wd_p570'| |class='wd_p20'| |class='wd_p214'| |class='wd_p245'| [https://www.getty.edu/vow/ULANFullDisplay?find=500779241&role=&nation=&prev_page=1&subjectid=500779241 500779241] | |- class='wd_q113387777' | style='text-align:right'| 252 | [[:d:Q113387777|Q113387777]] | 10 | 0 |class='wd_label'| ଅଶୋକ କୁମାର ସାହୁ |class='wd_p569'| |class='wd_p19'| |class='wd_p570'| |class='wd_p20'| |class='wd_p214'| |class='wd_p245'| [https://www.getty.edu/vow/ULANFullDisplay?find=500779794&role=&nation=&prev_page=1&subjectid=500779794 500779794] | |- class='wd_q113387778' | style='text-align:right'| 253 | [[:d:Q113387778|Q113387778]] | 9 | 0 |class='wd_label'| ଅଶୋକ କୁମାର ଷେଣ୍ଠ |class='wd_p569'| |class='wd_p19'| |class='wd_p570'| |class='wd_p20'| |class='wd_p214'| |class='wd_p245'| [https://www.getty.edu/vow/ULANFullDisplay?find=500779869&role=&nation=&prev_page=1&subjectid=500779869 500779869] | |- class='wd_q113387779' | style='text-align:right'| 254 | [[:d:Q113387779|Q113387779]] | 9 | 0 |class='wd_label'| ଅଶୋକ କୁମାର ସ୍ୱାଇଁ |class='wd_p569'| |class='wd_p19'| |class='wd_p570'| |class='wd_p20'| |class='wd_p214'| |class='wd_p245'| [https://www.getty.edu/vow/ULANFullDisplay?find=500779899&role=&nation=&prev_page=1&subjectid=500779899 500779899] | |- class='wd_q113387780' | style='text-align:right'| 255 | [[:d:Q113387780|Q113387780]] | 9 | 0 |class='wd_label'| ଅଶୋକ ପଟ୍ଟନାୟକ |class='wd_p569'| |class='wd_p19'| |class='wd_p570'| |class='wd_p20'| |class='wd_p214'| |class='wd_p245'| [https://www.getty.edu/vow/ULANFullDisplay?find=500779719&role=&nation=&prev_page=1&subjectid=500779719 500779719] | |- class='wd_q113387781' | style='text-align:right'| 256 | [[:d:Q113387781|Q113387781]] | 9 | 0 |class='wd_label'| ଆଶିଷ କୁମାର ସାହୁ |class='wd_p569'| |class='wd_p19'| |class='wd_p570'| |class='wd_p20'| |class='wd_p214'| |class='wd_p245'| [https://www.getty.edu/vow/ULANFullDisplay?find=500779795&role=&nation=&prev_page=1&subjectid=500779795 500779795] | |- class='wd_q113387782' | style='text-align:right'| 257 | [[:d:Q113387782|Q113387782]] | 9 | 0 |class='wd_label'| ଆଶିଷ କୁମାର ପାଣ୍ଡେ |class='wd_p569'| |class='wd_p19'| |class='wd_p570'| |class='wd_p20'| |class='wd_p214'| |class='wd_p245'| [https://www.getty.edu/vow/ULANFullDisplay?find=500779663&role=&nation=&prev_page=1&subjectid=500779663 500779663] | |- class='wd_q113387783' | style='text-align:right'| 258 | [[:d:Q113387783|Q113387783]] | 9 | 0 |class='wd_label'| ଅସିତ କୁମାର ଆରୁଖ |class='wd_p569'| |class='wd_p19'| |class='wd_p570'| |class='wd_p20'| |class='wd_p214'| |class='wd_p245'| [https://www.getty.edu/vow/ULANFullDisplay?find=500779233&role=&nation=&prev_page=1&subjectid=500779233 500779233] | |- class='wd_q113387785' | style='text-align:right'| 259 | [[:d:Q113387785|Q113387785]] | 10 | 0 |class='wd_label'| ଅସିତ ପଟ୍ଟନାୟକ |class='wd_p569'| |class='wd_p19'| |class='wd_p570'| |class='wd_p20'| |class='wd_p214'| |class='wd_p245'| [https://www.getty.edu/vow/ULANFullDisplay?find=500779720&role=&nation=&prev_page=1&subjectid=500779720 500779720] | |- class='wd_q113387787' | style='text-align:right'| 261 | [[:d:Q113387787|Q113387787]] | 9 | 0 |class='wd_label'| ଅଶ୍ୱିନୀ କୁମାର ଶତପଥୀ |class='wd_p569'| |class='wd_p19'| |class='wd_p570'| |class='wd_p20'| |class='wd_p214'| |class='wd_p245'| [https://www.getty.edu/vow/ULANFullDisplay?find=500779865&role=&nation=&prev_page=1&subjectid=500779865 500779865] | |- class='wd_q113387789' | style='text-align:right'| 263 | [[:d:Q113387789|Q113387789]] | 9 | 0 |class='wd_label'| ଅଭୟ କୁମାର ମହାରଣା |class='wd_p569'| |class='wd_p19'| |class='wd_p570'| |class='wd_p20'| |class='wd_p214'| |class='wd_p245'| [https://www.getty.edu/vow/ULANFullDisplay?find=500779475&role=&nation=&prev_page=1&subjectid=500779475 500779475] | |- class='wd_q113387790' | style='text-align:right'| 264 | [[:d:Q113387790|Q113387790]] | 10 | 0 |class='wd_label'| ବାବାଜୀ ତରାଇ |class='wd_p569'| |class='wd_p19'| |class='wd_p570'| |class='wd_p20'| |class='wd_p214'| |class='wd_p245'| [https://www.getty.edu/vow/ULANFullDisplay?find=500779915&role=&nation=&prev_page=1&subjectid=500779915 500779915] | |- class='wd_q113387793' | style='text-align:right'| 267 | [[:d:Q113387793|Q113387793]] | 10 | 0 |class='wd_label'| ବାଳକୃଷ୍ଣ ନନ୍ଦ |class='wd_p569'| |class='wd_p19'| |class='wd_p570'| |class='wd_p20'| |class='wd_p214'| |class='wd_p245'| [https://www.getty.edu/vow/ULANFullDisplay?find=500779594&role=&nation=&prev_page=1&subjectid=500779594 500779594] | |- class='wd_q113387795' | style='text-align:right'| 268 | [[:d:Q113387795|Q113387795]] | 9 | 0 |class='wd_label'| ବାମଦେବ ଦାସ |class='wd_p569'| |class='wd_p19'| |class='wd_p570'| |class='wd_p20'| |class='wd_p214'| |class='wd_p245'| [https://www.getty.edu/vow/ULANFullDisplay?find=500779320&role=&nation=&prev_page=1&subjectid=500779320 500779320] | |- class='wd_q113387796' | style='text-align:right'| 269 | [[:d:Q113387796|Q113387796]] | 10 | 0 |class='wd_label'| ବନାବିହାରୀ ପରିଡ଼ା |class='wd_p569'| |class='wd_p19'| |class='wd_p570'| |class='wd_p20'| |class='wd_p214'| |class='wd_p245'| [https://www.getty.edu/vow/ULANFullDisplay?find=500779683&role=&nation=&prev_page=1&subjectid=500779683 500779683] | |- class='wd_q113387798' | style='text-align:right'| 271 | [[:d:Q113387798|Q113387798]] | 9 | 0 |class='wd_label'| ବଂଶୀଧର ସାହୁ |class='wd_p569'| |class='wd_p19'| |class='wd_p570'| |class='wd_p20'| |class='wd_p214'| |class='wd_p245'| [https://www.getty.edu/vow/ULANFullDisplay?find=500779797&role=&nation=&prev_page=1&subjectid=500779797 500779797] | |- class='wd_q113387799' | style='text-align:right'| 272 | [[:d:Q113387799|Q113387799]] | 10 | 0 |class='wd_label'| ବସନ୍ତ ଜେନା |class='wd_p569'| |class='wd_p19'| |class='wd_p570'| |class='wd_p20'| |class='wd_p214'| |class='wd_p245'| [https://www.getty.edu/vow/ULANFullDisplay?find=500779410&role=&nation=&prev_page=1&subjectid=500779410 500779410] | |- class='wd_q113387800' | style='text-align:right'| 273 | [[:d:Q113387800|Q113387800]] | 9 | 0 |class='wd_label'| ବସନ୍ତ ପାତ୍ର |class='wd_p569'| |class='wd_p19'| |class='wd_p570'| |class='wd_p20'| |class='wd_p214'| |class='wd_p245'| [https://www.getty.edu/vow/ULANFullDisplay?find=500779705&role=&nation=&prev_page=1&subjectid=500779705 500779705] | |- class='wd_q113387801' | style='text-align:right'| 274 | [[:d:Q113387801|Q113387801]] | 9 | 0 |class='wd_label'| ଭବାନୀ ଶଙ୍କର ପଣ୍ଡା |class='wd_p569'| |class='wd_p19'| |class='wd_p570'| |class='wd_p20'| |class='wd_p214'| |class='wd_p245'| [https://www.getty.edu/vow/ULANFullDisplay?find=500779648&role=&nation=&prev_page=1&subjectid=500779648 500779648] | |- class='wd_q113387802' | style='text-align:right'| 275 | [[:d:Q113387802|Q113387802]] | 9 | 0 |class='wd_label'| ଭାଗବନ ରାଉତ |class='wd_p569'| |class='wd_p19'| |class='wd_p570'| |class='wd_p20'| |class='wd_p214'| |class='wd_p245'| [https://www.getty.edu/vow/ULANFullDisplay?find=500779757&role=&nation=&prev_page=1&subjectid=500779757 500779757] | |- class='wd_q113387803' | style='text-align:right'| 276 | [[:d:Q113387803|Q113387803]] | 9 | 0 |class='wd_label'| ଭାନୁ ପ୍ରତାପ ରଥ |class='wd_p569'| |class='wd_p19'| |class='wd_p570'| |class='wd_p20'| |class='wd_p214'| |class='wd_p245'| [https://www.getty.edu/vow/ULANFullDisplay?find=500779497&role=&nation=&prev_page=1&subjectid=500779497 500779497] | |- class='wd_q113387804' | style='text-align:right'| 277 | [[:d:Q113387804|Q113387804]] | 9 | 0 |class='wd_label'| ଭାସ୍କର ମହାପାତ୍ର |class='wd_p569'| |class='wd_p19'| |class='wd_p570'| |class='wd_p20'| |class='wd_p214'| |class='wd_p245'| [https://www.getty.edu/vow/ULANFullDisplay?find=500779552&role=&nation=&prev_page=1&subjectid=500779552 500779552] | |- class='wd_q113387805' | style='text-align:right'| 278 | [[:d:Q113387805|Q113387805]] | 9 | 0 |class='wd_label'| ଭୁବନ ମୋହନ ତ୍ରିପାଠୀ |class='wd_p569'| |class='wd_p19'| |class='wd_p570'| |class='wd_p20'| |class='wd_p214'| |class='wd_p245'| [https://www.getty.edu/vow/ULANFullDisplay?find=500779917&role=&nation=&prev_page=1&subjectid=500779917 500779917] | |- class='wd_q113387806' | style='text-align:right'| 279 | [[:d:Q113387806|Q113387806]] | 10 | 0 |class='wd_label'| ଭୁପତି ଭୁଷଣ ସୁର |class='wd_p569'| |class='wd_p19'| |class='wd_p570'| |class='wd_p20'| |class='wd_p214'| |class='wd_p245'| [https://www.getty.edu/vow/ULANFullDisplay?find=500779885&role=&nation=&prev_page=1&subjectid=500779885 500779885] | |- class='wd_q113387807' | style='text-align:right'| 280 | [[:d:Q113387807|Q113387807]] | 9 | 0 |class='wd_label'| ଭୁପତି ଭୁଷଣ ସୁର |class='wd_p569'| |class='wd_p19'| |class='wd_p570'| |class='wd_p20'| |class='wd_p214'| |class='wd_p245'| [https://www.getty.edu/vow/ULANFullDisplay?find=500779889&role=&nation=&prev_page=1&subjectid=500779889 500779889] | |- class='wd_q113387808' | style='text-align:right'| 281 | [[:d:Q113387808|Q113387808]] | 9 | 0 |class='wd_label'| ବିବେକାନନ୍ଦ ଆଚାର୍ଯ୍ୟ |class='wd_p569'| |class='wd_p19'| |class='wd_p570'| |class='wd_p20'| |class='wd_p214'| |class='wd_p245'| [https://www.getty.edu/vow/ULANFullDisplay?find=500779229&role=&nation=&prev_page=1&subjectid=500779229 500779229] | |- class='wd_q113387809' | style='text-align:right'| 282 | [[:d:Q113387809|Q113387809]] | 10 | 0 |class='wd_label'| ବିଭୁ କଲ୍ୟାଣ ମହାପାତ୍ର |class='wd_p569'| |class='wd_p19'| |class='wd_p570'| |class='wd_p20'| |class='wd_p214'| |class='wd_p245'| [https://www.getty.edu/vow/ULANFullDisplay?find=500779553&role=&nation=&prev_page=1&subjectid=500779553 500779553] | |- class='wd_q113387810' | style='text-align:right'| 283 | [[:d:Q113387810|Q113387810]] | 9 | 0 |class='wd_label'| ବିଭୁ ପଟ୍ଟନାୟକ |class='wd_p569'| |class='wd_p19'| |class='wd_p570'| |class='wd_p20'| |class='wd_p214'| |class='wd_p245'| [https://www.getty.edu/vow/ULANFullDisplay?find=500779721&role=&nation=&prev_page=1&subjectid=500779721 500779721] | |- class='wd_q113387811' | style='text-align:right'| 284 | [[:d:Q113387811|Q113387811]] | 9 | 0 |class='wd_label'| ବିଭୁତି ଭୁଷଣ ସାହୁ |class='wd_p569'| |class='wd_p19'| |class='wd_p570'| |class='wd_p20'| |class='wd_p214'| |class='wd_p245'| [https://www.getty.edu/vow/ULANFullDisplay?find=500779798&role=&nation=&prev_page=1&subjectid=500779798 500779798] | |- class='wd_q113387812' | style='text-align:right'| 285 | [[:d:Q113387812|Q113387812]] | 9 | 0 |class='wd_label'| ବିଦ୍ୟାପତି ପଧାନ |class='wd_p569'| |class='wd_p19'| |class='wd_p570'| |class='wd_p20'| |class='wd_p214'| |class='wd_p245'| [https://www.getty.edu/vow/ULANFullDisplay?find=500779635&role=&nation=&prev_page=1&subjectid=500779635 500779635] | |- class='wd_q113387814' | style='text-align:right'| 287 | [[:d:Q113387814|Q113387814]] | 9 | 0 |class='wd_label'| ବିଜନ ରେଡ୍ଡୀ |class='wd_p569'| |class='wd_p19'| |class='wd_p570'| |class='wd_p20'| |class='wd_p214'| |class='wd_p245'| [https://www.getty.edu/vow/ULANFullDisplay?find=500779761&role=&nation=&prev_page=1&subjectid=500779761 500779761] | |- class='wd_q113387816' | style='text-align:right'| 288 | [[:d:Q113387816|Q113387816]] | 9 | 0 |class='wd_label'| ଅଜୟ କୁମାର ପ୍ରଧାନ |class='wd_p569'| |class='wd_p19'| |class='wd_p570'| |class='wd_p20'| |class='wd_p214'| |class='wd_p245'| [https://www.getty.edu/vow/ULANFullDisplay?find=500779734&role=&nation=&prev_page=1&subjectid=500779734 500779734] | |- class='wd_q113387817' | style='text-align:right'| 289 | [[:d:Q113387817|Q113387817]] | 10 | 0 |class='wd_label'| ବିଜୟ କୁମାର ସାହୁ |class='wd_p569'| |class='wd_p19'| |class='wd_p570'| |class='wd_p20'| |class='wd_p214'| |class='wd_p245'| [https://www.getty.edu/vow/ULANFullDisplay?find=500779839&role=&nation=&prev_page=1&subjectid=500779839 500779839] | |- class='wd_q113387818' | style='text-align:right'| 290 | [[:d:Q113387818|Q113387818]] | 9 | 0 |class='wd_label'| ବିଜୟ କୁମାର ପ୍ରଧାନ |class='wd_p569'| |class='wd_p19'| |class='wd_p570'| |class='wd_p20'| |class='wd_p214'| |class='wd_p245'| [https://www.getty.edu/vow/ULANFullDisplay?find=500779735&role=&nation=&prev_page=1&subjectid=500779735 500779735] | |- class='wd_q113387819' | style='text-align:right'| 291 | [[:d:Q113387819|Q113387819]] | 9 | 0 |class='wd_label'| ବିଜୟ କୁମାର ଦଳେଇ |class='wd_p569'| |class='wd_p19'| |class='wd_p570'| |class='wd_p20'| |class='wd_p214'| |class='wd_p245'| [https://www.getty.edu/vow/ULANFullDisplay?find=500779315&role=&nation=&prev_page=1&subjectid=500779315 500779315] | |- class='wd_q113387820' | style='text-align:right'| 292 | [[:d:Q113387820|Q113387820]] | 9 | 0 |class='wd_label'| ବିଜୟ କୁମାର ମଲ୍ଲିକ |class='wd_p569'| |class='wd_p19'| |class='wd_p570'| |class='wd_p20'| |class='wd_p214'| |class='wd_p245'| [https://www.getty.edu/vow/ULANFullDisplay?find=500779505&role=&nation=&prev_page=1&subjectid=500779505 500779505] | |- class='wd_q113387821' | style='text-align:right'| 293 | [[:d:Q113387821|Q113387821]] | 10 | 0 |class='wd_label'| ବିଜୟ କୁମାର ନାୟକ |class='wd_p569'| |class='wd_p19'| |class='wd_p570'| |class='wd_p20'| |class='wd_p214'| |class='wd_p245'| [https://www.getty.edu/vow/ULANFullDisplay?find=500779599&role=&nation=&prev_page=1&subjectid=500779599 500779599] | |- class='wd_q113387826' | style='text-align:right'| 297 | [[:d:Q113387826|Q113387826]] | 9 | 0 |class='wd_label'| ବିକାଶ କୁମାର ରାଉତ |class='wd_p569'| |class='wd_p19'| |class='wd_p570'| |class='wd_p20'| |class='wd_p214'| |class='wd_p245'| [https://www.getty.edu/vow/ULANFullDisplay?find=500779764&role=&nation=&prev_page=1&subjectid=500779764 500779764] | |- class='wd_q113387827' | style='text-align:right'| 298 | [[:d:Q113387827|Q113387827]] | 9 | 0 |class='wd_label'| ବିକ୍ରମ ଦତ୍ତ |class='wd_p569'| |class='wd_p19'| |class='wd_p570'| |class='wd_p20'| |class='wd_p214'| |class='wd_p245'| [https://www.getty.edu/vow/ULANFullDisplay?find=500779386&role=&nation=&prev_page=1&subjectid=500779386 500779386] | |- class='wd_q113387830' | style='text-align:right'| 299 | [[:d:Q113387830|Q113387830]] | 9 | 0 |class='wd_label'| ବିମ୍ବାଧର ସ୍ୱାଇଁ |class='wd_p569'| |class='wd_p19'| |class='wd_p570'| |class='wd_p20'| |class='wd_p214'| |class='wd_p245'| [https://www.getty.edu/vow/ULANFullDisplay?find=500779900&role=&nation=&prev_page=1&subjectid=500779900 500779900] | |- class='wd_q113388204' | style='text-align:right'| 300 | [[:d:Q113388204|Q113388204]] | 9 | 0 |class='wd_label'| ପ୍ରଶାନ୍ତ କୁମାର ସ୍ୱାଇଁ |class='wd_p569'| |class='wd_p19'| |class='wd_p570'| |class='wd_p20'| |class='wd_p214'| |class='wd_p245'| [https://www.getty.edu/vow/ULANFullDisplay?find=500779909&role=&nation=&prev_page=1&subjectid=500779909 500779909] | |- class='wd_q113388208' | style='text-align:right'| 301 | [[:d:Q113388208|Q113388208]] | 9 | 0 |class='wd_label'| ପ୍ରସନ୍ନ କୁମାର କବି |class='wd_p569'| |class='wd_p19'| |class='wd_p570'| |class='wd_p20'| |class='wd_p214'| |class='wd_p245'| [https://www.getty.edu/vow/ULANFullDisplay?find=500779437&role=&nation=&prev_page=1&subjectid=500779437 500779437] | |- class='wd_q113388210' | style='text-align:right'| 302 | [[:d:Q113388210|Q113388210]] | 9 | 0 |class='wd_label'| ପ୍ରତାପ ବଡ଼ତିଆ |class='wd_p569'| |class='wd_p19'| |class='wd_p570'| |class='wd_p20'| |class='wd_p214'| |class='wd_p245'| [https://www.getty.edu/vow/ULANFullDisplay?find=500779234&role=&nation=&prev_page=1&subjectid=500779234 500779234] | |- class='wd_q113388212' | style='text-align:right'| 303 | [[:d:Q113388212|Q113388212]] | 11 | 0 |class='wd_label'| ପ୍ରତାପ ଜେନା |class='wd_p569'| |class='wd_p19'| |class='wd_p570'| |class='wd_p20'| |class='wd_p214'| |class='wd_p245'| [https://www.getty.edu/vow/ULANFullDisplay?find=500779424&role=&nation=&prev_page=1&subjectid=500779424 500779424] | |- class='wd_q113388213' | style='text-align:right'| 304 | [[:d:Q113388213|Q113388213]] | 9 | 0 |class='wd_label'| ପ୍ରତାପ କୁମାର ରାଉତ |class='wd_p569'| |class='wd_p19'| |class='wd_p570'| |class='wd_p20'| |class='wd_p214'| |class='wd_p245'| [https://www.getty.edu/vow/ULANFullDisplay?find=500779774&role=&nation=&prev_page=1&subjectid=500779774 500779774] | |- class='wd_q113388214' | style='text-align:right'| 305 | [[:d:Q113388214|Q113388214]] | 10 | 0 |class='wd_label'| ପ୍ରତାପ ସିଂ |class='wd_p569'| |class='wd_p19'| |class='wd_p570'| |class='wd_p20'| |class='wd_p214'| |class='wd_p245'| [https://www.getty.edu/vow/ULANFullDisplay?find=500779881&role=&nation=&prev_page=1&subjectid=500779881 500779881] | |- class='wd_q113388217' | style='text-align:right'| 307 | [[:d:Q113388217|Q113388217]] | 9 | 0 |class='wd_label'| ପ୍ରତୁଲ ଦାସ |class='wd_p569'| |class='wd_p19'| |class='wd_p570'| |class='wd_p20'| |class='wd_p214'| |class='wd_p245'| [https://www.getty.edu/vow/ULANFullDisplay?find=500779355&role=&nation=&prev_page=1&subjectid=500779355 500779355] | |- class='wd_q113388218' | style='text-align:right'| 308 | [[:d:Q113388218|Q113388218]] | 9 | 0 |class='wd_label'| ପ୍ରଭାସ କୁମାର ମେହେର |class='wd_p569'| |class='wd_p19'| |class='wd_p570'| |class='wd_p20'| |class='wd_p214'| |class='wd_p245'| [https://www.getty.edu/vow/ULANFullDisplay?find=500779516&role=&nation=&prev_page=1&subjectid=500779516 500779516] | |- class='wd_q113388221' | style='text-align:right'| 309 | [[:d:Q113388221|Q113388221]] | 9 | 0 |class='wd_label'| ପ୍ରଭାତ କୁମାର ରାଉତରାୟ |class='wd_p569'| |class='wd_p19'| |class='wd_p570'| |class='wd_p20'| |class='wd_p214'| |class='wd_p245'| [https://www.getty.edu/vow/ULANFullDisplay?find=500779788&role=&nation=&prev_page=1&subjectid=500779788 500779788] | |- class='wd_q113388222' | style='text-align:right'| 310 | [[:d:Q113388222|Q113388222]] | 9 | 0 |class='wd_label'| ପ୍ରୀତମ ପ୍ରିୟଲୋଚନ |class='wd_p569'| |class='wd_p19'| |class='wd_p570'| |class='wd_p20'| |class='wd_p214'| |class='wd_p245'| [https://www.getty.edu/vow/ULANFullDisplay?find=500779741&role=&nation=&prev_page=1&subjectid=500779741 500779741] | |- class='wd_q113388224' | style='text-align:right'| 311 | [[:d:Q113388224|Q113388224]] | 9 | 0 |class='wd_label'| ପ୍ରିୟବଲ୍ଲଭ ସାହୁ |class='wd_p569'| |class='wd_p19'| |class='wd_p570'| |class='wd_p20'| |class='wd_p214'| |class='wd_p245'| [https://www.getty.edu/vow/ULANFullDisplay?find=500779818&role=&nation=&prev_page=1&subjectid=500779818 500779818] | |- class='wd_q113388231' | style='text-align:right'| 317 | [[:d:Q113388231|Q113388231]] | 9 | 0 |class='wd_label'| ପୁରାଣ ଚନ୍ଦ୍ର ମହାପାତ୍ର |class='wd_p569'| |class='wd_p19'| |class='wd_p570'| |class='wd_p20'| |class='wd_p214'| |class='wd_p245'| [https://www.getty.edu/vow/ULANFullDisplay?find=500779564&role=&nation=&prev_page=1&subjectid=500779564 500779564] | |- class='wd_q113388233' | style='text-align:right'| 318 | [[:d:Q113388233|Q113388233]] | 9 | 0 |class='wd_label'| ପୂର୍ଣ୍ଣା ଦାସ |class='wd_p569'| |class='wd_p19'| |class='wd_p570'| |class='wd_p20'| |class='wd_p214'| |class='wd_p245'| [https://www.getty.edu/vow/ULANFullDisplay?find=500779356&role=&nation=&prev_page=1&subjectid=500779356 500779356] | |- class='wd_q113388234' | style='text-align:right'| 319 | [[:d:Q113388234|Q113388234]] | 9 | 0 |class='wd_label'| ପୂର୍ଣ୍ଣକ ମହାତ |class='wd_p569'| |class='wd_p19'| |class='wd_p570'| |class='wd_p20'| |class='wd_p214'| |class='wd_p245'| [https://www.getty.edu/vow/ULANFullDisplay?find=500779498&role=&nation=&prev_page=1&subjectid=500779498 500779498] | |- class='wd_q113388236' | style='text-align:right'| 320 | [[:d:Q113388236|Q113388236]] | 9 | 0 |class='wd_label'| ପୂର୍ଣ୍ଣେନ୍ଦୁ ପ୍ରକାଶ ପତି |class='wd_p569'| |class='wd_p19'| |class='wd_p570'| |class='wd_p20'| |class='wd_p214'| |class='wd_p245'| [https://www.getty.edu/vow/ULANFullDisplay?find=500779698&role=&nation=&prev_page=1&subjectid=500779698 500779698] | |- class='wd_q113388240' | style='text-align:right'| 322 | [[:d:Q113388240|Q113388240]] | 10 | 0 |class='wd_label'| ଆର. କୃଷ୍ଣ ରେଡ୍ଡୀ |class='wd_p569'| |class='wd_p19'| |class='wd_p570'| |class='wd_p20'| |class='wd_p214'| |class='wd_p245'| [https://www.getty.edu/vow/ULANFullDisplay?find=500779763&role=&nation=&prev_page=1&subjectid=500779763 500779763] | |- class='wd_q113388243' | style='text-align:right'| 323 | [[:d:Q113388243|Q113388243]] | 9 | 0 |class='wd_label'| ରବି ବଣିକ |class='wd_p569'| |class='wd_p19'| |class='wd_p570'| |class='wd_p20'| |class='wd_p214'| |class='wd_p245'| [https://www.getty.edu/vow/ULANFullDisplay?find=500779239&role=&nation=&prev_page=1&subjectid=500779239 500779239] | |- class='wd_q113388246' | style='text-align:right'| 324 | [[:d:Q113388246|Q113388246]] | 10 | 0 |class='wd_label'| ରବିନାରାୟଣ ରଥ |class='wd_p569'| |class='wd_p19'| |class='wd_p570'| |class='wd_p20'| |class='wd_p214'| |class='wd_p245'| [https://www.getty.edu/vow/ULANFullDisplay?find=500779754&role=&nation=&prev_page=1&subjectid=500779754 500779754] | |- class='wd_q113388248' | style='text-align:right'| 325 | [[:d:Q113388248|Q113388248]] | 9 | 0 |class='wd_label'| ରାଧାଶ୍ୟାମ ବିଶୋୟୀ |class='wd_p569'| |class='wd_p19'| |class='wd_p570'| |class='wd_p20'| |class='wd_p214'| |class='wd_p245'| [https://www.getty.edu/vow/ULANFullDisplay?find=500779297&role=&nation=&prev_page=1&subjectid=500779297 500779297] | |- class='wd_q113388250' | style='text-align:right'| 326 | [[:d:Q113388250|Q113388250]] | 9 | 0 |class='wd_label'| ରଘୁନାଥ ନାୟକ |class='wd_p569'| |class='wd_p19'| |class='wd_p570'| |class='wd_p20'| |class='wd_p214'| |class='wd_p245'| [https://www.getty.edu/vow/ULANFullDisplay?find=500779620&role=&nation=&prev_page=1&subjectid=500779620 500779620] | |- class='wd_q113388253' | style='text-align:right'| 327 | [[:d:Q113388253|Q113388253]] | 9 | 0 |class='wd_label'| ରଘୁନାଥ ସାହୁ |class='wd_p569'| |class='wd_p19'| |class='wd_p570'| |class='wd_p20'| |class='wd_p214'| |class='wd_p245'| [https://www.getty.edu/vow/ULANFullDisplay?find=500779820&role=&nation=&prev_page=1&subjectid=500779820 500779820] | |- class='wd_q113388255' | style='text-align:right'| 328 | [[:d:Q113388255|Q113388255]] | 9 | 0 |class='wd_label'| ରାଜ କିଶୋର ମହାରଣା |class='wd_p569'| |class='wd_p19'| |class='wd_p570'| |class='wd_p20'| |class='wd_p214'| |class='wd_p245'| [https://www.getty.edu/vow/ULANFullDisplay?find=500779578&role=&nation=&prev_page=1&subjectid=500779578 500779578] | |- class='wd_q113388259' | style='text-align:right'| 330 | [[:d:Q113388259|Q113388259]] | 9 | 0 |class='wd_label'| ରାଜାରାମ ସ୍ୱାଇଁ |class='wd_p569'| |class='wd_p19'| |class='wd_p570'| |class='wd_p20'| |class='wd_p214'| |class='wd_p245'| [https://www.getty.edu/vow/ULANFullDisplay?find=500779910&role=&nation=&prev_page=1&subjectid=500779910 500779910] | |- class='wd_q113388261' | style='text-align:right'| 331 | [[:d:Q113388261|Q113388261]] | 9 | 0 |class='wd_label'| ରାଜବଲ୍ଲଭ ସାହୁ |class='wd_p569'| |class='wd_p19'| |class='wd_p570'| |class='wd_p20'| |class='wd_p214'| |class='wd_p245'| [https://www.getty.edu/vow/ULANFullDisplay?find=500779821&role=&nation=&prev_page=1&subjectid=500779821 500779821] | |- class='wd_q113388262' | style='text-align:right'| 332 | [[:d:Q113388262|Q113388262]] | 9 | 0 |class='wd_label'| ରାଜେନ୍ଦ୍ର କୁମାର ରାଉତ |class='wd_p569'| |class='wd_p19'| |class='wd_p570'| |class='wd_p20'| |class='wd_p214'| |class='wd_p245'| [https://www.getty.edu/vow/ULANFullDisplay?find=500779775&role=&nation=&prev_page=1&subjectid=500779775 500779775] | |- class='wd_q113388264' | style='text-align:right'| 333 | [[:d:Q113388264|Q113388264]] | 9 | 0 |class='wd_label'| ରାଜେନ୍ଦ୍ର କୁମାର ମଲ୍ଲିକ |class='wd_p569'| |class='wd_p19'| |class='wd_p570'| |class='wd_p20'| |class='wd_p214'| |class='wd_p245'| [https://www.getty.edu/vow/ULANFullDisplay?find=500779512&role=&nation=&prev_page=1&subjectid=500779512 500779512] | |- class='wd_q113388265' | style='text-align:right'| 334 | [[:d:Q113388265|Q113388265]] | 10 | 0 |class='wd_label'| ରାଜେନ୍ଦ୍ର କୁମାର ସାହୁ |class='wd_p569'| |class='wd_p19'| |class='wd_p570'| |class='wd_p20'| |class='wd_p214'| |class='wd_p245'| [https://www.getty.edu/vow/ULANFullDisplay?find=500779823&role=&nation=&prev_page=1&subjectid=500779823 500779823] | |- class='wd_q113388266' | style='text-align:right'| 335 | [[:d:Q113388266|Q113388266]] | 10 | 0 |class='wd_label'| ରାଜେନ୍ଦ୍ର ସାହୁ |class='wd_p569'| |class='wd_p19'| |class='wd_p570'| |class='wd_p20'| |class='wd_p214'| |class='wd_p245'| [https://www.getty.edu/vow/ULANFullDisplay?find=500779822&role=&nation=&prev_page=1&subjectid=500779822 500779822] | |- class='wd_q113388267' | style='text-align:right'| 336 | [[:d:Q113388267|Q113388267]] | 9 | 0 |class='wd_label'| ରାଜେଶ କୁମାର ଦେବତା |class='wd_p569'| |class='wd_p19'| |class='wd_p570'| |class='wd_p20'| |class='wd_p214'| |class='wd_p245'| [https://www.getty.edu/vow/ULANFullDisplay?find=500779380&role=&nation=&prev_page=1&subjectid=500779380 500779380] | |- class='wd_q113388269' | style='text-align:right'| 337 | [[:d:Q113388269|Q113388269]] | 10 | 0 |class='wd_label'| ରାଜେଶ କୁମାର ଜେନା |class='wd_p569'| |class='wd_p19'| |class='wd_p570'| |class='wd_p20'| |class='wd_p214'| |class='wd_p245'| [https://www.getty.edu/vow/ULANFullDisplay?find=500779425&role=&nation=&prev_page=1&subjectid=500779425 500779425] | |- class='wd_q113388270' | style='text-align:right'| 338 | [[:d:Q113388270|Q113388270]] | 9 | 0 |class='wd_label'| ରାଜେଶ କୁମାର ନାୟକ |class='wd_p569'| |class='wd_p19'| |class='wd_p570'| |class='wd_p20'| |class='wd_p214'| |class='wd_p245'| [https://www.getty.edu/vow/ULANFullDisplay?find=500779622&role=&nation=&prev_page=1&subjectid=500779622 500779622] | |- class='wd_q113388272' | style='text-align:right'| 339 | [[:d:Q113388272|Q113388272]] | 9 | 0 |class='wd_label'| ରାଜେଶ କୁମାର ପଟେଲ |class='wd_p569'| |class='wd_p19'| |class='wd_p570'| |class='wd_p20'| |class='wd_p214'| |class='wd_p245'| [https://www.getty.edu/vow/ULANFullDisplay?find=500779692&role=&nation=&prev_page=1&subjectid=500779692 500779692] | |- class='wd_q113388273' | style='text-align:right'| 340 | [[:d:Q113388273|Q113388273]] | 9 | 0 |class='wd_label'| ରାଜେଶ ମହାରଣା |class='wd_p569'| |class='wd_p19'| |class='wd_p570'| |class='wd_p20'| |class='wd_p214'| |class='wd_p245'| [https://www.getty.edu/vow/ULANFullDisplay?find=500779487&role=&nation=&prev_page=1&subjectid=500779487 500779487] | |- class='wd_q113388274' | style='text-align:right'| 341 | [[:d:Q113388274|Q113388274]] | 10 | 0 |class='wd_label'| ରାଜେଶ ନାୟକ |class='wd_p569'| |class='wd_p19'| |class='wd_p570'| |class='wd_p20'| |class='wd_p214'| |class='wd_p245'| [https://www.getty.edu/vow/ULANFullDisplay?find=500779621&role=&nation=&prev_page=1&subjectid=500779621 500779621] | |- class='wd_q113388276' | style='text-align:right'| 342 | [[:d:Q113388276|Q113388276]] | 9 | 0 |class='wd_label'| ରାଜୀବ ଲୋଚନ ସାହୁ |class='wd_p569'| |class='wd_p19'| |class='wd_p570'| |class='wd_p20'| |class='wd_p214'| |class='wd_p245'| [https://www.getty.edu/vow/ULANFullDisplay?find=500779824&role=&nation=&prev_page=1&subjectid=500779824 500779824] | |- class='wd_q113388277' | style='text-align:right'| 343 | [[:d:Q113388277|Q113388277]] | 9 | 0 |class='wd_label'| ରାଜକିଶୋର ମହାରଣା |class='wd_p569'| |class='wd_p19'| |class='wd_p570'| |class='wd_p20'| |class='wd_p214'| |class='wd_p245'| [https://www.getty.edu/vow/ULANFullDisplay?find=500779488&role=&nation=&prev_page=1&subjectid=500779488 500779488] | |- class='wd_q113388278' | style='text-align:right'| 344 | [[:d:Q113388278|Q113388278]] | 9 | 0 |class='wd_label'| ରାକେଶ ଜାନା |class='wd_p569'| |class='wd_p19'| |class='wd_p570'| |class='wd_p20'| |class='wd_p214'| |class='wd_p245'| [https://www.getty.edu/vow/ULANFullDisplay?find=500779404&role=&nation=&prev_page=1&subjectid=500779404 500779404] | |- class='wd_q113388280' | style='text-align:right'| 345 | [[:d:Q113388280|Q113388280]] | 10 | 0 |class='wd_label'| ରାକେଶ ରତନ ନାଥ |class='wd_p569'| |class='wd_p19'| |class='wd_p570'| |class='wd_p20'| |class='wd_p214'| |class='wd_p245'| [https://www.getty.edu/vow/ULANFullDisplay?find=500779598&role=&nation=&prev_page=1&subjectid=500779598 500779598] | |- class='wd_q113388281' | style='text-align:right'| 346 | [[:d:Q113388281|Q113388281]] | 9 | 0 |class='wd_label'| ରାମ ଚନ୍ଦ୍ର ସାହୁ |class='wd_p569'| |class='wd_p19'| |class='wd_p570'| |class='wd_p20'| |class='wd_p214'| |class='wd_p245'| [https://www.getty.edu/vow/ULANFullDisplay?find=500779825&role=&nation=&prev_page=1&subjectid=500779825 500779825] | |- class='wd_q113388282' | style='text-align:right'| 347 | [[:d:Q113388282|Q113388282]] | 9 | 0 |class='wd_label'| ରାମଚନ୍ଦ୍ର ରାଉତ |class='wd_p569'| |class='wd_p19'| |class='wd_p570'| |class='wd_p20'| |class='wd_p214'| |class='wd_p245'| [https://www.getty.edu/vow/ULANFullDisplay?find=500779776&role=&nation=&prev_page=1&subjectid=500779776 500779776] | |- class='wd_q113388283' | style='text-align:right'| 348 | [[:d:Q113388283|Q113388283]] | 10 | 0 |class='wd_label'| ରାମହରି ଜେନା |class='wd_p569'| |class='wd_p19'| |class='wd_p570'| |class='wd_p20'| |class='wd_p214'| |class='wd_p245'| [https://www.getty.edu/vow/ULANFullDisplay?find=500779426&role=&nation=&prev_page=1&subjectid=500779426 500779426] | |- class='wd_q113388285' | style='text-align:right'| 349 | [[:d:Q113388285|Q113388285]] | 9 | 0 |class='wd_label'| ରମାକାନ୍ତ ତ୍ରିପାଠୀ |class='wd_p569'| |class='wd_p19'| |class='wd_p570'| |class='wd_p20'| |class='wd_p214'| |class='wd_p245'| [https://www.getty.edu/vow/ULANFullDisplay?find=500779921&role=&nation=&prev_page=1&subjectid=500779921 500779921] | |- class='wd_q113388286' | style='text-align:right'| 350 | [[:d:Q113388286|Q113388286]] | 9 | 0 |class='wd_label'| ରାମାଶିଷ ପ୍ରସାଦ |class='wd_p569'| |class='wd_p19'| |class='wd_p570'| |class='wd_p20'| |class='wd_p214'| |class='wd_p245'| [https://www.getty.edu/vow/ULANFullDisplay?find=500779740&role=&nation=&prev_page=1&subjectid=500779740 500779740] | |- class='wd_q113388287' | style='text-align:right'| 351 | [[:d:Q113388287|Q113388287]] | 10 | 0 |class='wd_label'| ରମେଶ ଚନ୍ଦ୍ର ବେହେରା |class='wd_p569'| |class='wd_p19'| |class='wd_p570'| |class='wd_p20'| |class='wd_p214'| |class='wd_p245'| [https://www.getty.edu/vow/ULANFullDisplay?find=500779279&role=&nation=&prev_page=1&subjectid=500779279 500779279] | |- class='wd_q113388289' | style='text-align:right'| 352 | [[:d:Q113388289|Q113388289]] | 9 | 0 |class='wd_label'| ରମେଶ ଚନ୍ଦ୍ର ମୁଦୁଲି |class='wd_p569'| |class='wd_p19'| |class='wd_p570'| |class='wd_p20'| |class='wd_p214'| |class='wd_p245'| [https://www.getty.edu/vow/ULANFullDisplay?find=500779587&role=&nation=&prev_page=1&subjectid=500779587 500779587] | |- class='wd_q113388290' | style='text-align:right'| 353 | [[:d:Q113388290|Q113388290]] | 9 | 0 |class='wd_label'| ରମେଶ ପ୍ରସାଦ କର |class='wd_p569'| |class='wd_p19'| |class='wd_p570'| |class='wd_p20'| |class='wd_p214'| |class='wd_p245'| [https://www.getty.edu/vow/ULANFullDisplay?find=500779445&role=&nation=&prev_page=1&subjectid=500779445 500779445] | |- class='wd_q113388291' | style='text-align:right'| 354 | [[:d:Q113388291|Q113388291]] | 10 | 0 |class='wd_label'| ରାମେଶ୍ୱର ପ୍ରସାଦ ମହାନ୍ତି |class='wd_p569'| |class='wd_p19'| |class='wd_p570'| |class='wd_p20'| |class='wd_p214'| |class='wd_p245'| [https://www.getty.edu/vow/ULANFullDisplay?find=500779547&role=&nation=&prev_page=1&subjectid=500779547 500779547] | |- class='wd_q113388293' | style='text-align:right'| 355 | [[:d:Q113388293|Q113388293]] | 9 | 0 |class='wd_label'| ରାମୁ ଶର୍ମା |class='wd_p569'| |class='wd_p19'| |class='wd_p570'| |class='wd_p20'| |class='wd_p214'| |class='wd_p245'| [https://www.getty.edu/vow/ULANFullDisplay?find=500779879&role=&nation=&prev_page=1&subjectid=500779879 500779879] | |- class='wd_q113388294' | style='text-align:right'| 356 | [[:d:Q113388294|Q113388294]] | 9 | 0 |class='wd_label'| ରଙ୍ଗା ରଣସିଂହ |class='wd_p569'| |class='wd_p19'| |class='wd_p570'| |class='wd_p20'| |class='wd_p214'| |class='wd_p245'| [https://www.getty.edu/vow/ULANFullDisplay?find=500779750&role=&nation=&prev_page=1&subjectid=500779750 500779750] | |- class='wd_q113388295' | style='text-align:right'| 357 | [[:d:Q113388295|Q113388295]] | 10 | 0 |class='wd_label'| ରଞ୍ଜନ କୁମାର ମହାପାତ୍ର |class='wd_p569'| |class='wd_p19'| |class='wd_p570'| |class='wd_p20'| |class='wd_p214'| |class='wd_p245'| [https://www.getty.edu/vow/ULANFullDisplay?find=500779567&role=&nation=&prev_page=1&subjectid=500779567 500779567] | |- class='wd_q113388296' | style='text-align:right'| 358 | [[:d:Q113388296|Q113388296]] | 9 | 0 |class='wd_label'| ରଞ୍ଜନ କୁମାର ପଣ୍ଡା |class='wd_p569'| |class='wd_p19'| |class='wd_p570'| |class='wd_p20'| |class='wd_p214'| |class='wd_p245'| [https://www.getty.edu/vow/ULANFullDisplay?find=500779656&role=&nation=&prev_page=1&subjectid=500779656 500779656] | |- class='wd_q113388301' | style='text-align:right'| 361 | [[:d:Q113388301|Q113388301]] | 10 | 0 |class='wd_label'| ରତିକାନ୍ତ ବେହେରାୀ |class='wd_p569'| |class='wd_p19'| |class='wd_p570'| |class='wd_p20'| |class='wd_p214'| |class='wd_p245'| [https://www.getty.edu/vow/ULANFullDisplay?find=500779280&role=&nation=&prev_page=1&subjectid=500779280 500779280] | |- class='wd_q113388302' | style='text-align:right'| 362 | [[:d:Q113388302|Q113388302]] | 9 | 0 |class='wd_label'| ରତିକାନ୍ତ ନାୟକ |class='wd_p569'| |class='wd_p19'| |class='wd_p570'| |class='wd_p20'| |class='wd_p214'| |class='wd_p245'| [https://www.getty.edu/vow/ULANFullDisplay?find=500779623&role=&nation=&prev_page=1&subjectid=500779623 500779623] | |- class='wd_q113388305' | style='text-align:right'| 365 | [[:d:Q113388305|Q113388305]] | 9 | 0 |class='wd_label'| ରୋହିତ ସୂପକାର |class='wd_p569'| |class='wd_p19'| |class='wd_p570'| |class='wd_p20'| |class='wd_p214'| |class='wd_p245'| [https://www.getty.edu/vow/ULANFullDisplay?find=500779888&role=&nation=&prev_page=1&subjectid=500779888 500779888] | |- class='wd_q113388307' | style='text-align:right'| 367 | [[:d:Q113388307|Q113388307]] | 9 | 0 |class='wd_label'| ରୂପକ କୁମାର ନାୟକ |class='wd_p569'| |class='wd_p19'| |class='wd_p570'| |class='wd_p20'| |class='wd_p214'| |class='wd_p245'| [https://www.getty.edu/vow/ULANFullDisplay?find=500779624&role=&nation=&prev_page=1&subjectid=500779624 500779624] | |- class='wd_q113388320' | style='text-align:right'| 372 | [[:d:Q113388320|Q113388320]] | 9 | 0 |class='wd_label'| ସଚିନ କୁମାର ସ୍ୱାଇଁ |class='wd_p569'| |class='wd_p19'| |class='wd_p570'| |class='wd_p20'| |class='wd_p214'| |class='wd_p245'| [https://www.getty.edu/vow/ULANFullDisplay?find=500779911&role=&nation=&prev_page=1&subjectid=500779911 500779911] | |- class='wd_q113388322' | style='text-align:right'| 373 | [[:d:Q113388322|Q113388322]] | 9 | 0 |class='wd_label'| ସଦାଶିବ ରାଜଗୁରୁ |class='wd_p569'| |class='wd_p19'| |class='wd_p570'| |class='wd_p20'| |class='wd_p214'| |class='wd_p245'| [https://www.getty.edu/vow/ULANFullDisplay?find=500779746&role=&nation=&prev_page=1&subjectid=500779746 500779746] | |- class='wd_q113388324' | style='text-align:right'| 374 | [[:d:Q113388324|Q113388324]] | 9 | 0 |class='wd_label'| ସାଗର କୁମାର ପାତ୍ର |class='wd_p569'| |class='wd_p19'| |class='wd_p570'| |class='wd_p20'| |class='wd_p214'| |class='wd_p245'| [https://www.getty.edu/vow/ULANFullDisplay?find=500779712&role=&nation=&prev_page=1&subjectid=500779712 500779712] | |- class='wd_q113388338' | style='text-align:right'| 379 | [[:d:Q113388338|Q113388338]] | 9 | 0 |class='wd_label'| ସାଇରାମ ନାୟକ |class='wd_p569'| |class='wd_p19'| |class='wd_p570'| |class='wd_p20'| |class='wd_p214'| |class='wd_p245'| [https://www.getty.edu/vow/ULANFullDisplay?find=500779626&role=&nation=&prev_page=1&subjectid=500779626 500779626] | |- class='wd_q113388341' | style='text-align:right'| 380 | [[:d:Q113388341|Q113388341]] | 9 | 0 |class='wd_label'| ସଜଳ ପାତ୍ର |class='wd_p569'| |class='wd_p19'| |class='wd_p570'| |class='wd_p20'| |class='wd_p214'| |class='wd_p245'| [https://www.getty.edu/vow/ULANFullDisplay?find=500779713&role=&nation=&prev_page=1&subjectid=500779713 500779713] | |- class='wd_q113388342' | style='text-align:right'| 381 | [[:d:Q113388342|Q113388342]] | 10 | 0 |class='wd_label'| ଶକ୍ତିପ୍ରଦା ଜେନା |class='wd_p569'| |class='wd_p19'| |class='wd_p570'| |class='wd_p20'| |class='wd_p214'| |class='wd_p245'| [https://www.getty.edu/vow/ULANFullDisplay?find=500779427&role=&nation=&prev_page=1&subjectid=500779427 500779427] | |- class='wd_q113388343' | style='text-align:right'| 382 | [[:d:Q113388343|Q113388343]] | 9 | 0 |class='wd_label'| ସମରେନ୍ଦ୍ର ରାଉତରାୟ |class='wd_p569'| |class='wd_p19'| |class='wd_p570'| |class='wd_p20'| |class='wd_p214'| |class='wd_p245'| [https://www.getty.edu/vow/ULANFullDisplay?find=500779789&role=&nation=&prev_page=1&subjectid=500779789 500779789] | |- class='wd_q113388344' | style='text-align:right'| 383 | [[:d:Q113388344|Q113388344]] | 9 | 0 |class='wd_label'| ସମ୍ବେଦ କୁମାର ମୁଦୁଲି |class='wd_p569'| |class='wd_p19'| |class='wd_p570'| |class='wd_p20'| |class='wd_p214'| |class='wd_p245'| [https://www.getty.edu/vow/ULANFullDisplay?find=500779588&role=&nation=&prev_page=1&subjectid=500779588 500779588] | |- class='wd_q113388345' | style='text-align:right'| 384 | [[:d:Q113388345|Q113388345]] | 9 | 0 |class='wd_label'| ସମ୍ବିତ କୁମାର ପଣ୍ଡା |class='wd_p569'| |class='wd_p19'| |class='wd_p570'| |class='wd_p20'| |class='wd_p214'| |class='wd_p245'| [https://www.getty.edu/vow/ULANFullDisplay?find=500779659&role=&nation=&prev_page=1&subjectid=500779659 500779659] | |- class='wd_q113388346' | style='text-align:right'| 385 | [[:d:Q113388346|Q113388346]] | 12 | 0 |class='wd_label'| ସମୀର କୁମାର ବାରିକ |class='wd_p569'| |class='wd_p19'| |class='wd_p570'| |class='wd_p20'| |class='wd_p214'| |class='wd_p245'| [https://www.getty.edu/vow/ULANFullDisplay?find=500779249&role=&nation=&prev_page=1&subjectid=500779249 500779249] | |- class='wd_q113388347' | style='text-align:right'| 386 | [[:d:Q113388347|Q113388347]] | 10 | 0 |class='wd_label'| ସମୀର କୁମାର ଓଝା |class='wd_p569'| |class='wd_p19'| |class='wd_p570'| |class='wd_p20'| |class='wd_p214'| |class='wd_p245'| [https://www.getty.edu/vow/ULANFullDisplay?find=500779633&role=&nation=&prev_page=1&subjectid=500779633 500779633] | |- class='wd_q113388348' | style='text-align:right'| 387 | [[:d:Q113388348|Q113388348]] | 9 | 0 |class='wd_label'| ସନାତନ ମହାରଣା |class='wd_p569'| |class='wd_p19'| |class='wd_p570'| |class='wd_p20'| |class='wd_p214'| |class='wd_p245'| [https://www.getty.edu/vow/ULANFullDisplay?find=500779579&role=&nation=&prev_page=1&subjectid=500779579 500779579] | |- class='wd_q113388354' | style='text-align:right'| 393 | [[:d:Q113388354|Q113388354]] | 9 | 0 |class='wd_label'| ସଂଗ୍ରାମ ମହାରଣା |class='wd_p569'| |class='wd_p19'| |class='wd_p570'| |class='wd_p20'| |class='wd_p214'| |class='wd_p245'| [https://www.getty.edu/vow/ULANFullDisplay?find=500779580&role=&nation=&prev_page=1&subjectid=500779580 500779580] | |- class='wd_q113388355' | style='text-align:right'| 394 | [[:d:Q113388355|Q113388355]] | 10 | 0 |class='wd_label'| ସଞ୍ଜୟ କୁମାର ଚୌଧୁରୀ |class='wd_p569'| |class='wd_p19'| |class='wd_p570'| |class='wd_p20'| |class='wd_p214'| |class='wd_p245'| [https://www.getty.edu/vow/ULANFullDisplay?find=500779310&role=&nation=&prev_page=1&subjectid=500779310 500779310] | |- class='wd_q113388356' | style='text-align:right'| 395 | [[:d:Q113388356|Q113388356]] | 11 | 0 |class='wd_label'| ସଞ୍ଜୟ କୁମାର ଜେନା |class='wd_p569'| |class='wd_p19'| |class='wd_p570'| |class='wd_p20'| |class='wd_p214'| |class='wd_p245'| [https://www.getty.edu/vow/ULANFullDisplay?find=500779428&role=&nation=&prev_page=1&subjectid=500779428 500779428] | |- class='wd_q113388357' | style='text-align:right'| 396 | [[:d:Q113388357|Q113388357]] | 9 | 0 |class='wd_label'| ସଞ୍ଜୟ କୁମାର ପରିଡ଼ା |class='wd_p569'| |class='wd_p19'| |class='wd_p570'| |class='wd_p20'| |class='wd_p214'| |class='wd_p245'| [https://www.getty.edu/vow/ULANFullDisplay?find=500779686&role=&nation=&prev_page=1&subjectid=500779686 500779686] | |- class='wd_q113388358' | style='text-align:right'| 397 | [[:d:Q113388358|Q113388358]] | 11 | 0 |class='wd_label'| ସଞ୍ଜୟ ମିଶ୍ର |class='wd_p569'| |class='wd_p19'| |class='wd_p570'| |class='wd_p20'| |class='wd_p214'| |class='wd_p245'| [https://www.getty.edu/vow/ULANFullDisplay?find=500779527&role=&nation=&prev_page=1&subjectid=500779527 500779527] | |- class='wd_q113388359' | style='text-align:right'| 398 | [[:d:Q113388359|Q113388359]] | 9 | 0 |class='wd_label'| ସଞ୍ଜୀବ କୁମାର ଶତପଥୀ |class='wd_p569'| |class='wd_p19'| |class='wd_p570'| |class='wd_p20'| |class='wd_p214'| |class='wd_p245'| [https://www.getty.edu/vow/ULANFullDisplay?find=500779867&role=&nation=&prev_page=1&subjectid=500779867 500779867] | |- class='wd_q113388068' | style='text-align:right'| 400 | [[:d:Q113388068|Q113388068]] | 9 | 0 |class='wd_label'| ମାନସ କୁମାର ଦାସ |class='wd_p569'| |class='wd_p19'| |class='wd_p570'| |class='wd_p20'| |class='wd_p214'| |class='wd_p245'| [https://www.getty.edu/vow/ULANFullDisplay?find=500779344&role=&nation=&prev_page=1&subjectid=500779344 500779344] | |- class='wd_q113388069' | style='text-align:right'| 401 | [[:d:Q113388069|Q113388069]] | 9 | 0 |class='wd_label'| ମାନସ ରଞ୍ଜନ ବିଶ୍ୱାଳ |class='wd_p569'| |class='wd_p19'| |class='wd_p570'| |class='wd_p20'| |class='wd_p214'| |class='wd_p245'| [https://www.getty.edu/vow/ULANFullDisplay?find=500779305&role=&nation=&prev_page=1&subjectid=500779305 500779305] | |- class='wd_q113388072' | style='text-align:right'| 402 | [[:d:Q113388072|Q113388072]] | 9 | 0 |class='wd_label'| ମାନସ ରଞ୍ଜନ ପତି |class='wd_p569'| |class='wd_p19'| |class='wd_p570'| |class='wd_p20'| |class='wd_p214'| |class='wd_p245'| [https://www.getty.edu/vow/ULANFullDisplay?find=500779697&role=&nation=&prev_page=1&subjectid=500779697 500779697] | |- class='wd_q113388076' | style='text-align:right'| 406 | [[:d:Q113388076|Q113388076]] | 10 | 0 |class='wd_label'| ମନୋଜ କୁମାର ଦାସ |class='wd_p569'| |class='wd_p19'| |class='wd_p570'| |class='wd_p20'| |class='wd_p214'| |class='wd_p245'| [https://www.getty.edu/vow/ULANFullDisplay?find=500779345&role=&nation=&prev_page=1&subjectid=500779345 500779345] | |- class='wd_q113388078' | style='text-align:right'| 407 | [[:d:Q113388078|Q113388078]] | 11 | 0 |class='wd_label'| ମନୋଜ କୁମାର ପଟେଲ |class='wd_p569'| |class='wd_p19'| |class='wd_p570'| |class='wd_p20'| |class='wd_p214'| |class='wd_p245'| [https://www.getty.edu/vow/ULANFullDisplay?find=500779691&role=&nation=&prev_page=1&subjectid=500779691 500779691] | |- class='wd_q113388079' | style='text-align:right'| 408 | [[:d:Q113388079|Q113388079]] | 9 | 0 |class='wd_label'| ମନୋଜ କୁମାର ରାଉତ |class='wd_p569'| |class='wd_p19'| |class='wd_p570'| |class='wd_p20'| |class='wd_p214'| |class='wd_p245'| [https://www.getty.edu/vow/ULANFullDisplay?find=500779770&role=&nation=&prev_page=1&subjectid=500779770 500779770] | |- class='wd_q113388083' | style='text-align:right'| 409 | [[:d:Q113388083|Q113388083]] | 9 | 0 |class='wd_label'| ମନୋଜ କୁମାର ସାହୁ |class='wd_p569'| |class='wd_p19'| |class='wd_p570'| |class='wd_p20'| |class='wd_p214'| |class='wd_p245'| [https://www.getty.edu/vow/ULANFullDisplay?find=500779807&role=&nation=&prev_page=1&subjectid=500779807 500779807] | |- class='wd_q113388086' | style='text-align:right'| 411 | [[:d:Q113388086|Q113388086]] | 9 | 0 |class='wd_label'| ମନୋରଞ୍ଜନ ଜୟପୁରିଆ |class='wd_p569'| |class='wd_p19'| |class='wd_p570'| |class='wd_p20'| |class='wd_p214'| |class='wd_p245'| [https://www.getty.edu/vow/ULANFullDisplay?find=500779403&role=&nation=&prev_page=1&subjectid=500779403 500779403] | |- class='wd_q113388087' | style='text-align:right'| 412 | [[:d:Q113388087|Q113388087]] | 10 | 0 |class='wd_label'| ମନୋରଞ୍ଜନ ଜେନା |class='wd_p569'| |class='wd_p19'| |class='wd_p570'| |class='wd_p20'| |class='wd_p214'| |class='wd_p245'| [https://www.getty.edu/vow/ULANFullDisplay?find=500779421&role=&nation=&prev_page=1&subjectid=500779421 500779421] | |- class='wd_q113388089' | style='text-align:right'| 413 | [[:d:Q113388089|Q113388089]] | 10 | 0 |class='wd_label'| ମନୋରଞ୍ଜନ ନାୟକ |class='wd_p569'| |class='wd_p19'| |class='wd_p570'| |class='wd_p20'| |class='wd_p214'| |class='wd_p245'| [https://www.getty.edu/vow/ULANFullDisplay?find=500779612&role=&nation=&prev_page=1&subjectid=500779612 500779612] | |- class='wd_q113388090' | style='text-align:right'| 414 | [[:d:Q113388090|Q113388090]] | 10 | 0 |class='wd_label'| ମାରୁତ କୁମାର ରାଉତ |class='wd_p569'| |class='wd_p19'| |class='wd_p570'| |class='wd_p20'| |class='wd_p214'| |class='wd_p245'| [https://www.getty.edu/vow/ULANFullDisplay?find=500779771&role=&nation=&prev_page=1&subjectid=500779771 500779771] | |- class='wd_q113388093' | style='text-align:right'| 415 | [[:d:Q113388093|Q113388093]] | 9 | 0 |class='wd_label'| ମାୟାଧର ସାହୁ |class='wd_p569'| |class='wd_p19'| |class='wd_p570'| |class='wd_p20'| |class='wd_p214'| |class='wd_p245'| [https://www.getty.edu/vow/ULANFullDisplay?find=500779847&role=&nation=&prev_page=1&subjectid=500779847 500779847] | |- class='wd_q113388094' | style='text-align:right'| 416 | [[:d:Q113388094|Q113388094]] | 9 | 0 |class='wd_label'| ମହମ୍ମଦ ଅନୱର |class='wd_p569'| |class='wd_p19'| |class='wd_p570'| |class='wd_p20'| |class='wd_p214'| |class='wd_p245'| [https://www.getty.edu/vow/ULANFullDisplay?find=500779231&role=&nation=&prev_page=1&subjectid=500779231 500779231] | |- class='wd_q113388097' | style='text-align:right'| 417 | [[:d:Q113388097|Q113388097]] | 9 | 0 |class='wd_label'| ମହମ୍ମଦ ଏହତେଶାମ ଆରିଫ |class='wd_p569'| |class='wd_p19'| |class='wd_p570'| |class='wd_p20'| |class='wd_p214'| |class='wd_p245'| [https://www.getty.edu/vow/ULANFullDisplay?find=500779232&role=&nation=&prev_page=1&subjectid=500779232 500779232] | |- class='wd_q113388098' | style='text-align:right'| 418 | [[:d:Q113388098|Q113388098]] | 9 | 0 |class='wd_label'| ମୀନକେତନ ପଟ୍ଟନାୟକ |class='wd_p569'| |class='wd_p19'| |class='wd_p570'| |class='wd_p20'| |class='wd_p214'| |class='wd_p245'| [https://www.getty.edu/vow/ULANFullDisplay?find=500779724&role=&nation=&prev_page=1&subjectid=500779724 500779724] | |- class='wd_q113388110' | style='text-align:right'| 426 | [[:d:Q113388110|Q113388110]] | 9 | 0 |class='wd_label'| ପ୍ରଦୀପ କିଶୋର ଦାସ |class='wd_p569'| |class='wd_p19'| |class='wd_p570'| |class='wd_p20'| |class='wd_p214'| |class='wd_p245'| [https://www.getty.edu/vow/ULANFullDisplay?find=500779352&role=&nation=&prev_page=1&subjectid=500779352 500779352] | |- class='wd_q113388111' | style='text-align:right'| 427 | [[:d:Q113388111|Q113388111]] | 11 | 0 |class='wd_label'| ମୃତ୍ୟୁଞ୍ଜୟ ବାରିକ |class='wd_p569'| |class='wd_p19'| |class='wd_p570'| |class='wd_p20'| |class='wd_p214'| |class='wd_p245'| [https://www.getty.edu/vow/ULANFullDisplay?find=500779247&role=&nation=&prev_page=1&subjectid=500779247 500779247] | |- class='wd_q113388112' | style='text-align:right'| 428 | [[:d:Q113388112|Q113388112]] | 9 | 0 |class='wd_label'| ମୁକ୍ତି ଶଙ୍କର ଦାସ |class='wd_p569'| |class='wd_p19'| |class='wd_p570'| |class='wd_p20'| |class='wd_p214'| |class='wd_p245'| [https://www.getty.edu/vow/ULANFullDisplay?find=500779347&role=&nation=&prev_page=1&subjectid=500779347 500779347] | |- class='wd_q113388113' | style='text-align:right'| 429 | [[:d:Q113388113|Q113388113]] | 9 | 0 |class='wd_label'| ମୁକ୍ତିପଦ ନନ୍ଦୀ |class='wd_p569'| |class='wd_p19'| |class='wd_p570'| |class='wd_p20'| |class='wd_p214'| |class='wd_p245'| [https://www.getty.edu/vow/ULANFullDisplay?find=500779596&role=&nation=&prev_page=1&subjectid=500779596 500779596] | |- class='wd_q113388114' | style='text-align:right'| 430 | [[:d:Q113388114|Q113388114]] | 9 | 0 |class='wd_label'| ମୁକୁନ୍ଦ ପ୍ରସାଦ ପଟ୍ଟନାୟକ |class='wd_p569'| |class='wd_p19'| |class='wd_p570'| |class='wd_p20'| |class='wd_p214'| |class='wd_p245'| [https://www.getty.edu/vow/ULANFullDisplay?find=500779716&role=&nation=&prev_page=1&subjectid=500779716 500779716] | |- class='wd_q113388115' | style='text-align:right'| 431 | [[:d:Q113388115|Q113388115]] | 9 | 0 |class='wd_label'| ଏନ. ଉମା ଶଙ୍କର ଆଚାର୍ଯ୍ଯ |class='wd_p569'| |class='wd_p19'| |class='wd_p570'| |class='wd_p20'| |class='wd_p214'| |class='wd_p245'| [https://www.getty.edu/vow/ULANFullDisplay?find=500779227&role=&nation=&prev_page=1&subjectid=500779227 500779227] | |- class='wd_q113388116' | style='text-align:right'| 432 | [[:d:Q113388116|Q113388116]] | 11 | 0 |class='wd_label'| ନକୁଳ ଚନ୍ଦ୍ର ମହାରଣା |class='wd_p569'| |class='wd_p19'| |class='wd_p570'| |class='wd_p20'| |class='wd_p214'| |class='wd_p245'| [https://www.getty.edu/vow/ULANFullDisplay?find=500779482&role=&nation=&prev_page=1&subjectid=500779482 500779482]<br/>[https://www.getty.edu/vow/ULANFullDisplay?find=500779576&role=&nation=&prev_page=1&subjectid=500779576 500779576] | |- class='wd_q113388122' | style='text-align:right'| 436 | [[:d:Q113388122|Q113388122]] | 9 | 0 |class='wd_label'| ନରହରି ଭୋଇ |class='wd_p569'| |class='wd_p19'| |class='wd_p570'| |class='wd_p20'| |class='wd_p214'| |class='wd_p245'| [https://www.getty.edu/vow/ULANFullDisplay?find=500779292&role=&nation=&prev_page=1&subjectid=500779292 500779292] | |- class='wd_q113388124' | style='text-align:right'| 437 | [[:d:Q113388124|Q113388124]] | 9 | 0 |class='wd_label'| ନାରାୟଣ ବେହେରା |class='wd_p569'| |class='wd_p19'| |class='wd_p570'| |class='wd_p20'| |class='wd_p214'| |class='wd_p245'| [https://www.getty.edu/vow/ULANFullDisplay?find=500779277&role=&nation=&prev_page=1&subjectid=500779277 500779277] | |- class='wd_q113388130' | style='text-align:right'| 442 | [[:d:Q113388130|Q113388130]] | 9 | 0 |class='wd_label'| ନିଗମାନନ୍ଦ ସ୍ୱାଇଁ |class='wd_p569'| |class='wd_p19'| |class='wd_p570'| |class='wd_p20'| |class='wd_p214'| |class='wd_p245'| [https://www.getty.edu/vow/ULANFullDisplay?find=500779907&role=&nation=&prev_page=1&subjectid=500779907 500779907] | |- class='wd_q113388132' | style='text-align:right'| 443 | [[:d:Q113388132|Q113388132]] | 9 | 0 |class='wd_label'| ନିହାର ଦାସ |class='wd_p569'| |class='wd_p19'| |class='wd_p570'| |class='wd_p20'| |class='wd_p214'| |class='wd_p245'| [https://www.getty.edu/vow/ULANFullDisplay?find=500779348&role=&nation=&prev_page=1&subjectid=500779348 500779348] | |- class='wd_q113388136' | style='text-align:right'| 446 | [[:d:Q113388136|Q113388136]] | 9 | 0 |class='wd_label'| ନିକୁଞ୍ଜ ବେହେରାୀ ଦାସ |class='wd_p569'| |class='wd_p19'| |class='wd_p570'| |class='wd_p20'| |class='wd_p214'| |class='wd_p245'| [https://www.getty.edu/vow/ULANFullDisplay?find=500779350&role=&nation=&prev_page=1&subjectid=500779350 500779350] | |- class='wd_q113388137' | style='text-align:right'| 447 | [[:d:Q113388137|Q113388137]] | 9 | 0 |class='wd_label'| ନିକୁଞ୍ଜ ଦାସ |class='wd_p569'| |class='wd_p19'| |class='wd_p570'| |class='wd_p20'| |class='wd_p214'| |class='wd_p245'| [https://www.getty.edu/vow/ULANFullDisplay?find=500779349&role=&nation=&prev_page=1&subjectid=500779349 500779349] | |- class='wd_q113388140' | style='text-align:right'| 448 | [[:d:Q113388140|Q113388140]] | 9 | 0 |class='wd_label'| ନୀଳମାଧବ ନାଥ |class='wd_p569'| |class='wd_p19'| |class='wd_p570'| |class='wd_p20'| |class='wd_p214'| |class='wd_p245'| [https://www.getty.edu/vow/ULANFullDisplay?find=500779597&role=&nation=&prev_page=1&subjectid=500779597 500779597] | |- class='wd_q113388141' | style='text-align:right'| 449 | [[:d:Q113388141|Q113388141]] | 10 | 0 |class='wd_label'| ନୀଳମଣି ଜେନା |class='wd_p569'| |class='wd_p19'| |class='wd_p570'| |class='wd_p20'| |class='wd_p214'| |class='wd_p245'| [https://www.getty.edu/vow/ULANFullDisplay?find=500779422&role=&nation=&prev_page=1&subjectid=500779422 500779422] | |- class='wd_q113388143' | style='text-align:right'| 450 | [[:d:Q113388143|Q113388143]] | 9 | 0 |class='wd_label'| ନିରଞ୍ଜନ ତ୍ରିପାଠୀ |class='wd_p569'| |class='wd_p19'| |class='wd_p570'| |class='wd_p20'| |class='wd_p214'| |class='wd_p245'| [https://www.getty.edu/vow/ULANFullDisplay?find=500779920&role=&nation=&prev_page=1&subjectid=500779920 500779920] | |- class='wd_q113388147' | style='text-align:right'| 453 | [[:d:Q113388147|Q113388147]] | 9 | 0 |class='wd_label'| ନିତ୍ୟାନନ୍ଦ ରାଉତ |class='wd_p569'| |class='wd_p19'| |class='wd_p570'| |class='wd_p20'| |class='wd_p214'| |class='wd_p245'| [https://www.getty.edu/vow/ULANFullDisplay?find=500779773&role=&nation=&prev_page=1&subjectid=500779773 500779773] | |- class='wd_q113388150' | style='text-align:right'| 454 | [[:d:Q113388150|Q113388150]] | 10 | 0 |class='wd_label'| ନିତ୍ୟାନନ୍ଦ ସାହୁ |class='wd_p569'| |class='wd_p19'| |class='wd_p570'| |class='wd_p20'| |class='wd_p214'| |class='wd_p245'| [https://www.getty.edu/vow/ULANFullDisplay?find=500779809&role=&nation=&prev_page=1&subjectid=500779809 500779809] | |- class='wd_q113388151' | style='text-align:right'| 455 | [[:d:Q113388151|Q113388151]] | 9 | 0 |class='wd_label'| ନିତ୍ୟାନନ୍ଦ ସାହୁ |class='wd_p569'| |class='wd_p19'| |class='wd_p570'| |class='wd_p20'| |class='wd_p214'| |class='wd_p245'| [https://www.getty.edu/vow/ULANFullDisplay?find=500779848&role=&nation=&prev_page=1&subjectid=500779848 500779848] | |- class='wd_q113388153' | style='text-align:right'| 456 | [[:d:Q113388153|Q113388153]] | 9 | 0 |class='wd_label'| ନୃସିଂହ ନାୟକ |class='wd_p569'| |class='wd_p19'| |class='wd_p570'| |class='wd_p20'| |class='wd_p214'| |class='wd_p245'| [https://www.getty.edu/vow/ULANFullDisplay?find=500779614&role=&nation=&prev_page=1&subjectid=500779614 500779614] | |- class='wd_q113388154' | style='text-align:right'| 457 | [[:d:Q113388154|Q113388154]] | 10 | 0 |class='wd_label'| ଓମ ପ୍ରକାଶ ବାରିକ |class='wd_p569'| |class='wd_p19'| |class='wd_p570'| |class='wd_p20'| |class='wd_p214'| |class='wd_p245'| [https://www.getty.edu/vow/ULANFullDisplay?find=500779248&role=&nation=&prev_page=1&subjectid=500779248 500779248] | |- class='wd_q113388155' | style='text-align:right'| 458 | [[:d:Q113388155|Q113388155]] | 9 | 0 |class='wd_label'| ପି ଶ୍ୟାମସୁନ୍ଦର ରାଓ ଆଚାର୍ଯ୍ଯ |class='wd_p569'| |class='wd_p19'| |class='wd_p570'| |class='wd_p20'| |class='wd_p214'| |class='wd_p245'| [https://www.getty.edu/vow/ULANFullDisplay?find=500779228&role=&nation=&prev_page=1&subjectid=500779228 500779228] | |- class='wd_q113388156' | style='text-align:right'| 459 | [[:d:Q113388156|Q113388156]] | 9 | 0 |class='wd_label'| ପବିତ୍ର କୁମାର ସାହୁ |class='wd_p569'| |class='wd_p19'| |class='wd_p570'| |class='wd_p20'| |class='wd_p214'| |class='wd_p245'| [https://www.getty.edu/vow/ULANFullDisplay?find=500779810&role=&nation=&prev_page=1&subjectid=500779810 500779810] | |- class='wd_q113388158' | style='text-align:right'| 460 | [[:d:Q113388158|Q113388158]] | 10 | 0 |class='wd_label'| ପବିତ୍ର ମୋହନ ଶତପଥୀ |class='wd_p569'| |class='wd_p19'| |class='wd_p570'| |class='wd_p20'| |class='wd_p214'| |class='wd_p245'| [https://www.getty.edu/vow/ULANFullDisplay?find=500779866&role=&nation=&prev_page=1&subjectid=500779866 500779866] | |- class='wd_q113388161' | style='text-align:right'| 463 | [[:d:Q113388161|Q113388161]] | 9 | 0 |class='wd_label'| ପଦ୍ମନାଭ ସେଠୀ |class='wd_p569'| |class='wd_p19'| |class='wd_p570'| |class='wd_p20'| |class='wd_p214'| |class='wd_p245'| [https://www.getty.edu/vow/ULANFullDisplay?find=500779878&role=&nation=&prev_page=1&subjectid=500779878 500779878] | |- class='wd_q113388162' | style='text-align:right'| 464 | [[:d:Q113388162|Q113388162]] | 10 | 0 |class='wd_label'| ପଦ୍ମନାଭ ବେହେରା |class='wd_p569'| |class='wd_p19'| |class='wd_p570'| |class='wd_p20'| |class='wd_p214'| |class='wd_p245'| [https://www.getty.edu/vow/ULANFullDisplay?find=500779278&role=&nation=&prev_page=1&subjectid=500779278 500779278] | |- class='wd_q113388164' | style='text-align:right'| 465 | [[:d:Q113388164|Q113388164]] | 9 | 0 |class='wd_label'| ପଦ୍ମଲୋଚନ ନାୟକ |class='wd_p569'| |class='wd_p19'| |class='wd_p570'| |class='wd_p20'| |class='wd_p214'| |class='wd_p245'| [https://www.getty.edu/vow/ULANFullDisplay?find=500779616&role=&nation=&prev_page=1&subjectid=500779616 500779616] | |- class='wd_q113388165' | style='text-align:right'| 466 | [[:d:Q113388165|Q113388165]] | 10 | 0 |class='wd_label'| ପଞ୍ଚାନନ ସୁର |class='wd_p569'| |class='wd_p19'| |class='wd_p570'| |class='wd_p20'| |class='wd_p214'| |class='wd_p245'| [https://www.getty.edu/vow/ULANFullDisplay?find=500779891&role=&nation=&prev_page=1&subjectid=500779891 500779891] | |- class='wd_q113388166' | style='text-align:right'| 467 | [[:d:Q113388166|Q113388166]] | 9 | 0 |class='wd_label'| ପାଣ୍ଡବ ଚରଣ ମହାଳିକ |class='wd_p569'| |class='wd_p19'| |class='wd_p570'| |class='wd_p20'| |class='wd_p214'| |class='wd_p245'| [https://www.getty.edu/vow/ULANFullDisplay?find=500779463&role=&nation=&prev_page=1&subjectid=500779463 500779463] | |- class='wd_q113388168' | style='text-align:right'| 468 | [[:d:Q113388168|Q113388168]] | 9 | 0 |class='wd_label'| ପଙ୍କଜ କୁମାର ଦାସ |class='wd_p569'| |class='wd_p19'| |class='wd_p570'| |class='wd_p20'| |class='wd_p214'| |class='wd_p245'| [https://www.getty.edu/vow/ULANFullDisplay?find=500779351&role=&nation=&prev_page=1&subjectid=500779351 500779351] | |- class='wd_q113388169' | style='text-align:right'| 469 | [[:d:Q113388169|Q113388169]] | 9 | 0 |class='wd_label'| ପରମେଶ୍ୱର ସାମଲ |class='wd_p569'| |class='wd_p19'| |class='wd_p570'| |class='wd_p20'| |class='wd_p214'| |class='wd_p245'| [https://www.getty.edu/vow/ULANFullDisplay?find=500779857&role=&nation=&prev_page=1&subjectid=500779857 500779857] | |- class='wd_q113388170' | style='text-align:right'| 470 | [[:d:Q113388170|Q113388170]] | 9 | 0 |class='wd_label'| ପରେଶ ରଞ୍ଜନ ଚୌଧୁରୀ |class='wd_p569'| |class='wd_p19'| |class='wd_p570'| |class='wd_p20'| |class='wd_p214'| |class='wd_p245'| [https://www.getty.edu/vow/ULANFullDisplay?find=500779309&role=&nation=&prev_page=1&subjectid=500779309 500779309] | |- class='wd_q113388172' | style='text-align:right'| 471 | [[:d:Q113388172|Q113388172]] | 9 | 0 |class='wd_label'| ପ୍ରବୀର ଦଳାଇ |class='wd_p569'| |class='wd_p19'| |class='wd_p570'| |class='wd_p20'| |class='wd_p214'| |class='wd_p245'| [https://www.getty.edu/vow/ULANFullDisplay?find=500779313&role=&nation=&prev_page=1&subjectid=500779313 500779313] | |- class='wd_q113388173' | style='text-align:right'| 472 | [[:d:Q113388173|Q113388173]] | 9 | 0 |class='wd_label'| ପ୍ରବୋଧ ସାହୁ |class='wd_p569'| |class='wd_p19'| |class='wd_p570'| |class='wd_p20'| |class='wd_p214'| |class='wd_p245'| [https://www.getty.edu/vow/ULANFullDisplay?find=500779811&role=&nation=&prev_page=1&subjectid=500779811 500779811] | |- class='wd_q113388174' | style='text-align:right'| 473 | [[:d:Q113388174|Q113388174]] | 9 | 0 |class='wd_label'| ପ୍ରବୋଧ କୁମାର ସାହୁ |class='wd_p569'| |class='wd_p19'| |class='wd_p570'| |class='wd_p20'| |class='wd_p214'| |class='wd_p245'| [https://www.getty.edu/vow/ULANFullDisplay?find=500779812&role=&nation=&prev_page=1&subjectid=500779812 500779812] | |- class='wd_q113388175' | style='text-align:right'| 474 | [[:d:Q113388175|Q113388175]] | 9 | 0 |class='wd_label'| ପ୍ରଦୀପ କୁମାର ଦାଶ |class='wd_p569'| |class='wd_p19'| |class='wd_p570'| |class='wd_p20'| |class='wd_p214'| |class='wd_p245'| [https://www.getty.edu/vow/ULANFullDisplay?find=500779372&role=&nation=&prev_page=1&subjectid=500779372 500779372] | |- class='wd_q113388177' | style='text-align:right'| 475 | [[:d:Q113388177|Q113388177]] | 9 | 0 |class='wd_label'| ପ୍ରଦୀପ କୁମାର ପାଣ୍ଡେ |class='wd_p569'| |class='wd_p19'| |class='wd_p570'| |class='wd_p20'| |class='wd_p214'| |class='wd_p245'| [https://www.getty.edu/vow/ULANFullDisplay?find=500779667&role=&nation=&prev_page=1&subjectid=500779667 500779667] | |- class='wd_q113388178' | style='text-align:right'| 476 | [[:d:Q113388178|Q113388178]] | 9 | 0 |class='wd_label'| ପ୍ରଦୀପ ପାଣ୍ଡେ |class='wd_p569'| |class='wd_p19'| |class='wd_p570'| |class='wd_p20'| |class='wd_p214'| |class='wd_p245'| [https://www.getty.edu/vow/ULANFullDisplay?find=500779666&role=&nation=&prev_page=1&subjectid=500779666 500779666] | |- class='wd_q113388179' | style='text-align:right'| 477 | [[:d:Q113388179|Q113388179]] | 9 | 0 |class='wd_label'| ପ୍ରଦୀପ୍ତ ଦାଶ |class='wd_p569'| |class='wd_p19'| |class='wd_p570'| |class='wd_p20'| |class='wd_p214'| |class='wd_p245'| [https://www.getty.edu/vow/ULANFullDisplay?find=500779373&role=&nation=&prev_page=1&subjectid=500779373 500779373] | |- class='wd_q113388180' | style='text-align:right'| 478 | [[:d:Q113388180|Q113388180]] | 9 | 0 |class='wd_label'| ପ୍ରଦୀପ କୁମାର ସାହୁ |class='wd_p569'| |class='wd_p19'| |class='wd_p570'| |class='wd_p20'| |class='wd_p214'| |class='wd_p245'| [https://www.getty.edu/vow/ULANFullDisplay?find=500779813&role=&nation=&prev_page=1&subjectid=500779813 500779813] | |- class='wd_q113388181' | style='text-align:right'| 479 | [[:d:Q113388181|Q113388181]] | 9 | 0 |class='wd_label'| ପ୍ରଦୋଷ କୁମାର ସ୍ୱାଇଁ |class='wd_p569'| |class='wd_p19'| |class='wd_p570'| |class='wd_p20'| |class='wd_p214'| |class='wd_p245'| [https://www.getty.edu/vow/ULANFullDisplay?find=500779908&role=&nation=&prev_page=1&subjectid=500779908 500779908] | |- class='wd_q113388183' | style='text-align:right'| 480 | [[:d:Q113388183|Q113388183]] | 10 | 0 |class='wd_label'| ପ୍ରଦ୍ୟୁମ୍ନ ଜେନା |class='wd_p569'| |class='wd_p19'| |class='wd_p570'| |class='wd_p20'| |class='wd_p214'| |class='wd_p245'| [https://www.getty.edu/vow/ULANFullDisplay?find=500779423&role=&nation=&prev_page=1&subjectid=500779423 500779423] | |- class='wd_q113388184' | style='text-align:right'| 481 | [[:d:Q113388184|Q113388184]] | 10 | 0 |class='wd_label'| ପ୍ରଫୁଲ୍ଲ କୁମାର ମହାରଣା |class='wd_p569'| |class='wd_p19'| |class='wd_p570'| |class='wd_p20'| |class='wd_p214'| |class='wd_p245'| [https://www.getty.edu/vow/ULANFullDisplay?find=500779483&role=&nation=&prev_page=1&subjectid=500779483 500779483] | |- class='wd_q113388185' | style='text-align:right'| 482 | [[:d:Q113388185|Q113388185]] | 9 | 0 |class='wd_label'| ପ୍ରଫୁଲ୍ଲ କୁମାର ନାୟକ |class='wd_p569'| |class='wd_p19'| |class='wd_p570'| |class='wd_p20'| |class='wd_p214'| |class='wd_p245'| [https://www.getty.edu/vow/ULANFullDisplay?find=500779617&role=&nation=&prev_page=1&subjectid=500779617 500779617] | |- class='wd_q113388189' | style='text-align:right'| 485 | [[:d:Q113388189|Q113388189]] | 10 | 0 |class='wd_label'| ପ୍ରକାଶ ଚନ୍ଦ୍ର ସେଠ |class='wd_p569'| |class='wd_p19'| |class='wd_p570'| |class='wd_p20'| |class='wd_p214'| |class='wd_p245'| [https://www.getty.edu/vow/ULANFullDisplay?find=500779872&role=&nation=&prev_page=1&subjectid=500779872 500779872] | |- class='wd_q113388190' | style='text-align:right'| 486 | [[:d:Q113388190|Q113388190]] | 10 | 0 |class='wd_label'| ପ୍ରକାଶ ମହାପାତ୍ର |class='wd_p569'| |class='wd_p19'| |class='wd_p570'| |class='wd_p20'| |class='wd_p214'| |class='wd_p245'| [https://www.getty.edu/vow/ULANFullDisplay?find=500779563&role=&nation=&prev_page=1&subjectid=500779563 500779563] | |- class='wd_q113388191' | style='text-align:right'| 487 | [[:d:Q113388191|Q113388191]] | 9 | 0 |class='wd_label'| ପ୍ରମୋଦ ମଲ୍ଲିକ |class='wd_p569'| |class='wd_p19'| |class='wd_p570'| |class='wd_p20'| |class='wd_p214'| |class='wd_p245'| [https://www.getty.edu/vow/ULANFullDisplay?find=500779507&role=&nation=&prev_page=1&subjectid=500779507 500779507] | |- class='wd_q113388193' | style='text-align:right'| 489 | [[:d:Q113388193|Q113388193]] | 9 | 0 |class='wd_label'| ପ୍ରସନ୍ନ କୁମାର ମହାରଣା |class='wd_p569'| |class='wd_p19'| |class='wd_p570'| |class='wd_p20'| |class='wd_p214'| |class='wd_p245'| [https://www.getty.edu/vow/ULANFullDisplay?find=500779577&role=&nation=&prev_page=1&subjectid=500779577 500779577] | |- class='wd_q113388194' | style='text-align:right'| 490 | [[:d:Q113388194|Q113388194]] | 9 | 0 |class='wd_label'| ପ୍ରସନ୍ନ କୁମାର ସାହୁ |class='wd_p569'| |class='wd_p19'| |class='wd_p570'| |class='wd_p20'| |class='wd_p214'| |class='wd_p245'| [https://www.getty.edu/vow/ULANFullDisplay?find=500779814&role=&nation=&prev_page=1&subjectid=500779814 500779814] | |- class='wd_q113388195' | style='text-align:right'| 491 | [[:d:Q113388195|Q113388195]] | 9 | 0 |class='wd_label'| ପ୍ରସନ୍ନ ମହାରଣା |class='wd_p569'| |class='wd_p19'| |class='wd_p570'| |class='wd_p20'| |class='wd_p214'| |class='wd_p245'| [https://www.getty.edu/vow/ULANFullDisplay?find=500779484&role=&nation=&prev_page=1&subjectid=500779484 500779484] | |- class='wd_q113388196' | style='text-align:right'| 492 | [[:d:Q113388196|Q113388196]] | 9 | 0 |class='wd_label'| ପ୍ରସନ୍ନଜିତ ଓଝା |class='wd_p569'| |class='wd_p19'| |class='wd_p570'| |class='wd_p20'| |class='wd_p214'| |class='wd_p245'| [https://www.getty.edu/vow/ULANFullDisplay?find=500779632&role=&nation=&prev_page=1&subjectid=500779632 500779632] | |- class='wd_q113388197' | style='text-align:right'| 493 | [[:d:Q113388197|Q113388197]] | 9 | 0 |class='wd_label'| ବସନ୍ତ ସାହୁ |class='wd_p569'| |class='wd_p19'| |class='wd_p570'| |class='wd_p20'| |class='wd_p214'| |class='wd_p245'| [https://www.getty.edu/vow/ULANFullDisplay?find=500779815&role=&nation=&prev_page=1&subjectid=500779815 500779815] | |- class='wd_q113388198' | style='text-align:right'| 494 | [[:d:Q113388198|Q113388198]] | 9 | 0 |class='wd_label'| ପ୍ରଶାନ୍ତ କୁମାର ଚାନ୍ଦ |class='wd_p569'| |class='wd_p19'| |class='wd_p570'| |class='wd_p20'| |class='wd_p214'| |class='wd_p245'| [https://www.getty.edu/vow/ULANFullDisplay?find=500779308&role=&nation=&prev_page=1&subjectid=500779308 500779308] | |- class='wd_q113388200' | style='text-align:right'| 495 | [[:d:Q113388200|Q113388200]] | 9 | 0 |class='wd_label'| ପ୍ରଶାନ୍ତ କୁମାର ଦାସ |class='wd_p569'| |class='wd_p19'| |class='wd_p570'| |class='wd_p20'| |class='wd_p214'| |class='wd_p245'| [https://www.getty.edu/vow/ULANFullDisplay?find=500779354&role=&nation=&prev_page=1&subjectid=500779354 500779354] | |- class='wd_q113388202' | style='text-align:right'| 496 | [[:d:Q113388202|Q113388202]] | 10 | 0 |class='wd_label'| ପ୍ରଶାନ୍ତ କୁମାର ଦାଶ |class='wd_p569'| |class='wd_p19'| |class='wd_p570'| |class='wd_p20'| |class='wd_p214'| |class='wd_p245'| [https://www.getty.edu/vow/ULANFullDisplay?find=500779374&role=&nation=&prev_page=1&subjectid=500779374 500779374] | |- class='wd_q113388203' | style='text-align:right'| 497 | [[:d:Q113388203|Q113388203]] | 10 | 0 |class='wd_label'| ପ୍ରଶାନ୍ତ କୁମାର ସାହୁ |class='wd_p569'| |class='wd_p19'| |class='wd_p570'| |class='wd_p20'| |class='wd_p214'| |class='wd_p245'| [https://www.getty.edu/vow/ULANFullDisplay?find=500779817&role=&nation=&prev_page=1&subjectid=500779817 500779817] | |- class='wd_q113388206' | style='text-align:right'| 498 | [[:d:Q113388206|Q113388206]] | 11 | 0 |class='wd_label'| ପ୍ରଶାନ୍ତ ସାହୁ |class='wd_p569'| |class='wd_p19'| |class='wd_p570'| |class='wd_p20'| |class='wd_p214'| |class='wd_p245'| [https://www.getty.edu/vow/ULANFullDisplay?find=500779816&role=&nation=&prev_page=1&subjectid=500779816 500779816] | |- class='wd_q113388207' | style='text-align:right'| 499 | [[:d:Q113388207|Q113388207]] | 9 | 0 |class='wd_label'| ପ୍ରସନ୍ନ କୁମାର ସୂତାର |class='wd_p569'| |class='wd_p19'| |class='wd_p570'| |class='wd_p20'| |class='wd_p214'| |class='wd_p245'| [https://www.getty.edu/vow/ULANFullDisplay?find=500779893&role=&nation=&prev_page=1&subjectid=500779893 500779893] | |- class='wd_q113387948' | style='text-align:right'| 500 | [[:d:Q113387948|Q113387948]] | 9 | 0 |class='wd_label'| ଗୌତମ ମାଝୀ |class='wd_p569'| |class='wd_p19'| |class='wd_p570'| |class='wd_p20'| |class='wd_p214'| |class='wd_p245'| [https://www.getty.edu/vow/ULANFullDisplay?find=500779501&role=&nation=&prev_page=1&subjectid=500779501 500779501] | |- class='wd_q113387949' | style='text-align:right'| 501 | [[:d:Q113387949|Q113387949]] | 10 | 0 |class='wd_label'| ଜ୍ଞାନରଞ୍ଜନ ଜେନା |class='wd_p569'| |class='wd_p19'| |class='wd_p570'| |class='wd_p20'| |class='wd_p214'| |class='wd_p245'| [https://www.getty.edu/vow/ULANFullDisplay?find=500779416&role=&nation=&prev_page=1&subjectid=500779416 500779416] | |- class='wd_q113387954' | style='text-align:right'| 504 | [[:d:Q113387954|Q113387954]] | 10 | 0 |class='wd_label'| ହରିହାରା ବେହେରା |class='wd_p569'| |class='wd_p19'| |class='wd_p570'| |class='wd_p20'| |class='wd_p214'| |class='wd_p245'| [https://www.getty.edu/vow/ULANFullDisplay?find=500779272&role=&nation=&prev_page=1&subjectid=500779272 500779272] | |- class='wd_q113387955' | style='text-align:right'| 505 | [[:d:Q113387955|Q113387955]] | 9 | 0 |class='wd_label'| ହେମନ୍ତ କୁମାର ଭୋଇ |class='wd_p569'| |class='wd_p19'| |class='wd_p570'| |class='wd_p20'| |class='wd_p214'| |class='wd_p245'| [https://www.getty.edu/vow/ULANFullDisplay?find=500779291&role=&nation=&prev_page=1&subjectid=500779291 500779291] | |- class='wd_q113387956' | style='text-align:right'| 506 | [[:d:Q113387956|Q113387956]] | 9 | 0 |class='wd_label'| ହିମାଂଶୁ ଭୂଷଣ ମହାପାତ୍ର |class='wd_p569'| |class='wd_p19'| |class='wd_p570'| |class='wd_p20'| |class='wd_p214'| |class='wd_p245'| [https://www.getty.edu/vow/ULANFullDisplay?find=500779555&role=&nation=&prev_page=1&subjectid=500779555 500779555] | |- class='wd_q113387958' | style='text-align:right'| 507 | [[:d:Q113387958|Q113387958]] | 9 | 0 |class='wd_label'| ହିମାଂଶୁ ଶେଖର ସାହୁ |class='wd_p569'| |class='wd_p19'| |class='wd_p570'| |class='wd_p20'| |class='wd_p214'| |class='wd_p245'| [https://www.getty.edu/vow/ULANFullDisplay?find=500779843&role=&nation=&prev_page=1&subjectid=500779843 500779843] | |- class='wd_q113387959' | style='text-align:right'| 508 | [[:d:Q113387959|Q113387959]] | 9 | 0 |class='wd_label'| ହିମାଂଶୁ କୁମାର ମଲ୍ଲିକ |class='wd_p569'| |class='wd_p19'| |class='wd_p570'| |class='wd_p20'| |class='wd_p214'| |class='wd_p245'| [https://www.getty.edu/vow/ULANFullDisplay?find=500779506&role=&nation=&prev_page=1&subjectid=500779506 500779506] | |- class='wd_q113387961' | style='text-align:right'| 509 | [[:d:Q113387961|Q113387961]] | 9 | 0 |class='wd_label'| ହିମାଂଶୁ କୁମାର ପଣ୍ଡା |class='wd_p569'| |class='wd_p19'| |class='wd_p570'| |class='wd_p20'| |class='wd_p214'| |class='wd_p245'| [https://www.getty.edu/vow/ULANFullDisplay?find=500779654&role=&nation=&prev_page=1&subjectid=500779654 500779654] | |- class='wd_q113387962' | style='text-align:right'| 510 | [[:d:Q113387962|Q113387962]] | 9 | 0 |class='wd_label'| ହୀରାଲାଲ ପତି |class='wd_p569'| |class='wd_p19'| |class='wd_p570'| |class='wd_p20'| |class='wd_p214'| |class='wd_p245'| [https://www.getty.edu/vow/ULANFullDisplay?find=500779696&role=&nation=&prev_page=1&subjectid=500779696 500779696] | |- class='wd_q113387963' | style='text-align:right'| 511 | [[:d:Q113387963|Q113387963]] | 9 | 0 |class='wd_label'| ହିରଣ୍ୟ କିଶୋର ବାଲ |class='wd_p569'| |class='wd_p19'| |class='wd_p570'| |class='wd_p20'| |class='wd_p214'| |class='wd_p245'| [https://www.getty.edu/vow/ULANFullDisplay?find=500779235&role=&nation=&prev_page=1&subjectid=500779235 500779235] | |- class='wd_q113387964' | style='text-align:right'| 512 | [[:d:Q113387964|Q113387964]] | 9 | 0 |class='wd_label'| ହୃଷିକେଶ ମହାପାତ୍ର |class='wd_p569'| |class='wd_p19'| |class='wd_p570'| |class='wd_p20'| |class='wd_p214'| |class='wd_p245'| [https://www.getty.edu/vow/ULANFullDisplay?find=500779556&role=&nation=&prev_page=1&subjectid=500779556 500779556] | |- class='wd_q113387965' | style='text-align:right'| 513 | [[:d:Q113387965|Q113387965]] | 9 | 0 |class='wd_label'| ହୃଷିକେଶ ବିଶ୍ୱାଳ |class='wd_p569'| |class='wd_p19'| |class='wd_p570'| |class='wd_p20'| |class='wd_p214'| |class='wd_p245'| [https://www.getty.edu/vow/ULANFullDisplay?find=500779303&role=&nation=&prev_page=1&subjectid=500779303 500779303] | |- class='wd_q113387970' | style='text-align:right'| 517 | [[:d:Q113387970|Q113387970]] | 9 | 0 |class='wd_label'| ଜଗବନ୍ଧୁ ଗାଡିଆ |class='wd_p569'| |class='wd_p19'| |class='wd_p570'| |class='wd_p20'| |class='wd_p214'| |class='wd_p245'| [https://www.getty.edu/vow/ULANFullDisplay?find=500779389&role=&nation=&prev_page=1&subjectid=500779389 500779389] | |- class='wd_q113387971' | style='text-align:right'| 518 | [[:d:Q113387971|Q113387971]] | 9 | 0 |class='wd_label'| ଜଗଜୀବନ ନାୟକ |class='wd_p569'| |class='wd_p19'| |class='wd_p570'| |class='wd_p20'| |class='wd_p214'| |class='wd_p245'| [https://www.getty.edu/vow/ULANFullDisplay?find=500779607&role=&nation=&prev_page=1&subjectid=500779607 500779607] | |- class='wd_q113387974' | style='text-align:right'| 519 | [[:d:Q113387974|Q113387974]] | 9 | 0 |class='wd_label'| ଜଗନ୍ନାଥ ରାଉତ |class='wd_p569'| |class='wd_p19'| |class='wd_p570'| |class='wd_p20'| |class='wd_p214'| |class='wd_p245'| [https://www.getty.edu/vow/ULANFullDisplay?find=500779769&role=&nation=&prev_page=1&subjectid=500779769 500779769] | |- class='wd_q113387975' | style='text-align:right'| 520 | [[:d:Q113387975|Q113387975]] | 9 | 0 |class='wd_label'| ଜଗନ୍ନାଥ ଶବର |class='wd_p569'| |class='wd_p19'| |class='wd_p570'| |class='wd_p20'| |class='wd_p214'| |class='wd_p245'| [https://www.getty.edu/vow/ULANFullDisplay?find=500779791&role=&nation=&prev_page=1&subjectid=500779791 500779791] | |- class='wd_q113387976' | style='text-align:right'| 521 | [[:d:Q113387976|Q113387976]] | 10 | 0 |class='wd_label'| ଜଗତଜିତ୍ ଦାଶ |class='wd_p569'| |class='wd_p19'| |class='wd_p570'| |class='wd_p20'| |class='wd_p214'| |class='wd_p245'| [https://www.getty.edu/vow/ULANFullDisplay?find=500779370&role=&nation=&prev_page=1&subjectid=500779370 500779370] | |- class='wd_q113387977' | style='text-align:right'| 522 | [[:d:Q113387977|Q113387977]] | 9 | 0 |class='wd_label'| ଜୟ ଗୋପାଳ |class='wd_p569'| |class='wd_p19'| |class='wd_p570'| |class='wd_p20'| |class='wd_p214'| |class='wd_p245'| [https://www.getty.edu/vow/ULANFullDisplay?find=500779397&role=&nation=&prev_page=1&subjectid=500779397 500779397] | |- class='wd_q113387979' | style='text-align:right'| 524 | [[:d:Q113387979|Q113387979]] | 9 | 0 |class='wd_label'| ଜନାର୍ଦ୍ଦନ ପରମଗୁରୁ |class='wd_p569'| |class='wd_p19'| |class='wd_p570'| |class='wd_p20'| |class='wd_p214'| |class='wd_p245'| [https://www.getty.edu/vow/ULANFullDisplay?find=500779679&role=&nation=&prev_page=1&subjectid=500779679 500779679] | |- class='wd_q113387981' | style='text-align:right'| 526 | [[:d:Q113387981|Q113387981]] | 9 | 0 |class='wd_label'| ଜୟଦେବ ମହାରଣା |class='wd_p569'| |class='wd_p19'| |class='wd_p570'| |class='wd_p20'| |class='wd_p214'| |class='wd_p245'| [https://www.getty.edu/vow/ULANFullDisplay?find=500779574&role=&nation=&prev_page=1&subjectid=500779574 500779574] | |- class='wd_q113387982' | style='text-align:right'| 527 | [[:d:Q113387982|Q113387982]] | 9 | 0 |class='wd_label'| ଜୟଦେବ ଓଝା |class='wd_p569'| |class='wd_p19'| |class='wd_p570'| |class='wd_p20'| |class='wd_p214'| |class='wd_p245'| [https://www.getty.edu/vow/ULANFullDisplay?find=500779631&role=&nation=&prev_page=1&subjectid=500779631 500779631] | |- class='wd_q113387983' | style='text-align:right'| 528 | [[:d:Q113387983|Q113387983]] | 9 | 0 |class='wd_label'| ଜୟନ୍ତ କୁମାର ଦାସ |class='wd_p569'| |class='wd_p19'| |class='wd_p570'| |class='wd_p20'| |class='wd_p214'| |class='wd_p245'| [https://www.getty.edu/vow/ULANFullDisplay?find=500779335&role=&nation=&prev_page=1&subjectid=500779335 500779335] | |- class='wd_q113387985' | style='text-align:right'| 529 | [[:d:Q113387985|Q113387985]] | 9 | 0 |class='wd_label'| ଜୟରାମ ବେହେରା |class='wd_p569'| |class='wd_p19'| |class='wd_p570'| |class='wd_p20'| |class='wd_p214'| |class='wd_p245'| [https://www.getty.edu/vow/ULANFullDisplay?find=500779273&role=&nation=&prev_page=1&subjectid=500779273 500779273] | |- class='wd_q113387988' | style='text-align:right'| 532 | [[:d:Q113387988|Q113387988]] | 10 | 0 |class='wd_label'| ଜୟଦୀପ ଦାସ |class='wd_p569'| |class='wd_p19'| |class='wd_p570'| |class='wd_p20'| |class='wd_p214'| |class='wd_p245'| [https://www.getty.edu/vow/ULANFullDisplay?find=500779336&role=&nation=&prev_page=1&subjectid=500779336 500779336] | |- class='wd_q113387989' | style='text-align:right'| 533 | [[:d:Q113387989|Q113387989]] | 9 | 0 |class='wd_label'| ଜୀବନ ରଞ୍ଜନ ଦାଶ |class='wd_p569'| |class='wd_p19'| |class='wd_p570'| |class='wd_p20'| |class='wd_p214'| |class='wd_p245'| [https://www.getty.edu/vow/ULANFullDisplay?find=500779371&role=&nation=&prev_page=1&subjectid=500779371 500779371] | |- class='wd_q113387991' | style='text-align:right'| 535 | [[:d:Q113387991|Q113387991]] | 9 | 0 |class='wd_label'| ଜୀବନ ମହାରଣା |class='wd_p569'| |class='wd_p19'| |class='wd_p570'| |class='wd_p20'| |class='wd_p214'| |class='wd_p245'| [https://www.getty.edu/vow/ULANFullDisplay?find=500779575&role=&nation=&prev_page=1&subjectid=500779575 500779575] | |- class='wd_q113387992' | style='text-align:right'| 536 | [[:d:Q113387992|Q113387992]] | 9 | 0 |class='wd_label'| ଜିତେନ୍ଦ୍ର କୁମାର ଭଞ୍ଜ |class='wd_p569'| |class='wd_p19'| |class='wd_p570'| |class='wd_p20'| |class='wd_p214'| |class='wd_p245'| [https://www.getty.edu/vow/ULANFullDisplay?find=500779290&role=&nation=&prev_page=1&subjectid=500779290 500779290] | |- class='wd_q113387993' | style='text-align:right'| 537 | [[:d:Q113387993|Q113387993]] | 9 | 0 |class='wd_label'| ଜିତେନ୍ଦ୍ର କୁମାର ଗିରି |class='wd_p569'| |class='wd_p19'| |class='wd_p570'| |class='wd_p20'| |class='wd_p214'| |class='wd_p245'| [https://www.getty.edu/vow/ULANFullDisplay?find=500779395&role=&nation=&prev_page=1&subjectid=500779395 500779395] | |- class='wd_q113387994' | style='text-align:right'| 538 | [[:d:Q113387994|Q113387994]] | 9 | 0 |class='wd_label'| ଜିତେନ୍ଦ୍ର କୁମାର ସାହୁ |class='wd_p569'| |class='wd_p19'| |class='wd_p570'| |class='wd_p20'| |class='wd_p214'| |class='wd_p245'| [https://www.getty.edu/vow/ULANFullDisplay?find=500779844&role=&nation=&prev_page=1&subjectid=500779844 500779844] | |- class='wd_q113387996' | style='text-align:right'| 540 | [[:d:Q113387996|Q113387996]] | 9 | 0 |class='wd_label'| ଜ୍ୟୋତି ରଞ୍ଜନ ପାଣିଗ୍ରାହୀ |class='wd_p569'| |class='wd_p19'| |class='wd_p570'| |class='wd_p20'| |class='wd_p214'| |class='wd_p245'| [https://www.getty.edu/vow/ULANFullDisplay?find=500779673&role=&nation=&prev_page=1&subjectid=500779673 500779673] | |- class='wd_q113387997' | style='text-align:right'| 541 | [[:d:Q113387997|Q113387997]] | 9 | 0 |class='wd_label'| ଜ୍ୟୋତିପ୍ରକାଶ ହେର୍ଣ୍ଣା |class='wd_p569'| |class='wd_p19'| |class='wd_p570'| |class='wd_p20'| |class='wd_p214'| |class='wd_p245'| [https://www.getty.edu/vow/ULANFullDisplay?find=500779402&role=&nation=&prev_page=1&subjectid=500779402 500779402] | |- class='wd_q113387998' | style='text-align:right'| 542 | [[:d:Q113387998|Q113387998]] | 10 | 0 |class='wd_label'| ଜ୍ୟୋତିରଞ୍ଜନ ସ୍ୱାଇଁ |class='wd_p569'| |class='wd_p19'| |class='wd_p570'| |class='wd_p20'| |class='wd_p214'| |class='wd_p245'| [https://www.getty.edu/vow/ULANFullDisplay?find=500779904&role=&nation=&prev_page=1&subjectid=500779904 500779904] | |- class='wd_q113387999' | style='text-align:right'| 543 | [[:d:Q113387999|Q113387999]] | 10 | 0 |class='wd_label'| ଜ୍ୟୋତିର୍ମୟ ପଟ୍ଟନାୟକ |class='wd_p569'| |class='wd_p19'| |class='wd_p570'| |class='wd_p20'| |class='wd_p214'| |class='wd_p245'| [https://www.getty.edu/vow/ULANFullDisplay?find=500779731&role=&nation=&prev_page=1&subjectid=500779731 500779731] | |- class='wd_q113388001' | style='text-align:right'| 545 | [[:d:Q113388001|Q113388001]] | 9 | 0 |class='wd_label'| ଜ୍ୟୋତିଷ କୁମାର ସାହୁ |class='wd_p569'| |class='wd_p19'| |class='wd_p570'| |class='wd_p20'| |class='wd_p214'| |class='wd_p245'| [https://www.getty.edu/vow/ULANFullDisplay?find=500779803&role=&nation=&prev_page=1&subjectid=500779803 500779803] | |- class='wd_q113388002' | style='text-align:right'| 546 | [[:d:Q113388002|Q113388002]] | 9 | 0 |class='wd_label'| କୈଳାସ ଚନ୍ଦ୍ର ମହାରଣା |class='wd_p569'| |class='wd_p19'| |class='wd_p570'| |class='wd_p20'| |class='wd_p214'| |class='wd_p245'| [https://www.getty.edu/vow/ULANFullDisplay?find=500779479&role=&nation=&prev_page=1&subjectid=500779479 500779479] | |- class='wd_q113388003' | style='text-align:right'| 547 | [[:d:Q113388003|Q113388003]] | 9 | 0 |class='wd_label'| କାଳିନ୍ଦୀ ବେହେରା |class='wd_p569'| |class='wd_p19'| |class='wd_p570'| |class='wd_p20'| |class='wd_p214'| |class='wd_p245'| [https://www.getty.edu/vow/ULANFullDisplay?find=500779274&role=&nation=&prev_page=1&subjectid=500779274 500779274] | |- class='wd_q113388004' | style='text-align:right'| 548 | [[:d:Q113388004|Q113388004]] | 9 | 0 |class='wd_label'| କାଳିନ୍ଦୀ ଚରଣ ମୁଦୁଲି |class='wd_p569'| |class='wd_p19'| |class='wd_p570'| |class='wd_p20'| |class='wd_p214'| |class='wd_p245'| [https://www.getty.edu/vow/ULANFullDisplay?find=500779585&role=&nation=&prev_page=1&subjectid=500779585 500779585] | |- class='wd_q113388005' | style='text-align:right'| 549 | [[:d:Q113388005|Q113388005]] | 9 | 0 |class='wd_label'| କାଳିନ୍ଦୀ ସାମଲ |class='wd_p569'| |class='wd_p19'| |class='wd_p570'| |class='wd_p20'| |class='wd_p214'| |class='wd_p245'| [https://www.getty.edu/vow/ULANFullDisplay?find=500779856&role=&nation=&prev_page=1&subjectid=500779856 500779856] | |- class='wd_q113388006' | style='text-align:right'| 550 | [[:d:Q113388006|Q113388006]] | 9 | 0 |class='wd_label'| କାଳୀ କିଙ୍କର ଦେ |class='wd_p569'| |class='wd_p19'| |class='wd_p570'| |class='wd_p20'| |class='wd_p214'| |class='wd_p245'| [https://www.getty.edu/vow/ULANFullDisplay?find=500779381&role=&nation=&prev_page=1&subjectid=500779381 500779381] | |- class='wd_q113388007' | style='text-align:right'| 551 | [[:d:Q113388007|Q113388007]] | 9 | 0 |class='wd_label'| କଳିଙ୍ଗ କେଶରୀ ନାୟକ |class='wd_p569'| |class='wd_p19'| |class='wd_p570'| |class='wd_p20'| |class='wd_p214'| |class='wd_p245'| [https://www.getty.edu/vow/ULANFullDisplay?find=500779608&role=&nation=&prev_page=1&subjectid=500779608 500779608] | |- class='wd_q113388010' | style='text-align:right'| 554 | [[:d:Q113388010|Q113388010]] | 10 | 0 |class='wd_label'| କଳ୍ପତରୁ ପଣ୍ତା |class='wd_p569'| |class='wd_p19'| |class='wd_p570'| |class='wd_p20'| |class='wd_p214'| |class='wd_p245'| [https://www.getty.edu/vow/ULANFullDisplay?find=500779655&role=&nation=&prev_page=1&subjectid=500779655 500779655] | |- class='wd_q113388011' | style='text-align:right'| 555 | [[:d:Q113388011|Q113388011]] | 10 | 0 |class='wd_label'| କଲ୍ୟାଣ ମୁଦୁଲି |class='wd_p569'| |class='wd_p19'| |class='wd_p570'| |class='wd_p20'| |class='wd_p214'| |class='wd_p245'| [https://www.getty.edu/vow/ULANFullDisplay?find=500779586&role=&nation=&prev_page=1&subjectid=500779586 500779586] | |- class='wd_q113388015' | style='text-align:right'| 559 | [[:d:Q113388015|Q113388015]] | 10 | 0 |class='wd_label'| କରୁଣାକର ସାହୁ |class='wd_p569'| |class='wd_p19'| |class='wd_p570'| |class='wd_p20'| |class='wd_p214'| |class='wd_p245'| [https://www.getty.edu/vow/ULANFullDisplay?find=500779845&role=&nation=&prev_page=1&subjectid=500779845 500779845] | |- class='wd_q113388016' | style='text-align:right'| 560 | [[:d:Q113388016|Q113388016]] | 9 | 0 |class='wd_label'| କାଶୀନାଥ ପାତ୍ର |class='wd_p569'| |class='wd_p19'| |class='wd_p570'| |class='wd_p20'| |class='wd_p214'| |class='wd_p245'| [https://www.getty.edu/vow/ULANFullDisplay?find=500779709&role=&nation=&prev_page=1&subjectid=500779709 500779709] | |- class='wd_q113388018' | style='text-align:right'| 561 | [[:d:Q113388018|Q113388018]] | 9 | 0 |class='wd_label'| କାଶୀନାଥ ପାତ୍ର |class='wd_p569'| |class='wd_p19'| |class='wd_p570'| |class='wd_p20'| |class='wd_p214'| |class='wd_p245'| [https://www.getty.edu/vow/ULANFullDisplay?find=500779710&role=&nation=&prev_page=1&subjectid=500779710 500779710] | |- class='wd_q113388019' | style='text-align:right'| 562 | [[:d:Q113388019|Q113388019]] | 11 | 0 |class='wd_label'| କେଶବ ଦାସ |class='wd_p569'| |class='wd_p19'| |class='wd_p570'| |class='wd_p20'| |class='wd_p214'| |class='wd_p245'| | |- class='wd_q113388020' | style='text-align:right'| 563 | [[:d:Q113388020|Q113388020]] | 9 | 0 |class='wd_label'| କୀର୍ତ୍ତନ ବେହେରାୀ ଖଟୁଆ |class='wd_p569'| |class='wd_p19'| |class='wd_p570'| |class='wd_p20'| |class='wd_p214'| |class='wd_p245'| [https://www.getty.edu/vow/ULANFullDisplay?find=500779451&role=&nation=&prev_page=1&subjectid=500779451 500779451] | |- class='wd_q113388022' | style='text-align:right'| 564 | [[:d:Q113388022|Q113388022]] | 9 | 0 |class='wd_label'| କିଶୋର କୁମାର ସାହୁ |class='wd_p569'| |class='wd_p19'| |class='wd_p570'| |class='wd_p20'| |class='wd_p214'| |class='wd_p245'| [https://www.getty.edu/vow/ULANFullDisplay?find=500779846&role=&nation=&prev_page=1&subjectid=500779846 500779846] | |- class='wd_q113388024' | style='text-align:right'| 566 | [[:d:Q113388024|Q113388024]] | 10 | 0 |class='wd_label'| କୁବେର ବାରିକ |class='wd_p569'| |class='wd_p19'| |class='wd_p570'| |class='wd_p20'| |class='wd_p214'| |class='wd_p245'| [https://www.getty.edu/vow/ULANFullDisplay?find=500779246&role=&nation=&prev_page=1&subjectid=500779246 500779246] | |- class='wd_q113388025' | style='text-align:right'| 567 | [[:d:Q113388025|Q113388025]] | 9 | 0 |class='wd_label'| କୁଶ ଭୂୟାଁ |class='wd_p569'| |class='wd_p19'| |class='wd_p570'| |class='wd_p20'| |class='wd_p214'| |class='wd_p245'| [https://www.getty.edu/vow/ULANFullDisplay?find=500779295&role=&nation=&prev_page=1&subjectid=500779295 500779295] | |- class='wd_q113388027' | style='text-align:right'| 568 | [[:d:Q113388027|Q113388027]] | 9 | 0 |class='wd_label'| ଲଲାଟ କିଶୋର ପ୍ରଧାନ |class='wd_p569'| |class='wd_p19'| |class='wd_p570'| |class='wd_p20'| |class='wd_p214'| |class='wd_p245'| [https://www.getty.edu/vow/ULANFullDisplay?find=500779736&role=&nation=&prev_page=1&subjectid=500779736 500779736] | |- class='wd_q113388029' | style='text-align:right'| 569 | [[:d:Q113388029|Q113388029]] | 9 | 0 |class='wd_label'| ଲଳିତ କୁମାର ସ୍ୱାଇଁ |class='wd_p569'| |class='wd_p19'| |class='wd_p570'| |class='wd_p20'| |class='wd_p214'| |class='wd_p245'| [https://www.getty.edu/vow/ULANFullDisplay?find=500779905&role=&nation=&prev_page=1&subjectid=500779905 500779905] | |- class='wd_q113388030' | style='text-align:right'| 570 | [[:d:Q113388030|Q113388030]] | 9 | 0 |class='wd_label'| ଗୋକୁଳ ବେହେରାୀ ପଟ୍ଟନାୟକ |class='wd_p569'| |class='wd_p19'| |class='wd_p570'| |class='wd_p20'| |class='wd_p214'| |class='wd_p245'| [https://www.getty.edu/vow/ULANFullDisplay?find=500779722&role=&nation=&prev_page=1&subjectid=500779722 500779722] | |- class='wd_q113388032' | style='text-align:right'| 571 | [[:d:Q113388032|Q113388032]] | 9 | 0 |class='wd_label'| ଲକ୍ଷ୍ମଣ କୁମାର ନାୟକ |class='wd_p569'| |class='wd_p19'| |class='wd_p570'| |class='wd_p20'| |class='wd_p214'| |class='wd_p245'| [https://www.getty.edu/vow/ULANFullDisplay?find=500779609&role=&nation=&prev_page=1&subjectid=500779609 500779609] | |- class='wd_q113388033' | style='text-align:right'| 572 | [[:d:Q113388033|Q113388033]] | 10 | 0 |class='wd_label'| ଲକ୍ଷ୍ମୀକାନ୍ତ ଦାସ |class='wd_p569'| |class='wd_p19'| |class='wd_p570'| |class='wd_p20'| |class='wd_p214'| |class='wd_p245'| [https://www.getty.edu/vow/ULANFullDisplay?find=500779341&role=&nation=&prev_page=1&subjectid=500779341 500779341] | |- class='wd_q113388034' | style='text-align:right'| 573 | [[:d:Q113388034|Q113388034]] | 9 | 0 |class='wd_label'| ଲକ୍ଷ୍ମୀଧର ବେହେରା |class='wd_p569'| |class='wd_p19'| |class='wd_p570'| |class='wd_p20'| |class='wd_p214'| |class='wd_p245'| [https://www.getty.edu/vow/ULANFullDisplay?find=500779275&role=&nation=&prev_page=1&subjectid=500779275 500779275] | |- class='wd_q113388036' | style='text-align:right'| 574 | [[:d:Q113388036|Q113388036]] | 9 | 0 |class='wd_label'| ଲକ୍ଷ୍ମୀଧର ଦାସ |class='wd_p569'| |class='wd_p19'| |class='wd_p570'| |class='wd_p20'| |class='wd_p214'| |class='wd_p245'| [https://www.getty.edu/vow/ULANFullDisplay?find=500779342&role=&nation=&prev_page=1&subjectid=500779342 500779342] | |- class='wd_q113388037' | style='text-align:right'| 575 | [[:d:Q113388037|Q113388037]] | 11 | 0 |class='wd_label'| ଲକ୍ଷ୍ମୀଧର ଜେନା |class='wd_p569'| |class='wd_p19'| |class='wd_p570'| |class='wd_p20'| |class='wd_p214'| |class='wd_p245'| [https://www.getty.edu/vow/ULANFullDisplay?find=500779417&role=&nation=&prev_page=1&subjectid=500779417 500779417] | |- class='wd_q113388038' | style='text-align:right'| 576 | [[:d:Q113388038|Q113388038]] | 9 | 0 |class='wd_label'| ଲକ୍ଷ୍ମୀକାନ୍ତ ମହାପାତ୍ର |class='wd_p569'| |class='wd_p19'| |class='wd_p570'| |class='wd_p20'| |class='wd_p214'| |class='wd_p245'| [https://www.getty.edu/vow/ULANFullDisplay?find=500779469&role=&nation=&prev_page=1&subjectid=500779469 500779469] | |- class='wd_q113388047' | style='text-align:right'| 583 | [[:d:Q113388047|Q113388047]] | 9 | 0 |class='wd_label'| ଲିପୁନ କୁମାର ସାହୁ |class='wd_p569'| |class='wd_p19'| |class='wd_p570'| |class='wd_p20'| |class='wd_p214'| |class='wd_p245'| [https://www.getty.edu/vow/ULANFullDisplay?find=500779804&role=&nation=&prev_page=1&subjectid=500779804 500779804] | |- class='wd_q113388048' | style='text-align:right'| 584 | [[:d:Q113388048|Q113388048]] | 9 | 0 |class='wd_label'| ଏମ. ଶୋଭନ କୁମାର |class='wd_p569'| |class='wd_p19'| |class='wd_p570'| |class='wd_p20'| |class='wd_p214'| |class='wd_p245'| [https://www.getty.edu/vow/ULANFullDisplay?find=500779456&role=&nation=&prev_page=1&subjectid=500779456 500779456] | |- class='wd_q113388052' | style='text-align:right'| 588 | [[:d:Q113388052|Q113388052]] | 9 | 0 |class='wd_label'| ମଧୁସୂଦନ ବିଶ୍ୱାଳ |class='wd_p569'| |class='wd_p19'| |class='wd_p570'| |class='wd_p20'| |class='wd_p214'| |class='wd_p245'| [https://www.getty.edu/vow/ULANFullDisplay?find=500779304&role=&nation=&prev_page=1&subjectid=500779304 500779304] | |- class='wd_q113388053' | style='text-align:right'| 589 | [[:d:Q113388053|Q113388053]] | 9 | 0 |class='wd_label'| ମଧୁସୂଦନ ମହାରଣା |class='wd_p569'| |class='wd_p19'| |class='wd_p570'| |class='wd_p20'| |class='wd_p214'| |class='wd_p245'| [https://www.getty.edu/vow/ULANFullDisplay?find=500779480&role=&nation=&prev_page=1&subjectid=500779480 500779480] | |- class='wd_q113388054' | style='text-align:right'| 590 | [[:d:Q113388054|Q113388054]] | 10 | 0 |class='wd_label'| ମଧୁସୂଦନ ବେହେରା |class='wd_p569'| |class='wd_p19'| |class='wd_p570'| |class='wd_p20'| |class='wd_p214'| |class='wd_p245'| [https://www.getty.edu/vow/ULANFullDisplay?find=500779276&role=&nation=&prev_page=1&subjectid=500779276 500779276] | |- class='wd_q113388055' | style='text-align:right'| 591 | [[:d:Q113388055|Q113388055]] | 9 | 0 |class='wd_label'| ମଧୁସୂଦନ ସେଠୀ |class='wd_p569'| |class='wd_p19'| |class='wd_p570'| |class='wd_p20'| |class='wd_p214'| |class='wd_p245'| [https://www.getty.edu/vow/ULANFullDisplay?find=500779877&role=&nation=&prev_page=1&subjectid=500779877 500779877] | |- class='wd_q113388059' | style='text-align:right'| 593 | [[:d:Q113388059|Q113388059]] | 9 | 0 |class='wd_label'| ମହେନ୍ଦ୍ର ନାଥ ଦଣ୍ଡପାଟ |class='wd_p569'| |class='wd_p19'| |class='wd_p570'| |class='wd_p20'| |class='wd_p214'| |class='wd_p245'| [https://www.getty.edu/vow/ULANFullDisplay?find=500779317&role=&nation=&prev_page=1&subjectid=500779317 500779317] | |- class='wd_q113388060' | style='text-align:right'| 594 | [[:d:Q113388060|Q113388060]] | 9 | 0 |class='wd_label'| ମହେଶ କୁମାର ପାଣ୍ଡେ |class='wd_p569'| |class='wd_p19'| |class='wd_p570'| |class='wd_p20'| |class='wd_p214'| |class='wd_p245'| [https://www.getty.edu/vow/ULANFullDisplay?find=500779665&role=&nation=&prev_page=1&subjectid=500779665 500779665] | |- class='wd_q113388062' | style='text-align:right'| 595 | [[:d:Q113388062|Q113388062]] | 9 | 0 |class='wd_label'| ମହେଶ୍ୱର ମହାରଣା |class='wd_p569'| |class='wd_p19'| |class='wd_p570'| |class='wd_p20'| |class='wd_p214'| |class='wd_p245'| [https://www.getty.edu/vow/ULANFullDisplay?find=500779481&role=&nation=&prev_page=1&subjectid=500779481 500779481] | |- class='wd_q113388065' | style='text-align:right'| 598 | [[:d:Q113388065|Q113388065]] | 9 | 0 |class='wd_label'| ମାନ ଗୋବିନ୍ଦ ପୁହାଣ |class='wd_p569'| |class='wd_p19'| |class='wd_p570'| |class='wd_p20'| |class='wd_p214'| |class='wd_p245'| [https://www.getty.edu/vow/ULANFullDisplay?find=500779742&role=&nation=&prev_page=1&subjectid=500779742 500779742] | |- class='wd_q113388067' | style='text-align:right'| 599 | [[:d:Q113388067|Q113388067]] | 10 | 0 |class='wd_label'| ମାନସ ଜେନା |class='wd_p569'| |class='wd_p19'| |class='wd_p570'| |class='wd_p20'| |class='wd_p214'| |class='wd_p245'| [https://www.getty.edu/vow/ULANFullDisplay?find=500779419&role=&nation=&prev_page=1&subjectid=500779419 500779419] | |- class='wd_q113388360' | style='text-align:right'| 600 | [[:d:Q113388360|Q113388360]] | 9 | 0 |class='wd_label'| ସଞ୍ଜିତ ମହାଳିକ |class='wd_p569'| |class='wd_p19'| |class='wd_p570'| |class='wd_p20'| |class='wd_p214'| |class='wd_p245'| [https://www.getty.edu/vow/ULANFullDisplay?find=500779464&role=&nation=&prev_page=1&subjectid=500779464 500779464] | |- class='wd_q113388361' | style='text-align:right'| 601 | [[:d:Q113388361|Q113388361]] | 9 | 0 |class='wd_label'| ସଞ୍ଜୀବ ବିଶ୍ୱାଳ |class='wd_p569'| |class='wd_p19'| |class='wd_p570'| |class='wd_p20'| |class='wd_p214'| |class='wd_p245'| [https://www.getty.edu/vow/ULANFullDisplay?find=500779306&role=&nation=&prev_page=1&subjectid=500779306 500779306] | |- class='wd_q113388363' | style='text-align:right'| 602 | [[:d:Q113388363|Q113388363]] | 10 | 0 |class='wd_label'| ଶଙ୍କର୍ଷଣ ଜେନା |class='wd_p569'| |class='wd_p19'| |class='wd_p570'| |class='wd_p20'| |class='wd_p214'| |class='wd_p245'| [https://www.getty.edu/vow/ULANFullDisplay?find=500779430&role=&nation=&prev_page=1&subjectid=500779430 500779430] | |- class='wd_q113388364' | style='text-align:right'| 603 | [[:d:Q113388364|Q113388364]] | 9 | 0 |class='wd_label'| ସନୋଜ କୁମାର |class='wd_p569'| |class='wd_p19'| |class='wd_p570'| |class='wd_p20'| |class='wd_p214'| |class='wd_p245'| [https://www.getty.edu/vow/ULANFullDisplay?find=500779457&role=&nation=&prev_page=1&subjectid=500779457 500779457] | |- class='wd_q113388365' | style='text-align:right'| 604 | [[:d:Q113388365|Q113388365]] | 9 | 0 |class='wd_label'| ଶାନ୍ତନୁ କୁମାର ମେହେର |class='wd_p569'| |class='wd_p19'| |class='wd_p570'| |class='wd_p20'| |class='wd_p214'| |class='wd_p245'| [https://www.getty.edu/vow/ULANFullDisplay?find=500779517&role=&nation=&prev_page=1&subjectid=500779517 500779517] | |- class='wd_q113388367' | style='text-align:right'| 606 | [[:d:Q113388367|Q113388367]] | 13 | 0 |class='wd_label'| ସନ୍ତୋଷ କୁମାର ବାରିକ |class='wd_p569'| |class='wd_p19'| |class='wd_p570'| |class='wd_p20'| |class='wd_p214'| |class='wd_p245'| [https://www.getty.edu/vow/ULANFullDisplay?find=500779250&role=&nation=&prev_page=1&subjectid=500779250 500779250] | |- class='wd_q113388368' | style='text-align:right'| 607 | [[:d:Q113388368|Q113388368]] | 9 | 0 |class='wd_label'| ସନ୍ତୋଷ କୁମାର ବେହେରା |class='wd_p569'| |class='wd_p19'| |class='wd_p570'| |class='wd_p20'| |class='wd_p214'| |class='wd_p245'| [https://www.getty.edu/vow/ULANFullDisplay?find=500779283&role=&nation=&prev_page=1&subjectid=500779283 500779283] | |- class='wd_q113388369' | style='text-align:right'| 608 | [[:d:Q113388369|Q113388369]] | 11 | 0 |class='wd_label'| ସନ୍ତୋଷ କୁମାର ଦାସ |class='wd_p569'| |class='wd_p19'| |class='wd_p570'| |class='wd_p20'| |class='wd_p214'| |class='wd_p245'| [https://www.getty.edu/vow/ULANFullDisplay?find=500779359&role=&nation=&prev_page=1&subjectid=500779359 500779359] | |- class='wd_q113388370' | style='text-align:right'| 609 | [[:d:Q113388370|Q113388370]] | 10 | 0 |class='wd_label'| ସନ୍ତୋଷ କୁମାର ଜେନା |class='wd_p569'| |class='wd_p19'| |class='wd_p570'| |class='wd_p20'| |class='wd_p214'| |class='wd_p245'| [https://www.getty.edu/vow/ULANFullDisplay?find=500779431&role=&nation=&prev_page=1&subjectid=500779431 500779431] | |- class='wd_q113388371' | style='text-align:right'| 610 | [[:d:Q113388371|Q113388371]] | 9 | 0 |class='wd_label'| ସନ୍ତୋଷ କୁମାର ମହାରଣା |class='wd_p569'| |class='wd_p19'| |class='wd_p570'| |class='wd_p20'| |class='wd_p214'| |class='wd_p245'| [https://www.getty.edu/vow/ULANFullDisplay?find=500779491&role=&nation=&prev_page=1&subjectid=500779491 500779491] | |- class='wd_q113388372' | style='text-align:right'| 611 | [[:d:Q113388372|Q113388372]] | 9 | 0 |class='wd_label'| ସନ୍ତୋଷ କୁମାର ନାୟକ |class='wd_p569'| |class='wd_p19'| |class='wd_p570'| |class='wd_p20'| |class='wd_p214'| |class='wd_p245'| [https://www.getty.edu/vow/ULANFullDisplay?find=500779627&role=&nation=&prev_page=1&subjectid=500779627 500779627] | |- class='wd_q113388373' | style='text-align:right'| 612 | [[:d:Q113388373|Q113388373]] | 9 | 0 |class='wd_label'| ସନ୍ତୋଷ କୁମାର ରାଉତ |class='wd_p569'| |class='wd_p19'| |class='wd_p570'| |class='wd_p20'| |class='wd_p214'| |class='wd_p245'| [https://www.getty.edu/vow/ULANFullDisplay?find=500779778&role=&nation=&prev_page=1&subjectid=500779778 500779778] | |- class='wd_q113388374' | style='text-align:right'| 613 | [[:d:Q113388374|Q113388374]] | 9 | 0 |class='wd_label'| ସନ୍ତୋଷ କୁମାର ରାଉତରାୟ |class='wd_p569'| |class='wd_p19'| |class='wd_p570'| |class='wd_p20'| |class='wd_p214'| |class='wd_p245'| [https://www.getty.edu/vow/ULANFullDisplay?find=500779790&role=&nation=&prev_page=1&subjectid=500779790 500779790] | |- class='wd_q113388375' | style='text-align:right'| 614 | [[:d:Q113388375|Q113388375]] | 9 | 0 |class='wd_label'| ସନ୍ତୋଷ ମହାରଣା |class='wd_p569'| |class='wd_p19'| |class='wd_p570'| |class='wd_p20'| |class='wd_p214'| |class='wd_p245'| [https://www.getty.edu/vow/ULANFullDisplay?find=500779581&role=&nation=&prev_page=1&subjectid=500779581 500779581] | |- class='wd_q113388379' | style='text-align:right'| 618 | [[:d:Q113388379|Q113388379]] | 13 | 0 |class='wd_label'| ଶରତ ଚନ୍ଦ୍ର ଭୋଇ |class='wd_p569'| |class='wd_p19'| |class='wd_p570'| |class='wd_p20'| |class='wd_p214'| [https://viaf.org/en/viaf/43427390 43427390] |class='wd_p245'| [https://www.getty.edu/vow/ULANFullDisplay?find=500779293&role=&nation=&prev_page=1&subjectid=500779293 500779293] | |- class='wd_q113388380' | style='text-align:right'| 619 | [[:d:Q113388380|Q113388380]] | 9 | 0 |class='wd_label'| ଶରତ କୁମାର ପରିଡ଼ା |class='wd_p569'| |class='wd_p19'| |class='wd_p570'| |class='wd_p20'| |class='wd_p214'| |class='wd_p245'| [https://www.getty.edu/vow/ULANFullDisplay?find=500779687&role=&nation=&prev_page=1&subjectid=500779687 500779687] | |- class='wd_q113388385' | style='text-align:right'| 624 | [[:d:Q113388385|Q113388385]] | 11 | 0 |class='wd_label'| ସରୋଜ କୁମାର ଜେନା |class='wd_p569'| |class='wd_p19'| |class='wd_p570'| |class='wd_p20'| |class='wd_p214'| |class='wd_p245'| [https://www.getty.edu/vow/ULANFullDisplay?find=500779432&role=&nation=&prev_page=1&subjectid=500779432 500779432] | |- class='wd_q113388386' | style='text-align:right'| 625 | [[:d:Q113388386|Q113388386]] | 9 | 0 |class='wd_label'| ସରୋଜ କୁମାର ମହାପାତ୍ର |class='wd_p569'| |class='wd_p19'| |class='wd_p570'| |class='wd_p20'| |class='wd_p214'| |class='wd_p245'| [https://www.getty.edu/vow/ULANFullDisplay?find=500779472&role=&nation=&prev_page=1&subjectid=500779472 500779472] | |- class='wd_q113388387' | style='text-align:right'| 626 | [[:d:Q113388387|Q113388387]] | 9 | 0 |class='wd_label'| ସରୋଜ କୁମାର ସୂତାର |class='wd_p569'| |class='wd_p19'| |class='wd_p570'| |class='wd_p20'| |class='wd_p214'| |class='wd_p245'| [https://www.getty.edu/vow/ULANFullDisplay?find=500779894&role=&nation=&prev_page=1&subjectid=500779894 500779894] | |- class='wd_q113388388' | style='text-align:right'| 627 | [[:d:Q113388388|Q113388388]] | 9 | 0 |class='wd_label'| ସରୋଜ ମହାନ୍ତ |class='wd_p569'| |class='wd_p19'| |class='wd_p570'| |class='wd_p20'| |class='wd_p214'| |class='wd_p245'| [https://www.getty.edu/vow/ULANFullDisplay?find=500779467&role=&nation=&prev_page=1&subjectid=500779467 500779467] | |- class='wd_q113388389' | style='text-align:right'| 628 | [[:d:Q113388389|Q113388389]] | 9 | 0 |class='wd_label'| ସରୋଜ ମହାପାତ୍ର |class='wd_p569'| |class='wd_p19'| |class='wd_p570'| |class='wd_p20'| |class='wd_p214'| |class='wd_p245'| [https://www.getty.edu/vow/ULANFullDisplay?find=500779471&role=&nation=&prev_page=1&subjectid=500779471 500779471] | |- class='wd_q113388391' | style='text-align:right'| 630 | [[:d:Q113388391|Q113388391]] | 9 | 0 |class='wd_label'| ଶଶଧର ପତି |class='wd_p569'| |class='wd_p19'| |class='wd_p570'| |class='wd_p20'| |class='wd_p214'| |class='wd_p245'| [https://www.getty.edu/vow/ULANFullDisplay?find=500779699&role=&nation=&prev_page=1&subjectid=500779699 500779699] | |- class='wd_q113388397' | style='text-align:right'| 636 | [[:d:Q113388397|Q113388397]] | 9 | 0 |class='wd_label'| ଶତୁଘ୍ନ ସାହୁ |class='wd_p569'| |class='wd_p19'| |class='wd_p570'| |class='wd_p20'| |class='wd_p214'| |class='wd_p245'| [https://www.getty.edu/vow/ULANFullDisplay?find=500779830&role=&nation=&prev_page=1&subjectid=500779830 500779830] | |- class='wd_q113388398' | style='text-align:right'| 637 | [[:d:Q113388398|Q113388398]] | 9 | 0 |class='wd_label'| ସତ୍ୟରଞ୍ଜନ ରାଉତ |class='wd_p569'| |class='wd_p19'| |class='wd_p570'| |class='wd_p20'| |class='wd_p214'| |class='wd_p245'| [https://www.getty.edu/vow/ULANFullDisplay?find=500779780&role=&nation=&prev_page=1&subjectid=500779780 500779780] | |- class='wd_q113388402' | style='text-align:right'| 640 | [[:d:Q113388402|Q113388402]] | 9 | 0 |class='wd_label'| ସତ୍ୟବ୍ରତ ଦାସ |class='wd_p569'| |class='wd_p19'| |class='wd_p570'| |class='wd_p20'| |class='wd_p214'| |class='wd_p245'| [https://www.getty.edu/vow/ULANFullDisplay?find=500779361&role=&nation=&prev_page=1&subjectid=500779361 500779361] | |- class='wd_q113388403' | style='text-align:right'| 641 | [[:d:Q113388403|Q113388403]] | 9 | 0 |class='wd_label'| ସତ୍ୟବ୍ରତ ସାହୁ |class='wd_p569'| |class='wd_p19'| |class='wd_p570'| |class='wd_p20'| |class='wd_p214'| |class='wd_p245'| [https://www.getty.edu/vow/ULANFullDisplay?find=500779831&role=&nation=&prev_page=1&subjectid=500779831 500779831] | |- class='wd_q113388404' | style='text-align:right'| 642 | [[:d:Q113388404|Q113388404]] | 9 | 0 |class='wd_label'| ସତ୍ୟଜିତ୍ ବେହେରା |class='wd_p569'| |class='wd_p19'| |class='wd_p570'| |class='wd_p20'| |class='wd_p214'| |class='wd_p245'| [https://www.getty.edu/vow/ULANFullDisplay?find=500779285&role=&nation=&prev_page=1&subjectid=500779285 500779285] | |- class='wd_q113388405' | style='text-align:right'| 643 | [[:d:Q113388405|Q113388405]] | 9 | 0 |class='wd_label'| ସତ୍ଯଜିତ୍ ଦାସ |class='wd_p569'| |class='wd_p19'| |class='wd_p570'| |class='wd_p20'| |class='wd_p214'| |class='wd_p245'| [https://www.getty.edu/vow/ULANFullDisplay?find=500779362&role=&nation=&prev_page=1&subjectid=500779362 500779362] | |- class='wd_q113388406' | style='text-align:right'| 644 | [[:d:Q113388406|Q113388406]] | 10 | 0 |class='wd_label'| ସତ୍ୟଜିତ୍ ସାହୁ |class='wd_p569'| |class='wd_p19'| |class='wd_p570'| |class='wd_p20'| |class='wd_p214'| |class='wd_p245'| [https://www.getty.edu/vow/ULANFullDisplay?find=500779832&role=&nation=&prev_page=1&subjectid=500779832 500779832] | |- class='wd_q113388407' | style='text-align:right'| 645 | [[:d:Q113388407|Q113388407]] | 9 | 0 |class='wd_label'| ସତ୍ୟନାରାୟଣ ଓଝା |class='wd_p569'| |class='wd_p19'| |class='wd_p570'| |class='wd_p20'| |class='wd_p214'| |class='wd_p245'| [https://www.getty.edu/vow/ULANFullDisplay?find=500779634&role=&nation=&prev_page=1&subjectid=500779634 500779634] | |- class='wd_q113388411' | style='text-align:right'| 648 | [[:d:Q113388411|Q113388411]] | 10 | 0 |class='wd_label'| ଶକ୍ତିପ୍ରଦା ଜେନା |class='wd_p569'| |class='wd_p19'| |class='wd_p570'| |class='wd_p20'| |class='wd_p214'| |class='wd_p245'| [https://www.getty.edu/vow/ULANFullDisplay?find=500779433&role=&nation=&prev_page=1&subjectid=500779433 500779433] | |- class='wd_q113388412' | style='text-align:right'| 649 | [[:d:Q113388412|Q113388412]] | 10 | 0 |class='wd_label'| ଶଶାଙ୍କ ଶେଖର ଦାସ |class='wd_p569'| |class='wd_p19'| |class='wd_p570'| |class='wd_p20'| |class='wd_p214'| |class='wd_p245'| [https://www.getty.edu/vow/ULANFullDisplay?find=500779363&role=&nation=&prev_page=1&subjectid=500779363 500779363] | |- class='wd_q113388413' | style='text-align:right'| 650 | [[:d:Q113388413|Q113388413]] | 9 | 0 |class='wd_label'| ଶଶିକାନ୍ତ ମହାପାତ୍ର |class='wd_p569'| |class='wd_p19'| |class='wd_p570'| |class='wd_p20'| |class='wd_p214'| |class='wd_p245'| [https://www.getty.edu/vow/ULANFullDisplay?find=500779568&role=&nation=&prev_page=1&subjectid=500779568 500779568] | |- class='wd_q113388414' | style='text-align:right'| 651 | [[:d:Q113388414|Q113388414]] | 9 | 0 |class='wd_label'| ଶଶୀକାନ୍ତ ରାଉତ |class='wd_p569'| |class='wd_p19'| |class='wd_p570'| |class='wd_p20'| |class='wd_p214'| |class='wd_p245'| [https://www.getty.edu/vow/ULANFullDisplay?find=500779782&role=&nation=&prev_page=1&subjectid=500779782 500779782] | |- class='wd_q113388418' | style='text-align:right'| 654 | [[:d:Q113388418|Q113388418]] | 9 | 0 |class='wd_label'| ଶ୍ୟାମ ପ୍ରସାଦ ଟାଲି |class='wd_p569'| |class='wd_p19'| |class='wd_p570'| |class='wd_p20'| |class='wd_p214'| |class='wd_p245'| [https://www.getty.edu/vow/ULANFullDisplay?find=500779914&role=&nation=&prev_page=1&subjectid=500779914 500779914] | |- class='wd_q113388419' | style='text-align:right'| 655 | [[:d:Q113388419|Q113388419]] | 9 | 0 |class='wd_label'| ଶ୍ୟାମ ସୁନ୍ଦର ପଟ୍ଟନାୟକ |class='wd_p569'| |class='wd_p19'| |class='wd_p570'| |class='wd_p20'| |class='wd_p214'| |class='wd_p245'| [https://www.getty.edu/vow/ULANFullDisplay?find=500779727&role=&nation=&prev_page=1&subjectid=500779727 500779727] | |- class='wd_q113388421' | style='text-align:right'| 656 | [[:d:Q113388421|Q113388421]] | 9 | 0 |class='wd_label'| ଶିବ ପ୍ରସାଦ କରଣ |class='wd_p569'| |class='wd_p19'| |class='wd_p570'| |class='wd_p20'| |class='wd_p214'| |class='wd_p245'| [https://www.getty.edu/vow/ULANFullDisplay?find=500779446&role=&nation=&prev_page=1&subjectid=500779446 500779446] | |- class='wd_q113388422' | style='text-align:right'| 657 | [[:d:Q113388422|Q113388422]] | 9 | 0 |class='wd_label'| ଶିବଶଙ୍କର ଦାସ |class='wd_p569'| |class='wd_p19'| |class='wd_p570'| |class='wd_p20'| |class='wd_p214'| |class='wd_p245'| [https://www.getty.edu/vow/ULANFullDisplay?find=500779364&role=&nation=&prev_page=1&subjectid=500779364 500779364] | |- class='wd_q113388423' | style='text-align:right'| 658 | [[:d:Q113388423|Q113388423]] | 9 | 0 |class='wd_label'| ଶିବଶଙ୍କର ମଲ୍ଲିକ |class='wd_p569'| |class='wd_p19'| |class='wd_p570'| |class='wd_p20'| |class='wd_p214'| |class='wd_p245'| [https://www.getty.edu/vow/ULANFullDisplay?find=500779508&role=&nation=&prev_page=1&subjectid=500779508 500779508] | |- class='wd_q113388424' | style='text-align:right'| 659 | [[:d:Q113388424|Q113388424]] | 9 | 0 |class='wd_label'| ସିଦ୍ଧାର୍ଥ ଦାସ |class='wd_p569'| |class='wd_p19'| |class='wd_p570'| |class='wd_p20'| |class='wd_p214'| |class='wd_p245'| [https://www.getty.edu/vow/ULANFullDisplay?find=500779365&role=&nation=&prev_page=1&subjectid=500779365 500779365] | |- class='wd_q113388425' | style='text-align:right'| 660 | [[:d:Q113388425|Q113388425]] | 9 | 0 |class='wd_label'| ସିଦ୍ଧାର୍ଥ ଶଙ୍କର ଦାସ |class='wd_p569'| |class='wd_p19'| |class='wd_p570'| |class='wd_p20'| |class='wd_p214'| |class='wd_p245'| [https://www.getty.edu/vow/ULANFullDisplay?find=500779366&role=&nation=&prev_page=1&subjectid=500779366 500779366] | |- class='wd_q113388427' | style='text-align:right'| 661 | [[:d:Q113388427|Q113388427]] | 9 | 0 |class='wd_label'| ଶୀର୍ଷାନନ୍ଦ ରାଉତ |class='wd_p569'| |class='wd_p19'| |class='wd_p570'| |class='wd_p20'| |class='wd_p214'| |class='wd_p245'| [https://www.getty.edu/vow/ULANFullDisplay?find=500779783&role=&nation=&prev_page=1&subjectid=500779783 500779783] | |- class='wd_q113388428' | style='text-align:right'| 662 | [[:d:Q113388428|Q113388428]] | 9 | 0 |class='wd_label'| ସୀତିକଣ୍ଠ ପଟ୍ଟନାୟକ |class='wd_p569'| |class='wd_p19'| |class='wd_p570'| |class='wd_p20'| |class='wd_p214'| |class='wd_p245'| [https://www.getty.edu/vow/ULANFullDisplay?find=500779728&role=&nation=&prev_page=1&subjectid=500779728 500779728] | |- class='wd_q113388429' | style='text-align:right'| 663 | [[:d:Q113388429|Q113388429]] | 9 | 0 |class='wd_label'| ଶିବରାମ ସାହୁ |class='wd_p569'| |class='wd_p19'| |class='wd_p570'| |class='wd_p20'| |class='wd_p214'| |class='wd_p245'| [https://www.getty.edu/vow/ULANFullDisplay?find=500779850&role=&nation=&prev_page=1&subjectid=500779850 500779850] | |- class='wd_q113388432' | style='text-align:right'| 665 | [[:d:Q113388432|Q113388432]] | 9 | 0 |class='wd_label'| ସ୍ମୃତିରଞ୍ଜନ ଗୌଡ଼ |class='wd_p569'| |class='wd_p19'| |class='wd_p570'| |class='wd_p20'| |class='wd_p214'| |class='wd_p245'| [https://www.getty.edu/vow/ULANFullDisplay?find=500779398&role=&nation=&prev_page=1&subjectid=500779398 500779398] | |- class='wd_q113388436' | style='text-align:right'| 669 | [[:d:Q113388436|Q113388436]] | 9 | 0 |class='wd_label'| ସୋମନାଥ ଉପଧ୍ୟାୟ |class='wd_p569'| |class='wd_p19'| |class='wd_p570'| |class='wd_p20'| |class='wd_p214'| |class='wd_p245'| [https://www.getty.edu/vow/ULANFullDisplay?find=500779922&role=&nation=&prev_page=1&subjectid=500779922 500779922] | |- class='wd_q113388437' | style='text-align:right'| 670 | [[:d:Q113388437|Q113388437]] | 11 | 0 |class='wd_label'| ସୋମନାଥ ଜେନା |class='wd_p569'| |class='wd_p19'| |class='wd_p570'| |class='wd_p20'| |class='wd_p214'| |class='wd_p245'| [https://www.getty.edu/vow/ULANFullDisplay?find=500779434&role=&nation=&prev_page=1&subjectid=500779434 500779434] | |- class='wd_q113388443' | style='text-align:right'| 674 | [[:d:Q113388443|Q113388443]] | 9 | 0 |class='wd_label'| ସୋନୁ କୁମାର ପଣ୍ଡା |class='wd_p569'| |class='wd_p19'| |class='wd_p570'| |class='wd_p20'| |class='wd_p214'| |class='wd_p245'| [https://www.getty.edu/vow/ULANFullDisplay?find=500779661&role=&nation=&prev_page=1&subjectid=500779661 500779661] | |- class='wd_q113388449' | style='text-align:right'| 677 | [[:d:Q113388449|Q113388449]] | 9 | 0 |class='wd_label'| ସୌମ୍ୟରଞ୍ଜନ ସାହୁ |class='wd_p569'| |class='wd_p19'| |class='wd_p570'| |class='wd_p20'| |class='wd_p214'| |class='wd_p245'| [https://www.getty.edu/vow/ULANFullDisplay?find=500779835&role=&nation=&prev_page=1&subjectid=500779835 500779835] | |- class='wd_q113388450' | style='text-align:right'| 678 | [[:d:Q113388450|Q113388450]] | 10 | 0 |class='wd_label'| ସୌମ୍ୟରଞ୍ଜନ ଜେନା |class='wd_p569'| |class='wd_p19'| |class='wd_p570'| |class='wd_p20'| |class='wd_p214'| |class='wd_p245'| [https://www.getty.edu/vow/ULANFullDisplay?find=500779435&role=&nation=&prev_page=1&subjectid=500779435 500779435] | |- class='wd_q113388451' | style='text-align:right'| 679 | [[:d:Q113388451|Q113388451]] | 10 | 0 |class='wd_label'| ସୌମ୍ୟରଞ୍ଜନ ପଟ୍ଟାନାୟକ |class='wd_p569'| |class='wd_p19'| |class='wd_p570'| |class='wd_p20'| |class='wd_p214'| |class='wd_p245'| [https://www.getty.edu/vow/ULANFullDisplay?find=500779718&role=&nation=&prev_page=1&subjectid=500779718 500779718] | |- class='wd_q113388454' | style='text-align:right'| 681 | [[:d:Q113388454|Q113388454]] | 9 | 0 |class='wd_label'| ଶ୍ରୀକାନ୍ତ ପାଣିଗ୍ରାହୀ |class='wd_p569'| |class='wd_p19'| |class='wd_p570'| |class='wd_p20'| |class='wd_p214'| |class='wd_p245'| [https://www.getty.edu/vow/ULANFullDisplay?find=500779676&role=&nation=&prev_page=1&subjectid=500779676 500779676] | |- class='wd_q113388456' | style='text-align:right'| 683 | [[:d:Q113388456|Q113388456]] | 9 | 0 |class='wd_label'| ଶ୍ରୀନିବାସ ପଢ଼ିହାରୀ |class='wd_p569'| |class='wd_p19'| |class='wd_p570'| |class='wd_p20'| |class='wd_p214'| |class='wd_p245'| [https://www.getty.edu/vow/ULANFullDisplay?find=500779641&role=&nation=&prev_page=1&subjectid=500779641 500779641] | |- class='wd_q113388459' | style='text-align:right'| 685 | [[:d:Q113388459|Q113388459]] | 9 | 0 |class='wd_label'| ଷ୍ଟାଲିନ୍ ବଳ |class='wd_p569'| |class='wd_p19'| |class='wd_p570'| |class='wd_p20'| |class='wd_p214'| |class='wd_p245'| [https://www.getty.edu/vow/ULANFullDisplay?find=500779236&role=&nation=&prev_page=1&subjectid=500779236 500779236] | |- class='wd_q113388460' | style='text-align:right'| 686 | [[:d:Q113388460|Q113388460]] | 9 | 0 |class='wd_label'| ସୁବାଷ ଚନ୍ଦ୍ର ସୂତାର |class='wd_p569'| |class='wd_p19'| |class='wd_p570'| |class='wd_p20'| |class='wd_p214'| |class='wd_p245'| [https://www.getty.edu/vow/ULANFullDisplay?find=500779895&role=&nation=&prev_page=1&subjectid=500779895 500779895] | |- class='wd_q113388461' | style='text-align:right'| 687 | [[:d:Q113388461|Q113388461]] | 9 | 0 |class='wd_label'| ସୁବାଷ ପୁଜାରୀ |class='wd_p569'| |class='wd_p19'| |class='wd_p570'| |class='wd_p20'| |class='wd_p214'| |class='wd_p245'| [https://www.getty.edu/vow/ULANFullDisplay?find=500779745&role=&nation=&prev_page=1&subjectid=500779745 500779745] | |- class='wd_q113388465' | style='text-align:right'| 690 | [[:d:Q113388465|Q113388465]] | 9 | 0 |class='wd_label'| ଶୁଭାଶିଷ ସୁନ୍ଦରରାୟ |class='wd_p569'| |class='wd_p19'| |class='wd_p570'| |class='wd_p20'| |class='wd_p214'| |class='wd_p245'| [https://www.getty.edu/vow/ULANFullDisplay?find=500779886&role=&nation=&prev_page=1&subjectid=500779886 500779886] | |- class='wd_q113388471' | style='text-align:right'| 694 | [[:d:Q113388471|Q113388471]] | 9 | 0 |class='wd_label'| ସୁବୋଧ କୁମାର ମନ୍ଥନ |class='wd_p569'| |class='wd_p19'| |class='wd_p570'| |class='wd_p20'| |class='wd_p214'| |class='wd_p245'| [https://www.getty.edu/vow/ULANFullDisplay?find=500779513&role=&nation=&prev_page=1&subjectid=500779513 500779513] | |- class='wd_q113388472' | style='text-align:right'| 695 | [[:d:Q113388472|Q113388472]] | 10 | 0 |class='wd_label'| ସୁବ୍ରତ କୁମାର ବାରିକ |class='wd_p569'| |class='wd_p19'| |class='wd_p570'| |class='wd_p20'| |class='wd_p214'| |class='wd_p245'| [https://www.getty.edu/vow/ULANFullDisplay?find=500779256&role=&nation=&prev_page=1&subjectid=500779256 500779256] | |- class='wd_q113388474' | style='text-align:right'| 696 | [[:d:Q113388474|Q113388474]] | 10 | 0 |class='wd_label'| ସୁବ୍ରତ କୁମାର ଲେଙ୍କା |class='wd_p569'| |class='wd_p19'| |class='wd_p570'| |class='wd_p20'| |class='wd_p214'| |class='wd_p245'| [https://www.getty.edu/vow/ULANFullDisplay?find=500779461&role=&nation=&prev_page=1&subjectid=500779461 500779461] | |- class='wd_q113388475' | style='text-align:right'| 697 | [[:d:Q113388475|Q113388475]] | 9 | 0 |class='wd_label'| ସୁବ୍ରତ କୁମାର ମଲ୍ଲିକ |class='wd_p569'| |class='wd_p19'| |class='wd_p570'| |class='wd_p20'| |class='wd_p214'| |class='wd_p245'| [https://www.getty.edu/vow/ULANFullDisplay?find=500779509&role=&nation=&prev_page=1&subjectid=500779509 500779509] | |- class='wd_q113388478' | style='text-align:right'| 698 | [[:d:Q113388478|Q113388478]] | 9 | 0 |class='wd_label'| ସୁବ୍ରତ କୁମାର ମହାନ୍ତି |class='wd_p569'| |class='wd_p19'| |class='wd_p570'| |class='wd_p20'| |class='wd_p214'| |class='wd_p245'| [https://www.getty.edu/vow/ULANFullDisplay?find=500779548&role=&nation=&prev_page=1&subjectid=500779548 500779548] | |- class='wd_q113388479' | style='text-align:right'| 699 | [[:d:Q113388479|Q113388479]] | 10 | 0 |class='wd_label'| ସୁବ୍ରତ କୁମାର ଦତ୍ତ |class='wd_p569'| |class='wd_p19'| |class='wd_p570'| |class='wd_p20'| |class='wd_p214'| |class='wd_p245'| [https://www.getty.edu/vow/ULANFullDisplay?find=500779387&role=&nation=&prev_page=1&subjectid=500779387 500779387] | |} == ମହିଳା == {| class='wikitable sortable wd_can_edit' ! # ! Wikidata ! Stmnts ! Wikis ! label ! ଜନ୍ମ ତାରିଖ ! ଜନ୍ମ ସ୍ଥାନ ! ମୃତ୍ୟୁ ତାରିଖ ! ମୃତ୍ୟୁ ସ୍ଥାନ ! ଭି.ଆଇ.ଏ.ଏଫ. ସୂଚକ ! Union List of Artist Names ID ! ?img |- class='wd_q21598196' | style='text-align:right'| 3 | [[:d:Q21598196|Q21598196]] | 26 | 12 |class='wd_label'| [[ପ୍ରିୟମ୍ବଦା ମହାନ୍ତି ହେଜମାଦି]] |class='wd_p569' data-sort-value="1939" | 1939-11-18 |class='wd_p19'| [[ଭାରତ]] |class='wd_p570'| |class='wd_p20'| |class='wd_p214'| [https://viaf.org/en/viaf/53613690 53613690] |class='wd_p245'| | [[ଫାଇଲ:Priyambada Mohanty Hejamdi during 22nd Odia Film Award ceremony 2014, Bhubaneswar.jpg|center|80px]] |- class='wd_q15723654' | style='text-align:right'| 6 | [[:d:Q15723654|Q15723654]] | 26 | 9 |class='wd_label'| [[ଅରୁଣା ମହାନ୍ତି]] |class='wd_p569' data-sort-value="1960" | 1960-04-04<ref name="ref_9d3731f61afa7a8c21fa534f9dc434f79353f3139d1a26ad679de90e365ce446">http://odishanewsnitidin.com/index.php?ID=20&PubId=4&schedule=2016-05-28&PageId=7405&PageNum=9</ref> |class='wd_p19'| [[ଭୁବନେଶ୍ୱର]] |class='wd_p570'| |class='wd_p20'| |class='wd_p214'| [https://viaf.org/en/viaf/50820411 50820411] |class='wd_p245'| [https://www.getty.edu/vow/ULANFullDisplay?find=500779535&role=&nation=&prev_page=1&subjectid=500779535 500779535] | [[ଫାଇଲ:Aruna Mohanty - TeachAIDS Recording Session.png|center|80px]] |- class='wd_q15725164' | style='text-align:right'| 9 | [[:d:Q15725164|Q15725164]] | 21 | 5 |class='wd_label'| [[ଲକ୍ଷ୍ମୀପ୍ରିୟା ମହାପାତ୍ର]] |class='wd_p569' data-sort-value="1928" | 1928 |class='wd_p19'| [[ଓଡ଼ିଶା]] |class='wd_p570' data-sort-value="2021" | 2021 |class='wd_p20'| |class='wd_p214'| |class='wd_p245'| [https://www.getty.edu/vow/ULANFullDisplay?find=500779459&role=&nation=&prev_page=1&subjectid=500779459 500779459] | |- class='wd_q55409221' | style='text-align:right'| 11 | [[:d:Q55409221|Q55409221]] | 23 | 5 |class='wd_label'| [[ଭାସ୍ୱତୀ ବସୁ]] |class='wd_p569' data-sort-value="1973" | 1973-03-05 |class='wd_p19'| |class='wd_p570'| |class='wd_p20'| |class='wd_p214'| |class='wd_p245'| [https://www.getty.edu/vow/ULANFullDisplay?find=500779261&role=&nation=&prev_page=1&subjectid=500779261 500779261] | [[ଫାଇଲ:Bhaswati Basu.jpg|center|80px]] |- class='wd_q122307704' | style='text-align:right'| 29 | [[:d:Q122307704|Q122307704]] | 10 | 1 |class='wd_label'| [[ଶୁଦ୍ଧସତ୍ତା ମିଶ୍ର]] |class='wd_p569' data-sort-value="1984" | 1984-07-09 |class='wd_p19'| |class='wd_p570'| |class='wd_p20'| |class='wd_p214'| |class='wd_p245'| | [[ଫାଇଲ:Suddhasatta Mishra.jpg|center|80px]] |- class='wd_q31801411' | style='text-align:right'| 36 | [[:d:Q31801411|Q31801411]] | 12 | 1 |class='wd_label'| [[ରୀତା ବିଶାଲ]] |class='wd_p569'| |class='wd_p19'| |class='wd_p570'| |class='wd_p20'| |class='wd_p214'| |class='wd_p245'| [https://www.getty.edu/vow/ULANFullDisplay?find=500779923&role=&nation=&prev_page=1&subjectid=500779923 500779923] | |- class='wd_q113388481' | style='text-align:right'| 45 | [[:d:Q113388481|Q113388481]] | 9 | 0 |class='wd_label'| ଶୁଚିସ୍ମିତା ଷେଣ୍ଢ |class='wd_p569'| |class='wd_p19'| |class='wd_p570'| |class='wd_p20'| |class='wd_p214'| |class='wd_p245'| [https://www.getty.edu/vow/ULANFullDisplay?find=500779871&role=&nation=&prev_page=1&subjectid=500779871 500779871] | |- class='wd_q113388490' | style='text-align:right'| 53 | [[:d:Q113388490|Q113388490]] | 9 | 0 |class='wd_label'| ସୁଦୀପତା ପାଢ଼ୀ |class='wd_p569'| |class='wd_p19'| |class='wd_p570'| |class='wd_p20'| |class='wd_p214'| |class='wd_p245'| [https://www.getty.edu/vow/ULANFullDisplay?find=500779681&role=&nation=&prev_page=1&subjectid=500779681 500779681] | |- class='wd_q113388491' | style='text-align:right'| 54 | [[:d:Q113388491|Q113388491]] | 9 | 0 |class='wd_label'| ସୁଜାତା ବେହେରା |class='wd_p569'| |class='wd_p19'| |class='wd_p570'| |class='wd_p20'| |class='wd_p214'| |class='wd_p245'| [https://www.getty.edu/vow/ULANFullDisplay?find=500779286&role=&nation=&prev_page=1&subjectid=500779286 500779286] | |- class='wd_q113388492' | style='text-align:right'| 55 | [[:d:Q113388492|Q113388492]] | 9 | 0 |class='wd_label'| ସୁଖଲତା ଦାଶ |class='wd_p569'| |class='wd_p19'| |class='wd_p570'| |class='wd_p20'| |class='wd_p214'| |class='wd_p245'| [https://www.getty.edu/vow/ULANFullDisplay?find=500779376&role=&nation=&prev_page=1&subjectid=500779376 500779376] | |- class='wd_q113388493' | style='text-align:right'| 56 | [[:d:Q113388493|Q113388493]] | 9 | 0 |class='wd_label'| ସୁଲୋଚନା ମହାରଣା |class='wd_p569'| |class='wd_p19'| |class='wd_p570'| |class='wd_p20'| |class='wd_p214'| |class='wd_p245'| [https://www.getty.edu/vow/ULANFullDisplay?find=500779494&role=&nation=&prev_page=1&subjectid=500779494 500779494] | |- class='wd_q113388495' | style='text-align:right'| 57 | [[:d:Q113388495|Q113388495]] | 9 | 0 |class='wd_label'| ସୁମିତ୍ରାରାଣୀ ଦାସ |class='wd_p569'| |class='wd_p19'| |class='wd_p570'| |class='wd_p20'| |class='wd_p214'| |class='wd_p245'| [https://www.getty.edu/vow/ULANFullDisplay?find=500779368&role=&nation=&prev_page=1&subjectid=500779368 500779368] | |- class='wd_q113388499' | style='text-align:right'| 60 | [[:d:Q113388499|Q113388499]] | 9 | 0 |class='wd_label'| ସୁନୀତା ବେହେରା |class='wd_p569'| |class='wd_p19'| |class='wd_p570'| |class='wd_p20'| |class='wd_p214'| |class='wd_p245'| [https://www.getty.edu/vow/ULANFullDisplay?find=500779287&role=&nation=&prev_page=1&subjectid=500779287 500779287] | |- class='wd_q113388507' | style='text-align:right'| 66 | [[:d:Q113388507|Q113388507]] | 9 | 0 |class='wd_label'| ସୂର୍ଯ୍ୟଲତା ନାୟକ |class='wd_p569'| |class='wd_p19'| |class='wd_p570'| |class='wd_p20'| |class='wd_p214'| |class='wd_p245'| [https://www.getty.edu/vow/ULANFullDisplay?find=500779592&role=&nation=&prev_page=1&subjectid=500779592 500779592] | |- class='wd_q113388508' | style='text-align:right'| 67 | [[:d:Q113388508|Q113388508]] | 9 | 0 |class='wd_label'| ସୂର୍ଯ୍ୟସ୍ନାତା ମହାନ୍ତି |class='wd_p569'| |class='wd_p19'| |class='wd_p570'| |class='wd_p20'| |class='wd_p214'| |class='wd_p245'| [https://www.getty.edu/vow/ULANFullDisplay?find=500779549&role=&nation=&prev_page=1&subjectid=500779549 500779549] | |- class='wd_q113388511' | style='text-align:right'| 70 | [[:d:Q113388511|Q113388511]] | 9 | 0 |class='wd_label'| ସୁଷମା ମହାନ୍ତି |class='wd_p569'| |class='wd_p19'| |class='wd_p570'| |class='wd_p20'| |class='wd_p214'| |class='wd_p245'| [https://www.getty.edu/vow/ULANFullDisplay?find=500779550&role=&nation=&prev_page=1&subjectid=500779550 500779550] | |- class='wd_q113388515' | style='text-align:right'| 73 | [[:d:Q113388515|Q113388515]] | 9 | 0 |class='wd_label'| ସୁସ୍ମିତା ମିଶ୍ର |class='wd_p569'| |class='wd_p19'| |class='wd_p570'| |class='wd_p20'| |class='wd_p214'| |class='wd_p245'| [https://www.getty.edu/vow/ULANFullDisplay?find=500779529&role=&nation=&prev_page=1&subjectid=500779529 500779529] | |- class='wd_q113388516' | style='text-align:right'| 74 | [[:d:Q113388516|Q113388516]] | 9 | 0 |class='wd_label'| ସ୍ୱର୍ଣ୍ଣଲତା ଗିରି |class='wd_p569'| |class='wd_p19'| |class='wd_p570'| |class='wd_p20'| |class='wd_p214'| |class='wd_p245'| [https://www.getty.edu/vow/ULANFullDisplay?find=500779396&role=&nation=&prev_page=1&subjectid=500779396 500779396] | |- class='wd_q113388522' | style='text-align:right'| 77 | [[:d:Q113388522|Q113388522]] | 9 | 0 |class='wd_label'| ତନୟା ଚୌହାନ |class='wd_p569'| |class='wd_p19'| |class='wd_p570'| |class='wd_p20'| |class='wd_p214'| |class='wd_p245'| [https://www.getty.edu/vow/ULANFullDisplay?find=500779312&role=&nation=&prev_page=1&subjectid=500779312 500779312] | |- class='wd_q113388528' | style='text-align:right'| 82 | [[:d:Q113388528|Q113388528]] | 9 | 0 |class='wd_label'| ତପସ୍ୱିନୀ ବେହେରାୀବେହେରା |class='wd_p569'| |class='wd_p19'| |class='wd_p570'| |class='wd_p20'| |class='wd_p214'| |class='wd_p245'| [https://www.getty.edu/vow/ULANFullDisplay?find=500779288&role=&nation=&prev_page=1&subjectid=500779288 500779288] | |- class='wd_q113388529' | style='text-align:right'| 83 | [[:d:Q113388529|Q113388529]] | 9 | 0 |class='wd_label'| ତପସ୍ୱିନୀ ସାମନ୍ତରାୟ |class='wd_p569'| |class='wd_p19'| |class='wd_p570'| |class='wd_p20'| |class='wd_p214'| |class='wd_p245'| [https://www.getty.edu/vow/ULANFullDisplay?find=500779863&role=&nation=&prev_page=1&subjectid=500779863 500779863] | |- class='wd_q113388535' | style='text-align:right'| 87 | [[:d:Q113388535|Q113388535]] | 9 | 0 |class='wd_label'| ତେଜସ୍ୱିନୀ ପାହାଡ଼଼ସିଂହ |class='wd_p569'| |class='wd_p19'| |class='wd_p570'| |class='wd_p20'| |class='wd_p214'| |class='wd_p245'| [https://www.getty.edu/vow/ULANFullDisplay?find=500779642&role=&nation=&prev_page=1&subjectid=500779642 500779642] | |- class='wd_q135912979' | style='text-align:right'| 99 | [[:d:Q135912979|Q135912979]] | 9 | 0 |class='wd_label'| କନକଲତା ଦାସ |class='wd_p569'| |class='wd_p19'| |class='wd_p570'| |class='wd_p20'| |class='wd_p214'| |class='wd_p245'| | |- class='wd_q113387835' | style='text-align:right'| 106 | [[:d:Q113387835|Q113387835]] | 10 | 0 |class='wd_label'| ବିନୋଦିନୀ ବେହେରା |class='wd_p569'| |class='wd_p19'| |class='wd_p570'| |class='wd_p20'| |class='wd_p214'| |class='wd_p245'| [https://www.getty.edu/vow/ULANFullDisplay?find=500779267&role=&nation=&prev_page=1&subjectid=500779267 500779267] | |- class='wd_q113387870' | style='text-align:right'| 138 | [[:d:Q113387870|Q113387870]] | 9 | 0 |class='wd_label'| ଚାରୁଚନ୍ଦ୍ର ଦାସ |class='wd_p569'| |class='wd_p19'| |class='wd_p570'| |class='wd_p20'| |class='wd_p214'| |class='wd_p245'| [https://www.getty.edu/vow/ULANFullDisplay?find=500779324&role=&nation=&prev_page=1&subjectid=500779324 500779324] | |- class='wd_q113387873' | style='text-align:right'| 141 | [[:d:Q113387873|Q113387873]] | 9 | 0 |class='wd_label'| ଚିନ୍ମୟୀ ପଣ୍ଡା |class='wd_p569'| |class='wd_p19'| |class='wd_p570'| |class='wd_p20'| |class='wd_p214'| |class='wd_p245'| [https://www.getty.edu/vow/ULANFullDisplay?find=500779652&role=&nation=&prev_page=1&subjectid=500779652 500779652] | |- class='wd_q113387875' | style='text-align:right'| 143 | [[:d:Q113387875|Q113387875]] | 9 | 0 |class='wd_label'| ଚିରଞ୍ଜୀବ କୁମାର ନାମଦେଓ |class='wd_p569'| |class='wd_p19'| |class='wd_p570'| |class='wd_p20'| |class='wd_p214'| |class='wd_p245'| [https://www.getty.edu/vow/ULANFullDisplay?find=500779593&role=&nation=&prev_page=1&subjectid=500779593 500779593] | |- class='wd_q113387883' | style='text-align:right'| 148 | [[:d:Q113387883|Q113387883]] | 9 | 0 |class='wd_label'| ଦାମିନୀପ୍ରଭା ନାୟକ |class='wd_p569'| |class='wd_p19'| |class='wd_p570'| |class='wd_p20'| |class='wd_p214'| |class='wd_p245'| [https://www.getty.edu/vow/ULANFullDisplay?find=500779602&role=&nation=&prev_page=1&subjectid=500779602 500779602] | |- class='wd_q113387890' | style='text-align:right'| 155 | [[:d:Q113387890|Q113387890]] | 10 | 0 |class='wd_label'| ଦେବସ୍ମିତା ଦାସ |class='wd_p569'| |class='wd_p19'| |class='wd_p570'| |class='wd_p20'| |class='wd_p214'| |class='wd_p245'| [https://www.getty.edu/vow/ULANFullDisplay?find=500779328&role=&nation=&prev_page=1&subjectid=500779328 500779328] | |- class='wd_q113387912' | style='text-align:right'| 171 | [[:d:Q113387912|Q113387912]] | 9 | 0 |class='wd_label'| ଦୀପ୍ତିମଞ୍ଜରୀ କୁଅଁର |class='wd_p569'| |class='wd_p19'| |class='wd_p570'| |class='wd_p20'| |class='wd_p214'| |class='wd_p245'| [https://www.getty.edu/vow/ULANFullDisplay?find=500779455&role=&nation=&prev_page=1&subjectid=500779455 500779455] | |- class='wd_q113387913' | style='text-align:right'| 172 | [[:d:Q113387913|Q113387913]] | 10 | 0 |class='wd_label'| ଦୀପ୍ତିମୟୀ ପଣ୍ଡା |class='wd_p569'| |class='wd_p19'| |class='wd_p570'| |class='wd_p20'| |class='wd_p214'| |class='wd_p245'| [https://www.getty.edu/vow/ULANFullDisplay?find=500779653&role=&nation=&prev_page=1&subjectid=500779653 500779653] | |- class='wd_q113387914' | style='text-align:right'| 173 | [[:d:Q113387914|Q113387914]] | 9 | 0 |class='wd_label'| ଦୀପ୍ତିମୟୀ ପାଢ଼ୀ |class='wd_p569'| |class='wd_p19'| |class='wd_p570'| |class='wd_p20'| |class='wd_p214'| |class='wd_p245'| [https://www.getty.edu/vow/ULANFullDisplay?find=500779680&role=&nation=&prev_page=1&subjectid=500779680 500779680] | |- class='wd_q113387915' | style='text-align:right'| 174 | [[:d:Q113387915|Q113387915]] | 9 | 0 |class='wd_label'| ଦିବ୍ୟରଞ୍ଜନ ରାଉତ |class='wd_p569'| |class='wd_p19'| |class='wd_p570'| |class='wd_p20'| |class='wd_p214'| |class='wd_p245'| [https://www.getty.edu/vow/ULANFullDisplay?find=500779766&role=&nation=&prev_page=1&subjectid=500779766 500779766] | |- class='wd_q113387920' | style='text-align:right'| 178 | [[:d:Q113387920|Q113387920]] | 9 | 0 |class='wd_label'| ଫିର୍ଦୌସି ତାବାସୁମ |class='wd_p569'| |class='wd_p19'| |class='wd_p570'| |class='wd_p20'| |class='wd_p214'| |class='wd_p245'| [https://www.getty.edu/vow/ULANFullDisplay?find=500779913&role=&nation=&prev_page=1&subjectid=500779913 500779913] | |- class='wd_q113387925' | style='text-align:right'| 182 | [[:d:Q113387925|Q113387925]] | 9 | 0 |class='wd_label'| ଗଙ୍ଗା ମହାରଣା |class='wd_p569'| |class='wd_p19'| |class='wd_p570'| |class='wd_p20'| |class='wd_p214'| |class='wd_p245'| [https://www.getty.edu/vow/ULANFullDisplay?find=500779478&role=&nation=&prev_page=1&subjectid=500779478 500779478] | |- class='wd_q113387928' | style='text-align:right'| 185 | [[:d:Q113387928|Q113387928]] | 10 | 0 |class='wd_label'| ଗାୟତ୍ରୀ ଦାସ |class='wd_p569'| |class='wd_p19'| |class='wd_p570'| |class='wd_p20'| |class='wd_p214'| |class='wd_p245'| [https://www.getty.edu/vow/ULANFullDisplay?find=500779330&role=&nation=&prev_page=1&subjectid=500779330 500779330] | |- class='wd_q113387931' | style='text-align:right'| 187 | [[:d:Q113387931|Q113387931]] | 9 | 0 |class='wd_label'| ଗୀତାଞ୍ଜଳି ବିଶ୍ୱାଳ |class='wd_p569'| |class='wd_p19'| |class='wd_p570'| |class='wd_p20'| |class='wd_p214'| |class='wd_p245'| [https://www.getty.edu/vow/ULANFullDisplay?find=500779302&role=&nation=&prev_page=1&subjectid=500779302 500779302] | |- class='wd_q113387932' | style='text-align:right'| 188 | [[:d:Q113387932|Q113387932]] | 9 | 0 |class='wd_label'| ଗୀତାଞ୍ଜଳି ଓଝା |class='wd_p569'| |class='wd_p19'| |class='wd_p570'| |class='wd_p20'| |class='wd_p214'| |class='wd_p245'| [https://www.getty.edu/vow/ULANFullDisplay?find=500779630&role=&nation=&prev_page=1&subjectid=500779630 500779630] | |- class='wd_q113387933' | style='text-align:right'| 189 | [[:d:Q113387933|Q113387933]] | 9 | 0 |class='wd_label'| ଗୀତାଞ୍ଜଳି ପାଣିଗ୍ରାହୀ |class='wd_p569'| |class='wd_p19'| |class='wd_p570'| |class='wd_p20'| |class='wd_p214'| |class='wd_p245'| [https://www.getty.edu/vow/ULANFullDisplay?find=500779672&role=&nation=&prev_page=1&subjectid=500779672 500779672] | |- class='wd_q113387935' | style='text-align:right'| 190 | [[:d:Q113387935|Q113387935]] | 9 | 0 |class='wd_label'| ଗୀତାଶ୍ରୀ ମହାନ୍ତି |class='wd_p569'| |class='wd_p19'| |class='wd_p570'| |class='wd_p20'| |class='wd_p214'| |class='wd_p245'| [https://www.getty.edu/vow/ULANFullDisplay?find=500779541&role=&nation=&prev_page=1&subjectid=500779541 500779541] | |- class='wd_q113387944' | style='text-align:right'| 196 | [[:d:Q113387944|Q113387944]] | 9 | 0 |class='wd_label'| ଗୌରୀ ମହାରଣା |class='wd_p569'| |class='wd_p19'| |class='wd_p570'| |class='wd_p20'| |class='wd_p214'| |class='wd_p245'| [https://www.getty.edu/vow/ULANFullDisplay?find=500779573&role=&nation=&prev_page=1&subjectid=500779573 500779573] | |- class='wd_q106219532' | style='text-align:right'| 204 | [[:d:Q106219532|Q106219532]] | 12 | 0 |class='wd_label'| ବବିତା ସାହୁ |class='wd_p569' data-sort-value="1976" | 1976<ref name="ref_3ba1cd24e7dc8c01d91e9b984402c1bb1855b97032828cc29340ee432dd899d6">http://www.theprajatantra.org/prajatantra/uploads/epaper/2021-03/605e932581247.jpg</ref> |class='wd_p19'| |class='wd_p570'| |class='wd_p20'| |class='wd_p214'| |class='wd_p245'| [https://www.getty.edu/vow/ULANFullDisplay?find=500779796&role=&nation=&prev_page=1&subjectid=500779796 500779796] | |- class='wd_q113243902' | style='text-align:right'| 207 | [[:d:Q113243902|Q113243902]] | 12 | 0 |class='wd_label'| ସତ୍ୟଭାମା ମାଝି |class='wd_p569'| |class='wd_p19'| [[ଭୁବନେଶ୍ୱର]]<ref name="ref_3893312a32b7e45059dc1ad17e61f84920f454ae2a2b4ff8940072523e3986ec">https://www.bhubaneswararttrail.org/satyabhama-majhi</ref> |class='wd_p570'| |class='wd_p20'| |class='wd_p214'| |class='wd_p245'| [https://www.getty.edu/vow/ULANFullDisplay?find=500779503&role=&nation=&prev_page=1&subjectid=500779503 500779503] | |- class='wd_q113387752' | style='text-align:right'| 229 | [[:d:Q113387752|Q113387752]] | 9 | 0 |class='wd_label'| ଆଲିଶା ପଣ୍ଡା |class='wd_p569'| |class='wd_p19'| |class='wd_p570'| |class='wd_p20'| |class='wd_p214'| |class='wd_p245'| [https://www.getty.edu/vow/ULANFullDisplay?find=500779646&role=&nation=&prev_page=1&subjectid=500779646 500779646] | |- class='wd_q113387757' | style='text-align:right'| 234 | [[:d:Q113387757|Q113387757]] | 9 | 0 |class='wd_label'| ଅମ୍ବିକା ମହାପାତ୍ର |class='wd_p569'| |class='wd_p19'| |class='wd_p570'| |class='wd_p20'| |class='wd_p214'| |class='wd_p245'| [https://www.getty.edu/vow/ULANFullDisplay?find=500779468&role=&nation=&prev_page=1&subjectid=500779468 500779468] | |- class='wd_q113387766' | style='text-align:right'| 242 | [[:d:Q113387766|Q113387766]] | 10 | 0 |class='wd_label'| ଅନୁରାଧା ଦାସ |class='wd_p569'| |class='wd_p19'| |class='wd_p570'| |class='wd_p20'| |class='wd_p214'| |class='wd_p245'| [https://www.getty.edu/vow/ULANFullDisplay?find=500779319&role=&nation=&prev_page=1&subjectid=500779319 500779319] | |- class='wd_q113387767' | style='text-align:right'| 243 | [[:d:Q113387767|Q113387767]] | 9 | 0 |class='wd_label'| ଅପର୍ଣ୍ଣା ରାୟ |class='wd_p569'| |class='wd_p19'| |class='wd_p570'| |class='wd_p20'| |class='wd_p214'| |class='wd_p245'| [https://www.getty.edu/vow/ULANFullDisplay?find=500779758&role=&nation=&prev_page=1&subjectid=500779758 500779758] | |- class='wd_q113387769' | style='text-align:right'| 245 | [[:d:Q113387769|Q113387769]] | 10 | 0 |class='wd_label'| ଅର୍ଚ୍ଚନା ଜେନା |class='wd_p569'| |class='wd_p19'| |class='wd_p570'| |class='wd_p20'| |class='wd_p214'| |class='wd_p245'| [https://www.getty.edu/vow/ULANFullDisplay?find=500779408&role=&nation=&prev_page=1&subjectid=500779408 500779408] | |- class='wd_q113387786' | style='text-align:right'| 260 | [[:d:Q113387786|Q113387786]] | 9 | 0 |class='wd_label'| ଅସମିନ୍ ଖାତୁନ୍ |class='wd_p569'| |class='wd_p19'| |class='wd_p570'| |class='wd_p20'| |class='wd_p214'| |class='wd_p245'| [https://www.getty.edu/vow/ULANFullDisplay?find=500779448&role=&nation=&prev_page=1&subjectid=500779448 500779448] | |- class='wd_q113387788' | style='text-align:right'| 262 | [[:d:Q113387788|Q113387788]] | 9 | 0 |class='wd_label'| ଅତସୀ ବସୁ |class='wd_p569'| |class='wd_p19'| |class='wd_p570'| |class='wd_p20'| |class='wd_p214'| |class='wd_p245'| [https://www.getty.edu/vow/ULANFullDisplay?find=500779260&role=&nation=&prev_page=1&subjectid=500779260 500779260] | |- class='wd_q113387791' | style='text-align:right'| 265 | [[:d:Q113387791|Q113387791]] | 10 | 0 |class='wd_label'| ବବିତା ବାରିକ |class='wd_p569'| |class='wd_p19'| |class='wd_p570'| |class='wd_p20'| |class='wd_p214'| |class='wd_p245'| [https://www.getty.edu/vow/ULANFullDisplay?find=500779242&role=&nation=&prev_page=1&subjectid=500779242 500779242] | |- class='wd_q113387792' | style='text-align:right'| 266 | [[:d:Q113387792|Q113387792]] | 9 | 0 |class='wd_label'| ଶିଶୁ ମହାନ୍ତି |class='wd_p569'| |class='wd_p19'| |class='wd_p570'| |class='wd_p20'| |class='wd_p214'| |class='wd_p245'| [https://www.getty.edu/vow/ULANFullDisplay?find=500779537&role=&nation=&prev_page=1&subjectid=500779537 500779537] | |- class='wd_q113387797' | style='text-align:right'| 270 | [[:d:Q113387797|Q113387797]] | 9 | 0 |class='wd_label'| ବନିତା ପୁହିତ |class='wd_p569'| |class='wd_p19'| |class='wd_p570'| |class='wd_p20'| |class='wd_p214'| |class='wd_p245'| [https://www.getty.edu/vow/ULANFullDisplay?find=500779743&role=&nation=&prev_page=1&subjectid=500779743 500779743] | |- class='wd_q113387813' | style='text-align:right'| 286 | [[:d:Q113387813|Q113387813]] | 9 | 0 |class='wd_label'| ବିଦ୍ୟୁତ ଲତା ପାଟ୍ଟସାଣୀ |class='wd_p569'| |class='wd_p19'| |class='wd_p570'| |class='wd_p20'| |class='wd_p214'| |class='wd_p245'| [https://www.getty.edu/vow/ULANFullDisplay?find=500779715&role=&nation=&prev_page=1&subjectid=500779715 500779715] | |- class='wd_q113387822' | style='text-align:right'| 294 | [[:d:Q113387822|Q113387822]] | 9 | 0 |class='wd_label'| ବିଜୟା ପଣ୍ଡା |class='wd_p569'| |class='wd_p19'| |class='wd_p570'| |class='wd_p20'| |class='wd_p214'| |class='wd_p245'| [https://www.getty.edu/vow/ULANFullDisplay?find=500779649&role=&nation=&prev_page=1&subjectid=500779649 500779649] | |- class='wd_q113387823' | style='text-align:right'| 295 | [[:d:Q113387823|Q113387823]] | 9 | 0 |class='wd_label'| ବିଜୟା ପରିଡ଼ା |class='wd_p569'| |class='wd_p19'| |class='wd_p570'| |class='wd_p20'| |class='wd_p214'| |class='wd_p245'| [https://www.getty.edu/vow/ULANFullDisplay?find=500779684&role=&nation=&prev_page=1&subjectid=500779684 500779684] | |- class='wd_q113387825' | style='text-align:right'| 296 | [[:d:Q113387825|Q113387825]] | 9 | 0 |class='wd_label'| ବିକାଶ କୁମାର ଦାସ |class='wd_p569'| |class='wd_p19'| |class='wd_p570'| |class='wd_p20'| |class='wd_p214'| |class='wd_p245'| [https://www.getty.edu/vow/ULANFullDisplay?find=500779321&role=&nation=&prev_page=1&subjectid=500779321 500779321] | |- class='wd_q113388215' | style='text-align:right'| 306 | [[:d:Q113388215|Q113388215]] | 9 | 0 |class='wd_label'| ପ୍ରତିମା ମିଶ୍ର |class='wd_p569'| |class='wd_p19'| |class='wd_p570'| |class='wd_p20'| |class='wd_p214'| |class='wd_p245'| [https://www.getty.edu/vow/ULANFullDisplay?find=500779526&role=&nation=&prev_page=1&subjectid=500779526 500779526] | |- class='wd_q113388225' | style='text-align:right'| 312 | [[:d:Q113388225|Q113388225]] | 9 | 0 |class='wd_label'| ପ୍ରିୟଦର୍ଶିନୀ ସାହୁ |class='wd_p569'| |class='wd_p19'| |class='wd_p570'| |class='wd_p20'| |class='wd_p214'| |class='wd_p245'| [https://www.getty.edu/vow/ULANFullDisplay?find=500779819&role=&nation=&prev_page=1&subjectid=500779819 500779819] | |- class='wd_q113388226' | style='text-align:right'| 313 | [[:d:Q113388226|Q113388226]] | 10 | 0 |class='wd_label'| ପ୍ରିୟଦର୍ଶିନୀ ଦଳାଇ |class='wd_p569'| |class='wd_p19'| |class='wd_p570'| |class='wd_p20'| |class='wd_p214'| |class='wd_p245'| [https://www.getty.edu/vow/ULANFullDisplay?find=500779314&role=&nation=&prev_page=1&subjectid=500779314 500779314] | |- class='wd_q113388227' | style='text-align:right'| 314 | [[:d:Q113388227|Q113388227]] | 9 | 0 |class='wd_label'| ପ୍ରିୟଦର୍ଶିନୀ ମହାନ୍ତି |class='wd_p569'| |class='wd_p19'| |class='wd_p570'| |class='wd_p20'| |class='wd_p214'| |class='wd_p245'| [https://www.getty.edu/vow/ULANFullDisplay?find=500779546&role=&nation=&prev_page=1&subjectid=500779546 500779546] | |- class='wd_q113388229' | style='text-align:right'| 315 | [[:d:Q113388229|Q113388229]] | 9 | 0 |class='wd_label'| ପୂଜାର୍ଚ୍ଚନା ନାୟକ |class='wd_p569'| |class='wd_p19'| |class='wd_p570'| |class='wd_p20'| |class='wd_p214'| |class='wd_p245'| [https://www.getty.edu/vow/ULANFullDisplay?find=500779619&role=&nation=&prev_page=1&subjectid=500779619 500779619] | |- class='wd_q113388230' | style='text-align:right'| 316 | [[:d:Q113388230|Q113388230]] | 9 | 0 |class='wd_label'| ପୁଣ୍ୟତୋୟା କର |class='wd_p569'| |class='wd_p19'| |class='wd_p570'| |class='wd_p20'| |class='wd_p214'| |class='wd_p245'| [https://www.getty.edu/vow/ULANFullDisplay?find=500779444&role=&nation=&prev_page=1&subjectid=500779444 500779444] | |- class='wd_q113388238' | style='text-align:right'| 321 | [[:d:Q113388238|Q113388238]] | 10 | 0 |class='wd_label'| ପୁଷ୍ପିତା ଦାସ |class='wd_p569'| |class='wd_p19'| |class='wd_p570'| |class='wd_p20'| |class='wd_p214'| |class='wd_p245'| [https://www.getty.edu/vow/ULANFullDisplay?find=500779357&role=&nation=&prev_page=1&subjectid=500779357 500779357] | |- class='wd_q113388258' | style='text-align:right'| 329 | [[:d:Q113388258|Q113388258]] | 9 | 0 |class='wd_label'| ରାଜଲକ୍ଷ୍ମୀ ମହାରଣା |class='wd_p569'| |class='wd_p19'| |class='wd_p570'| |class='wd_p20'| |class='wd_p214'| |class='wd_p245'| [https://www.getty.edu/vow/ULANFullDisplay?find=500779486&role=&nation=&prev_page=1&subjectid=500779486 500779486] | |- class='wd_q113388298' | style='text-align:right'| 359 | [[:d:Q113388298|Q113388298]] | 9 | 0 |class='wd_label'| ରଶ୍ମୀ ପଣ୍ଡା |class='wd_p569'| |class='wd_p19'| |class='wd_p570'| |class='wd_p20'| |class='wd_p214'| |class='wd_p245'| [https://www.getty.edu/vow/ULANFullDisplay?find=500779657&role=&nation=&prev_page=1&subjectid=500779657 500779657] | |- class='wd_q113388300' | style='text-align:right'| 360 | [[:d:Q113388300|Q113388300]] | 9 | 0 |class='wd_label'| ରଶ୍ମୀତାରାଣୀ ରଣା |class='wd_p569'| |class='wd_p19'| |class='wd_p570'| |class='wd_p20'| |class='wd_p214'| |class='wd_p245'| [https://www.getty.edu/vow/ULANFullDisplay?find=500779749&role=&nation=&prev_page=1&subjectid=500779749 500779749] | |- class='wd_q113388303' | style='text-align:right'| 363 | [[:d:Q113388303|Q113388303]] | 9 | 0 |class='wd_label'| ରେବତୀ ମହାରଣା |class='wd_p569'| |class='wd_p19'| |class='wd_p570'| |class='wd_p20'| |class='wd_p214'| |class='wd_p245'| [https://www.getty.edu/vow/ULANFullDisplay?find=500779489&role=&nation=&prev_page=1&subjectid=500779489 500779489] | |- class='wd_q113388304' | style='text-align:right'| 364 | [[:d:Q113388304|Q113388304]] | 9 | 0 |class='wd_label'| ରିନୁ ପ୍ରଧାନ |class='wd_p569'| |class='wd_p19'| |class='wd_p570'| |class='wd_p20'| |class='wd_p214'| |class='wd_p245'| [https://www.getty.edu/vow/ULANFullDisplay?find=500779737&role=&nation=&prev_page=1&subjectid=500779737 500779737] | |- class='wd_q113388306' | style='text-align:right'| 366 | [[:d:Q113388306|Q113388306]] | 9 | 0 |class='wd_label'| ରୁକ୍ମିଣୀ ବଲ୍ଲଭ ପ୍ରଧାନ |class='wd_p569'| |class='wd_p19'| |class='wd_p570'| |class='wd_p20'| |class='wd_p214'| |class='wd_p245'| [https://www.getty.edu/vow/ULANFullDisplay?find=500779738&role=&nation=&prev_page=1&subjectid=500779738 500779738] | |- class='wd_q113388309' | style='text-align:right'| 368 | [[:d:Q113388309|Q113388309]] | 12 | 0 |class='wd_label'| ସବିତା ମଞ୍ଜରୀ ସାହୁ |class='wd_p569'| |class='wd_p19'| |class='wd_p570'| |class='wd_p20'| |class='wd_p214'| |class='wd_p245'| [https://www.getty.edu/vow/ULANFullDisplay?find=500779826&role=&nation=&prev_page=1&subjectid=500779826 500779826] | |- class='wd_q113388311' | style='text-align:right'| 369 | [[:d:Q113388311|Q113388311]] | 11 | 0 |class='wd_label'| ସବିତା ପଣ୍ଡା |class='wd_p569'| |class='wd_p19'| |class='wd_p570'| |class='wd_p20'| |class='wd_p214'| |class='wd_p245'| [https://www.getty.edu/vow/ULANFullDisplay?find=500779658&role=&nation=&prev_page=1&subjectid=500779658 500779658] | |- class='wd_q113388313' | style='text-align:right'| 370 | [[:d:Q113388313|Q113388313]] | 9 | 0 |class='wd_label'| ସାବିତ୍ରୀ ବେହେରା |class='wd_p569'| |class='wd_p19'| |class='wd_p570'| |class='wd_p20'| |class='wd_p214'| |class='wd_p245'| [https://www.getty.edu/vow/ULANFullDisplay?find=500779281&role=&nation=&prev_page=1&subjectid=500779281 500779281] | |- class='wd_q113388317' | style='text-align:right'| 371 | [[:d:Q113388317|Q113388317]] | 9 | 0 |class='wd_label'| ସବନମ ସିରିନ |class='wd_p569'| |class='wd_p19'| |class='wd_p570'| |class='wd_p20'| |class='wd_p214'| |class='wd_p245'| [https://www.getty.edu/vow/ULANFullDisplay?find=500779884&role=&nation=&prev_page=1&subjectid=500779884 500779884] | |- class='wd_q113388327' | style='text-align:right'| 375 | [[:d:Q113388327|Q113388327]] | 9 | 0 |class='wd_label'| ସାଗରିକା ବେହେରା |class='wd_p569'| |class='wd_p19'| |class='wd_p570'| |class='wd_p20'| |class='wd_p214'| |class='wd_p245'| [https://www.getty.edu/vow/ULANFullDisplay?find=500779282&role=&nation=&prev_page=1&subjectid=500779282 500779282] | |- class='wd_q113388330' | style='text-align:right'| 376 | [[:d:Q113388330|Q113388330]] | 9 | 0 |class='wd_label'| ସାଗରିକା ରାଉତ |class='wd_p569'| |class='wd_p19'| |class='wd_p570'| |class='wd_p20'| |class='wd_p214'| |class='wd_p245'| [https://www.getty.edu/vow/ULANFullDisplay?find=500779777&role=&nation=&prev_page=1&subjectid=500779777 500779777] | |- class='wd_q113388333' | style='text-align:right'| 377 | [[:d:Q113388333|Q113388333]] | 9 | 0 |class='wd_label'| ସାହିନ ସୁହାନା ବେଗମ |class='wd_p569'| |class='wd_p19'| |class='wd_p570'| |class='wd_p20'| |class='wd_p214'| |class='wd_p245'| [https://www.getty.edu/vow/ULANFullDisplay?find=500779262&role=&nation=&prev_page=1&subjectid=500779262 500779262] | |- class='wd_q113388335' | style='text-align:right'| 378 | [[:d:Q113388335|Q113388335]] | 9 | 0 |class='wd_label'| ଶୈଳବାଳା ନାୟକ |class='wd_p569'| |class='wd_p19'| |class='wd_p570'| |class='wd_p20'| |class='wd_p214'| |class='wd_p245'| [https://www.getty.edu/vow/ULANFullDisplay?find=500779625&role=&nation=&prev_page=1&subjectid=500779625 500779625] | |- class='wd_q113388349' | style='text-align:right'| 388 | [[:d:Q113388349|Q113388349]] | 9 | 0 |class='wd_label'| ସନ୍ଧ୍ୟାରାଣୀ ସାହୁ |class='wd_p569'| |class='wd_p19'| |class='wd_p570'| |class='wd_p20'| |class='wd_p214'| |class='wd_p245'| [https://www.getty.edu/vow/ULANFullDisplay?find=500779827&role=&nation=&prev_page=1&subjectid=500779827 500779827] | |- class='wd_q113388350' | style='text-align:right'| 389 | [[:d:Q113388350|Q113388350]] | 9 | 0 |class='wd_label'| ସଂଘମିତ୍ରା ପଟ୍ଟାନାୟକ |class='wd_p569'| |class='wd_p19'| |class='wd_p570'| |class='wd_p20'| |class='wd_p214'| |class='wd_p245'| [https://www.getty.edu/vow/ULANFullDisplay?find=500779717&role=&nation=&prev_page=1&subjectid=500779717 500779717] | |- class='wd_q113388351' | style='text-align:right'| 390 | [[:d:Q113388351|Q113388351]] | 9 | 0 |class='wd_label'| ସଙ୍ଗୀତା ପାଣି |class='wd_p569'| |class='wd_p19'| |class='wd_p570'| |class='wd_p20'| |class='wd_p214'| |class='wd_p245'| [https://www.getty.edu/vow/ULANFullDisplay?find=500779671&role=&nation=&prev_page=1&subjectid=500779671 500779671] | |- class='wd_q113388352' | style='text-align:right'| 391 | [[:d:Q113388352|Q113388352]] | 9 | 0 |class='wd_label'| ସଙ୍ଗୀତା ପଟ୍ଟନାୟକ |class='wd_p569'| |class='wd_p19'| |class='wd_p570'| |class='wd_p20'| |class='wd_p214'| |class='wd_p245'| [https://www.getty.edu/vow/ULANFullDisplay?find=500779703&role=&nation=&prev_page=1&subjectid=500779703 500779703] | |- class='wd_q113388353' | style='text-align:right'| 392 | [[:d:Q113388353|Q113388353]] | 9 | 0 |class='wd_label'| ସଙ୍ଗୀତା ପଟ୍ଟନାୟକ |class='wd_p569'| |class='wd_p19'| |class='wd_p570'| |class='wd_p20'| |class='wd_p214'| |class='wd_p245'| [https://www.getty.edu/vow/ULANFullDisplay?find=500779726&role=&nation=&prev_page=1&subjectid=500779726 500779726] | |- class='wd_q113388362' | style='text-align:right'| 399 | [[:d:Q113388362|Q113388362]] | 10 | 0 |class='wd_label'| ସଂଯୁକ୍ତା ଜେନା |class='wd_p569'| |class='wd_p19'| |class='wd_p570'| |class='wd_p20'| |class='wd_p214'| |class='wd_p245'| [https://www.getty.edu/vow/ULANFullDisplay?find=500779429&role=&nation=&prev_page=1&subjectid=500779429 500779429] | |- class='wd_q113388073' | style='text-align:right'| 403 | [[:d:Q113388073|Q113388073]] | 9 | 0 |class='wd_label'| ମନସ୍ୱିନୀ ସାମନ୍ତରାୟ |class='wd_p569'| |class='wd_p19'| |class='wd_p570'| |class='wd_p20'| |class='wd_p214'| |class='wd_p245'| [https://www.getty.edu/vow/ULANFullDisplay?find=500779860&role=&nation=&prev_page=1&subjectid=500779860 500779860] | |- class='wd_q113388074' | style='text-align:right'| 404 | [[:d:Q113388074|Q113388074]] | 9 | 0 |class='wd_label'| ମନଭଞ୍ଜନ ନାୟକ |class='wd_p569'| |class='wd_p19'| |class='wd_p570'| |class='wd_p20'| |class='wd_p214'| |class='wd_p245'| [https://www.getty.edu/vow/ULANFullDisplay?find=500779611&role=&nation=&prev_page=1&subjectid=500779611 500779611] | |- class='wd_q113388075' | style='text-align:right'| 405 | [[:d:Q113388075|Q113388075]] | 9 | 0 |class='wd_label'| ମଞ୍ଜୁଲତା ମିଶ୍ର |class='wd_p569'| |class='wd_p19'| |class='wd_p570'| |class='wd_p20'| |class='wd_p214'| |class='wd_p245'| [https://www.getty.edu/vow/ULANFullDisplay?find=500779524&role=&nation=&prev_page=1&subjectid=500779524 500779524] | |- class='wd_q113388084' | style='text-align:right'| 410 | [[:d:Q113388084|Q113388084]] | 9 | 0 |class='wd_label'| ମନୋରମା ଦାସ |class='wd_p569'| |class='wd_p19'| |class='wd_p570'| |class='wd_p20'| |class='wd_p214'| |class='wd_p245'| [https://www.getty.edu/vow/ULANFullDisplay?find=500779346&role=&nation=&prev_page=1&subjectid=500779346 500779346] | |- class='wd_q113388099' | style='text-align:right'| 419 | [[:d:Q113388099|Q113388099]] | 9 | 0 |class='wd_label'| ମିନା ରାନୀ ସୁର |class='wd_p569'| |class='wd_p19'| |class='wd_p570'| |class='wd_p20'| |class='wd_p214'| |class='wd_p245'| [https://www.getty.edu/vow/ULANFullDisplay?find=500779890&role=&nation=&prev_page=1&subjectid=500779890 500779890] | |- class='wd_q113388101' | style='text-align:right'| 420 | [[:d:Q113388101|Q113388101]] | 9 | 0 |class='wd_label'| ମିନତିଲତା ପାଢ଼ୀ |class='wd_p569'| |class='wd_p19'| |class='wd_p570'| |class='wd_p20'| |class='wd_p214'| |class='wd_p245'| [https://www.getty.edu/vow/ULANFullDisplay?find=500779638&role=&nation=&prev_page=1&subjectid=500779638 500779638] | |- class='wd_q113388103' | style='text-align:right'| 421 | [[:d:Q113388103|Q113388103]] | 