Википеди oswiki https://os.wikipedia.org/wiki/%D0%A1%C3%A6%D0%B9%D1%80%D0%B0%D0%B3_%D1%84%D0%B0%D1%80%D1%81 MediaWiki 1.47.0-wmf.22 first-letter Медиа Сæрмагонд Тæрхон Архайæг Архайæджы ныхас Википеди Википедийы тæрхон Файл Файлы тæрхон MediaWiki MediaWiki-йы тæрхон Хуызæг Хуызæджы тæрхон Æххуыс Æххуысы тæрхон Категори Категорийы тæрхон TimedText TimedText talk Модуль Обсуждение модуля Event Event talk 0 19857 596160 548076 2026-10-04T01:23:36Z InternetArchiveBot 20706 Rescuing 1 sources and tagging 0 as dead.) #IABot (v2.0.9.6 596160 wikitext text/x-wiki {{Административон иуæг |Хуыз1 = {{Хуыз|Турк}} |Хуыз2 = |Ирон ном = Элязыг |Оригиналон ном = {{lang-tr|Elâzığ}} |Ныв = Palo 2019.jpg |Нывы ном = |Герб = |Тырыса = |Паддзахад = Турк |Гимн = |Статус = Провинци |Кæй сконды у = [[Скæсæн Анатоли]] |Датæ = |Йæ дæлхæйттæ = |Сæйраг сахар = [[Элязыг]] |СтырдæрСахартæ = |Сæргълæууæг = |Сæргълæууæджы титул = |Сæргълæууæг2 = |Сæргълæууæджы титул2 = |ÆМП = |ÆМП-ы аз = |Бынат ÆМП-мæ гæсгæ = |ÆМП иу адæймагмæ = |Бынат ÆМП иу адæймагмæ гæсгæ = |ÆРП = |ÆРП-ы аз = |Бынат ÆРП-мæ гæсгæ = |ÆРП иу адæймагмæ = |Бынат ÆРП иу адæймагмæ гæсгæ = |Æвзаг = |Æвзæгтæ = |Цæрджытæ = |Сфысты аз = |Цæрджыты нымæцмæ гæсгæ бынат = |Æнгомдзинад = |Националон сконд = |Динмæ гæсгæ = |Фæзуат = |Фæзуатмæ гæсгæ бынат = |Картæ = Elazığ in Turkey.svg |Картæйы ас = |Административон иуæджы картæ = Elazığ districts.png |Картæйы ас аи = |СахатонТаг = {{TRT}} |ISO = |Автомобилон код = |Сайт = |ВикиКъæбицы категори = }} '''Элязыг''' ({{lang-tr|Elâzığ}}) у [[Турчы административон дих|ил]] (провинци) [[Турк|Турчы]] скæсæны. Провинцийы ис 11 районы (илче). [[2010-æм аз]]ы [[8 мартъийы]] провинцийыл æрцыдис [[зæххæнкъуыст]], уый фæстиуæгæн фæмардысты 42 адæймаджы<ref>{{Cite web |archiveurl=https://web.archive.org/web/20100313231103/http://www.hurriyet.com.tr/gundem/14067516.asp |archivedate=2010-03-13 |title=Archive copy |url=http://www.hurriyet.com.tr/gundem/14067516.asp |access-date=2010-03-25 |deadlink=yes}}</ref><ref>{{Cite web |title=Archive copy |url=http://www.aktifhaber.com/news_detail.php?id=276877 |access-date=2010-03-25 |archive-date=2011-07-23 |archive-url=https://web.archive.org/web/20110723175459/http://www.aktifhaber.com/news_detail.php?id=276877 |deadlink=yes }}</ref>. == Фиппаинæгтæ == {{фиппаинæгтæ}} {{Турчы илтæ}} [[Категори:Турчы провинцитæ]] 0pprs11gy39lsy5f33dkbobck3kyphb 0 52431 596159 595385 2026-10-04T00:17:36Z InternetArchiveBot 20706 Rescuing 1 sources and tagging 0 as dead.) #IABot (v2.0.9.6 596159 wikitext text/x-wiki {{Фыссæг | имя = Данте Алигьери | оригинал имени = {{lang-it|Dante Alighieri}} | изображение = | ширина = | описание изображения = | имя при рождении = | дата рождения = 1265 | место рождения = | дата смерти = | место смерти = | гражданство = | род деятельности = {{прозаик|Италийы|XIII æнусы|XIV æнусы}}, {{поэт|Италийы|XIV æнусы}} | годы активности = | направление = | жанр = | язык произведений = [[италиаг æвзаг|рагон италиаг]], [[латинаг æвзаг|латинаг]] | викисклад = | викитека = }} '''Да́нте Алигье́ри''' ({{Lang-it|Dante Alighieri}}, æххæст ном у ''Дуранте дельи Алигьери''; райгуырдис [[1265-æм аз]]ы — амардис [[1321-æм аз]]ы æхсæвы 13-æм сентябрæй 14-мæ) — италиаг поэт, хъуыдыгæнæг, литературон [[Италиаг æвзаг|италиаг æвзаджы]] бындурæвæрджытæй иу, политикон архайæг. Ныффыста «Комеди» (фæстæдæр æй [[Боккаччо, Джованни|Боккаччойы]] руаджы райдыдтой хонын «Алæмæттаг» («Божественная»), уым равдыста рагон астæузаманы культурæйы синтез. == Цардафыст == === Флоренцийы === Бинонты таурæгъмæ гæсгæ, Дантейы фыдæлтæ рацыдысты [[Ромы импери|ромаг]] Элизейты мыггагæй, уыдон хайад истой [[Флоренци|Флоренцийы]] бындурæвæрæрды. Каччагвида, Дантейы фыдæл, иста хайад Конрада III-ы дзуары балцыты (1147—1149) æмæ амард пысылмæттимæ тохы. Каччавидайы банойнаг уыд [[Ломбарди|ломбардиаг]] бинонтæй Альдигьери да Фонтана. Ном «Альдигьери» фæивта «Алигьери»-мæ; афтæ схуыдтой Каччагвидайы фырттæй иуы. Уыцы Алигьерийы фырт, Беллинчоне, Дантейы фыды фыд, уыд æрвыст Флоренцийæ гвельфты æмæ гибеллинты тохы рæстæджы. Йæ райгуырæн сахармæ раздæхт [[1266-æм аз|1266-æм азы]], Манфред Сицилиаг фембылды фæстæ Беневентойы. Алигьери II, Дантейы фыд, куыд зыны афтæмæй нæ иста хайад политикон тохы æмæ баззад Флоренцийы. [[Файл:DanteFresco.jpg|галиу|мини|Данте Кардуччойы виллайы фрескайыл Андреа дель Кастаньо ([[1450-æм аз|1450]], Галерея Уффици)]] {{Anchor|рождение}}Дантейы райгуырæнбон бæлвырд нæу. Бокаччомæ гæсгæ, Данте райгуырдис 1265-æм азы майы. Данте йæхæдæг дзырдта (Комеди, Дзæнæт, 22) æмæ райгуырд [[Фаззæттæ (зодиачы нысан)|Фаззæтты]] нысаны бын, уый 1265-æм рæстæджы уыд 18 (22)-æм майæ 17 (21) июны онг. Нырыккон ратæдзæнты арæхдæр фыссынц æмæ Данте райгуырд [[1265-æм аз|1265-æм азы]] майы дыккаг æмбисы. Зындгонд у æмæ Данте аргъауд уыд 1266-æм азы 24 мартъийы Дуранте номæй. Дантейы фыццаг зондамонæг уыд уыцы заманы зангонд поэт æмæ ахуыргонд Брунетто Латини. Данте цы бынаты ахуыр кодта, уый бæлвырд нæу, фæлæ райста парахат зонынæдтæ куыд антикон, афтæ æстæузаманы литерæтурæйы дæр, æрдзон зонынæдты. Зонгæ уыд уæды заманы еретикон ахуырадимæ. Дантейы æввахсдæр æмбал уыл поэт Гвидо Кавальканти. Йæ номыл Данте ныффыста бирæ ’мдзæвгæтæ æмæ пьесæ «Ног царты» фрагменттæ. Фыццаг хатт Дантейы тыххæй куыд æхсæнадæмон архайæгыл сдзырдтой [[1296-æм аз|1296-æм]] æмæ [[1297-æм аз|1297-æм æзты,]] [[1300-æм аз|1300-æм]] кæнæ [[1301-æм аз|1301-æм азы]] та йæ равзæрстой приорæй. [[1302-æм аз|1302-æм азы]] Данте æрвыст æрцыд Флоренцийæ, цы партийы иста хайад (урс гвельфтæ), уыимæ. Никуыуал федта йæ райгуырæн сахар æмæ амард æрвысты. === Æрвысты æзтæ === [[Файл:Dante_Alighieri-Florence_2.jpg|рахиз|мини|Дантейы цырт 1865-æм аз, Флоренци. Скульптор Э. Паццийы куыст]] Æрвысты æзтæ Дантейæн ацыдысты хæтæны. Уыцы рæстæгмæ уыдис лирикон поэт тосканон поэтты «ног стилы» æхсæн — Чино Пистойæ, Гвидо Кавальканти æмæ æнд. Йæ «La Vita Nuova (Ног цард)» фыстгонд уыд; æрвыст æй сарæзта тызмæг æмæ лæмбынæг. Æрхъавыд йæ «Цæл» («Convivio») ныффыссынмæ, аллегорион-схоластикон фиппаинаг цыппæрдæс канцонмæ. Фæлæ йæ нæ фæцис: ныффыстæуыд дзы æрмæст разныхас æмæ амынд æртæ канцонмæ. Нал фæцис адæмон æвзаджы тыххæй кæнæ дзырдарæхстдзинадыл латинаг трактат дæр («De vulgari eloquentia»). Æрвысты рæстæджы цадæггай ныффыстæуыдысты Алæмæттаг Комедийы æртæ кантикы. Ривеннийы фæцис Дзæнæт фыст, æмæ Бокаччойы радзырды диссагæй ницы ис, Данте Алигьерийы мæлæты фæстæ йæ фырттæн бирæ рæстæг сæ бон кæй нæ уыд фæстаг æртындæс зарæджы ссарын, цалынмæ, таурæгъмæ гæсгæ, йæ фыртмæ Якопомæ Данте фыны не ’рбацыд æмæ йын нæ загъта, кæм сты. Дантейы хъысмæты тыххæй баззад тынг цъус бæлвырд информаци, æзты ’хсæн йæ фæд сæфы. [[1316-æм аз|1316]]—[[1317-æм аз|1317-æм]] æзты ’рцардис [[Равеннæ|Равеннæйы.]] Уырдæм æй ’рхуыдта сахары синьор Гвидо да Полента. Ам, йæ сывæлæтты, æмбæлтты æмæ табугæнджыты ’хсæн фыста Дзæнæты зарджытæ. [[Файл:Dantes_tomb_01.jpg|галиу|мини|Дантейы цырт Равеннæйы]] === Мæлæт === Сæрды [[1321-æм аз|1321-æм азы]] Данте ацыд [[Венеци|Венецимæ]] куыд Равеннæйы сæрдары минæвар, цæмæй сабырдзинад бафидар кæна [[Венецийы республикæ|Сыгъдæг Марчы республикæимæ]]. Фæстæмæ цæугæйæ Дане фæрынчын тæфсæгæй æмæ амард Равеннæйы æхсæвы [[1321-æм аз|1321-æм азы]] 13-æй 14-æм сентябрмæ. Дантейы баныгæдтой Равеннæйы; Гвидо да Полента йын цы диссаджы рæсугъд мавзолей цæттæ кодта, уый ын нæ сывæрдтой. Нырыккон зæппадз (хонынц ма йæ «мавзолей») сарæзтæуыд 1780-æм азы. Данте Алигьерийы иуыл зындгонд портрет бæлвырдадæй хъуаг у. === Царды æмæ сфæлдыстады хронологи === * [[1265-æм аз|1265]] — райгуырд. * [[1274-æм аз|1274]] — фыццаг фембæлд Беатричеимæ. * [[1283-æм аз|1283]] — дыккаг фембæлд Беатричеимæ. * [[1290-æм аз|1290]] — Беатричийы мæлæт. * [[1292-æм аз|1292]] — таурæгъ «Ног царды» («La Vita Nuova») сфæлдыстад. * [[1298-æм аз|1298]] — ракуырдта Джемме Донатийы. * [[1300-æм аз|1300]]/[[1301-æм аз|01]] — [[Флоренци|Флоренцийы]] приор. * [[1302-æм аз|1302]] — æрвæстæуыд Флоренцийæ. * [[1304-æм аз|1304]]—[[1307-æм аз|1307]] — Трактат «Цæл». * 1304—[[1306-æм аз|1306]] — трактат «Адæмон дзырдарæхстдзинадыл». * 1306—[[1321-æм аз|1321]] — «Алæмæттаг комедийы» сфæлдыстад. * [[1308-æм аз|1308]]/[[1309-æм аз|09]] — [[Париж]]. * [[1310-æм аз|1310]]/[[1311-æм аз|11]] — раздæхт [[Итали|Италимæ]]. * [[1316-æм аз|1316]]—[[1317-æм аз|1317]] — æрцард [[Равеннæ|Равеннæйы]]. * [[1321-æм аз|1321]] — Равеннæйы минæварæй ацыд [[Венеци|Венецимæ]]. * Æхсæвы 1321-æм азы 13-æм сентябрæй 14-æм сентябрямæ 1321 — амард Равеннæмæ фæндагыл. == Литературæ == * {{статья|автор = [[Генон, Рене|Генон Р.]]| заглавие = Эзотеризм Данте| ссылка = http://ec-dejavu.ru/e/Esoterism.html| издание = Философские науки | год = 1991| номер = 8| страницы = 132—170}} * {{книга|автор= [[Голенищев-Кутузов, Илья Николаевич|Голенищев-Кутузов И. Н.]] |заглавие = Данте |ссылка=http://svr-lit.niv.ru/svr-lit/golenischev-kutuzov-dante/index.htm |ответственный = |место= |издательство = Молодая Гвардия |год = 1967 |серия=Жизнь замечательных людей|страницы= }} * {{книга|автор=[[Голенищев-Кутузов И. Н.]]|заглавие =Данте Алигьери. Малые произведения|часть=Жизнь Данте и его малые произведения|год=1968|место=М.