Википеди oswiki https://os.wikipedia.org/wiki/%D0%A1%C3%A6%D0%B9%D1%80%D0%B0%D0%B3_%D1%84%D0%B0%D1%80%D1%81 MediaWiki 1.47.0-wmf.12 first-letter Медиа Сæрмагонд Тæрхон Архайæг Архайæджы ныхас Википеди Википедийы тæрхон Файл Файлы тæрхон MediaWiki MediaWiki-йы тæрхон Хуызæг Хуызæджы тæрхон Æххуыс Æххуысы тæрхон Категори Категорийы тæрхон TimedText TimedText talk Модуль Обсуждение модуля Event Event talk 10 14380 595841 554293 2026-07-27T02:56:52Z CommonsDelinker 165 Replacing Devon_UK_district_map_(blank).svg with [[File:Devon_UK_district_map_1974-2028_(blank).svg]] (by [[:c:User:CommonsDelinker|CommonsDelinker]] because: [[:c:COM:FR|File renamed]]:). 595841 wikitext text/x-wiki {{#switch:{{{1}}} |name = Девон (графад) |top = 51.3 |bottom = 50.16 |left = -4.72 |right = -2.86 |image = Devon UK district map 1974-2028 (blank).svg }}<noinclude>{{ПозКартæ/Инфо|Стыр Британи}} [[Категори:Позицион картæтæ (Англисы графад)]] </noinclude> 0mceqgm1qjqnybl7zfucjt9rz8ca5tj 0 27145 595839 594847 2026-07-26T20:18:48Z Allonbagaty 24500 /* */ 595839 wikitext text/x-wiki {{ЦР |Статус = Сахар |Ирон ном = Ткуарчал |Оригиналон ном = {{lang-ab|Тҟәарчал}}<br />{{lang-ka|ტყვარჩელი}} |Ныв = |Ном = |Паддзахад = Абхаз |Герб = Tquarchal coat of arms.jpg |Тырыса = |Гербы уæрх = |Тырысайы уæрх = |lat_dir = N|lat_deg = 42|lat_min = 50|lat_sec = 57 |lon_dir = E|lon_deg = 41|lon_min = 41|lon_sec = 0 |CoordAddon = |CoordScale = |Паддзахады картæйы ас = 300 |Регионы картæйы ас = 300 |Районы картæйы ас = |Регионы тип = Абхазы административон дих{{!}}Район |Регион = Ткуарчалы район |Регион таблицæйы = Ткуарчалы район |Районы тип = |Район = |Район таблицæйы = |Æмбалады тип = |Æмбалад = |Сæргълæууæджы тип = |Сæргълæууæг = |Бындурæвæрд = |Фыццаг кой = |Раздæры нæмттæ = Ткварчели |Статус кæдæй = |Фæзуат = |Бæрзæнды тип = |Центры бæрзæнд = |Климат = |Официалон æвзаг = |Официалон æвзаг-ref = |Цæрджытæ = 5013 |Сфысты аз = 2011 |Æнгомдзинад = |Агломераци = |Националон сконд = |Динон сконд = |Сахатон таг = +3 |DST = |Телефонон код = |Посты индекстæ = |Автомобилон код = |Идентификаторы тип = |Цифрон идентификатор = |ВикиКъæбицы категори = |Сайт = |Сайты æвзаг = }} '''Ткуарчал''' ({{lang-ab|Тҟәарчал}}, {{lang-ka|ტყვარჩელი}}, '''Тъхъварчели''') у [[сахар]] [[Абхаз]]ы, [[Ткуарчалы район]]ы административон центр. Ткуарчал сарæзтæуыд цалдæр цæрæнраны баиу кæнынæй, уыдонæй стырдæр уыд шахтёрты посёлок Акармара. Цæгат Кавказы дурæвзæлы къахыны ахсдижагдæр центр уыдис. Хæсты заман 413-бонон æртыхст мысынæн хæссы ''хъæбатыр сахары'' ном Абхазы<ref>{{cite web |url=http://kommersant.ru/doc.aspx?DocsID=1033926 |title=Абхазия провозгласила независимость победой |accessdate=2008-10-01 |archiveurl=https://web.archive.org/web/20090804152458/http://kommersant.ru/doc.aspx?DocsID=1033926 |archivedate=2009-08-04 |deadlink=yes }}</ref>. 1992-93 азты цы гуырдзиаг-абхазаг хæст цыдис, уый дæргъы тынг фæхæлддзæг æмæ дзæвгæр федзæрæн. Ныртæккæ зындгонд сси куыд сахар-æндæрг, æмæ уый тыххæй уырдæм цæуын райдыдтой, æдзæрæг рæттæм чи лæбурынц, уыцы туристтæ æмæ «сталкертæ». Сахары рельеф афтæ у æмæ дзы ис дыууæ иппæрд хайы — уæллаг сых æмæ дæллаг сых. Бæстис сæ канатон фæндаг<ref name="kanat">{{cite web|url = http://transit.parovoz.com/masstransit/index.php?ID=468|title = Ткварчели (фуникулёр)|archiveurl = https://archive.is/20130104145229/http://transit.parovoz.com/masstransit/index.php?ID=468|archivedate = 2013-01-04}}</ref><ref>{{Cite web |title=фото канатной дороги |url=http://vtrip.ru/places/kanatnaya-doroga-v-tkuarchale/ |access-date=2021-11-18 |archive-date=2020-02-16 |archive-url=https://web.archive.org/web/20200216200547/http://vtrip.ru/places/kanatnaya-doroga-v-tkuarchale/ |deadlink=yes }}</ref> æмæ, 232 къæпхæнæ кæмæ ис, ахæм даргъ асинæй. Ткварчалы алфамбылай ис хæхтæ, уымæй рацæуæн ис æрæмстдæр иу фæндаджы ууылты. Сахары бæстыхъæд у [[субтропикон бæстыхъæд|субтропикон]]: сæрд у хъарм (июлы рæстæмбис температурæ у +28&nbsp;°C), зымæг та тызмæг нæу (январы рæстæмбис температурæ +8&nbsp;°C); уаргæ бирæ кæны, 2000 мм афæдз. Сахар лæууы цæугæдон [[Аалдзга (цæугæдон)|Аалдзгайы]] (советон дуджы картæтыл сæ хуыдтой Галидзга), уый кæлы [[Сау денджыз]]мæ. Сахармæ ’ввахс ис [[Гупы æхсæрдзæн]], бынæттон фенддаг. 1989-æм азы сфыстмæ гæсгæ, сахары цæрджыты нымæц уыдис 21 744 адæймаджы, уыдонæй 9202 [[Абхазаг адæм|абхазаджы]] (42,3 %), 5321 [[Уырыссаг адæм|уырыссаджы]] (24,5 %), 5086 [[Гуырдзиаг адæм|гуырдзиаджы]] (23,4 %) æмæ 337 [[Сомихаг адæм|сомихаджы]] (1,5 %). 2003-æм азмæ цæрджытæй баззадысты æрмæстдæр 4786<ref name="ethno-kavkaz">{{Cite web |url=http://www.ethno-kavkaz.narod.ru/abhazia.html |title=Этнокавказ Население Абхазии 2003 |accessdate=2010-10-04 |archiveurl=https://web.archive.org/web/20180210213957/http://www.ethno-kavkaz.narod.ru/abhazia.html |archivedate=2018-02-10 |deadlink=yes }}</ref><ref>{{cite web |url=http://www.abhazyatur.ru/tkvarcheli.shtml |title=Абхазия — город Ткварчели |accessdate=2010-08-07 |archiveurl=https://archive.is/20070810175413/http://www.abhazyatur.ru/tkvarcheli.shtml |archivedate=2007-08-10 |deadlink=yes }}</ref>; 2011-æм азы дзы цардысты 5013 адæймаджы, уыдонæй абхаз 66,5 % (3334 ад.), гуырдзы/[[мегрелæгтæ]] — 17,4 % (871 ад.), уырыс — 9,7 % (487 ад.), украинæгтæ — 1,3 % (65 ад.), сомихæгтæ — 1,1 % (54 ад.), грекъ — 0,4 % (19 ад.)