Википеди oswiki https://os.wikipedia.org/wiki/%D0%A1%C3%A6%D0%B9%D1%80%D0%B0%D0%B3_%D1%84%D0%B0%D1%80%D1%81 MediaWiki 1.47.0-wmf.14 first-letter Медиа Сæрмагонд Тæрхон Архайæг Архайæджы ныхас Википеди Википедийы тæрхон Файл Файлы тæрхон MediaWiki MediaWiki-йы тæрхон Хуызæг Хуызæджы тæрхон Æххуыс Æххуысы тæрхон Категори Категорийы тæрхон TimedText TimedText talk Модуль Обсуждение модуля Event Event talk 0 2183 595887 595771 2026-08-08T01:02:44Z InternetArchiveBot 20706 Rescuing 1 sources and tagging 0 as dead.) #IABot (v2.0.9.5 595887 wikitext text/x-wiki {{Фыссæг | имя = Дзугаты Георги | оригинал имени = | изображение = | ширина = | описание изображения = | имя при рождении = | псевдонимы = | дата рождения = | место рождения = [[Дзомагъ]] | дата смерти = | место смерти = | гражданство = | род деятельности = | годы активности = | направление = | жанр = | язык произведений = | награды = | викисклад = | викитека = }} '''Дзугаты Хасæхъойы фырт Георги''' (райгуырдис [[1911-æм аз]]ы [[Дзугатыхъæу]]ы — амардис [[1985-æм аз]]ы) — ирон поэт æмæ фыссæг, æхсæнадон архайæг. == Цардафыст == Дзугаты Георги райгуырдис 1911 азы [[Дзомагъгом|Дзомагъы комы]], Дзугатыхъæуы. Йæ фыд – Дзугаты Хасæхъо, йæ мад – Плиты Асинет. Уыдонæн уыди авд хъæбул – цыппар лæппу æмæ æртæ чызг. [[1923-æм аз]]ы Дзомагъы хъæуы бакодтой райдиан скъола, цыран Георги стырæй райдыдта ахуыр кæнын (12 аздзыдæй). Хъæуы скъолæйы каст фæуыны фæстæ уый йæ ахуыр адарддæр кодта [[Сталинир]]ы педтехникумы, кæцыйы 1935 азы каст фæци. Уый фæстæ кусын байдыдта газет «Коммунисты» (стæй «Советон Ирыстоны») редакцийы. Кусыны параллелонæй уый йæ ахуыр адарддæр кодта Сталиниры пединституты æвзаг æмæ литературæйы факультетыл. Институты каст фæуыны фæстæ уый ноджы газеты редакцийы фыстæджыты хайады хистæрæй куыста, фæстæдæр та – бæрнон нымæрдарæй куыста. [[1939-æм аз]]ы Дзугаты Георгимæ æрсидтысты æфсадмæ. Æмæ йæ æфсадæй 1941 азы арвыстой Стыр Фыдыбæстæйон хæстмæ. Уым уæззау цæфæй поэт бахаудта знаджы къухмæ. Уацарæй Георги ралыгъдис æмæ фæстæмæ йе фсæддон хаймæ æрцыди. 1945 азы, ноябры мæйы демобилизацийы рацыдис. 1946 азæй уый кусын райдыдта журнал «Фидиуæджы» редакцийы, литретурон редакцийы къухдариуæгæй. Уый фæстæ Георги бирæ азты дæргъы фæкуыста журналы редакторæй. == Сфæлдыстад == Æмдзæвгæтæ фыссын Георги скъолайы ма куы ахуыр кодта уыцы заманы райдыдта. Уымæн мыхуыры рацыд æмдзæвгæты æмæ радзырдты бирæ æмбырдгонд. 1938 азы латинаг алфавитыл мыхуыры рацыд йæ фыццаг чиныг «Хуры тын». 1954 азы та – йе мдзæвгæты æмæ поэмæты æмбырдгонд «Уацмыстæ». 