9 | 0 |class='wd_label'| ମିତା ମହାନ୍ତି |class='wd_p569'| |class='wd_p19'| |class='wd_p570'| |class='wd_p20'| |class='wd_p214'| |class='wd_p245'| [https://www.getty.edu/vow/ULANFullDisplay?find=500779542&role=&nation=&prev_page=1&subjectid=500779542 500779542] | |- class='wd_q113388104' | style='text-align:right'| 422 | [[:d:Q113388104|Q113388104]] | 9 | 0 |class='wd_label'| ମିତାରାଣୀ ମହାପାତ୍ର |class='wd_p569'| |class='wd_p19'| |class='wd_p570'| |class='wd_p20'| |class='wd_p214'| |class='wd_p245'| [https://www.getty.edu/vow/ULANFullDisplay?find=500779560&role=&nation=&prev_page=1&subjectid=500779560 500779560] | |- class='wd_q113388105' | style='text-align:right'| 423 | [[:d:Q113388105|Q113388105]] | 10 | 0 |class='wd_label'| ମିତୁ ସ୍ୱାଇଁ |class='wd_p569'| |class='wd_p19'| |class='wd_p570'| |class='wd_p20'| |class='wd_p214'| |class='wd_p245'| [https://www.getty.edu/vow/ULANFullDisplay?find=500779906&role=&nation=&prev_page=1&subjectid=500779906 500779906] | |- class='wd_q113388107' | style='text-align:right'| 424 | [[:d:Q113388107|Q113388107]] | 9 | 0 |class='wd_label'| ମୋନାଲିସା ନାୟକ |class='wd_p569'| |class='wd_p19'| |class='wd_p570'| |class='wd_p20'| |class='wd_p214'| |class='wd_p245'| [https://www.getty.edu/vow/ULANFullDisplay?find=500779613&role=&nation=&prev_page=1&subjectid=500779613 500779613] | |- class='wd_q113388108' | style='text-align:right'| 425 | [[:d:Q113388108|Q113388108]] | 9 | 0 |class='wd_label'| ମୋନାଲିସା ରଣା |class='wd_p569'| |class='wd_p19'| |class='wd_p570'| |class='wd_p20'| |class='wd_p214'| |class='wd_p245'| [https://www.getty.edu/vow/ULANFullDisplay?find=500779748&role=&nation=&prev_page=1&subjectid=500779748 500779748] | |- class='wd_q113388119' | style='text-align:right'| 433 | [[:d:Q113388119|Q113388119]] | 9 | 0 |class='wd_label'| ନମିତା ମହାନ୍ତି |class='wd_p569'| |class='wd_p19'| |class='wd_p570'| |class='wd_p20'| |class='wd_p214'| |class='wd_p245'| [https://www.getty.edu/vow/ULANFullDisplay?find=500779543&role=&nation=&prev_page=1&subjectid=500779543 500779543] | |- class='wd_q113388120' | style='text-align:right'| 434 | [[:d:Q113388120|Q113388120]] | 9 | 0 |class='wd_label'| ନମିତା ପରିଡ଼ା |class='wd_p569'| |class='wd_p19'| |class='wd_p570'| |class='wd_p20'| |class='wd_p214'| |class='wd_p245'| [https://www.getty.edu/vow/ULANFullDisplay?find=500779685&role=&nation=&prev_page=1&subjectid=500779685 500779685] | |- class='wd_q113388121' | style='text-align:right'| 435 | [[:d:Q113388121|Q113388121]] | 9 | 0 |class='wd_label'| ନମ୍ରତା କର |class='wd_p569'| |class='wd_p19'| |class='wd_p570'| |class='wd_p20'| |class='wd_p214'| |class='wd_p245'| [https://www.getty.edu/vow/ULANFullDisplay?find=500779443&role=&nation=&prev_page=1&subjectid=500779443 500779443] | |- class='wd_q113388125' | style='text-align:right'| 438 | [[:d:Q113388125|Q113388125]] | 9 | 0 |class='wd_label'| ନିବେଦିତା ଗଡ଼ନାୟକ |class='wd_p569'| |class='wd_p19'| |class='wd_p570'| |class='wd_p20'| |class='wd_p214'| |class='wd_p245'| [https://www.getty.edu/vow/ULANFullDisplay?find=500779400&role=&nation=&prev_page=1&subjectid=500779400 500779400] | |- class='wd_q113388126' | style='text-align:right'| 439 | [[:d:Q113388126|Q113388126]] | 9 | 0 |class='wd_label'| ନିବେଦିତା ମହାପାତ୍ର |class='wd_p569'| |class='wd_p19'| |class='wd_p570'| |class='wd_p20'| |class='wd_p214'| |class='wd_p245'| [https://www.getty.edu/vow/ULANFullDisplay?find=500779561&role=&nation=&prev_page=1&subjectid=500779561 500779561] | |- class='wd_q113388128' | style='text-align:right'| 440 | [[:d:Q113388128|Q113388128]] | 9 | 0 |class='wd_label'| ନିବେଦିତା ପଟ୍ଟନାୟକ |class='wd_p569'| |class='wd_p19'| |class='wd_p570'| |class='wd_p20'| |class='wd_p214'| |class='wd_p245'| [https://www.getty.edu/vow/ULANFullDisplay?find=500779725&role=&nation=&prev_page=1&subjectid=500779725 500779725] | |- class='wd_q113388129' | style='text-align:right'| 441 | [[:d:Q113388129|Q113388129]] | 9 | 0 |class='wd_label'| ନିବେଦିତା ସାହୁ |class='wd_p569'| |class='wd_p19'| |class='wd_p570'| |class='wd_p20'| |class='wd_p214'| |class='wd_p245'| [https://www.getty.edu/vow/ULANFullDisplay?find=500779808&role=&nation=&prev_page=1&subjectid=500779808 500779808] | |- class='wd_q113388133' | style='text-align:right'| 444 | [[:d:Q113388133|Q113388133]] | 9 | 0 |class='wd_label'| ନିହାରବାଳା ମହାନ୍ତି |class='wd_p569'| |class='wd_p19'| |class='wd_p570'| |class='wd_p20'| |class='wd_p214'| |class='wd_p245'| [https://www.getty.edu/vow/ULANFullDisplay?find=500779544&role=&nation=&prev_page=1&subjectid=500779544 500779544] | |- class='wd_q113388135' | style='text-align:right'| 445 | [[:d:Q113388135|Q113388135]] | 9 | 0 |class='wd_label'| ନିହାରିକା ସିଂହ |class='wd_p569'| |class='wd_p19'| |class='wd_p570'| |class='wd_p20'| |class='wd_p214'| |class='wd_p245'| [https://www.getty.edu/vow/ULANFullDisplay?find=500779882&role=&nation=&prev_page=1&subjectid=500779882 500779882] | |- class='wd_q113388144' | style='text-align:right'| 451 | [[:d:Q113388144|Q113388144]] | 9 | 0 |class='wd_label'| ନିର୍ଲିପ୍ତାମୟୀ ପ୍ରିୟଦର୍ଶିନୀ ରାଉତ |class='wd_p569'| |class='wd_p19'| |class='wd_p570'| |class='wd_p20'| |class='wd_p214'| |class='wd_p245'| [https://www.getty.edu/vow/ULANFullDisplay?find=500779772&role=&nation=&prev_page=1&subjectid=500779772 500779772] | |- class='wd_q113388145' | style='text-align:right'| 452 | [[:d:Q113388145|Q113388145]] | 9 | 0 |class='wd_label'| ନିରୋଜ ନଳିନୀ ମହାପାତ୍ର |class='wd_p569'| |class='wd_p19'| |class='wd_p570'| |class='wd_p20'| |class='wd_p214'| |class='wd_p245'| [https://www.getty.edu/vow/ULANFullDisplay?find=500779562&role=&nation=&prev_page=1&subjectid=500779562 500779562] | |- class='wd_q113388159' | style='text-align:right'| 461 | [[:d:Q113388159|Q113388159]] | 9 | 0 |class='wd_label'| ପଦ୍ମାବତୀ ନାୟକ |class='wd_p569'| |class='wd_p19'| |class='wd_p570'| |class='wd_p20'| |class='wd_p214'| |class='wd_p245'| [https://www.getty.edu/vow/ULANFullDisplay?find=500779615&role=&nation=&prev_page=1&subjectid=500779615 500779615] | |- class='wd_q113388160' | style='text-align:right'| 462 | [[:d:Q113388160|Q113388160]] | 9 | 0 |class='wd_label'| ପଦ୍ମାଳୟା ପଣ୍ଡିତ |class='wd_p569'| |class='wd_p19'| |class='wd_p570'| |class='wd_p20'| |class='wd_p214'| |class='wd_p245'| [https://www.getty.edu/vow/ULANFullDisplay?find=500779669&role=&nation=&prev_page=1&subjectid=500779669 500779669] | |- class='wd_q113388187' | style='text-align:right'| 483 | [[:d:Q113388187|Q113388187]] | 9 | 0 |class='wd_label'| ପ୍ରଜ୍ଞା ପାଳ |class='wd_p569'| |class='wd_p19'| |class='wd_p570'| |class='wd_p20'| |class='wd_p214'| |class='wd_p245'| [https://www.getty.edu/vow/ULANFullDisplay?find=500779643&role=&nation=&prev_page=1&subjectid=500779643 500779643] | |- class='wd_q113388188' | style='text-align:right'| 484 | [[:d:Q113388188|Q113388188]] | 9 | 0 |class='wd_label'| ପ୍ରଜ୍ଞା ପ୍ରାରମ୍ଭିକା ନାୟକ |class='wd_p569'| |class='wd_p19'| |class='wd_p570'| |class='wd_p20'| |class='wd_p214'| |class='wd_p245'| [https://www.getty.edu/vow/ULANFullDisplay?find=500779618&role=&nation=&prev_page=1&subjectid=500779618 500779618] | |- class='wd_q113388192' | style='text-align:right'| 488 | [[:d:Q113388192|Q113388192]] | 10 | 0 |class='wd_label'| ପ୍ରଣତି ଦାସ |class='wd_p569'| |class='wd_p19'| |class='wd_p570'| |class='wd_p20'| |class='wd_p214'| |class='wd_p245'| [https://www.getty.edu/vow/ULANFullDisplay?find=500779353&role=&nation=&prev_page=1&subjectid=500779353 500779353] | |- class='wd_q113387951' | style='text-align:right'| 502 | [[:d:Q113387951|Q113387951]] | 9 | 0 |class='wd_label'| ହାରାମଣି ଦାସ |class='wd_p569'| |class='wd_p19'| |class='wd_p570'| |class='wd_p20'| |class='wd_p214'| |class='wd_p245'| [https://www.getty.edu/vow/ULANFullDisplay?find=500779332&role=&nation=&prev_page=1&subjectid=500779332 500779332] | |- class='wd_q113387953' | style='text-align:right'| 503 | [[:d:Q113387953|Q113387953]] | 9 | 0 |class='wd_label'| ହରପ୍ରିୟା ବେହେରା |class='wd_p569'| |class='wd_p19'| |class='wd_p570'| |class='wd_p20'| |class='wd_p214'| |class='wd_p245'| [https://www.getty.edu/vow/ULANFullDisplay?find=500779271&role=&nation=&prev_page=1&subjectid=500779271 500779271] | |- class='wd_q113387966' | style='text-align:right'| 514 | [[:d:Q113387966|Q113387966]] | 9 | 0 |class='wd_label'| ଇତିଶ୍ରୀ ଦାସ |class='wd_p569'| |class='wd_p19'| |class='wd_p570'| |class='wd_p20'| |class='wd_p214'| |class='wd_p245'| [https://www.getty.edu/vow/ULANFullDisplay?find=500779333&role=&nation=&prev_page=1&subjectid=500779333 500779333] | |- class='wd_q113387967' | style='text-align:right'| 515 | [[:d:Q113387967|Q113387967]] | 9 | 0 |class='wd_label'| ଇତିଶ୍ରୀ ଦୀକ୍ଷିତ |class='wd_p569'| |class='wd_p19'| |class='wd_p570'| |class='wd_p20'| |class='wd_p214'| |class='wd_p245'| [https://www.getty.edu/vow/ULANFullDisplay?find=500779384&role=&nation=&prev_page=1&subjectid=500779384 500779384] | |- class='wd_q113387968' | style='text-align:right'| 516 | [[:d:Q113387968|Q113387968]] | 9 | 0 |class='wd_label'| ଇତିଶ୍ରୀ ଖିଲାର |class='wd_p569'| |class='wd_p19'| |class='wd_p570'| |class='wd_p20'| |class='wd_p214'| |class='wd_p245'| [https://www.getty.edu/vow/ULANFullDisplay?find=500779453&role=&nation=&prev_page=1&subjectid=500779453 500779453] | |- class='wd_q113387978' | style='text-align:right'| 523 | [[:d:Q113387978|Q113387978]] | 9 | 0 |class='wd_label'| ଜାନକୀ ମହାପାତ୍ର |class='wd_p569'| |class='wd_p19'| |class='wd_p570'| |class='wd_p20'| |class='wd_p214'| |class='wd_p245'| [https://www.getty.edu/vow/ULANFullDisplay?find=500779557&role=&nation=&prev_page=1&subjectid=500779557 500779557] | |- class='wd_q113387980' | style='text-align:right'| 525 | [[:d:Q113387980|Q113387980]] | 9 | 0 |class='wd_label'| ଯଶସ୍ୱୀ ମହାପାତ୍ର |class='wd_p569'| |class='wd_p19'| |class='wd_p570'| |class='wd_p20'| |class='wd_p214'| |class='wd_p245'| [https://www.getty.edu/vow/ULANFullDisplay?find=500779558&role=&nation=&prev_page=1&subjectid=500779558 500779558] | |- class='wd_q113387986' | style='text-align:right'| 530 | [[:d:Q113387986|Q113387986]] | 10 | 0 |class='wd_label'| ଜୟଶ୍ରୀ ବାରିକ |class='wd_p569'| |class='wd_p19'| |class='wd_p570'| |class='wd_p20'| |class='wd_p214'| |class='wd_p245'| [https://www.getty.edu/vow/ULANFullDisplay?find=500779245&role=&nation=&prev_page=1&subjectid=500779245 500779245] | |- class='wd_q113387987' | style='text-align:right'| 531 | [[:d:Q113387987|Q113387987]] | 10 | 0 |class='wd_label'| ଜୟଶ୍ରୀ ମାଝି |class='wd_p569'| |class='wd_p19'| |class='wd_p570'| |class='wd_p20'| |class='wd_p214'| |class='wd_p245'| [https://www.getty.edu/vow/ULANFullDisplay?find=500779502&role=&nation=&prev_page=1&subjectid=500779502 500779502] | |- class='wd_q113387990' | style='text-align:right'| 534 | [[:d:Q113387990|Q113387990]] | 9 | 0 |class='wd_label'| ଝରଣା ଦାସ |class='wd_p569'| |class='wd_p19'| |class='wd_p570'| |class='wd_p20'| |class='wd_p214'| |class='wd_p245'| [https://www.getty.edu/vow/ULANFullDisplay?find=500779337&role=&nation=&prev_page=1&subjectid=500779337 500779337] | |- class='wd_q113387995' | style='text-align:right'| 539 | [[:d:Q113387995|Q113387995]] | 9 | 0 |class='wd_label'| ଯୁବତୀ ପ୍ରତିଭା ଭୋଳ |class='wd_p569'| |class='wd_p19'| |class='wd_p570'| |class='wd_p20'| |class='wd_p214'| |class='wd_p245'| [https://www.getty.edu/vow/ULANFullDisplay?find=500779294&role=&nation=&prev_page=1&subjectid=500779294 500779294] | |- class='wd_q113388000' | style='text-align:right'| 544 | [[:d:Q113388000|Q113388000]] | 10 | 0 |class='wd_label'| ଜ୍ୟୋତିର୍ମୟୀ ମହାପାତ୍ର |class='wd_p569'| |class='wd_p19'| |class='wd_p570'| |class='wd_p20'| |class='wd_p214'| |class='wd_p245'| [https://www.getty.edu/vow/ULANFullDisplay?find=500779559&role=&nation=&prev_page=1&subjectid=500779559 500779559] | |- class='wd_q113388008' | style='text-align:right'| 552 | [[:d:Q113388008|Q113388008]] | 9 | 0 |class='wd_label'| କଲ୍ଲୋଳିନୀ ମିଶ୍ର |class='wd_p569'| |class='wd_p19'| |class='wd_p570'| |class='wd_p20'| |class='wd_p214'| |class='wd_p245'| [https://www.getty.edu/vow/ULANFullDisplay?find=500779523&role=&nation=&prev_page=1&subjectid=500779523 500779523] | |- class='wd_q113388009' | style='text-align:right'| 553 | [[:d:Q113388009|Q113388009]] | 9 | 0 |class='wd_label'| କଳ୍ପନା ବିଳାସିନୀ ଦୀକ୍ଷିତ |class='wd_p569'| |class='wd_p19'| |class='wd_p570'| |class='wd_p20'| |class='wd_p214'| |class='wd_p245'| [https://www.getty.edu/vow/ULANFullDisplay?find=500779385&role=&nation=&prev_page=1&subjectid=500779385 500779385] | |- class='wd_q113388012' | style='text-align:right'| 556 | [[:d:Q113388012|Q113388012]] | 9 | 0 |class='wd_label'| କନକଲତା ଗାହାଣ |class='wd_p569'| |class='wd_p19'| |class='wd_p570'| |class='wd_p20'| |class='wd_p214'| |class='wd_p245'| [https://www.getty.edu/vow/ULANFullDisplay?find=500779392&role=&nation=&prev_page=1&subjectid=500779392 500779392] | |- class='wd_q113388013' | style='text-align:right'| 557 | [[:d:Q113388013|Q113388013]] | 9 | 0 |class='wd_label'| କରିସ୍ମା ଖାତୁନ |class='wd_p569'| |class='wd_p19'| |class='wd_p570'| |class='wd_p20'| |class='wd_p214'| |class='wd_p245'| [https://www.getty.edu/vow/ULANFullDisplay?find=500779449&role=&nation=&prev_page=1&subjectid=500779449 500779449] | |- class='wd_q113388014' | style='text-align:right'| 558 | [[:d:Q113388014|Q113388014]] | 9 | 0 |class='wd_label'| କରୁଣା ପ୍ରିୟା ପୁଇ |class='wd_p569'| |class='wd_p19'| |class='wd_p570'| |class='wd_p20'| |class='wd_p214'| |class='wd_p245'| [https://www.getty.edu/vow/ULANFullDisplay?find=500779744&role=&nation=&prev_page=1&subjectid=500779744 500779744] | |- class='wd_q113388023' | style='text-align:right'| 565 | [[:d:Q113388023|Q113388023]] | 10 | 0 |class='wd_label'| କୃଷ୍ଣ ଦାସ |class='wd_p569'| |class='wd_p19'| |class='wd_p570'| |class='wd_p20'| |class='wd_p214'| |class='wd_p245'| [https://www.getty.edu/vow/ULANFullDisplay?find=500779340&role=&nation=&prev_page=1&subjectid=500779340 500779340] | |- class='wd_q113388040' | style='text-align:right'| 577 | [[:d:Q113388040|Q113388040]] | 9 | 0 |class='wd_label'| ଲକ୍ଷ୍ମୀପ୍ରିୟା ନନ୍ଦ |class='wd_p569'| |class='wd_p19'| |class='wd_p570'| |class='wd_p20'| |class='wd_p214'| |class='wd_p245'| [https://www.getty.edu/vow/ULANFullDisplay?find=500779595&role=&nation=&prev_page=1&subjectid=500779595 500779595] | |- class='wd_q113388041' | style='text-align:right'| 578 | [[:d:Q113388041|Q113388041]] | 9 | 0 |class='wd_label'| ଲକ୍ଷ୍ମୀପ୍ରିୟା ପାଢ଼ୀ |class='wd_p569'| |class='wd_p19'| |class='wd_p570'| |class='wd_p20'| |class='wd_p214'| |class='wd_p245'| [https://www.getty.edu/vow/ULANFullDisplay?find=500779637&role=&nation=&prev_page=1&subjectid=500779637 500779637] | |- class='wd_q113388042' | style='text-align:right'| 579 | [[:d:Q113388042|Q113388042]] | 9 | 0 |class='wd_label'| ଲକ୍ଷ୍ମୀପ୍ରିୟା ପାଣିଗ୍ରାହୀ |class='wd_p569'| |class='wd_p19'| |class='wd_p570'| |class='wd_p20'| |class='wd_p214'| |class='wd_p245'| [https://www.getty.edu/vow/ULANFullDisplay?find=500779674&role=&nation=&prev_page=1&subjectid=500779674 500779674] | |- class='wd_q113388043' | style='text-align:right'| 580 | [[:d:Q113388043|Q113388043]] | 9 | 0 |class='wd_label'| ଲିଲାବତୀ ମହାଳିକ |class='wd_p569'| |class='wd_p19'| |class='wd_p570'| |class='wd_p20'| |class='wd_p214'| |class='wd_p245'| [https://www.getty.edu/vow/ULANFullDisplay?find=500779462&role=&nation=&prev_page=1&subjectid=500779462 500779462] | |- class='wd_q113388044' | style='text-align:right'| 581 | [[:d:Q113388044|Q113388044]] | 9 | 0 |class='wd_label'| ଲିପିଶ୍ରୀ ନାୟକ |class='wd_p569'| |class='wd_p19'| |class='wd_p570'| |class='wd_p20'| |class='wd_p214'| |class='wd_p245'| [https://www.getty.edu/vow/ULANFullDisplay?find=500779610&role=&nation=&prev_page=1&subjectid=500779610 500779610] | |- class='wd_q113388045' | style='text-align:right'| 582 | [[:d:Q113388045|Q113388045]] | 10 | 0 |class='wd_label'| ଲିପ୍ସିତା ଖଟୁଆ |class='wd_p569'| |class='wd_p19'| |class='wd_p570'| |class='wd_p20'| |class='wd_p214'| |class='wd_p245'| [https://www.getty.edu/vow/ULANFullDisplay?find=500779452&role=&nation=&prev_page=1&subjectid=500779452 500779452] | |- class='wd_q113388049' | style='text-align:right'| 585 | [[:d:Q113388049|Q113388049]] | 10 | 0 |class='wd_label'| ମଧୁସ୍ମିତା ଦାସ |class='wd_p569'| |class='wd_p19'| |class='wd_p570'| |class='wd_p20'| |class='wd_p214'| |class='wd_p245'| [https://www.getty.edu/vow/ULANFullDisplay?find=500779343&role=&nation=&prev_page=1&subjectid=500779343 500779343] | |- class='wd_q113388050' | style='text-align:right'| 586 | [[:d:Q113388050|Q113388050]] | 9 | 0 |class='wd_label'| ମଧୁସ୍ମିତା ଧଳ |class='wd_p569'| |class='wd_p19'| |class='wd_p570'| |class='wd_p20'| |class='wd_p214'| |class='wd_p245'| [https://www.getty.edu/vow/ULANFullDisplay?find=500779382&role=&nation=&prev_page=1&subjectid=500779382 500779382] | |- class='wd_q113388051' | style='text-align:right'| 587 | [[:d:Q113388051|Q113388051]] | 10 | 0 |class='wd_label'| ମଧୁସ୍ମିତା ତ୍ରିପାଠୀ |class='wd_p569'| |class='wd_p19'| |class='wd_p570'| |class='wd_p20'| |class='wd_p214'| |class='wd_p245'| [https://www.getty.edu/vow/ULANFullDisplay?find=500779919&role=&nation=&prev_page=1&subjectid=500779919 500779919] | |- class='wd_q113388056' | style='text-align:right'| 592 | [[:d:Q113388056|Q113388056]] | 10 | 0 |class='wd_label'| ମଗତି ଜେନା |class='wd_p569'| |class='wd_p19'| |class='wd_p570'| |class='wd_p20'| |class='wd_p214'| |class='wd_p245'| [https://www.getty.edu/vow/ULANFullDisplay?find=500779418&role=&nation=&prev_page=1&subjectid=500779418 500779418] | |- class='wd_q113388063' | style='text-align:right'| 596 | [[:d:Q113388063|Q113388063]] | 9 | 0 |class='wd_label'| ମମତାରାଣୀ ସାହୁ |class='wd_p569'| |class='wd_p19'| |class='wd_p570'| |class='wd_p20'| |class='wd_p214'| |class='wd_p245'| [https://www.getty.edu/vow/ULANFullDisplay?find=500779805&role=&nation=&prev_page=1&subjectid=500779805 500779805] | |- class='wd_q113388064' | style='text-align:right'| 597 | [[:d:Q113388064|Q113388064]] | 9 | 0 |class='wd_label'| ମମତା ସାମନ୍ତରାୟ |class='wd_p569'| |class='wd_p19'| |class='wd_p570'| |class='wd_p20'| |class='wd_p214'| |class='wd_p245'| [https://www.getty.edu/vow/ULANFullDisplay?find=500779859&role=&nation=&prev_page=1&subjectid=500779859 500779859] | |- class='wd_q113388366' | style='text-align:right'| 605 | [[:d:Q113388366|Q113388366]] | 9 | 0 |class='wd_label'| ଶାନ୍ତିଲତା ମହାରଣା |class='wd_p569'| |class='wd_p19'| |class='wd_p570'| |class='wd_p20'| |class='wd_p214'| |class='wd_p245'| [https://www.getty.edu/vow/ULANFullDisplay?find=500779490&role=&nation=&prev_page=1&subjectid=500779490 500779490] | |- class='wd_q113388376' | style='text-align:right'| 615 | [[:d:Q113388376|Q113388376]] | 9 | 0 |class='wd_label'| ସନ୍ତୋଷୀ ଦାସ |class='wd_p569'| |class='wd_p19'| |class='wd_p570'| |class='wd_p20'| |class='wd_p214'| |class='wd_p245'| [https://www.getty.edu/vow/ULANFullDisplay?find=500779360&role=&nation=&prev_page=1&subjectid=500779360 500779360] | |- class='wd_q113388377' | style='text-align:right'| 616 | [[:d:Q113388377|Q113388377]] | 9 | 0 |class='wd_label'| ସନ୍ତୋଷିନୀ ସାହୁ |class='wd_p569'| |class='wd_p19'| |class='wd_p570'| |class='wd_p20'| |class='wd_p214'| |class='wd_p245'| [https://www.getty.edu/vow/ULANFullDisplay?find=500779849&role=&nation=&prev_page=1&subjectid=500779849 500779849] | |- class='wd_q113388378' | style='text-align:right'| 617 | [[:d:Q113388378|Q113388378]] | 10 | 0 |class='wd_label'| ସରସ୍ୱତୀ ବାରିକ |class='wd_p569'| |class='wd_p19'| |class='wd_p570'| |class='wd_p20'| |class='wd_p214'| |class='wd_p245'| [https://www.getty.edu/vow/ULANFullDisplay?find=500779251&role=&nation=&prev_page=1&subjectid=500779251 500779251] | |- class='wd_q113388381' | style='text-align:right'| 620 | [[:d:Q113388381|Q113388381]] | 9 | 0 |class='wd_label'| ସରିତା କୁମାରୀ ଆଚାର୍ଯ୍ୟ |class='wd_p569'| |class='wd_p19'| |class='wd_p570'| |class='wd_p20'| |class='wd_p214'| |class='wd_p245'| [https://www.getty.edu/vow/ULANFullDisplay?find=500779230&role=&nation=&prev_page=1&subjectid=500779230 500779230] | |- class='wd_q113388382' | style='text-align:right'| 621 | [[:d:Q113388382|Q113388382]] | 9 | 0 |class='wd_label'| ସରିତା ମହାରଣା |class='wd_p569'| |class='wd_p19'| |class='wd_p570'| |class='wd_p20'| |class='wd_p214'| |class='wd_p245'| [https://www.getty.edu/vow/ULANFullDisplay?find=500779492&role=&nation=&prev_page=1&subjectid=500779492 500779492] | |- class='wd_q113388383' | style='text-align:right'| 622 | [[:d:Q113388383|Q113388383]] | 9 | 0 |class='wd_label'| ଶର୍ମିଷ୍ଠା ବେରା |class='wd_p569'| |class='wd_p19'| |class='wd_p570'| |class='wd_p20'| |class='wd_p214'| |class='wd_p245'| [https://www.getty.edu/vow/ULANFullDisplay?find=500779289&role=&nation=&prev_page=1&subjectid=500779289 500779289] | |- class='wd_q113388384' | style='text-align:right'| 623 | [[:d:Q113388384|Q113388384]] | 9 | 0 |class='wd_label'| ଶର୍ମିଷ୍ଠା ପ୍ରିୟଦର୍ଶିନୀ ସାମଲ |class='wd_p569'| |class='wd_p19'| |class='wd_p570'| |class='wd_p20'| |class='wd_p214'| |class='wd_p245'| [https://www.getty.edu/vow/ULANFullDisplay?find=500779858&role=&nation=&prev_page=1&subjectid=500779858 500779858] | |- class='wd_q113388390' | style='text-align:right'| 629 | [[:d:Q113388390|Q113388390]] | 9 | 0 |class='wd_label'| ସରୋଜିନୀ ବେହେରା |class='wd_p569'| |class='wd_p19'| |class='wd_p570'| |class='wd_p20'| |class='wd_p214'| |class='wd_p245'| [https://www.getty.edu/vow/ULANFullDisplay?find=500779284&role=&nation=&prev_page=1&subjectid=500779284 500779284] | |- class='wd_q113388392' | style='text-align:right'| 631 | [[:d:Q113388392|Q113388392]] | 11 | 0 |class='wd_label'| ସସ୍ମିତା ବାରିକ |class='wd_p569'| |class='wd_p19'| |class='wd_p570'| |class='wd_p20'| |class='wd_p214'| |class='wd_p245'| [https://www.getty.edu/vow/ULANFullDisplay?find=500779252&role=&nation=&prev_page=1&subjectid=500779252 500779252] | |- class='wd_q113388393' | style='text-align:right'| 632 | [[:d:Q113388393|Q113388393]] | 9 | 0 |class='wd_label'| ସସ୍ମିତା କମିଲା |class='wd_p569'| |class='wd_p19'| |class='wd_p570'| |class='wd_p20'| |class='wd_p214'| |class='wd_p245'| [https://www.getty.edu/vow/ULANFullDisplay?find=500779438&role=&nation=&prev_page=1&subjectid=500779438 500779438] | |- class='wd_q113388394' | style='text-align:right'| 633 | [[:d:Q113388394|Q113388394]] | 9 | 0 |class='wd_label'| ସସ୍ମିତା ପାଢ଼ୀ |class='wd_p569'| |class='wd_p19'| |class='wd_p570'| |class='wd_p20'| |class='wd_p214'| |class='wd_p245'| [https://www.getty.edu/vow/ULANFullDisplay?find=500779639&role=&nation=&prev_page=1&subjectid=500779639 500779639] | |- class='wd_q113388395' | style='text-align:right'| 634 | [[:d:Q113388395|Q113388395]] | 9 | 0 |class='wd_label'| ସସ୍ମିତା ରାଉତ |class='wd_p569'| |class='wd_p19'| |class='wd_p570'| |class='wd_p20'| |class='wd_p214'| |class='wd_p245'| [https://www.getty.edu/vow/ULANFullDisplay?find=500779779&role=&nation=&prev_page=1&subjectid=500779779 500779779] | |- class='wd_q113388396' | style='text-align:right'| 635 | [[:d:Q113388396|Q113388396]] | 9 | 0 |class='wd_label'| ସସ୍ମିତା ସାହୁ |class='wd_p569'| |class='wd_p19'| |class='wd_p570'| |class='wd_p20'| |class='wd_p214'| |class='wd_p245'| [https://www.getty.edu/vow/ULANFullDisplay?find=500779828&role=&nation=&prev_page=1&subjectid=500779828 500779828] | |- class='wd_q113388399' | style='text-align:right'| 638 | [[:d:Q113388399|Q113388399]] | 9 | 0 |class='wd_label'| ସତ୍ୟବତୀ ଶତପଥୀ |class='wd_p569'| |class='wd_p19'| |class='wd_p570'| |class='wd_p20'| |class='wd_p214'| |class='wd_p245'| [https://www.getty.edu/vow/ULANFullDisplay?find=500779868&role=&nation=&prev_page=1&subjectid=500779868 500779868] | |- class='wd_q113388401' | style='text-align:right'| 639 | [[:d:Q113388401|Q113388401]] | 9 | 0 |class='wd_label'| ସତ୍ୟଭାମା ମହାରଣା |class='wd_p569'| |class='wd_p19'| |class='wd_p570'| |class='wd_p20'| |class='wd_p214'| |class='wd_p245'| [https://www.getty.edu/vow/ULANFullDisplay?find=500779582&role=&nation=&prev_page=1&subjectid=500779582 500779582] | |- class='wd_q113388408' | style='text-align:right'| 646 | [[:d:Q113388408|Q113388408]] | 10 | 0 |class='wd_label'| ସୌଦାମିନୀ ରାଉତ |class='wd_p569'| |class='wd_p19'| |class='wd_p570'| |class='wd_p20'| |class='wd_p214'| |class='wd_p245'| [https://www.getty.edu/vow/ULANFullDisplay?find=500779781&role=&nation=&prev_page=1&subjectid=500779781 500779781] | |- class='wd_q113388410' | style='text-align:right'| 647 | [[:d:Q113388410|Q113388410]] | 10 | 0 |class='wd_label'| ସୀମାଶ୍ରୀ ବାରିକ |class='wd_p569'| |class='wd_p19'| |class='wd_p570'| |class='wd_p20'| |class='wd_p214'| |class='wd_p245'| [https://www.getty.edu/vow/ULANFullDisplay?find=500779253&role=&nation=&prev_page=1&subjectid=500779253 500779253] | |- class='wd_q113388415' | style='text-align:right'| 652 | [[:d:Q113388415|Q113388415]] | 9 | 0 |class='wd_label'| ଶୀତଳ ମହାପାତ୍ର |class='wd_p569'| |class='wd_p19'| |class='wd_p570'| |class='wd_p20'| |class='wd_p214'| |class='wd_p245'| [https://www.getty.edu/vow/ULANFullDisplay?find=500779473&role=&nation=&prev_page=1&subjectid=500779473 500779473] | |- class='wd_q113388417' | style='text-align:right'| 653 | [[:d:Q113388417|Q113388417]] | 9 | 0 |class='wd_label'| ଶିତୋଷ୍ଣା ଦଳେଇ |class='wd_p569'| |class='wd_p19'| |class='wd_p570'| |class='wd_p20'| |class='wd_p214'| |class='wd_p245'| [https://www.getty.edu/vow/ULANFullDisplay?find=500779316&role=&nation=&prev_page=1&subjectid=500779316 500779316] | |- class='wd_q113388430' | style='text-align:right'| 664 | [[:d:Q113388430|Q113388430]] | 9 | 0 |class='wd_label'| ସ୍ମୃତି ପ୍ରଭା ରାଉତ |class='wd_p569'| |class='wd_p19'| |class='wd_p570'| |class='wd_p20'| |class='wd_p214'| |class='wd_p245'| [https://www.getty.edu/vow/ULANFullDisplay?find=500779784&role=&nation=&prev_page=1&subjectid=500779784 500779784] | |- class='wd_q113388433' | style='text-align:right'| 666 | [[:d:Q113388433|Q113388433]] | 10 | 0 |class='wd_label'| ସ୍ନେହାଲତା ବାରିକ |class='wd_p569'| |class='wd_p19'| |class='wd_p570'| |class='wd_p20'| |class='wd_p214'| |class='wd_p245'| [https://www.getty.edu/vow/ULANFullDisplay?find=500779254&role=&nation=&prev_page=1&subjectid=500779254 500779254] | |- class='wd_q113388434' | style='text-align:right'| 667 | [[:d:Q113388434|Q113388434]] | 9 | 0 |class='wd_label'| ସ୍ନେହାମୟୀ ଦାସ |class='wd_p569'| |class='wd_p19'| |class='wd_p570'| |class='wd_p20'| |class='wd_p214'| |class='wd_p245'| [https://www.getty.edu/vow/ULANFullDisplay?find=500779367&role=&nation=&prev_page=1&subjectid=500779367 500779367] | |- class='wd_q113388435' | style='text-align:right'| 668 | [[:d:Q113388435|Q113388435]] | 9 | 0 |class='wd_label'| ସ୍ନେହାଞ୍ଜଳି ସାହୁ |class='wd_p569'| |class='wd_p19'| |class='wd_p570'| |class='wd_p20'| |class='wd_p214'| |class='wd_p245'| [https://www.getty.edu/vow/ULANFullDisplay?find=500779833&role=&nation=&prev_page=1&subjectid=500779833 500779833] | |- class='wd_q113388438' | style='text-align:right'| 671 | [[:d:Q113388438|Q113388438]] | 10 | 0 |class='wd_label'| ସୋନାଲି ଘୋଷ |class='wd_p569'| |class='wd_p19'| |class='wd_p570'| |class='wd_p20'| |class='wd_p214'| |class='wd_p245'| [https://www.getty.edu/vow/ULANFullDisplay?find=500779393&role=&nation=&prev_page=1&subjectid=500779393 500779393] | |- class='wd_q113388440' | style='text-align:right'| 672 | [[:d:Q113388440|Q113388440]] | 9 | 0 |class='wd_label'| ସୋନାଲି ପଣ୍ଡା |class='wd_p569'| |class='wd_p19'| |class='wd_p570'| |class='wd_p20'| |class='wd_p214'| |class='wd_p245'| [https://www.getty.edu/vow/ULANFullDisplay?find=500779660&role=&nation=&prev_page=1&subjectid=500779660 500779660] | |- class='wd_q113388441' | style='text-align:right'| 673 | [[:d:Q113388441|Q113388441]] | 9 | 0 |class='wd_label'| ସୋନାଲି ଶ୍ୱେତପଦ୍ମା ସାହୁ |class='wd_p569'| |class='wd_p19'| |class='wd_p570'| |class='wd_p20'| |class='wd_p214'| |class='wd_p245'| [https://www.getty.edu/vow/ULANFullDisplay?find=500779834&role=&nation=&prev_page=1&subjectid=500779834 500779834] | |- class='wd_q113388445' | style='text-align:right'| 675 | [[:d:Q113388445|Q113388445]] | 9 | 0 |class='wd_label'| ସୌମ୍ୟଲକ୍ଷ୍ମୀ ରାୟ |class='wd_p569'| |class='wd_p19'| |class='wd_p570'| |class='wd_p20'| |class='wd_p214'| |class='wd_p245'| [https://www.getty.edu/vow/ULANFullDisplay?find=500779760&role=&nation=&prev_page=1&subjectid=500779760 500779760] | |- class='wd_q113388447' | style='text-align:right'| 676 | [[:d:Q113388447|Q113388447]] | 9 | 0 |class='wd_label'| ସୌମ୍ୟା ପରିଡ଼ା |class='wd_p569'| |class='wd_p19'| |class='wd_p570'| |class='wd_p20'| |class='wd_p214'| |class='wd_p245'| [https://www.getty.edu/vow/ULANFullDisplay?find=500779688&role=&nation=&prev_page=1&subjectid=500779688 500779688] | |- class='wd_q113388452' | style='text-align:right'| 680 | [[:d:Q113388452|Q113388452]] | 9 | 0 |class='wd_label'| ଶୋଭାମାୟୀ ମିଶ୍ର |class='wd_p569'| |class='wd_p19'| |class='wd_p570'| |class='wd_p20'| |class='wd_p214'| |class='wd_p245'| [https://www.getty.edu/vow/ULANFullDisplay?find=500779528&role=&nation=&prev_page=1&subjectid=500779528 500779528] | |- class='wd_q113388455' | style='text-align:right'| 682 | [[:d:Q113388455|Q113388455]] | 9 | 0 |class='wd_label'| ଶ୍ରୀମନ୍ତିନୀ ଦାଶ |class='wd_p569'| |class='wd_p19'| |class='wd_p570'| |class='wd_p20'| |class='wd_p214'| |class='wd_p245'| [https://www.getty.edu/vow/ULANFullDisplay?find=500779375&role=&nation=&prev_page=1&subjectid=500779375 500779375] | |- class='wd_q113388458' | style='text-align:right'| 684 | [[:d:Q113388458|Q113388458]] | 10 | 0 |class='wd_label'| ଶ୍ରୀପତି ବାରିକ |class='wd_p569'| |class='wd_p19'| |class='wd_p570'| |class='wd_p20'| |class='wd_p214'| |class='wd_p245'| [https://www.getty.edu/vow/ULANFullDisplay?find=500779255&role=&nation=&prev_page=1&subjectid=500779255 500779255] | |- class='wd_q113388463' | style='text-align:right'| 688 | [[:d:Q113388463|Q113388463]] | 9 | 0 |class='wd_label'| ଶୁଭଶ୍ରୀ ବିନ୍ଧାଣି |class='wd_p569'| |class='wd_p19'| |class='wd_p570'| |class='wd_p20'| |class='wd_p214'| |class='wd_p245'| [https://www.getty.edu/vow/ULANFullDisplay?find=500779296&role=&nation=&prev_page=1&subjectid=500779296 500779296] | |- class='wd_q113388464' | style='text-align:right'| 689 | [[:d:Q113388464|Q113388464]] | 9 | 0 |class='wd_label'| ଶୁଭଶ୍ରୀ ରାଉତ |class='wd_p569'| |class='wd_p19'| |class='wd_p570'| |class='wd_p20'| |class='wd_p214'| |class='wd_p245'| [https://www.getty.edu/vow/ULANFullDisplay?find=500779785&role=&nation=&prev_page=1&subjectid=500779785 500779785] | |- class='wd_q113388467' | style='text-align:right'| 691 | [[:d:Q113388467|Q113388467]] | 9 | 0 |class='wd_label'| ଶୁଭସ୍ମିତା ଧଳ |class='wd_p569'| |class='wd_p19'| |class='wd_p570'| |class='wd_p20'| |class='wd_p214'| |class='wd_p245'| [https://www.getty.edu/vow/ULANFullDisplay?find=500779383&role=&nation=&prev_page=1&subjectid=500779383 500779383] | |- class='wd_q113388468' | style='text-align:right'| 692 | [[:d:Q113388468|Q113388468]] | 9 | 0 |class='wd_label'| ଶୁଭସ୍ମିତା ଗୁପ୍ତା |class='wd_p569'| |class='wd_p19'| |class='wd_p570'| |class='wd_p20'| |class='wd_p214'| |class='wd_p245'| [https://www.getty.edu/vow/ULANFullDisplay?find=500779399&role=&nation=&prev_page=1&subjectid=500779399 500779399] | |- class='wd_q113388470' | style='text-align:right'| 693 | [[:d:Q113388470|Q113388470]] | 9 | 0 |class='wd_label'| ଶୁଭସ୍ମିତା ପଣ୍ଡା |class='wd_p569'| |class='wd_p19'| |class='wd_p570'| |class='wd_p20'| |class='wd_p214'| |class='wd_p245'| [https://www.getty.edu/vow/ULANFullDisplay?find=500779662&role=&nation=&prev_page=1&subjectid=500779662 500779662] | |} ---- &sum; 699 items. {{Wikidata list end}} r0v4p62d3qohg3eqfj8aui4bv5etr3s 0 100217 601690 590534 2026-09-03T01:54:17Z InternetArchiveBot 28148 Rescuing 1 sources and tagging 0 as dead.) #IABot (v2.0.9.5 601690 wikitext text/x-wiki {{ଛୋଟ|Karisma Kapoor}} {{Infobox person | name = କରିସ୍ମା କପୁର | image = Karisma Kapoor snapped at Rotary Club of Bombay West (6) (cropped).jpg | caption = Kapoor in 2018 | other_names = ''Lolo'' | birth_date = {{Birth date and age|df=yes|1974|06|25}} | birth_place = [[Bombay, Maharashtra]], India | occupation = Actress | years_active = 1990–present | works = [[Karisma Kapoor filmography|Full list]] | spouse = {{marriage|[[Sunjay Kapur]]|2003|2016|end=div}} | children = 2 | mother = [[Babita Kapoor]] | father = [[Randhir Kapoor]] | family = [[Kapoor family]] }} '''କରିସ୍ମା କପୁର''' (ହିନ୍ଦୀ: करिश्मा कपूर; ଜନ୍ମ: ୨୫ ଜୁନ ୧୯୭୪) ସିନେମା ଜଗତରେ “ଲୋଲୋ” ଭାବେ ପରିଚିତ, ଜଣେ ଭାରତୀୟ ଚଳଚ୍ଚିତ୍ର ଅଭିନେତ୍ରୀ। କପୁର ପରିବାରର ସଦସ୍ୟା ଭାବେ ସେ ଅଭିନେତା ରଣଧୀର କପୁର ଏବଂ ବବିତାଙ୍କ ଜ୍ୟେଷ୍ଠ କନ୍ୟା । କପୁର ୧୯୯୧ ମସିହାରେ, ସତର ବର୍ଷ ବୟସରେ, ଭାରତ ଭୂଷଣଙ୍କ ବିପରୀତରେ ''ପ୍ରେମ କୈଦୀ'' ଚଳଚ୍ଚିତ୍ର ମାଧ୍ୟମରେ ଅଭିନୟ ଜୀବନରେ ପ୍ରବେଶ କରିଥିଲେ ।<ref>{{Cite web |title=Karisma Kapur: Profile, Photos, Videos and Biography {{!}} Times of India |url=https://timesofindia.indiatimes.com/karisma-kapur/specialcoverage/14385249.cms |access-date=2026-03-27 |website=timesofindia.indiatimes.com}}</ref> ପରେ ସେ ଅନେକ ବ୍ୟବସାୟିକ ଭାବେ ସଫଳ ଚଳଚ୍ଚିତ୍ରରେ ଅଭିନୟ କରିଥିଲେ, ଯାହାମଧ୍ୟରେ ''ଜିଗର'' (୧୯୯୨), ''ଅନାରୀ'' (୧୯୯୩), ''ରାଜା ବାବୁ'' (୧୯୯୪), ''ସୁହାଗ'' (୧୯୯୪), ''କୁଲୀ ନଂ. ୧'', ''ଗୋପୀ କିଶନ'' (୧୯୯୪), ''ସାଜନ ଚାଲେ ସସୁରାଲ'' (୧୯୯୬) ଏବଂ ''ଜୀତ'' (୧୯୯୬) ଅନ୍ତର୍ଭୁକ୍ତ।<ref>{{Cite web |title=Karisma Kapoor Archives |url=https://www.koimoi.com/actress/karisma-kapoor/ |access-date=2026-03-27 |website=Koimoi |language=en-US}}</ref> ୧୯୯୬ ମସିହାରେ, କପୁର ତାଙ୍କର ସର୍ବାଧିକ ବାଣିଜ୍ୟିକ ସଫଳତା ''ରାଜା ହିନ୍ଦୁସ୍ତାନୀ'' ଚଳଚ୍ଚିତ୍ର ପାଇଁ ପ୍ରଥମଥର ପାଇଁ ଫିଲ୍ମଫେୟାର ସର୍ବଶ୍ରେଷ୍ଠ ଅଭିନେତ୍ରୀ ପୁରସ୍କାର ଅର୍ଜନ କରିଥିଲେ, ଏବଂ ପରେ ''ଦିଲ୍ ତୋ ପାଗଲ ହୈ'' (୧୯୯୭) ରୋମାଣ୍ଟିକ ନାଟ୍ୟ ଚଳଚ୍ଚିତ୍ରରେ ଅଭିନୟ ପାଇଁ ସର୍ବଶ୍ରେଷ୍ଠ ସହାୟକ ଅଭିନେତ୍ରୀ ପାଇଁ ଜାତୀୟ ଚଳଚ୍ଚିତ୍ର ପୁରସ୍କାର ଲାଭ କରିଥିଲେ। ସେ ''ଫିଜା'' (୨୦୦୦) ଚଳଚ୍ଚିତ୍ରରେ କେନ୍ଦ୍ରୀୟ ଚରିତ୍ରରେ ଅଭିନୟ ପାଇଁ ସମାଲୋଚକମାନଙ୍କର ଭରିପୁରା ପ୍ରଶଂସା ପାଇଥିଲେ ଏବଂ ''ଜୁବୈଦା'' (୨୦୦୧) ପାଇଁ ସର୍ବଶ୍ରେଷ୍ଠ ଅଭିନେତ୍ରୀ ଓ ସମାଲୋଚକ ବିଭାଗରେ ଫିଲ୍ମଫେୟାର ପୁରସ୍କାର ଅର୍ଜନ କରିଥିଲେ। ଏହାର ପରିଣାମସ୍ୱରୂପ, କପୁର ହିନ୍ଦୀ ଚଳଚ୍ଚିତ୍ର ଜଗତରେ ଜଣେ ପ୍ରମୁଖ ଅଭିନେତ୍ରୀ ଭାବେ ନିଜକୁ ସ୍ଥାପିତ କରିଥିଲେ। ସେ ବଲିଉଡର ସବୁଠାରୁ ସୁନ୍ଦରୀ ନାରୀମାନଙ୍କ ମଧ୍ୟରୁ ଜଣେ ଏବଂ ଯୌନ ଆକର୍ଷଣର ପ୍ରତୀକ ଭାବେ ମଧ୍ୟ ପରିଗଣିତ।<ref>{{Cite web |title=Karishma Kapoor is Gorgeous in Gold for Vikram Phadnis {{!}} MissMalini |url=https://www.missmalini.com/2013/08/27/karishma-kapoor-is-gorgeous-in-gold-for-vikram-phadnis |access-date=2026-03-27 |website=MissMalini |language=en}}</ref> == ପ୍ରାରମ୍ଭିକ ଜୀବନ == [[ଫାଇଲ:Kapoor_Women.jpg|thumb|୨୦୦୩ ମସିହାରେ ମାତା ବବିତା ଶିବଦାସାନୀ ଏବଂ ଛୋଟ ଭଉଣୀ କରିନା କପୁରଙ୍କ ସହ କରିଶ୍ମା (ମଧ୍ୟରେ)।]] କରିଶ୍ମା ୧୯୭୪ ମସିହାର ୨୫ ଜୁନରେ ମୁମ୍ବାଇ ନଗରରେ ଜନ୍ମଗ୍ରହଣ କରିଥିଲେ। ତାଙ୍କ ପିତା ଅଭିନେତା ରଣଧୀର କପୁର ଓ ମାତା ଅଭିନେତ୍ରୀ ବବିତା ଶିବଦାସାନୀ। ତାଙ୍କ ଛୋଟ ଭଉଣୀ [[କରୀନା କପୁର]] ମଧ୍ୟ ଜଣେ ଅଭିନେତ୍ରୀ। ତାଙ୍କ ପିତାମହ ଥିଲେ ଅଭିନେତା ଓ ଚଳଚ୍ଚିତ୍ର ନିର୍ମାତା ରାଜ କପୁର, ଓ ମାତାମହ ଥିଲେ ଅଭିନେତା ହରି ଶିବଦାସାନୀ। ତାଙ୍କ ପ୍ରପିତାମହ ଥିଲେ ଅଭିନେତା ପୃଥ୍ୱୀରାଜ କପୁର। ଅଭିନେତା ଋଷି କପୁର ଓ ରାଜୀବ କପୁର ତାଙ୍କ କାକା ଏବଂ ଅଭିନେତ୍ରୀ ନୀତୁ ସିଂହ ଓ ଉଦ୍ୟୋଗପତି ରିତୁ ନନ୍ଦା ତାଙ୍କ କାକୀ। ତାଙ୍କ କାକାତୋ ଭାଇ ହେଲେ ଅଭିନେତା ରଣବୀର କପୁର, ଅରମାନ ଜୈନ ଓ ଆଦର ଜୈନ, ଏବଂ ବ୍ୟବସାୟୀ ନିଖିଲ ନନ୍ଦା। ଅଭିନେତା ଶାମ୍ମୀ କପୁର ଓ ଶଶୀ କପୁର ତାଙ୍କ ପିତାମହଙ୍କ ଭାଇ ଏବଂ ଅଭିନେତ୍ରୀ ସାଧନା ଶିବଦାସାନୀ ତାଙ୍କ ମାତାଙ୍କ ପିଉସୀ। ଘରେ ସେକୁ “ଲୋଲୋ” ନାମରେ ଡାକାଯାଏ। କରିଶ୍ମାଙ୍କ କଥାନୁସାରେ, “ଲୋଲୋ” ନାମଟି ତାଙ୍କ ମାତାଙ୍କ ପ୍ରିୟ ଇଟାଲୀୟ ଅଭିନେତ୍ରୀ ଜିନା ଲୋଲୋବ୍ରିଜିଡାଙ୍କ ନାମରୁ ନିଆଯାଇଛି। ତାଙ୍କ ପିତାମହ ଓ ମାତାମହ ଉଭୟେ ପେଶାୱାର, ଲାୟଲପୁର ଓ କରାଚିରୁ ଆସିଥିଲେ, ଯେଉଁମାନେ ଭାରତ ବିଭାଜନ ପରେ ଚଳଚ୍ଚିତ୍ର ଜୀବନ ଲକ୍ଷ୍ୟରେ ବମ୍ବେଇକୁ ଆସିଥିଲେ। କପୁର ପିତାଙ୍କ ପକ୍ଷରୁ ହିନ୍ଦୁ ପଞ୍ଜାବୀ ବଂଶୋଦ୍ଭୂତ ଏବଂ ମାତାଙ୍କ ପକ୍ଷରୁ ସିନ୍ଧି ଓ ବ୍ରିଟିଶ ବଂଶୋଦ୍ଭୂତ। ସେ କେବଳ ପଞ୍ଚମ ଶ୍ରେଣୀ ପର୍ଯ୍ୟନ୍ତ ଶିକ୍ଷା ଗ୍ରହଣ କରିଥିଲେ। == ପୁରସ୍କାର ଓ ସମ୍ମାନ == କପୁର ''ଦିଲ୍ ତୋ ପାଗଲ ହୈ'' (୧୯୯୭) ଚଳଚ୍ଚିତ୍ର ପାଇଁ ସର୍ବଶ୍ରେଷ୍ଠ ସହାୟକ ଅଭିନେତ୍ରୀ ବିଭାଗରେ ଜାତୀୟ ଚଳଚ୍ଚିତ୍ର ପୁରସ୍କାରର ସମ୍ମାନିତା। ସେ ମୋଟ ୮ଟି ନାମାଙ୍କନ ମଧ୍ୟରୁ ୪ଟି ଫିଲ୍ମଫେୟାର ପୁରସ୍କାର ଜିତିଛନ୍ତି: ''ରାଜା ହିନ୍ଦୁସ୍ତାନୀ'' (୧୯୯୬) ଓ ''ଫିଜା'' (୨୦୦୦) ପାଇଁ ସର୍ବଶ୍ରେଷ୍ଠ ଅଭିନେତ୍ରୀ, ''ଦିଲ୍ ତୋ ପାଗଲ ହୈ'' (୧୯୯୭) ପାଇଁ ସର୍ବଶ୍ରେଷ୍ଠ ସହାୟକ ଅଭିନେତ୍ରୀ, ଏବଂ ''ଜୁବୈଦା'' (୨୦୦୧) ପାଇଁ ସମାଲୋଚକ ବିଭାଗରେ ସର୍ବଶ୍ରେଷ୍ଠ ଅଭିନେତ୍ରୀ ।<ref>{{Cite news|url=http://iifa.com/iifa-years/iifa-years-2003/|title=IIFA Through the Years - IIFA 2003 : South Africa - IIFA|work=IIFA|access-date=2026-03-27|language=en-US|archive-date=2015-02-08|archive-url=https://web.archive.org/web/20150208124732/http://iifa.com/iifa-years/iifa-years-2003/|url-status=dead}}</ref><ref>{{Cite web |title=Filmfare Awards Winners From 1953 to 2025 |url=https://www.filmfare.com/awards/filmfare-awards/winners |access-date=2026-03-27 |website=filmfare.com |language=en}}</ref> == ଆଧାର == {{ଅଧାଗଢ଼ା}}{{ଆଧାର}} [[ଶ୍ରେଣୀ:୧୯୭୪ ଜନ୍ମ]] [[ଶ୍ରେଣୀ:ହିନ୍ଦୀ କଥାଚିତ୍ର ଅଭିନେତ୍ରୀ]] pt4xh7r5rfydsakmnf6j76vzy34njrr 0 100966 601693 601110 2026-09-03T03:51:50Z InternetArchiveBot 28148 Rescuing 1 sources and tagging 0 as dead.) #IABot (v2.0.9.5 601693 wikitext text/x-wiki {{Short description|ଓଡ଼ିଆ କଥାସାହିତ୍ୟିକ, ଐତିହାସିକ ଓ ପ୍ରାବନ୍ଧିକ}} {{ଛୋଟ|Giri Dandasena}} {{Infobox writer | name = ଗିରି ଦଣ୍ଡସେନା | native_name = ଗିରି ଦଣ୍ଡସେନା | birth_date = ୨୯ ଡିସେମ୍ବର ୧୯୪୯ | birth_place = [[ସୁନ୍ଦରଗଡ଼]], ଓଡ଼ିଶା | death_date = ୨୪ ଅଗଷ୍ଟ ୨୦୨୬ | death_place = ବୁର୍ଲା, ଓଡ଼ିଶା | occupation = ଲେଖକ, ଗାଳ୍ପିକ, ସ୍ତମ୍ଭକାର, ଐତିହାସିକ | language = ଓଡ଼ିଆ | education = ସ୍ନାତକ | genre = ଗଳ୍ପ, ଲଘୁକଥା, ଲଳିତ ନିବନ୍ଧ, ସ୍ତମ୍ଭ, ଇତିହାସ | spouse = ସୁଲୋଚନା | notableworks = ''କାଳସୂତ୍ର'', ''ଭୂମିଗର୍ଭା'', ''ଓଡ଼ିଶୀ ଓଡ଼ିଶୀ'', ''ପ୍ରବାଦ ପୁରୁଷ'', ''ରାସ୍ତାକଡ଼େ ଜୀବନ'', ''ଅନାର୍ଯ୍ୟ ଦାସ'', ''ସୁନ୍ଦରଗଡ଼ ଇତିହାସ'' | awards = ପ୍ରଜାତନ୍ତ୍ର ମିଳନ ଶ୍ରେଷ୍ଠ ଯୁବ ଗାଳ୍ପିକ ସମ୍ମାନ ସହିତ ବିଭିନ୍ନ ସାହିତ୍ୟ ସମ୍ମାନ }} '''ଗିରି ଦଣ୍ଡସେନା''' (୨୯ ଡିସେମ୍ବର ୧୯୪୯ – ୨୪ ଅଗଷ୍ଟ ୨୦୨୬) ଜଣେ ଓଡ଼ିଆ ଗାଳ୍ପିକ, ଲେଖକ, ସ୍ତମ୍ଭକାର ଓ ଐତିହାସିକ ଥିଲେ।<ref name="NabaneetaBio">{{cite web |title=ସୃଜନର କାଠ ଗଡାରେ ତିନି ସ୍ରଷ୍ଟା! (୨) |website=ନବନୀତା |date=୨୮ ଜାନୁଆରୀ ୨୦୨୦ |access-date=୨୪ ଅଗଷ୍ଟ ୨୦୨୬}}</ref><ref name="Obituary">{{cite news |title=Former V-P Of Odisha Sahitya Akademi Giri Dandasena Passes Away At 77 |work=OdishaBytes |date=୨୪ ଅଗଷ୍ଟ ୨୦୨୬ |access-date=୨୪ ଅଗଷ୍ଟ ୨୦୨୬}}</ref> ପଶ୍ଚିମ ଓଡ଼ିଶାର ସାହିତ୍ୟିକ ପରିବେଶରେ ତାଙ୍କର ଦୀର୍ଘ ସାରସ୍ୱତ କାର୍ଯ୍ୟଜୀବନ ଗଢ଼ିଉଠିଥିଲା। ତାଙ୍କ ରଚନାରେ ସାମାଜିକ ବାସ୍ତବତା, ସାଧାରଣ ମଣିଷର ଜୀବନ, ମାନବୀୟ ସମ୍ପର୍କ, ହାସ୍ୟବୋଧ ଓ ଜୀବନର ଜଟିଳତା ପ୍ରତି ଦୃଷ୍ଟି ଦେଖିବାକୁ ମିଳେ।<ref name="NabaneetaCriticism">{{cite web |title=ସୃଜନର କାଠ ଗଡାରେ ତିନି ସ୍ରଷ୍ଟା! (୨) |website=ନବନୀତା |date=୨୮ ଜାନୁଆରୀ ୨୦୨୦ |access-date=୨୪ ଅଗଷ୍ଟ ୨୦୨୬}}</ref> ସେ ଓଡ଼ିଶା ସାହିତ୍ୟ ଏକାଡେମୀର ଉପସଭାପତି ଭାବେ ୧୮ ମେ ୨୦୧୧ରୁ ୮ ଫେବୃଆରୀ ୨୦୧୫ ପର୍ଯ୍ୟନ୍ତ କାର୍ଯ୍ୟ କରିଥିଲେ।<ref name="SundargarhGovt">{{cite web |title=Sundargarh District: Eminent Poets and Writers of the District |website=ସୁନ୍ଦରଗଡ଼ ଜିଲ୍ଲା ପ୍ରଶାସନ, ଓଡ଼ିଶା ସରକାର |access-date=୨୪ ଅଗଷ୍ଟ ୨୦୨୬}}</ref><ref name="Obituary"/> ତାଙ୍କ ପ୍ରକାଶିତ ପୁସ୍ତକ ମଧ୍ୟରେ ''କାଳସୂତ୍ର'', ''ଓ' ଇଣ୍ଡିଆ'', ''ଭୂମିଗର୍ଭା'', ''ପ୍ରବାଦ ପୁରୁଷ'', ''ରାସ୍ତାକଡ଼େ ଜୀବନ'', ''ଅନାର୍ଯ୍ୟ ଦାସ'' ଓ ''ସୁନ୍ଦରଗଡ଼ ଇତିହାସ'' ଉଲ୍ଲେଖନୀୟ।<ref name="NabaneetaBio"/> == ପ୍ରାରମ୍ଭିକ ଜୀବନ == ଗିରି ଦଣ୍ଡସେନାଙ୍କ ଜନ୍ମ ୨୯ ଡିସେମ୍ବର ୧୯୪୯ରେ ସୁନ୍ଦରଗଡ଼ରେ ହୋଇଥିଲା। ତାଙ୍କ ପିତାଙ୍କ ନାମ ହରିହର ଦଣ୍ଡସେନା ଓ ମାତାଙ୍କ ନାମ ବୈଦେହୀ ଦେବୀ। ସେ ସ୍ନାତକ ଶିକ୍ଷା ଲାଭ କରିଥିଲେ। ତାଙ୍କ ପତ୍ନୀଙ୍କ ନାମ ସୁଲୋଚନା।<ref name="NabaneetaBio"/> ଦଣ୍ଡସେନାଙ୍କ ଶୈଶବ ଓ କୈଶୋର ସୁନ୍ଦରଗଡ଼ ସହରର ସାମାଜିକ ଓ ସାଂସ୍କୃତିକ ପରିବେଶରେ କଟିଥିଲା। ପରବର୍ତ୍ତୀ ଏକ ସାକ୍ଷାତକାରରେ ସେ ନିଜ ଶୈଶବର କୌତୁକପ୍ରିୟ ସ୍ୱଭାବ, ହାସ୍ୟରସ ପ୍ରତି ଆକର୍ଷଣ ଓ ପଠନ ଅଭ୍ୟାସ ସମ୍ପର୍କରେ କହିଥିଲେ। ତାଙ୍କ କଥାନୁସାରେ, ଛୋଟବେଳୁ ସେ କଥାବାର୍ତ୍ତା ଓ ଅଙ୍ଗଭଙ୍ଗୀ ମାଧ୍ୟମରେ ଅନ୍ୟମାନଙ୍କୁ ହସାଇବାକୁ ପସନ୍ଦ କରୁଥିଲେ। ପରେ ଏହି ହାସ୍ୟବୋଧ ତାଙ୍କ ସାହିତ୍ୟିକ ରୁଚିର ଏକ ଅଂଶ ହୋଇଥିଲା।<ref name="NabaneetaInterview">{{cite web |title=ସୃଜନର କାଠ ଗଡାରେ ତିନି ସ୍ରଷ୍ଟା! (୨) |website=ନବନୀତା |date=୨୮ ଜାନୁଆରୀ ୨୦୨୦ |access-date=୨୪ ଅଗଷ୍ଟ ୨୦୨୬}}</ref> ସ୍କୁଲ ଜୀବନରେ ତାଙ୍କ ସାହିତ୍ୟ ପ୍ରତି ଆଗ୍ରହ ବଢ଼ିଥିଲା। ସେ ବିଶେଷତଃ ଫକୀରମୋହନ ସେନାପତିଙ୍କ ରଚନାର ହାସ୍ୟ, ବ୍ୟଙ୍ଗ ଓ ସାମାଜିକ ପର୍ଯ୍ୟବେକ୍ଷଣରେ ପ୍ରଭାବିତ ହୋଇଥିବା କହିଥିଲେ। ଫକୀରମୋହନଙ୍କ ''ଗଳ୍ପସ୍ୱଳ୍ପ'', ''ଛ ମଣ ଆଠ ଗୁଣ୍ଠ'', ''ମାମୁଁ'', ''ଲଛମା'' ଓ ''ପ୍ରାୟଶ୍ଚିତ'' ଆଦି ରଚନା ପଢ଼ିବା ତାଙ୍କ ପାଠକଜୀବନରେ ଏକ ଗୁରୁତ୍ୱପୂର୍ଣ୍ଣ ଅନୁଭବ ଥିଲା। କାନ୍ତକବି ଲକ୍ଷ୍ମୀକାନ୍ତ ମହାପାତ୍ରଙ୍କ ''କଣାମାମୁଁ'' ପ୍ରତି ମଧ୍ୟ ତାଙ୍କର ଆଗ୍ରହ ଥିବା ସେ ଉଲ୍ଲେଖ କରିଥିଲେ।<ref name="NabaneetaInterview"/> ସୁନ୍ଦରଗଡ଼ର ଏକ ସରକାରୀ ପାଠାଗାର ଓ ରିଡିଂ ରୁମ୍‌ ସହ ତାଙ୍କ ପଠନ ଅଭ୍ୟାସର ସମ୍ପର୍କ ଥିଲା। ସେଠାରେ ଖବରକାଗଜ, ସାହିତ୍ୟ ପତ୍ରିକା, ସିନେମା ପତ୍ରିକା ଓ ଅନ୍ୟାନ୍ୟ ସାମୟିକୀ ପଢ଼ିବାର ସୁଯୋଗ ମିଳୁଥିଲା। ଏହି ପଠନ ପରିବେଶ ତାଙ୍କ ସାହିତ୍ୟିକ ରୁଚିକୁ ବିସ୍ତାର କରିଥିବା ସେ ପରେ ସ୍ମରଣ କରିଥିଲେ।<ref name="NabaneetaInterview"/> == ସାହିତ୍ୟିକ ଜୀବନର ଆରମ୍ଭ == ଦଣ୍ଡସେନାଙ୍କ ନିଜ ବର୍ଣ୍ଣନା ଅନୁସାରେ, ସେ ସ୍ନାତକ ଶିକ୍ଷାର ଦ୍ୱିତୀୟ ବର୍ଷରେ ଥିବା ସମୟରେ ପ୍ରଥମ ଗଳ୍ପ ''ଯେ ଫୁଲ ଝରିଯାଏ'' ଲେଖିଥିଲେ। ଏହା ତାଙ୍କ କଲେଜର ବାର୍ଷିକ ମୁଖପତ୍ରରେ ପ୍ରକାଶିତ ହୋଇଥିଲା। ଗଳ୍ପଟି ପାଇଥିବା ପ୍ରଶଂସା ଓ ଉତ୍ସାହ ତାଙ୍କୁ ନିୟମିତ ଭାବରେ ଲେଖିବାକୁ ପ୍ରେରିତ କରିଥିଲା।<ref name="NabaneetaInterview"/> ପରବର୍ତ୍ତୀ ସମୟରେ ତାଙ୍କ ଗଳ୍ପ ବିଭିନ୍ନ ଓଡ଼ିଆ ପତ୍ରପତ୍ରିକାରେ ପ୍ରକାଶ ପାଇଥିଲା। ତାଙ୍କ ସ୍ମୃତିଚାରଣ ଅନୁସାରେ, ''ପ୍ରଜାତନ୍ତ୍ର''ର ସାହିତ୍ୟ ପୃଷ୍ଠା, ''ଝଙ୍କାର'', ''ସୌରଭ'', ''ଆସନ୍ତାକାଲି'', ''ନବରବି'', ''କଥା'', ''ସମ୍ବାଦ''ର ସ୍ୱନକ୍ଷତ୍ର ସଂଖ୍ୟା, ''ସୁଚରିତା'', ''ସମାବେଶ'', ''ପଶ୍ଚିମା'', ''ପକ୍ଷୀଘର'' ଓ ''କାହାଣୀ'' ଭଳି ପତ୍ରପତ୍ରିକାରେ ତାଙ୍କ ଗଳ୍ପ ପ୍ରକାଶିତ ହୋଇଥିଲା।<ref name="NabaneetaInterview"/> ତାଙ୍କ ସାହିତ୍ୟିକ ରୁଚି କେବଳ ଗଳ୍ପରେ ସୀମିତ ରହିନଥିଲା। ଗଳ୍ପ ସହିତ ଲଘୁକଥା, ସ୍ତମ୍ଭ, ଲଳିତ ନିବନ୍ଧ ଓ କବିତା ଲେଖିବାରେ ମଧ୍ୟ ସେ ଆଗ୍ରହୀ ଥିଲେ।<ref name="NabaneetaBio"/> == ଗଳ୍ପ ସାହିତ୍ୟ == ଗିରି ଦଣ୍ଡସେନାଙ୍କ ପ୍ରଧାନ ସାହିତ୍ୟିକ ପରିଚୟ ଜଣେ ଗାଳ୍ପିକ ଭାବରେ। ତାଙ୍କ ଗଳ୍ପରେ ସାଧାରଣ ମଣିଷ, ସାମାଜିକ ସମ୍ପର୍କ ଓ ଦୈନନ୍ଦିନ ଜୀବନର ବିଭିନ୍ନ ଅଭିଜ୍ଞତାର ପ୍ରତିଫଳନ ଦେଖାଯାଏ। ''ନବନୀତା''ରେ ପ୍ରକାଶିତ ତାଙ୍କ ଏକ ସାକ୍ଷାତକାରର ପରିଚୟରେ ତାଙ୍କ ଗଳ୍ପର ଚରିତ୍ରମାନଙ୍କୁ ସାଧାରଣ ଜୀବନରୁ ନିଆଯାଇଥିବା ଏବଂ ସମାଜର ବିଭିନ୍ନ ବର୍ଗକୁ ପ୍ରତିନିଧିତ୍ୱ କରୁଥିବା ବୋଲି ବର୍ଣ୍ଣନା କରାଯାଇଛି।<ref name="NabaneetaCriticism"/> ତାଙ୍କ ପ୍ରମୁଖ ଗଳ୍ପଗ୍ରନ୍ଥ ମଧ୍ୟରେ ''କାଳସୂତ୍ର'', ''ଭୂମିଗର୍ଭା'', ''ଓଡ଼ିଶୀ ଓଡ଼ିଶୀ'', ''ପ୍ରବାଦ ପୁରୁଷ'', ''ରାସ୍ତାକଡ଼େ ଜୀବନ'' ଓ ''ଅନାର୍ଯ୍ୟ ଦାସ''ର ନାମ ମିଳେ।<ref name="NabaneetaBio"/><ref name="BookKalasutra">{{cite web |title=Kalasutra By Giri Dandasena |website=Ritikart |access-date=୨୪ ଅଗଷ୍ଟ ୨୦୨୬}}</ref><ref name="BookAnaarya">{{cite web |title=Anaarya Das By Giri Dandasena |website=Ritikart |access-date=୨୪ ଅଗଷ୍ଟ ୨୦୨୬}}</ref> ଏହି ଗ୍ରନ୍ଥଗୁଡ଼ିକ ଓଡ଼ିଆ କଥାସାହିତ୍ୟରେ ତାଙ୍କର ଦୀର୍ଘକାଳୀନ ଲେଖନ ପ୍ରକ୍ରିୟାର ପରିଚୟ ଦିଏ। ''ରାସ୍ତାକଡ଼େ ଜୀବନ'' ତାଙ୍କ ପ୍ରକାଶିତ ଗ୍ରନ୍ଥମାନଙ୍କ ମଧ୍ୟରେ ଥିବା କଥା ରେଳବାଇ କେନ୍ଦ୍ରୀୟ ପାଠାଗାରର ପୁସ୍ତକ ତାଲିକାରୁ ମଧ୍ୟ ଜଣାପଡ଼େ।<ref name="RailwayLibrary">{{cite web |title=Stock Report as on Date: Total Books of Central Library |website=East Coast Railway |access-date=୨୪ ଅଗଷ୍ଟ ୨୦୨୬}}</ref> ଦଣ୍ଡସେନା ନିଜେ ଗଳ୍ପକୁ ତାଙ୍କ ସୃଜନଶୀଳ ଅଭିବ୍ୟକ୍ତିର ମୁଖ୍ୟ ମାଧ୍ୟମ ଭାବେ ବାଛିଥିବା କହିଥିଲେ। ତାଙ୍କ ମତରେ, ଅନ୍ୟାନ୍ୟ ସୃଜନାତ୍ମକ ସାହିତ୍ୟ ତୁଳନାରେ ଗଳ୍ପ ସହଜ ଓ ନିବିଡ଼ ଭାବରେ ପାଠକର ମନ ଓ ଚିନ୍ତାକୁ ସ୍ପର୍ଶ କରିପାରେ।<ref name="NabaneetaInterview"/> ତାଙ୍କ ଗଳ୍ପ ସମ୍ପର୍କରେ କହିବା ସମୟରେ ଦଣ୍ଡସେନା ଜୀବନର ରହସ୍ୟ ଓ ଆପେକ୍ଷିକତାକୁ ଅନୁସନ୍ଧାନ କରି ନିଜସ୍ୱ ଶୈଳୀରେ ମଣିଷକୁ ସଚେତନ କରିବାକୁ ଚାହୁଁଥିବା କହିଥିଲେ।<ref name="NabaneetaInterview"/> == ଶୈଳୀ ଓ ସାହିତ୍ୟଚିନ୍ତା == ଦଣ୍ଡସେନାଙ୍କ ସାହିତ୍ୟଚିନ୍ତାରେ ବିଷୟ ଓ ଶୈଳୀର ସମ୍ପର୍କ ଏକ ଗୁରୁତ୍ୱପୂର୍ଣ୍ଣ ସ୍ଥାନ ନେଇଥିଲା। ସେ ମନେ କରୁଥିଲେ ଯେ ମାନବ ଜୀବନର ମୌଳିକ ଅନୁଭବ ଓ ପ୍ରଶ୍ନଗୁଡ଼ିକ ବିଭିନ୍ନ ପ୍ରାଚୀନ ଓ ଆଧୁନିକ ସାହିତ୍ୟରେ ପୂର୍ବରୁ ଆସିସାରିଛି; ତେଣୁ ନୂତନତ୍ୱ ଅନେକ ସମୟରେ କଥାକୁ କିପରି କୁହାଯାଉଛି, ସେଥିରେ ନିହିତ ହୋଇପାରେ। ନିଜ ଗଳ୍ପରେ ନୂଆ ଭାଷାଶୈଳୀ ଓ ଉପସ୍ଥାପନା ପ୍ରୟୋଗ କରିବାକୁ ସେ ଚେଷ୍ଟା କରୁଥିବା କହିଥିଲେ।<ref name="NabaneetaInterview"/> ତାଙ୍କ ଗଳ୍ପରେ ସାମାଜିକ ବାସ୍ତବତାର ଗୁରୁତ୍ୱକୁ ସେ ନିଜେ ସ୍ୱୀକାର କରିଥିଲେ। ମଣିଷ ସାମାଜିକ ପ୍ରାଣୀ ହୋଇଥିବାରୁ ତାଙ୍କ ଜୀବନର ଅନୁଭବ ସାମାଜିକ ସମ୍ପର୍କ ଓ ନୀତିନିୟମ ସହ ଜଡ଼ିତ ବୋଲି ଦଣ୍ଡସେନାଙ୍କ ମତ ଥିଲା। ଲେଖକଙ୍କ ସାମାଜିକ ଭୂମିକା ସମ୍ପର୍କରେ ସେ ଲେଖକର ସ୍ୱାଧୀନ ଚେତନା ଓ ଅଭିବ୍ୟକ୍ତିକୁ ଗୁରୁତ୍ୱ ଦେଇଥିଲେ।<ref name="NabaneetaInterview"/> ତାଙ୍କ ଗଳ୍ପର ଶୈଳୀ ସମ୍ପର୍କରେ ''ନବନୀତା''ର ପରିଚୟରେ କାହାଣୀ, ଉପସ୍ଥାପନା ଶୈଳୀ ଓ ଚରିତ୍ରଚିତ୍ରଣକୁ ତାଙ୍କ ଗଳ୍ପର ଆକର୍ଷଣର ଅଂଶ ଭାବେ ଉଲ୍ଲେଖ କରାଯାଇଥିଲା।<ref name="NabaneetaCriticism"/> ତାଙ୍କ ଶୈଳୀର ଅନ୍ୟ ଏକ ଲକ୍ଷଣ ଥିଲା ହାସ୍ୟରସ। ଶୈଶବରୁ ହାସ୍ୟରସ ପ୍ରତି ଥିବା ଆକର୍ଷଣ ସହ ଫକୀରମୋହନ ସେନାପତିଙ୍କ ବ୍ୟଙ୍ଗାତ୍ମକ ଓ ସାମାଜିକ ଲେଖନର ପ୍ରଭାବ ତାଙ୍କ ସାହିତ୍ୟିକ ଚେତନାର ଗଠନରେ ଭୂମିକା ନେଇଥିଲା।<ref name="NabaneetaInterview"/> == ପ୍ରମୁଖ କୃତି == ଦଣ୍ଡସେନାଙ୍କ ନିଜସ୍ୱ ଜୀବନୀ ବିବରଣୀ ଓ ପରବର୍ତ୍ତୀ ପୁସ୍ତକ ତାଲିକା ଆଧାରରେ ତାଙ୍କ ପ୍ରକାଶିତ କୃତିଗୁଡ଼ିକ ମଧ୍ୟରେ ନିମ୍ନଲିଖିତ ଗ୍ରନ୍ଥଗୁଡ଼ିକର ନାମ ମିଳେ।<ref name="NabaneetaBio"/> * ''କାଳସୂତ୍ର'' * ''ଓ' ଇଣ୍ଡିଆ'' * ''ଭୂମିଗର୍ଭା'' * ''ଓଡ଼ିଶୀ ଓଡ଼ିଶୀ'' * ''ପ୍ରବାଦ ପୁରୁଷ'' * ''ରାସ୍ତାକଡ଼େ ଜୀବନ'' * ''ଅନାର୍ଯ୍ୟ ଦାସ'' * ''ସୁନ୍ଦରଗଡ଼ ଇତିହାସ'' ଏହି ତାଲିକାରେ ''ସୁନ୍ଦରଗଡ଼ ଇତିହାସ'' ତାଙ୍କ ସାହିତ୍ୟିକ କାର୍ଯ୍ୟର ଐତିହାସିକ ଦିଗକୁ ପ୍ରତିନିଧିତ୍ୱ କରେ। ଏହି ପୁସ୍ତକ ସୁନ୍ଦରଗଡ଼ ଅଞ୍ଚଳର ଇତିହାସ ଓ ସାଂସ୍କୃତିକ ଐତିହ୍ୟ ସମ୍ପର୍କିତ ତଥ୍ୟକୁ ନେଇ ରଚିତ ବୋଲି ପରବର୍ତ୍ତୀ ଜୀବନୀମୂଳକ ଖବରରେ ଉଲ୍ଲେଖ ହୋଇଛି।<ref name="Obituary"/> ''କାଳସୂତ୍ର'' ଓ ''ଅନାର୍ଯ୍ୟ ଦାସ'' ପରି ତାଙ୍କ କେତେକ ଗଳ୍ପଗ୍ରନ୍ଥ ପରବର୍ତ୍ତୀ ସମୟରେ ମଧ୍ୟ ବିକ୍ରୟ ତାଲିକାରେ ରହିଥିବାରୁ ତାଙ୍କ ରଚନାର ପୁସ୍ତକୀୟ ପ୍ରଚଳନ ଅବ୍ୟାହତ ଥିବା ଜଣାଯାଏ।<ref name="BookKalasutra"/><ref name="BookAnaarya"/> == ''ସୁନ୍ଦରଗଡ଼ ଇତିହାସ'' == ଗିରି ଦଣ୍ଡସେନାଙ୍କ ସାହିତ୍ୟିକ ପରିଚୟର ଏକ ଭିନ୍ନ ଦିଗ ହେଉଛି ଆଞ୍ଚଳିକ ଇତିହାସ ଲେଖନ। ''ସୁନ୍ଦରଗଡ଼ ଇତିହାସ'' ଏହାର ପ୍ରମୁଖ ଉଦାହରଣ। ତାଙ୍କ ମୃତ୍ୟୁ ସମ୍ପର୍କିତ ଖବରରେ ଏହି ପୁସ୍ତକକୁ ସୁନ୍ଦରଗଡ଼ ଅଞ୍ଚଳର ଇତିହାସ, ଐତିହ୍ୟ ଓ ସାଂସ୍କୃତିକ ପରମ୍ପରାକୁ ଲିପିବଦ୍ଧ କରୁଥିବା ଗ୍ରନ୍ଥ ଭାବେ ଉଲ୍ଲେଖ କରାଯାଇଛି।<ref name="Obituary"/> ପୁସ୍ତକଟି ପରେ ମଧ୍ୟ ପ୍ରକାଶନ ଓ ପୁସ୍ତକ ବିକ୍ରୟ ପରିସରରେ ଉପଲବ୍ଧ ଥିବାର ତଥ୍ୟ ମିଳେ। ଏହାର ପ୍ରକାଶକ ଭାବେ ପଶ୍ଚିମା ପବ୍ଲିକେସନ୍ସର ନାମ ଦିଆଯାଇଛି।<ref name="BookSundargarh">{{cite web |title=Sundargarh Itihasa By Giri Dandsena |website=Ritikart |access-date=୨୪ ଅଗଷ୍ଟ ୨୦୨୬}}</ref> ସୁନ୍ଦରଗଡ଼ ଅଞ୍ଚଳ ସହ ଦଣ୍ଡସେନାଙ୍କ ଜୀବନ ଓ ସାହିତ୍ୟର ଘନିଷ୍ଠ ସମ୍ପର୍କ ଥିଲା। ତାଙ୍କ ଲେଖାରେ ଆଞ୍ଚଳିକ ଜୀବନର ଅନୁଭବ ଥିବା ସହ ଏହି ଅଞ୍ଚଳର ଇତିହାସକୁ ପୁସ୍ତକ ଆକାରରେ ଲିପିବଦ୍ଧ କରିବା ତାଙ୍କ ଲେଖନର ପରିସରକୁ କଥାସାହିତ୍ୟରୁ ଐତିହାସିକ ଲେଖନ ପର୍ଯ୍ୟନ୍ତ ବିସ୍ତାର କରିଥିଲା। == ସ୍ତମ୍ଭ ଓ ଅନ୍ୟାନ୍ୟ ରଚନା == ଦଣ୍ଡସେନା ଗଳ୍ପ ସହିତ ସ୍ତମ୍ଭ ଲେଖନ, ଲଘୁକଥା, ଲଳିତ ନିବନ୍ଧ ଓ କବିତାରେ ମଧ୍ୟ ଲେଖୁଥିଲେ।<ref name="NabaneetaBio"/> ବିଭିନ୍ନ ଦୈନିକ ଖବରକାଗଜରେ ସେ ସ୍ତମ୍ଭ ଲେଖୁଥିବା କଥା ସୁନ୍ଦରଗଡ଼ ଜିଲ୍ଲା ପ୍ରଶାସନର ପ୍ରକାଶନରେ ମଧ୍ୟ ଉଲ୍ଲେଖିତ ହୋଇଛି।<ref name="SundargarhGovt"/> ତାଙ୍କ ସାହିତ୍ୟିକ ରୁଚି ବହୁମୁଖୀ ଥିଲା। ଗଳ୍ପ ଓ ଲଘୁକଥା ସହିତ ସେ ଚିତ୍ର ଆଙ୍କିବା ଓ ପେଣ୍ଟିଂ କରିବା, ଅର୍ଦ୍ଧଶାସ୍ତ୍ରୀୟ ସଙ୍ଗୀତ, ଗଜଲ ଓ ଭଜନ ଶୁଣିବା, ହାସ୍ୟରସାତ୍ମକ ସିନେମା ଓ ଧାରାବାହିକ ଦେଖିବାରେ ମଧ୍ୟ ଆଗ୍ରହ ରଖୁଥିଲେ।<ref name="NabaneetaBio"/> == ଓଡ଼ିଶା ସାହିତ୍ୟ ଏକାଡେମୀ == ଗିରି ଦଣ୍ଡସେନା ଓଡ଼ିଶା ସାହିତ୍ୟ ଏକାଡେମୀର ଉପସଭାପତି ଭାବେ କାର୍ଯ୍ୟ କରିଥିଲେ। ସୁନ୍ଦରଗଡ଼ ଜିଲ୍ଲା ପ୍ରଶାସନର ସାହିତ୍ୟିକ ପରିଚୟରେ ତାଙ୍କର ଉପସଭାପତି କାର୍ଯ୍ୟକାଳ ୧୮ ମେ ୨୦୧୧ରୁ ୮ ଫେବୃଆରୀ ୨୦୧୫ ପର୍ଯ୍ୟନ୍ତ ବୋଲି ଦିଆଯାଇଛି।<ref name="SundargarhGovt"/> ଏହି ପଦରେ ଥିବା ସମୟରେ ସେ ଓଡ଼ିଆ ସାହିତ୍ୟ ସମ୍ପର୍କିତ ବିଭିନ୍ନ ଆଲୋଚନା ଓ ସାହିତ୍ୟିକ କାର୍ଯ୍ୟକ୍ରମରେ ଅଂଶ ନେଇଥିଲେ। ୨୦୧୪ରେ ଓଡ଼ିଶା ସାହିତ୍ୟ ଏକାଡେମୀ ପକ୍ଷରୁ ନାଟ୍ୟକାର ପ୍ରାଣବନ୍ଧୁ କରଙ୍କ ଜନ୍ମଶତବାର୍ଷିକୀ ଅବସରରେ ଆୟୋଜିତ ସାହିତ୍ୟିକ କାର୍ଯ୍ୟକ୍ରମରେ ଦଣ୍ଡସେନା ଅନ୍ୟାନ୍ୟ ସାହିତ୍ୟିକଙ୍କ ସହ ଭାଷଣ ଦେଇଥିଲେ।<ref name="NewIndianExpress">{{cite news |title=‘Pranabandhu Kar, A Legend of Odia Drama’ |work=The New Indian Express |date=୨୭ ଅକ୍ଟୋବର ୨୦୧୪ |access-date=୨୪ ଅଗଷ୍ଟ ୨୦୨୬}}</ref> ଏକାଡେମୀର ଭୂମିକା ଓ ପୁରସ୍କାର ଚୟନ ସମ୍ପର୍କରେ ଦଣ୍ଡସେନାଙ୍କ ନିଜ ମତ ମଧ୍ୟ ପ୍ରକାଶିତ ହୋଇଥିଲା। ସେ ସାହିତ୍ୟିକ ସଂସ୍ଥାଗୁଡ଼ିକର କାର୍ଯ୍ୟରେ ପାରଦର୍ଶିତା ଓ ନିରପେକ୍ଷତାର ଆବଶ୍ୟକତା ଉପରେ ମତ ଦେଇଥିଲେ। ସେ ଏହା ମଧ୍ୟ କହିଥିଲେ ଯେ ପୁରସ୍କାର ଓ ସମ୍ମାନ ଅପେକ୍ଷା ପାଠକୀୟ ସ୍ୱୀକୃତି ଲେଖକ ପାଇଁ ଅଧିକ ମୂଲ୍ୟବାନ।<ref name="NabaneetaInterview"/> == ପୁରସ୍କାର ଓ ସମ୍ମାନ == ଗିରି ଦଣ୍ଡସେନାଙ୍କୁ ବିଭିନ୍ନ ସାହିତ୍ୟିକ ଓ ସାଂସ୍କୃତିକ ସଂସ୍ଥା ପକ୍ଷରୁ ସମ୍ମାନିତ କରାଯାଇଥିଲା। ତାଙ୍କ ଜୀବନୀମୂଳକ ପରିଚୟରେ ଉଲ୍ଲେଖିତ ସମ୍ମାନଗୁଡ଼ିକ ମଧ୍ୟରେ ପ୍ରଜାତନ୍ତ୍ର ମିଳନ, କଟକ ପକ୍ଷରୁ ଶ୍ରେଷ୍ଠ ଯୁବ ଗାଳ୍ପିକ ସମ୍ମାନ, ଛନ୍ଦା ଆଚାର୍ଯ୍ୟ ସାହିତ୍ୟ ସମ୍ମାନ, ଅଶୋକ ଚନ୍ଦନ ସ୍ମୃତି ସମ୍ମାନ, ପକ୍ଷୀଘର ଗଳ୍ପ ସମ୍ମାନ, ଦୈନିକ ଭାସ୍କର ସମ୍ମାନ, ଟାଇମ୍ ପାସ ସମ୍ପାଦକ ସମ୍ମାନ, ଭୁବନେଶ୍ୱର ପୁସ୍ତକ ମେଳା ସମ୍ମାନ ଓ ଝଙ୍କାର ଗଳ୍ପ ପୁରସ୍କାରର ନାମ ରହିଛି।<ref name="NabaneetaAwards">{{cite web |title=ସୃଜନର କାଠ ଗଡାରେ ତିନି ସ୍ରଷ୍ଟା! (୨) |website=ନବନୀତା |date=୨୮ ଜାନୁଆରୀ ୨୦୨୦ |access-date=୨୪ ଅଗଷ୍ଟ ୨୦୨୬}}</ref> ୨୦୧୮ରେ ଓଡ଼ିଶା ସାହିତ୍ୟ ଏକାଡେମୀ ପକ୍ଷରୁ ରମାକାନ୍ତ ରଥଙ୍କୁ ଅତିବଡ଼ୀ ଜଗନ୍ନାଥ ଦାସ ସମ୍ମାନ ପ୍ରଦାନ ସମାରୋହରେ ଦଣ୍ଡସେନାଙ୍କ ସମେତ ଅନେକ ସାହିତ୍ୟିକଙ୍କୁ ମଧ୍ୟ ସମ୍ମାନିତ କରାଯାଇଥିଲା।<ref name="OrissaPost">{{cite news |title=Atibadi Jagannath Das for Ramakanta Rath |work=OrissaPOST |date=୨୬ ଜୁଲାଇ ୨୦୧୮ |access-date=୨୪ ଅଗଷ୍ଟ ୨୦୨୬}}</ref> ତାଙ୍କୁ ମିଳିଥିବା ସମ୍ମାନଗୁଡ଼ିକ ତାଙ୍କ ଗଳ୍ପସାହିତ୍ୟ ପ୍ରତି ବିଭିନ୍ନ ସାହିତ୍ୟିକ ଅନୁଷ୍ଠାନର ସ୍ୱୀକୃତିକୁ ସୂଚାଇଥିଲେ ମଧ୍ୟ ତାଙ୍କ ସମସ୍ତ ପୁରସ୍କାରର ବର୍ଷ ଓ ବିସ୍ତୃତ ତଥ୍ୟ ପ୍ରକାଶିତ ଉତ୍ସରେ ଉପଲବ୍ଧ ନୁହେଁ। ତେଣୁ ଉପଲବ୍ଧ ତଥ୍ୟ ଆଧାରରେ ମାତ୍ର ଏଠାରେ ସମ୍ମାନଗୁଡ଼ିକର ନାମ ଦିଆଯାଇଛି। == ସାହିତ୍ୟିକ ଦୃଷ୍ଟିକୋଣ == ଦଣ୍ଡସେନାଙ୍କ ସାହିତ୍ୟିକ ଚିନ୍ତାରେ ପାଠକର ଭୂମିକା ଗୁରୁତ୍ୱପୂର୍ଣ୍ଣ ଥିଲା। ସେ ନିଜକୁ ପ୍ରଥମେ ଜଣେ ପାଠକ ଭାବେ ଦେଖୁଥିବା ଏବଂ ଅନ୍ୟ ଲେଖକଙ୍କ କୃତି ପଢ଼ିବାକୁ ଲେଖକ ପାଇଁ ଆବଶ୍ୟକ ମନେ କରୁଥିଲେ। ତାଙ୍କ ନିଜ କଥାରେ, ସେ ଓଡ଼ିଆର ବହୁ ଗାଳ୍ପିକ ଓ ଗାଳ୍ପିକାଙ୍କ ରଚନା ପଢ଼ି ପ୍ରଭାବିତ ହୋଇଥିଲେ।<ref name="NabaneetaInterview"/> ନୂଆ ଗାଳ୍ପିକଙ୍କ ପ୍ରତି ତାଙ୍କ ଦୃଷ୍ଟିକୋଣ ମଧ୍ୟ ଏହି ପାଠକୀୟ ମନୋଭାବ ସହ ଜଡ଼ିତ ଥିଲା। ସେ ଯୁବ ଲେଖକମାନଙ୍କୁ ଧୈର୍ଯ୍ୟ ଧରି ଅନ୍ୟମାନଙ୍କ ରଚନା ପଢ଼ିବା ଓ ନିଜ ସୃଜନଶୀଳତା ଜାରି ରଖିବାକୁ ପରାମର୍ଶ ଦେଇଥିଲେ।<ref name="NabaneetaInterview"/> ସାହିତ୍ୟିକ ପ୍ରତିଷ୍ଠା ସମ୍ପର୍କରେ ମଧ୍ୟ ସେ ଅନୁଷ୍ଠାନଗତ ସମ୍ମାନ ଅପେକ୍ଷା ପାଠକୀୟ ଗ୍ରହଣଯୋଗ୍ୟତାକୁ ଅଧିକ ମୂଲ୍ୟ ଦେଇଥିଲେ। ଏହି ଦୃଷ୍ଟିକୋଣ ତାଙ୍କ ସାହିତ୍ୟିକ ଆତ୍ମପରିଚୟର ଏକ ଉଲ୍ଲେଖନୀୟ ପାଟ ଥିଲା।<ref name="NabaneetaInterview"/> == ସାହିତ୍ୟିକ ଅବଦାନ ଓ ମୂଲ୍ୟାୟନ == ଗିରି ଦଣ୍ଡସେନାଙ୍କ ସାହିତ୍ୟିକ ଅବଦାନକୁ ମୁଖ୍ୟତଃ ତିନିଟି ପରିସରରେ ଦେଖାଯାଇପାରେ—ଗଳ୍ପସାହିତ୍ୟ, ସ୍ତମ୍ଭ ଓ ଲଳିତ ଗଦ୍ୟ, ଏବଂ ଆଞ୍ଚଳିକ ଇତିହାସ ଲେଖନ। ତାଙ୍କ ଗଳ୍ପଗୁଡ଼ିକରେ ସାଧାରଣ ମଣିଷ ଓ ସମାଜର ବିଭିନ୍ନ ବର୍ଗର ଜୀବନକୁ ସ୍ଥାନ ଦେବା, କାହାଣୀ କହିବାର ଭଙ୍ଗୀ ଓ ଚରିତ୍ରଚିତ୍ରଣ ତାଙ୍କୁ ପଶ୍ଚିମ ଓଡ଼ିଶାର ଜଣେ ଚିହ୍ନିତ କଥାକାର ଭାବେ ପରିଚିତ କରାଇଥିଲା।<ref name="NabaneetaCriticism"/> ସୁନ୍ଦରଗଡ଼ ଜିଲ୍ଲା ପ୍ରଶାସନର ସାହିତ୍ୟିକ ପରିଚୟରେ ମଧ୍ୟ ତାଙ୍କୁ ଜିଲ୍ଲାର ଉଲ୍ଲେଖନୀୟ ସାହିତ୍ୟିକଙ୍କ ମଧ୍ୟରେ ସ୍ଥାନ ଦିଆଯାଇଛି। ସେଠାରେ ତାଙ୍କୁ ଓଡ଼ିଶା ସାହିତ୍ୟ ଏକାଡେମୀର ପୂର୍ବତନ ଉପସଭାପତି ଓ ଦୈନିକ ଖବରକାଗଜର ଜଣେ ସ୍ତମ୍ଭକାର ଭାବରେ ଉଲ୍ଲେଖ କରାଯାଇଛି।<ref name="SundargarhGovt"/> ତାଙ୍କ ମୃତ୍ୟୁ ସମ୍ପର୍କିତ ପରବର୍ତ୍ତୀ ଖବରରେ ମଧ୍ୟ ତାଙ୍କୁ ଓଡ଼ିଆ ଲେଖକ ଓ ଐତିହାସିକ ଭାବରେ ପରିଚିତ କରାଯାଇଛି ଏବଂ ''ସୁନ୍ଦରଗଡ଼ ଇତିହାସ''କୁ ତାଙ୍କ ଗୁରୁତ୍ୱପୂର୍ଣ୍ଣ ଐତିହାସିକ କୃତି ଭାବରେ ଉଲ୍ଲେଖ କରାଯାଇଛି।