<ref name="ткуарчал">[http://www.ethno-kavkaz.narod.ru/tkuarchal11.html Перепись населения Абхазии 2011. Ткуарчалский район].</ref>. == Фиппаинæгтæ == {{фиппаинæгтæ}} {{къæртт-Абхаз}} {{Абхазы сахартæ}} [[Категори:Абхазы сахартæ]] knao4pudlkpahk29ey3863qm27tlzq8 0 41766 595840 593885 2026-07-26T23:52:05Z InternetArchiveBot 20706 Rescuing 0 sources and tagging 1 as dead.) #IABot (v2.0.9.5 595840 wikitext text/x-wiki {{Персонæ |имя = Роман Аранин |изображение = Роман Аранин.jpg |ширина = 250px |описание изображения = |дата рождения = 1.07.1970 |место рождения = |гражданство = {{USSR}}<br />{{RUS}} |дата смерти = |отец = |мать = |супруга = |род деятельности = |награды и премии = |автограф = |сайт = |викисклад = }} '''Аранин Роман Анатолийы фырт''' (райгуырд 1970-æм азы сусæны мæйы фыццæгæм бон, [[Саратовы облæст]]ы) – уæрæсейаг æрымысæг, компани [[Observer]]-ы генералон директор. Уый кусы инвалидтæн реабилитацион техникæ аразыныл æмæ цалцæг кæныныл. У калининграды инвалидты æхсæнадон организаци «Ковчег»-ы сæргълæууæг. Тæхгæ гарзæгтæ кæй уарзы, уый тыххæй йыл сывæрдтой фæсном «адæймаг-хæдтæхæг».<ref name=autogenerated2>[http://gorodskoyportal.ru/peterburg/news/news/9669768/ Человек, который возродил себя сам]</ref> == Цардафыст == Роман Аранин райгуырд 1970 азы хæстон тæхæджы бинонты. Каст фæци [[Харьков]]ы Грицаевы номыл тæхджыты хæстон авиацийы училище. Службæ кодта [[Алма-Ата]]йы хæстон тæхæгæй. 1997-æм азы æд бинонтæ алыгъд Калининградмæ. Куыста куыд бизнесмен(йæ фыццаг фирмæ уæй кодта сантехникæ<ref name=autogenerated3>[http://www.kommersant.ru/Doc/2079233 Без барьеров]</ref> æмæ къуластæрæнтæ). 2004-æм азы Аранин рахауд 30 метры бæрзæндæй æмæ йæ рагъыстæг тынг цæф фæци. Хауд уымæн рауад, æмæ парапланы купол уыд æнæрæвдз. Мæйæ фылдæр уыд реанимацийы. Уыд æххæстæй парализгонд. Афæдзы рдæг йæ бон уыд æрмæст цæстытæй æмæ цæсгомы хæцæфтæй тæлфын.<ref name=autogenerated3/> Цалдæр азы фæстæ йæ æнæниздзинад зынгæ фæхуыздæр, уымæн æмæ архайдта физкультурæйæ. Фæлæ йæ къух æмæ æнгуылдзтæ уæддæр тæлфын нæ райдыдтой. Аварийы фæстæ Аранины бахъуыд инвлидон къаласкæ. Инженер Борис Ефимовимæ иумæ æрхъуыды кодтой алкæмцæуæг къаласкæйы модель. Фыццаг ахæм къаласкæ уыд конд Тайваны заводы.<ref name=autogenerated3/> Фæстæдæр уый бындурыл Роман Аранин райдыдта йæ амалиуæгдары архайд. 2010-æм азы бындур æывæрдта компани Observer-æн æмæ райдыдта кæнын къаласкæтæ уæйæн. Фыццыд дæс къаласкæйæн æлхæнджыты ссардта Уæрæсемæ цæттæйæ ласт куы нæ уыдысты,<ref name=autogenerated3/> уымæй бирæ раздæр(кæнгæ цæ уæддæр кодтой Азийы). Уый æдде, компани райдыдта уæй кæнын тренажертæ, сæрмагонд ленк чи кæны, ахæм коляскæтæ æмæ æндæр дзаумæттæ цыбыр фадæттимæ адæмæн. 