|ссылка часть=http://svr-lit.niv.ru/svr-lit/articles/golenischev-kutuzov-dante.htm|страницы=419—447|ref=Голенищев-Кутузов И. Н.}} * {{публикация|автор=[[Голенищев-Кутузов И. Н.]]|заглавие=Творчество Данте и мировая культура|часть=Данте в России |часть ссылка=http://nevmenandr.net/scientia/gkutuzov-dantevrossii.php|часть2=Данте в советской культуре |часть2 ссылка= |год=1971|место=М.|страницы=454—486, 487 — 515 |ref=Голенищев-Кутузов И. Н.}} * {{книга|автор = [[Голенищев-Кутузов, Илья Николаевич|Голенищев-Кутузов И. Н.]] |заглавие = Творчество Данте и мировая культура |ссылка = |ответственный = Под редакцией и послесловием академика [[Жирмунский, Виктор Максимович|В. М. Жирмунского]] |место = |издательство = Наука |год = 1971}} * {{публикация|автор=[[Голенищев-Кутузов, Илья Николаевич|Голенищев-Кутузов И. Н.]], Хлодовский Р. И.|часть=Данте Алигьери|заглавие=Литература Италии|подзаголовок=Литература XIII-XIV вв.|том=3|страницы=51—68|место=М.|год=1985|серия=История всемирной литературы|серия томов=9|ответственный=АН СССР; Ин-т мировой лит. им. А. М. Горького|серия год=1983—1994 |издательство=Наука|ссылка часть=http://feb-web.ru/feb/ivl/vl3/vl3-0512.htm |ref=Голенищев-Кутузов И. Н., Хлодовский}} * Данте и всемирная литература. М., 1967. * ''[[Дживелегов, Алексей Карпович|Дживелегов А. К.]]'' Данте, 1933. — 176 с. ([[Жизнь замечательных людей]]) * ''Доброхотов А. Л.'' Данте Алигьери. — М.: Мысль, 1990.- 207, c. — (Мыслители прошлого) ISBN 5-244-00261-9 * ''Елина Н. Г.'' Данте. М., 1965. * ''Зайцев Б. К.'' Данте и его поэма. М., 1922. * ''Рабинович В. Л.'' «Божественная Комедия» и миф о философском камне // Дантовские чтения. М., 1985. * {{книга|автор = {{iw|Сантагата, Марко|Santagata M.|it|Marco Santagata}} |заглавие = Dante. Il romanzo della sua vita |ссылка = |ответственный = |место = Milano |издательство = Oscar Mondadori |год = 2015 |allpages = 467 |isbn = 978-88-04-63182-8 |ref = Marco Santagata}} == Æрвитæнтæ == * Данте Алигьери. [http://grachev62.narod.ru/dante/contents.htm Монархия] * [http://digilander.libero.it/opere_di_dante/index.html Данте Опера Омниа] {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20100124151323/http://digilander.libero.it/opere_di_dante/index.html |date=2010-01-24 }} * [https://web.archive.org/web/20170830160755/http://www.worldofdante.org/ World of Dante ] * [http://alighieri.ru Божественная Комедия с комментариями Лозинского и иллюстрациями Гюстава Доре on line .RU] * [https://web.archive.org/web/20210518110444/http://worldpoetry.ru/dante/index.php?p=1 Поэма на русском языке] * [http://etcweb.princeton.edu/dante/pdp/ Поэма на итальянском и английском языках] {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20190429113047/http://etcweb.princeton.edu/dante/pdp/ |date=2019-04-29 }} * [http://www.rvb.ru/links/dante_catalogue.htm DANTE E GLI STUDI DANTESCHI Пильщиков: Аннотированный каталог сетевых ресурсов по Данте и дантоведению] * [http://mignews.com/news/culture/world/120107_62611_63633.html