<ref name="Obituary"/> ତାଙ୍କ ସାହିତ୍ୟିକ ମୂଲ୍ୟାୟନରେ ତାଙ୍କ ନିଜସ୍ୱ ଲେଖକୀୟ ମତକୁ ତାଙ୍କ କୃତିର ନିରପେକ୍ଷ ମୂଲ୍ୟାୟନରୁ ଅଲଗା କରିବା ଆବଶ୍ୟକ। ଉପଲବ୍ଧ ସ୍ରୋତରେ ତାଙ୍କ ଗଳ୍ପର ପାଠକୀୟ ଗ୍ରହଣ, ବିଭିନ୍ନ ସମ୍ମାନ ଓ ସାହିତ୍ୟିକ ସଂସ୍ଥାରେ ତାଙ୍କ ଭୂମିକା ସମ୍ପର୍କରେ ତଥ୍ୟ ମିଳୁଥିବାବେଳେ, ତାଙ୍କ ସମଗ୍ର ସାହିତ୍ୟକୃତି ଉପରେ ବ୍ୟାପକ ଏକାଡେମିକ ସମାଲୋଚନା ସମ୍ପର୍କିତ ସ୍ୱାଧୀନ ଉତ୍ସ ସୀମିତ। ତେଣୁ ତାଙ୍କ ସାହିତ୍ୟିକ ମହତ୍ତ୍ୱ ସମ୍ପର୍କରେ ଅତିରଞ୍ଜିତ ନିଷ୍କର୍ଷ ଏଠାରେ ଏଡ଼ାଯାଇଛି। == ମୃତ୍ୟୁ == ଗିରି ଦଣ୍ଡସେନାଙ୍କ ମୃତ୍ୟୁ ୨୪ ଅଗଷ୍ଟ ୨୦୨୬ରେ ବୁର୍ଲାର ଏକ ବେସରକାରୀ ହସ୍ପିଟାଲରେ ହୋଇଥିଲା। ସେତେବେଳେ ତାଙ୍କ ବୟସ ୭୭ ବର୍ଷ ଥିଲା। ଦୀର୍ଘଦିନ ଧରି ସେ ଅସୁସ୍ଥ ଥିବା ଏବଂ ମୃତ୍ୟୁ ପୂର୍ବରୁ କିଛିଦିନ ଧରି ତାଙ୍କ ସ୍ୱାସ୍ଥ୍ୟର ଅବନତି ଘଟିଥିବା ଖବରରେ କୁହାଯାଇଛି। ସେ ସକାଳ ପ୍ରାୟ ୮ଟା ସମୟରେ ଶେଷନିଃଶ୍ୱାସ ତ୍ୟାଗ କରିଥିଲେ।<ref name="Obituary"/> ତାଙ୍କ ମୃତ୍ୟୁ ପରେ ଓଡ଼ିଶାର ସାହିତ୍ୟିକ ଓ ଶିକ୍ଷାଜଗତରେ ଶୋକ ପ୍ରକାଶ ପାଇଥିବା ଖବର ପ୍ରକାଶିତ ହୋଇଥିଲା। ତାଙ୍କ ଦୀର୍ଘ ସାହିତ୍ୟିକ ଜୀବନ, ଗଳ୍ପରଚନା ଓ ସୁନ୍ଦରଗଡ଼ ଅଞ୍ଚଳର ଇତିହାସ-ଐତିହ୍ୟ ଲେଖନରେ ତାଙ୍କ ଭୂମିକାକୁ ଏହି ଖବରଗୁଡ଼ିକରେ ସ୍ମରଣ କରାଯାଇଥିଲା।<ref name="Obituary"/> == ଗ୍ରନ୍ଥସୂଚୀ == * ଦଣ୍ଡସେନା, ଗିରି। ''କାଳସୂତ୍ର''। ପଶ୍ଚିମା ପ୍ରକାଶନ। * ଦଣ୍ଡସେନା, ଗିରି। ''ଓ' ଇଣ୍ଡିଆ''। ଟାଇମ୍ ପାସ୍ ପବ୍ଲିକେସନ୍। * ଦଣ୍ଡସେନା, ଗିରି। ''ଭୂମିଗର୍ଭା''। ପଶ୍ଚିମା ପ୍ରକାଶନ। * ଦଣ୍ଡସେନା, ଗିରି। ''ଓଡ଼ିଶୀ ଓଡ଼ିଶୀ''। * ଦଣ୍ଡସେନା, ଗିରି। ''ପ୍ରବାଦ ପୁରୁଷ''। * ଦଣ୍ଡସେନା, ଗିରି। ''ରାସ୍ତାକଡ଼େ ଜୀବନ''। ପଶ୍ଚିମା ପ୍ରକାଶନ। * ଦଣ୍ଡସେନା, ଗିରି। ''ଅନାର୍ଯ୍ୟ ଦାସ''। ପଶ୍ଚିମା ପବ୍ଲିକେସନ୍ସ।<ref name="BookAnaarya"/> * ଦଣ୍ଡସେନା, ଗିରି। ''ସୁନ୍ଦରଗଡ଼ ଇତିହାସ''। ପଶ୍ଚିମା ପବ୍ଲିକେସନ୍ସ।<ref name="BookSundargarh"/> == ଆହୁରି ଦେଖନ୍ତୁ == * [[ଓଡ଼ିଆ ସାହିତ୍ୟ]] * [[ଓଡ଼ିଶା ସାହିତ୍ୟ ଏକାଡେମୀ]] * [[ସୁନ୍ଦରଗଡ଼]] * [[ଓଡ଼ିଆ ଗଳ୍ପ]] * [[ଫକୀରମୋହନ ସେନାପତି]] == ଆଧାର == {{ଆଧାର}} == ବାହ୍ୟ ସଂଯୋଗ == * [https://www.thenabaneeta.in/neglected-writer-giri-dandasena-of-western-odisha/ ଗିରି ଦଣ୍ଡସେନାଙ୍କ ସହ ନବନୀତାର ସାକ୍ଷାତକାର] — ''ନବନୀତା'' * [https://sundargarh.odisha.gov.in/sites/default/files/2023-07/2018051651.pdf ସୁନ୍ଦରଗଡ଼ ଜିଲ୍ଲାର ସାହିତ୍ୟିକ ଓ ଲେଖକମାନଙ୍କ ପରିଚୟ] {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20260406210204/https://sundargarh.odisha.gov.in/sites/default/files/2023-07/2018051651.pdf |date=2026-04-06 }} — ସୁନ୍ଦରଗଡ଼ ଜିଲ୍ଲା ପ୍ରଶାସନ {{Authority control}} {{DEFAULTSORT:ଦଣ୍ଡସେନା, ଗିରି}} [[ଶ୍ରେଣୀ:୧୯୪୯ ଜନ୍ମ]] [[ଶ୍ରେଣୀ:୨୦୨୬ ମୃତ୍ୟୁ]] [[ଶ୍ରେଣୀ:ଓଡ଼ିଆ ଲେଖକ]] [[ଶ୍ରେଣୀ:ଓଡ଼ିଆ ଗାଳ୍ପିକ]] [[ଶ୍ରେଣୀ:ଓଡ଼ିଆ ସ୍ତମ୍ଭକାର]] [[ଶ୍ରେଣୀ:ଓଡ଼ିଆ ଐତିହାସିକ]] [[ଶ୍ରେଣୀ:ସୁନ୍ଦରଗଡ଼ ଜିଲ୍ଲାର ବ୍ୟକ୍ତି]] [[ଶ୍ରେଣୀ:ଓଡ଼ିଶା ସାହିତ୍ୟ ଏକାଡେମୀ]] r5fa35b1aw69vl2vu68y4ds4ytqlw5e 0 101021 601694 601642 2026-09-03T04:21:58Z Aliva Sahoo 10694 601694 wikitext text/x-wiki {{Infobox project | image = | country = ଭାରତ | type = [[Health insurance]] | budget = {{INRConvert|17588|c}} (2026–27)<ref>{{cite web | url=https://health.economictimes.indiatimes.com/news/policy/budget-2020-healthcare-gets-rs-69000-crore-rs-6400-crore-for-ayushman-bharat/73833215 | title=Budget 2020: Healthcare gets Rs 69,000 crore; Rs 6,400 crore for Ayushman Bharat - ET HealthWorld | access-date=23 February 2024 | archive-date=8 January 2024 | archive-url=https://web.archive.org/web/20240108123853/https://health.economictimes.indiatimes.com/news/policy/budget-2020-healthcare-gets-rs-69000-crore-rs-6400-crore-for-ayushman-bharat/73833215 | url-status=live }}</ref> | ministry = [[Ministry of Health and Family Welfare]] | launched = {{Start date and age|2018|09|23|df=y}} | current_status = {{tick}} Active | website = {{URL|https://www.pmjay.gov.in/}} }} "ଆୟୁଷ୍ମାନ ଭାରତ ପ୍ରଧାନମନ୍ତ୍ରୀ ଜନ ଆରୋଗ୍ୟ ଯୋଜନା" (ଏବି ପିଏମ-ଜେଏୱାଇ)<ref>{{Cite news |last=Abraham |first=Rohan |date=2018-02-02 |title=What is 'Modicare' and how will it affect you? |url=https://www.thehindu.com/business/budget/what-is-modicare-and-how-will-it-affect-you/article22635372.ece |access-date=2024-11-10 |work=The Hindu |language=en-IN |issn=0971-751X |archive-date=12 November 2024 |archive-url=https://web.archive.org/web/20241112005733/https://www.thehindu.com/business/budget/what-is-modicare-and-how-will-it-affect-you/article22635372.ece |url-status=live }}</ref><ref>{{Cite web |last=Pandey |first=Kundan |title=What does Modicare mean for India's poor and sick? |url=https://www.downtoearth.org.in/health/what-does-modicare-mean-for-india-s-poor-and-sick--61612 |access-date=2024-11-10 |website=Down To Earth |date=13 September 2018 |language=en |archive-date=12 November 2024 |archive-url=https://web.archive.org/web/20241112014003/https://www.downtoearth.org.in/health/what-does-modicare-mean-for-india-s-poor-and-sick--61612 |url-status=live }}</ref> ଏହା [[ଭାରତ ସରକାର]]ଙ୍କ ଏକ ଜାତୀୟ ସାର୍ବଜନୀନ [[ସ୍ୱାସ୍ଥ୍ୟ ବୀମା]] ଯୋଜନା ଅଟେ । ଏହାର ଉଦ୍ଦେଶ୍ୟ ହେଉଛି ଦେଶରେ ସ୍ୱଳ୍ପ ଆୟକାରୀଙ୍କୁ ମାଗଣା ସ୍ୱାସ୍ଥ୍ୟ ବୀମା କଭରେଜ୍ ପ୍ରଦାନ କରିବା। ମୋଟାମୋଟି ଭାବେ ଦେଶର ନିମ୍ନସ୍ତରରେ ଥିବା ୫୦% ଲୋକ ଏହି ଯୋଜନା ପାଇଁ ଯୋଗ୍ୟ ବିବେଚିତ ହୋଇଥାନ୍ତି।<ref>{{Cite news|url=http://infnd.com/ayushman-bharat-yojana-in-hindi/|title=आयुष्मान भारत राष्ट्रीय स्वास्थ्य संरक्षण (नेशनल हेल्थ प्रोटेक्शन) योजना - Ayushman bharat|date=2015-06-17|work=Infnd|access-date=2018-11-28|language=en-US|archive-date=25 June 2018|archive-url=https://web.archive.org/web/20180625192255/http://infnd.com/ayushman-bharat-yojana-in-hindi/|url-status=live}}</ref> ଏହା ସେପ୍ଟେମ୍ବର ୨୦୧୮ ରେ [[ପ୍ରଧାନମନ୍ତ୍ରୀ]] [[ନରେନ୍ଦ୍ର ମୋଦୀ]]ଙ୍କ ଦ୍ୱାରା ଆରମ୍ଭ ହୋଇଥିଲା । [[File:Prime Minister of India Narendra Modi.jpg|thumb|right|250px|Prime Minister of India [[Narendra Modi]]]] ଆୟୁଷ୍ମାନ ଭାରତ ପ୍ରଧାନମନ୍ତ୍ରୀ ଜନ ଆରୋଗ୍ୟ ଯୋଜନାକୁ ପରବର୍ତ୍ତୀ ସମୟରେ ସମ୍ପ୍ରସାରିତ କରାଯାଇ ୭୦ ବର୍ଷ ଏବଂ ତା' ଠାରୁ ଅଧିକ ବୟସର ସମସ୍ତ ନାଗରିକଙ୍କୁ ସେମାନଙ୍କ ଆର୍ଥିକ ସ୍ଥିତି ନିର୍ବିଶେଷରେ ଅନ୍ତର୍ଭୁକ୍ତ କରାଯାଇଥିଲା।<ref>{{Cite web | title=Request Rejected | url=https://mohfw.gov.in/?q=gu/node/7742 | archive-url=https://web.archive.org/web/20250122091835/https://mohfw.gov.in/%3Fq%3Dgu/node/7742 | access-date=2025-08-05 | archive-date=2025-01-22}}</ref> [[File:Urban healthcare centre.jpg|thumb|Urban healthcare center, 32nd Division Vijayawada, NTR District, [[Andhra Pradesh]]]] ଏହି କାର୍ଯ୍ୟକ୍ରମଟି ଭାରତ ସରକାରଙ୍କ ଜାତୀୟ ସ୍ୱାସ୍ଥ୍ୟ ନୀତିର ଏକ ଅଂଶ ଏବଂ ଏହା ଆୟଭିତ୍ତିକ ଯୋଗ୍ୟତା (means-tested) ଉପରେ ଆଧାରିତ। ପରବର୍ତ୍ତୀ ସମୟରେ ସମ୍ପୃକ୍ତ ମନ୍ତ୍ରଣାଳୟ ଏହି କାର୍ଯ୍ୟକ୍ରମର ପରିଚାଳନା ଓ କାର୍ଯ୍ୟାନ୍ୱୟନ ପାଇଁ ଜାତୀୟ ସ୍ୱାସ୍ଥ୍ୟ ପ୍ରାଧିକରଣ (National Health Authority) ଗଠନ କରିଥିଲା। ଏହା ଏକ କେନ୍ଦ୍ର ପ୍ରାୟୋଜିତ ଯୋଜନା, ଯାହାର ଅର୍ଥାୟନ କେନ୍ଦ୍ର ସରକାର ଏବଂ ରାଜ୍ୟ ସରକାରମାନେ ମିଳିତ ଭାବେ କରନ୍ତି। ପ୍ରାୟ ୫୦ କୋଟି (୫୦୦ ନିୟୁତ) ଲୋକଙ୍କୁ ସ୍ୱାସ୍ଥ୍ୟସେବା ଯୋଗାଇବାର ଲକ୍ଷ୍ୟ ଥିବାରୁ ଏହାକୁ ବିଶ୍ୱର ସର୍ବବୃହତ ସରକାରୀ ପ୍ରାୟୋଜିତ ସ୍ୱାସ୍ଥ୍ୟସେବା କାର୍ଯ୍ୟକ୍ରମ ଭାବେ ବିବେଚନା କରାଯାଏ।<ref>{{cite web|date=6 March 2019|agency=PTI|title=Ayushman Bharat on way to become world's largest free healthcare: Arun Jaitley|url=https://economictimes.indiatimes.com/industry/healthcare/biotech/healthcare/ayushman-bharat-on-way-to-become-worlds-largest-free-healthcare-scheme-arun-jaitley/articleshow/68288261.cms|url-status=live|archive-url=https://web.archive.org/web/20210220110302/https://economictimes.indiatimes.com/industry/healthcare/biotech/healthcare/ayushman-bharat-on-way-to-become-worlds-largest-free-healthcare-scheme-arun-jaitley/articleshow/68288261.cms |archive-date=20 February 2021 |access-date=15 February 2021|website=The Economic Times}}</ref> ଏହି କାର୍ଯ୍ୟକ୍ରମଟି ଏକ ପରୀକ୍ଷିତ ଓ ନିରୀକ୍ଷିତ ପ୍ରୋଗ୍ରାମ ଅଟେ। ଏହାର ବ୍ୟବହାରକାରୀମାନଙ୍କୁ ଭାରତରେ ସେମାନଙ୍କର ଆୟ ସ୍ତର ଆଧାରରେ ନିମ୍ନଲିଖିତ ଭାବରେ ବର୍ଗୀକୃତ କରାଯାଇଛି।<ref>{{Cite web |title=About PM-JAY - National Health Authority {{!}} GOI |url=https://nha.gov.in/PM-JAY |access-date=2024-01-04 |website=nha.gov.in |archive-date=4 January 2024 |archive-url=https://web.archive.org/web/20240104113522/https://nha.gov.in/PM-JAY |url-status=live }}</ref> କିନ୍ତୁ ରାଜ୍ୟ ସରକାରଙ୍କ ଭିନ୍ନ ଭିନ୍ନ ବିଚାର କାରଣରୁ ଏହା ସମସ୍ତ ରାଜ୍ୟରେ କାର୍ଯ୍ୟକାରୀ ହେଉନାହିଁ। == ଇତିହାସ == [[File:The Prime Minister, Shri Narendra Modi visiting an exhibition on Ayushman Bharat, at Ranchi, in Jharkhand on September 23, 2018.JPG|thumb|220px|Prime Minister, Narendra Modi visiting an exhibition on Ayushman Bharat, at Ranchi, in Jharkhand]] ୨୦୧୭ରେ ଏହାର ଏକ ଭାରତୀୟ ସଂସ୍କରଣ [[ରୋଗ ଅଧ୍ୟୟନ ବିଶ୍ୱ ଭାର]] ୧୯୯୦ ରୁ ୨୦୧୬ ପର୍ଯ୍ୟନ୍ତ ଭାରତର ପ୍ରତ୍ୟେକ ରାଜ୍ୟ ପାଇଁ ପ୍ରମୁଖ ରୋଗ ଏବଂ ବିପଦ କାରକ ରିପୋର୍ଟ କରାଯାଇଥିଲା।<ref>{{cite journal|last1=Dandona|first1=Lalit|last2=Dandona|first2=Rakhi|last3=Kumar|first3=G Anil|last4=Shukla|first4=D K|last5=Paul|first5=Vinod K|last6=Balakrishnan|first6=Kalpana|last7=Prabhakaran|first7=Dorairaj|last8=Tandon|first8=Nikhil|last9=Salvi|first9=Sundeep|last10=Dash|first10=A P|last11=Nandakumar|first11=A|display-authors=4|date=December 2017|title=Nations within a nation: variations in epidemiological transition across the states of India, 1990–2016 in the Global Burden of Disease Study|url=|journal=The Lancet|volume=390|issue=10111|pages=2437–2460|doi=10.1016/S0140-6736(17)32804-0|pmc=5720596|pmid=29150201|via=NCBI|last119=Pati|last118=Parameswaran|first118=Sreejith|first12=Vikram|first119=Sanghamitra|last120=Prasad|last117=Pandya|first117=Sapan|last114=Nongmaithem|first116=Jeyaraj D|last116=Pandian|first115=Anu M|last115=Oommen|first114=Romi S|last121=Prasad|first113=Lipika|first120=Kameshwar|first124=Sreebhushan|first121=Narayan|first126=Thara|first129=Yogesh|last129=Sabde|first128=Ambuj|last128=Roy|first127=Goura K|last127=Rath|last126=Rangaswamy|last122=Purwar|first125=Siddarth|last125=Ramji|first112=Sreenivas A|last124=Raju|first123=Asma|last123=Rahim|first122=Manorama|last113=Nanda|last109=Murhekar|last112=Nair|first98=Raman K|first101=Laishram|last101=Ladusingh|first100=Anura|last100=Kurpad|first99=Rashmi|last99=Kumar|last98=Kumar|first102=Rakesh|first97=Avdhesh|last97=Kumar|first96=Anand|last96=Krishnan|first95=Parvaiz A|last95=Koul|first94=Sanjay|last102=Lodha|last103=Mahesh|first111=Sanjeev|last108=Mukhopadhyay|last111=Nair|first110=G V S|last110=Murthy|first109=Manoj|first130=K S|first108=Satinath|first107=Murali|first103=P A|last107=Mohan BV|first106=Dileep|last106=Mavalankar|first105=Matthews|last105=Mathai|first104=Rajesh|last104=Malhotra|last130=Sachdeva|last134=Sharma|last131=Sadhu|last155=Varughese|last158=Vijayakumar|first157=K|last157=Venugopal|first156=S|last156=Venkatesh|first155=Santosh|first154=Mathew|last159=Xavier|last154=Varghese|first153=Srikanth|last153=Tripathy|first152=Nihal|last152=Thomas|first151=Kavumpurathu R|last151=Thankappan|first158=Lakshmi|first159=Denis|last150=Thakur|first164=Theo|first167=Soumya|last167=Swaminathan|first166=Christopher J L|last166=Murray|first165=K Srinath|last165=Reddy|last164=Vos|last160=Yajnik|first163=J V R Prasada|last163=Rao|first162=Sanjay|last162=Zodpey|first161=Geevar|last161=Zachariah|first160=Chittaranjan S|first150=J S|first149=Babasaheb|first131=Harsiddha|last136=Shirude|last139=Singh|first138=Sharvari R|last138=Shukla|first137=Rajan|last137=Shukla|first136=Shreya|first135=Anita|last140=Singh|last135=Shet|first134=Rajendra|first93=Ajay|first133=Mari J|last133=Sankar|first132=Rajesh|last132=Sagar|first139=Gagandeep|first140=Narinder P|last149=Tandale|first145=A|first148=P N|last148=Sylaja|first147=Rajaraman|last147=Swaminathan|first146=Vanita|last146=Suri|last145=Srividya|last141=Singh|first144=R K|last144=Srivastava|first143=Dhirendra N|last143=Sinha|first142=Anju|last142=Sinha|first141=Virendra|last94=Kinra|last93=Khera|last13=Agarwal|last38=Furtado|first41=Ravi|last41=Mehrotra|first40=Chris M|last40=Varghese|first39=Eliza|last39=Dutta|first38=Melissa|first37=Puneet|first42=P|last37=Dewan|first36=Kirankumar|last36=Rade|first35=Raghuram|last35=Rao|first34=Sunil D|last34=Khaparde|last42=Jambulingam|last43=Kaur|last33=Chadha|last48=Anjana|first51=Arvind|last51=Chopra|first50=Anurag|last50=Agrawal|first49=Viswanathan|last49=Mohan|first48=Ranjit M|first47=Reeta|first43=Tanvir|last47=Rasaily|first46=Rashmi|last46=Arora|first45=Shalini|last45=Singh|first44=Meenakshi|last44=Sharma|first33=Vineet K|first32=Harvey|first52=Ashish J|first17=Avula|last21=Afshin|first20=Manu R|last20=Mathur|first19=Subhojit|last19=Dey|first18=Preet K|last18=Dhillon|last17=Laxmaiah|last22=Fitzmaurice|first16=Prashant|last16=Mathur|first15=R S|last15=Dhaliwal|first14=Prakash C|last14=Gupta|first13=Sanjay K|first21=Ashkan|first22=Christina|last32=Whiteford|last28=Lim|first31=Jeffrey D|last31=Stanaway|first30=Gregory A|last30=Roth|first29=Mohsen|last29=Naghavi|first28=Stephen S|first27=Hmwe|last23=Gakidou|last27=Kyu|first26=Nicholas J|last26=Kassebaum|first25=Simon I|last25=Hay|first24=Peter|last24=Gething|first23=Emmanuela|last52=Mathew|last53=Bhardwaj|first92=Tripti|first78=Rajeev|last82=Gururaj|first81=M D|last81=Gupte|first80=Tarun|last80=Gupta|first79=Subodh S|last79=Gupta|last78=Gupta|last83=Harikrishnan|first77=Randeep|last77=Guleria|first76=N|last76=Gopalakrishnan|first75=Aloke G|last75=Ghoshal|first74=Sagnik|first82=G|first83=Sivadasanpillai|first73=Paresh V|first88=Rajni|last92=Khanna|first91=Kiran|last91=Katoch|first90=Amal C|last90=Kataki|first89=Anita|last89=Kar|last88=Kant|last84=Iyer|last12=Patel|last87=Joshua|first86=Panniyamamkal|last86=Jeemon|first85=Sudhir K|last85=Jain|first84=Veena|last74=Dey|last73=Dave|first53=Deeksha|last58=Abdulkader|first61=Sandra|last61=Albert|first60=Rakesh|last60=Aggarwal|first59=Ashutosh N|last59=Aggarwal|first58=Rizwan S|first57=Scott|first62=Atul|last57=Glenn|first56=Kelly|last56=Bienhoff|first55=Parul|last55=Mutreja|first54=Pallavi|last54=Muraleedharan|last62=Ambekar|last63=Arora|first72=Siddharth K|first68=Anurag|last72=Das|first71=D J|last71=Christopher|first70=Bilali|last70=Camara|first69=Eesh|last69=Bhatia|last68=Bhargava|first63=Monika|first67=Anil|last67=Bhansali|first66=Gufran|last66=Beig|first65=Ashish|last65=Bavdekar|first64=Damodar|last64=Bachani|first87=Vasna}}</ref> ଏହି ଅଧ୍ୟୟନ ସରକାରୀ ସ୍ୱାସ୍ଥ୍ୟ ନୀତି ପ୍ରତି ଅଧିକ ଆଗ୍ରହ ଆଣିଥିଲା କାରଣ ଏହା ପ୍ରମୁଖ ସ୍ୱାସ୍ଥ୍ୟ ଆହ୍ୱାନଗୁଡ଼ିକୁ ଚିହ୍ନଟ କରିଥିଲା ଯାହାର ସମାଧାନ ସରକାର କରିପାରିଥାନ୍ତେ।<ref>{{cite journal |last1=Bhargava |first1=Balram |last2=Paul |first2=Vinod K |title=Informing NCD control efforts in India on the eve of Ayushman Bharat |journal=The Lancet |date=September 2018 |volume=399 |issue=10331 |pages=e17–e19 |doi=10.1016/S0140-6736(18)32172-X|pmid=30219331 |s2cid=52189318 |doi-access=free }}</ref> ଜନସଂଖ୍ୟାର ଏକ ବଡ଼ ଭାଗ ଭାରତୀୟ ସ୍ୱାସ୍ଥ୍ୟ ବ୍ୟବସ୍ଥା ଦ୍ୱାରା ଅଣସଂରକ୍ଷିତ ହୋଇ ରହିଛି, ଯାହା ଚିକିତ୍ସା ପାଇଁ ପାଣ୍ଠି ଯୋଗାଣ ପାଇଁ ରୋଗୀଙ୍କ ପକେଟରୁ ଅର୍ଥ ଉପରେ ନିର୍ଭର କରିଥାଏ।<ref>{{Cite journal |last1=Angell |first1=Blake J. |last2=Prinja |first2=Shankar |last3=Gupt |first3=Anadi |last4=Jha |first4=Vivekanand |last5=Jan |first5=Stephen |date=2019-03-07 |title=The Ayushman Bharat Pradhan Mantri Jan Arogya Yojana and the path to universal health coverage in India: Overcoming the challenges of stewardship and governance |journal=PLOS Medicine |volume=16 |issue=3 |article-number=e1002759 |doi=10.1371/journal.pmed.1002759 |pmid=30845199 |issn=1549-1676|pmc=6405049 |doi-access=free }}</ref> ଏହି ଦେୟ ଅନେକ ରୋଗୀଙ୍କୁ ସ୍ୱାସ୍ଥ୍ୟ ସେବା ପାଇବାରେ ବାଧା ସୃଷ୍ଟି କରିଥାଏ। ୨୦୧୮ରେ ଭାରତ ସରକାର ବର୍ଣ୍ଣନା କରିଥିଲେ ଯେ ପକେଟରୁ ଚିକିତ୍ସା ଖର୍ଚ୍ଚ ହେତୁ ପ୍ରତିବର୍ଷ ୬ କୋଟିରୁ ଅଧିକ ଭାରତୀୟ ଦାରିଦ୍ର୍ୟ ଭିତରକୁ ଠେଲି ହୋଇଯାଉଥିଲେ।<ref>{{cite web|date=17 November 2018|agency=Press Trust of India|title=Medical Expenses Push 6 Crore Indians To Poverty Annually: Top Official|url=https://www.ndtv.com/india-news/medical-expenses-push-6-crore-indians-to-poverty-annually-top-official-indu-bhushan-1949129|url-status=live|archive-url=https://web.archive.org/web/20181117210709/https://www.ndtv.com/india-news/medical-expenses-push-6-crore-indians-to-poverty-annually-top-official-indu-bhushan-1949129 |archive-date=17 November 2018 |access-date=15 February 2021|website=NDTV}}</ref> ବିଭିନ୍ନ ଉପଲବ୍ଧ ଆଞ୍ଚଳିକ ଏବଂ ଜାତୀୟ କାର୍ଯ୍ୟକ୍ରମ ସତ୍ତ୍ୱେ [[ଭାରତରେ ସ୍ୱାସ୍ଥ୍ୟସେବା]] ଆହୁରି ଅନେକ କିଛି କରିବାର ଥିଲା। ଭାରତ ସରକାର ପ୍ରଥମେ ଆୟୁଷ୍ମାନ ଭାରତ ଯୋଜନା ଘୋଷଣା କରିଥିଲେ [[ସାର୍ବଜନୀନ ସ୍ୱାସ୍ଥ୍ୟସେବା]] ୨୦୧୮ ଫେବୃଆରୀରେ ଯୋଜନା [[୨୦୧୮ ଭାରତ ସରକାରଙ୍କ ବଜେଟ୍]]...<ref>{{Cite web |date=2018-02-01 |title=Union Budget 2018: Ayushman Bharat to be the world's biggest healthcare scheme, says PM Modi |url=https://www.businesstoday.in/business/news/story/union-budget-2018-19-live-updates-arun-jaitley-speech-parliament-102487-2018-02-01 |access-date=2024-01-04 |website=Business Today |language=en |archive-date=19 January 2024 |archive-url=https://web.archive.org/web/20240119164709/https://www.businesstoday.in/business/news/story/union-budget-2018-19-live-updates-arun-jaitley-speech-parliament-102487-2018-02-01 |url-status=live }}</ref> ଦ. [[କେନ୍ଦ୍ର ମନ୍ତ୍ରୀ ପରିଷଦ]] ମାର୍ଚ୍ଚ ମାସରେ ଏହାକୁ ଅନୁମୋଦନ କରାଯାଇଥିଲା। ୨୦୧୮ରେ ତାଙ୍କ [[ସ୍ୱାଧୀନତା ଦିବସ‌ (ଭାରତ)|ସ୍ୱାଧୀନତା ଦିବସ]] ପ୍ରଧାନମନ୍ତ୍ରୀଙ୍କ ଅଭିଭାଷଣ [[ନରେନ୍ଦ୍ର ମୋଦୀ]] ସେ ଘୋଷଣା କଲେ ଯେ ସେହି ବର୍ଷ ସେପ୍ଟେମ୍ବର ୨୫ ତାରିଖରେ ଭାରତର ଏକ ପ୍ରମୁଖ ଜାତୀୟ ସ୍ୱାସ୍ଥ୍ୟ କାର୍ଯ୍ୟକ୍ରମ ହେବ, ଯାହା ପଣ୍ଡିତଙ୍କ ଜନ୍ମଦିନକୁ ମଧ୍ୟ ସ୍ମରଣ କରିବ। [[ଦୀନଦୟାଲ ଉପାଧ୍ୟାୟ]]...<ref>{{cite journal |last1=Mukherjee |first1=Reema |last2=Arora |first2=Manisha |title=India's national health protection scheme: A preview |journal=Medical Journal of Dr. D.Y. Patil Vidyapeeth |date=2018 |volume=11 |issue=5 |page=385 |doi=10.4103/mjdrdypu.mjdrdypu_109_18|s2cid=169815602 |doi-access=free }}</ref> [[File:Stamp of India - 2019 - Colnect 926026 - 1st Anniversary Pradhan Mantri Jan Aarogya Yojana.jpeg|thumb|PM-JAY stamp]] ଜୁନ୍ ୨୦୧୮ ରେ ଏକ "ପାନେଲିଂ ପ୍ରକ୍ରିୟା" ମାଧ୍ୟମରେ ଡାକ୍ତରଖାନା ପାଇଁ ଆବେଦନ ଖୋଲିଲା |{{citation needed| date = ସେପ୍ଟେମ୍ବର 2022}} ଜୁଲାଇ ୨୦୧୮ରେ ଆୟୁଷ୍ମାନ ଭାରତ ଯୋଜନା ମାଧ୍ୟମରେ ଲୋକଙ୍କୁ ଏହି ସୁବିଧା ପ୍ରଦାନ କରିବା ପାଇଁ ସୁପାରିସ କରାଯାଇଥିଲା। [[ଆଧାର]], କିନ୍ତୁ ଏହା ମଧ୍ୟ କହିଛନ୍ତି ଯେ ସେହି ପରିଚୟ ପତ୍ର ବିନା ଲୋକମାନେ ପ୍ରବେଶ କରିବା ପାଇଁ ଏକ ପ୍ରକ୍ରିୟା ଥିଲା।{{citation needed| date = ସେପ୍ଟେମ୍ବର 2022}} ଏବି ପିଏମ-ଜେଏୱାଇ ପ୍ରଥମେ ୨୩ ସେପ୍ଟେମ୍ବର ୨୦୧୮ ରେ ଆରମ୍ଭ ହୋଇଥିଲା [[ରାଞ୍ଚି]], [[ଝାଡ଼ଖଣ୍ଡ]]...<ref>{{cite web |title=PM Modi launches PMJAY- Ayushman Bharat in Ranchi |url=https://www.aninews.in/videos/national/pm-modi-launches-pmjay-ayushman-bharat-ranchi/ |website=ANInews |language=en |date=23 September 2018 |access-date=23 February 2024 |archive-date=14 April 2021 |archive-url=https://web.archive.org/web/20210414231717/https://www.aninews.in/videos/national/pm-modi-launches-pmjay-ayushman-bharat-ranchi/ |url-status=live }}</ref> ୨୦୨୦ ଡିସେମ୍ବର ୨୬ ସୁଦ୍ଧା ଏହି ଯୋଜନା ଜାମ୍ମୁ କାଶ୍ମୀର ଏବଂ ଲଦାଖ କେନ୍ଦ୍ରଶାସିତ ଅଞ୍ଚଳକୁ ସମ୍ପ୍ରସାରିତ କରାଯାଇଥିଲା।<ref>{{Cite web|date=2020-12-24|title=PM Modi to launch Ayushman Bharat health insurance scheme for residents of Jammu and Kashmir on Dec 26|url=https://www.hindustantimes.com/india-news/pm-modi-to-launch-ayushman-bharat-health-insurance-scheme-for-residents-of-j-k-on-dec-26/story-W5tvJBES6MqyldUP3o2pOO.html|access-date=2020-12-26|website=Hindustan Times|language=en|archive-date=16 November 2023|archive-url=https://web.archive.org/web/20231116121230/https://www.hindustantimes.com/india-news/pm-modi-to-launch-ayushman-bharat-health-insurance-scheme-for-residents-of-j-k-on-dec-26/story-W5tvJBES6MqyldUP3o2pOO.html|url-status=live}}</ref> ଏହି କାର୍ଯ୍ୟକ୍ରମକୁ "ଉଚ୍ଚାଭିଳାଷୀ" କୁହାଯାଏ।<ref>{{cite web|last1=Singh|first1=Poonam Khetrapal|date=1 October 2018|title=Ayushman Bharat: An ambitious set of reforms that should benefit millions of India's poor and vulnerable|url=https://www.who.int/southeastasia/news/opinion-editorials/detail/ayushman-bharat-an-ambitious-set-of-reforms-that-should-benefit-millions-of-india-s-poor-and-vulnerable|url-status=live|archive-url=https://web.archive.org/web/20200222114648/https://www.who.int/southeastasia/news/opinion-editorials/detail/ayushman-bharat-an-ambitious-set-of-reforms-that-should-benefit-millions-of-india-s-poor-and-vulnerable |archive-date=22 February 2020 |access-date=15 February 2021|website=|publisher=World Health Organization|language=en}}</ref><ref>{{cite journal |last1=Zodpey |first1=S |last2=Farooqui |first2=HH |title=Universal health coverage in India: Progress achieved & the way forward. |journal=The Indian Journal of Medical Research |date=April 2018 |volume=147 |issue=4 |pages=327–329 |doi=10.4103/ijmr.IJMR_616_18 |pmid=29998865|pmc=6057252 |doi-access=free }}</ref> ସେପ୍ଟେମ୍ବର ୨୦୨୪ରେ ଆୟୁଷ୍ମାନ ଭାରତ ପ୍ରଧାନମନ୍ତ୍ରୀ ଜନ ଆରୋଗ୍ୟ ଯୋଜନାକୁ ଦେଶର ବରିଷ୍ଠ ନାଗରିକମାନଙ୍କୁ ସାମିଲ କରିବା ପାଇଁ ସମ୍ପ୍ରସାରିତ କରାଯାଇଥିଲା, ଯାହା ସେମାନଙ୍କ ଆର୍ଥିକ ପୃଷ୍ଠଭୂମି କିମ୍ବା ପେନସନ କିମ୍ବା ସଞ୍ଚୟରୁ ଆୟ ନିର୍ବିଶେଷରେ ହେଉ। ଭାରତରେ ବୟସ୍କମାନଙ୍କ ଯତ୍ନ ପାଇଁ ସରକାରଙ୍କ ଦ୍ୱାରା ନିଆଯାଇଥିବା ପଦକ୍ଷେପଗୁଡ଼ିକ ଦିଗରେ ଏହା ଏକ ଗୁରୁତ୍ୱପୂର୍ଣ୍ଣ ନିଷ୍ପତ୍ତି ଥିଲା, କାରଣ ପୂର୍ବରୁ ଅନ୍ତର୍ଭୁକ୍ତ ହୋଇଥିବା ବରିଷ୍ଠମାନଙ୍କୁ ଅତିରିକ୍ତ ୫ ଲକ୍ଷ ଟଙ୍କାର କଭର ମିଳିବ, ଯାହାକୁ ସେମାନଙ୍କୁ ପରିବାରର ଅନ୍ୟ ସଦସ୍ୟଙ୍କ ସହ ବାଣ୍ଟିବାର ଆବଶ୍ୟକତା ନାହିଁ। ଅନ୍ୟ ସରକାରୀ ସ୍ୱାସ୍ଥ୍ୟ ବୀମା ଯୋଜନାରେ ଅନ୍ତର୍ଭୁକ୍ତ ହୋଇଥିବା ବରିଷ୍ଠମାନଙ୍କୁ ମଧ୍ୟ କଭର କରାଯିବ। ଏବଂ ସବୁଠାରୁ ଗୁରୁତ୍ୱପୂର୍ଣ୍ଣ କଥା ହେଉଛି ଯେଉଁମାନେ ଘରୋଇ ବୀମା ପ୍ରଦାନକାରୀଙ୍କ ଠାରୁ ବୀମା ଯୋଜନା ନେଇଥିଲେ ସେମାନେ ତଥାପି କଭର ହେବେ। <ref> Times of India |Title=Ayushman Bharat: Senior Citizens above 70 years to get Rs 5 Lakh health insurance| Text "https://timesofindia.indiatimes.com/business/india-business/ayushman-bharat-senior-citizens-above-70-years-to-get-rs-5-lakh-health-insurance-check-eligibility-how-to-apply/articleshow/113287887.cms"</ref> == ବୈଶିଷ୍ଟ୍ୟ == [[File:Healthcare centre near Mahua.jpg|thumb|A health and wellness centre established as a part of Ayushman Bharat Yojna at Mahua community development bloc, [[Bihar]].]] ପିଏମ-ଜେଏୱାଇର ବିଶେଷତ୍ୱଗୁଡ଼ିକ ମଧ୍ୟରେ ରହିଛି-୧୦ କୋଟି ପରିବାର କିମ୍ବା ୫୦ କୋଟି ଭାରତୀୟଙ୍କୁ ସ୍ୱାସ୍ଥ୍ୟ ସେବା ପ୍ରଦାନ କରିବା।<ref>{{cite web |author1=Our Bureau |title=PM unveils Ayushman Bharat; 50 cr to get health cover of ₹5 lakh |url=https://www.thehindubusinessline.com/news/national/pm-unveils-ayushman-bharat-50-cr-to-get-health-cover-of-5-lakh/article25022030.ece |website=[[Business Line]] |language=en |date=23 September 2018 |access-date=23 February 2024 |archive-date=14 January 2024 |archive-url=https://web.archive.org/web/20240114161050/https://www.thehindubusinessline.com/news/national/pm-unveils-ayushman-bharat-50-cr-to-get-health-cover-of-5-lakh/article25022030.ece |url-status=live }}</ref> ଏକ କଭର ପ୍ରଦାନ କରିବା {{INRConvert| 5 | l | lk = ଉପରେ | year = 2021}} ପାନେଲଭୁକ୍ତ ଡାକ୍ତରଖାନାଗୁଡ଼ିକରେ ଚିକିତ୍ସା ପାଇଁ ପ୍ରତିବର୍ଷ ପରିବାର ପିଛା, ଉଭୟ ସରକାରୀ ଏବଂ ବେସରକାରୀ ଅଫର୍ [[ନଗଦବିହୀନ ଦେୟ]] ଏବଂ [[କାଗଜବିହୀନ]] ଡାକ୍ତରଖାନା କିମ୍ବା ଡାକ୍ତରଙ୍କ କାର୍ଯ୍ୟାଳୟ ମାଧ୍ୟମରେ ରେକର୍ଡ କିପିଙ୍ଗ୍<ref>{{cite web |last1=Sharma |first1=Yogima Seth |title=Labour ministry to provide cashless secondary and tertiary medical care services under AB-PMJAY |url=https://economictimes.indiatimes.com/industry/healthcare/biotech/healthcare/labour-ministry-to-provide-cashless-secondary-and-tertiary-medical-care-services-under-pmjay/articleshow/71114979.cms |website=[[The Economic Times]] |date=13 September 2019 |access-date=23 February 2024 |archive-date=1 July 2023 |archive-url=https://web.archive.org/web/20230701171549/https://economictimes.indiatimes.com/industry/healthcare/biotech/healthcare/labour-ministry-to-provide-cashless-secondary-and-tertiary-medical-care-services-under-pmjay/articleshow/71114979.cms |url-status=live }}</ref> ମାନଦଣ୍ଡ ବ୍ୟବହାର କରି [[ସାମାଜିକ-ଅର୍ଥନୈତିକ ଓ ଜାତି ଜନଗଣନା ୨୦୧୧]] ଲାଭ ପାଇଁ ଯୋଗ୍ୟତା ନିର୍ଦ୍ଧାରଣ କରିବା<ref>{{cite web |title=NHA issues circular advising states to identify eligible PMJAY beneficiaries |url=https://economictimes.indiatimes.com/news/politics-and-nation/nha-issues-circular-advising-states-to-identify-eligible-pmjay-beneficiaries/articleshow/66096010.cms |website=[[The Economic Times]] |date=6 October 2018 |access-date=23 February 2024 |archive-date=1 July 2023 |archive-url=https://web.archive.org/web/20230701171507/https://economictimes.indiatimes.com/news/politics-and-nation/nha-issues-circular-advising-states-to-identify-eligible-pmjay-beneficiaries/articleshow/66096010.cms |url-status=live }}</ref><ref>{{cite web |last1=Sharma |first1=Neetu Chandra |title=Govt looks beyond SECC 2011 to include more beneficiaries under Modicare |url=https://www.livemint.com/politics/policy/govt-looks-beyond-secc-2011-to-include-more-beneficiaries-under-modicare-1560187873216.html |website=[[Mint (newspaper)|Livemint]] |publisher=[[HT Media]] |language=en |date=10 June 2019 |access-date=23 February 2024 |archive-date=16 November 2023 |archive-url=https://web.archive.org/web/20231116120745/https://www.livemint.com/politics/policy/govt-looks-beyond-secc-2011-to-include-more-beneficiaries-under-modicare-1560187873216.html |url-status=live }}</ref> ପରିବାରର ଆକାର, ବୟସ କିମ୍ବା ଲିଙ୍ଗ ଉପରେ କୌଣସି ପ୍ରତିବନ୍ଧକ ନାହିଁ-ସମସ୍ତ ପୂର୍ବ-ବିଦ୍ୟମାନ ଚିକିତ୍ସା ଅବସ୍ଥା ଏହି ଯୋଜନା ଅଧୀନରେ ଅନ୍ତର୍ଭୁକ୍ତ | ଏହା ଡାକ୍ତରଖାନାରେ ଭର୍ତ୍ତି ହେବାର ୩ ଦିନ ଏବଂ ଡାକ୍ତରଖାନାରେ ଭର୍ତ୍ତି ହେବାର ୧୫ ଦିନ ଅନ୍ତର୍ଭୁକ୍ତ କରେ, ଯେଉଁଥିରେ ନିଦାନ ଯତ୍ନ ଏବଂ ଔଷଧ ଉପରେ ଖର୍ଚ୍ଚ ଅନ୍ତର୍ଭୁକ୍ତ | ଏହି ଯୋଜନା ପୋର୍ଟେବଲ୍ ଅଟେ ଏବଂ ଜଣେ ହିତାଧିକାରୀ ନିଜ ରାଜ୍ୟ ବାହାରେ ଏବଂ ଦେଶର ଯେକୌଣସି ସ୍ଥାନରେ ପିଏମ-ଜେଏୱାଇ ତାଲିକାଭୁକ୍ତ ଡାକ୍ତରଖାନାରେ ଚିକିତ୍ସା ପାଇପାରିବେ |<ref>{{cite web |last1=Sharma |first1=Neetu Chandra |title=Over 40,000 people availed portable treatment under Ayushman Bharat |url=https://www.livemint.com/politics/policy/over-42-000-people-availed-portable-treatment-under-ab-pmjay-1569476280775.html |website=[[Mint (newspaper)|Livemint]] |publisher=[[HT Media]] |language=en |date=26 September 2019 |access-date=23 February 2024 |archive-date=1 July 2023 |archive-url=https://web.archive.org/web/20230701171516/https://www.livemint.com/politics/policy/over-42-000-people-availed-portable-treatment-under-ab-pmjay-1569476280775.html |url-status=live }}</ref> ଭାରତରେ, ସାର୍ବଜନୀନ ବ୍ୟବସ୍ଥାରେ ଅତ୍ୟାବଶ୍ୟକ ପ୍ରାଥମିକ, ମାଧ୍ୟମିକ ଏବଂ ତୃତୀୟ ସ୍ତରର ସ୍ୱାସ୍ଥ୍ୟସେବାକୁ ସୁଦୃଢ଼ କରିବା ଉପରେ ଧ୍ୟାନ ଦେବା ପରିବର୍ତ୍ତେ, ଏକ ବୀମା-ଆଧାରିତ ବ୍ୟବସ୍ଥା ଆଡ଼କୁ ପରିବର୍ତ୍ତନକୁ ପ୍ରୋତ୍ସାହିତ କରାଯାଇଛି।<ref>{{Cite journal |last=Hooda |first=Shailender Kumar |date=June 20, 2020 |title=Decoding Ayushman Bharat |journal=[[Economic and Political Weekly]] |volume=25}}</ref> ଘରୋଇ କ୍ଷେତ୍ର ତୁଳନାରେ ଭାରତର ସାର୍ବଜନୀନ ସ୍ୱାସ୍ଥ୍ୟ କ୍ଷେତ୍ରରେ ଦୀର୍ଘକାଳୀନ ଅଣ୍ଡରଫଣ୍ଡିଂ ଏବଂ ୧୯୯୦ ଦଶକର ଶେଷ ଭାଗରେ ଭାରତ ସରକାରଙ୍କ ଦ୍ୱାରା ଘରୋଇ ସ୍ୱାସ୍ଥ୍ୟ ବୀମା ପାଇଁ ବଜାରର ଉଦାରୀକରଣ ସ୍ୱାସ୍ଥ୍ୟ ଅସମାନତା ବୃଦ୍ଧି କରିଥିଲା, କାରଣ ଘରୋଇ ସ୍ୱାସ୍ଥ ବୀମା ମୁଖ୍ୟତଃ ଆର୍ଥିକ ଦୃଷ୍ଟିରୁ ସୁବିଧାପ୍ରାପ୍ତ ଗୋଷ୍ଠୀମାନଙ୍କ ପାଇଁ ସୁଲଭ।<ref name=":0">{{Cite journal |last=Ecks |first=Stefan |date=2021-05-28 |title="Demand Side" Health Insurance in India: The Price of Obfuscation |journal=Medical Anthropology |volume=40 |issue=5 |pages=404–416 |doi=10.1080/01459740.2021.1929208 |issn=0145-9740|doi-access=free |pmid=34047660 |hdl=20.500.11820/a54dc9d7-0866-4d4d-9f38-66c4c7839e48 |hdl-access=free }}</ref> ୨୦୦୦ ଦଶକର ମଧ୍ୟଭାଗରେ, ସରକାରୀ ଅନୁଦାନ ପ୍ରାପ୍ତ ସ୍ୱାସ୍ଥ୍ୟ ବୀମା ଏକ ନୂତନ ପ୍ରକାରର ସ୍ୱାସ୍ଥ୍ୟସେବା ଆର୍ଥିକ ସହାୟତା ଭାବରେ ଉଭା ହୋଇଥିଲା, ଯାହା ବ୍ୟକ୍ତିବିଶେଷଙ୍କୁ ପକେଟରୁ ବିପର୍ଯ୍ୟୟ ସ୍ୱାସ୍ଥ୍ୟ ଖର୍ଚ୍ଚକୁ ରୋକିବାରେ ସାହାଯ୍ୟ କରିଥିଲା |<ref name=":0" /> ଏହି ମଡେଲ ଜରିଆରେ ରାଜ୍ୟ ଘରୋଇ ବୀମା କମ୍ପାନୀମାନଙ୍କୁ ପ୍ରିମିୟମ ପ୍ରଦାନ କରିବ, ଯାହା ଯୋଗ୍ୟ ବ୍ୟକ୍ତିମାନଙ୍କୁ ପିଏମଜେଏୱାଇ ଯୋଜନାରେ ସାମିଲ ହୋଇଥିବା ଯେକୌଣସି ସରକାରୀ କିମ୍ବା ଘରୋଇ ଅନୁଷ୍ଠାନରେ ମାଗଣା ଚିକିତ୍ସା ପାଇବାକୁ ଅନୁମତି ଦେବ। ଭାରତ ସରକାର ସ୍ୱୀକାର କରିଥିଲେ ଯେ ବ୍ୟକ୍ତିଗତ ପକେଟ ଖର୍ଚ୍ଚ ଲୋକମାନଙ୍କୁ ଦାରିଦ୍ର୍ୟ ଭିତରକୁ ଠେଲି ଦେଉଛି ଏବଂ ସରକାରୀ ଡାକ୍ତରଖାନାରେ ଚିକିତ୍ସା ଲୋକମାନଙ୍କୁ ବିପର୍ଯ୍ୟୟ ସ୍ୱାସ୍ଥ୍ୟ ଖର୍ଚ୍ଚରୁ ରକ୍ଷା କରିପାରିବ ନାହିଁ।<ref name=":0" /> ସରକାରୀ ଅନୁଦାନ ପ୍ରାପ୍ତ ସ୍ୱାସ୍ଥ୍ୟ ବୀମାର ବିକଳ୍ପ ଗରିବ ବ୍ୟକ୍ତିମାନଙ୍କୁ ଅତିରିକ୍ତ ଖର୍ଚ୍ଚ ବିନା ଘରୋଇ ସ୍ୱାସ୍ଥ୍ୟ ସେବା ପାଇବାକୁ ସକ୍ଷମ କରିଥାଏ।<ref name=":0" /> === ପ୍ରଭାବ === ଆୟୁଷ୍ମାନ ଯୋଜନା ଯୋଗୁଁ ସରକାରୀ ଡାକ୍ତରଖାନାଗୁଡ଼ିକର ରାଜସ୍ୱ ବୃଦ୍ଧି ପାଇଛି, ରୋଗୀମାନଙ୍କୁ ଉନ୍ନତ ସୁବିଧା ମିଳୁଛି। ପୂର୍ବରୁ ସ୍ୱାସ୍ଥ୍ୟସେବା ସୁବିଧା ଅଭାବରୁ ରୋଗୀମାନେ ସରକାରୀ ଡାକ୍ତରଖାନାକୁ ଯିବାକୁ ଦ୍ୱିଧା କରୁଥିଲେ; ଆୟୁଷ୍ମାନ ଯୋଜନା ଅଧୀନରେ ଚିକିତ୍ସା ପାଇଁ ସେମାନଙ୍କ ଉପରେ ବିଶ୍ୱାସ ଥିବାରୁ ଲୋକମାନେ ବର୍ତ୍ତମାନ ଏହି ଡାକ୍ତରଖାନାଗୁଡ଼ିକୁ ଯାଆନ୍ତି |<ref>{{Cite news |date=25 June 2023 |title=Revenue of government hospitals increased due to Ayushman scheme, patients are getting better facilities |url=https://www.prabhatkhabar.com/state/jharkhand/ranchi/ayushman-bharat-yojna-benefits-in-jharkhand-to-patients-and-government-hospital-ayushman-card-kaise-banaye-zzz |work=Prabhat Khabar |access-date=10 December 2024 |archive-date=2 April 2024 |archive-url=https://web.archive.org/web/20240402082430/https://www.prabhatkhabar.com/state/jharkhand/ranchi/ayushman-bharat-yojna-benefits-in-jharkhand-to-patients-and-government-hospital-ayushman-card-kaise-banaye-zzz |url-status=live }}</ref> [[ଲାନସେଟ୍]] ପିଏମଜେଏୱାଇ କାରଣରୁ ଛଅ ବର୍ଷ ମଧ୍ୟରେ କର୍କଟ ରୋଗର ପ୍ରାରମ୍ଭିକ ଚିହ୍ନଟ ଏବଂ ଚିକିତ୍ସାରେ ୩୬% ବୃଦ୍ଧି ଘଟିଛି। ସମୟୋଚିତ ଚିକିତ୍ସା, ଯାହା ରୋଗ ନିର୍ଣ୍ଣୟ ହେବାର ୩୦ ଦିନ ମଧ୍ୟରେ ଆରମ୍ଭ ହେବା ଭାବେ ପରିଭାଷିତ ହୋଇଛି, ହିତାଧିକାରୀମାନଙ୍କ ପାଇଁ ଉଲ୍ଲେଖନୀୟ ଭାବେ ଉନ୍ନତ ହୋଇଛି, ଯେଉଁମାନେ ଅଣ-ନାମାଙ୍କନକାରୀଙ୍କ ପାଇଁ ୩୦% ଉନ୍ନତି ତୁଳନାରେ ପ୍ରବେଶରେ ୯୦% ବୃଦ୍ଧି ଅନୁଭବ କରିଛନ୍ତି।<ref>{{Cite web |date=2024-12-23 |title=Lancet study hails India's Ayushman Bharat health scheme in fighting cancers |url=https://www.firstpost.com/india/lancet-study-hails-indias-ayushman-bharat-health-scheme-in-fighting-cancers-13847026.html |access-date=2024-12-25 |website=Firstpost |language=en-us}}</ref><ref>{{Cite web |last=Mishra |first=Abhinandan |date=2024-12-24 |title=Ayushman Bharat reduced cancer treatment delays by 90% |url=https://sundayguardianlive.com/tsg-on-weekdays/ayushman-bharat-reduced-cancer-treatment-delays-by-90 |access-date=2024-12-25 |website=The Sunday Guardian Live |language=en-US}}</ref> ଆୟୁଷ୍ମାନ ଭାରତ ପ୍ରଧାନମନ୍ତ୍ରୀ ଜନ ଆରୋଗ୍ୟ ଯୋଜନା (ପିଏମ-ଜେଏୱାଇ) ଅଧୀନରେ ୧.୭ ଲକ୍ଷ କୋଟି ଟଙ୍କାର ଡାକ୍ତରଖାନା ଚିକିତ୍ସା ପାଇଁ ମଞ୍ଜୁରି ମିଳିଛି। [[ରାଜ୍ୟ ସଭା]]... ଏହାର ଶୁଭାରମ୍ଭ ପରଠାରୁ, ଏହି ଯୋଜନା ୧୧୬.୯ ନିୟୁତରୁ ଅଧିକ ଡାକ୍ତରଖାନାରେ ଭର୍ତ୍ତି ହୋଇଛି। ଏହା ପ୍ରତିବର୍ଷ ପ୍ରତ୍ୟେକ ଯୋଗ୍ୟ ପରିବାର ପାଇଁ ୫ ଲକ୍ଷ ଟଙ୍କା ପର୍ଯ୍ୟନ୍ତ ସ୍ୱାସ୍ଥ୍ୟ ବୀମା ପ୍ରଦାନ କରିଥାଏ। ଏହି ଯୋଜନା ଭାରତର ଆର୍ଥିକ ଦୃଷ୍ଟିରୁ ଦୁର୍ବଳ ଜନସଂଖ୍ୟାର ପ୍ରାୟ ୪୦% ଲକ୍ଷ୍ୟ ରଖିଛି ଏବଂ ହଜାର ହଜାର ପାନେଲରେ ଅନ୍ତର୍ଭୁକ୍ତ ସରକାରୀ ଏବଂ ବେସରକାରୀ ଡାକ୍ତରଖାନା ଅନ୍ତର୍ଭୁକ୍ତ |<ref>{{Cite web |date=2026-03-17 |title=Hospital treatments worth ₹1.73 lakh crore sanctioned under Ayushman Bharat, Rajya Sabha told - CNBC TV18 |url=https://www.cnbctv18.com/india/hospital-treatments-worth-%e2%82%b91-73-lakh-crore-sanctioned-under-ayushman-bharat-rajya-sabha-told-ws-el-19870108.htm |access-date=2026-03-18 |website=CNBCTV18 |language=en}}</ref> == କାର୍ଯ୍ୟକାରୀ କରିବା == === ରାଜ୍ୟ ଏବଂ କେନ୍ଦ୍ରଶାସିତ ଅଞ୍ଚଳଗୁଡ଼ିକର ଅଂଶଗ୍ରହଣ === ଭାରତର [[ଭାରତର ରାଜ୍ୟ ଓ କେନ୍ଦ୍ରଶାସିତ ଅଞ୍ଚଳ|୨୮ଟି ରାଜ୍ୟ ଏବଂ ୮ଟି କେନ୍ଦ୍ରଶାସିତ ଅଞ୍ଚଳ]] ଆୟୁଷ୍ମାନ ଭାରତ ଯୋଜନାରେ ଭାଗ ନେବାକୁ ହେବ କି ନାହିଁ ସେ ବିଷୟରେ ପ୍ରତ୍ୟେକ ନିଜ ନିଜ ପସନ୍ଦ କରନ୍ତି।{{citation needed| date = ସେପ୍ଟେମ୍ବର 2022}} ୨୦୧୮ ଫେବୃଆରୀରେ, ଯେତେବେଳେ ଏହି କାର୍ଯ୍ୟକ୍ରମ ଘୋଷଣା କରାଯାଇଥିଲା, ୨୦ଟି ରାଜ୍ୟ ଏଥିରେ ଯୋଗଦେବାକୁ ପ୍ରତିଶ୍ରୁତିବଦ୍ଧ ହୋଇଥିଲେ।{{citation needed| date = ସେପ୍ଟେମ୍ବର 2022}} ସେପ୍ଟେମ୍ବର ୨୦୧୮ ରେ, ଆରମ୍ଭ ହେବାର କିଛି ସମୟ ପରେ କିଛି ରାଜ୍ୟ ଏବଂ ଅଞ୍ଚଳ ଏହି କାର୍ଯ୍ୟକ୍ରମରେ ଅଂଶଗ୍ରହଣ କରିବାକୁ ମନା କରିଦେଇଥିଲେ।<ref>{{cite web |date=24 September 2018|title=5 states opted out of Ayushman Bharat: Here's why|url=https://www.moneycontrol.com/news/india/5-states-opted-out-of-ayushman-bharat-heres-why-2979691.html|url-status=live|archive-url=https://web.archive.org/web/20180924110836/https://www.moneycontrol.com/news/india/5-states-opted-out-of-ayushman-bharat-heres-why-2979691.html |archive-date=24 September 2018 |access-date=15 February 2021|website=Moneycontrol}}</ref> [[ମହାରାଷ୍ଟ୍ର]] ଏବଂ [[ତାମିଲନାଡୁ]] ପ୍ରଥମେ ଯୋଗଦେବାକୁ ମନା କରିଦେଇଥିଲେ କାରଣ ପ୍ରତ୍ୟେକଙ୍କର ନିଜସ୍ୱ ରାଜ୍ୟ ସ୍ୱାସ୍ଥ୍ୟସେବା କାର୍ଯ୍ୟକ୍ରମ ଥିଲା।<ref>{{Cite news|last=|first=|date=9 October 2020|title=Ayushman Bharat Yojana and its impact on medical devices industry|work=Express healthcare|url=https://www.expresshealthcare.in/blogs/guest-blogs-healthcare/ayushman-bharat-yojana-and-its-impact-on-medical-devices-industry/425234/|access-date=15 February 2021|archive-date=15 April 2021|archive-url=https://web.archive.org/web/20210415010517/https://www.expresshealthcare.in/blogs/guest-blogs-healthcare/ayushman-bharat-yojana-and-its-impact-on-medical-devices-industry/425234/|url-status=live}}</ref><ref name="Porecha 2019">{{cite web|last1=Porecha|first1=Maitri|date=24 September 2019|title=A year on, Ayushman Bharat faces multiple challenges ahead|url=https://www.thehindubusinessline.com/economy/a-year-on-ayushman-bharat-faces-multiple-challenges-ahead/article29497106.ece#|url-status=live|archive-url=https://web.archive.org/web/20190924060558/https://www.thehindubusinessline.com/economy/a-year-on-ayushman-bharat-faces-multiple-challenges-ahead/article29497106.ece |archive-date=24 September 2019 |website=The Hindu Business Line|language=en}}</ref> ସେହି କାର୍ଯ୍ୟକ୍ରମଗୁଡ଼ିକ, [[ମହାତ୍ମା ଜ୍ୟୋତିବା ଫୁଲେ ଜନ ଆରୋଗ୍ୟ ଯୋଜନା]] ଏବଂ ତାମିଲନାଡ଼ୁ ପାଇଁ କାର୍ଯ୍ୟକ୍ରମ ପୂର୍ବରୁ ଭଲ ଭାବରେ କାର୍ଯ୍ୟ କରୁଥିଲା। ଏହି ରାଜ୍ୟଗୁଡ଼ିକ ପରେ ଆୟୁଷ୍ମାନ ଭାରତ ଯୋଜନାରେ ସ୍ୱତନ୍ତ୍ର ବ୍ୟତିକ୍ରମ ସହିତ ଯୋଗ ଦେଇଥିଲେ, ଯାହାଦ୍ୱାରା ଏହାକୁ ସେମାନଙ୍କର ବର୍ତ୍ତମାନର ଭିତ୍ତିଭୂମିର ଅଂଶବିଶେଷ କରାଯାଇ ପାରିଥିଲା।<ref name="Porecha 2019" /> In a similar way, [[Kerala]], despite having its own health program agreed to begin using Ayushman Bharat Yojana from November 2019.<ref>{{cite news|date=9 June 2019|agency=PTI|title=Kerala govt joins issue with PM on Ayushman Bharat, says state member of scheme|url=https://www.business-standard.com/article/pti-stories/kerala-govt-joins-issue-with-pm-on-ayushman-bharat-says-state-member-of-scheme-119060900444_1.html|url-status=live|archive-url=https://web.archive.org/web/20190614221620/https://www.business-standard.com/article/pti-stories/kerala-govt-joins-issue-with-pm-on-ayushman-bharat-says-state-member-of-scheme-119060900444_1.html |archive-date=14 June 2019 |newspaper=Business Standard India|language=en}}</ref><ref>{{cite web|last1=Krishnakumar|first1=R.|date=12 April 2019|title=A better option in Kerala|url=https://frontline.thehindu.com/cover-story/article26641511.ece|url-status=live|archive-url=https://web.archive.org/web/20200830014959/https://frontline.thehindu.com/cover-story/article26641511.ece |archive-date=30 August 2020 |access-date=15 February 2021|website=Frontline|language=en}}</ref> [[ପଶ୍ଚିମ ବଙ୍ଗ]] ପ୍ରଥମେ ଏହି କାର୍ଯ୍ୟକ୍ରମରେ ଯୋଗ ଦେଇଥିଲେ କିନ୍ତୁ ପରେ ନିଜର ଆଞ୍ଚଳିକ ସ୍ୱାସ୍ଥ୍ୟ କାର୍ଯ୍ୟକ୍ରମ ପ୍ରତିଷ୍ଠା କରିବା ସପକ୍ଷରେ ବାହାରିଥିଲେ।<ref>{{cite web|last1=Khanna|first1=Rohit|date=8 June 2019|title=Ayushman Bharat targets 3 crore beneficiaries if West Bengal rejoins the scheme|url=https://timesofindia.indiatimes.com/city/kolkata/ayushman-bharat-targets-3-crore-beneficiaries-if-west-bengal-rejoins-the-scheme/articleshow/69706045.cms|url-status=live|archive-url=https://web.archive.org/web/20200113142613/https://timesofindia.indiatimes.com/city/kolkata/ayushman-bharat-targets-3-crore-beneficiaries-if-west-bengal-rejoins-the-scheme/articleshow/69706045.cms |archive-date=13 January 2020 |website=The Times of India|language=en}}</ref> ମେ ୨୦୨୬ ରେ, [[ଶୁଭେନ୍ଦୁ ଅଧିକାରୀ]] ପଶ୍ଚିମବଙ୍ଗରେ ବିଜେପି ନେତୃତ୍ୱାଧୀନ ସରକାର ପ୍ରଥମ କ୍ୟାବିନେଟ ବୈଠକରେ ଆୟୁଷ୍ମାନ ଭାରତ ଯୋଜନା କାର୍ଯ୍ୟକାରୀ କରିବାକୁ ନିଷ୍ପତ୍ତି ନେଇଥିଲେ। [[ପଶ୍ଚିମବଙ୍ଗ ବିଧାନସଭା ନିର୍ବାଚନ ୨୦୨୬]]...<ref>{{Cite news |date=2026-05-11 |title=Bengal to align with Ayushman Bharat from today, says CM Suvendu Adhikari after first cabinet meet |url=https://economictimes.indiatimes.com/news/elections/assembly-elections/west-bengal/west-bengal-aligns-with-ayushman-bharat-chief-minister-suvendu-adhikari-unveils-major-policy-changes/articleshow/131007186.cms |access-date=2026-05-11 |work=The Economic Times |issn=0013-0389}}</ref> [[ତେଲେଙ୍ଗାନା]] ସେ ମଧ୍ୟ ସମାନ କାର୍ଯ୍ୟ କରିଥିଲେ, କିନ୍ତୁ ପରେ ମେ ୨୦୨୧ ରେ ଏହି ଯୋଜନାରେ ଯୋଗ ଦେଇଥିଲେ।<ref>{{cite web|last1=Menon|first1=Amarnath K.|date=9 September 2019|title=Telangana CM rejects Centre's Ayushman Bharat for state medical health scheme|url=https://www.indiatoday.in/india/story/telangana-cm-rejects-centre-s-ayushman-bharat-for-state-medical-health-scheme-1597334-2019-09-09|url-status=live|archive-url=https://web.archive.org/web/20201221155801/https://www.indiatoday.in/india/story/telangana-cm-rejects-centre-s-ayushman-bharat-for-state-medical-health-scheme-1597334-2019-09-09 |archive-date=21 December 2020 |website=India Today|language=en}}</ref> କିନ୍ତୁ [[ଓଡ଼ିଶା]] ୨୦୧୭ରେ ଆରମ୍ଭ ହୋଇଥିବା ବିଜୁ ସ୍ୱାସ୍ଥ୍ୟ କଲ୍ୟାଣ ଯୋଜନା (ବି. ଏସ୍. କେ. ଜେ.) ପିଏମ-ଜେ. ଏ. ୱାଇ. ଠାରୁ ଅଧିକ ହିତାଧିକାରୀ ହୋଇଥିବାରୁ ସେ ଏହି ଯୋଜନାରେ ସାମିଲ ହୋଇନଥିଲେ। ୨୦୨୫ ମସିହା ଏପ୍ରିଲ ମାସରେ, [[ଓଡ଼ିଶା]] ପରେ ଯୋଜନାରେ ଯୋଗ ଦେଇଥିଲେ [[ଭାରତୀୟ ଜନତା ପାର୍ଟି|ବିଜେପି]] ଜିତିଛି [[୨୦୨୪ ଓଡ଼ିଶା ବିଧାନସଭା ନିର୍ବାଚନ|ରାଜ୍ୟ ନିର୍ବାଚନ]] ୨୦୨୪ ମସିହା। କିନ୍ତୁ କାର୍ଯ୍ୟକାରୀ ହେବା ପରେ ବି. ଏସ୍. କେ. ଜେ. ତୁଳନାରେ ପିଏମ-ଜେ. ଏ. ୱାଇ. କମ୍ ହିତାଧିକାରୀ ବୋଲି ପ୍ରମାଣିତ ହୋଇଥିଲା।<ref name="PTI December 20192">{{cite web |date=10 December 2019 |title=People in Delhi, WB, Odisha, Telangana not getting Ayushman Bharat scheme benefits: Harsh Vardhan |url=https://economictimes.indiatimes.com/news/politics-and-nation/people-in-delhi-wb-odisha-telangana-not-getting-ayushman-bharat-scheme-benefits-harsh-vardhan/articleshow/72458435.cms |url-status=live |archive-url=https://web.archive.org/web/20200815175106/https://economictimes.indiatimes.com/news/politics-and-nation/people-in-delhi-wb-odisha-telangana-not-getting-ayushman-bharat-scheme-benefits-harsh-vardhan/articleshow/72458435.cms |archive-date=15 August 2020 |website=The Economic Times |agency=PTI}}</ref> ମାର୍ଚ୍ଚ ୨୦୨୦ ରେ, [[ଆମ ଆଦମୀ ପାର୍ଟି|ଏଏପି]] ସରକାର ଭିତରେ [[ଦିଲ୍ଲୀ]] ଏହା କାର୍ଯ୍ୟକ୍ରମରେ ଯୋଗ ଦେବ ବୋଲି ଘୋଷଣା କରିଥିଲା କିନ୍ତୁ ତାହା କରିନଥିଲା।<ref>{{cite web|date=23 March 2020|agency=PTI|title=AAP govt will implement Ayushman Bharat scheme in Delhi: Sisodia|url=https://economictimes.indiatimes.com/news/politics-and-nation/aap-govt-will-implement-ayushman-bharat-scheme-in-delhi-sisodia/articleshow/74774988.cms|url-status=live|archive-url=https://web.archive.org/web/20200712101614/https://economictimes.indiatimes.com/news/politics-and-nation/aap-govt-will-implement-ayushman-bharat-scheme-in-delhi-sisodia/articleshow/74774988.cms |archive-date=12 July 2020 |website=The Economic Times}}</ref> କିନ୍ତୁ ୨୦୨୫ରେ ଯେତେବେଳେ ବିଜେପି ବିଜୟୀ ହୋଇଥିଲା [[ଦିଲ୍ଲୀ ବିଧାନସଭା ନିର୍ବାଚନ ୨୦୨୫|ରାଜ୍ୟ ନିର୍ବାଚନ]] ଏହି ଯୋଜନା ଆନୁଷ୍ଠାନିକ ଭାବେ ୨୦୨୫ ଏପ୍ରିଲରେ କାର୍ଯ୍ୟକାରୀ ହୋଇଥିଲା।<ref>{{Cite web |last=Sehran |first=Sohil |date=20 Feb 2025 |title=Rekha Gupta approves implementation of ayushman bharat yojana |url=https://www.hindustantimes.com/india-news/delhi-cm-rekha-gupta-approves-ayushman-bharat-scheme-implementation-in-first-cabinet-meeting-101740060870324-amp.html |website=Hindustan Times}}</ref><ref>{{Cite news |date=2025-04-05 |title=Delhi implements Ayushman Bharat scheme in deal with Centre, card distribution from April 10 |url=https://timesofindia.indiatimes.com/india/delhi-implements-ayushman-bharat-scheme-in-deal-with-centre/articleshow/120012188.cms |access-date=2025-04-05 |work=The Times of India |issn=0971-8257}}</ref> === ସ୍ଥାନୀୟ ଲୋକଙ୍କ ଅଂଶଗ୍ରହଣ === ୨୦୨୦ ମସିହା ମେ ମାସରେ ପ୍ରଧାନମନ୍ତ୍ରୀ [[ନରେନ୍ଦ୍ର ମୋଦୀ]] ତାଙ୍କ ରେଡିଓ ଶୋ 'ରେ କହିଛନ୍ତି "[[ମନ କି ବାତ]]"ନିକଟରେ ଆୟୁଷ୍ମାନ ଭାରତ ଯୋଜନା ଦ୍ୱାରା ଏକ କୋଟିରୁ ଅଧିକ ଲୋକ ଉପକୃତ ହୋଇଛନ୍ତି।<ref>{{cite web|last1=Tandi|first1=Dev Narayan|date=31 May 2020|title=Prime Minister narendra modi addresses 12th Episode of 'Mann Ki Baat 2.0'|url=https://www.narendramodi.in/prime-minister-narendra-modi-addresses-12th-episode-of-mann-ki-baat-2-0-550037|url-status=live|archive-url=https://web.archive.org/web/20210414231717/https://www.narendramodi.in/prime-minister-narendra-modi-addresses-12th-episode-of-mann-ki-baat-2-0-550037 |archive-date=14 April 2021 |website=narendramodi.in}}</ref> ମେ ୨୦୨୦ ସୁଦ୍ଧା, ଏହି ଯୋଜନା ୧ କୋଟିରୁ ଅଧିକ ଚିକିତ୍ସା ପ୍ରଦାନ କରିଥିଲା ଯାହାର ମୂଲ୍ୟ ଥିଲା ୧୩୪୧୨ କୋଟି କୋଟି ଟଙ୍କା।<ref>{{cite web|last1=Kumar|first1=Rajeev|date=20 May 2020|title=Ayushman Bharat-PMJAY crosses new milestone! WhatsApp chatbot, special e-cards planned for celebration|url=https://www.financialexpress.com/lifestyle/health/ayushman-bharat-pmjay-1-crore-treatment-milestone-whatsapp-chatbot-special-e-cards-for-celebrations/1964719/|url-status=live|archive-url=https://web.archive.org/web/20200522024027/https://www.financialexpress.com/lifestyle/health/ayushman-bharat-pmjay-1-crore-treatment-milestone-whatsapp-chatbot-special-e-cards-for-celebrations/1964719/ |archive-date=22 May 2020 |website=The Financial Express}}</ref> ଦେଶବ୍ୟାପୀ ପାନେଲରେ ଅନ୍ତର୍ଭୁକ୍ତ ସରକାରୀ ଏବଂ ବେସରକାରୀ ଡାକ୍ତରଖାନା ସଂଖ୍ୟା ୨୪,୪୩୨ ରହିଛି।<ref>{{cite news |title=Ayushman Bharat: Fresh push by National Health Agency to get hospitals on board |url=https://indianexpress.com/article/delhi/ayushman-bharat-fresh-push-by-national-health-agency-to-get-hospitals-on-board-5464090/ |access-date=6 December 2018 |work=The Indian Express |date=26 November 2018 |archive-date=30 September 2019 |archive-url=https://web.archive.org/web/20190930160016/https://indianexpress.com/article/delhi/ayushman-bharat-fresh-push-by-national-health-agency-to-get-hospitals-on-board-5464090/ |url-status=live }}</ref> ଆୟୁଷ୍ମାନ ଭାରତ ଯୋଜନା କାର୍ଯ୍ୟକ୍ରମ ସହିତ ଏକ ସ୍ୱତନ୍ତ୍ର ସହଯୋଗ ଘୋଷଣା କଲା [[କର୍ମଚାରୀ ରାଜ୍ୟ ବୀମା]] ନଭେମ୍ବର ୨୦୧୯ରେ କାର୍ଯ୍ୟକ୍ରମ<ref>{{cite web|last1=Sharma|first1=Yogima Seth|date=13 November 2019|title=ESIC partners with PMJAY to provide medical facilities to beneficiaries|url=https://economictimes.indiatimes.com/industry/healthcare/biotech/healthcare/esic-partners-with-pmjay-to-provide-medical-facilities-to-beneficiaries/articleshow/72041738.cms|url-status=live|archive-url=https://web.archive.org/web/20210420074521/https://economictimes.indiatimes.com/industry/healthcare/biotech/healthcare/esic-partners-with-pmjay-to-provide-medical-facilities-to-beneficiaries/articleshow/72041738.cms |archive-date=20 April 2021 |website=The Economic Times}}</ref> ଜୁନ୍ ୨୦୨୦ ରୁ, ଏହି କାର୍ଯ୍ୟକ୍ରମ ୧୫ ଟି ଡାକ୍ତରଖାନାରେ ସେହି ବୀମା ସହିତ ୧୨୦,୦୦୦ ଶ୍ରମିକଙ୍କୁ କଭର୍ କରିବା ପାଇଁ ଏକ ପାଇଲଟରେ ପ୍ରବେଶ କରିଥିଲା |<ref>{{cite web|last1=Sharma|first1=Yogima|date=23 June 2020|title=ESIC beneficiaries to soon get facilities of hospital empanelled under Ayushman Bharat|url=https://economictimes.indiatimes.com/industry/healthcare/biotech/healthcare/linking-of-ayushman-esic-schemes-in-102-districts-soon/articleshow/77115922.cms|archive-url=https://web.archive.org/web/20230701174529/https://economictimes.indiatimes.com/industry/healthcare/biotech/healthcare/linking-of-ayushman-esic-schemes-in-102-districts-soon/articleshow/77115922.cms|archive-date=1 July 2023|website=The Economic Times|url-status=live}}</ref><ref>{{Cite web |title=Health Ministry's eSanjeevani records 14 million consultations |url=https://www.business-standard.com/article/economy-policy/health-ministry-s-esanjeevani-records-14-million-consultations-121101800978_1.html |website=Business Standard |access-date=23 February 2024 |archive-date=19 January 2024 |archive-url=https://web.archive.org/web/20240119163753/https://www.business-standard.com/article/economy-policy/health-ministry-s-esanjeevani-records-14-million-consultations-121101800978_1.html |url-status=live }}</ref> == ଆହ୍ୱାନଗୁଡ଼ିକ == ଯେତେବେଳେ ଆୟୁଷ୍ମାନ ଭାରତ ଯୋଜନା (ଆୟୁଷ୍ମାନ କାର୍ଡ) ଆରମ୍ଭ ହେଲା, ସେତେବେଳେ ପ୍ରଶ୍ନ ଉଠୁଥିଲା ଯେ ଏହାର ଯୋଜନାକୁ ଅନ୍ୟ ବିଦ୍ୟମାନ ସ୍ୱାସ୍ଥ୍ୟ ବିକାଶ ସୁପାରିଶ ସହିତ କିପରି ସମନ୍ୱୟ କରାଯିବ, ଯେପରିକି [[ନୀତି ଆୟୋଗ]]...<ref name="Hooda 2018">{{cite web|last1=Hooda|first1=Shailender Kumar|date=26 November 2018|title=With Inadequate Health Infrastructure, Can Ayushman Bharat Really Work?|url=https://thewire.in/health/with-inadequate-health-infrastructure-can-ayushman-bharat-really-work|url-status=live|archive-url=https://web.archive.org/web/20181127123949/https://thewire.in/health/with-inadequate-health-infrastructure-can-ayushman-bharat-really-work |archive-date=27 November 2018 |website=The Wire}}</ref><ref>{{Cite web |title=Ayushman Card |date=29 December 2023 |url=https://compass.rauias.com/current-affairs/ayushman-card/ |access-date=23 February 2024 |archive-date=4 January 2024 |archive-url=https://web.archive.org/web/20240104114310/https://compass.rauias.com/current-affairs/ayushman-card/ |url-status=live }}</ref> ଏକ ଆଧୁନିକ ଜାତୀୟ ବ୍ୟବସ୍ଥାର ଅଂଶବିଶେଷ ଭାବେ ବିକାଶର ଆବଶ୍ୟକତା ଥିବା ଭିତ୍ତିଭୂମିରୁ ଆରମ୍ଭ କରି ଜାତୀୟ ସ୍ୱାସ୍ଥ୍ୟସେବା ଯୋଜନା କାର୍ଯ୍ୟକାରୀ କରିବା ଏକ ପ୍ରମୁଖ ଆହ୍ୱାନ ହେବ।<ref name="Hooda 2018"/> While Ayushman Bharat Yojana seeks to provide excellent healthcare, [[India]] still has some basic healthcare challenges including relatively few doctors, more cases of infectious disease, and a national budget with a comparatively low central government investment in health care. Some of the problems lay outside the [[Ministry of Health and Family Welfare|Health Ministry]] such as urban development or transport.<ref>{{cite journal |last1=Nirula |first1=SR |last2=Naik |first2=M |last3=Gupta |first3=SR |title=NHS vs Modicare: The Indian Healthcare v2.0. Are we ready to build the healthier India that we envisage? |journal=Journal of Family Medicine and Primary Care |date=June 2019 |volume=8 |issue=6 |pages=1835–1837 |doi=10.4103/jfmpc.jfmpc_309_19 |pmid=31334141|pmc=6618227 |doi-access=free }}</ref> ଅନେକ ସରକାରୀ ଡାକ୍ତରଖାନା ଏହି କାର୍ଯ୍ୟକ୍ରମରେ ଯୋଗ ଦେଇଥିବାବେଳେ ଅନେକ ଘରୋଇ କର୍ପୋରେଟ୍ ଡାକ୍ତରଖାନା ଯୋଗ ଦେଇନାହାନ୍ତି। ଘରୋଇ ଡାକ୍ତରଖାନାଗୁଡ଼ିକ ରିପୋର୍ଟ କରନ୍ତି ଯେ ସରକାରୀ ସବସିଡି ସତ୍ତ୍ୱେ ସେମାନେ ସରକାରୀ କମ୍ ମୂଲ୍ୟରେ ସେମାନଙ୍କର ସ୍ୱତନ୍ତ୍ର ସେବା ପ୍ରଦାନ କରିବାରେ ଅସମର୍ଥ ହେବେ।<ref name="Porecha 2019" /> ଆୟୁଷ୍ମାନ ଭାରତ ଯୋଜନା ଅଧୀନରେ, ବୀମା ସୁବିଧାର ଅପବ୍ୟବହାରକୁ ନେଇ ଚିନ୍ତା ହେତୁ କର୍ତ୍ତୃପକ୍ଷମାନେ ଅନୁପାଳନ କରୁଥିବା ଡାକ୍ତରଖାନା ଗୁଡ଼ିକ ବିରୋଧରେ କାର୍ଯ୍ୟାନୁଷ୍ଠାନ ଗ୍ରହଣ କରିବା ପାଇଁ ପ୍ରେରିତ ହୋଇଛନ୍ତି, ଯେଉଁଥିରେ ସେଗୁଡ଼ିକୁ ନିଲମ୍ବିତ କରିବା କିମ୍ବା ତାଲିକାଭୁକ୍ତ କରିବା ଅନ୍ତର୍ଭୁକ୍ତ। ଏଭଳି ଅଭ୍ୟାସ କେବଳ ଯୋଜନାର ସମ୍ବଳକୁ ପ୍ରଭାବିତ କରେ ନାହିଁ ବରଂ ରୋଗୀଙ୍କ ବିଶ୍ୱାସ ଏବଂ ସ୍ୱାସ୍ଥ୍ୟସେବା ବ୍ୟବସ୍ଥାର ଅଖଣ୍ଡତାକୁ ମଧ୍ୟ ବିପଦରେ ପକାଇଥାଏ। ଏହି ସମସ୍ୟାଗୁଡ଼ିକର ସମାଧାନ ପାଇଁ, କର୍ତ୍ତୃପକ୍ଷ ଏହି ଦୁର୍ନୀତିରେ ସମ୍ପୃକ୍ତ ଡାକ୍ତରଖାନା ଗୁଡ଼ିକ ବିରୋଧରେ ପଦକ୍ଷେପମାନ କାର୍ଯ୍ୟକାରୀ କରିଛନ୍ତି, ଯେଉଁଥିରେ ସେମାନଙ୍କୁ ଏହି ଯୋଜନାରୁ ନିଲମ୍ବିତ କରିବା କିମ୍ବା ତାଲିକାଭୁକ୍ତ କରିବା ଅନ୍ତର୍ଭୁକ୍ତ। ନକଲି ମେଡିକାଲ ବିଲ୍ ଦାଖଲ କରି ଘରୋଇ ହସ୍ପିଟାଲଗୁଡ଼ିକ ଦ୍ୱାରା ଆୟୁଷ୍ମାନ ଭାରତ ଯୋଜନାର ଅପବ୍ୟବହାର କରାଯାଉଛି। ଏହି ଯୋଜନା ଅଧୀନରେ, ସେହି ବ୍ୟକ୍ତିମାନଙ୍କ ଉପରେ ଅସ୍ତ୍ରୋପଚାର କରାଯାଇଥିବା ଦାବି କରାଯାଇଛି, ଯେଉଁମାନେ ବହୁ ପୂର୍ବରୁ ଡିସଚାର୍ଜ ହୋଇଥିଲେ ଏବଂ [[କିଡନୀ ଡାଏଲିସିସ୍|ଡାଏଲିସିସ୍]] କିଡନୀ ପ୍ରତିରୋପଣ ସୁବିଧା ନଥିବା ଡାକ୍ତରଖାନାଗୁଡ଼ିକରେ କରାଯାଇଥିବା ପରି ଦର୍ଶାଯାଇଛି |<ref>{{cite news |title=Ayushman Bharat: Hospitals use Bizarre Ways to Siphon Off Public Funds |url=https://timesofindia.indiatimes.com/india/under-ayushman-bharat-how-hospitals-use-bizarre-ways-to-siphon-off-public-funds/articleshow/70654696.cms |access-date=18 August 2019 |work=The Times of India |date=15 August 2019 |archive-date=17 August 2019 |archive-url=https://web.archive.org/web/20190817012250/https://timesofindia.indiatimes.com/india/under-ayushman-bharat-how-hospitals-use-bizarre-ways-to-siphon-off-public-funds/articleshow/70654696.cms |url-status=live }}</ref> ରାଜ୍ୟରେ ଅତିକମ୍ରେ ୬୯୭ଟି ନକଲି ମାମଲା ରହିଛି। [[ଉତ୍ତରାଖଣ୍ଡ]] କେବଳ ରାଜ୍ୟ, ଯେଉଁଠାରେ ଜରିମାନା {{INRConvert| 1 | ସି | lk = ଉପରେ | year = 2021}} ଏହି ଯୋଜନା ଅଧୀନରେ ଠକେଇ ପାଇଁ ଡାକ୍ତରଖାନା ଉପରେ ଲାଗୁ କରାଯାଇଛି।<ref>{{cite news |title=Hospitals Penalised for Irregularities in Ayushman Bharat Scheme |url=https://www.thehindubusinessline.com/news/national/uttarakhand-hospitals-to-be-penalised-over-rs-1-cr-for-irregularities-in-ayushman-bharat-scheme/article28133763.ece |access-date=18 August 2019 |publisher=Hindu Business Line |date=25 June 2019 |archive-date=18 August 2019 |archive-url=https://web.archive.org/web/20190818101354/https://www.thehindubusinessline.com/news/national/uttarakhand-hospitals-to-be-penalised-over-rs-1-cr-for-irregularities-in-ayushman-bharat-scheme/article28133763.ece |url-status=live }}</ref> ପିଏମ-ଜେଏୱାଇ ଅଧୀନରେ ଉଚ୍ଚ ମୂଲ୍ୟର ଦାବିଗୁଡ଼ିକର ପ୍ରାରମ୍ଭିକ ବିଶ୍ଳେଷଣରୁ ଜଣାପଡ଼ିଛି ଯେ ଅପେକ୍ଷାକୃତ କମ୍ ସଂଖ୍ୟକ ଜିଲ୍ଲା ଏବଂ ଡାକ୍ତରଖାନା ଏଗୁଡ଼ିକ ମଧ୍ୟରୁ ଅଧିକ ସଂଖ୍ୟକ ଏବଂ ପୁରୁଷ ରୋଗୀମାନଙ୍କୁ ଅଧିକ କଭରେଜ୍ ମିଳିବା ସହିତ ମହିଳା ବିରୋଧୀ ପକ୍ଷପାତିତାର କିଛି ସଙ୍କେତ ରହିଛି। ଫାଉଲ୍-ପ୍ଲେକୁ ରୋକିବା ପାଇଁ ସମସ୍ତ ପ୍ରୟାସ ସତ୍ତ୍ୱେ, ଅନୈତିକ ଘରୋଇ ସଂସ୍ଥାଗୁଡ଼ିକ ସିଷ୍ଟମ ଗେମିଂରୁ ଲାଭ ଉଠାଇବାର ବିପଦ ପିଏମ-ଜେଏୱାଇରେ ସ୍ପଷ୍ଟ ଭାବରେ ଉପସ୍ଥିତ |<ref>{{cite news |title=Ayushman Bharat – PMJAY at one: A step closer to universal health coverage |url=https://www.orfonline.org/research/ayushman-bharat-pmjay-at-one-a-step-closer-to-universal-health-coverage-55807/ |publisher=ORF |date=24 September 2019 |access-date=23 February 2024 |archive-date=27 September 2019 |archive-url=https://web.archive.org/web/20190927193828/https://www.orfonline.org/research/ayushman-bharat-pmjay-at-one-a-step-closer-to-universal-health-coverage-55807/ |url-status=live }}</ref> == ସନ୍ଦର୍ଭ == {{ଆଧାର}} == ବାହ୍ୟ ଲିଙ୍କ == {{Scholia| Q55604588}} * {{official website| https://pmjay.gov.in/}} {{Government Schemes in India}} {{Yojana, Ayushman Bharat}} [[ଶ୍ରେଣୀ:ଭାରତରେ ସ୍ୱାସ୍ଥ୍ୟ କାର୍ଯ୍ୟକ୍ରମ]] [[ଶ୍ରେଣୀ:ସାର୍ବଜନୀନ ଅନୁଦାନ ପ୍ରାପ୍ତ ସ୍ୱାସ୍ଥ୍ୟ ସେବା]] [[ଶ୍ରେଣୀ:୨୦୧୮ ଆରମ୍ଭ]] [[ଶ୍ରେଣୀ:ଭାରତରେ ସାମାଜିକ ସୁରକ୍ଷା]] [[ଶ୍ରେଣୀ:ଭାରତରେ ୨୦୧୮ ପ୍ରତିଷ୍ଠାନ]] [[ଶ୍ରେଣୀ:ଭାରତରେ ସରକାରୀ ଯୋଜନା]] [[ଶ୍ରେଣୀ:ମୋଦୀ ସରକାରଙ୍କ ପଦକ୍ଷେପ]] q3pvn11tgfmaew7wzegoubfdqo49ds9 601695 601694 2026-09-03T04:23:34Z Aliva Sahoo 10694 removed [[Category:ମୋଦୀ ସରକାରଙ୍କ ପଦକ୍ଷେପ]] using [[Help:Gadget-HotCat|HotCat]] 601695 wikitext text/x-wiki {{Infobox project | image = | country = ଭାରତ | type = [[Health insurance]] | budget = {{INRConvert|17588|c}} (2026–27)<ref>{{cite web | url=https://health.economictimes.indiatimes.com/news/policy/budget-2020-healthcare-gets-rs-69000-crore-rs-6400-crore-for-ayushman-bharat/73833215 | title=Budget 2020: Healthcare gets Rs 69,000 crore; Rs 6,400 crore for Ayushman Bharat - ET HealthWorld | access-date=23 February 2024 | archive-date=8 January 2024 | archive-url=https://web.archive.org/web/20240108123853/https://health.economictimes.indiatimes.com/news/policy/budget-2020-healthcare-gets-rs-69000-crore-rs-6400-crore-for-ayushman-bharat/73833215 | url-status=live }}</ref> | ministry = [[Ministry of Health and Family Welfare]] | launched = {{Start date and age|2018|09|23|df=y}} | current_status = {{tick}} Active | website = {{URL|https://www.pmjay.gov.in/}} }} "ଆୟୁଷ୍ମାନ ଭାରତ ପ୍ରଧାନମନ୍ତ୍ରୀ ଜନ ଆରୋଗ୍ୟ ଯୋଜନା" (ଏବି ପିଏମ-ଜେଏୱାଇ)<ref>{{Cite news |last=Abraham |first=Rohan |date=2018-02-02 |title=What is 'Modicare' and how will it affect you? |url=https://www.thehindu.com/business/budget/what-is-modicare-and-how-will-it-affect-you/article22635372.ece |access-date=2024-11-10 |work=The Hindu |language=en-IN |issn=0971-751X |archive-date=12 November 2024 |archive-url=https://web.archive.org/web/20241112005733/https://www.thehindu.com/business/budget/what-is-modicare-and-how-will-it-affect-you/article22635372.ece |url-status=live }}</ref><ref>{{Cite web |last=Pandey |first=Kundan |title=What does Modicare mean for India's poor and sick? |url=https://www.downtoearth.org.in/health/what-does-modicare-mean-for-india-s-poor-and-sick--61612 |access-date=2024-11-10 |website=Down To Earth |date=13 September 2018 |language=en |archive-date=12 November 2024 |archive-url=https://web.archive.org/web/20241112014003/https://www.downtoearth.org.in/health/what-does-modicare-mean-for-india-s-poor-and-sick--61612 |url-status=live }}</ref> ଏହା [[ଭାରତ ସରକାର]]ଙ୍କ ଏକ ଜାତୀୟ ସାର୍ବଜନୀନ [[ସ୍ୱାସ୍ଥ୍ୟ ବୀମା]] ଯୋଜନା ଅଟେ । ଏହାର ଉଦ୍ଦେଶ୍ୟ ହେଉଛି ଦେଶରେ ସ୍ୱଳ୍ପ ଆୟକାରୀଙ୍କୁ ମାଗଣା ସ୍ୱାସ୍ଥ୍ୟ ବୀମା କଭରେଜ୍ ପ୍ରଦାନ କରିବା। ମୋଟାମୋଟି ଭାବେ ଦେଶର ନିମ୍ନସ୍ତରରେ ଥିବା ୫୦% ଲୋକ ଏହି ଯୋଜନା ପାଇଁ ଯୋଗ୍ୟ ବିବେଚିତ ହୋଇଥାନ୍ତି।