2012-æм азы компанийы æрзылд 20 милуан сомæй фылдæр фæци. Уыцы аз Роман Аранин райста журнал «Генеральный директор»-ы сæйраг преми. Конкурсы хатцæгтæм(архайдта та дзы 3000 амалиуæгдарæй фылдæр) Аранинæн радтой преми 3 милуан сомы.<ref name=autogenerated8>[http://www.superjob.ru/community/strategy/70054/ Премия журнала «Генеральный директор»]</ref> 2013-æм азы сси æппæтуæрæсеон конкурс «Бизнес-успех-2013» финалист.<ref name=autogenerated9>[http://msk.mr7.ru/society/article/mal-zolotnik-no-ochen-dorog-zachem-molodym-biznesm-1058650 Мал золотник, но очень дорог]{{Æнæбаххæсгæ æрвитæн|date=July 2026 |bot=InternetArchiveBot |fix-attempted=yes }}</ref> 2014-æм азы сси конкурс «Социальный предприниматель»-ы уæлахиздзаутæй иу.<ref name=autogenerated6/> 2000-æм азты Аранин бындур æрывæрдтæ инвалидты æхсæнадон организаци «Ковчег»-æн. Æртæ азы уыд Калининграды сæргълæууæджы æхсæнадон совет уæнг.<ref name=autogenerated4>[http://www.klgd.ru/rss/index.php?ELEMENT_ID=211767 Официальный сайт администрации городского округа «Город Калининград»]</ref> Калининграды амалиуæгдар арæзта æртæ боны чи цыд ахæм курсытæ архитектортæн æнæарæн фалдзус куыд хъæуы кæнын. Фæлæ курсытæ фæкъуыхцы сты. Аранины фæнд бынæттон архитектортæ ницæмæ бадардтой. == Observer == Цалдæр азы куы рацыд уæд Роман Аранины куыстуат зынгæ фæуæрæх и. Компанийы гарзæгтæ фæзындысты [[Екатеринбург|Екатеринбурджы]], [[Челябинск]]ы, [[Южно-Сахалинск]]ы, [[Владивосток]]ы, [[Оренбург|Оренбурджы]] æмæ æндæр сахарты аэропортты. Цалдæр регионты амалиуæгдар байгом кодта къаласкæтæ кæм цалцæг кæнынц, ахæм æрмадзтæ. Иууæй иу барæггæнæнтæм, компани Observer Уæрæсейы фыццаг райдыдта цалцæг кæнын электрокъаласкæты джойстиктæ. Уымæй уæлдай, компанийы гарзæгтæ уыдысты æвæрд цалдæр æхсæнадон пляжты Зеленограскы æмæ Пионерскы – уыдон уыдысты сæрмагонд шезлонгтæ æмæ дзаумæттæ ивæн бынæттæ инвалидтæн. 2014-æм азæй куыстуат фæнд кæны уадзын уæрæсеон асинтæцæуæн.<ref name=autogenerated6>{{Cite web |title=Названы победители Всероссийского конкурса «Социальный предприниматель» |url=http://www.nb-fund.ru/news/itogi-konkursa-socpredprinimatel-2014.html |access-date=2015-06-13 |archive-date=2016-03-04 |archive-url=https://web.archive.org/web/20160304100152/http://www.nb-fund.ru/news/itogi-konkursa-socpredprinimatel-2014.html |deadlink=yes }}</ref> Уæрæсейы уый уыд уникалон продукци. 