1956 азы мыхуыры рацыд сабитæн аргъæуттæ æмæ радзырдты æмбырдгонд. Уыцы азы рацыд йæ поэтикон æмбырдгонд «Хæлæрттæ». 1957 азы Дзугаты Георги мыхуыры рауагъта ирон таурæгъты æмбырдгонд. Ноджы цалдæр æмбырдгонды: «Зæрдæйы дæгъæл» (1959 аз); поэмæтæ, радзырдтæ, роман «Карды комыл» (1964 аз); «Сыгъзæрин суадон», 1961 азы мыхуыры рацыд Георгийы æмдзæвгæты æмбырдгонд «Æвзæрст уацмыстæ». 1970 азы рацыд «Мæйрухс æхсæвтæ». 1979 азы мыхуыры рацыд йæ поэмæ «Цæргæсы хæтæнтæ». Уыцы азы ма рацыд йæ поэтикон æмæ прозаикон уацмысты æмбырдгæндтæ æмæ бирæ æндæр. Дзугаты Георгийы фыссæнмæ хауы бирæ æмдзæвгæ æмæ радзырд сабитæн, кæцытæ хицæн чингуытæй сты мыхуыргонд. Йæ уацмысты æртæ томæй мыхуыры рацыд 1971 азы. Ацы æртæ томмæ хаст ис уый æппæты хуыздæр уацмыстæ. Дзугаты Георгийы уацмыстæ тæлмац сты æндæр æмæ æндæр æвзæгтыл, се хсæн гуырдзиаг æвзагыл дæр – роман «Сыгъзæрин суадон», поэмæ «Цæргæсы хæтæнтæ», лирикон æмдзæвгæтæ æмæ радзырдтæ сабитæн. Дзугаты Георгийы æмдзæвгæтæ гуырдзиаг æвзагыл тæлмац æмæ мыхуыр сты æндæр æмæ æндæр æмбæрдгонды. 2013 азы Тбилисы мыхуыры рацыд Дзугаты Георгийы дыууæвзагон, ирон-гуырдзиаг æмбырдгонд, «Ирон романс». Чиныг сарæзта, разныхас, биографион очерк æм бафтыдта æмæ йæ мыхуырмæ бацæттæ кодта [[Беппиты Наирæ]]. == Æддаг æрмæг == * Дзугаев, Георгий Хасакоевич // Большая советская энциклопедия : [в 30 т.] / гл. ред. А. М. Прохоров. — 3-е изд. — М. : Советская энциклопедия, 1969—1978. * [http://ossetians.com/rus/news.php?newsid=820 Дзугаев Георгий] * [http://how-much.net/publ/l_g/lg_informiruet/3-1-0-837 Некролог в Литературной газете] {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20211019142748/https://how-much.net/publ/l_g/lg_informiruet/3-1-0-837 |date=2021-10-19 }} [[Категори:Ирон поэттæ]] [[Категори:Ирæттæ Фыдыбæстæйы Стыр хæсты]] [[Категори:Дзугатæ|Георги]] [[Категори:Дзомагъы чи райгуырдис, уыдон]] 6xeb21l5a48xi34w5ouqhaizovv4yx3 0 16235 595889 548071 2026-08-08T03:18:09Z InternetArchiveBot 20706 Rescuing 1 sources and tagging 0 as dead.) #IABot (v2.0.9.5 595889 wikitext text/x-wiki [[Ныв:Schengen Area.svg|thumb|right|380px|Шенгены бадзырды паддзахæдтæ]] '''Шенгены бадзырд''' у [[паспорт]]он æмæ [[таможнæ]]йы контроль аиуварс кæныны тыххæй бадзырд [[Европæ]]йы цалдæр паддзахады ’хсæн. Æппын фыццаг бадзырд бафыстой [[Европæйы Цæдис]]ы фондз паддзахады ([[Бельги]], [[Нидерландтæ]], [[Люксембург]], [[Франц]] æмæ [[Герман]]) [[1985-æм аз]]ы [[14 июны]]. Бадзырд йæ тыхы бацыд [[1995-æм аз]]ы [[26 мартъийы]]. Уæдæй нырмæ Шенгены бадзырдмæ бацыдысты æмткæй 30 паддзахады, арæны контроль аиуварс æрцыд 25 паддзахады: * [[Австри]] * [[Бельги]] * [[Венгри]] * [[Герман]] * [[Грекъ]] * [[Дани]] * [[Исланди]] * [[Испани]] * [[Итали]] * [[Латви]] * [[Литва]] * [[Люксембург (паддзахад)|Люксембург]] * [[Мальтæ (паддзахад)|Мальтæ]] * [[Нидерландтæ]] * [[Норвеги]] * [[Польшæ]] * [[Португали]] * [[Словаки]] * [[Словени]] * [[Финлянди]] * [[Франц]] * [[Чехи]] * [[Швейцари]] * [[Швеци]] * [[Эстони]] Иумæ уыцы паддзахæдтæ хонынц '''Шенгены зонæ'''. == Æддаг æрмæг == * [http://www.eurovisa.info/SchengenCountries.htm Шенгены бæстæтæ] {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20080517121926/http://www.eurovisa.info/SchengenCountries.htm |date=2008-05-17 }} {{en}} * [http://eulaw.edu.ru/documents/legislation/schengen.htm Шенгенские соглашения и кодекс о границах] {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20060901193138/http://eulaw.edu.ru/documents/legislation/schengen.htm |date=2006-09-01 }} {{ru}} * [http://www.schengen.su/ Вопросы и ответы по шенгенской зоне и правилам въезда] {{ru}} [[Категори:Европæйы Цæдис]] 1uf8be993x4jay9jxifpqe5x2vnzojv 0 50030 595886 559524 2026-08-07T18:59:26Z InternetArchiveBot 20706 Add 1 book for [[en:Wikipedia:Verifiability|verifiability]] (20260807sim)) #IABot (v2.0.9.5) ([[User:GreenC bot|GreenC bot]] 595886 wikitext text/x-wiki {{Стъалы |Название = Бетельгейзе |Эпоха = [[J2000.0]] |Прямое_восхождение_Eq = |Созвездие = |Дата_открытия = |Изображение = The_atmosphere_of_Betelgeuse_%2850225094147%29.jpg |Описание = |Открыватель = |Тип = [[сырх супергигант]] |Шаблон_AstroCoord = да |Прямое_восхождение = |Склонение = |Расстояние = |Видимая_звёздная_величина = 0,0 — 1,6<ref>{{Cite web|url=https://www.aavso.org/vsx/index.php?view=detail.top&oid=24710|title=VSX : Detail for alf Ori|website=www.aavso.org|access-date=2022-05-17|archive-date=2022-03-11|archive-url=https://web.archive.org/web/20220311111926/https://www.aavso.org/vsx/index.php?view=detail.top&oid=24710|deadlink=no}}</ref> |Лучевая_скорость = |Собственное_движение_RA = 26,42±0,25<ref name=harper2017>{{Статья|ссылка=https://ui.adsabs.harvard.edu/abs/2017AJ....154...11H|автор=G. M. Harper, A. Brown, E. F. Guinan, E. O'Gorman, A. M. S. Richards|заглавие=An Updated 2017 Astrometric Solution for Betelgeuse|год=2017-07-01|издание=The Astronomical Journal|том=154|страницы=11|issn=0004-6256|doi=10.3847/1538-3881/aa6ff9|archivedate=2022-04-10|archiveurl=https://web.archive.org/web/20220410013211/https://ui.adsabs.harvard.edu/abs/2017AJ....154...11H}}</ref> |Собственное_движение_Dec = 9,60±0,12<ref name=harper2017/> |Параллакс = {{val|5,95|0,58|0,85}}<ref