<ref>{{Cite news|url=http://infnd.com/ayushman-bharat-yojana-in-hindi/|title=आयुष्मान भारत राष्ट्रीय स्वास्थ्य संरक्षण (नेशनल हेल्थ प्रोटेक्शन) योजना - Ayushman bharat|date=2015-06-17|work=Infnd|access-date=2018-11-28|language=en-US|archive-date=25 June 2018|archive-url=https://web.archive.org/web/20180625192255/http://infnd.com/ayushman-bharat-yojana-in-hindi/|url-status=live}}</ref> ଏହା ସେପ୍ଟେମ୍ବର ୨୦୧୮ ରେ [[ପ୍ରଧାନମନ୍ତ୍ରୀ]] [[ନରେନ୍ଦ୍ର ମୋଦୀ]]ଙ୍କ ଦ୍ୱାରା ଆରମ୍ଭ ହୋଇଥିଲା । [[File:Prime Minister of India Narendra Modi.jpg|thumb|right|250px|Prime Minister of India [[Narendra Modi]]]] ଆୟୁଷ୍ମାନ ଭାରତ ପ୍ରଧାନମନ୍ତ୍ରୀ ଜନ ଆରୋଗ୍ୟ ଯୋଜନାକୁ ପରବର୍ତ୍ତୀ ସମୟରେ ସମ୍ପ୍ରସାରିତ କରାଯାଇ ୭୦ ବର୍ଷ ଏବଂ ତା' ଠାରୁ ଅଧିକ ବୟସର ସମସ୍ତ ନାଗରିକଙ୍କୁ ସେମାନଙ୍କ ଆର୍ଥିକ ସ୍ଥିତି ନିର୍ବିଶେଷରେ ଅନ୍ତର୍ଭୁକ୍ତ କରାଯାଇଥିଲା।<ref>{{Cite web | title=Request Rejected | url=https://mohfw.gov.in/?q=gu/node/7742 | archive-url=https://web.archive.org/web/20250122091835/https://mohfw.gov.in/%3Fq%3Dgu/node/7742 | access-date=2025-08-05 | archive-date=2025-01-22}}</ref> [[File:Urban healthcare centre.jpg|thumb|Urban healthcare center, 32nd Division Vijayawada, NTR District, [[Andhra Pradesh]]]] ଏହି କାର୍ଯ୍ୟକ୍ରମଟି ଭାରତ ସରକାରଙ୍କ ଜାତୀୟ ସ୍ୱାସ୍ଥ୍ୟ ନୀତିର ଏକ ଅଂଶ ଏବଂ ଏହା ଆୟଭିତ୍ତିକ ଯୋଗ୍ୟତା (means-tested) ଉପରେ ଆଧାରିତ। ପରବର୍ତ୍ତୀ ସମୟରେ ସମ୍ପୃକ୍ତ ମନ୍ତ୍ରଣାଳୟ ଏହି କାର୍ଯ୍ୟକ୍ରମର ପରିଚାଳନା ଓ କାର୍ଯ୍ୟାନ୍ୱୟନ ପାଇଁ ଜାତୀୟ ସ୍ୱାସ୍ଥ୍ୟ ପ୍ରାଧିକରଣ (National Health Authority) ଗଠନ କରିଥିଲା। ଏହା ଏକ କେନ୍ଦ୍ର ପ୍ରାୟୋଜିତ ଯୋଜନା, ଯାହାର ଅର୍ଥାୟନ କେନ୍ଦ୍ର ସରକାର ଏବଂ ରାଜ୍ୟ ସରକାରମାନେ ମିଳିତ ଭାବେ କରନ୍ତି। ପ୍ରାୟ ୫୦ କୋଟି (୫୦୦ ନିୟୁତ) ଲୋକଙ୍କୁ ସ୍ୱାସ୍ଥ୍ୟସେବା ଯୋଗାଇବାର ଲକ୍ଷ୍ୟ ଥିବାରୁ ଏହାକୁ ବିଶ୍ୱର ସର୍ବବୃହତ ସରକାରୀ ପ୍ରାୟୋଜିତ ସ୍ୱାସ୍ଥ୍ୟସେବା କାର୍ଯ୍ୟକ୍ରମ ଭାବେ ବିବେଚନା କରାଯାଏ।<ref>{{cite web|date=6 March 2019|agency=PTI|title=Ayushman Bharat on way to become world's largest free healthcare: Arun Jaitley|url=https://economictimes.indiatimes.com/industry/healthcare/biotech/healthcare/ayushman-bharat-on-way-to-become-worlds-largest-free-healthcare-scheme-arun-jaitley/articleshow/68288261.cms|url-status=live|archive-url=https://web.archive.org/web/20210220110302/https://economictimes.indiatimes.com/industry/healthcare/biotech/healthcare/ayushman-bharat-on-way-to-become-worlds-largest-free-healthcare-scheme-arun-jaitley/articleshow/68288261.cms |archive-date=20 February 2021 |access-date=15 February 2021|website=The Economic Times}}</ref> ଏହି କାର୍ଯ୍ୟକ୍ରମଟି ଏକ ପରୀକ୍ଷିତ ଓ ନିରୀକ୍ଷିତ ପ୍ରୋଗ୍ରାମ ଅଟେ। ଏହାର ବ୍ୟବହାରକାରୀମାନଙ୍କୁ ଭାରତରେ ସେମାନଙ୍କର ଆୟ ସ୍ତର ଆଧାରରେ ନିମ୍ନଲିଖିତ ଭାବରେ ବର୍ଗୀକୃତ କରାଯାଇଛି।<ref>{{Cite web |title=About PM-JAY - National Health Authority {{!}} GOI |url=https://nha.gov.in/PM-JAY |access-date=2024-01-04 |website=nha.gov.in |archive-date=4 January 2024 |archive-url=https://web.archive.org/web/20240104113522/https://nha.gov.in/PM-JAY |url-status=live }}</ref> କିନ୍ତୁ ରାଜ୍ୟ ସରକାରଙ୍କ ଭିନ୍ନ ଭିନ୍ନ ବିଚାର କାରଣରୁ ଏହା ସମସ୍ତ ରାଜ୍ୟରେ କାର୍ଯ୍ୟକାରୀ ହେଉନାହିଁ। == ଇତିହାସ == [[File:The Prime Minister, Shri Narendra Modi visiting an exhibition on Ayushman Bharat, at Ranchi, in Jharkhand on September 23, 2018.JPG|thumb|220px|Prime Minister, Narendra Modi visiting an exhibition on Ayushman Bharat, at Ranchi, in Jharkhand]] ୨୦୧୭ରେ ଏହାର ଏକ ଭାରତୀୟ ସଂସ୍କରଣ [[ରୋଗ ଅଧ୍ୟୟନ ବିଶ୍ୱ ଭାର]] ୧୯୯୦ ରୁ ୨୦୧୬ ପର୍ଯ୍ୟନ୍ତ ଭାରତର ପ୍ରତ୍ୟେକ ରାଜ୍ୟ ପାଇଁ ପ୍ରମୁଖ ରୋଗ ଏବଂ ବିପଦ କାରକ ରିପୋର୍ଟ କରାଯାଇଥିଲା।<ref>{{cite journal|last1=Dandona|first1=Lalit|last2=Dandona|first2=Rakhi|last3=Kumar|first3=G Anil|last4=Shukla|first4=D K|last5=Paul|first5=Vinod K|last6=Balakrishnan|first6=Kalpana|last7=Prabhakaran|first7=Dorairaj|last8=Tandon|first8=Nikhil|last9=Salvi|first9=Sundeep|last10=Dash|first10=A P|last11=Nandakumar|first11=A|display-authors=4|date=December 2017|title=Nations within a nation: variations in epidemiological transition across the states of India, 1990–2016 in the Global Burden of Disease Study|url=|journal=The Lancet|volume=390|issue=10111|pages=2437–2460|doi=10.1016/S0140-6736(17)32804-0|pmc=5720596|pmid=29150201|via=NCBI|last119=Pati|last118=Parameswaran|first118=Sreejith|first12=Vikram|first119=Sanghamitra|last120=Prasad|last117=Pandya|first117=Sapan|last114=Nongmaithem|first116=Jeyaraj D|last116=Pandian|first115=Anu M|last115=Oommen|first114=Romi S|last121=Prasad|first113=Lipika|first120=Kameshwar|first124=Sreebhushan|first121=Narayan|first126=Thara|first129=Yogesh|last129=Sabde|first128=Ambuj|last128=Roy|first127=Goura K|last127=Rath|last126=Rangaswamy|last122=Purwar|first125=Siddarth|last125=Ramji|first112=Sreenivas A|last124=Raju|first123=Asma|last123=Rahim|first122=Manorama|last113=Nanda|last109=Murhekar|last112=Nair|first98=Raman K|first101=Laishram|last101=Ladusingh|first100=Anura|last100=Kurpad|first99=Rashmi|last99=Kumar|last98=Kumar|first102=Rakesh|first97=Avdhesh|last97=Kumar|first96=Anand|last96=Krishnan|first95=Parvaiz A|last95=Koul|first94=Sanjay|last102=Lodha|last103=Mahesh|first111=Sanjeev|last108=Mukhopadhyay|last111=Nair|first110=G V S|last110=Murthy|first109=Manoj|first130=K S|first108=Satinath|first107=Murali|first103=P A|last107=Mohan BV|first106=Dileep|last106=Mavalankar|first105=Matthews|last105=Mathai|first104=Rajesh|last104=Malhotra|last130=Sachdeva|last134=Sharma|last131=Sadhu|last155=Varughese|last158=Vijayakumar|first157=K|last157=Venugopal|first156=S|last156=Venkatesh|first155=Santosh|first154=Mathew|last159=Xavier|last154=Varghese|first153=Srikanth|last153=Tripathy|first152=Nihal|last152=Thomas|first151=Kavumpurathu R|last151=Thankappan|first158=Lakshmi|first159=Denis|last150=Thakur|first164=Theo|first167=Soumya|last167=Swaminathan|first166=Christopher J L|last166=Murray|first165=K Srinath|last165=Reddy|last164=Vos|last160=Yajnik|first163=J V R Prasada|last163=Rao|first162=Sanjay|last162=Zodpey|first161=Geevar|last161=Zachariah|first160=Chittaranjan S|first150=J S|first149=Babasaheb|first131=Harsiddha|last136=Shirude|last139=Singh|first138=Sharvari R|last138=Shukla|first137=Rajan|last137=Shukla|first136=Shreya|first135=Anita|last140=Singh|last135=Shet|first134=Rajendra|first93=Ajay|first133=Mari J|last133=Sankar|first132=Rajesh|last132=Sagar|first139=Gagandeep|first140=Narinder P|last149=Tandale|first145=A|first148=P N|last148=Sylaja|first147=Rajaraman|last147=Swaminathan|first146=Vanita|last146=Suri|last145=Srividya|last141=Singh|first144=R K|last144=Srivastava|first143=Dhirendra N|last143=Sinha|first142=Anju|last142=Sinha|first141=Virendra|last94=Kinra|last93=Khera|last13=Agarwal|last38=Furtado|first41=Ravi|last41=Mehrotra|first40=Chris M|last40=Varghese|first39=Eliza|last39=Dutta|first38=Melissa|first37=Puneet|first42=P|last37=Dewan|first36=Kirankumar|last36=Rade|first35=Raghuram|last35=Rao|first34=Sunil D|last34=Khaparde|last42=Jambulingam|last43=Kaur|last33=Chadha|last48=Anjana|first51=Arvind|last51=Chopra|first50=Anurag|last50=Agrawal|first49=Viswanathan|last49=Mohan|first48=Ranjit M|first47=Reeta|first43=Tanvir|last47=Rasaily|first46=Rashmi|last46=Arora|first45=Shalini|last45=Singh|first44=Meenakshi|last44=Sharma|first33=Vineet K|first32=Harvey|first52=Ashish J|first17=Avula|last21=Afshin|first20=Manu R|last20=Mathur|first19=Subhojit|last19=Dey|first18=Preet K|last18=Dhillon|last17=Laxmaiah|last22=Fitzmaurice|first16=Prashant|last16=Mathur|first15=R S|last15=Dhaliwal|first14=Prakash C|last14=Gupta|first13=Sanjay K|first21=Ashkan|first22=Christina|last32=Whiteford|last28=Lim|first31=Jeffrey D|last31=Stanaway|first30=Gregory A|last30=Roth|first29=Mohsen|last29=Naghavi|first28=Stephen S|first27=Hmwe|last23=Gakidou|last27=Kyu|first26=Nicholas J|last26=Kassebaum|first25=Simon I|last25=Hay|first24=Peter|last24=Gething|first23=Emmanuela|last52=Mathew|last53=Bhardwaj|first92=Tripti|first78=Rajeev|last82=Gururaj|first81=M D|last81=Gupte|first80=Tarun|last80=Gupta|first79=Subodh S|last79=Gupta|last78=Gupta|last83=Harikrishnan|first77=Randeep|last77=Guleria|first76=N|last76=Gopalakrishnan|first75=Aloke G|last75=Ghoshal|first74=Sagnik|first82=G|first83=Sivadasanpillai|first73=Paresh V|first88=Rajni|last92=Khanna|first91=Kiran|last91=Katoch|first90=Amal C|last90=Kataki|first89=Anita|last89=Kar|last88=Kant|last84=Iyer|last12=Patel|last87=Joshua|first86=Panniyamamkal|last86=Jeemon|first85=Sudhir K|last85=Jain|first84=Veena|last74=Dey|last73=Dave|first53=Deeksha|last58=Abdulkader|first61=Sandra|last61=Albert|first60=Rakesh|last60=Aggarwal|first59=Ashutosh N|last59=Aggarwal|first58=Rizwan S|first57=Scott|first62=Atul|last57=Glenn|first56=Kelly|last56=Bienhoff|first55=Parul|last55=Mutreja|first54=Pallavi|last54=Muraleedharan|last62=Ambekar|last63=Arora|first72=Siddharth K|first68=Anurag|last72=Das|first71=D J|last71=Christopher|first70=Bilali|last70=Camara|first69=Eesh|last69=Bhatia|last68=Bhargava|first63=Monika|first67=Anil|last67=Bhansali|first66=Gufran|last66=Beig|first65=Ashish|last65=Bavdekar|first64=Damodar|last64=Bachani|first87=Vasna}}</ref> ଏହି ଅଧ୍ୟୟନ ସରକାରୀ ସ୍ୱାସ୍ଥ୍ୟ ନୀତି ପ୍ରତି ଅଧିକ ଆଗ୍ରହ ଆଣିଥିଲା କାରଣ ଏହା ପ୍ରମୁଖ ସ୍ୱାସ୍ଥ୍ୟ ଆହ୍ୱାନଗୁଡ଼ିକୁ ଚିହ୍ନଟ କରିଥିଲା ଯାହାର ସମାଧାନ ସରକାର କରିପାରିଥାନ୍ତେ।<ref>{{cite journal |last1=Bhargava |first1=Balram |last2=Paul |first2=Vinod K |title=Informing NCD control efforts in India on the eve of Ayushman Bharat |journal=The Lancet |date=September 2018 |volume=399 |issue=10331 |pages=e17–e19 |doi=10.1016/S0140-6736(18)32172-X|pmid=30219331 |s2cid=52189318 |doi-access=free }}</ref> ଜନସଂଖ୍ୟାର ଏକ ବଡ଼ ଭାଗ ଭାରତୀୟ ସ୍ୱାସ୍ଥ୍ୟ ବ୍ୟବସ୍ଥା ଦ୍ୱାରା ଅଣସଂରକ୍ଷିତ ହୋଇ ରହିଛି, ଯାହା ଚିକିତ୍ସା ପାଇଁ ପାଣ୍ଠି ଯୋଗାଣ ପାଇଁ ରୋଗୀଙ୍କ ପକେଟରୁ ଅର୍ଥ ଉପରେ ନିର୍ଭର କରିଥାଏ।<ref>{{Cite journal |last1=Angell |first1=Blake J. |last2=Prinja |first2=Shankar |last3=Gupt |first3=Anadi |last4=Jha |first4=Vivekanand |last5=Jan |first5=Stephen |date=2019-03-07 |title=The Ayushman Bharat Pradhan Mantri Jan Arogya Yojana and the path to universal health coverage in India: Overcoming the challenges of stewardship and governance |journal=PLOS Medicine |volume=16 |issue=3 |article-number=e1002759 |doi=10.1371/journal.pmed.1002759 |pmid=30845199 |issn=1549-1676|pmc=6405049 |doi-access=free }}</ref> ଏହି ଦେୟ ଅନେକ ରୋଗୀଙ୍କୁ ସ୍ୱାସ୍ଥ୍ୟ ସେବା ପାଇବାରେ ବାଧା ସୃଷ୍ଟି କରିଥାଏ। ୨୦୧୮ରେ ଭାରତ ସରକାର ବର୍ଣ୍ଣନା କରିଥିଲେ ଯେ ପକେଟରୁ ଚିକିତ୍ସା ଖର୍ଚ୍ଚ ହେତୁ ପ୍ରତିବର୍ଷ ୬ କୋଟିରୁ ଅଧିକ ଭାରତୀୟ ଦାରିଦ୍ର୍ୟ ଭିତରକୁ ଠେଲି ହୋଇଯାଉଥିଲେ।<ref>{{cite web|date=17 November 2018|agency=Press Trust of India|title=Medical Expenses Push 6 Crore Indians To Poverty Annually: Top Official|url=https://www.ndtv.com/india-news/medical-expenses-push-6-crore-indians-to-poverty-annually-top-official-indu-bhushan-1949129|url-status=live|archive-url=https://web.archive.org/web/20181117210709/https://www.ndtv.com/india-news/medical-expenses-push-6-crore-indians-to-poverty-annually-top-official-indu-bhushan-1949129 |archive-date=17 November 2018 |access-date=15 February 2021|website=NDTV}}</ref> ବିଭିନ୍ନ ଉପଲବ୍ଧ ଆଞ୍ଚଳିକ ଏବଂ ଜାତୀୟ କାର୍ଯ୍ୟକ୍ରମ ସତ୍ତ୍ୱେ [[ଭାରତରେ ସ୍ୱାସ୍ଥ୍ୟସେବା]] ଆହୁରି ଅନେକ କିଛି କରିବାର ଥିଲା। ଭାରତ ସରକାର ପ୍ରଥମେ ଆୟୁଷ୍ମାନ ଭାରତ ଯୋଜନା ଘୋଷଣା କରିଥିଲେ [[ସାର୍ବଜନୀନ ସ୍ୱାସ୍ଥ୍ୟସେବା]] ୨୦୧୮ ଫେବୃଆରୀରେ ଯୋଜନା [[୨୦୧୮ ଭାରତ ସରକାରଙ୍କ ବଜେଟ୍]]...<ref>{{Cite web |date=2018-02-01 |title=Union Budget 2018: Ayushman Bharat to be the world's biggest healthcare scheme, says PM Modi |url=https://www.businesstoday.in/business/news/story/union-budget-2018-19-live-updates-arun-jaitley-speech-parliament-102487-2018-02-01 |access-date=2024-01-04 |website=Business Today |language=en |archive-date=19 January 2024 |archive-url=https://web.archive.org/web/20240119164709/https://www.businesstoday.in/business/news/story/union-budget-2018-19-live-updates-arun-jaitley-speech-parliament-102487-2018-02-01 |url-status=live }}</ref> ଦ. [[କେନ୍ଦ୍ର ମନ୍ତ୍ରୀ ପରିଷଦ]] ମାର୍ଚ୍ଚ ମାସରେ ଏହାକୁ ଅନୁମୋଦନ କରାଯାଇଥିଲା। ୨୦୧୮ରେ ତାଙ୍କ [[ସ୍ୱାଧୀନତା ଦିବସ‌ (ଭାରତ)|ସ୍ୱାଧୀନତା ଦିବସ]] ପ୍ରଧାନମନ୍ତ୍ରୀଙ୍କ ଅଭିଭାଷଣ [[ନରେନ୍ଦ୍ର ମୋଦୀ]] ସେ ଘୋଷଣା କଲେ ଯେ ସେହି ବର୍ଷ ସେପ୍ଟେମ୍ବର ୨୫ ତାରିଖରେ ଭାରତର ଏକ ପ୍ରମୁଖ ଜାତୀୟ ସ୍ୱାସ୍ଥ୍ୟ କାର୍ଯ୍ୟକ୍ରମ ହେବ, ଯାହା ପଣ୍ଡିତଙ୍କ ଜନ୍ମଦିନକୁ ମଧ୍ୟ ସ୍ମରଣ କରିବ। [[ଦୀନଦୟାଲ ଉପାଧ୍ୟାୟ]]...<ref>{{cite journal |last1=Mukherjee |first1=Reema |last2=Arora |first2=Manisha |title=India's national health protection scheme: A preview |journal=Medical Journal of Dr. D.Y. Patil Vidyapeeth |date=2018 |volume=11 |issue=5 |page=385 |doi=10.4103/mjdrdypu.mjdrdypu_109_18|s2cid=169815602 |doi-access=free }}</ref> [[File:Stamp of India - 2019 - Colnect 926026 - 1st Anniversary Pradhan Mantri Jan Aarogya Yojana.jpeg|thumb|PM-JAY stamp]] ଜୁନ୍ ୨୦୧୮ ରେ ଏକ "ପାନେଲିଂ ପ୍ରକ୍ରିୟା" ମାଧ୍ୟମରେ ଡାକ୍ତରଖାନା ପାଇଁ ଆବେଦନ ଖୋଲିଲା |{{citation needed| date = ସେପ୍ଟେମ୍ବର 2022}} ଜୁଲାଇ ୨୦୧୮ରେ ଆୟୁଷ୍ମାନ ଭାରତ ଯୋଜନା ମାଧ୍ୟମରେ ଲୋକଙ୍କୁ ଏହି ସୁବିଧା ପ୍ରଦାନ କରିବା ପାଇଁ ସୁପାରିସ କରାଯାଇଥିଲା। [[ଆଧାର]], କିନ୍ତୁ ଏହା ମଧ୍ୟ କହିଛନ୍ତି ଯେ ସେହି ପରିଚୟ ପତ୍ର ବିନା ଲୋକମାନେ ପ୍ରବେଶ କରିବା ପାଇଁ ଏକ ପ୍ରକ୍ରିୟା ଥିଲା।{{citation needed| date = ସେପ୍ଟେମ୍ବର 2022}} ଏବି ପିଏମ-ଜେଏୱାଇ ପ୍ରଥମେ ୨୩ ସେପ୍ଟେମ୍ବର ୨୦୧୮ ରେ ଆରମ୍ଭ ହୋଇଥିଲା [[ରାଞ୍ଚି]], [[ଝାଡ଼ଖଣ୍ଡ]]...<ref>{{cite web |title=PM Modi launches PMJAY- Ayushman Bharat in Ranchi |url=https://www.aninews.in/videos/national/pm-modi-launches-pmjay-ayushman-bharat-ranchi/ |website=ANInews |language=en |date=23 September 2018 |access-date=23 February 2024 |archive-date=14 April 2021 |archive-url=https://web.archive.org/web/20210414231717/https://www.aninews.in/videos/national/pm-modi-launches-pmjay-ayushman-bharat-ranchi/ |url-status=live }}</ref> ୨୦୨୦ ଡିସେମ୍ବର ୨୬ ସୁଦ୍ଧା ଏହି ଯୋଜନା ଜାମ୍ମୁ କାଶ୍ମୀର ଏବଂ ଲଦାଖ କେନ୍ଦ୍ରଶାସିତ ଅଞ୍ଚଳକୁ ସମ୍ପ୍ରସାରିତ କରାଯାଇଥିଲା।<ref>{{Cite web|date=2020-12-24|title=PM Modi to launch Ayushman Bharat health insurance scheme for residents of Jammu and Kashmir on Dec 26|url=https://www.hindustantimes.com/india-news/pm-modi-to-launch-ayushman-bharat-health-insurance-scheme-for-residents-of-j-k-on-dec-26/story-W5tvJBES6MqyldUP3o2pOO.html|access-date=2020-12-26|website=Hindustan Times|language=en|archive-date=16 November 2023|archive-url=https://web.archive.org/web/20231116121230/https://www.hindustantimes.com/india-news/pm-modi-to-launch-ayushman-bharat-health-insurance-scheme-for-residents-of-j-k-on-dec-26/story-W5tvJBES6MqyldUP3o2pOO.html|url-status=live}}</ref> ଏହି କାର୍ଯ୍ୟକ୍ରମକୁ "ଉଚ୍ଚାଭିଳାଷୀ" କୁହାଯାଏ।<ref>{{cite web|last1=Singh|first1=Poonam Khetrapal|date=1 October 2018|title=Ayushman Bharat: An ambitious set of reforms that should benefit millions of India's poor and vulnerable|url=https://www.who.int/southeastasia/news/opinion-editorials/detail/ayushman-bharat-an-ambitious-set-of-reforms-that-should-benefit-millions-of-india-s-poor-and-vulnerable|url-status=live|archive-url=https://web.archive.org/web/20200222114648/https://www.who.int/southeastasia/news/opinion-editorials/detail/ayushman-bharat-an-ambitious-set-of-reforms-that-should-benefit-millions-of-india-s-poor-and-vulnerable |archive-date=22 February 2020 |access-date=15 February 2021|website=|publisher=World Health Organization|language=en}}</ref><ref>{{cite journal |last1=Zodpey |first1=S |last2=Farooqui |first2=HH |title=Universal health coverage in India: Progress achieved & the way forward. |journal=The Indian Journal of Medical Research |date=April 2018 |volume=147 |issue=4 |pages=327–329 |doi=10.4103/ijmr.IJMR_616_18 |pmid=29998865|pmc=6057252 |doi-access=free }}</ref> ସେପ୍ଟେମ୍ବର ୨୦୨୪ରେ ଆୟୁଷ୍ମାନ ଭାରତ ପ୍ରଧାନମନ୍ତ୍ରୀ ଜନ ଆରୋଗ୍ୟ ଯୋଜନାକୁ ଦେଶର ବରିଷ୍ଠ ନାଗରିକମାନଙ୍କୁ ସାମିଲ କରିବା ପାଇଁ ସମ୍ପ୍ରସାରିତ କରାଯାଇଥିଲା, ଯାହା ସେମାନଙ୍କ ଆର୍ଥିକ ପୃଷ୍ଠଭୂମି କିମ୍ବା ପେନସନ କିମ୍ବା ସଞ୍ଚୟରୁ ଆୟ ନିର୍ବିଶେଷରେ ହେଉ। ଭାରତରେ ବୟସ୍କମାନଙ୍କ ଯତ୍ନ ପାଇଁ ସରକାରଙ୍କ ଦ୍ୱାରା ନିଆଯାଇଥିବା ପଦକ୍ଷେପଗୁଡ଼ିକ ଦିଗରେ ଏହା ଏକ ଗୁରୁତ୍ୱପୂର୍ଣ୍ଣ ନିଷ୍ପତ୍ତି ଥିଲା, କାରଣ ପୂର୍ବରୁ ଅନ୍ତର୍ଭୁକ୍ତ ହୋଇଥିବା ବରିଷ୍ଠମାନଙ୍କୁ ଅତିରିକ୍ତ ୫ ଲକ୍ଷ ଟଙ୍କାର କଭର ମିଳିବ, ଯାହାକୁ ସେମାନଙ୍କୁ ପରିବାରର ଅନ୍ୟ ସଦସ୍ୟଙ୍କ ସହ ବାଣ୍ଟିବାର ଆବଶ୍ୟକତା ନାହିଁ। ଅନ୍ୟ ସରକାରୀ ସ୍ୱାସ୍ଥ୍ୟ ବୀମା ଯୋଜନାରେ ଅନ୍ତର୍ଭୁକ୍ତ ହୋଇଥିବା ବରିଷ୍ଠମାନଙ୍କୁ ମଧ୍ୟ କଭର କରାଯିବ। ଏବଂ ସବୁଠାରୁ ଗୁରୁତ୍ୱପୂର୍ଣ୍ଣ କଥା ହେଉଛି ଯେଉଁମାନେ ଘରୋଇ ବୀମା ପ୍ରଦାନକାରୀଙ୍କ ଠାରୁ ବୀମା ଯୋଜନା ନେଇଥିଲେ ସେମାନେ ତଥାପି କଭର ହେବେ। <ref> Times of India |Title=Ayushman Bharat: Senior Citizens above 70 years to get Rs 5 Lakh health insurance| Text "https://timesofindia.indiatimes.com/business/india-business/ayushman-bharat-senior-citizens-above-70-years-to-get-rs-5-lakh-health-insurance-check-eligibility-how-to-apply/articleshow/113287887.cms"</ref> == ବୈଶିଷ୍ଟ୍ୟ == [[File:Healthcare centre near Mahua.jpg|thumb|A health and wellness centre established as a part of Ayushman Bharat Yojna at Mahua community development bloc, [[Bihar]].]] ପିଏମ-ଜେଏୱାଇର ବିଶେଷତ୍ୱଗୁଡ଼ିକ ମଧ୍ୟରେ ରହିଛି-୧୦ କୋଟି ପରିବାର କିମ୍ବା ୫୦ କୋଟି ଭାରତୀୟଙ୍କୁ ସ୍ୱାସ୍ଥ୍ୟ ସେବା ପ୍ରଦାନ କରିବା।<ref>{{cite web |author1=Our Bureau |title=PM unveils Ayushman Bharat; 50 cr to get health cover of ₹5 lakh |url=https://www.thehindubusinessline.com/news/national/pm-unveils-ayushman-bharat-50-cr-to-get-health-cover-of-5-lakh/article25022030.ece |website=[[Business Line]] |language=en |date=23 September 2018 |access-date=23 February 2024 |archive-date=14 January 2024 |archive-url=https://web.archive.org/web/20240114161050/https://www.thehindubusinessline.com/news/national/pm-unveils-ayushman-bharat-50-cr-to-get-health-cover-of-5-lakh/article25022030.ece |url-status=live }}</ref> ଏକ କଭର ପ୍ରଦାନ କରିବା {{INRConvert| 5 | l | lk = ଉପରେ | year = 2021}} ପାନେଲଭୁକ୍ତ ଡାକ୍ତରଖାନାଗୁଡ଼ିକରେ ଚିକିତ୍ସା ପାଇଁ ପ୍ରତିବର୍ଷ ପରିବାର ପିଛା, ଉଭୟ ସରକାରୀ ଏବଂ ବେସରକାରୀ ଅଫର୍ [[ନଗଦବିହୀନ ଦେୟ]] ଏବଂ [[କାଗଜବିହୀନ]] ଡାକ୍ତରଖାନା କିମ୍ବା ଡାକ୍ତରଙ୍କ କାର୍ଯ୍ୟାଳୟ ମାଧ୍ୟମରେ ରେକର୍ଡ କିପିଙ୍ଗ୍<ref>{{cite web |last1=Sharma |first1=Yogima Seth |title=Labour ministry to provide cashless secondary and tertiary medical care services under AB-PMJAY |url=https://economictimes.indiatimes.com/industry/healthcare/biotech/healthcare/labour-ministry-to-provide-cashless-secondary-and-tertiary-medical-care-services-under-pmjay/articleshow/71114979.cms |website=[[The Economic Times]] |date=13 September 2019 |access-date=23 February 2024 |archive-date=1 July 2023 |archive-url=https://web.archive.org/web/20230701171549/https://economictimes.indiatimes.com/industry/healthcare/biotech/healthcare/labour-ministry-to-provide-cashless-secondary-and-tertiary-medical-care-services-under-pmjay/articleshow/71114979.cms |url-status=live }}</ref> ମାନଦଣ୍ଡ ବ୍ୟବହାର କରି [[ସାମାଜିକ-ଅର୍ଥନୈତିକ ଓ ଜାତି ଜନଗଣନା ୨୦୧୧]] ଲାଭ ପାଇଁ ଯୋଗ୍ୟତା ନିର୍ଦ୍ଧାରଣ କରିବା<ref>{{cite web |title=NHA issues circular advising states to identify eligible PMJAY beneficiaries |url=https://economictimes.indiatimes.com/news/politics-and-nation/nha-issues-circular-advising-states-to-identify-eligible-pmjay-beneficiaries/articleshow/66096010.cms |website=[[The Economic Times]] |date=6 October 2018 |access-date=23 February 2024 |archive-date=1 July 2023 |archive-url=https://web.archive.org/web/20230701171507/https://economictimes.indiatimes.com/news/politics-and-nation/nha-issues-circular-advising-states-to-identify-eligible-pmjay-beneficiaries/articleshow/66096010.cms |url-status=live }}</ref><ref>{{cite web |last1=Sharma |first1=Neetu Chandra |title=Govt looks beyond SECC 2011 to include more beneficiaries under Modicare |url=https://www.livemint.com/politics/policy/govt-looks-beyond-secc-2011-to-include-more-beneficiaries-under-modicare-1560187873216.html |website=[[Mint (newspaper)|Livemint]] |publisher=[[HT Media]] |language=en |date=10 June 2019 |access-date=23 February 2024 |archive-date=16 November 2023 |archive-url=https://web.archive.org/web/20231116120745/https://www.livemint.com/politics/policy/govt-looks-beyond-secc-2011-to-include-more-beneficiaries-under-modicare-1560187873216.html |url-status=live }}</ref> ପରିବାରର ଆକାର, ବୟସ କିମ୍ବା ଲିଙ୍ଗ ଉପରେ କୌଣସି ପ୍ରତିବନ୍ଧକ ନାହିଁ-ସମସ୍ତ ପୂର୍ବ-ବିଦ୍ୟମାନ ଚିକିତ୍ସା ଅବସ୍ଥା ଏହି ଯୋଜନା ଅଧୀନରେ ଅନ୍ତର୍ଭୁକ୍ତ | ଏହା ଡାକ୍ତରଖାନାରେ ଭର୍ତ୍ତି ହେବାର ୩ ଦିନ ଏବଂ ଡାକ୍ତରଖାନାରେ ଭର୍ତ୍ତି ହେବାର ୧୫ ଦିନ ଅନ୍ତର୍ଭୁକ୍ତ କରେ, ଯେଉଁଥିରେ ନିଦାନ ଯତ୍ନ ଏବଂ ଔଷଧ ଉପରେ ଖର୍ଚ୍ଚ ଅନ୍ତର୍ଭୁକ୍ତ | ଏହି ଯୋଜନା ପୋର୍ଟେବଲ୍ ଅଟେ ଏବଂ ଜଣେ ହିତାଧିକାରୀ ନିଜ ରାଜ୍ୟ ବାହାରେ ଏବଂ ଦେଶର ଯେକୌଣସି ସ୍ଥାନରେ ପିଏମ-ଜେଏୱାଇ ତାଲିକାଭୁକ୍ତ ଡାକ୍ତରଖାନାରେ ଚିକିତ୍ସା ପାଇପାରିବେ |<ref>{{cite web |last1=Sharma |first1=Neetu Chandra |title=Over 40,000 people availed portable treatment under Ayushman Bharat |url=https://www.livemint.com/politics/policy/over-42-000-people-availed-portable-treatment-under-ab-pmjay-1569476280775.html |website=[[Mint (newspaper)|Livemint]] |publisher=[[HT Media]] |language=en |date=26 September 2019 |access-date=23 February 2024 |archive-date=1 July 2023 |archive-url=https://web.archive.org/web/20230701171516/https://www.livemint.com/politics/policy/over-42-000-people-availed-portable-treatment-under-ab-pmjay-1569476280775.html |url-status=live }}</ref> ଭାରତରେ, ସାର୍ବଜନୀନ ବ୍ୟବସ୍ଥାରେ ଅତ୍ୟାବଶ୍ୟକ ପ୍ରାଥମିକ, ମାଧ୍ୟମିକ ଏବଂ ତୃତୀୟ ସ୍ତରର ସ୍ୱାସ୍ଥ୍ୟସେବାକୁ ସୁଦୃଢ଼ କରିବା ଉପରେ ଧ୍ୟାନ ଦେବା ପରିବର୍ତ୍ତେ, ଏକ ବୀମା-ଆଧାରିତ ବ୍ୟବସ୍ଥା ଆଡ଼କୁ ପରିବର୍ତ୍ତନକୁ ପ୍ରୋତ୍ସାହିତ କରାଯାଇଛି।<ref>{{Cite journal |last=Hooda |first=Shailender Kumar |date=June 20, 2020 |title=Decoding Ayushman Bharat |journal=[[Economic and Political Weekly]] |volume=25}}</ref> ଘରୋଇ କ୍ଷେତ୍ର ତୁଳନାରେ ଭାରତର ସାର୍ବଜନୀନ ସ୍ୱାସ୍ଥ୍ୟ କ୍ଷେତ୍ରରେ ଦୀର୍ଘକାଳୀନ ଅଣ୍ଡରଫଣ୍ଡିଂ ଏବଂ ୧୯୯୦ ଦଶକର ଶେଷ ଭାଗରେ ଭାରତ ସରକାରଙ୍କ ଦ୍ୱାରା ଘରୋଇ ସ୍ୱାସ୍ଥ୍ୟ ବୀମା ପାଇଁ ବଜାରର ଉଦାରୀକରଣ ସ୍ୱାସ୍ଥ୍ୟ ଅସମାନତା ବୃଦ୍ଧି କରିଥିଲା, କାରଣ ଘରୋଇ ସ୍ୱାସ୍ଥ ବୀମା ମୁଖ୍ୟତଃ ଆର୍ଥିକ ଦୃଷ୍ଟିରୁ ସୁବିଧାପ୍ରାପ୍ତ ଗୋଷ୍ଠୀମାନଙ୍କ ପାଇଁ ସୁଲଭ।<ref name=":0">{{Cite journal |last=Ecks |first=Stefan |date=2021-05-28 |title="Demand Side" Health Insurance in India: The Price of Obfuscation |journal=Medical Anthropology |volume=40 |issue=5 |pages=404–416 |doi=10.1080/01459740.2021.1929208 |issn=0145-9740|doi-access=free |pmid=34047660 |hdl=20.500.11820/a54dc9d7-0866-4d4d-9f38-66c4c7839e48 |hdl-access=free }}</ref> ୨୦୦୦ ଦଶକର ମଧ୍ୟଭାଗରେ, ସରକାରୀ ଅନୁଦାନ ପ୍ରାପ୍ତ ସ୍ୱାସ୍ଥ୍ୟ ବୀମା ଏକ ନୂତନ ପ୍ରକାରର ସ୍ୱାସ୍ଥ୍ୟସେବା ଆର୍ଥିକ ସହାୟତା ଭାବରେ ଉଭା ହୋଇଥିଲା, ଯାହା ବ୍ୟକ୍ତିବିଶେଷଙ୍କୁ ପକେଟରୁ ବିପର୍ଯ୍ୟୟ ସ୍ୱାସ୍ଥ୍ୟ ଖର୍ଚ୍ଚକୁ ରୋକିବାରେ ସାହାଯ୍ୟ କରିଥିଲା |<ref name=":0" /> ଏହି ମଡେଲ ଜରିଆରେ ରାଜ୍ୟ ଘରୋଇ ବୀମା କମ୍ପାନୀମାନଙ୍କୁ ପ୍ରିମିୟମ ପ୍ରଦାନ କରିବ, ଯାହା ଯୋଗ୍ୟ ବ୍ୟକ୍ତିମାନଙ୍କୁ ପିଏମଜେଏୱାଇ ଯୋଜନାରେ ସାମିଲ ହୋଇଥିବା ଯେକୌଣସି ସରକାରୀ କିମ୍ବା ଘରୋଇ ଅନୁଷ୍ଠାନରେ ମାଗଣା ଚିକିତ୍ସା ପାଇବାକୁ ଅନୁମତି ଦେବ। ଭାରତ ସରକାର ସ୍ୱୀକାର କରିଥିଲେ ଯେ ବ୍ୟକ୍ତିଗତ ପକେଟ ଖର୍ଚ୍ଚ ଲୋକମାନଙ୍କୁ ଦାରିଦ୍ର୍ୟ ଭିତରକୁ ଠେଲି ଦେଉଛି ଏବଂ ସରକାରୀ ଡାକ୍ତରଖାନାରେ ଚିକିତ୍ସା ଲୋକମାନଙ୍କୁ ବିପର୍ଯ୍ୟୟ ସ୍ୱାସ୍ଥ୍ୟ ଖର୍ଚ୍ଚରୁ ରକ୍ଷା କରିପାରିବ ନାହିଁ।<ref name=":0" /> ସରକାରୀ ଅନୁଦାନ ପ୍ରାପ୍ତ ସ୍ୱାସ୍ଥ୍ୟ ବୀମାର ବିକଳ୍ପ ଗରିବ ବ୍ୟକ୍ତିମାନଙ୍କୁ ଅତିରିକ୍ତ ଖର୍ଚ୍ଚ ବିନା ଘରୋଇ ସ୍ୱାସ୍ଥ୍ୟ ସେବା ପାଇବାକୁ ସକ୍ଷମ କରିଥାଏ।<ref name=":0" /> === ପ୍ରଭାବ === ଆୟୁଷ୍ମାନ ଯୋଜନା ଯୋଗୁଁ ସରକାରୀ ଡାକ୍ତରଖାନାଗୁଡ଼ିକର ରାଜସ୍ୱ ବୃଦ୍ଧି ପାଇଛି, ରୋଗୀମାନଙ୍କୁ ଉନ୍ନତ ସୁବିଧା ମିଳୁଛି। ପୂର୍ବରୁ ସ୍ୱାସ୍ଥ୍ୟସେବା ସୁବିଧା ଅଭାବରୁ ରୋଗୀମାନେ ସରକାରୀ ଡାକ୍ତରଖାନାକୁ ଯିବାକୁ ଦ୍ୱିଧା କରୁଥିଲେ; ଆୟୁଷ୍ମାନ ଯୋଜନା ଅଧୀନରେ ଚିକିତ୍ସା ପାଇଁ ସେମାନଙ୍କ ଉପରେ ବିଶ୍ୱାସ ଥିବାରୁ ଲୋକମାନେ ବର୍ତ୍ତମାନ ଏହି ଡାକ୍ତରଖାନାଗୁଡ଼ିକୁ ଯାଆନ୍ତି |<ref>{{Cite news |date=25 June 2023 |title=Revenue of government hospitals increased due to Ayushman scheme, patients are getting better facilities |url=https://www.prabhatkhabar.com/state/jharkhand/ranchi/ayushman-bharat-yojna-benefits-in-jharkhand-to-patients-and-government-hospital-ayushman-card-kaise-banaye-zzz |work=Prabhat Khabar |access-date=10 December 2024 |archive-date=2 April 2024 |archive-url=https://web.archive.org/web/20240402082430/https://www.prabhatkhabar.com/state/jharkhand/ranchi/ayushman-bharat-yojna-benefits-in-jharkhand-to-patients-and-government-hospital-ayushman-card-kaise-banaye-zzz |url-status=live }}</ref> [[ଲାନସେଟ୍]] ପିଏମଜେଏୱାଇ କାରଣରୁ ଛଅ ବର୍ଷ ମଧ୍ୟରେ କର୍କଟ ରୋଗର ପ୍ରାରମ୍ଭିକ ଚିହ୍ନଟ ଏବଂ ଚିକିତ୍ସାରେ ୩୬% ବୃଦ୍ଧି ଘଟିଛି। ସମୟୋଚିତ ଚିକିତ୍ସା, ଯାହା ରୋଗ ନିର୍ଣ୍ଣୟ ହେବାର ୩୦ ଦିନ ମଧ୍ୟରେ ଆରମ୍ଭ ହେବା ଭାବେ ପରିଭାଷିତ ହୋଇଛି, ହିତାଧିକାରୀମାନଙ୍କ ପାଇଁ ଉଲ୍ଲେଖନୀୟ ଭାବେ ଉନ୍ନତ ହୋଇଛି, ଯେଉଁମାନେ ଅଣ-ନାମାଙ୍କନକାରୀଙ୍କ ପାଇଁ ୩୦% ଉନ୍ନତି ତୁଳନାରେ ପ୍ରବେଶରେ ୯୦% ବୃଦ୍ଧି ଅନୁଭବ କରିଛନ୍ତି।<ref>{{Cite web |date=2024-12-23 |title=Lancet study hails India's Ayushman Bharat health scheme in fighting cancers |url=https://www.firstpost.com/india/lancet-study-hails-indias-ayushman-bharat-health-scheme-in-fighting-cancers-13847026.html |access-date=2024-12-25 |website=Firstpost |language=en-us}}</ref><ref>{{Cite web |last=Mishra |first=Abhinandan |date=2024-12-24 |title=Ayushman Bharat reduced cancer treatment delays by 90% |url=https://sundayguardianlive.com/tsg-on-weekdays/ayushman-bharat-reduced-cancer-treatment-delays-by-90 |access-date=2024-12-25 |website=The Sunday Guardian Live |language=en-US}}</ref> ଆୟୁଷ୍ମାନ ଭାରତ ପ୍ରଧାନମନ୍ତ୍ରୀ ଜନ ଆରୋଗ୍ୟ ଯୋଜନା (ପିଏମ-ଜେଏୱାଇ) ଅଧୀନରେ ୧.୭ ଲକ୍ଷ କୋଟି ଟଙ୍କାର ଡାକ୍ତରଖାନା ଚିକିତ୍ସା ପାଇଁ ମଞ୍ଜୁରି ମିଳିଛି। [[ରାଜ୍ୟ ସଭା]]... ଏହାର ଶୁଭାରମ୍ଭ ପରଠାରୁ, ଏହି ଯୋଜନା ୧୧୬.୯ ନିୟୁତରୁ ଅଧିକ ଡାକ୍ତରଖାନାରେ ଭର୍ତ୍ତି ହୋଇଛି। ଏହା ପ୍ରତିବର୍ଷ ପ୍ରତ୍ୟେକ ଯୋଗ୍ୟ ପରିବାର ପାଇଁ ୫ ଲକ୍ଷ ଟଙ୍କା ପର୍ଯ୍ୟନ୍ତ ସ୍ୱାସ୍ଥ୍ୟ ବୀମା ପ୍ରଦାନ କରିଥାଏ। ଏହି ଯୋଜନା ଭାରତର ଆର୍ଥିକ ଦୃଷ୍ଟିରୁ ଦୁର୍ବଳ ଜନସଂଖ୍ୟାର ପ୍ରାୟ ୪୦% ଲକ୍ଷ୍ୟ ରଖିଛି ଏବଂ ହଜାର ହଜାର ପାନେଲରେ ଅନ୍ତର୍ଭୁକ୍ତ ସରକାରୀ ଏବଂ ବେସରକାରୀ ଡାକ୍ତରଖାନା ଅନ୍ତର୍ଭୁକ୍ତ |<ref>{{Cite web |date=2026-03-17 |title=Hospital treatments worth ₹1.73 lakh crore sanctioned under Ayushman Bharat, Rajya Sabha told - CNBC TV18 |url=https://www.cnbctv18.com/india/hospital-treatments-worth-%e2%82%b91-73-lakh-crore-sanctioned-under-ayushman-bharat-rajya-sabha-told-ws-el-19870108.htm |access-date=2026-03-18 |website=CNBCTV18 |language=en}}</ref> == କାର୍ଯ୍ୟକାରୀ କରିବା == === ରାଜ୍ୟ ଏବଂ କେନ୍ଦ୍ରଶାସିତ ଅଞ୍ଚଳଗୁଡ଼ିକର ଅଂଶଗ୍ରହଣ === ଭାରତର [[ଭାରତର ରାଜ୍ୟ ଓ କେନ୍ଦ୍ରଶାସିତ ଅଞ୍ଚଳ|୨୮ଟି ରାଜ୍ୟ ଏବଂ ୮ଟି କେନ୍ଦ୍ରଶାସିତ ଅଞ୍ଚଳ]] ଆୟୁଷ୍ମାନ ଭାରତ ଯୋଜନାରେ ଭାଗ ନେବାକୁ ହେବ କି ନାହିଁ ସେ ବିଷୟରେ ପ୍ରତ୍ୟେକ ନିଜ ନିଜ ପସନ୍ଦ କରନ୍ତି।{{citation needed| date = ସେପ୍ଟେମ୍ବର 2022}} ୨୦୧୮ ଫେବୃଆରୀରେ, ଯେତେବେଳେ ଏହି କାର୍ଯ୍ୟକ୍ରମ ଘୋଷଣା କରାଯାଇଥିଲା, ୨୦ଟି ରାଜ୍ୟ ଏଥିରେ ଯୋଗଦେବାକୁ ପ୍ରତିଶ୍ରୁତିବଦ୍ଧ ହୋଇଥିଲେ।{{citation needed| date = ସେପ୍ଟେମ୍ବର 2022}} ସେପ୍ଟେମ୍ବର ୨୦୧୮ ରେ, ଆରମ୍ଭ ହେବାର କିଛି ସମୟ ପରେ କିଛି ରାଜ୍ୟ ଏବଂ ଅଞ୍ଚଳ ଏହି କାର୍ଯ୍ୟକ୍ରମରେ ଅଂଶଗ୍ରହଣ କରିବାକୁ ମନା କରିଦେଇଥିଲେ।<ref>{{cite web |date=24 September 2018|title=5 states opted out of Ayushman Bharat: Here's why|url=https://www.moneycontrol.com/news/india/5-states-opted-out-of-ayushman-bharat-heres-why-2979691.html|url-status=live|archive-url=https://web.archive.org/web/20180924110836/https://www.moneycontrol.com/news/india/5-states-opted-out-of-ayushman-bharat-heres-why-2979691.html |archive-date=24 September 2018 |access-date=15 February 2021|website=Moneycontrol}}</ref> [[ମହାରାଷ୍ଟ୍ର]] ଏବଂ [[ତାମିଲନାଡୁ]] ପ୍ରଥମେ ଯୋଗଦେବାକୁ ମନା କରିଦେଇଥିଲେ କାରଣ ପ୍ରତ୍ୟେକଙ୍କର ନିଜସ୍ୱ ରାଜ୍ୟ ସ୍ୱାସ୍ଥ୍ୟସେବା କାର୍ଯ୍ୟକ୍ରମ ଥିଲା।<ref>{{Cite news|last=|first=|date=9 October 2020|title=Ayushman Bharat Yojana and its impact on medical devices industry|work=Express healthcare|url=https://www.expresshealthcare.in/blogs/guest-blogs-healthcare/ayushman-bharat-yojana-and-its-impact-on-medical-devices-industry/425234/|access-date=15 February 2021|archive-date=15 April 2021|archive-url=https://web.archive.org/web/20210415010517/https://www.expresshealthcare.in/blogs/guest-blogs-healthcare/ayushman-bharat-yojana-and-its-impact-on-medical-devices-industry/425234/|url-status=live}}</ref><ref name="Porecha 2019">{{cite web|last1=Porecha|first1=Maitri|date=24 September 2019|title=A year on, Ayushman Bharat faces multiple challenges ahead|url=https://www.thehindubusinessline.com/economy/a-year-on-ayushman-bharat-faces-multiple-challenges-ahead/article29497106.ece#|url-status=live|archive-url=https://web.archive.org/web/20190924060558/https://www.thehindubusinessline.com/economy/a-year-on-ayushman-bharat-faces-multiple-challenges-ahead/article29497106.ece |archive-date=24 September 2019 |website=The Hindu Business Line|language=en}}</ref> ସେହି କାର୍ଯ୍ୟକ୍ରମଗୁଡ଼ିକ, [[ମହାତ୍ମା ଜ୍ୟୋତିବା ଫୁଲେ ଜନ ଆରୋଗ୍ୟ ଯୋଜନା]] ଏବଂ ତାମିଲନାଡ଼ୁ ପାଇଁ କାର୍ଯ୍ୟକ୍ରମ ପୂର୍ବରୁ ଭଲ ଭାବରେ କାର୍ଯ୍ୟ କରୁଥିଲା। ଏହି ରାଜ୍ୟଗୁଡ଼ିକ ପରେ ଆୟୁଷ୍ମାନ ଭାରତ ଯୋଜନାରେ ସ୍ୱତନ୍ତ୍ର ବ୍ୟତିକ୍ରମ ସହିତ ଯୋଗ ଦେଇଥିଲେ, ଯାହାଦ୍ୱାରା ଏହାକୁ ସେମାନଙ୍କର ବର୍ତ୍ତମାନର ଭିତ୍ତିଭୂମିର ଅଂଶବିଶେଷ କରାଯାଇ ପାରିଥିଲା।<ref name="Porecha 2019" /> In a similar way, [[Kerala]], despite having its own health program agreed to begin using Ayushman Bharat Yojana from November 2019.<ref>{{cite news|date=9 June 2019|agency=PTI|title=Kerala govt joins issue with PM on Ayushman Bharat, says state member of scheme|url=https://www.business-standard.com/article/pti-stories/kerala-govt-joins-issue-with-pm-on-ayushman-bharat-says-state-member-of-scheme-119060900444_1.html|url-status=live|archive-url=https://web.archive.org/web/20190614221620/https://www.business-standard.com/article/pti-stories/kerala-govt-joins-issue-with-pm-on-ayushman-bharat-says-state-member-of-scheme-119060900444_1.html |archive-date=14 June 2019 |newspaper=Business Standard India|language=en}}</ref><ref>{{cite web|last1=Krishnakumar|first1=R.|date=12 April 2019|title=A better option in Kerala|url=https://frontline.thehindu.com/cover-story/article26641511.ece|url-status=live|archive-url=https://web.archive.org/web/20200830014959/https://frontline.thehindu.com/cover-story/article26641511.ece |archive-date=30 August 2020 |access-date=15 February 2021|website=Frontline|language=en}}</ref> [[ପଶ୍ଚିମ ବଙ୍ଗ]] ପ୍ରଥମେ ଏହି କାର୍ଯ୍ୟକ୍ରମରେ ଯୋଗ ଦେଇଥିଲେ କିନ୍ତୁ ପରେ ନିଜର ଆଞ୍ଚଳିକ ସ୍ୱାସ୍ଥ୍ୟ କାର୍ଯ୍ୟକ୍ରମ ପ୍ରତିଷ୍ଠା କରିବା ସପକ୍ଷରେ ବାହାରିଥିଲେ।<ref>{{cite web|last1=Khanna|first1=Rohit|date=8 June 2019|title=Ayushman Bharat targets 3 crore beneficiaries if West Bengal rejoins the scheme|url=https://timesofindia.indiatimes.com/city/kolkata/ayushman-bharat-targets-3-crore-beneficiaries-if-west-bengal-rejoins-the-scheme/articleshow/69706045.cms|url-status=live|archive-url=https://web.archive.org/web/20200113142613/https://timesofindia.indiatimes.com/city/kolkata/ayushman-bharat-targets-3-crore-beneficiaries-if-west-bengal-rejoins-the-scheme/articleshow/69706045.cms |archive-date=13 January 2020 |website=The Times of India|language=en}}</ref> ମେ ୨୦୨୬ ରେ, [[ଶୁଭେନ୍ଦୁ ଅଧିକାରୀ]] ପଶ୍ଚିମବଙ୍ଗରେ ବିଜେପି ନେତୃତ୍ୱାଧୀନ ସରକାର ପ୍ରଥମ କ୍ୟାବିନେଟ ବୈଠକରେ ଆୟୁଷ୍ମାନ ଭାରତ ଯୋଜନା କାର୍ଯ୍ୟକାରୀ କରିବାକୁ ନିଷ୍ପତ୍ତି ନେଇଥିଲେ। [[ପଶ୍ଚିମବଙ୍ଗ ବିଧାନସଭା ନିର୍ବାଚନ ୨୦୨୬]]...<ref>{{Cite news |date=2026-05-11 |title=Bengal to align with Ayushman Bharat from today, says CM Suvendu Adhikari after first cabinet meet |url=https://economictimes.indiatimes.com/news/elections/assembly-elections/west-bengal/west-bengal-aligns-with-ayushman-bharat-chief-minister-suvendu-adhikari-unveils-major-policy-changes/articleshow/131007186.cms |access-date=2026-05-11 |work=The Economic Times |issn=0013-0389}}</ref> [[ତେଲେଙ୍ଗାନା]] ସେ ମଧ୍ୟ ସମାନ କାର୍ଯ୍ୟ କରିଥିଲେ, କିନ୍ତୁ ପରେ ମେ ୨୦୨୧ ରେ ଏହି ଯୋଜନାରେ ଯୋଗ ଦେଇଥିଲେ।<ref>{{cite web|last1=Menon|first1=Amarnath K.|date=9 September 2019|title=Telangana CM rejects Centre's Ayushman Bharat for state medical health scheme|url=https://www.indiatoday.in/india/story/telangana-cm-rejects-centre-s-ayushman-bharat-for-state-medical-health-scheme-1597334-2019-09-09|url-status=live|archive-url=https://web.archive.org/web/20201221155801/https://www.indiatoday.in/india/story/telangana-cm-rejects-centre-s-ayushman-bharat-for-state-medical-health-scheme-1597334-2019-09-09 |archive-date=21 December 2020 |website=India Today|language=en}}</ref> କିନ୍ତୁ [[ଓଡ଼ିଶା]] ୨୦୧୭ରେ ଆରମ୍ଭ ହୋଇଥିବା ବିଜୁ ସ୍ୱାସ୍ଥ୍ୟ କଲ୍ୟାଣ ଯୋଜନା (ବି. ଏସ୍. କେ. ଜେ.) ପିଏମ-ଜେ. ଏ. ୱାଇ. ଠାରୁ ଅଧିକ ହିତାଧିକାରୀ ହୋଇଥିବାରୁ ସେ ଏହି ଯୋଜନାରେ ସାମିଲ ହୋଇନଥିଲେ। ୨୦୨୫ ମସିହା ଏପ୍ରିଲ ମାସରେ, [[ଓଡ଼ିଶା]] ପରେ ଯୋଜନାରେ ଯୋଗ ଦେଇଥିଲେ [[ଭାରତୀୟ ଜନତା ପାର୍ଟି|ବିଜେପି]] ଜିତିଛି [[୨୦୨୪ ଓଡ଼ିଶା ବିଧାନସଭା ନିର୍ବାଚନ|ରାଜ୍ୟ ନିର୍ବାଚନ]] ୨୦୨୪ ମସିହା। କିନ୍ତୁ କାର୍ଯ୍ୟକାରୀ ହେବା ପରେ ବି. ଏସ୍. କେ. ଜେ. ତୁଳନାରେ ପିଏମ-ଜେ. ଏ. ୱାଇ. କମ୍ ହିତାଧିକାରୀ ବୋଲି ପ୍ରମାଣିତ ହୋଇଥିଲା।<ref name="PTI December 20192">{{cite web |date=10 December 2019 |title=People in Delhi, WB, Odisha, Telangana not getting Ayushman Bharat scheme benefits: Harsh Vardhan |url=https://economictimes.indiatimes.com/news/politics-and-nation/people-in-delhi-wb-odisha-telangana-not-getting-ayushman-bharat-scheme-benefits-harsh-vardhan/articleshow/72458435.cms |url-status=live |archive-url=https://web.archive.org/web/20200815175106/https://economictimes.indiatimes.com/news/politics-and-nation/people-in-delhi-wb-odisha-telangana-not-getting-ayushman-bharat-scheme-benefits-harsh-vardhan/articleshow/72458435.cms |archive-date=15 August 2020 |website=The Economic Times |agency=PTI}}</ref> ମାର୍ଚ୍ଚ ୨୦୨୦ ରେ, [[ଆମ ଆଦମୀ ପାର୍ଟି|ଏଏପି]] ସରକାର ଭିତରେ [[ଦିଲ୍ଲୀ]] ଏହା କାର୍ଯ୍ୟକ୍ରମରେ ଯୋଗ ଦେବ ବୋଲି ଘୋଷଣା କରିଥିଲା କିନ୍ତୁ ତାହା କରିନଥିଲା।<ref>{{cite web|date=23 March 2020|agency=PTI|title=AAP govt will implement Ayushman Bharat scheme in Delhi: Sisodia|url=https://economictimes.indiatimes.com/news/politics-and-nation/aap-govt-will-implement-ayushman-bharat-scheme-in-delhi-sisodia/articleshow/74774988.cms|url-status=live|archive-url=https://web.archive.org/web/20200712101614/https://economictimes.indiatimes.com/news/politics-and-nation/aap-govt-will-implement-ayushman-bharat-scheme-in-delhi-sisodia/articleshow/74774988.cms |archive-date=12 July 2020 |website=The Economic Times}}</ref> କିନ୍ତୁ ୨୦୨୫ରେ ଯେତେବେଳେ ବିଜେପି ବିଜୟୀ ହୋଇଥିଲା [[ଦିଲ୍ଲୀ ବିଧାନସଭା ନିର୍ବାଚନ ୨୦୨୫|ରାଜ୍ୟ ନିର୍ବାଚନ]] ଏହି ଯୋଜନା ଆନୁଷ୍ଠାନିକ ଭାବେ ୨୦୨୫ ଏପ୍ରିଲରେ କାର୍ଯ୍ୟକାରୀ ହୋଇଥିଲା।<ref>{{Cite web |last=Sehran |first=Sohil |date=20 Feb 2025 |title=Rekha Gupta approves implementation of ayushman bharat yojana |url=https://www.hindustantimes.com/india-news/delhi-cm-rekha-gupta-approves-ayushman-bharat-scheme-implementation-in-first-cabinet-meeting-101740060870324-amp.html |website=Hindustan Times}}</ref><ref>{{Cite news |date=2025-04-05 |title=Delhi implements Ayushman Bharat scheme in deal with Centre, card distribution from April 10 |url=https://timesofindia.indiatimes.com/india/delhi-implements-ayushman-bharat-scheme-in-deal-with-centre/articleshow/120012188.cms |access-date=2025-04-05 |work=The Times of India |issn=0971-8257}}</ref> === ସ୍ଥାନୀୟ ଲୋକଙ୍କ ଅଂଶଗ୍ରହଣ === ୨୦୨୦ ମସିହା ମେ ମାସରେ ପ୍ରଧାନମନ୍ତ୍ରୀ [[ନରେନ୍ଦ୍ର ମୋଦୀ]] ତାଙ୍କ ରେଡିଓ ଶୋ 'ରେ କହିଛନ୍ତି "[[ମନ କି ବାତ]]"ନିକଟରେ ଆୟୁଷ୍ମାନ ଭାରତ ଯୋଜନା ଦ୍ୱାରା ଏକ କୋଟିରୁ ଅଧିକ ଲୋକ ଉପକୃତ ହୋଇଛନ୍ତି।<ref>{{cite web|last1=Tandi|first1=Dev Narayan|date=31 May 2020|title=Prime Minister narendra modi addresses 12th Episode of 'Mann Ki Baat 2.0'|url=https://www.narendramodi.in/prime-minister-narendra-modi-addresses-12th-episode-of-mann-ki-baat-2-0-550037|url-status=live|archive-url=https://web.archive.org/web/20210414231717/https://www.narendramodi.in/prime-minister-narendra-modi-addresses-12th-episode-of-mann-ki-baat-2-0-550037 |archive-date=14 April 2021 |website=narendramodi.in}}</ref> ମେ ୨୦୨୦ ସୁଦ୍ଧା, ଏହି ଯୋଜନା ୧ କୋଟିରୁ ଅଧିକ ଚିକିତ୍ସା ପ୍ରଦାନ କରିଥିଲା ଯାହାର ମୂଲ୍ୟ ଥିଲା ୧୩୪୧୨ କୋଟି କୋଟି ଟଙ୍କା।<ref>{{cite web|last1=Kumar|first1=Rajeev|date=20 May 2020|title=Ayushman Bharat-PMJAY crosses new milestone! WhatsApp chatbot, special e-cards planned for celebration|url=https://www.financialexpress.com/lifestyle/health/ayushman-bharat-pmjay-1-crore-treatment-milestone-whatsapp-chatbot-special-e-cards-for-celebrations/1964719/|url-status=live|archive-url=https://web.archive.org/web/20200522024027/https://www.financialexpress.com/lifestyle/health/ayushman-bharat-pmjay-1-crore-treatment-milestone-whatsapp-chatbot-special-e-cards-for-celebrations/1964719/ |archive-date=22 May 2020 |website=The Financial Express}}</ref> ଦେଶବ୍ୟାପୀ ପାନେଲରେ ଅନ୍ତର୍ଭୁକ୍ତ ସରକାରୀ ଏବଂ ବେସରକାରୀ ଡାକ୍ତରଖାନା ସଂଖ୍ୟା ୨୪,୪୩୨ ରହିଛି।<ref>{{cite news |title=Ayushman Bharat: Fresh push by National Health Agency to get hospitals on board |url=https://indianexpress.com/article/delhi/ayushman-bharat-fresh-push-by-national-health-agency-to-get-hospitals-on-board-5464090/ |access-date=6 December 2018 |work=The Indian Express |date=26 November 2018 |archive-date=30 September 2019 |archive-url=https://web.archive.org/web/20190930160016/https://indianexpress.com/article/delhi/ayushman-bharat-fresh-push-by-national-health-agency-to-get-hospitals-on-board-5464090/ |url-status=live }}</ref> ଆୟୁଷ୍ମାନ ଭାରତ ଯୋଜନା କାର୍ଯ୍ୟକ୍ରମ ସହିତ ଏକ ସ୍ୱତନ୍ତ୍ର ସହଯୋଗ ଘୋଷଣା କଲା [[କର୍ମଚାରୀ ରାଜ୍ୟ ବୀମା]] ନଭେମ୍ବର ୨୦୧୯ରେ କାର୍ଯ୍ୟକ୍ରମ<ref>{{cite web|last1=Sharma|first1=Yogima Seth|date=13 November 2019|title=ESIC partners with PMJAY to provide medical facilities to beneficiaries|url=https://economictimes.indiatimes.com/industry/healthcare/biotech/healthcare/esic-partners-with-pmjay-to-provide-medical-facilities-to-beneficiaries/articleshow/72041738.cms|url-status=live|archive-url=https://web.archive.org/web/20210420074521/https://economictimes.indiatimes.com/industry/healthcare/biotech/healthcare/esic-partners-with-pmjay-to-provide-medical-facilities-to-beneficiaries/articleshow/72041738.cms |archive-date=20 April 2021 |website=The Economic Times}}</ref> ଜୁନ୍ ୨୦୨୦ ରୁ, ଏହି କାର୍ଯ୍ୟକ୍ରମ ୧୫ ଟି ଡାକ୍ତରଖାନାରେ ସେହି ବୀମା ସହିତ ୧୨୦,୦୦୦ ଶ୍ରମିକଙ୍କୁ କଭର୍ କରିବା ପାଇଁ ଏକ ପାଇଲଟରେ ପ୍ରବେଶ କରିଥିଲା |<ref>{{cite web|last1=Sharma|first1=Yogima|date=23 June 2020|title=ESIC beneficiaries to soon get facilities of hospital empanelled under Ayushman Bharat|url=https://economictimes.indiatimes.com/industry/healthcare/biotech/healthcare/linking-of-ayushman-esic-schemes-in-102-districts-soon/articleshow/77115922.cms|archive-url=https://web.archive.org/web/20230701174529/https://economictimes.indiatimes.com/industry/healthcare/biotech/healthcare/linking-of-ayushman-esic-schemes-in-102-districts-soon/articleshow/77115922.cms|archive-date=1 July 2023|website=The Economic Times|url-status=live}}</ref><ref>{{Cite web |title=Health Ministry's eSanjeevani records 14 million consultations |url=https://www.business-standard.com/article/economy-policy/health-ministry-s-esanjeevani-records-14-million-consultations-121101800978_1.html |website=Business Standard |access-date=23 February 2024 |archive-date=19 January 2024 |archive-url=https://web.archive.org/web/20240119163753/https://www.business-standard.com/article/economy-policy/health-ministry-s-esanjeevani-records-14-million-consultations-121101800978_1.html |url-status=live }}</ref> == ଆହ୍ୱାନଗୁଡ଼ିକ == ଯେତେବେଳେ ଆୟୁଷ୍ମାନ ଭାରତ ଯୋଜନା (ଆୟୁଷ୍ମାନ କାର୍ଡ) ଆରମ୍ଭ ହେଲା, ସେତେବେଳେ ପ୍ରଶ୍ନ ଉଠୁଥିଲା ଯେ ଏହାର ଯୋଜନାକୁ ଅନ୍ୟ ବିଦ୍ୟମାନ ସ୍ୱାସ୍ଥ୍ୟ ବିକାଶ ସୁପାରିଶ ସହିତ କିପରି ସମନ୍ୱୟ କରାଯିବ, ଯେପରିକି [[ନୀତି ଆୟୋଗ]]...<ref name="Hooda 2018">{{cite web|last1=Hooda|first1=Shailender Kumar|date=26 November 2018|title=With Inadequate Health Infrastructure, Can Ayushman Bharat Really Work?|url=https://thewire.in/health/with-inadequate-health-infrastructure-can-ayushman-bharat-really-work|url-status=live|archive-url=https://web.archive.org/web/20181127123949/https://thewire.in/health/with-inadequate-health-infrastructure-can-ayushman-bharat-really-work |archive-date=27 November 2018 |website=The Wire}}</ref><ref>{{Cite web |title=Ayushman Card |date=29 December 2023 |url=https://compass.rauias.com/current-affairs/ayushman-card/ |access-date=23 February 2024 |archive-date=4 January 2024 |archive-url=https://web.archive.org/web/20240104114310/https://compass.rauias.com/current-affairs/ayushman-card/ |url-status=live }}</ref> ଏକ ଆଧୁନିକ ଜାତୀୟ ବ୍ୟବସ୍ଥାର ଅଂଶବିଶେଷ ଭାବେ ବିକାଶର ଆବଶ୍ୟକତା ଥିବା ଭିତ୍ତିଭୂମିରୁ ଆରମ୍ଭ କରି ଜାତୀୟ ସ୍ୱାସ୍ଥ୍ୟସେବା ଯୋଜନା କାର୍ଯ୍ୟକାରୀ କରିବା ଏକ ପ୍ରମୁଖ ଆହ୍ୱାନ ହେବ।<ref name="Hooda 2018"/> While Ayushman Bharat Yojana seeks to provide excellent healthcare, [[India]] still has some basic healthcare challenges including relatively few doctors, more cases of infectious disease, and a national budget with a comparatively low central government investment in health care. Some of the problems lay outside the [[Ministry of Health and Family Welfare|Health Ministry]] such as urban development or transport.<ref>{{cite journal |last1=Nirula |first1=SR |last2=Naik |first2=M |last3=Gupta |first3=SR |title=NHS vs Modicare: The Indian Healthcare v2.0. Are we ready to build the healthier India that we envisage? |journal=Journal of Family Medicine and Primary Care |date=June 2019 |volume=8 |issue=6 |pages=1835–1837 |doi=10.4103/jfmpc.jfmpc_309_19 |pmid=31334141|pmc=6618227 |doi-access=free }}</ref> ଅନେକ ସରକାରୀ ଡାକ୍ତରଖାନା ଏହି କାର୍ଯ୍ୟକ୍ରମରେ ଯୋଗ ଦେଇଥିବାବେଳେ ଅନେକ ଘରୋଇ କର୍ପୋରେଟ୍ ଡାକ୍ତରଖାନା ଯୋଗ ଦେଇନାହାନ୍ତି। ଘରୋଇ ଡାକ୍ତରଖାନାଗୁଡ଼ିକ ରିପୋର୍ଟ କରନ୍ତି ଯେ ସରକାରୀ ସବସିଡି ସତ୍ତ୍ୱେ ସେମାନେ ସରକାରୀ କମ୍ ମୂଲ୍ୟରେ ସେମାନଙ୍କର ସ୍ୱତନ୍ତ୍ର ସେବା ପ୍ରଦାନ କରିବାରେ ଅସମର୍ଥ ହେବେ।<ref name="Porecha 2019" /> ଆୟୁଷ୍ମାନ ଭାରତ ଯୋଜନା ଅଧୀନରେ, ବୀମା ସୁବିଧାର ଅପବ୍ୟବହାରକୁ ନେଇ ଚିନ୍ତା ହେତୁ କର୍ତ୍ତୃପକ୍ଷମାନେ ଅନୁପାଳନ କରୁଥିବା ଡାକ୍ତରଖାନା ଗୁଡ଼ିକ ବିରୋଧରେ କାର୍ଯ୍ୟାନୁଷ୍ଠାନ ଗ୍ରହଣ କରିବା ପାଇଁ ପ୍ରେରିତ ହୋଇଛନ୍ତି, ଯେଉଁଥିରେ ସେଗୁଡ଼ିକୁ ନିଲମ୍ବିତ କରିବା କିମ୍ବା ତାଲିକାଭୁକ୍ତ କରିବା ଅନ୍ତର୍ଭୁକ୍ତ। ଏଭଳି ଅଭ୍ୟାସ କେବଳ ଯୋଜନାର ସମ୍ବଳକୁ ପ୍ରଭାବିତ କରେ ନାହିଁ ବରଂ ରୋଗୀଙ୍କ ବିଶ୍ୱାସ ଏବଂ ସ୍ୱାସ୍ଥ୍ୟସେବା ବ୍ୟବସ୍ଥାର ଅଖଣ୍ଡତାକୁ ମଧ୍ୟ ବିପଦରେ ପକାଇଥାଏ। ଏହି ସମସ୍ୟାଗୁଡ଼ିକର ସମାଧାନ ପାଇଁ, କର୍ତ୍ତୃପକ୍ଷ ଏହି ଦୁର୍ନୀତିରେ ସମ୍ପୃକ୍ତ ଡାକ୍ତରଖାନା ଗୁଡ଼ିକ ବିରୋଧରେ ପଦକ୍ଷେପମାନ କାର୍ଯ୍ୟକାରୀ କରିଛନ୍ତି, ଯେଉଁଥିରେ ସେମାନଙ୍କୁ ଏହି ଯୋଜନାରୁ ନିଲମ୍ବିତ କରିବା କିମ୍ବା ତାଲିକାଭୁକ୍ତ କରିବା ଅନ୍ତର୍ଭୁକ୍ତ। ନକଲି ମେଡିକାଲ ବିଲ୍ ଦାଖଲ କରି ଘରୋଇ ହସ୍ପିଟାଲଗୁଡ଼ିକ ଦ୍ୱାରା ଆୟୁଷ୍ମାନ ଭାରତ ଯୋଜନାର ଅପବ୍ୟବହାର କରାଯାଉଛି। ଏହି ଯୋଜନା ଅଧୀନରେ, ସେହି ବ୍ୟକ୍ତିମାନଙ୍କ ଉପରେ ଅସ୍ତ୍ରୋପଚାର କରାଯାଇଥିବା ଦାବି କରାଯାଇଛି, ଯେଉଁମାନେ ବହୁ ପୂର୍ବରୁ ଡିସଚାର୍ଜ ହୋଇଥିଲେ ଏବଂ [[କିଡନୀ ଡାଏଲିସିସ୍|ଡାଏଲିସିସ୍]] କିଡନୀ ପ୍ରତିରୋପଣ ସୁବିଧା ନଥିବା ଡାକ୍ତରଖାନାଗୁଡ଼ିକରେ କରାଯାଇଥିବା ପରି ଦର୍ଶାଯାଇଛି |<ref>{{cite news |title=Ayushman Bharat: Hospitals use Bizarre Ways to Siphon Off Public Funds |url=https://timesofindia.indiatimes.com/india/under-ayushman-bharat-how-hospitals-use-bizarre-ways-to-siphon-off-public-funds/articleshow/70654696.cms |access-date=18 August 2019 |work=The Times of India |date=15 August 2019 |archive-date=17 August 2019 |archive-url=https://web.archive.org/web/20190817012250/https://timesofindia.indiatimes.com/india/under-ayushman-bharat-how-hospitals-use-bizarre-ways-to-siphon-off-public-funds/articleshow/70654696.cms |url-status=live }}</ref> ରାଜ୍ୟରେ ଅତିକମ୍ରେ ୬୯୭ଟି ନକଲି ମାମଲା ରହିଛି। [[ଉତ୍ତରାଖଣ୍ଡ]] କେବଳ ରାଜ୍ୟ, ଯେଉଁଠାରେ ଜରିମାନା {{INRConvert| 1 | ସି | lk = ଉପରେ | year = 2021}} ଏହି ଯୋଜନା ଅଧୀନରେ ଠକେଇ ପାଇଁ ଡାକ୍ତରଖାନା ଉପରେ ଲାଗୁ କରାଯାଇଛି।<ref>{{cite news |title=Hospitals Penalised for Irregularities in Ayushman Bharat Scheme |url=https://www.thehindubusinessline.com/news/national/uttarakhand-hospitals-to-be-penalised-over-rs-1-cr-for-irregularities-in-ayushman-bharat-scheme/article28133763.ece |access-date=18 August 2019 |publisher=Hindu Business Line |date=25 June 2019 |archive-date=18 August 2019 |archive-url=https://web.archive.org/web/20190818101354/https://www.thehindubusinessline.com/news/national/uttarakhand-hospitals-to-be-penalised-over-rs-1-cr-for-irregularities-in-ayushman-bharat-scheme/article28133763.ece |url-status=live }}</ref> ପିଏମ-ଜେଏୱାଇ ଅଧୀନରେ ଉଚ୍ଚ ମୂଲ୍ୟର ଦାବିଗୁଡ଼ିକର ପ୍ରାରମ୍ଭିକ ବିଶ୍ଳେଷଣରୁ ଜଣାପଡ଼ିଛି ଯେ ଅପେକ୍ଷାକୃତ କମ୍ ସଂଖ୍ୟକ ଜିଲ୍ଲା ଏବଂ ଡାକ୍ତରଖାନା ଏଗୁଡ଼ିକ ମଧ୍ୟରୁ ଅଧିକ ସଂଖ୍ୟକ ଏବଂ ପୁରୁଷ ରୋଗୀମାନଙ୍କୁ ଅଧିକ କଭରେଜ୍ ମିଳିବା ସହିତ ମହିଳା ବିରୋଧୀ ପକ୍ଷପାତିତାର କିଛି ସଙ୍କେତ ରହିଛି। ଫାଉଲ୍-ପ୍ଲେକୁ ରୋକିବା ପାଇଁ ସମସ୍ତ ପ୍ରୟାସ ସତ୍ତ୍ୱେ, ଅନୈତିକ ଘରୋଇ ସଂସ୍ଥାଗୁଡ଼ିକ ସିଷ୍ଟମ ଗେମିଂରୁ ଲାଭ ଉଠାଇବାର ବିପଦ ପିଏମ-ଜେଏୱାଇରେ ସ୍ପଷ୍ଟ ଭାବରେ ଉପସ୍ଥିତ |<ref>{{cite news |title=Ayushman Bharat – PMJAY at one: A step closer to universal health coverage |url=https://www.orfonline.org/research/ayushman-bharat-pmjay-at-one-a-step-closer-to-universal-health-coverage-55807/ |publisher=ORF |date=24 September 2019 |access-date=23 February 2024 |archive-date=27 September 2019 |archive-url=https://web.archive.org/web/20190927193828/https://www.orfonline.org/research/ayushman-bharat-pmjay-at-one-a-step-closer-to-universal-health-coverage-55807/ |url-status=live }}</ref> == ସନ୍ଦର୍ଭ == {{ଆଧାର}} == ବାହ୍ୟ ଲିଙ୍କ == {{Scholia| Q55604588}} * {{official website| https://pmjay.gov.in/}} {{Government Schemes in India}} {{Yojana, Ayushman Bharat}} [[ଶ୍ରେଣୀ:ଭାରତରେ ସ୍ୱାସ୍ଥ୍ୟ କାର୍ଯ୍ୟକ୍ରମ]] [[ଶ୍ରେଣୀ:ସାର୍ବଜନୀନ ଅନୁଦାନ ପ୍ରାପ୍ତ ସ୍ୱାସ୍ଥ୍ୟ ସେବା]] [[ଶ୍ରେଣୀ:୨୦୧୮ ଆରମ୍ଭ]] [[ଶ୍ରେଣୀ:ଭାରତରେ ସାମାଜିକ ସୁରକ୍ଷା]] [[ଶ୍ରେଣୀ:ଭାରତରେ ୨୦୧୮ ପ୍ରତିଷ୍ଠାନ]] [[ଶ୍ରେଣୀ:ଭାରତରେ ସରକାରୀ ଯୋଜନା]] kec1lueb6e1rihccnud3vhni630rg7k 601696 601695 2026-09-03T04:27:58Z Aliva Sahoo 10694 /* ଇତିହାସ */ 601696 wikitext text/x-wiki {{Infobox project | image = | country = ଭାରତ | type = [[Health insurance]] | budget = {{INRConvert|17588|c}} (2026–27)<ref>{{cite web | url=https://health.economictimes.indiatimes.com/news/policy/budget-2020-healthcare-gets-rs-69000-crore-rs-6400-crore-for-ayushman-bharat/73833215 | title=Budget 2020: Healthcare gets Rs 69,000 crore; Rs 6,400 crore for Ayushman Bharat - ET HealthWorld | access-date=23 February 2024 | archive-date=8 January 2024 | archive-url=https://web.archive.org/web/20240108123853/https://health.economictimes.indiatimes.com/news/policy/budget-2020-healthcare-gets-rs-69000-crore-rs-6400-crore-for-ayushman-bharat/73833215 | url-status=live }}</ref> | ministry = [[Ministry of Health and Family Welfare]] | launched = {{Start date and age|2018|09|23|df=y}} | current_status = {{tick}} Active | website = {{URL|https://www.pmjay.gov.in/}} }} "ଆୟୁଷ୍ମାନ ଭାରତ ପ୍ରଧାନମନ୍ତ୍ରୀ ଜନ ଆରୋଗ୍ୟ ଯୋଜନା" (ଏବି ପିଏମ-ଜେଏୱାଇ)<ref>{{Cite news |last=Abraham |first=Rohan |date=2018-02-02 |title=What is 'Modicare' and how will it affect you? |url=https://www.thehindu.com/business/budget/what-is-modicare-and-how-will-it-affect-you/article22635372.ece |access-date=2024-11-10 |work=The Hindu |language=en-IN |issn=0971-751X |archive-date=12 November 2024 |archive-url=https://web.archive.org/web/20241112005733/https://www.thehindu.com/business/budget/what-is-modicare-and-how-will-it-affect-you/article22635372.ece |url-status=live }}</ref><ref>{{Cite web |last=Pandey |first=Kundan |title=What does Modicare mean for India's poor and sick? |url=https://www.downtoearth.org.in/health/what-does-modicare-mean-for-india-s-poor-and-sick--61612 |access-date=2024-11-10 |website=Down To Earth |date=13 September 2018 |language=en |archive-date=12 November 2024 |archive-url=https://web.archive.org/web/20241112014003/https://www.downtoearth.org.in/health/what-does-modicare-mean-for-india-s-poor-and-sick--61612 |url-status=live }}</ref> ଏହା [[ଭାରତ ସରକାର]]ଙ୍କ ଏକ ଜାତୀୟ ସାର୍ବଜନୀନ [[ସ୍ୱାସ୍ଥ୍ୟ ବୀମା]] ଯୋଜନା ଅଟେ । ଏହାର ଉଦ୍ଦେଶ୍ୟ ହେଉଛି ଦେଶରେ ସ୍ୱଳ୍ପ ଆୟକାରୀଙ୍କୁ ମାଗଣା ସ୍ୱାସ୍ଥ୍ୟ ବୀମା କଭରେଜ୍ ପ୍ରଦାନ କରିବା। ମୋଟାମୋଟି ଭାବେ ଦେଶର ନିମ୍ନସ୍ତରରେ ଥିବା ୫୦% ଲୋକ ଏହି ଯୋଜନା ପାଇଁ ଯୋଗ୍ୟ ବିବେଚିତ ହୋଇଥାନ୍ତି।<ref>{{Cite news|url=http://infnd.com/ayushman-bharat-yojana-in-hindi/|title=आयुष्मान भारत राष्ट्रीय स्वास्थ्य संरक्षण (नेशनल हेल्थ प्रोटेक्शन) योजना - Ayushman bharat|date=2015-06-17|work=Infnd|access-date=2018-11-28|language=en-US|archive-date=25 June 2018|archive-url=https://web.archive.org/web/20180625192255/http://infnd.com/ayushman-bharat-yojana-in-hindi/|url-status=live}}</ref> ଏହା ସେପ୍ଟେମ୍ବର ୨୦୧୮ ରେ [[ପ୍ରଧାନମନ୍ତ୍ରୀ]] [[ନରେନ୍ଦ୍ର ମୋଦୀ]]ଙ୍କ ଦ୍ୱାରା ଆରମ୍ଭ ହୋଇଥିଲା । [[File:Prime Minister of India Narendra Modi.jpg|thumb|right|250px|Prime Minister of India [[Narendra Modi]]]] ଆୟୁଷ୍ମାନ ଭାରତ ପ୍ରଧାନମନ୍ତ୍ରୀ ଜନ ଆରୋଗ୍ୟ ଯୋଜନାକୁ ପରବର୍ତ୍ତୀ ସମୟରେ ସମ୍ପ୍ରସାରିତ କରାଯାଇ ୭୦ ବର୍ଷ ଏବଂ ତା' ଠାରୁ ଅଧିକ ବୟସର ସମସ୍ତ ନାଗରିକଙ୍କୁ ସେମାନଙ୍କ ଆର୍ଥିକ ସ୍ଥିତି ନିର୍ବିଶେଷରେ ଅନ୍ତର୍ଭୁକ୍ତ କରାଯାଇଥିଲା।<ref>{{Cite web | title=Request Rejected | url=https://mohfw.gov.in/?q=gu/node/7742 | archive-url=https://web.archive.org/web/20250122091835/https://mohfw.gov.in/%3Fq%3Dgu/node/7742 | access-date=2025-08-05 | archive-date=2025-01-22}}</ref> [[File:Urban healthcare centre.jpg|thumb|Urban healthcare center, 32nd Division Vijayawada, NTR District, [[Andhra Pradesh]]]] ଏହି କାର୍ଯ୍ୟକ୍ରମଟି ଭାରତ ସରକାରଙ୍କ ଜାତୀୟ ସ୍ୱାସ୍ଥ୍ୟ ନୀତିର ଏକ ଅଂଶ ଏବଂ ଏହା ଆୟଭିତ୍ତିକ ଯୋଗ୍ୟତା (means-tested) ଉପରେ ଆଧାରିତ। ପରବର୍ତ୍ତୀ ସମୟରେ ସମ୍ପୃକ୍ତ ମନ୍ତ୍ରଣାଳୟ ଏହି କାର୍ଯ୍ୟକ୍ରମର ପରିଚାଳନା ଓ କାର୍ଯ୍ୟାନ୍ୱୟନ ପାଇଁ ଜାତୀୟ ସ୍ୱାସ୍ଥ୍ୟ ପ୍ରାଧିକରଣ (National Health Authority) ଗଠନ କରିଥିଲା। ଏହା ଏକ କେନ୍ଦ୍ର ପ୍ରାୟୋଜିତ ଯୋଜନା, ଯାହାର ଅର୍ଥାୟନ କେନ୍ଦ୍ର ସରକାର ଏବଂ ରାଜ୍ୟ ସରକାରମାନେ ମିଳିତ ଭାବେ କରନ୍ତି। ପ୍ରାୟ ୫୦ କୋଟି (୫୦୦ ନିୟୁତ) ଲୋକଙ୍କୁ ସ୍ୱାସ୍ଥ୍ୟସେବା ଯୋଗାଇବାର ଲକ୍ଷ୍ୟ ଥିବାରୁ ଏହାକୁ ବିଶ୍ୱର ସର୍ବବୃହତ ସରକାରୀ ପ୍ରାୟୋଜିତ ସ୍ୱାସ୍ଥ୍ୟସେବା କାର୍ଯ୍ୟକ୍ରମ ଭାବେ ବିବେଚନା କରାଯାଏ।