2015-æм азы бæрæггæнæнтæм куыстуаты куыстой цалдæр дæсойы адæймажы, уыдонимæ цыбыр фадæттимæ адæм. Фирмæйы конд дзаумæттæ уыд балхæнын алы бæстæты – [[Литва]]йы, [[Ног Зеланди]]йы, [[Аргентинæ]]йы, [[Герман]]ы, [[Польшæ]]йы æмæ æндæрты. Сæ сæйрагдæр æнтысттыл компанийы нымайынц [[Дзиндзийы музей]]ы лифт-платформæ кæй сарæщтой, уый. Музей æрбынат и историон бæстыхайы, уый тыххæй дзы нæй аразын лифт. Лифт уыд «тъыст» лæсгæрхуыз асинты. == Аранины къаласкæ == Романом Аранин æмæ Борис Ефимов цы инвалидон æлектрокъаласкæтæ æрхъуыды кодтой, уыдоны мидæгæй ис [[гироскоп]], кæцы аивы уæзы центр уæлæмæ кæнæ бынмæ цæугæйæ. Уый фæрцы, къаласкæйы чи бады, уы дзы хаугæ нæ ракæны. Къаласкæтæ сты алкæмцæуæг. Ис дзы схизын асинтыл, цæуын змисыл æмæ зынцæуæн рæтты. Иууæй иу модельтæ стырындз фæййынц 20 километры сахат. Ис цын фæтк дæттын куыд къухæй æмæ улæфты фæрцы (хæтæл дзыхы даргæйæ), афтæ æндæр буары хæйттæй. Аранины ныхæстæм гæсгæ, йæ бизнес тынг баст у паддзахадимæ, кæцы инвалидтæн дæтты хца къаласкæтæ æлхæнынæн. Паддзахад хорз куы фæкæсы инвалидтæм – уæд къаласкæты уæй фæфылдæр вæййы. == Архайды критикæ == Банка «Уралсиб»-ы адæмы ресурсты службæйы сæрдар Мария Афонина схуыдта Роман Аранины куыст социалон амалхъомад æмæ тох сæ бар цæрын куыд хуымæтæг адæймаг æмрæстæджы.<ref name=autogenerated3/> Телеканал «ОТР»-ы уацхæссæг сбарста Аранины къаласкæ хорз квадроциклимæ, æрмæст инвалидтæн конд.<ref name=autogenerated10>[http://www.youtube.com/watch?v=dCt1GwPZ_dU#t=25 Сюжет для Общественного телевидения]</ref> Роман Аранины къаласкæты аргъ у цалдæр сæдæ мин сомы. Сеппæт зынаргъдæр кæны 700 мин сомы.<ref name=autogenerated1>[http://navigator-kirov.ru/newspaper_articles/13274.html Подвиг Аранина]</ref> Уæдæ иннæтæ цы электрокъаласкæтæ кæнынц Уæрæсейы, уыдонæн сты бирæ асламдæр. Интернеты компани иу æмæ дыууæ хатты не сси æвзæр раныхæсты объект, уымæн æмæ уæй кодтой французаг къаласкæтæ Tiralo, кæцыты ис ленк кæнын доны. Адæмы ныхæстæм гæсгæ, уый у миниуæг, адæм сæ фырхъалæй æрра кæй кæнынц, уый.<ref name=autogenerated3/> == Фиппаинæгтæ == {{фиппаинæгтæ}} [[Категори:Социалон амалхъомад Уæрæсейы]] [[Категори:Саратовы облæсты чи райгуырдис, уыдон]] [[Категори:Уæрæсейы амалхъом адæм]] 6lrsu3y0xs0kwt44hkb844z4llpl1a4 0 78075 595836 575836 2026-07-26T20:10:55Z Allonbagaty 24500 /* */ 595836 wikitext text/x-wiki {{Цæугæдон2 |Ном = Къодор |Оригиналон ном = {{Lang-ab|Кәыдры}}<br>{{Lang-ka|კოდორი}} |Ныв = Кодор 2018-11-01.jpg |Нывы ном = |Картæ = |Картæйы ном = |Дæргъ = 84 |Донæмбырдгæнæны фæзуат = 2027 |Бассейн = [[Сау денджыз]] |Доны хардз = 132 |Барыны бынат = |Гуырæн = |Гуырæны бынат = [[Стыр хох]] |Гуырæны бæрзæнд = 3200 |s_lat_dir = N |s_lat_deg = 43|s_lat_min = 06|s_lat_sec = 22 |s_lon_dir = E |s_lon_deg = 41|s_lon_min = 49|s_lon_sec = 18 |Донæфтæн = [[Сау денджыз]] |Донæфтæны бынат = |Донæфтæны