Создатель «Божественной комедии» обрёл лицо] {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20120125054017/http://mignews.com/news/culture/world/120107_62611_63633.html |date=2012-01-25 }} * [http://univertv.ru/video/filologiya/literatura/poeziya/dante_aligeri/ Данте Алигьери] {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20180926155924/http://univertv.ru/video/filologiya/literatura/poeziya/dante_aligeri/ |date=2018-09-26 }} * {{cite web|author=Елена Сизова.|date=|url=http://www.monsalvat.globalfolio.net/rus/dominator/frederick-II-roman-emperor/sizova_frederick_poetry/index020.php|title=Фридрих II Гогенштауфен и его династия в зеркале литературы|publisher=Историко-искусствоведческий портал "Монсальват"|archiveurl=https://www.webcitation.org/616kTgzjT?url=http://www.monsalvat.globalfolio.net/rus/dominator/frederick-II-roman-emperor/sizova_frederick_poetry/index020.php|archivedate=2011-08-21}} == Фиппаинæгтæ == {{фиппаинæгтæ}} [[Категори:Поэттæ алфавитмæ гæсгæ]] [[Категори:Зындгонд адæм алфавитмæ гæсгæ]] [[Категори:Италийы фысджытæ]] [[Категори:Фысджытæ алфавитмæ гæсгæ]] [[Категори:Флоренцийы чи райгуырдис, уыдон]] 3j7kmfhs44b74n0t8mnvdz9lu5xikej 0 73354 596156 560937 2026-10-03T17:36:06Z Amherst99 2404 /* */ 596156 wikitext text/x-wiki {{Æвзаг |хуыз = индоевропæйаг |ном = Албайнаг æвзаг |хином = |мыртæ = |бæстæтæ = [[Албани]], [[Серби]] ([[Косово]]), [[Черногори]], [[Цæгат Македони]], [[Грекъ]], [[Турк]], [[Итали]] |официалон æвзаг = {{Флагификаци|Албани}}<br /> {{Флагификаци|Цæгат Македони}}<ref name=Albanian>{{cite web|title=Македония стала двуязычной|url=https://ru.euronews.com/2019/01/15/macedonia-albanians|date=2019-01-15|work=[[Euronews]]|accessdate=2019-01-15|archive-date=2020-03-01|archive-url=https://web.archive.org/web/20200301211705/https://ru.euronews.com/2019/01/15/macedonia-albanians|deadlink=no}}</ref><br />{{Флагификаци|Косово}}<br /><small >(хайон банымад)</small> |уагдæттæг организаци = |дзурджыты нымæц = |рейтинг = |категори = [[Евразийы æвзæгтæ]] |классификаци = [[Индоевропæйаг æвзæгтæ]] :[[Палеобалкайнаг æвзæгтæ]] |фыссынад = [[латинаг алфавит]] ([[албайнаг алфавит]]) |ГОСТ 7.75–97 = |ISO1 = |ISO2 = |ISO3 = |картæ = Idioma albanés.png }} '''Албайнаг æвзаг''' (''gjuha shqipe'' [{{IPA|ˈɟuha ˈʃcipɛ}}]) у [[албайнаг адæм]]ы мадæлон æвзаг. == Фиппаинæгтæ == {{фиппаинæгтæ}} {{къæртт-æвзаг}} [[Категори:Албанийы æвзæгтæ]] [[Категори:Цæгат Македонийы æвзæгтæ]] nznvmvzh4f6klp97y88bh4rc1cj0ctf 10 84084 596157 2026-10-03T17:58:33Z Ymblanter 6212 Ног фарс, йæ код райдайы афтæ: «PO boxes at the historic Chico Post Office (2024)-L1005460.jpg» 596157 wikitext text/x-wiki PO boxes at the historic Chico Post Office (2024)-L1005460.jpg kw5ffc1uuy3kr9znsnxlabhreepuxmj 10 84085 596158 2026-10-03T17:58:48Z Ymblanter 6212 Ног фарс, йæ код райдайы афтæ: «Почтовые ящики в историческом здании почтамта, Чико, Калифорния, США» 596158 wikitext text/x-wiki Почтовые ящики в историческом здании почтамта, Чико, Калифорния, США kgqm1wj1zyjjrdczktjnfzli5rjzvbu