name="Joyce">{{Статья |ссылка=http://arxiv.org/abs/2006.09837 |автор=Meridith Joyce, Shing-Chi Leung, László Molnár, Michael J. Ireland, Chiaki Kobayashi |заглавие=Standing on the shoulders of giants: New mass and distance estimates for Betelgeuse through combined evolutionary, asteroseismic, and hydrodynamical simulations with MESA |год=2020-10-13 |издание=The Astrophysical Journal |том=902 |выпуск=1 |страницы=63 |issn=1538-4357 |doi=10.3847/1538-4357/abb8db |archivedate=2020-10-21 |archiveurl=https://web.archive.org/web/20201021193019/https://arxiv.org/abs/2006.09837 }}</ref> |Абсолютная_звёздная_величина = −5,85<ref> {{Cite journal |last1=Lambert |first1=D.L. |last2=Brown |first2=J.A. |last3=Hinkle |first3=K.H. |last4=Johnson |first4=H.R. |date=September 1984 |title=Carbon, nitrogen and oxygem abundances in Betelgeuse |url=https://archive.org/details/sim_astrophysical-journal_1984-09-01_284_1/page/223 |journal=Astrophysical Journal |volume=284 |pages=223–237 |doi=10.1086/162401 |issn=0004-637X |bibcode=1984ApJ...284..223L |language=en }} </ref> |Ошибка_параллакса = |Показатель_цвета_B-V = 1,85<ref name="NICOLET"> {{cite journal | author=Nicolet, B. | title=Catalogue of Homogeneous Data in the UBV Photoelectric Photometric System | journal=Astronomy & Astrophysics | year=1978 | volume=34 | pages=1–49 | bibcode=1978A&AS...34....1N }} </ref> |Показатель_цвета_U-B = 2,06<ref name="NICOLET" /> |Переменность = [[Полуправильная переменная звезда| SRc]]<ref>{{Статья|ссылка=https://ui.adsabs.harvard.edu/abs/2009yCat....102025S|автор=N. N. Samus, E. V. Kazarovets, O. V. Durlevich, N. N. Kireeva, E. N. Pastukhova|заглавие=VizieR Online Data Catalog: General Catalogue of Variable Stars (Samus+, 2007-2017)|год=2009-01-01|издание=VizieR Online Data Catalog|страницы=B/gcvs|archivedate=2022-03-06|archiveurl=https://web.archive.org/web/20220306040801/https://ui.adsabs.harvard.edu/abs/2009yCat....102025S}}</ref> |Масса = 16,5-19<ref name="Joyce"/> |Радиус = {{val|764|116|62}}<ref name="Joyce"/> |Возраст = 8,0-8,5 млн. |Температура = 3600±200<ref name="Joyce"/> |Металличность = |Вращение = 5,47±0,25 км/с<ref>{{Статья|ссылка=https://www.aanda.org/articles/aa/abs/2018/01/aa31761-17/aa31761-17.html|автор=Pierre Kervella, Leen Decin, Anita M. S. Richards, Graham M. Harper, Iain McDonald|заглавие=The close circumstellar environment of Betelgeuse - V. Rotation velocity and molecular envelope properties from ALMA|год=2018-01-01|язык=en|издание=Astronomy & Astrophysics|том=609|страницы=A67|issn=0004-6361, 1432-0746|doi=10.1051/0004-6361/201731761|archivedate=2021-04-17|archiveurl=https://web.archive.org/web/20210417153657/https://www.aanda.org/articles/aa/abs/2018/01/aa31761-17/aa31761-17.html}}</ref> |Светимость = 126 000 |Свойства = |Другие_обозначения = |SIMBAD = Betelgeuse |ARICNS = |accessdate = |Источники = |Склонение_Eq = {{Dec|±00|00|00,0|Eq}} |Шаблон_Eq = да |Угол_Eq = |Название_Eq = |Спектральный_класс = M1–M2 Ia–ab<ref>{{Статья|ссылка=https://ui.adsabs.harvard.edu/abs/1989ApJS...71..245K|автор=Philip C. Keenan, Raymond C. McNeil|заглавие=The Perkins Catalog of Revised MK Types for the Cooler Stars|год=1989-10-01|издание=The Astrophysical Journal Supplement Series|том=71|страницы=245|issn=0067-0049|doi=10.1086/191373|archivedate=2022-06-01|archiveurl=https://web.archive.org/web/20220601040044/https://ui.adsabs.harvard.edu/abs/1989ApJS...71..245K}}</ref> }} '''Бетельге́йзе''' ('''Фыййауы Лæдзджыты α''', {{lang-la|α Ori}}) у [[Фыййауы Лæдзджытæ|Фыййауы Лæдзджыты]] [[стъалы]]. == Фиппаинæгтæ == {{фиппаинæгтæ}} {{къæртт}} [[Категори:Стъалытæ алфавитмæ гæсгæ]] om8s4yn5kil3vqgqvwowihb66h72fdy 0 52175 595888 548733 2026-08-08T02:51:55Z InternetArchiveBot 20706 Rescuing 1 sources and tagging 0 as dead.) #IABot (v2.0.9.5 595888 wikitext text/x-wiki [[File:Приготовление хинкали на костре.jpg|thumb|Хинкъалиты цæттæкæнæн гом артыл.]] [[File:Приготовление хинкали.jpg|thumb|Хинкъалиты цæттæкæнæн]] '''Хинкъали''' ({{lang-ka|ხინკალი}}) — [[Гуырдзиаг хæринæгтæ]]й иу, [[Гуыдан (бæстæ)|Гуыдан]], [[Хады ком|Хад]] æмæ [[Хевсурет]]ы хохбæстæты мидæг цы [[хъæбын]]ты мыггаг равзæрд, уый. Хæринаг парахатгонд у канд Гуырдзыстоны нæ, фæлæ ма [[Кавказ]]ы æндæр рæтты æмæ ивгъуыд [[ССРЦ]]-ы бæстæты дæр. Гуырдзиаг хинкъалитæ сæ кондмæ æмæ арæзты фæрæзмæ гæсгæ [[Дагъистан|дагъистайнаг]] [[хинкъал]]имæ иухуызон не сты, уымæн æмæ уыцы дагъистайнаг хæрд сæ хуызмæ гæсгæ у æндæр æмæ хауы [[хæнкъæл]]ты мыггагмæ [[Итали|итайлаг]] [[пастæ]], [[Украинæ|украинаг]] [[галушкæтæ]], [[Корей|корейаг]] [[рамэн]] æмæ ацы хуызы иннæ адæмыхæттыты хæринæгтимæ. [[ССРЦ|Советон]] æмæ [[Уæрæсе|уæрæсейаг]] [[Картвелологи|картвелолог]] [[Климов, Георгий Андрейы фырт|Георги Климов]]мæ гæсгæ, дзырд ''хинкъали'' у [[солиаг æвзаг]]æй æрбайсгæ æмæ цæуы бирæон нымæцы номдарæй ''ххинкI-ал'', кæцыйæн йæ уидыг ''ххинкI'' нысан кæны «донвыхт хыссæйы лыггаг» <ref>Климов, Г. А. Введение в кавказское языкознание. М.: Наука, 1986. С. 194. {{ru}}</ref>. == Хæринаджы конд == Хинкъалиты гахæ аразынц [[Стурфыд|стурфыдæй]]/родыфыдæй кæнæ [[Хуыйыфыд|хуыйыфыдæй]] (арæх — стурфыд хуыйыфыдимæ), стæм хатт — [[Фысыфыд|фысыфыдæй]]/[[уæрыччыфыдæй]]. Гахæ вæййы лыггонд (классикон вариант) кæнæ фаршы хуызы. Æнæмæнгæй æм бафтауынц бирæ алыхуызон хъацæнтæ æмæ цæхæрагæрдæджытæ. Хинкъалитæ ма вæййынц цыхтимæ дæр (арæхдæр [[сулугуни]]), уый вегитарианонтæн у дзидзайы бæсты. Вегетириайнаг хинкъалитæ ма вæййынц зокъотимæ. Хинъалиты стыр ассортимент цы хæрæндæтты вæййы, уым ма хинкъалитæ вæййынц [[зокъо]] æмæ [[цыхт]]имæ, [[гогыз]]ы фыдимæ ’мæ ма рачъыфыдимæ дæр<ref>{{Cite web|url=http://www.burcho.ru/|title=У Бурчо {{ru}}|author=Микаел Сагиян|website=www.burcho.ru|accessdate=2020-07-25|archive-date=2020-07-25|archive-url=https://web.archive.org/web/20200725195953/http://www.burcho.ru/|deadlink=yes}}</ref>. Хинкъалиты цæттæ кæнынады ахсджиаг элемент у сæ формæйы хуыз. Тридицимæ гæсгæ, гуырдзиаг устытæ хинкъали куы аразынц, уæд дзы йæ цъуппыл ныууадзынц гыццыл «къуди» хыссæйæ. Хинкъалийы бындуры (йæ къудимæ бацæуæны) хъуамæ 18-æй цъусдæр æнцъылды ма уа. Афтæ сыл æнцон у хæцын; ноджы ма йæ къуди афтæ тагъддæр ауазал вæййы. Йæ къуди йын арæхдæр аппарынц (уымæй уæлдай ма къудитæм гæсгæ ’нцон у базонын, чи цал хинкъалийы бахордта)<ref>{{Cite web|url=https://www.timeout.ru/msk/feature/474277|title=10 ошибок, которые мы делаем в грузинских ресторанах в Москве|publisher=Time Out|lang=ru|accessdate=2020-03-13}}</ref>. Арæзт хинкъалитæ сфыцынц æхсидгæ доны (иуыл æмбæлгæ вариант) æви цурынц. Цыдæр хæрæндæтты хинкъалиты алы хуызмæ дæр алыхуызон гахæимæ равæрынц куыд фых, афтæ сурвых вариант дæр. Алы хинкъалийы мидæг дæр хъуамæ уа бирæ «дзидзадон» (бульон). Уый тыххæй сæ зын хæрæн у, æмæ сæ хъуамæ хæрай къухтæй: кард æмæ вилкæйæ куы пайда кæнай, уæд дзы дон нал баззайдзæн. == Æрвитæнтæ == * [http://www.ng.ru/style/2005-10-10/16_hinkaly.html Хинкали — это не просто еда {{ru}}] * [https://vilingstore.net/Myasnye-blyuda-r29/hinkali Хинкали — рецепты приготовления {{ru}}]{{Æнæбаххæсгæ æрвитæн|date=October 2023 |bot=InternetArchiveBot |fix-attempted=yes }} == Фиппаинæгтæ == {{фиппаинæгтæ}} [[Категори:Кавказы хæринæгтæ]] [[Категори:Гуырдзиаг хæринæгтæ]] 5wzznj9zfdr78nhh0k4gb68eed3izrq 10 83955 595884 2026-08-07T17:42:42Z Ymblanter 6212 Ног фарс, йæ код райдайы афтæ: «Aurora and perseids.jpg» 595884 wikitext text/x-wiki Aurora and perseids.jpg tw597qjsocqfeikwr3cfoc554jlztna 10 83956 595885 2026-08-07T17:43:07Z Ymblanter 6212 Ног фарс, йæ код райдайы афтæ: «Северное сияние, вид с пляжа острова Нордернай, Нижняя Саксония, Германия» 595885 wikitext text/x-wiki Северное сияние, вид с пляжа острова Нордернай, Нижняя Саксония, Германия 55h3rzbcz90yjb2i1m7x3ta9jyil9re