<ref>{{cite web|date=6 March 2019|agency=PTI|title=Ayushman Bharat on way to become world's largest free healthcare: Arun Jaitley|url=https://economictimes.indiatimes.com/industry/healthcare/biotech/healthcare/ayushman-bharat-on-way-to-become-worlds-largest-free-healthcare-scheme-arun-jaitley/articleshow/68288261.cms|url-status=live|archive-url=https://web.archive.org/web/20210220110302/https://economictimes.indiatimes.com/industry/healthcare/biotech/healthcare/ayushman-bharat-on-way-to-become-worlds-largest-free-healthcare-scheme-arun-jaitley/articleshow/68288261.cms |archive-date=20 February 2021 |access-date=15 February 2021|website=The Economic Times}}</ref> ଏହି କାର୍ଯ୍ୟକ୍ରମଟି ଏକ ପରୀକ୍ଷିତ ଓ ନିରୀକ୍ଷିତ ପ୍ରୋଗ୍ରାମ ଅଟେ। ଏହାର ବ୍ୟବହାରକାରୀମାନଙ୍କୁ ଭାରତରେ ସେମାନଙ୍କର ଆୟ ସ୍ତର ଆଧାରରେ ନିମ୍ନଲିଖିତ ଭାବରେ ବର୍ଗୀକୃତ କରାଯାଇଛି।<ref>{{Cite web |title=About PM-JAY - National Health Authority {{!}} GOI |url=https://nha.gov.in/PM-JAY |access-date=2024-01-04 |website=nha.gov.in |archive-date=4 January 2024 |archive-url=https://web.archive.org/web/20240104113522/https://nha.gov.in/PM-JAY |url-status=live }}</ref> କିନ୍ତୁ ରାଜ୍ୟ ସରକାରଙ୍କ ଭିନ୍ନ ଭିନ୍ନ ବିଚାର କାରଣରୁ ଏହା ସମସ୍ତ ରାଜ୍ୟରେ କାର୍ଯ୍ୟକାରୀ ହେଉନାହିଁ। == ଇତିହାସ == [[File:The Prime Minister, Shri Narendra Modi visiting an exhibition on Ayushman Bharat, at Ranchi, in Jharkhand on September 23, 2018.JPG|thumb|220px|Prime Minister, Narendra Modi visiting an exhibition on Ayushman Bharat, at Ranchi, in Jharkhand]] ୨୦୧୭ରେ ଏହାର ଏକ ଭାରତୀୟ ସଂସ୍କରଣ ରୋଗ ଅଧ୍ୟୟନ ବିଶ୍ୱ ଭାର ୧୯୯୦ ରୁ ୨୦୧୬ ପର୍ଯ୍ୟନ୍ତ ଭାରତର ପ୍ରତ୍ୟେକ ରାଜ୍ୟ ପାଇଁ ପ୍ରମୁଖ ରୋଗ ଏବଂ ବିପଦ କାରକ ରିପୋର୍ଟ କରାଯାଇଥିଲା।<ref>{{cite journal|last1=Dandona|first1=Lalit|last2=Dandona|first2=Rakhi|last3=Kumar|first3=G Anil|last4=Shukla|first4=D K|last5=Paul|first5=Vinod K|last6=Balakrishnan|first6=Kalpana|last7=Prabhakaran|first7=Dorairaj|last8=Tandon|first8=Nikhil|last9=Salvi|first9=Sundeep|last10=Dash|first10=A P|last11=Nandakumar|first11=A|display-authors=4|date=December 2017|title=Nations within a nation: variations in epidemiological transition across the states of India, 1990–2016 in the Global Burden of Disease Study|url=|journal=The Lancet|volume=390|issue=10111|pages=2437–2460|doi=10.1016/S0140-6736(17)32804-0|pmc=5720596|pmid=29150201|via=NCBI|last119=Pati|last118=Parameswaran|first118=Sreejith|first12=Vikram|first119=Sanghamitra|last120=Prasad|last117=Pandya|first117=Sapan|last114=Nongmaithem|first116=Jeyaraj D|last116=Pandian|first115=Anu M|last115=Oommen|first114=Romi S|last121=Prasad|first113=Lipika|first120=Kameshwar|first124=Sreebhushan|first121=Narayan|first126=Thara|first129=Yogesh|last129=Sabde|first128=Ambuj|last128=Roy|first127=Goura K|last127=Rath|last126=Rangaswamy|last122=Purwar|first125=Siddarth|last125=Ramji|first112=Sreenivas A|last124=Raju|first123=Asma|last123=Rahim|first122=Manorama|last113=Nanda|last109=Murhekar|last112=Nair|first98=Raman K|first101=Laishram|last101=Ladusingh|first100=Anura|last100=Kurpad|first99=Rashmi|last99=Kumar|last98=Kumar|first102=Rakesh|first97=Avdhesh|last97=Kumar|first96=Anand|last96=Krishnan|first95=Parvaiz A|last95=Koul|first94=Sanjay|last102=Lodha|last103=Mahesh|first111=Sanjeev|last108=Mukhopadhyay|last111=Nair|first110=G V S|last110=Murthy|first109=Manoj|first130=K S|first108=Satinath|first107=Murali|first103=P A|last107=Mohan BV|first106=Dileep|last106=Mavalankar|first105=Matthews|last105=Mathai|first104=Rajesh|last104=Malhotra|last130=Sachdeva|last134=Sharma|last131=Sadhu|last155=Varughese|last158=Vijayakumar|first157=K|last157=Venugopal|first156=S|last156=Venkatesh|first155=Santosh|first154=Mathew|last159=Xavier|last154=Varghese|first153=Srikanth|last153=Tripathy|first152=Nihal|last152=Thomas|first151=Kavumpurathu R|last151=Thankappan|first158=Lakshmi|first159=Denis|last150=Thakur|first164=Theo|first167=Soumya|last167=Swaminathan|first166=Christopher J L|last166=Murray|first165=K Srinath|last165=Reddy|last164=Vos|last160=Yajnik|first163=J V R Prasada|last163=Rao|first162=Sanjay|last162=Zodpey|first161=Geevar|last161=Zachariah|first160=Chittaranjan S|first150=J S|first149=Babasaheb|first131=Harsiddha|last136=Shirude|last139=Singh|first138=Sharvari R|last138=Shukla|first137=Rajan|last137=Shukla|first136=Shreya|first135=Anita|last140=Singh|last135=Shet|first134=Rajendra|first93=Ajay|first133=Mari J|last133=Sankar|first132=Rajesh|last132=Sagar|first139=Gagandeep|first140=Narinder P|last149=Tandale|first145=A|first148=P N|last148=Sylaja|first147=Rajaraman|last147=Swaminathan|first146=Vanita|last146=Suri|last145=Srividya|last141=Singh|first144=R K|last144=Srivastava|first143=Dhirendra N|last143=Sinha|first142=Anju|last142=Sinha|first141=Virendra|last94=Kinra|last93=Khera|last13=Agarwal|last38=Furtado|first41=Ravi|last41=Mehrotra|first40=Chris M|last40=Varghese|first39=Eliza|last39=Dutta|first38=Melissa|first37=Puneet|first42=P|last37=Dewan|first36=Kirankumar|last36=Rade|first35=Raghuram|last35=Rao|first34=Sunil D|last34=Khaparde|last42=Jambulingam|last43=Kaur|last33=Chadha|last48=Anjana|first51=Arvind|last51=Chopra|first50=Anurag|last50=Agrawal|first49=Viswanathan|last49=Mohan|first48=Ranjit M|first47=Reeta|first43=Tanvir|last47=Rasaily|first46=Rashmi|last46=Arora|first45=Shalini|last45=Singh|first44=Meenakshi|last44=Sharma|first33=Vineet K|first32=Harvey|first52=Ashish J|first17=Avula|last21=Afshin|first20=Manu R|last20=Mathur|first19=Subhojit|last19=Dey|first18=Preet K|last18=Dhillon|last17=Laxmaiah|last22=Fitzmaurice|first16=Prashant|last16=Mathur|first15=R S|last15=Dhaliwal|first14=Prakash C|last14=Gupta|first13=Sanjay K|first21=Ashkan|first22=Christina|last32=Whiteford|last28=Lim|first31=Jeffrey D|last31=Stanaway|first30=Gregory A|last30=Roth|first29=Mohsen|last29=Naghavi|first28=Stephen S|first27=Hmwe|last23=Gakidou|last27=Kyu|first26=Nicholas J|last26=Kassebaum|first25=Simon I|last25=Hay|first24=Peter|last24=Gething|first23=Emmanuela|last52=Mathew|last53=Bhardwaj|first92=Tripti|first78=Rajeev|last82=Gururaj|first81=M D|last81=Gupte|first80=Tarun|last80=Gupta|first79=Subodh S|last79=Gupta|last78=Gupta|last83=Harikrishnan|first77=Randeep|last77=Guleria|first76=N|last76=Gopalakrishnan|first75=Aloke G|last75=Ghoshal|first74=Sagnik|first82=G|first83=Sivadasanpillai|first73=Paresh V|first88=Rajni|last92=Khanna|first91=Kiran|last91=Katoch|first90=Amal C|last90=Kataki|first89=Anita|last89=Kar|last88=Kant|last84=Iyer|last12=Patel|last87=Joshua|first86=Panniyamamkal|last86=Jeemon|first85=Sudhir K|last85=Jain|first84=Veena|last74=Dey|last73=Dave|first53=Deeksha|last58=Abdulkader|first61=Sandra|last61=Albert|first60=Rakesh|last60=Aggarwal|first59=Ashutosh N|last59=Aggarwal|first58=Rizwan S|first57=Scott|first62=Atul|last57=Glenn|first56=Kelly|last56=Bienhoff|first55=Parul|last55=Mutreja|first54=Pallavi|last54=Muraleedharan|last62=Ambekar|last63=Arora|first72=Siddharth K|first68=Anurag|last72=Das|first71=D J|last71=Christopher|first70=Bilali|last70=Camara|first69=Eesh|last69=Bhatia|last68=Bhargava|first63=Monika|first67=Anil|last67=Bhansali|first66=Gufran|last66=Beig|first65=Ashish|last65=Bavdekar|first64=Damodar|last64=Bachani|first87=Vasna}}</ref> ଏହି ଅଧ୍ୟୟନ ସରକାରୀ ସ୍ୱାସ୍ଥ୍ୟ ନୀତି ପ୍ରତି ଅଧିକ ଆଗ୍ରହ ଆଣିଥିଲା କାରଣ ଏହା ପ୍ରମୁଖ ସ୍ୱାସ୍ଥ୍ୟ ଆହ୍ୱାନଗୁଡ଼ିକୁ ଚିହ୍ନଟ କରିଥିଲା ଯାହାର ସମାଧାନ ସରକାର କରିପାରିଥାନ୍ତେ।<ref>{{cite journal |last1=Bhargava |first1=Balram |last2=Paul |first2=Vinod K |title=Informing NCD control efforts in India on the eve of Ayushman Bharat |journal=The Lancet |date=September 2018 |volume=399 |issue=10331 |pages=e17–e19 |doi=10.1016/S0140-6736(18)32172-X|pmid=30219331 |s2cid=52189318 |doi-access=free }}</ref> ଜନସଂଖ୍ୟାର ଏକ ବଡ଼ ଭାଗ ଭାରତୀୟ ସ୍ୱାସ୍ଥ୍ୟ ବ୍ୟବସ୍ଥା ଦ୍ୱାରା ଅଣସଂରକ୍ଷିତ ହୋଇ ରହିଛି, ଯାହା ଚିକିତ୍ସା ପାଇଁ ପାଣ୍ଠି ଯୋଗାଣ ପାଇଁ ରୋଗୀଙ୍କ ପକେଟରୁ ଅର୍ଥ ଉପରେ ନିର୍ଭର କରିଥାଏ।<ref>{{Cite journal |last1=Angell |first1=Blake J. |last2=Prinja |first2=Shankar |last3=Gupt |first3=Anadi |last4=Jha |first4=Vivekanand |last5=Jan |first5=Stephen |date=2019-03-07 |title=The Ayushman Bharat Pradhan Mantri Jan Arogya Yojana and the path to universal health coverage in India: Overcoming the challenges of stewardship and governance |journal=PLOS Medicine |volume=16 |issue=3 |article-number=e1002759 |doi=10.1371/journal.pmed.1002759 |pmid=30845199 |issn=1549-1676|pmc=6405049 |doi-access=free }}</ref> ଏହି ଦେୟ ଅନେକ ରୋଗୀଙ୍କ ପାଇଁ ସ୍ୱାସ୍ଥ୍ୟସେବା ପ୍ରାପ୍ତିରେ ବାଧା ସୃଷ୍ଟି କରୁଥିଲା। ୨୦୧୮ରେ ଭାରତ ସରକାରଙ୍କ ଅନୁସାରେ, ନିଜ ପକେଟରୁ ଚିକିତ୍ସା ଖର୍ଚ୍ଚ ବହନ କରିବା ଯୋଗୁଁ ପ୍ରତିବର୍ଷ ୬ କୋଟିରୁ ଅଧିକ ଭାରତୀୟ ଦାରିଦ୍ର୍ୟସୀମା ତଳକୁ ଚାଲିଯାଉଥିଲେ।<ref>{{cite web|date=17 November 2018|agency=Press Trust of India|title=Medical Expenses Push 6 Crore Indians To Poverty Annually: Top Official|url=https://www.ndtv.com/india-news/medical-expenses-push-6-crore-indians-to-poverty-annually-top-official-indu-bhushan-1949129|url-status=live|archive-url=https://web.archive.org/web/20181117210709/https://www.ndtv.com/india-news/medical-expenses-push-6-crore-indians-to-poverty-annually-top-official-indu-bhushan-1949129 |archive-date=17 November 2018 |access-date=15 February 2021|website=NDTV}}</ref> ବିଭିନ୍ନ ଉପଲବ୍ଧ ଆଞ୍ଚଳିକ ଏବଂ ଜାତୀୟ କାର୍ଯ୍ୟକ୍ରମ ସତ୍ତ୍ୱେ [[ଭାରତରେ ସ୍ୱାସ୍ଥ୍ୟସେବା]] ଆହୁରି ଅନେକ କିଛି କରିବାର ଥିଲା। ଭାରତ ସରକାର ପ୍ରଥମେ ଆୟୁଷ୍ମାନ ଭାରତ ଯୋଜନା ଘୋଷଣା କରିଥିଲେ [[ସାର୍ବଜନୀନ ସ୍ୱାସ୍ଥ୍ୟସେବା]] ୨୦୧୮ ଫେବୃଆରୀରେ ଯୋଜନା [[୨୦୧୮ ଭାରତ ସରକାରଙ୍କ ବଜେଟ୍]]...<ref>{{Cite web |date=2018-02-01 |title=Union Budget 2018: Ayushman Bharat to be the world's biggest healthcare scheme, says PM Modi |url=https://www.businesstoday.in/business/news/story/union-budget-2018-19-live-updates-arun-jaitley-speech-parliament-102487-2018-02-01 |access-date=2024-01-04 |website=Business Today |language=en |archive-date=19 January 2024 |archive-url=https://web.archive.org/web/20240119164709/https://www.businesstoday.in/business/news/story/union-budget-2018-19-live-updates-arun-jaitley-speech-parliament-102487-2018-02-01 |url-status=live }}</ref> ଦ. [[କେନ୍ଦ୍ର ମନ୍ତ୍ରୀ ପରିଷଦ]] ମାର୍ଚ୍ଚ ମାସରେ ଏହାକୁ ଅନୁମୋଦନ କରାଯାଇଥିଲା। ୨୦୧୮ରେ ତାଙ୍କ [[ସ୍ୱାଧୀନତା ଦିବସ‌ (ଭାରତ)|ସ୍ୱାଧୀନତା ଦିବସ]] ପ୍ରଧାନମନ୍ତ୍ରୀଙ୍କ ଅଭିଭାଷଣ [[ନରେନ୍ଦ୍ର ମୋଦୀ]] ସେ ଘୋଷଣା କଲେ ଯେ ସେହି ବର୍ଷ ସେପ୍ଟେମ୍ବର ୨୫ ତାରିଖରେ ଭାରତର ଏକ ପ୍ରମୁଖ ଜାତୀୟ ସ୍ୱାସ୍ଥ୍ୟ କାର୍ଯ୍ୟକ୍ରମ ହେବ, ଯାହା ପଣ୍ଡିତଙ୍କ ଜନ୍ମଦିନକୁ ମଧ୍ୟ ସ୍ମରଣ କରିବ। [[ଦୀନଦୟାଲ ଉପାଧ୍ୟାୟ]]...<ref>{{cite journal |last1=Mukherjee |first1=Reema |last2=Arora |first2=Manisha |title=India's national health protection scheme: A preview |journal=Medical Journal of Dr. D.Y. Patil Vidyapeeth |date=2018 |volume=11 |issue=5 |page=385 |doi=10.4103/mjdrdypu.mjdrdypu_109_18|s2cid=169815602 |doi-access=free }}</ref> [[File:Stamp of India - 2019 - Colnect 926026 - 1st Anniversary Pradhan Mantri Jan Aarogya Yojana.jpeg|thumb|PM-JAY stamp]] ଜୁନ୍ ୨୦୧୮ ରେ ଏକ "ପାନେଲିଂ ପ୍ରକ୍ରିୟା" ମାଧ୍ୟମରେ ଡାକ୍ତରଖାନା ପାଇଁ ଆବେଦନ ଖୋଲିଲା |{{citation needed| date = ସେପ୍ଟେମ୍ବର 2022}} ଜୁଲାଇ ୨୦୧୮ରେ ଆୟୁଷ୍ମାନ ଭାରତ ଯୋଜନା ମାଧ୍ୟମରେ ଲୋକଙ୍କୁ ଏହି ସୁବିଧା ପ୍ରଦାନ କରିବା ପାଇଁ ସୁପାରିସ କରାଯାଇଥିଲା। [[ଆଧାର]], କିନ୍ତୁ ଏହା ମଧ୍ୟ କହିଛନ୍ତି ଯେ ସେହି ପରିଚୟ ପତ୍ର ବିନା ଲୋକମାନେ ପ୍ରବେଶ କରିବା ପାଇଁ ଏକ ପ୍ରକ୍ରିୟା ଥିଲା।{{citation needed| date = ସେପ୍ଟେମ୍ବର 2022}} ଏବି ପିଏମ-ଜେଏୱାଇ ପ୍ରଥମେ ୨୩ ସେପ୍ଟେମ୍ବର ୨୦୧୮ ରେ ଆରମ୍ଭ ହୋଇଥିଲା [[ରାଞ୍ଚି]], [[ଝାଡ଼ଖଣ୍ଡ]]...<ref>{{cite web |title=PM Modi launches PMJAY- Ayushman Bharat in Ranchi |url=https://www.aninews.in/videos/national/pm-modi-launches-pmjay-ayushman-bharat-ranchi/ |website=ANInews |language=en |date=23 September 2018 |access-date=23 February 2024 |archive-date=14 April 2021 |archive-url=https://web.archive.org/web/20210414231717/https://www.aninews.in/videos/national/pm-modi-launches-pmjay-ayushman-bharat-ranchi/ |url-status=live }}</ref> ୨୦୨୦ ଡିସେମ୍ବର ୨୬ ସୁଦ୍ଧା ଏହି ଯୋଜନା ଜାମ୍ମୁ କାଶ୍ମୀର ଏବଂ ଲଦାଖ କେନ୍ଦ୍ରଶାସିତ ଅଞ୍ଚଳକୁ ସମ୍ପ୍ରସାରିତ କରାଯାଇଥିଲା।<ref>{{Cite web|date=2020-12-24|title=PM Modi to launch Ayushman Bharat health insurance scheme for residents of Jammu and Kashmir on Dec 26|url=https://www.hindustantimes.com/india-news/pm-modi-to-launch-ayushman-bharat-health-insurance-scheme-for-residents-of-j-k-on-dec-26/story-W5tvJBES6MqyldUP3o2pOO.html|access-date=2020-12-26|website=Hindustan Times|language=en|archive-date=16 November 2023|archive-url=https://web.archive.org/web/20231116121230/https://www.hindustantimes.com/india-news/pm-modi-to-launch-ayushman-bharat-health-insurance-scheme-for-residents-of-j-k-on-dec-26/story-W5tvJBES6MqyldUP3o2pOO.html|url-status=live}}</ref> ଏହି କାର୍ଯ୍ୟକ୍ରମକୁ "ଉଚ୍ଚାଭିଳାଷୀ" କୁହାଯାଏ।<ref>{{cite web|last1=Singh|first1=Poonam Khetrapal|date=1 October 2018|title=Ayushman Bharat: An ambitious set of reforms that should benefit millions of India's poor and vulnerable|url=https://www.who.int/southeastasia/news/opinion-editorials/detail/ayushman-bharat-an-ambitious-set-of-reforms-that-should-benefit-millions-of-india-s-poor-and-vulnerable|url-status=live|archive-url=https://web.archive.org/web/20200222114648/https://www.who.int/southeastasia/news/opinion-editorials/detail/ayushman-bharat-an-ambitious-set-of-reforms-that-should-benefit-millions-of-india-s-poor-and-vulnerable |archive-date=22 February 2020 |access-date=15 February 2021|website=|publisher=World Health Organization|language=en}}</ref><ref>{{cite journal |last1=Zodpey |first1=S |last2=Farooqui |first2=HH |title=Universal health coverage in India: Progress achieved & the way forward. |journal=The Indian Journal of Medical Research |date=April 2018 |volume=147 |issue=4 |pages=327–329 |doi=10.4103/ijmr.IJMR_616_18 |pmid=29998865|pmc=6057252 |doi-access=free }}</ref> ସେପ୍ଟେମ୍ବର ୨୦୨୪ରେ ଆୟୁଷ୍ମାନ ଭାରତ ପ୍ରଧାନମନ୍ତ୍ରୀ ଜନ ଆରୋଗ୍ୟ ଯୋଜନାକୁ ଦେଶର ବରିଷ୍ଠ ନାଗରିକମାନଙ୍କୁ ସାମିଲ କରିବା ପାଇଁ ସମ୍ପ୍ରସାରିତ କରାଯାଇଥିଲା, ଯାହା ସେମାନଙ୍କ ଆର୍ଥିକ ପୃଷ୍ଠଭୂମି କିମ୍ବା ପେନସନ କିମ୍ବା ସଞ୍ଚୟରୁ ଆୟ ନିର୍ବିଶେଷରେ ହେଉ। ଭାରତରେ ବୟସ୍କମାନଙ୍କ ଯତ୍ନ ପାଇଁ ସରକାରଙ୍କ ଦ୍ୱାରା ନିଆଯାଇଥିବା ପଦକ୍ଷେପଗୁଡ଼ିକ ଦିଗରେ ଏହା ଏକ ଗୁରୁତ୍ୱପୂର୍ଣ୍ଣ ନିଷ୍ପତ୍ତି ଥିଲା, କାରଣ ପୂର୍ବରୁ ଅନ୍ତର୍ଭୁକ୍ତ ହୋଇଥିବା ବରିଷ୍ଠମାନଙ୍କୁ ଅତିରିକ୍ତ ୫ ଲକ୍ଷ ଟଙ୍କାର କଭର ମିଳିବ, ଯାହାକୁ ସେମାନଙ୍କୁ ପରିବାରର ଅନ୍ୟ ସଦସ୍ୟଙ୍କ ସହ ବାଣ୍ଟିବାର ଆବଶ୍ୟକତା ନାହିଁ। ଅନ୍ୟ ସରକାରୀ ସ୍ୱାସ୍ଥ୍ୟ ବୀମା ଯୋଜନାରେ ଅନ୍ତର୍ଭୁକ୍ତ ହୋଇଥିବା ବରିଷ୍ଠମାନଙ୍କୁ ମଧ୍ୟ କଭର କରାଯିବ। ଏବଂ ସବୁଠାରୁ ଗୁରୁତ୍ୱପୂର୍ଣ୍ଣ କଥା ହେଉଛି ଯେଉଁମାନେ ଘରୋଇ ବୀମା ପ୍ରଦାନକାରୀଙ୍କ ଠାରୁ ବୀମା ଯୋଜନା ନେଇଥିଲେ ସେମାନେ ତଥାପି କଭର ହେବେ। <ref> Times of India |Title=Ayushman Bharat: Senior Citizens above 70 years to get Rs 5 Lakh health insurance| Text "https://timesofindia.indiatimes.com/business/india-business/ayushman-bharat-senior-citizens-above-70-years-to-get-rs-5-lakh-health-insurance-check-eligibility-how-to-apply/articleshow/113287887.cms"</ref> == ବୈଶିଷ୍ଟ୍ୟ == [[File:Healthcare centre near Mahua.jpg|thumb|A health and wellness centre established as a part of Ayushman Bharat Yojna at Mahua community development bloc, [[Bihar]].]] ପିଏମ-ଜେଏୱାଇର ବିଶେଷତ୍ୱଗୁଡ଼ିକ ମଧ୍ୟରେ ରହିଛି-୧୦ କୋଟି ପରିବାର କିମ୍ବା ୫୦ କୋଟି ଭାରତୀୟଙ୍କୁ ସ୍ୱାସ୍ଥ୍ୟ ସେବା ପ୍ରଦାନ କରିବା।<ref>{{cite web |author1=Our Bureau |title=PM unveils Ayushman Bharat; 50 cr to get health cover of ₹5 lakh |url=https://www.thehindubusinessline.com/news/national/pm-unveils-ayushman-bharat-50-cr-to-get-health-cover-of-5-lakh/article25022030.ece |website=[[Business Line]] |language=en |date=23 September 2018 |access-date=23 February 2024 |archive-date=14 January 2024 |archive-url=https://web.archive.org/web/20240114161050/https://www.thehindubusinessline.com/news/national/pm-unveils-ayushman-bharat-50-cr-to-get-health-cover-of-5-lakh/article25022030.ece |url-status=live }}</ref> ଏକ କଭର ପ୍ରଦାନ କରିବା {{INRConvert| 5 | l | lk = ଉପରେ | year = 2021}} ପାନେଲଭୁକ୍ତ ଡାକ୍ତରଖାନାଗୁଡ଼ିକରେ ଚିକିତ୍ସା ପାଇଁ ପ୍ରତିବର୍ଷ ପରିବାର ପିଛା, ଉଭୟ ସରକାରୀ ଏବଂ ବେସରକାରୀ ଅଫର୍ [[ନଗଦବିହୀନ ଦେୟ]] ଏବଂ [[କାଗଜବିହୀନ]] ଡାକ୍ତରଖାନା କିମ୍ବା ଡାକ୍ତରଙ୍କ କାର୍ଯ୍ୟାଳୟ ମାଧ୍ୟମରେ ରେକର୍ଡ କିପିଙ୍ଗ୍<ref>{{cite web |last1=Sharma |first1=Yogima Seth |title=Labour ministry to provide cashless secondary and tertiary medical care services under AB-PMJAY |url=https://economictimes.indiatimes.com/industry/healthcare/biotech/healthcare/labour-ministry-to-provide-cashless-secondary-and-tertiary-medical-care-services-under-pmjay/articleshow/71114979.cms |website=[[The Economic Times]] |date=13 September 2019 |access-date=23 February 2024 |archive-date=1 July 2023 |archive-url=https://web.archive.org/web/20230701171549/https://economictimes.indiatimes.com/industry/healthcare/biotech/healthcare/labour-ministry-to-provide-cashless-secondary-and-tertiary-medical-care-services-under-pmjay/articleshow/71114979.cms |url-status=live }}</ref> ମାନଦଣ୍ଡ ବ୍ୟବହାର କରି [[ସାମାଜିକ-ଅର୍ଥନୈତିକ ଓ ଜାତି ଜନଗଣନା ୨୦୧୧]] ଲାଭ ପାଇଁ ଯୋଗ୍ୟତା ନିର୍ଦ୍ଧାରଣ କରିବା<ref>{{cite web |title=NHA issues circular advising states to identify eligible PMJAY beneficiaries |url=https://economictimes.indiatimes.com/news/politics-and-nation/nha-issues-circular-advising-states-to-identify-eligible-pmjay-beneficiaries/articleshow/66096010.cms |website=[[The Economic Times]] |date=6 October 2018 |access-date=23 February 2024 |archive-date=1 July 2023 |archive-url=https://web.archive.org/web/20230701171507/https://economictimes.indiatimes.com/news/politics-and-nation/nha-issues-circular-advising-states-to-identify-eligible-pmjay-beneficiaries/articleshow/66096010.cms |url-status=live }}</ref><ref>{{cite web |last1=Sharma |first1=Neetu Chandra |title=Govt looks beyond SECC 2011 to include more beneficiaries under Modicare |url=https://www.livemint.com/politics/policy/govt-looks-beyond-secc-2011-to-include-more-beneficiaries-under-modicare-1560187873216.html |website=[[Mint (newspaper)|Livemint]] |publisher=[[HT Media]] |language=en |date=10 June 2019 |access-date=23 February 2024 |archive-date=16 November 2023 |archive-url=https://web.archive.org/web/20231116120745/https://www.livemint.com/politics/policy/govt-looks-beyond-secc-2011-to-include-more-beneficiaries-under-modicare-1560187873216.html |url-status=live }}</ref> ପରିବାରର ଆକାର, ବୟସ କିମ୍ବା ଲିଙ୍ଗ ଉପରେ କୌଣସି ପ୍ରତିବନ୍ଧକ ନାହିଁ-ସମସ୍ତ ପୂର୍ବ-ବିଦ୍ୟମାନ ଚିକିତ୍ସା ଅବସ୍ଥା ଏହି ଯୋଜନା ଅଧୀନରେ ଅନ୍ତର୍ଭୁକ୍ତ | ଏହା ଡାକ୍ତରଖାନାରେ ଭର୍ତ୍ତି ହେବାର ୩ ଦିନ ଏବଂ ଡାକ୍ତରଖାନାରେ ଭର୍ତ୍ତି ହେବାର ୧୫ ଦିନ ଅନ୍ତର୍ଭୁକ୍ତ କରେ, ଯେଉଁଥିରେ ନିଦାନ ଯତ୍ନ ଏବଂ ଔଷଧ ଉପରେ ଖର୍ଚ୍ଚ ଅନ୍ତର୍ଭୁକ୍ତ | ଏହି ଯୋଜନା ପୋର୍ଟେବଲ୍ ଅଟେ ଏବଂ ଜଣେ ହିତାଧିକାରୀ ନିଜ ରାଜ୍ୟ ବାହାରେ ଏବଂ ଦେଶର ଯେକୌଣସି ସ୍ଥାନରେ ପିଏମ-ଜେଏୱାଇ ତାଲିକାଭୁକ୍ତ ଡାକ୍ତରଖାନାରେ ଚିକିତ୍ସା ପାଇପାରିବେ |<ref>{{cite web |last1=Sharma |first1=Neetu Chandra |title=Over 40,000 people availed portable treatment under Ayushman Bharat |url=https://www.livemint.com/politics/policy/over-42-000-people-availed-portable-treatment-under-ab-pmjay-1569476280775.html |website=[[Mint (newspaper)|Livemint]] |publisher=[[HT Media]] |language=en |date=26 September 2019 |access-date=23 February 2024 |archive-date=1 July 2023 |archive-url=https://web.archive.org/web/20230701171516/https://www.livemint.com/politics/policy/over-42-000-people-availed-portable-treatment-under-ab-pmjay-1569476280775.html |url-status=live }}</ref> ଭାରତରେ, ସାର୍ବଜନୀନ ବ୍ୟବସ୍ଥାରେ ଅତ୍ୟାବଶ୍ୟକ ପ୍ରାଥମିକ, ମାଧ୍ୟମିକ ଏବଂ ତୃତୀୟ ସ୍ତରର ସ୍ୱାସ୍ଥ୍ୟସେବାକୁ ସୁଦୃଢ଼ କରିବା ଉପରେ ଧ୍ୟାନ ଦେବା ପରିବର୍ତ୍ତେ, ଏକ ବୀମା-ଆଧାରିତ ବ୍ୟବସ୍ଥା ଆଡ଼କୁ ପରିବର୍ତ୍ତନକୁ ପ୍ରୋତ୍ସାହିତ କରାଯାଇଛି।<ref>{{Cite journal |last=Hooda |first=Shailender Kumar |date=June 20, 2020 |title=Decoding Ayushman Bharat |journal=[[Economic and Political Weekly]] |volume=25}}</ref> ଘରୋଇ କ୍ଷେତ୍ର ତୁଳନାରେ ଭାରତର ସାର୍ବଜନୀନ ସ୍ୱାସ୍ଥ୍ୟ କ୍ଷେତ୍ରରେ ଦୀର୍ଘକାଳୀନ ଅଣ୍ଡରଫଣ୍ଡିଂ ଏବଂ ୧୯୯୦ ଦଶକର ଶେଷ ଭାଗରେ ଭାରତ ସରକାରଙ୍କ ଦ୍ୱାରା ଘରୋଇ ସ୍ୱାସ୍ଥ୍ୟ ବୀମା ପାଇଁ ବଜାରର ଉଦାରୀକରଣ ସ୍ୱାସ୍ଥ୍ୟ ଅସମାନତା ବୃଦ୍ଧି କରିଥିଲା, କାରଣ ଘରୋଇ ସ୍ୱାସ୍ଥ ବୀମା ମୁଖ୍ୟତଃ ଆର୍ଥିକ ଦୃଷ୍ଟିରୁ ସୁବିଧାପ୍ରାପ୍ତ ଗୋଷ୍ଠୀମାନଙ୍କ ପାଇଁ ସୁଲଭ।<ref name=":0">{{Cite journal |last=Ecks |first=Stefan |date=2021-05-28 |title="Demand Side" Health Insurance in India: The Price of Obfuscation |journal=Medical Anthropology |volume=40 |issue=5 |pages=404–416 |doi=10.1080/01459740.2021.1929208 |issn=0145-9740|doi-access=free |pmid=34047660 |hdl=20.500.11820/a54dc9d7-0866-4d4d-9f38-66c4c7839e48 |hdl-access=free }}</ref> ୨୦୦୦ ଦଶକର ମଧ୍ୟଭାଗରେ, ସରକାରୀ ଅନୁଦାନ ପ୍ରାପ୍ତ ସ୍ୱାସ୍ଥ୍ୟ ବୀମା ଏକ ନୂତନ ପ୍ରକାରର ସ୍ୱାସ୍ଥ୍ୟସେବା ଆର୍ଥିକ ସହାୟତା ଭାବରେ ଉଭା ହୋଇଥିଲା, ଯାହା ବ୍ୟକ୍ତିବିଶେଷଙ୍କୁ ପକେଟରୁ ବିପର୍ଯ୍ୟୟ ସ୍ୱାସ୍ଥ୍ୟ ଖର୍ଚ୍ଚକୁ ରୋକିବାରେ ସାହାଯ୍ୟ କରିଥିଲା |<ref name=":0" /> ଏହି ମଡେଲ ଜରିଆରେ ରାଜ୍ୟ ଘରୋଇ ବୀମା କମ୍ପାନୀମାନଙ୍କୁ ପ୍ରିମିୟମ ପ୍ରଦାନ କରିବ, ଯାହା ଯୋଗ୍ୟ ବ୍ୟକ୍ତିମାନଙ୍କୁ ପିଏମଜେଏୱାଇ ଯୋଜନାରେ ସାମିଲ ହୋଇଥିବା ଯେକୌଣସି ସରକାରୀ କିମ୍ବା ଘରୋଇ ଅନୁଷ୍ଠାନରେ ମାଗଣା ଚିକିତ୍ସା ପାଇବାକୁ ଅନୁମତି ଦେବ। ଭାରତ ସରକାର ସ୍ୱୀକାର କରିଥିଲେ ଯେ ବ୍ୟକ୍ତିଗତ ପକେଟ ଖର୍ଚ୍ଚ ଲୋକମାନଙ୍କୁ ଦାରିଦ୍ର୍ୟ ଭିତରକୁ ଠେଲି ଦେଉଛି ଏବଂ ସରକାରୀ ଡାକ୍ତରଖାନାରେ ଚିକିତ୍ସା ଲୋକମାନଙ୍କୁ ବିପର୍ଯ୍ୟୟ ସ୍ୱାସ୍ଥ୍ୟ ଖର୍ଚ୍ଚରୁ ରକ୍ଷା କରିପାରିବ ନାହିଁ।<ref name=":0" /> ସରକାରୀ ଅନୁଦାନ ପ୍ରାପ୍ତ ସ୍ୱାସ୍ଥ୍ୟ ବୀମାର ବିକଳ୍ପ ଗରିବ ବ୍ୟକ୍ତିମାନଙ୍କୁ ଅତିରିକ୍ତ ଖର୍ଚ୍ଚ ବିନା ଘରୋଇ ସ୍ୱାସ୍ଥ୍ୟ ସେବା ପାଇବାକୁ ସକ୍ଷମ କରିଥାଏ।<ref name=":0" /> === ପ୍ରଭାବ === ଆୟୁଷ୍ମାନ ଯୋଜନା ଯୋଗୁଁ ସରକାରୀ ଡାକ୍ତରଖାନାଗୁଡ଼ିକର ରାଜସ୍ୱ ବୃଦ୍ଧି ପାଇଛି, ରୋଗୀମାନଙ୍କୁ ଉନ୍ନତ ସୁବିଧା ମିଳୁଛି। ପୂର୍ବରୁ ସ୍ୱାସ୍ଥ୍ୟସେବା ସୁବିଧା ଅଭାବରୁ ରୋଗୀମାନେ ସରକାରୀ ଡାକ୍ତରଖାନାକୁ ଯିବାକୁ ଦ୍ୱିଧା କରୁଥିଲେ; ଆୟୁଷ୍ମାନ ଯୋଜନା ଅଧୀନରେ ଚିକିତ୍ସା ପାଇଁ ସେମାନଙ୍କ ଉପରେ ବିଶ୍ୱାସ ଥିବାରୁ ଲୋକମାନେ ବର୍ତ୍ତମାନ ଏହି ଡାକ୍ତରଖାନାଗୁଡ଼ିକୁ ଯାଆନ୍ତି |<ref>{{Cite news |date=25 June 2023 |title=Revenue of government hospitals increased due to Ayushman scheme, patients are getting better facilities |url=https://www.prabhatkhabar.com/state/jharkhand/ranchi/ayushman-bharat-yojna-benefits-in-jharkhand-to-patients-and-government-hospital-ayushman-card-kaise-banaye-zzz |work=Prabhat Khabar |access-date=10 December 2024 |archive-date=2 April 2024 |archive-url=https://web.archive.org/web/20240402082430/https://www.prabhatkhabar.com/state/jharkhand/ranchi/ayushman-bharat-yojna-benefits-in-jharkhand-to-patients-and-government-hospital-ayushman-card-kaise-banaye-zzz |url-status=live }}</ref> [[ଲାନସେଟ୍]] ପିଏମଜେଏୱାଇ କାରଣରୁ ଛଅ ବର୍ଷ ମଧ୍ୟରେ କର୍କଟ ରୋଗର ପ୍ରାରମ୍ଭିକ ଚିହ୍ନଟ ଏବଂ ଚିକିତ୍ସାରେ ୩୬% ବୃଦ୍ଧି ଘଟିଛି। ସମୟୋଚିତ ଚିକିତ୍ସା, ଯାହା ରୋଗ ନିର୍ଣ୍ଣୟ ହେବାର ୩୦ ଦିନ ମଧ୍ୟରେ ଆରମ୍ଭ ହେବା ଭାବେ ପରିଭାଷିତ ହୋଇଛି, ହିତାଧିକାରୀମାନଙ୍କ ପାଇଁ ଉଲ୍ଲେଖନୀୟ ଭାବେ ଉନ୍ନତ ହୋଇଛି, ଯେଉଁମାନେ ଅଣ-ନାମାଙ୍କନକାରୀଙ୍କ ପାଇଁ ୩୦% ଉନ୍ନତି ତୁଳନାରେ ପ୍ରବେଶରେ ୯୦% ବୃଦ୍ଧି ଅନୁଭବ କରିଛନ୍ତି।<ref>{{Cite web |date=2024-12-23 |title=Lancet study hails India's Ayushman Bharat health scheme in fighting cancers |url=https://www.firstpost.com/india/lancet-study-hails-indias-ayushman-bharat-health-scheme-in-fighting-cancers-13847026.html |access-date=2024-12-25 |website=Firstpost |language=en-us}}</ref><ref>{{Cite web |last=Mishra |first=Abhinandan |date=2024-12-24 |title=Ayushman Bharat reduced cancer treatment delays by 90% |url=https://sundayguardianlive.com/tsg-on-weekdays/ayushman-bharat-reduced-cancer-treatment-delays-by-90 |access-date=2024-12-25 |website=The Sunday Guardian Live |language=en-US}}</ref> ଆୟୁଷ୍ମାନ ଭାରତ ପ୍ରଧାନମନ୍ତ୍ରୀ ଜନ ଆରୋଗ୍ୟ ଯୋଜନା (ପିଏମ-ଜେଏୱାଇ) ଅଧୀନରେ ୧.୭ ଲକ୍ଷ କୋଟି ଟଙ୍କାର ଡାକ୍ତରଖାନା ଚିକିତ୍ସା ପାଇଁ ମଞ୍ଜୁରି ମିଳିଛି। [[ରାଜ୍ୟ ସଭା]]... ଏହାର ଶୁଭାରମ୍ଭ ପରଠାରୁ, ଏହି ଯୋଜନା ୧୧୬.୯ ନିୟୁତରୁ ଅଧିକ ଡାକ୍ତରଖାନାରେ ଭର୍ତ୍ତି ହୋଇଛି। ଏହା ପ୍ରତିବର୍ଷ ପ୍ରତ୍ୟେକ ଯୋଗ୍ୟ ପରିବାର ପାଇଁ ୫ ଲକ୍ଷ ଟଙ୍କା ପର୍ଯ୍ୟନ୍ତ ସ୍ୱାସ୍ଥ୍ୟ ବୀମା ପ୍ରଦାନ କରିଥାଏ। ଏହି ଯୋଜନା ଭାରତର ଆର୍ଥିକ ଦୃଷ୍ଟିରୁ ଦୁର୍ବଳ ଜନସଂଖ୍ୟାର ପ୍ରାୟ ୪୦% ଲକ୍ଷ୍ୟ ରଖିଛି ଏବଂ ହଜାର ହଜାର ପାନେଲରେ ଅନ୍ତର୍ଭୁକ୍ତ ସରକାରୀ ଏବଂ ବେସରକାରୀ ଡାକ୍ତରଖାନା ଅନ୍ତର୍ଭୁକ୍ତ |<ref>{{Cite web |date=2026-03-17 |title=Hospital treatments worth ₹1.73 lakh crore sanctioned under Ayushman Bharat, Rajya Sabha told - CNBC TV18 |url=https://www.cnbctv18.com/india/hospital-treatments-worth-%e2%82%b91-73-lakh-crore-sanctioned-under-ayushman-bharat-rajya-sabha-told-ws-el-19870108.htm |access-date=2026-03-18 |website=CNBCTV18 |language=en}}</ref> == କାର୍ଯ୍ୟକାରୀ କରିବା == === ରାଜ୍ୟ ଏବଂ କେନ୍ଦ୍ରଶାସିତ ଅଞ୍ଚଳଗୁଡ଼ିକର ଅଂଶଗ୍ରହଣ === ଭାରତର [[ଭାରତର ରାଜ୍ୟ ଓ କେନ୍ଦ୍ରଶାସିତ ଅଞ୍ଚଳ|୨୮ଟି ରାଜ୍ୟ ଏବଂ ୮ଟି କେନ୍ଦ୍ରଶାସିତ ଅଞ୍ଚଳ]] ଆୟୁଷ୍ମାନ ଭାରତ ଯୋଜନାରେ ଭାଗ ନେବାକୁ ହେବ କି ନାହିଁ ସେ ବିଷୟରେ ପ୍ରତ୍ୟେକ ନିଜ ନିଜ ପସନ୍ଦ କରନ୍ତି।{{citation needed| date = ସେପ୍ଟେମ୍ବର 2022}} ୨୦୧୮ ଫେବୃଆରୀରେ, ଯେତେବେଳେ ଏହି କାର୍ଯ୍ୟକ୍ରମ ଘୋଷଣା କରାଯାଇଥିଲା, ୨୦ଟି ରାଜ୍ୟ ଏଥିରେ ଯୋଗଦେବାକୁ ପ୍ରତିଶ୍ରୁତିବଦ୍ଧ ହୋଇଥିଲେ।{{citation needed| date = ସେପ୍ଟେମ୍ବର 2022}} ସେପ୍ଟେମ୍ବର ୨୦୧୮ ରେ, ଆରମ୍ଭ ହେବାର କିଛି ସମୟ ପରେ କିଛି ରାଜ୍ୟ ଏବଂ ଅଞ୍ଚଳ ଏହି କାର୍ଯ୍ୟକ୍ରମରେ ଅଂଶଗ୍ରହଣ କରିବାକୁ ମନା କରିଦେଇଥିଲେ।<ref>{{cite web |date=24 September 2018|title=5 states opted out of Ayushman Bharat: Here's why|url=https://www.moneycontrol.com/news/india/5-states-opted-out-of-ayushman-bharat-heres-why-2979691.html|url-status=live|archive-url=https://web.archive.org/web/20180924110836/https://www.moneycontrol.com/news/india/5-states-opted-out-of-ayushman-bharat-heres-why-2979691.html |archive-date=24 September 2018 |access-date=15 February 2021|website=Moneycontrol}}</ref> [[ମହାରାଷ୍ଟ୍ର]] ଏବଂ [[ତାମିଲନାଡୁ]] ପ୍ରଥମେ ଯୋଗଦେବାକୁ ମନା କରିଦେଇଥିଲେ କାରଣ ପ୍ରତ୍ୟେକଙ୍କର ନିଜସ୍ୱ ରାଜ୍ୟ ସ୍ୱାସ୍ଥ୍ୟସେବା କାର୍ଯ୍ୟକ୍ରମ ଥିଲା।<ref>{{Cite news|last=|first=|date=9 October 2020|title=Ayushman Bharat Yojana and its impact on medical devices industry|work=Express healthcare|url=https://www.expresshealthcare.in/blogs/guest-blogs-healthcare/ayushman-bharat-yojana-and-its-impact-on-medical-devices-industry/425234/|access-date=15 February 2021|archive-date=15 April 2021|archive-url=https://web.archive.org/web/20210415010517/https://www.expresshealthcare.in/blogs/guest-blogs-healthcare/ayushman-bharat-yojana-and-its-impact-on-medical-devices-industry/425234/|url-status=live}}</ref><ref name="Porecha 2019">{{cite web|last1=Porecha|first1=Maitri|date=24 September 2019|title=A year on, Ayushman Bharat faces multiple challenges ahead|url=https://www.thehindubusinessline.com/economy/a-year-on-ayushman-bharat-faces-multiple-challenges-ahead/article29497106.ece#|url-status=live|archive-url=https://web.archive.org/web/20190924060558/https://www.thehindubusinessline.com/economy/a-year-on-ayushman-bharat-faces-multiple-challenges-ahead/article29497106.ece |archive-date=24 September 2019 |website=The Hindu Business Line|language=en}}</ref> ସେହି କାର୍ଯ୍ୟକ୍ରମଗୁଡ଼ିକ, [[ମହାତ୍ମା ଜ୍ୟୋତିବା ଫୁଲେ ଜନ ଆରୋଗ୍ୟ ଯୋଜନା]] ଏବଂ ତାମିଲନାଡ଼ୁ ପାଇଁ କାର୍ଯ୍ୟକ୍ରମ ପୂର୍ବରୁ ଭଲ ଭାବରେ କାର୍ଯ୍ୟ କରୁଥିଲା। ଏହି ରାଜ୍ୟଗୁଡ଼ିକ ପରେ ଆୟୁଷ୍ମାନ ଭାରତ ଯୋଜନାରେ ସ୍ୱତନ୍ତ୍ର ବ୍ୟତିକ୍ରମ ସହିତ ଯୋଗ ଦେଇଥିଲେ, ଯାହାଦ୍ୱାରା ଏହାକୁ ସେମାନଙ୍କର ବର୍ତ୍ତମାନର ଭିତ୍ତିଭୂମିର ଅଂଶବିଶେଷ କରାଯାଇ ପାରିଥିଲା।<ref name="Porecha 2019" /> In a similar way, [[Kerala]], despite having its own health program agreed to begin using Ayushman Bharat Yojana from November 2019.<ref>{{cite news|date=9 June 2019|agency=PTI|title=Kerala govt joins issue with PM on Ayushman Bharat, says state member of scheme|url=https://www.business-standard.com/article/pti-stories/kerala-govt-joins-issue-with-pm-on-ayushman-bharat-says-state-member-of-scheme-119060900444_1.html|url-status=live|archive-url=https://web.archive.org/web/20190614221620/https://www.business-standard.com/article/pti-stories/kerala-govt-joins-issue-with-pm-on-ayushman-bharat-says-state-member-of-scheme-119060900444_1.html |archive-date=14 June 2019 |newspaper=Business Standard India|language=en}}</ref><ref>{{cite web|last1=Krishnakumar|first1=R.|date=12 April 2019|title=A better option in Kerala|url=https://frontline.thehindu.com/cover-story/article26641511.ece|url-status=live|archive-url=https://web.archive.org/web/20200830014959/https://frontline.thehindu.com/cover-story/article26641511.ece |archive-date=30 August 2020 |access-date=15 February 2021|website=Frontline|language=en}}</ref> [[ପଶ୍ଚିମ ବଙ୍ଗ]] ପ୍ରଥମେ ଏହି କାର୍ଯ୍ୟକ୍ରମରେ ଯୋଗ ଦେଇଥିଲେ କିନ୍ତୁ ପରେ ନିଜର ଆଞ୍ଚଳିକ ସ୍ୱାସ୍ଥ୍ୟ କାର୍ଯ୍ୟକ୍ରମ ପ୍ରତିଷ୍ଠା କରିବା ସପକ୍ଷରେ ବାହାରିଥିଲେ।<ref>{{cite web|last1=Khanna|first1=Rohit|date=8 June 2019|title=Ayushman Bharat targets 3 crore beneficiaries if West Bengal rejoins the scheme|url=https://timesofindia.indiatimes.com/city/kolkata/ayushman-bharat-targets-3-crore-beneficiaries-if-west-bengal-rejoins-the-scheme/articleshow/69706045.cms|url-status=live|archive-url=https://web.archive.org/web/20200113142613/https://timesofindia.indiatimes.com/city/kolkata/ayushman-bharat-targets-3-crore-beneficiaries-if-west-bengal-rejoins-the-scheme/articleshow/69706045.cms |archive-date=13 January 2020 |website=The Times of India|language=en}}</ref> ମେ ୨୦୨୬ ରେ, [[ଶୁଭେନ୍ଦୁ ଅଧିକାରୀ]] ପଶ୍ଚିମବଙ୍ଗରେ ବିଜେପି ନେତୃତ୍ୱାଧୀନ ସରକାର ପ୍ରଥମ କ୍ୟାବିନେଟ ବୈଠକରେ ଆୟୁଷ୍ମାନ ଭାରତ ଯୋଜନା କାର୍ଯ୍ୟକାରୀ କରିବାକୁ ନିଷ୍ପତ୍ତି ନେଇଥିଲେ। [[ପଶ୍ଚିମବଙ୍ଗ ବିଧାନସଭା ନିର୍ବାଚନ ୨୦୨୬]]...<ref>{{Cite news |date=2026-05-11 |title=Bengal to align with Ayushman Bharat from today, says CM Suvendu Adhikari after first cabinet meet |url=https://economictimes.indiatimes.com/news/elections/assembly-elections/west-bengal/west-bengal-aligns-with-ayushman-bharat-chief-minister-suvendu-adhikari-unveils-major-policy-changes/articleshow/131007186.cms |access-date=2026-05-11 |work=The Economic Times |issn=0013-0389}}</ref> [[ତେଲେଙ୍ଗାନା]] ସେ ମଧ୍ୟ ସମାନ କାର୍ଯ୍ୟ କରିଥିଲେ, କିନ୍ତୁ ପରେ ମେ ୨୦୨୧ ରେ ଏହି ଯୋଜନାରେ ଯୋଗ ଦେଇଥିଲେ।<ref>{{cite web|last1=Menon|first1=Amarnath K.|date=9 September 2019|title=Telangana CM rejects Centre's Ayushman Bharat for state medical health scheme|url=https://www.indiatoday.in/india/story/telangana-cm-rejects-centre-s-ayushman-bharat-for-state-medical-health-scheme-1597334-2019-09-09|url-status=live|archive-url=https://web.archive.org/web/20201221155801/https://www.indiatoday.in/india/story/telangana-cm-rejects-centre-s-ayushman-bharat-for-state-medical-health-scheme-1597334-2019-09-09 |archive-date=21 December 2020 |website=India Today|language=en}}</ref> କିନ୍ତୁ [[ଓଡ଼ିଶା]] ୨୦୧୭ରେ ଆରମ୍ଭ ହୋଇଥିବା ବିଜୁ ସ୍ୱାସ୍ଥ୍ୟ କଲ୍ୟାଣ ଯୋଜନା (ବି. ଏସ୍. କେ. ଜେ.) ପିଏମ-ଜେ. ଏ. ୱାଇ. ଠାରୁ ଅଧିକ ହିତାଧିକାରୀ ହୋଇଥିବାରୁ ସେ ଏହି ଯୋଜନାରେ ସାମିଲ ହୋଇନଥିଲେ। ୨୦୨୫ ମସିହା ଏପ୍ରିଲ ମାସରେ, [[ଓଡ଼ିଶା]] ପରେ ଯୋଜନାରେ ଯୋଗ ଦେଇଥିଲେ [[ଭାରତୀୟ ଜନତା ପାର୍ଟି|ବିଜେପି]] ଜିତିଛି [[୨୦୨୪ ଓଡ଼ିଶା ବିଧାନସଭା ନିର୍ବାଚନ|ରାଜ୍ୟ ନିର୍ବାଚନ]] ୨୦୨୪ ମସିହା। କିନ୍ତୁ କାର୍ଯ୍ୟକାରୀ ହେବା ପରେ ବି. ଏସ୍. କେ. ଜେ. ତୁଳନାରେ ପିଏମ-ଜେ. ଏ. ୱାଇ. କମ୍ ହିତାଧିକାରୀ ବୋଲି ପ୍ରମାଣିତ ହୋଇଥିଲା।<ref name="PTI December 20192">{{cite web |date=10 December 2019 |title=People in Delhi, WB, Odisha, Telangana not getting Ayushman Bharat scheme benefits: Harsh Vardhan |url=https://economictimes.indiatimes.com/news/politics-and-nation/people-in-delhi-wb-odisha-telangana-not-getting-ayushman-bharat-scheme-benefits-harsh-vardhan/articleshow/72458435.cms |url-status=live |archive-url=https://web.archive.org/web/20200815175106/https://economictimes.indiatimes.com/news/politics-and-nation/people-in-delhi-wb-odisha-telangana-not-getting-ayushman-bharat-scheme-benefits-harsh-vardhan/articleshow/72458435.cms |archive-date=15 August 2020 |website=The Economic Times |agency=PTI}}</ref> ମାର୍ଚ୍ଚ ୨୦୨୦ ରେ, [[ଆମ ଆଦମୀ ପାର୍ଟି|ଏଏପି]] ସରକାର ଭିତରେ [[ଦିଲ୍ଲୀ]] ଏହା କାର୍ଯ୍ୟକ୍ରମରେ ଯୋଗ ଦେବ ବୋଲି ଘୋଷଣା କରିଥିଲା କିନ୍ତୁ ତାହା କରିନଥିଲା।<ref>{{cite web|date=23 March 2020|agency=PTI|title=AAP govt will implement Ayushman Bharat scheme in Delhi: Sisodia|url=https://economictimes.indiatimes.com/news/politics-and-nation/aap-govt-will-implement-ayushman-bharat-scheme-in-delhi-sisodia/articleshow/74774988.cms|url-status=live|archive-url=https://web.archive.org/web/20200712101614/https://economictimes.indiatimes.com/news/politics-and-nation/aap-govt-will-implement-ayushman-bharat-scheme-in-delhi-sisodia/articleshow/74774988.cms |archive-date=12 July 2020 |website=The Economic Times}}</ref> କିନ୍ତୁ ୨୦୨୫ରେ ଯେତେବେଳେ ବିଜେପି ବିଜୟୀ ହୋଇଥିଲା [[ଦିଲ୍ଲୀ ବିଧାନସଭା ନିର୍ବାଚନ ୨୦୨୫|ରାଜ୍ୟ ନିର୍ବାଚନ]] ଏହି ଯୋଜନା ଆନୁଷ୍ଠାନିକ ଭାବେ ୨୦୨୫ ଏପ୍ରିଲରେ କାର୍ଯ୍ୟକାରୀ ହୋଇଥିଲା।<ref>{{Cite web |last=Sehran |first=Sohil |date=20 Feb 2025 |title=Rekha Gupta approves implementation of ayushman bharat yojana |url=https://www.hindustantimes.com/india-news/delhi-cm-rekha-gupta-approves-ayushman-bharat-scheme-implementation-in-first-cabinet-meeting-101740060870324-amp.html |website=Hindustan Times}}</ref><ref>{{Cite news |date=2025-04-05 |title=Delhi implements Ayushman Bharat scheme in deal with Centre, card distribution from April 10 |url=https://timesofindia.indiatimes.com/india/delhi-implements-ayushman-bharat-scheme-in-deal-with-centre/articleshow/120012188.cms |access-date=2025-04-05 |work=The Times of India |issn=0971-8257}}</ref> === ସ୍ଥାନୀୟ ଲୋକଙ୍କ ଅଂଶଗ୍ରହଣ === ୨୦୨୦ ମସିହା ମେ ମାସରେ ପ୍ରଧାନମନ୍ତ୍ରୀ [[ନରେନ୍ଦ୍ର ମୋଦୀ]] ତାଙ୍କ ରେଡିଓ ଶୋ 'ରେ କହିଛନ୍ତି "[[ମନ କି ବାତ]]"ନିକଟରେ ଆୟୁଷ୍ମାନ ଭାରତ ଯୋଜନା ଦ୍ୱାରା ଏକ କୋଟିରୁ ଅଧିକ ଲୋକ ଉପକୃତ ହୋଇଛନ୍ତି।<ref>{{cite web|last1=Tandi|first1=Dev Narayan|date=31 May 2020|title=Prime Minister narendra modi addresses 12th Episode of 'Mann Ki Baat 2.0'|url=https://www.narendramodi.in/prime-minister-narendra-modi-addresses-12th-episode-of-mann-ki-baat-2-0-550037|url-status=live|archive-url=https://web.archive.org/web/20210414231717/https://www.narendramodi.in/prime-minister-narendra-modi-addresses-12th-episode-of-mann-ki-baat-2-0-550037 |archive-date=14 April 2021 |website=narendramodi.in}}</ref> ମେ ୨୦୨୦ ସୁଦ୍ଧା, ଏହି ଯୋଜନା ୧ କୋଟିରୁ ଅଧିକ ଚିକିତ୍ସା ପ୍ରଦାନ କରିଥିଲା ଯାହାର ମୂଲ୍ୟ ଥିଲା ୧୩୪୧୨ କୋଟି କୋଟି ଟଙ୍କା।<ref>{{cite web|last1=Kumar|first1=Rajeev|date=20 May 2020|title=Ayushman Bharat-PMJAY crosses new milestone! WhatsApp chatbot, special e-cards planned for celebration|url=https://www.financialexpress.com/lifestyle/health/ayushman-bharat-pmjay-1-crore-treatment-milestone-whatsapp-chatbot-special-e-cards-for-celebrations/1964719/|url-status=live|archive-url=https://web.archive.org/web/20200522024027/https://www.financialexpress.com/lifestyle/health/ayushman-bharat-pmjay-1-crore-treatment-milestone-whatsapp-chatbot-special-e-cards-for-celebrations/1964719/ |archive-date=22 May 2020 |website=The Financial Express}}</ref> ଦେଶବ୍ୟାପୀ ପାନେଲରେ ଅନ୍ତର୍ଭୁକ୍ତ ସରକାରୀ ଏବଂ ବେସରକାରୀ ଡାକ୍ତରଖାନା ସଂଖ୍ୟା ୨୪,୪୩୨ ରହିଛି।<ref>{{cite news |title=Ayushman Bharat: Fresh push by National Health Agency to get hospitals on board |url=https://indianexpress.com/article/delhi/ayushman-bharat-fresh-push-by-national-health-agency-to-get-hospitals-on-board-5464090/ |access-date=6 December 2018 |work=The Indian Express |date=26 November 2018 |archive-date=30 September 2019 |archive-url=https://web.archive.org/web/20190930160016/https://indianexpress.com/article/delhi/ayushman-bharat-fresh-push-by-national-health-agency-to-get-hospitals-on-board-5464090/ |url-status=live }}</ref> ଆୟୁଷ୍ମାନ ଭାରତ ଯୋଜନା କାର୍ଯ୍ୟକ୍ରମ ସହିତ ଏକ ସ୍ୱତନ୍ତ୍ର ସହଯୋଗ ଘୋଷଣା କଲା [[କର୍ମଚାରୀ ରାଜ୍ୟ ବୀମା]] ନଭେମ୍ବର ୨୦୧୯ରେ କାର୍ଯ୍ୟକ୍ରମ<ref>{{cite web|last1=Sharma|first1=Yogima Seth|date=13 November 2019|title=ESIC partners with PMJAY to provide medical facilities to beneficiaries|url=https://economictimes.indiatimes.com/industry/healthcare/biotech/healthcare/esic-partners-with-pmjay-to-provide-medical-facilities-to-beneficiaries/articleshow/72041738.cms|url-status=live|archive-url=https://web.archive.org/web/20210420074521/https://economictimes.indiatimes.com/industry/healthcare/biotech/healthcare/esic-partners-with-pmjay-to-provide-medical-facilities-to-beneficiaries/articleshow/72041738.cms |archive-date=20 April 2021 |website=The Economic Times}}</ref> ଜୁନ୍ ୨୦୨୦ ରୁ, ଏହି କାର୍ଯ୍ୟକ୍ରମ ୧୫ ଟି ଡାକ୍ତରଖାନାରେ ସେହି ବୀମା ସହିତ ୧୨୦,୦୦୦ ଶ୍ରମିକଙ୍କୁ କଭର୍ କରିବା ପାଇଁ ଏକ ପାଇଲଟରେ ପ୍ରବେଶ କରିଥିଲା |<ref>{{cite web|last1=Sharma|first1=Yogima|date=23 June 2020|title=ESIC beneficiaries to soon get facilities of hospital empanelled under Ayushman Bharat|url=https://economictimes.indiatimes.com/industry/healthcare/biotech/healthcare/linking-of-ayushman-esic-schemes-in-102-districts-soon/articleshow/77115922.cms|archive-url=https://web.archive.org/web/20230701174529/https://economictimes.indiatimes.com/industry/healthcare/biotech/healthcare/linking-of-ayushman-esic-schemes-in-102-districts-soon/articleshow/77115922.cms|archive-date=1 July 2023|website=The Economic Times|url-status=live}}</ref><ref>{{Cite web |title=Health Ministry's eSanjeevani records 14 million consultations |url=https://www.business-standard.com/article/economy-policy/health-ministry-s-esanjeevani-records-14-million-consultations-121101800978_1.html |website=Business Standard |access-date=23 February 2024 |archive-date=19 January 2024 |archive-url=https://web.archive.org/web/20240119163753/https://www.business-standard.com/article/economy-policy/health-ministry-s-esanjeevani-records-14-million-consultations-121101800978_1.html |url-status=live }}</ref> == ଆହ୍ୱାନଗୁଡ଼ିକ == ଯେତେବେଳେ ଆୟୁଷ୍ମାନ ଭାରତ ଯୋଜନା (ଆୟୁଷ୍ମାନ କାର୍ଡ) ଆରମ୍ଭ ହେଲା, ସେତେବେଳେ ପ୍ରଶ୍ନ ଉଠୁଥିଲା ଯେ ଏହାର ଯୋଜନାକୁ ଅନ୍ୟ ବିଦ୍ୟମାନ ସ୍ୱାସ୍ଥ୍ୟ ବିକାଶ ସୁପାରିଶ ସହିତ କିପରି ସମନ୍ୱୟ କରାଯିବ, ଯେପରିକି [[ନୀତି ଆୟୋଗ]]...<ref name="Hooda 2018">{{cite web|last1=Hooda|first1=Shailender Kumar|date=26 November 2018|title=With Inadequate Health Infrastructure, Can Ayushman Bharat Really Work?|url=https://thewire.in/health/with-inadequate-health-infrastructure-can-ayushman-bharat-really-work|url-status=live|archive-url=https://web.archive.org/web/20181127123949/https://thewire.in/health/with-inadequate-health-infrastructure-can-ayushman-bharat-really-work |archive-date=27 November 2018 |website=The Wire}}</ref><ref>{{Cite web |title=Ayushman Card |date=29 December 2023 |url=https://compass.rauias.com/current-affairs/ayushman-card/ |access-date=23 February 2024 |archive-date=4 January 2024 |archive-url=https://web.archive.org/web/20240104114310/https://compass.rauias.com/current-affairs/ayushman-card/ |url-status=live }}</ref> ଏକ ଆଧୁନିକ ଜାତୀୟ ବ୍ୟବସ୍ଥାର ଅଂଶବିଶେଷ ଭାବେ ବିକାଶର ଆବଶ୍ୟକତା ଥିବା ଭିତ୍ତିଭୂମିରୁ ଆରମ୍ଭ କରି ଜାତୀୟ ସ୍ୱାସ୍ଥ୍ୟସେବା ଯୋଜନା କାର୍ଯ୍ୟକାରୀ କରିବା ଏକ ପ୍ରମୁଖ ଆହ୍ୱାନ ହେବ।<ref name="Hooda 2018"/> While Ayushman Bharat Yojana seeks to provide excellent healthcare, [[India]] still has some basic healthcare challenges including relatively few doctors, more cases of infectious disease, and a national budget with a comparatively low central government investment in health care. Some of the problems lay outside the [[Ministry of Health and Family Welfare|Health Ministry]] such as urban development or transport.<ref>{{cite journal |last1=Nirula |first1=SR |last2=Naik |first2=M |last3=Gupta |first3=SR |title=NHS vs Modicare: The Indian Healthcare v2.0. Are we ready to build the healthier India that we envisage? |journal=Journal of Family Medicine and Primary Care |date=June 2019 |volume=8 |issue=6 |pages=1835–1837 |doi=10.4103/jfmpc.jfmpc_309_19 |pmid=31334141|pmc=6618227 |doi-access=free }}</ref> ଅନେକ ସରକାରୀ ଡାକ୍ତରଖାନା ଏହି କାର୍ଯ୍ୟକ୍ରମରେ ଯୋଗ ଦେଇଥିବାବେଳେ ଅନେକ ଘରୋଇ କର୍ପୋରେଟ୍ ଡାକ୍ତରଖାନା ଯୋଗ ଦେଇନାହାନ୍ତି। ଘରୋଇ ଡାକ୍ତରଖାନାଗୁଡ଼ିକ ରିପୋର୍ଟ କରନ୍ତି ଯେ ସରକାରୀ ସବସିଡି ସତ୍ତ୍ୱେ ସେମାନେ ସରକାରୀ କମ୍ ମୂଲ୍ୟରେ ସେମାନଙ୍କର ସ୍ୱତନ୍ତ୍ର ସେବା ପ୍ରଦାନ କରିବାରେ ଅସମର୍ଥ ହେବେ।<ref name="Porecha 2019" /> ଆୟୁଷ୍ମାନ ଭାରତ ଯୋଜନା ଅଧୀନରେ, ବୀମା ସୁବିଧାର ଅପବ୍ୟବହାରକୁ ନେଇ ଚିନ୍ତା ହେତୁ କର୍ତ୍ତୃପକ୍ଷମାନେ ଅନୁପାଳନ କରୁଥିବା ଡାକ୍ତରଖାନା ଗୁଡ଼ିକ ବିରୋଧରେ କାର୍ଯ୍ୟାନୁଷ୍ଠାନ ଗ୍ରହଣ କରିବା ପାଇଁ ପ୍ରେରିତ ହୋଇଛନ୍ତି, ଯେଉଁଥିରେ ସେଗୁଡ଼ିକୁ ନିଲମ୍ବିତ କରିବା କିମ୍ବା ତାଲିକାଭୁକ୍ତ କରିବା ଅନ୍ତର୍ଭୁକ୍ତ। ଏଭଳି ଅଭ୍ୟାସ କେବଳ ଯୋଜନାର ସମ୍ବଳକୁ ପ୍ରଭାବିତ କରେ ନାହିଁ ବରଂ ରୋଗୀଙ୍କ ବିଶ୍ୱାସ ଏବଂ ସ୍ୱାସ୍ଥ୍ୟସେବା ବ୍ୟବସ୍ଥାର ଅଖଣ୍ଡତାକୁ ମଧ୍ୟ ବିପଦରେ ପକାଇଥାଏ। ଏହି ସମସ୍ୟାଗୁଡ଼ିକର ସମାଧାନ ପାଇଁ, କର୍ତ୍ତୃପକ୍ଷ ଏହି ଦୁର୍ନୀତିରେ ସମ୍ପୃକ୍ତ ଡାକ୍ତରଖାନା ଗୁଡ଼ିକ ବିରୋଧରେ ପଦକ୍ଷେପମାନ କାର୍ଯ୍ୟକାରୀ କରିଛନ୍ତି, ଯେଉଁଥିରେ ସେମାନଙ୍କୁ ଏହି ଯୋଜନାରୁ ନିଲମ୍ବିତ କରିବା କିମ୍ବା ତାଲିକାଭୁକ୍ତ କରିବା ଅନ୍ତର୍ଭୁକ୍ତ। ନକଲି ମେଡିକାଲ ବିଲ୍ ଦାଖଲ କରି ଘରୋଇ ହସ୍ପିଟାଲଗୁଡ଼ିକ ଦ୍ୱାରା ଆୟୁଷ୍ମାନ ଭାରତ ଯୋଜନାର ଅପବ୍ୟବହାର କରାଯାଉଛି। ଏହି ଯୋଜନା ଅଧୀନରେ, ସେହି ବ୍ୟକ୍ତିମାନଙ୍କ ଉପରେ ଅସ୍ତ୍ରୋପଚାର କରାଯାଇଥିବା ଦାବି କରାଯାଇଛି, ଯେଉଁମାନେ ବହୁ ପୂର୍ବରୁ ଡିସଚାର୍ଜ ହୋଇଥିଲେ ଏବଂ [[କିଡନୀ ଡାଏଲିସିସ୍|ଡାଏଲିସିସ୍]] କିଡନୀ ପ୍ରତିରୋପଣ ସୁବିଧା ନଥିବା ଡାକ୍ତରଖାନାଗୁଡ଼ିକରେ କରାଯାଇଥିବା ପରି ଦର୍ଶାଯାଇଛି |<ref>{{cite news |title=Ayushman Bharat: Hospitals use Bizarre Ways to Siphon Off Public Funds |url=https://timesofindia.indiatimes.com/india/under-ayushman-bharat-how-hospitals-use-bizarre-ways-to-siphon-off-public-funds/articleshow/70654696.cms |access-date=18 August 2019 |work=The Times of India |date=15 August 2019 |archive-date=17 August 2019 |archive-url=https://web.archive.org/web/20190817012250/https://timesofindia.indiatimes.com/india/under-ayushman-bharat-how-hospitals-use-bizarre-ways-to-siphon-off-public-funds/articleshow/70654696.cms |url-status=live }}</ref> ରାଜ୍ୟରେ ଅତିକମ୍ରେ ୬୯୭ଟି ନକଲି ମାମଲା ରହିଛି। [[ଉତ୍ତରାଖଣ୍ଡ]] କେବଳ ରାଜ୍ୟ, ଯେଉଁଠାରେ ଜରିମାନା {{INRConvert| 1 | ସି | lk = ଉପରେ | year = 2021}} ଏହି ଯୋଜନା ଅଧୀନରେ ଠକେଇ ପାଇଁ ଡାକ୍ତରଖାନା ଉପରେ ଲାଗୁ କରାଯାଇଛି।<ref>{{cite news |title=Hospitals Penalised for Irregularities in Ayushman Bharat Scheme |url=https://www.thehindubusinessline.com/news/national/uttarakhand-hospitals-to-be-penalised-over-rs-1-cr-for-irregularities-in-ayushman-bharat-scheme/article28133763.ece |access-date=18 August 2019 |publisher=Hindu Business Line |date=25 June 2019 |archive-date=18 August 2019 |archive-url=https://web.archive.org/web/20190818101354/https://www.thehindubusinessline.com/news/national/uttarakhand-hospitals-to-be-penalised-over-rs-1-cr-for-irregularities-in-ayushman-bharat-scheme/article28133763.ece |url-status=live }}</ref> ପିଏମ-ଜେଏୱାଇ ଅଧୀନରେ ଉଚ୍ଚ ମୂଲ୍ୟର ଦାବିଗୁଡ଼ିକର ପ୍ରାରମ୍ଭିକ ବିଶ୍ଳେଷଣରୁ ଜଣାପଡ଼ିଛି ଯେ ଅପେକ୍ଷାକୃତ କମ୍ ସଂଖ୍ୟକ ଜିଲ୍ଲା ଏବଂ ଡାକ୍ତରଖାନା ଏଗୁଡ଼ିକ ମଧ୍ୟରୁ ଅଧିକ ସଂଖ୍ୟକ ଏବଂ ପୁରୁଷ ରୋଗୀମାନଙ୍କୁ ଅଧିକ କଭରେଜ୍ ମିଳିବା ସହିତ ମହିଳା ବିରୋଧୀ ପକ୍ଷପାତିତାର କିଛି ସଙ୍କେତ ରହିଛି। ଫାଉଲ୍-ପ୍ଲେକୁ ରୋକିବା ପାଇଁ ସମସ୍ତ ପ୍ରୟାସ ସତ୍ତ୍ୱେ, ଅନୈତିକ ଘରୋଇ ସଂସ୍ଥାଗୁଡ଼ିକ ସିଷ୍ଟମ ଗେମିଂରୁ ଲାଭ ଉଠାଇବାର ବିପଦ ପିଏମ-ଜେଏୱାଇରେ ସ୍ପଷ୍ଟ ଭାବରେ ଉପସ୍ଥିତ |<ref>{{cite news |title=Ayushman Bharat – PMJAY at one: A step closer to universal health coverage |url=https://www.orfonline.org/research/ayushman-bharat-pmjay-at-one-a-step-closer-to-universal-health-coverage-55807/ |publisher=ORF |date=24 September 2019 |access-date=23 February 2024 |archive-date=27 September 2019 |archive-url=https://web.archive.org/web/20190927193828/https://www.orfonline.org/research/ayushman-bharat-pmjay-at-one-a-step-closer-to-universal-health-coverage-55807/ |url-status=live }}</ref> == ସନ୍ଦର୍ଭ == {{ଆଧାର}} == ବାହ୍ୟ ଲିଙ୍କ == {{Scholia| Q55604588}} * {{official website| https://pmjay.gov.in/}} {{Government Schemes in India}} {{Yojana, Ayushman Bharat}} [[ଶ୍ରେଣୀ:ଭାରତରେ ସ୍ୱାସ୍ଥ୍ୟ କାର୍ଯ୍ୟକ୍ରମ]] [[ଶ୍ରେଣୀ:ସାର୍ବଜନୀନ ଅନୁଦାନ ପ୍ରାପ୍ତ ସ୍ୱାସ୍ଥ୍ୟ ସେବା]] [[ଶ୍ରେଣୀ:୨୦୧୮ ଆରମ୍ଭ]] [[ଶ୍ରେଣୀ:ଭାରତରେ ସାମାଜିକ ସୁରକ୍ଷା]] [[ଶ୍ରେଣୀ:ଭାରତରେ ୨୦୧୮ ପ୍ରତିଷ୍ଠାନ]] [[ଶ୍ରେଣୀ:ଭାରତରେ ସରକାରୀ ଯୋଜନା]] gmekfaua0pjsdsfiwr3nh4gar7t6vru 601697 601696 2026-09-03T04:29:41Z Aliva Sahoo 10694 /* ଇତିହାସ */ 601697 wikitext text/x-wiki {{Infobox project | image = | country = ଭାରତ | type = [[Health insurance]] | budget = {{INRConvert|17588|c}} (2026–27)<ref>{{cite web | url=https://health.economictimes.indiatimes.com/news/policy/budget-2020-healthcare-gets-rs-69000-crore-rs-6400-crore-for-ayushman-bharat/73833215 | title=Budget 2020: Healthcare gets Rs 69,000 crore; Rs 6,400 crore for Ayushman Bharat - ET HealthWorld | access-date=23 February 2024 | archive-date=8 January 2024 | archive-url=https://web.archive.org/web/20240108123853/https://health.economictimes.indiatimes.com/news/policy/budget-2020-healthcare-gets-rs-69000-crore-rs-6400-crore-for-ayushman-bharat/73833215 | url-status=live }}</ref> | ministry = [[Ministry of Health and Family Welfare]] | launched = {{Start date and age|2018|09|23|df=y}} | current_status = {{tick}} Active | website = {{URL|https://www.pmjay.gov.in/}} }} "ଆୟୁଷ୍ମାନ ଭାରତ ପ୍ରଧାନମନ୍ତ୍ରୀ ଜନ ଆରୋଗ୍ୟ ଯୋଜନା" (ଏବି ପିଏମ-ଜେଏୱାଇ)<ref>{{Cite news |last=Abraham |first=Rohan |date=2018-02-02 |title=What is 'Modicare' and how will it affect you? |url=https://www.thehindu.com/business/budget/what-is-modicare-and-how-will-it-affect-you/article22635372.ece |access-date=2024-11-10 |work=The Hindu |language=en-IN |issn=0971-751X |archive-date=12 November 2024 |archive-url=https://web.archive.org/web/20241112005733/https://www.thehindu.com/business/budget/what-is-modicare-and-how-will-it-affect-you/article22635372.ece |url-status=live }}</ref><ref>{{Cite web |last=Pandey |first=Kundan |title=What does Modicare mean for India's poor and sick? |url=https://www.downtoearth.org.in/health/what-does-modicare-mean-for-india-s-poor-and-sick--61612 |access-date=2024-11-10 |website=Down To Earth |date=13 September 2018 |language=en |archive-date=12 November 2024 |archive-url=https://web.archive.org/web/20241112014003/https://www.downtoearth.org.in/health/what-does-modicare-mean-for-india-s-poor-and-sick--61612 |url-status=live }}</ref> ଏହା [[ଭାରତ ସରକାର]]ଙ୍କ ଏକ ଜାତୀୟ ସାର୍ବଜନୀନ [[ସ୍ୱାସ୍ଥ୍ୟ ବୀମା]] ଯୋଜନା ଅଟେ । ଏହାର ଉଦ୍ଦେଶ୍ୟ ହେଉଛି ଦେଶରେ ସ୍ୱଳ୍ପ ଆୟକାରୀଙ୍କୁ ମାଗଣା ସ୍ୱାସ୍ଥ୍ୟ ବୀମା କଭରେଜ୍ ପ୍ରଦାନ କରିବା। ମୋଟାମୋଟି ଭାବେ ଦେଶର ନିମ୍ନସ୍ତରରେ ଥିବା ୫୦% ଲୋକ ଏହି ଯୋଜନା ପାଇଁ ଯୋଗ୍ୟ ବିବେଚିତ ହୋଇଥାନ୍ତି।<ref>{{Cite news|url=http://infnd.com/ayushman-bharat-yojana-in-hindi/|title=आयुष्मान भारत राष्ट्रीय स्वास्थ्य संरक्षण (नेशनल हेल्थ प्रोटेक्शन) योजना - Ayushman bharat|date=2015-06-17|work=Infnd|access-date=2018-11-28|language=en-US|archive-date=25 June 2018|archive-url=https://web.archive.org/web/20180625192255/http://infnd.com/ayushman-bharat-yojana-in-hindi/|url-status=live}}</ref> ଏହା ସେପ୍ଟେମ୍ବର ୨୦୧୮ ରେ [[ପ୍ରଧାନମନ୍ତ୍ରୀ]] [[ନରେନ୍ଦ୍ର ମୋଦୀ]]ଙ୍କ ଦ୍ୱାରା ଆରମ୍ଭ ହୋଇଥିଲା । [[File:Prime Minister of India Narendra Modi.jpg|thumb|right|250px|Prime Minister of India [[Narendra Modi]]]] ଆୟୁଷ୍ମାନ ଭାରତ ପ୍ରଧାନମନ୍ତ୍ରୀ ଜନ ଆରୋଗ୍ୟ ଯୋଜନାକୁ ପରବର୍ତ୍ତୀ ସମୟରେ ସମ୍ପ୍ରସାରିତ କରାଯାଇ ୭୦ ବର୍ଷ ଏବଂ ତା' ଠାରୁ ଅଧିକ ବୟସର ସମସ୍ତ ନାଗରିକଙ୍କୁ ସେମାନଙ୍କ ଆର୍ଥିକ ସ୍ଥିତି ନିର୍ବିଶେଷରେ ଅନ୍ତର୍ଭୁକ୍ତ କରାଯାଇଥିଲା।<ref>{{Cite web | title=Request Rejected | url=https://mohfw.gov.in/?q=gu/node/7742 | archive-url=https://web.archive.org/web/20250122091835/https://mohfw.gov.in/%3Fq%3Dgu/node/7742 | access-date=2025-08-05 | archive-date=2025-01-22}}</ref> [[File:Urban healthcare centre.jpg|thumb|Urban healthcare center, 32nd Division Vijayawada, NTR District, [[Andhra Pradesh]]]] ଏହି କାର୍ଯ୍ୟକ୍ରମଟି ଭାରତ ସରକାରଙ୍କ ଜାତୀୟ ସ୍ୱାସ୍ଥ୍ୟ ନୀତିର ଏକ ଅଂଶ ଏବଂ ଏହା ଆୟଭିତ୍ତିକ ଯୋଗ୍ୟତା (means-tested) ଉପରେ ଆଧାରିତ। ପରବର୍ତ୍ତୀ ସମୟରେ ସମ୍ପୃକ୍ତ ମନ୍ତ୍ରଣାଳୟ ଏହି କାର୍ଯ୍ୟକ୍ରମର ପରିଚାଳନା ଓ କାର୍ଯ୍ୟାନ୍ୱୟନ ପାଇଁ ଜାତୀୟ ସ୍ୱାସ୍ଥ୍ୟ ପ୍ରାଧିକରଣ (National Health Authority) ଗଠନ କରିଥିଲା। ଏହା ଏକ କେନ୍ଦ୍ର ପ୍ରାୟୋଜିତ ଯୋଜନା, ଯାହାର ଅର୍ଥାୟନ କେନ୍ଦ୍ର ସରକାର ଏବଂ ରାଜ୍ୟ ସରକାରମାନେ ମିଳିତ ଭାବେ କରନ୍ତି। ପ୍ରାୟ ୫୦ କୋଟି (୫୦୦ ନିୟୁତ) ଲୋକଙ୍କୁ ସ୍ୱାସ୍ଥ୍ୟସେବା ଯୋଗାଇବାର ଲକ୍ଷ୍ୟ ଥିବାରୁ ଏହାକୁ ବିଶ୍ୱର ସର୍ବବୃହତ ସରକାରୀ ପ୍ରାୟୋଜିତ ସ୍ୱାସ୍ଥ୍ୟସେବା କାର୍ଯ୍ୟକ୍ରମ ଭାବେ ବିବେଚନା କରାଯାଏ।<ref>{{cite web|date=6 March 2019|agency=PTI|title=Ayushman Bharat on way to become world's largest free healthcare: Arun Jaitley|url=https://economictimes.indiatimes.com/industry/healthcare/biotech/healthcare/ayushman-bharat-on-way-to-become-worlds-largest-free-healthcare-scheme-arun-jaitley/articleshow/68288261.cms|url-status=live|archive-url=https://web.archive.org/web/20210220110302/https://economictimes.indiatimes.com/industry/healthcare/biotech/healthcare/ayushman-bharat-on-way-to-become-worlds-largest-free-healthcare-scheme-arun-jaitley/articleshow/68288261.cms |archive-date=20 February 2021 |access-date=15 February 2021|website=The Economic Times}}</ref> ଏହି କାର୍ଯ୍ୟକ୍ରମଟି ଏକ ପରୀକ୍ଷିତ ଓ ନିରୀକ୍ଷିତ ପ୍ରୋଗ୍ରାମ ଅଟେ। ଏହାର ବ୍ୟବହାରକାରୀମାନଙ୍କୁ ଭାରତରେ ସେମାନଙ୍କର ଆୟ ସ୍ତର ଆଧାରରେ ନିମ୍ନଲିଖିତ ଭାବରେ ବର୍ଗୀକୃତ କରାଯାଇଛି।<ref>{{Cite web |title=About PM-JAY - National Health Authority {{!}} GOI |url=https://nha.gov.in/PM-JAY |access-date=2024-01-04 |website=nha.gov.in |archive-date=4 January 2024 |archive-url=https://web.archive.org/web/20240104113522/https://nha.gov.in/PM-JAY |url-status=live }}</ref> କିନ୍ତୁ ରାଜ୍ୟ ସରକାରଙ୍କ ଭିନ୍ନ ଭିନ୍ନ ବିଚାର କାରଣରୁ ଏହା ସମସ୍ତ ରାଜ୍ୟରେ କାର୍ଯ୍ୟକାରୀ ହେଉନାହିଁ। == ଇତିହାସ == [[File:The Prime Minister, Shri Narendra Modi visiting an exhibition on Ayushman Bharat, at Ranchi, in Jharkhand on September 23, 2018.JPG|thumb|220px|Prime Minister, Narendra Modi visiting an exhibition on Ayushman Bharat, at Ranchi, in Jharkhand]] ୨୦୧୭ରେ ଏହାର ଏକ ଭାରତୀୟ ସଂସ୍କରଣ ରୋଗ ଅଧ୍ୟୟନ ବିଶ୍ୱ ଭାର ୧୯୯୦ ରୁ ୨୦୧୬ ପର୍ଯ୍ୟନ୍ତ ଭାରତର ପ୍ରତ୍ୟେକ ରାଜ୍ୟ ପାଇଁ ପ୍ରମୁଖ ରୋଗ ଏବଂ ବିପଦ କାରକ ରିପୋର୍ଟ କରାଯାଇଥିଲା।