бæрзæнд = |m_lat_dir = N|m_lat_deg = 42|m_lat_min = 49|m_lat_sec = 10 |m_lon_dir = E|m_lon_deg = 41|m_lon_min = 07|m_lon_sec = 49 |Цæугæдоны уырдыг = |Паддзахад = Абхаз |Паддзахад 1 = Гуырдзыстон |Паддзахад 2 = |Паддзахад 3 = |Регион = |Позицион картæ = Абхаз |Стъæлфыты позицитæ = 22 |ВикиКъæбицы категори = }} '''Къодор''' ({{lang-ab|Кәыдры}}, {{lang-ka|კოდორი}}) у цæугæдон [[Абхаз|Абхазы]], райдайы [[Стыр хох|Кавказы сæйраг рагъы]] 3200 метры бæрзæндыл. Цæугæдоны дæргъ у 84 километры. == Кæс ноджы == * [[Кодоры ком]] {{къæртт-Абхаз}} [[Категори:Абхазы цæугæдæттæ]] 9euy256rypupypqmj32cux96tpbc418 595837 595836 2026-07-26T20:11:10Z Allonbagaty 24500 Allonbagaty переименовал страницу [[Кодор]] в [[Къодор]] поверх перенаправления 595836 wikitext text/x-wiki {{Цæугæдон2 |Ном = Къодор |Оригиналон ном = {{Lang-ab|Кәыдры}}<br>{{Lang-ka|კოდორი}} |Ныв = Кодор 2018-11-01.jpg |Нывы ном = |Картæ = |Картæйы ном = |Дæргъ = 84 |Донæмбырдгæнæны фæзуат = 2027 |Бассейн = [[Сау денджыз]] |Доны хардз = 132 |Барыны бынат = |Гуырæн = |Гуырæны бынат = [[Стыр хох]] |Гуырæны бæрзæнд = 3200 |s_lat_dir = N |s_lat_deg = 43|s_lat_min = 06|s_lat_sec = 22 |s_lon_dir = E |s_lon_deg = 41|s_lon_min = 49|s_lon_sec = 18 |Донæфтæн = [[Сау денджыз]] |Донæфтæны бынат = |Донæфтæны бæрзæнд = |m_lat_dir = N|m_lat_deg = 42|m_lat_min = 49|m_lat_sec = 10 |m_lon_dir = E|m_lon_deg = 41|m_lon_min = 07|m_lon_sec = 49 |Цæугæдоны уырдыг = |Паддзахад = Абхаз |Паддзахад 1 = Гуырдзыстон |Паддзахад 2 = |Паддзахад 3 = |Регион = |Позицион картæ = Абхаз |Стъæлфыты позицитæ = 22 |ВикиКъæбицы категори = }} '''Къодор''' ({{lang-ab|Кәыдры}}, {{lang-ka|კოდორი}}) у цæугæдон [[Абхаз|Абхазы]], райдайы [[Стыр хох|Кавказы сæйраг рагъы]] 3200 метры бæрзæндыл. Цæугæдоны дæргъ у 84 километры. == Кæс ноджы == * [[Кодоры ком]] {{къæртт-Абхаз}} [[Категори:Абхазы цæугæдæттæ]] 9euy256rypupypqmj32cux96tpbc418 0 83932 595838 2026-07-26T20:11:10Z Allonbagaty 24500 Allonbagaty переименовал страницу [[Кодор]] в [[Къодор]] поверх перенаправления 595838 wikitext text/x-wiki #ÆРВИТÆН [[Къодор]] 6bfnxgfgntnoquqsfkeb8l098tr8vaa 10 83933 595842 2026-07-27T09:36:06Z Ymblanter 6212 Ног фарс, йæ код райдайы афтæ: «Жираф в национальном парке Крюгера, Мпумаланга, Южно-Африканская Республика» 595842 wikitext text/x-wiki Жираф в национальном парке Крюгера, Мпумаланга, Южно-Африканская Республика clz8k078l1smrxh7mnj5knt8bwiwpi1 10 83934 595843 2026-07-27T09:38:14Z Ymblanter 6212 Ног фарс, йæ код райдайы афтæ: «Kruger National Park (ZA), Giraffe -- 2024 -- 0431.jpg» 595843 wikitext text/x-wiki Kruger National Park (ZA), Giraffe -- 2024 -- 0431.jpg 48dusgm9m5sq46fm1tjt9fchwfd5pky