<ref>{{cite journal|last1=Dandona|first1=Lalit|last2=Dandona|first2=Rakhi|last3=Kumar|first3=G Anil|last4=Shukla|first4=D K|last5=Paul|first5=Vinod K|last6=Balakrishnan|first6=Kalpana|last7=Prabhakaran|first7=Dorairaj|last8=Tandon|first8=Nikhil|last9=Salvi|first9=Sundeep|last10=Dash|first10=A P|last11=Nandakumar|first11=A|display-authors=4|date=December 2017|title=Nations within a nation: variations in epidemiological transition across the states of India, 1990–2016 in the Global Burden of Disease Study|url=|journal=The Lancet|volume=390|issue=10111|pages=2437–2460|doi=10.1016/S0140-6736(17)32804-0|pmc=5720596|pmid=29150201|via=NCBI|last119=Pati|last118=Parameswaran|first118=Sreejith|first12=Vikram|first119=Sanghamitra|last120=Prasad|last117=Pandya|first117=Sapan|last114=Nongmaithem|first116=Jeyaraj D|last116=Pandian|first115=Anu M|last115=Oommen|first114=Romi S|last121=Prasad|first113=Lipika|first120=Kameshwar|first124=Sreebhushan|first121=Narayan|first126=Thara|first129=Yogesh|last129=Sabde|first128=Ambuj|last128=Roy|first127=Goura K|last127=Rath|last126=Rangaswamy|last122=Purwar|first125=Siddarth|last125=Ramji|first112=Sreenivas A|last124=Raju|first123=Asma|last123=Rahim|first122=Manorama|last113=Nanda|last109=Murhekar|last112=Nair|first98=Raman K|first101=Laishram|last101=Ladusingh|first100=Anura|last100=Kurpad|first99=Rashmi|last99=Kumar|last98=Kumar|first102=Rakesh|first97=Avdhesh|last97=Kumar|first96=Anand|last96=Krishnan|first95=Parvaiz A|last95=Koul|first94=Sanjay|last102=Lodha|last103=Mahesh|first111=Sanjeev|last108=Mukhopadhyay|last111=Nair|first110=G V S|last110=Murthy|first109=Manoj|first130=K S|first108=Satinath|first107=Murali|first103=P A|last107=Mohan BV|first106=Dileep|last106=Mavalankar|first105=Matthews|last105=Mathai|first104=Rajesh|last104=Malhotra|last130=Sachdeva|last134=Sharma|last131=Sadhu|last155=Varughese|last158=Vijayakumar|first157=K|last157=Venugopal|first156=S|last156=Venkatesh|first155=Santosh|first154=Mathew|last159=Xavier|last154=Varghese|first153=Srikanth|last153=Tripathy|first152=Nihal|last152=Thomas|first151=Kavumpurathu R|last151=Thankappan|first158=Lakshmi|first159=Denis|last150=Thakur|first164=Theo|first167=Soumya|last167=Swaminathan|first166=Christopher J L|last166=Murray|first165=K Srinath|last165=Reddy|last164=Vos|last160=Yajnik|first163=J V R Prasada|last163=Rao|first162=Sanjay|last162=Zodpey|first161=Geevar|last161=Zachariah|first160=Chittaranjan S|first150=J S|first149=Babasaheb|first131=Harsiddha|last136=Shirude|last139=Singh|first138=Sharvari R|last138=Shukla|first137=Rajan|last137=Shukla|first136=Shreya|first135=Anita|last140=Singh|last135=Shet|first134=Rajendra|first93=Ajay|first133=Mari J|last133=Sankar|first132=Rajesh|last132=Sagar|first139=Gagandeep|first140=Narinder P|last149=Tandale|first145=A|first148=P N|last148=Sylaja|first147=Rajaraman|last147=Swaminathan|first146=Vanita|last146=Suri|last145=Srividya|last141=Singh|first144=R K|last144=Srivastava|first143=Dhirendra N|last143=Sinha|first142=Anju|last142=Sinha|first141=Virendra|last94=Kinra|last93=Khera|last13=Agarwal|last38=Furtado|first41=Ravi|last41=Mehrotra|first40=Chris M|last40=Varghese|first39=Eliza|last39=Dutta|first38=Melissa|first37=Puneet|first42=P|last37=Dewan|first36=Kirankumar|last36=Rade|first35=Raghuram|last35=Rao|first34=Sunil D|last34=Khaparde|last42=Jambulingam|last43=Kaur|last33=Chadha|last48=Anjana|first51=Arvind|last51=Chopra|first50=Anurag|last50=Agrawal|first49=Viswanathan|last49=Mohan|first48=Ranjit M|first47=Reeta|first43=Tanvir|last47=Rasaily|first46=Rashmi|last46=Arora|first45=Shalini|last45=Singh|first44=Meenakshi|last44=Sharma|first33=Vineet K|first32=Harvey|first52=Ashish J|first17=Avula|last21=Afshin|first20=Manu R|last20=Mathur|first19=Subhojit|last19=Dey|first18=Preet K|last18=Dhillon|last17=Laxmaiah|last22=Fitzmaurice|first16=Prashant|last16=Mathur|first15=R S|last15=Dhaliwal|first14=Prakash C|last14=Gupta|first13=Sanjay K|first21=Ashkan|first22=Christina|last32=Whiteford|last28=Lim|first31=Jeffrey D|last31=Stanaway|first30=Gregory A|last30=Roth|first29=Mohsen|last29=Naghavi|first28=Stephen S|first27=Hmwe|last23=Gakidou|last27=Kyu|first26=Nicholas J|last26=Kassebaum|first25=Simon I|last25=Hay|first24=Peter|last24=Gething|first23=Emmanuela|last52=Mathew|last53=Bhardwaj|first92=Tripti|first78=Rajeev|last82=Gururaj|first81=M D|last81=Gupte|first80=Tarun|last80=Gupta|first79=Subodh S|last79=Gupta|last78=Gupta|last83=Harikrishnan|first77=Randeep|last77=Guleria|first76=N|last76=Gopalakrishnan|first75=Aloke G|last75=Ghoshal|first74=Sagnik|first82=G|first83=Sivadasanpillai|first73=Paresh V|first88=Rajni|last92=Khanna|first91=Kiran|last91=Katoch|first90=Amal C|last90=Kataki|first89=Anita|last89=Kar|last88=Kant|last84=Iyer|last12=Patel|last87=Joshua|first86=Panniyamamkal|last86=Jeemon|first85=Sudhir K|last85=Jain|first84=Veena|last74=Dey|last73=Dave|first53=Deeksha|last58=Abdulkader|first61=Sandra|last61=Albert|first60=Rakesh|last60=Aggarwal|first59=Ashutosh N|last59=Aggarwal|first58=Rizwan S|first57=Scott|first62=Atul|last57=Glenn|first56=Kelly|last56=Bienhoff|first55=Parul|last55=Mutreja|first54=Pallavi|last54=Muraleedharan|last62=Ambekar|last63=Arora|first72=Siddharth K|first68=Anurag|last72=Das|first71=D J|last71=Christopher|first70=Bilali|last70=Camara|first69=Eesh|last69=Bhatia|last68=Bhargava|first63=Monika|first67=Anil|last67=Bhansali|first66=Gufran|last66=Beig|first65=Ashish|last65=Bavdekar|first64=Damodar|last64=Bachani|first87=Vasna}}</ref> ଏହି ଅଧ୍ୟୟନ ସରକାରୀ ସ୍ୱାସ୍ଥ୍ୟ ନୀତି ପ୍ରତି ଅଧିକ ଆଗ୍ରହ ଆଣିଥିଲା କାରଣ ଏହା ପ୍ରମୁଖ ସ୍ୱାସ୍ଥ୍ୟ ଆହ୍ୱାନଗୁଡ଼ିକୁ ଚିହ୍ନଟ କରିଥିଲା ଯାହାର ସମାଧାନ ସରକାର କରିପାରିଥାନ୍ତେ।<ref>{{cite journal |last1=Bhargava |first1=Balram |last2=Paul |first2=Vinod K |title=Informing NCD control efforts in India on the eve of Ayushman Bharat |journal=The Lancet |date=September 2018 |volume=399 |issue=10331 |pages=e17–e19 |doi=10.1016/S0140-6736(18)32172-X|pmid=30219331 |s2cid=52189318 |doi-access=free }}</ref> ଜନସଂଖ୍ୟାର ଏକ ବଡ଼ ଭାଗ ଭାରତୀୟ ସ୍ୱାସ୍ଥ୍ୟ ବ୍ୟବସ୍ଥା ଦ୍ୱାରା ଅଣସଂରକ୍ଷିତ ହୋଇ ରହିଛି, ଯାହା ଚିକିତ୍ସା ପାଇଁ ପାଣ୍ଠି ଯୋଗାଣ ପାଇଁ ରୋଗୀଙ୍କ ପକେଟରୁ ଅର୍ଥ ଉପରେ ନିର୍ଭର କରିଥାଏ।<ref>{{Cite journal |last1=Angell |first1=Blake J. |last2=Prinja |first2=Shankar |last3=Gupt |first3=Anadi |last4=Jha |first4=Vivekanand |last5=Jan |first5=Stephen |date=2019-03-07 |title=The Ayushman Bharat Pradhan Mantri Jan Arogya Yojana and the path to universal health coverage in India: Overcoming the challenges of stewardship and governance |journal=PLOS Medicine |volume=16 |issue=3 |article-number=e1002759 |doi=10.1371/journal.pmed.1002759 |pmid=30845199 |issn=1549-1676|pmc=6405049 |doi-access=free }}</ref> ଏହି ଦେୟ ଅନେକ ରୋଗୀଙ୍କ ପାଇଁ ସ୍ୱାସ୍ଥ୍ୟସେବା ପ୍ରାପ୍ତିରେ ବାଧା ସୃଷ୍ଟି କରୁଥିଲା। ୨୦୧୮ରେ ଭାରତ ସରକାରଙ୍କ ଅନୁସାରେ, ନିଜ ପକେଟରୁ ଚିକିତ୍ସା ଖର୍ଚ୍ଚ ବହନ କରିବା ଯୋଗୁଁ ପ୍ରତିବର୍ଷ ୬ କୋଟିରୁ ଅଧିକ ଭାରତୀୟ ଦାରିଦ୍ର୍ୟସୀମା ତଳକୁ ଚାଲିଯାଉଥିଲେ।<ref>{{cite web|date=17 November 2018|agency=Press Trust of India|title=Medical Expenses Push 6 Crore Indians To Poverty Annually: Top Official|url=https://www.ndtv.com/india-news/medical-expenses-push-6-crore-indians-to-poverty-annually-top-official-indu-bhushan-1949129|url-status=live|archive-url=https://web.archive.org/web/20181117210709/https://www.ndtv.com/india-news/medical-expenses-push-6-crore-indians-to-poverty-annually-top-official-indu-bhushan-1949129 |archive-date=17 November 2018 |access-date=15 February 2021|website=NDTV}}</ref> ବିଭିନ୍ନ ଆଞ୍ଚଳିକ ଓ ଜାତୀୟ ସ୍ତରରେ ଉପଲବ୍ଧ କାର୍ଯ୍ୟକ୍ରମ ସତ୍ତ୍ୱେ, [[ଭାରତରେ ସ୍ୱାସ୍ଥ୍ୟସେବା]] କ୍ଷେତ୍ରରେ ଆହୁରି ଅନେକ ସୁଧାରର ଆବଶ୍ୟକତା ରହିଥିଲା। ଭାରତ ସରକାର ୨୦୧୮ ଫେବୃଆରୀରେ ଉପସ୍ଥାପିତ [[୨୦୧୮ ଭାରତ ସରକାରଙ୍କ ବଜେଟ୍]]ରେ [[ଆୟୁଷ୍ମାନ ଭାରତ ଯୋଜନା]] ଘୋଷଣା କରିଥିଲେ, ଯାହାର ଉଦ୍ଦେଶ୍ୟ [[ସାର୍ବଜନୀନ ସ୍ୱାସ୍ଥ୍ୟସେବା]] ଦିଗରେ ଅଗ୍ରସର ହେବା ଥିଲା।<ref>{{Cite web |date=2018-02-01 |title=Union Budget 2018: Ayushman Bharat to be the world's biggest healthcare scheme, says PM Modi |url=https://www.businesstoday.in/business/news/story/union-budget-2018-19-live-updates-arun-jaitley-speech-parliament-102487-2018-02-01 |access-date=2024-01-04 |website=Business Today |language=en |archive-date=19 January 2024 |archive-url=https://web.archive.org/web/20240119164709/https://www.businesstoday.in/business/news/story/union-budget-2018-19-live-updates-arun-jaitley-speech-parliament-102487-2018-02-01 |url-status=live }}</ref> ଦ. [[କେନ୍ଦ୍ର ମନ୍ତ୍ରୀ ପରିଷଦ]] ମାର୍ଚ୍ଚ ମାସରେ ଏହାକୁ ଅନୁମୋଦନ କରାଯାଇଥିଲା। ୨୦୧୮ରେ ତାଙ୍କ [[ସ୍ୱାଧୀନତା ଦିବସ‌ (ଭାରତ)|ସ୍ୱାଧୀନତା ଦିବସ]] ପ୍ରଧାନମନ୍ତ୍ରୀଙ୍କ ଅଭିଭାଷଣ [[ନରେନ୍ଦ୍ର ମୋଦୀ]] ସେ ଘୋଷଣା କଲେ ଯେ ସେହି ବର୍ଷ ସେପ୍ଟେମ୍ବର ୨୫ ତାରିଖରେ ଭାରତର ଏକ ପ୍ରମୁଖ ଜାତୀୟ ସ୍ୱାସ୍ଥ୍ୟ କାର୍ଯ୍ୟକ୍ରମ ହେବ, ଯାହା ପଣ୍ଡିତଙ୍କ ଜନ୍ମଦିନକୁ ମଧ୍ୟ ସ୍ମରଣ କରିବ। [[ଦୀନଦୟାଲ ଉପାଧ୍ୟାୟ]]...<ref>{{cite journal |last1=Mukherjee |first1=Reema |last2=Arora |first2=Manisha |title=India's national health protection scheme: A preview |journal=Medical Journal of Dr. D.Y. Patil Vidyapeeth |date=2018 |volume=11 |issue=5 |page=385 |doi=10.4103/mjdrdypu.mjdrdypu_109_18|s2cid=169815602 |doi-access=free }}</ref> [[File:Stamp of India - 2019 - Colnect 926026 - 1st Anniversary Pradhan Mantri Jan Aarogya Yojana.jpeg|thumb|PM-JAY stamp]] ଜୁନ୍ ୨୦୧୮ ରେ ଏକ "ପାନେଲିଂ ପ୍ରକ୍ରିୟା" ମାଧ୍ୟମରେ ଡାକ୍ତରଖାନା ପାଇଁ ଆବେଦନ ଖୋଲିଲା |{{citation needed| date = ସେପ୍ଟେମ୍ବର 2022}} ଜୁଲାଇ ୨୦୧୮ରେ ଆୟୁଷ୍ମାନ ଭାରତ ଯୋଜନା ମାଧ୍ୟମରେ ଲୋକଙ୍କୁ ଏହି ସୁବିଧା ପ୍ରଦାନ କରିବା ପାଇଁ ସୁପାରିସ କରାଯାଇଥିଲା। [[ଆଧାର]], କିନ୍ତୁ ଏହା ମଧ୍ୟ କହିଛନ୍ତି ଯେ ସେହି ପରିଚୟ ପତ୍ର ବିନା ଲୋକମାନେ ପ୍ରବେଶ କରିବା ପାଇଁ ଏକ ପ୍ରକ୍ରିୟା ଥିଲା।{{citation needed| date = ସେପ୍ଟେମ୍ବର 2022}} ଏବି ପିଏମ-ଜେଏୱାଇ ପ୍ରଥମେ ୨୩ ସେପ୍ଟେମ୍ବର ୨୦୧୮ ରେ ଆରମ୍ଭ ହୋଇଥିଲା [[ରାଞ୍ଚି]], [[ଝାଡ଼ଖଣ୍ଡ]]...<ref>{{cite web |title=PM Modi launches PMJAY- Ayushman Bharat in Ranchi |url=https://www.aninews.in/videos/national/pm-modi-launches-pmjay-ayushman-bharat-ranchi/ |website=ANInews |language=en |date=23 September 2018 |access-date=23 February 2024 |archive-date=14 April 2021 |archive-url=https://web.archive.org/web/20210414231717/https://www.aninews.in/videos/national/pm-modi-launches-pmjay-ayushman-bharat-ranchi/ |url-status=live }}</ref> ୨୦୨୦ ଡିସେମ୍ବର ୨୬ ସୁଦ୍ଧା ଏହି ଯୋଜନା ଜାମ୍ମୁ କାଶ୍ମୀର ଏବଂ ଲଦାଖ କେନ୍ଦ୍ରଶାସିତ ଅଞ୍ଚଳକୁ ସମ୍ପ୍ରସାରିତ କରାଯାଇଥିଲା।<ref>{{Cite web|date=2020-12-24|title=PM Modi to launch Ayushman Bharat health insurance scheme for residents of Jammu and Kashmir on Dec 26|url=https://www.hindustantimes.com/india-news/pm-modi-to-launch-ayushman-bharat-health-insurance-scheme-for-residents-of-j-k-on-dec-26/story-W5tvJBES6MqyldUP3o2pOO.html|access-date=2020-12-26|website=Hindustan Times|language=en|archive-date=16 November 2023|archive-url=https://web.archive.org/web/20231116121230/https://www.hindustantimes.com/india-news/pm-modi-to-launch-ayushman-bharat-health-insurance-scheme-for-residents-of-j-k-on-dec-26/story-W5tvJBES6MqyldUP3o2pOO.html|url-status=live}}</ref> ଏହି କାର୍ଯ୍ୟକ୍ରମକୁ "ଉଚ୍ଚାଭିଳାଷୀ" କୁହାଯାଏ।<ref>{{cite web|last1=Singh|first1=Poonam Khetrapal|date=1 October 2018|title=Ayushman Bharat: An ambitious set of reforms that should benefit millions of India's poor and vulnerable|url=https://www.who.int/southeastasia/news/opinion-editorials/detail/ayushman-bharat-an-ambitious-set-of-reforms-that-should-benefit-millions-of-india-s-poor-and-vulnerable|url-status=live|archive-url=https://web.archive.org/web/20200222114648/https://www.who.int/southeastasia/news/opinion-editorials/detail/ayushman-bharat-an-ambitious-set-of-reforms-that-should-benefit-millions-of-india-s-poor-and-vulnerable |archive-date=22 February 2020 |access-date=15 February 2021|website=|publisher=World Health Organization|language=en}}</ref><ref>{{cite journal |last1=Zodpey |first1=S |last2=Farooqui |first2=HH |title=Universal health coverage in India: Progress achieved & the way forward. |journal=The Indian Journal of Medical Research |date=April 2018 |volume=147 |issue=4 |pages=327–329 |doi=10.4103/ijmr.IJMR_616_18 |pmid=29998865|pmc=6057252 |doi-access=free }}</ref> ସେପ୍ଟେମ୍ବର ୨୦୨୪ରେ ଆୟୁଷ୍ମାନ ଭାରତ ପ୍ରଧାନମନ୍ତ୍ରୀ ଜନ ଆରୋଗ୍ୟ ଯୋଜନାକୁ ଦେଶର ବରିଷ୍ଠ ନାଗରିକମାନଙ୍କୁ ସାମିଲ କରିବା ପାଇଁ ସମ୍ପ୍ରସାରିତ କରାଯାଇଥିଲା, ଯାହା ସେମାନଙ୍କ ଆର୍ଥିକ ପୃଷ୍ଠଭୂମି କିମ୍ବା ପେନସନ କିମ୍ବା ସଞ୍ଚୟରୁ ଆୟ ନିର୍ବିଶେଷରେ ହେଉ। ଭାରତରେ ବୟସ୍କମାନଙ୍କ ଯତ୍ନ ପାଇଁ ସରକାରଙ୍କ ଦ୍ୱାରା ନିଆଯାଇଥିବା ପଦକ୍ଷେପଗୁଡ଼ିକ ଦିଗରେ ଏହା ଏକ ଗୁରୁତ୍ୱପୂର୍ଣ୍ଣ ନିଷ୍ପତ୍ତି ଥିଲା, କାରଣ ପୂର୍ବରୁ ଅନ୍ତର୍ଭୁକ୍ତ ହୋଇଥିବା ବରିଷ୍ଠମାନଙ୍କୁ ଅତିରିକ୍ତ ୫ ଲକ୍ଷ ଟଙ୍କାର କଭର ମିଳିବ, ଯାହାକୁ ସେମାନଙ୍କୁ ପରିବାରର ଅନ୍ୟ ସଦସ୍ୟଙ୍କ ସହ ବାଣ୍ଟିବାର ଆବଶ୍ୟକତା ନାହିଁ। ଅନ୍ୟ ସରକାରୀ ସ୍ୱାସ୍ଥ୍ୟ ବୀମା ଯୋଜନାରେ ଅନ୍ତର୍ଭୁକ୍ତ ହୋଇଥିବା ବରିଷ୍ଠମାନଙ୍କୁ ମଧ୍ୟ କଭର କରାଯିବ। ଏବଂ ସବୁଠାରୁ ଗୁରୁତ୍ୱପୂର୍ଣ୍ଣ କଥା ହେଉଛି ଯେଉଁମାନେ ଘରୋଇ ବୀମା ପ୍ରଦାନକାରୀଙ୍କ ଠାରୁ ବୀମା ଯୋଜନା ନେଇଥିଲେ ସେମାନେ ତଥାପି କଭର ହେବେ। <ref> Times of India |Title=Ayushman Bharat: Senior Citizens above 70 years to get Rs 5 Lakh health insurance| Text "https://timesofindia.indiatimes.com/business/india-business/ayushman-bharat-senior-citizens-above-70-years-to-get-rs-5-lakh-health-insurance-check-eligibility-how-to-apply/articleshow/113287887.cms"</ref> == ବୈଶିଷ୍ଟ୍ୟ == [[File:Healthcare centre near Mahua.jpg|thumb|A health and wellness centre established as a part of Ayushman Bharat Yojna at Mahua community development bloc, [[Bihar]].]] ପିଏମ-ଜେଏୱାଇର ବିଶେଷତ୍ୱଗୁଡ଼ିକ ମଧ୍ୟରେ ରହିଛି-୧୦ କୋଟି ପରିବାର କିମ୍ବା ୫୦ କୋଟି ଭାରତୀୟଙ୍କୁ ସ୍ୱାସ୍ଥ୍ୟ ସେବା ପ୍ରଦାନ କରିବା।<ref>{{cite web |author1=Our Bureau |title=PM unveils Ayushman Bharat; 50 cr to get health cover of ₹5 lakh |url=https://www.thehindubusinessline.com/news/national/pm-unveils-ayushman-bharat-50-cr-to-get-health-cover-of-5-lakh/article25022030.ece |website=[[Business Line]] |language=en |date=23 September 2018 |access-date=23 February 2024 |archive-date=14 January 2024 |archive-url=https://web.archive.org/web/20240114161050/https://www.thehindubusinessline.com/news/national/pm-unveils-ayushman-bharat-50-cr-to-get-health-cover-of-5-lakh/article25022030.ece |url-status=live }}</ref> ଏକ କଭର ପ୍ରଦାନ କରିବା {{INRConvert| 5 | l | lk = ଉପରେ | year = 2021}} ପାନେଲଭୁକ୍ତ ଡାକ୍ତରଖାନାଗୁଡ଼ିକରେ ଚିକିତ୍ସା ପାଇଁ ପ୍ରତିବର୍ଷ ପରିବାର ପିଛା, ଉଭୟ ସରକାରୀ ଏବଂ ବେସରକାରୀ ଅଫର୍ [[ନଗଦବିହୀନ ଦେୟ]] ଏବଂ [[କାଗଜବିହୀନ]] ଡାକ୍ତରଖାନା କିମ୍ବା ଡାକ୍ତରଙ୍କ କାର୍ଯ୍ୟାଳୟ ମାଧ୍ୟମରେ ରେକର୍ଡ କିପିଙ୍ଗ୍<ref>{{cite web |last1=Sharma |first1=Yogima Seth |title=Labour ministry to provide cashless secondary and tertiary medical care services under AB-PMJAY |url=https://economictimes.indiatimes.com/industry/healthcare/biotech/healthcare/labour-ministry-to-provide-cashless-secondary-and-tertiary-medical-care-services-under-pmjay/articleshow/71114979.cms |website=[[The Economic Times]] |date=13 September 2019 |access-date=23 February 2024 |archive-date=1 July 2023 |archive-url=https://web.archive.org/web/20230701171549/https://economictimes.indiatimes.com/industry/healthcare/biotech/healthcare/labour-ministry-to-provide-cashless-secondary-and-tertiary-medical-care-services-under-pmjay/articleshow/71114979.cms |url-status=live }}</ref> ମାନଦଣ୍ଡ ବ୍ୟବହାର କରି [[ସାମାଜିକ-ଅର୍ଥନୈତିକ ଓ ଜାତି ଜନଗଣନା ୨୦୧୧]] ଲାଭ ପାଇଁ ଯୋଗ୍ୟତା ନିର୍ଦ୍ଧାରଣ କରିବା<ref>{{cite web |title=NHA issues circular advising states to identify eligible PMJAY beneficiaries |url=https://economictimes.indiatimes.com/news/politics-and-nation/nha-issues-circular-advising-states-to-identify-eligible-pmjay-beneficiaries/articleshow/66096010.cms |website=[[The Economic Times]] |date=6 October 2018 |access-date=23 February 2024 |archive-date=1 July 2023 |archive-url=https://web.archive.org/web/20230701171507/https://economictimes.indiatimes.com/news/politics-and-nation/nha-issues-circular-advising-states-to-identify-eligible-pmjay-beneficiaries/articleshow/66096010.cms |url-status=live }}</ref><ref>{{cite web |last1=Sharma |first1=Neetu Chandra |title=Govt looks beyond SECC 2011 to include more beneficiaries under Modicare |url=https://www.livemint.com/politics/policy/govt-looks-beyond-secc-2011-to-include-more-beneficiaries-under-modicare-1560187873216.html |website=[[Mint (newspaper)|Livemint]] |publisher=[[HT Media]] |language=en |date=10 June 2019 |access-date=23 February 2024 |archive-date=16 November 2023 |archive-url=https://web.archive.org/web/20231116120745/https://www.livemint.com/politics/policy/govt-looks-beyond-secc-2011-to-include-more-beneficiaries-under-modicare-1560187873216.html |url-status=live }}</ref> ପରିବାରର ଆକାର, ବୟସ କିମ୍ବା ଲିଙ୍ଗ ଉପରେ କୌଣସି ପ୍ରତିବନ୍ଧକ ନାହିଁ-ସମସ୍ତ ପୂର୍ବ-ବିଦ୍ୟମାନ ଚିକିତ୍ସା ଅବସ୍ଥା ଏହି ଯୋଜନା ଅଧୀନରେ ଅନ୍ତର୍ଭୁକ୍ତ | ଏହା ଡାକ୍ତରଖାନାରେ ଭର୍ତ୍ତି ହେବାର ୩ ଦିନ ଏବଂ ଡାକ୍ତରଖାନାରେ ଭର୍ତ୍ତି ହେବାର ୧୫ ଦିନ ଅନ୍ତର୍ଭୁକ୍ତ କରେ, ଯେଉଁଥିରେ ନିଦାନ ଯତ୍ନ ଏବଂ ଔଷଧ ଉପରେ ଖର୍ଚ୍ଚ ଅନ୍ତର୍ଭୁକ୍ତ | ଏହି ଯୋଜନା ପୋର୍ଟେବଲ୍ ଅଟେ ଏବଂ ଜଣେ ହିତାଧିକାରୀ ନିଜ ରାଜ୍ୟ ବାହାରେ ଏବଂ ଦେଶର ଯେକୌଣସି ସ୍ଥାନରେ ପିଏମ-ଜେଏୱାଇ ତାଲିକାଭୁକ୍ତ ଡାକ୍ତରଖାନାରେ ଚିକିତ୍ସା ପାଇପାରିବେ |<ref>{{cite web |last1=Sharma |first1=Neetu Chandra |title=Over 40,000 people availed portable treatment under Ayushman Bharat |url=https://www.livemint.com/politics/policy/over-42-000-people-availed-portable-treatment-under-ab-pmjay-1569476280775.html |website=[[Mint (newspaper)|Livemint]] |publisher=[[HT Media]] |language=en |date=26 September 2019 |access-date=23 February 2024 |archive-date=1 July 2023 |archive-url=https://web.archive.org/web/20230701171516/https://www.livemint.com/politics/policy/over-42-000-people-availed-portable-treatment-under-ab-pmjay-1569476280775.html |url-status=live }}</ref> ଭାରତରେ, ସାର୍ବଜନୀନ ବ୍ୟବସ୍ଥାରେ ଅତ୍ୟାବଶ୍ୟକ ପ୍ରାଥମିକ, ମାଧ୍ୟମିକ ଏବଂ ତୃତୀୟ ସ୍ତରର ସ୍ୱାସ୍ଥ୍ୟସେବାକୁ ସୁଦୃଢ଼ କରିବା ଉପରେ ଧ୍ୟାନ ଦେବା ପରିବର୍ତ୍ତେ, ଏକ ବୀମା-ଆଧାରିତ ବ୍ୟବସ୍ଥା ଆଡ଼କୁ ପରିବର୍ତ୍ତନକୁ ପ୍ରୋତ୍ସାହିତ କରାଯାଇଛି।<ref>{{Cite journal |last=Hooda |first=Shailender Kumar |date=June 20, 2020 |title=Decoding Ayushman Bharat |journal=[[Economic and Political Weekly]] |volume=25}}</ref> ଘରୋଇ କ୍ଷେତ୍ର ତୁଳନାରେ ଭାରତର ସାର୍ବଜନୀନ ସ୍ୱାସ୍ଥ୍ୟ କ୍ଷେତ୍ରରେ ଦୀର୍ଘକାଳୀନ ଅଣ୍ଡରଫଣ୍ଡିଂ ଏବଂ ୧୯୯୦ ଦଶକର ଶେଷ ଭାଗରେ ଭାରତ ସରକାରଙ୍କ ଦ୍ୱାରା ଘରୋଇ ସ୍ୱାସ୍ଥ୍ୟ ବୀମା ପାଇଁ ବଜାରର ଉଦାରୀକରଣ ସ୍ୱାସ୍ଥ୍ୟ ଅସମାନତା ବୃଦ୍ଧି କରିଥିଲା, କାରଣ ଘରୋଇ ସ୍ୱାସ୍ଥ ବୀମା ମୁଖ୍ୟତଃ ଆର୍ଥିକ ଦୃଷ୍ଟିରୁ ସୁବିଧାପ୍ରାପ୍ତ ଗୋଷ୍ଠୀମାନଙ୍କ ପାଇଁ ସୁଲଭ।<ref name=":0">{{Cite journal |last=Ecks |first=Stefan |date=2021-05-28 |title="Demand Side" Health Insurance in India: The Price of Obfuscation |journal=Medical Anthropology |volume=40 |issue=5 |pages=404–416 |doi=10.1080/01459740.2021.1929208 |issn=0145-9740|doi-access=free |pmid=34047660 |hdl=20.500.11820/a54dc9d7-0866-4d4d-9f38-66c4c7839e48 |hdl-access=free }}</ref> ୨୦୦୦ ଦଶକର ମଧ୍ୟଭାଗରେ, ସରକାରୀ ଅନୁଦାନ ପ୍ରାପ୍ତ ସ୍ୱାସ୍ଥ୍ୟ ବୀମା ଏକ ନୂତନ ପ୍ରକାରର ସ୍ୱାସ୍ଥ୍ୟସେବା ଆର୍ଥିକ ସହାୟତା ଭାବରେ ଉଭା ହୋଇଥିଲା, ଯାହା ବ୍ୟକ୍ତିବିଶେଷଙ୍କୁ ପକେଟରୁ ବିପର୍ଯ୍ୟୟ ସ୍ୱାସ୍ଥ୍ୟ ଖର୍ଚ୍ଚକୁ ରୋକିବାରେ ସାହାଯ୍ୟ କରିଥିଲା |<ref name=":0" /> ଏହି ମଡେଲ ଜରିଆରେ ରାଜ୍ୟ ଘରୋଇ ବୀମା କମ୍ପାନୀମାନଙ୍କୁ ପ୍ରିମିୟମ ପ୍ରଦାନ କରିବ, ଯାହା ଯୋଗ୍ୟ ବ୍ୟକ୍ତିମାନଙ୍କୁ ପିଏମଜେଏୱାଇ ଯୋଜନାରେ ସାମିଲ ହୋଇଥିବା ଯେକୌଣସି ସରକାରୀ କିମ୍ବା ଘରୋଇ ଅନୁଷ୍ଠାନରେ ମାଗଣା ଚିକିତ୍ସା ପାଇବାକୁ ଅନୁମତି ଦେବ। ଭାରତ ସରକାର ସ୍ୱୀକାର କରିଥିଲେ ଯେ ବ୍ୟକ୍ତିଗତ ପକେଟ ଖର୍ଚ୍ଚ ଲୋକମାନଙ୍କୁ ଦାରିଦ୍ର୍ୟ ଭିତରକୁ ଠେଲି ଦେଉଛି ଏବଂ ସରକାରୀ ଡାକ୍ତରଖାନାରେ ଚିକିତ୍ସା ଲୋକମାନଙ୍କୁ ବିପର୍ଯ୍ୟୟ ସ୍ୱାସ୍ଥ୍ୟ ଖର୍ଚ୍ଚରୁ ରକ୍ଷା କରିପାରିବ ନାହିଁ।<ref name=":0" /> ସରକାରୀ ଅନୁଦାନ ପ୍ରାପ୍ତ ସ୍ୱାସ୍ଥ୍ୟ ବୀମାର ବିକଳ୍ପ ଗରିବ ବ୍ୟକ୍ତିମାନଙ୍କୁ ଅତିରିକ୍ତ ଖର୍ଚ୍ଚ ବିନା ଘରୋଇ ସ୍ୱାସ୍ଥ୍ୟ ସେବା ପାଇବାକୁ ସକ୍ଷମ କରିଥାଏ।<ref name=":0" /> === ପ୍ରଭାବ === ଆୟୁଷ୍ମାନ ଯୋଜନା ଯୋଗୁଁ ସରକାରୀ ଡାକ୍ତରଖାନାଗୁଡ଼ିକର ରାଜସ୍ୱ ବୃଦ୍ଧି ପାଇଛି, ରୋଗୀମାନଙ୍କୁ ଉନ୍ନତ ସୁବିଧା ମିଳୁଛି। ପୂର୍ବରୁ ସ୍ୱାସ୍ଥ୍ୟସେବା ସୁବିଧା ଅଭାବରୁ ରୋଗୀମାନେ ସରକାରୀ ଡାକ୍ତରଖାନାକୁ ଯିବାକୁ ଦ୍ୱିଧା କରୁଥିଲେ; ଆୟୁଷ୍ମାନ ଯୋଜନା ଅଧୀନରେ ଚିକିତ୍ସା ପାଇଁ ସେମାନଙ୍କ ଉପରେ ବିଶ୍ୱାସ ଥିବାରୁ ଲୋକମାନେ ବର୍ତ୍ତମାନ ଏହି ଡାକ୍ତରଖାନାଗୁଡ଼ିକୁ ଯାଆନ୍ତି |<ref>{{Cite news |date=25 June 2023 |title=Revenue of government hospitals increased due to Ayushman scheme, patients are getting better facilities |url=https://www.prabhatkhabar.com/state/jharkhand/ranchi/ayushman-bharat-yojna-benefits-in-jharkhand-to-patients-and-government-hospital-ayushman-card-kaise-banaye-zzz |work=Prabhat Khabar |access-date=10 December 2024 |archive-date=2 April 2024 |archive-url=https://web.archive.org/web/20240402082430/https://www.prabhatkhabar.com/state/jharkhand/ranchi/ayushman-bharat-yojna-benefits-in-jharkhand-to-patients-and-government-hospital-ayushman-card-kaise-banaye-zzz |url-status=live }}</ref> [[ଲାନସେଟ୍]] ପିଏମଜେଏୱାଇ କାରଣରୁ ଛଅ ବର୍ଷ ମଧ୍ୟରେ କର୍କଟ ରୋଗର ପ୍ରାରମ୍ଭିକ ଚିହ୍ନଟ ଏବଂ ଚିକିତ୍ସାରେ ୩୬% ବୃଦ୍ଧି ଘଟିଛି। ସମୟୋଚିତ ଚିକିତ୍ସା, ଯାହା ରୋଗ ନିର୍ଣ୍ଣୟ ହେବାର ୩୦ ଦିନ ମଧ୍ୟରେ ଆରମ୍ଭ ହେବା ଭାବେ ପରିଭାଷିତ ହୋଇଛି, ହିତାଧିକାରୀମାନଙ୍କ ପାଇଁ ଉଲ୍ଲେଖନୀୟ ଭାବେ ଉନ୍ନତ ହୋଇଛି, ଯେଉଁମାନେ ଅଣ-ନାମାଙ୍କନକାରୀଙ୍କ ପାଇଁ ୩୦% ଉନ୍ନତି ତୁଳନାରେ ପ୍ରବେଶରେ ୯୦% ବୃଦ୍ଧି ଅନୁଭବ କରିଛନ୍ତି।<ref>{{Cite web |date=2024-12-23 |title=Lancet study hails India's Ayushman Bharat health scheme in fighting cancers |url=https://www.firstpost.com/india/lancet-study-hails-indias-ayushman-bharat-health-scheme-in-fighting-cancers-13847026.html |access-date=2024-12-25 |website=Firstpost |language=en-us}}</ref><ref>{{Cite web |last=Mishra |first=Abhinandan |date=2024-12-24 |title=Ayushman Bharat reduced cancer treatment delays by 90% |url=https://sundayguardianlive.com/tsg-on-weekdays/ayushman-bharat-reduced-cancer-treatment-delays-by-90 |access-date=2024-12-25 |website=The Sunday Guardian Live |language=en-US}}</ref> ଆୟୁଷ୍ମାନ ଭାରତ ପ୍ରଧାନମନ୍ତ୍ରୀ ଜନ ଆରୋଗ୍ୟ ଯୋଜନା (ପିଏମ-ଜେଏୱାଇ) ଅଧୀନରେ ୧.୭ ଲକ୍ଷ କୋଟି ଟଙ୍କାର ଡାକ୍ତରଖାନା ଚିକିତ୍ସା ପାଇଁ ମଞ୍ଜୁରି ମିଳିଛି। [[ରାଜ୍ୟ ସଭା]]... ଏହାର ଶୁଭାରମ୍ଭ ପରଠାରୁ, ଏହି ଯୋଜନା ୧୧୬.୯ ନିୟୁତରୁ ଅଧିକ ଡାକ୍ତରଖାନାରେ ଭର୍ତ୍ତି ହୋଇଛି। ଏହା ପ୍ରତିବର୍ଷ ପ୍ରତ୍ୟେକ ଯୋଗ୍ୟ ପରିବାର ପାଇଁ ୫ ଲକ୍ଷ ଟଙ୍କା ପର୍ଯ୍ୟନ୍ତ ସ୍ୱାସ୍ଥ୍ୟ ବୀମା ପ୍ରଦାନ କରିଥାଏ। ଏହି ଯୋଜନା ଭାରତର ଆର୍ଥିକ ଦୃଷ୍ଟିରୁ ଦୁର୍ବଳ ଜନସଂଖ୍ୟାର ପ୍ରାୟ ୪୦% ଲକ୍ଷ୍ୟ ରଖିଛି ଏବଂ ହଜାର ହଜାର ପାନେଲରେ ଅନ୍ତର୍ଭୁକ୍ତ ସରକାରୀ ଏବଂ ବେସରକାରୀ ଡାକ୍ତରଖାନା ଅନ୍ତର୍ଭୁକ୍ତ |<ref>{{Cite web |date=2026-03-17 |title=Hospital treatments worth ₹1.73 lakh crore sanctioned under Ayushman Bharat, Rajya Sabha told - CNBC TV18 |url=https://www.cnbctv18.com/india/hospital-treatments-worth-%e2%82%b91-73-lakh-crore-sanctioned-under-ayushman-bharat-rajya-sabha-told-ws-el-19870108.htm |access-date=2026-03-18 |website=CNBCTV18 |language=en}}</ref> == କାର୍ଯ୍ୟକାରୀ କରିବା == === ରାଜ୍ୟ ଏବଂ କେନ୍ଦ୍ରଶାସିତ ଅଞ୍ଚଳଗୁଡ଼ିକର ଅଂଶଗ୍ରହଣ === ଭାରତର [[ଭାରତର ରାଜ୍ୟ ଓ କେନ୍ଦ୍ରଶାସିତ ଅଞ୍ଚଳ|୨୮ଟି ରାଜ୍ୟ ଏବଂ ୮ଟି କେନ୍ଦ୍ରଶାସିତ ଅଞ୍ଚଳ]] ଆୟୁଷ୍ମାନ ଭାରତ ଯୋଜନାରେ ଭାଗ ନେବାକୁ ହେବ କି ନାହିଁ ସେ ବିଷୟରେ ପ୍ରତ୍ୟେକ ନିଜ ନିଜ ପସନ୍ଦ କରନ୍ତି।{{citation needed| date = ସେପ୍ଟେମ୍ବର 2022}} ୨୦୧୮ ଫେବୃଆରୀରେ, ଯେତେବେଳେ ଏହି କାର୍ଯ୍ୟକ୍ରମ ଘୋଷଣା କରାଯାଇଥିଲା, ୨୦ଟି ରାଜ୍ୟ ଏଥିରେ ଯୋଗଦେବାକୁ ପ୍ରତିଶ୍ରୁତିବଦ୍ଧ ହୋଇଥିଲେ।{{citation needed| date = ସେପ୍ଟେମ୍ବର 2022}} ସେପ୍ଟେମ୍ବର ୨୦୧୮ ରେ, ଆରମ୍ଭ ହେବାର କିଛି ସମୟ ପରେ କିଛି ରାଜ୍ୟ ଏବଂ ଅଞ୍ଚଳ ଏହି କାର୍ଯ୍ୟକ୍ରମରେ ଅଂଶଗ୍ରହଣ କରିବାକୁ ମନା କରିଦେଇଥିଲେ।<ref>{{cite web |date=24 September 2018|title=5 states opted out of Ayushman Bharat: Here's why|url=https://www.moneycontrol.com/news/india/5-states-opted-out-of-ayushman-bharat-heres-why-2979691.html|url-status=live|archive-url=https://web.archive.org/web/20180924110836/https://www.moneycontrol.com/news/india/5-states-opted-out-of-ayushman-bharat-heres-why-2979691.html |archive-date=24 September 2018 |access-date=15 February 2021|website=Moneycontrol}}</ref> [[ମହାରାଷ୍ଟ୍ର]] ଏବଂ [[ତାମିଲନାଡୁ]] ପ୍ରଥମେ ଯୋଗଦେବାକୁ ମନା କରିଦେଇଥିଲେ କାରଣ ପ୍ରତ୍ୟେକଙ୍କର ନିଜସ୍ୱ ରାଜ୍ୟ ସ୍ୱାସ୍ଥ୍ୟସେବା କାର୍ଯ୍ୟକ୍ରମ ଥିଲା।<ref>{{Cite news|last=|first=|date=9 October 2020|title=Ayushman Bharat Yojana and its impact on medical devices industry|work=Express healthcare|url=https://www.expresshealthcare.in/blogs/guest-blogs-healthcare/ayushman-bharat-yojana-and-its-impact-on-medical-devices-industry/425234/|access-date=15 February 2021|archive-date=15 April 2021|archive-url=https://web.archive.org/web/20210415010517/https://www.expresshealthcare.in/blogs/guest-blogs-healthcare/ayushman-bharat-yojana-and-its-impact-on-medical-devices-industry/425234/|url-status=live}}</ref><ref name="Porecha 2019">{{cite web|last1=Porecha|first1=Maitri|date=24 September 2019|title=A year on, Ayushman Bharat faces multiple challenges ahead|url=https://www.thehindubusinessline.com/economy/a-year-on-ayushman-bharat-faces-multiple-challenges-ahead/article29497106.ece#|url-status=live|archive-url=https://web.archive.org/web/20190924060558/https://www.thehindubusinessline.com/economy/a-year-on-ayushman-bharat-faces-multiple-challenges-ahead/article29497106.ece |archive-date=24 September 2019 |website=The Hindu Business Line|language=en}}</ref> ସେହି କାର୍ଯ୍ୟକ୍ରମଗୁଡ଼ିକ, [[ମହାତ୍ମା ଜ୍ୟୋତିବା ଫୁଲେ ଜନ ଆରୋଗ୍ୟ ଯୋଜନା]] ଏବଂ ତାମିଲନାଡ଼ୁ ପାଇଁ କାର୍ଯ୍ୟକ୍ରମ ପୂର୍ବରୁ ଭଲ ଭାବରେ କାର୍ଯ୍ୟ କରୁଥିଲା। ଏହି ରାଜ୍ୟଗୁଡ଼ିକ ପରେ ଆୟୁଷ୍ମାନ ଭାରତ ଯୋଜନାରେ ସ୍ୱତନ୍ତ୍ର ବ୍ୟତିକ୍ରମ ସହିତ ଯୋଗ ଦେଇଥିଲେ, ଯାହାଦ୍ୱାରା ଏହାକୁ ସେମାନଙ୍କର ବର୍ତ୍ତମାନର ଭିତ୍ତିଭୂମିର ଅଂଶବିଶେଷ କରାଯାଇ ପାରିଥିଲା।<ref name="Porecha 2019" /> In a similar way, [[Kerala]], despite having its own health program agreed to begin using Ayushman Bharat Yojana from November 2019.<ref>{{cite news|date=9 June 2019|agency=PTI|title=Kerala govt joins issue with PM on Ayushman Bharat, says state member of scheme|url=https://www.business-standard.com/article/pti-stories/kerala-govt-joins-issue-with-pm-on-ayushman-bharat-says-state-member-of-scheme-119060900444_1.html|url-status=live|archive-url=https://web.archive.org/web/20190614221620/https://www.business-standard.com/article/pti-stories/kerala-govt-joins-issue-with-pm-on-ayushman-bharat-says-state-member-of-scheme-119060900444_1.html |archive-date=14 June 2019 |newspaper=Business Standard India|language=en}}</ref><ref>{{cite web|last1=Krishnakumar|first1=R.|date=12 April 2019|title=A better option in Kerala|url=https://frontline.thehindu.com/cover-story/article26641511.ece|url-status=live|archive-url=https://web.archive.org/web/20200830014959/https://frontline.thehindu.com/cover-story/article26641511.ece |archive-date=30 August 2020 |access-date=15 February 2021|website=Frontline|language=en}}</ref> [[ପଶ୍ଚିମ ବଙ୍ଗ]] ପ୍ରଥମେ ଏହି କାର୍ଯ୍ୟକ୍ରମରେ ଯୋଗ ଦେଇଥିଲେ କିନ୍ତୁ ପରେ ନିଜର ଆଞ୍ଚଳିକ ସ୍ୱାସ୍ଥ୍ୟ କାର୍ଯ୍ୟକ୍ରମ ପ୍ରତିଷ୍ଠା କରିବା ସପକ୍ଷରେ ବାହାରିଥିଲେ।<ref>{{cite web|last1=Khanna|first1=Rohit|date=8 June 2019|title=Ayushman Bharat targets 3 crore beneficiaries if West Bengal rejoins the scheme|url=https://timesofindia.indiatimes.com/city/kolkata/ayushman-bharat-targets-3-crore-beneficiaries-if-west-bengal-rejoins-the-scheme/articleshow/69706045.cms|url-status=live|archive-url=https://web.archive.org/web/20200113142613/https://timesofindia.indiatimes.com/city/kolkata/ayushman-bharat-targets-3-crore-beneficiaries-if-west-bengal-rejoins-the-scheme/articleshow/69706045.cms |archive-date=13 January 2020 |website=The Times of India|language=en}}</ref> ମେ ୨୦୨୬ ରେ, [[ଶୁଭେନ୍ଦୁ ଅଧିକାରୀ]] ପଶ୍ଚିମବଙ୍ଗରେ ବିଜେପି ନେତୃତ୍ୱାଧୀନ ସରକାର ପ୍ରଥମ କ୍ୟାବିନେଟ ବୈଠକରେ ଆୟୁଷ୍ମାନ ଭାରତ ଯୋଜନା କାର୍ଯ୍ୟକାରୀ କରିବାକୁ ନିଷ୍ପତ୍ତି ନେଇଥିଲେ। [[ପଶ୍ଚିମବଙ୍ଗ ବିଧାନସଭା ନିର୍ବାଚନ ୨୦୨୬]]...<ref>{{Cite news |date=2026-05-11 |title=Bengal to align with Ayushman Bharat from today, says CM Suvendu Adhikari after first cabinet meet |url=https://economictimes.indiatimes.com/news/elections/assembly-elections/west-bengal/west-bengal-aligns-with-ayushman-bharat-chief-minister-suvendu-adhikari-unveils-major-policy-changes/articleshow/131007186.cms |access-date=2026-05-11 |work=The Economic Times |issn=0013-0389}}</ref> [[ତେଲେଙ୍ଗାନା]] ସେ ମଧ୍ୟ ସମାନ କାର୍ଯ୍ୟ କରିଥିଲେ, କିନ୍ତୁ ପରେ ମେ ୨୦୨୧ ରେ ଏହି ଯୋଜନାରେ ଯୋଗ ଦେଇଥିଲେ।<ref>{{cite web|last1=Menon|first1=Amarnath K.|date=9 September 2019|title=Telangana CM rejects Centre's Ayushman Bharat for state medical health scheme|url=https://www.indiatoday.in/india/story/telangana-cm-rejects-centre-s-ayushman-bharat-for-state-medical-health-scheme-1597334-2019-09-09|url-status=live|archive-url=https://web.archive.org/web/20201221155801/https://www.indiatoday.in/india/story/telangana-cm-rejects-centre-s-ayushman-bharat-for-state-medical-health-scheme-1597334-2019-09-09 |archive-date=21 December 2020 |website=India Today|language=en}}</ref> କିନ୍ତୁ [[ଓଡ଼ିଶା]] ୨୦୧୭ରେ ଆରମ୍ଭ ହୋଇଥିବା ବିଜୁ ସ୍ୱାସ୍ଥ୍ୟ କଲ୍ୟାଣ ଯୋଜନା (ବି. ଏସ୍. କେ. ଜେ.) ପିଏମ-ଜେ. ଏ. ୱାଇ. ଠାରୁ ଅଧିକ ହିତାଧିକାରୀ ହୋଇଥିବାରୁ ସେ ଏହି ଯୋଜନାରେ ସାମିଲ ହୋଇନଥିଲେ। ୨୦୨୫ ମସିହା ଏପ୍ରିଲ ମାସରେ, [[ଓଡ଼ିଶା]] ପରେ ଯୋଜନାରେ ଯୋଗ ଦେଇଥିଲେ [[ଭାରତୀୟ ଜନତା ପାର୍ଟି|ବିଜେପି]] ଜିତିଛି [[୨୦୨୪ ଓଡ଼ିଶା ବିଧାନସଭା ନିର୍ବାଚନ|ରାଜ୍ୟ ନିର୍ବାଚନ]] ୨୦୨୪ ମସିହା। କିନ୍ତୁ କାର୍ଯ୍ୟକାରୀ ହେବା ପରେ ବି. ଏସ୍. କେ. ଜେ. ତୁଳନାରେ ପିଏମ-ଜେ. ଏ. ୱାଇ. କମ୍ ହିତାଧିକାରୀ ବୋଲି ପ୍ରମାଣିତ ହୋଇଥିଲା।<ref name="PTI December 20192">{{cite web |date=10 December 2019 |title=People in Delhi, WB, Odisha, Telangana not getting Ayushman Bharat scheme benefits: Harsh Vardhan |url=https://economictimes.indiatimes.com/news/politics-and-nation/people-in-delhi-wb-odisha-telangana-not-getting-ayushman-bharat-scheme-benefits-harsh-vardhan/articleshow/72458435.cms |url-status=live |archive-url=https://web.archive.org/web/20200815175106/https://economictimes.indiatimes.com/news/politics-and-nation/people-in-delhi-wb-odisha-telangana-not-getting-ayushman-bharat-scheme-benefits-harsh-vardhan/articleshow/72458435.cms |archive-date=15 August 2020 |website=The Economic Times |agency=PTI}}</ref> ମାର୍ଚ୍ଚ ୨୦୨୦ ରେ, [[ଆମ ଆଦମୀ ପାର୍ଟି|ଏଏପି]] ସରକାର ଭିତରେ [[ଦିଲ୍ଲୀ]] ଏହା କାର୍ଯ୍ୟକ୍ରମରେ ଯୋଗ ଦେବ ବୋଲି ଘୋଷଣା କରିଥିଲା କିନ୍ତୁ ତାହା କରିନଥିଲା।<ref>{{cite web|date=23 March 2020|agency=PTI|title=AAP govt will implement Ayushman Bharat scheme in Delhi: Sisodia|url=https://economictimes.indiatimes.com/news/politics-and-nation/aap-govt-will-implement-ayushman-bharat-scheme-in-delhi-sisodia/articleshow/74774988.cms|url-status=live|archive-url=https://web.archive.org/web/20200712101614/https://economictimes.indiatimes.com/news/politics-and-nation/aap-govt-will-implement-ayushman-bharat-scheme-in-delhi-sisodia/articleshow/74774988.cms |archive-date=12 July 2020 |website=The Economic Times}}</ref> କିନ୍ତୁ ୨୦୨୫ରେ ଯେତେବେଳେ ବିଜେପି ବିଜୟୀ ହୋଇଥିଲା [[ଦିଲ୍ଲୀ ବିଧାନସଭା ନିର୍ବାଚନ ୨୦୨୫|ରାଜ୍ୟ ନିର୍ବାଚନ]] ଏହି ଯୋଜନା ଆନୁଷ୍ଠାନିକ ଭାବେ ୨୦୨୫ ଏପ୍ରିଲରେ କାର୍ଯ୍ୟକାରୀ ହୋଇଥିଲା।<ref>{{Cite web |last=Sehran |first=Sohil |date=20 Feb 2025 |title=Rekha Gupta approves implementation of ayushman bharat yojana |url=https://www.hindustantimes.com/india-news/delhi-cm-rekha-gupta-approves-ayushman-bharat-scheme-implementation-in-first-cabinet-meeting-101740060870324-amp.html |website=Hindustan Times}}</ref><ref>{{Cite news |date=2025-04-05 |title=Delhi implements Ayushman Bharat scheme in deal with Centre, card distribution from April 10 |url=https://timesofindia.indiatimes.com/india/delhi-implements-ayushman-bharat-scheme-in-deal-with-centre/articleshow/120012188.cms |access-date=2025-04-05 |work=The Times of India |issn=0971-8257}}</ref> === ସ୍ଥାନୀୟ ଲୋକଙ୍କ ଅଂଶଗ୍ରହଣ === ୨୦୨୦ ମସିହା ମେ ମାସରେ ପ୍ରଧାନମନ୍ତ୍ରୀ [[ନରେନ୍ଦ୍ର ମୋଦୀ]] ତାଙ୍କ ରେଡିଓ ଶୋ 'ରେ କହିଛନ୍ତି "[[ମନ କି ବାତ]]"ନିକଟରେ ଆୟୁଷ୍ମାନ ଭାରତ ଯୋଜନା ଦ୍ୱାରା ଏକ କୋଟିରୁ ଅଧିକ ଲୋକ ଉପକୃତ ହୋଇଛନ୍ତି।<ref>{{cite web|last1=Tandi|first1=Dev Narayan|date=31 May 2020|title=Prime Minister narendra modi addresses 12th Episode of 'Mann Ki Baat 2.0'|url=https://www.narendramodi.in/prime-minister-narendra-modi-addresses-12th-episode-of-mann-ki-baat-2-0-550037|url-status=live|archive-url=https://web.archive.org/web/20210414231717/https://www.narendramodi.in/prime-minister-narendra-modi-addresses-12th-episode-of-mann-ki-baat-2-0-550037 |archive-date=14 April 2021 |website=narendramodi.in}}</ref> ମେ ୨୦୨୦ ସୁଦ୍ଧା, ଏହି ଯୋଜନା ୧ କୋଟିରୁ ଅଧିକ ଚିକିତ୍ସା ପ୍ରଦାନ କରିଥିଲା ଯାହାର ମୂଲ୍ୟ ଥିଲା ୧୩୪୧୨ କୋଟି କୋଟି ଟଙ୍କା।<ref>{{cite web|last1=Kumar|first1=Rajeev|date=20 May 2020|title=Ayushman Bharat-PMJAY crosses new milestone! WhatsApp chatbot, special e-cards planned for celebration|url=https://www.financialexpress.com/lifestyle/health/ayushman-bharat-pmjay-1-crore-treatment-milestone-whatsapp-chatbot-special-e-cards-for-celebrations/1964719/|url-status=live|archive-url=https://web.archive.org/web/20200522024027/https://www.financialexpress.com/lifestyle/health/ayushman-bharat-pmjay-1-crore-treatment-milestone-whatsapp-chatbot-special-e-cards-for-celebrations/1964719/ |archive-date=22 May 2020 |website=The Financial Express}}</ref> ଦେଶବ୍ୟାପୀ ପାନେଲରେ ଅନ୍ତର୍ଭୁକ୍ତ ସରକାରୀ ଏବଂ ବେସରକାରୀ ଡାକ୍ତରଖାନା ସଂଖ୍ୟା ୨୪,୪୩୨ ରହିଛି।<ref>{{cite news |title=Ayushman Bharat: Fresh push by National Health Agency to get hospitals on board |url=https://indianexpress.com/article/delhi/ayushman-bharat-fresh-push-by-national-health-agency-to-get-hospitals-on-board-5464090/ |access-date=6 December 2018 |work=The Indian Express |date=26 November 2018 |archive-date=30 September 2019 |archive-url=https://web.archive.org/web/20190930160016/https://indianexpress.com/article/delhi/ayushman-bharat-fresh-push-by-national-health-agency-to-get-hospitals-on-board-5464090/ |url-status=live }}</ref> ଆୟୁଷ୍ମାନ ଭାରତ ଯୋଜନା କାର୍ଯ୍ୟକ୍ରମ ସହିତ ଏକ ସ୍ୱତନ୍ତ୍ର ସହଯୋଗ ଘୋଷଣା କଲା [[କର୍ମଚାରୀ ରାଜ୍ୟ ବୀମା]] ନଭେମ୍ବର ୨୦୧୯ରେ କାର୍ଯ୍ୟକ୍ରମ<ref>{{cite web|last1=Sharma|first1=Yogima Seth|date=13 November 2019|title=ESIC partners with PMJAY to provide medical facilities to beneficiaries|url=https://economictimes.indiatimes.com/industry/healthcare/biotech/healthcare/esic-partners-with-pmjay-to-provide-medical-facilities-to-beneficiaries/articleshow/72041738.cms|url-status=live|archive-url=https://web.archive.org/web/20210420074521/https://economictimes.indiatimes.com/industry/healthcare/biotech/healthcare/esic-partners-with-pmjay-to-provide-medical-facilities-to-beneficiaries/articleshow/72041738.cms |archive-date=20 April 2021 |website=The Economic Times}}</ref> ଜୁନ୍ ୨୦୨୦ ରୁ, ଏହି କାର୍ଯ୍ୟକ୍ରମ ୧୫ ଟି ଡାକ୍ତରଖାନାରେ ସେହି ବୀମା ସହିତ ୧୨୦,୦୦୦ ଶ୍ରମିକଙ୍କୁ କଭର୍ କରିବା ପାଇଁ ଏକ ପାଇଲଟରେ ପ୍ରବେଶ କରିଥିଲା |<ref>{{cite web|last1=Sharma|first1=Yogima|date=23 June 2020|title=ESIC beneficiaries to soon get facilities of hospital empanelled under Ayushman Bharat|url=https://economictimes.indiatimes.com/industry/healthcare/biotech/healthcare/linking-of-ayushman-esic-schemes-in-102-districts-soon/articleshow/77115922.cms|archive-url=https://web.archive.org/web/20230701174529/https://economictimes.indiatimes.com/industry/healthcare/biotech/healthcare/linking-of-ayushman-esic-schemes-in-102-districts-soon/articleshow/77115922.cms|archive-date=1 July 2023|website=The Economic Times|url-status=live}}</ref><ref>{{Cite web |title=Health Ministry's eSanjeevani records 14 million consultations |url=https://www.business-standard.com/article/economy-policy/health-ministry-s-esanjeevani-records-14-million-consultations-121101800978_1.html |website=Business Standard |access-date=23 February 2024 |archive-date=19 January 2024 |archive-url=https://web.archive.org/web/20240119163753/https://www.business-standard.com/article/economy-policy/health-ministry-s-esanjeevani-records-14-million-consultations-121101800978_1.html |url-status=live }}</ref> == ଆହ୍ୱାନଗୁଡ଼ିକ == ଯେତେବେଳେ ଆୟୁଷ୍ମାନ ଭାରତ ଯୋଜନା (ଆୟୁଷ୍ମାନ କାର୍ଡ) ଆରମ୍ଭ ହେଲା, ସେତେବେଳେ ପ୍ରଶ୍ନ ଉଠୁଥିଲା ଯେ ଏହାର ଯୋଜନାକୁ ଅନ୍ୟ ବିଦ୍ୟମାନ ସ୍ୱାସ୍ଥ୍ୟ ବିକାଶ ସୁପାରିଶ ସହିତ କିପରି ସମନ୍ୱୟ କରାଯିବ, ଯେପରିକି [[ନୀତି ଆୟୋଗ]]...<ref name="Hooda 2018">{{cite web|last1=Hooda|first1=Shailender Kumar|date=26 November 2018|title=With Inadequate Health Infrastructure, Can Ayushman Bharat Really Work?|url=https://thewire.in/health/with-inadequate-health-infrastructure-can-ayushman-bharat-really-work|url-status=live|archive-url=https://web.archive.org/web/20181127123949/https://thewire.in/health/with-inadequate-health-infrastructure-can-ayushman-bharat-really-work |archive-date=27 November 2018 |website=The Wire}}</ref><ref>{{Cite web |title=Ayushman Card |date=29 December 2023 |url=https://compass.rauias.com/current-affairs/ayushman-card/ |access-date=23 February 2024 |archive-date=4 January 2024 |archive-url=https://web.archive.org/web/20240104114310/https://compass.rauias.com/current-affairs/ayushman-card/ |url-status=live }}</ref> ଏକ ଆଧୁନିକ ଜାତୀୟ ବ୍ୟବସ୍ଥାର ଅଂଶବିଶେଷ ଭାବେ ବିକାଶର ଆବଶ୍ୟକତା ଥିବା ଭିତ୍ତିଭୂମିରୁ ଆରମ୍ଭ କରି ଜାତୀୟ ସ୍ୱାସ୍ଥ୍ୟସେବା ଯୋଜନା କାର୍ଯ୍ୟକାରୀ କରିବା ଏକ ପ୍ରମୁଖ ଆହ୍ୱାନ ହେବ।<ref name="Hooda 2018"/> While Ayushman Bharat Yojana seeks to provide excellent healthcare, [[India]] still has some basic healthcare challenges including relatively few doctors, more cases of infectious disease, and a national budget with a comparatively low central government investment in health care. Some of the problems lay outside the [[Ministry of Health and Family Welfare|Health Ministry]] such as urban development or transport.<ref>{{cite journal |last1=Nirula |first1=SR |last2=Naik |first2=M |last3=Gupta |first3=SR |title=NHS vs Modicare: The Indian Healthcare v2.0. Are we ready to build the healthier India that we envisage? |journal=Journal of Family Medicine and Primary Care |date=June 2019 |volume=8 |issue=6 |pages=1835–1837 |doi=10.4103/jfmpc.jfmpc_309_19 |pmid=31334141|pmc=6618227 |doi-access=free }}</ref> ଅନେକ ସରକାରୀ ଡାକ୍ତରଖାନା ଏହି କାର୍ଯ୍ୟକ୍ରମରେ ଯୋଗ ଦେଇଥିବାବେଳେ ଅନେକ ଘରୋଇ କର୍ପୋରେଟ୍ ଡାକ୍ତରଖାନା ଯୋଗ ଦେଇନାହାନ୍ତି। ଘରୋଇ ଡାକ୍ତରଖାନାଗୁଡ଼ିକ ରିପୋର୍ଟ କରନ୍ତି ଯେ ସରକାରୀ ସବସିଡି ସତ୍ତ୍ୱେ ସେମାନେ ସରକାରୀ କମ୍ ମୂଲ୍ୟରେ ସେମାନଙ୍କର ସ୍ୱତନ୍ତ୍ର ସେବା ପ୍ରଦାନ କରିବାରେ ଅସମର୍ଥ ହେବେ।<ref name="Porecha 2019" /> ଆୟୁଷ୍ମାନ ଭାରତ ଯୋଜନା ଅଧୀନରେ, ବୀମା ସୁବିଧାର ଅପବ୍ୟବହାରକୁ ନେଇ ଚିନ୍ତା ହେତୁ କର୍ତ୍ତୃପକ୍ଷମାନେ ଅନୁପାଳନ କରୁଥିବା ଡାକ୍ତରଖାନା ଗୁଡ଼ିକ ବିରୋଧରେ କାର୍ଯ୍ୟାନୁଷ୍ଠାନ ଗ୍ରହଣ କରିବା ପାଇଁ ପ୍ରେରିତ ହୋଇଛନ୍ତି, ଯେଉଁଥିରେ ସେଗୁଡ଼ିକୁ ନିଲମ୍ବିତ କରିବା କିମ୍ବା ତାଲିକାଭୁକ୍ତ କରିବା ଅନ୍ତର୍ଭୁକ୍ତ। ଏଭଳି ଅଭ୍ୟାସ କେବଳ ଯୋଜନାର ସମ୍ବଳକୁ ପ୍ରଭାବିତ କରେ ନାହିଁ ବରଂ ରୋଗୀଙ୍କ ବିଶ୍ୱାସ ଏବଂ ସ୍ୱାସ୍ଥ୍ୟସେବା ବ୍ୟବସ୍ଥାର ଅଖଣ୍ଡତାକୁ ମଧ୍ୟ ବିପଦରେ ପକାଇଥାଏ। ଏହି ସମସ୍ୟାଗୁଡ଼ିକର ସମାଧାନ ପାଇଁ, କର୍ତ୍ତୃପକ୍ଷ ଏହି ଦୁର୍ନୀତିରେ ସମ୍ପୃକ୍ତ ଡାକ୍ତରଖାନା ଗୁଡ଼ିକ ବିରୋଧରେ ପଦକ୍ଷେପମାନ କାର୍ଯ୍ୟକାରୀ କରିଛନ୍ତି, ଯେଉଁଥିରେ ସେମାନଙ୍କୁ ଏହି ଯୋଜନାରୁ ନିଲମ୍ବିତ କରିବା କିମ୍ବା ତାଲିକାଭୁକ୍ତ କରିବା ଅନ୍ତର୍ଭୁକ୍ତ। ନକଲି ମେଡିକାଲ ବିଲ୍ ଦାଖଲ କରି ଘରୋଇ ହସ୍ପିଟାଲଗୁଡ଼ିକ ଦ୍ୱାରା ଆୟୁଷ୍ମାନ ଭାରତ ଯୋଜନାର ଅପବ୍ୟବହାର କରାଯାଉଛି। ଏହି ଯୋଜନା ଅଧୀନରେ, ସେହି ବ୍ୟକ୍ତିମାନଙ୍କ ଉପରେ ଅସ୍ତ୍ରୋପଚାର କରାଯାଇଥିବା ଦାବି କରାଯାଇଛି, ଯେଉଁମାନେ ବହୁ ପୂର୍ବରୁ ଡିସଚାର୍ଜ ହୋଇଥିଲେ ଏବଂ [[କିଡନୀ ଡାଏଲିସିସ୍|ଡାଏଲିସିସ୍]] କିଡନୀ ପ୍ରତିରୋପଣ ସୁବିଧା ନଥିବା ଡାକ୍ତରଖାନାଗୁଡ଼ିକରେ କରାଯାଇଥିବା ପରି ଦର୍ଶାଯାଇଛି |<ref>{{cite news |title=Ayushman Bharat: Hospitals use Bizarre Ways to Siphon Off Public Funds |url=https://timesofindia.indiatimes.com/india/under-ayushman-bharat-how-hospitals-use-bizarre-ways-to-siphon-off-public-funds/articleshow/70654696.cms |access-date=18 August 2019 |work=The Times of India |date=15 August 2019 |archive-date=17 August 2019 |archive-url=https://web.archive.org/web/20190817012250/https://timesofindia.indiatimes.com/india/under-ayushman-bharat-how-hospitals-use-bizarre-ways-to-siphon-off-public-funds/articleshow/70654696.cms |url-status=live }}</ref> ରାଜ୍ୟରେ ଅତିକମ୍ରେ ୬୯୭ଟି ନକଲି ମାମଲା ରହିଛି। [[ଉତ୍ତରାଖଣ୍ଡ]] କେବଳ ରାଜ୍ୟ, ଯେଉଁଠାରେ ଜରିମାନା {{INRConvert| 1 | ସି | lk = ଉପରେ | year = 2021}} ଏହି ଯୋଜନା ଅଧୀନରେ ଠକେଇ ପାଇଁ ଡାକ୍ତରଖାନା ଉପରେ ଲାଗୁ କରାଯାଇଛି।<ref>{{cite news |title=Hospitals Penalised for Irregularities in Ayushman Bharat Scheme |url=https://www.thehindubusinessline.com/news/national/uttarakhand-hospitals-to-be-penalised-over-rs-1-cr-for-irregularities-in-ayushman-bharat-scheme/article28133763.ece |access-date=18 August 2019 |publisher=Hindu Business Line |date=25 June 2019 |archive-date=18 August 2019 |archive-url=https://web.archive.org/web/20190818101354/https://www.thehindubusinessline.com/news/national/uttarakhand-hospitals-to-be-penalised-over-rs-1-cr-for-irregularities-in-ayushman-bharat-scheme/article28133763.ece |url-status=live }}</ref> ପିଏମ-ଜେଏୱାଇ ଅଧୀନରେ ଉଚ୍ଚ ମୂଲ୍ୟର ଦାବିଗୁଡ଼ିକର ପ୍ରାରମ୍ଭିକ ବିଶ୍ଳେଷଣରୁ ଜଣାପଡ଼ିଛି ଯେ ଅପେକ୍ଷାକୃତ କମ୍ ସଂଖ୍ୟକ ଜିଲ୍ଲା ଏବଂ ଡାକ୍ତରଖାନା ଏଗୁଡ଼ିକ ମଧ୍ୟରୁ ଅଧିକ ସଂଖ୍ୟକ ଏବଂ ପୁରୁଷ ରୋଗୀମାନଙ୍କୁ ଅଧିକ କଭରେଜ୍ ମିଳିବା ସହିତ ମହିଳା ବିରୋଧୀ ପକ୍ଷପାତିତାର କିଛି ସଙ୍କେତ ରହିଛି। ଫାଉଲ୍-ପ୍ଲେକୁ ରୋକିବା ପାଇଁ ସମସ୍ତ ପ୍ରୟାସ ସତ୍ତ୍ୱେ, ଅନୈତିକ ଘରୋଇ ସଂସ୍ଥାଗୁଡ଼ିକ ସିଷ୍ଟମ ଗେମିଂରୁ ଲାଭ ଉଠାଇବାର ବିପଦ ପିଏମ-ଜେଏୱାଇରେ ସ୍ପଷ୍ଟ ଭାବରେ ଉପସ୍ଥିତ |<ref>{{cite news |title=Ayushman Bharat – PMJAY at one: A step closer to universal health coverage |url=https://www.orfonline.org/research/ayushman-bharat-pmjay-at-one-a-step-closer-to-universal-health-coverage-55807/ |publisher=ORF |date=24 September 2019 |access-date=23 February 2024 |archive-date=27 September 2019 |archive-url=https://web.archive.org/web/20190927193828/https://www.orfonline.org/research/ayushman-bharat-pmjay-at-one-a-step-closer-to-universal-health-coverage-55807/ |url-status=live }}</ref> == ସନ୍ଦର୍ଭ == {{ଆଧାର}} == ବାହ୍ୟ ଲିଙ୍କ == {{Scholia| Q55604588}} * {{official website| https://pmjay.gov.in/}} {{Government Schemes in India}} {{Yojana, Ayushman Bharat}} [[ଶ୍ରେଣୀ:ଭାରତରେ ସ୍ୱାସ୍ଥ୍ୟ କାର୍ଯ୍ୟକ୍ରମ]] [[ଶ୍ରେଣୀ:ସାର୍ବଜନୀନ ଅନୁଦାନ ପ୍ରାପ୍ତ ସ୍ୱାସ୍ଥ୍ୟ ସେବା]] [[ଶ୍ରେଣୀ:୨୦୧୮ ଆରମ୍ଭ]] [[ଶ୍ରେଣୀ:ଭାରତରେ ସାମାଜିକ ସୁରକ୍ଷା]] [[ଶ୍ରେଣୀ:ଭାରତରେ ୨୦୧୮ ପ୍ରତିଷ୍ଠାନ]] [[ଶ୍ରେଣୀ:ଭାରତରେ ସରକାରୀ ଯୋଜନା]] 72yp8dxfacjovugybocamjyzyj73yn4 0 101026 601668 2026-09-02T15:27:07Z ଛୁଆ 42951 କୌଣସି ତଥ୍ୟ ନଥିବାରୁ ମୁଁ ମୋର ତଥ୍ୟ ରଖିଲି। 601668 wikitext text/x-wiki == '''ପିଆଜ ଚଟଣୀ''' == === ସାମଗ୍ରୀ : === * ପିଆଜ * କଞ୍ଚାଲଙ୍କା * ଧଣିଆପତ୍ର * ଲୁଣ === ପ୍ରସ୍ତୁତି ପ୍ରଣାଳୀ : === ପ୍ରଥମେ ଗୋଟା ପିଆଜକୁ ଗ୍ରାଇଣ୍ଡରରେ ଗୁଣ୍ଡ ( ପେଷ୍ଟ ) କରିଦିଅନ୍ତୁ। ଏହାକୁ ଗୋଟେ ଗିନାରେ କାଢ଼ି ରଖନ୍ତୁ । ବାଡ଼ିରୁ ଆଣିଥିବା କଞ୍ଚା ଲଙ୍କାକୁ ୨/୩ ଖଣ୍ଡ କରି ଭାଙ୍ଗିକି ପିଆଜ ପେଷ୍ଟ ରେ ମିଶେଇ ଦିଅନ୍ତୁ। ଏହାପରେ ଗୋଟେ ଧଣିଆକୁ ଧୋଇକି ଲଙ୍କା ପରି ଖଣ୍ଡ ଖଣ୍ଡ କରି ମିଶେଇ ଦିଅନ୍ତୁ । ଶେଷରେ ଅଧ ଚିମୁଟାରୁ ଟିକେ କମ୍ ପରିମାଣର ଲୁଣ ମିଶାନ୍ତୁ । ଏବେ ଭଲ ଭାଵେ ଗୋଳେଇ ଦିଅନ୍ତୁ। ବର୍ତ୍ତମାନ ପିଆଜ ଚଟଣୀ ସମ୍ପୂର୍ଣ୍ଣ ଭାବରେ ପ୍ରସ୍ତୁତି ହୋଇଯାଇଛି। ଭୋକ ଲାଗୁଥିବା ସମୟରେ ତରକାରୀ ନଥିଲେ ଏହି ଚଟଣୀକୁ ଥରେ ଚାଖି ଦେଖନ୍ତୁ।<ref>{{Cite journal|date=2022|title=Play With Your Food, the Recipe as Jazz|url=https://doi.org/10.5040/9781501367137.0010|journal=Recipe|pages=111–132|doi=10.5040/9781501367137.0010}}</ref> ckmouhmosz9fsiwvmrhdg4w9vr520bj 0 101027 601672 2026-09-02T16:48:38Z Ssgapu22 7676 ଓଡ଼ିଆ କଥାଚିତ୍ର ଜୟବୀର ଆରମ୍ଭ କରାଗଲା । 601672 wikitext text/x-wiki {{ଛୋଟ|Jayveer}} {{Infobox film | name = {{PAGENAME}} | image = | image size = | alt = | caption = | director = ବିବେକ କୁମାର | producer = | writer = [[ରଜନୀ ରଞ୍ଜନ]] | screenplay = ରଜନୀ ରଞ୍ଜନ | story = ରଜନୀ ରଞ୍ଜନ | based on = | narrator = | starring = [[ଦିବ୍ୟା ମହାନ୍ତି]]<br>ଆର୍‌କେ<br>[[ବବି ମିଶ୍ର]] | music = ଜାପାନୀ ଭାଇ | cinematography = ଧୀରେନ | editing = ରଞ୍ଜନ ଖଟେଇ | studio = | distributor = | released = ୮ ମାର୍ଚ୍ଚ ୨୦୨୪ | runtime = | country = {{flag|ଭାରତ}} | language = [[ଓଡ଼ିଆ ଭାଷା|ଓଡ଼ିଆ]] | budget = | gross = }} '''''{{PAGENAME}}''''' ୨୦୨୪ ମସିହାରେ ମୁକ୍ତିଲାଭ କରିଥିବା ଏକ ଓଡ଼ିଆ କଥାଚିତ୍ର । ଏହି କଥାଚିତ୍ରଟିର ପ୍ରଯୋଜନା କରିଥିଲେ ___ । ___ ଏହି କଥାଚିତ୍ରଟିର କାହାଣୀ, ଚିତ୍ରନାଟ୍ୟ ଓ ସଂଳାପ ରଚନା କରିଥିଲେ । ଏହି କଥାଚିତ୍ରଟିର ନିର୍ଦ୍ଦେଶନା ଦେଇଥିଲେ ___ । ସଙ୍ଗୀତକାର ___ ଏହି କଥାଚିତ୍ରଟିର ସ୍ୱର ସଂଯୋଜନା କରିଥିଲେ । ଏହି କଥାଚିତ୍ରଟିର ମୁଖ୍ୟ ଭୂମିକାରେ ଅଭିନୟ କରିଥିଲେ ___ ଓ ___ । ___ ଆଦି କଳାକାରମାନେ ଏହି କଥାଚିତ୍ରଟିର ବିଭିନ୍ନ ଭୂମିକାରେ ଅଭିନୟ କରିଥିଲେ । ୮ ମାର୍ଚ୍ଚ ୨୦୨୪ରେ ଏହି କଥାଚିତ୍ରଟି ଅଳଙ୍କାର ଟିଭିରେ ପ୍ରସାରିତ ହୋଇଥିଲା । ==ଅଭିନୟ== ==ଗୀତ ଏବଂ ସଙ୍ଗୀତ== ଏହି କଥାଚିତ୍ରଟିର ସଙ୍ଗୀତ ନିର୍ଦ୍ଦେଶନା ଦେଇଥିଲେ ___ । ଗୀତିକାର ___ ଏହି କଥାଚିତ୍ରଟିର ଗୀତଗୁଡ଼ିକ ରଚନା କରିଥିଲେ । ___ ଆଦି କଣ୍ଠଶିଳ୍ପୀମାନେ ଏହି କଥାଚିତ୍ରଟିରେ କଣ୍ଠଦାନ କରିଥିଲେ । ===ଗୀତ=== {{Track listing | all_writing = | extra_column = ଗାୟକ | title1 = | lyrics1 = | length1 = | extra1 = | title2 = | lyrics2 = | length2 = | extra2 = | title3 = | lyrics3 = | length3 = | extra3 = | title4 = | lyrics4 = | length4 = | extra4 = | title5 = | lyrics5 = | length5 = | extra5 = | title6 = | lyrics6 = | length6 = | extra6 = | title7 = | lyrics7 = | length7 = | extra7 = }} ==ଆଧାର== {{ଆଧାର}} ==ବାହାର ଆଧାର== * {{Imdb title|{{#property:P345}}}} {{ଓଡ଼ିଆ କଥାଚିତ୍ର}} ejw2mdm97vaw4ch7b6a981tpi3xv8ht 601674 601672 2026-09-02T16:49:02Z Ssgapu22 7676 added [[Category:୨୦୨୪ର ଓଡ଼ିଆ କଥାଚିତ୍ର‌]] using [[Help:Gadget-HotCat|HotCat]] 601674 wikitext text/x-wiki {{ଛୋଟ|Jayveer}} {{Infobox film | name = {{PAGENAME}} | image = | image size = | alt = | caption = | director = ବିବେକ କୁମାର | producer = | writer = [[ରଜନୀ ରଞ୍ଜନ]] | screenplay = ରଜନୀ ରଞ୍ଜନ | story = ରଜନୀ ରଞ୍ଜନ | based on = | narrator = | starring = [[ଦିବ୍ୟା ମହାନ୍ତି]]<br>ଆର୍‌କେ<br>[[ବବି ମିଶ୍ର]] | music = ଜାପାନୀ ଭାଇ | cinematography = ଧୀରେନ | editing = ରଞ୍ଜନ ଖଟେଇ | studio = | distributor = | released = ୮ ମାର୍ଚ୍ଚ ୨୦୨୪ | runtime = | country = {{flag|ଭାରତ}} | language = [[ଓଡ଼ିଆ ଭାଷା|ଓଡ଼ିଆ]] | budget = | gross = }} '''''{{PAGENAME}}''''' ୨୦୨୪ ମସିହାରେ ମୁକ୍ତିଲାଭ କରିଥିବା ଏକ ଓଡ଼ିଆ କଥାଚିତ୍ର । ଏହି କଥାଚିତ୍ରଟିର ପ୍ରଯୋଜନା କରିଥିଲେ ___ । ___ ଏହି କଥାଚିତ୍ରଟିର କାହାଣୀ, ଚିତ୍ରନାଟ୍ୟ ଓ ସଂଳାପ ରଚନା କରିଥିଲେ । ଏହି କଥାଚିତ୍ରଟିର ନିର୍ଦ୍ଦେଶନା ଦେଇଥିଲେ ___ । ସଙ୍ଗୀତକାର ___ ଏହି କଥାଚିତ୍ରଟିର ସ୍ୱର ସଂଯୋଜନା କରିଥିଲେ । ଏହି କଥାଚିତ୍ରଟିର ମୁଖ୍ୟ ଭୂମିକାରେ ଅଭିନୟ କରିଥିଲେ ___ ଓ ___ । ___ ଆଦି କଳାକାରମାନେ ଏହି କଥାଚିତ୍ରଟିର ବିଭିନ୍ନ ଭୂମିକାରେ ଅଭିନୟ କରିଥିଲେ । ୮ ମାର୍ଚ୍ଚ ୨୦୨୪ରେ ଏହି କଥାଚିତ୍ରଟି ଅଳଙ୍କାର ଟିଭିରେ ପ୍ରସାରିତ ହୋଇଥିଲା । ==ଅଭିନୟ== ==ଗୀତ ଏବଂ ସଙ୍ଗୀତ== ଏହି କଥାଚିତ୍ରଟିର ସଙ୍ଗୀତ ନିର୍ଦ୍ଦେଶନା ଦେଇଥିଲେ ___ । ଗୀତିକାର ___ ଏହି କଥାଚିତ୍ରଟିର ଗୀତଗୁଡ଼ିକ ରଚନା କରିଥିଲେ । ___ ଆଦି କଣ୍ଠଶିଳ୍ପୀମାନେ ଏହି କଥାଚିତ୍ରଟିରେ କଣ୍ଠଦାନ କରିଥିଲେ । ===ଗୀତ=== {{Track listing | all_writing = | extra_column = ଗାୟକ | title1 = | lyrics1 = | length1 = | extra1 = | title2 = | lyrics2 = | length2 = | extra2 = | title3 = | lyrics3 = | length3 = | extra3 = | title4 = | lyrics4 = | length4 = | extra4 = | title5 = | lyrics5 = | length5 = | extra5 = | title6 = | lyrics6 = | length6 = | extra6 = | title7 = | lyrics7 = | length7 = | extra7 = }} ==ଆଧାର== {{ଆଧାର}} ==ବାହାର ଆଧାର== * {{Imdb title|{{#property:P345}}}} {{ଓଡ଼ିଆ କଥାଚିତ୍ର}} [[ଶ୍ରେଣୀ:୨୦୨୪ର ଓଡ଼ିଆ କଥାଚିତ୍ର‌]] tlyb7wcojm1ibq91yenf0x1p72hy6qn 601675 601674 2026-09-02T16:50:41Z Ssgapu22 7676 601675 wikitext text/x-wiki {{ଛୋଟ|Jayveer}} {{Infobox film | name = {{PAGENAME}} | image = | image size = | alt = | caption = | director = ବିବେକ କୁମାର | producer = | writer = [[ରଜନୀ ରଞ୍ଜନ]] | screenplay = ରଜନୀ ରଞ୍ଜନ | story = ରଜନୀ ରଞ୍ଜନ | based on = | narrator = | starring = [[ଦିବ୍ୟା ମହାନ୍ତି]]<br>ଆର୍‌କେ<br>[[ବବି ମିଶ୍ର]] | music = ଜାପାନୀ ଭାଇ | cinematography = ଧୀରେନ | editing = ରଞ୍ଜନ ଖଟେଇ | studio = | distributor = | released = ୮ ମାର୍ଚ୍ଚ ୨୦୨୪ | runtime = | country = {{flag|ଭାରତ}} | language = [[ଓଡ଼ିଆ ଭାଷା|ଓଡ଼ିଆ]] | budget = | gross = }} '''''{{PAGENAME}}''''' ୨୦୨୪ ମସିହାରେ ମୁକ୍ତିଲାଭ କରିଥିବା ଏକ ଓଡ଼ିଆ କଥାଚିତ୍ର । ରଜନୀ ରଞ୍ଜନ ଏହି କଥାଚିତ୍ରଟିର କାହାଣୀ, ଚିତ୍ରନାଟ୍ୟ ଓ ସଂଳାପ ରଚନା କରିଥିଲେ । ଏହି କଥାଚିତ୍ରଟିର ନିର୍ଦ୍ଦେଶନା ଦେଇଥିଲେ ବିବେକ କୁମାର । ସଙ୍ଗୀତକାର ଜାପାନୀ ଭାଇ ଏହି କଥାଚିତ୍ରଟିର ସ୍ୱର ସଂଯୋଜନା କରିଥିଲେ । ଏହି କଥାଚିତ୍ରଟିର ମୁଖ୍ୟ ଭୂମିକାରେ ଅଭିନୟ କରିଥିଲେ ___ ଓ ___ । ___ ଆଦି କଳାକାରମାନେ ଏହି କଥାଚିତ୍ରଟିର ବିଭିନ୍ନ ଭୂମିକାରେ ଅଭିନୟ କରିଥିଲେ । ୮ ମାର୍ଚ୍ଚ ୨୦୨୪ରେ ଏହି କଥାଚିତ୍ରଟି ଅଳଙ୍କାର ଟିଭିରେ ପ୍ରସାରିତ ହୋଇଥିଲା । ==ଅଭିନୟ== ==ଗୀତ ଏବଂ ସଙ୍ଗୀତ== ଏହି କଥାଚିତ୍ରଟିର ସଙ୍ଗୀତ ନିର୍ଦ୍ଦେଶନା ଦେଇଥିଲେ ଜାପାନୀ ଭାଇ । ଗୀତିକାର ତପୁ ନାୟକ ଏହି କଥାଚିତ୍ରଟିର ଗୀତଗୁଡ଼ିକ ରଚନା କରିଥିଲେ । [[ହ୍ୟୁମାନ ସାଗର]], [[କୁଳଦୀପ ପଟ୍ଟନାୟକ]], [[ଋତୁରାଜ ମହାନ୍ତି]], ଜ୍ୟୋତିର୍ମୟୀ, ରୂପାଲି ଆଦି କଣ୍ଠଶିଳ୍ପୀମାନେ ଏହି କଥାଚିତ୍ରଟିରେ କଣ୍ଠଦାନ କରିଥିଲେ । ===ଗୀତ=== {{Track listing | all_writing = | extra_column = ଗାୟକ | title1 = | lyrics1 = | length1 = | extra1 = | title2 = | lyrics2 = | length2 = | extra2 = | title3 = | lyrics3 = | length3 = | extra3 = | title4 = | lyrics4 = | length4 = | extra4 = | title5 = | lyrics5 = | length5 = | extra5 = | title6 = | lyrics6 = | length6 = | extra6 = | title7 = | lyrics7 = | length7 = | extra7 = }} ==ଆଧାର== {{ଆଧାର}} ==ବାହାର ଆଧାର== * {{Imdb title|{{#property:P345}}}} {{ଓଡ଼ିଆ କଥାଚିତ୍ର}} [[ଶ୍ରେଣୀ:୨୦୨୪ର ଓଡ଼ିଆ କଥାଚିତ୍ର‌]] mfsyr3dx1qj0ithf5iujpccib0v0cay 601676 601675 2026-09-02T16:53:11Z Ssgapu22 7676 /* ଅଭିନୟ */ 601676 wikitext text/x-wiki {{ଛୋଟ|Jayveer}} {{Infobox film | name = {{PAGENAME}} | image = | image size = | alt = | caption = | director = ବିବେକ କୁମାର | producer = | writer = [[ରଜନୀ ରଞ୍ଜନ]] | screenplay = ରଜନୀ ରଞ୍ଜନ | story = ରଜନୀ ରଞ୍ଜନ | based on = | narrator = | starring = [[ଦିବ୍ୟା ମହାନ୍ତି]]<br>ଆର୍‌କେ<br>[[ବବି ମିଶ୍ର]] | music = ଜାପାନୀ ଭାଇ | cinematography = ଧୀରେନ | editing = ରଞ୍ଜନ ଖଟେଇ | studio = | distributor = | released = ୮ ମାର୍ଚ୍ଚ ୨୦୨୪ | runtime = | country = {{flag|ଭାରତ}} | language = [[ଓଡ଼ିଆ ଭାଷା|ଓଡ଼ିଆ]] | budget = | gross = }} '''''{{PAGENAME}}''''' ୨୦୨୪ ମସିହାରେ ମୁକ୍ତିଲାଭ କରିଥିବା ଏକ ଓଡ଼ିଆ କଥାଚିତ୍ର । ରଜନୀ ରଞ୍ଜନ ଏହି କଥାଚିତ୍ରଟିର କାହାଣୀ, ଚିତ୍ରନାଟ୍ୟ ଓ ସଂଳାପ ରଚନା କରିଥିଲେ । ଏହି କଥାଚିତ୍ରଟିର ନିର୍ଦ୍ଦେଶନା ଦେଇଥିଲେ ବିବେକ କୁମାର । ସଙ୍ଗୀତକାର ଜାପାନୀ ଭାଇ ଏହି କଥାଚିତ୍ରଟିର ସ୍ୱର ସଂଯୋଜନା କରିଥିଲେ । ଦିବ୍ୟା ମହାନ୍ତି, ଆର୍‌କେ, ବବି ମିଶ୍ର, ପୁଷ୍ପା ପଣ୍ଡା, ଚୌଧୁରୀ ଜୟପ୍ରକାଶ ଦାସ, ଟିଲୁ, ମୋନାଲିସା, ନୀର ଆଦି କଳାକାରମାନେ ଏହି କଥାଚିତ୍ରଟିର ବିଭିନ୍ନ ଭୂମିକାରେ ଅଭିନୟ କରିଥିଲେ । ୮ ମାର୍ଚ୍ଚ ୨୦୨୪ରେ ଏହି କଥାଚିତ୍ରଟି ଅଳଙ୍କାର ଟିଭିରେ ପ୍ରସାରିତ ହୋଇଥିଲା । ==ଅଭିନୟ== * ଦିବ୍ୟା ମହାନ୍ତି * ଆର୍‌କେ * [[ବବି ମିଶ୍ର]] * [[ପୁଷ୍ପା ପଣ୍ଡା]] * [[ଚୌଧୁରୀ ଜୟପ୍ରକାଶ ଦାସ]] * ଟିଲୁ * ମୋନାଲିସା * ନୀର ==ଗୀତ ଏବଂ ସଙ୍ଗୀତ== ଏହି କଥାଚିତ୍ରଟିର ସଙ୍ଗୀତ ନିର୍ଦ୍ଦେଶନା ଦେଇଥିଲେ ଜାପାନୀ ଭାଇ । ଗୀତିକାର ତପୁ ନାୟକ ଏହି କଥାଚିତ୍ରଟିର ଗୀତଗୁଡ଼ିକ ରଚନା କରିଥିଲେ । [[ହ୍ୟୁମାନ ସାଗର]], [[କୁଳଦୀପ ପଟ୍ଟନାୟକ]], [[ଋତୁରାଜ ମହାନ୍ତି]], ଜ୍ୟୋତିର୍ମୟୀ, ରୂପାଲି ଆଦି କଣ୍ଠଶିଳ୍ପୀମାନେ ଏହି କଥାଚିତ୍ରଟିରେ କଣ୍ଠଦାନ କରିଥିଲେ । ===ଗୀତ=== {{Track listing | all_writing = | extra_column = ଗାୟକ | title1 = | lyrics1 = | length1 = | extra1 = | title2 = | lyrics2 = | length2 = | extra2 = | title3 = | lyrics3 = | length3 = | extra3 = | title4 = | lyrics4 = | length4 = | extra4 = | title5 = | lyrics5 = | length5 = | extra5 = | title6 = | lyrics6 = | length6 = | extra6 = | title7 = | lyrics7 = | length7 = | extra7 = }} ==ଆଧାର== {{ଆଧାର}} ==ବାହାର ଆଧାର== * {{Imdb title|{{#property:P345}}}} {{ଓଡ଼ିଆ କଥାଚିତ୍ର}} [[ଶ୍ରେଣୀ:୨୦୨୪ର ଓଡ଼ିଆ କଥାଚିତ୍ର‌]] 9ak0xfjeevj8jc14s9ipodi51hw2n6t 601677 601676 2026-09-02T16:53:42Z Ssgapu22 7676 /* ଅଭିନୟ */ 601677 wikitext text/x-wiki {{ଛୋଟ|Jayveer}} {{Infobox film | name = {{PAGENAME}} | image = | image size = | alt = | caption = | director = ବିବେକ କୁମାର | producer = | writer = [[ରଜନୀ ରଞ୍ଜନ]] | screenplay = ରଜନୀ ରଞ୍ଜନ | story = ରଜନୀ ରଞ୍ଜନ | based on = | narrator = | starring = [[ଦିବ୍ୟା ମହାନ୍ତି]]<br>ଆର୍‌କେ<br>[[ବବି ମିଶ୍ର]] | music = ଜାପାନୀ ଭାଇ | cinematography = ଧୀରେନ | editing = ରଞ୍ଜନ ଖଟେଇ | studio = | distributor = | released = ୮ ମାର୍ଚ୍ଚ ୨୦୨୪ | runtime = | country = {{flag|ଭାରତ}} | language = [[ଓଡ଼ିଆ ଭାଷା|ଓଡ଼ିଆ]] | budget = | gross = }} '''''{{PAGENAME}}''''' ୨୦୨୪ ମସିହାରେ ମୁକ୍ତିଲାଭ କରିଥିବା ଏକ ଓଡ଼ିଆ କଥାଚିତ୍ର । ରଜନୀ ରଞ୍ଜନ ଏହି କଥାଚିତ୍ରଟିର କାହାଣୀ, ଚିତ୍ରନାଟ୍ୟ ଓ ସଂଳାପ ରଚନା କରିଥିଲେ । ଏହି କଥାଚିତ୍ରଟିର ନିର୍ଦ୍ଦେଶନା ଦେଇଥିଲେ ବିବେକ କୁମାର । ସଙ୍ଗୀତକାର ଜାପାନୀ ଭାଇ ଏହି କଥାଚିତ୍ରଟିର ସ୍ୱର ସଂଯୋଜନା କରିଥିଲେ । ଦିବ୍ୟା ମହାନ୍ତି, ଆର୍‌କେ, ବବି ମିଶ୍ର, ପୁଷ୍ପା ପଣ୍ଡା, ଚୌଧୁରୀ ଜୟପ୍ରକାଶ ଦାସ, ଟିଲୁ, ମୋନାଲିସା, ନୀର ଆଦି କଳାକାରମାନେ ଏହି କଥାଚିତ୍ରଟିର ବିଭିନ୍ନ ଭୂମିକାରେ ଅଭିନୟ କରିଥିଲେ । ୮ ମାର୍ଚ୍ଚ ୨୦୨୪ରେ ଏହି କଥାଚିତ୍ରଟି ଅଳଙ୍କାର ଟିଭିରେ ପ୍ରସାରିତ ହୋଇଥିଲା । ==ଅଭିନୟ== * [[ଦିବ୍ୟା ମହାନ୍ତି]] * ଆର୍‌କେ * [[ବବି ମିଶ୍ର]] * [[ପୁଷ୍ପା ପଣ୍ଡା]] * [[ଚୌଧୁରୀ ଜୟପ୍ରକାଶ ଦାସ]] * ଟିଲୁ * ମୋନାଲିସା * ନୀର ==ଗୀତ ଏବଂ ସଙ୍ଗୀତ== ଏହି କଥାଚିତ୍ରଟିର ସଙ୍ଗୀତ ନିର୍ଦ୍ଦେଶନା ଦେଇଥିଲେ ଜାପାନୀ ଭାଇ । ଗୀତିକାର ତପୁ ନାୟକ ଏହି କଥାଚିତ୍ରଟିର ଗୀତଗୁଡ଼ିକ ରଚନା କରିଥିଲେ । [[ହ୍ୟୁମାନ ସାଗର]], [[କୁଳଦୀପ ପଟ୍ଟନାୟକ]], [[ଋତୁରାଜ ମହାନ୍ତି]], ଜ୍ୟୋତିର୍ମୟୀ, ରୂପାଲି ଆଦି କଣ୍ଠଶିଳ୍ପୀମାନେ ଏହି କଥାଚିତ୍ରଟିରେ କଣ୍ଠଦାନ କରିଥିଲେ । ===ଗୀତ=== {{Track listing | all_writing = | extra_column = ଗାୟକ | title1 = | lyrics1 = | length1 = | extra1 = | title2 = | lyrics2 = | length2 = | extra2 = | title3 = | lyrics3 = | length3 = | extra3 = | title4 = | lyrics4 = | length4 = | extra4 = | title5 = | lyrics5 = | length5 = | extra5 = | title6 = | lyrics6 = | length6 = | extra6 = | title7 = | lyrics7 = | length7 = | extra7 = }} ==ଆଧାର== {{ଆଧାର}} ==ବାହାର ଆଧାର== * {{Imdb title|{{#property:P345}}}} {{ଓଡ଼ିଆ କଥାଚିତ୍ର}} [[ଶ୍ରେଣୀ:୨୦୨୪ର ଓଡ଼ିଆ କଥାଚିତ୍ର‌]] hx9ujmok7wdynabmag85aw027qcr5to 0 101028 601673 2026-09-02T16:48:55Z Ssgapu22 7676 ପୃଷ୍ଠାଟି [[ଜୟବୀର]]‌କୁ ଘୁଞ୍ଚାଇଦିଆଗଲା 601673 wikitext text/x-wiki #ଲେଉଟାଣି [[ଜୟବୀର]] ippwuoe8wtu7do67rjoco6q6zjjdbqc